Sabataycılık
Tarih

Sahte olarak İslam'a dönmelerine rağmen, Sabetaycılar gizlice Yahudiliğe yakın kaldılar ve Yahudi ritüellerini gizlice uygulamaya devam ettiler. Sabetay Sevi'yi (1626-1676) Yahudi Mesih olarak tanıdılar, Rabbânî Yahudilikteki benzer bazı Yahudi emirlerini gözlemlediler ve İbranice ve daha sonra Ladino dilinde dua ettiler. Ayrıca Sevi'nin hayatındaki önemli olayları kutlayan ritüelleri gözlemlediler ve Sevi'nin dönüşümünü Kabalistik bir şekilde yorumladılar.
Dönme grubunun birkaç kolu vardır. Birincisi İzmir'de olan "İzmirli"dir. Bu, diğer ikisinin sonunda ayrıldığı orijinal mezhepti. İlk ayrılık, Sevi'nin son karısının erkek kardeşi Yakub Querido (yaklaşık 1650-1690) tarafından kurulan Yakubî mezhebini yarattı. Querido, Zevi'nin reenkarne olduğunu ve başlı başına bir mesih olduğunu iddia etti. İzmirli'den ikinci bölünme, Berekiah Russo'nun (1695-1740), Türkçede Otman Baba olarak bilinen ve bir sonraki gerçek Sevi'nin ruhunda reenkarne olan bir ruhu miras aldığı iddialarının sonucuydu. Bu iddialar sonradan kazanılmış ve Dönmelerin en kalabalık ve en katı kolu olan Karakaşî (Türk) veya Konioso (Ladino) kolunu doğurmuştur. Karakaşî/Konioso misyonerleri 18. yüzyılın ilk bölümünde Polonya'da aktifti ve daha sonra Russo'nun ruhunu miras aldığını iddia eden Yakub Frank'ı (1726-1791) öğrettiler.[kaynak belirtilmeli] Frank, Doğu Avrupa'da Dönme olmayan farklı bir Sabetaycı grup olan Frankist mezhebi yaratmaya devam etti. Yine bir başka grup, Polonya kökenli Lechli, Selanik ve Konstantinopolis'te sürgünde yaşıyordu.[kaynak belirtilmeli]
Bazı yorumcular, 1908'de padişahı Anayasa'yı tekrar yürürlüğe koymaya zorlayan meşruti monarşist devrimcilerden oluşan anti-mutlakiyetçi bir hareket olan Jön Türklerin önde gelen bazı üyelerinin Dönme olduğunu öne sürmüşlerdir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra İzmir'de Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'ya yönelik suikast planının liderlerinden biri, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kurucu üyesi ve Osmanlı İmparatorluğu'nun eski Maliye Nazırı, Dönmelerin önde gelenlerinden Mehmed Cavid Bey'dir. Kapsamlı bir soruşturmadan sonra Cavid Bey suçlu bulundu ve daha sonra 26 Ağustos 1926'da Ankara'da asılarak idam edildi. Atatürk'ün etnik ve dinî azınlıkları zor durumda bırakan Türk milliyetçisi politikalarına, 1930'lu ve 1940'lı yıllarda milliyetçi yayıncıların antisemit propagandası eşlik etmiştir.
İlginç bir vaka, 2000 yılında Zvi Publishers'ı kuran ve bir Yahudi olarak tanınmak isteyen Dönme yayıncı Ilgaz Zorlu'dur, ancak bu bet din, Yahudiliğini tam bir dönüşüm olmadan tanımayı reddetmiştir.[kaynak belirtilmeli] Ilgaz Zorlu, İsrail'de din değiştirdiğini iddia etti ve daha sonra sicil kayıtlarında ve kimliğinde dinini İslam'dan Yahudiliğe değiştirmek için dava açtı. Mahkeme lehinde oy kullandı.[kaynak belirtilmeli]
Işık Üniversitesi (Türkçe: Feyziye Mektepleri Vakfı, FMV) ve Terakkî okulları, 19. yüzyılın son çeyreğinde Selanik'te Dönme cemaati tarafından kurulmuş ve 9 Kasım 1912'de Rumların şehri ele geçirmesinden sonra İstanbul'da faaliyetlerine devam etmiştir.[kaynak belirtilmeli]
Sarıyer Yeniköy'de bir Dönme topluluğu var.[kaynak belirtilmeli]
Bağımsız bilgin Rıfat Bali, dönme terimini şöyle tanımlar:
Dönme terimi, "dönmek, döndürmek veya geri dönmek" ve bunun uzantısı olarak "ihanet etmek" (yani "geri dönmek") ve başka bir dine "dönmek" anlamına gelen bir Türkçe ulaçtır. Genel olarak din değiştirenlere ve daha özel olarak, Yahudi sahte mesih Sabetay Sevi'nin on yedinci yüzyıldaki takipçilerine ve onların soyundan gelen, görünüşte İslam'a dönen ancak sonraki birkaç yıl boyunca gizli dinî uygulamalarını koruyan popüler bir tabir haline geldi. yüzyıllardır, yakın toplumsal ve kan bağlarını sürdürmek ve sıkı iç evlilik uygulamak. Cemaat üyelerinin büyük çoğunluğu ilk çeyrek yüzyılda uygulamalarını bırakırken, geçmiş kimlikleri Türk toplumunda onlara musallat olmaya devam etti ve Dönme teriminin kendisi aşağılamalardan biri olmaya devam ediyor.