Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması
Amaçları

GATT'ın amaçlarına bakıldığında;
Ticari ve ekonomik alandaki ilişkilerin arttırılması,
Tam istihdamın gerçekleştirilmesi,
Dünyadaki üretim kaynaklarının etkin kullanımı.
Anlaşmada belirtilmemiş olan temel düşünce ise;
Uluslararası rekabet sistemini kurabilmek için üye ülkeleri,
Korumacı politikalardan uzaklaştırarak uluslararası ticareti serbestleştirme,
Yani dış ticarette liberalizmi teşvik etme olarak belirlenmiştir
Dünyadaki savaş hal durumunu yaşamamak adına uluslararası ekonomik işbirliğinin temelini atma durumunun oluşturulması düşüncesi oluşmuş olmakla beraber bu adımda gereken birliktelik anlayışıyla ülkelerin toplumsal ve ekonomik yapısını geliştirme adı altında faaliyetler oluşturulmuş ve uluslararası ticari ilişkilerin serbestliğini sağlama yolunda adımlar atılarak bu hususta yeni kuruluşlar oluşturma düşüncesi ile yaptırımlarda bulunma eylemleri beraberinde gelmiştir. Bu eylemlerin oluşumu hususunda belli başlı kuruluşlar meydana gelmiş ve bunları ele alacak olursak bu kuruluşlar "Bretton Woods "adı altında geçen IMF ve Dünya Bankası gibi kuruluşları saymamız mümkündür.Mali açıdan da yaptırımlara bakacak olursak uluslararası mali alanlarda beraberlik sağlanmış olup aynı hususu ticari ilişkilerin serbestliği konusunda da gerçekleştirme isteğini doğurmuştur.Bu durum neticesiyle oluşturulmak istenen düşünce bağlamında ülkeleri temsil eden liderler tarafından bir kuruluş yaptırımı düşüncesi doğmuş ve bu kuruluş "Uluslararası Ticaret Örgütü" adı altında uluslararası bir örgütün doğması açısından adımlar atılarak bu bağlamda girişimler bulunulmuş. Uluslararası Ticaret Örgütü'nün oluşumu ile ilgili müzakereler sürerken belli başlı mallarda tarife indirimi yapma hususu geçmiş ve uluslararası bu örgütün diğer ülkelerce de kabul görmesi ve oluşumunda desteği alması bağlamı neticelik gösterene kadar bu indirimi oluşturmak ve işleyişe girmesi bakımından 1947 Ekim'de 23 ülkenin temsilcileri ile bir araya gelinerek kısa ve belli bir süre için nitelendirilmiş olunan Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşması'nı kendi aralarında imzalamışlardır. Kısa ve belli bir süre olarak nitelendirilmişti bu anlaşma fakat bu şekilde değerlendirilmesine rağmen oluşumundan daha fazla etki göstermiş olup dünya ticaretinde fazlasıyla yer almış ve kabul görülmüştür. Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasını oluşumunu ele alacak olursak; yurt içinde üretilen malı yurt dışına satma bağlamında fiyatı olağan duruma göre ticari öngörüler bağlamında dışsatımcı ülkede üretilmiş şeylerin kullanılıp harcanması, birbiri ile örtüşen ürün ve olaylar hususunda da karşılaştırılabilir ve fiyat değeri bakımından daha düşük çerçevede olması durumunda görüşmeye konu olan ürünün elden çıkarmak amacıyla fiyatını büyük ölçüde düşürerek satma yani şöyle diyecek olursak farklı bir ülkenin pazarına olağan değerinden daha düşük fiyatta sokulması durumu kabul görür. Mal kazancı ereğiyle yürütülen her türlü alım satım ilişkileri çok taraflı hususları oluşturan Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması'nın öncelikli amaç haline getirmiş olduğu husus üye olan devletlerin birbirleriyle olan ilişkilerinde hakka ve hukuka uygun bir biçimde olması gerektiği ve bu oluşturulan ticari ilişkilerinde tam rekabetin doğurmuş olduğu ortam koşulları altında bunun sağlanmasının ve ticari ilişkilerde serbestlik ortamı olması hususunda açık bir ticaret ortamı yaratmaktadır. GATT kapsamış olduğu içerik bakımından dört ilke yaptırımından oluşmaktadır. Bu ilkeleri genel bir biçimde ele alacak olursak, gümrük vergilerinin azaltılarak vadesi uzatılması yapılmış olan bu hususlarda ulusal bağlamda kimseyi kimseden ayırmaksızın bu açıdan yasal olan yaptırımlar koyarak bu hususun önüne geçebilme durumu yaratmıştır. Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşması bütünlük bağlamında Ocak 1948 tarihinde yürülüğe girmiş olmasıyla beraber dış ticari ilişkilerin serbest olması ve bu bağlamda ilerlenmesi için ortam sağlanmıştır. GATT' ın içeriği ile oluşturulmuş olan 1947 ve 1948 yıllarında ticari ilişkiler açısından oluşturulmuş sekiz çok taraflı müzakere görüşmeleri gerçekleşmiş ve bu düzeyde yapılmış olan görüşmeler neticesinde 1993 tarihinde Uruguay Turu tam anlamıyla oluşturulmuş olup, bu gelişmeler sonucunda da Dünya Ticaret Örgütü'nün oluşumu da tamamlanmıştır. Oluşturulmuş olan Uruguay Müzakereleri bağlamında alınan kararlar neticesinde oluşturulmuş olan DTÖ Ocak 1995'te yürülüğe girmiş olup yasal tabanı oturtmuş ve yasal gücü artmış olmakla beraber birçok ticaret konularını kendi arasında kapsayarak bir araya katmış ve bu bağlamda Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşması'nın yerine geçmiştir. Başında ülkelerin birliktelik bağlamında oluşturmuş oldukları işbirliği hususuna dayalı ilkede yapılan müzakereler hususuna dayanmakta olan Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşması'na göre aralarında ayrım bulunmuş olan uzun soluklu yani devamlı nitelikte olan DTÖ yaşanan zıtlıklara son verme bağlamında belli koşullarla yürütmeyi sağlayan haklarla meydana gelmiştir. Uruguay Müzakerelerinin önemli nitelikteki sonuç bağlamına bakacak olursak devletlerin ödün verdikleri hususlarda kendilerini geliştirmeleri ile beraber yetkisi altında bulunan oranlar kapsamında ticaretle ilgili yapılmış olan girişimlerin yükselmesidir. Gümrük Tarife ve Ticaret Anlaşması bakımından bazı ayrıklıklar dışında bütünüyle engellenmesini ve bu kapsamda ilerleyen tarifeler üzerinde gittikçe düşürülmesi hususuna bağlanmıştır. Mesela tarım ürünlerindeki tarifeleri düşünecek olursak %100 büyüklükteki kuruluşun yetkisi altında bulunmaktadır. Bu kapsamda geçerliliğini sürdüren belli başlı hususlar mal ticari ilişkileriyle ilgili 1994 yılında Gümrük Tarifesi ve Ticaret Anlaşması diğer 12 anlaşmada bulunmaktadır. Gümrük Ticaret Anlaşması yaşanan ticari ilişkilerde ekonomik olarak; parasal ve mali konularda arz ve talebin bir araya gelip, karşılaştığı alanlarda ticaret girişiminin gerçekleştirilmesi ve yürütülmesi için gerekli olan şartları içerisinde barındıran ve bu işte kullanılan malların tümünü piyasalarda ve ticaretin önündeki engelleri de devlet müdahalesinin ortadan kaldırılması gerektiği hususunda duran bu noktada amacını yürüten küresel bir sistemler bütünüdür. Oluşturulmuş olan bu sistem kapsamında Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşmasınca üye olan ülkeler arasında oluşturulmuş olan ticari ilişkiler hususunda, hukuksal bir yaptırım hakkı olan ve bu hukuksal yaptırım hakkını elde etmek adına yaptırımlarda bulunan yani isteğe uygun olabilmesi için gereğini tümüyle yerine getirmiş olması ve bu yükümlülüklerin içermiş olduğu durumları bütünüyle kapsamış olup bu düzenle toplum üyelerinin kendisine uyulmasını sağlayıp, toplumca benimsenmiş her türlü buyurucu ve yasaklayıcı düzenlemeleri içerisinde barındırarak yapısal olarak da aynı bağlamda düzenlenmesi gereken yol ve yöntemlerin tamamıdır. Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşması'nın en ayırıcı belirgin özelliği olarak şunu niteleyebiliriz, yönetim biçimi hususunda üye olmuş olan ülkeler kapsamında belli bir biçim kazanmış olması ve kuruluş olarak ortaya konulması hususu olmuştur. Alınmış olan kararlar, birçok kimseyi içine almış olup, birçok kişinin bir araya gelmesi sonucu oluşan yani ortaklaşa alınmış kararlar mekanizması bütününü oluşturuyor ise Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşması'nın düzenini ve özünü meydana getirmiş olmaktadır.