stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Paul Erdős
Matematiksel çalışmaları

Erdős, matematik tarihindeki en verimli makale yayıncılarından biriydi. Ömründe yaklaşık 1500 matematiksel makale yayınlamış ve çoğunu başkalarıyla ortak çalışma içinde hazırlamıştır. 500'e yakın meslektaşıyla birlikte çalışmış ve matematiksel işbirliğini, çoğu matematikçinin çalışma şeklini değiştirecek türde bir sosyal aktivite haline getirmiştir.
Yoğun üretimi nedeniyle arkadaşları mizahi bir saygı ifadesi olarak Erdös sayısını icat etmiştir. Erdős'un kendisi için Erdős sayısı 0 ve doğrudan birlikte çalıştığı kişiler için Erdős sayısı 1 olarak belirlenirken, 1 sayısıyla nitelenen kişilerin birlikte çalıştıkları kişiler 2 sayısını vs. almıştır.
Ayrıca Erdös-Mordell Eşitsizliği (Erdös-Mordell İnequlity) de çalışmalarından biridir. Bu teorem bir tahmin olarak 1935 yılında Mathematical Monthly dergisinde yayınlanmıştır ve ilk eşitsizliği Mordell tarafından 1937 yılında yapılmıştır. Bu nedenle bu eşitsizliğin adı günümüzde "Erdős–Mordell eşitsizliği" diye isimlendirilmiştir.
Birlikte makale hazırladığı meslektaşlarının bazıları şunlardı:
Yousef Alavi,
Bela Bollobas,
Stefan Burr,
Fan Chung,
Ralph Faudree,
Ron Graham,
András Gyárfás,
András Hajnal,
Eric Milner,
János Pach,
Carl Pomerance,
Richard Rado (ünlü Erdös-Ko-Rado teoreminin ortaklarından biri),
Alfréd Rényi,
Vojtech Rődl,
C.C. Rousseau,
Andras Sárközy,
Dick Schelp,
Miklós Simonovits,
Vera Sós,
Joel Spencer,
Endre Szemerédi,
Paul Turán ve
Peter Winkler.
Otto Robert Frisch

| Otto Robert Frisch |
| --- | --- |
Otto Robert Frisch'in savaş zamanı Los Alamos Kimlik kartı fotoğrafı.
Doğum: 01 Ekim 1904(1904-10-01) Viyana, Avusturya-Macaristan
Ölüm: 22 Eylül 1979 (74 yaşında) Cambridge, Birleşik Krallık
Milliyet: Avusturya
Vatandaşlık: Avusturya Birleşik Krallık
Ödüller: Kraliyet Cemiyeti Üyesi

Kariyeri
Dalı: Fizik
Etkilendikleri: Rudolf Peierls
 
İmza

Otto Robert Frisch FRS (1 Ekim 1904 - 22 Eylül 1979) Avusturya doğumlu, nükleer fizik üzerine çalışan İngiliz bir fizikçiydi. Lise Meitner ile nükleer fisyonun ilk teorik açıklamasını geliştirdi (terimi ortaya koydu) ve ilk olarak fisyon yan ürünlerini deneysel olarak tespit etti. Daha sonra, işbirlikçisi Rudolf Peierls  ile, 1940 yılında bir atom bombasının patlaması için ilk teorik mekanizmayı tasarladı.
Erken dönem

Frisch, 1904'te Viyana'da, ressam Justinian Frisch ve konser piyanisti Auguste Meitner Frisch'in oğlu olan Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Her ikisinde de yetenekliydi ama aynı zamanda teyzesi Lise Meitner'ın fizik sevgisini de paylaştı ve Viyana Üniversitesi'nde bir çalışma dönemi başlattı ve 1926'da yeni keşfedilen elektronun tuzlar üzerindeki etkisi üzerine bazı çalışmalarla mezun oldu.
Nükleer Fizik

Almanya'da nispeten belirsiz laboratuvarlarda birkaç yıl çalıştıktan sonra Frisch, Hamburg'da Nobel Ödülü sahibi bilim adamı Otto Stern altında bir pozisyon elde etti. Burada atomların kırınımı üzerine çalışmalar yaptı (kristal yüzeyleri kullanarak) ve ayrıca protonun manyetik momentinin önceden tahmin edilenden çok daha büyük olduğunu kanıtladı.
Adolf Hitler'in 1933'te Almanya şansölyeliğine katılması, Otto Robert Frisch'in Londra'ya taşınmaya karar vermesine neden oldu, burada Birkbeck Koleji kadrosuna katıldı ve fizikçi Patrick Maynard Stuart Blackett ile bulut odası teknolojisi ve yapay radyoaktivite üzerine çalıştı. Bunu, özellikle nötron fiziği olmak üzere nükleer fizik konusunda giderek daha fazla uzmanlaştığı Niels Bohr ile Kopenhag'da beş yıllık bir görevle takip etti.
Nükleer fisyon

1938'deki Noel tatili sırasında Kungälv'deki teyzesi Lise Meitner'ı ziyaret etti. Oradayken, Berlin'deki Otto Hahn ve Fritz Strassmann'ın, bir nötronun bir uranyum çekirdeği ile çarpışmasının yan ürünlerinden biri olarak baryum elementini ürettiğini keşfettikleri haberini aldı. Hahn, Meitner'a yazdığı bir mektupta, bu yeni reaksiyonu uranyum çekirdeğinin "patlaması" olarak adlandırdı. Frisch ve Meitner, uranyum çekirdeğinin ikiye bölündüğünü, süreci açıkladığını ve salınan enerjiyi tahmin ettiğini ve Frisch bunu tanımlamak için fisyon terimini icat ettiğini varsaydı.
Nazi döneminin siyasi kısıtlamaları, Hahn ve Frisch ve Meitner ekibini (ikisi de Yahudi olan) ayrı ayrı yayınlamaya zorladı. Hahn'ın makalesi, deneyi ve baryum yan ürününün bulunmasını anlattı. Meitner ve Frisch'in makalesi, fenomenin arkasındaki fiziği açıkladı.
Frisch, fisyon reaksiyonlarıyla üretilen parçaları hızla izole edebildiği Kopenhag'a geri döndü. Frisch'in daha sonra kendisinin de hatırladığı gibi, George Placzek ona nükleer fisyonun doğrudan deneysel kanıtı hakkında temel bir fikir önerdi. Çoğu kişi Meitner ve Frisch'in fisyonu anlamaya katkılarından dolayı Nobel Ödülü'nü hak ettiğini düşünüyor.
1939'un ortalarında Frisch, Birmingham'a kısa bir gezi olacağını tahmin ettiği için Danimarka'dan ayrıldı, ancak II.Dünya Savaşı'nın patlak vermesi geri dönüşünü engelledi. Aklında savaşla, o ve fizikçi Rudolf Peierls, bir atom patlamasının üretilebileceği bir süreci ortaya koyan ilk belge olan Birmingham Üniversitesi'nde Frisch-Peierls mutabakatını hazırladılar. İşlemleri, oldukça küçük bir kritik kütle gerektiren ve son derece güçlü bir patlama yaratmak için geleneksel patlayıcılar kullanılarak kritikliğe ulaşmak için yapılabilecek ayrılmış uranyum-235 kullanacaktı. Memorandum, ilk patlamadan ortaya çıkan serpintiye kadar böyle bir patlamanın etkilerini tahmin etmeye devam etti. Bu memorandum, İngilizlerin atomik bir cihaz (Tüp Alaşımları projesi) ve ayrıca Frisch'in İngiliz delegasyonunun bir parçası olarak çalıştığı Manhattan Projesi'nin yapımına yönelik çalışmalarının temelini oluşturuyordu. Frisch ve Rudolf Peierls, 1939–40 Birmingham Üniversitesi Fizik Bölümünde birlikte çalıştı. Aceleyle İngiliz vatandaşı olduktan sonra 1943'te Amerika'ya gitti.
Manhattan Projesi

1944'te Los Alamos'ta, Frisch'in Kritik Meclisler grubunun lideri olarak görevlerinden biri, kritik kütleyi, nükleer zincir reaksiyonunu sürdürecek uranyum kütlesini oluşturmak için gerekli olan zenginleştirilmiş uranyum miktarını doğru bir şekilde belirlemekti. Bunu birkaç düzine 3'ü istifleyerek yaptı. Bir seferde cm'lik zenginleştirilmiş uranyum hidrit çubukları ve kritik kütleye yaklaşıldığında artan nötron aktivitesi ölçüldü. Metal çubuklardaki hidrojen, reaksiyonun hızlanması için gereken süreyi artırdı. Bir gün Frisch, " Lady Godiva topluluğu " olarak adlandırdığı yığının üzerine eğilerek neredeyse kontrolden çıkmış bir tepkiye neden oldu. Vücudu nötronları yığına geri yansıtıyordu. Göz ucuyla, nötronlar yayılırken aralıklı olarak titreşen kırmızı lambaların "sürekli parladığını" gördü. Neler olduğunu anlayan Frisch, eliyle parmaklıkları hızla dağıttı. Daha sonra, radyasyon dozunun "oldukça zararsız" olduğunu, ancak "malzemeyi çıkarmadan önce iki saniye daha tereddüt etseydi ... dozun ölümcül olacağını" hesapladı. "İki saniye içinde, zamanın cömert standartlarına göre, tam günlük izin verilen nötron radyasyonu dozu aldı." Bu şekilde deneyleri, Küçük Çocuk bombasını Hiroşima'ya ateşlemek için gereken uranyum kütlelerinin tam olarak ne olduğunu belirledi.
Ayrıca, bir uranyum salyangozunun daha büyük sabit uranyum kütlesindeki bir delikten düşürüldüğü ve kritik kütlenin (% 0.1) hemen üstüne ulaştığı "ejderhanın kuyruğu" veya "giyotin" deneyini de tasarladı. Richard Feynman deneyi onaylamak için yapılan toplantıda, geçici tehlike hakkında yorum yaparak, bunun "tıpkı uyuyan bir ejderhanın kuyruğunu gıdıklamak gibi" olduğunu söyledi. Yaklaşık 3 milisaniye periyodunda sıcaklık 2000 oranında yükseldi.   ° saniyede C sıcaklıkta ve 15 üzerinde 10 fazla nötronlar yayıldı.
İngiltere'ye dönüş

1946'da Harwell'deki Atom Enerjisi Araştırma Kuruluşu'nun nükleer fizik bölümünün başkanlığını üstlenmek için İngiltere'ye döndü, ancak sonraki otuz yılın çoğunu, Jacksonian Doğa Felsefesi Profesörü olduğu Cambridge'de öğretmenlik yaparak geçirdi. Trinity Koleji üyesi.
Emekli olmadan önce, kabarcık odalarındaki izleri ölçmek için lazer ve bilgisayar kullanan bir cihaz (SWEEPNIK) tasarladı. Bunun daha geniş uygulamaları olduğunu görünce, bu fikirden yararlanmak için artık 1Spatial olarak bilinen Laser-Scan Limited adlı bir şirketin kurulmasına yardımcı oldu.
Emeklilik

Üniversite yönetmeliği gereği 1972'de Başkanlıktan emekli oldu. 22 Eylül 1979'da öldü ve 5 Ekim'de Cambridge Şehri Krematoryumu'nda yakıldı. Oğlu Tony Frisch de bir fizikçidir.
kaynakça

Bugün Atom Fiziği (1961)
What Little I Remember (1979) (Ne küçük hatırlıyorum)
Otto Frisch, Lise Meitner ve Glenn Seaborg
Los Alamos'taki Godiva cihazı
Soldan sağa: 1946'da William Penney, Otto Frisch, Rudolf Peierls ve John Cockcroft
Birmingham Üniversitesi - Poynting Fizik Binası - mavi plak
Yahya Hilmi Efendi

| Yahya Hilmi Efendi |
| --- | --- |
Doğum: H. 1249 / M. 1833 Süleymaniye / Fatih (İstanbul)
Ölüm: H. 1325 / M. 1907 Süleymaniye / Fatih (İstanbul)
Ölüm sebebi: Felç
Defin yeri: Süleymaniye Camii Haziresi
Vatandaşlık: Osmanlı İmparatorluğu
Meslek: Bab-ı Seraskeri’de Nizamiye Jurnal Kaleminde Memur
Etkin yıllar: 1862-1907
Tanınma nedeni: Hat Sanatı
Memleket: Gaziantep
Din: İslam (Hanefi)
Çocuk(lar): Halil Naim Dalkılıç
Ebeveyn(ler): Dalkılıç Hacı Halil Ağa

Yahya Hilmi Efendi (Osmanlı Türkçesi: يحيى حلمى افندى Hacı Hattat Yahya Hilmi حاجى خطاط يحيى حلمى; d. H. 1249 / M. 1833, Fatih/İstanbul – ö.1325/1907, Fatih/İstanbul), 19-20. Yüzyıl Hattatlarındandır. Nesih yazıda gerçekten başarılı bir hattat olan Yahya Hilmi Efendi’nin ismi, dönemin iki büyük nesih hocası olan Kazasker Mustafa İzzet Efendi (ö. 1293/1876) ve Şevkî Efendi’den sonra anılır. Onların günümüzdeki üslûbu karşısında, kendine özgü bir şiveyle dikkati çeker.
Hayatı

Yahya Hilmi Efendi, eski zamanlardan Yeniçeri iken sonraları Yeniçeriler Ocağı kapatıldıktan sonra kağıt işi yapan Dalkılıçlı Hacı Halil Ağa’nın evladıdır. 1833 yılında ömrünün çoğunu geçireceği İstanbul Fatih'te doğmuştur. İlk okulu bitirince Bayezid ve Sultan Ahmed Camii’nde görevli olan Ahmed Hazım Efendi’den 1864’de icazet aldı. Hat sanatında henüz sıbyân mektebinde olduğu sırada ilk başta Mehmed Hâşim Efendi’den hat dersleri alan Hilmi Efendi, kendisindeki yeteneği fark eden hocasının son günlerine kadar meşk derslerine devam etti. Oğlu'nun ifadesine göre; Haşim Efendi, Yahya Hilmi’nin yazıdaki isti’dadını takdir ettiğinden son zamanlarda hasta olarak yatarken hizmetçilerine: “Yanıma kimseyi sokmayınız. Bir sarı çocuk var, o geldiği vakit yanıma getiriniz.” der ve hasta olduğu halde ona yazı meşk edermiş”. Ancak Hâşim Efendi’nin 12 yaşındayken vefatı üzerine derslerine Dârü’t-tıba’âtü’l-â’mire musahhihi Halîl Zühdî Efendi’den (ö. H. 1280-1290 / M. 1863-1874) hat derslerine devam etti. Yazmış olduğu hilye-i sa’adet ile H. 13 Cum’ade’l-âhire 1263/M. 29 Mayıs 1847 tarihinde icâzet aldı. (H. 1279/1862-1863’da yazdığı Hilye-i Şerîfe’de ilk olarak Mehmed Hâşim’den, daha sonra Dârü’t-taba’at-ı Âmire musahhihi Halil Zühdi’den telemmüzîn-i tasrih eylemiştir. Halil Zühdi 13 Cumade’l-âhire 1263 (29 Mayıs 1847)’de icâzet vermiştir.
Yahya Hilmi Efendi, ilkokul mektebini tamamladıktan sonra, 15 yaşındayken 12 Rebiulevvel 1264’de (17 Şubat 1848) Bab-ı Seraskeri’de (Bkz Resim ) Nizamiye Jurnal Kalemi’ne görevli olarak girdi. 1 Şevval 1266’da (10 Ağustos 1850) tahsis olunan yirmi beş kuruş maaş gittikçe artarak 24 Şaban 1293’te (14 Eylül 1876) iki bin kuruşla Jurnal Kalemi mümeyyizliğine tayin edildi. 2 Rebiülahir 1297’de (14 Mart 1880) Tenkihatı Umumiye’de maaşı bin altı yüz kuruşa indirildi ve Piyade dairesi üçüncü şube jurnal kısmı mümeyyizliğine tayin olundu. 26 Cümadelüla 1316’da (12 Ekim 1898) kısmı evvel mümeyyizliğine tayin edildi ve maaşı iki bin iki yüz kuruşa arttırıldı. Daha sonra Jurnal Kalemi müdürü oldu. 29 Ramazan 1290’da (20 Kasım 1873) salise, 4 Muharrem 1305’te (22 Eylül 1887) saniye sınıfı sanisi daha sonra ula sınıfı sanisi rütbeleri verildi.
Şahsiyeti

İbnülemin Mahmud Kemal İnal’ın aktardığına göre; Vefatından üç yıl önce 25 Aralık 1904’te (17 Şevval 1322) evinde görüştüğümüz sırada dedi ki: “Bab-ı Seraskeriye gireli elli sekiz sene oldu. Fasılasız (ara vermeden) hizmet ettim. Bana karşılık bir yadigâr bırakmak istedim. Hindistan’dan kâğıt getirttim. Bir buçuk senede şu Mushaf-ı Şerif’i yazdım. (Birkaç cüz’ünü gösterdi. Kalın nesih ile yazılmıştı.) Kağıtçılar Kethüdası Hacı Ahmed Efendi on yedi liraya tezhib etmektedir. Bitişinde Bab-ı Seraskerideki camii şerife koyacaktım. Okuyanlar belki ruhuma bir fatiha hediye ederler (“Bu mushafı camiye koymağa müsaade ederler mi?” diye mektupçu Süreyya Bey’e söyledim. O da Serasker Rıza Paşa’ya söylemiş, severek koymuşlar. Serasker “Acaba benim için de bir Mushaf yazar mı?” dediğinden yazmaya başlayıp bitiremeden ölmüştür. Vefatında İkdâm Gazetesi’ne yazılan fıkrada “Son eseri olan ve her gün bir sahifesini yazmak suretiyle tamamlamak için çalışdığı büyük kıt’ada bir kelâm-ı kādîm 21. cüz’de kalmıştır.” deniliyor. Bunun alt tarafını Ahmed Re’fet Efendi yazıp Serasker’e verilmiştir). İnsan atmış yaşına geldikten sonra yazı yazamıyor. Bu Mushafı kalınca yazdım. Çünkü ince yazamıyorum. Benden yazı istemeyenlere müddeti ömrümde yazmadım. İsteyenlere memnuniyetle yazdım (Tertib ettiğim Huttutı Meşahir mecmuasını bir sabah evine götürüp bir iki satır yazmasını rica ettim. Derhal -ince sülüsle- Arabi bir kıt’a yazdı). Bu ana kadar yirmi beş Mushaf tahririne müvaffak oldum. (İkdâm’daki fıkrada 30 mushâf yazdığı beyan edilmiş ise de, kendi ağzından işitilen elbette daha doğrudur.)
Ailesi

Babası eskiden Yeniçeri idi. Ancak Yeniçeri Ocağı kapatılınca Kağıtçılık işi yapmaya başladı ve geçinimi bu şekilde temin etti. Annesinin hayatı hakkında bilgi bulunmuyor. oğlu Bab-ı Seraskeri'de çalışan Halil Naim Efendi’dir. Torunu ise ressam Güzin Duran’dır. Kendisinde kalma Süleymaniye Semtinde bulunan evi günümüzde müze olarak kullanılmaktadır.
Ölümü

Devlet memurluğu görevini yaptığı sırada bedeninde bir ağrı hisseti ve felç indi. Vasıta ile Bozdoğan kemerinde bulunan hane-i saadetine götürüldü. Hastalığı gerekçesiyle elli sekiz yıllık devlet hizmetinden el çektirildi. Tedavi edildiyse de hastalığı ancak biraz hafifleyebildi. Hat sanatını icra etmek istediyse de güç yetiremeyip kalem ve kâğıdı elinden bıraktı. Bir müddet sonra da hastalığı etkisini artırdı ve 17 Şevval 1325’te (23 Kasım 1907) sabaha doğru öldü. Süleymaniye Camii haziresine defin olundu.
Eserleri

Yahya Hilmi Efendi’nin 1288/1871 Tarihli Sülüs-Nesih Hilyesi (SSM, 140-0085).
Konuyla ilgili yayınlar

İslam Ansiklopedisi'nde maddesi 28 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Sempronia

Sempronia, Romalı politikacı Tiberius Gracchus'un kız kardeşidir ve Roma Cumhuriyeti'nin Geç Roma Cumhuriyeti döneminde yaşamıştır. Tiberius Gracchus ve kardeşi Gaius Gracchus, Roma'da toprak reformları ve halkın çıkarlarını savunan popüler politikaların önde gelen savunucularıydılar.
Sempronia, Gracchus ailesinin bir üyesi olarak, politik etkinliklere ve tartışmalara katılmış olabilir, ancak bilgileri sınırlıdır ve tarihsel kaynaklarda genellikle Tiberius ve Gaius Gracchus'un kız kardeşi olarak bahsedilir. Kardeşleri gibi, toprak reformları ve yoksul halkın haklarını savunmuş olabilir, ancak özel hayatı ve katkıları hakkında daha fazla bilgi mevcut değildir.
Tiberius ve Gaius Gracchus'un politik etkinlikleri ve reformları, Roma Cumhuriyeti tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Bu dönemdeki politik tartışmalar ve reform girişimleri, Roma'nın sonraki tarihini büyük ölçüde etkiledi.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  VIAF: 370159474293827662146
Aoki (köy)

| Aoki 阿智村 |
| --- | --- |
Köy
Aoki köyü
Belediye binası
  Bayrak 
AokiAoki'nin Japonya'daki konumu
Koordinatlar: 36°22′11.9″K 138°7′42.7″D﻿ / ﻿36.369972°K 138.128528°D﻿ / 36.369972; 138.128528
Ülke:  Japonya
Bölge: Chūbu
Prefektörlük: Nagano
İlçe: Chiisagata
Yüzölçümü
 • Toplam: 57,10 km²
Nüfus (2019)
 • Toplam: 4.360
 • Yoğunluk: 76/km²
Zaman dilimi: UTC+09.00 (JST)
Resmî site www.vill.aoki.aichi.jp
Aoki (Japonca: 青木村, romanize: Aoki-mura), Japonya'nın Nagano prefektörlüğünde bulunan bir köydür. Köy, prefektörlüğün ortasında dağlık bölgede yer almaktadır. Yüzölçümü 57,10 km² olan köyün nüfusu 28 Şubat 2019 tarihi itibarı ile 4.360'tır.
Kardeş şehirler

Nagaizumi, Japonya
Namche Bazaar, Nepal
Shōbu, Japonya
Sphaerosepalaceae

Sphaerosepalaceae Malvales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.
Mendil

Mendil
Mendil ya da yağlık, işlevi burun, gözyaşı ve ter silmek, el ve yüz kurulamak olan, genellikle dikdörtgen biçiminde ve cepte taşınabilecek büyüklükte, kumaştan veya yumuşak, ince kâğıttan üretilmiş bez.
Kumaş mendillerin gündelik yaşamdaki başlıca işlevleri temizliktir, diğer işlevleri ise küçük objeleri paketlemek ve taşımak, üzerinde yemek yemek maksadıyla bir yere sermek, giysileri süslemek, sözsüz bir iletişim aracı olarak mesajlaşmada kullanılmaktır. Kullanım amacına göre sofra yaygısı, azık mendili, sofra bezi, sofraaltı mendili şeklinde adlandırılmıştır. Günümüzde kumaş mendiller, erkek giyiminde bir aksesuar olarak, takım elbiselerin üst ceket cebinde kullanılır ve bu mendillere cep mendili veya yaka mendili denir.
Takım elbisede kullanılan cep mendili
Etimoloji

Sözcüğün kökeni, Latince "manus" (el) ve "tergere" (silmek) kelimelerinin bir araya gelmesi ile oluşan "manutergium" (el bezi) sözüdür. Sonraları peşkir kelimesi, hamam önlüğü anlamında kullanılmaya başlanmıştır.
Türkçede elin yağının veya alnın terinin silinmesinde kullanıldığı için mendil anlamında yağlık sözcüğü de kullanılmıştır. Çevre, çember, destimal, destmal, makrama, önlük, sofra yaygısı, sofra bezi, peştamal kotyemeni sözcükleri de mendil kavramını ifade için kullanılmıştır.
Geçmişi > Çin Kültüründe mendil

Çin'de  mendil kullanımı, M.Ö 1000'lere gitmektedir. Zhou Hanedanı dönemi figürinlerinin bazılarının ellerinde bez parçası taşımalarından hareketle, o yıllarda mendil kullanıldığı kabul edilmektedir. O devirde mendilin fonksiyonunun yüzü güneşten korumak veya  ter silmek, burun silmek veya temizlik olduğu düşünülmektedir.
Geçmişi > Orta Asya, Anadolu ve Balkan kültürlerinde mendil

Türk kültüründe mendil kullanımına dair ilk kanıtlar, Uygur dönemine ait duvar resimlerinde rastlanan mendil ve kuşak resimleridir. Ayrıca Göktürklerde mendil bir fal aracı olarak kullanılmıştır. Tahta yeni çıkan hakanın ne kadar süre hükümdarlık yapacağını anlamak için kam, hakanın boğazını ipek bir mendille sıkarak çıkardığı hırıltılı sesi dinlerdi.
Kaşgarlı Mahmud, Orta Asya Türkleri'nin ipekli bir kumaşı göğüslerinde taşıdıklarını, gerektiğinde burun silmek için kullandıklarını ve bu kumaş parçasına “ulatu” dediklerini belirtmiştir.
Mendil, Selçuklu ve Osmanlı toplumlarında da sıklıkla ve pek çok farklı işlev yüklenerek kullanılmıştır. Balkanlar ve Orta Doğu gibi pek çok bölgedeki halk oyunlarında -örneğin kalamatianos veya halay- önemli bir aksesuar olarak kullanılmaktadır.
Anadolu'da mendil, el yüz silmek için kullanıldığı gibi, küçük şeyleri taşımak veya paketlemek ve serip üzerinde yemek yemek için de kullanılırdı. Bu amaçla kullanımı, içine ekmek ve soğan koyup sardığı mendili bir sırığa bağlayıp omuzunda taşıyan Keloğlan tasviriyle somutlaştırılmıştır.
Mendil, bu işlevlerin dışında kırıkları ve yaraları sarmak için, ter  veya gözyaşı silmek için, üstüne gül yağı veya amber damlatılıp zaman zaman koklamak için kullanılırdı. Anadolu'da pek çok başka yaşam pratiğinin merkezinde de yine mendil vardır: Vedalaşmalarda mendil sallanır; bir şeyi hatırlamak isteyen kimseler, hatırlatma işlevi görmesi için bir mendilin ucunu düğümler; gömleğin yakasını kirlenmekten korumak için boyna bağlanır veya fesleri kirlenmekten korumak için  feslerin içine örtülür.
Mendil, Anadolu düğün geleneklerinin de parçasıdır: Eski Anadolu geleneklerine göre, düğünlerde kız ve erkek tarafları birbirlerine hediye olarak başka pek çok şeyin yanı sıra işlemeli  mendiller gönderir; kızların çeyizinde de mendiller bulunur, düğün davetiyesi yerine de adına okuntu denilen mendiller gönderildiği olur.
Mendilin Türk kültüründeki işlevlerinin, divan şiirinden yola çıkarak incelendiği bir çalışmada mendilin kullanım alanları olarak şunlar belirlenmiştir:  gözyaşını silmek ve ağladığını saklamaya yardımcı olmak, utandığını saklamaya yardımcı olmak, ter silmek, para ve şeker kesesi, hatırlatma aracı, tedaviye yardımcı bir araç, selamlaşma ve vedalaşma aracı, oyun aracı, ölüm ritüellerinde kullanılan bir araç.
Geçmişi > Antik Yunan ve Antik Roma'da mendil

Antik Yunan ve Roma devrinde, mendiller sıklıkla kullanılmaktaydı. Antik Yunan'da parfümlü bir bez olarak taşındı. Antik Roma'da ketenden dokunan ve mappa olarak adlandırılan mendiller kullanılırdı. Bunların, sıradan mendil işlevlerine ek bazı özel işlevleri de vardı: konsüller mendilleri birer statü göstergesi olarak kullanırdı, ayrıca mendiller, arazi kayıtlarının tutulduğu bir kayıt materyali idi. Beyaz mendillerin bir işlevi, Circus Maximus alanlarında oyunları başlatma işareti olarak kullanılmıştır. M.S. 271'de İmparator Aurelian'ın, Roma halkına oyunlarda alkış ve tezahurat yapmak maksadıyla sallamaları için ipek veya ketenden yapılmış küçük mendiller dağıtması mendillerin o dönemdeki popülerliğini artırmıştır.
M.S. dördüncü yüzyılda Roma'da beyaz ketenden mendiller din adamları tarafından dinsel törenlerde sol kolları üzerinde taşınarak kullanıldı. Bu tören mendiline pallium linostinum denirdi. Pallium linostinum, sonraki 500 yıl içinde Hristiyan 0jiğıüıüiüp au,,, ? taşınarak Hristiyan rahiplerin dini törenlerde sol ellerinde taşıdıkları ipek şerite dönüştü. 12. yüzyıla kadar "mappula” denilen ipek şerit, sol kolun üzerine konmaya devam etti ve İsa'nın havarilerinin ayaklarını yıkadığı havluyu hatırlatıcı bir sembol olduğu kabul edildi.
Geçmişi > Antik Mısır'da mendil

Mısırlılar ağartılmış beyaz keten kumaştan yapılmış  cep mendilleri taşırdı. Çin'den çok sınırlı miktarda ipek ithal edildiğinden, ipek mendili yalnızca en üst tabakadaki soylular  kullanılır, diğerleri ise kirli beyaz veya inci grisi gibi doğal renkledeki ketenden cep mendilleri kullanıldı. Mendiller, natron denilen bir mineral ile ovularak ağartılırdı.
Geçmişi > Avrupa'da mendil

Doğu kültüründe yaygın olarak kullanılan mendil, Avrupa'ya  Venedikli gemiciler yoluyla geçti. Shakespeare'in Othello adlı meşhur piyesinde, baş karakter olan Berberi komutan Othello'nun aşık olduğu Venedikli asilzade Desdemona'ya mendil hediye etmesi, mendilin Avrupa'daki popularitesini artırdı. Fransa'da couvrechef [baş örtüsü] adıyla moda oldu. Ancak Fransız hanımları güneşten korunmak için şemsiye kullandıklarından, mendili güneşten korunmak maksadıyla başlarını örtmekte kullanmak yerine, hava güneşli olsa da olmasa da ellerinde bir aksesuar olarak taşıdılar. Kerchief adlı bu örtülere, artık elde taşındığı için handkerchief dendi.
Rönesans döneminde bol işlemeli, saçaklı, dantelli mendiller kullanıldı. Rönesans dönemine ait birçok tabloda gerek kadınlar gerekse erkekler ellerinde dantelli mendille tasvir edilmiştir. İtalya'da bu mendillere fazzoletto denirdi. 16. yüzyılda dantel nakışlı cep mendillerinin en  iyileri İtalya'da, Floransa'da üretiliyordu. İpek, gümüş, altın işlemeli veya dantelli mendillerin kenarına, sahibinin isminin baş harfleri işlenirdi ve mendiller aşıklar arasında değiş tokuş edilirdi. Erkeklerin şapkalarında, kadınların göğüslerinde sakladıkları mendiller, zamanla el çantasına sığacak boyutlarda üretilmeye başlandı.
Avrupa'da mendilin burun silme işlevinden ilk bahseden, filozof Erasmus olmuştur. Erasmus, burnu elbisenin yenine silmenin doğru olmadığını, bunun yerine mendil kullanmak gerektiğini ilk defa yazdı. Bir yandan görgü kurallarının değişmesi, diğer yandan mikrobun keşfedilip sağlıklı bir yaşam için  hijyenin öneminin anlaşılmasıyla mendil kullanımı yaygınlaşnca, mendil  sanayide üretilmeye başladı ve ucuzladı. Mendil taşımak kibarlık kabul edildi ve mendili kullandıktan sonra katlayarak zarif hateketlerle cebine koymak da görgünün bir parçası sayıldı.