2023-2024 Türkiye anayasa krizi
Kriz

Ayrıca bakınız: Gezi davası
Anayasa Mahkemesi, 25 Ekim 2023 tarihinde Atalay'ın "seçilme ve siyasi faaliyette bulunma" ve "kişi hürriyeti ve güvenliği" haklarının ihlal edildiğini belirterek gerekli işlemlerin yapılması için dosyanın ilk derece mahkemesi olan İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verdi. Mahkeme, Anayasa Mahkemesi'nin kendisine gönderdiği kararı değerlendirmesi için dosyayı Yargıtay 3. Ceza Dairesi'ne gönderdi. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 8 Kasım 2023 tarihinde, Can Atalay hakkında kesinleşmiş hüküm verdiğini ve kararın TBMM Genel Kurulunda okunmamasına rağmen Can Atalay'ın milletvekilliğinin kesin olarak düşürüldüğünü ve bu yüzden Anayasa Mahkemesi'nin kesinleşmiş bir hükümden dolayı inceleme yaparak yetkisini aştığını belirterek, Anayasa Mahkemesi'nin kararına uymama talimatı verdi. Ayrıca Anayasa'yı ihlal ettikleri gerekçesiyle Can Atalay'ın davasında görüş bildiren 14 üye arasından kabul oyu kullanan 9 Anayasa Mahkemesi üyesi hakkında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunarak Can Atalay'ın vekilliğin düşürülmesi işlemlerine başlanmasına dair kararını TBMM Başkanlığı'na iletti.
21 Aralık 2023 tarihinde Anayasa Mahkemesi, Can Atalay hakkında ikinci kez hak ihlali kararı verdi.
27 Aralık 2023 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanan Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararında Anayasa Mahkemesi üyeleri tarafından Can Atalay'ın "bireysel başvuru hakkının" ihlal edildiğine oy birliğiyle; "seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı" ve "kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının" ihlal edildiğine oy çokluğuyla karar verildi. Gerekçeli kararda, İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi'nin, dosyayı Yargıtay 3. Ceza Dairesi'ne göndererek kendisine Anayasa Mahkemesi tarafından verilen yeniden yargılama görevini kullanmadığı belirtildi. Yargıtay. 3 Ceza Dairesi'nin, önceki Can Atalay başvurusunda olumlu oy kullanan Anayasa Mahkemesi üyeleri hakkında Anayasa'yı ihlal ettikleri gerekçesiyle suç duyurusunda bulunmasının kanunen kendisine tanınan bir yetki olmadığından Yargıtay 3. Ceza Dairesi'nin yetkisini aştığına yer verildi. Ayrıca kamu gücünü kullanan organların eylemlerinin Anayasa'ya uygunluğunun sadece Anayasa Mahkemesi tarafından yapılabileceği belirtildi. Yargıtay. 3 Ceza Dairesi'nin almış olduğu "Anayasa Mahkemesi'nin kararına uymama" şeklinde bir kararın Türk hukuk sisteminde bulunmadığını belirtti. Yargıtay ve Danıştay gibi yüksek yargı organlarının daha önce defalarca kararlarında Anayasa Mahkemesi kararlarına uyduğuna yer verildi. Anayasa Mahkemesi kararlarına rağmen kişilerin özgür bırakılmaması ve tutulmalarına devam edilmesinin keyfiyete sebep veren bir durum olduğu belirtildi. Anayasa Mahkemesi kararlarının idari, yasama ve yargı organlarını kesin olarak bağladığını, hiçbir merci tarafından Anayasa'ya ve kanunlara uygunluğunun sorgulanamayacağını, yargı ve diğer kamu gücünü kullanan organların Anayasa Mahkemesi kararlarını yerine getirmekle sorumlu olduğu belirtildi. Aksi takdirde bir hukuk devletinde anayasal hükümlere uymamanın ilgilileri açısından cezai, idari ve hukuki sorumlulukları olduğuna yer verildi.
27 Aralık 2023 tarihi akşam saatlerinde İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi dosyayı yeniden yargılaması için Yargıtay 3. Ceza Dairesi'ne gönderdi.
3 Ocak 2024 tarihinde Yargıtay 3. Ceza Dairesi, Anayasa Mahkemesi'nin Can Atalay hakkındaki ikinci hak ihlali kararının hukuki değerinin olmadığını belirtti ve Anayasa'nın 153. maddesi kapsamında uygulanabilecek bir karar olmadığından Anayasa Mahkemesi'nin kararına uyulmamasına karar verdi. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, kararda Anayasa Mahkemesi'nin jüristokrasik bir davranış sergilediğini belirtti.
30 Ocak 2024 tarihinde Can Atalay'ın milletvekilliğinin düşürülmesine yönelik Yargıtay kararı TBMM Genel Kurulunda okundu ve böylece vekilliği düşürüldü.
Can Atalay kararlarında imzası bulunan Yargıtay 3. Ceza Dairesi Başkanı Muhsin Şentürk 16 Mayıs 20124 tarihinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı olarak atandı.
1 Ağustos 2024 tarihinde Resmi Gazete'de Anayasa Mahkemesi'nin 22 Şubat 2024 tarihli gerekçeli kararı yayımlandı. CHP'nin ve DEM Parti'nin iptal davaları birleştirilerek verilen bu karara göre Can Atalay'ın milletvekilliğinin Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından düşürülmesinin de facto olduğunu ve kanunen yok hükmünde olduğunu belirterek olmayan bir durum hakkında iptal kararı verilemeyeceğinden ötürü 4'e karşı 10 oy ile iptal kararına yer olmadığına dair karar verdi. Ayrıca kararda Anayasa Mahkemesi'nin yol gösterici ve tavsiye niteliğinde karar vermediği, bütün yargı organlarını ve kamu kurumlarını bağlayıcı karar verdiğini ve karar hakkında hiçbir yargı organının veya kamu kurumunun takdir hakkı bulunmadığı belirtildi.
Muhalefet partilerinin Can Atalay hakkında verilen AYM kararının okutularak milletvekilliğinin iadesi için yapılan TBMM'de olağanüstü toplanma çağrısı üzerine TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, 16 Ağustos 2024 tarihinde TBMM'yi olağanüstü toplanmaya çağırmıştır. MHP'nin katılmadığı, Ahmet Şık'ın Alpay Özalan tarafından darp edilmesi gibi olaylar yaşanan olağanüstü toplantıda Can Atalay kararı hakkında verilen genel görüşme önergesi, AK Parti oyları ile reddedildiğinden AYM kararı okunmamıştır. Bunun üzerine CHP, 10 Eylül 2024 tarihinde TBMM'yi olağanüstü toplantıya çağırmıştır. Ancak TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, "Gelmeyen dilekçe hakkında niye kanaatimi belirteyim? Geldi, konuşuldu ve yasal olarak da tüketilmiş bir konu var. Aynı konuda olağanüstü toplantı talep edilemez." sözleriyle bu çağrıyı reddetmiştir.