Midilli (ada)
Tarihçe > Antik ve Klasik dönem

Klasik Yunan mitolojisine göre Midilli adanın koruyucu tanrısıydı. Rodoslu Macareus'un, birçok kızının isimlerini mevcut büyük kasabalardan bazılarına miras bırakan ilk kral olduğu söyleniyor. Klasik efsaneye göre onu kral yapmak için kız kardeşi Canace öldürülür.
Bazıları, kadın kökenli yer adlarının, yerini tanrıların aldığı yerel tanrıçaların adını taşıyan çok daha eski yerleşim yerleri olduğunu iddia eder ancak bunu destekleyecek çok az kanıt vardır. Homer adadan Macar'ın yerleşkesi olan "Macaros edos" olarak söz eder. Geç Tunç Çağı'na ait Hitit kayıtları, adayı Lazpa olarak adlandırır ve yerel tanrılar gelmediğinde, Hititlerin krallarını iyileştirmek için "Tanrılarını ödünç almalarına" (muhtemelen putları) izin verecek kadar adanın nüfusunun önemli olduğunu düşünmüş olmalıdır. Başta Teselya olmak üzere Yunanistan ana karasından gelen göçmenlerin Geç Tunç Çağı'nda adaya geldiklerine ve adaya, diğerlerinin yanı sıra Sapfo'nun şiirlerinde yazılı biçimini koruyan Yunan dilinin Aeolik lehçesini miras olarak bıraktıklarına inanılır.
Klasik zamanlarda adanın şehirleri Midilli, Methimin, Antissa, Eresos ve Pyrrha'dan oluşan bir pentapolis oluştururdu. Pyrrha M.Ö. 231 yılındaki depremde, Antissa ise M.Ö. 168 yılında Roma Cumhuriyeti tarafından yıkılmıştır.
Antik Yunan kanonundaki dokuz lirik şairden ikisi Sapfo ve Alcaeus Midilli'dendi. Phanias tarih yazdı.
O zamanların ufuk açıcı sanatsal yaratıcılığı, Apollon'un lir verdiği ve Müzlerin çalmayı ve şarkı söylemeyi öğrettiği Orfeus mitini akla getirir. Orpheus, tanrı Dionysos'un gazabına uğradığında, Maenadlar tarafından parçalandı ve vücudunun parçaları, başı ve liri, o zamandan beri "kaldıkları" yer olan Midilli'ye giden yolu buldu.
Pittakos, Yunanistan'ın Yedi Bilgesinden biriydi. Klasik zamanlarda Hellanicus tarih yazımını ilerletti ve botanik biliminin babası Theofrastos, Lyceum'un başkanı olarak Aristoteles'in yerini aldı. Aristoteles ve Epikür bir süre orada yaşadılar ve Aristoteles sistematik zoolojik araştırmalara da burada başladı.
Pompey'in seferlerini kaydeden tarihçi Theophanes de Midilli'dendi. Yunan romanı Dafnis ile Hloi Midilli'de geçtiği için yazar Longus'un genellikle adadan olduğu varsayılır.
Adada bol miktarda bulunan gri çanak çömlek ve Anadolu'nun büyük ana tanrıçası Kibele'ye tapınma, Neolitik dönemden bu yana nüfusun kültürel devamlılığını akla getirir. Pers kralı Büyük Kiros, Kroisos'u mağlup ettiğinde (M.Ö. 546), Anadolu'daki İon Yunan şehirleri ve komşu adalar Pers hakimiyetine girdi ve Salamis Deniz Muharebesi'nde (M.Ö. 480) Persler Yunanlar tarafından mağlup edilinceye kadar bu şekilde kaldı. Ada, arkaik çağlarda oligarşiyle, klasik çağlarda ise yarı demokrasiyle yönetiliyordu. Bu sıralarda Arion, trajedinin atası olan dithyramb adı verilen şiir türünü geliştirdi. Terpander, lir için yedi notalı müzik skalasını icat etti.
Kısa bir süre için Atina konfederasyonunun üyesiydi ve Thukididis'in Peloponez Savaşı Tarihi kitabının III. Kitabında Midilli Tartışması'nda anlattığı dinden dönmüşlüğü anlatılır.
Helenistik dönemde ada, MÖ 79'da Romalıların eline geçene kadar çeşitli krallıkların elindeydi. Roma Orta Çağ tarihinin kalıntıları üç etkileyici kaledir.
Arkaik dönemde aristokrasinin çeşitli kesimleri arasında şiddetli siyasal çatışmalar meydana geldi. Terpandros, Arion, Alkaios gibi şairlerin ve Theophrastos, Hellanikos gibi filozofların yetiştiği Midilli'de düşün yaşamı canlıydı. Kültür sadece erkeklerin tekelinde değildi (örneğin, rahibe Sappho burada bir genç kızlar okulu kurmuştu).
Adanın siyasal tarihi İyonya ile içiçedir. Persler'e boyun eğen Midillililer sonra ayaklandılar ve Delos Konfederasyonu'na katıldılar.
MÖ 428'de Midilli, Atina egemenliğine karşı ayaklandı. Adada yaşayan herkesi öldürmeyi tasarlayan Atinalılar sonra Midilli'ye bir klerukhia göndermekle yetindiler.
İskender İmparatorluğu'nun, Mısır'daki Ptolemaios hanedanının, Roma İmparatorluğu'nun sınırları içinde kalan Midilli, Roma İmparatorluğu'nun ikiye bölünmesi üzerine Bizans'ın payına düştü.
Midilli ve Methymna şehirleri 5. yüzyıldan beri piskoposluk oldu. 10. yüzyılın başlarında Midilli, büyükşehir statüsüne yükseltildi. Methymna da 12. yüzyılda aynı şeyi başardı.