El Salvador'da çetelere karşı baskı
Tepkiler

Ülkede yapılan baskılar halk arasında popülerdi. Nisan 2022'de yapılan bir Gallup anketi, Salvadorluların %91'inin hükûmetin eylemlerini desteklediğini, bunların %78'inin "çok fazla" desteklediğini ortaya koydu. Birçok El Salvadorlu, şiddetten bıktıklarını ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan birçok El Salvadorlu'nun bu baskıları desteklediğini açıkladı. El Salvador Başpiskoposu José Luis Escobar Alas, Temmuz 2022'de baskılara desteğini açıkça dile getirdi.
Genel olarak El Salvador sokaklarında yaşayan insanlar mahallelerindeki atmosferin çok daha güvenli olduğunu düşünmeye başladılar. Vatandaşlar ve gözlemciler, daha önce düşünülemez olan şeyleri yapmada daha özgür hissettiklerini söylediler. Ioan Grillo, "Yıllar içinde ziyaretlerde birçok çete üyesiyle röportaj yaptım; genellikle mahallelerin merkezlerinde açıkça takıldıklarını görebilirdiniz. Ancak olağanüstü hâlden beri varlıkları büyük ölçüde azaldı: Maras üyeleri büyük ölçüde hapiste, kaçtı ya da yeraltına indi" diye yazdı. Benzer şekilde Mary Speck, suç çetelerinin San Salvador'dan "büyük ölçüde ortadan kaybolduğunu", bu sayede satıcılar, dükkân sahipleri, sürücüler ve yayaların artık çete üyelerine ödeme yapmak zorunda olmadığını ve belirli çetelerin hâkim olduğu blokların sakinlerinin "artık başka bir çetenin bölgesine geçtiklerinde şiddetli misillemelerden korkmadıklarını" gözlemledi. Ancak, masum insanların bu baskılarda yakalanması konusu çetelerle savaşta önemli bir endişe olmaya devam ediyordu. Baskılarda tutuklanan bazı kişilerin aileleri, aile üyelerinin zayıf delillerle tutuklandığını söylediğinden bu tür insanlar için "Rejim Hareketi Mağdurları" adlı bir savunuculuk grubu kuruldu.
El Salvador Silahlı Kuvvetleri'nin bir gazisi ve baskıların önde gelen destekçilerinden Sergio Brumez, mantıksız tutuklama iddialarını reddetti. Brumez, güvenlik güçlerinin "tutukladıkları tüm çete üyeleri hakkında profillere sahip olduklarını" ve "sadece insanları tutuklayıp hapse atmadıklarını, çete üyesi hakkında her şeyi bildiklerini, vücutlarındaki tüm dövmelerin yerlerini, işledikleri suçları vb." ifade etti.
Amerika Birleşik Devletleri Barış Enstitüsü, El Salvador'da çetelerin kontrolünün büyük ölçüde azaltıldığını veya yok edildiğini gözlemledi, ancak hükûmetin olağanüstü hâlden çıkış için bir plan oluşturması ve tutuklananlarla ne yapacağını belirlemesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, çetelerin yeni üyeler kazanmaması ve hapse gönderilen mevcut çete üyelerinin yerine yenilerinin gelmemesi için hükûmetin bu kontrolü kullanması gerektiğine dikkat çekti. El Salvador'dan bir araştırmacı olan Veronica Reyna, “Çeteler kontrolü sağladı çünkü başka kimse bunu yapmadı. Devlet bu boşluğu sadece polisle değil, eğitim ve diğer hizmetlerle doldurmazsa, başka suç grupları devreye girecek." dedi. Olağanüstü hâlin Mart 2024 genel seçimlerine kadar devam etmesi bekleniyordu, ardından eğitim ve az gelişmişlik gibi sorunlara yönelik suç önleyici önlemler alınması bekleniyordu. smi açıklanmayan bir güvenlik uzmanı, "Sadece hapishaneleri dolduramayacaklarını biliyorlar. Seçimlerden sonra rehabilitasyon ve topluluk katılımına bakmaya başlayabilirler" dedi. Şimdiye kadar hükûmet, bu sorunları çözmek için müfredat reformu, öğretmen eğitimi, kaliteli eğitim, teknoloji, sağlık ve beslenme olanaklarının düzenlenmesi ve önümüzdeki beş yıl içinde 5.000'den fazla okulun yenilenmesi gibi hedefler içeren Mi Nueva Escuela (Benim Yeni Okulum) ve yoksul gençlere güvenli alanlar sağlamak için CUBO'ların (Kentsel Merkezler) gibi girişimlerle ilgileneceğini vaat etti. Mi Nueva Escuela kapsamında Eylül 2023'e kadar 1000 okulun yeniden inşa edilmesi beklenirken, Mayıs 2023 itibarıyla yoksul topluluklarda şeffaf, küp şeklinde 11 kentsel merkez kuruldu ve gençlere akademik destek, atletik faaliyetler, sanat veya dil dersleri ile bilgisayar, kütüphane ve yetişkin denetimi sağlandı. Bu girişimler takdir edilse de, bazı bölgelerde çocukların hâlâ okullara erişimde zorluk yaşadığı için aktivistler daha fazla çalışma gerektiğini düşünüyordu.
Latin Amerika'da baskılar, birçok ülkenin liderlerinin ve halkın dikkatini çekti. Guatemala'nın önde gelen başkan adayları Zury Ríos ve Sandra Torres, Honduras Güvenlik Bakanı Ramón Sibbilón ve Kosta Rika Güvenlik Bakanı Jorge Torres bu politikaları övdü. Peru'da, Lima Belediye Başkanı ve sağcı başkan adayı Rafael López Aliaga, politikaları överken Peru Savunma Bakanlığı'na Lima sokaklarında Peru Silahlı Kuvvetleri'nin tanklarla devriye gezmesi çağrısında bulundu. 2022 Kolombiya başkanlık seçimlerini az farkla kaybeden Rodolfo Hernández Suárez de benzer politikalar vaat etmişti. Sol görüşlü başkan Xiomara Castro liderliğindeki Honduras da kendi küçük çaplı baskısını başlattı. Honduras, Haziran 2023'te bir hapishane katliamının ardından baskıyı geçici olarak yoğunlaştırdı. Meksika Devlet Başkanı Andrés Manuel López Obrador ve Ekvador Devlet Başkanı Guillermo Lasso da baskılar hakkında görüşlerini ifade ettiler. 2023 Ekvador genel seçim adayı Jan Topíc, kampanyasında suçla mücadele için sert politikalar vaat ederek kendisini "Ekvadorlu Bukele" olarak tanıttı. Diğer Ekvadorlu adaylar da suçu önlemek için sert tedbirler vaat etse de, Topíc ve eski Başkan Yardımcısı Otto Sonnenholzner, Bukele'nin imajını farklı derecelerde taklit etmeye çalıştılar. Ekvador, son iki yılda büyük bir organize suç artışı gördü. Kolombiya'da Medellín belediye başkanı Daniel Quintero da El Salvador'daki mega hapishanelere bir hapishane açacağını duyurdu. Diğer Kolombiyalı politikacılar da benzer güvenlik politikaları talep ettiler. Öte yandan Kolombiya Devlet Başkanı Gustavo Petro, baskıları eleştirdi ve Bukele'den tepki aldı. Baskılar komşu ülke Honduras ve Guatemala'da son derece popüler oldu ve bazı gruplar benzer politikalar talep eden geçit törenleri düzenlediler. Ayrıca Meksika ve suç oranlarının son zamanlarda arttığı Şili'de de tartışma ve merak konusu oldu. Ekvador'da yapılan bir ankete göre, halkın yarısından fazlası benzer stratejileri destekleyeceğini belirtti. Kolombiya'da sağ kanat da benzer baskılar talep etti. Arjantin Güvenlik Bakanı Patricia Bullrich, Bukele'den işbirliği teklifi aldıktan sonra Arjantin'de suçla mücadele için "Bukele modelini" kullanmaya ilgi gösterdi.
Muhafazakârlar, özellikle ABD'deki Cumhuriyetçi Parti çevresindekiler, bu baskıları olumlu bir şekilde ele aldılar.
İnsan hakları savunucuları ise tutuklamaların çoğunlukla keyfi olduğunu, insanların görünüşüne veya ikametgâhına dayandığını belirterek, masum insanların da bu operasyonlarda yakalanmasından endişe duyduklarını dile getirdiler. Bukele, tutuklamaların yalnızca %1'inin hatalı olacağını iddia etti. Salvador Savunma Bakanı René Merino Monroy, tutuklanan kişilerin çetelerle bağlantıları bulunmadığı takdirde serbest bırakılacağını belirterek, "İnsanlar, kötü bir şeyle ilgileri yoksa, başlarına kötü bir şey gelmeyeceğini bilmelidirler" dedi. İnsan Hakları İzleme Örgütü, hükûmetin politikasını "önce tutukla, sonra tweet at ve sonra soruştur" olarak eleştirdi ve El Salvador polisinin insanların tutuklanma anlarını tweetle paylaşmasına atıfta bulundu. İnsan hakları grupları ayrıca tutuklamaların çete şiddetiyle pek ilgisi olmadığını, Bukele'nin bu durumu gücünü pekiştirmek ve eleştirmenleri hedef almak için kullanabileceğini öne sürdüler.
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, 10 Nisan'da attığı bir tweet'te  El Salvador'daki çete şiddetindeki artışı "kınadı" ve hükûmeti hukuk sürecine ve sivil özgürlüklere saygı göstermeye çağırdı. Aynı gün, Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Ned Price, Amerika Birleşik Devletleri'nin El Salvador'u çetelere karşı desteklemeye devam ettiğini, ancak vatandaşlarını ve onların sivil özgürlüklerini koruması gerektiğini tweetledi. Ertesi gün Bukele, ABD'nin El Salvadorlu çetelere karşı desteğinin Trump yönetimi döneminde olduğunu belirtti, Biden yönetimi başladığından dört ay sonra Ulusal Sivil Polis ve Bilgiye Erişim Enstitüsü'ne Amerikan yardımının kesildiğini ve artık ABD'nin sadece çetelerin sivil özgürlüklerini desteklediğini söyledi.