Datu Ali

Datu Ali,, 1899'dan 1905'e kadar Buayan Sultanı olarak kuzeni Datu Uto'nun yerini almadan önce, büyük ayrıcalıklara sahip önde gelen bir Moro Reisi ve Tinukop'un Rajahmuda'sıydı. O, Datu Djimbangan ve Kudarangan Sultanı Tambilawan'ın kardeşiydi ve yükselen bir lider olarak Datu Ali, Kudarangan'ı yönetmek için kardeşlerini yenip liderliğe yükseldi.
1886'da Datu Ali ve kuzeni Datu Uto, İspanyol Bayrağının ülkelerinde dalgalanmasını reddettiler ve Cotabato'da hiçbir İspanyol'u canlı bırakmayacaklarına yemin ettiler. Uto'nun kottalarından bazıları İspanyollar tarafından yok edildi, ancak İspanyol birlikleri Moro bölgesine girmeyi başaramadı. Datu Ali, İspanya'ya ait Bugcaon kalesi yakınlarındaki Lepanto kasabasına saldırdı, saldırıları sona erdiğinde on dört kişiyi öldürdü ve orayı yağmaladı. Ancak Datu Uto 1890'da İspanyol ilerlemelerine karşı koyamadı ve sürgüne gitmek zorunda kaldı. Bu, Buayan Sultanlığı'nda Datu Ali ve Amerikan düzenine ortak olan Datu Djimbangan ve Çin destekli  Maguindanaw Mestizosu (Datusu) olan Datu Piang tarafından doldurulan bir boşluk yarattı, Ancak Datu Ali liderliğindeki Morolar Sar-Raya'da Amerikan düzenine direnişi sürdürdüler. Datu Piang Datu Uto'nun emrinde geçmişte "Arazi Bakanı" olarak hizmet etmiş biriydi ancak Piang'ın Datu Uto'ya karşı "görünen ihaneti", "kendisini Mindanao Sultanı ilan ederek, akrabalık ve şecere yoluyla en azından sultan ailesi ile akrabalığa sahip olduğu gerçeğine rağmen"  ... Datu Uto'nun "savaşçılarının komutasını kuzeni Datu Ali'ye devretmesine" yol açtı.
Geniş verimli ovalara ve canlandırıcı bir iklime sahip olduğu bilinen Buluan'da, Kuzeyli Datu Ali'nin kulağına iyi haberler geldi ve o da hemen tüm bölgenin kontrolünü ele geçirmeye başladı. Öte yandan, Güney halkı, bu bereketli vadiyi Tupi ve Koronadal'daki sıradağların tepesinden, bu ıssız yeri keşfetmeye ve ele geçirmeye karar veren Taliç Sultanı'nın önderliğinde izlemişti. Datu Ali, Talıç Sultanı ve yandaşlarının Talıç'ta kamp kurduğunu öğrendiğinde, adamlarını toplayarak Talıç Sultanı'na savaş açtı ve onu kolayca kaçırttı. Datu Ali kazandığı zaferle Güney'de Koronadal ile Kuzey'de Maganoy arasındaki bölgenin en güçlü lideri haline geldi ve Cotabato'daki hakimiyetini Malabang civarından Sarangani Burnu'na kadar genişleterek tüm Magindanaw Morolarını egemenliği altına aldı.
Savaştaki tartışmasız cesareti ve Datular arasındaki asaleti nedeniyle Datu Ali, o zamanlar Cotabato Yukarı Vadisi'nin yetenekli hükümdarıydı ve 1900'lerde Maguindanao Sultanlığı'nın güçlü lideriydi. Meşru bir liderin tüm ayrıcalıklarını elde ederek, "Buayan Kralı" (Buayan Kralı) veya "Bwayan Krallığı" olarak tercüme edilen "Rajah Bwayan (Buayan/Bwayan rajası" unvanını talep etti. Datu Ali, özellikle Filipinler'in Amerikan işgaline uğraması sırasında tanınmaya başlandı.
Yine düşman olan Datu Ali, gençlik yıllarında ve İspanyollar tarafından Filipinler boşaltıldıktan hemen sonra komşu çevrede korku yaratmaktaydı. Ali, Amerikalılara kendi halkının Moroların bugüne kadar ki bağımsızlığının zerresini bile vermeyeceğini veya kölelerini özgürleştirmeyeceğini ilan etti ve peşine düşen herkesten intikam yemini etti. Kalıtsal Datu olarak vadinin sakinleri genellikle ona sempati duyuyordu. 1903'ten başlayarak yıl boyunca açık savaş ve gerilla savaşı yoluyla Amerikan hükûmetine karşı yaklaşık 3.000 takipçisiyle isyana öncülük etti. Amerikalılar onu teslim olmaya zorlamak için kardeşi Datu Djimbangan'ı Fort Sar-Raya'da yakaladılar, tuzak kurdular ancak o bu tuzağa kanmadı. 22 Ekim 1905'te, kendisi ve adamlarının çoğu Malalag Nehri Muharebesi'nde öldürülene kadar savaşmaya devam etti.
Datu Ali, Mindanao adasındaki Amerikan yönetimine karşı çıkan son ve en güçlü Moro reisiydi. Yaklaşık iki yıl boyunca, Ali'ye yönelik operasyonlar ABD Ordusu ve Filipin Polis Teşkilatı'nın çeşitli oluşumları tarafından yürütüldü.
Ali, General Leonard Wood'un Aide De Camp'i Yüzbaşı Frank R. McCoy liderliğindeki 22. Piyade Geçici Bölüğü tarafından nihayet bir baskınla pusuya düşürülüp öldürülene kadar tüm bu süre boyunca yakalanmaktan kurtuldu. Filipin Polis Teşkilatı'nda 15 yıl subay olarak görev yapan Albay John R. White, Ali'nin memleketi olan Mindanao'nun Cotabato Bölgesi'nde bu tuzağı hazırlayanlar arasındaydı