İspanya İç Savaşı
İç savaş > 1936 ve öncesi

Cumhuriyet rejiminin ilk başbakanı olan Niceto Alcalá-Zamora'nın ilk işi, Meclis'teki solcu çoğunluğa dayanarak çıkardığı bir dizi kanunla, Kilise'nin aleyhinde reformlar yapmak oldu. Kilise okullarını kapattı ve mallarını elinden aldı. Din adamlarına devlet tarafından yapılan yardımlar kesildi ve ayrıca köylünün durumunu düzeltmek için toprak reformuna girişti. Fakat bu reform çok yavaş ilerleyince köylüler zenginleri gasp etmeye başladı ve köylüler ile zenginler arasında silahlı çatışmalara kadar ilerledi. Hükûmet köylülerin bu hareketini normal karşıladı. 
Solun bu davranışlarına karşı sağcı tepkinin kendisini hissettirmesi kaçınılmazdı. 1933'ün kasım ayında yapılan seçimin galibi sağcılar oldu. Sağcı tepki, bu sefer sol'un hareketlerini şiddetlendirdi ve 1934'ün ekim ayında Asturias'daki maden işçileri ayaklandı. Bu ayaklanma 3000 insanın ölümüyle sonuçlandı. Ülkede yağmacılık başladı. Bu olaylar yaşanırken 1936 yılında yapılan seçimler sonucu solcular tekrar kazandı. İlk faaliyetleri solcuları hapisten çıkarıp tekrar sağcıları hapishaneye yerleştirmek oldu.
İç savaşın patlak vermesine sebep olan asıl olay 1936'nın temmuz ayında solculardan Castillo adlı birisinin öldürülmesi üzerine, solcular maliye bakanı Calvo Sotelo'yu öldürdü. Ayrıca İspanya İç Savaşı'nda sağcılar milliyetçi, solcular ise cumhuriyetçi olarak adlandırılmıştır. Savaş başladığında cumhuriyetçiler ülke topraklarının ve karasularının çoğunu ellerinde bulunduruyorlardı. Milliyetçiler Galiçya, batı ve güneybatı Endülüs (Sevilla, Granada, Cordoba ve çevreleri), iç kuzey bölgelere, Kuzey Fas topraklarına, Balear ve Kanarya adalarına hakimken, cumhuriyetçiler Katalonya, Madrid ve çevresi, güney ve güneydoğu Endülüs (Malaga ve çevre şehirler), Bask kıyıları ve Doğu İspanya'ya hakimdiler.
Savaş başında Franco, Kanarya Adaları'ndan Kuzey Fas'a geçti. Burada hiç zorlanmadan birlikleri komutası altına aldı. Kanarya Adaları ve Fas'ta başlayan isyanlar kısa sürede anakara İspanya'sına yayıldı ve Franco'nun emrine kısa sürede çok fazla birlik katıldı. Adolf Hitler ve Benito Mussolini isyanın başlamasından hemen sonra Franco'nun emrine birer uçak filosu göndererek 13.500 kişiyi, Cumhuriyetçi güçlerin kontrolündeki Cebelitarık Boğazı'nın üzerinden uçaklarla geçirerek Fas'tan anakara İspanya'sına taşıdılar. Müteakip günlerde de 200,000'i geçen Alman, İtalyan ve Arap askeri bölgeye sevk edildi. Bunun karşısında Cumhuriyetçiler, SSCB'nin desteği ve muhtelif ülkelerden gelen gönüllülerin desteğini aldılar. Ama cumhuriyetçilerin birlikleri düzensiz ve eğitimsizken milliyetçi güçler çok güçlü ve eğitimliydi. Milliyetçiler, savaşın 5. gününde Ferrol'de bulunan İspanya Donanması'nın ana komutanlığını ele geçirerek önemli bir güç elde ettiler. Ardından, önce Temmuz'dan Eylül'e dek sürecek olan Gipuzoka harekâtı ve 5 Eylül'de vuku bulan Irún savaşıyla Fransız sınırının kuzeybatısını kapatarak Biscay kıyılarında bulunan cumhuriyetçileri kapana kıstırarak dış bağlantılarını kestiler. 10 gün sonra milliyetçiler Bask bölgesinin kıyı şeridinin en önemli şehirlerinden San Sebastian'ı aldı. 21 Eylül'de Salamanca'da düzenlenen toplantıda Franco, milliyetçi güçlerin başına geçirilerek Genarallisimo unvanını aldı. Bundan 6 gün sonra milliyetçiler Madrid yakınlarındaki Toledo'da, Alcazar taarruzuyla hayati bir zafer daha kazanarak başkente giden yolu açtılar. Taarruzdan sonra Franco kendisine, rejimi boyunca da geçerli olan Calludio yani önder lakabını verdi. Bu zaferden güç alan Franco güçleri Ekim'de Madrid'in varoşlarına kadar gelerek Madrid'i kuşatırlar. Bu saldırıda cumhuriyetçiler, merkezlerini Valenciya'ya kaydırdı ama sonra Franco güçlerini püskürtmeyi başardılar. Başarısız olan Franco, başkenti havadan bombalar ve böylece 3 yıl boyunca, tüm savaş süresince sürecek olan Madrid kuşatması başlar. Yıl sonunda milliyetçiler, Madrid'i alamasa da Madrid çevresinde hakimiyet kurmayı başarır.