Sovyet Savaş Anıtı (Treptower Parkı)
Geçmişi > Arka plan ve inşa fikri

Nazi Almanyası'nın teslim olmasıyla sonuçlanan ve II. Dünya Savaşı'nı bitiren muharebe olarak kabul edilen Berlin Muharebesi'nde, Nisan-Mayıs 1945 tarihleri arasında yaşamını yitiren veya kaybolan yaklaşık 80 bin askeri anmak için komünist sembolizm yöntemi kullanılarak anıtlar yapılması kararlaştırıldı ve yapılacak anıtlar için bir yarışma düzenlendi. Çoğunluğu Sovyet kökenli olmak üzere toplam 52 tasarımcının katıldığı ve dönemin Sovyet Askeri İdaresi Yüksek Şefi Vasili Sokolovski'nin jüri başkanlığını yaptığı etkinlikte Sovyetler Sarayı tasarımına benzeyen yüzlerce merdivenli binalar, anıtsal yüksek kuleler ve Özgürlük Heykeli stilinin Sovyetleştirilmiş hali gibi pek çok eser yer aldı. Yapılan değerlendirmeler sonucu etkinliği mimar Yakov Belopolskiy, heykeltıraş Yevgeniy Vuçetiç, ressam Anatoliy A. Gorpenko ve mühendis Sarra S. Valeris'ten oluşan "Yaratıcı Kolektif" isimli grup kazandı. Diğer tüm eserler, daha ileri düzeyde kullanılmak üzere SSCB Bakanlar Kurulu Mimarlık ve Sanat Heyeti'ne gönderildi. Kazanan anıtın çizimi sırasında askerin elinde makineli tüfek olması gündeme gelse de Josef Stalin başkanlığındaki heyet Vuçetiç'e silah yerine kılıç olması yönünde öneri sundu.
Çeşitli kişiler anıt için modellik yaptı. Askerin elinde tuttuğu küçük kız için Berlin Muharebesi'nde görev alan Aleksandr Kotikov'un kızı Svetlana Kotikova çeşitli pozlar verdi. Döneme tanık olanların anılarına göre, anıt için model olan isimler arasında Mariazell'den küçük bir kız ve aynı zamanda heykeltıraş olan ve Berlin'de bir buçuk yıl görev yapan Sovyet çavuşu İvan S. Odarçenko da yer aldı.
Sovyetler Birliği Mareşali Vasili Çuykov anılarında ana heykelin, 30 Nisan 1945 tarihinde Landwehrkanal'da Naziler tarafından ağır makineli silahlarla saldırı altındayken üç yaşındaki bir kız çocuğu için hayatını riske atan çavuş muhafızı Nikolay Masalov'u anmak için tasarlandığını ifade etmektedir. Landwehrkanal'da Masalov anısına bir tabela yer almaktadır.
Berlin Muharebesi'nde kazanılan zafer sonucunda zafer anısına kılıç figürlü çeşitli anıtlar inşa edilmiştir. Berlin'de Treptower Parkı dışında, biri Tiergarten'daki, diğeri Pankow'daki olmak üzere iki yerde daha anıt mevcuttur. Benzer amaçla inşa edilen Anavatan Çağırıyor heykeli de bu kapsamda incelenir. Anıt ayrıca Magnitogorsk'deki Geri-İleri Anıtı ve Volgograd'daki Anavatan Çağırıyor anıtı ile birlikte savaş kılıcı taşıyan heykel triptiğinin bir parçasıdır.
Anıtın inşa yeri olarak Treptower Parkı'nın seçilmesinin çeşitli nedenleri vardır. Anıt planlanmasından çok önce bu park, bir Sovyet mezarlığı kurmak için seçilmişti. 1945 yılının başlarında Berlin'in çeşitli yerlerinden yaşamını yitiren Sovyet askerler park alanlarına taşındı. Bir mezarlık anıtının yapılması bu süreçte gündeme geldi. 1945 yazında Alman komünistleri mezarlıkta gömülü Sovyet askerlerine bir anıt dikme girişimi başlatmıştı. "Kurtuluş" konusunu gerçekçi bir biçimde anlatmak için bir grup heykel görevlendirildi. 1946'da yılında ise büyük bir anıt için karar somut bir şekil alındı ve nihayetinde büyük anıt için yarışma düzenlendi. Anıt kompleksinin yanında bulunan boş alanların bağımsız anıtların dikilme girişimini ve bunların sonradan kaldırıldığını gösterdiğini ifade eden kaynaklar mevcuttur.