stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Halid bin Abdülaziz Âl-i Suud
Saltanatı > Uluslararası ilişkiler > 1980–1982

Kral Halid Nisan 1980'de, Prens Muhammed'in torunu Mişaal bint Fehd'in idamını anlatan Death of a Princess’in 9 Nisan 1980'de Birleşik Krallık'ta yayınlanmasını protesto etmek amacıyla İngiltere'ye yapacağı devlet ziyaretini iptal etti. Kral Halid, Kraliçe II. Elizabeth'nin Şubat 1979'da Suudi Arabistan'a yaptığı ve Kral Halid'in kendisine elmas bir kolye hediye ettiği ziyaretin ardından Haziran 1979'da kraliçe tarafından davet edilmişti. Ayrıca belgeselin ITV'de yayınlanması nedeniyle İngiliz Büyükelçisi beş ay süreyle Suudi Arabistan'dan sınır dışı edildi. Mısırlı aktris Suzan Abu Talib veya Sawsan Badr ve belgeselde rol alan diğer aktörlerin Suudi Arabistan'a girişi yasaklandı.
Halid, İslam İşbirliği Teşkilatı Başkanı sıfatıyla, Pakistan Uluslararası Havayolları'na ait 326 sefer sayılı uçağın 2 Mart 1981 tarihinde önce Kabil'e, ardından da  Şam'a kaçırılması olayının sona erdirilmesi için Cumhurbaşkanı Muhammed Ziyâülhak'ın talebi üzerine Pakistanlı yetkililere yardımcı oldu. Nisan 1981'de dönemin İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher ile Suudi Arabistan'da bir araya gelen Kral Halid'in Thatcher'a doğanlar hakkında görüşmekten mutluluk duyacağını, ancak tüm idari konular için Veliaht Prens Fehd ile görüşmesi gerektiğini söylediği bilinmektedir. Kral Halid'in 1980 yılında iptal edilen Birleşik Krallık ziyareti dört gün olacak şekilde 9 Haziran 1981'de gerçekleşti. Ardından 15 Haziran 1981'de İspanya'yı ziyaret etti.
Kral Halid, ABD Başkanı Jimmy Carter'dan bölgedeki komünist saldırganlığa karşı koymaya yardımcı olması için Suudi Arabistan'a gelişmiş savaş uçakları satmasını istedi. Carter tarafından onaylanan anlaşma kapsamında altmış adet F-15'in ilki 1982'de krallığa ulaştı. Seyahatleri sırasında rahatsızlanması halinde ameliyathanesi olan bir Boeing 747 satın aldı. Jimmy Carter anılarında hem Kral Halid'in hem de o zamanki Veliaht Prens Fehd'in kendisine "Sedat'a açık destekleri" konusunda güvence verdiklerini, ancak bu yönde en azından kamuoyu önünde somut bir adım atmayacaklarını belirtti.
Kral Halid, ölümünden bir hafta önce 6 Haziran 1982'de ABD Başkanı Ronald Reagan ve diğer dünya liderlerine gönderdiği mesajda, İsrail'in Lübnan'daki Filistinlilere yönelik saldırılarına atıfta bulunarak, İsrail katliamını durdurmak için hızlı bir müdahaleye ihtiyaç olduğunu belirtti.
Görüşleri

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Zayıflara göz kulak olun, çünkü güçlüler kendi başlarının çaresine bakabilir. | ” |
—Kral Halid
Halid Haziran 1974'te Veliaht Prens iken Fransa'nın Suriyelilere inatçı olmayı öğrettiğini, İngilizlerin ise Araplara birbirleriyle ihtilafa düşme fikrini aşıladığını ileri sürmüştür.
Kral Halid saltanatının hemen başında "İslam hukuku bizim standardımız, ilham kaynağımız ve hedefimizdir ve öyle kalacaktır." ve "Komünizme karşıyız, kendimizi bu ideolojiye karşı her şekilde koruyacağız. Eğer Amerika Birleşik Devletleri İsrail'e adil bir barış anlaşması yapması için baskı yaparsa, Rusya Orta Doğu'da tek bir dayanak bile edinemeyecektir." şeklinde açıklamalar yapmıştır.
Mayıs 1976 sonlarında ABD yönetiminin Türkiye yerine Yunanistan'ı desteklemesini Türkiye'nin 1950'lerde Kore Savaşı'ndaki katkılarını gerekçe göstererek sorgulamıştır. 3 Temmuz 1979'da BBC Summary of World Broadcasts'e verdiği röportajda siyonizm, komünizm ve sömürgecilik hakkında şu görüşleri dile getirmiştir: "Siyonizm, komünizm ve sömürgeciliği Arap ve İslam hak ve isteklerine karşı ittifak etmiş bir üçlü olarak görüyoruz. Politikamız bu anlayışa dayanmaktadır ve bu üçlünün eliyle her zaman önyargılı ve zehirli kampanyalara maruz kalmamız doğaldır." 1979'da Mescid-i Haram'ı işgal edenlerin yenilgiye uğratılmasının ardından Kral Halid şunları ifade etmiştir: "Cüheyman el-Uteybi ve yandaşları Mescid-i Haram yerine sarayları hedef almış olsalardı, ayaklanmanın sonuçları çok farklı olabilirdi."
Ocak 1981'de Taif'te düzenlenen İslam İşbirliği Teşkilatı'nın üçüncü zirvesinde ABD ve Sovyetler Birliği arasındaki gerginlikle ilgili olarak Suudi Arabistan'ın tarafsızlığını ilan etti: "Sadakatimiz ne bir doğu bloğuna ne de bir batı bloğuna olmalıdır. İslam ulusunun güvenliği ne bir askeri ittifaka katılmakla ne de bir süper gücün şemsiyesi altına sığınmakla sağlanacaktır."
Kişisel hayatı

Kral Halid dört kez evlenmiş ve on çocuk babası olmuştur. Eşlerinin kıdem sırası kesin olarak bilinmemekle birlikte, eşleri şunlardı:
Latife bint Ahmed el-Sudeyri. Latife Kral Abdülaziz'in dayısının kızıydı. Halid onunla evlendiğinde on beş yaşındaydı. Çiftin çocukları olmadı.
Tarfa bint Abdullah bin Abdurrahman el-Suud. Amcası Abdullah bin Abdurrahman'ın kızıydı. Çiftin çocukları olmadı.
Nura bint Turki bin Abdulaziz bin Abdullah bin Turki el-Suud. Halid'in büyük oğulları Prens Bender, Prens Abdullah ile büyük kızı el-Benderi'nin annesiydi. Nura bint Turki 12 Eylül 2011 tarihinde 95 yaşında öldü.
Sita bint Fehd el-Demir  Kral Halid'den yedi çocuğu oldu: el-Cevhere, Fehd (genç yaşta öldü), Nuf, Mudi, Hussa, Mişaal ve Faysal. el Badiye'deki Acman kabilesindendi ve Abdullah bin Ciluvi'nin eşi Vasmiye el-Demir'in yeğeniydi. 25 Aralık 2012 tarihinde 90 yaşında vefat etti.
Halid'in dört oğlu ve altı kızı vardı. En büyük oğlu olan Prens Bender 1935 yılında doğdu. Bender, prenslerin ticari faaliyetleri ve prenseslerin Suud Hanedanı üyesi olmayan kişilerle evlilikleri gibi özel konuları görüşmek üzere Haziran 2000'de Veliaht Prens Abdullah tarafından kurulan Suud Aile Konseyi'nin üyelerinden biriydi. Prens Bender Mart 2018'de Mekke'de öldü. Halid'in küçük çocuğu Prens Faysal, Asir Bölgesi'nin eski valisi ve Biat Heyeti üyesidir.
Halid'in en büyük kızı Prenses el-Benderi, kuzeni Prens Bedir ile evlendi. Bir diğer kızı Prenses Hussa, Turki bin Abdulaziz'in torunu Abdullah bin Faysal bin Turki ile evlendi. Kızlarından ikisi Abdullah bin Faysal'ın oğullarıyla evlendi. Prenses el-Cevhere, Halid bin Abdullah Suud ile evlendi ve Muhammed adında bir oğlu oldu. Prenses Nuf ise Muhammed bin Abdullah ile evlendi ve Nura da dahil olmak üzere dört çocuğu oldu.
Halid'in bir diğer kızı Mudi, Prens Abdurrahman bin Faysal ile evlendi. Kral Halid Vakfı ile El Nahda Vakfı'nın genel sekreteri ve Şûra Meclisi'nin eski bir üyesidir.
Kişisel hayatı > Kişiliği, hobileri ve mülkleri

Halid sıcak, neşeli, dikkatli ve dindar olarak tanımlanırdı ve kardeşleri tarafından çok sevilirdi. The Christian Science Monitor’den Amerikalı gazeteci John K. Cooley, Kral Halid'i mecliste gözlemledikten sonra, onun mizah anlayışı ve eğlenceli gülümsemesiyle tebaasını dikkatle dinlediğini belirtmiştir. İktidarının ilk yılında yakınındakiler tarafından Arap centilmen kültürünün en iyi örneğini temsil eden, gösterişten uzak, açık ve iyi bir adam olduğu söylenirdi. Mecliste tartışmayı en çok sevdiği konular eğitim ve gençlikle ilgili sorunlardı.
Halid'in anlaşmazlıkları çözme yeteneği ilk olarak babası tarafından fark edilmişti. Bu özelliğinden ötürü 1935 yılında yerel halkla olan sorunları halletmesi için Yemen'e gönderilmişti. Halid ayrıca krallığı sırasında Sudeyri kardeşler ile Prens Abdullah arasında da arabuluculuk yapmıştı.
Doğancılık ve at biniciliği Halid'in en sevdiği uğraşlardı. Kendisi bir çöl adamı olarak tanımlanırdı. En iyi doğan koleksiyonlarından birine sahipti. 1970'lerin sonunda Kral Halid'e Kanada hükümeti tarafından Alberta'da eğitilen nadir bir ak sungur hediye edildi. Avcılık da en sevdiği uğraşlardan biriydi ve gençliğinde av safarilerine katılmak için Afrika ülkelerine gitti. Halid 1955 yılında doğancılık için ilk Toyota Land Cruiser'ı satın aldı. Aralık 1975'te yine doğancılık için 7.7 metre uzunluğundaki o zamanın en uzun Cadillac'ını satın aldı ve Time dergisi ona "Halidillac" lakabını taktı. Halid, Haziran 1974'te veliaht prens iken ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ile yaptığı görüşmede kırk yıldır doğanlarla avlanmaya ilgi duyduğunu belirtti.
Aynı toplantıda Kissinger ona nerede yaşadığını sordu. Cevap olarak Riyad'da yaşadığını, ancak yaz aylarını Taif'te geçirdiğini söyledi. Kral Halid'in Riyad dışında Um Hamam'da bir çöl çiftliği vardı. Londra'daki Wellington Hastanesi'nde kalçasından geçirdiği iki ameliyattan sonra kullanmak üzere Mart 1977'de[149] Londra'nın kuzeyindeki Highgate banliyösünde 1,9 milyon sterline Beechwood House'u satın aldı.
Sağlığı ve vefatı

Halid bin Abdülaziz veliaht prens iken 1970 yılında ağır bir kalp krizi geçirdi ve 1972 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Cleveland Kliniği'nde kalp ameliyatı oldu. Uzun bir süre kalp rahatsızlığı çektiği için ülkeyi yönetme görevi Veliaht Prens Fehd'e verilmişti. 3 Ekim 1978 tarihinde yine Cleveland'da ikinci bir kalp ameliyatı geçirdi. Ayrıca 1976 yılında Londra'daki Wellington Hastanesi'nde bir kalça ameliyatı geçirdi. Şubat 1980'de ise küçük bir kalp krizi geçirdi.
Kral Halid 13 Haziran 1982'de Taif'teki yazlık sarayında geçirdiği kalp krizi nedeniyle hayatını kaybetti. Aynı gün naaşı Taif'ten Mekke'ye getirildi. Mescid-i Haram'da kılınan cenaze namazının ardından Riyad'daki Ud Mezarlığı'na defnedildi. Cenaze törenine Katar, Kuveyt, Cibuti, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn liderlerinin yanı sıra Mısır Devlet Başkanı Hüsnü Mübarek de katıldı.
Hatırası

Kral Halid Uluslararası Havalimanı, Kral Halid Üniversitesi, Riyad'daki Kral Halid Göz İhtisas Hastanesi, Kral Halid Askerî Şehri ve Doğu Bölgesi'ndeki Kral Halid Tıp Şehri onun adını taşımaktadır. Riyad'da 1988'den beri hizmet veren Kral Halid Büyük Camii adında bir cami de bulunmaktadır. Cidde'de bir köprüye Kral Halid'in adı verilmiştir. Suudi Arabistan'da Halid'in adını taşıyan bir yaban hayatı araştırma merkezi bulunmaktadır.
Ayrıca ailesi, oğlu Abdullah bin Halid tarafından yönetilen Kral Halid Vakfı'nı kurmuştur. Vakıf, kurumsal sosyal sorumluluk, kâr amacı gütmeyen yönetim ve sosyal inovasyon alanlarında başarı gösteren kişileri ödüllendirmektedir.
Hatırası > Ödülleri

Kral Halid, Ocak 1981'de Birleşmiş Milletler tarafından dünya çapında barış ve işbirliğine önemli katkılarda bulunan devlet adamlarına verilen BM'nin en yüksek nişanı olan altın madalya ile ödüllendirildi. Ayrıca 1981 yılında İslami dayanışmayı destekleme çabaları nedeniyle Kral Faysal Ödülü kapsamındaki İslam'a Hizmet Ödülü'nü aldı.
Kardeşi Faysal ile Washington'da. (1943)
Kral Halid ve Veliaht Prens Fehd bir törende.
Kral Halid 1979 yılında.
Kral Halid, 70'li yılların sonlarında Prens Abdullah ile bir camide dua ederken.
Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat, Kral Halid'i Kahire Havalimanı'nda karşılıyor. (1975)
Kral Halid, ABD Başkanı Jimmy Carter ile, 27 Ekim 1978
Kral Halid, 70'lerin sonlarında torunlarıyla birlikte.
Halid, boş zamanlarında sık sık doğanlarla avlanırdı.
Banja Luka Muharebesi

| g t 1737-1739 Osmanlı-Avusturya Savaşı |
| --- | --- |
 Banja Luka  Raduyofça  Belgrad  Hisarcık 
Banya Luka Muharebesi, (Banaluka Muharebesi) Hekimoğlu Ali Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu ile Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu ve ona bağlı Avusturya Arşidüklüğü arasından yapılmıştır. Bosna'ya girmek isteyen Avusturyalılar, Osmanlı Ordusu ile Banya Luka şehri yakınında karşı karşıya gelmiştir. Osmanlı Ordusunun o bölgedeki ordusu, çoğunlukla yerel Bosnalı kökenli askerlerden ve milislerden oluşmaktaydı. Osmanlı-Bosna askerleri, Avusturya ordusunu yenilgiye uğratıp Bosna'daki ilerlemelerini durdurmuşlardır.
Sonuç

Banya Luka Muharebesi'nde Avusturya ordusunun uğradığı hezimet haberi "Çetin" ve "Pujin" kalelerini kuşatan Avusturya güçlerince duyulduğu zaman bu birlikler kuşatmaları bırakıp geri çekilmeye hazırlık yapmaya başladılar. Bunu kaçışı gören kalelerdeki Bosna eyaleti yerel savunma birlikleri huruç hareketleri yapıp kaçmaya hazırlanan Avusturya birliklerine hücum edip onlara büyük zayiat verdirdiler.
Bu başarıyı kazanan Bosna yerel güçleri Sava Nehri üzerindeki Avusturya palangalarını ele geçirip yağmaladılar ve Belgrad hatta Varadin taraflarına akınlar yaptılar. Erdel ve Macaristan'da Avusturya aleyhinde ayaklanmalar başladı.
Banya Luka Muharebesi'ni kazanan Osmanlı komutanı Hekimoğlu Ali Paşa ise bu muharebeyi ayrıntıları ile İstanbul'a bildirdi. Bu hizmetinden dolayı paşaya taltif olarak samur kürk, murassa kılıç, 5000 altın yollandı. Maiyetinde olup galibiyete katkı yapan kurmaylarına  da hilat, altın ve gümüş çelenkler gönderildi. Bu taltifler Bosna'ya Hekimoğlu Ali Paşa'nın oğlu olan dergah-ı ali müteferrikası olan Mehmed Galip tarafından bizzat getirildi.
Diğer taraftan Banya Luka Muharebesi sırasında Avusturya ordusu komutanı olan ve o zamana kadar güzide bir komutan olarak görülen Prens  Joseph Saxe-Hildburghausen gözden düştü. Kendisine maiyet komutanlığı verildi ve yerine Prens Lauthringen tayin edildi. Avusturya ordusu ve Avusturya halkı bir önceki yüzyılda Savoy Prensi Eugen'in Osmanlılara karşı büyük başarıları ile övünmekte iken Banya Luka Muharebesi, Avusturya'nın aynı savaşta sonradan Hisarcık Muharebesi bozgunu ve Belgrad Kuşatması (1739) ile Belgrad'ı kaybetmesine bir öncü gösterge oldu. Avusturya'nın yenilmez olduğu ve Osmanlıların devamlı yenildiği efsanesi Orta Avrupa'da bir mit olduğunun anlaşılması Banya Luka Muharebesi ile açığa çıkmaya başladı. Buna  rağmen Avusturyalılar hala kendilerini bir muharip devlet olarak görmekten ayrılmadılar. Bu muharebede eş komutan olan Hırvatistan Banı olan Josip Esterhazy bu muharebenin Osmanlı yerel ordusu ve komutanı tarafından kazanıldığını ve Avusturyalıların komuta yoksunluğu ve askerlerinin başarısızlığı dolayısıyla yenildiklerini bir kenara atıp Avusturya ordusunun elinde ağır toplar olmaması ile açıklamaya çalışmıştı.
Bu muharebeyi kazanan Osmanlı ordusunu yerel Bosna eyaleti ordusu ve bu muzaffer ordunun bir Boşnak ordusu olması, 1990'li yıllardaki Yugoslavya'nın çözüldüğü yıllarda kurulan Bosna-Hersek Federasyonu tarafından büyük bir Bosnalı zaferi olarak tarihsel övünme meşalesi haline gelmiştir.
Diğer kaynaklar

Mustafa İmamović, Osnove upravno-političkog razvitka i državnopravnog položaja Boşne i Herçegovine
Uzunçarsılı, İsmail Hakkı, (1956, 6.baskı 2007) Osmanlı Tarihi IV. Cilt 1. Bölüm: Karlofça Antlaşmasından XVİİİ. Yüzyılın Sonlarına Kadar Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Tarih Kurumu Yayınları (Xİİİ. Dizi) ISBN 975-16-0015-4
Dichaetura

Dichaetura, Dichaeturidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Mehmet Aslan (1983 doğumlu oyuncu)

Başlığın diğer anlamları için Mehmet Aslan sayfasına bakınız.
| Mehmet Aslan |
| --- | --- |
Doğum: Mehmet Aslan 29 Nisan 1983 (41 yaşında) İstanbul, Türkiye
Meslek: Oyuncu, siyasetçi
Etkin yıllar: 2005-günümüz
Siyasi parti: Milliyetçi Hareket Partisi (2014-2017)   İYİ Parti (2017-)
Ebeveyn(ler): Fahrettin Aslan

Mehmet Aslan (d. 29 Nisan 1983, İstanbul), Türk oyuncu ve siyasetçi.
Hayatı

1983 yılında İstanbul'da doğan Mehmet Aslan 'Gazinocular Kralı' olarak bilinen Fahrettin Aslan'ın oğludur. Aslen Erzurumlu olan Mehmet Aslan çocukluk yıllarını Türkiye'de geçirmiş 10 yaşındayken babasının dünyasından uzak büyümesi için Paris'e gönderilmiştir. Lise bitene kadar Paris'te kalmış, ardından Boston Üniversitesi'nde okumaya başlamıştır. Ancak 2002 yılında, Boston Üniversitesi'nden Yeditepe Üniversitesi'ne geçiş yapmıştır. Dönüşünden 2 yıl sonra babası Fahrettin Aslan'ın bir karaciğer rahatsızlığı çıkmıştır. Nakil için uygun donör bulunduysa da tehlikeli olduğu için nakil yapılmamıştır.
Aslan, Türkiye'ye döndükten sonra oyunculuk yaptığı diziler ile ön plana çıkmıştır. Show TV'de uzun dönem yayınlanan, "Doktorlar" adlı dizide "Burak Kuzey" adlı karakteri canlandırmıştır. Ayrıca üç kez Sinem Kobal ile başrolü paylaştığı atv'de yayınlanan 2005 yılı yapımı Nefes Nefese, komedi dizisi "Belalı Baldız" ve 2008 yılında vizyona giren "Ayakta Kal" adlı bir de sinema filminde yer almıştır. "Çılgın Dersane" adlı film serisi vardır.
Oyunculuğu dışında babasından kalan şirketin de başında yer almaktadır. Şirket maden, gayrimenkul ve turizm sektörlerinde işler yapmaktadır.
Son olarak siyasete atılarak, Milliyetçi Hareket Partisi İstanbul İl Başkan Yardımcısı görevine gelen Aslan, bonzaiye karşı yürütülen kampanyanın yüzü ve sözcüsü olarak aktif görev aldı.
Ocak 2017'de, Twitter hesabındaki paylaşımları nedeniyle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a hakaret ettiği iddiasıyla gözaltına alındı. Mehmet Aslan 2019 yerel seçimlerinde Millet İttifakı üyelerinden Cumhuriyet Halk Partisi ile yapılan işbirliği sonucu İYİ Parti'nin İstanbul'un Kâğıthane ilçesi belediye başkanı adayı olarak gösterildi. Bir dönem İYİ Parti STK İlişkileri Başkanı Burak Akburak'ın yardımcılığını üstlenmiştir. 2023 Olağan Kurultayı'ndan sonra partinin Genel İdare Kurulu üyesi seçildi. Eylül 2024'te Genel Başkan Müsavat Dervişoğlu tarafından Kültür Sanat ve Gençlik Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı olarak atandı.
Filmografisi

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Diziler | Yıl | Rol | Notlar |
| Kördüğüm | 2016 | Demir | Televizyon dizisi |
| Asayiş Berkkemal | 2014 | Berk | Televizyon dizisi |
| M.U.C.K. | 2012 | Savaş | Televizyon dizisi |
| Doktorlar | 2006-2007 | Burak Kuzey | Televizyon dizisi |
| Nefes Nefese | 2005 | Kaya | Televizyon dizisi |
| Belalı Baldız | 2005 | Kerem | Televizyon dizisi |
| Filmler | Yıl | Rol | Notlar |
| Amerikalı Kız | 2018 | Toprak | TV filmi |
| Ayakta Kal | 2008 | Ali Yıldız | Sinema filmi |
| Çılgın Dersane | 2007 | Kerem | Sinema filmi |
Miltefosin

Miltefosin, leishmaniasis ve diğer bazı parazitik enfeksiyonların tedavisinde kullanılan bir oral ilaçtır. İlk olarak kanser tedavisi için geliştirilen miltefosin, daha sonra Leishmania türü protozoaların neden olduğu enfeksiyonların tedavisinde etkili olduğu keşfedilmiş ve bu amaçla kullanılmaya başlanmıştır. Viseral leishmaniasis (kala-azar) ve kutanöz leishmaniasis gibi hastalıkların tedavisinde yaygın olarak tercih edilen bir tedavi seçeneğidir.
Tıbbi Kullanım

Miltefosin, Leishmania türü protozoalar tarafından neden olunan enfeksiyonlar için onaylanmış bir tedavi seçeneğidir. Başlıca kullanım alanları şunlardır:
Viseral leishmaniasis (Kala-azar): İç organları etkileyen bu ciddi hastalık, tedavi edilmezse ölümcül olabilir.
Kutanöz leishmaniasis: Deri lezyonlarına neden olan bu form daha yaygın olup, miltefosin genellikle ciltteki lezyonların tedavisinde kullanılır.
Mukokutanöz leishmaniasis: Bu formda, mukozal dokular (özellikle burun, ağız ve boğaz) etkilenir.
Etkililik ve Mekanizma

Miltefosin, Leishmania parazitinin hücre zarını bozan ve fosfolipid metabolizmasını engelleyen bir mekanizma ile etki eder. Bu etki, parazitin hücresel yapılarının bozulmasına ve sonunda ölmesine yol açar. Miltefosin, oral bir tedavi seçeneği olması nedeniyle, leishmaniasis tedavisinde intravenöz tedavi gereksinimlerini ortadan kaldırır ve hastalar için daha uygun bir seçenek sunar.
Yan Etkiler

Miltefosin tedavisi sırasında bazı yan etkiler ortaya çıkabilir. Bunlar genellikle hafif ila orta derecededir, ancak bazı durumlarda ciddi olabilir:
Yaygın yan etkiler: Mide bulantısı, kusma, ishal, iştah kaybı, baş ağrısı, baş dönmesi.
Karaciğer etkileri: Karaciğer enzimlerinde artış görülebilir.
Teratojenik etkiler: Miltefosin, gebelikte kullanıldığında doğum kusurlarına yol açabilir, bu yüzden gebelerde kesinlikle kullanılmamalıdır.
Nöropsikiyatrik etkiler: Nadir olarak baş dönmesi, kafa karışıklığı ve diğer psikiyatrik belirtiler görülebilir.
Kullanım Yöntemi ve Dozaj

Miltefosin, oral yolla alınan bir ilaçtır. Tablet formunda mevcut olup, genellikle 28 gün süresince günlük olarak alınır. Tedavi süresi ve dozaj, enfeksiyonun türüne ve şiddetine göre değişiklik gösterebilir.
Dozaj: Genellikle, tedavi 2-4 hafta arasında sürer. Viseral leishmaniasis için günlük doz 100 mg olarak başlanabilir ve bu doz, tedavi süresi boyunca hastanın durumuna göre düzenlenebilir.
Erişilebilirlik

Miltefosin, Impavido markasıyla ticari olarak satılmaktadır. Leishmaniasis'in yaygın olduğu bölgelerde, özellikle Endonezya, Hindistan, Doğu Afrika ve Güney Amerika gibi yerlerde bulunabilir.
Direnç ve Kombinasyon Tedavisi

Bazı bölgelerde, miltefosine karşı direnç gelişimi bildirilmiştir. Bu, ilacın etkinliğini sınırlayabilir ve tedavi başarısını etkileyebilir. Bu nedenle, miltefosin bazen diğer anti-leishmanial ilaçlarla kombine edilerek kullanılabilir. Liposomal amfoterisin B gibi ilaçlar, dirençli vakalarda alternatif tedavi seçenekleri sunar.
Tarihçe ve Gelişim

Miltefosin, ilk olarak kanser tedavisi amacıyla geliştirilmiştir. Ancak, Leishmania parazitlerine karşı etkili olduğu 1980'lerde keşfedildi. 2000'li yılların başında, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından viseral leishmaniasis tedavisi için onaylanmış ve kullanımı yaygınlaşmıştır. Miltefosin, şu anda leishmaniasis tedavisinde yaygın olarak kullanılan birkaç oral ilaçtan biridir.
Tıbbi Uyarılar ve Önlemler

Gebelik ve Emzirme: Miltefosin, gebelikte kesinlikle kullanılmamalıdır. Emziren anneler de tedavi sırasında ilacı kullanmamalıdır.
Karaciğer ve Böbrek Sorunları: Karaciğer veya böbrek fonksiyonları bozuk hastalar dikkatle izlenmelidir. Bu hastalar için doz ayarlamaları gerekebilir.
Dalga yalama zonu

Çalkantı
Çalkantı (coğrafyada akıntı), gelen bir dalga kırıldıktan sonra sahile vuran çalkantılı bir su tabakasıdır. Çalkalama hareketi, kıyıdaki dolguları (kum, çakıl, vb.) sahilden aşağı ve yukarı hareket ettirerek kıyı boyunca tortu değişimine neden olabilir. Çalkalama hareketinin zaman ölçeği, kıyı türüne bağlı olarak saniyelerle dakikalar arasında değişir (kıyı türleri bkz. Şekil 1). Genelde daha düz kıyılarda daha fazla çalkantı meydana gelir. Çalkalama hareketi, morfolojik özelliklerin oluşumunda ve çalkalama alanındaki değişimlerde birincil rolü oynar. Çalkantı hareketi, daha geniş kıyı morfodinamiğindeki anlık süreçlerden biri olarak da önemli bir rol oynamaktadır.
Şekil 1. Wright ve Short (1983) tarafından dağıtıcı, orta ve yansıtıcı plajları gösteren plaj sınıflandırması.
Akıntı ve geri akıntı

Çalkalama iki aşamadan oluşur: basma (karada akış) ve geri akıntı (açık deniz akışı). Genellikle ters akıntı geri akıntıdan daha yüksek hıza ve daha kısa süreye sahiptir. Kıyı hızları en fazla ayaklanmanın başlangıcındadır ve daha sonra azalırken açık deniz hızları geri yıkamanın sonuna doğru artar. Ayaklanmanın yönü hakim rüzgarla değişirken geri yıkama her zaman sahil şeridine diktir. Bu asimetrik eğik hareket, kıyı boyunca tortu taşınmasının yanı sıra kıyı şeridi sürüklenmesine de neden olabilir.
Çalkantı morfolojisi

Çalkalama bölgesi, plajın fırtınalar sırasında yoğun erozyonun meydana geldiği sırt kepçesi ve sörf bölgesi arasındaki üst kısımdır (Şekil 2). Çalkalama bölgesi dönüşümlü olarak ıslak ve kurudur. Sızma akışı ve plaj yeraltı suyu tablosu arasında sızma (hidroloji) (su tablasının üstünde) ve sızma (su tablasının altında) gerçekleşir. Beachface, berm, beach step ve beach cusps; eğik hareketle ilişkili tipik morfolojik özelliklerdir. Sızma (hidroloji) ve eğik hareketle tortu taşınması, sahil yüzünün eğimini yöneten önemli faktördür.
Çalkantı morfolojisi > Beachface

Plaj yüzeyi, plaj profilinin eğilme işlemlerine tabi olan düzlemsel ve nispeten dik kısmıdır (Şekil 2). Plaj yüzeyi, bermden gelgit seviyesine kadar uzanır. Sahil yüzeyi, yukarı ve geri yıkama ile tortu taşınması miktarı eşit olduğunda çalkalama hareketi ile dinamik bir dengededir. Plaj yüzeyi denge eğiminden daha düz ise ayaklanma tarafından daha fazla tortu taşınır ve net karasal tortu taşınmasına neden olur. Eğer sahil yüzeyi denge eğiminden daha dik ise tortu taşınmasına geri yıkama hakimdir ve bu net deniz kıyılarında tortu taşınmasına neden olur. Denge sahil yüzeyi gradyanı, çalkalama bölgesindeki tortu boyutu, geçirgenlik ve düşme hızı ile dalga yüksekliği ve dalga periyodu gibi faktörlerin karmaşık bir ilişkisi ile yönetilir. Plaj yüzeyi, morfolojik değişiklikleri ve dengeleri anlamak için sörf bölgesinden ayrı olarak düşünülemez, çünkü bunlar sörf bölgesi ve sığ dalga süreçleri ile dalgalı bölge süreçlerinden güçlü bir şekilde etkilenir.