Çin Cumhuriyeti Anayasası
Anayasa İçeriği

Çin Cumhuriyeti Anayasası 175 maddeden oluşmaktadır. İlk maddede Cumhuriyet'in Tridemizm prensipleri üzerine kurulduğunu belirten anayasa, 5. maddesinde Tek Birlik Altında Beş Irk ve Zhonghua minzu prensiplerini temel alarak ülkenin etnik grupları arasında eşitlik ilan eder.
Üçüncü bölümünde 1928'de Beiyang hükûmeti ile birlikte lağvedilen Ulusal Meclis (Çince (basitleştirilmiş): 国民大会; Çince (geleneksel): 國民大會; pinyin: Guómín Dàhuì) yeniden kurulmuştur. Delegeleri altı yıl için seçilen Ulusal Meclis'in Beiyang döneminin aksine, üç meclisli sistemin alt katı olarak yasa çıkarma yetkisi bulunmamaktadır ve ana işlevi seçiciler kurulu olarak ülkenin Cumhurbaşkanı ve Cumhurbaşkanı Yardımcısını seçmektir. Bununla birlikte Yasama Yuanı ile beraber anayasa değişikliği yapmak üzerine yetkileri bulunmaktadır. Ulusal Meclis 2005 yılındaki son anayasa değişikliği ile lağvedilmiş ve yetkileri Yasama Yuanı'na devredilmiştir.
Dördüncü bölümde Cumhurbaşkanı tanımlanmıştır (Çince (basitleştirilmiş): 总统; Çince (geleneksel): 總統; pinyin: Zǒngtǒng). Yasal olarak Cumhurbaşkanlığı sembolik bir pozisyon olarak ifade edilmiş olup altı yıllık dönem için seçilmesinde iki dönem sınırı bulunmaktadır. Anayasa Cumhurbaşkanının Ulusal Meclis tarafından seçilmesini öngörse de Komünist Ayaklanmaya Karşı Geçici Maddeler iki dönem sınırını kaldırmış; daha sonra yerine getirilen Çin Cumhuriyeti Anayasasının Ek Maddeleri iki dönem sınırını yeniden uygulamaya koyarken 1996 yılındaki değişiklik sonucunda bu seçimler halk oylamasıyla gerçekleştirilmeye başlanmıştır.
Beşinci bölümde Yürütme Yuanı'nın (Çince: 行政院; pinyin: Xíngzhèng Yuàn) tanımı yapılır. Bu Yuan hükümet olarak faaliyet gösterir ve başkanı genel olarak Premier olarak tabir edilir (Çince (basitleştirilmiş): 阁揆; Çince (geleneksel): 閣揆; pinyin: Gékuí). Premier Yasama Yuanı tarafından önerilerek Cumhurbaşkanınca atanır, Premier de yardımcısını ve kabinesinin diğer üyelerini önerdiği cumhurbaşkanının onayıyla hükümet kurar. Anayasa kapsamında Yasama Yuanı'na karşı sorumlu olan Premier, uygulamadaki mevcut yarı başkanlık sistemi sebebiyle aynı zamanda cumhurbaşkanına karşı sorumlu konumdadır.
Altıncı bölümde Yasama Yuanı'nın (Çince: 立法院; pinyin: Lìfǎ Yuàn) tanımı yapılır. Üç meclisli sistemin orta seviyesi olan bu Yuan yasaların geçirilmesinden sorumludur. Yuan'ın üyeleri anayasa kapsamında üç yıllık dönemler için seçilse de 2005 yılındaki değişiklikle tek meclisli sistemin merkezi hale getirildi ve üyelerinin dönem süresi dört yıla çıkartıldı.
Yedinci bölümde Yargı Yuanı'nın (Çince: 司法院; pinyin: Sīfǎ Yuàn) tanımı yapılır. Anayasadaki tanımıyla Yargı Yuanı anayasa mahkemesi olarak işler ve üyeleri Kontrol Yuanı'nın onayıyla Cumhurbaşkanı tarafından ömür boyu için atanır. Anayasa'nın ek maddeleri kapsamında Yargı Yuanı daha sıkı bir şekilde tanımlanmış, anayasanın 79. ve 81. maddelerini devre dışı bırakarak 15 büyük yargıcın sekiz yıllık tek bir dönem için seçileceğini beyan eder.
Sekizinci bölümde Sınama Yuanı'nın (Çince: 考試院; pinyin: Kǎoshì Yuàn) tanımı yapılır. İmparatorluk sisteminden gelen bu organ kamu personelinin ve uzmanlık gerektiren meslekleri yapacak kişilerin sınav yoluyla hak kazanmasından ve çalışma, kayıt tutma ve maaşlar gibi alanlardan sorumludur. Anayasa kapsamında Kontrol Yuanı'nın önerisiyle Cumhurbaşkanı tarafından atanan üyeler, Anayasa'nın Ek Maddeleri kapsamında Yürütme Yuanı'nın önerisiyle atanmaktadır.
Dokuzuncu bölümde Kontrol Yuanı'nın (Çince (basitleştirilmiş): 监察院; Çince (geleneksel): 監察院; pinyin: Jiānchá Yuàn) tanımı yapılır. Üç meclisli sistemde üst kademe meclis olarak faaliyet gösteren Kontrol Yuanı'nın üyeleri altı yıllık dönemler için halk oylamasıyla seçilirdi. Anayasa'nın Ek Maddeleri kapsamında bu Yuan'ın meclis fonksiyonu devre dışı bırakılarak üyelerin seçimi Yasama Yuanı'nın onayıyla cumhurbaşkanı tarafından atanacak şekilde değiştirildi.