Yargı bağımsızlığı
Gelişim

Yargı bağımsızlığının gelişiminin, ulusal hukukun uluslararası hukuku etkilediği ve uluslararası hukukun da ulusal hukuku etkilediği bir döngüyü içerdiği ileri sürülmektedir. Bunun üç aşamada gerçekleştiği söylenmektedir: ilk aşama yargı bağımsızlığı kavramının ulusal düzeyde geliştirilmesi, ikincisi bu kavramların uluslararası düzeyde yayılması ve uluslararası hukukta uygulanması, üçüncüsü ise yeni formüle edilen bu uluslararası yargı bağımsızlığı ilkelerinin ulusal hukukta uygulanması ile karakterize edilmektedir.
Bu döngüyü gösteren kayda değer bir örnek Birleşik Krallık'tır. İlk aşama İngiltere'de 1701 Veraset Yasası'ndaki yargı bağımsızlığı kavramıyla ortaya çıkmıştır. İkinci aşama, İngiltere'nin yargı bağımsızlığına ilişkin kavramlarının uluslararası alanda yayılması ve diğer ülkelerin iç hukukuna uyarlanmasıyla ortaya çıkmıştır; örneğin İngiltere, Montesquieu'nun kuvvetler ayrılığı doktrini için model teşkil etmiş ve ABD Anayasası'nın Kurucu Babaları, Amerikan yargı bağımsızlığının temeli olan Anayasa'nın III. maddesini formüle ederken hakim model olarak İngiltere'yi kullanmıştır. Kanada, Avustralya ve Hindistan da dahil olmak üzere diğer ortak hukuk ülkeleri de yargı bağımsızlığı konusunda İngiliz modelini benimsemiştir.
Son yıllarda, uluslararası insan hakları anayasal belgeleri tarafından geliştirilen yargı bağımsızlığı ilkelerinden önemli ölçüde etkilenen Birleşik Krallık'ta yargı bağımsızlığının üçüncü aşaması belirginleşmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), İngiltere ve İskoçya'da yargı bağımsızlığının kavramsal analizi üzerinde önemli bir etkiye sahip olmuştur. Bu süreç 1990'larda AİHM'nin Birleşik Krallık'taki davalara bakmasıyla ve daha da önemlisi 2000 yılında Birleşik Krallık'ta yürürlüğe giren 1998 İnsan Hakları Yasası aracılığıyla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin İngiliz hukukunda uygulanmasıyla başlamıştır.
Daha önce İngiliz ulusal hukuku yargı bağımsızlığının uluslararası gelişimini etkilerken, İngiliz 2005 Anayasal Reform Yasası bir değişime işaret etmiş ve uluslararası hukuk artık İngiliz iç hukukunu etkilemeye başlamıştır. Anayasal Reform Yasası, İngiltere ve Galler'de adaletin idaresi üzerindeki hükümet kontrolünü önemli ölçüde reforme etti; daha da önemlisi, ülkenin en eski anayasal makamlarından biri olan ve yasama, yürütme ve yargı kapasitelerinin bir kombinasyonuyla görevlendirilen Lord Şansölye'nin pozisyonunu sona erdirdi. Lord Şansölye, Parlamento'nun üst kanadı olan Lordlar Kamarasının başkanı; yürütme organının bir üyesi ve üst düzey kabinenin bir üyesi; ve yargının başı olarak görev yapıyordu. Tarihsel olarak, temyiz işlevi, tipik olarak görülen dava türleri nedeniyle yürütme organı ile bir bağlantıya sahipti - görevden alma ve akranlara karşı ağır suç suçlamalarının duruşması. Anayasal Reform Yasası, Lord Şansölye ile yargı arasında yeni sınırlar çizmiş, tüm yargısal işlevleri yargıya devretmiş ve Lord Şansölye'ye sadece idari ve yürütmeye ilişkin konularda yetki vermiştir. Buna ek olarak, Anayasal Reform Yasası, yargının başı olarak Lord Şansölye'nin yerine Lord Başyargıç'ı getirmiş, Lordlar Kamarasının yargısal Temyiz Komitesini yasama parlamentosundan ayırarak Yüksek Mahkeme olarak yeniden düzenlemiş ve bir Yargısal Atamalar Komisyonu oluşturmuştur. Yüksek Mahkemenin kurulması, en yüksek temyiz mahkemesini Lordlar Kamarasından nihayet ayırdığı için önemliydi.
Dolayısıyla, yargı bağımsızlığının üç yüz yıldan uzun bir süre önce başladığı Birleşik Krallık, yargı bağımsızlığı alanında ulusal ve uluslararası hukuk ve hukuk felsefesinin zaman içindeki etkileşimini göstermektedir. Bu süreçte, kavramlar ve fikirler birbirini takip eden adli ve siyasi sistemlerde uygulandıkça zenginleşmiş, her sistem kendi hayata geçirdiği kavram ve fikirleri geliştirmiş ve derinleştirmiştir. Birleşik Krallık'a ek olarak, benzer kavramsal çapraz döllenme gelişmeleri uluslararası alanda, örneğin Avrupa Birliği hukukunda, Avusturya gibi Kıta Avrupası hukuku ülkelerinde ve Kanada dahil olmak üzere diğer common law yargı sistemlerinde de görülebilir.
Son yıllarda yargı bağımsızlığı ilkesi, adalet sisteminin temel değerlerinden biri olarak tanımlanmaktadır.