İdrar yolu enfeksiyonu

| İdrar yolu enfeksiyonu |
| --- | --- |
Diğer adlar: Akut sistit, basit sistit, mesane enfeksiyonu, semptomatik bakteriüri

İdrar yolu enfeksiyonu olan bir kişinin idrarında mikroskopi kullanılarak görülen çok sayıda akyuvar
Uzmanlık: Enfeksiyon hastalıkları, üroloji
Belirtiler: İdrar yaparken ağrı, sık idrara çıkma, mesanenin boş olmasına rağmen idrara çıkma ihtiyacı hissetme
Nedenleri: Çoğu zaman Escherichia coli
Risk faktörü: Kateterizasyon (Foley kateteri), kadın anatomisi, cinsel ilişki, diyabet, obezite, aile öyküsü
Tanı: Semptomlara dayanarak, idrar kültürü
Ayırıcı tanı: Vulvovajinit, üretrit, pelvik inflamatuar hastalık, interstisyel sistit, böbrek taşı
Tedavi: Antibiyotikler (nitrofurantoin veya trimetoprim/sulfametoksazol)
Sıklık: 152 milyon (2015)
Ölüm: 196.500 (2015)
İdrar yolu enfeksiyonu (İYE), idrar yolunun bir bölümünü etkileyen bir enfeksiyondur. Alt idrar yollarını etkilediğinde mesane enfeksiyonu (sistit), üst idrar yollarını etkilediğinde ise böbrek enfeksiyonu (piyelonefrit) olarak bilinir. Alt idrar yolu enfeksiyonu belirtileri arasında idrar yaparken ağrı, sık idrara çıkma ve mesanenin boş olmasına rağmen idrar yapma ihtiyacı hissetme yer alır. Böbrek enfeksiyonu semptomları arasında genellikle alt İYE belirtilerine ek olarak ateş ve ağrı yer alır. Nadiren idrar kanlı görünebilir. Çok yaşlılarda ve çok gençlerde belirtiler belirsiz veya spesifik olmayabilir.
Enfeksiyonun en yaygın nedeni Escherichia coli'dir, ancak bazen diğer bakteriler veya mantarlar da neden olabilir. Risk faktörleri arasında kadın anatomisi, cinsel ilişki, diyabet, obezite ve aile öyküsü yer almaktadır. Cinsel ilişki bir risk faktörü olmasına rağmen, İYE'ler cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE) olarak sınıflandırılmaz. Piyelonefrit genellikle mesane enfeksiyonuna bağlı olarak ortaya çıkar ancak kan yoluyla bulaşan bakteriyel bir enfeksiyondan da kaynaklanabilir. Genç ve sağlıklı kadınlarda tanı yalnızca semptomlara dayanılarak konulabilir. Belirsiz semptomları olanlarda teşhis zor olabilir çünkü enfeksiyon olmadan da bakteriler mevcut olabilir. Karmaşık vakalarda veya tedavi başarısız olursa idrar kültürü yararlı olabilir.
Komplike olmayan vakalarda, İYE'ler nitrofurantoin veya trimetoprim/sülfametoksazol gibi kısa süreli antibiyotiklerle tedavi edilir. Bu durumu tedavi etmek için kullanılan antibiyotiklerin çoğuna karşı direnç artmaktadır. Komplike vakalarda, daha uzun bir kür veya intravenöz antibiyotikler gerekebilir. Semptomlar iki veya üç gün içinde düzelmezse daha ileri tanısal testler gerekebilir. Fenazopiridin semptomlara yardımcı olabilir. İdrarında bakteri veya beyaz kan hücresi bulunan ancak semptomları olmayan kişilerde, hamilelik istisna olsa da, genellikle antibiyotiklere ihtiyaç duyulmaz. Sık enfeksiyon geçirenlerde belirtiler başlar başlamaz kısa süreli antibiyotik alınabilir veya önleyici tedbir olarak uzun süreli antibiyotik kullanılabilir.
Bir yıl içinde yaklaşık 150 milyon kişide idrar yolu enfeksiyonu gelişmektedir. Kadınlarda erkeklere kıyasla daha yaygındır, ancak kalıcı kateterler taşınırken anatomiler arasında benzerdir. Kadınlarda en yaygın bakteriyel enfeksiyon şeklidir. Kadınların %10'u belirli bir yıl içinde idrar yolu enfeksiyonu geçirir ve kadınların yarısı yaşamlarının bir döneminde en az bir enfeksiyon geçirir. En sık 16 ila 35 yaşları arasında görülürler. Nüksler yaygındır. İdrar yolu enfeksiyonları antik çağlardan beri tanımlanmaktadır ve ilk belgelenmiş tanım MÖ 1550'lere tarihlenen Ebers Papirüsü'nde yer almaktadır.