stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Galileo Galilei
Matematik

Galileo matematiği deneysel fiziğe uygularken, gününün standart matematiksel metotlarını kullanmaktadır. Bu metotlar ters orantı ve karekök Fibonacci ve Archimedes'den miras kalmıştır.
Analizleri ve ispatları Öklid Elementleri'nin beşinci kitabında geçen Eudoxian oran teorisine dayanıyordu. Bu teori sadece bir asır öncesinde ortaya çıkmıştı ve Tartaglia ve diğer dillere doğru olarak çevrilmişti. Teori Galileo'nun ölümüne kadar kabul görmüştür, sonrasında Descartes'in cebirsel yöntemlerine yerini vermiştir.
Bu Galileo paradoks olarak anılan kavram özünde onunla alakalı değildir. O sonucu sonsuz sayıların karşılaştırılamayacağı yönünde vermişti. Artık bu yönerge işe yarar olarak görülmemektedir.
Matematik > Yazıları

Galileo'nun bilimsel aygıtları tanımlayan erken yapıtları 1568'de yayınlanan 'Küçük Denge' (hava veya sudaki objelerin tartılması ile ilgili) ve 1606'da yayınlanan 'Geometrik ve Askeri Pusulanın Kullanılması' adlı yapıtları içermektedir.
Dinamik, hareket bilimi ve mekanik hakkındaki erken çalışmaları 1590'da Pisa'da basılan 'Hareket Üzerine' ve 1600 çevresinde Padua'da basılan 'Mekanik' idi. Hareket üzerine yaptığı çalışmalar Aristoteles-Arşimet sıvı dinamiğini kapsıyordu ve sıvının içindeki yerçekimsel düşüş hızının o objenin sıvıdan ne kadar ağır olduğuyla orantılı olduğunu açıkladı. Bir vakumda ise objeler ağırlıkları ile orantılı hızda düşmektelerdi. Ayrıca Philopon'un enerji dinamiğini de benimsiyordu (enerji kendini dağıtmakta ve bir vakumda serbest düşüşün baştaki hızlanmadan sonra ağırlıkla bağlantılı bir esas hızı vardır).
Galileo 1610'da yazdığı Sidereus Nuncius, ilk teleskobik gözlem kitabıdır. Bu kitapta aşağıdaki buluşlara yer verilmiştir:
-Galileo uyduları
-Ayın yüzeyinin pürüzlülüğü
-Gözle görülemeyen birçok yıldızın bulunması (özellikle Samanyolu'nun görüntüsünü oluşturanlar)
-Gezegenlerle yıldızların görünüşündeki farklar (gezegenler disk gibi görünürken yıldızlar büyütülmemiş ışık noktaları olarak gözüküyordu)
Galileo 1613'te güneş lekeleriyle ilgili bir yazı yazdı ve burada güneşin ve gökyüzünün bozulabileceğini savundu. Bu yazı ayrıca 1610'da yaptığı Venüs'ün evrelerinin teleskobik gözlemini ve Satürn'ün kafa karıştırıcı eklentilerini ve bunların yok oluşunu içeriyordu. 1615'te Galileo 'Grandüşes Christina'ya Mektup' adlı bir el yazması hazırladı (1636'ya kadar basılmamıştır). Bu mektup Castelli'ye yolladığının gözden geçirilmiş bir versiyonu olup Engizisyon tarafından Kopernikçiliği fiziksel ve dinsel bir gerçek olarak tanımladığı için kınanmıştır. 1616'da Engizisyon'un Kopernik'i savunmama emri üzerine Galileo Kopernik'in dünya teorisi hakkındaki 'Gelgit Teorisi Üzerine''yi basmış ve bunu Kardinal Orsini'ye göndermiştir. 1619'da Galileo'nun öğrencisi Mario Guiducci Galileo'nun derslerinden birini yayınlayarak (Meteorlar Üzerine Söylem) Cizvitlerin meteor teorilerine saldırıda bulunmuştur.
1623'te Galileo Il Saggiatore'yi yayınlayarak Aristotelesçi teorilere saldırmış ve matematiksel formül ve deneyleri bilimsel fikirlerin oluşmasında kullanmayı desteklemiştir. Bu kitap çok başarılı olmuştur ve kilisenin yüksek basamaklarında bile saygı görmüştür. Bu başarıdan sonra Galileo 'İki Ana Dünya Sistemi Üzerine Diyalog''u yayınlamış ve 1616'daki yasakları çiğnememeye dikkat etse de bu kitaptaki Kopernikçi ve güneşmerkezci teoriler Galileo'nun yargılanmasına ve kitabının yasaklanmasına neden olmuştur. Bu yasağa rağmen Galileo 1638'de Engizisyon'un yetki sınırları dışında olan Hollanda'da 'İki Yeni Bilime Dair Söylem ve Matematiksel İspatlar' kitabını yayınlamıştır.
Matematik > Yazıları > Galileo'nun yayınlanmış yapıtlarının listesi

Galileo'nun ana yapıtları aşağıdakilerdir:
-Küçük Denge (1586)
-Hareket Üzerine (1590)
-Mekanik (1600 civarı)
-Sidereus Nuncius (1610)
-Süzülen Cisimler Üzerine Söylem (1612)
-Güneş Lekeleri Üzerine Mektuplar (1613)
-Grandüşes Christina'ya Mektup (1615, basım 1636)
-Gelgitler Üzerine Söylem (1616)
-Meteorlar Üzerine Söylem (1619)
-Il Saggiatore (1623)
-İki Ana Dünya Sistemi Üzerine Diyalog (1632)
-İki Yeni Bilime Dair Söylem ve Matematiksel İspatlar (1638)
Madagaskar-Türkiye ilişkileri

| --- | --- |



 Madagaskar:  Türkiye
 
Diplomatik Misyon
-: Türkiye'nin Antananarivo Büyükelçiliği
Temsilcilik
-: Büyükelçi Nuri Kaya Bakkalbaşı
Türkiye, Afrika'ya açılma politikası doğrultusunda Madagaskar'ı önemli bir ekonomik potansiyele sahip olarak görür. Bu yüzden Madagaskar ile ilişkileri geliştirmek için bazı çalışmalar gerçekleştirmektedir.
İlişkiler > Büyükelçilik ve Konsolosluk

Türkiye, 21 Nisan 2010 tarihinde Madagaskar'ın başkenti Antananarivo'da bir büyükelçilik açmıştır. Madagaskar ise 3 Kasım 2010'da, Ankara'da büyükelçilik açmak istediğini bildirmiştir. Madagaskar'ın Roma büyükelçiliği Türkiye ile bağlantılı durumdadır. Madagaskar'ın İstanbul'da bir fahri konsolosluğu bulunmaktadır.
İlişkiler > İnsani Yardım

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı aracılığıyla Madagaskar'a insani yardımlar yapılmaktadır.
İlişkiler > Eğitim

Bugüne kadar Türkiye Bursu kapsamında 119 Madagaskarlı öğrenci Türkiye'de eğitim almıştır.
Ziyaretler

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 23-24 Mayıs 2016 tarihleri arasında İstanbul'da gerçekleşen Dünya İnsani Zirvesi'ne katılmak için gelen Madagaskar Cumhurbaşkanı Hery Rajaonarimampianina ile ikili görüşmede bulunmuştur.
24-25 Ocak 2017 tarihlerinde ise, Cumhurbaşkanı Erdoğan; Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci, Enerji ve Tabii kaynaklar Bakanı Berat Albayrak, milletvekilleri, üst düzey bürokratlar ve Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu heyeti ile birlikte Madagaskar'a bir ziyarette bulunmuştur.
Ticaret

Türkiye'nin, Madagaskar ile ticaret hacmi 2018 yılında 84.6 milyon $'a yükselmiş, bu sayı 2019 senesinde 76.5 milyon $'a düşmüştür. 76.5 milyon $'ın 71.3 milyon $'ı ihracattır. Türkiye'nin, Madagaskar'a sattığı ürünler: Tahıl, demir, çelik, elektronik cihazlar, ulaşım araçları ve çeşitli mamullerdir. İthal edilen ürünler ise: Sebze, baharat, deri ve metal dışı minerallerdir.
Seyahat

Türkiye vatandaşları Madagaskar'da sınır kapısında turistlik amaçlı vize almalıdır. Yaptırılması gereken hepatit aşısının yanı sıra T.C. Dışişleri Bakanlığı, seyahat edecek vatandaşların hijyene dikkat etmesi gerektiğini ve hırsızlığa karşı dikkatli olmaları gerektiğini tavsiye etmektedir.
Ülke karşılaştırması

|  |  Madagaskar |  Türkiye |
| --- | --- | --- |
Bayrak: 
Devlet Arması: 
| Nüfus | 26.262.313 | 83,154,997 |
| Alan | 587.295 km2 | 783.356 km2 |
| Nüfus yoğunluğu | 35,2 km2 | 105 km2 |
| Başkent | Antananarivo | Ankara |
| Hükûmet | Yarı başkanlık sistemi, temsilî Demokratik Cumhuriyet | Üniter Başkanlık sistemli Cumhuriyet |
| Mevcut Lider | Cumhurbaşkanı Andry Rajoelina Başbakan Christian Ntsay | Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Başkan Yardımcısı Fuat Oktay |
| Resmi diller | Malgaşça ve Fransızca | Türkçe |
| Etnik gruplar | 16 etnik grup | %84 Türk, %12 Kürtler %1 Arapça, %1 Zazaca %2 Diğer |
| Ana dinler | %52 Animizm %41 Hristiyanlık %7 İslam | %89.5 İslam, %8.9 Dinsiz, %1.1 Diğer(Yahudilik,Bahâîlik,Tengricilik,Yezîdîler) %0.3 Hristiyanlık |
| İnsani Gelişim Endeksi | 0.528 (düşük) -164. | 0.820 (çok yüksek) -54. |
| Gini | 44.1 (orta) | 41.9 (yüksek) |
| GSYİH (PPP) | 45.425 milyar $ (kişi başına 1.647 $) | 2.750 trilyon $ (kişi başına 32.278 dolar) |
| Para birimi | Ariary (MGA) | Türk lirası (₺ - TL) (₺ - TRY) |
Zaman dilimi: UTC+03.00
| Telefon kodu | +261 | +90 |
Varna Muharebesi

| g t Osmanlı-Macaristan Savaşları |
| --- | --- |
 Niğbolu (1396)  1414-21  1426-28  1437-44  1444-49  1454-83  1492-95  1521-26  1550-62  1611  1613  1658-62 
| g t Haçlı Seferleri |
| --- | --- |
Kutsal topraklarda (1095–1291) Birinci  1101 Haçlı Seferi  Edessa Kuşatması (1146)  Norveçli  Venedik  İkinci  Üçüncü  1197  Dördüncü  Beşinci  Altıncı  Baronlar  Yedinci  Sekizinci  Dokuzuncu 1291 sonrası İzmir 1343-1351  İskenderiye 1365  Savoyard 1366  Berberi 1390   Niğbolu 1396  Varna 1443  Portekiz 1481 Kuzey Haçlı Seferleri (1147–1410) Wendish 1147  İsveç 1150  1249  1293  Livonya 1198-1290  Prusya 1217-1274  Litvanya 1283-1410 Halkın Haçlı Seferleri Halk 1096  Çocuklar 1212  Shepherdler 1251  Yoksullar 1309  Shepherdler 1320 Ortodokslara karşı Bosna 1235-1241  Albigeois 1209-1229  Aragon  1284/5  Despenser  1382/3  Hussit 1419-1434 Reconquista (718-1492)  Kronoloji
Varna Muharebesi veya Varna Savaşı, 10 Kasım 1444 tarihinde, Papalık önderliğinde Macar, Leh, Eflak ve çeşitli Balkan milletlerinden oluşan, Kral I. Ulászló komutasındaki Haçlı ordusu ile II. Murat önderliğindeki Osmanlı ordusu arasında bugünkü Bulgaristan'ın Varna şehri yakınında yapılmış bir savaştır. Osmanlı ordusu kazanmıştır.
Sefer Hazırlıkları > Savaşın sonuçları

Varna Muharebesinden sonra ismini kurtarmak isteyen János Hunyadi tekrar ordularını toplayarak, kendisine katılmak istemeyen Sırbistan’ı işgal edip Tuna’yı geçecek ve Kosova Meydan Muharebesinde Osmanlı ordusu ile tekrar karşılaşacaktı.
Mora ve Bulgaristan Osmanlı Devleti'ne bağlandı. Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki otoritesi artmaya başladı.
Varna Muharebesinin yapıldığı yerde savaşta ölen kral Ulászló'nun onuruna yapılmış anıt
Pars Tuğlacı

| Pars Tuğlacı |
| --- | --- |
Doğum: 1 Nisan 1933 İstanbul
Ölüm: 12 Aralık 2016 (83 yaşında) İstanbul
Meslek: Araştırmacı yazar, dilbilimci, tarihçi
Milliyet: Türk 
Dönem: 1955-2016
Önemli ödülleri:  Paris İnsani Bilimler Evrensel Akademisi tarafından 'Şeref Profesörlüğü Payesi' * Los Angeles Addison Devlet Üniversitesi'nce, 'Genel Araştırma Doktorluğu' payesi * Londra Üniversitesi Tatbiki Araştırma Enstitüsü 'Edebiyat Doktorluğu' payesi * ABD Uluslararası Bibliyoğrafya Enstitüsü 'Şeref Profesörlüğü' unvanı * Avustralya Uluslararası Koordine Araştırma Enstitüsü Şeref Profesörlüğü * Bohemya Kraliyet Tacı'nın 'Baron' unvanı * Askeri 'Deniz Kartalı' unvanı * Kudüs Kutsal Haç (Salib-i Mukaddes) unvanı 

Parseğ Tuğlacıyan (Ermenice: Բարսեղ Թուղլաճեան) ya da bilinen adıyla Pars Tuğlacı (d. 1 Nisan 1933 - ö. 12 Aralık 2016), Türkiye Ermenisi yazar, dil ve tarih araştırmacısı.
İstanbul'da doğdu. İlk öğreninimi İstanbul'da Hintyan Nor Tıbrots'ta, orta öğrenimini Kıbrıs'ta, yüksek öğrenimini ABD'de, Michigan Üniversitesi'nde yaptı. 1955 yılında Türkiye'ye döndü. İstanbul'da 3 lisede ve Ankara'da Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde İngilizce öğretmenliği yaptı. Türkçedeki ilk tıp terimleri sözlüğünü hazırladı. 3 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı (İsmet İnönü, Cevdet Sunay ve Fahri Korutürk) tarafından Çankaya Köşkü'ne davet edilerek Türk diline olan katkılarından dolayı kutlandı. İstanbul, Viyana, Moskova, Paris, Montreal, Toronto, Detroit, New York, Los Angeles ve San Francisco kentlerinde dil ve tarih konularıyla ilgili konferanslar verdi. Türk ve Osmanlı tarihi, Türk diliyle ilgili birçok kitap, makale, sözlük ve ansiklopedi yayınladı. Pars Tuğlacı, Türkiye Yazarlar Sendikası ile Türk Basın Birliği üyesidir.
İstanbul'da 1989 Türkiye yerel seçimlerinde Adalar için DYP'den aday gösterilmiş ve %19,18 oy almıştır.
Eserlerinden bazıları > Telif eserleri

Okyanus 20. Yüzyıl Ansiklopedik Türkçe Sözlük, Pars Yay. İstanbul 1971
Osmanlı Şehirleri, İstanbul 1985
İngilizce-Türkçe Ekonomi ve Hukuk Terimleri Sözlüğü, Pars Tuğlacı, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2002, ISBN 975-14-0837-7.
Türkçe-İngilizce Bilimsel ve Teknik Terimler Sözlüğü, İnkılap Kitabevi, İstanbul, 2001, ISBN 975-10-1725-4.
Tıp Sözlüğü, İstanbul 1964 (1. baskı)
Ermeni Edebiyatından Seçkiler, Cem Yayınevi, İstanbul, ISBN 975-406-401-6.
Türkçede Anlamdaş ve Karşıt Kelimeler Sözlüğü, Pars Tuğlacı, İnkılap Kitabevi, İstanbul, 1996 ISBN 975-10-5928-3.
Tarih Boyunca İstanbul Adaları (Cilt I), Say Yayınları, İstanbul, 1995, ISBN 978-975-468-092-2
Tarih Boyunca İstanbul Adaları (Cilt II), Pars Yay., İstanbul, 1992, ISBN 978-975-7423-01-7
Osmanlı Mimarlığı'nda Balyan Ailesi'nin rolü, Çığır Yayınları, İstanbul, 1993, ISBN 975-95552-0-4.
İstanbul Ermeni Kiliseleri - Armenian Churches of Istanbul, Pars Tuğlacı, Pars Yayın Ticaret, İstanbul, 1991, ISBN 975-7423-00-9.
Dadyan Ailesi'nin Osmanlı Toplum, Ekonomi ve Siyaset Hayatındaki Rolü - Pars Yayıncılık, İstanbul 1993.
Çağdaş Türkiye (2 Cilt), Cem Yayınevi, İstanbul, 1987.
Mehterhane'den Bando'ya - Turkish Bands of Past and Present (Aynı kitapta İngilizce ve Türkçe metinler bir arada), Cem Yayınevi, İstanbul, 1986
Osmanlı Saray Kadınları - The Ottoman Palaca Women (Aynı kitapta İngilizce ve Türkçe metinler bir arada), Cem Yayınevi, İstanbul, 1985
Suna Korad: Türk Operası'nın Sönmeyen Yıldızı, Etik Yayınevi, ISBN 9789758565399
Türkçe - Fransızca Büyük Sözlük, İnkılap Kitabevi, ISBN 9789751003232
İsmet İnönü: Türkiye Cumhuriyeti'nin İkinci Cumhurbaşkanı, Etik Yayınevi, ISBN 9789758565481
Türk Tiyatrosu'nun Sönmeyen Yıldızları: Necdet Mahfi Ayral-Jeyan Ayral Tözüm, İnkılap Kitabevi, ISBN  9789751024039
Bulgaristan ve Türk-Bulgar İlişkileri, Cem Yayınevi
Ayvazovski Türkiye'de, İst. 1983.
Arpaçay ve Yöresi, İst. 1984.
Türkiye'de Kadın, Cilt I "Osmanlı Döneminde İstanbul Kadınları", İst. 1984.
Türkiye'de Kadın, Cilt II "Osmanlı Saray Kadınları", İst. 1985.
Geleneksel Türk Süsleme Sanatında Bir Kadın Sanatçı, İst. 1985.
Eserlerinden bazıları > Çevirileri

Doğu Albümü (The Oriental Album), 1862'de Yazan: Rev. Henry J. Van Lennep.(Aynı kitapta İngilizce ve Türkçe metinler bir arada)
Amyotrofik lateral skleroz

"ALS" buraya yönlendirilmektedir. Diğer kullanımlar için ALS (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Amyotrofik lateral skleroz |
| --- | --- |

Uzmanlık: Nöroloji 
Amyotrofik lateral skleroz (ALS), aynı zamanda motor nöron hastalığı olarak da anılan, merkezî sinir sisteminde, omurilik ve beyin sapı adı verilen bölgede motor sinir hücrelerinin (motor nöronlar) kaybından ileri gelen bir hastalıktır. Bu hücrelerin kaybı kaslarda güçsüzlük ve erimeye (atrofi) yol açar. Ayrıca erken ya da geç hareketin birinci nöronu da hastalanır. Zihinsel fonksiyonlar ve bellek ise bozulmaz.
Kaslardaki zayıflık ellerde ya da bacaklarda, ağız-yutak bölgesinde ya da dilde başlayabilir ve sürekli ilerleyerek yayılır. Bu yayılma "bulber" alandaki kasları da tutabileceği için konuşma ve yutma güçlüğüne neden olabilir. İleri evrelerinde solunum yetersizliğine de yol açabilir. Genellikle erişkin yaşlarda (40-50) ve erkeklerde, kadınlara göre biraz daha sık görülür. Görülme sıklığı (prevalansı) 100.000 de 1-1,5 civarındadır. Daha genç ve daha ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir ve genellikle zayıf insanlarda görüldüğü dikkat çekmektedir.
Etimoloji

Amyotrofik (a-myo-trophic) kelimesi, Yunanca bir kelimedir. "A" harfi yok veya olumsuz anlamında olup "myo"da kaslar ile ilgili bir anlamda kullanılmış ve bu sesler, beslemek anlamına gelen "trophic" ile birleşip amyotrophic yani amyotrofik sözcüğünü oluşturmuştur. ''Lateral'' sözcüğü de omurilik'te bulunan ve kasların hareketini kontrol eden hücrelerin bulunduğu bölgeyi belirtmek için kullanılmıştır. Bu bölgenin zamanla bozulması sonucu skleroz denilen kasların sertleşmesi şeklinde görülen vakalar oluşur.
Epidemiyoloji

ALS dünya çapında en sık görülen nöromüsküler, yani hem kas hem de sinir ile ilgili olan, dünya çapında her ırktan birçok insanı etkilemiş, en önemli hastalıklardan biridir. Her yıl dünyada, ortalama olarak her yüz bin kişide 1 veya 2 adet ALS vakasına rastlanır. Türkiye'deki sıklığı; 2006'da yapılmış bir çalışmaya göre yüzbinde 7.3'tür. Hastalık genellikle 40-60 yaşları arasında insanlarda görülse de daha genç veya yaşlı olan kişilerde de bu hastalığın görüldüğü olmuştur. Hastalıktan erkekler, kadınlara göre biraz daha fazla etkilenirler. ALS, ailesel ve seyrek olmak üzere ikiye ayrılır.
Ailesel ALS‘nin nedeni genetik faktörlerdir. Toplam ALS vakalarının hemen hemen %5-10'u bu türdendir. Bu vakalarda vücutta bulunan "Süper oksit dismutaz" (SOD1) enziminin mutasyonu sonucu bakır-çinko bağımlılığından çıkması ve serbest radikallere yönelmesi sorunları görülür.
ALS vakalarının yaklaşık %90-95'lik kısmı seyrek türden ALS'dir. Bu türde hastalıkta kalıtsal bir neden yoktur. Fakat daha sonraları bunun nedeninin de bir tür mutasyon olduğu öğrenilmiştir.
ALS'nin yüzbin kişide yalnız 1 veya 2 kişide görülen bir hastalık olmasına karşın bazı yerlerde hastalığın görülme oranı daha yüksektir. Batı Pasifikte bulunan üç bölgede hastalığa son birkaç yıl içerisinde ortalamalardan daha fazla rastlanmıştır. Guam'da en büyük bölge olan Chamorro'ların yaşadığı bölgede, Lytico-Bodig adı verilen vakaya geçmişte çok rastlanmıştır. Oranlar yüz bin kişide 143 vaka düzeyindedir. Lytico-Bodig hastalığı ALS, parkinson ve demans hastalığının birleşimidir. ALS görülme oranları Japonya'nın Kii Yarımadasında ve Batı Papua Yeni Gine'de artar.
Bunlardan başka, bu hastalığın görüldüğü yerlere örnek olarak da bazı küçük gruplar gösterilebilir. Bazı resmi raporlara göre; San Francisco 49 ers'de oynayan üç Amerikan futbolcusu, güney İngiltere'de futbol oynayan üç arkadaş, Fransa'dan bazı evli çiftler ALS'ye yakalanmıştır. Çok sayıda uzmana göre hastalığın nedeni, genetik faktörler ile çevre faktörlerinin kombinasyonu olarak gösterilmektedir. Bununla birlikte bu neden tam olarak kanıtlanamamışken, hastalık riskinin yaşın artmasıyla artması hipotezi de henüz kanıtlanamamıştır.
Nedenler ve risk faktörleri

Bilim insanları ALS'nin kesin olarak nedenini bulamamakla birlikte bu hastalığa ait çok çeşitli çevresel risk faktörleri gösterilebilir. Bu hastalığın birden fazla risk faktörüne sahip olduğuna inanılır. Araştırmacılar, bağışıklık sisteminde anormalliğe yol açan, DNA'nın yapısını ve enzim sisteminin işleyişini bozan, nörotoksik özellik gösteren bir virüsten şüphelenmektedir. Ailesel ALS'de genetik bir özelliğin neden olduğu tahmin edilse de, ALS'nin diğer türü olan seyrek ALS'de genetik bir nedene rastlanmamıştır.
Batı Pasifik'te hastalığın görülme oranlarının artması sonucu, yapılan araştırmalardan sonra nörotoksik bir maddenin hastalığa neden olduğu anlaşıldı. Ardından bu sinirlere zarar veren nörotoksik maddenin Cycas circinalis (Cycadaceae) adlı bir bitkinin tohumlarında bulunduğu anlaşıldı. Bu bitki yalnızca bu bölgede bulunmaktaydı ve 1950 ve 1960'lı yıllarda yiyeceklere katıldığı belirlendi.
İnsanlarda 21. kromozomun bozulması veya hatalı olması sonucu hastalığın ortaya çıktığına inanılmaktadır. Bu gendeki mutasyon otozomal baskın türdendir. Bir ailede bulunan ebeveynlerde kromozomlara bağlı olan ALS varsa onların çocuklarında da bu tür ALS görülme olasılığı çok fazladır. Fakat eğer ailede "seyrek" yani kromozomlara bağlı olmayan türden ALS varsa çocuklarda ALS hastalığının olma olsalığı azdır veya yoktur.
ALS Birliğine göre ordu mensubu veya emekli olmuş kişilerin ALS hastalığına yakalanma oranı diğer insanlardan daha yüksektir. Orduda ALS adlı raporlarında, ordudakilerin neredeyse %60 daha fazla bu hastalığın riski altında olduğu belirtilmiştir.
Tahminler

Her ne olursa olsun, vücutta hastalıktan etkilenen ilk kısım, genelde kaslar olur. Hastalık ilerledikçe, vücudun diğer kısımlarına yayılır. Fakat unutulmamalıdır ki, bazı ALS hastalarında belirli bir noktadan sonra hastalıkta ilerleme görülmemiştir. Bunun gibi durumlar özellikle genç erkeklerde görülmektedir. Özellikle, tek taraflı üst baskın kol-bacak kasları zayıflığı şeklindeki motor nöron hastası olan kişilerde bu duruma rastlanılmaktadır.Bu motor nöronu hastalığına monomelik veya Hirayama tipinde motor sinir hücresi hastalıkları da denir.
Sonuç olarak, ALS hastaları yürüyemez, ayakta duramaz, tek başlarına yatağa girip çıkamaz ve kollarını bacaklarını kullanamazlar. Hastalığın ileriki safhalarında hastalar, solunum sistemlerindeki kasların zayıflamasından dolayı solunum güçlüğü çekerler. Yapay solunum ile hastanın solunumu desteklenerek bir süre daha hastanın rahat ettirilebilir ve solunum problemleri biraz daha azaltılabilir. Fakat bu işlemlerin yapılması ALS'nin yayılmasını ve ilerlemesini etkilemez. ALS hastalarının büyük çoğunluğu hastalığın belirtilerinin çıkmasından itibaren 3 ile 5 yıl içinde solunum yetmezliğinden ölmektedir. Bununla beraber, hastaların %10'u, 10 yıl veya daha fazla yaşamaktadır.
Organizasyonlar

Dünyada ALS hakkında hastalara ve yakınlarına yardımda bulunan birçok organizasyon bulunur:
Uluslararası:
ALS MND topluluğu 1 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Amerika birleşik Devletleri:
ALS Association 16 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Johns Hopkins 'deki ALS araştırması için kullanılan Packard Center 26 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
staytough.fightHARD..
Birleşik Krallık:
Motor Nöron Hastalıkları Topluluğu 22 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Kanada:
Kanada ALS topluluğu 22 Nisan 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Avustralya:
Avustralya Motor Nöron Hastalıkları Topluluğu 19 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Türkiye:
ALS-MNH Derneği 14 Ağustos 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Bu organizasyonlar ve topluluklar ALS hastalarına ve yakınlarına yardım etmeye odaklanmış kuruluşlardır. ALS tedavi geliştirme enstititüsü de günümüzdeki hastalara yeni tedavi yöntemleri bulmayı amaçlamaktadır. Buna ek olarak, bu topluluk, her yıl düzenli olarak "ALS'den kurtulmak için bir yürüyüş 26 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi." adında bir organizasyon düzenlemektedir. Bu yürüyüşte, yürüyen kişiler hem hasta insanlar ve araştırmalar için yardım amaçlı para toplamaktadır hem de dikkat çekmektedirler. Ayrıca, Curt Schilling bu hastalığa tedavi bulunabilmesi için bir araştırma kuruluşu olan Curt's Pitch for ALS'yi kurmuştur.
ALS hastası evrenbilimci Stephen Hawking
Çapa, Fatih

Başlığın diğer anlamları için Çapa (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Çapa |
| --- | --- |
Semt

 Fatih
Ülke:  Türkiye
Bölge: Marmara
İl: İstanbul
İlçe: Fatih
 • Yoğunluk: oto/km²
Zaman dilimi: UTC+03.00 (UDAS)
Alan kodu: (+90) 212
Plaka kodu: 34
Çapa, İstanbul ilinin Avrupa Yakası'nda bulunan Fatih ilçesinde bir semttir.
Konumu

Şehremini, Topkapı'dan Suriçi'ne eski İstanbul'a girdikten sonra Millet Caddesi boyunca Fındıkzade'ye kadar inen, sağdan Başvekil Caddesi ve Vezir Caddesinden Kocamustafapaşa'ya çıkan, soldan Çapa Tıp Fakültesi'nden Vatan Caddesine uzanan semt. İstanbul surları boyunca Çapa'ya Topkapı, Mevlanakapı, Silivrikapı'dan girilir. Eskiden Şehremini olarak anılan bu semt Şehremini'nin mahalle olması nedeniyle vatandaşlar tarafından Çapa olarak adlandırılmıştır.
Ekonomi

Çapa'nın en büyük iki özelliği hastane bölgesi olması ve şehrin merkezinde bulunmasıdır. İstanbul ilinin her yerine olan ulaşım kolaylığı ve birçok büyük üniversite kampüsüne olan yakınlığı nedeniyle öğrencilerin semtte konaklayarak semt esnafına getirisi büyüktür.
Çapa'ya adını veren Çapa Tıp Fakültesi ve bölge etrafındaki birçok hastahane nedeniyle Çapa; Turgut Özal Caddesi, Başvekil Caddesi boyunca ve Vezir Caddesinin bir kısmı çiğ köfteci, köfteci, Doğu mutfağı, pizza restoranları, kafeler ve sıcak yemek lokantaları ayrıca hastane çevresi olması nedeniyle eczaneler ile doludur.
Sosyal Faaliyetler

Öğrenci ve doktor yoğunluğu nedeniyle ayrıca semtte birçok internet kafe, PlayStation salonu, nargile kafe ve çay bahçesi de bulunmaktadır.
Semt çevresinde faal durumda olan amatör spor kulüpleri ve halı sahalar da aktif olarak çalışmaktadır.
Ayrıca Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı tarafından Çukurbostan'da kurulan oldukça büyük bir eğitim parkı bulunmaktadır. Bu park günümüzde belediye tarafından düzenlenmiş ve içerisinde koşu parkuru, basketbol sahaları, buz pateni, çay bahçesi, oturma alanları ve yeşil alan bulunmaktadır.
Semt çevresinin tek alışveriş merkezi ise Vatan Caddesi üzerinde bulunan Asitane Historia alışveriş merkezidir.