stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sürdürülebilir gelişme
Alt gruplar > Siyaset

Ayrıca bakınız: Çevre politikası, Çevresel yönetim ve Sürdürülebilirlik ölçümleri ve endeksleri
Bir araştırmada, sosyal göstergelerin ve dolayısıyla sürdürülebilir gelişme göstergelerinin, temel amacı kamu politikalarını bilgilendirmeyi amaçlayan bilimsel yapılar olduğu sonucuna varılmıştır. Uluslararası Sürdürülebilir Gelişme Enstitüsü benzer şekilde ölçülebilir varlıklar ve ölçümler oluşturmak için sürdürülebilirlik endeksine bağlı bir siyasi politika çerçevesi geliştirmiştir. Çerçeve altı temel alandan oluşmaktadır:
Uluslararası ticaret ve yatırım
Ekonomi politikası
İklim değişikliği ve enerji
Ölçme ve değerlendirme
Doğal kaynak Yönetimi
İletişim teknolojileri.
Birleşmiş Milletler Küresel Kompakt Şehirler Programı, sürdürülebilir politik gelişmeyi, olağan tanımı devletlerin ve yönetişimin ötesine genişletecek şekilde tanımlamıştır. Politika, ortak bir toplumsal yaşamın düzenlenmesi, yetkilendirilmesi, meşrulaştırılması ve düzenlenmesine ait olan temel sosyal iktidar sorunları ile ilgili uygulamaların ve anlamların alanı olarak tanımlanır. Bu tanım, politik değişimin ekonomik, ekolojik ve kültürel zorluklara cevap vermede önemli olduğu görüşü ile uyumludur. Aynı zamanda, ekonomik değişim politikalarının ele alınabileceği anlamına gelir. Politika alanının yedi alt alanını listelediler:
Organizasyon ve yönetişim
Kanun ve adalet
İletişim ve eleştiri
Temsiliyet ve müzakere
Güvenlik ve uyum
Diyalog ve uzlaşma
Etik ve hesap verebilirlik
Bu Brundtland Komisyonu'nun, insan hakları ilkeleriyle yönlendirilen gelişmeye vurgusu ile uyumludur (yukarıya bakınız).
Alt gruplar > Kültür

Farklı bir vurgu ile çalışan bazı araştırmacılar ve kurumlar, ekonomik, çevresel ve sosyal üçlü alt boyutların, çağdaş toplumun karmaşıklığını yansıtmaya yetmiyor gibi görünmesinden dolayı, sürdürülebilir gelişmenin boyutlarına dördüncü bir boyutun eklenmesi gerektiğini belirtti. Bu bağlamda, Kültür için Gündem 21 ve Birleşmiş Kentler ve Yerel Yönetimler İcra Bürosu, Dünya Yerel ve Bölgesel Liderler Zirvesi - Meksiko'da düzenlenen UCLG 3. Dünya Kongresi çerçevesinde, 17 Kasım 2010 tarihinde kabul edilen "Kültür: Sürdürülebilir Gelişmenin Dördüncü Ayağı" politika bildirisinin hazırlanmasına öncülük etti. Bu belge yeni bir bakış açısı başlatıyor ve ikili bir yaklaşımla kültür ve sürdürülebilir gelişme arasındaki ilişkiye işaret ediyor: sağlam bir kültürel politika geliştirmek ve tüm kamu politikalarında kültürel bir boyutu savunmak. Sürdürülebilirlik Halkaları yaklaşımı, ekonomik, ekolojik, politik ve kültürel sürdürülebilirliğin dört alanını birbirinden ayırıyor.
Diğer kuruluşlar da dördüncü bir sürdürülebilir gelişme alanı fikrini destekledi. Avrupa Birliği tarafından desteklenen "Farklı Bir Dünyada Sürdürülebilir Gelişme", Mükemmellik Ağı, multidisipliner kapasiteleri birleştiriyor ve kültürel çeşitliliği sürdürülebilir gelişme için yeni bir stratejinin kilit unsuru olarak yorumluyor. Sürdürülebilir Gelişme Teorisinin Dördüncü boyutuna, UNESCO IMI Enstitüsü İcra Direktörü Vito Di Bari tarafından, 1987 Birleşmiş Milletler Ortak Geleceğimiz raporundan ilham alan sanat ve Neo-Fütürizm mimarlık hareketi manifestosunda atıfta bulunuldu. Metropolis tarafından kullanılan Sürdürülebilirlik Halkaları yaklaşımı (dördüncü) kültürel alanı, zamanla sosyal anlamın sürekliliğini ve süreksizliklerini ifade eden uygulamalar, söylemler ve maddi ifadeler olarak tanımlar.
Alt gruplar > Kültür > Sürdürülebilir Gelişme Çerçevelerinde Kültürel Unsurlar

Son zamanlarda, insan merkezli tasarım ve kültürel işbirliği, marjinal topluluklarda sürdürülebilir gelişme için popüler çerçeveler olmuştur. Bu çerçeveler, paylaşım alanının bütünsel değerlendirmesinin yanı sıra paylaşmayı ve tartışmayı gerektiren açık diyalogu içerir. Özellikle marjinalleşmiş topluluklarda sürdürülebilir gelişme üzerinde çalışırken, kültürel vurgu, proje kararlarında hayati bir faktördür, çünkü büyük ölçüde yaşamlarının ve geleneklerinin yönlerini etkilemektedir.
Ortak çalışanlar ortak tasarımda eklemlenme teorisini kullanır. Bu, birbirlerinin düşünce sürecini ve sürdürülebilir projeleri anlamalarını sağlar.
Ortak tasarım yöntemini kullanarak, yararlanıcıların bütünsel ihtiyaçları dikkate alınmaktadır. Sosyokültürel ve ekolojik faktörlerle ilgili kesin kararlar verilir ve uygulamalar yapılır.
Alt gruplar > Kültür > Sürdürülebilir Gelişme Çerçevelerinde Kültürel Unsurlar > İnsan Merkezli Tasarım

Kullanıcı odaklı çerçeve, büyük ölçüde kullanıcı katılımına ve planlama sürecinde kullanıcı geri bildirimlerine dayanır. Kullanıcılar, yeni bir iyileştirme ve değişiklik turunda düşünülebilecek yeni perspektif ve fikirler sunabilirler. Araştırmacı ve katılımcı arasındaki daha bağlamsal ve duygusal şeffaflık nedeniyle, tasarım sürecine artan kullanıcı katılımının, tasarım konularının daha kapsamlı bir şekilde anlaşılmasını arttırabileceği söylenir. İnsan merkezli tasarım'ın temel bir unsuru, kültürel antropoloji tarafından benimsenen bir araştırma yöntemi olan etnografidir. Bu araştırma yöntemi, araştırmacıların gözlemlere tamamen kendilerini vermelerini gerektirir; böylece örtülü detaylar da kaydedilir.
Alt gruplar > Kültür > Sürdürülebilir Gelişme Çerçevelerinde Kültürel Unsurlar > Yaşam Döngüsü Analizi

Birçok topluluk çevresel kaygıları dile getirdiğinden, yaşam döngüsü analizi genellikle bir ürünün veya prototipin sürdürülebilirliğini değerlendirirken yapılır. Genel değerlendirme, titiz bir planlama, tasarım, uygulama ve değerlendirme döngülerine sahip aşamalar halinde yapılır. Malzeme seçme kararı üzerinde, uzun ömürlülük, yenilenebilirlik ve verimliliğin güçlü bir etkisi vardır. Bu faktörler, araştırmacıların olumlu çevresel, sosyal ve ekonomik etkilerle uyumlu toplum değerleri konusunda bilinçli olmalarını sağlar.
Modern sürdürülebilir gelişme kavramı çoğunlukla 1987'den Brundtland Raporu'ndan türetilmiş olsa da, aynı zamanda sürdürülebilir orman yönetimi ve yirminci yüzyıl çevre endişeleriyle ilgili daha önceki fikirlere dayanıyor. Konsept geliştikçe, odağı ekonomik kalkınma, sosyal kalkınma ve gelecek nesiller için çevre korumasına daha fazla yönelmiştir. “Sürdürülebilirlik” teriminin, insanlığın ekosistem dengesi hedefi olarak görülmesi gerektiği ileri sürülmüşken, “sürdürülebilir gelişme” ile ise bizi sürdürülebilirliğin son noktasına götüren bütünsel yaklaşım ve geçici süreçlere atıfta bulunulur. Modern ekonomiler, iddialı ekonomik gelişmeleri ve doğal kaynak ve ekosistemlerini koruma yükümlülüklerini uzlaştırmak için çok uğraşmakta, çünkü ikisi genellikle çelişkili nitelikte olarak görülmektedir. İklim değişikliği taahhüdünde bulunmak ve diğer gelişmeler yerine, bunları pazar fırsatlarına dönüştürmek ve bunlardan yararlanmak daha iyi olacaktır. Bir ekonomide bu tür organize ilke ve uygulamaların getirdiği ekonomik gelişmeye Yönetilebilir Sürdürülebilir Gelişme (MSD) denir.
Sürdürülebilir gelişme kavramı, sürdürülebilir gelişmede neyin sürdürüleceği sorusu da dahil olmak üzere, eleştiriye maruz kalmıştır ve hâlen kalmaktadır. Yenilenemeyen bir kaynağın sürdürülebilir kullanımı diye  bir şeyin olmadığı, çünkü herhangi bir kullanım oranı sonunda dünyanın sonlu stoklarının tükenmesine yol açacağı tartışılmıştır; Bu bakış açısı Endüstri Devrimi'ni sürdürülemez kılıyor.   Ayrıca, kavramın anlamının “koruma yönetiminden" “ekonomik kalkınmaya" fırsatçı bir şekilde esnetildiği iddia edilmiştir. Aynı zamanda Brundtland Raporunun, halkla ilişkiler sloganıyla bağlı, belirsiz ve temelsiz bir kavramla, dünya gelişimi için normal bir strateji olarak bir işletmeden başka bir şeyi desteklemediğini savundu.
Leif Ericson

| Leif Ericson |
| --- | --- |
Seattle Limanı, Shilshole Bay Marina'daki Leif Erikson anıtı
Doğum: 970 İzlanda, Commonwealth
Ölüm: 1020 (50 yaşında) Grönland
Milliyet: İzlandalı
Meslek: Kaşif
Tanınma nedeni: Vinland'da İlk Avrupalı olarak bilinir (Kuzey Amerika'nın bir bölümü; muhtemelen Newfoundland)
Partner(ler): Thorgunna (c. 999)
Çocuk(lar): Thorgils, Thorkell
Akraba(lar): Kızıl Erik (baba), Þjóðhildur (anne), Thorvald, Thorstein ve Freydís (kardeşler)

St. Paul, Minnesota'da Leif Ericson onuruna yapılmış olan heykel
Vinland Haritası, İzlanda Sagalarında Leif Ericson'un yerleştiği aktarılan Vinland'ın yer almasından dolayı bu ad verildi. 13. yüzyıla ait orijinalin 15. yüzyılda çizilen kopyası olduğu iddia edildi ve Kolomb Öncesi Okyanus Ötesi Temas'ın delili olarak gösterildi. Ancak 20. yüzyılda hazırlanan sahte bir delil olduğu düşünülmektedir.
Leif Ericson, (Eski İskandinavca: Leif Erícsson) (970 – 1020), İzlandalı kâşif ve Amerika'ya ilk ayak basan Avrupalıdır. Bugün Kanada sınırları içinde kalan Newfoundland'i bulmak için yola çıkmış ve kıtanın farklı bölümlerini keşfetmiştir.
Yaşam

Leif Ericson'ın 970 yılında İzlanda'da Kızıl Erik (Eski İskandinavca: Eiríkr rauði) ve Thorhild'in (Eski İskandinavca:Þjóðhildr) oğlu olarak dünyaya geldiği rivayet edilir. Babası da Norveçli bir denizci olan Ericson'ın iki erkek ve bir de kız kardeşi vardır. Thorgunna adında bir kadın ile evlenmiş ve bir oğlu olmuştur.
Keşifleri

Norveç'te kaldığı süre içerisinde o dönemdeki birçok Norveçli gibi o da dinini değiştirerek Hristiyan oldu. Norveç Kralı'na giderek hizmete hazır olduğunu söyledi. Kraldan aldığı görev doğrultusunda Grönland'ın batı kısımlarını görmek için keşif gezisine çıktı. Aslında Amerika kıtasını ilk kez gören ve rapor eden Bjarni Herjólfsson'dan satın almış olduğu gemi ile bu toprakları kendisi de görmek için yola çıktı. Bu topraklar büyük olasılıkla Kanada'nın Newfoundland bölgesiydi.
Helluland ve Markland

Keşfini derinleştirmek için yoluna devam etmekte olan Ericson'ın karşılaştığı yer, düz kayalıklara sahip bir bölgeydi. Muhtemelen bugünkü Baffin Adası’na çıkan Ericson bu bölgeye Helluland adını verdi Hellur Eski İskandinav dilinde düz kayalık anlamına gelir. Kâşif bir sonraki durağında ormanlık ve kumluk topraklar ile karşılaştı. Bugünkü Labrador olduğu düşünülen bu bölgeye de ‘’ormanlık’’ anlamına gelen Markland adını vererek, yeni bir kıta bulduğundan habersiz buradan ayrıldı.
Vinland'a yerleşme

Leif Ericson ve mürettebatı bir süre sonra bu bölgeye tekrar geldiklerinde ırmaklarda yaşayan oldukça iri somon balıklarının fazlalığı, iklimin Norveç’inkine kıyasla çok daha yumuşak olması, kışın çok az miktar buzun olması ve yıl boyunca yeşil otların görülebilmesinden etkilenmişler ve birkaç da ev inşâ etmişlerdir. Ericson’ın Tırkır adındaki adamı – Tırkır o dönemde bir Türk ismidir, fakat Türklerin o dönemde o coğrafyaya olan uzaklıkları nedeni ile bu kişinin o dönemde hâlâ Türk isimleri almakta olan bir kavim olan Macarlar’dan olması kuvvetle muhtemeldir- bölgede yaban üzümleri bulmuş ve Leif bunun ardından bölgenin adını ‘’Vinland’’ olarak değiştirmiştir.
Ölümünden sonra

Leif Ericson'ın hayatının genelinde olduğu gibi nerede, ne zaman, ne şartlarda öldüğü hakkında da yeterli bilgi yoktur. Sadece 1020 yılında öldüğü rivayet edilir. Kâşifin ölümünden sonra, bugün, dünyanın pek çok yerinde onun ya da koyduğu isimler ile anılan birçok yer, kuruluş ve mekân vardır. İzlanda’daki Leifur Eiríksson Havaalanı ve adına dikilmiş heykeller bunlardan sadece birkaçıdır. 1964 yılında Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Lyndon Baines Johnson 9 Ekim gününü Amerika Birleşik Devletleri’nde Leif Ericson Günü olarak ilân etmiştir. Günümüzde kendisi hakkında ortaya atılan iddialardan biri de Ericson’ın Hudson Körfezi ya da Büyük Göller yolu ile Minnesota ‘ya kadar ulaştığıdır.
Popüler Kültür

SüngerBob KareŞort'un bir bölümünde (Dostum Köpük) Süngerbob, "Leif Erikson" gününü kutlamaktadır.
2022 yılında Netflix'te yayınlanan Vikings: Valhalla dizisinde kendisini Sam Corlett canlandırmaktadır.
Makoto Yukimura'nın yazdığı Vinland Saga mangasında yer almaktadır.
Interpol grubunun Turn On The Bright Lights adlı albümündeki 11. parçanın adı "Leif Erikson" olarak ondan esinlenilmiştir.
Ericson’ın izlediği rota
Ebulfez Elçibey

| Ebulfez Elçibey |
| --- | --- |

2. Azerbaycan Cumhurbaşkanı
Görev süresi 16 Haziran 1992 - 24 Haziran 1993
Yerine geldiği: İsa Gamber (geçici)
Yerine gelen: Haydar Aliyev
1. Azerbaycan Halk Cephesi Partisi Genel Başkanı
Görev süresi 16 Haziran 1989 - 22 Ağustos 2000
Yerine geldiği: Makam oluşturuldu.
Yerine gelen: Ali Kerimli
Azerbaycan Cumhuriyeti Millî MeclisiAna Muhalefet Partisi Lideri 
Görev süresi 18 Ekim 1991 - 18 Mayıs 1992
Yerine geldiği: Makam oluşturuldu.
Yerine gelen: İtibar Mammadov
Görev süresi 24 Haziran 1993 - 12 Kasım 1995
Yerine geldiği: İtibar Mammadov
Yerine gelen: İtibar Mammadov
Görev süresi 4 Şubat 1996 - 1998
Yerine geldiği: İtibar Mammadov
Yerine gelen: İtibar Mammadov
Kişisel bilgiler
Doğum: Ebulfez Kadirgulu oğlu Aliyev 24 Haziran 1938 Keleki, Ordubad Rayonu, Nahçıvan ÖSSC, Azerbaycan SSC, SSCB
Ölüm: 22 Ağustos 2000 (62 yaşında) Ankara, Türkiye
Milliyeti: Azerbaycanlı
Partisi: Azerbaycan Halk Cephesi Partisi
Evlilik(ler): Helime Aliyeva
Çocuk(lar): Erturgut Çilenay
Bitirdiği okul: Bakü Devlet Üniversitesi
Dini: İslam
İmzası: 
Ebulfez Elçibey veya Ebulfez Aliyev (Azerice: Əbülfəz Qədirqulu oğlu Əliyev (Elçibəy), 24 Haziran 1938 - 22 Ağustos 2000), akademisyen, 2. Azerbaycan cumhurbaşkanı, Azerbaycan Halk Cephesi Partisi'nin kurucusu ve ilk genel başkanı.
Hayatı

Gerçek adı Ebulfez Aliyev olan Ebulfez Elçibey Ordubad’ın Keleki köyünde doğdu. Babası aslen Güney Azerbaycan'dan olan Kadirgulu Bey ve annesi Anadolu'da doğup Keleki'ye göç etmiş Mehrinisa Hanım'dır. Babası 1943 yılında II. Dünya Savaşı'na katılmış ve bir daha kendisinden haber alınamamıştır.
Ebulfez Elçibey lise öğrenimini Nahçıvan'da almıştır. 1957-1962 yılları arasında Azerbaycan Bakü Devlet Üniversitesi Şarkşinaslık Fakültesi Arap Filolojisi Bölümü'nde öğrenim görmüş ve aynı üniversitede 1965 yılında yüksek lisans yapmıştır. Öğrencilik yıllarında Azerbaycan tarihini ve Azerbaycan devrim tarihini öğreten dernekler kurmuştur.
1963-1964 yıllarında Mısır'da tercüman olarak çalışmıştır.
1969 yılında Azerbaycan Bakü Devlet Üniversitesi'nde "Tolunoğulları Devleti (868-905)" konulu doktora tezini ünlü tarihçi Prof. Dr. Ziya Bünyadov'un danışmanlığında yazarak doktorasını tamamladı. Daha sonra bu doktora tezi kitap haline getirilerek yayına sunuldu.
1968-1975 yılları arasında Azerbaycan Bakü Devlet Üniversitesi Asya ve Afrika Tarihi Bölümü'nde öğretim görevlisi olarak çalıştı.
1970'lerde Azerbaycan'ın bağımsızlığı için çalışmalar yapan Elçibey 1975'te milliyetçilik suçundan 1,5 yıl hapis yattı.
Serbest bırakıldıktan sonra, 1977'den itibaren Azerbaycan Milli İlimler Akademisi El Yazmaları Enstitüsü'nde araştırma görevlisi olarak çalışmaya başladı ve daha sonra burada öğretim üyeliği ve Anabilim Dalı Başkanlığı gibi akademik görevlerde bulundu.
Elçibey 22 Ağustos 2000'de 62 yaşında prostat kanseri nedeniyle tedavi gördüğü Ankara'da ölmüştür.
Defin törenine sekiz yüz bin kişi katılmıştır. Dönemin Azerbaycan cumhurbaşkanı Haydar Aliyev törene katılmış, Elçibey'in cenazesi önünde baş eğmiştir. Haydar Aliyev'in salona giriş yaptığı zaman salondakiler onu "Elçibey!" sloganlarıyla karşılamışlardır.
İdeolojisi

Elçibey Azerbaycan'ın SSCB içinde bir sömürge olduğunu söylemiş ve ülkenin bağımsız, demokratik bir cumhuriyet olacağına inanmıştır. Sosyalizm'e karşıydı. Atatürk'ten, Gandhi'den ve Mehmed Emin Resulzade'den etkilenmiştir. Kuzey ve Güney Azerbaycan'ın mutlaka birleşmesi ve Dağıstan'a, Gürcistan'a ve Ermenistan'a verilen toprakların tekrar Azerbaycan'a geri verilmesini, dolayısıyla Bütün Azerbaycan ideolojisini savunmuştur. Elçibey Turan'ın yolunun Bütün Azerbaycan'dan geçtiğini iddia ediyordu.
Kasım Azerbaycan cumhurbaşkanı olarak 1993'te Anıtkabir'i ziyaret etmiş ve Anıtkabir özel defterine şu cümleleri yazmıştır: "Ey büyük Türk'ün büyük komutanı! Seni ziyaret etmekle özüm ve milletim adına şeref duydum. Senin Askerin."
Yazdığı kitaplar

"Tolunoğulları Devleti", İstanbul, 1997. Ebülfez Elçibey, ISBN 975-437-215-2
"Bütöv Azərbaycan yolunda"("Bütün Azerbaycan Yolunda"), İstanbul, 1998; Bakı(Bakü), 2004
"Müstəqillik[Bağımsızlık]: ikinci cəhd(Kısım)", Bakı(Bakü), 2001
"Siz xalqın sevgisilə haqqa çatacaqsınız"("Siz halkın sevgisiyle hakka ulaşacaksınız"), Bakı(Bakü), 2001
Hakkında yazılan kitaplar > Türkiye Türkçesi

"Elçibey'le 13 Saat", Turan Yayıncılık, Adalet Tahirzade, 2001, ISBN 975-7893-30-7.
"Elçibey Dönemi Azerbaycan Dış Politikası (Haziran 1992-Haziran 1993) Bir Bağımsızlık Mücadelesinin Diplomatik Öyküsü", Asam, Nazim Cafersoy, 2001, ISBN 975-6769-25-4.
"Elçibey", Ötüken Neşriyat, Uğur Güler, 2006, ISBN 975-437-547-X.
"Elçibey'in Düşünceleri ve Kanun Devleti", Berikan Yayınevi, Şeyda Kemaloğlu-Muhammet Kemaloğlu, 2007, ISBN 9752671911.
"Elçibey Azerbaycan'ın Unutulmaz Lideri", Türk Edebiyatı Vakfı, Yavuz Bülent Bakiler, 2009, ISBN 9756186428.
"Bey", Rıhtım Yayınları, Helime Hanım Halilova, 2009, ISBN 9789944074339.
Ebülfez Elçibey, Ötüken Neşriyat, Çilenay Samedbeyli, 2022, ISBN 978-625-408-214-6
Hakkında yazılan kitaplar > Azerbaycan Türkçesi

"Əbülfəz Elçibəy: "Bu, mənim taleyimdir"", Bakı, 1992. Tərtibçilər: Becan İbrahimoğlu, Ədalət Tahirzadə
"Deyirdim ki, bu quruluş dağılacaq", Bakı, 1992. Tərtibçi: Ədalət Tahirzadə
"Demokratiya və azadlıq", İstanbul, 1992.
"Azərbaycan türklərinin azadlıq elçisi Əbülfəz Əli Elçibəy", İstanbul, 1992. Kamil Vəli Nərimanoğlu
"Elçibəy və Azərbaycan", İstanbul, 1994, Akın Səmədoğlu.
"Əbülfəz Elçibəy. Tarixdən gələcəyə", İstanbul, 1995, Fazıl Mustafa.
"Elçi Bəy", Bakı, 1999, Ədalət Tahirzadə.
"Elçibəy ilə birlikdə otuz il", İstanbul, 1999, Oqtay Məmmədov.
"Savalanda görüşənədək, Bəy!" Bakı, 2000. Tərtibçi: Ədalət Tahirzadə
"Elçibəylə 13 saat üz-üzə", Bakı, 1999; İstanbul, 2001. Ədalət Tahirzadə
"Prezident Elçibəy", Bakı, 2001. Ədalət Tahirzadə
"Əbülfəz Elçibəy: Mən qurtuluşçuyam!", Bakı, 2002. Tərtibçi: Ədalət Tahirzadə
"Elçi düşüncələri", Bakı, 2002. Tərtibçilər: Ədalət Tahirzadə, Mircəlal Yusifli
"Qurtuluş və bütövlük yolu" (Elçibəylə 6 söhbət). Bakı, 2003. Ədalət Tahirzadə
Elçibey'in Bakü, Fahri Hiyabanı Mezarlığı'nda bulunan anıt mezarı
José Mauro de Vasconcelos

| José Mauro de Vasconcelos |
| --- | --- |
Doğum: 26 Şubat 1920(1920-02-26) Rio de Janeiro, Brezilya
Ölüm: 24 Temmuz 1984 (64 yaşında)
Meslek: Yazar
Milliyet: Brezilyalı

Jose Mauro de Vasconcelos (26 Şubat 1920; Rio de Janeiro - 24 Temmuz 1984), Brezilyalı yazardır.
Vasconcelos, 26 Şubat 1920'de Rio de Janeiro yakınlarındaki Bangu kasabasında doğdu. Yarı Kızılderili yarı Portekizli, yoksul bir ailede doğan Vasconcelos iki ayrı kültürün de izlerini taşıdı. Oldukça yoksul olan ailesi, onu öğrenimini devam ettirmesi amacıyla Natal kasabasındaki amcasının yanına gönderdi. Orada 9 yaşındayken Potengi Irmağı'nda yüzmeyi öğrendi ve ileride bir gün yüzme şampiyonu olmanın hayallerini kurdu. Liseyi Natal'da bitirdikten sonra 2 yıl tıp öğrenimi gördüyse de öğrenimini yarıda bırakıp yeni hayaller peşinde Rio de Janeiro'ya gitti. Orada ilk işi boks antrenörlüğü oldu. Tarım işçiliğinin yanı sıra garsonluk ve balıkçılık da yapan yazar, yaşamı boyunca çeşitli işlerde çalıştı. Bu durum, O'na yazdığı roman ve hikâyeler için önemli kaynak sağlamıştır. Değişik ortamlarda, değişik koşullarda farklı insanlar tanıdı. İyi bir gözlemci ve usta olan bu yazarın elinde bütün bu yaşamlardan pek çok roman çıktı ortaya. Bunlar yazarın çok yönlü kişiliğinin ve içinde bulunduğu arayışın bir yansıması olarak değerlendirilebilir.
Genellikle romanlarında, roman karakterlerinin yaşamlarındaki zorlu yaşam koşullarını, yoksulluğu ve şiddeti tüm çıplaklığıyla anlatır; ama özellikle Şeker Portakalı ile onun devamı olan Güneşi Uyandıralım ve Delifişek gibi bazı romanları tüm bunlarla birlikte duygusallık ve iyimserlik de içermektedir. Brezilya'nın ormanlarında ya da step bölgesi sertaolarda yaşayan insanların, elmas avcısı garimpeiroların, yerlilerin, denizcilerin, değişik insanların yaşamlarından kesitleri ve ruh hallerini anlatır. 1968'de Şeker Portakalı ilk baskısından birkaç ay sonra 217 bin kopya sattı.
José Mauro de Vasconcelos'un yazdığı ilk eseri Yaban Muzu (1942)'dur. Beyaz Toprak (1945) isimli eseri en çok beğenilen eserleri arasındadır. Kayığım Rosinha (1961) ile ününün doruğuna çıkan yazarı dünya çapında tanıtan eseri Zéze'nin maceralarını anlatan üçleme romanın ilk kitabı olan Şeker Portakalı olmuştur. Bu romanı 12 günde yazdığını belirten yazar, eserine duyduğu sevgiyi “Ama onu 20 yıldan fazla taşıdım yüreğimde” sözüyle özetlemiştir. Eserin özgün adı O Meu Pé de Laranja Lima'dır (1968). 24 Temmuz 1984'te ölmüştür.
Eserleri

Yaban Muzu (1942)
Beyaz Toprak (1945)
Kayığım Rosinha (1962)
Şeker Portakalı (1968)
Güneşi Uyandıralım
Delifişek (1963)
Kardeşim Rüzgar Kardeşim Deniz
Pissy'nin Öyküsü
Kırmızı Papağan (1953)
Japon Sarayı
Kristal Yelkenli
Hayatın O Güzel Şarkısı (1974)
Çıplak Sokak
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 90740099  BNE: XX1721789  BNF: cb11927730t (data)  CiNii: DA05067406  GND: 121134296  ISNI: 0000 0000 8153 3650  LCCN: n80139417  LNB: 000023767  NDL: 00459590  NKC: xx0246057  NLA: 35578137  NLG: 98700  NLI: 987007331793605171  NLK: KAC199637062  NTA: 072127171  RERO: 02-A000170614  SUDOC: 027178056  Trove: 1002032  VIAF: 73861065   WorldCat (LCCN): n80-139417
İnsan biçimcilik

Antropomorfizm ya da insan biçimcilik, insanî niteliklerin başka bir varlığa atfedilmesidir. Hayvanlar, cansız varlıklar, doğa güçleri, monoteist ve politeist dinlerdeki tanrılar, melekler, şeytanlar, cinler ve daha başka kavramlar da "Antropomorfizm" konusu olabilir. "Antropomorfizm", Yunancada insan anlamına gelen ανθρωπος (anthrōpos) ile şekil veya biçim anlamına gelen μορφη (morphē) kelimelerinden oluşur.
Milo Winter'a ait bu çizimde insan biçimli bir tanrı rüzgâr üflemektedir.
Tarihçe

Eski Yunan dinlerinde antropomorfizm, Homeros ve Hesiodos'un tanrıları insan gibi anlatmasıyla başladı. Buna karşılık, pek çok Eski Yunan düşünürü, yurttaşlarının dini görüşlerine karşı çıktı, antropomorfizmi eleştirdi, soyut tek tanrılı inancı savundu. Meselâ, Aristo'nun Fizik kitabındaki ilk unsur, hiçbir insanî özellik taşımaz.
Sanat tarihinde antropomorfizm, asli amacı insanı tasvir etmek olmayan eser ve nesnelerin insana benzetilerek yapılması anlamına gelmektedir.