Lahor Subahı
Tarihçe > Gerileme

I. Bahadır Şah'ın 1712'de ölümünün ardından Babür İmparatorluğu, güçlü ve rekabet halindeki soyluların etkisindeki bir dizi hükümdar tarafından yönetildi. İmparatorluk otoritesinin aşınması kısa sürede yerel yöneticilerin bağımsızlık ilan etmeye başladığı eyaletleri de etkiledi. Toprak kaybı ve eyaletler üzerinde askeri etki kuramama, imparatorluk genelinde gelir kaybına ve mali krize yol açtı. Lahor Subahı'nda valilerin görev süresi arttı ve kalıtsal bir görev olarak görülmeye başlandı. 1713 ve 1745 yılları arasında valilik görevi sadece iki kişi, baba ve oğul Abdulsamed Han ve Zekeriya Han tarafından yürütülmüştür.
Zekeriya Han'ın ölümü subahtaki Babür egemenliğinin sonunu daha da hızlandırdı. İmparator Muhammed Şah ile veziri Kamruddin arasındaki anlaşmazlık yeni valinin atanmasında gecikmeye yol açtı. Sonunda, Kamruddin hem Lahor hem de Multan sancaklarının valisi oldu ve önce Mir Mümin Han'ı, daha sonra da Yahya Han'ı iki sancakta kendisine vekâlet etmek üzere vali olarak atadı.
Zekeriya Han'ın ölümünden beri güçlü bir yönetimin olmaması Yahya Han'ı zor durumda bıraktı. Sihlerin artan baskınları ve Zekeriya Han'ın oğlu Hayatullah Han'ın isyanı ile uğraşmak zorunda kaldı. 21 Mart 1747'de Hayatullah Han, Yayha Han'ı savaşta başarıyla mağlup etti. Yahya Han'ın görevden alınması, subahta meşru olarak atanmış bir valinin yerinden edilmesinin ilk örneğiydi. Babür nezdinde konumunu meşrulaştırma girişimleri başarısız olunca Hayatullah Han, Durrani İmparatorluğu Emiri Ahmed Şah Durrani ile ittifak kurdu. Buna karşılık Babür hükûmeti, Dürrânîler'i yenmesi halinde onu meşru kılmayı ve kendisine Kabil, Keşmir, Thatta, Lahor ve Multan subaşılıklarını vermeyi teklif etti ve o da bu teklifi kabul etti. Ocak 1748'de Hayatullah Han Afganlar tarafından yenilgiye uğratıldı ve Delhi'ye kaçtı.
Lahor'u işgal eden Afganlar Delhi'ye doğru ilerlediler ancak Mart 1748'de Sirhind'de yenilgiye uğradılar. Afganları geri püskürten Babürlüler, Kamruddin'in oğlu Müinülmülk'ü Lahor ve Multan sancaklarına vali olarak atadı. Dürrâni aynı yıl ikinci bir istila başlattı ve bunun sonucunda Çahar Mahal, yani Sialkot, Gujrat, Pasrur ve Aurangabad'ın gelirlerini Afganlara veren bir barış anlaşması imzalandı. Ardından, Delhi'de bulunan yeni Babür veziri Safdar Jung'un kışkırtmasıyla önce Çahar Mahal'in gelirlerini toplamakla görevlendirilen Afgan Nazir Han'ın, daha sonra da Hayatullah Han'ın isyanıyla karşılaştı. Her iki isyanı da başarıyla bastırmasına rağmen Müinülmülk, Çahar Mahal'in gelirlerini ödemediği için Dürrâni'nin saldırısına uğradı. Delhi'deki merkezi hükûmetten destek alamayınca, önceki iki seferinde kendisine yardım etmiş olan Sih paralı askerlerini tekrar askere aldı. Abdali ile uzun süren çatışma subah boyunca geniş çaplı yıkıma yol açtı ve 1752'de Müinülmülk nihayet Afgan kuvvetleri tarafından yenilgiye uğratıldı. Lahor subahı artık Afganlar tarafından ilhak edilmişti, ancak Müinülmülk 4 Kasım 1753'teki ölümüne kadar yönetimde kaldı. Babürlüler subahta otorite iddia etmeye devam ettiler ve Afgan otoritesine meydan okumak için kendi valileri Mir Mümin Han'ı atadılar, hatta 1756'da subahı kısa süreliğine yeniden işgal ettiler, ancak çabucak yenildiler. 1758'de Subah'ın son valisi Adina Beg, Maratalar'dan yardım istedi ve Afganları eyaletten kovdu. Ancak zamansız ölümü, Dürrânîler'in 1761'de burayı tekrar işgal etmesine neden oldu.