stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Show Max tarafından yayınlanan programlar listesi
Eskiden yayınlanmış programlar > Kültür Sanat

Artgalerim (Özlem Alıcı)
Eskiden yayınlanmış programlar > Magazin

Max Magazin
Uçankuş
ShowLife (Oğuz Ünal Kalafat)
Seyri Alem
Televole
Çok Özel
Pazar Keyfi
Eskiden yayınlanmış programlar > Belgesel Kuşağı

2006-2019: Show Max Belgesel
Eskiden yayınlanmış programlar > Aktüel

Sine Show (Nil Erkoçlar)
Eskiden yayınlanmış programlar > Güncel

Evlilikler Bitmesin (İnci Yeşilyurt)
Hayata Evet
Her Çarşamba
Sıradışı
Cybaeus okafujii

Cybaeus okafujii, Cybaeus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
2008 Yaz Olimpiyatları'nda atletizm - Kadınlar 100 metre

2008 Yaz Olimpiyatları'nda Kadınlar 100 metre etkinliği, elemeleri 16 Ağustos'ta ve finali 17 Ağustos'ta olmak üzere Pekin Ulusal Stadyumu'nda düzenlendi.
Vikingler (çizgi dizi, 2013)

| Vikingler |
| --- | --- |
Dizinin Türkçe logosu
Format: Çizgi Dizi
Proje tasarımcısı: Jim Ballantine, Avrill Stark
Başrol: Kirstie Hutton Peter Callan Hasso Zorn 	Arianne Borbach Paul Davies Magali Rosenzweig Cam Ralph  Thierry Kazazian Marco Kröger Joachim Kaps 
Ülke:  Avustralya,  Fransa
Dili: İngilizce, Fransızca
Sezon sayısı: 2
Bölüm sayısı: 78
Yapım
Yönetici yapımcı: Ashleigh Chow Cécile Hergaux Tess Meyer Céline Pischetola
Gösterim süresi: 23 dakika
Yayın bilgileri
Yayın tarihi: 4 Temmuz 2013
Dış bağlantılar
İnternet sitesi

Vikingler (orijinal adı: Vic the Viking), Avustralya-Fransız ortak yapımı 2013 tarihli animasyon dizisidir. 1974-1976 yılları arasında yayımlanmış Vikingler çizgi dizisinin yeniden çevrimi ve devamıdır. ASE Studios, Studio 100 Animation ve Flying Bark Productions yapımcılığında yapılmıştır. İsveç'te Flake köyünün şefi Halvar'ın oğlu küçük Viking Viki'nin maceralarını anlatmaktadır.
Dizi 2014'te TRT Çocuk'ta yayınlanmaya başlamış, 2023 yılında yayından kaldırılsa da yeniden yayınlanmaya başladı.[kaynak belirtilmeli]
Dış Bağlantılar

IMDb'de Vikingler
Cybaeus okumae

Cybaeus okumae, Cybaeus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Cybaeus penedentatus

Cybaeus penedentatus, Cybaeus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
1998 Avustralya Grand Prix

| Yarış ayrıntıları |
| --- | --- | --- |
16 yarışlık 1998 Formula 1 sezonunun 1. yarışı

| Tarih | 8 Mart 1998 |  |
Resmî ad: LXIV Qantas Avustralya Grand Prix
Yer: Albert Park, Melbourne, Avustralya
Pist:  Melbourne Grand Prix Pisti Geçici cadde pisti   3.295 mil / 5.303 km
Yarışılan mesafe:  57 tur, 187.862 mil / 302.271 km 
Planlanan mesafe: 58 tur, 191.158 mil / 307.574 km
Hava: Güneşli; 30 °C
Pol
| Pilot |  Mika Häkkinen | McLaren-Mercedes |
Zamanı: 1:30.010
En hızlı tur
| Pilot |  Mika Häkkinen | McLaren-Mercedes |
Zamanı:  1:31.649 (57 turluk yarışın 39. turunda)
Podyum
| Birinci |  Mika Häkkinen | McLaren-Mercedes |
| İkinci |  David Coulthard | McLaren-Mercedes |
| Üçüncü |  Heinz-Harald Frentzen | Williams-Mecachrome |
1998 Avustralya Grand Prix, 8 Mart'ta Albert Park, Melbourne, Avustralya yapılan F1 yarışıdır. Formula tarihinin 49. Dünya Şampiyonası sezonu - 1998 Formula sezonununda ilk yarışı oldu. 1928'deki (o zamanki adıyla) 100 Mil Yol Yarışı'nda itibaren Avustralya Grand Prix tarihinin 63. yarışıdır. 58 tur üzerinden yapılan 5.3 km'lik yarış 1953'ten beri 6. defadır Albert Park'de; 4. defadır 1995'te ilk kullanıma başlayan Melbourne Grand Prix Pisti'nde gerçekleşmiştir.
Yarışı McLaren-Mercedes ekibi domine etmiş, takım arkadaşı David Coulthard'ın tartışmalı destekleri ile Mika Häkkinen kazanmıştır. Williams-Mecachrome sürücüsüHeinz-Harald Frentzen üçüncü sırada tamamlamıştır. Yarış Japon lastik üreticisi Bridgestone'un Formula 1'de ilk kez katılımına da sahne olmuş ve 1991 Kanada Grand Prix'sinden beri ilk kez Goodyear dışında bir lastik üreticisi birinci oldu.
Sonuçlar > Sıralama turları

| Sıra | No | Sürücü | Marka | Zaman | Fark |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 8 |  Mika Häkkinen | McLaren-Mercedes | 1:30.010 |  |
| 2 | 7 |  David Coulthard | McLaren-Mercedes | 1:30.053 | +0.043 |
| 3 | 3 |  Michael Schumacher | Ferrari | 1:30.767 | +0.757 |
| 4 | 1 |  Jacques Villeneuve | Williams-Mecachrome | 1:30.919 | +0.909 |
| 5 | 15 |  Johnny Herbert | Sauber-Petronas | 1:31.384 | +1.374 |
| 6 | 2 |  Heinz-Harald Frentzen | Williams-Mecachrome | 1:31.397 | +1.387 |
| 7 | 5 |  Giancarlo Fisichella | Benetton-Playlife | 1:31.733 | +1.723 |
| 8 | 4 |  Eddie Irvine | Ferrari | 1:31.767 | +1.757 |
| 9 | 10 |  Ralf Schumacher | Jordan-Mugen-Honda | 1:32.392 | +2.382 |
| 10 | 9 |  Damon Hill | Jordan-Mugen-Honda | 1:32.399 | +2.389 |
| 11 | 6 |  Alexander Wurz | Benetton-Playlife | 1:32.726 | +2.716 |
| 12 | 14 |  Jean Alesi | Sauber-Petronas | 1:33.240 | +3.230 |
| 13 | 21 |  Toranosuke Takagi | Tyrrell-Ford | 1:33.291 | +3.281 |
| 14 | 18 |  Rubens Barrichello | Stewart-Ford | 1:33.383 | +3.373 |
| 15 | 12 |  Jarno Trulli | Prost-Peugeot | 1:33.739 | +3.729 |
| 16 | 17 |  Mika Salo | Arrows | 1:33.927 | +3.917 |
| 17 | 23 |  Esteban Tuero | Minardi-Ford | 1:34.646 | +4.636 |
| 18 | 19 |  Jan Magnussen | Stewart-Ford | 1:34.906 | +4.896 |
| 19 | 20 |  Ricardo Rosset | Tyrrell-Ford | 1:35.119 | +5.109 |
| 20 | 16 |  Pedro Diniz | Arrows | 1:35.140 | +5.130 |
| 21 | 14 |  Olivier Panis | Prost-Peugeot | 1:35.215 | +5.205 |
| 22 | 22 |  Shinji Nakano | Minardi-Ford | 1:35.301 | +5.291 |
Sonuçlar > Yarış

| Sıra | No | Sürücü | Marka | Tur | Zaman/Sorun | BS | Puan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 8 |  Mika Häkkinen | McLaren-Mercedes | 58 | 1:31:46.0 | 1 | 10 |
| 2 | 7 |  David Coulthard | McLaren-Mercedes | 58 | +0.702 | 2 | 6 |
| 3 | 2 |  Heinz-Harald Frentzen | Williams-Mecachrome | 57 | +1 Lap | 6 | 4 |
| 4 | 4 |  Eddie Irvine | Ferrari | 57 | +1 Lap | 8 | 3 |
| 5 | 1 |  Jacques Villeneuve | Williams-Mecachrome | 57 | +1 Lap | 4 | 2 |
| 6 | 15 |  Johnny Herbert | Sauber-Petronas | 57 | +1 Lap | 5 | 1 |
| 7 | 6 |  Alexander Wurz | Benetton-Playlife | 57 | +1 Lap | 11 |   |
| 8 | 9 |  Damon Hill | Jordan-Mugen-Honda | 57 | +1 Lap | 10 |   |
| 9 | 11 |  Olivier Panis | Prost-Peugeot | 57 | +1 Lap | 21 |   |
| Tamamlayamadı | 5 |  Giancarlo Fisichella | Benetton-Playlife | 43 | Kırık Kanat | 7 |   |
| Tamamlayamadı | 14 |  Jean Alesi | Sauber-Petronas | 41 | Motor | 12 |   |
| Tamamlayamadı | 12 |  Jarno Trulli | Prost-Peugeot | 26 | Vites Kutusu | 11 |   |
| Tamamlayamadı | 20 |  Ricardo Rosset | Tyrrell-Ford | 25 | Vites Kutusu | 19 |   |
| Tamamlayamadı | 17 |  Mika Salo | Arrows | 23 | Vites Kutusu | 16 |   |
| Tamamlayamadı | 23 |  Esteban Tuero | Minardi-Ford | 22 | Motor | 17 |   |
| Tamamlayamadı | 22 |  Shinji Nakano | Minardi-Ford | 8 | Yarım mil | 22 |   |
| Tamamlayamadı | 3 |  Michael Schumacher | Ferrari | 5 | Motor | 3 |   |
| Tamamlayamadı | 16 |  Pedro Diniz | Arrows | 2 | Vites kutusu | 20 |   |
| Tamamlayamadı | 10 |  Ralf Schumacher | Jordan-Mugen-Honda | 1 | Kaza | 9 |   |
| Tamamlayamadı | 19 |  Jan Magnussen | Stewart-Ford | 1 | Kaza | 18 |   |
| Tamamlayamadı | 21 |  Toranosuke Takagi | Tyrrell-Ford | 1 | Spin | 13 |   |
| Tamamlayamadı | 18 |  Rubens Barrichello | Stewart-Ford | 0 | Vites Kutusu | 14 |   |
Yarış sonrası oluşan sıralamalar

Not: Sadece ilk beş sürücü ve marka listelenmiştir.
Cybaeus perditus

Cybaeus perditus, Cybaeus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Elit İşcan

| Elit İşcan |
| --- | --- |
Doğum: 12 Ocak 1994 (31 yaşında) İstanbul, Türkiye
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2006-günümüz

Elit İşcan (d. 12 Ocak 1994, İstanbul), Türk oyuncudur. İlk filmi olan Beş Vakit, başrolünü oynadığı Hayat Var ve Mustang filmleriyle tanınır.
Hayatı

12 Ocak 1994 tarihinde İstanbul'da doğdu. Mimar bir baba ile bilgisayar programcısı annenin iki çocuğundan biridir. İstanbul Kemer Koleji'nde okudu. Yönetmen Reha Erdem'in okula gelerek öğrenciler arasında yaptığı seçmeler sonucunda Beş Vakit filminde rol aldı. 2006 yapımı bu film, ilk oyunculuk deneyimi oldu. Küçük Kadınlar dizisiyle geniş kitlelerce tanındı. 2008'de Reha Erdem'in yönettiği Hayat Var filminde Hayat karakterini canlandırdı. Bu filmdeki oyunculuğuyla SİYAD Ödülleri'nde  Cahide Sonku En İyi Kadın Oyuncu Performansı Ödülüne aday gösterildi. 2015'te Deniz Gamze Ergüven'in yönettiği Mustang filminde oynadı. Film 2016 yılı için Fransa'nın Yabancı Dilde En İyi Film Akademi Ödülü adayı oldu.
Filmografisi

| Yıl | Yapım | Rol | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 2006 | Beş Vakit | Yıldız | Umut Veren Genç Kadın Oyuncu - 13. Altın Koza Film Festivali, 2006   Mansiyon - 12. Nürnberg Türkiye / Almanya Film Festivali, 2007 |
| 2008 | Hayat Var | Hayat | Genç Cadı - 12. Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Filmleri Festivali, 2009   En İyi Genç Yetenek - 3. Yeşilçam Ödülleri, 2010   Adaylık - Cahide Sonku En İyi Kadın Oyuncu Performansı Ödülü, SİYAD Ödülleri, 2009 |
| 2008-2011 | Küçük Kadınlar | Bilge Gezici | TV dizisi |
| 2009 | Dersimiz: Atatürk | Küçük Afet İnan |  |
| 2009 | Ölü Yaprak Vuruşu | Nurhan Güneyli |  |
| 2012 | Taş Mektep | Mina |  |
| 2013 | A.Ş.K. | Semra | TV dizisi |
| 2015 | Mustang | Ece | 21. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri Seçici Kurul Özel Ödülü |
| 2018 | Yaşamayanlar | Ayşe | İnternet dizisi |
| 2019 | Kurşun | Zeynep | TV dizisi - Birinci bölümde konuk oyuncu olarak oynadı. |
| 2021 | Hamlet | Hazar | İnternet dizisi |
Cybaeus raymondi

Cybaeus raymondi, Cybaeus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Cybaeus paralypropriapus

Cybaeus paralypropriapus, Cybaeus cinsine bağlı bir örümcek türüdür.
Goodyear, Arizona

Başlığın diğer anlamları için Goodyear sayfasına bakınız.
| Goodyear, Arizona |
| --- | --- |
Şehir
City of Goodyear, Arizona

 Goodyear Şehri'nin Maricopa ilçesi ve Arizona içindeki konumu.
Goodyear, ArizonaGoodyear Şehri'nin  ABD'deki konumu.
Ülke:  Birleşik Devletler
Eyalet: Arizona
İlçe (County): Maricopa İlçesi
Kurulma: 1917
Kasaba statüsü verilmesi: 1947
Şehir statüsü verilmesi: 1985
İdare
 • Belediye Başkanı: Georgia Lord
Yüzölçümü
 • Şehir: 301,6 km²
 • Su: 0 km² (0 mil²)
Rakım: 295 m
Nüfus (2010)ABD Nüfus Sayımı
 • Şehir: 75.664
 • Yoğunluk: oto/km²
 • Metropol: 4.489.109
Zaman dilimi: UTC-07.00 ((Mountain Standard Time Zone)
Alan kodu: 621
Resmî site www.goodyearaz.gov
Goodyear, ABD'nin güneybatısındaki Arizona eyaletinin Maricopa ilçesinde bulunan bir şehir. Phoenix'in bir banliyösüdür ve Phoenix Metropolitan Bölgesi içindedir.
ABD 2010 nüfus sayımında nüfusu 65.275 kişi olarak belirlenmiştir. 1990-2000 döneminde Goodyear Şehri Arizona'da bulunan şehir ve kasabaların hepsinin arasından büyüme hızı itibarıyla (%245,2 büyüme ile) üçüncü sırayı almıştır. 1 Temmuz 2014 tarihiyle yapılan 2014 Nüfus Tahmini'ne göre şehrin nüfusu 74.743 kişi olarak tahmin edilmiştir. Sehir, 2008 yılında All-America City Ödülü'nü kazandı.
Yerleşke  1946 yılında kasaba statüsüne, 1985 yılında ise şehir statüsüne ulaştı.
Coğrafya

ABD Sayım Bürosu bilgilerine göre Goodyear Şehri sınırları içinde hepsi kara olan  yüzölçümü 144.4 km² olan arazi vardır. Gıla Nehri şehir arazileri içinden geçmektedir. Goodyear Şehri'nin konumlanma mevkinin coğrafik koordinatları enlem ve boylam olarak 33°327'21" Kuzey, 112°21'30" Batı olarak verilmektedir.
Goodyear Şehri'nin komşu kentleri Avondale, Litchfield Park, Tolleson ve Buckeyedir. Goodyear yakındaki şehirler, kasabalar ve dağlar şu göstergeden incelenebilir:
Günümüzde Goodyear Metropoliten Pheonix'in bir parçası ve Phoenix şehrinin bir varoşu olmuştur. Goodyear şehrinin merkezi Pheonix şehrinin merkezinin  batısında 27 km uzaklıktadır.
Goodyear Şehri'nin gelişmesi özel yapım şirketleri tarafından her türlü yaşam ve ikamet için hizmetleri tek bir master planla tasarlanan ve yapılan bir özel semt şekline de ortaya çıkmışlardır. Bu tip ikametgâh geliştirme semtlerinde en büyüğü Gıla Nehri'nin güneyinde ve Estralal Dağları yakınlarında olan "Estralla"dır.
Goodyear Şehri sınırları içinde "Estralla Dağı Bölgesel Parkı" bulunmaktadır. Bu parkın önemli bir alanı hala çöl olarak koruma altındadır. Bu bölgesel parkta toplam 48 km uzunlukta 8 tane yürüyüş patikası bulunmaktadır. Ayrıca iki tane kamuya açık beyzbol parkı ve 15.3 km uzunlukta bir kırsal koşu parkuru bulunmaktadır.
İklim

Goodyear Şehri'nin iklimi bu kent Sonora Çölü içinde bulunduğu için "subtropik çöl iklimidir". Resmi bilimsel sınıflandırılmaya göre kentin iklimi "'Koppen: BWh"' olarak sınıflandırılmaktadır. Bu iklime göre kışlar ılıman ve mutedil geçmektedir. Bu şehirde kışın kar gayet nadir olarak yağmaktadır ama birkaç yılda bir yerde tutmayan kar yağışı  görülmektedir. Kışın hava nispeten soğuk olduğu zamanlar bazen sıcaklık sıfır altına inip don yapmaktadır ve bu don çöl bitkileri olan kaktüslere ziyan vermektedir. İlkbaharda hava ısınmaya başlamaktadır. Yazları Temmuz, Ağustos ve Eylül'in başları) hava gayet sıcak geçmektedir. Bu dönemde Goodyear ve civarındaki alanlarda "Arizona mansoonu" adı verilen fırtınalar ortaya çıkmaktadır. Bu fırtınalar her gün yağışlı ve şimşekli elektrikli fırtına olarak birdenbire kara bulutların gelip göğün şimşeklerle aydınlanması, gayet şiddetli gök gürültüsü ve yine şiddetli yağmur getirmesi ve bunun birkaç saat kadar (nadir olarak gece de) sürüp havanın tekrar açılması güneşli olmaya dönmesi şekline olmaktadır. Sonbaharda hava yine de sıcak olmaktadır. Goodyear Şehri "Arizona monsoon" yağışları dışında pek az yağış almaktadır. Tamamen güneşli olarak geçen günlerin ortalama sayısı 300 günü geçmektedir.
Demografi

Goodyear Şehri'nin 2010 nüfus sayımına göre nüfusu 65.275 kişidir. 2014 Nüfus Tahmini'ne göre ise nüfus önemli bir artışla 75.664 olmuştur Goodyear Şehri'nin on yıl ara ile yapılan  ABD Nüfus Sayımlarına göre nüfusunun 1930-2010 döneminde gelişip değişmesi şu göstergede verilmektedir:
| Yıllara göre nüfus verileri> Sayım yılı | Yıllara göre nüfus verileri> Nüfus | Yıllara göre nüfus verileri>  | Yıllara göre nüfus verileri>  %± |
| --- | --- | --- | --- |
| 1930 | 1.135 |  | — |
| 1950 | 1.254 |  | — |
| 1960 | 1.654 |  | 31.9% |
| 1970 | 2.140 |  | 29.4% |
| 1980 | 2.747 |  | 28.4% |
| 1990 | 6.258 |  | 127.8% |
| 2000 | 18.911 |  | 202.2% |
| 2010 | 65.275 |  | 245.2% |
| 2020 | {{{2.020}}} |  | İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "{" noktalama karakteri.% |
| Tahmin 2014 | 75.664 |  | 300.1% |
ABD 2010 Nüfus Sayımı'na göre nüfusun ırksal ayrımı şöyle verilir: %27,8 Beyaz Amerikalı; %6,7 Afro-Amerikalı siyahi; %4,7 Asyalı-Amerikalı ve %1,3 Yerli Kızılderili Amerikalı. Şehrin nüfusunun %27,8'ini aslen Güney ve Orta Amerikalı Hispanik veya Latin asıllılar oluşturmaktadırlar.
Şehirde 25.027 tane ikamet birimi mevcuttur.
Şehir nüfusunun %31'i  35-49 yaşındadır.
Resimler

Goodyear, Arizona: Şehrin güneyinde Estrella'da South Lake Parkı
Goodyear, Arizona: Metruk Goodyear-Phoenix Trotting Park, küçük arabalı at yarışı parkı
Goodyear, Arizona: Wingfoot House 1943'te yapılan prefabrike küçük sosyal ikametgâhlar
Goodyear, Arizona: Goodyear-Phoenix Goodyear ıskarta edilmiş uçaklar
Muş

Aynı adlı il için Muş (il) sayfasına bakınız.
| Muş |
| --- | --- |
Şehir
Muş'tan bir görünüm (Eylül 2005)
 Muş ilçe haritası
Ülke:  Türkiye
Bölge: Doğu Anadolu
İl: Muş
İdare
 • Belediye başkanı: Sırrı Söylemez (DEM Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 2729 km²
Rakım: 1400 m
Nüfus (2019)(TÜİK)
 • Toplam: 195.323
 • Yoğunluk: 1.6/km²
Zaman dilimi: UTC+03.00 (UDAS)
Posta kodu: 49000
Alan kodu: 0436
Plaka kodu: 49
Resmî site Muş Belediyesi
Muş (Ermenice: Մուշ, Kürtçe: Mûş), Muş ilinin merkezi olan şehir ve aynı isimli merkez ilçesidir.
Yerleşim ilin batısında yer alır. Çavuş Dağı'nın kuzeydoğu eteklerinde kurulmuş olan kentin tarihsel çekirdeği kalenin çevresidir. İstasyonun yer aldığı Muş Ovası'na doğru sekiler halinde gelişen kentin eski ve yeni kısımları arasında 200 m yükseklik farkı vardır.
Muş Ovası'nın kenarında kurulan bu Doğu Anadolu Bölgesi şehri, lalesi ve üzümü ile tanınır. Kent ve daha çok il Selçuklu dönemi eserleri; Malazgirt Savaşı ve Alparslan ile özdeşleşmiştir. Muş ilçesi, kuzeyden Varto; doğudan Bulanık, Hasköy ve Korkut ile komşudur. Malazgirt ilçesi ile sınırı yoktur. Solhan, Kulp ve Hınıs ile de sınırdaştır.
Muş, 1929 yılında Bitlis vilayetinden ayrılarak kurulan ilin merkezi haline gelmiştir. Coğrafi açıdan, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Murat-Van Bölümü içerisinde yer alır. Muş ili ve şehri ayrıca Doğu Anadolu Bölgesi Kalkınma Projesi içinde yer almaktadır.
Etimoloji

Muş isminin nereden geldiğine yönelik farklı tezler vardır. Ancak bunlardan en çok kabul göreni, Muşkilerden geldiğine yönelik olanıdır. Muşki kavmi, Muş güneyi dağlarında barınmışlar ve kuvvetli bir ihtimalle de bugün Kızıl Ziyaret tepesinde bulunan kaleyi de onlar yapmışlardır. Bu kale daha sonra I. Süleyman tarafından yıkılmıştır. Muş çevresinde bulunan birçok tarihî eserde Muşkilerin alameti olduğu söylenen yonca kabartmasına rastlamak mümkündür.
Tarihçe > Cumhuriyet Dönemi

Ermeni isyanları ve Rus işgali sonucu Muş şehri harabe haline gelmiştir. Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra il merkezi durumuna getirilen Muş, 30 Mayıs 1926'da il statüsü kaldırılarak Bitlis'e bağlı kaza olmuştur. 1927'de gerçekleştirilen ilk nüfus sayımında 4.227 nüfus bulunmakta olup uzun yıllar küçük bir nüfusa sahip şehir konumunda kalmıştır. 3 Haziran 1929'da yeniden kurulan Muş ilinin merkez kazası olmuştur. Osmanlı döneminden kale ve eteğinde bulunan yerleşim Cumhuriyet ile birlikte başlanan imar çalışmaları kapsamında ovaya doğru yayılım göstermeye başlamıştır. 1950'lerin başında 5 mahalle 1200 evin bulunduğu bir şehir olarak görülmektedir. 1966 Varto depremi şehri etkilemiş ve depremden sonra Varto'da boşaltılan köylerden Muş'a yerleştirilenler için 11223 adet baraka, konut ve ahır inşa edilmiş olup şehrin nüfusunda önemli bir artış meydana gelmiştir. 1972 yılında tamamlanan hatla İran'la olan ticaret yoluna bağlanan şehri gelişimine katkıda bulunmuştur.
Nüfus

1893 yılı Osmanlı nüfus sayımına göre Muş Sancağı'nda yaşayan kişi sayısı 99.560 kişidir. Bunların çoğunluğu (%54) Ermenilerden oluşmaktadır. Muş'taki toplam Ermeni nüfusu 53.776 kişiyi bulmaktadır. Muş'taki Kürt ve Türk nüfusu ise toplam 42.647 kişidir (%43).
19. yüzyılın sonlarında çoğunluğunu Ermeniler'in oluşturduğu şehrin nüfusu 27 bin civarındaydı. Savaşlar ve kıtlık nedeniyle sürekli azalan bir nüfus seyri izleyen şehrin 1950'deki nüfusu 7.050'ydi. 1955'te 10.888'e, 1965'te 15.687'ye, 1970'te 23.058'e yükselmiştir. Aniden yükselişe geçmesinin nedeni il merkezi olması nedeniyle ilçelerden ve özellikle Varto'dan gelen göçlerdir. 1980'de şehir nüfusu 40 bini, 1990'da 45 bini, 2000'de de 67 bini aştı.
Bu kadar hızlı nüfus artışının sebebi yine kırsaldan gelen göçtür. 2007 sonunda nüfus 70 bine yaklaşmıştır. Nüfusun çoğunluğu Kürt kökenlidir. Kentte diğer önemli nüfusu da Türkler (büyük bir kısmı yerli, kalanı ise Karapapaklar ve Balkan Muhacirleri), Araplar ve Sünni Zazalar oluşturur.[kaynak belirtilmeli]
| Yıl> Muş ilçesi (Bitlis) | Toplam> Muş ilçesi (Bitlis) | Şehir> Muş ilçesi (Bitlis) | Kır> Muş ilçesi (Bitlis) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 21.499 | 4.277 | 17.222 |
Muş merkez ilçesi
| 1935 | 28.009 | 5.158 | 22.851 |
| 1940 | 29.611 | 5.681 | 23.930 |
| 1945 | 33.825 | 5.040 | 28.785 |
| 1950 | 45.354 | 7.050 | 38.304 |
| 1955 | 58.308 | 10.888 | 47.420 |
| 1960 | 72.319 | 11.965 | 60.354 |
| 1965 | 85.991 | 15.687 | 70.304 |
| 1970 | 103.641 | 23.058 | 80.583 |
| 1975 | 122.610 | 27.761 | 94.849 |
| 1980 | 146.527 | 40.977 | 105.550 |
| 1985 | 165.895 | 42.159 | 123.736 |
| 1990 | 140.953 | 44.019 | 96.934 |
| 2000 | 171.023 | 67.927 | 103.096 |
| 2007 | 167.978 | 70.509 | 97.469 |
| 2008 | 168.817 | 69.507 | 99.310 |
| 2009 | 172.535 | 72.774 | 99.761 |
| 2010 | 173.771 | 74.902 | 98.869 |
| 2011 | 180.767 | 81.918 | 98.849 |
| 2012 | 179.534 | 81.764 | 97.770 |
| 2013 | 182.883 | 84.121 | 98.762 |
| 2014 | 186.097 | 88.409 | 97.688 |
| 2015 | 188.550 | 91.126 | 97.424 |
| 2016 | 189.606 | 93.052 | 96.554 |
| 2017 | 190.814 | 95.717 | 95.097 |
| 2018 | 193.394 | 107.470 | 85.924 |
| 2019 | 195.323 | 111.927 | 83.396 |
| 2020 | 197.555 | 114.231 | 83.324 |
Ekonomi

Muş kenti, ekonomik açıdan geri kalmış şehirlerdendir. İklimsel ve coğrafi özellikler sebebiyle ekonomik gelişme gösterememektedir. Muş ilinde sanayi gelişmemiştir. Kent ekonomisinde sanayi ve ticaret tüm sektörün %10'unu, hizmet sektörü ise %70'ini oluşturmaktadır. Merkez köyler de katıldığında hizmet sektörü yerini tarım sektörüne bırakır.
Merkez ilçe genelinde ekonomik yapı temelde tarım ve hayvancılıka dayalıdır ve halkın büyük kısmı kırsal alanda yaşadığı için, merkez ilçe nüfusu düşüktür. Tarım ve hayvancılık da büyük ölçüde geleneksel yöntemlerle yapıldığı için verim çok düşüktür. Muş ovasında yetiştirilen ürünler, şekerpancarı, nohut ve tahıldır. Bunun yanında tütün üretimi de yapılmaktadır.
Muş‘ta kişi başına düşen gelir 578 Dolar'dır. Karasal ve sert bir iklime sahip olan Muş kentinde, hayvancılığa dayalı sanayi geliştirilmesi ve üniversiteye önem verilmesi planlanmaktadır. Ancak hayvancılığın geliştirilmesi ve hayvancılıktan verim alınması için çalışmalar yapılması da gündeme gelmektedir. Kurulan Muş Alparslan Üniversitesi'nin kente canlılık katması beklenmektedir.
Şeker fabrikası bölgenin önemli sanayi tesisidir. Süt ürünleri, un, yem, çivi ve tel fabrikası yanında kırsal kesimdeki el tezgâhlarında dokunan halılar ekonomiye katkıda bulunur.
Spor

Şehrin en büyük ve en köklü spor kulüplerinden Muşspor, 1984'te kurulmuş (1990-1991) sezonunda Zeki Eker'in başkanlığı döneminde 3. Lig 2. Grup'ta şampiyon olan kulüp, tarihinde ilk kez 2. Lig'e (Şu anki 1. Lig) yükselmiştir. 2006'da kapanmıştır. 2015'te ise Muşspor FK kurulmuştur kulüp şehrin tek profesyonel futbol kulübü olarak 3.lig'de mücadele etmektedir.
Kültür

Muş lalesi, şehrin önemli tanıtım objesidir. Muş lalesi, Muş'un Türkiye çapında markalaşmasına öncülük eden bir kültürel değeridir. Muş lalesi Nisan sonu ile Mayıs başlarında çiçek açar ve 15 günlük kısa bir ömrü vardır. Her yıl Mayıs ayında festival düzenlenir.
Muş üzümü de meşhur ürünüdür. Üzümcülüğün gelişmesi için çalışmalar yapılmaktadır.
Muş yöresi, halkoyunları açısından halay bölgesine girer. Tipik Doğu Anadolu halay oyunları bu yörede de görülür.
Kültür > Turizm

Kent merkezinde çokça eski eserlere rastlamak mümkündür. Yıldızlı Han, Muş kent merkezinde yukarı çarşıda yer alır. 1307'de yapıldığı kayıtlara geçmiştir. Selçuklu dönemi eseridir. Bir bölümü yıkılmıştır. Aslanlı Han diğer bir Selçuklu eseridir. Bu hanın yanında Alaeddin Bey Çeşmesi ile Alaeddin Bey camisi yer alır. Alaeddin Bey Hamamı ve Ulu Cami ile Hacışeref Camisi diğer eski camilerindendir. Şehir merkezinde önemli türbeler de vardır. İbrahim Samidi ve Şeyh Muhammed-i Mağribi gibi. Şehir silüetine, Alaeddin Bey damgasını vurmuştur.
Merkez ilçede bulunan diğer kültürel varlıklar şunlardır; Dere Kilisesi, Surp Karabet Manastırı, Hasbet Kalesi, Mercimek Kalesi, Muşet Kalesi, Alaeddin Cami, Hacı Şeref Cami ve Şadırvanı, Muş Ulu Camii, İbrahim Samidi Türbesi, Kesik Baş Türbesi, Şeyh Halil Türbesi, Şeyh Muhammed-i Mağribi Türbesi, Alaeddin Bey Hamamı, Dere Hamamı, Arslanlı Han, Yıldızlı Hanı, Alaeddin Cami Çeşmesi, Murat Köprüsü. Mercimek Kalesi Höyüğü de Merkez İlçede bulunan kültürel varlıklar içerisindedir.
Murat Köprüsü Muş-Varto yolu üzerindedir. 12 gözlü olup 143 metredir. Çengilli köyünde bulunan Surp Garapet Manastırı adlı kilise ise yıl içindeki günleri simgelediği yönünde bilinen 360 odadan oluşmaktadır.
Sivil Mimarlık örneği yapıları ise, Anadolu Lisesi ve Atatürk İlkokulunun binaları örnek gösterilebilir. Öte yandan, Tahsin Saraç Evi bir diğer örnektir.