stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Siyasal sinema
Nitelikleri > Tarihsel sinema

Tarihsel sinema, siyasal olayı, zaman içinde ele alarak, günümüzden uzak bir görüşün çifte aralığında, olayın yaşanıp, yaşanmamışlığı yerine, toplumsal bağlılık ve bilimselliği öne çıkararak, sahneye uyarlayar.
Tarihsel filmler, iktidar uygulamasını bulundukları dönemlerle özdeşleşmiş aktörlerle birlikte sahneye taşımaktadır.
Tarihsel sinemada siyasal bir olaya, sunumun mantıksallığının ağır bastığı bir uyarlama anlayışı egemendir. Çoğu kez de kişi ve olaylar gereğinden fazla yüceleştirilmek suretiyle, konuya kendine özgü birçok anlatım olgusu da yüklenmektedir.
Tarihsel sinemada, sanatsal yüceleştirme siyasal duruma yansımakta, filmin yapımına özellikle siyasal olaya damgasını vurmaktadır. Tarihsel sinemanın bu özelliği, özenle hazırlanıp, karmaşık bir durum sergileyen siyasal söylem ve anlatıma yansımakta, filmin geneline yayılarak, seyirciyi düşünmeye itmektedir.
Bu duruma, siyasal mutlakiyetçiliği eleştirel bir yaklaşım içinde sunan, Abel Gance’ın 1960 yapımı Austerlitz savaşını konu alan, Austerlitz filmi iyi bir örnek oluşturmaktadır. Ayrıca filmde Napolyon'un iktidarının bir analizi yapılmaktadır.
Yönetmenliğini William Wyler'in 1959 yılında yaptığı, sinema tarihinin en pahalı yapımları arasında kabul edilen Hristiyan Yahudi çatışmasını, tarihin derinlerinden beyaz perdeye yansıtan Ben Hur filmi de siyasal söylem ve konu karmaşasında bir başka örneği oluşturmaktadır.
Zamanımıza daha yakın yapımlardan biri olan, Eric Rohmer’in 2001 yapımı L’Anglaise et Le Duc (İngiliz Bayan ve Duc) filmi de önemli örneklerdendir. Bu film, siyasal boyutu çift yanlı bir ayrıma sokmakta, önce, Marie Antoinette’in aristokrat İngiliz dostlarından birini Büyük Fransız Devrimi ve dekoru açısından ele almakta, daha sonra, tarihsel bir mantıksallık içinde bu sınıfsal ilişkiyi değerlendirmektedir. Tarihsel sinema, filmin konusu ve siyasal anlatımlar içinde izleyici ile siyasal bağlılığı karşı karşıya getirip, özdeşleştirmekte, bu biçimde onlara siyasal bir bilinci aşılamaya çalışmaktadır.
Nitelikleri > İdeolojik Sinema

İdeolojik sinemada daha farklı bir düzen vardır. O, propagandanın sanatsallığına dayanmaktadır. Simgesel uygulama ile toplumsal eylemi beyaz perdede buluşturmaktadır. İdeolojik sinema, izleyiciyi bir kamusal topluluğa dönüştürmekte, filmin içindeki siyasal olgu ve kahramanlarla, her bir izleyicinin özdeşleşmesini hedeflemektedir.
Tarihsel sinema alanında, simgesel kimliğin sanatsal bir niteliğin ağır basmasına karşılık, ideolojik sinemada, filmin ilk başından yükümlülük altına girmiş bir topluluğun bulunması, izleyicileri yönünden kurgulanmış bir yükümlülük çeşidini oluşturması nedeniyle, tümüyle siyasal özelliğe dönüşmektedir.
2006 gösterime girmiş, Shane Meadows yapımı “This is England” Türkçe tanıtımı “Faşizme Karşı Muhalif Ruh” filmi, ideolojik sinemaya örnek olarak vermek mümkündür. Film 1983 yılının toplumsal ve siyasal olaylarını, Falkland savaşı, dazlaklar ve yabancı düşmanlığı örgüsü içinde beyaz perdeye taşımaktadır.
Bunun yanında Ken Loach’ın 1998 yapımı Benim Adım Joe filmi yanında 2001 yapımı Denizciler ile, Mark Herman'ın 1997 yapımı Üstatlar filmleri ideolojik sinemaya seçkin birer örnek oluşturmaktadır.
İdeolojik sinema, sanatsal yükümlülük ve sunum içinde yakaladığı olayları beyaz perdeye taşırken, bu olaylar üzerinden kendine özgü siyasal söylemler yaratmakta, bu söylemlerde filmin aktörlerinin izleyici ile özdeşleşmelerini sağlamaktadır. İdeolojik sinema, bu biçimde, siyasal kimliğin üç çeşidini buluşturmaktadır. Bunlar; yapımcının siyasal kimliği ile, filmdeki kişilerin ve izleyicinin siyasal kimliğidir.
Nitelikleri > Belgesel Sinema

Belgesel sinema, biraz daha belli bir düzene sahiptir. Belgesel sinemada, bir yandan, siyasal bir olayın filmin sunumuna uygun analizi, veya siyasal bir kişiliğin bağlılığı etrafında bir merkezileşme, öte yandan da bir siyasal gerçekliğin ortaya konması ve araştırılması doğrultusunda bir uygulama söz konusudur.
Bunun yanında, kurulan anlatım, durum sanatsallıktan uzaklaşmış değildir. Filmin kendini kanıtlaması, uygulamaya konu olan araştırmayı izleyicilerin uygun bulmasına bağlıdır.
Burada, yine Ken Loach’ın Nikaragua’nın durumunu ve İngiltere’deki ekonomiyi siyasal bir durumu görünümde simgeleyen, onu bir kişide belgeleyen, 1996 yapımı « Karla'nın Şarkısı » ile bir 2007 Türk yapımı, Biket İlhan’ın yönetmenliğinde tamamlanan, dünyaca ünlü Türk şairi Nazım Hikmet’in yaşamından Bursa Hapishanesi yıllarını konu alan, komünizm ve insanlık ideallerinin bir kişilikte işlenip simgelendiği “Mavi Gözlü Dev” filmleri, önde gelen belgeseller arasında sayılabilir.
Zaten belgesel bir filme özellik veren, siyasal bir durumun filmde, bir kişinin bakış açısıyla, yine bir kişinin aracılıyla toplumsal bir bağlılığın kurulması ve onun nesnelliğinde vurgulanmış olmasıdır.
Konuyla ilgili yayınlar

EKİNCİ, NECDET (2009). Siyasal İletişime Giriş. Bişkek: Kırgızistan-Türkiye Manas üniversitesi Yayınları. ISBN 978-9967-24-875-5.
LAMİZET, BERNARD (2003). Communication Politique (Fransızca). Lyon: Institut d’Etudes Politique de Lyon (Les notes des cours inédites).
KELLNER, DUGLAS (1997). Politik Kamera / Çağdaş Hollywood Sinemasının İdeolojisi ve Politikası. Özsayar, Elif tarafından çevrildi. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Squirtle

| Squirtle (Sikörtıl) |
| --- | --- |

Japonca isim: Zenigame ゼニガメ
Evresi: Temel
Önceki evrimi: Yok
Sonraki evrimi: Wartortle
Tür: Kaplumbağa Pokémon
Çeşit: Su
Boyu:  0.5 m
Ağırlığı: 9.0
Squirtle Pokemon franchise'ında tanıtılan ilk 151 pokemondan bir tanesi olan su pokemonudur. Bulbasaur ve Charmander ile beraber Kanto bölgesi sınırlarında Pokémon Red, Green, Blue, FireRed ve LeafGreen oyunlarında başlangıç pokemonu olarak yer almaktadır. 16. seviyede Wartortle'a, 36. seviyeden sonra ise Blastoise'a dönüşür. Sırtındaki kabuğu ataklara karşı önemli koruma sağlar. Su tabancası ve su pompası temel saldırılarıdır. Eğitim ile buz tipi pokemonların saldırılarını öğrenebilir.
Çizgi film serisinde ise ilk olarak “Here Comes the Squirtle Squad” adlı bölümde görülmüş ve Ash ile arkadaş olup ona katılmaya karar vermiştir. Seride diğer Squirtlelar May ve Gary karakterlerinde bulunmaktadır.
Wokou

Wokou saldırılarına maruz kalan bölgeler
Wokou veya Japon korsanlar (Çince: 倭寇; Çince okunuşu: wōkòu; Japonca okunuşu: wakō; Korece okunuşu: 왜구 waegu) MS 13. yüzyıldan başlayarak Çin ve Kore sahillerine saldıran korsanlardır. İlk başlarda Wokou; Japonya'dan askerler, roninler, tüccarlar ve kaçakçılardan oluşuyordu.
Wokou saldırıları 13. yüzyılda başlar ve 14. yüzyılın ikinci yarısına kadar etkili olur. Japonya'da üsleri olan Japon korsanlar Kore Yarımadasına ve Çin kıyılarına saldırıyorlardı. Çin'de bu dönemde hüküm süren Ming Hanedanı Japonya ile sadece devletlerarası ticareti gerçekleştirmekte, özel sektörün ticarî faaliyetlerini engellemekteydi. Ming Hanedanı özel ticarî faaliyeti ne kadar azaltırsa korsanlığa o kadar engel olabileceğini düşünüyordu. Bunun yerine zor durumda kalan Çinli tacirlerin yasadışı yollardan Japonya ile ticareti sürdürdüğü görüldü. Bu dönemden sonra 16. yüzyılın başlarında Wokou faaliyetleri ikinci aşamaya girer ve Japon korsanlar Çinli işbirlikçileriyle beraber hareket etmeye başlar. Bu dönemde güçleri artan Wokouların bileşimi de değişir ve yoğunlukla Çinli korsanlar tarafından yönetilir hale gelirler. Güçlerinin doruğunda oldukları 1550 yıllarında korsanların denizlerle yetinmeyip Yangtze Nehrine girmeye başladıkları görülmektedir.
Dilbilimi

Wokou terimi Japon anlamına gelen Wō (倭) ile korsan, düşman ve işgal anlamına gelen kòu (寇) kelimelerinin birleşimidir. Wokou terimi ilk olarak Kore'de dikilen MS 414 tarihli Gwanggaeto stelinin üzerinde geçer. Günümüzde ise bu kelime Çin ve Kore'de Japon işgalcilerini tanımlamak için propaganda amaçlı kullanılmaktadır.
Korsanlar

MS 1395 tarihli Kore'de hüküm süren Joseon Hanedanının tarih yazımlarına göre wokou Japonya kıyı bölgelerinde hüküm süren birden fazla küçük ve orta ölçekli feodal bey tarafından yönetilmekte ve çoğunlukla topraksız köylü ve balıkçılardan oluşmaktaydı. Wokounun sayıları 20 ila 400 gemi olarak belirtilmiştir. Japonya'daki Sengoku dönemindeki siyasi belirsizlik ortamının wokounun ortaya çıkışında büyük etken olduğu düşünülmektedir.
Kore'de bu dönemde sahte wokouların da ortaya çıktığı görülür. Yönetimden memnun olmayan Koreli köylülerin wokou kılığına girerek kırsalda bazı saldırılar gerçekleştirdiği Joseon Hanedanı döneminde yazılı kaynaklarda geçmektedir. Buna rağmen ilk dönemde bütün wokouların Japon olduğu bilinmektedir.
Wokou’nun sonu

Wokou varlığının sona ermese de giderek azalmasına etki eden çok sayıda faktör bulunmaktadır.
Wokou’nun sonu > Deniz ticareti

Deniz ticaretine dair yasakların gevşetilmesiyle beraber wokouların çoğu yasal deniz ticaretine döner. Portekiz'in coğrafi keşifler sayesinde bölgeye gelmesiyle beraber 16.yüzyıl ortalarında Makao'da yerleşerek ticari faaliyet izni aldıkları bilinmektedir. Bu iznin karşılığında Portekizlilerin Wokoulara karşı Çinlilerle beraber savaştıkları da bilinmektedir.
Wokou’nun sonu > Portekiz etkisi

Ana madde: Portekiz coğrafi keşifleri
Portekiz'in bölgeye kabul edilmesiyle beraber ticaretin önündeki engellemeler gevşetilecek ve özellikle Kanton bölgesi bu uygulamadan faydalanacaktır. Korsan gemilerine göre daha iyi silahlanmış olan Portekiz gemilerinin sadece artan varlığı bile korsan saldırılarını azaltmıştır. Ayrıca Portekiz'in ticari sisteme dahil olmasıyla beraber ticari kanunların daha iyi uygulanması yasal ticaretle uğraşanların daha çok kâr kazanmasına yol açtığından yasadışı ticaret durgun bir döneme girecektir. Aynı zaman yasadışı ticaret yapan wokoular, Portekiz'in bölgeye daha ucuza getirdiği tropik meyve ve diğer ürünlerin fiyatlarına ulaşamadıklarından yasal işlere dönmüşlerdir.
Wokou’nun sonu > Japon etkisi

Bu etkenlerin yanı sıra Japon anakarasındaki siyasi durumun da korsanların faaliyetlerinde etkisi büyüktür. Toyotomi Hideyoshi tarafından 1588 yılında yürürlüğe konan Kılıç Yasası (Katana Gari) ile  köylülerin elindeki tüm silahlara el konmuştur. Bu sayede hem isyanların önü alınmış hem de korsanların olası silah sağlama kaynakları kurutulmuştur. Kiliseler de bu uygulamadan bağışık tutulmamış, bu sayede rejime karşı silahlı muhalefetin önü alınmıştır. Ayrıca yerel feodal beyler olan daimyolardan egemen oldukları bölgede korsanlığa izin vermeyeceklerine dair güvence alınmış ve eğer bölgelerinde korsanlık faaliyeti tespit edilirse daimyonun tüm mallarına el konulacağına dair kanun çıkartılmıştır.
Konuyla ilgili yazılan eserler

Gwanggaeto Stele: "十四年甲辰而倭不軌，侵入帶方界□□ □□□，石城□連船□□□王躬率□□從平穰□□□鋒相遇，王幢要截盪刺，倭寇潰敗，斬殺無數。"
太祖 7卷, 4年(1395 乙亥) 4月 19日 壬午
世宗 114卷 28年 (1446 丙寅) 10月 28日 (壬戌) "臣聞前朝之季, 倭寇興行, 民不聊生, 然其間倭人不過一二, 而本國之民, 假著倭服, 成黨作亂, 是亦鑑也。"
Sahte wokou ile ilgili, Chungcheong-maeil 그러나 우리 측 사료인 ‘고려사’에는 단 3건의 가왜(假倭)기록이 있을 뿐이다. 1223년부터 1392년까지 169년간 총 529회의 침입에 겨우 3번의 ‘가왜’ 기록이 있을 뿐인데, 이를 보고 왜구의 주체를 고려인으로 봄은 어불성설이고 침소봉대를 해도 너무 지나치다고 볼 수 있다. ‘조선왕조실록’에도 왜구침구 기사가 무려 312건이 나오는데 이 기사 어디에도 조선인이 왜구라는 말은 없다.(Korece)
明史卷三百二十二 列傳第二百十外國三 日本 嘉靖二十六年 "大抵真倭十之三，從倭者十之七。"
Zheng Ruohui, Zhouhai Tubian (籌海図編)
Hŭi-gyŏng Song, Shōsuke Murai Rōshōdō Nihon kōroku : Chōsen shisetsu no mita chūsei Nihon (老松堂日本行錄 : 朝鮮使節の見た中世日本) Iwanami Shoten, Tōkyō, 1987. ISBN 9784003345412
So, Kwan-wai. Japanese Piracy in Ming China During the sixteenth Century. Michigan State University Press, East Lansing, 1975. ISBN 0870131796
Boxer, C.R. “Piracy in the South China Sea”, History Today, XXX, 12 (December), s. 40-44.
Stephen Turnbull "Samurai: The World of the Warrior" Osprey Publishing, Oxford, 2003, s. 155-157. ISBN 1841767409
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  NDL: 00574134 
Wokou saldırılarına ilişkin 16.yüzyıldan bir resim
Uçaksavar kulesi

Viyana’daki uçaksavar kulesi
Berlin'deki uçaksavar kulesi (1942)
Kuledeki çift namlulu 128mm uçaksavar topu (1943)
Uçaksavar kulesi (Almancası: Flaktürme) yerin üzerinde inşa edilmiş olan büyük uçaksavar kuleleridir. Özellikle II. Dünya Savaşı sırasında Alman Hava Kuvvetleri Luftwaffe tarafından Müttefik Devletlerin hava saldırılarına karşı yapılmıştır. Oldukça korunaklı yapıları nedeniyle hava bombardıman saldırıları sırasında sığınak olarak da kullanılmışlardır.
Tarihçe

II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın başkenti Berlin'in 1940 yılında İngiltere Hava Kuvvetleri tarafından bombalanmasının ardından Adolf Hitler başkenti hava saldırılarından korumak için üç adet devasa uçaksavar kulesinin inşa edilmesi emrini verir. Her kulede ayrı bir radar istasyonu ve korumalı bir radar bulunmaktaydı. Hitler'in bizzat tasarımını denetlediği kuleler altı ay gibi çok kısa bir sürede inşa edilir. Uçaksavar kuleleri bu dönemde öncelikli proje olarak ele alınmış ve gerekli beton, demir ve odun hammadde sevkiyatının yapıldığı tren seferleri bile bu proje için değiştirilmiştir. Uçaksavar kuleleri özellikle Berlin, Hamburg ve Viyana'da inşa edilmiştir. Bremen ve Münih için de planlansa da hayata geçirilememiştir.
Kullanımı

3,5 metre kalınlığa varan beton duvarlara sahip olan uçaksavar kuleler Müttefik Hava Kuvvetleri tarafından kullanılan geleneksel bombalara karşı hasar görmeyecek şekilde koruma sağlamaktaydı.
Müttefik Hava Kuvvetleri genellikle kulelerin bulunduğu bölgeye saldırmamaya özen göstermişlerdir. Uçaksavar kuleleri toplamda dakikada 8 bin uçaksavar mermisi atma kapasitesine sahip çok sayıda uçaksavar top barındırmaktaydı. Kuleler 14 km çapında ve 360 derecelik bir menzili kapsayabiliyordu. Berlin'in etrafındaki üç adet uçaksavar kulesi bu sayede özellikle Berlin şehir merkezini koruyacak şekilde bir üçgen oluşturabiliyordu.
Uçaksavar kuleleri aynı zamanda bombardımanlar sırasında sivillerin kullanabileceği bir sığınak olarak da kullanılabiliyordu. En büyük kuleler 10 bin sivili barındırabilecek ve bünyesinde bir hastane olacak şekilde planlanmıştı. II. Dünya Savaşı'nın sonuna doğru özellikle Berlin'deki uçaksavar kulelerine sığınan sivillerin sayısı 30 bin seviyelerine çıkmış ve bu insanlar ayrı bir topluluk kültürü oluşturmuştu.
II. Dünya Savaşının sonunda

Kuleler Kızılordu'nun başkenti almak için Nazilere saldırdığı Berlin Muharebesi sırasında şehirdeki az sayıdaki güvenli yerlerdendi. Kuleler, içindeki askerî personel ve siviller ancak erzakları tükendiğinde teslim oldukları için en son ele geçirilen yerlerden olmuştur. Kızılordu, kulelere kara saldırısında çok az zayiat verdirebilmiştir. 203mm toplar bile bu devasa yapılara çok az zarar verebilmiştir. Berlin'i işgal eden Sovyet kuvvetleri genelde bu kuleleri ele geçirmek için uğraşmayarak ilerlemiş ve bölge ele geçirildikten sonra içeridekilere teslim olmaları yönünde çağrı yapılmıştır. Kuledeki uçaksavar topları kara hedeflerine karşı kullanılmış ve Berlin Hayvanat Bahçesi'ndeki uçaksavar kule Sovyet kıskaç hareketini yarmaya çalışan Alman zırhlı birliklerine koruma ve destek sağlamıştır.
Savaştan sonra

Savaştan sonra kulelerin yıkılması çok pahalı ve zahmetli bir iş olarak değerlendirildiği için kuleler günümüze kadar gelebilmiştir. Halen çoğu kule; müze, iletişim istasyonu, depo ve sanat galerisi gibi farklı amaçlarla kullanılmaktadır.
Kule tasarımları

Her uçaksavar kulesi kompleksi aşağıdaki kısımlardan oluşmaktaydı:
G-Kulesi (Almancası: Gefechtsturm) veya muharebe kulesi, burada uçaksavar topları bulunmaktaydı.
L-Kulesi (Almancası: Leitturm) veya komuta kulesi, burada komuta merkezi ve iletişim merkezi ve alt seviyedeki uçaksavar topları bulunmaktaydı.
Kuleler dönemsel olarak üç farklı şekilde inşa edilmişti:
Birinci nesil:
G-Kuleleri 70.5 × 70.5 × 39 m ölçülerindeydi ve 8 adet çiftli 128mm, çok sayıda 37mm ile 32 adet sekizli 20mm uçaksavar topuna sahipti.
L-Kuleleri 50 × 23 × 39 m ölçülerindeydi ve 16 adet dörtlü 20mm uçaksavar topuna sahipti.
İkinci nesil:
G-Kuleleri 57 × 57 × 41.6 m ölçülerindeydi ve 8 adet dörtlü 128mm ve 16 adet dörtlü 20mm uçaksavar topuna sahipti.
L-Kuleleri 50 × 23 × 44 m ölçülerindeydi ve 40 adet onlu 20mm uçaksavar topuna sahipti.
Üçüncü nesil:
G-Kuleleri 43 × 43 × 54 m ölçülerindeydi ve 8 adet dörtlü 128mm ve 32 adet sekizli 20mm uçaksavar topuna sahipti.
Adolf Hitler daha büyük uçaksavar kulelerinin yapılması talimatı verdiyse de bunlardan tamamlanan yoktur. Bu yeni tip kuleler ölçü ve ateş gücü olarak önceki kulelerden üç kat daha güçlü olacaktı.
Konuyla ilgili yazılan eserler

Foedrowitz, Michael. (1998). The Flak Towers in Berlin, Hamburg and Vienna 1940-1950. Schiffer Publishing. ISBN 0-7643-0398-8
Ute Bauer "Die Wiener Flakturme im Spiegel Oesterreichischer Erinnerungskultur", Phoibos Verlag, Wien 2003. ISBN 3-901232-42-7
| g t Tahkimat  (İlk olarak ortaya çıktıkları tarihsel döneme göre) |
| --- | --- | --- |
| İlk Çağ |  Abatis  Araba kalesi  Castra  Crannog  Gord  İç kale  Hisar  Kale  Sur  Şehir kapısı  Tuzak hendek  |  |
| Orta Çağ |  Açılır kapanır köprü  Çıkma kule  Demir dikeni  Dikenli parmaklık  Hendek  İstihkâm duvarı  Kale burcu  Köprü kalesi  Mazgal  Kremlin  Şato  Tepe mazgalı  |  |
| Yeni Çağ |  Göğüs siperi  Kazamat  Cheval de frise  Kum torbası  Palanka  Punji kazığı  Tabya  Yıldız kale  |  |
| Yakın Çağ |  Anti-tank engelleri  Barbet  Beton bariyer  Dikenli tel  Ejderha dişi  Hesco bariyerleri  Mayın  Korugan  Sığınak  Tel üstüvane  Uçaksavar kulesi  |  |
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4461928-5 
Üç nesil uçaksavar kuleleri
Dikyar, Uzundere

| Dikyar |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
DikyarDikyar'ın Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 40°31′48″N 41°30′14″E﻿ / ﻿40.53°K 41.504°D﻿ / 40.53; 41.504
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Uzundere
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 89,42 km²
Rakım: 1356 m
Nüfus (2022): 552
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25440
Dikyar, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe

Dikyar mahallesinin eski adı Üngüzek'tir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Unguzek / Ungüzek (اونكوزك) şeklinde yazılmıştır. Gürcüce kaynaklarda Unguzeki (უნგუზექი) olarak geçer.
Üngüzek köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kaleler ve kilise de bu dönemden kalmıştır.
Üngüzek köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Oltu sancağının Haho (Hahuli) nayihesine bağlıydı. Köyün nüfusu 142 haneden oluşuyordu. 139 hane Hristiyan, 3 hane Müslüman olarak kaydedilmişti. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 56 hanede 185 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Unguzek köyünün nüfusunun yaklaşık 370 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Üngüzek, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinde yer alıyordu. 1935 yılında "Öngöcek" adıyla kaydedilmiş olan köy, 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 1.096 kişiden oluşuyordu. Üngüzek, Engüzek, Öngöcek gibi değişik biçimlerde yazılan Unguzek Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında "Dikkale" olarak değiştirildi. Nitekim köyü adı 1955 genel nüfus sayımında "Dikkale (Üngüzek)" biçimde yazılmıştır. 1960 genel nüfus sayımında adının "Dikyar (Üngüzek)" olarak kaydedilmesi, köyün adının 1959 yılında bir kez daha değiştirildiğini göstermektedir. 1965 genel nüfus sayımında Dikyar köyünün nüfusu 1.338 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 288 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte köy Tortum kazasının Uzundere bucağına bağlıydı. Uzundere 1987 yılında ilçe olunca, Dikyar da bu ilçenin merkez nahiyesinin köyü haline geldi.
Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Dikyar köyünde iki eski kale bulunmaktadır. Bunlardan biri olan Üngüzek Kalesi oldukça sağlam biçimde günümüze ulaşmıştır. Ağca Kale olarak da bilinen bu kalenin içinde kilise, sarnıç, depolar, su kaynağına ulaşan tünel ve başka yapı kalıntıları bulunmaktadır. Dikyar sınırları içinde kalıp terk edilmiş bir köy olan Karoti'deki Karoti Kalesi'nin günümüze ulaşan duvarlarının yüksekliği 2,5 metreyi bulur. Kale içinde yapı izleri tespit edilmiştir. Dikyar köyünde ayrıca kilise mevkiinde bir kilise bulunuyordu. Bu kilise yıkılmış, taşları Yukarı mahalledeki eski caminin inşasında kullanılmıştır.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 85 km, Uzundere ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır  Mahalle, Uzundere'nin batısında olup, D.950 numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna, Üngüzek Kapı'da, 3,1 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır. .
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 552
2021: 551
2020: 563
2019: 617
2018: 747
2017: 496
2016: 523
2015: 560
2014: 622
2013: 697
2012: 523
2011: 524
2010: 535
2009: 580
2008: 592
2007: 538
2000: 715
1990: 884
1985: 1.064
1965: 1.338
Soğuksu, Köprüköy

| Soğuksu |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
SoğuksuSoğuksu'nun Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°53′42″N 41°57′40″E﻿ / ﻿39.895°K 41.961°D﻿ / 39.895; 41.961
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Köprüköy
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1826 m
Nüfus (2022): 370
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25320
Soğuksu, Erzurum ilinin Köprüköy ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı, 1806 yılı kayıtlarında Ermenicede "gelin taşı" anlamına gelen  Harsenki, 1835 ve 1916 yılımkayıtlarında ise Kürtçede "demirci" anlamına gelen Hesinkâr olarak geçmektedir. Daha önceleri Erzurum ili Pasinler ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Köprüköy ilçesine bağlanmıştır.  1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Köprüköy Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 68 km, Köprüköy ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, Köprüköy'ün güneydoğusunda olup, D.955 numaralı Erzurum-Muş (Köprüköy-Hınıs) devlet yolu kenarındadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 370
2021: 372
2020: 396
2019: 397
2018: 384
2017: 397
2016: 404
2015: 417
2014: 412
2013: 410
2012: 403
2011: 408
2010: 404
2009: 380
2008: 389
2007: 404
2000: 422
1990: 419
1985: 436
1965: 377
Çağlayan, Uzundere

| Çağlayan |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
ÇağlayanÇağlayan'ın Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 40°40′01″N 41°41′13″E﻿ / ﻿40.667°K 41.687°D﻿ / 40.667; 41.687
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Uzundere
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 983 m
Nüfus (2022): 290
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25440
Çağlayan, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.