stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Squarepusher
Diskografi > Stüdyo albümleri

| Yıl | Başlık | Listelerdeki zirve konumu> UK  | Listelerdeki zirve konumu> BEL (FL)  | Listelerdeki zirve konumu> US Dance  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1996 | Feed Me Weird Things | — | — | — |
| 1997 | Hard Normal Daddy | 115 | — | — |
| 1997 | Burningn'n Tree | — | — | — |
| 1998 | Buzz Caner (Chaos A.D. mahlasıyla) | — | — | — |
| 1998 | Music Is Rotted One Note | — | — | — |
| 1999 | Selection Sixteen | — | — | — |
| 2001 | Go Plastic | 100 | — | — |
| 2002 | Do You Know Squarepusher | 192 | — | — |
| 2004 | Ultravisitor | 90 | — | 9 |
| 2006 | Hello Everything | 89 | — | 16 |
| 2008 | Just a Souvenir | — | — | 17 |
| 2009 | Solo Electric Bass 1 | — | — | — |
| 2010 | Shobaleader One: d'Demonstrator (Squarepusher Presents: Shobaleader One ismiyle) | — | — | — |
| 2012 | Ufabulum | 101 | 83 | 14 |
| 2015 | Damogen Furies | 110 | 96 | 8 |
| 2017 | Elektrac (Shobaleader One mahlasıyla) | — | — | — |
| 2019 | All Night Chroma (James McVinnie ile; Tom Jenkinson olarak) | — | — | — |
| 2020 | Be Up a Hello | 77 | 70 | — |
Diskografi > EP'ler, tekliler ve promolar

| Yıl | Başlık | Notlar | Listelerdeki zirve konumu> UK  | Listelerdeki zirve konumu> BEL (FL)  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1994 | Crot EP | Tom Jenkinson olarak | — | — |
| 1994 | Stereotype EP | Tom Jenkinson olarak | — | — |
| 1995 | Conumber E:P | Spymania'da yayımlanmıştır. Burningn'n Tree'de kısmi olarak derlenmiştir. | — | — |
| 1995 | Alroy Road Tracks | Spymania'da The Duke of Harringay mahlasıyla yayımlanmıştır, sonradan EP'nin tamamı Burning'n Tree'de derlenmiştir | — | — |
| 1996 | Bubble and Squeak | Tom Jenkinson olarak | — | — |
| 1996 | Dragon Disk 2 | Bölünmüş EP, Tom Jenkinson olarak | — | — |
| 1996 | Squarepusher Plays... |  | — | — |
| 1996 | Port Rhombus EP | Nothing Records'ta Big Loada'nın ABD versiyonunda derlenmiştir | 182 | — |
| 1997 | "Vic Acid" |  | 156 | — |
| 1997 | Big Loada | Ayrıca 1998'de Nothing Records'ta yayımlanmıştır | 134 | — |
| 1998 | Remixes 12" | Rephlex Records'ta Chaos A.D. mahlasıyla yayımlanmıştır | — | — |
| 1999 |  Budakhan Mindphone |  | 183 | — |
| 1999 |  Maximum Priest EP |  | — | — |
| 1999 | Anti-Greylord Protection Scheme Prelude | Selection Sixteen'in çoğu kopyasında yer almıştır | — | — |
| 2001 | "My Red Hot Car" | UK Budget Albums Chart'ta 1. olmuştur. | — | — |
| 2001 | "Do You Know Squarepusher" | Aynı isimli albümdeki tekli | — | — |
| 2003 | "Ultravisitor" | Aynı isimli albümdeki tekli | — | — |
| 2004 | Square Window | Ultravisitor için promo | — | — |
| 2004 | Venus No. 17 | EP'de "Venus No. 17", "Venus No. 17"nin acid miksi ve Feed Me Weird Things'deki ikinci parçanın farklı bir versiyonu olan "Tundra 4" yer alır | 103 | — |
| 2006 | "Welcome to Europe" | Özel dijital tekli #1: 4 Eylül 2006'da yayımlanmıştır, ayrıca Hello Everything'de de mevcuttur | — | — |
| 2006 | "Hanningfield Window" | Özel dijital tekli #2: 18 Eylül 2006'da yayımlanmıştır | — | — |
| 2006 | "Exciton" | Özel dijital tekli #3: 2 Ekim 2006'da yayımlanmıştır | — | — |
| 2006 | Vacuum Tracks | Hello Everything'in belirli versiyonları ile birlikte yayımlanmıştır | — | — |
| 2006 | "Welcome to Europe" | 12 inç tekli | — | — |
| 2009 | Numbers Lucent EP |  | — | — |
| 2010 | Shobaleader One: Cryptic Motion | Shobaleader One mahlasından yayımladığı tekli | — | — |
| 2013 | Enstrobia | Ufabulum özeli versiyonuyla gelen bonus EP | — | — |
| 2014 | Music for Robots | Z-Machines ile birlikte EP | — | 171 |
Diskografi > Yer aldığı derlemeler

| Yayımlanma tarihi | Şirket | Başlık | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1996 | Law & Auder Records | "Happy Little Wilberforce" |  |
| 1998 | We Are Reasonable People | "Freeman Hardy & Willis Acid" | Parçanın sahibi "Squarepusher/AFX" olarak gösterilmiştir |
| 2002 | Lo and Behold! Lo Recordings Sampler | "Live 1" | Parçanın sahibi "Tom Jenkinson and Friends" olarak gösterilmiştir |
| 2003 | Lost in Translation | "Tommib" |  |
| 2006 | Marie Antoinette | "Tommib Help Buss" |  |
| 2006 | A Bugged Out Mix | "My Red Hot Car" |  |
Diskografi > Remiksler

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| 1996 | DJ Food - "Scratch Yer Hed (Squarepusher Mix)" | Refried Food'da ve çeşitli Ninja Tune derlemelerinde yer alır |
| 1996 | Funki Porcini - "Carwreck (Squarepusher Mix)" | Carwreck EP'de yer alır |
| 1998 | East Flatbush Project - "Tried By 12 (Squarepusher Mix)" | Tried By 12 Remixes'da yer alır |
| 2001 | Chaos A.D. - "Psultan (Squarepusher Mix)" | Rephlex Records'un The Braindance Coincidence derlemesinde yer alır |
| 2013 | Ghostpoet: "Meltdown (Squarepusher Remix)" | Meltdown EP'de yer alır |
Leyla Açba

| Leyla Gülefşan Açba |
| --- | --- |
Prenses Leyla Açba-Ançabadze

Doğum: 10 Ağustos 1898 İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu (Günümüzde İstanbul,Türkiye)
Ölüm: 6 Kasım 1931 (32 yaşında) Sivas, Türkiye
Defin: Yukarı Tekke, Sivas
Hanedan: Ançabadze Hanedanı
Babası: Mehmed Refik Bey Açba
Annesi: Mahşeref Emukhvari
Dini: İslam
Meslek: Sultan II. Abdülhamid'in Harem Bandosunda arp sanatçısı   Nedime
Leyla Gülefşan Açba-Ançabadze (10 Ağustos 1898 - 6 Kasım 1931), Abhaz prensesi ve Osmanlı saraylısıdır.
Prenses Leyla Açba-Ançabadze İstanbul'un Horhor semtinde bulunan Açba Köşkünde Abhaz-Gürcü Prensesi Mahşeref Emuhvari'nin kızı olarak dünyaya geldi. Ailesi Kafkasya aristokrasisine mensup bir hanedandı.
Çok iyi bir eğitim alan Prenses Açba, Fransızca, İngilizce konuşmanın yanı sıra musikişinas olup, Sultan II. Abdülhamit'in Harem Bandosunda arp çalıyordu.
Osmanlı Hanedanı ile teyzesi Peyveste Hanım ve kuzeni Fatma Pesend Hanım tarafından akraba idi. Bu yüzden 1919 senesinde Sultan VI. Mehmet'in ilk eşi Emine Nazikeda Kadınefendi'nin nedimesi oldu. Kadınefendi'ye Osmanlı Hanedanı'nın 1924 yılında sürgüne gönderilmesine kadar hizmet etti.
Efendisinden ayrıldıktan sonra Sivas'taki halasının yanına yerleşti ve hatıralarını yazdı. Veremden Sivas'ta hayatını kaybetti.
Prenses Açba hatıralarını yazan ilk Osmanlı nedimesidir.
Prenses Leyla Açba'nın kuzeni ise ilk kadın ressam olan Prenses Mihri Açba'dır, tarihe adı Mihri Müşfik olarak geçmiştir.
ile ilgili metin bulabilirsiniz.
Bibliyografya

Açba-Ançabadze, Leyla, Prenses: Harem Hatıraları, İstanbul 2004
Aredba, Rumeysa: Sultan Vahdeddinin San Remo Günleri, İstanbul 2009
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 129625299  ISNI: 0000 0000 7871 9016  LCCN: no2006004610  SUDOC: 088630625  VIAF: 79543555   WorldCat (LCCN): no2006-004610
Dana Hudkins Crawford

| Dana Hudkins Crawford |
| --- | --- |

Doğum: Dana Hudkins 22 Temmuz 1931(1931-07-22) Salina, Kansas, ABD
Ölüm: 23 Ocak 2025 (93 yaşında) Denver, Colorado, ABD
Eğitim: Montticello Koleji Radcliffe Koleji Kansas Üniversitesi
Meslek: Mimar, restoratör ve organizatör
Etkin yıllar: 1965–2015
Tanınma nedeni: Molly Brown Evi Larimer Meydanı Union İstasyonu Oxford Oteli LoDo'nun Millennium perakende ofis projesi Flour Mill Loft yeniden geliştirme girişimi Buz Evi Coors Sahası
Evlilik: John W. R. Crawford III (e.1955)
Çocuk(lar): 4
Ödüller: Coloradolu Kadınlar Şeref Holü Crawford Oteli (adı verildi) Radcliffe Mezunları Takdir Ödülü

Dana Hudkins Crawford (22 Temmuz 1931 – 23 Ocak 2025), Amerikalı mimar, restoratör ve organizatör.
Hayatı

Crawford, 22 Temmuz 1931'de Salina, Kansas'ta doğdu. Montticello Koleji, Radcliffe Koleji ve Kansas Üniversitesi'nde eğitim gördü.
1965'te başladığı mimarlık kariyerini 2015 yılına kadar sürdürdü.  Ağırlıklı Denver, Colorado'daki kültür varlıklarını restore edip korumaya yönelik gerçekleştirdiği mimari faaliyetlerini New York Hayat Sigorta Acentesi'nden sağladığı fonla gerçekleştirdi.
En önemli projeleri arasında; Molly Brown Evi, Larimer Meydanı, Union İstasyonu, Oxford Oteli, LoDo'nun Millennium perakende ofis projesi, iki Flour Mill Loft yeniden geliştirme girişimi, Buz Evi ve Coors Sahası sayılabilir.
Hizmetleriyle Coloradolu Kadınlar Şeref Holü'ne ve Crawford Oteli'ne adı dahil edilmiş ve Radcliffe Mezunları Takdir Ödülü'nü almıştır. 1955'te evlendiği jeolog eşi John W. R. Crawford III'ten dört oğlu bulunan
 Crawford, 23 Ocak 2025'te Denver, Colorado'da doğal nedenlerden 93 yaşında vefat etti.
Hazar Kağanlığı

Hazar Kağanlığı ya da kısaca Hazarlar (Yunanca: Χάζαροι
; İbranice: כוזרים‎, romanize: Kuzarim Tatarca: Xäzärlär; Arapça: خزر; Rusça: Хазары; Farsça: خزر; Latince: Gazari/Cosri/Gasani), 7. ve 11. yüzyıllar arasında; Hazar Denizi'nin çevresinde; Van Gölü'nden, Karadeniz kıyılarından, Kiev'e; Aral Gölü'nden, Macaristan'a kadar olan geniş topraklarda hüküm sürmüş, Doğu Avrupa'da yerleşik bir Türk devletidir. Hazar kelimesi, gez(mek) anlamına gelen kaz- kökünden türemiştir. Ka-zar; gezer yani serbest dolaşan, bir yere bağlı olmayan anlamına gelmektedir. Hudūd al-'Ālam adlı esere göre, Hazar kağanları Ansa' sülalesindendir (bunun Batı Göktürk'ün Aşina olduğuna dair iddialar bulunmaktadır) ve Orta Asya'dan gelmişlerdir. Hazarların bir süre Büyük Hun Devleti'ne bağlı kavimler arasında bulunmuş olmaları ihtimali vardır. 586'dan sonraki Bizans kaynaklarında Hazarlar, "Türkler" olarak geçmektedir.
İslamiyet'e geçmeden önceki Türklerin tamamına yakını Tengrici olmasına rağmen Hazar kağanı ve yönetim kademesindeki Türklerin çoğu, 740'lı yıllarda Museviliği benimsemiştir. Bazı akademisyenler, Hazar Türklerinin birçok Aşkenaz Yahudilerinin atası olduğunu düşünmektedir. Tüm bunların yanı sıra Hazarlar dini toleransın yaygın olduğu ve Tengriciliğin serbestçe yayıldığı bir toplumdu.
10. yüzyılın başına kadar genişlemesini sürdüren ve Hazar Denizi'ne adını veren Hazarlar; daha çok, halife Osman'ın başında bulunduğu İslam Devleti ve Sasanilerle savaştılar. Kağanlık doğudan gelen Peçenekler sebebiyle zayıfladı ve Kiev Knezliği tarafından yıkıldı.
Tarih > Kağanlığın yükselişi

Kağanlığın yayıldığı alan; Batı Göktürk Kağanlığı'nın batıda en uçta kalan noktalarıydı: Kırım, Kafkasya, Dinyeper, Don Nehri ve Volga arası ile Hazar Denizi çevresidir.
Tarih > Kağanlığın yükselişi > Hazar-Bizans ilişkileri

Ana madde: Hazar-Bizans ilişkileri
Hazarlar, 7. ve 8. yüzyıllarda nüfuzlarını arttıran Hazarlara, 7. yüzyılda Kırım Gotları tâbi olmuşlardır. Hazarlar 787 yılında Güney Kırım'daki Doros (şimdiki Mangup) kalesini ele geçirmişler ve böylece Gotların Kırım'daki hâkimiyetini sona erdirmişlerdir. 8. ve 9. yüzyıllarda büyüyerek sınırları batı ve kuzey yönünde genişleten Hazar Kağanlığı, Doğu Avrupa'nın güçlü devletlerinden biri olarak her kavimden belli şartlara göre vergi almıştır. Karadeniz'in kuzeyi, Karadeniz sahilleri, Kuban Nehri boyları ve Kırım'ın Hazarların eline geçmesi üzerine Bizans ile Hazarlar arasındaki ilişkiler büsbütün sıklaşmıştır. 695 yılında askerî bir darbeyle tahttan indirilen II. Jüstinyen, Kırım'daki Gotların yanına kaçmış, Gotlar da onu Kırım'ın o zamanki hakimi olan Hazar hakanı Busir'e teslim etmişlerdir. 704'te Busir, kızkardeşini II. Justinianos ile evlendirmiştir. Tarihçi Günah Çıkartıcı Theofanis'e göre; Bizans'ın yeni imparatoru III. Tiberius, 705'te II. Justinianos'un ölü ya da diri yakalanıp kendisine teslim edilmesi karşılığında büyük bir armağan teklif etmesi üzerine Busir, Tmutarakan temsilcisine II. Justinianos'un ölüm talimatını verdiyse de II. Justinianos, karısının yardımıyla kurtularak Konstantinopolis'e döndü ve Bulgar hükümdarı Tervel Han'ın yardımıyla tekrar tahta geçti. Bu arada Cherson'u ele geçiren Hazarlara 710'da savaş açtı. Cherson'u ele geçirmesine karşın Hazar hakanından da yardım alan Chersonlu isyancılar, Kırım'ı ele geçirdi. Bu sırada savaşa giden ordu, 711'de Filippikos'in tarafına geçti ve II. Jüstinyen asıldı.
Araplar karşısında Hazarlar ve Bizanslıların beraber hareket etmesi III. Leon zamanında da devam etmiş ve III. Leo, oğlu V. Konstantinos'u Hazar Kağanı Bihar'ın kızıyla evlendirmiştir. Bu evlilikten doğan Hazarlı Leon 775'te tahta çıkmıştır. Kurulan akrabalık bağlarıyla birlikte iki ülke arasında ticari ilişkiler gelişti. Hazarlar da 834-835 yıllarında saldırılardan korunmak için Sarkel Kalesi'ni yaptırmak isteyince, Bizans imparatoru Theofilos'a elçi göndererek kendisinden destek de aldılar. Hazar-Bizans ilişkileri, imparator Romanos Lekapenos döneminde Bizans'ın Yahudilere olan tutumu nedeniyle bozulmuştur. Bu yüzden Bizans'tan kovulan birçok Yahudi, Hazar ülkesine sığınmış ve 932 yılında Bizans'la Hazarların arası tekrar açılmıştır. Bunun üzerine Hazar hakanı ülkesindeki Hristiyanları takibe başlamış, bunu duyan I. Romanos da Kiev Knezi I. İgor ile anlaşarak onu Hazarlara karşı bir sefer düzenlemeye ikna etmiştir. Bir süre sonra Bizans-Hazar ilişkileri daha da bozulmuş ve Bizans; Uz, Peçenek, As ve Alan kabileleriyle anlaşarak onları Hazarlara karşı saldırtmışsa da Hazarlar bu saldırıları geri püskürtmüşlerdir.
Tarih > Kağanlığın yükselişi > Hazar-Rus ilişkileri

Rus-Hazar ilişkileri yıllıklara göre 859'da başlamıştır. Yıllıklarda 859 olayları anlatılırken: "Hazarlar, Rus kabileleri olan Polyan, Severyan, Radimiç ve Vyatiçler'den her ev başına bir sincap kürkü ile gümüş para aldılar." şeklinde geçmektedir. Rurik'in yerine geçen Novgorod Knezi Oleg bu duruma bir son vermek için 884 yılında Severyanların üzerine gidip, onların Hazarlara vergi ödemelerini istemediğini söylemiştir. 884 yılında Ruslar, diğer Slav kabileleriyle birleşerek Hazarlara karşı birlik meydana getirdiler ve Hazarları iyice zayıflattılar. 892 yılında Ruslar, 55 gemiyle Hazar Denizi'ne inmişler; Ciyl ve Deylem sahillerine, Taberistan ve Abiskon topraklarına asker çıkarıp, çevreyi yakıp yıkmışlar ve topladıkları ganimetlerle geri dönmüşlerdir. Geri dönüşleri sırasında da elde ettikleri ganimetlerin bir kısmını Hazar Hakanı'na vergi olarak vermişlerdir. Ancak; Rusların yaptıklarını öğrenen Hazar Hakanı'nın Müslüman askerleri, hakandan Ruslara saldırmak için izin istemişler ve bu izni alarak Ruslara saldırmışlardır.
9. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Ruslar, Hazar ülkesinde özellikle ticari alanda etkili olmaya başlamışlardır. Rusların sahip olduğu bu rahatlık, Kiev Knezi I. İgor'un Kiev şehrini ele geçirerek buraya yerleşmesini sağlamıştır. Girdiği uzun mücadeleler sonucunda Dinyeper Nehri üzerinden Karadeniz'e inen büyük ticaret yolunu ele geçirerek, bazı Slav kabilelerini Hazar egemenliğinden almıştır. Ruslar, yine bu bölgede Hazar hâkimiyetine son vererek, dağınık bir halde yaşayan Slav kavimlerini bir daire altında toplayarak devlet haline getirmişlerdir. Ruslar, ilk defa 913'te Hazar Kağanlığı'na bir sefer düzenlemişlerdir. Ona göre bu Rus akını Hazar Hakanı'nın izniyle olmuş ve Ruslar elde edecekleri ganimetlerin bir kısmını hakana vermişlerdir. Ancak Hazar hakanı 925'te kendisinin izni olmadan Rusların tekrar bir akın düzenlediğini öğrenince, kuvvetlerini göndererek geri dönen Rusların yolunu kesmiştir. İgor'un 935'lerde tekrar Tmutarakan şehrine saldırdığı bir sırada Bizans da Rusların yardımıyla Kırım'daki Hazar topraklarına saldırıp bir kısmını ele geçirmişlerdir. Hazar kağanı II. Aaron, buna 939'da bir misilleme yapmış ve Kırım'ı tahrip etmiştir. Hazarlar, İgor'un 941'de Bizans'a yaptığı sefer sırasında da Bizans donanmasını imha etmişlerdir. 944'te Ruslar, o dönemde Müslüman Kafkasya'nın merkezi olan Azerbaycan'ın Berde şehrine kadar inerek her tarafı yağmalamışlar; ancak Hazarlar onlara karşı hiçbir tedbir almamışlardır. I. Svyatoslav, 965'te Hazarlar üzerine yürüdü ve Sarkel'i aldı. I. Svyatoslav daha güneye inerek Peçenek ve Uzları Hazarlar üzerine saldırttı. Sonra Kerç Boğazı'nı ve Kafkasya'nın Kuban sahillerini ele geçirdi.
Tarih > Kağanlığın yükselişi > Hazar-Diğer Türk boyları ilişkileri

9. yüzyılın ortalarına kadar gelişmesini sürdüren Hazar Kağanlığı, topraklarında yaşayan Türk kavimleri tarafından 9. yüzyılın sonlarına doğru birtakım saldırılara uğramıştır. Doğudan gelen Kıpçak ve Uzların Hazar ülkesine saldırmasına karşın Hazarlar bu saldırıyı durdurdu ancak, onları tam olarak mağlup edemediler. 854 yılında Kabarlar, daha sonraları Macarlar ve Bulgarlar, Hazar hakimiyetinden ayrılmışlardır. Ayrıca doğudan gelen Peçenek saldırıları da Hazar Kağanlığı'nın zayıflamasında etkili olmuştur. Peçenekler 860-880 yılları civarında Uzların baskısından kurtularak Hazar yurdu içinden batıya doğru geçmişler ve İdil Nehri'ni aşarak Don ve Kuban boylarına gitmişlerdir.
Volga boylarına yerleşen Macarların Hazarların idaresinde teşkilatlanması sonucu Arpad Hanedanı ortaya çıkmıştır. 9. yüzyılın sonlarına doğru Bulgarlar ve Peçenekler, Macarlara saldırınca, Hazarların himayesindeki bu devlet yıkılmış ve Macarlar bu olaydan sonra bugünkü Macaristan'a yerleşmişlerdir. 9. yüzyılın başlarında Peçenekler, Hazarlara yeniden saldırmışlar, fakat Oğuzların Hazarlara yardım etmesi sonucu Peçenek saldırısı savuşturulmuştur. 965'teki Rus seferinden sonra eski gücünü kaybeden Hazarların yıkılmasında Ruslar birinci derecede etkiliyken diğer Türk boyları ikinci derecede etkili olmuştur. Gerek Peçenek, Uz, Kuman-Kıpçak gibi Türk boylarının saldırıları gerekse 970'ten itibaren Hazarların hakimiyeti altında yaşayan kabilelerin birer birer kopmasıyla Hazarlar büyük bir güç kaybına uğramıştır. Hazarların bir kısmı 965'ten sonra Kırım'a; diğer bir kısmı da Hazar Denizi ile Kafkaslar arasındaki bölgeye çekilerek varlıklarını devam ettirmişseler de zamanla Hazarların kontrolünden çıkan topraklardaki Hazarlar arasındaki bağlantı çeşitli Türk boyları tarafından kesilmiştir. Doğu kaynaklarının Kıpçak, Bizans kaynaklarınınsa Kuman dedikleri boyların, Batı Sibirya'dan ayrılarak Volga boylarına doğru ilerlemesi, Hazarların Harezm ve Türkistan'la olan ilişkilerini kesmiş ve buralarla olan ticari ilişkilerini bitirmiştir. Askerî ve ekonomik yönden buhran yaşayan Hazarlara son darbeyi Kıpçakların indirmesinden sonra Hazarlar, bir müddet daha Kırım'da kalsa da 11. yüzyıl içerisinde bir kısmı Kumanlara bir kısmı da Ruslara karışarak onların içerisinde kaybolup gitmişlerdir. Kuman-Kıpçak ülkesi de 1299'da Moğollar tarafından istilaya uğramıştır.
Tarih > Kağanlığın çöküşü

Ana madde: Rusların Hazar seferleri
Bizans ile Hazarlar arasındaki siyasi rekabet, Kırım üzerinde hakimiyet kurma isteğinden dolayı çıkmıştır. Hazarlar, I. Svyatoslav'ın güneye inerek Kerç Boğazı'nı ve Kafkasya'nın Kuban sahillerini ele geçirmesinden sonra Azak ve Kırım taraflarında varlıklarını devam ettirmişlerdir. Bizans kaynaklarına göre, Ruslar ve diğer Türk boylarıyla anlaşıp Hazar Devleti'nin yıkılmasına sebep olmuştur. Öyle ki 1016-1019 yılları arasında Bizans'la işbirliği yapan Ruslar, Hazarların Tmutarakan'daki Hazar topraklarına saldırmışlar ve Tmutarakan ile civar topraklar, Bizans imparatoru II. Basileios'un gönderdiği donanmanın yardımıyla I. Svyatopolk tarafından zaptedilmiştir. Bu savaştan Hazarların son hakanı olan Georgius Tzul esir edilmiştir. Hakan Hristiyanlığı kabul ederek Arbon unvanını almıştır. Mstislav bundan sonra Tmutarakan knezi olmuş ve 1022'de ordusuna aldığı Hazarların da yardımıyla Kiev'deki kardeşi I. Yaroslav'a karşı savaşmıştır. 1016'dan sonra egemenliklerini Aşağı İdil boylarında, Azak ve Kırım'da küçük prenslikler kurarak sürdüren Hazarlara son darbeyi 1030 yılında Peçenekler indirmiştir. Rus yıllıklarındaki 1095 yılına ait kayıtlarda ise Hazarlar artık Rus knezlerine tâbi olarak anılmaktadırlar. Hazarlara karşı savaşması için kışkırtılan Bizans İmparatoru da, Rus ordusuna yardım etmek üzere Bizans donanmasını göndermiştir. Hazar Kağanlığı, Bizans İmparatorluğu'nun da etkileri sebebiyle 11. yüzyılda çökmüştür.
Şaban Kuzgun'a göre, Hazarların çöküş nedenleri iç ve dış olmak üzere ikiye ayrılır. Dış sebeplerin en önemlisi: Hazarların coğrafî bakımdan son derece önemli bir bölgeyi ellerinde tutuyor olmalarıdır. İç sebeplerin başlıcaları ise;
Ülkede Hazarların geniş bir alana yayılmasıyla; din, dil, kültür, menfaat ve kader birliğinin yok olması,
Ülkede zevk ve rahatlığın artması,
Askerî sistemle hakanlık yapısının bozulmasıdır.
Golden'a göre, kağanlığın 10. yüzyılın ikinci yarısındaki beklenmeyen çöküşü kaçınılmazdı. Ona göre Hazarların yıkılışı Musevi olmalarından dolayı değil, merkezi olmayan güçlerden oluşan konar-göçer devlet yapısının zayıflıkları ve İtil boylarında değişen ekonomik dengelerle ilgilidir. Devletin çökmesinden sonra hemen kaybolmayıp aralarında Macarların da olduğu çeşitli ulusların arasına dağılan Hazarların bir kısmı Macar sınırlarını korumada görev almıştır. Timothy Miller, 11. yy. civarında Musevi Hazarların Bizans İmparatorluğu'ndaki "Pera Yahudi Cemaati"nin üyesi olduklarını keşfetmiştir. Dunlop'a göre, Rusların bir deniz gücüne sahip olmasına karşın Hazarların sahip olmayışı, karada sağlanan savaş üstünlüklerini kaybetmelerine yol açmıştır.
Ekonomi

Hazarların en önemli gelirini ticaret akışı oluştursa da, ihraç edecek fazla malları bulunmamaktaydı. En çok bal, tutkal, balmumu, un, kadife ve kürkler ihraç edilmekteydi. Ayrıca, ticaret kervanları ve gemileri, Hazar Kağanlığı'na onda bir oranında vergi öderlerdi. Hazar Denizi'nden gelen gemilerden de gümrük vergisi alınırdı. Hazarlar, Müslüman ve Rus tüccarların ülkelerinden serbestçe geçmelerine izin vermişlerdir. Bu tüccarlar özellikle 10. yüzyılda İtil'in devamlı müşterisi olmuşlardır ve bir süre sonra da birçoğu buraya yerleşmiştir. İtil dışında Sakşın şehrini de bir ticaret merkezi yapan Hazarlar, 8. yüzyılla 11. yüzyıl arasında topraklarının geniş bir bölümünde güven ve asayişi sağladığı için Doğu Avrupa'da tam anlamıyla bir Hazar Barışı çağı yaşatmışlardır.
Sarkel Kalesi'nde ele geçen eşyalardan Hazarların birçok kavimle ve başka Türk topluluklarıyla büyük boyutlu ticaret ilişkileri olduğu, ayrıca tarım ve hayvancılıkta da ileri bir düzeye vardıkları anlaşılmıştır. Hazarlarda ziraatın ve özellikle de ticaretin gelişmiş olmasına rağmen, ekonomik hayatlarının esasını yine de hayvan yetiştiriciliği teşkil ediyordu. Nehir boylarındaki otlak ve sazlıklar, hayvan yetiştirmeyi kolaylaştırıyordu. Ancak, Hazarlar giyim eşyaları ve bir kısım ihtiyaçlarını Araplardan ve Bizanslılardan ithal etmekteydiler. Ayrıca Hazar kılıçları da Ruslar tarafından oldukça ilgi görmekteydi.
Hazar Kağanlığı'nın birçok bölgesinde, özellikle de kuzeydeki ormanlık alanlarda tahıl tarımı oldukça yaygınken, güneydeki bozkırlarda göçebe çobanlık hâkimdi. Hazar bozkırlarında darı, buğday, arpa, çavdar, kendir ve bezelye gibi çeşitli bostan sebzeleri yetiştiriliyordu. Hazar yerleşimlerinde yapılan kazılarda kavun ve hıyar tohumları ile üzüm ve kiraz kalıntıları bulunmuştur. Hazarya'da yapılan balıkçılığın yanında hayvan yetiştiriciliği de yapılıyordu. Hayvanların evcilleştirilmesi yaygındı. Beslenen hayvanlar arasında koyun, keçi, at, eşek ve domuz bulunmaktaydı. Çiftlik hayvanlarının dışında çok sayıda deveye de sahip olan Hazarlar, arıcılık da yapmaktaydı. Bunların yanı sıra, yaban domuzu, kunduz, geyik ve tavşan gibi çeşitli yabani hayvanlar da avlanıyordu.
Ticari etkinlikler açısından gelişmiş olan Hazar Kağanlığı, Asya ile Avrupa arasındaki birçok ticaret yolunu kontrol altında tutuyordu. Avrasya'nın birçok yerinde ticari bağları bulunan Hazarlar, Harezm'de pamuklu dokuma, keçe, yastık kılıfı ticareti yapıyorlardı. Hatta Hazar Kağanlığı, İsveç'le bile ticaret yapmıştır. Gezgin tüccarlar olan Radhanitler ise Orta Asya'yla Rusya ile Hazarya'yı sosyal, kültürel ve ticari açıdan çeşitli bağlar kurmaktaydı.