Kurguda Güneş
Felâket > Sönükleşme ve yok olma

Güneş'in sönükleşmesi ve yok olması sık sık karşılaşılan bir temadır. Bu konudaki ilk öyküler Güneş'in ısı ve ışığının yanma kaynaklı olduğu ve bu yanmayı sağlayan yakıtın sonunda tükeneceği varsayımından esinlenmiştir. Fizikçi Lord Kelvin 1862'de Güneş'in birkaç milyon yıl sonra söneceğini tahmin etti ve bu tahmin aralarında Camille Flammarion ve H. G. Wells'in de bulunduğu bazı yazarlar tarafından öykülerine eklendi. Flammarion'un 1894 tarihli Omega: The Last Days of the World adlı romanında insanlık bir kuyruklu yıldız ile karşılaşma sonucunda yaşamını sürdürmeyi başarsa da birkaç bin yıl sonra Güneş'in sönmesi ile yok olur. Wells'in 1895 tarihli Zaman Makinesi romanında zaman gezgini uzak gelecekte çorak bir Dünya'nın üzerinde soğumuş ve kızarmış bir Güneş ile karşılaşır. Benzer şekilde Güneş'in yok olmasını da içeren Dünya'nın sonunu anlatan öyküler 1900'lerin başında yazılmıştır; bunların arasında  donmuş bir Dünya'da hayatta kalabilmişlerin üzerinde yaşanabilecek bir başka gezegen sistemine gidişlerinin anlatıldığı George C. Wallis'in 1901 tarihli The Last Days of Earth adlı öyküsü ile birlikte içindeki bir karakterin hem Dünya'nın hem de Güneş'in yıkımı ile ilgili vizyonunun anlatıldığı William Hope Hodgson'ın 1908 tarihli The House on the Borderland romanı sayılabilir.
Yanma varsayımı 1920'lere gelindiğinde gözden düştü. Yeni açıklama, astrofizikçi Arthur Eddington'ın öncülük ettiği Güneş'in enerjisinin kaynağının nükleer füzyon olduğu görüşüydü. Bunun sonucunda bilimkurgu yazarları öykülerinde Güneş için daha uzun bir yaşam süresi kabuş etmeye başladılar. Bu dönem içinde her ikisinde de Güneş'in aydınlatma gücünde milyonlarca yıl boyunca oluşan değişikliğin insanlığın gelecekteki evrimini konu alan J. B. S. Haldane'in 1927 tarihli The Last Judgment adlı eseri ile Olaf Stapledon'ın 1930 tarihli Last and First Men adlı romanı sayılabilir. Yine de Clark Ashton Smith'in 1932 tarihli The Empire of the Necromancers adlı öyküsü ile başlayan ve "Zothique" adında gelecekte ortaya çıkan kurgusal bir kıtayı konu alan seri ile birlikte Jack Vance'in aynı zamanda yok olan dünya kurgusu alt türüne de adını veren ve 1950 tarihli The Dying Earth antolojisi ile başlayan Dying Earth serisi, Nat Schachner'in Güneş aktivitesinin azalması sonucu 1980'lerde tamamıyla donmuş bir Dünya'yı anlattığı 1934 tarihli When the Sun Dies adlı öyküsü ve Arthur C. Clarke'ın Güneş'in sönmesi ile birlikte gelen çevresel değişiklikler nedeniyle yok olan insanlığı keşfeden gelecekteki Venüslüleri konu alan 1949 tarihli History Lesson gibi öykülerde Güneş'in sönmesi konu alınmaya devam etti. Clarke ayrıca 1938 tarihli The Twilight of The Sun şiiri ile 1979 tarihli The Fountains of Paradis adlı romanında aynı konuyu ele aldı. Konunun farklı bir varyasyonuna da Güneş'in çekiminden kurtularak başıboş dolaşan bir gezegen hâline gelen Dünya'nın aşırı soğuk bir iklime sahip olarak havanın donması ve nefes alınabilecek hâle getirilmesi için havanın toplanıp eritilmesini konu alan 1951 tarihli A Pail of Air adlı öyküsünde rastlanır. Edmond Hamilton'ın 1934 tarihli Thundering Worlds adlı öyküsünde Güneş'in ölmeye başlamasıyla tüm gezegenlerin Güneş Sistemi'nden ayrılarak başka bir yıldız araması anlatılırken 1963 tarihli Superman Under The Red Sun adlı çizgi roman öyküsünde uzak geçmişe zaman yolculuğu yapan Superman'in Güneş'in kırmızıya dönmesiyle süper güçlerini kaybetmesi anlatılır. Eric C. Williams'ın 1965 tarihli Sunout adlı öyküsünde Güneş'in söneceğinin farkına varan ve bunun karşısında çaresiz kalan biliminsanları konu alınır. The Wandering Earth adlı 2019 yapımı filmde Güneş'in ölümü insanlığı Dünya'yı terk etmeye ve yeni bir gezegen bulmaya iter.
Az sayıda eserde de sönküleşen Güneş'in yeniden harekete geçirilmesi çabaları konu alınır. Clark Ashton Smith'in 1954 tarihli Phoenix adlı öyküsünde Güneş'in yüzeyinde birkaç nükleer bomba patlatılması ile bu iş başarılır. Gene Wolfe'un 1980-1983 arasında yayımlanan dört ciltlik The Book of The New Sun romanında ve devam eserlerinde ölen Güneş'in yeniden canlanması için bir ak delik kullanılır. Güneş'i canlandırmak için bir patlayıcı mekanizma kullanılması kavramı 2007 yapımı Gün Işığı filminde de konu edilmiştir.