stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Rodezya

Rodezya (İngilizce: Rhodesia, resmî adı (1970'ten sonra): Rodezya Cumhuriyeti), 1965-1979 yıllarında Afrika'nın güneyinde, günümüzde Zimbabve adı verilen ülkede varlığını sürdürmüş tanınmayan devlet.
Britanya'nın dekolonizasyon standartlarını adil bulmayınca kendi bağımsızlığını ilan etmiş bir Güney Afrika ülkesidir. Birleşmiş Milletler hiçbir zaman Rodezya'yı tanımamıştır. Diğer post-koloni Afrika ülkelerinin aksine siyah çoğunluğun yönetimi ilkesi ile değil, beyaz azınlığın yönetimi ilkesi ile kurulmuştur. Ancak ileriki yıllarda siyah çoğunluğa da eşit haklar ve mecliste temsil edilme hakkı verilmiştir.
Varlığının tamamında ZAPU ve ZANU adında devrimci komünist gruplarla savaş halinde olmuştur (Rodezya İç Savaşı).
1979 yılında Lancaster Anlaşması ile varlığına resmi olarak son verilip, yerine Robert Mugabe başında olmak üzere Zimbabve kurulmuştur.
Yargı bağımsızlığı

Yargı bağımsızlığı, yargının hükümetin diğer organlarından bağımsız olması gerektiği kavramıdır. Yani, mahkemeler hükümetin diğer kollarından ya da özel veya partizan çıkarlardan gelen uygunsuz etkilere maruz kalmamalıdır. Yargı bağımsızlığı kuvvetler ayrılığı fikri için önemlidir.
Farklı ülkeler yargı bağımsızlığı fikrini farklı yargı seçimi ya da yargıç seçimi yöntemleriyle ele almaktadır. Yargı bağımsızlığını teşvik etmenin bir yolu, hakimlere ömür boyu veya uzun süreli görev süresi tanımaktır; bu da ideal olarak onları, siyasi olarak popüler olmasa veya güçlü çıkar çevreleri tarafından karşı çıkılsa bile, hukukun üstünlüğü ve yargısal takdir yetkisine göre davaları karara bağlama ve hüküm verme konusunda serbest bırakır. Bu kavramın izleri 18. yüzyıl İngiltere'sine kadar sürülebilir.
Bazı ülkelerde yargının yasama organını denetleme kabiliyeti yargısal denetim yetkisi ile güçlendirilmiştir. Bu yetki, örneğin, yargının bir hükümet organının anayasal bir görevi yerine getirmeyi reddettiğini algıladığında belirli bir eylemi zorunlu kılarak veya yasama organı tarafından kabul edilen yasaları anayasaya aykırı ilan ederek kullanılabilir. Diğer ülkeler yargı bağımsızlığını parlamento egemenliği ile sınırlandırmaktadır.
Amerika Birleşik Devletleri'nin Kurucu Babalarından Alexander Hamilton, portre sanatçısı Daniel Huntington tarafından 1865 yılı civarında. Hamilton, 28 Mayıs 1788'de yayınlanan The Federalist No. 78'de şöyle yazmıştır: "Adalet mahkemelerinin tam bağımsızlığı, sınırlı bir anayasada özellikle gereklidir."
Avantajlar

Yargı bağımsızlığı, sınırlı bir hükümetin sağladığı hak ve imtiyazlar için bir güvence işlevi görür ve yürütme ve yasamanın bu haklara tecavüz etmesini önler. Hukukun üstünlüğü ve demokrasi için bir temel teşkil eder. Hukukun üstünlüğü, tüm yetki ve gücün nihai bir hukuk kaynağından gelmesi gerektiği anlamına gelir. Bağımsız bir yargı sistemi altında, mahkemeler ve görevlileri yargının işlerine uygunsuz müdahalelerden uzaktır. Bu bağımsızlık sayesinde yargı, herkes için eşit koruma sağlayan insan hak ve özgürlüklerini koruyabilir.
Hukukun etkinliği ve insanların hukuka ve onu yürürlüğe koyan hükümete duyduğu saygı, yargının adil kararlar verme konusundaki bağımsızlığına bağlıdır. Ayrıca, çok uluslu işletmeler ve yatırımcılar, müdahaleden bağımsız, güçlü ve istikrarlı bir yargıya sahip olan bir ulusun ekonomnisine yatırım yapma konusunda güven duyduklarından, yargı ekonomik büyümenin temel direğidir. Yargının cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin geçerliliğine karar vermedeki rolü de yargının bağımsızlığını gerektirmektedir.
Avantajlar > Ekonomi

Anayasal ekonomi, hükümetin yargıya yaptığı harcamalar da dahil olmak üzere ulusal zenginliğin uygun dağılımı gibi konuları inceler. Geçiş dönemi ve gelişmekte olan ülkelerde, yargı harcamaları yürütme tarafından kontrol edilebilmektedir. Bu durum yargının bağımsızlığı ilkesini zedeler çünkü yargının yürütmeye mali açıdan bağımlı olmasına yol açar. Yargıda yolsuzluğun iki yöntemi arasında ayrım yapmak önemlidir: devlet (bütçe planlaması ve ayrıcalıklar yoluyla) en tehlikeli olanıdır ve özeldir. Devletin yargıyı yozlaştırması, işletmelerin piyasa ekonomisinin büyümesini ve gelişmesini en iyi şekilde kolaylaştırma becerisini engelleyebilir.
Bazı ülkelerde anayasa, yasama organının görevdeki hakimlerin maaşlarını azaltmasını da yasaklamaktadır.
Eleştiri

Görünüşte fazla bağımsız bir yargıya sahip olmanın dezavantajları arasında yargıçların yetkilerini kötüye kullanma olasılığı yer almaktadır. Kişisel çıkarlar, ideolojik bağlılık ve hatta yolsuzluk, yargının tamamen bağımsız olması halinde gücün kötüye kullanılmasını önleyecek herhangi bir frenler ve dengeler mekanizması olmaksızın hakimlerin kararlarını etkileyebilir. Yargı ve yürütme arasındaki ilişki, birbirini kontrol eden ve dikkatle dengelenmesi gereken karmaşık bir bağımlılıklar ve karşılıklı bağımlılıklar dizisidir. Biri diğerinden çok bağımsız olabilir. Dahası, yürütmenin yargı tarafından desteklenmesi göründüğü kadar olumsuz değildir zira yürütme demokratik meşruiyet konusunda en büyük iddiaya sahip hükümet organıdır. Roger K. Warren, yargı ve yürütmenin sürekli kavga halinde olması halinde hiçbir hükümetin iyi işleyemeyeceğini yazmaktadır.
Son derece bağımsız bir yargı, kamusal bir karar vericinin bir kararı açıklama ve gerekçelendirme ve bir kararın adaletsizliğe veya sorunlara neden olduğu durumlarda değişiklik yapma görevi olan yargısal hesap verebilirlikten de yoksun olacaktır. Hâkimlerin kararlarının arkasındaki mantığı tam olarak açıklamaları gerekmez ve kamu denetimine karşı korunurlar ve yasal tepkilerden korunurlar. Ancak yargısal hesap verebilirlik, yargıçların belirli bir karara varmak için uygun nedenlere ve gerekçelere sahip olduğunu gösterebileceğinden yargı bağımsızlığını güçlendirebilir. Warren'a göre, seçilmemiş yargıçlar demokratik olarak halka karşı sorumlu olmasalar da, önemli olan yargıçların hesap verebilirlik ve bağımsızlık arasında denge kurarak adaletin yerine getirilmesini sağlamalarıdır. Yargı üstünlüğü potansiyel olarak elitist bir otokrasiyi teşvik edebilir, ancak bu demokrasi yoluyla dengelenebilir. Bazı yargı bölgelerinde hakimler seçimle işbaşına gelmektedir.
Uluslararası standartlar

Uluslararası Yargı Bağımsızlığı ve Dünya Barışı Derneği 2007-2012 yılları arasında Mt. Scopus Uluslararası Yargı Bağımsızlığı Standartlarını hazırlamıştır. Bu standartlar, aynı derneğin 1982 yılında kabul ettiği Yeni Delhi Yargı Bağımsızlığı Asgari Standartları ve 1983 yılında kabul ettiği Montréal Yargı Bağımsızlığı Evrensel Beyannamesi üzerine inşa edilmiştir. Standartlar için gösterdikleri diğer etkiler arasında 1985 tarihli BM Yargı Bağımsızlığı Temel İlkeleri, Burgh House Uluslararası Hukukta Yargı Bağımsızlığı İlkeleri (uluslararası yargı için), Tokyo Hukuk Asya İlkeleri, yargı bağımsızlığına ilişkin Avrupa Konseyi Bildirileri (özellikle Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere yargıçların bağımsızlığı, etkinliği ve rolüne ilişkin Tavsiye Kararı), 2002 Bangalore Yargısal Davranış İlkeleri ve Amerikan Barolar Birliğinin yargıçlar için etik standartlarını revize etmesi yer almaktadır.
Ülkelere göre yargı bağımsızlığı > Avustralya

Sömürge dönemi Avustralya'sında yargı bağımsızlığını tesis etmek için mücadele verilmiştir ancak 1901 yılına gelindiğinde yargı erkinin ayrılması da dahil olmak üzere Avustralya Anayasası'nda yer almıştır. 2004 yılında Avustralya Yüksek Mahkemesi federal yargı yetkisini kullanabilen tüm mahkemelerin bağımsız ve tarafsız olması ve öyle görünmesi gerektiğine karar vermiştir. Avustralya Başyargıcı Murray Gleeson 2007 yılında yazdığı bir yazıda Avustralyalıların yargı bağımsızlığını büyük ölçüde kanıksadıklarını ve ayrıntıların geniş bir ilgi konusu olmadığını belirtmiştir. 1901'den bu yana hiçbir federal yargıç ve sadece bir yüksek mahkeme yargıcı görevi kötüye kullanmaktan dolayı görevden alınmamıştır. Yargısal eylemler için dava dokunulmazlığı, görev güvencesi ve sabit ücret Avustralya'da yargı bağımsızlığının yerleşik parçalarıdır. Hâkimlerin atanması tamamen yürütmenin takdirindedir ve bu da yargı atamalarının siyasi olduğu ve siyasi kazanç için yapıldığı yönündeki endişelerin dile getirilmesine neden olmaktadır. Yargıçların görevden alınmalarını ve iş göremez hale gelmelerini gerektirmeyen adli suiistimallerin ele alınmasına ilişkin sorunlar ortaya çıkmaya devam etmektedir. 2013 yılında NSW Başyargıcı Tom Bathurst, yargı ve mahkeme performansının ölçülme şeklini Avustralya'da kuvvetler ayrılığına yönelik en önemli risklerden biri olarak tanımlamıştır.
Ülkelere göre yargı bağımsızlığı > Kanada

Kanada, 1867 Anayasa Yasası'nın 96 ila 100. bölümleri uyarınca yüksek mahkeme yargıçlarına çeşitli bağımsızlık güvenceleri veren, Anayasası'nda yerleşik bir yargı bağımsızlığı düzeyine sahiptir. Bunlar arasında görev süresi hakkı (her ne kadar Anayasa 75 yaşında zorunlu emeklilik getirecek şekilde değiştirilmiş olsa da) ve (yürütmenin aksine) Kanada Parlamentosu tarafından belirlenen bir maaş hakkı bulunmaktadır. 1982 yılında Kanada Haklar ve Özgürlükler Şartı'nın 11. maddesi ile ceza hukuku alanında uzmanlaşmış (ancak medeni hukuk alanında uzmanlaşmamış) alt derece mahkemelere yargı bağımsızlığı sağlanmıştır. 1986 yılında Valente/Kraliçe davasında bu hakların sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Ancak bu haklar, görev süresi, mali güvence ve bazı idari kontrolleri içermektedir.
1997 yılı, Kanada Yüksek Mahkemesinin Eyalet Hakimleri Başvurusu'nda, medeni hukuk alt mahkeme hakimleri de dahil olmak üzere tüm hakimlere yargı bağımsızlığını garanti eden yazılı olmayan bir anayasal norm bulmasıyla yargı bağımsızlığı yönünde büyük bir değişime sahne olmuştur. Yazılı olmayan bu normun 1867 Anayasa Yasası'nın giriş bölümünde yer aldığı söylenmektedir. Sonuç olarak, Adli Tazminat ve Yardımlar Komisyonu gibi yargı tazminat komiteleri artık Kanada'da yargı maaşlarını tavsiye etmektedir. İki tür yargı bağımsızlığı vardır: kurumsal bağımsızlık ve karar bağımsızlığı. Kurumsal bağımsızlık, yargı organının yürütme ve yasama organlarından bağımsız olduğu anlamına gelir. Kararsal bağımsızlık, yargıçların medyanın, siyasetin veya diğer kaygıların kararlarını etkilemesine izin vermeden ve kararları nedeniyle kariyerlerinde ceza almaktan korkmadan, davaları yalnızca yasalara ve gerçeklere dayanarak karara bağlayabilmeleri gerektiği fikridir.
Ülkelere göre yargı bağımsızlığı > Hong Kong

Hong Kong'da yargının bağımsızlığı, bölgenin 1842 yılında İngiliz kraliyet kolonisi olmasından bu yana süregelen bir gelenektir. Birleşmiş Milletler nezdinde tescil edilmiş uluslararası bir anlaşma olan Çin-Britanya Ortak Bildirisi uyarınca Hong Kong'un egemenliğinin 1997 yılında Çin Halk Cumhuriyeti'ne devredilmesinden sonra, yargının bağımsızlığı, İngiliz örf ve adet hukukunun devamı ile birlikte, bölgenin anayasal belgesi olan Temel Yasa'da yer almıştır.
Ülkelere göre yargı bağımsızlığı > Singapur

Singapur'da yargı bağımsızlığı Singapur Anayasası, Devlet Mahkemeleri Kanunu ve Yüksek Yargı Mahkemesi Kanunu gibi kanunlar ve ortak hukuk tarafından korunmaktadır. Singapur yasaları, yargı bağımsızlığını korumak amacıyla, Yüksek Mahkeme yargıçlarının davranışlarının Parlamentoda tartışılabilmesi ve görevi kötüye kullanma nedeniyle görevden alınabilmeleri için izlenmesi gereken özel usulleri belirler ve görev süreleri boyunca ücretlerinin azaltılamayacağını öngörür. Tüzük gereği, Devlet Mahkemelerinin yargı görevlileri ile Yüksek Mahkeme Yazı İşleri Müdürü, Yazı İşleri Müdür Yardımcısı ve yardımcılarının hukuk davalarından bağışıklığı vardır ve kişisel olarak ilgilendikleri davaları görmeleri ve karara bağlamaları yasaktır. Genel hukuk, Yüksek Mahkeme yargıçları için de benzer koruma ve engeller sağlamaktadır.
Başyargıç ve diğer Yüksek Mahkeme yargıçları Singapur Bakanlar Kurulunun tavsiyesi üzerine Singapur Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Cumhurbaşkanı diğer yargıçları atarken başyargıca danışmak zorundadır ve Kabinenin tavsiyesine katılmadığı takdirde atama yapmayı reddetme konusunda kişisel takdir yetkisini kullanabilir. Yüksek Mahkeme yargıçları 65 yaşına kadar görev güvencesine sahiptir ve bu yaştan sonra görevleri sona erer. Ancak Anayasa, bu tür yargıçların dönem esasına göre yeniden atanmalarına izin vermektedir.
Ülkelere göre yargı bağımsızlığı > İngiltere ve Galler > Tarihçe

Orta Çağ boyunca, İngiltere Krallığı'nın Norman monarşisi altında, kral ve onun Curia Regis'i yargı gücünü elinde tutuyordu. Yargı bağımsızlığı erken modern dönemde ortaya çıkmaya başladı; daha fazla mahkeme kuruldu ve bir yargı mesleği gelişti. On beşinci yüzyıla gelindiğinde, kralın hükümetin bu özelliğindeki rolü azalmıştır. Yine de krallar mahkemeleri etkileyebilir ve yargıçları görevden alabilirdi. Stuart Hanedanı bu gücü İngiltere Parlamentosunu etkisiz hale getirmek için sık sık kullanmıştır. Stuartların 1688 Muhteşem Devrim'de ortadan kaldırılmasından sonra, bazıları yargının kraliyet manipülasyonuna karşı korunmasını savundu. Kral III. William, Parlamento onları görevden almadığı sürece yargıçların görev süresini belirleyen 1701 Veraset Yasası'nı onayladı.
Ülkelere göre yargı bağımsızlığı > İngiltere ve Galler > Tarihçe > Çağdaş kullanım

Kodifiye edilmemiş İngiliz Anayasası kapsamında, yargı bağımsızlığının korunmasına yardımcı olan iki önemli teamül bulunmaktadır. Bunlardan ilki, Birleşik Krallık Parlamentosunun mahkeme önündeki davalar hakkında yorum yapmamasıdır. İkincisi ise parlamenter ayrıcalık ilkesidir: Parlamento üyeleri belirli durumlarda mahkemeler tarafından yargılanmaktan korunurlar.[kaynak belirtilmeli]
Ayrıca, yargının bağımsızlığı 2005 Anayasal Reform Yasası ile güvence altına alınmıştır. Yargının bağımsızlığını desteklemek amacıyla, seçim süreci siyasi müdahaleyi en aza indirecek şekilde tasarlanmıştır. Süreç, siyasetçilerden ziyade yargının kıdemli üyelerine odaklanmaktadır. 2007 Mahkemeler, Yargılama ve İcra Kanunu'nun 2. Bölümü yargıda çeşitliliği artırmayı amaçlamaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Hakimlerin ücretleri bağımsız bir ücret inceleme organı tarafından belirlenir. Bu kurum çeşitli kaynaklardan kanıtlar topladıktan sonra hükümete tavsiyelerde bulunur. Hükümet bu tavsiyeleri kabul eder ve geleneksel olarak bunları tam olarak uygular. Hakimler görevlerini "iyi düzende" sürdürdükleri sürece, emekli olmak isteyene ya da zorunlu emeklilik yaşı olan 70'e ulaşana kadar görevde kalırlar.[kaynak belirtilmeli]
1 Ocak 2010 tarihine kadar avukatlık mesleği kendi kendini düzenlemekteydi; kendi mesleki standartlarını uygulama ve yürütme ve kendi üyelerini disipline etme sorumluluğuna sahipti. Bu işlevi yerine getiren kurumlar baro konseyi ve Hukuk Cemiyeti idi. Ancak bu özdenetim, onaylı düzenleyicilerin 2007 Yasal Hizmetler Yasası'nın kabul edilmesinin ardından avukat olmayanlardan oluşan Yasal Hizmetler Kurulunun denetimi altına girmesiyle sona ermiştir. Bu çerçevede, avukatları düzenlemek üzere Avukatlık Düzenleme Kurumu ve avukatları düzenlemek üzere Baro Standartları Kurulu kurulmuştur.
Ülkelere göre yargı bağımsızlığı > Amerika Birleşik Devletleri > Federal mahkemeler

Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'nın III. Maddesi federal mahkemeleri federal hükümetin bir parçası olarak kurar.
Anayasa, Birleşik Devletler Yüksek Mahkemesi yargıçları da dahil olmak üzere federal yargıçların "Senato'nun tavsiye ve onayı ile" Başkan tarafından atanmasını öngörmektedir. Atandıktan sonra, federal yargıçlar:
...hem yüksek hem de alt mahkemeler, iyi halleri süresince görevlerini sürdürecekler ve belirli zamanlarda, hizmetleri karşılığında, görevde kaldıkları sürece azalmayacak bir tazminat alacaklardır.
Federal yargıçlar ancak ölüm, istifa ya da Kongre tarafından görevden alınma ve görevden uzaklaştırma durumunda görevlerini bırakırlar; bugüne kadar sadece 13 federal yargıç görevden alınmıştır. "İyi hal süresince" ifadesi Bağımsızlık Bildirgesi'nden öncesine dayanmaktadır. John Adams, 11 Ocak 1773 tarihinde Boston Gazette'ye yazdığı bir mektupta bu ifadeyi quamdiu se bene gesserint ile eş tutmuştur; bu ifade ilk olarak İngiltere'de 1701 Veraset Yasası'nın 3. bölümünde yer almıştır.
Başkan federal kürsüye herhangi bir kişiyi atamakta serbesttir, ancak genellikle Federal Yargı Daimi Komitesinin her adayı "İyi Nitelikli", "Nitelikli" veya "Nitelikli Değil" olarak derecelendirdiği Amerikan Barolar Birliğine danışır.
Ülkelere göre yargı bağımsızlığı > Amerika Birleşik Devletleri > Eyalet mahkemeleri

Eyalet mahkemeleri yargı bağımsızlığı konusunu birçok şekilde ele alır ve hem duruşma mahkemeleri hem de temyiz mahkemeleri (eyalet yüksek mahkemeleri dahil) için eyaletler arasında ve bazen de eyaletler içinde değişen çeşitli yargı seçimi biçimleri kullanılır. Bazı eyaletlerde hakimler seçilirken (bazen partizan oy pusulasıyla, bazen de partizan olmayan oy pusulasıyla), diğerlerinde vali veya eyalet yasama organı tarafından atanırlar.
Aralarında Başkan George H. W. Bush'un bazı atamalarının da bulunduğu Yüksek Mahkeme'nin çoğunluğunun, George W. Bush'un seçilmesine yönelik itirazları, üyelerinin tamamı Demokrat valiler tarafından atanmış olan Florida Yüksek Mahkemesinde beklemekte olan Bush v. Gore 2000 davası, birçok kişi tarafından hem Florida Yüksek Mahkemesi hem de ABD Yüksek Mahkemesi açısından yargı bağımsızlığı ihtiyacını güçlendirdiği şeklinde değerlendirilmektedir. Bu dava, geleneksel olarak yargısal niteliklere odaklanmanın aksine yargısal sonuçlara odaklanmayı ve dikkat çekmeyi arttırmıştır.
İklim jeomorfolojisi

Atolls gibi Atafu içinde Tokelau Pasifik Okyanusu'nda tropik iklime bağlı şekilleri vardır. Tropiklerin dışında hiçbir atol yoktur.
İklimsel jeomorfoloji, iklimin yer şekillerini ve dünya-yüzey süreçlerini şekillendirmedeki rolü üzerine yapılan çalışmadır. İklimsel jeomorfolojide kullanılan bir yaklaşım, eski iklimleri anlamak için yer şekillerini yeniden incelemektir. iklim, pek çok jeolojik süreç üzerinde derin bir etkiye sahiptir.Kayaların bozunması bariz iklim ile ilişkilidir. Aynı şekilde, kurak, tropikal ve buzul ortamlarında işleyen süreçler de iklimle bağlantılıdır.Moloz akıntısı ve nehir taşkınları gibi olaylar daha çok olağandışı yağmur dönemleri gibi atmosferik oluşumlar tarafından tetiklenir.Açıkça belirtmek gerekirse atmosfer su döngüsünde temel bağlantıdır.Diğer iklim-jeomorfoloji bağlantıları iç süreçlerin atmosfer üzerindeki etkisini gösterir.Örneğin, yanardağlardan salınan parçacık ve gazlar atmosferin bileşimini değiştirebilir ve dağ oluşumu bölgesel sıcaklık, yağış ve rüzgarlar üzerinde önemli bir etkiye sahip olmaktadır.
İklimsel jeomorfolojinin geçmiş iklimlerle ilgili sık sık endişe duyması zaman zaman tarihsel jeolojinin bir yönü olarak kabul edilir. Bir bölgedeki peyzaj özellikleri günümüzdekilerde farklı iklimler altında evrimleşmiş olabileceğinden, iklimsel olarak farklı bölgelerin incelenmesi günümüz manzaralarının anlaşılmasına yardımcı olmıştur. Örneğin, Julius Budel soğuk iklim süreçleri Svalbard ve Orta Avrupa'nın rahatlamasının kökenini anlamak için tropikal Hindistan'da yaşlandırma süreçlerini, farklı zamanlarda ve farklı iklimlerde oluşan yer şekillerinin bir palimpsesti olduğunu iddia etmiştir.
Alt disiplinler

İklimsel Jeomorfolojinin çeşitli alt dalları, belirli iklim ortamlarına odaklanır.
Alt disiplinler > Çöl jeomorfolojisi

Çöl jeomorfolojisi veya kurak ve yarı kurak toprakların jeomorfolojisi, daha nemli bölgelerle birçok yer biçimini ve süreci paylaşır. Ayırt edici bir özellik, rüzgar ve tuz aktivitesiyle ilgili akarsu ve eğim süreçlerini etkileyen seyrek veya eksik bitki örtüsüdür. Çöl görünümleri genellikle yalındır. Doğal görünümleri toprak ve bol bitki yaşamı örtüsüyle yumuşatılmamıştır.Bunun yerine dik ve köşeli yamaçlı çıplak kayalıklar yaygındır.Bazı yerlerde kayalar turuncu ve kırmızı renklidir. Diğer yerlerde ise gri ve kahverengi olup ve siyah çizgilidir.hangi tepkiler verilirse verilsin çöllerin insanların yaşadığı daha nemli bölgelerden farklı olduğu açıktır.görüleceği gibi kurak bölgelerde sadece bir jeoloji süreç egemen değildir.Buralarda tektonik güçlerin etkisinden çok akarsuyun,rüzgarın ve iklim etkisi belirgindir.
Çöl jeomorfolojisi üzerinde ilk çalışmaları, Afrika'daki (Fransız Batı Afrika, Alman Güney Batı Afrika, Batı Mısır), kendi ülkelerinin sınır bölgelerinde Amerika Batı, Avustralya'nın Outback) kolonilerinin batılı kaşifler tarafından yapılmıştır. 1970'lerden beri Dünya'daki çöl jeomorfolojisi, yabancı ülkelerin çöllerinde Osmanlı imparatorluğu, Rusya imparatorluğu ve Çin gibi  ülkeler zamanında örnekler bulmaya hizmet etmişlerdir.
Alt disiplinler > Buzul çevresi jeomorfolojisi

Bir disiplin olarak buzul çevresi jeomorfolojisi, Kuvaterner bilimi ve jeokriyolojisine yakın ancak farklıdır. Buzul çevresi jeomorfolojisi, permafrost içeren ve içermeyen alanlarda buzul dışı soğuk iklim yer şekilleri ile ilgilidir. Bir buzul çevresi bölgenin ne kadar net olmadığının tanımı olsa da ihtiyatlı bir tahmin, Dünya'nın kara yüzeyinin dörtte birinin buzul çevresi koşulların sahip olduğudur. Buz kütlelerinin hareketi,birçok kendine özgü yeryüzü şekilinin meydana gelmesine neden olur ayrıca kaya dögüsündeki ayrışma ürünlerinin sediment olarak taşınmasını ve biriktirilmesindeki gelişimin önemli bir parçasıdır.Günümüzde Dünya'nın yüz ölçümünün yaklaşık %10 kadarı buzullar tarafından kaplıdır. Ancak, yakın jeolojik geçmişte, buzul örtüleri geçmişte, buzul örtüleri bugünkünden üç kat daha genişti ve çok geniş alanlar binlerce metre kalınlığındaki buz tabakaları ile örtülüydü. Birçok bölge, hala bu buzulların izlerini taşımaktadır.Alpler,Cape Cod ve Yosemite vadisi gibi farklı yerlerin ortak temel karakteri,günümüzde ortadan kalkmış olan buzul buzu kütleleri tarafından şekillendirilmiş olmasıdır. Ayrıca; Long Island, Great Lakes, Norveç fiyortları ve Alaska varlıklarını buzullara borçludur.Buzullar, göreceğimiz gibi günümüxdede birçok bölgenin yeryüzü şekiilerine etki etmektedir. Buzullar;hidrolojik döngü ve kaya döngüsü gibi yeryüzündeki iki temel döngünün bir parçasıdır.
Alt disiplinler > Tropikal jeomorfoloji

Tropik alanlar 35 derece N ve 35 derece G arasındaki alan olarak tanımlanırsa, o zaman Dünya yüzeyinin yaklaşık %60’ı bu bölge içinde yer alır. 20. Yüzyılın başlarında  tropikal jeomorfoloji, ılıman iklimlere karşı önyargı nedeniyle ihmal edilmiş ve ele alındığında “egzotik” olarak anılmıştır. Tropikal jeomorfoloji, işlemlerinin işlediği yoğunluklar ve hızlar açısından diğer alanlardan büyük ölçüde farklılık gösterir. Tropikal bölgeler kuru veya nemli olabilen belirli iklimlerle karakterize edilir. Göreli ılıman bölgelerinde tropik yüksek sıcaklıklara, yüksek alanlarını ihtiva yağış şiddetleri ve yükseği Evapotranspiration bunların hepsi yüzey süreçleriyle ilgili iklimsel özelliklerdir. Günümüz iklimi ile ilgili olmayan bir diğer özellik, tropiklerin büyük bir kısmının Gondwana kıtasından miras kalan alçak bir rölyefe sahip olmasıdır. Julius Büdel, Pierre Birot ve Jean Tricart; tropikal nehirlere gelişmiş kimyasal ayrışmadan kaynaklanan ince taneli asılı yükün hakim olduğunu ve bu onları diğer nehirlerden daha az aşındırıcı hale getireceğini öne sürdüler. Daha önce bornharts gibi tipik tropikal olarak kabul edilen bazı yer şekilleri  iklimden, ziyade litoloji ve kaya yapısı ile daha fazla ilişkilidir.