Antik Roma'da eğitim
Eğitim kademeleri > Grammaticus

Dokuz ila on iki yaşları arasında, varlıklı ailelerin erkek çocukları, 'litterator' tarafından almakta oldukları eğitimi bırakırlardı ve öğrencilerinin yazma ve konuşma becerilerini geliştiren, edebi analiz sanatında ustalaşan ve onlara bu zengin birikimlerini öğreten bir Grammaticus ile çalışmaya başlarlardı. Yunanca henüz bilmiyorlardı. Grammaticuslar şiir analizi derslerinde, öğrencilerin geçmiş eğitimlerinde Ludus'ta gördüğü şiirleri ve şairleri kullanmaya devam ediyorlardı. Örneğin Euripides'in Phoenissae'si. Bu noktada, zengin erkek çocuklar özel öğretmenler tarafından eğitilirken, Ludus'u bitiren alt sınıftaki erkekler zaten çırak olarak çalışıyor olacak ve kızlar ise -zengin ya da fakir- kendilerine bir eş bulmaya ve daha sonra da en kısa zamanda çocuk sahibi olmaya odaklanacaklardı.
Grammaticus (narratio) tarafından verilen dersleri içeren günlük aktiviteler arasında, şiirin anlamlı okuması (Lectio) ve şiir analizi yer alıyordu. Müfredat, öğrencilerin hem Yunanca hem de Latince okumaları ve konuşmaları beklendiğinden, tamamen iki dilli idi. Bir öğrencinin performansının değerlendirilmesi, kendi Grammaticus'u tarafından belirlenen standartlara göre anında ve yerinde yapılırdı. Öğrenciler bir alıştırmayı tamamlardı, sonuçlarını eğitmenlerine gösterirlerdi ve kendi kendini “dilin koruyucusu” olarak gören Grammaticus tarafından eksik yerleri gerektiği gibi düzeltilir veya tebrik edilirlerdi.
Ünlü grammatici (Latince çoğ. "dilbilgisi uzmanları") arasında, öğrencilerini eve götürmek için dövmekten veya kırbaçlamaktan çekinmeyen Lucius Orbilius Pupillus ve imparatorluk himayesi nedeniyle yaygın bir vesayet kazanan, benzer yaş ve yetenekteki öğrencileri retorik yarışmaları düzenleyerek karşı karşıya getiren ardından da kazananı genellikle nadir bulunan eski bir kitap ödüllüyle ödüllendirme şeklindeki yeni uygulamasıyla bilinen azatlı köle Marcus Verrius Flaccus sayılabilir.
Roma'daki büyük prestiji nedeniyle muazzam ücretler talep eden ve torunlarına öğretmenlik yapması için Augustus tarafından işe alınan Verrius Flaccus, kariyerinin zirvesindeyken bile hiçbir zaman kendi dersliğine sahip olamadı. Bunun yerine, birçok öğretmen arkadaşı gibi, genellikle çok düşük olan ücretlerle özel olarak kiralanabilen okullardaki yerleri kullandı ve bulabildiği her yerde sınıf alanı kiraladı. Diğer öğretmenler, sınıflarını kaldırımlarda, revaklarda veya trafik gürültüsünün, sokak kalabalığının ve kötü havanın sorun yaratacağı kesin olan diğer kamusal alanlarda toplayarak kira ve aydınlatma maliyetlerinden kaçındılar.
Hem edebi hem de belgesel kaynaklar, bir öğretmen için kullanılan çeşitli unvanlarda değişik bilgiler verse de ve çoğu zaman tüm öğretmenleri tanımlamak için en genel terimleri kullansa da, Diocletian tarafından MS 301'de yayınlanan bir fiyat fermanı, bu tür ayrımların gerçekten var olduğunu ve bir öğretmenin kendini, en azından teoride Litterator, Grammaticus ya da Return olarak tanımlaması gerektiğini göstermekteydi. Azami ücretler hakkındaki bu ferman, bir Grammaticus'un maaşını öğrenci başına aylık 200 denarius olarak sabitledi, ancak bu ferman uygulanamadı, göz ardı edildi ve en sonunda da yürürlükten kaldırıldı.
Çocuklar on dört ya da on beş yaşlarına kadar Grammaticus ile çalışmalarına devam ederlerdi, bu noktada ise sadece en zengin ve en umut verici öğrenciler retorik eğitim alma şansına sahip oldular.