stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Romatoid artrit
Patofizyoloji > Spesifik olmayan inflamasyon

Bir kez başlatıldıklarında anormal bağışıklık tepkisine izin veren faktörler kalıcı ve kronik hale gelir. Bu faktörler, adaptif immün yanıtın düzenlenmesini değiştiren genetik bozukluklardır. Genetik faktörler, RA için çevresel risk faktörleri ile etkileşime girer ve en açık şekilde tanımlanmış risk faktörü sigara içmektir.
Doğumdan sonra başlama ve kadınların daha yüksek risk taşıması hormonal faktörler (hormon ilaçları) le açıklanabilir. Artan duyarlılık, olasılıkla, normalde toleransı koruyan negatif geri bildirim mekanizmalarının, romatoid faktör tarafından bağlanan IgG Fc ve sitrüline peptidlere (ACPA – Anti-citruline protein antikoru) antikorlarla bağlanan sitrüline fibrinojen gibi belirli antijenler için pozitif geri besleme mekanizmaları tarafından üstlenilmesidir. B-hücresi tarafından üretilen immün komplekslerin ve T hücresi ürünlerinin RA'daki inflamasyondaki göreceli rolleri üzerine bir tartışma 30 yıldır devam etmektedir, ancak inflamasyon bölgesinde hiçbir hücre gerekli değildir, sadece romatoid faktörler ve ACPA olarak bilinen IgGFc'ye yönelik otoantikorlar gereklidir. ACPA, RA teşhisi için %80 özgüllüğe sahiptir. Diğer otoimmün hastalıklarda olduğu gibi, RA'lı kişilerde eklem iltihabını teşvik ettiğine inanılan anormal derecede glikosile edilmiş antikorlar bulunur.
Patofizyoloji > Sinovyumda amplifikasyon

Genelleştirilmiş bağışıklık tepkisi oluştuğunda herhangi bir semptomun ortaya çıkması birkaç yıl alabilir; B lenfositlerinden türetilen plazma hücreleri, romatoid faktörleri ve IgG ve IgM sınıflarının ACPA'sını büyük miktarlarda üretir. Bunlar Fc reseptörü ve kompleman bağlanması yoluyla makrofajları aktive eder. Bir otoreaktif antikorun Fc reseptörlerine bağlanmasına, antikorun RA'lı kişilerde enflamasyonu teşvik etmek için değiştirilen N-glikanları aracılık eder.
Bu, eklemde özellikle de ödemli sinovyumda lokal enflamasyona, vazodilatasyona ve aktif T hücrelerinin mikroskobik olarak nodüler agregatlarda CD4'e ve mikroskobik olarak yaygın infiltratlarda CD8'e girişine katkıda bulunur.
Makrofajlar ve dendritik hücreler, dokuda bağışıklık reaksiyonunu oluşturan MHC sınıf II moleküllerini eksprese ederek antijen sunan hücreler olarak işlev görür.
Patofizyoloji > Kronik iltihap

Hastalık, sinoviyal astarın kenarlarında granülasyon dokusu, yoğun anjiyogenez ile pannus ve doku hasarına neden olan enzimler oluşturarak ilerler. Fibroblast benzeri sinoviyositler, bu patojenik süreçlerde belirgin role sahiptir. Sinovyum kalınlaşır, kıkırdak ve altta yatan kemik parçalanır ve eklem bozulur, bu olayların bir biyolojik belirteci olarak hizmet eden kalprotektin seviyeleri yükselir. Kanıtlar enflamatuvar olayların sinovyumla sınırlı olmayıp sistemik olduğunu gösteriyor; inflamatuar IL-17A üreten inflamatuar T yardımcı hücreleri ve patojenik Th17 hücreleri gibi enflamasyonu destekleyen T yardımcı profilindeki değişiklikler hem bellekten hem de periferik kan efektör bölmeden gelmektedir.
Teşhis > görüntüleme

El ve ayak röntgeninde hastalığın erken evrelerinde herhangi bir değişiklik olmayabilir veya röntgende eklem yakınında osteopeni, yumuşak doku şişliği ve normalden küçük bir eklem mesafesi görülebilir. Hastalık ilerledikçe kemik erozyonları ve subluksasyonlar olabilir. Manyetik rezonans görüntüleme ve ultrason gibi diğer tıbbi görüntüleme teknikleri de kullanılmaktadır.
Ultrasonografideki yüksek frekans dönüştürücüler gibi teknik gelişmeler geleneksel radyografiye göre ultrason görüntülerinin çözünürlüğünü iyileştirmiştir. Renkli Doppler ve güçlü Doppler ultrason, aktif sinovitin vasküler sinyallerini gösterebildikleri için sinoviyal inflamasyonun derecesini değerlendirmede yararlıdır. Bu önemlidir, çünkü RA'nın erken evrelerinde sinovyum birincil olarak etkilenir ve sinovit, gelecekteki eklem hasarının en iyi öngörücü belirteci gibi görünmektedir.
Teşhis > Kan testleri

Klinik olarak RA'dan şüphelenildiğinde, doktor romatoid faktör ve anti-sitrüline protein antikorları için test yapabilir. Test, zamanın yaklaşık üçte ikisinde pozitiftir, ancak negatif bir RF veya CCP antikoru RA'yı dışlamaz, artrit seronegatif olarak adlandırılır. Hastalığın ilk yılında romatoid faktörün negatif olma olasılığı daha yüksektir ve bazı kişilerde zamanla seropozitif hale gelir. RF spesifik olmayan bir antikordur ve sağlıklı insanların yaklaşık %10'unda, hepatit C gibi diğer birçok kronik enfeksiyonda ve Sjögren sendromu ve sistemik lupus eritematozus gibi kronik otoimmün hastalıklarda görülür. Bu nedenle, test RA'ya özgü değildir.
Yeni serolojik testler anti-sitrüline protein antikorları ACPA'ları kontrol eder. Bu testler tüm RA vakalarının %61-75'inde yine pozitiftir, ancak özgüllüğü yaklaşık %95'tir. RF'de olduğu gibi, ACPA'lar birçok kez semptomlar başlamadan önce de mevcuttur.
ACPA'lar için açık ara en yaygın klinik test, anti-siklik sitrulinlenmiş peptit (anti CCP) ELISA'dır. 2008'de RA'nın erken teşhisine yönelik bir serolojik bakım noktası testi, RF ve anti-MCV'nin tespitini %72'lik bir hassasiyet ve %99,7'lik bir özgüllükle birleştirdi.
RA'lı hastaların erken saptanmasında yakalama oranını iyileştirmek ve sınıflandırmak için romatoloji alanı, hem RF hem de anti-CCP için tamamlayıcı belirteçler aramaya devam ediyor. 14-3-3η (YWHAH ) , c-reaktif protein gibi diğer serolojik ölçümlerle birlikte RF ve anti-CCP'yi tamamlayan bir belirteçtir. Sistematik bir incelemede, 14-3-3η, romatoloji alanına hoş bir katkı olarak tanımlanmıştır. Yazarlar, serum bazlı 14-3-η belirtecinin, klinisyenlerin kullanımına sunulan mevcut araçlara katkı sağladığını ve klinik faydalarını desteklemek için yeterli klinik kanıt bulunduğunu belirtiyor.
Eritrosit sedimantasyon hızı, C-reaktif protein, tam kan sayımı, böbrek fonksiyonu, karaciğer enzimleri ve diğer immünolojik testler (örneğin, antinükleer antikor /ANA) gibi diğer kan testleri genellikle artritin diğer nedenlerinden ayırt etmek için yapılır. Yüksek ferritin seviyeleri, RA'yı taklit eden hemokromatoz'u ortaya çıkarabilir veya romatoid Artrit'in seronegatif, genellikle juvenil bir varyantı olan Still hastalığının bir belirtisi olabilir.
Önleme

Risk faktörlerinin azaltılması dışında bilinen bir önlem yoktur.
Kanıtlar, D vitamini düzeylerinin 40-60 ng/mL aralığına yükseltilmesinin romatoid artrit riskini azaltabileceğini göstermektedir.
Yönetim

RA'nın tedavisi yoktur, ancak tedavi semptomları ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir. Hastalığı modifiye edici tedavi, erken ve agresif bir şekilde başlandığında en iyi sonuçları verir. Yakın tarihli bir sistematik gözden geçirme, tümör nekroz faktörü (TNF) ve TNF olmayan biyolojik maddeler artı metotreksat (MTX) ile kombinasyon tedavisinin, hastalık kontrolünde tek başına metotreksat veya biyolojik tek tedavilere göre daha iyi tanımlı remisyon ve fonksiyonel kapasite ile sonuçlandığını bulmuştur.
Tedavinin amacı, ağrı ve şişlik gibi semptomları en aza indirmek, kemik deformitesini önlemek ve günlük işleyişi sürdürmektir. Bu, öncelikle hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlar (DMARD'lar) ile ele alınır; dozlanmış fiziksel aktivite; ağrıyı yönetmeye yardımcı olmak için analjezikler ve fizik tedavi kullanılabilir. RA genellikle en az bir spesifik anti-romatizmal ilaçla tedavi edilmelidir. Benzodiazepin kullanılması önerilmez.
Yönetim > Yaşam tarzı

Güvenli ve yararlı olduğu gerekçesiyle düzenli egzersiz kas gücü ve genel fiziksel işlevi koruma amacıyla önerilir. Fiziksel aktivite, yorgunluk yaşayan romatoid artritli kişiler için de faydalıdır, egzersizin uzun vadede fiziksel işlev üzerinde bir etkisi olabileceğini gösteren çok az kanıt olmasına veya hiç kanıt olmamasına rağmen, bir çalışma, dikkatli bir şekilde dozlanan egzersizin önemli gelişmeler gösterdiğini bulmuştur. RA'da aerobik egzersizler ve direnç eğitiminin kardiyovasküler zindelik ve kas gücü üzerinde orta düzeyde etkileri bulunmuştur. Ayrıca, fiziksel aktivitenin herhangi bir egzersiz boyutunda artan hastalık aktivitesi gibi zararlı yan etkileri olmamıştır. Belirli yiyecekleri yemenin veya bunlardan kaçınmanın veya diğer özel diyet önlemlerinin semptomları iyileştirmeye yardımcı olup olmadığı belirsizdir. Mesleki terapi, romatoid artritli kişilerde fonksiyonel yeteneğin geliştirilmesinde olumlu bir role sahiptir. Zayıf kanıtlar, ellerdeki artriti tedavi etmek için balmumu banyolarının (termoterapi ) kullanımını desteklemektedir.
İnsanların romatoid artritle başa çıkmalarına yardımcı olacak mevcut araçlar ve stratejiler hakkında bilgilendirici eğitim yaklaşımları, kişinin psikolojik durumu ve depresyon düzeyini iyileştirebilir. Ekstra derinlikli ayakkabıların ve kalıplı tabanlıkların kullanılması, yürüme gibi ağırlık taşıyan aktiviteler sırasında ağrıyı azaltabilir. Tabanlıklar ayrıca bunyonların ilerlemesini de önleyebilir.
Yönetim > Hastalık değiştirici ajanlar > Altın ve siklosporin

Sodyum aurotiomalat, auranofin ve siklosporin, yan etkileri nedeniyle daha az kullanılır. Ancak siklosporin bir yıla kadar kullanıldığında progresif RA'da etkili bulunmuştur.
Yönetim > Antiinflamatuar ve analjezik ajanlar

Glukokortikoidler alevlenmelerde ve yavaş etkili ilaçların etkisini göstermesini beklerken kısa vadede ve mümkün olan en düşük dozda kullanılabilir. Glukokortikoidlerin ve geleneksel tedavinin kombinasyonu, kemiklerin erozyon hızında bir azalma göstermiştir. Etkilenen eklemlere, RA'nın ilk döneminde, DMARD'ların veya oral steroidlerin kullanımından önce steroidler enjekte edilebilir.
Parasetamol gibi ağrı kesiciler ağrı semptomlarını hafifletmek için kullanılabilir; altta yatan hastalığı değiştirmezler. Parasetamol kullanımı ülser gelişme riski ile ilişkili olabilir.
NSAID'ler RA'lılarda hem ağrıyı hem de sertliği azaltır, ancak altta yatan hastalığı etkilemez ve insanların uzun vadeli hastalık seyri üzerinde hiçbir etkisi yok gibi görünmektedir. NSAID'ler, gastrointestinal, kardiyovasküler veya böbrek problemleri olanlarda dikkatli kullanılmalıdır. Rofecoxib, uzun süreli kullanımı kalp krizi ve felç riskinin artmasıyla ilişkilendirildiği için küresel pazardan çekildi. Yeterli izleme yapılırsa metotreksatın NSAID'lerle birlikte kullanımı güvenlidir. Selekoksib gibi COX-2 inhibitörleri ve NSAID'ler eşit derecede etkilidir. 2004 Cochrane incelemesi, insanların NSAID'leri parasetamole tercih ettiğini buldu. Bununla birlikte, NSAID'lerin parasetamolden daha etkili olup olmadığı klinik olarak henüz belirlenmemiştir.
Nöromodülatör topikal kapsaisin, ağrıyı azaltmak amacıyla kullanılabilir. Nefopam ve esrar, kullanım riskleri faydalarından daha fazla göründüğü için 2012 itibarıyla önerilmemektedir.
Sınırlı kanıt, zayıf oral opioidlerin kullanımını önermekte, ancak yan etkiler faydalardan daha ağır basabilir.
Fizik tedavinin RA'lı hastalarda ağrıyı azaltmada etkili bir yardımcı olduğu gösterilmiştir. Çoğu RA erken tespit ve agresif bir şekilde tedavi edildiğinden, fizik tedavi daha çok önleyici ve telafi edici bir rol oynar ve düzenli romatizmal tedavinin yanı sıra ağrı yönetimine yardımcı olur.
Yönetim > Ameliyat

Etkilenen parmak, el ve bilekler için, ilaç tedavisi başarısız olduğunda ağrı veya tendon kopmasını önlemek için sinovektomi gerekebilir. Ciddi şekilde etkilenen eklemler, diz protezi gibi eklem değiştirme ameliyatı gerektirebilir. Ameliyat sonrası fizik tedavi her zaman gereklidir. Artritik omuzlarda cerrahi tedaviyi desteklemek için yeterli kanıt yoktur.
Yönetim > Fizyoterapi

RA'lı kişiler için fizyoterapi tıbbi tedavi ile birlikte kullanılabilir. Bu, soğuk ve sıcak uygulama, elektronik stimülasyon ve hidroterapiyi içerebilir. İlaçlar RA semptomlarını iyileştirmesine rağmen, hastalık aktivitesi kontrol edildiğinde kas fonksiyonu geri kazanılmaz.
Fizyoterapi fiziksel aktiviteyi teşvik eder. Uygun dozda (sıklık, yoğunluk, süre, tip, hacim, ilerleme) egzersizin teşvik edilmesi aktif bir yaşam tarzı sürdürmede etkilidir. Kısa vadede, hareket açıklığı egzersizleri olan veya olmayan direnç egzersizleri el fonksiyonlarını iyileştirir. Halk sağlığı tavsiyelerine göre fiziksel aktivite teşviki, RA ve diğer artritik hastalıkları olan kişiler için standart bakımın ayrılmaz bir parçası olmalıdır. Ek olarak, fiziksel aktiviteler ve kriyoterapinin kombinasyonu, hastalık aktivitesi ve ağrının giderilmesi üzerindeki etkinliğini göstermektedir. Aerobik aktivite ve kriyoterapinin kombinasyonu, artrit hastalarında aerobik kapasiteyi geliştirmek ve sonuç olarak ağrı ve hastalık aktivitesini en aza indirirken kardiyovasküler risklerini azaltmak için yenilikçi bir terapötik strateji olabilir.
Yönetim > Sıkıştırma eldivenleri

Kompresyon eldivenleri, bileklerde ve ellerde kan dolaşımıyla ilgili çeşitli tıbbi bozuklukların oluşmasını önlemeye yardımcı olmak için tasarlanmış el giysisidir. Artrit semptomlarını tedavi etmek için kullanılabilirler ancak olasılıkla tıbbi faydaları sınırlıdır
Yönetim > Alternatif tıp

RA için tamamlayıcı sağlık yaklaşımlarını destekleyen herhangi bir yeterli kanıt yoktur ve bazıları için güvenlik endişeleri vardır. (Bazı zihin ve vücut uygulamaları) TAT modalitelerinin (balık yağı hariç) sistematik bir incelemesi, "Mevcut kanıtlar, bunların RA yönetiminde mevcut kullanımlarını desteklememektedir." Çok çeşitli CAM modaliteleri üzerinde RA'da yararlı etkiler gösteren çalışmalar genellikle yayın yanlılığından etkilenir ve genellikle randomize kontrollü çalışmalar (RKÇ'ler) gibi kaliteli kanıtlar değildir.
2005 Cochrane incelemesi, düşük seviyeli lazer tedavisinin, (çok az yan etki) romatoid artrit nedeniyle ağrı ve sabah tutukluğunu iyileştirmek için denenebileceğini belirtmektedir.
Tai Chi'nin romatoid artritli kişilerde bir eklemin hareket açıklığını iyileştirebileceğine dair sınırlı kanıt vardır. Akupunktur sahte akupunkturla eşdeğer görünmektedir.
2002'de yapılan bir Cochrane incelemesi, el kavrama gücünü artırmak ve yorgunluğa bir rehabilitasyon müdahalesi olarak elektrik stimülasyonunun bazı faydalarını gösterdi. D-penisilamin, DMARD'lara benzer faydalar sağlayabilir ancak aynı zamanda oldukça toksiktir. Düşük kaliteli kanıt, artritik ellerde terapötik ultrason kullanımını önermektedir. Potansiyel faydalar arasında artan kavrama gücü, azalan sabah sertliği ve şişmiş eklem sayısı yer alır. RA'da transkütanöz elektriksel sinir stimülasyonunun (TENS) yararına dair kesin olmayan kanıtlar vardır. Akupunktur benzeri TENS (AL-TENS) ağrı yoğunluğunu azaltabilir ve kas gücü skorlarını iyileştirebilir.
Düşük kaliteli kanıtlar, aktif RA'lı kişilerin yardımcı teknolojiden fayda sağlayabileceğini gösteriyor. Bu, göz damlası cihazı kullanırken olduğu gibi daha az rahatsızlık ve zorluk içerebilir. Denge eğitiminin faydaları belirsizdir.
Yönetim > Diyet takviyeleri > Yağ asitleri

Enflamasyonu hafifletmek için uzun zincirli omega-3 çoklu doymamış yağ asitlerinin rolüne ilişkin artan bir ilgi vardır. Omega-3 çoklu doymamış yağ asitleri, proinflamatuar eikosanoidleri ve sitokinleri (TNF-a, IL-1b ve IL-6) inhibe ederek hem lenfosit proliferasyonunu hem de reaktif oksijeni azaltan dokosaheksaenoik (DHA) ve eikosapentaenoik asit (EPA) üretir. Çalışmalar, RA'da enflamatuar durum ve eklem indeksinde önemli klinik gelişmeler olduğuna dair kanıtlar gösterdi. Bir omega-6 yağ asidi olan gama-linolenik asit ağrıyı, hassas eklem sayısını ve sertliği azaltabilir ve genellikle güvenlidir. Omega-3 çoklu doymamış yağ asitleri (balık yağı, keten yağı ve kenevir yağında bulunur) üzerine bir meta-analiz ağrı üzerinde olumlu bir etki bildirdi. Aynı inceleme daha az iltihaplanmaya karşılık eklem işlevinde bir fark olmadığını bildirdi. Bir gözden geçirme, balık yağı omega-3 yağ asitlerinin proinflamatuar eikosanoid konsantrasyonları üzerindeki etkisini incelemiştir; lökotrien<sub id="mwBI0">4</sub>, romatoid artritli kişilerde düşürüldü, ((LTB 4 ) damar geçirgenliğini arttırır ve diğer enflamatuar maddeleri uyarır) ancak otoimmün olmayan kronik hastalıkları olanlarda düşürülmedi. Üçüncü bir meta-analiz balık tüketimine baktı. Sonuç, balık tüketimi ile RA arasında zayıf, istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir ters ilişkiydi. Dördüncü bir gözden geçirme, dahil edilmeyi, insanların üç aydan daha uzun süre günde ≥2,7 g yediği denemelerle sınırlandırdı. Ağrı kesici ilaç kullanımı azaltıldı, ancak hassas veya şiş eklemlerde, sabah tutukluğunda ve fiziksel işlevde iyileşmeler değişmedi. Toplu olarak, mevcut kanıtlar, omega-3 yağ asitleri takviyesinin veya düzenli balık tüketiminin romatoid artrit için etkili tedaviler olduğunu belirleyecek kadar güçlü değildir.
Yönetim > Diyet takviyeleri > Bitkisel

American College of Rheumatology, yüksek kaliteli kanıtlarla desteklenen hiçbir bitkisel ilacın katkısının olmadığını ve kullanım önermediklerini belirtmektedir. "Doğal" olarak tanıtılan bitkisel takviyelerin geleneksel ilaçlardan daha güvenli olduğunu öne sürecek hiçbir bilimsel temel yoktur. Bitkisel ilaçlar, "doğal" olarak etiketlenseler de, tüketildiklerinde toksik veya ölümcül olabilirler. Bitkisel takviyelerin güvenli olduğuna dair yanlış inanış nedeniyle advers reaksiyon bildirimi yapılmıyor olabilir.
Ön umut verici sonuçlara dayalı olarak RA tedavileri için aşağıdakiler araştırılmaktadır (klinik kullanım için henüz önerilmemektedir): boswellik asit, kurkumin, şeytan pençesi, Euonymus alatus, ve gök gürültüsü tanrısı asması (<i id="mwBO0">Tripterygium wilfordii</i>). NCCIH, "Özellikle gök gürültüsü tanrı asması (Tripterygium wilfordii) bitkisinin ciddi yan etkileri olabileceğini" kaydetti.
Romatoid artritli kişilerde anemi tedavisinde eritropoez uyarıcı ajanların rolüne ilişkin kanıtlar çelişkilidir.
Tarih

Modern tıpta RA'nın ilk tanımı, 1800 yılında Paris'teki ünlü Salpêtrière Hastanesi'nde bulunan Fransız doktor Augustin Jacob Landré-Beauvais (1772-1840) tarafından yapıldı. "Romatoid artrit" adı, 1859'da İngiliz romatolog Alfred Baring Garrod tarafından icat edildi.
Peter Paul Rubens'in sanatı muhtemelen RA'nın etkilerini tasvir ediyor olabilir. Daha sonraki resimlerinde, bazı hekimlerin görüşüne göre, çizilmiş elleri, hastalığın semptomlarıyla uyumlu olarak artan bir şekil bozukluğu gösterir. RA, bazılarına 16. yüzyıl resimlerinde tasvir edilmiş gibi görünüyor. Bununla birlikte, sanat tarihi çevrelerinde, 16. ve 17. yüzyıldaki ellerin resminin, en açık şekilde Maniyerist harekette görülen, belirli stilize gelenekleri takip ettiği genel olarak kabul edilmektedir. Örneğin, İsa'nın kaldırılmış sağ elini şimdi deforme olmuş gibi görünen bir duruşla göstermek gelenekseldi. Bu gelenekler, hastalığın tasviri olarak kolayca yanlış yorumlanır.
RA için tarihi (mutlaka etkili olmasa da) tedaviler şunları da içermiştir: dinlenme, buz, sıkıştırma ve yükseltme, elma diyeti, küçük hindistan cevizi, ara sıra hafif egzersiz, ısırgan otu, arı zehri, bakır bilezikler, ravent diyeti, diş çekimi, oruç, bal, vitaminler, insülin, mıknatıslar ve elektrokonvülsif tedavi.
Araştırma

Meta-analiz, periodontal hastalık ve RA arasında bir ilişki buldu, ancak bu ilişkinin mekanizması belirsizliğini koruyor. Periodontitis ile ilişkili iki bakteri türü, RA'lı kişilerin diş etlerinde protein sitrulinasyonunun aracıları olarak gösterilmiştir.
D vitamini eksikliği, romatoid artritli kişilerde genel popülasyona göre daha yaygındır. Bununla birlikte, D vitamini eksikliğinin hastalığın nedeni mi yoksa sonucu mu olduğu belirsizliğini koruyor. Bir meta-analiz, romatoid artritli kişilerde D vitamini düzeylerinin düşük olduğunu ve D vitamininin romatoid artrit prevalansı ile ters orantılı olduğunu bulmuştur.
Fibroblast benzeri sinoviyositler, romatizmal eklemlerin patojenik süreçlerinde belirgin bir role sahipler ve bu hücreleri hedef alan terapiler, gelecekteki uygulamalar için ümit verici araçlar olarak ortaya çıkmaktadır.
Bağırsak bariyer disfonksiyonu ile olası bağlantılar araştırılıyor.
Romatoid artritin bir eklemi nasıl etkilediğini gösteren bir diyagram
Romatoid artrit evreleri
Romatoid artritte elin röntgeni.
Enflamatuar artritli bir eklemden sinoviyal sıvının görünümü.
Romatoid artritte kemik erozyonlarının yakından görünümü.
2016-17 LigaPro

| LigaPro |
| --- | --- |
Sezon: 2016-17
Şampiyon: Portimonense 1. şampiyonluk
Üst lige yükselenler: Portimonense Desportivo das Aves
Ligden düşenler: Vizela Fafe Freamunde Olhanense
Gol kralı: Jorge Pires (15 gol)
En gollü maç: Famalicão 4-2 Olhanense (13 Ağustos 2016) Sporting CP B 2-4 Fafe (20 Ağustos 2016) Vitória de Guimarães B 1-5 Portimonense (11 Eylül 2016) Sporting CP B 5-1 Cova da Piedade (28 Eylül 2016)
Oynanan maç sayısı: 253
Atılan gol sayısı: 576 (maç başına 2,28)
En uzun   galibiyet serisi: 7 maç Desportivo das Aves
En uzun   yenilmezlik serisi: 19 maç Desportivo das Aves
En uzun   mağlubiyet serisi: 9 maç Olhanense
En uzun   kazanamama serisi: 13 maç Olhanense
Toplam seyirci sayısı: 246.899
Ortalama seyirci sayısı: 976
← 2015-16  2017-18 →
2016-17 LigaPro (ayrıca sponsorluk anlaşması gereğince Ledman LigaPro olarak da bilinir), Portekiz futbolunun ikinci seviye liginin 27. sezonu ve mevcut LigaPro ünvanı altındaki üçüncü sezonudur. Toplamda 22 takım mücadele etti ve bunlara Primeira Liga'nın üst düzey takımlarının rezerv takımları da dâhildi.
Önceki sezon Porto B şampiyondu ve bu, ilk şampiyonluklarıydı.
İstatistikler > Gol kralları

| Sıra | Oyuncu | Takım | Gol |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Jorge Pires | Portimonense | 15 |
| 2 |  Luís Barry | Desportivo das Aves | 9 |
| 3 |  Rui Costa | Varzim | 8 |
| 3 |  Paulo Clemente | Santa Clara | 8 |
| 3 |  Alan Júnior | Fafe | 8 |
| 6 |  Xadas | Braga B | 7 |
| 6 |  Evandro Brandão | Fafe | 7 |
| 6 |  Tyler Boyd | Vitória de Guimarães B | 7 |
| 6 |  Diego Medeiros | Famalicão | 7 |
| 6 |  Paulinho | Portimonense | 7 |
Aylık ödüller

| Ay | Ayın Oyuncusu | Kulüp | Ayın Genç Oyuncusu | Kulüp |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ağustos |  |  |  Diogo Gonçalves | Benfica B |
| Eylül |  |  |  Diogo Gonçalves | Benfica B |
Ekim: 
Kasım: 
Aralık: 
Ocak: 
Şubat: 
Mart: 
Nisan:
Osmanlı-Safevî ilişkileri

1661 yılında İran ve Osmanlı imparatorlukları.
Osmanlı-Safevi ilişkilerinin tarihi (Farsça: روابط عثمانی و صفوی), 16. yüzyılın başlarında İran'da Safevi hanedanlığının kurulmasıyla başladı. İlk Osmanlı-Safevi çatışması 1514'teki Çaldıran Muharebesi ile doruğa ulaştı ve bunu yüzyıllık bir sınır çatışması izledi. 1639'da Safevi İran'ı ve Osmanlı İmparatorluğu, Irak'ın Osmanlı hakimiyetini tanıyan Kasr-ı Şirin Anlaşmasını imzaladı ve Kafkasya'yı iki imparatorluk arasında kesin olarak ikiye böldü. Kasr-ı Şirin Anlaşması büyük ölçüde yaklaşık bir asır önceki Amasya anlaşmasının pekiştirilmesiydi.
18. yüzyıla kadar Şii İslam'ın Safevi versiyonu ile Sünni İslam'ın Osmanlı versiyonu arasındaki mücadele, iki büyük imparatorluk arasındaki mücadeleci ilişkilerin önemli bir boyutu olmaya devam etti. 18. yüzyılın başlarında İran-Osmanlı barış müzakereleri, egemen devletlerin İslam dünyası topluluğunun özerk parçaları olarak bir arada var olabileceği yeni bir Müslümanlar arası ilişkiler konseptini ortaya çıkardı. Daha sonraki ilişkiler karşılıklı zayıflık ve güvensizlik korkusuyla yönlendirilse de, Kaçar İran'ı ile Osmanlı İmparatorluğu'nun yüzyıllar süren rekabetten sonra 1847 yılında Erzurum Barış Antlaşması'na varması bir asırlık bir barış çağını başlattı.
Rekabetin ortaya çıkışı: 16. yüzyıl > Dinin rolü

İslam, Osmanlı-Safevi ilişkilerinin tanımlanmasında önemli bir rol oynadı. Hem Safeviler hem de Osmanlılar, kendi bireysel kurallarını meşrulaştırmaya yardımcı olması için İslam'la olan bağlarına güvendiler. Ancak İslam hukuku, kutsal bir kanunun uygulanması veya ona karşı yapılan ihlallerin kontrol edilmesi yönünde dini bir ihtiyaç ortaya çıkmadıkça, Müslümanların birbirleriyle savaşmasını yasaklar. Dolayısıyla bir gücün diğerine karşı savaş açması için, eylemi dini açıdan meşrulaştırması gerekir. 1500'lü yılların başında I. Selim böyle bir gerekçe arıyordu. Osmanlı İmparatorluğu'ndaki din alimleri ve yetkilileri, sapkın olarak gördükleri öğretiler nedeniyle Şah İsmail'i ve takipçilerini İslam'a yönelik bir tehdit olarak etiketlediler. Sonuç olarak I. Selim, hem İstanbul'da hem de diğer Osmanlı topraklarında Şah İsmail'in sempatizanlarının idam edilmesini emretti.