stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kösem Sultan
İlk yılları

Çocukluğundan sonra Bosna Beylerbeyi'nin sarayına girdi. Zamanla güzelliği ve zekası nedeniyle Bosna Beylerbeyi tarafından İstanbul'daki Osmanlı Sarayı'ndaki Darüssaade Ağası'na gönderilmiştir.
Saraya geldiği 1604 yılında Safiye Sultan Eski Saray'a gönderilmiş (9 Ocak 1604) ve Handan Sultan'ın haremdeki iktidarı başlamıştı. Çünkü kaidelere göre yeni Valide Sultan gelince eski Valide Sultan saraydan yollanırdı. Bu olay Kösem Sultan'ın üzerinde etki bırakmış ve yıllar sonra torunu tahta geçtiğinde Eski Saray'a gitmemiş ve haremde çıkan iki başlılık sonucu öldürülerek hayata veda etmiştir.
Saraya gelen Anastasya'nın Kösem ismini almasıyla ilgili iki rivayet vardır. Bunlardan ilki tüysüz bir yapıya sahip olmasıdır. Bu zayıf bir rivayettir. Diğer kuvvetli olan rivayet ise kendisinin sarayda diğer cariyelere kösemenlik ettiği, yani "Emin, ne zaman ne yapacağını bilen, bir sürüye yol gösteren ve yönlendiren kişi veya kimse" olduğu için Kösem ismi verilmiştir.
Haseki Sultanlık Dönemi

Anastasya saraya girdiğinde Mahpeyker adını almıştır. Ancak zamanla diğer cariyelere de yol yordam gösterdiğinden kendisine Kösem ismi verilmiştir. I. Ahmed'in annesi Handan Valide Sultan tarafından seçilen Kösem padişaha sunulmuştur. Sultan Ahmed çocuk yaşta olduğundan yarı naip olarak Handan Sultan oğlu adına bizzat devleti yönetiyordu. Bu konuda Leslie Peirce, Handan Sultan'ın oğlu döneminde çok güçlü biri olduğunu ve tecrübesiz oğlu için zihinsel anlamda pek çok şeyi aşıladığını ve geri planda devleti yönettiğini varsaymaktadır.
Handan Valide Sultan oğluna çocuğu olması için birçok cariye gönderiyordu, fakat oğlu cariyelere karşı ilgisizdi. İyi yürekli bir kadın olan Handan Sultan, Şehzade Mustafa'nın da öldürülmesine engel olmuştur. Kendisinin ölümünden sonra da 1612 yılına kadar bu konu kapalı kalmıştır. 1604 yılının Mart aylarında I. Ahmed ve kardeşi Şehzade Mustafa ölümcül bir rahatsızlık yaşamışlardır. Hanedanın yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olduğu bu hastalıktan padişah ve şehzade ancak Nisan aylarında kurtulabildiler. Bu nedenle Sultan Ahmed'in bir an evvel çocuk yapması gerektiği daha iyi anlaşıldı.
Sultan Ahmed dindar bir padişah olarak bilinir ve genel olarak bu dindarlığı kendisine annesi aşılamıştır. Bu dönemde Aziz Mahmud Hüdayi ile de tanışmış ve annesi ile ziyaretlerine gitmişlerdir. Validesinin vefatından sonra I. Ahmed ile ziyaretlere genellikle Kösem Sultan gitmiştir.
1605 yılına kadar haremi yöneten Valide Sultan'ın vefatı ile I. Ahmed oldukça müteessir olmuş ve bu ölüm önceki sakin yapısından daha çok şiddetli ve isyan edenlere karşı sert yaptırımlar uygulayan bir hükümdara dönüşmesine sebep olmuştur. Oğlu üzerinde oldukça etkili olan Handan Valide Sultan yaşadığı sürece Kösem'in yükselmesine imkân yoktu. Handan Valide Sultan'ın vefatından sonra annesi tarafından kendisine inanmaması için tamamen ikna edildiği Derviş Paşa'nın padişah üzerinde tesiri olmuş, fakat onun da 1606 yılında idam edilerek öldürülmesi ile kendisini kısa zamanda kendini kabul ettirdiği küçük yaştaki padişah Kösem Sultan'ın etkisine girmiştir. Sultan Ahmed'in ilk eşi ise zamanla gözden düşmüştür.
Hatta padişahın bir hasekisi ile Kösem Sultan'ın arasında 1607 yılında gerçekleşen ağır bir kavga olduğu da söylenir ve Ahmed'ın haberdar olunca her iki hasekisine de kızdığı belirtilir.
Haseki Sultanlık Dönemi > Sultan Ahmed'in nikâhlı eşi olması

Mevcut Osmanlı kaynaklarının hiçbiri Sultan Ahmed'in Kösem'le evlendiğini yazmamaktadır. İstisnai durumlar hariç padişahlar eşleri ile nikâh kıymıyorlardı. Yabancı kaynaklar ise çoğu zaman nikâhtan bahsetmeyerek Kösem'i Ahmed'in eşi olarak alıp konuyu muallakta bırakmaktadır. Örneğin, 1609 yılında Venedik'li Elçi Bon, Ahmed'in üç kadından dört çocuğu olduğunu, ancak hiçbiriyle nikâhlanmadığını bildirmektedir. İngiltere'de Richard Knolles'un 1603'te basılan ve gayet başarılı bir şekilde Osmanlı Devleti tarihini anlatan "The generall historie of the Turkes" (The General History of the Turks) adlı kitabının içeriğini 1621'e kadar genişleten Edward Grimestone ise Kösem'in, Ahmed'in eşi olduğunu yazmaktadır, ama bunun nikâhlı eşi anlamına gelip gelmediği tartışmalıdır.
Son yıllarda genç araştırmacı Özlem Kumrular Venedik Devlet Arşivi'nde yaptığı bir tarama araştırmada Sultan IV. Murad'ın cülûsunu ilan eden ve üzerinde IV. Murad'ın tuğrası bulunan bir name ortaya çıkartmıştır. Bu namede yeni padişahın "valide-i kerimeleri Kösem Sultan"dan bahsederken Kösem'in "ki sabıkan merhum ve mağfurun-leh Sultan Ahmed'in gayetden mu'teber ü makbulesi olmağın onu nikâh-ile tazimen tezevvüc edip"... Ahmed'in "muteber ü makbulesi" olduğu vurgulanmakta ve onu övmeye devam edilmektedir. Bu belge padişah I. Ahmet'in hasekisi Kösem Sultan ile nikâh yapıp evlendiğini açıkça göstermektedir. Özetle, Kösem Sultan da tıpkı seleflerinden olan Hürrem Sultan gibi zevcinin yasal eşi olma şerefine nail olmaya muvaffak olmuştur.
Haseki Sultanlık Dönemi > Haseki Sultanlık dönemindeki genel siyaseti

Tarihçilerin aktardıklarına göre, Kösem Sultan ilk başlarda huzurlu bir hayat sürmüş, tasavvufa meraklı olan I. Ahmed ile birlikte dergâhlara gitmiş ve çocuklarıyla ilgilenmiştir. Dini tutumu kuvvetli olan I. Ahmed, çocuk yaşta tahta geçmesine rağmen babası gibi başkalarının etkisi altında kalmadığını kanıtlamak konusunda çok titizdi. Kösem Sultan bu nedenle I. Ahmed döneminde siyasi işlere fazla bulaşmamıştır.
1612 yılına gelindiğinde I. Ahmed'in dört oğlu olmuştur. Bu çocuklarının ismi Mehmed (1605), Selim (1611) ve Murad (1612) olarak belirlenmiştir. Şehzade Selim aynı yıl içinde ölmüştür. Şehzadesi çok olduğundan Sultan Ahmed kardeşini katlettirmek istemiş, ancak devlet büyükleri akli dengesi bozuk olduğundan zararı olmaz fikrini padişaha kabul ettirerek bu ölüme engel olmuşlardır. Tabii ki burada Kösem Sultan'ın tahta Şehzade Osman'ın çıkıp öz oğlunu katlettirmesine engel olmak için I. Ahmed üzerinde bir etki oluşturmaya çalıştığı da söylenebilir.
I. Ahmed'in erkek çocuklarından 6 tanesini Kösem Sultan doğurmuştur. Bunlardan iki tanesi küçük yaşta ölmüştür. Bu nedenle saraydaki en nüfuzlu kadın da Kösem Sultan olmuştur. Mahfiruze Sultan'ın 1620 yılında genç yaşta ölümü de bunda etkili olmuştur.
Kösem Sultan gücünü artırmak için kızları Ayşe, Gevherhan ve Fatma Sultan'ı, özellikle ilk kızı olan Ayşe Sultan'ı, güçlü olan paşalarla evlendirdi, böylece Dîvân-ı Hümâyun'da büyük bir nüfuza sahip oldu. Ayşe Sultan'ın henüz 6 yaşındayken 1611'de Veziriazam Nasuh Paşa ile nikâhı kıyıldı bir yıl sonra da düğünleri yapıldı. Ayşe Sultan, Nasuh Paşa'nın sarayına nakledildi; fakat zifaf, saray âdeti mucibince çocuğun bulûğa ermesine talik olunmuştu. Nasuh Paşa, zeki, muktedir ve devrin kapısı en zengin vezirlerindendi. Fatma Sultan'ı Kaptan-ı Derya Hasan Paşa ile, diğer kızı Gevherhan Sultan'ı ise Öküz Kara Mehmed Paşa ile küçük yaşlarda suri (göstermelik) olarak evlendirmiştir.
Daha Kuyucu Murad Paşa'nın sadareti zamanında, saraya bir mektup göndererek, eğer mührü hümayun kendisine tevdi edilirse padişaha kırk bin altın takdim edeceğini bildirmişti. Padişah, bu mektubu derhal Murad Paşa'ya yolladı. Murad Paşa da nadir bir pişkinlikle Nasuh Paşayı çağırtarak teklif ettiği parayı derhal tahsil eylemişti. Bu hâdiseden dolayı Padişah I. Ahmed, Nasuh Paşa hakkında hiçbir kötü düşünceye kapılmamış olmalı ki, Murad Paşa ölür ölmez onu sadarete getirdi. Arkasından Ayşe Sultan izdivacıyla taltif etti. Fakat, padişahların aşırı iltifatları daima tehlikeli olmuştur.
Nasuh Paşa'nın ikbali de ancak üç yıl sürdü. 18 Ekim 1614 günü, idam hükmünü infaza giden Bostancıbaşı, Sadrazamı Küçük Ayşe Sultan'la bir odada bulmuştu. Küçük Ayşe Sultan'ı kaldırıp pencerenin içine oturttular ve gözü önünde paşayı boğdular. Gerçi, Hazine gibi Ayşe Sultan da Rüstem Paşa'dan sonra Osmanlı tarihinin en zengin vezirlerinden sayılan Nasuh Paşa'nın bir kısım servetine tevarüs etmiş, fakat gözü önünde işlenen bu cinayet, hayatı için fena bir başlangıç olmuştu. Nasuh Paşa'nın idam edilmesinden sonra diğer kızı Gevherhan Sultan'la evli olan Öküz Mehmed Paşa veziriazam makama getirildi.
Haseki Sultanlık Dönemi > Üvey oğlu ile ilişkisi

Şehzade Osman küçükken Kösem ile araba gezintilerine çıkardı; bu gezintilerde yol kenarında duranlara para atarak kendini göstermeyi severdi. Daha sonra Ahmed, oğluyla hasekisi arasındaki bu ilişkiye müdahale etti; elçi Valier 1616'da padişahın Kösem ile Osman'ın görüşmesini yasakladığını bildirmişti. Belki de gerekçesi Valier'in de yorumladığı gibi, Kösem'in oğullarının geleceği hakkında iyi bilinen planlarının şehzadelerin güvenliğini tehlikeye sokması korkusuydu. Bir diğer olası sebep de artık ergenlik çağına gelen bir şehzadenin namahrem bir kadının yanında olmasının uygunsuz düştüğü yargısıydı. Yine de Ahmed'in ölümünden sonra ilişki yeniden devam etti. 1619'da Osman, padişah olarak Kösem'i eski sarayda üç günlük bir ziyafetle onurlandırdı.
Haseki Sultanlık Dönemi > Ekber ve Erşed Sistemi'nin getirilmesindeki etkisi

Kösem, Osmanlı hanedan tarihinde ekberiyete geçişin mümkün hale geldiği dönüm noktasında, son derece nüfuzlu bir hasekiydi. Eğer Ahmed veliaht sahibi olduktan sonra, gelenek gereği kardeşi Mustafa'yı idam etmiş olsaydı, yerine en büyük oğlu Osman geçecekti. Hükümdarlığın babadan oğula geçme usulü böyle gerektiriyordu. Muhtemelen yeni padişah da erkek çocuk sahibi olur olmaz Kösem'in oğulları Murad, Kasım ve İbrahim de dahil bütün kardeşlerini idam ettirecekti. 1612'de Venedik elçisi Simon Contarini, Kösem'in Osmanlı hanedanının geleneğine ters bile olsa kardeşine zarar vermemesi gerektiğini savunarak, Ahmed'i Mustafa'nın canını bağışlamaya ikna ettiğini bildirmişti. Contarini'ye göre burada Kösem'i harekete geçiren şey "şimdi kendisinin bir kardeşe gösterdiği bu merhametin ileride ilk doğan şehzadenin kardeşi olan kendi oğlu için de gösterebileceği"ydi.
Haseki Sultanlık Dönemi > Haseki Sultanlık dönemi hakkında elçi raporları

1612'de Venedik elçisi Simon Contarini Kösem'i "güzel kurnaz" ayrıca "birçok yetenekleri olan, mükemmel şarkı söyleyen, bu nedenle de hükümdar tarafından çok sevilen "bir kadın olarak tasvir eder.
Elçi Guistinian'a göre Kösem saraya çok küçükken getirilmiş, burada büyümüş, çok güzel ve erdemli bir kız olmuş ve Ahmed'e sunulmuştur. İyilik ve zarafeti sağ duyuyla birleştirerek sultanın gönlünü kazanmıştır. Büyük meselelerde de onun yoldaşı olmuş ve kendisine danışılmıştır.
1616'da İstanbul'a gelen elçi Cristofora Valier Kösem'in Ahmed üzerindeki etkisini dile getirirken, "Sultanın kalbinin mutlak sahibidir, kendisinden asla hiçbir şey esirgenmez" der.
O dönemde sarayın yakınlarından haber alan Sapiencia Kösem'in eşi Ahmed tarafından çok sevildiğini, Ahmed'in kendisine çok iyi davrandığını ve hiçbir Türk'ün eşini asla o denli sevmediğinin söylendiğini yazıyordu.
O dönemde İstanbul'a gelen İngiliz gezgin Sandys adını "Casek Cadoun" olarak kaydettiği Kösem'in güzelliğine büyüyü de eklediğinin söylendiğini belirtir. İddiasına göre Ahmed'i bu şekilde etkilemiştir. Sultanın Kösem'i "ihtiraslı" bir şekilde sevdiğini iddia eder. Bunda da büyünün etkisi olduğunun altını çizer. "Hem zarif hem de utangaç bir tabiatı var" şeklinde de Kösem'i karakteristik olarak tasvir eder.
Contarini, Kösem'in erken dönemde Ahmed ile siyaset konuşmamasının nedeni ile ilgili, "Çok akıllı davranarak padişahla ciddi konular ve devlet meseleleri üzerine çok sık konuşmaktan geri durduğunu" söyler. Kösem'in Ahmed'in saltanatı süresince devlet işlerini gözlemleme imkânı olsa da böyle bir hırsı olmadığını gösterecek kadar kurnaz davranması ve kadınların devlet işlerine karışmasını asla istemeyen bir padişahı ürkütmeyerek en akıllıca olan siyaseti uygulaması da siyasi zekâsını göstermesi bakımından büyük önem arz etmektedir. Zira Sultan Ahmed, babaannesi Safiye Sultan'ın tahakkümü altında kalmış olan babasına benzememek hususunda çok titiz ve sertti.
Kösem ile Ahmed arasında erken dönemde siyaset konuşulmasa da Kösem'in hasekiliğinin son dönemlerinde Ahmed ile siyasi meseleler hakkında konuşmaya başladığı aşikârdır. Zira 1616'da Cristofora Valier, Kösem'in padişah üzerindeki etkisi sebebiyle İstanbul'da sahip olunabilecek en değerli müttefik olduğunu belirtiyor, onun iltifatlarının ve Venedik'in itibarına yaptığı katkıların gereğince ödüllendirilmesini tavsiye ediyordu.
1612'de Venedik Elçisi Contarini Kösem'in canını sıkan bir kadını padişahın dövdürdüğünü bildirmişti.
Sultan I. Ahmed Han'in ölümü ve Eski Saray Dönemi

22 Kasım 1617'de Sultan I. Ahmed öldü. Cenazesi Sultanahmed Camii yanındaki türbesine defnedildi. Padişahın genç yaşta vefatı ile tahta kimin çıkacağı da tartışma konusu olmuştur. Taht için namzet isimler Şehzade Mustafa ve Şehzade Osman'dı. Fakat kaideler gereği bir padişah öldüğünde oğullarından birinin tahta geçmesi uygundu. Fakat devlet erkânı tahta daha büyük yaşta olan Şehzade Mustafa'nın geçmesini uygun buldu. Evladının ölmemesini isteyen Kösem Sultan'ın ise bu işe destek verdiği rivayet edilir.
Sultan Ahmed'in oğullarından en büyük şehzade Osman daha 13 yaşında idi; ama I. Ahmed tahta çıktığında 14 yaşında idi. I. Mustafa devlet meseleleri ile ilgilenmediğini ifade ederek saltanatı kabul etmediyse de bu hâl, devlet erkânı tarafından göz önüne alınmadı. Kösem Sultan eşi öldüğünden ikbalden düştü ve Safiye Sultan'ın yanına Eski Saray'a yollandı. I. Mustafa deli bir padişah olduğundan bir süre sonra devlet içerisinde kabul görmemeye başladı. Yazılıp gönderilen emirler bile başkası tarafından yazıldığı anlaşılacak şekilde oluyordu. Eğitimi de eksik olan padişah I. Mustafa devlet işleri ile de ilgilenmeyince tahttan hâl edildi. Nitekim tahta çıktıktan 96 gün sonra 26 Şubat 1618 günü tahttan indirildi, yerine Kösem Sultan'ın kocasının başka bir Mahfiruz Hatice Sultan'dan olma oğlu Şehzade Osman tahta geçti.
Fakat II. Osman yaşı çok genç olmakla birlikte Kösem Sultan'ın devlet işlerine çok karışmasından rahatsız oldu. Bu yüzden Kösem Sultan'ı Eski Saray'da siyasetten uzak tutmaya çalışmıştır. Ancak kendisini büyüten Kösem Sultan'ı da ihmal etmemiş ve daima saygı duymuştur. Örneğin, Genç Osman Kösem Sultan'ı Eski Saray'da üç gün ziyaret etmişti.
Mustafa'nın da tekrar tahttan indirilmesi üzerine Şeyhülislam Yahya Efendi ve devlet erkânı, I. Mustafa'nın yerine nihayet kendi oğlu IV. Murad'ın geçmesi konusunda karara vardı. Kösem Sultan Valide Sultan olarak Eski Saray'dan Topkapı Sarayı’na yerleşti. IV. Murad tahta çıktığında sadece 11 yaşındaydı ve Kösem Sultan artık oğlu adına devleti büyük ölçüde yönetmeye başladı. Kösem Sultan’ın saltanatı, IV. Murad’ın idareyi tam olarak ele almasına kadar sürmüştür.
Saltanatı

Yeniçeriler, üst üste aldıkları cülus bahşişi münasebetiyle Sultan IV. Murad'ın taht-i saltanata iclasında bahşiş istemeye­ceklerine dair söz verdikleri halde, az bir müddet sonra «cü­lus isterük» diye ısrar ettiler. İki milyon Osmanlı altını bulan meblağ saraydaki altın tabaklar ve tepsiler eritilerek karşı­landı.
Sadrazam Kemankeş Ali Paşa, Şeyhülislam Yahya Efendi'yi görevinden azlettirdi. Yeni gelen zât, Genç Osman'ın kayınpederi, Şeyhülislamoğlu Şeyhü­lislam Esad Efendi idi.
Ölümü

2 Eylül 1651'de Kösem Sultan, Turhan Sultan ile yaşadığı otorite mücadelesi sonunda Lala Süleyman Ağa tarafından oluşturulan bir ekiple öldürüldü. Kösem Sultan'ın cenazesi, kocasının Sultan Ahmet Camii'ndeki I. Ahmed türbesine gömüldü.
Osmanlı tarihindeki hususi konumu

Kösem Sultan; en karışık, karanlık, cinayetlerle dolu bir 40 yılın çalkantılarında dul bir saraylı olarak siyasal meselelerin ortasında son karar sorumluluğunu yüklenmişti. Daha ileri gidilerek denebilir ki, tarih kitaplarında, "Sokullu Mehmed Paşa ve Yükselme Devrinin Sonu", "Lale Devri" birer başlıksa "Kösem Sultan'ın Naipliği" de Osmanlı tarihi için önemli bir ayraç veya başlık olmalıdır. Kösem'in Osmanlı hanedan yapısındaki yeri Avrupa ve Rusya'daki hükümdar kraliçelere denk bir üstünlüktür. Mahpeyker Kösem'i bütün kadın sultanlardan ayrıcalıklı kılan, Topkapı Sarayı haremindeki varlığı ve etkinliğinin kocası I. Ahmed'den torunu 4. Mehmed'e değin yarı asra yakın olması, iki oğluna ve torununa "Sahibetü'l- makam Ümmü'l-mü'minin" sanlarıyla haremde naiplik yapmasıdır. Haremden, ülkenin dört bir tarafına bu düzeyde hükmeden başka bir haremli yoktur.
Çocukları > Erkek çocukları

Şehzade Mehmed (1605-1621) - II. Osman tarafından boğduruldu.
IV. Murad (27 Temmuz 1612 - 8 Şubat 1640) - 17. Osmanlı padişahı ve 96. İslam halifesi
Şehzade Kasım (1614-1638) - IV. Murad tarafından boğduruldu.
Sultan İbrahim (5 Kasım 1615 - 18 Ağustos 1648) - 18. Osmanlı padişahı ve 97. İslam halifesi
Çocukları > Kız çocukları

Fatma Sultan (1606-1667'den sonra)
Ayşe Sultan (1605-1656'den sonra)
Gevherhan Sultan (1608-1660)
Atike Sultan (1614-1672'den sonra)
Cemre Sultan (1616-1620)
Yaptığı hayır işleri

Hayır işlerinde de öncülük etmeyi prensip edinen Kösem Sultan, etrafındaki fakirlere yardımlarda bulunmuştur. Her yıl Receb-i Şerif ayında tebdili kıyafetle arabaya binerek hapishanelere gitmiş; borcu yüzünden hapse düşen mahkûmların borçlarını ödemiş ve onların hapisten çıkmalarını sağlamıştır. Kösem Sultan, katil kişileri bu yardımlardan nasiplendirmemiştir. Yaptırdığı hayır işlerinin başında 1640'ta bitirilen Üsküdar'daki Çinili Camii, Boğaziçi'nde Anadolu Kavağı, Sultan Selim civarında Valide Medresesi Mescidi'ni yaptırarak hizmete açmıştır. O dönemde Osmanlı'nın eyaleti durumunda bulunan Mekke ve Medine'ye de yardım elini uzatmış, fakir yöre halkına da hatırı sayılır yardımlarda bulunmuştur.
Fiziki Özellikleri

Boylu boslu, narince idi. Kaynaklarda teninin cazibeli beyazlığı, gözlerinin kadife gibi derin kahverengiliği, sarı saçlarının göz kamaştırıcı parlaklığı belirtilir.
Popüler kültürdeki yeri

1962'de yayınlanan Genç Osman filminde, Kösem Sultan Muhterem Nur tarafından canlandırdı.
TRT yapımı IV. Murat (1980) dizisinde Ayten Gökçer tarafından canlandırıldı.
İstanbul Kanatlarımın Altında (1996) filminde, Kösem Sultan rolü Zuhal Olcay tarafından oynandı.
Mahpeyker: Kösem Sultan (2010) filminde Kösem Sultan'ın gençliğini Damla Sönmez, yaşlılığını ise Selda Alkor canlandırdı.
Ankara Devlet Tiyatrosunun Murat Atak Rejisiyle 2013-2014 sezonu oyunu. Kösem Sultan, Özlem Ersönmez tarafından canlandırıldı.
12 Kasım 2015'te Star TV'de başlayan Muhteşem Yüzyıl Kösem dizisinde Kösem Sultan'ın gençliği ilk 6 bölüm Anastasia Tsilimpiou tarafından canlandırıldı. 7-30 bölümleri arasında Beren Saat tarafından canlandırıldı. 2. sezonda FOX TV'de Kösem Sultan'ın olgunluğunu ise Nurgül Yeşilçay tarafından canlandırıldı.
Kösem Sultan'ın eşi I. Ahmed
Maypeyker Kösem Sultan'ın I. Ahmed Türbesinde bulunan kabri, Sultanahmet Meydanı, İstanbul
Kösem Sultan tarafından yaptırılan Çinili Camii, Üsküdar, İstanbul
Birsen Dürülü

| Birsen Dürülü |
| --- | --- |
Doğum: 26 Mart 1969 (55 yaşında) Ankara, Türkiye
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 1985-günümüz

Birsen Dürülü (d. 26 Mart 1969, Ankara), Türk oyuncudur.
Eğitim

1989: Ankara Sanat Tiyatrosu, oyunculuk
1994: Hacettepe Üniversitesi Büro Yönetimi
1992: Sorbonne Üniversitesi Fransız Dili ve Kültürü Sertifikası
Filmografisi

| Sinema> Yıl | Sinema> Yapım | Sinema> Rol |
| --- | --- | --- |
| 1988 | Düttürü Dünya | Mükerrem |
| 2000 | Yok Olmanın Dayanılmaz Ağırlığı | - |
| 2008 | Osmanlı Cumhuriyeti | Halayık |
| 2009 | Kirpi | Nükhet |
| 2009 | Kıskanmak | Memduha |
| 2017 | İlk Öpücük |  |
| 2022 | Nalan | Meral |
| 2023 | Seni Görüyorum |  |
| 2024 | Lohusa | Semiha |
Televizyon
| Yıl | Yapım | Rol |
| 2002 | Hamdi Alkan TV | Ev Sahibi |
| 2003 | Zerda | Saliha Gelin |
| 2004 | Perçem | Zeliş Ebe |
| 2004 | Karım ve Annem | Fatma |
| 2005 | Kapıları Açmak | Yarışmacı |
| 2005-2007 | Beyaz Gelincik | Hatice |
| 2008 | Bıçak Sırtı | Leyla |
| 2008-2010 | Küçük Kadınlar | Bade |
| 2010 | Kurtlar Vadisi Pusu | Gülendam |
| 2011-2012 | İffet | Asuman |
| 2012-2013 | Hayat Devam Ediyor | Sevim |
| 2014 | Kertenkele | Neşide |
| 2015 | Gönül İşleri |  |
| 2015 | Sen Benimsin |  |
| 2016 | Filinta | Dadı |
| 2016 | Altınsoylar | Semiha Altınsoy |
| 2017-2018 | Siyah İnci | Nergis |
| 2019-2021 | Benim Adım Melek | Reyhan |
| 2023 | Kuruluş Osman | Kara Ebe Feriştah |
| 2024 | Gizli Bahçe | Nurşen Kaşıkçıoğlu |
| 2025 | İnci Taneleri | Hacer Dağlıca |
Tiyatro oyunları

1985: Mikrobun Ettikleri
1987: Pırtlatan Bal
1988: Montserrat
1989: Sacco ile Vanzetti
1991: Montserrat
1992: Soytarılar Okulu
1992: Benli Benekli Renkli Palyaço
1992: Muammer Muammer
1993: Haymatlos Nasıl Yapılır?
1993: Bir Zamanlar Memleketin Birinde
1994: Kazım ile Havva
1995: Öykülerin Azizliği
1996: Alaaddin’in Sihirli Lambası
1996: Bir Kahramana Ağıt
1996: Nasreddin Hoca Birgün
1996: Bir Şehnaz Oyun
1997: Kubilay
1997: Taziye
1998: Asiye Nasıl Kurtulur?
1998: Uçlar
1999: Özgürlük Oyunu
2000: Deli Dumrul
2000: Yıldızcı Kral İle Akıllı Soytarı
2003: Töre
2004: Nemrut
Bostancıbaşı

Bostancıbaşı, Osmanlı Devleti'nde güvenlik amiridir. Yeniçeri ağası, cebecibaşı ve topçubaşı ile birlikte, İstanbul ve çevresinin güvenliğini sağlamakla yükümlü teşkilatın parçasıdır. Bostancılar, 17. yüzyıla kadar Topkapı Sarayı'nın ve hükümdara ait sur dışı dinlence yerlerindeki bahçelerinin bakımını yapmaktaydılar. Giderek imparatorluk sarayının korunması, imparatorluk mavnasının kullanılması ve yeni  binaların yapımı için malzeme taşıma gibi görevler edindiler. İhtiyaç olursa askeri seferberlik de yapmaktaydılar. 17. yüzyılın ikinci yarısından itibaren başta Topkapı Sarayı olmak üzere Haliç'ten Karışdıran'a kadar olan yerlerle, Boğaziçi ve Şile'den Yalova'ya kadar olan yerlerin asayişinden sorumlu oldular.
Ülke TV

| Ülke TV>  |
| --- | --- |
29 Kasım 2014-günümüz
Tam adı: Haber 7 Televizyonu (2006-2008) Ülke Televizyonu (2008-günümüz)
Kuruluş: 17 Nisan 2006 (Haber 7 olarak) 2 Haziran 2008 (Ülke TV olarak) 18 Eylül 2014 (HD yayın)
Şirket: Beyaz İletişim A.Ş.
Sahibi: Yeni Dünya Medya Grubu
Genel yayın yönetmeni: Hasan Öztürk
Görüntü formatı: 576i (16:9 SDTV) 1080i (HDTV)
Slogan: Bu ülkenin haber, kültür kanalı
Ülke:  Türkiye
Dili: Türkçe
Yayın alanı:  Türkiye  Azerbaycan
İştirakler: Ülke Radyo
Genel merkez: İstanbul
Eski adı: Haber 7
Kardeş kanal(lar): Kanal 7HD  Kanal 7 AvrupaHD  TVT Radyo 7
Websitesi: Ülke TV
İzlenebilirlik
Uydu yayını
Türksat 4A: 12095 H 4800 5/6 (SD) 12103 H 8333 2/3 (HD)
D-Smart: 49. Kanal (HD)
Digiturk: 38. Kanal (HD)
Kablo yayını
Analog KabloTV: S 28
KabloTV: 63. Kanal (HD)
İnternet protokolü üzerinden televizyon
tivibu: 40. Kanal (HD)
İnternet televizyonu
ulketv.com.tr: İzle
Ülke TV, Yeni Dünya Medya Grubu'nun İslami içerikli kültür ve haber ağırlıklı yayın yapan televizyon kanalı.
Kanal, 17 Nisan 2006'da yayına başladı. Kuruluşunda adı Haber 7 iken 2 Haziran 2008 tarihinde adını Ülke TV olarak değiştirdi. Yayınlarına bu isim ile haber ve kültür ağırlıklı temalar ile devam etmektedir. D-Smart, Digiturk, KabloTV, tivibu ve Türksat 4A uydusundan izlenebilmektedir. Ülke Ana Haber'i Banu Yüm sunmaktadır.
18 Eylül 2014'te Türksat 4A uydusuna taşınmasıyla birlikte HD yayına da geçmiştir. 23 Ağustos 2020'de Avrupa'da SD yayını sona erdi. Sadece 12095 H 4800 5/6 frekansından SD yayın yapmaktadır.
Kanal, 9 Mayıs 2020'de katıldığı programda "15 Temmuz kursağımızda kaldı, yapamadık istediklerimizi. Boş bulunduk… Yanlış anlaşılmasın, doğru anlaşılsın; bizim aile şöyle 50 kişiyi götürür. Biz bu konuda çok donanımlıyız maddi ve manevi olarak. Liderimizin yanındayız ve asla yedirmeyiz bu ülkede, onu söyleyeyim. Ayaklarını denk alsınlar. Bizim hâlâ sitede böyle 3-5 var, benim listem hazır." diyen Sevda Noyan ile gündeme gelmiştir. Kamuoyunda oluşan baskı sonucu Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından üç kez program durdurma cezası verilmiştir.
Programları

Ülke'de Bugün, Bıçak Sırtı (Arin Gürsoy)
Sıradışı, En Sıradışı, Sıradışı Tarih, Sıradışı Strateji (Turgay Güler)
Salkım Söğüt (türküler)
Kısa Film Festivali
Açık Deniz (Sadık Yalsızuçanlar)
Arafta Sorular (Esra Elönü)
Artı Eksi (Şaban Özdemir)
Şoray Uzun Yolda (Kanal 7'de yayınlanmış bölümlerin tekrarıdır. Sunucu: Şoray Uzun)
Önce Sağlık
Hayat Tercihtir (Şaban Özdemir)
İyi Bak Kendine (Uğur Canbolat)
Yaşam Reçetesi
Yaşayan Ekonomi (Nagehan Hüküm)
91. Dakika (Harun Şen & Mustafa Ekşi)
Sporman (Harun Şen)
Uluslararası Gündem (Taha Dağlı)
Haber Arası Uğur Arslan