stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nazi Almanyası ile sanayi işbirliği
Ülkelere/sanayi koluna göre işbirliği > Bankacılık > Genel bakış

Almanya'nın finans işlemleri İsviçreli, Amerikalı ve İngiliz bankaları sayesinde büyük bir kolaylıkla yapılabiliyordu. İsviçre, Nazilerin yağmalanmış servetinin aklandığı bir yerdi. Savaşın ardından yıllarca gündemden inmeyen bu konuda ciddi bir ilerleme sağlanamamış, yağmalanan malların ancak %12'si geri alınabilmiştir. Benzer şekilde Nazi kaçış yollarının son uğraklarından Arjantin'de 1980'li yıllarda ortaya çıkan bir belgede Nazi bağlantısına sahip yaklaşık 12 bin banka hesabı olduğu ortaya çıkmıştır.
Savaşın başlamasından önce İngiltere hükümetinin yürüttüğü yatıştırma politikası nedeniyle Nazilerle iyi ilişkiler sürdüren İngiltere Merkez Bankası, işgal edilen Çekoslovakya'ya ait binlerce ton altını Almanya'ya iletmiştir. Savaş döneminde benzer şekilde Kanada ve ABD Merkez Bankasının İsviçre üzerinden tarafsız Portekiz'e aktarılan Nazi altınlarını akladığı bilinir.
Ülkelere/sanayi koluna göre işbirliği > Bankacılık > İşbirliği yapan şirketler

Uluslararası Ödemeler Bankası, İsviçre
Credit Suisse, İsviçre
İngiltere Bankası, İngiltere
Ülkelere/sanayi koluna göre işbirliği > Hammadde > Genel bakış

Savaş öncesi ve sırasında Nazi Almanyası tarafsız İspanya, Portekiz ve Türkiye'den silah sanayii için elzem olan değerli maden alımlarını gerçekleştirmiştir.
Ülkelere/sanayi koluna göre işbirliği > Hammadde > İşbirliği yapan ülkeler

İspanya (Tungsten)
Portekiz (Tungsten)
Türkiye (Krom)
Lorenzo Brown

Lorenzo Brown (d. 26 Ağustos 1990), oyun kurucu pozisyonunda oynayan Amerikalı-İspanyol profesyonel basketbolcu. A1 Ethnikis ve EuroLeague ekiplerinden Panathinaikos forması giymektedir. 2013 NBA Seçmeleri'nde Minnesota Timberwolves tarafından 52. sıradan seçildi.
28 Ocak 2015'te Minnesota Timberwolves ile 10 günlük kontrat imzalamıştır. Üç gün sonra Mo Williams ve Zach LaVine'in yokluğunda 90-106 kaybettikleri Cleveland Cavaliers karşılaşmasına ilk beş başlamış; karşılaşmayı 1 sayı, 6 ribaund ve 9 asist ile tamamlamıştır.
14 Temmuz 2020 tarihinde Lorenzo Brown, EuroLeague takımlarından Fenerbahçe ile 1 sezonluk anlaşmaya varmıştır.
NBA kariyer istatistikleri

| Lejant |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   OM | Oynadığı maç |   BM  | İlk 5 başlama |  MBD  | Maç baş. dk |
|  A%  | Atış yüz. |  3S%  | 3 sayı yüz. |  SA%  | Serbest atış yüz. |
|  MBR  | Maç baş. rib. |  MBA  | Maç baş. asist |  MBTÇ  | Maç baş. top çal. |
|  MBB  | Maç baş. blok |  MBS  | Maç baş. sayı |  Kalın yazılar  | Kariyer rekoru |
NBA kariyer istatistikleri > Normal sezon

| Yıl | Takım | OM | BM | MBD | A% | 3S% | SA% | MBR | MBA | MBTÇ | MBB | MBS |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013-14 | Philadelphia | 26 | 0 | 8.6 | .302 | .100 | .692 | 1.1 | 1.6 | .5 | .1 | 2.5 |
| Kariyer |  | 26 | 0 | 8.6 | .302 | .100 | .692 | 1.1 | 1.6 | .5 | .1 | 2.5 |
| g t 2013 NBA Seçmeleri |
| --- | --- |
İlk tur:  Anthony Bennett  Victor Oladipo  Otto Porter  Cody Zeller  Alex Len  Nerlens Noel  Ben McLemore  Kentavious Caldwell-Pope  Trey Burke  C. J. McCollum  Michael Carter-Williams  Steven Adams  Kelly Olynyk  Shabazz Muhammad  Giannis Antetokounmpo  Lucas Nogueira  Dennis Schröder  Shane Larkin  Sergey Karasev  Tony Snell  Gorgui Dieng  Mason Plumlee  Solomon Hill  Tim Hardaway Jr.  Reggie Bullock  André Roberson  Rudy Gobert  Livio Jean-Charles  Archie Goodwin  Nemanja Nedović  
İkinci tur:  Allen Crabbe  Álex Abrines  Carrick Felix  Isaiah Canaan  Glen Rice, Jr.  Ray McCallum, Jr.  Tony Mitchell  Nate Wolters  Jeff Withey  Grant Jerrett  Jamaal Franklin  Pierre Jackson  Ricky Ledo  Mike Muscala  Marko Todorović  Erick Green  Raul Neto  Ryan Kelly  Erik Murphy  James Ennis  Romero Osby  Lorenzo Brown  Colton Iverson  Arsalan Kazemi  Joffrey Lauvergne  Peyton Siva  Alex Oriakhi  Deshaun Thomas  Bojan Dubljević  Jānis Timma
Zorunlu deprem sigortası

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  | Bu maddede belli bir devletin bakış açısının ağırlıkta olduğu bir tür sistemik yanlılık sorununun bulunduğu düşünülmektedir. Maddenin evrenselleştirilmesi ve uygun hâle getirilmesi için lütfen tartışmaya katılınız. Şablonu maddeden çıkarmadan önce şablonun yardım sayfasını lütfen inceleyiniz. (Ağustos 2013) |  |
Zorunlu deprem sigortası sistemi, topraklarının yüzde 96'sı, nüfusunun yüzde 98'i aktif deprem bölgelerinde bulunan Türkiye tarafından geliştirilmiştir. Sistemi yönetme sorumluluğu ise Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı olarak 2000 yılında kurulan Doğal Afet Sigortaları Kurumu’na (DASK) verilmiştir.
Zorunlu deprem sigortası poliçesi depremin ve deprem kaynaklı yer kayması, yangın, infilak ve tsunaminin neden olabileceği hasarlara karşı konutları güvence altına alır. Zorunlu deprem sigortası, konutu depremde hasar gören ev sahiplerinin, ister oturulamaz durumda ister kısmî hasarlı olsun, zararını en hızlı şekilde tazmin ederek yaşamın normale dönmesine aracılık eder.
Afet Sigortaları Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle birlikte zorunlu deprem sigortasının kontrol edildiği noktaların sayısı artırıldı. Konut kredisi ve tapu işlemlerinin yanı sıra elektrik ve su abonelik işlemlerinde de zorunlu deprem sigortası aranmaya başladı.
Ev sahipleri, konutlarının zorunlu deprem sigortasını yaptırmaktan ve yenilemekten sorumludur. Zorunlu deprem sigortasının her yıl yenilenmesi gerekir.
Türkiye'de zorunlu deprem sigortası > Kapsamdaki binalar

Zorunlu deprem sigortası genel anlamıyla, belediye sınırları içinde kalan meskenlere yönelik olarak geliştirilmiş bir sigorta sistemidir. 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu gereğince, aşağıda tanımlanmış binalar güvence altına alınır:
•	Tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi taşınmazlar üzerinde mesken olarak inşa edilmiş binalar
•	634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler
•	Bu binaların içinde yer alan ve ticarethane, büro ve benzeri amaçlarla kullanılan bağımsız bölümler
•	Doğal afetler nedeniyle devlet tarafından yaptırılan veya verilen kredi ile yapılan meskenler
Zorunlu Deprem Sigortası ayrıca yukarıdaki koşullara uyan
•	Kat irtifakı tesis edilmiş binalar,
•	Tapuda henüz cins tashihi yapılmamış ve tapu kütüğünde vasfı "arsa vs." olarak görünen binalar,
•	Tapu tahsisi henüz yapılmamış kooperatif evleri için de geçerlidir.
Türkiye'de zorunlu deprem sigortası > Prim bedeli

Ev sahipleri konutları (yapı tarzı, metrekare ve adres) ve kendileriyle ilgili bilgileri (sigortalı vatandaşlık numarası, adres) beyan ederek kolaylıkla ve kısa sürede zorunlu deprem sigortası poliçesine sahip olabilir. Tüm sigorta acenteleri ve banka şubelerinden zorunlu deprem sigortası yaptırılabilir.
Zorunlu deprem sigortası primleri konutun brüt yüzölçümü, yapı tarzı ve bulunduğu bölgenin deprem risk derecesine göre belirlenir.
Türkiye'de zorunlu deprem sigortası > Hasar ödemesi

Zorunlu deprem sigortası poliçesi sahiplerinden toplanan primler bir havuzda toplanır ve sadece deprem sonucu sigortalı konutlarda oluşan hasarların giderilmesi için kullanılır. Başka bir yere aktarılamaz.
Zorunlu deprem sigortası olan konut sahipleri evleri depremde hasar gördüğünde 125 numaralı Alo DASK hattını arayarak Çağrı Merkezi'ne ulaşabilirler. Hasar başvurusu sırasında yetkiliye şu bilgileri vermek yeterlidir:
-	Poliçe veya vatandaşlık numarası
-	Depremde hasar gören konutun açık adresi
-	Sigortalı ile irtibat sağlanabilecek sabit telefon veya cep telefonu numarası
Başvurunun ardından DASK tarafından görevlendirilen eksperler zorunlu deprem sigortalı konutları ziyaret ederek hasarı tespit ederler. Bu tespitlerin sonucunda belirlenen hasar ödemeleri DASK tarafından doğrudan konut sahibine yapılır. Konut sahipleri hasar ödemelerini en yakın banka şubesinden alır.
Böylece zorunlu deprem sigortası sahipleri depremin evlerine verdiği zararı daha çabuk giderir ve depremden sonra normal hayata daha hızlı dönerler.
Türkiye'de zorunlu deprem sigortası > Teminat kapsamı

Aşağıda belirtilen bina bölümleri bir arada ya da ayrı ayrı zorunlu deprem sigortasının teminatı kapsamındadır:
•	Temeller
•	Ana duvarlar
•	Bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar
•	Bahçe duvarları
•	İstinat duvarları
•	Tavan ve tabanlar
•	Merdivenler
•	Asansörler
•	Sahanlıklar
•	Koridorlar
•	Çatılar
•	Bacalar
•	Yapının yukarıdakilerle benzer nitelikteki tamamlayıcı bölümleri
Türkiye'de zorunlu deprem sigortası > Azami teminat limiti

Zorunlu deprem sigortası azami teminat bedeli 1 Ocak 2013 tarihinden itibaren bütün yapı tiplerinde 150 bin TL'dir. Azami teminat tutarı tespit edilirken, yıkılan meskenin yeniden inşa edilmesinin maliyeti (arsa değeri hariç) dikkate alınır. Sigortalının teminat tutarı (sigorta bedeli) -azami teminat tutarını geçmemesi koşuluyla- meskenlerinin büyüklüğüne ve yapı tarzına göre belirlenir.
Eğer meskenin değeri DASK tarafından verilen azami teminat tutarını aşıyorsa, sigortalı isteğe bağlı olarak, aşan kısım için sigorta şirketlerinden ek teminat alabilir. Bunun için özel sigorta şirketlerinden konut sigortanızın olması gereklidir.
L'Opinion (Fransız gazetesi)

|  |
| --- | --- |
Tür: Günlük gazete (Pazartesi-Cuma)
Format: Berliner
Sahibi: Nicolas Beytout (%24,4). Bernard Arnault (%22,8). Bettencourt ailesi (%17,1). Dow Jones and Company (%7,6)
Yayımcı: Bey Medias Presse and Internet
Kuruluş tarihi: 15 Mayıs 2013 (11 yıl önce) (2013-05-15)
Siyasi görüşü: Liberal
Dil: Fransızca
Genel merkez: Paris
Tiraj: 42,000
Resmî site: L'Opinion
L'Opinion, Paris, Fransa merkezli bir Fransızca günlük gazetedir.
L'Opinion ilk olarak 15 Mayıs 2013 tarihinde yayınlandı. Gazetenin kurucusu, Le Figaro gazetesinin eski baş editörü ve Les Échos gazetesinin eski yayın kurulu başkanı olan Nicolas Beytout'dur. L'Opinion, İtalyan günlük gazete Il Foglio ile ABD'deki politik yayın organı Politico'yu model almıştır.
L'Opinion, Bey Medias Presse & Internet tarafından yayınlanmaktadır.
L'Opinion'un genel merkezi Paris'tedir ve Berliner formatında basılmaktadır. Gazete kendisini liberal, iş dünyası yanlısı ve Avrupa yanlısı bir yayın organı olarak tanımlamaktadır. Genel yayın yönetmeni, yazı işleri müdürü ve başyazarı Nicolas Beytout, baş editörü Rémi Godeau olan gazetenin internet sürümünde ödeme duvarı olup internet baş editörü Luc de Barochez'dir.
II. Innocentius

| II>  İnnocentius |
| --- | --- |

Doğum: Gregorio Papareschi Bilinmiyor Roma, Papalık Devleti
Ölüm: 24 Eylül 1143 Roma, Papalık Devleti
Etkin yıllar: 14 Şubat 1130 - 24 Eylül 1143
Yerine geldiği: II. Honorius
Yerine gelen: II. Caelestinus
Din: Hristiyanlık (Katolik)

Papa II. İnnocentius (Latince: Innocentius II; ö. 24 Eylül 1143), doğum adı: Gregorio Papareschi, 14 Şubat 1130 ile öldüğü 24 Eylül 1143 tarihine kadar papa.
Kasımpatı

Kasımpatı (Chrysanthemum) ya da krizantem, yaklaşık 30 tür barındıran, papatyagiller (Asteraceae) familyasına bağlı bir cinstir. Asya ve kuzeydoğu Avrupa'ya yerlidir.
Otsu, yıllık bitkiler olan kasımpatı türleri, yaklaşık 50–150 cm yüksekliğindedirler. Büyük çiçek başlarına sahiptirler, yabanileri beyaz, sarı veya pembe renkler gösterir.
Kasımpatı türleri bazı Lepidoptera türlerinin larvaları tarafından yiyecek olarak tüketilir.
Tarihçe

MÖ 15. yüzyıla kadar erken bir tarihte dahi Çin'de krizantem bir çiçekli bitki olarak ekilmekteydi. Antik bir Çin kenti Chu-Hsien olarak adlandırılmıştı, bunun anlamı "kasımpatı kenti"dir. Çiçek Japonya'ya büyük ihtimalle MS 8. yüzyıl dolaylarında getirildi. İmparator çiçeği resmi mührü olarak kabul etti. Japonya'da çiçeğin kutlandığı ve "Mutluluk Festivali" olarak anılan bir festival bulunmaktadır.
Çiçek Batı'ya 17. yüzyılda getirilmiştir. Carolus Linnaeus tarafından adlandırılan çiçeğin isminin kökeni, Yunanca chrys- ("altın") eki ve -anthemon ("çiçek") sözcüğüdür.
Dekoratif kullanımlar

Modern kasımpatılar yabani akrabalarından daha göz alıcıdır. Çiçekler birçok farklı form ve renkte olabilir. Ayrıca bu cins geliştirilmiş birçok hibrit ve binlerce çeşit barındırır. Geleneksel sarı rengin yanı sıra, beyaz, mor ve kırmızı renkleri de görmek mümkündür. En önemli hibrit Chrysanthemum x morifolium (sin. C. x grandiflorum); büyük oranda C. indicum'dan türemiş olsa da diğer türleri de içerir.
Avrupa'daki bazı ülkelerde ve Japonya'da, krizantemler ölümü sembolize etmekte ve bu nedenle sadece cenaze törenlerinde ve mezarlara koymak için kullanılmaktadır. ABD'de çiçek genellikle olumlu ve neşeli görülür.
Türkiye'de en çok üretilen kesme çiçek türleri arasında karanfil, gerbera ve gülden sonra dördüncü sırada gelmektedir. 2018 yılı verilerine göre 755 da alanda üretimi yapılmakta olup, yaklaşık 47,6 milyon adet ile üretilen toplam kesme çiçek arzındaki payı %4,7 olmuştur.
Türler

Chrysanthemum aphrodite
Chrysanthemum arcticum
Chrysanthemum argyrophyllum
Chrysanthemum arisanense
Chrysanthemum boreale
Chrysanthemum chalchingolicum
Chrysanthemum chanetii
Chrysanthemum crassum
Chrysanthemum glabriusculum
Chrysanthemum hypargyrum
Chrysanthemum indicum
Chrysanthemum japonense
Chrysanthemum japonicum
Chrysanthemum lavandulifolium
Chrysanthemum mawii
Chrysanthemum maximowiczii
Chrysanthemum mongolicum
Chrysanthemum morii
Chrysanthemum okiense
Chrysanthemum oreastrum
Chrysanthemum ornatum
Chrysanthemum pacificum
Chrysanthemum potentilloides
Chrysanthemum shiwogiku
Chrysanthemum sinuatum
Chrysanthemum vestitum
Chrysanthemum weyrichii
Chrysanthemum yoshinaganthum
Chrysanthemum zawadskii
Kasımpatı nükleer tarım ve benzeri teknikler kullanılarak genetik çeşitliliği en çok arttırılan tarım ürünleri arasında yer almaktadır. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı veritabanına kayıtlı 285 mutantı ile, pirinç ve arpadan sonra en çok mutantı olan üçüncü üründür, süs bitkileri arasında da ilk sıradadır. Türkiye'de ise  TENMAK Nükleer Enerji Enstitüsü, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü ve Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi işbirliği ile dört yerli kasımpatı türü mutasyon ıslahı yöntemi ile geliştirilmiş, 2022 yılında tescillenmiştir.
Mert Özyıldırım

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Mert Özyıldırım
Doğum tarihi:  28 Şubat 1995 (29 yaşında)
Doğum yeri:  Yenimahalle, Türkiye
Boyu:  1,75 m (5 ft 9 in)
Mevkii:  Orta saha
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Akhisar Belediyespor
Numarası:  80
Altyapı kariyeri
2006:  Antalya Yolspor
2006-2011:  Antalyaspor
2011-2012:  Kayseri Erciyesspor
2012-2015:  Kayserispor
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2015-2019 |  Kayserispor |  13 |  (0) |
| 2017 |  → Etimesgut Bel. (kiralık) |  5 |  (0) |
| 2017-2018 |  → Bayburt Grup İÖİ (kiralık) |  35 |  (0) |
| 2019-2020 |  Vanspor |  7 |  (0) |
| 2020 |  Bayburt Özel İdarespor |  10 |  (1) |
| 2020-2021 |  Turgutluspor |  18 |  (0) |
| 2021- |  Akhisar Belediyespor |  24 |  (0) |
| Toplam |   |  112 |  (1) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 31 Ekim 2021 
Mert Özyıldırım (d. 28 Şubat 1995, Yenimahalle), Türk futbolcudur. Defans pozisyonunda görev almakta olup, 1. Lig ekiplerinden Akhisar Belediyespor'da oynamaktadır.
Kariyeri

Futbolculuk kariyerine 2006'da, Antalya Yolspor'un altyapısında başladı. 2006-2011 yılları arasında Antalyaspor, 2011-12 sezonunda ise Kayseri Erciyesspor altyapısında oynayan Özyıldırım, 2012'de transfer olarak altyapısında kariyerini sürdürdüğü Kayserispor ile 2015-16 sezonu başında profesyonel sözleşme imzalayarak A takıma yükseldi. 1 Aralık 2015'te, Sarıyer ile oynanan Türkiye Kupası maçına ilk 11'de başladı ve ilk kez resmî bir maçta Kayserispor forması giymiş oldu. 19 Mayıs 2016'da, Süper Lig'deki Galatasaray karşılaşmasında sonradan oyuna dahil olarak ilk lig maçına çıktı. 2015-16 sezonunda, 1'i lig olmak üzere 5 resmî maçta görev aldı.
Kayra (müzisyen)

| Kayra |
| --- | --- |
Unvanı: Mori de Zappa,Zapkinus
Doğum: Onur İnal 9 Ağustos 1985 (39 yaşında) Karabük
Tarzlar: Rap ·  hip hop
Meslekler: Müzisyen · söz yazarı · İngilizce Öğretmeni
Çalgılar: Vokal
Etkin yıllar: 2007-günümüz
İlişkili hareketler: Farazi V Kayra, Farazi, 90BPM

Onur İnal ya da bilinen adıyla Kayra (d. 9 Ağustos 1985, Karabük), Türk müzisyen. Rap müzik türüyle ilgilenen Kayra, 90BPM kolektifinin üyesiydi. Ayrıca İngilizce öğretmenidir. Burak Demir ile kurdukları Farazi V Kayra grubu 31 Mart 2021 tarihinde dağılmıştır. Kayra, kendi açıklamasını bir gün sonra Twitter hesabı üzerinden yapmıştır.
Kariyeri

Beatmaker arkadaşı Bitap ile birlikte kurdukları GINA grubuyla kariyerine başladı. GINA grubuyla yayınladıkları albümlerle underground hip hop topluluğunda adlarını duyurdular. 2007'de beatmaker Farazi ile tanıştı ve Farazi V Kayra adı altında toplandılar. Da Poet, Farazi, Savai ve Sorgu ile birlikte 2013 yılında İstanbul'da 90BPM grubunu kurdular.
Diskografi > Albümler

Gına - Ars Moriendi (2006)
Gına - Doğum Lekesi (2007)
Gına - İfade Derdi (2007)
Farazi V Kayra - Sarhoş Palavraları ve Nahoş Nidalar (2007)
Farazi V Kayra - Sarhoş Palavraları ve Bekar Evinde Kör Sinekler (2008)
Farazi V Kayra - Yerel Radyo EP (2010)
Farazi V Kayra - Hayalet Islığı (2013)
Farazi V Kayra - Sarhoş Palavraları ve İbretlik Hikâyeleri (2015)
Bütün Ayazların Ortasında (2019)
Meçhul Bir Yalnızlığa Dair (2022)
Ömrümün Son Güzel Günleri (2023)
Da Poet & Kayra - Normal (2024)
Ölüler Parkı Fanzin (2025)
Diskografi > EP'ler

Gına - Inziva (2005)
Gitmedim Ama İçinden Geçtim (2014)
Saray Yakan Soytarı (2015)
Mucizeye 1 Hafta (2015)
Kayıp Gölgeler (2020)
Cehennem Kundaklayanlar (2023)
Ölüler Parkı Fanzin (2025)
Diskografi > Single'lar

Mesela Yani (2013)
Farazi V Kayra - Mertel Kasetçilik (2013)
Kaç! (2016)
Hayırsız Evlat (2018)(Bütün Ayazlar Ortasında Albümümden çıkarılıp single olarak paylaşmıştır)
Şehrin Hayaleti (2019)
Karartma Enseyi (2020)
Geceye Varınca (2021)
Kanlı Karnaval (2021)
Her Yerde Hiçbir Şey (2021)
Haziranda Vurulmak (2021)
Muhtemel Son (2022)
Duymuyor Beni Ankara (2022)
Gidin Başımdan (2022)
Manifest (2022)
Geçit Yok (2022)
Buz Kesene Kadar (2023)
Uzak (2023)
Karışsın Kanla Yağmur (2023)
Basit Birer Tesadüf (2025)
Beni Ölüler Gayet İyi Bilir (2025)
Muazzam Hatalar (2025)
Ne Olmaz İhtimal (2025)
Vicdan Azabı (2025)
Asperger sendromu

| Asperger sendromu |
| --- | --- |

Uzmanlık: Psikiyatri 
Asperger sendromu (AS) ya da Asperger bozukluğu, sosyal etkileşimde zorluklar ve sınırlı, basmakalıp ilgi ve etkinliklerle tanımlanan otistik spektrum bozukluklarından (OSB) biridir. AS diğer OSB'lerden dil ve bilişsel gelişimde genel bir gecikme olmamasıyla ayrılır. Her ne kadar standart tanı ölçütleri arasında belirtilmemişse de motor sakarlık ve sıra dışı dil kullanımına sıklıkla rastlanır.
Asperger sendromunun adı Avusturyalı çocuk doktoru Hans Asperger'den gelmektedir. Asperger, 1944 yılında, tedavi için gelen sözel olmayan iletişim becerileri eksik, yaşıtlarıyla duygudaşlık kuramayan ve fiziksel olarak sakar olan çocukları tanımlamıştır. Elli yıl sonra AS Hastalıkların ve İlgili Sağlık Sorunlarının Uluslararası İstatistiksel Sınıflaması'nda (ICD-10) ve Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Sınıflandırması'nda (DSM-IV) Asperger bozukluğu olarak tanınmıştır. AS'nin birçok yönü hakkında yanıtlanmamış sorular bulunmaktadır; örneğin AS ile yüksek işlevli otizm arasındaki ayrım şüphelidir; kısmen buna bağlı olarak AS'nin yaygınlığı kesin olarak belirlenmemiştir. Her ne kadar araştırmalar kalıtım kökenli olduğunu desteklese ve beyin görüntüleme teknikleri beynin özel bölgelerinde yapısal ve işlevsel farklılıklar tespit etmiş olsa da AS'nin kesin nedeni bilinmemektedir. Asperger sendromu için tek bir tedavi yoktur ve çeşitli müdahalelerin etkinliği yalnızca sınırlı veri ile desteklenmektedir. Müdahaleler belirtileri ve işlevselliği geliştirmeye yöneliktir. Tedavinin ana yöntemi davranışsal terapidir ve zayıf iletişim becerileri, takıntılı ya da yineleyici alışkanlıklar ve sakarlık gibi özel bozukluklar üzerine yoğunlaşır. AS'i olan bireylerin büyük çoğunluğu farklılıklarıyla başa çıkmayı öğrenebilmektedir ama bağımsız bir yaşam sürebilmeleri için sürekli moral desteğe ve teşviğe ihtiyaçları olabilir. Araştırmacılar ve AS'li kişiler, AS'in iyileştirilmesi gereken bir hastalık ve normalden bir sapma olduğuna dair görüşlerden uzaklaşılıp, bunun bir engellilikten çok farklılık olduğu görüşüne yakınlaşılmasını sağlamıştır.
Sınıflandırma

Asperger sendromu, bireyin işlevselliğini etkileyen sosyal etkileşim ve iletişim bozuklukları ile sınırlı ve yineleyici ilgi ve davranışlarla belirtilen psikolojik durumlar spektrumu olan otistik spektrum bozukluklarından (OSB) ya da yaygın gelişimsel bozukluklardan (YGB) biridir. Diğer psikolojik gelişimsel bozukluklar gibi OSB de bebeklik ya da çocuklukta başlar, remisyon ya da relaps göstermeksizin düzenli bir seyir izler ve beynin çeşitli sistemlerinde olgunlaşma ile ilgili değişikliklerden kaynaklanan bozukluklar içerir. OSB, sosyal bozukluklar gibi otizme benzer kişisel özellikler gösteren ama OSB olduğu kesin olmayan geniş otizm fenotipinin bir alt kümesidir. Diğer OSB türlerinden otizm belirtileri ve olası nedenleriyle AS'ye en benzer olanıdır ama tanısı iletişim bozuklukları ve bilişimsel gelişmede gecikmeler gerektirir; Rett sendromu ve çocukluğun dezintegratif bozukluğu otizm ile çeşitli belirtileri paylaşır ama ilgisiz nedenleri olabilir; ve başka türlü adlandırılmayan yaygın gelişimsel bozukluk (YGB-BTA) ise ölçütler daha belirgin bir bozukluğu göstermediğinde teşhis edilir. AS ile yüksek işlevli otizmin örtüşen yönleri (yüksek işlevli otizm zekâ geriliği olmayan otizmdir) tam olarak belirli değildir. OSB'nin güncel sınıflandırması, durumların gerçek doğasını yansıtmıyor olabilir.
Özellikleri

Yaygın gelişimsel bozukluklardan biri olan Asperger sendromu tek bir semptomdan çok bir dizi semptom ile ayrılır. Sosyal etkileşimde bozukluklar, stereotipik ve sınırlı ilgi ve eylemler ve bilişimsel gelişimde klinik anlamda önemli olmayan gecikme görülmemesi ile dil becerisinde genel bir gecikme olmamasıyla belirlenir. Dar kapsamlı bir konuyla yoğun ilgilenme, tek yönlü laf kalabalığı, sınırlı vurgu ve tonlama ve motor sakarlık bu durumda tipik olarak rastlanır ancak tanı için gerekli değildir.
Özellikleri > Sosyal etkileşim

Duygudaşlık gösteriminin eksikliği büyük ihtimalle Asperger sendromunun en önemli işlev bozukluğudur. AS'li olan bireyler sosyal etkileşimin en temel noktalarında zorluklar çeker, bunlar arkadaşlık kurmakta başarısızlık, diğerleriyle kendiliğinden gelişen ilgilerden ya da başarılardan zevk alma, sosyal ve duygusal karşılıklılık eksikliği ve göz teması, yüz ifadesi, duruş ve el hareketleri gibi sözel olmayan davranış eksiklikleridir.
Otistiklerin aksine AS'li insanlar genellikle kendi içlerine kapanık değildir, beceriksizce de olsa başkalarına yaklaşırlar, örneğin en beğendiği konular hakkında tek yanlı, uzun soluklu bir konuşmaya başlarlar ama dinleyicilerinin sıkılma ya da bir an önce oradan ayrılma gibi tepkilerinin ve duygularının belirtilerinin farkına varmazlar. Bu sosyal beceriksizlik "etkin ama garip" olarak adlandırılmıştır. Sosyal etkileşime uygun olarak tepki vermekte bu başarısızlık başkalarının duygularını önemsememe gibi görülebilir ve hassas olmadıkları kanısına varılabilir. AS'li çocukların bilişsel yetileri sıklıkla laboratuvar ortamında sosyal kuralları anlamalarına izin verir, yani başkalarının duyguları hakkında kuramsal bilgileri anladıklarını gösterebilirler ama gerçek yaşamlarında bu bilgilerini kullanarak davranmakta zorluk çekerler. AS'li kişiler sosyal etkileşimi gözleyerek yaptıkları çözümlemelerle katı davranışsal ilkeler kurabilir ve bunları beceriksizce, katı ve sosyal yönden naif bir şekilde uygulayabilirler, örneğin zorla göz teması kurmak gibi. Arkadaşlık için çocuklukta duyulan arzular, başarısız sosyal karşılaşmalar sonucu körelebilir.