Irak ve Şam İslam Devleti

| Irak ve Şam İslam Devleti IŞİD |
| --- | --- |
Arapça: الدولة الإسلامية ed-Devletü'l-İslâmiyye
Bayrak
IŞİD'in Halifelik mührü
Diğer ad(lar): İslam Devleti (İD) DEAŞ DAEŞ
Kuruluş: 1999-2014, 2019-günümüz (örgüt) 2014-2019 (hilâfet devleti)
Kurucu(lar): Ebu Musab ez-Zerkavi (ölü)
Bağlılık:  El-Kaide (2004–2013)
Bağlı gruplar:   Libya Vilayeti   Sina Vilayeti   Yemen Vilayeti   Cezayir Vilayeti   Horasan Vilayeti   Batı Afrika Vilayeti  Boko Haram (2016'ya kadar)   Kafkasya Vilayeti   Türkiye Vilayeti 
Lider(ler):  Şimdiki Lider: Ebu Hafs el-Haşimi el-Kureyşi  Önceki Liderler: Ebu Bekir el-Bağdadi (ölü) Ebu İbrahim el-Haşimi el-Kureyşi (ölü) Ebu el-Hasan el-Haşimi el-Kureyşi (ölü) Ebu el-Hüseyin el-Hüseyni el-Kureyşi (ölü)  Libya'daki Lider: Abdulbekir en-Necdi (ölü)  Şura Meclisi Başkanı: Ebu Erkan el-Ameri  Suriye askerî operasyonlar şefi: Ebu Ömer eş-Şişani (ölü)  Savaş Bakanı: Gulmurad Halimov (ölü)  Enformasyon Bakanı: Ebu Muhammed el-Furkan (ölü) Vail Adil Hasan Selman el-Fayad (ölü) 
Askerî lider(ler): Ebu Salih el-Ubeydi
Suriye Lideri: Mahir el-Agal (ölü)
Irak Lideri: Ebu Fatıma el-Caheyşi
Sözcü(ler):  Şimdiki Sözcü: Ebu Huzeyfe el-Ensari  Önceki Sözcüler: Ebu Muhammed el-Adnani (ölü) Ebu'l-Hasan el-Muhacir (ölü) Ebu Hamza el-Kureyşi (ölü) Ebu Ömer el-Muhacir (esir) 
Ulusal Marş: Devletülislam Kamat
Merkez(ler):  Bakuba, Irak (2006-2007)  Merkez yok (2007-2013)  Rakka, Suriye (2013-2017)  Mayadin, Suriye (Haziran–Ekim 2017)  El Kaim, Irak (Ekim–Kasım 2017)  Ebu Kemal, Suriye (Kasım 2017)  Rava, Irak (8-17 Kasım 2017)  Merkez yok/Bilinmiyor (17 Kasım 2017–günümüz) 
Etkin bölgeler:  IŞİD'in en geniş sınırları, Haziran 2015   Irak ve Şam İslam Devleti   Irak hükûmeti   Suriye hükûmeti   Lübnan hükûmeti   Kürdistan Bölgesel Yönetimi   Suriye Kürdistanı   Suriye muhalefeti   Şam Fethi Cephesi   Hizbullah Not: Irak ve Suriye'de az sayıda kişinin yaşadığı çöller bulunmaktadır. Bu bölgeler, çevredeki yol ve yerleşim yerlerini kontrolü altında bulunduran güçlerin kontrolünde gösterilmiştir.
İdeoloji:  Pan-İslamizm  İslamcılık  Kutubçuluk  Vehhabîlik  Selefilik  Cihatçı Selefilik  Şii karşıtlığı  Katolik karşıtlığı  Anti-komünizm  Anti-siyonizm  Antisemitizm  Anti-kapitalizm  Batı karşıtlığı  Amerikan karşıtlığı  Kadın düşmanlığı  LGBT karşıtlığı 
Slogan: Baqiya wa Tatamadad
Siyasi yelpaze: Aşırı sağ
Durum: Aktif
Büyüklük: Irak ve Suriye 200.000 (2014'teki Kürt iddiası)  100.000 (2014'teki cihatçılar iddiası)  20.000-31.000 (2014'teki CIA tahmini)  19.000-25.000 (2016 başındaki CIA tahmini) 15.000-20.000 (2016 sonlarındaki Amerikalı yetkililerin tahmini)  Irak ve Suriye dışında 32.600-57.900[kaynak belirtilmeli]  Sivil nüfus8-12 milyon (2015) 
Müttefikler: Halid bin Velid Ordusu Kafkasya Emirliği Beyaz Bayraklar
Rakip(ler):   Birleşik Ortak Görev Gücü-Doğal Kararlılık Harekâtı  Almanya   ABD   Arap Birliği   Arnavutluk   Avustralya   Avusturya   Bahreyn   Belarus   Belçika   Birleşik Arap Emirlikleri   Birleşik Krallık   Bosna-Hersek   Bulgaristan   Cezayir   Çekya   Danimarka   Endonezya   Estonya   Fas   Finlandiya   Fransa   Güney Kore   Gürcistan   Hırvatistan   Hollanda  Interpol   İspanya   İsveç   İrlanda   İtalya   İzlanda   Japonya   Kanada   Karadağ   Katar   Kıbrıs Cumhuriyeti   Kosova   Kuveyt   Letonya   Libya   Litvanya   Lübnan   Lüksemburg   Macaristan   Kuzey Makedonya   Malezya   Mısır   Moldova   Nijerya   Norveç   Panama   Polonya   Romanya   Portekiz   Sırbistan   Singapur   Slovakya   Slovenya   Somali   Suudi Arabistan   Tayvan   Tunus   Türkiye   Ukrayna   Umman   Ürdün   Yemen   Yeni Zelanda   Yunanistan   Organizasyonlar:   Birleşmiş Milletler   NATO   Avrupa Birliği  Diğer ülkeler:   Afganistan (Taliban)   Rusya   İran   Irak   Suriye  Ülke olmayan rakipler:   Hizbullah   Kürdistan Bölgesel Yönetimi  Peşmerge  Irak Türkmen Cephesi   Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi  Suriye Demokratik Güçleri  PKK   Suriye Geçici Hükûmeti  Suriye Millî Ordusu  El-Kaide
Terör örgütü olarak tanımlayanlar:  Birleşmiş Milletler  ABD  Birleşik Krallık  Avrupa Birliği  Arap Birliği  İslam İşbirliği Teşkilatı  Rusya  Çin  Türkiye
Öncül  Irak İslam Devleti
Irak ve Şam İslam Devleti (kısaca IŞİD; Arapça: الدولة الاسلامية في العراق والشام, ed-Devletü'l-İslâmiyye fi'l-Irak ve'ş-Şam) veya 2014'ten beri kullandığı resmî isimle İslam Devleti (kısaca İD; Arapça: الدولة الإسلامية ed-Devletü'l-İslâmiyye), ağırlıklı olarak Afrika'da, ayrıca Irak ve Suriye'de de etkinlik gösteren, bu bölgede hilâfet devleti kurmak amacıyla güvenlik güçlerine ve sivillere karşı eylemler yapan yasa dışı, silahlı ve ele geçirdiği topraklardaki meşruluğu hiçbir ülke tarafından devlet olarak tanınmayan Selefi cihatçı örgüttür. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler ile aralarında ABD, Türkiye, Suudi Arabistan, Kanada'nın da bulunduğu pek çok ülke ve kuruluş tarafından terör örgütü olarak tanınmaktadır.
Eski adının Arapçadaki akroniminin (داعش, Arapça telaffuzu: Da'iş) okunuşunun romanizasyonu olan DAEŞ ya da DEAŞ adlarıyla da bilinir (Kısaltma değildir. Kısaltmanın okunuşu olduğundan küçük harfle yazılması gerekse de büyük harfle yazılışı da kullanılmaktadır.). Zamanla DAEŞ ismi örgütü aşağılamak ve hakaret amaçlı kullanılmıştır. IŞİD ise bu ismi kendini bir devlet olarak gördüğü için hiçbir zaman kabul etmemiş ve kullanılmasını istememiştir.
Petrol kaynaklarına yakınlığı nedeniyle dünyanın en zengin yasa dışı silahlı örgütleri arasında sayılmaktadır. Irak Savaşı'nın ilk yıllarında kurulan ve 2004 yılında el-Kaide'ye bağlılığını ilan eden örgüt, bir süre sonra Irak el-Kaidesi adını aldı. Şubat 2014'te, sekiz aylık uzun bir güç mücadelesinden sonra, el-Kaide IŞİD ile bütün bağlarını kestiğini duyurdu.
Örgüt genelde Sünnî topluluklar olmak üzere Mücahidîn Şûra Konseyi, el-Kaide, Ceyş'ül-Fatihin, Cund'us-Sahaba, Katbiyan Ensar'üt-Tevhid v'es-Sünne, Ceyş'üt-Tayife'tül-Mansura gibi farklı isyancı gruplardan oluşur ve onların desteğini alır.
Irak Savaşı'nın yoğun olarak yaşandığı dönemlerde, Irak'ın Anbar, Nineve, Diyala, Babil, Kerkük ve Selahaddin, Musul illerinde çok büyük etkinlik gösterdi. Bakuba'yı başkent ilan etti.
IŞİD, binlerce sivil Iraklı, Irak hükûmet üyeleri ve onların uluslararası müttefiklerinin ölümlerinden sorumlu tutulmaktadır.[kaynak belirtilmeli] Irak Savaşı'nın son evrelerine doğru örgüt gerilemeye başladıysa da, ABD'nin Irak'tan çekilmesiyle 2012'de gücünü tekrar yenilediği ve üye sayısını iki katından fazla arttırdığı öne sürülür.[kaynak belirtilmeli]
2013 yılında el-Cezire'ye sızdırılan bir mektup ve ses kaydıyla el-Kaide lideri Eymen ez-Zevahiri, bu grubun Suriye kanadını tasfiye ettiğini açıkladıysa da IŞİD emiri Ebu Bekir el-Bağdadi, bu tasfiye kararını reddetmiş, Zevahiri'yi Sykes-Picot Anlaşması'nı tanımakla suçlamış ve grubun Suriye'deki operasyonlarına devam edeceğini açıklamıştır.[kaynak belirtilmeli] Nisan 2013 ile birlikte IŞİD, Suriye'nin kuzeyinde hızlı bir şekilde askerî güç kazanmaya başladı ve bu bölgedeki en güçlü örgütlerden biri oldu. Suriye'de etkin olduğu bölgelerde şeriat kanunlarını icraya başladı ve rakip gördükleri askerleri, yabancı gazetecileri, yardım kuruluşlarına üye insanları sürgüne gönderdi veya hapsetti.
Suriye İnsan Hakları Gözleme Örgütü'nün raporuna göre Ağustos 2014'te örgütün Suriye'deki savaşçı sayısının 50.000, Irak'ta ise 30.000 olduğu bildirildi. CIA ise Eylül 2014'te örgütün Suriye ve Irak'ta toplam 20.000 ile 31.500 arasında savaşçıya sahip olduğunu açıkladı.