stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İsviçreliler listesi
İş Dünyası

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Alfred Escher Carl Franz Bally (1821–1899), Bally Ayakkabı şirketinin kurucusu  Ernesto Bertarelli (1965 doğumlu), girişimci, Alinghi Takımı kurucusu  Daniel Borel (1950 doğumlu), Logitech şirketi kurucusu  Abraham-Louis Breguet (1747–1823), saatçi  François-Louis Cailler (1796–1852), çikolata üreticisi  Louis Chevrolet (1878–1941), otomobil mühendisi, Chevrolet kurucusu  Gottlieb Duttweiler (1888–1962), girişimci, Migros kurucusu  Alfred Escher (1819–1882), devlet adamı, iş adamı ve demiryolu uzmanı  Hans Conrad Escher von der Linth (1767–1823), architect of the Lint melioration  Louis Favre (1826–1879), Gotthard tünel mühendisi  Nessim Gaon (1922 doğumlu), finansçı, Noga şirketinin kurucusu  Adolf Guyer-Zeller (1839–1899), demiryolu girişimcisi  |   |  Henri Nestlé Nicolas Hayek (1928–2010), girişimci, Swatch Group başkanı  Baron Jean-Conrad Hottinguer (1764–1841), bankacı  Jürg Marquard (1945 doğumlu), dergi yayıncısı  Henri Nestlé (1814–1890), Nestlé S.A. kurucusu  Daniel Peter (1836–1919), sütlü çikolata mucidi  Georges Edouard Piaget (1855–1931), saatçi  Beat Fischer von Reichenbach (1641–1698), held postal monopoly in Berne  Werner Reinhart (1884–1951), sanayici, hayırsever, müzik ve edebiyat patronu  Daniel Jean-Richard (1665–1741), saatçi  Philippe Suchard (1797–1884), Çikolata üreticisi  Ernst Thomke (1939 in Biel/Bienne, turnaround manager, e.g. Swatch  Daniel Vasella (1953 doğumlu), başkan  William de Vigier (1912–2003), girişimci  |
Matematik

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Johann Bernoulli Paul Bernays (1888–1977), matematiksel mantık, aksiyomatik küme teorisi ve matematik felsefesi konularına katkı sağlayan kişi  Daniel Bernoulli (1700–1782), matematikçi ve fizikçi  Jakob Bernoulli (1654–1705), İsviçreli matematikçi  Johann Bernoulli (1667–1748), İsviçreli matematikçi  Armand Borel (1923–2003), matematikçi  |   |  Leonhard Euler Leonhard Euler (1707–1783), matematikçi ve geometrici  Michel Plancherel (1885–1967), matematikçi  Georges de Rham (1903–1990), matematikçi  Ludwig Schläfli (1814–1895), matematikçi  Jakob Steiner (1796–1863), matematikçi ve fizikçi  Edward Kofler (1911–2007), matematikçi  Konrad Osterwalder, matematikçi ve fizikçi  |
Mimar

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Francesco Borromini Adolphe Appia (1862–1928), mimar ve doğal tasarımcı  Hans Auer (1847–1906), Federal Saray tasarımı ile tanınan kişi  Erwin Friedrich Baumann (1890–1980), mimar ve heykeltıraş  Hans Benno Bernoulli (1876–1959), mimar  Jost Franz Huwyler-Boller (1874–1930), Otel mimarı  Melchior Berri (1801–1854), mimar  Max Bill (1908–1994), mimar, sanatçı, tasarımcı  Francesco Borromini (1599–1667), İtalya'da mimar  Mario Botta (1943 doğumlu), mimar  Le Corbusier (Charles-Edouard Jeanneret), (1887–1965), mimar  Ernst Cramer (1898–1980), ünlü bahçe mimarı  Justus Dahinden (1925 doğumlu), mimar, profesör  Albert Frey (1903–1998), mimar  Carlo Fontana (1634–1714), İtalya'da mimar  |   |  Domenico Fontana (1543–1607), Roma'da mimar  Domenico Gilardi (1785–1845), architect charged with rebuilding Moscow after 1812  Jacques Herzog (1950 doğumlu), mimar  Pierre Jeanneret (1896–1967), mimar  William Lescaze (1896–1969)  Carlo Maderno (1556–1629), İtalya'da mimar  Pierre de Meuron (1950 doğumlu), mimar  Hannes Meyer (1889–1954), mimar, Bauhaus Dessau müdürü  Roland Rohn (1905-1971)  Flora Steiger-Crawford (1899–1991), İsviçre'deki ilk kadın mimar  Domenico Trezzini (1670–1734), Sankt-Peterburg'da mimar  Bernard Tschumi (1944 doğumlu), Dekonstrüktivizm ile ilişkili mimar  Peter Zumthor (1943 doğumlu), 2009 Pritzker Ödülü sahibi  |
Müzik

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Claudia D'Addio Mia Aegerter (1976 doğumlu), pop müzisyeni  Martin Eric Ain, Celtic Frost basçı  Ernest Ansermet (1883–1969), kondüktör  Lys Assia (1926 doğumlu), şarkıcı  Chiara Banchini (1946 doğumlu), kemancı, şef  Rene Baumann (1968 doğumlu), DJ Bobo olarak bilinen müzisyen, dansçı  Urs Bühler (1971 doğumlu), tenör, Il Divo üyesi  Dominik Burkhalter (1975 doğumlu), grup lideri, besteci, davulcu  Michel Corboz (1934 doğumlu), kondüktör  Claudia D'Addio, pop müzisyen, 2006 Eurovision Şarkı Yarışması ve MusicStars yarışmacısı  Rachel Kolly d'Alba (1981 doğumlu), Solo kemancı  Emile Jaques-Dalcroze (1865–1950), ritmik jimnastik müzisyeni, eğitimci, geliştirici  Philippe Decourroux (1962 doğumlu), Hristiyan şarkıcı ve davulcu  Henri Dès (1940 doğumlu), şarkıcı ve söz yazarı  Andy Egert (1961 doğumlu), blues gitaristi / şarkıcı ve söz yazarı  Edwin Fischer (1886–1960), piyanist ve şef  Thomas Gabriel Fischer, Celtic Frost gitarist / şarkıcı  Peter Giger (1939 doğumlu), perküsyoncu ve grup şefi  Peter-Lukas Graf (1929 doğumlu), kondüktör  Ernst Haefliger (1919–2007), tenör  Heinz Holliger (1939 doğumlu), obua Arthur Honegger Arthur Honegger (1892–1955), besteci  Philippe Huttenlocher (1942 doğumlu), bas  Christian Jacob (1958 doğumlu), caz piyanisti  Michael Jarrell (1958 doğumlu), besteci  Daniel Kandlbauer, pop müzisyen ve MusicStars yarışmacısı  Kuno Lauener (1961 doğumlu), lead singer of Bernese rock band Züri West  Carlos Leal (1969 doğumlu), rapçi ve Aktör. En iyi hip-hop grubu olarak bilinen Sens Unik'in bir üyesi  |   |  Andreas Vollenweider Pepe Lienhard (1939 doğumlu),grup lideri ve saksofoncu  Frank Martin (1890–1974), besteci  Mani Matter (1936–1972) şarkıcı  Jojo Mayer (1963 doğumlu), davulcu  Dieter Meier (1945 doğumlu), singer of electronica band Yello, which had such hits as "Oh Yeah" and "The Race".  Mandy Meyer (1960 doğumlu) gitarist  Patrick Moraz (1948 doğumlu)  klavyeci  Paolo Pandolfo, viyolacı (viyola da gamba).  Zlatko Perica (1969 doğumlu), better known as "Slädu", played guitar in bands as Tangerine Dream or Gölä  Carlos Perón (1952 doğumlu), producer and former singer of electronica band Yello  Werner Reinhart (1884–1951), sanayici, hayırsever, müzik ve edebiyat patronu  Othmar Schoeck (1886–1957), besteci  Ludwig Senfl (1486–1542/3), Rönesans besteci  Marc Storace (1951 doğumlu) Malta-İsviçre Rock vokalist ve söz yazarı. En iyi hard rock gruplarından Krokus'un şarkıcısı.  Eric Tappy (1931 doğumlu), tenor  Martin Tillman (1964 doğumlu), Film müziği bestecisi Tina Turner Tina Turner (1939 doğumlu), şarkıcı, dansçı ve aktris  Silvio Varviso (1924–2006), Opera şefi  Andreas Vollenweider (1953 doğumlu), Grammy ödülü sahibi  Chris Von Rohr (1951 doğumlu), müzisyen ve yapımcı. Hard rock grubu Krokus'un basgitaristi  August Wenzinger (1905–1996), viyolonsel sanatçısı, viyolacı  Andreas Wettstein (1971 doğumlu)  Alberich Zwyssig (1808–1854), besteci  Roland Zoss (1951 doğumlu), Rock şiir müzisyeni  |
Psikoloji ve Pedagoji

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Carl Jung Peter Baumann (1935 doğumlu), psikiyatrist  Ludwig Binswanger (1881–1966), psikolog  Eugen Bleuler (1857–1940), psikiyatrist  Hans-Werner Hunziker (1934 doğumlu), psikolog  Max Lüscher (1923 doğumlu), Lüscher renk testi mucidi  C.G. Jung (1875–1961), psikiyatrist  |   |  Emma Jung (1882–1955), psiko-analist ve yazar  Elisabeth Kübler-Ross (1926–2004), psikiyatrist  Johann Heinrich Pestalozzi (1746–1827), pedagog  Oskar Pfister (1873–1956), psikolog ve papaz  Jean Piaget (1896–1980), psikolog  Hermann Rorschach (1884–1922),  |
Sanatçılar

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Albert Anker Jacques-Laurent Agasse (1767–1849), ressam  Cuno Peter Amiet (1868–1961)  Thomas Ammann (1950–1993), art dealer and collector  Albert Anker (1831–1910)  Jean Arp (1886–1966), heykeltıraş, ressam ve şair  Jean Arcelin (1962 doğumlu), ressam  René Auberjonois (1872–1957), ressam  François Bocion (1828–1890), ressam  Arnold Böcklin (1827–1901), ressam  Karl Bodmer (1809–1893),Batı Amerika'da ressam  Ferdinand Brader (1833–1901),  Mark Staff Brandl (1955 doğumlu), ressam, enstalasyon sanatçısı ve eleştirmen  Frank Buchser (1828–1890), ressam  Alexandre Calame (1810–1864), ressam  Jean Crotti (1878–1958), ressam  Jean Dunand (1877–1942), dekoratif sanatçı, heykeltıraş  Hans Erni (1909 doğumlu) Alberto Giacometti Fischli & Weiss (1946 & 1952), artist duo  Johann Caspar Füssli (1706–1782), portre ressamı  Henry Fuseli (Johann Heinrich Füssli) (1741–1825), ressam  Johann Kaspar Füssli (1743–1786), entomolojist  Karl Gerstner (1930 doğumlu), grafik tasarımcı ve ressam  Salomon Gessner (1730–1788)  Alberto Giacometti (1901–1966), heykeltıraş, ressam  H. R. Giger (1940 doğumlu), ressam  Anton Graff (1736–1813), ressam  Eugène Grasset (1845–1917), dekoratif sanatçı  Willi Gutmann (1927-2013), heykeltıraş  |   |  Angelica Kauffmann Ferdinand Hodler (1853–1918), ressam  Max Huber (1919–1992), grafik tasarımcı  Angelica Kauffmann (1741–1807), ressam  Jorg Khun (1940–1964), vahşi yaşam sanatçısı ve illüstratör  Paul Klee (1879–1940), ressam  Rudolf Koller (1828–1905), ressam  Albert "Lindi" Lindegger (1904–1991), illüstratör ve ressam  Niklaus Manuel (1484–1530), ressam  Auguste de Niederhausern-Rodo (1863–1913), heykeltıraş  Roger Pfund (1943 doğumlu), ressam, grafik tasarımcı  James Pradier (1790–1852), heykeltıraş  Oskar Reinhart (1885–1965), kollektör  Iris von Roten-Meyer (1917–1990), avukat ve sanatçı Félix Vallotton Jacques Sablet (1749–1803), ressam  Niki de Saint Phalle (1930–2002), heykeltıraş  Théophile Steinlen (1859–1923), ressam ve grafiker  Niklaus Stoecklin (1896–1982), ressam ve grafik tasarımcı  Harald Szeemann (1933–2005), müze müdürü  Sophie Taeuber-Arp (1889–1943), ressam, heykeltıraş  Jean Tinguely (1925–1991), kinetik sanatçı  Rodolphe Toepffer (1799–1846)  Félix Vallotton (1865–1925), ressam  Emile Vouga (1840–1908), ressam  Ricco Wassmer (1915–1972), ressam  Marianne von Werefkin (1860–1938), ressam  Fabian Bürgy (1980 doğumlu), tasarımcı ve heykeltıraş  |
Siyaset

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Joseph Deiss Rudolf Brun (1290lar–1360 ), Zürih'in ilk belediye başkanı  Gaudenz Canova (1887–1962)  Étienne Clavière (1735–1793)  Joseph Deiss (1946 doğumlu),  Élie Ducommun (1833–1906), 1902 Nobel Barış Ödülü  Henri Dunant (1828–1910),  Nicholas of Flüe (1417–1487), diplomat, keşiş, Katolik aziz Henry Dunant Albert Gallatin (1761–1849), ABD Hazine Bakanı, diplomat  Albert Gobat (1843–1914), 1902 Nobel Barış Ödülü  Jörg Jenatsch (1596–1639), papaz, Protestan siyasetçi  Elisabeth Kopp (1936 doğumlu),  Josef Leu (1800–1845), Lucerne Katolik politikacı  Moritz Leuenberger (1946 doğumlu), Federal Meclis üyesi  |   |  Jacques Necker Jean-Paul Marat (1743–1793), devrimci  Giuseppe Motta (1871–1940), Federal Meclis üyesi (1911–1940) ve Milletler Cemiyeti Başkanı  Napoleon III (1808–1873)  Jacques Necker (1732–1804)  Charles Pictet de Rochemont (1755–1824), devlet adamı, diplomat Carla del Ponte Pompejus von Planta-Wildenberg (1569–1621)  Rudolf von Planta (ölüm 1640)  Rudolf von Planta-Wildenberg (1603–1641)  Fritz Platten (1883–1942), komünist  Carla del Ponte (1946 doğumlu), İsviçre başsavcısı, uluslararası ceza hukuku mahkemeleri başsavcısı  Nelly Wicky (1923 doğumlu), Ulusal Konseyi eski üyesi  |
Diğerleri

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Othmar Ammann (1879–1965), New York Port Authority inşaat mühendisi, köprü mühendisi  Nick Auf der Maur (1942–1998), Kanadalı gazeteci, İsviçreli anne  Maximilian Bircher-Benner (1867–1939), doktor ve Müsli mucidi  Johann Georg Bodmer (1786–1864), mucit  Johann Jakob Bodmer (1698–1783)  Jacob Burckhardt (1818–1897), sanat tarihçisi  Johann Ludwig Burckhardt (1784–1814), gezgin ve oryantalist  Michée Chauderon (ölüm 1652)  Arthur Cohn (1927 doğumlu), film yapımcısı  Philipp Emanuel von Fellenberg (1771–1844)  Marie Grossholtz (1761–1850)  Paul Grueninger (1891–1972),  Michelle Hunziker (1977 doğumlu)  |   |  Ingvar Kamprad (1926 doğumlu), IKEA kurucusu  Carl Lutz (1895–1975), diplomat  Robert Maillart (1872–1940),İnşaat Mühendisi  Christoph Meili (1968 doğumlu)  Christian Menn (1927 doğumlu), İnşaat Mühendisi  Max Miedinger (1910–1980), yazı tasarımcı, Helvetica fontunun mucidi  Archibald Reiss (1876–1929), kriminoloji uzmanı  Werner Reinhart (1884–1951), hayırsever, müzik ve edebiyat hamisi  Beat Richner (1947 doğumlu)  Niklaus Riggenbach (1817–1899), mühendis  Anna Ringier (1896–2006),  Frithjof Schuon (1907–1998), Basel doğumlu yazar  John Sutter (1803–1880)  Alain Tanner (1929 doğumlu), film yönetmeni  Stefi Talman (1958 doğumlu), ayakkabı tasarımcısı  Lukas Vischer (1780–1840), koleksiyoncu, gezgin, sanatçı  |
Coşkun Süer

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Coşkun Süer
Doğum tarihi:  16 Aralık 1943(1943-12-16)
Doğum yeri:  Zonguldak, Türkiye
Ölüm tarihi:  26 Eylül 2024 (80 yaşında)
Mevkii:  Orta saha
Altyapı kariyeri
1965:  Kömürspor
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1962-1964 |  Kömürspor |   |   |
| 1964-1966 |  Jandarmagücü |   |   |
| 1966-1974 |  MKE Ankaragücü |   |   |
| 1974-1975 |  Diyarbakırspor |   |   |
Millî takım kariyeri
| 1962 |   Türkiye U-18 |  2 |  (0) |
Teknik direktörlük kariyeri
1978-1980:  MKE Ankaragücü (Altyapı Antrenörü)
1980:  MKE Ankaragücü
1980-1981:  Ispartaspor
1981-1983:  MKE Kırıkkalespor
1983-1984:  Altay
1985:  Konyaspor
1986-1987:  Göztepe
1987-1988:  MKE Kırıkkalespor
1988-1989:  Balıkesirspor
1989-1990:  Ispartaspor
1991-1992:  MKE Kırıkkalespor
1992-1993:  Ankara Emniyetspor
1993-1994:  Ayvalıkgücü
1994-1995:  Manisaspor
1995-1997:  İzmirspor (altyapı antrenörü)
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Coşkun Süer (16 Aralık 1943, Zonguldak - 26 Eylül 2024), Türk futbolcu ve teknik direktör. MKE Ankaragücü'ne yakınlığıyla tanınır. Teknik direktör olarak ağırlıklı olarak Ege Bölgesinin ekiplerinde görev almıştır.
Futbolculuk kariyeri > Kulüp kariyeri

Futbola Kömürspor altyapısında başladı ve daha sonra as takım kadrosuna dahil edildi. Askerlik yaptığı 1964-1966 yılları arasında, askerliğini yaptığı dönemde Jandarmagücü'nde forma giydi. Burada 1966-67 sezonunun yaz transfer döneminde MKE Ankaragücü'ne transfer oldu. Ankaragücüyle 1967-68 sezonunda 1. Lig düştü ve ertesi sezon takımıyla 1. Lig şampiyonu yaparak Süper Lig'e yükseldi. 1974-75 sezonunu Diyarbakırspor'da geçirdikten sonra futbolculuk kariyerini sonlandırdı.
Futbolculuk kariyeri > Millî takım kariyeri

2 kez Türkiye 18 yaş altı millî takımı forması giydi.
Teknik direktörlük kariyeri

Futbola vedasından sonra antrenörlük yapamya karar verdi. İlk olarak MKE Ankaragücü'nde altyapı ve yardımcı antrenör görevlerini üstlendi. 1979-80 sezonunda MKE Ankaragücü başantrenörlüğünü üstlendi. Dah sonraki sezonlar Ispartaspor ve MKE Kırıkkalespor'da görev aldı. 
1983-84 sezonunda o zamanlar 1. Lig'de mücadele eden Altay'ı çalıştırmaya başladı. 1983-84 sezonunda sezonunda Altay'ı  1. Lig şampiyonu yaparak Süper Lig'e yükselmesini sağladı.
2000'li yıllarda Türkiye Faal Futbol Antrenörleri Derneği (TÜFAD) Ege Şube Başkanlığını yaptı.
Başarıları > Futbolcu olarak

1. Lig: 1968-69
Başarıları > Teknik direktör olarak

1. Lig: 1983-84
Rex Brown

2017 yılında Rex Brown
Rex Robert Brown (27 Temmuz 1964) metal grubu Pantera'nın bas gitaristidir. Pantera'da 1982-2003 yılları arasında bas gitaristlik yapmıştır. Pantera dağıldıktan sonra Kill Devil Hill ve Down gruplarında bas gitaristlik yapmıştır. İlk solo albümü olan Smoke on This'de vokalistlik ve gitaristlik de yapmıştır. Rex Brown Nisan 2013'te Official Truth 101 Proof adlı bir kitap yazmıştır. Bu kitap  Pantera'nın kuruluşunu, kariyerini ve dağılışını belgelemektedir.
Biyografi

Rex Robert Brown 27 Temmuz 1964'te Graham, Teksas'da doğmuştur .Babasını küçük yaşta kaybeden Brown'ı annesi ve kız kardeşi büyütmüştür. Brown ilk defa müzikle çocukken anneannesinin ona piyano öğretmesiyle başlamıştır. Brown gençliğinde ZZ Top ve Def Leppard gibi grupları örnek almıştır.
Pantera

Rex Brown Pantera'ya 1982 yılında bas gitarist olarak Tommy D. Bradford'un yerine katılmıştır. Brown aynı zamanda Pantera bateristi Vinne Paul'un lisede sınıf arkadaşıdır ve Pantera gitaristi Dimebag ile lise caz grubunda çalmıştır.
Down

Brown Pantera dağıldıktan sonra Pantera vokalisti Phil Anselmo'nun kurduğu Down grubuna katılmıştır. 26 Mart 2002'de bas gitarda Rex Brown'ın yer aldığı ilk Down albümü yayımlanmıştır. 2002 yılında ara veren grup 2006'da tekrar bir araya gelmiştir. Farklı müzikler keşfetmek isteyen Brown 2011'de Down grubundan ayrılmıştır.
Müzik stili ve ekipmanları

Brown Dimebag Darrel'ın gitar sololarının altındaki ince bas hatlarına sıklıkla katkıda bulunmaktadır. Bu nedenle dikkate değer bir sanatçıdır. Katkıda bulunduğu parçalardan bazıları I'm Broken, Walk Floods ve Domination'dır.
Pantera'nın ilk yıllarında bir Ibanez Roadster bas gitar çalan Brown daha sonra Charvel baslarına geçmiştir. 1993'te Brown Spector marka bas gitarları desteklemeye başlamıştır. Ayrıca Brown 2015 yılına kadar Spectors'ı kendi imza modeliyle kullanmaya devam etmiştir. 20 yıldan fazla Spector bas gitar kullanan Brown 6 Temmuz 2005'te Warwick baslarına geçmiştir.
| g t Pantera |
| --- | --- |
Rex Brown  ·  Phil Anselmo  ·  Vinnie Paul  ·  Dimebag Darrell  ·  Terry Glaze
Stüdyo albümleri:  Metal Magic  Projects in the Jungle  I Am the Night  Power Metal  Cowboys from Hell  Vulgar Display of Power  Far Beyond Driven  The Great Southern Trendkill  Reinventing the Steel 
Konser albümleri:  Official Live: 101 Proof 
EP'ler:  Walk  Hostile Moments 
Derlemeler:  The Singles 1991–1996  Far Beyond the Great Southern Cowboys' Vulgar Hits! 
Şarkılar:  "Cowboys from Hell"  "Cemetery Gates"  "Psycho Holiday"  "Mouth for War"  "This Love"  "Hollow"  "Walk"  "I'm Broken"  "Planet Caravan"  "5 Minutes Alone"  "Becoming"  "Drag the Waters"  "Suicide Note"  "Floods"  "Cat Scratch Fever"  "Revolution Is My Name"  "I'll Cast a Shadow" 
Diğer şarkıları:  "Domination"  "The Art of Shredding"  "A New Level"  "Fucking Hostile"  "Live in a Hole" 
Video albümleri:  Cowboys from Hell: The Videos  Vulgar Video  3 Watch It Go  3 Vulgar Videos from Hell 
İlgili gruplar:  Arson Anthem  Damageplan  Down  Gasoline  Hellyeah  Kill Devil Hill  Necrophagia  Southern Isolation  Superjoint Ritual  Viking Crown 
İlgili maddeler:  Diskografiler  Üyeler  Columbus gece kulübü saldırısı  Rebel Meets Rebel  For Those About to Rock  Terry Date  Jerry Abbott  Elegant Weapons 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb15636509f (data)  GND: 1050209680  ISNI: 0000 0004 0263 463X  LCCN: n2013013445  MusicBrainz: f98f937e-0e8d-41ab-89d2-03628c69a15e  NKC: xx0159017  SUDOC: 166481009  VIAF: 298044017   WorldCat (LCCN): n2013-013445
Yelken

Bu madde kumaş malzeme hakkındadır.Spor için yelken (spor) sayfasına bakınız.
Randa Kotra yelkenli
Yelken, rüzgâr gücünden yararlanarak geniş yüzey oluşturacak biçimde yan yana dikilen ve teknenin direğine uygun biçimde takılarak onu hareket ettiren kumaş veya şeritlerin tümü.
Rüzgâr prensibi

Bernoulli'nin prensibine göre rüzgâr açısının yelkenin yüzeyindeki yüküne bağlı olarak, yelkenin bir tarafında diğerinden daha fazla hava basıncı oluşur. Bu basınç farkı kaldırma gücü yaratarak yelkeni düşük basıncın olduğu tarafa iter. Omurga (veya ağırlık merkezi) yelken üzerindeki bu yanal gücü yelkenlinin yana yatarak ileri doğru hareketine dönüştürür. Bu yan yatma hareketinde dengeyi sağlamak için teknenin ağırlık merkezinden sallanan bir ağırlık vardır bu ağırlığa salma denir.
Bernoulli denklemi kullanılarak bulunan basınç farkı, tekneye aktarılan itkinin bir kısmını oluşturmaktadır. Asıl itki, momentumun korunumu sayesinde oluşur. Rüzgâr hareket halindeki hava moleküllerinden oluşmaktadır. Bu moleküller sahip oldukları hız ve kütle sayesinde belli bir momentum ile yelkene çarparlar. Yelkenin önünden giren rüzgâr, arka tarafından çıkarken momentumunun bir kısmını tekneye yelken vasıtasıyla iletir ve hızı yavaşlar. Tekne kendi ağırlığı oranında kazandığı bu momentumu harekete çevirir. Bu hareketin yan bileşenleri salma ile dengelenir, ileri yönlü bileşeni ise teknenin hız kazanmasıyla dengelenir.
mrüzgâr·Vrüz_giren=mtekne·Vtekne+mrüzgâr·Vrüz_çıkan
Yelkenli tekne tarihi

Arkeolojik bulgular ilk yelkenli teknelerin Obeyd Döneminde (MÖ 6000-4300) kullanıldığını göstermiştir. MÖ 3200'lerde Mısırlılar duvar resimleriyle Nil'de seyreden yelkenli tekneler tasvir etmişlerdir. Tümüyle korunmuş biçimde bulunmuş en eski yelkenli tekne, Levantein menşeli MÖ. 14 yy'a tarihlenen Uluburun batığıdır. İlk yelkenin malzemesi papirüstür.[kaynak belirtilmeli] Mısırlıların ardından, Polinezyalılar kanolarında rüzgâr teknolojisini kullanmışlardır. Yelkenli tekneler daha sonra Roma, Yunan, Çin, İspanyol, Portekiz, Fransız ve İngilizler tarafından benimsenmiştir. İlk yat yarışları 1660 yılında İngiltere'de organize edilmiş, yarış o zamanın York Dükü ve 2. Charles'ın sahip oldukları yelkenli tekneler arasında geçmiştir. 1749 yılında Galler prensi tarafından ilk yelken trofisi (trophy) düzenlenmiştir. İlk kez 1851 yılında yapılan Hundred Guineas Kupası yarışlarını ABD takımı birincilikle bitirmiştir. Bu kupanın ismi daha sonra America's Cup (Amerika Kupası) olarak değiştirilmiştir. 20. yüzyılda ünlü araştırmacılar ve gezginler (örneğin Slocum, Chichester, Moitessier ve Tabarly) yelken sporunun popülerliğini artırdılar. Bugün yelken hem hobi hem de spor olarak pek çok kişi tarafından benimsenmektedir. Yelken sporu 1896 yılında Olimpiyatlardaki yerini almıştır. Yelken yarışları ve uluslararası müsabakalar Uluslararası Yelken Federasyonu tarafından düzenlenmektedir.
Türkiye'de yelkenin özerk örgütü Türkiye Yelken Federasyonu'dur (TYF) ve merkezi İngiltere'de bulunan ISAF'a (İnternational Sailing Asosation Federation) bağlı olarak çalışır.
Seyir şekilleri

Seyir şekilleri, teknenin başından kıçına doğru geçtiği varsayılan doğrunun rüzgâr vektörüyle yaptığı açı ile belirlenir:
Orsa: Teknenin rüzgâra doğru en küçük (en az 45 derecelik) açıyla gittiği seyirdir.
Dar Apaz: Orsa-Apaz arasındaki yelkenin rüzgâra olan açısının 45-90 derece arasında olduğu seyirdir.
Apaz: Teknenin rüzgârı yandan aldığı ve açının 90 derece olduğu seyirdir.
Geniş Apaz: Apaz ile pupa arasındaki seyirlere denir. (90 -180 derece )
Pupa: Teknenin rüzgârı arkadan aldığı ve açının 180 dereceye vardığı seyirdir.
Ayı Bacağı: Pupa seyrinde floğun ana yelkenin tam tersine ıskotasının çarmıh teli dışından alınarak açılmasıdır.
Manevralar

Yelkenli teknelerde iki çeşit manevra yapmak mümkündür. Bunlar " tramola " ve " kavança " dır.
Tramola: Tramola rüzgâr üstüne doğru yapılan manevradır.
Kavança: Kavança rüzgâr altına doğru yapılan manevradır.
Kafayı açmak: Teknenin burnunu rüzgârdan uzaklaştırarak rüzgâra olan açıyı büyükmektir.
Orsalamak: teknenin burnunu rüzgâra yaklaştırmak rüzgâra olan açıyı azaltmaktır.
Yelken Yarışları

Yarışma kuralları tüm yelkenli tekne kategorilerinde aynı şekilde uygulanır. Yarışmalara erkekler ve kadınlar (özel yarışlar dışında) katılabilirler.
Yarışmaların olimpik seyri üçgen şeklindedir ve seyir denize atılan şamandıralar ile belirlenir. Yarışmanın yönü rüzgârın estiği yöne göre belirlenir. Yarışma mesafesi yarışılan yelkenli tekne kategorisine göre değişir.
Yelken Yarışları > Olimpik yelken yarışları

Ana madde: Olimpik yelken sınıfları
Yelkenli tekne sınıflarından Finn, 420'(yelkenli) 470, 49er, Laser ve Laser Radial; yat sınıflarından Star ve Elliott 6m; sörf sınıflarından Neil Pryde RS-X olimpiyatlarda yarışları yapılan sınıflardır.
Yelken kısımları

Direk
Gurçata
Matafiyon
Açavela Gönderi
Alt Yaka
Ön Yaka
Üst Yaka
Arka Yaka
Bağlantı Köşesi
Mandar Köşesi
Pik Köşesi
Iskota Köşesi
Dikiş
Çıta Cebi
Çıta
ISAF Kodu
Sicil Numarası
Bumba Çekeri
Koç Boynuzu ya da Kıstırmaç
Bumba
Bumba Ayı
Çarmıh Teli
Palanga
Salma Kasası
Kemere Hattı