stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Fârâbî bibliyografyası
İlahiyata ilişkin eserleri

Akıl hakkında kitap (Kitâb-ün fi'l-akl)
Aklın niteliği ve dereceleri üzerine olan bu eserin büzük ve küçük olmak üzere iki versiyonundan söz edilmesine karşın sadece küçük olanın el yazmaları bugüne kadar ulaşabilmiştir. Eldeki pek çok kopyadan biri Süleymaniye kütüphanesi Fatih koleksiyonu Numara 6416/4'tedir. Eser üç defa Latince'ye çevrilmiştir. Bunlardan biri 1314'te Kalonymos tarafından Liber Alfarabii De intellectu et intellecto adıyla yapılmıştır.
Önemli sorular kitabı (Kitâb-ü uyûn-il-mesâil)
Aslında 360 soru ve cevabı içerdiği söylenen eser, mantığa dair bir giriş ve tabiat ve ilahiyat üzerine soru ve cevaplarla devam eder. Farabi, bunu tam bir eser olarak kaleme almamış olabilir. El yazması pek çok kopyası vardır. Bunlardan ikisi Süleymaniye kütüphanesi Ayasofya koleksiyonu numara 2577/1 ve 4600/2'de bulunmaktadır. Metin 1836'da Franz August Schmölders tarafından Bonn'da Documenta philosophiae Arabum adıyla basılmıştır. Ayrıca Friedrich Dieterici tarafından Almancaya çevrilmiştir. Bazı parçaları ise İbraniceye çevrilmiştir.
Bir ve birlik kitabı (Kitâb-ül-vâhid ve'l-vahde)
Bir kavramı ve bir sözcüğünün çeşitli anlamlarının anlatıldığı bu metin henüz basılmamış, elyazması olarak durmaktadır.
Filozof Aristoteles'in amaçları (Kitâb-ül agrâz-il-Hâkîm Aristôtâlis)
Aristo Metafizik adlı kitabını açıklamak için yazılmış olan bu kitap, İbn-i Sina'anın bahsettiği ve Aristo'yu anlamasını sağlayan eserdir. Dieterici tarafından Almancaya çevriliğ basılmıştır. Kahire'de de Filozofun amacının açıklanması (İbâne'an garaz-il Hakim) adı altında basılmıştır.
Platon felsefesi (Kitâb-u felsefet-i Eflatûn)
Platon'un felsefesini açıklamak için yazılmıştır. 13. yüzyılda Samtob b. Yosep tarafından İbraniceye çevrilmiştir. Eldeki tek kopyası Süleymaniye kütüphanesi Ayasofya koleksiyonunda numara 4833'te bulunmaktadır. Franz Rosenthal ve Richard Rudolf Walzer tarafından latince çevirisi ile birlikte 1943'te Londra'da basılmıştır. Eser 1974'te Hüseyin Atay tarafından Türkçeye çevrildi ve Farabi'nin Üç Eseri (Mutluluğu kazanma, Eflatun felsefesi, Aristo felsefesi) adıyla yayınlandı.
Aristo Felsefesi (Felsefet Aristutalis)
Aristo'nun felsefesini açıklamak için yazılmıştır. Bir el yazma kopyası Süleymaniye kütüphanesi Ayasofya koleksiyonunda numara 8433'te bulunmaktadır. Muhsin Mehdi tarafından 1961'de Beyrut'ta yayınlandı. Eser 1974'te Hüseyin Atay tarafından Türkçeye çevrildi ve Farabi'nin Üç Eseri (Mutluluğu kazanma, Eflatun felsefesi, Aristo felsefesi) adıyla yayınlandı.
Felsefe soruları ve onların cevapları (El-mesâil-ül-felsefîye ve'l-ecvibet-ü'anha)
Kaynaklarda 23 felsefi sorunun cevaplandığı bir eser olarak gösterilmesine karşın eldeki kopyalarda 42 soru ve cevabı vardır. Muhtemelen bizzat Farabi değil, öğrencileri tarafından derlenmiş bir eserdir. Dietirici tarafından Almancaya çevrilip basılmıştır. Todros Todrosi tarafından latinceye çevrişmiştir.
Siyaset ve ahlak felsefesine ilişkin eserleri

Mutluluğu kazanma kitabı (Kitâb-ü tahsil-il saâde)
Farabi'nin siyaset felsefesine ilişkin görüşlerinin olduğu bir eserdir. Farabi'nin siyaset felsefesinde insanın erdemi önemlidir ve bu yüzden insanın erdemli olmasını sağlayacak bilgilerden bahseder. Ayrıca bu bilgileri içinde yer alan kavramlarının ayrıntılı açıklamalarını yapar. Bazı parçaları İbraniceye çevrilmiştir. Hicri 1345'te Haydarabad'da Resâilu’l-Fârâbî içinde basılmıştır.
Mutluluk yolunu gösterme kitabı (Kitâb-üt-tenbîh alâ sebil-il-saâde)
Çoğu zaman bir önceki kitapla karıştırılır, fakat farklı bir felsefi ahlak kitabıdır.1346'da Haydarabad'da, 1354'te Bombay'da basılmıştır.
Faziletli şehir halkı fikirlerinin esasları (Kitâb-ün fî mebâdî ârâ-i ehl-il Medînet-il-fâzıla)
Farabi, ideal bir şehrin nasıl olması gerektiğini kendi felsefi düşüncelerine uygun şekilde belirler. Kitap, Tanrı'nın birliği ve sıfatları, akıl ve nefisler, felekler ve akıl ile ilişkileri, cisimler ve onların oluşumları, resilerin nasıl olması gerektiği, vahiy ve peygamberlik gibi birçok konuyu içerir. Farabi, kitaba varlıkların kaynağı olan Tanrıyı tarif ederek başlar, sonra varlıkların nasıl oluştuklarını ve özelliklerini anlatır. Daha sonra insana geçer, insanın maddi ve ruhani taraflarını açıklar. Sonra "insan topluluklarının en mükemmel sahnesi olan" şehri ele alır. Faziletli şehrin(Medine) özelliklerini ve nasıl idare edilmesi gerektiğini açıklar. Sonra bunun tam zıddı olan "Cahil şehir", ele alır ve çelişkilerini gösterir.  Metin 1895'te Dietirici tarafından Leiden'da basılmış, Der Musterstaat adı altında Almancaya da çevrilmiştir. Kitabın Türkçe çevirisi 1990 yılında Nafiz Danışman tarafından yapılmış ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından basılmıştır.
Şehir siyaseti kitabı (Kitâb-ül-siyâset-il-medeniye), Varlıkların başlangıcı (Mebâdi 'l-mevcûdât)
İçeriği bir önceki kitaba benzer. Birçok el yazmaları (Süleymaniye kütüphanesi Ayasofya koleksiyonu, No: 4839/3, 4854/3) vardır ve 1284'te Mose ben Samuel tarafından İbraniceye tercüme edilmiş ve bu tercüme 1850'de Londra'da basılmıştır.
Platon'un sözleri kitabı (Kitâb-ül-elfâz-il-Eflâtuniye)
Kitabın kendi iddiasına göre Platon'un sözlerinden derlenmiş bir ahlak ve siyaset kitabıdır. Süleymaniye kütüphanesi Ayasofya koleksiyonu No:2820-2822'de üç nüsha halinde basılmamış şekilde durmaktadır.
Farabi'ye atfedilen diğer eserler

İki filozofun fikirlerini birleştirme kitabı (Kitâb-ül-cem'i beyn re'yey-il-hâkimeyn)
Farabi'nin Platon ile Aristo'nun düşünceleri arasındaki farkların özde değil görünüşte olduğunu ileri sürerek, bu iki felsefecinin düşüncelerini uzlaştırmaya çalıştığı bir eserdir. Dietrici tarafından Almancaya tercüme edilerek basılmış, ayrıca Kahire'de de yayınlanmıştır. Bir Farsça tercümesi de el yazması olarak durmaktadır.
Hikmetlerin yüzük taşları kitabı (Kitâb-ü füsûs-il-hikem)
Tasavvufi bir eserdir. Büyük sufilerin nefislerini nasıl terbiye ettikleri şairane bir dille anlatılmıştır. Oldukça çok sayıda el yazması kopyaları vardır. Örneğin Ragıp Paşa Kütüphanesi numara 1469, Şehit Ali Paşa Kütüphanesi Numara 1385/6 ve 3 şerh. Metin ve şerhler birçok kere basılmıştır. Almanca tercümesi Max Horten tarafından "Zeitschrift für Assyriologie" dergisinde c.18 ve 20'de "Buch der Ringsteine Fârâbî" adıyla yayınlanmıştır.
İkinci öğretmen (Et-Ta'lîm-üs-sâni)
Bu kitap gerçekte Farabi'ye ait olmamasına karşın ona atfedilen çeşitli rivayetlerden dolayı listeye eklenmiştir. Asılsız olan bu rivayetlere göre Samani hükümdarı I. Mansûr, Farabi'den Yunan felsefesinden yapılmış olan tercümelerin kapsamlı bir özetini çıkarmasını istemiş (bu hükümdar gerçekte Farabi'nin ölümünden 10 yıl sonra tahta çıkmıştır.) ve Farabi de sözde bu eseri kaleme almıştır. İbn-i Sina bu eseri İsfahan'da Sivan-ül-hikme kütüphanesinde bulmuş, güya bütün felsefesini ondan öğrenmiş ve bunu gizlemek için kütüphaneyi yakmış.
Skunk Works

Palmdal Kaliforniya'daki Skunk Works giriş noktası
SR-71 Blackbird, Skunk Works tesislerindeki bir üretim hattındayken
Bir Lockheed Martin hangarının üzerindeki Skunk Works logosu
Skunk Works, Lockheed Martin'in İleri Gelişim Programlarının (Advanced Development Programs), eski adıyla Lockheed İleri Geliştirme Projeleri'nin (Lockheed Advanced Development Projects) resmi takma adıdır. U-2, SR-71 Blackbird, F-117 Nighthawk ve F-22 Raptor gibi ünlü uçak tasarımlarının geliştirilmesinde sorumluydu ve şu an üzerinde çalıştığı ana proje, farklı ülkelerin hava kuvvetlerinde kullanılacak olan F-35 Lightning II çok amaçlı savaş uçağıdır.
Tilt (oyun)

Elektronik bir tilt makinesi
Pinball veya tilt, bir tür arcade oyunudur. Genellikle jetonla oynanan oyunda pinball makinesi denen cam kaplı bir kabinin içindeki bir oyun alanında bir veya daha fazla çelik top oyuncu tarafından hareket ettirilerek puan kazanılmaya çalışılır. Oyunun temel amacı mümkün olduğunca çok puan elde etmektir. Top oyun alanında ne kadar farklı hedefi vurursa o nispette puan kazandırır. Oyun makinesinin alt tarafında oyuncu tarafından kontrol edilen plastik sopalar ile topların tahliye alanına düşmesi engellenmeye çalışılır. Tüm topların tahliye alanına düşmesi ile oyun sona erer.
Thomas Wentworth

| Thomas Wentworth |
| --- | --- |

Doğum: 13 Nisan 1593 Londra, İngiltere
Ölüm: 12 Mayıs 1641 (48 yaşında) Londra Kalesi, İngiltere
Evlilik: Margaret Clifford   Arabella Holles   Elizabeth Rhodes
Çocuk(lar): William

Thomas Wentworth, 1. Strafford Earlü (13 Nisan 1593 - 12 Mayıs 1641) İngiliz devlet adamı İngiliz İç Savaşına giden dönemde önde gelen siyasi kişiliklerdendir. Parlamentoda görev almıştır, koyu I. Charlestaraftarıdır. 1632-1639 arasında İrlanda'da yöneticilik görevi yapmış, İngiltere'ye döndüğünde kralın baş danışmanı olmuştur. Parlamentoya karşı monarşinin konumunu kuvvetlendirmeye çalışmıştır. Parlamentonun, idamını isteyen kararı I. Charles tarafından onaylanınca idam edilmiştir.
Gençlik yılları

Londra'da 13 Nisan 1593 günü Sir William Wentworth'un oğlu olarak dünyaya gelir. Eski bir Yorkshire ailesinin mensubu olarak Cambridge'deki St. John's College'da eğitim görür. 1607 yılında hukuk eğitimi almaya başlar. 1611 yılında ise asalet unvanı alarak 4. Cumberland Earlü Francis Clifford'un kızı Margaret ile evlenir.
Parlamento yılları

1614 yılında Yorkshire bölgesinden parlamentoya girer. 1621 yılında aynı bölgenin temsilcisi olana dek aktif siyasete karışmaz. Bu dönemdeki tutumu belirsizdir, I. James'in parlamentoya haklarını vermemesini kabul etmeyip, protestoları desteklerken, İspanya ile savaşa da karşı tutum almıştır. 1622 yılında eşi Margaret ölünce derin bir kedere kapılır. 1625 yılında Clare Earlü John Holles'in kızı Arabella Holles ile evlenir.1625 yılında I. Charles'ın ilk parlamentosunda Yorkshire vekili olur. Bu dönemde İspanya ile gündemde olan savaşa karşı çıkar. I. James'ın ölümünden sonra savaş vergilerine karşı çıkar. Kasım ayında parlamento kapatılınca Yorkshire valisi olarak görevlendirilir. Wentworth'un muhalif tutumu diğerlerinden farklıydı, monarşiye hizmet etmek istiyor ancak kralın siyasi hattını eleştiriyordu. 1627 yılında zoraki vergileri ödemeyi reddettiği için kısa süreli olarak hapse atılır. 1628 yılında Wentworth kralın yetkilerini kısıtlamayı amaç edinen Petition of Right belgesinin önde gelen destekçilerinden birisi haline gelir. Kral zorla da olsa belgeyi imzalayınca Wentworth monarşiye desteğini sunduğu için arkadaşları tarafından hain ilan edilir, 1628 yılı 22 Temmuz günü Baron olur. Aynı yıl içinde keyfi vergilendirme ve cezai yaptırım olarak verilen hapis cezalarına karşı yükselen muhalif seslere katılsa da kralın mutlak otoritesini sorgulamaz. Bu dönemde monarşinin ayrıcalıklarıyla halkın özgürlüklerini ayrılmaz bir bağla bir arada tutma amacındadır. 1629 dönemi parlamentosu kral ve parlamento arasında orta yol bulunamadan sona erer. Wentworth bu dönemde kralın parlamentoya hakim olması yönünde çalışır. Kralın önde gelen danışmanlarından birisi konumuna gelir ve parlamento olmaksızın 11 yıl boyunca süren mutlak monarşi döneminde krala hizmet eder.
İrlanda

1629 yılı Kasım ayında kraliyet danışma meclisi üyesi olur. 1632 yılı Ocak ayında İrlanda'ya vali olarak atanır, 1633 yılı Temmuz ayında Dublin'e geçer. Burada henüz ulusal birliğin sağlanamadığı bir toplumla karşı karşıya gelmiştir. Protestan ve Katolik nüfus arasında sorunlar, yerli İrlandalılarla Norman döneminden gelmiş olan İngiliz koloniciler arasındaki sorunlar sürmektedir. Neredeyse bir kral yetkileriyle adaya gelen Wentworth idari yönetimde reformlar yapar. İspanya ile ticareti güçlendirir, dokuma sanayisine eğilir ve ülkenin hammadde kaynaklarının çıkartılmasına yönelik girişimlerde bulunur. Gümrük vergilerini artıran Wentworth kıyılardaki korsanlığa karşı kurduğu kolluk kuvvetleriyle başarı kazanır. İrlanda Kilisesini destekleyerek mal varlığını güvenceye alır. Yönetimi sırasında tarafgir olduğu ve baskıcı yöntemler kullandığı için eleştirilir. İrlanda'da şehre ait kamu kurumlarının mallarına keyfi olarak el koyması hükûmetine karşı tepki çeker. Wentworth bu dönemde özellikle köklü Burke ailesiyle şiddetli sorunlar yaşar. Wentworth'un sorun yaşadığı başka bir kuvvetli derebeyi ise Cork Earlü Richard Boyle olur. Kraliyet otoritesine karşı Boyle'un etkisinin azaltılması gereğine inanan Wentworth, Boyle hakkında kamu kurumlarını zarara uğratma suçlamasını öne sürer. İrlanda'nın İngiltere'ye bağlanması için Katolik inancının geriletilmesi gereğine inanan Protestan Wentworth bu görüşüne rağmen Katolikliğe doğrudan saldırmaz. Onun döneminde hiç de azımsanmayacak yenilikler yaşanmış, İrlanda'da ilk tiyatro bu dönemde kurulmuştur. İrlanda'daki Katolik derebeylerinin etkisini azaltmak için arazilerine el koymayı planlayan Wentworth, karşısında birleşmiş halde derebeylerini bulunca geri adım atmak durumunda kalır. Wentworth İrlanda'daki uygulamalarından sonra zorba ve despotik olarak anılmış, görüşünün sorulduğu konularda da disipline edici şekilde davranılmasını salık vermiştir.
İngiltere'ye geri dönüşü

Wentworth 1639 yılı Eylül ayında İngiltere'ye geri çağrılır. Bu dönemde İngiltere'de kraliyetin içinde bulunduğu iflas durumu ve İskoçya ile askeri durum hakkında kralın baş danışmanı konumuna getirilir. İngiltere'de bulunmadığı dönemde krala ve savaş vergilerine karşı oluşmuş olan muhalefetten habersiz olarak savaş bütçesi hazırlayacak olan bir parlamento çağrısı yapılmasını önerir. 1640 yılı Ocak ayında Strafford Earlü olarak ödüllendirilir. Mart ayında İrlanda'ya geçerek buradaki parlamentodan İskoçlara karşı yapılacak askeri seferin desteklenmesi amacıyla yüklü bir bütçe kabul edilmesini sağlar. Döndüğünde İngiltere'de halen bütçe onayının çözülmediğini görerek Avam Kamarasında kral yanlısı isimlerden destek istemeye karar verir. Buna rağmen Avam Kamarası İskoçlarla barış yapılması kararında ısrarcı olur. Avam Kamarasını aşarak Londralı vergi mükelleflerinden bir kaynak yaratmaya çalışan Wentworth, paranın değerini düşürüp artırılan altına el koymayı planlar. tüm bu çalışmaları işe yaramayınca Charles yeniden parlamentoyu açmak zorunda kalır. "Long Parliament" olarak adlandırılacak olan bu parlamento 3 Kasım 1640 tarihinde açılır.
1640 yılına gelindiğinde monarşinin krizi nedeniyle yeni bir Parlamento çağrılmasından başka bir yol kalmamış durumdadır. Wentworth, 3 Kasım 1640 tarihinde toplanan ve tarihte Long Parliament olarak anılan parlamentoya katılması için kral tarafından Londra'ya çağrılır. 11 yıldır toplanması engellenmiş olan parlamentonun ilk icraatlarından birisi Wentworth'u İrlanda'daki uygulamalarından dolayı soruşturmak olur. 9 Kasım günü oturumlara atılan Wentworth kralla görüşerek hakkındaki soruşturmayı durdurmasını söyler, muhalif liderlerin İskoçlarla temas ettiği söylentisinin yayılmasını salık verir. Parlamentoda John Pym tarafından yapılan suçlamalara bizzat cevap veren Wentworth gözaltına alınır. Wentworth'un kraliyet kurumlarına karşı gizli darbe planları peşinde olduğu iddia edilir.
Sonraki dönem

Ana madde: İngiltere İç Savaşı
Wentworth'un öncek görevlerindeki otoriter tutumu aşırıya kaçsa da suçu vatan hainliği değildi. İrlanda'dan çok sayıda şikayet gelse de, düşmanları hangi eyleminin hainlik olarak tanımlanabileceğini gösterememiştir. Kendisi hakkında başlatılan soruşturma Wentworth tarafından yapılan başarılı savunmanın ardından 10 Nisan 1641 günü başarısız olarak kapatılır. Avam Kamarasındaki muhalifler Wentworth'un ellerinden kaçmakta olduğunu görünce taktik değiştirip soruşturma yerine doğrudan vatana ihanetten azil yönünde karar almaya koyulurlar. Karar 204'e karşı 59 oyla kabul edilir. Bu aşamada lordlar Wentworth'un ömür boyunca kamu hizmetinden men edilmesini yeterli bir ceza olarak görmektedir. Parlamentonun Wentworth'un 5 Mayıs 1641 tarihli askeri bir harekâtla kurtarılması planından haberdar olunca ılımlıların önerisi rafa kaldırılır. Özellikle halkın iradesi olarak görülen parlamentoya karşı askeri zor aygıtına başvurulmasına yönelik aşağıdaki sözlerinin yazılı kaydı onun sonunu hazırlar:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Efendim, siz görevinizi yaptınız ancak kullarınız kendi görevlerini yapmakta başarısız oldular. Bu durumda hükûmet idaresindeki geleneksel usullerden azade olarak olağanüstü çözüm yollarına başvurabilirsiniz. İrlanda'da bir ordunuz var, bununla krallığınızda denetimi yeniden kurabilirsiniz. | „ |
—Kral I. Charles'a özel toplantıda düşüncelerini aktaran Strafford Earlü Thomas Wentworth
Wentworth'un düşmanları artık onun öldürülmesi için uğraşmaktadır. Karar onaylanmak için kralın onayını beklemektedir. Kendisine son derece sadakatle bağlı olan ve monarşi için çalışan Wentworth'un ölüm fermanının önüne gelmesiyle kral çok büyük bir çelik yaşar. Ancak Parlamentonun bu kararını reddetmek monarşi için çok olumsuz sonuçlara yol açacaktır. I. Charles karar vermeden önce piskoposlardan durumu değerlendirmelerini isteyince burada da görüş farklılıkları oluşur. Charles, 10 Mayıs günü çaresiz kararı onaylamak zorunda kalmıştır, Wentworth da kralın manevi sorumluluk hissetmemesi için uzlaşmanın önemine dair bir mektup kaleme alır.
Ölümü

Wentworth, fermanın onaylanmasından iki gün sonra Tower Hill'de infaz edilir. İdama Başpiskopos Laud nezaret etmiştir. 12 Mayıs 1641 günü yapılan infaza katılan Londralıların sayısı hakkında tutarsız bilgiler olsa da oldukça büyük bir kalabalığın katıldığı bilinmektedir.
Wentworth'un idamından sonra İrlanda'da 1641 yılı Ekim ayından başlayarak kanlı ayaklanmalar patlak verir. Ayaklanmaya müdahale etmek için ordu meydana getirme gündemi kralla Parlamento arasında yeni gerilimlere yol açar. Wentworth'un İrlandalı düşmanları bile onun ölümünden sonra durumun daha kötüye gittiğini itiraf etmiştir. Kral I.Charles, 1649 yılındaki kendi idamı öncesinde, Tanrının onu Wentworth'un idamını onayladığı için cezalandırdığını söyleyecektir.
Değerlendirme

Wentworth hayatı boyunca hem çok şiddetli düşmanlar kazanmış, hem de kendisine çok bağlı dostları olmuştur. İrlanda'da kendisiyle birlikte görev yapan Christopher Wandesford, George Radcliffe ve Guildford Slingsby ona sonuna kadar sadık kalmışlardır. Wentworth'un idamı öncesinde Slingsby'ye oldukça duygu yüklü bir mektup yazmış olduğu bilinmektedir. Ailesine bağlı bir eş ve baba olmuştur. Korkutucu dış görüntüsüne rağmen fiziksel şiddet uyguladığına dair bir gösterge mevcut değildir.
Ailesi

Stafford üç kez evlenmiştir:
Margaret Clifford (ö.1622)
Arabella Holles (ö.1631), 1625 yılında Stafford ile evlenmiştir
Elizabeth Rhodes (ö.1688), 1632 yılında Stafford ile evlenmiştir
Stafford'un oğlu William 1662 yılında parlamento kararıyla 2. Stafford Earlü olarak tanınır ve babasının yasal mirasını devam ettirir. Stafford ve Arabella'nın William'ın dışında iki kızı da vardır. 1627 doğumlu olan Anne Edward Watson ile evlenir. 1630 doğumlu Arabella ise Justin McCarthy ile evlenir. Anne üzerinden ilerleyen ailenin bireyleri arasında ünlü devlet adamı Charles Watson-Wentworth da bulunur. Wentworth'a duyulan öfke iç savaş yıllarında ailesine karşı tepki olarak ortaya konmamış, aileye parlamento saygıyla davranmıştır.
Canlandırmaları

Cromwell adlı 1970 İngiliz yapımı sinema filminde Patrick Wymark tarafından canlandırılmıştır.
Renato Cajá

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Renato Adriano Jacó Morais
Doğum tarihi:  15 Eylül 1984 (40 yaşında)
Doğum yeri:  Paraíba, Brezilya
Boyu:  1,73 m (5 ft 8 in)
Mevkii:  Forvet arkası
Altyapı kariyeri
2000-2001:  Mogi Mirim U-17
2001:  América-MG
2002-2004:  Mogi Mirim U-20
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2003-2005 |  Mogi Mirim |  0 |  (0) |
| 2006 |  Ferroviária-SP |  28 |  (4) |
| 2007 |  Juventude |  35 |  (5) |
| 2008 |  Ponte Preta |  39 |  (15) |
| 2009 |  Al-Ittihad |  25 |  (3) |
| 2009 |  Grêmio |  5 |  (0) |
| 2010-2011 |  Botafogo |  45 |  (8) |
| 2011-2014 |  Guanco Hengda |  10 |  (0) |
| 2011-2012 |  → Ponte Preta (kiralık) |  16 |  (5) |
| 2012 |  → Kashima Antlers (kiralık) |  14 |  (2) |
| 2013 |  →Vitória (kiralık) |  32 |  (2) |
| 2014 |  → Bursaspor (kiralık) |  8 |  (0) |
| 2014-2015 |  Ponte Preta |  35 |  (11) |
| 2015-2016 |  Sharjah FC |  17 |  (1) |
| 2016-2017 |  Bahia |  32 |  (4) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Renato Cajá (d. 15 Eylül 1984, Paraíba), Brezilyalı eski futbolcudur.
İlk yılları

Renato 1984 yılında yetiştirdiği futbolcularla ünlü Brezilya'da doğdu. Futbola ise Mogi Mirim EC takımının altyapısında 2000 yılında başladı. 2001'de ise América-MG takımının altyapısına kiralandı. 2002-2004 yılları arasında ise U-20 takımında oynadı. 2003'te Mogi Mirim takımında profesyonel sözleşme imzaladı. 2 sene burada oynayan oyun kurucu, 2006 yılında ise Ferroviária-SP takımına transfer oldu. Bu takımda 28 maça çıkan oyuncu 4 gol attı ancak yaptığı asistler ve koşularla dikkat çekti. 2007 yılında ise Gremio takımının pilot takımı olan yeşil-beyazlı ekip Juventude'a transfer oldu. Burada yalnızca yarım sezon geçiren maestro, 35 maça çıktı ve 5 gol attı. Sezonun bitmesiylede Ponte Preta ile sözleşme imzaladı. Bu takımda 1 sezon kalan oyuncu toplam 39 maça çıkarken 15 tane de gol atarak kariyerinin en verimli sezonunu yaşadı. Bu performansının ardından ise Dûrî el-Muhtarifin es-Suudî ekiplerinden Al-Ittihad'a transfer oldu. Dûrî el-Muhtarifin es-Suudî'nde ise 25 maça çıkan oyuncu 3 gol attı ve 5 asist yaptı. Aynı sezon ise uyum sağlayamadığı için ülkesi takımlarından Grêmio'ya transfer oldu ancak kadroda düşünülmedi ve sadece 3 maça çıkabildi. 2010-11 sezonu içinse Botafogo'ya satıldı. Bu takımda 45 maça çıkan oyuncu 8 tanede gol attı.
Guangzhou

8 Mart 2011'de Congguo Cuçio Şiehui Çaoci Liensai ekibi Guangzhou Evergrande tarafından bu kulüp ile 4 yıllık sözleşme imzalandığı açıklandı. Ayrıca oyuncunun conserves bedeli için US$2.25 milyon bedel ödeneceği de belirtildi. 9 Nisan'da ilk maçına Nanchang Hengyuan karşısında 1-1 biten maçta çıktı.17 Nisan'da Guangzhou Evergrande'nin Beiçing Guoan ile kendi evinde lig'de oynayan oyuncu, menajer Lee Jang-Soo tarafından oyundan alınmasına çok sinirlendi ve dire olarak soyunma odasının yolunu tuttu. Bu davranışından dolayı ise kulüp yönetimi tarafından 3 maç oynamama ve rezerv takıma gitme cezası aldı. Takım oyuncularından Cléo'nun sakatlığından sonra ise oynama şansı buldu. Ancak Renato takımın sistemine adapte olamadı. 2 Temmuz'da Arjantinli oyun kurucu Darío Conca'nun Guangzhou Evergrande takımına rekor bir bonservis olan $10 milyon bedel ile kadroya katılmasının ardından Renato Cajá yabancı sınırı nedeniyle kadro dışı kaldı. 15 Temmuz'da ise eski kulübü Ponte Preta takımına 600,000 dolar bedel ile 1 yıllığına kiralandı. Bu takımda bir sezonda 16 maça çıkan oyuncu 5 gol attı.
Haziran 2012'de, Renato Cajá J1 League ekibi Kashima Antlers'ya 6 aylığına kiralandı. Kashima Antlers also had an option to make the move permanent in the end of the 2012 league season with a fee of US$2 million. Renato Cajá ilk maçına 2012 J. League Cup çeyrek finali ilk ayağında çıktı. Cerezo Osaka ile 25 Temmuz'da oynanan bu maçta oyuncu Dutra'nın yerine ikinci yarıda dahil oldu. J League'de ise ilk maçına 3 gün sonra çıktı ve takımı Sanfrecce Hiroshima ile 2-2 berabere kaldı. 1 Ağustos'ta Renato Cajá, Kashima için ilk golünü attı. 30 Aralık'a kadar bu takımda kalan oyuncu, 14 maça çıktı ve biri serbestvuruş olmak üzere iki gol attı.
Renato Cajá 15 Mart 2013'te ise ülkesinin takımlarından Vitória ile kiralık sözleşme imzaladı. Renato sezonu 32 maçta 2 gol ile bitirdi.
Bursaspor

2013-14 devre arası gelmeden takımın oyun kurucusu Pablo Martin Batalla'nın takımından ayrılmasının ardından adı Samuel Holmen başta olmak üzere birçok oyun kurucu ile geçen Bursaspor, 13 Ocak 2014 tarihinde resmi sitesinden Caja ile satın alma opsiyonu Bursaspor'da olma küzere kiralık olarak anlaşıldığını açıkladı. Aynı günün akşamı Bursa'ya gelen oyuncu; "Çok mutluyum. Elimden gelenin en iyisini yapmak istiyorum. Hedef ve beklentilerim büyük. Yönetimin bana olan güvenini hissediyorum. Bunun karşılığını vermek çalışacağım. Fernandao ile defalarca oynadım. Çok iyi bir oyuncu. 5 ay kendimi kanıtlamak için yeterli bir süre ama benim hedefim çok daha üzere Bursaspor'da kalabilmek. Her takımda şampiyonluklar yaşadım. Bunlara bir yenisini de Bursaspor'da yaşamak istiyorum." ifadelerinde bulundu.