stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cumhuriyet Halk Partisi tarihi
Kılıçdaroğlu dönemi ve parlamenter sistem: 2010-2017 > 2015 genel seçimleri

Parti Meclisinin aldığı karar doğrultusunda 29 Mart 2015 tarihinde, 7 Haziran 2015'te düzenlenecek milletvekilliği seçimleri için partinin adaylarını belirlemek üzere ön seçim düzenlendi. İl seçim kurullarının gözetiminde 45 seçim bölgesinde gerçekleştirilen ön seçimde Genel Başkan Kılıçdaroğlu İzmir 2'nci bölgeden oyların yaklaşık yüzde 85'ini alarak birinci çıkmayı başarırken, 11 milletvekili aday listelerine giremedi.
7 Haziran 2015 tarihinde yapılan genel seçimlerde yaklaşık %25 oy alan CHP, 132 milletvekilliği kazandı. 2011 seçimlerine göre oy kaybı yaşansa da, CHP seçmeninin seçim barajını geçmesi için HDP'ye stratejik oy vermiş olduğunun yaygın olarak kabullenilmesi nedeniyle 'yenilgi psikolojisi' hissedilmedi. Buna rağmen CHP Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde siyasi olarak neredeyse yok oldu. İktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi'nin TBMM'deki sayısal üstünlüğü kaybettiği seçimlerin ardından, Kılıçdaroğlu, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'ye birlikte hükûmet kurmaları halinde başbakan olması yönünde çağrıda bulundu. CHP liderinin kendine yaptığı "başbakanlık" teklifine Bahçeli olumsuz yanıt verdi.
Cumhurbaşkanı'nın hükûmeti kurma yetkisi verdiği AK Parti Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu, 13 Temmuz'da koalisyon görüşmeleri kapsamında Kılıçdaroğlu ile bir araya geldi. Böylece Türkiye'de, 16 yıl sonra ilk defa hükûmet kurulması için koalisyon görüşmeleri gerçekleştirilmiş oldu. Hükûmet kurma girişimlerinin başarısızlıkla sonuçlanması üzerine Davutoğlu, 63. Hükûmet'i kurma görevini Cumhurbaşkanı Erdoğan'a 18 Ağustos'ta iade etti. Erdoğan, Davutoğlu dışında ikinci kez hükûmeti kurma görevlendirmesi yapmadı ve 26 Ağustos'ta anayasa gereği yenileme seçimi yapılması kararı verdi. 1 Kasım'da yapılacak seçimlere kadar görev yapacak seçim hükûmetinde Anayasa gereği tüm partilerin hükûmette temsil edilmesi zorunluluğu vardı. Davutoğlu, TBMM'de temsil eden partilerden kendi belirledikleri isimlere bakanlık önerisi yaptı. CHP ve MHP, bu süreçte hükûmete bakan vermeyeceğini açıkladı. 1 Kasım'da yenilenen seçimde, AK Parti yüzde 49 oya çıkarak 317 milletvekili ile tekrar tek başına iktidar oldu. CHP'nin oyları ise yüzde 25'e çıktı.
16 Ocak 2016 tarihinde düzenlenen Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) 35. Olağan Kurultayı'nda Genel Başkanlık seçimine tek aday olarak giren Kemal Kılıçdaroğlu, 1238 delegeden 960'ının oyunu alarak 4. kez genel başkan seçildi.
Kılıçdaroğlu dönemi ve parlamenter sistem: 2010-2017 > 15 Temmuz darbe girişimi

Ana madde: 15 Temmuz Darbe Girişimi
CHP, 15 Temmuz darbe girişiminin (2016) ardından, 21 Temmuz'da Türkiye genelinde ilan edilen olağanüstü hâle karşı çıktı. 24 Temmuz 2016'da partilerüstü Taksim Mitingi düzenlendi. Darbe girişimi sonrasında başlatılan ve 'Demokrasi Nöbeti' olarak adlandırılan darbe karşıtı gösterilerin sonuncusu olan 7 Ağustos'taki Yenikapı Mitingi'ne Cumhurbaşkanı Erdoğan, Başbakan Binali Yıldırım, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, eski Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar da katıldı. HDP ise davet edilmedi.
15 Temmuz darbe girişiminin ardından Devlet Bahçeli'nin cumhurbaşkanlığı sistemi açıklaması ile AK Parti ve MHP heyetleri arasında başlayan görüşmeler sonucunda AK Parti'nin hazırladığı teklif TBMM Anayasa Komisyonuna geldi. Cumhuriyet Halk Partisi, 18 maddelik yasa tasarısının, hem TBMM'deki görüşmeleri sırasında, hem de, tasarının doğrudan yürürlüğe girmesi için gerek olan 367 barajının altında kalması nedeniyle 16 Nisan 2017 tarihinde yapılan referandum öncesinde tasarıya karşı sert bir muhalefet yürüttü. Yüksek Seçim Kurulunun mühürsüz oyları geçerli saymasının yasaya aykırı olduğunu savunan CHP'nin referandumun iptali için YSK'ya yaptığı başvuru reddedildi.
Kılıçdaroğlu dönemi ve başkanlık sistemi: 2017-2023 > Adalet Yürüyüşü

Ana madde: Adalet Yürüyüşü (2017)
15 Haziran–9 Temmuz 2017 tarihleri arasında, Kılıçdaroğlu öncülüğünde başlayıp çeşitli isimlerin ve grupların katılımıyla büyüyen, Ankara'dan İstanbul'a kadar, "adalet" talebiyle Adalet Yürüyüşü gerçekleştirildi. Kılıçdaroğlu yürüyüş kararını, 14 Haziran 2017'de Millî İstihbarat Teşkilatı'na ait TIR'ların görüntülerini Cumhuriyet gazetesinin eski genel yayın yönetmeni Can Dündar'a verdiği suçlamasıyla yargılanan CHP İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu'nun yirmi beş yıl hapis cezası alması ve tutuklanmasına kararı verilmesi sonrasında aldı. Yürüyüşün nedenleri arasında 15-16 Temmuz 2016 tarihleri arasında Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde kendilerini Yurtta Sulh Konseyi olarak tanımlayan bir grup asker tarafından gerçekleştirilen darbe girişiminden sonra çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerin uzun süreli olması, bu yetkinin FETÖ ile mücadelenin önüne geçilip bütün muhalif kesimlerle mücadeleye dönüşmesi, milletvekillerin tutuklanması, üniversite hocalarının (barış bildirisine imza atanlar dahil) meslekten atılması da gösterildi. Yürüyüş, 15 Haziran 2017'de Ankara'da Güven Park'ta başladı ve 9 Temmuz 2017'de Maltepe'de sonlandı. 420 kilometrelik yolu 25 günde yürüyen Kılıçdaroğlu, yürüyüşün sonunda Maltepe'de bir miting de düzenledi.
Kılıçdaroğlu dönemi ve başkanlık sistemi: 2017-2023 > 2019 yerel seçimleri

2018 genel seçimleri’nde uygulanan "ittifak" modelinin fiili olarak 31 Mart 2019 Yerel Seçimlerinde de sürmesinin etkisiyle Kemal Kılıçdaroğlu liderliğindeki CHP, önemli bir başarıya imza attı. CHP, büyükşehir belediye başkanlığı seçimlerinde 2014'e göre toplam oy oranını yüzde 13,5 artırarak, aday gösterdiği 19 belediyeden 11'ini kazandı. En büyük başarı ise 30 yıl aradan sonra İstanbul ve Ankara belediye başkanlıklarının kazanılması oldu. Böylece Türkiye'nin en büyük 3 kenti de CHP'li başkanların idaresine geçti.
İttifak modelinin, kentleşmenin yoğun ve sosyo-ekonomik düzeyin yüksek olduğu büyükşehirlerde en büyük avantajı sağladığı görülen CHP, İstanbul ve Ankara'nın dışında, çoğu Cumhur İttifakı'nın elinde olan Antalya, Adana, Mersin, Bilecik, Bolu, Kırşehir, Artvin ve Ardahan belediye başkanlıklarını da elde etti.
YSK'nın İstanbul İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimlerini iptal etmesiyle siyasette yeni bir süreç başladı; 31 Mart'ta CHP adayı Ekrem İmamoğlu'nun kazandığı seçimler, 6 Mayıs 2019 günü YSK tarafından, "kamu görevlisi olmayan sandık kurulu başkan ve üyelerinin seçimde görevlendirilmesi" gerekçesiyle 4'e karşı 7 oyla iptal edildi. 23 Haziran 2019 tarihinde tekrar edilen seçimlerde, oyunu daha da artıran İmamoğlu elde ettiği yüzde 54,22 oy oranıyla tarihi sayılabilecek bir başarı elde etti. 1977'den sonra en yüksek oy oranıyla bu göreve seçilen başkan olan İmamoğlu, 1994'ten beri Milli Görüş-AK Parti çizgisindeki başkanlar tarafından yönetilen İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ndeki bu geleneğe de son verdi.
Kılıçdaroğlu dönemi ve başkanlık sistemi: 2017-2023 > 37. Kurultay

28-29 Mart 2020 tarihinde yapılması planlanan 37. Olağan Kurultay, COVID-19 pandemisi nedeniyle 25-26 Temmuz'a ertelendi. Genel Başkan Kılıçdaroğlu, tek aday olarak girdiği genel başkanlık seçiminde 1318 delegeden 1251'inin oyunu alarak yeniden genel başkan seçildi. Bu kurultayda bütün delegelerin oy birliği ile İkinci Yüzyıla Çağrı Beyannamesi isimli bir manifesto kabul edildi.
Kılıçdaroğlu dönemi ve başkanlık sistemi: 2017-2023 > İkinci Yüzyıla Çağrı Beyannamesi

"CHP’nin geçmişte yayımladığı “Halkçılık Programı, Dokuz Umde, 12 Temmuz Beyannamesi, İlk Hedefler Beyannamesi, Akgünlere” gibi belgelerinin günümüz koşullarındaki devamı niteliğinde" olduğu değerlendirilen 13 maddelik bu beyanname, 25 Temmuz 2020 tarihinde Kemal Kılıçdaroğlu tarafından halka ilan edildi.
Yeni bir anayasa ile Güçlendirilmiş parlamenter sisteme geçilecektir.
Başta Kürt sorununun TBMM öncülüğünde çözümü olmak üzere, Türkiye'nin toplumsal barış ve huzuru sağlanacaktır.
Türkiye'nin tam bağımsızlığı, demokrasisi ve üniter yapısı güçlendirilecektir.
Devlet yönetiminde ve toplumsal düzende liyakat sistemi hakim kılınacaktır.
Seçim yasası değişecek, milletin vekilini millet seçecektir.
Siyasi Ahlak Yasası çıkarılacaktır.
Kamu İhale Kanunu, rekabet ve şeffaflığı sağlayacak şekilde yeniden düzenlenecektir.
Sayıştay, gerçek işlevine kavuşturulacak, "Ulusal Vergi Konseyi" ve TBMM'de "Kesin Hesap Komisyonu" kurulacaktır.
Güçlü bir stratejik planlama teşkilatı kurulacaktır.
Eğitim sistemi, tüm bileşenlerin ortak çabasıyla yeniden yapılandırılacaktır.
Gelecek nesiller için "Ekosistem Hakkı" korunacaktır.
Güçlü sosyal devletin ilk adımı olarak "Aile Destekleri Sigortası Kurumu" kurulacaktır.
Yeni bir "Merkez-Yerel" dengesi kurulacaktır.
"Ortadoğu Barış ve İşbirliği Teşkilatı" kurulacaktır.
Kılıçdaroğlu dönemi ve başkanlık sistemi: 2017-2023 > 2023 genel ve cumhurbaşkanlığı seçimleri

Ayrıca bakınız: Kemal Kılıçdaroğlu'nun 2023 cumhurbaşkanlığı seçim kampanyası
Özel dönemi: 2023-günümüz

Ayrıca bakınız: Özel Gölge Kabinesi
2023 yılında yapılacak 38. Cumhuriyet Halk Partisi Olağan Kurultayı'nda genel başkanlık için aday olacağını açıkladı. CHP genel başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, CHP'nin geleceği hakkında yaptığı açıklamalarda, partiyi "bilgili, birikimli iyi bir sosyal demokrata" devredeceğini söyledi. Ancak bu ifadeye tepki gösteren bazı partililer, Kılıçdaroğlu'nun partiyi demokratik bir şekilde yönetemediği eleştirilerinde bulundular. Özellikle Özgür Özel, Kılıçdaroğlu'nun bu tanımlamayı kendine ve diğer potansiyel rakiplere yönelik olarak yaptığını savundu. Özel, partinin iç demokrasisinin önemine vurgu yaparak, partinin liderinin demokratik yollarla seçilmesi gerektiğini dile getirdi. Ayrıca Kılıçdaroğlu'nun "ama görünür hale gelmesi lazım" ifadesine de tepki gösterdi ve böyle bir kişinin nerede olduğunu ve hangi görevlerde denendiğini sordu. Kemal Kılıçdaroğlu'nun "partiyi güvenli bir limana teslim etmek" benzetmesine de itiraz eden Özel, bu ifadeyi "O gemiyi tehlikeli sulara kim sürükledi?" sorusuyla eleştirdi.
5 Kasım 2023'te gerçekleştirilen kongrede rakibi ve mevcut genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu karşısında 2. turda 812 oy ile CHP genel başkanı seçildi.
5 Kasım 2023 tarihinde Rize'de düzenlenen bir toplu açılış töreninde AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Özel'in Selahattin Demirtaş ve Osman Kavala'ya selam vermesini sert bir dille eleştirdi. 6 Kasım 2023'te Özel, "Erdoğan'ın stresini anladığını ve bundan sonra her geçen günün Erdoğan için daha zor, kendileri için daha moralli olacağını" belirterek, Erdoğan'a "Cumhuriyet Halk Partisi'nden endişe etmeye devam etsin" şeklinde cevap verdi. 11 Kasım 2023 tarihinde de ana muhalefet partisi tarafından ilk kez kurulan 'gölge kabine' yapısını duyurarak I. Türkiye Gölge Kabinesi'ni MYK üyeleri arasından kurmuştur.
Özel dönemi: 2023-günümüz > 2024 yerel seçimleri

Türkiye 31 Mart 2024 tarihinde yerel yöneticilerini seçti. CHP bu seçimden 46 yıl aradan sonra birinci parti olarak çıktı ve "yerelde iktidar" konumuna geçti. Mevcut Büyükşehirlerinin Hatay hariç hepsini koruyup ek olarak Bursa, Balıkesir, Denizli ve Manisa Büyükşehir Belediyelerini kazandı. Anadolu'nun iç kesimlerinde pek çok İl belediyesini kazanan CHP, Kırklareli Belediyesi ve Hatay Büyükşehir Belediyesini resmi olmayan sonuçlara göre kaybetti.
Cumhuriyet Halk Partili başbakanlar

| #  | Adı (Doğum-Ölüm)  | Fotoğraf  | Görev dönemi  | Toplam görev süresi  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1  | İsmet İnönü (1884-1973)  |   | 1923-1924; 1925-1937; 1961-1965   | 16 yıl 11 ay 24 gün  |
| 2  | Fethi Okyar (1880-1943)  |   | 1924-1925   | 3 ay 11 gün  |
| 3  | Celâl Bayar (1883-1986)  |   | 1937-1939   | 1 yıl 3 ay 2 gün  |
| 4  | Refik Saydam (1881-1942)  |   | 1939-1942   | 3 yıl 5 ay 14 gün  |
| –   | Ahmet Fikri Tüzer (vekâleten) (1878-1942)  |   | 1942   | 1 gün  |
| 5  | Şükrü Saracoğlu (1887-1953)  |   | 1942-1946   | 4 yıl 29 gün  |
| 6  | Recep Peker (1889-1950)  |   | 1946-1947   | 1 yıl 34 gün  |
| 7  | Hasan Saka (1885-1960)  |   | 1947-1949   | 1 yıl 3 ay 38 gün  |
| 8  | Şemsettin Günaltay (1883-1961)  |   | 1949-1950   | 1 yıl 3 ay 36 gün  |
| 9  | Bülent Ecevit (1925-2006)  |   | 1974; 1977; 1978-1979   | 2 yıl 8 ay 29 gün  |
Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Vekilleri Listesi

Genel Başkan Vekilliği, partinin tek başına iktidar olduğu 1923-1950 yıllarında var olan bir makamdı. Makam ilk olarak 29 Ekim 1923'te partinin genel başkanı olan Gazi Mustafa Kemal (Atatürk)'ün cumhurbaşkanı seçilmesi üzerine oluşturuldu. Bundaki amaç ise genel başkan Gazi Mustafa Kemal (Atatürk)'ün cumhurbaşkanlığı ile parti genel başkanlığını aynı anda idare etmek istememesiydi. Mustafa Kemal (Atatürk) tarafından atanan ilk genel başkan vekili dönemin başbakanı İsmet Paşa (İnönü) olmuştur. 1950 seçimleri sonucunda İsmet İnönü cumhurbaşkanlığını kaybettiği için bu makama gerek kalmamış ve kaldırılmıştır.
| # | Adı (Doğum-Ölüm) | Görev dönemi | Toplam görev süresi |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | İsmet İnönü (1884-1973) | 19 Kasım 1923-1 Kasım 1937 | 13 yıl 11 ay 13 gün |
| 2 | Celâl Bayar (1883-1986) | 1 Kasım 1937-25 Ocak 1939 | 1 yıl 2 ay 24 gün |
| 3 | Refik Saydam (1881-1942) | 25 Ocak 1939-8 Temmuz 1942 | 3 yıl 5 ay 13 gün |
| - | Ahmet Fikri Tüzer (vekâleten) (1878-1942) | 8-9 Temmuz 1942 | 1 gün |
| 4 | Şükrü Saracoğlu (1887-1953) | 9 Temmuz 1942-7 Ağustos 1946 | 4 yıl 29 gün |
| 5 | Recep Peker (1889-1950) | 7 Ağustos 1946-10 Eylül 1947 | 1 yıl 1 ay 3 gün |
| 6 | Hasan Saka (1885-1960) | 10 Eylül 1947-16 Ocak 1949 | 1 yıl 4 ay 6 gün |
| 7 | Şemsettin Günaltay (1883-1961) | 16 Ocak 1949-22 Mayıs 1950 | 1 yıl 4 ay 6 gün |
Mustafa Kemal Paşa Cemil Cahit Bey ile Sivas'ta, Eylül 1919
CHP'nin 1938'de hazırladığı etkinlik raporu
İsmet İnönü
Bülent Ecevit
Deniz Baykal
Hikmet Çetin
CHP'nin 2002 genel seçimlerinde şehirlere göre aldığı oy oranları (açık kırmızı en az, koyu kırmızı en fazla olacak şekilde)
CHP'nin 2007 genel seçimlerinde şehirlere göre aldığı oy oranları (açık kırmızı en az, koyu kırmızı en fazla olacak şekilde)
Kemal Kılıçdaroğlu
CHP'nin 2011 genel seçimlerinde şehirlere göre aldığı oy oranları
5 Eylül 2014 tarihinde Ankara'da gerçekleştirilen CHP 18. Olağanüstü Kurultayı'nda Muharrem İnce ve Kemal Kılıçdaroğlu.
CHP'nin 2015 genel seçimlerinde açıkladığı Yaşanacak Bir Türkiye bildirgesini açıklaması.
Yaşanacak Bir Türkiye logosu
CHP'nin Haziran 2015 genel seçimlerinde şehirlere göre aldığı oy oranları
CHP'nin Kasım 2015 genel seçimlerinde şehirlere göre aldığı oy oranları (açık kırmızı en az, koyu kırmızı en fazla olacak şekilde)
2017'deki Adalet Yürüyüşü sırasında Kemal Kılıçdaroğlu
CHP'nin adayı Muharrem İnce'nin 2018 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi için aday ilan edildiği an.
CHP Genel Başkanı Kılıçdaroğlu, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Yavaş ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı İmamoğlu ile birlikte, Mart 2023
Kurultayın logosu
Özgür Özel
2024 yerel seçim sonuçları
Çemberlitaş (İstanbul Tramvayı)

| Çemberlitaş |
| --- | --- |
İstanbul Tramvayı istasyonu
İstasyonun girişi

Konum: Molla Fenari Mahallesi / Eminsinan Mahallesi / Binbirdirek Mahallesi, Yeniçeriler Caddesi, 34122, Çemberlitaş Fatih, İstanbul Türkiye
Koordinatlar: 41°00′31″K 28°58′16″D﻿ / ﻿41.00861°K 28.97111°D﻿ / 41.00861; 28.97111
Sahip: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci: Metro İstanbul
Hat(lar): 
Peronlar: 2 kenar peronu
Raylar: 2
Tren işletmecileri: Metro İstanbul
Yapı
Yapı türü: Hemzemin
Otopark: Hayır
Bisiklet altyapısı: Evet
Engelli erişimi: Evet
Diğer bilgiler
Durum: İşletmede
Ücret bölgesi: T1
Tarihçe
Açılış: 10 Temmuz 1992
Elektriklendirme: 750 V DA Katener (1992)
Hizmetler
Demiryolu ulaşımı Toplu ulaşım
Çemberlitaş Tramvay İstasyonu, İstanbul Tramvayı'nın T1 (Kabataş - Bağcılar) Tramvay Hattı'nda yer alan ve 13 Haziran 1992'de hizmete giren hemzemin tramvay istasyonudur. Fatih'in Molla Fenari Mahallesi, Eminsinan Mahallesi ve Binbirdirek Mahallesi arasında yer almaktadır.
Hatlar

(Kabataş - Bağcılar)
Hizmetler > İstasyon yapısı

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Z | Giriş/Çıkış → (Kadırga) | Bilet Holü → | Platformlar | ← Bilet Holü | ← Giriş/Çıkış (Çemberlitaş) |
Hizmetler > Güzergâh

| İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Önceki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.İstanbul Tramvayı | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sonraki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sefer Sıklığı |
| --- | --- | --- | --- |
| Sultanahmet Kabataş yönünde |  (Kabataş - Bağcılar) | Beyazıt-Kapalıçarşı Bağcılar yönünde | 06.00 - 00.00 saatleri arasında pik saatlerde 2 dakikada 1 sefer |
Çevre alanı

Çemberlitaş Sütunu
Çemberlitaş Hamamı
Köprülü Mehmet Paşa Camii
Kapalıçarşı - Kılıççılar Kapısı
Nuruosmaniye Camii
Gazi Atik Ali Paşa Camii
Vasat Atik Ali Paşa Camii
Çemberlitaş Anadolu Lisesi
Cağaloğlu Anadolu Lisesi
Şerefiye Sarnıcı
Görseller

İstasyon ve Çemberlitaş
İstasyon ve Çemberlitaş
Marmaray Tüneli

Marmaray Tüneli, Türkiye'nin İstanbul ilinde, İstanbul Boğazı'nın altında yer alan demiryolu tünelidir. Avrupa Yakası'ndaki Kazlıçeşme ile Anadolu Yakası'ndaki Ayrılıkçeşme'yi birbirine bağlar. Dünyanın en derin batırma tüp tünelidir. 29 Ekim 2013'te Marmaray banliyö tren hattı ile birlikte hizmete girmiştir.
Marmaray Tüneli
Tarihçe

İstanbul Boğazı'nın altından geçecek bir demiryolu tüneli düşüncesi ilk kez 1860'lı yıllarda Sultan Abdülmecid tarafından dile getirildi. Proje ilk olarak II. Abdülhamid döneminde tasarlanmıştır. Abdülhamid zamanında 1902'de Amerikalı mühendisler Tünel-i Bahri'nin beratını aldılar. Proje, Salacak - Sarayburnu arasında, denizin altına dikilen 16 sütunun üzerinden geçen bir tüneli kapsıyordu. 1980'li yıllarda Boğaziçi Köprüsü'nün trafiğe yetmemesi üzerine yeni bir köprü ya da bir denizaltı tünelinin yapılması gündeme gelmiştir.
1985-1987 arasında ilk yer araştırmaları başladı. 1987 yılında ilk geniş kapsamlı fizibilite etüdüyle projenin ana hatları belirlendi. Güncellemelerle proje aşaması 1998 yılında biten Marmaray'ın inşasına 2004 yılında başlandı. 2004 yılındaki çalışmalarda 460 metre derinlikte elde edilen bulgular çalışmalar açısından risk taşımaktaydı. Tünel zemininin 4 metre yukarısında bu riskler artmaktadır. Bu riskten dolayı zemin sağlamlaştırılmıştır.
2005 yılında, Boğaz geçişinin Avrupa tarafından karaya çıktığı yerde bulunan, Bizans İmparatorluğu dönemine ait arkeolojik kalıntılar ve Üsküdar, Sirkeci ve Yenikapı bölgelerindeki yapılan arkeolojik çalışmaların etkisiyle projenin "BC1 Raylı Tüp Tünel geçişi ve istasyonlar" etabı planlanandan yaklaşık 4 yıl geç tamamlanmıştır. Kazılar sonucu 4. yüzyıl döneminde şehrin en büyük limanı olan Teodosus Limanı gün yüzüne çıkmıştır.
Tünelde test sürüşleri 6 Ağustos 2013'te başladı ve tünel 29 Ekim'de hizmete girdi.
12 Mart 2019'da Marmaray projesinin tamamlanmasıyla tünelden YHT, Anahat Trenleri (Ankara Ekspresi) ve yük trenleri geçişleri de başlamıştır. 7 Kasım 2019'da Çin'den gelen ve Avrupa'ya giden bir yük treni Marmaray Tüneli'nden geçti ve tüneli kullanan ilk yük treni oldu. Marmaray, YHT ve anahat tren seferlerinin olumsuz etkilenmemesi için tünelden yük treni geçişleri gece vakti yapılmaktadır.
Özellikler

Eminönü ve Üsküdar arasında batırılmış ve dünyanın en derin batırma tüpü olan tünelin toplam uzunluğu 1.387 metredir. 8 adet 135 metre, 2 adet 110 metre ve 1 adet 98,5 metrelik tüplerin ağırlıkları 12 ile 18 bin ton arasında değişir. Bu tüpler iki bölümden oluşur. 30 santimetre kalınlığında bir çeşit conta vasıtasıyla emişle birbirine bağlanmaktadır. Batırma tünelin yüksekliği 8,75 metre, genişliği ise 15,5 metredir.
Tüpleri üretmek için Tuzla'da iki tane gemi havuzu bulunduruldu. Ağızları kapalı biçimde çelikten üretildiler. Her bir tüp için yaklaşık olarak bin ton çelik çubuk kullanıldı. Bu tünellerde yüz metrede bir acil çıkış kapısı bulunur. Sistemin yangın güvenliği tünel içerisine ve istasyon binalarına inşa edildi.
Tüpleri yerleştirmek için deniz kumu kaldırıldı. Tüpler 10 tane su tankının yardımıyla yerleştirildi. Tanklara su ilavesi yapılarak yön kontrolü yapıldı. Üzeri 4 metre taş bloklar ve kum ile kaplandı. Bu işlem sayesinde tüpler gemi batıklarından korunmuş hale getirildi.
| --- | --- |
Toplam kazılan hacim: 1 milyon m³
Toplam uzunluk: 2*9.766 m
Betonlama: 265.500 m³
Geçici betonlama: 8.500 m³
Güçlendirme: 22.000 ton
Geçici güçlendirme: 7.000 ton
Kalıp: 380.000 m²
Su izolasyonu: 400.000 m²
Su tesisatı: 70.000 m
Tünelin inşaatında Ayrılıkçeşme - Üsküdar, Sirkeci - Yenikapı ve Yenikapı - Yedikule arasında farklı TBM'ler kullanılmıştır. Projede toplamda 5 TBM (1 tane EPB tipi (Yakın yüz kalkanlı ve zemin basıncı dengeleyicili), 4 tane çimentolayan TBM) kullanılmıştır. Tarihi yarımadada doğabilecek riskler sebebiyle Yedikule-Yenikapı (2*2480 m) arasında EBP tipi TBM kullanılmıştır. Çimentolayan TBM'ler Ayrılıkçeşme-Üsküdar (2*4210 m) ve Yenikapı-Sirkeci (2*3072) arasında kullanılmıştır.
Sirkeci istasyonu (1500m), geçiş tüneli (350m), tüneller arası yaya geçidi (600m), Sumps (120m) Avusturya Yeni Tünel Açma Yöntemi (NATM) kullanılarak delinmiştir. Yerin altında 3 istasyon bulunmaktadır. Yenikapı ve Üsküdar istasyonları Aç & Kapa Yönetimi ile yapılmıştır. Bu yöntemle 994 metre işlem yapılmıştır.
Hizmetler

Sistemin öngörülen çalışma saatleri şu şekildedir;[kaynak belirtilmeli]
Banliyö yolcu trenleri, 06.00 - 22.00 arasında tüp tüneli kullanmaktadır.
Anahat ve Bölgesel yolcu trenleri: Sefer saatlerine göre tüp tüneli kullanmaktadır.
Yük trenleri, Tekirdağ – Derince Tren Feribotu kaldırılmasından dolayı, sistemi her saat aralığında kullanmaktadır.
Tünelin parçalarını batıran bir mavna, 2007.
Boğaziçi, Marmaray Tüneli ve Marmaray hattı
Karadeniz Mahallesi (İstanbul Metrosu)

Karadeniz (İstanbul Tramvayı) ile karıştırılmamalıdır.
| Karadeniz Mahallesi |
| --- | --- |
İstanbul Metrosu istasyonu
İstasyonun platform katı

Konum: Karadeniz Mahallesi, Eski Edirne Asfaltı, 34250 Gaziosmanpaşa, İstanbul Türkiye
Koordinatlar: 41°04′53″K 28°52′30″D﻿ / ﻿41.08139°K 28.87500°D﻿ / 41.08139; 28.87500
Sahip: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci: Metro İstanbul
Hat(lar): 
Peronlar: 1 ada peronu
Raylar: 2
Tren işletmecileri: Metro İstanbul
Otobüs güzergâhları:  İETT  Kiptaş Venezia: 36A, 36CY, 36M, 36V, 336E     Minibüs  Gaziosmanpaşa - Hadımköy, Gaziosmanpaşa - İmrahor   
Bağlantılar:  (Kiptaş-Venezia)
Yapı
Yapı türü: Yer altı
Otopark: Hayır
Bisiklet altyapısı: Evet
Engelli erişimi: Evet
Diğer bilgiler
Durum: İşletmede
Ücret bölgesi: M7
Tarihçe
Açılış: 28 Ekim 2020
Elektriklendirme: 750 V DA Katener (2020)
Hizmetler
Demiryolu ulaşımı Toplu ulaşım
Karadeniz Mahallesi Metro İstasyonu, İstanbul Metrosu'nun M7 (Yıldız - Mahmutbey) Metro Hattı'nda yer alan ve 28 Ekim 2020'de hizmete giren yer altı metro istasyonudur. Gaziosmanpaşa'nın Karadeniz Mahallesi'nde Eski Edirne Asfaltı ile TEM (E80) Metris Kavşağı'nda, KİPTAŞ Venezia AVM'nin yakınında yer almaktadır.
İstasyonun 1 nolu Eski Edirne Asfaltı, 2 nolu Karadeniz Mahallesi, 3 nolu AVM, 4 nolu Metris ve 5 nolu Tramvay olmak üzere toplam 5 adet girişi bulunmaktadır. İstasyondan KİPTAŞ Venezia AVM'ye altgeçitle doğrudan bağlantı bulunmaktadır. 5 nolu girişten T4 Kiptaş-Venezia Tramvay İstasyonu'na aktarma imkânı vardır.
İstasyonun platform katı tünel; turnike katı, teknik katları, yaya altgeçitleri ve girişleri aç-kapa yöntemi ile inşa edilmiştir.
Hatlar

(Mecidiyeköy - Mahmutbey)
Hizmetler > İstasyon yapısı

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Z | Giriş/Çıkış (1) ↓↙ | ↘↓ Giriş/Çıkış ↘↓ (2-3) | Giriş/Çıkış ↓↙ (4) | Giriş/Çıkış ↓↙ (5) | ←  bağlantısı (Kiptaş-Venezia) |
| B1 | Giriş/Çıkış (1) ↓↙ | Altgeçit → | Bilet Holü ↙↓↓ (2x2 Asansör) | ← Altgeçit |  |
| B2 | Bilet Holü ↓↓↘ (2x2 Asansör) | ← Altgeçit ↗↑ | ↙ Arakat -3 |  |  |
| B3 | Arakat -3 ↙ |  | ↙ Arakat -3 |  |  |
| B4 | Arakat -4 ↙↘ |  | ↘ Arakat -4 |  |  |
| B5 | Platform | Platform | Platform |  |  |