stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gazneliler
Gazneli dil ve edebiyatı

Gaznelilerde resmî dil Farsça olmasına rağmen orduda Türkçe kullanılmaktaydı. Buna örnek olarak, Gaznelilere ait Farsça metinlerde bir takım memuriyet isimlerinin başına geçen Farsça "buzurg" kelimesi, Türk unvanlarda geçen "ulug" tabirinin karşılığı olması verilebilir. Gazneliler, Samanîler gibi Farsçaya ve İran kültürüne adapte olmuşlar ve Farsça edebiyatı desteklemişlerdi. Gaznelilerin sarayında ünlü Farsça yazarları büyük edebiyat eserleri yazmışlar. Bunların arasında Şehnâme'nin yazarı Firdevsî ve İslam tarihi bilginlerinden Biruni de vardır. Gazneliler dönemi, Fars edebiyatının en parlak olduğu devirlerden biridir. Gazneli hükümdarları, Farsça şiir yazan şairleri korumakta ve fikrî alanda Samanîlerin bıraktıkları mirasa sahip çıkıyordu. İran destanını ihya ettiren Gazneli Mahmut, aynı zamanda Türk geleneklerine de önem vermiş ve ilk İslamî Türk şiiri onun zamanında görülmüştür. Fars kültürünü ve Farsçayı yeniden canlandıran ünlü şair Firdevsî, Fars edebiyatı tarihinde bütün devirlerin şaheser yapıtı olarak kabul edilen Şâhnâme'yi bu dönemde kaleme almıştır. Bu dönemde başkent Gazne, bir edebî merkez özelliği kazanmış ve çeşitli bölgelerden çok sayıda şair ve yazarın Gazneli sarayına yönelmesi sağlanmıştır.
Bu dönemde şairler, kendilerinden önceki şairlerin eserlerine yansıtmış oldukları millî duygulardan, geleneklere olan bağlılıklardan uzaklaşmaya başladılar. Dönem şairlerinin çok azının eserlerinde millî duygulardan, geleneklerden ve İran halkının âdetlerinden bahseden şiirlere rastlanır. Sultan Mahmut'un İslam'ı Hindistan'da yayma çabaları da Gazneli edebiyatını etkilemiştir. Yazılan mensur eserlerin çoğunluğunun Arapça olmasına karşın, bunlar içerisinde Farsça eserler de mevcuttur.
Gazneliler, siyasi alanda oldukça güçlü bir saltanat sürmekle birlikte ilim ve edebiyat alanında da çok değerli ürünlerin ortaya konmasına vesile olmuşlardır. Gazneliler tarafından esir edilen Biruni, astronomi ve matematik çalışmalarının doruğuna Gazne'de geçirdiği on yıl zarfında ulaşmıştır.
Gaznelilerin tarihe etkileri

Gaznelilerin tarihte oynadıkları en önemli rol, İslam dinini Hindistan'ın içlerine kadar yayabilmeleridir. Bu yüzden bazı tarihçiler, bugünkü Hindistan-Pakistan ayrılığının temelinin Gazneliler tarafından atıldığını savunur.
Mehmet Fuat Köprülü'ye göre, tamamıyla askerî bir teşkilattan ibaret olup millî bir esasa dayanmayan bu Türk saltanatının Türk ve İslam tarihindeki başlıca rolü, Kuzey Hint fetihlerine yol açarak İslamiyet'e Pencap'ta kuvvetli bir dayanak noktası oluşturması ve sonraki Türk ya da Müslüman devletleri için sağlam bir zemin hazırlamış olmasıdır.
Gazneli sultanları

Samanî Devleti'nin dağılma ve saray isyanları devresinde durumdan yararlanarak ortaya çıkan bir hanedanlıktır.
| # | Lakap | Kişisel ismi | Hükümdarlığı | Veraset hakkı | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Nasîrüddin | Sebük Tegin | 977–997 |  |  |
| 2 | Ünvansız | İsmail | 997–998 | Sebük Tegin'in oğlu |  |
| 3 | Ebü'l-Kāsım Yemînü'd-devle | Mahmud | 998–1030 | Sebük Tegin'in ilk oğlu |  |
| 4 | Celal ed-devle | Muhammed | 1030 Birinci hükümdarlığı | Mahmud'un ikinci oğlu |  |
| 5 | Şihab ed-devle | I. Mesud | 1030–1041 | Mahmud'un ilk oğlu | Dandanakan Muharebesi'nin ardından devrildi, hapsedildi ve idam edildi |
| — | Celal ed-devle | Muhammed | 1041 İkinci hükümdarlığı | Mahmud'un ikinci oğlu | I. Mesud'un tahttan indirilmesinin ardından tahta çıkarıldı. |
| 6 | Şihab ed-devle | Mevdud | 1041–1048 | I. Mesud'un oğlu | Muhammed'i Nangrahar Muharebesi'nde yenerek tahta geçti. |
| 7 |  ? ? | II. Mesud | 1048 | Mevdud'un oğlu |  |
| 8 | Baha ed-devle | Ali | 1048–1049 | I. Mesud'un oğlu |  |
| 9 | İzzed-Devle | Abdürreşid | 1049–1052 | Mahmud'un beşinci oğlu |  |
| 10 | Kavâm ed-devle | Tuğrul Bozan | 1052–1053 | Türk Memlûk generali | Abdülreşid ve diğer on bir Gazneli prensini katlettikten sonra Gazneli tahtını gasp etti. |
| 11 | Cemâl ed-devle | Ferruhzad | 1053–1059 | I. Mesud'un oğlu |  |
| 12 | Zâhir ed-devle | İbrahim | 1059–1099 | I. Mesud'un oğlu |  |
| 13 | Alâ ed-devle | III. Mesud | 1099–1115 | İbrahim'in oğlu |  |
| 14 | Kemâl ed-devle | Şirzad | 1115–1116 | III. Mesud'un oğlu | Kardeşi Arslanşah tarafından öldürüldü. |
| 15 | Sultan ed-devle | Arslanşah | 1116–1117 | III. Mesud'un oğlu | Tahta ağabeyi Şirzad'dan aldı, ancak Selçuklu sultanı Ahmed Sencer tarafından desteklenen diğer kardeşi Behramşah'ın isyanıyla karşı karşıya kaldı. |
| 16 | Yemînü'd-devle | Behramşah | 1117–1157 | III. Mesud'un oğlu | Behramşah döneminde Gazneli imparatorluğu Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun bir kolu haline geldi. Behramşah, tahtını güvence altına almak için Selçuklu sultanı Ahmed Sencer tarafından desteklendi. |
| 17 | Müizzüddevle | Hüsrevşah | 1157–1160 | Behramşah'ın oğlu |  |
| 18 | Taceddevle | Hüsrev Melik | 1160–1186 | Hüsrevşah'ın oğlu |  |
Erbaa

| Erbaa |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de yeri
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Tokat
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: İsmail Altan Demirayak
 • Belediye başkanı: Ertuğrul Karagöl (MHP)
Yüzölçümü
 • Toplam: 1037 km²
Rakım: 248 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 95.361
 • Kır: -
 • Şehir: -
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 60500
İl alan kodu: 0356
İl plaka kodu: 60
Resmî site http://www.erbaa.gov.tr http://www.erbaa.bel.tr
Erbaa, Türkiye'nin Tokat ilinin bir ilçesi ve ilçenin merkezi olan şehirdir. 2021 verilerine göre şehrin nüfusu 73.354, ilçenin ise 99.815'tir ve Tokat'ın ardından ilin en yüksek nüfuslu ilçesi konumundadır. Bereketli Erbaa Ovası, konumu, iş olanakları, sanayisi ve OSB gibi önemli etkenler sayesinde göç almaya devam eden bölgenin cazibe merkezi olmuş bir ilçesidir.
Köken bilimi

Erbaa kelimesi, Arapça olup "dört" anlamına gelmektedir. Osmanlı İmparatorluğu kayıtlarında ise 18. yüzyılın başlarından itibaren Erbaa adının kullanıldığı görülmektedir. Bir ara bu kelime "Nevahi-i Erbaa" şeklinde kullanılmıştır. Mevzubahis dönemde Niksar-Amasya arasında en önemli yerleşim birimleri; Erek, Karayaka, Sonusa ve Taşâbat idi. Nüfus yönünden ancak birer nahiye büyüklüğünde ve aynı bölgede olmalarından hepsine birden Nevahi-i Erbaa yani "dört nahiye" denilmiştir. Hatta tahakkuk eden vergiler de bu isimle kaydedilmiştir. H.1256/M. 1840'ta, Erbaa adıyla bu dört nahiyenin (Erek, Karayaka, Sonusa, Taşâbat) vergisi 47.243 kuruş olarak resmi evraka geçmiştir.
Buna göre Erbaa; Erek, Karayaka, Sonusa ve Taşâbat'ın genel bir adı olmuş, dördü birden sanki bir ilçe görünümünü almıştır. Hatta resmiyette Kaza-i Erbaa tâbiri de kullanılmıştır.Daha sonra Erek diğerlerine göre daha fazla gelişim gösterince, Erbaa adını tek başına alarak 1872'de ilçe olmuştur. Kalan üçü yani Taşâbat, Karayaka ve Sonusa ise Erek'e yani bugünkü Erbaa'ya bağlanıp onun köyleri olmuşlardır. Daha sonra 1944'te Taşabat'ın yani günümüzdeki Taşova'nın Erbaa'dan ayrılıp ayrı bir ilçe olmasıyla Sonusa da Taşova'ya bağlanmıştır.
Tarihçe > Tarihöncesi Dönem

2011 yılında Çorum'un Bayat ilçesinde bulunan ocağa kadar Anadolu'daki en eski yer altı maden işletmesi MÖ 5000 yılına ait olup Erbaa'nın Kozlu köyünde olarak kayıtlara geçmiş ve bilinmiştir. Bu maden ocağına "Eski Gümüşlük" olarak bilinen mevkiide yapılan sondaj destekli aramalar sayesinde ulaşılmış ve ODTÜ Fizik Bölümü Radyokarbon laboratuvarında yapılan C-14 analizleri sonucunda MÖ 5000 tarihine ulaşılmıştır. Araştırmacılar, yörede ihtiyaç duyulan bakır gereksiniminin binlerce yıl boyunca bu maden ocağından karşılandığı ihtimali üzerinde durmaktadır.
Tarihçe > İlk Çağ > Eski Tunç Çağı

Ana madde: Horoztepe
Günümüzde Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenmekte olan ve müzenin en değerli parçalarından biri olan"Bebeğini Emziren Ana" heykelciği Erbaa ilçe merkezi sınırlarında bulunan Horoztepe Arkeolojik Sit Alanı'nda yapılan arkeolojik kazılar sırasında bulunmuştur. Hatti Uygarlığı'na ait MÖ 2400-2200 yılına tarihlenen ve bazı önemli buluntuları 1950'li yıllarda yurt dışına kaçırılanHoroztepe'de diğer bazı önemli buluntulara şunlar örnek verilebilir:
| --- | --- |
 Boğa heykelciği  Tunç mızrak ucu  Sistrum  Hançer; kama ve sap delikli baltalar  Şerit biçimli kulplar:  Geyik heykelciği  Emzikli çaydanlık, derin çanaklar, kulplu ve kulpsuz çanaklar  Ayna, güneş kursu, çalpara  Kirmen, kemer tokası;
Horoztepe'de bulunan eserler, yöre halkının Alacahöyük'te olduğu gibi sanat ve madencilik uğraşlarının önemli düzeye ulaştığını, dönem insanının madeni işleme bilgisinin yüksek olduğunu ve göstermektedir. 1954'te yapılan kazıların üzerinden 67 yıl geçtikten sonra (Eylül 2021) Erbaa Belediyesi, Erbaa TSO ve Yaşar Üniversitesi'nin destekleriyle yeni bir kazı çalışması başlatılmıştır.
Tarihçe > Beylikler, Selçuklu ve Osmanlı Dönemi

Ana madde: Silahtar Ömer Paşa Camii
Erbaa, İslamiyet ile Danişmentliler Beyliği'nin öncüsü Melik Ahmet Gazi tarafından 1077'de fethedilmesi ile tanışmıştır. Bu fetih ile başlayan sürecin ilçedeki en önemli yapısı ise Akça köyünde bulunan Silahtar Ömer Paşa Camii'dir. Halen sağlam bir şekilde ayakta olan ve kullanılmaya devam eden cami, "Çandı Tekniği" sayesinde hiç çivi kullanılmadan, ahşap ve kesme taştan yapılmıştır.
Caminin inşa kitabesi günümüze ulaşmadığından dolayı tarihlendirme hususunda görüş farklılıkları bulunur. İlk görüşe göre 1676 yılında inşa edilmiş, 17. yüzyılın ikinci yarısına ait bir Osmanlı eseridir. İkinci görüşe göre ise cami bir Selçuklu eseridir ve inşa kitabesinin olmayışından ötürü sehven Osmanlı eseri sanılmaktadır.
Erbaa ilçe merkezinin yani o yıllardaki ismi ile Erek'in 1600'lü yıllarda çok küçük bir yerleşim yeri olduğu Evliya Çelebi'nin o tarihte yaptığı gezide bugün Erbaa'ya bağlı köy olan Koçak'a uğramış ve konaklamış olmasına rağmen Erbaa'ya uğramayıp Niksar'a geçmiş olmasından anlaşılmaktadır. Son olarak Osmanlı Devleti'nin döneminden günümüze ulaşan bir diğer yapıya ise Ravakbaba Türbesi ve Ravakbaba Camii örnek verilebilir. Erbaa, 1872 yılında Amasya vilayetine bağlı bir kaza olmuştur. Erbaa'nın 1904'teki nüfusunun cinsiyete göre etnik ve dinsel dağılımı ise şu şekildedir.
| 1904 Yılında Erbaa Kazası'ndaki Kadın-Erkek Nüfusunun Etnik ve Dinsel Dağılımı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Topluluk adı | Kadın | Erkek | Toplam | Yüzde |
| Müslüman | 23.922 | 25.321 | 49.243 | 81,99 |
| Rum Ortodoks | 3.327 | 3.992 | 7.319 | 12,19 |
| Ermeni Gregoryen | 1.322 | 1.645 | 2.967 | 4,94 |
| Protestan | 178 | 189 | 367 | 0,61 |
| Kipti | 78 | 87 | 165 | 0,27   |
| Toplam | 28.827 | 31.234 | 60.061 | 100 |
Tarihçe > Cumhuriyet Dönemi > Erbaa'nın taşınması ve yeniden kuruluşu

Erbaa, üst üste yaşadığı 1939 Erzincan Depremi, 1942 Niksar-Erbaa Depremi ve 1943 Erbaa Depremi'nden sonra neredeyse tamamen haritadan silinmiştir. Bu afetler ve sonrasında yaşanan gelişmeler Erbaa'nın yerinin tamamen değiştirilmesine giden süreci ortaya çıkarmıştır.
Tarihçe > Cumhuriyet Dönemi > Erbaa'nın taşınması ve yeniden kuruluşu > 1939 Erzincan Depremi

Ana madde: 1939 Erzincan Depremi
1939 Erzincan Depremi'nin ardından yapılan çalışmalar sonrası 4 Ocak 1940'ta belirlenen sonuçlarına göre ilçe merkezi ve köylerde 2276 bina yıkılmıştır. 921 kişi ölmüş, 585 kişi yaralanmıştır. Bu büyük felaket sonrası Kızılay, Erbaa'ya 200 yataklı bir sahra hastanesi kurmak için hazırlıklar yapmıştır.
Bu felaket sonrası kurtarma ve yardım çalışmalarındaki üstün gayretlerinden ötürü 24 Nisan 1940'ta Erbaa'dan 52 mahkûm affa uğramıştır. Depremden sonra yetim kalan çocuklardan 16 tanesi Malatya Çocuk Esirgeme Kurumuna, 3 tanesi Adana Çocuk Esirgeme Kurumuna, 17 tanesi ise Ankara Çocuk Esirgeme Kurumuna gönderilmiştir.
Tarihçe > Cumhuriyet Dönemi > Erbaa'nın taşınması ve yeniden kuruluşu > 1942 Erbaa-Niksar Depremi

Ana madde: 1942 Niksar-Erbaa Depremi
20 Aralık 1942'de gerçekleşen ve depremin merkez üssünün yörenin kendisi olmasından ötürü Erbaa tarihinde yaşanmış en yıkıcı, en büyük depremdir. Bu deprem sonucunda Erbaa'da 2295 ev, 4 otel, 4 fırın, 127 dükkân, 8 kahvehane, 13 depo ve bir mezbahane ile Belediye Binası yıkılmıştır. Sadece bir hamam ile birkaç ahşap yapı ayakta kalabilmiştir. Toplam 534 kişi can vermiştir.
Tarihçe > Cumhuriyet Dönemi > Erbaa'nın taşınması ve yeniden kuruluşu > 1943 Erbaa Depremi

Toplam 12 kişinin can verdiği bu deprem üst üste yaşanan depremlerden en hafif olanıdır. Bu depremlerin ardından zorunlu olarak Erbaa'nın zemini ile ilgili devlet eliyle ilgili çalışmaların başladığı sürece girilmiştir.
Tarihçe > Cumhuriyet Dönemi > Erbaa'nın taşınması ve yeniden kuruluşu > Erbaa'nın Taşınması

Üst üste üç büyük felaket yaşayan yörede, gelen heyetler tarafından jeolojik ve tektonik araştırmalar yapılmış ve şehir merkezinin Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın tam üstüne yapıldığı rapor edilmiş ve yerinin değiştirilmesi önerilmiştir. Bu rapor üzerine Bakanlar Kurulu toplanmış ve aldığı karar ile Erbaa'nın eski yerinin güneyinde ve İmbat Deresi'nin batısında "Ardıçlık" mevkiine taşınması hükme bağlanmıştır. Bu karar üzerine 15 Nisan 1944 tarihinde Hükûmet Konağı'nın törenle temelinin atılmasıyla Erbaa şehir merkezi yeni yerinde Alman bir şehir planlamacısının çizimleriyle düzenli bir yerleşimle yeniden kurulmaya başlamıştır. Bu nedenle günümüz Erbaa şehir merkezinde "tarihi eser" olarak nitelenebilecek bir yapı bulunmayıp en eski bina 1944 yapımıdır.
Coğrafya > Coğrafi konumu

Erbaa, Karadeniz Bölgesi'nin, Orta Karadeniz Bölümü'nde yer alır. Kuzeyden Samsun'un Çarşamba ilçesi ile Ordu ilinin Akkuş ilçesi, batıdan Amasya'nın Taşova ilçesi, doğudan Tokat'ın Niksar ilçesi, güneyden Tokat merkez ve güneybatıdan Turhal ilçesi ile çevrilidir.
Coğrafya > Coğrafi şekilleri

Ana madde: Erbaa Ovası
Rakımı ortalama 245 metre olan Erbaa, Tokat'ın en düşük rakım değerlerine sahip topraklarıdır.Bu rakım değerinin 32 km uzunluğa ve 10 km genişliğe sahip Erbaa Ovası ile birleşimi sonucu ise bugün Erbaa toprakları ziraate son derece uygundur. İlçe toprakları, kısmen Tozanlı çayı olmak üzere özellikle Kelkit Irmağı boyundaki bir ova ile bunu çevreleyen dağlık yerleri içine alan 1111 kilometrekarelik yüzölçüme sahiptir.Erbaa'nın kuzey kısmında yer alan Karınca dağı ile Güneyindeki Sakarat ile Boğatlı dağları aynı zamanda içerisinde oluşmuş, bu dağlar Kuzey Anadolu dağ silsilesi içerisinde bulunmaktadır. Bu dağlar ortalama yükseltileri olan 1000–1250 m ile Karadeniz Bölgesi ortalamasına göre gayet düşüktür ve denizellik etkisine imkân verir.
Coğrafya > İklimi ve bitki örtüsü > İklimi

Erbaa'nın mikroklima iklimi özelliği ile Erbaa'da narenciye hariç her türlü sebze ve meyvenin yetişmesi, organik tarım ve seracılık alanındaki gelişmeler ve Erbaa Üzüm Yaprağı'nın bir marka haline gelmesi ilçeyi Doğu Anadolu, Karadeniz ve İç Anadolu Bölgesi'nin sebze ve meyve ihtiyacının karşıladığı önemli merkezlerden biri haline getirmiştir.
Erbaa'da mevsimler tam hükmünü icra edemeden birinden diğerine geçmektedir. Bu durum bölgenin iklim tipinin belirlenmesini zorlaştırmaktadır. Erbaa'da kara iklimi ile ılıman deniz iklimi arasında kalanlar geçit iklimi hüküm sürmektedir. Ayrıca bölgede bozulmuş Akdeniz iklimi ceyeran etmektedir. Çünkü, burada kuzey Anadolu'nun da silsilesi etkisini kaybettiğinden ve Yeşilırmak havasının batısında rutubetli rüzgarlara maruz kaldığından ılıman bir iklimin hükümküm sürdüğü görülmektedir. Bu nedenle kışları ılık ve yağışlı geçmektedir. Erbaa'da en uzun ve kararlı mevsim sonbahardır. Sonbahar ılık ve devamlı, kış kısa ve genelde ılımandır. Yazın en sıcak aylar temmuz- ağustostur. Bu aylarda sıcaklık ortalama 36-39 derecedir.
Kışın en soğuk aylar ocak ve şubattır. Ortalama sıcaklık 3-5 dereceye kadar düşmektedir. En fazla yağış mayıs ayında olup yıllık ortalama 580 mm, en az yağış ağustos ayında olup 8.03 mm olarak tespit edilmiştir. Ortalama nispi nem %59 olup en yüksek değerler %66'ya kadar çıkmaktadır. İlçenin iklimi son yıllarda çevrede yapılan barajların etkisiyle ılımanlaşmıştır.
Coğrafya > İklimi ve bitki örtüsü > Bitki örtüsü

Erbaa'nın zengin bir bitki örtüsü vardır. Narenciye harici tüm ürünler yetiştirilebilmektedir. Genellikle bölgeye hakim olan bitki türü orman formasyonlarıdır. İlçenin kuzey kısmında orman örtüsü 300 m'den başlar ve ilk sıralamalarda bir takım makilik ortamlarda yabani zeytin ağaçları, dişbudak ve kestane ağaçlarına rastlanır. Arazi yükseldikçe kızıl çam, meşe, gürgen, kayın gibi türler görülür. İklim tipi olarak bir geçiş yeri teşkil ettiğinden birçok türden bitki ve meyvenin yetişmesine imkân tanır. Bunlardan bazıları;
A) Tarım yapılan bitkiler
Tütün, buğday, arpa, çavdar, yulaf, ayçiçeği, nohut, fiğ, mercimek, bakla, fasulye, bezelye, burçak, soğan, pırasa, sarımsak, ıspanak, lahana, turp, patates, domates, biber, salatalık, nane, dereotu, maydanoz, bamya, marul, çay ve şeker pancarıdır.
B) Yetişen meyveler
Çilek, ceviz, erik, fındık, vişne, kiraz, kayısı, nar, üzüm, ayva, elma, armut, incir, kavun, karpuz, ivaz, ıhlamur, kızılcık, mahlep, muşmula ve dut, yenidünya, kivi, pepinodur.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 53.790 | 5.625 | 48.165 |
| 1935 | 69.269 | 6.951 | 62.318 |
| 1940 | 72.059 | 6.637 | 65.422 |
| 1945 | 39.187 | 6.185 | 33.002 |
| 1950 | 45.670 | 7.034 | 38.636 |
| 1955 | 53.294 | 8.564 | 44.730 |
| 1960 | 59.889 | 10.738 | 49.151 |
| 1965 | 68.816 | 13.168 | 55.648 |
| 1970 | 74.692 | 15.606 | 59.086 |
| 1975 | 83.854 | 20.315 | 63.539 |
| 1980 | 91.263 | 25.243 | 66.020 |
| 1985 | 96.253 | 28.840 | 67.413 |
| 1990 | 99.596 | 33.554 | 66.042 |
| 2000 | 100.586 | 45.595 | 54.991 |
| 2007 | 95.658 | 56.810 | 38.848 |
| 2008 | 96.059 | 57.210 | 38.849 |
| 2009 | 97.561 | 58.845 | 38.716 |
| 2010 | 95.815 | 59.901 | 35.914 |
| 2011 | 97.365 | 60.546 | 36.819 |
| 2012 | 95.582 | 60.201 | 35.381 |
| 2013 | 93.834 | 60.742 | 33.092 |
| 2014 | 91.873 | 61.867 | 30.006 |
| 2015 | 92.654 | 65.027 | 27.627 |
| 2016 | 92.906 | 64.941 | 27.965 |
| 2017 | 93.555 | 65.906 | 27.649 |
| 2018 | 95.361 | 65.111 | 30.250 |
| 2019 | 95.611 | 65.894 | 29.717 |
| 2020 | 98.342 | 70.030 | 28.312 |
| 2021 | 99.815 | 73.354 | 26.461 |
| 2022 | 100.382 | 75.210 | 25.172 |
| 2023 | 100.323 | 70.165 | 30.158 |
Eğitim > Yükseköğretim

İlçede Gaziosmanpaşa Üniversitesi bünyesinde lisans düzeyinde eğitim veren iki adet fakülte, önlisans düzeyinde eğitim veren iki adet meslek yüksekokulu bulunur.
Erbaa Meslek Yüksekokulu
Erbaa Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu
Erbaa Sağlık Bilimleri Fakültesi
Erbaa Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi
Barınma konusunda ise KYK tarafından ilçede var olan yurda ek olarak yaptırılan 300 kişi kapasiteli yeni ve modern yurt tamamlanmış ve faaliyete geçmiştir. Halihazırda Gaziosmanpaşa Mahallesi'nde bulunan yurt binası A Blok adı ile erkek öğrencilerin barınması için, Yavuz Sultan Selim Mahallesi'nde bulunan yurt binaları ise B ve C Blok adları ile kız öğrencilerin barınması için kullanımdadır. 2022 yılı itibarıyla, henüz öğrenci alımı yapmamış olup açılış onayı YÖK tarafından verilmiş olan bölümler de dahil olmak üzere fakülte ve yüksekokullardaki bölümler ve programlar şu şekildedir:
Eğitim > Yükseköğretim > Erbaa Sağlık Bilimleri Fakültesi

Sağlık Yönetimi Bölümü
Hemşirelik Bölümü
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
Ebelik
Beslenme ve Diyetetik
Tıbbi Hizmetler ve Teknikler
Sağlık Bakım Hizmetleri
Eğitim > Yükseköğretim > Erbaa Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi

İletişim Ve Tasarımı Bölümü
Türk Dili Ve Edebiyatı Bölümü
Yönetim Bilişim Sistemleri Bölümü
Mütercim Tercümanlık Bölümü
Bilgi Ve Belge Yönetimi Bölümü
Psikoloji Bölümü
Sigortacılık Ve Sosyal Güvenlik Bölümü
Sosyoloji Bölümü
Eğitim > Yükseköğretim > Erbaa Meslek Yüksekokulu

| --- | --- |
 Bankacılık ve Sigortacılık  Bilgisayar Programcılığı  Büro Yönetimi ve Yönetici Asistanlığı  Muhasebe ve Vergi Uygulamaları  Acil Durum ve Afet Yönetimi:  Halkla İlişkiler ve Tanıtım  Moda Tasarımı  Grafik Tasarımı  Özel Güvenlik ve Koruma  Radyo ve Televizyon Programcılığı
Eğitim > Yükseköğretim > Erbaa Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Tıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik
İlk ve Acil Yardım
Optisyenlik
Evde Hasta Bakımı
Yaşlı Bakımı
Çocuk Gelişimi
Diş Protez Teknolojisi
Eğitim > Okulöncesi, ilk ve ortaöğretim

2021-2022 Eğitim-Öğretim Yılı itibarıyla ilçe genelinde 96 kurum, 789 derslik, 20.373 öğrenci ve 1.488 öğretmen vardır. Eğitim kurumlarının türlerine göre dağılımı ise şu şekildedir:
| --- | --- |
 1 adet Fen Lisesi  1 adet Bilsem  3 adet Anadolu Lisesi  4 adet Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi  2 adet İmam-Hatip Lisesi:  1 adet Çok Programlı Anadolu lisesi  1 Adet Mesleki Eğitim (Çıraklık) Merkezi  1 adet Halk Eğitimi Merkezi  1 adet Özel Eğitim Uygulama Okulu (I, II, III. kademe)  Muhtelif sayıda anaokulu, kolej, ilk ve ortaokul
Sanayi

Ana madde: Erbaa Organize Sanayi Bölgesi
İlçe genelinde toplam fabrika sayısı 67'dır.Tekstil ve diğer iş kollarındaki yatırımların günümüzde de devam etmesiyle birlikte bugün ilçe genelinde toplam 67 adet fabrikada yaklaşık 7 bin 500 kişi çalışmaktadır. Erbaa'nın ana sanayi kolu toprak ve tekstildir. Tuğla ve kiremit fabrikaları halihazırda kapasitelerinin % 30 - % 40'ı civarında üretim yapmaktadırlar.Son yıllarda istihdam alanı olarak 1997 yılında kurulan Erbaa Organize Sanayi Bölgesi önem kazanmakta olup OSB'de 10 adet tekstil fabrikası, 1 adet ambalaj fabrikası, 1 adet çelik eşya fabrikası, 1 adet salamuralık yaprak paketleme fabrikası, 1 adet küvet ve duşakabin fabrikası, 1 adet ekmek fabrikası, 1 adet poşet fabrikası olmak üzere tahsis edilenler dahil 25 tesis vardır.
Şehrin muhtelif yerlerinde bu tekstil fabrikalarına hizmet veren 20 adet tekstil atölyesi bölgede hareketlenen yatırımların en temel göstergeleri olmuştur. Erbaa Meslek Yüksekokulu da Tekstil Teknolojisi bölümünü açarak bu yatırımlara insan kaynağı, aktif işgücü ve kalifiye elaman bakımından katkı sağlamıştır. Bunların yanında ilçemizde orman ürünlerine dayalı parke fabrikaları, kireç sanayi fabrikaları ve un fabrikaları mevcuttur.
İlçede ayrıca 1976 yılında kurulan ve 416 işyeri, 1 adet Kooperatif idare binası ve 1 adet Çıraklık Eğitim Okulu bulunan bir Küçük Sanayi Sitesi de bulunmaktadır.
Spor > Futbol

Ana madde: Erbaaspor
TFF kayıtlarına göre ilçenin Erbaaspor, Erbaa Gençlik Spor, Erbaa Güreş İhtisasspor ve Erbaa Esnafspor olmak üzere dört adet futbol kulübü vardır. Bu kulüplerden birisi olan Erbaaspor, 2021-2022 Sezonu itibarıyla Tokat il genelinin profesyonel futbol liglerindeki tek temsilcisidir. Erbaa Gençlik Spor Kulübü ise 2021-2022 Sezonunda Bölgesel Amatör Lig 5.Bölge 1.Grup'ta mücadele etmiştir.
1995-1996 sezonunun sonunda küme düştüğü 3. Lig'e 20 yıl aradan sonra 2016-2017 sezonunda tekrar dönüş yapan ve ilk sezonunda büyük bir başarı göstererek ligin 32. haftasında 2. Lig'e yükselmek için play-off maçlarına katılmayı garantileyen Erbaaspor, Ankara 19 Mayıs Stadyumu'nda yapılan play-off final müsabakasında Silivrispor'a 1-0 yenilmiştir. Erbaaspor, 2021-2022 Sezonunu ise 6.sırada tamamlamıştır.
Futbolda bir diğer önemli oluşum ise 2011 yılında kurulmuş olan ve bölgenin tek kadın futbol takımı olma özelliğini gösteren Erbaa Güreş İhtisasspor Bayan Futbol Takımı'dır. TFF Kadın Ligleri 2. Lig 5. grupta mücadele etmiştir. Kulüpler maçlarını 1984 yılında hizmete açılan Erbaa İlçe Stadyumu'nda yapmaktadır.
Spor > Güreş

İlçede ata sporuna ilgi kuvvetlidir.Kırkpınar'ın rövanşı olarak gösterilen ve 1995-1998 arası 4 sene Kırkpınar ağalığı yapan Erbaalı Hüseyin Şahin adına düzenlenen son olarak 23.sü yapılan Geleneksel Hüseyin Şahin Yağlı Güreşleri bu durumu açıklamaktadır. Yine 2011 yılında faaliyete geçen Erbaa Yağlı Güreş Alanı 20.000 seyirci kapasitesine ulaşılabilirliği ile ilçe halkının güreşe olan ilgisini açıklamaktadır. İlçede il merkezi ve diğer ilçelerden gelen katılımcıların yer aldığı minikler güreş turnuvaları da düzenlenmektedir. Erbaa Güreş İhtisasspor futbol kulübü de adından anlaşılacağı üzere güreş branşı kökenlidir.
Spor > Diğer Branşlar > Bilardo

3 Bant Türkiye Şampiyonası Tokat İl Birinciliği Müsabakaları Erbaa'da gerçekleştirilmiştir. Böylelikle bilardo il seçmeleri Türkiye'de ilk defa bir ilçede gerçekleştirilmiştir ve organizasyon sonucunda Tokat'ın Türkiye Şampiyonası'nda temsil hakkı 4'ten 12'ye çıkarılmıştır.
Spor > Diğer Branşlar > Tekvando

İlçede 2012 yılında Samsun, Tokat, Çorum, Amasya, Yozgat, Ordu, İzmir gibi ülkenin değişik bölgelerinden 200'ü aşkın sporcunun katıldığı İllerarası Tekvando Turnuvası düzenlenmiştir.