Matta İncili
İçerik

Matta, mantıklı bir şekilde İsa'nın soyağacıyla başlar, çünkü İbrahim ve Davut'un mirasçısı olarak yasal hakkını kanıtlamak ister (1:1-17). Bu, Yahudi okuyucunun dikkatini çekiyor. Ardından, Meryem'in mucizevi şekilde hamile kaldığını, Beytlehem'deki doğumu, astrologların ziyareti, Beytlehem'de iki yaş ve altındaki tüm erkek çocukların öldürülmesi, Yusuf ve Meryem'in küçük İsa ile Mısır'a kaçması hakkındaki raporu takip eder. Sonra dönüp Nasıra'da yerleşiyorlar (1:18-2:23). Matta, İsa'nın önceden bildirilen Mesih olduğunu kanıtlamak için peygamberliklerin gerçekleşmesine dikkat çekmeye dikkat ediyor (Matta 1:23—İşaya 7:14; Matta 2:1-6—Mika 5:2; Matta 2:13-18—Hoşea 11:1 ve Yeremya 31:15).
Matta şimdi raporunda neredeyse 30 yıl atlıyor. Vaftizci Yahya Yahudiye çölünde şöyle vaaz verir: "Tövbe edin, çünkü göklerin krallığı yaklaşıyor." (3:2). Ürdün'de pişmanlık duyan Yahudileri vaftiz eder ve Ferisiler ile Sadukileri Tanrı'nın yaklaşmakta olan cezası konusunda uyarır. İsa Celile'den gelir ve vaftiz edilir. Hemen Tanrı'nın Ruhu onun üzerine iner ve gökten gelen bir ses şöyle der: "Bu, sevgili oğlum, ondan memnunum" (3:17). Kırk günlük bir oruçtan sonra İblis Şeytan onu üç kez ayartmaya çalışır. Üç kez Tanrı'nın Sözünden alıntı yaparak Şeytan'ı reddeder ve sonunda şöyle der: “Çekil git, Şeytan! Çünkü, ‘Tanrın Yehova’ya tapınacak ve yalnız O’na ibadet edeceksin’ diye yazılmıştır.” (4:10 - Kanunun Tekrarı 10:20).
"Tövbe edin, çünkü göklerin krallığı yaklaşıyor." Bu sözler İsa tarafından Celile'de duyurulmaktadır. Dört balıkçıdan “insan avcıları” olmak için ağlarını bırakıp onu takip etmelerini ister. Onlarla birlikte “İsa bütün Celile’yi dolaşıp, onların havralarında Tanrı’nın sözünü öğretiyor, krallığın iyi haberini duyuruyor ve halk arasında her türlü hastalık ve illeti iyileştiriyordu.” (4:19, 23).
Gittikçe daha fazla insan İsa'nın peşinden gitti ve böylece o bir dağa çıktı, oturdu ve öğrencilerine öğretmeye başladı. Bu etkileyici konuşmasının başında mutluluklarla ilgili dokuz nokta sıralar: Ruhi ihtiyacının farkında olanları, yaslıları, yumuşak başlıları, doğruluğa aç ve susamış olanları, merhametlileri, temiz yüreklileri, barışçı kişileri, doğruluk yolunda zulüm görenleri, kınama ve yalanlara maruz kalanları mutlu sayar. Öğrencilerini "yerin tuzu" ve "dünyanın ışığı" olarak tanımlıyor ve doğruluğun ne olduğunu açıklıyor. Kuralcı Yazıcılar ve Ferisilerden çok farklı olmaları gerektiğini söyler. "Göklerdeki Babanız kusursuz olduğu gibi siz de kusursuz olun” der (5:12-14, 48).
İsa ikiyüzlü hediyelere ve dualara karşı uyarır ve öğrencilerine dua etmeyi öğretir. Babasının adının kutsallaştırılması, krallığının gelişi ve günlük geçim kaynakları için dua etsinler (6:1-13). Vaaz boyunca İsa krallığı ön plana çıkarır. Takipçilerini maddi zenginlik konusunda endişelenmemeleri veya sadece bunun için çalışmaları konusunda uyarır, çünkü gökteki Baba gerçek ihtiyaçlarını bilir (6:24-34).
İsa, insanlar arası ilişkiler konusunda şu tavsiyede bulunuyor: "O halde, insanların size nasıl davranmasını istiyorsanız, siz de onlara öyle davranın." (7:12). Çok azı, Tanrı'nın iradesini yapanlar yaşam yolunu bulacaklardır. Kanunsuzluk yapanlar meyveleri ile tanınacak ve reddedilecektir. İsa'nın sözlerini dinleyen kalabalık "onun öğretme tarzına hayret ediyor" çünkü "onlara Tanrı’nın sözünü kendi yazıcıları gibi değil, yetki sahibi biri gibi öğretiyordu.” (7:24-29).
İsa, cüzamlıları, felçli olanları ve başka hastaları iyileştirerek birçok mucize yaratır. Fırtınayı yatıştırmasından da görülebileceği gibi, rüzgâr ve dalgalar üzerinde bile gücü vardır (8:23-27); ayrıca ölümden bir kız diriltiyor (9:23-25). İsa kalabalığa büyük bir şefkat duyuyor, çünkü onların dövüldüğünü ve "çobanı olmayan koyunlar gibi" itildiklerini görüyor (9:36).
İsa on iki elçiyi seçer ve onlara bir görev verir. Onlara işin nasıl yapılacağına dair özel talimatlar verir ve insanlarla konuşmaları gereken ana konusunu vurgular: Tanrı'nın krallığı (10:7). "Bedavaya aldınız, bedavaya verin" diyor (10:8). Görevlendirildikleri şehirlerde öğretmek ve vaaz vermek için yola çıktılar. İsa, Vaftizci Yahya'yı kendisinden önce gönderilen haberci, vadedilen "İlya" olarak tanıtıyor (Malaki 4:5, 6), ancak "bu nesil" ne Yahya'yı ne de İnsanoğlu olan onu kabul eder (11:14, 16). Ferisiler, Sebt sorusuyla bağlantılı olarak İsa'da bir hata bulmaya çalışıyorlar, ancak İsa onların suçlamalarını çürütüyor ve ikiyüzlülüğünü şiddetle kınar (12:34).
İsa'nın insanlara verdiği öğretim onları ferahlatır. Ekinci benzetmesini açıkladıktan sonra (13:1-9), onlara daha fazla benzetme anlatır: tarladaki buğday ve delice (13:24-30), hardal tohumu (13:31, 32), maya (13:33), saklı hazine (13:44), çok değerli inci (13:45) ve balıkları toplayan bir ağ (13:47-50); hepsinde "Göklerin Krallığı" ile ilgili bir şey anlatılıyor.
İsa, Vaftizci Yahya'nın başının kesilmesinden derinden etkilenmiştir (14:3-11). Mucizevi bir şekilde 5.000'den fazla insanı besliyor (14:15-21); denizde yürüyor (14:25); gelenek uğruna Tanrı'nın buyruğunu çiğneyen Ferisilerin eleştirisini reddeder (15:3-9); "topal, sakat, kör, dilsiz ve daha pek çok kişiyi" iyileştiriyor (15:30).
Sonra İsa ölümünden ve dirilişinden bahsetmeye başladı (16:21). İsa ve öğrencileri Kefernahum'dayken Petrus, "Kardeşimi kaç kez affetmeliyim?" diye soruyor. İsa, "Size yedi kereye kadar değil, yetmiş yedi kereye kadar söylüyorum" diye cevap veriyor (18:21). Bağışlamanın önemini vurgulamak için köle benzetmesini anlatır. Bir efendi bir kölenin 60 milyon dinarlık borcunu bağışladı. Fakat bu köle daha sonra bir köle arkadaşını sadece 100 dinarlık bir borç nedeniyle hapse attırdı. Bunun üzerine acımasız köle de hapishane gardiyanlarına teslim edildi. İsa şu sonuca varıyor: "Her biriniz kardeşinizi gönülden affetmezseniz, gökteki Babam da size aynı şekilde davranacaktır" (18:23-35).
Yazıcılar ve Ferisiler, İsa'nın hizmetine kızdıkları için boşanma davasıyla ilgili olarak onu tuzağa düşürmek istiyorlar ama başarısız oluyorlar. İsa, boşanmanın Kutsal Kitap'taki tek nedeninin fuhuş olduğunu gösteriyor (19:3-9). İşçilerin ve dinarının örneğini verdikten sonra İsa, tekrar ölümü ve dirilişi hakkında konuşuyor (20:17-19). Diyor ki: "İnsanoğlu da başkalarından hizmet kabul etmeye değil, kendisi hizmet etmeye ve birçokları için canını fidye olarak vermeye geldi." (20:28).
İsa'nın yeryüzündeki hayatının son haftasında bir eşeğe binerek bir kral gibi Yeruşalim'e giriyor (21:4, 5). Sonra mabedi satıcılardan temizliyor. Düşmanlarının nefreti, onlara şöyle dediğinde artar: "Vergi tahsildarları ve fahişeler, sizden önce Tanrı'nın krallığına girecekler" (21:31). Ferisilerin vergilerle ilgili sorularını akıllıca yanıtlar: "Sezar’a ait olanı Sezar’a, fakat Tanrı’ya ait olanı Tanrı’ya ödeyin." (22:21). Yine Ferisiler ona kanunla ilgili bir soruyla geliyorlar ve İsa onlara en büyük emrin her şeyden önce Tanrı'yı sevmek ve ikincisinin komşunu kendin gibi sevmek olduğunu açıkladı (22:37-39). 
İsa tapınaktaki kalabalığa konuştuğunda, yazıcıları ve Ferisileri yine en katı şekilde kınadı. Beyaz badanalı mezarlara benziyorlar, dıştan güzel ama içi tamamen çürümüş ve kötü. Sonuç olarak, İsa Yeruşalim hakkında şu hükmü bildiriyor: "Eviniz size ıssız bırakılmıştır" (23:38). Tapınaktan ayrıldığında, onun yıkılacağını söylüyor. 
Zeytin Dağı'nda öğrencileri, tekrar gelişinin ve dünyanın sonunun işareti konusunda onu sorgular. Yanıt olarak, İsa bir savaş zamanına işaret ediyor - 'ulusa karşı ulus ve krallığa karşı krallık' - gıda kıtlığı, depremler, artan kanunsuzluk, dünya çapında 'krallığın bu iyi haberinin' vaaz edilmesini önceden bildiriyor (24:3, 7, 14).
İsa, Yahudilerin Fısıh bayramını kutlamasından sonra sadık elçileriyle Rabbin Akşam Yemeği adlandırılan kutlamayı yürürlüğe koydu (26:20-30). Sonra, İsa'nın içinde dua ettiği Getsemani bahçesine gidiyorlar. Yahuda oraya silahlı bir kalabalıkla gelir ve ikiyüzlü bir öpücükle İsa'ya ihanet eder (26:48-50). İsa başkâhine getirilir ve yüksek kâhinler ve tüm Sanhedrin, İsa aleyhine tanıklık edecek sahte tanıklar arar (26:57-61). İsa'nın önceden bildirdiği gibi, Petrus İsa'nın bir takipçisi olarak tanındığında onu inkâr eder (26:69-75). Yahuda ihanetinden dolayı pişmanlık duyar ve aldığı parayı tapınağa atar; oradan kendini asmak için uzaklaşır (27:3-5).
Sabahleyin İsa, Roma valisi Pilatus'un huzuruna çıkarılır. Kâhinlerin kışkırttığı kalabalık “Direğe gerilsin!” bağırdılar (27:22). Pilatus İsa'yı askerlere teslim ediyor, sonra kendisini Golgota'ya götürürler ve onu iki soyguncu arasında direğe geriyorlar. Başına "Yahudilerin Kralı İsa Budur" yazılı bir yafta asarlar (27:37, 38). Saatler süren ızdıraptan sonra İsa nihayet öğleden sonra saat üç civarında ölür ve ardından Arimatea'lı Yusuf'a ait olan yeni mezara yerleştirilir (27:57-60).
Haftanın ilk gününün erken saatlerinde Mecdelli Meryem ve “diğer Meryem” mezara gelir ve bir melek İsa'nın dirilişini ilan ediyor (28:1-5). Biraz sonra İsa kendisi onlara görünür. Fakat düşmanlar, mezarlıkta nöbet tutan askerlere "Öğrencileri gece biz uyurken gelip onu çaldılar" demek için rüşvet vererek dirilişini örtmeye çalışırlar (28:13). Celile'de diriltilmiş olan İsa öğrencilerine şu talimatı veriyor: "Siz gidin bütün milletlerden insanları öğrencim olarak yetiştirin; onları Babanın, Oğlun ve kutsal ruhun adıyla vaftiz edin. Size emrettiğim her şeye uymalarını onlara öğretin. Ben bu ortamın sonuna kadar, her zaman sizin yanınızda olacağım.” (28:19, 20).
Matta İncilinin ön tarafı „euangelion kata Maththaion“ (2. ya da 3. yüzyıl)
Papirüs fragmanı, 1896/97'de Oxyrhynchus'ta bulundu, ön taraf: Matta 1:1-9, 12
Kodeks Sinaiticus: Matta 8:28-9:23