stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ankara (il)
Altyapı > Ulaşım

Ana madde: Ankara'da ulaşım
İl içinde karayolu, demiryolu ve havayolu ile ulaşım yapılmaktadır. Ayrıca başkent Ankara'da gelişmiş bir toplu taşımacılık sistemi şehir nüfusunun ulaşım ihtiyacını karşılar, toplu taşımacılık altyapısına rağmen ve belki ildeki refah seviyesinin bir göstergesi olarak, Ankara nüfus başına motorlu taşıt sayısında 100 kişiye 18 otomobil ile Türkiye'nin birinci ilidir.[kaynak belirtilmeli]
İl merkezinin kuzeyinde yer alan Esenboğa Uluslararası Havalimanı havayolu ile giriş çıkışı sağlayan en önemli noktadır. Esenboğa'dan Türkiye'nin hemen her iline, ayrıca Avrupa, Amerika ve Uzak Doğu'nun çeşitli şehirlerine uçmak mümkündür. 2006 yılında tamamen yenilenip kapasitesi ve işlevi çağdaşlaştırılmıştır. Havalimanını kent merkezine bağlayan yol da tamamen yenilenmiş ve yeni geçitler devreye sokulmuştur. Havayolu ile kente ulaşmanın bir başka yolu da ordunun hizmetindeki Etimesgut Askeri Havalimanıdır. Bu havalimanı sivil uçuşlara kapalı olsa da, gerektiğinde alternatif olarak kullanılmaktadır. Akıncı, Etimesgut ve Güvercinlik hava alanları, askerî amaçlarla kullanılmaktadır.
Ankara ili, başkente gidip gelen motorlu vasıta trafiğini kaldırabilmek üzere modern bir karayolu ağına sahiptir. Başkenti çevreleyen O-20 çevre yolu, şehirlerarası trafiğin şehir trafiğini aksatmadan geçmesini sağlar. O-20 başka otoyollara bağlanarak başkentin ilin ve ülkenin diğer kentlerine ulaşımını sağlar. Bunlardan O4 otoyolu (Avrupa E-yolları sistemine göre E89), başkenti İstanbul'a bağlar, O20 (E90) ise başkenti Adana'ya bağlar. İl içindeki diğer devlet yollarının hemen hepsi Ankara şehrine bağlıdır. Ankara şehrini diğer büyük şehirlere bağlayan karayolları arasında D200 (E90) (Bursa - Eskişehir - Ankara), D750 (E90) (Ankara - Aksaray - Adana), D200 (E88) (Ankara - Elmadağ), O-4 (E89) (Zonguldak - Aksaray - Ankara - Kızılcahamam - Gerede), D200 (E88) (Eskişehir - Sivrihisar - Ankara - Kırıkkale - Yozgat - Sivas) bulunur. İl içindeki diğer devlet yolları ise D750 (Tarsus- Pozantı - Aksaray - Ankara - Kahramankazan - Gerede), D765 (Çankırı - Kalecik - Kırıkkale), D260 (Polatlı - Haymana - Balâ), D140 (Beypazarı - Nallıhan), D695 (Polatlı - Akşehir).
İl içinde ilçeler arası ulaşımı sağlayan birçok otobüs firması hizmet vermektedir. İl merkezinde bulunan Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi (AŞTİ) Avrupa'nın en büyük otobüs terminalleri arasında yer alır. AŞTİ'nin Ankaray ile bağlantısı vardır.
Ankara ilinden geçen iki demiryolu vardır. Bunlardan birincisi Ankara şehrini, batıda Sincan ve Polatlı üzerinden Eskişehir'e, doğuda Irmak ve Boğazköprü üzerinden Kayseri'ye bağlar. İkinci bir hat Irmak'ı Çankırı üzerinden Karabük ve Zonguldak'a bağlar. Tren yolu ile giriş çıkışta en önemli yer TCDD Ankara Garı'dır. Burası aynı zamanda ülkenin doğusu ile batısının ayrıldığı noktadır. Halihazırda ülkenin dört bir yanına ve banliyölere buradan tren seferleri düzenlenmektedir. Eskişehir üzerinden Ankara kentini İstanbul'a bağlayacak olan Ankara - İstanbul YHD hattının Ankara - Eskişehir kesimi 2009'da hizmete açılmıştır.
Altyapı > Ulaşım > Kentlerde toplu taşımacılık

İl merkezinde kent içi ulaşımda en yoğun taşımacılık metro ile yapılmaktadır. EGO Genel Müdürlüğü tarafından işletilen Ankara metrosu günde yaklaşık 150.000 yolcu taşır. Metro ağında halihazırda Metro ve Ankaray adı altında iki ayrı taşıma sistemi çalışmaktadır. Ankaray, Metroya göre daha hafif bir raylı sistemdir.
TCDD tarafından sağlanan banliyö treni hizmeti başkenti Kayaş ve Sincan kentleri ve aradaki istasyonlara bağlar.
Başkent ve çoğu ilçe merkezinde günlük ulaşımda belediye tarafından işletilen otobüsler çalışır. Ayrıca belediyenin özel sektöre ücret karşılığı verdiği özel halk otobüs hatları vardır. Özel Halk Otobüsleri daha hızlı ulaşım için Ankaralılar tarafından tercih edilir. Dolmuşlar hemen her kentte bulunan bir diğer toplu taşımacılık alternatifidir.
Altyapı > Sağlık

Ana madde: Ankara ili hastaneler listesi
Ankara ilinde devlet, askeri, üniversite ve özel hastaneler tarafından sağlık hizmetleri verilir. İlde 2014 itibarıyla 41 tane Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı'na bağlı, 10 üniversitelere bağlı, 4 askerî, 2 resmî, 36 özel, 1 belediye hastanesi olmak üzere toplam 94 hastane ve 9 ağız ve diş sağlığı merkezi bulunmaktadır. Türkiye'de en çok üniversite hastanesi olan il Ankara'dır. En büyük hastaneler arasında Etlik şehir hastanesi (4050 yataklı), Bilkent şehir hastanesi (3704 yataklı), Ankara Üniversitesi İbni Sina Hastanesi (2000 yataklı), Gülhane Askeri Tıp Akademisi (1600 yataklı), Hacettepe Hastanesi (1000 yataklı), Ankara Numune Hastanesi (1109 yataklı), Ankara Hastanesi (678 yataklı) sayılabilir. Dünyanın en büyük göz hastanesi Dünyagöz Ankara Hastanesi de Ankara'dadır.
Kızılcahamam, Haymana, Beypazarı, Ayaş, Güdül, Kahramankazan, Çubuk ve Çamlıderede bulunan kaplıcalar ve içmeceler termal tedavi amaçlı için kullanılır.
Altyapı > Su kaynakları

Hidroelektrik enerji sağlayan barajların yanı sıra, Ankara'da içme suyu ve sulama suyu sağlayan barajlar da bulunmaktadır. Bunlardan Çubuk-1 Barajı, Çubuk-2 Barajı, Bayındır Barajı, Kesikköprü Barajı ve Çamlıdere Barajı içme suyu sağlar, Asartepe Barajı sulama suyu sağlar, Kurtboğazı Barajı ise hem içme hem sulama suyu sağlar. Bu su kaynakları büyüyen şehrin ihtiyacını karşılamaya yetmediği için, 2008'de Kızılırmak'tan da başkente su getirilmeye başlanmıştır. Yeni baraj inşaat projeleri görüşülmektedir.
Salim Ensarioğlu

| Salim Ensarioğlu> Türkiye Cumhuriyeti Devlet Bakanı |
| --- | --- |
Görev süresi 5 Ekim 1995 - 30 Ekim 1995
Başbakan: Tansu Çiller
Görev süresi 30 Ekim 1995 - 6 Mart 1996
Başbakan: Tansu Çiller
Görev süresi 28 Haziran 1996 - 30 Haziran 1997
Başbakan: Necmettin Erbakan
Türkiye Büyük Millet Meclisi   19. 20. 21. ve 28. dönem milletvekili
Görevde
Makama geliş  2 Haziran 2023
Seçim bölgesi: 2023 – İstanbul
Görev süresi 14 Kasım 1991 - 1 Ekim 2002
Seçim bölgesi: 1991 – Diyarbakır   1995 – Diyarbakır   1999 – Diyarbakır
Kişisel bilgiler
Doğum: 1955 (69-70 yaşında) Dicle, Diyarbakır, Türkiye
Partisi: Doğru Yol Partisi (1983-2007) Demokrat Parti (2007-2010) Bağımsız (2010-2018) İYİ Parti (2018-2023) Bağımsız (2023-2025) AK Parti (2025-günümüz)
Evlilik(ler): Nil Ensarioğlu
Çocuk(lar): Sait Ensarioğlu
Bitirdiği okul: Lise mezunu
Mesleği: Müteahhit, siyasetçi
Mehmet Salim Ensarioğlu (d. 1955, Dicle), Zaza asıllı Türk siyasetçidir.
Lise mezunudur. Serbest İnşaat Müteahhitliği, Madencilik, Çiftçilik, Dicle İI Genel Meclis Üyeliği, XIX., XX. ve XXI. Dönem Diyarbakır Milletvekilliği ile 51-52 ve 54. Hükûmetlerde Devlet Bakanlığı yapmıştır. Bakanlık döneminde bölge nüfusunun artmasına dair endişeyi belirten ve nüfus planlamasına yönelik “İleride vahim sonuçlar doğmaması için üç çocuktan fazla yapanlara cezai müeyyide getirilmeli. Çocuk sayısı az olanlar ise teşvik edilmeli.” gibi tavsiyeler içeren raporu imzalamayı reddetmiş ve Cumhuriyet tarihinde ilk defa bir MGK raporunun Bakanlar Kurulu tarafından iade edilmesinde rol oynamıştır.
Haziran 2010'da uzun yıllar görev aldığı Demokrat Parti'den parti yönetiminin 12 Eylül referandumunda aldığı tutumu onaylamadığını açıklayarak yaklaşık 12 bin üyeyle birlikte istifa etmiştir. 12 Haziran 2011 genel seçimlerinde Diyarbakır'dan bağımsız milletvekili adayı olmuş ve seçilememiştir. 2018 yılında yapılan seçimlerde İYİ Parti'den Diyarbakır milletvekili adayı olmuş ancak seçilememiştir. Bir dönem İYİ Parti Başkanlık Divanı üyesi ve Ortadoğu Politikaları Başkanıydı. 2023 seçimlerinde İstanbul II. Bölge İYİ Parti'den milletvekili seçildi.
15 Aralık 2023 tarihinde İYİ Parti'den istifa etti. 23 Şubat 2025 tarihinde AK Parti'ye katıldı. Rozetini cumhurbaşkanı ve AK Parti genel başkanı Erdoğan taktı.
Ece Uslu

| Ece Uslu |
| --- | --- |
Doğum: 9 Eylül 1974 (50 yaşında) İzmir, Türkiye
Milliyet:  Türkiye
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 1990-günümüz
Ebeveyn(ler): Nazan Uslu
Resmî site: http://www.eceuslu.tv/

Ece Uslu (d. 9 Eylül 1974, İzmir), sinema, dizi ve tiyatro oyuncusu.
Hayatı > Kariyer hayatı

1974 yılında aynı zamanda şehrin kurtuluş günü de olan 9 Eylül tarihinde İzmir'de doğdu.
Öğrenim yıllarında Ferhan Şensoy “Nöbetçi Tiyatrosu”nda bir sene boyunca oyuncu olarak görev aldı. Daha sonrasında “Başak Gürsoy Mankenlik Ajansı”na bağlı olarak fotomodellik ve reklam oyunculuğu yapan sanatçı, lise yıllarında ise iki yıl boyunca Esat ve Şahika Tekand’ın kurduğu “Stüdyo Oyuncuları” topluluğunda eğitimine ve sahne performanslarına devam etti. Oyunculuk kariyeri boyunca birçok sinema filmi ve televizyon dizisinde rol alan sanatçının televizyon izleyicisi ile ilk buluşması 1990 yılında TRT 1'de yayımlanmaya başlayan İz Peşinde adlı dizi ile gerçekleşti. Beyazperdeye ilk adımını ise 1991 yılında, Kadir İnanır'ın başrolünü oynadığı Ah Gardaşım filmi ile attı. Mehmet Aslantuğ ile birlikte rol aldığı, Bedii Faik Akın'in Yalancı adlı romanının sinema uyarlaması kariyerinde bir dönüm noktası olmuştu. İlk başrolünü ise 1993 yılında Kıvılcım adlı filmde bir üniversite öğrencisini canlandırarak Tarık Tarcan ile paylaştı.1995 yılında TRT 1'de yayımlanan ve zengin bir oyuncu kadrosuna sahip olan Sahte Dünyalar adlı dizide de 200 bölüm boyunca rol alan sanatçı, 1997 yılında “Kara Melek”, 2000 senesinde Üç Kadın ve 2002 yılında başrolünü üstlendiği Zerda adlı dizilerdeki performansları ile başarısını perçinledi. Zerda'nın ardından, 2004 yılında Show TV'de yayınlanan Aşkımızda Ölüm Var dizisinde Oktay Kaynarca ile başrolü paylaştı. Bir sene sonra yine Show TV'de yayınlanan, Erler Film yapımı 9 bölümlük Ölümüne Sevdalar dizisinde usta aktör Cüneyt Arkın ve Emre Kınay ile başrolü paylaştı; bu dizide Yunanlı bir kız olan Nina'yı canlandırdı.
2012 yılında yayımlanan Bulutların Ötesi isimli projede yer alan Ece Uslu, 3 yıllık aranın ardından ekranlara dönerek; 2013-2016 yılları arasında FOX'ta yayımlanan Karagül dizisi ile gerek Türkiye'de gerekse birçok ülkede; canlandırdığı "Ebru" karakteri ile tanınırlığını artırdı. 1991 yılında Ah Gardaşım ve Diplomat 1992 yılında “Sarı Tebessüm” 1994 yılında Yalancı, 2000 yılında “Güle Güle”, 2004 yılında Büyü ve 2012 yılında Erik Zamanı adlı filmlerde rol alan Ece Uslu ayrıca “Üçüncü Türden Yakın İlişkiler”, “Ayıp Ettik”,“Medya Maymunları” ve “Tom, Dick ve Harry” adlı tiyatro oyunlarında rol aldı. Ece Uslu, aynı zamanda Nedret Güvenç'in yeğenidir.
Hayatı > Kişisel hayatı

13 yaşındayken anne ve babası ayrıldı. Annesiyle kaldı, beraber büyüdü.
Tiyatro oyunları

| Yıl | Oyun | Oyun yazarı | Tiyatro sahnesi |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 | Patron Kim? | Carlo Goldoni | Tiyatro Ak'la Kara |  |
| 2011 | Tom, Dick & Harry | Ray Cooney | Tiyatro Ak'la Kara |  |
| 2010 | Medya Maymunları | Joe Penhall | Talimhane Tiyatrosu |  |
| 2007 | Ayıp Ettik | Uğur Yağcıoğlu | R.E.S.T. Oyuncuları |  |
| 2001 | Üçüncü Türden Yakın İlişkiler | Uğur Uludağ | E.S.E.K. |  |
Kaynak:
Filmografisi

| Yıl | Yapım | Rol | Tür | Kanal |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2024-2025 | Siyah Kalp | Sumru Şansalan | Dizi | Show TV |
| 2024 | Şahane Hayatım | Ece Ağazade | Dizi | NOW |
| 2022 | Sonsuz Aşk |  | Sinema | - |
| 2019 | Sevgili Geçmiş | Cahide Esen Karalar | Dizi | Star TV |
| 2017 | Dayan Yüreğim | Elvan | Dizi | FOX |
| 2016 | Vezir Parmağı | Feride | TV filmi | - |
| 2013-2016 | Karagül | Ebru Şamverdi | Dizi | FOX |
| 2012 | Bulutların Ötesi | Elif Karaca | Dizi | TRT 1 |
| 2011 | Erik Zamanı | Anne | Kısa film | - |
| 2010-2011 | Kızım Nerede? | Suna Demiray | Dizi | atv |
| 2008 | Son Ders: Aşk ve Üniversite | Soley | TV filmi | - |
| 2008 | Ayıp Ettik |  | TV filmi | - |
| 2007 | Ulak | Küçük Kadın | TV filmi | - |
| 2007-2008 | Elveda Derken | Lale | Dizi | Kanal D |
| 2006 | Sırça Köşk | Cahide Kutlu | Dizi | Star TV |
| 2005 | Üç Kadın |  | Dizi | TRT 1 |
| 2005 | Ölümüne Sevdalar | Nina | Dizi | Show TV |
| 2004 | Büyü | Aydan | TV filmi | - |
| 2004 | Aşkımızda Ölüm Var | Avukat Pervin | Dizi | Show TV |
| 2002-2004 | Zerda | Zerda Eroğlu | Dizi | atv |
| 2002 | Bana Abi De | Zeynep | Dizi | Kanal D |
| 2001 | Benimle Evlenir Misin | Serap | Dizi | atv |
| 2000 | Üç Kadın 2 | Gülşen | TV filmi | - |
| 2000 | Üç Kadın 1 | Gülşen | TV filmi | - |
| 2000 | Güle Güle | Doktor | TV filmi | - |
| 1999 | Rüzgâr Gülü |  | TV filmi | - |
| 1997-2000 | Kara Melek | Şule Saylan | Dizi | Star TV |
| 1997 | Yalan Dünyalar | Evrim Şenoğlu | Dizi | Star TV |
| 1997 | Fırat | Melek 2 | Dizi | Star TV |
| 1996 | Anılardaki Sevgili |  | Dizi | Show TV |
| 1995 | Sahte Dünyalar | Evrim Şenoğlu | Dizi | TRT 1 |
| 1995 | Gökkuşağı | Tülin | Dizi | Show TV |
| 1995 | Mirasyediler |  | Dizi | Show TV |
| 1995 | Yahya Kaptan |  | Dizi | TRT 1 |
| 1993 | Yalancı | Necla | TV filmi | TRT 1 |
| 1993 | Sevgili Ortak | Sema | TV filmi | - |
| 1993 | Rumuz Sev Beni' | Garson | TV filmi | - |
| 1993 | Kıvılcım | Duygu | TV filmi | - |
| 1993 | Son Söz Sevginin | Mehpare | Dizi | atv |
| 1992 | Sarı Tebessüm | Neşe | Sinema filmi | - |
| 1991 | Ah Gardaşım |  | Sinema filmi | - |
| 1991 | Ana | Spiker | Dizi | Star TV |
| 1990 | İz Peşinde | Neriman | Dizi | TRT 1 |
Kaynak:
Ödülleri

| Yıl | Ödül töreni | Kategori | Yapım | Kaynak | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2007 | Beşiktaş Lions Kulübü Ödül Töreni | Yılın Başarılı Kadın Tiyatro Sanatçısı | Elveda Derken |  | Kazandı |
M teorisi

İngilizce'deki açılımı Membrane Theory, yani zar kuramıdır. Güncel paradigmanın tanımlamalarına göre bir kuram olmadığından baş harfi ile anılır. Beş farklı sicim kuramını birleştirme çabasıdır ve her şeyin kuramı olmaya en muhtemel adaydır.[kaynak belirtilmeli]
Tanım

M-Kuramı, 1995 yılında Princeton Üniversitesi'nden  Edward Witten tarafından Güney Kaliforniya Üniversitesi'nde yapılan bir konuşmayla öne sürülmüştür. M-Kuramı, Süpersicim Kuramı'nın yeni adı olarak kabul edilmiş ve "İkinci Süpersicim Devrimi" olarak da adlandırılmıştır. "Her şeyin kuramı" (The Theory of Everything - TOE) olarak adlandırılan evrensel fizik teorisine en yakın aday olarak görülmektedir.
Bu kuram 5 farklı Sicim Kuramı'nı birleştirmiştir ve 10 yerine 11 boyutlu bir evren resmi ortaya koymuştur. Şu an bilinen 3 boyutlu evrenimizi, çok daha büyük ölçülerde daha fazla boyuttan oluşan bir uzay-zaman içinde dolaşan üç boyutlu bir zar olarak tanımlar. İçinde yaşadığımız evrenin 11 ya da daha küçük boyutta bir uzay-zamanda bir ada (bir D-zar) olduğu ve benzeri birçok evren olabileceği bu teoremle ortaya konuluyor.
Temeller

Bilim insanlarının fiziğin birleşik kuramını bulma umudu, 1970'li yıllarda Süpersimetrik kuramların tanımlanmasından beri daha da artmıştır. Ancak Süper Simetri, zayıf çekirdek etkileşimlerinde eşitliğin korunmaması gibi bazı deneysel sonuçlarla başa çıkamamıştır. Süper Sicim Kuramı ise, 1984 yılından sonra bazı anomalilerden temizlendikten sonra, Süpersimetriden farklı olarak kütle çekim kuvvetini taşıyan parçacığı (graviton) da içerdiği için bu anlamda en iyi adaydı. Fakat en büyük problem, 5 tane Süpersicim kuramı olması ve hâlâ kuramda bazı problemlerin (Örn: Pertürbasyon analizinden gelen sorunlar) olmasıydı. Tıpkı diğer tüm parçacık teorileri gibi sicim teorisi de bir pertürbasyon teorisidir. Sicimlerin hareketlerinden doğan etkileşimler pertürbasyon olarak ele alınmalıdır aksi halde sicimler düzgün doğrusal yörüngelerini izlerler. Gerçek hareketleri bulmak için sonsuz bir seri oluşturan hesapların yapılması gerekmektedir. Fakat Sicim Kuramında bu seriler giderek zorlaşmakla kalmıyor, aynı zamanda tek bir cevaba doğru yakınsamıyorlar. Bu da kuramda büyük bir soruna yol açmaktadır çünkü her zaman fazladan bir pertürbatif düzeltme hesabının öncekilerden daha kötü sonuçlar verdiği bir aşama olacaktır.
Witten, "pertürbasyon yönteminin" ötesine nasıl geçilebileceğine ilişkin bir strateji bulmuştur. Bu problemi dualite stratejisiyle aşmaya çalışarak, farklı süpersicim kuramları üstünde çalışan fizikçilerin, aslında değişik dillerde yazılan kuramları çalışan insanlar olduğunu düşünmüştür. Geliştirdiği M-Kuramı ile, bu çok dilli sözlükteki kelimelerin karşılıklarını araştırmış ve beş süper sicim kuramıyla 11 boyutlu süper çekim kuramının, daha temel bir kuramın özel durumları olduğunu göstermiştir.
Başka bir dualite de süpersicim kuramlarının zayıf ve şiddetli çiftlenim rejimleri arasındadır. Bu tip dualiteye S-dualitesi denir. Witten, S-dualitesi'ni kullanarak, süpersicim kuramlarındaki pertürbasyon analizinden gelen sorunların nasıl çözülebileceğini göstermiştir.
Kuramdaki M harfinin anlamı, Edward Witten tarafından açıklanmamış ve "Kuramı daha iyi anladıkça "M" nin ne olduğunu anlayacağız" demiştir. Fakat birçoklarına göre "M"nin anlamı "membrane" (zar) demektir. Çünkü M-kuramının anlamlı olduğu 11 boyuttaki temel cisim, Süper Sicim kuramının aksine sicim değil, zardır. Bazıları ise "M" harfini gizemli Mu Kıtası'yla ilişkilendirilen bazı düşünce ve öğretilerle özdeşleştirmektedir.
Gelişim

Bu kuramdaki ilk gelişme Kaliforniya Üniversitesi'nden Joseph Polchinski tarafından gerçekleştirildi. Polchinski, beş süper sicim kuramının üçünde de (tip I, IIA, IIB) sicimlerden başka yüksek boyutlu cisimler olduğunu gösterdi. D-zar olarak adlandırılan bu cisimler, her zaman açık sicimin bittiği yerde bulunur. Böylece M-kuramının, çeşitli boyutlarda (0-zar=parçacık, 1-zar=sicim, 2-zar=zar, 3-zar,....,9-zar) cisimleri içeren bir kuram olduğu anlaşılmıştır. Bu yeni kuramın en büyük başarısı, kara deliklerin D-zar kullanarak modellenmesiyle elde edildi. Çünkü genel görelilik kuramındaki karadeliklerle ilgili problemlerin ("bilginin kaybolması" paradoksu dahil) M-kuramıyla çözülmesi ümidi doğmuştu. Sonraki yıllarda D-zarlar, kuramsal yüksek enerji fiziğinde ve diğer birçok alanda da başarıyla kullanıldı.
Bilim adamlarının 11 boyutlu M-kuramından 4 boyutlu bilinen fiziği elde etme uğraşları sürerken, bu konuda yeni bir fikir son yıllara damgasını vurdu. Harvard Üniversitesi'nden Juan Maldacena, D-zar teknolojisini kullanarak yaşadığımız evrenin, Hiperbolik uzay-zamanın (Anti-de Sitter (AdS) uzay zamanı) yüzeyi olabileceğini ileri sürdü. Bu bakış açısına göre, M-kuramının 4 boyutta tanımlanabiliyor olması önemli ve gerekli değildir. M-kuramı 11 boyutta olabilir ve onun 4 boyutlu AdS yüzeyi üzerindeki izdüşümü (hologram) bize 4 boyutlu birleşik fiziği verebilir.
Benzeri bir başka düşünce Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden Lisa Randall ve Boston Üniversitesi'nden Raman Sundrum'dan geldi. Bu fizikçiler evrenimizin 5 boyutlu düz ya da hiperbolik bir uzay-zamandaki 4 boyutlu bir D-zar olabileceği düşüncesini ortaya attılar. 5 boyutlu uzayın sahip olduğu temel nitelikler, 4 boyutlu fizikte halen cevabını bulamadığımız bazı temel sorulara çözüm getirebilir.
Ancak M-kuramının öngörüleri deneyler tarafından doğrulanması ve bir fizik yasası konumuna gelmesi için daha çok zaman var gibi görünüyor. Bunun için adım adım bazı öngörüler denenmeye başlanıyor. Örneğin, şu an için M-kuramının olmazsa olmaz niteliği olan Süpersimetrinin olup olmadığı, planlara göre 2010 yılına kadar İsviçre'deki CERN laboratuvarında test edilecek. Halen süren başka bir deneyse, 4 uzay-zaman boyutundan başka milimetrik büyüklükte yüksek boyutların olup olmadığıyla ilgilidir.
Melih Cevdet Anday

| Melih Cevdet Anday |
| --- | --- |

Doğum: 13 Mart 1915 Çanakkale, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 28 Kasım 2002 (87 yaşında) İstanbul, Türkiye
Meslek: Şair, yazar

Melih Cevdet Anday (13 Mart 1915, Çanakkale - 28 Kasım 2002, İstanbul), Türk şair, tiyatro oyunu, roman, deneme, makale yazarıdır. Lise arkadaşları Orhan Veli ve Oktay Rifat'la birlikte ortaya çıkardıkları Garip Akımı ile Türk şiirindeki yenilenmeyi başlatmıştır. Kolları Bağlı Odysseus ile kendine özgü felsefi şiir akımını başlatmış, Garip Akımı'ndan ayrılmıştır. UNESCO'nun Courrier dergisi, 1971 yılında onu Cervantes, Dante, Tolstoy, Unamuno, Seferis ve Kawabata düzeyinde bir edebiyat adamı olarak gördüğünü açıklamıştır.
Yaşamı

Çanakkale'de doğan Melih Cevdet Anday doğumundan kısa bir süre sonra ailesiyle İstanbul'a geldi ve çocukluğu Kadıköy Bahariye'de geçti. Ortaokula kadar İstanbul'da eğitim gördü. Babasının işi nedeniyle Ankara'ya taşınmalarının ardından liseyi Gazi Lisesi'nde tamamladı. Lisede okuduğu sırada, Orhan Veli Kanık ve Oktay Rifat ile tanıştı. Liseyi bitirdikten sonra bir süre Hukuk Fakültesi'ne devam etti. Daha sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'ne kaydoldu. Ancak Devlet Demiryolları'nda memur olarak çalıştığı için öğrenimine devam edemedi. Çalıştığı kuruluş tarafından sosyoloji öğrenimi görmek için Belçika'ya gönderildi. Ukde isimli şiiri 1936'da Varlık Dergisi'nde yayımlandı. Bunun ardından şiirleri Ses, Yaprak, Yeditepe, Papirüs, Yeni Ufuklar, Yeni Dergi, Soyut, Ataç, Dönem, Yön gibi dergilerde yayınlandı. Orhan Veli ve Oktay Rifat ile birlikte 1941 yılında Garip isimli şiir kitabını çıkardı. Hasan Âli Yücel'in tavsiyesi ile Milli Eğitim Bakanlığı Neşriyat Müdürlüğü'ne memur olarak atandı. 1946 seçimleriyle birlikte bakanlığın el değiştirmesi sonrasında önce yeniden askere alındı ve daha sonra Konya'ya atandı. Ancak bu atama daha sonra geri alındı. Anday, bir süre sonra bu görevinden ayrılarak İstanbul'a döndü.
1953-1955 yılları arasında Akşam Gazetesi'nin edebiyat ve sanat sayfasını hazırladı. Fikirleri sebebiyle işten çıkarıldı. Doğan Kardeş Yayınları'na geçti ve çeviriler yaptı. Buradaki görevinden de aynı sebeple ayrılmak zorunda kaldı ve 1958'den itibaren; Tercüman, Büyük Gazete, Yeni Tanin ve İkdam'da kendi adıyla ve çeşitli takma adlarla denemeler ve makaleler yazdı, tefrika romanlar yayınladı. 1960'ta Nadir Nadi'nin desteğiyle Cumhuriyet gazetesinde köşe yazıları yazmaya başladı. Bu gazetedeki yazılarını 1997'ye kadar sürdürdü.
1956'da yayınladığı Yan yana isimli şiir kitabı, 142. maddeye aykırı olduğu gerekçesiyle 1964'te yasaklandı. Anday gerek şiir kitaplarıyla, gerekse daha sonraları yöneldiği roman ve tiyatro alanlarındaki yapıtlarıyla birçok ödül alan Anday, İstanbul Belediye Konservatuvarı Tiyatro Bölümü'nde diksiyon, özel bir tiyatro okulunda mitoloji dersleri verdi. 1964-1969 yılları arasında TRT'de yönetim kurulu üyeliği, 1979-1980 yıllarında da Paris'te eğitim müşavirliği görevlerinde bulundu.
Ölümü

Solunum ve böbrek yetmezliği tanısıyla Marmara Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi'ne kaldırılan Melih Cevdet Anday, 28 Kasım 2002'de 87 yaşındayken öldü. Büyükada mezarlığında toprağa verildi.
Takma adları

Anday, eserlerinde kendi adı haricinde şu takma adları da kullanmıştır: Yaşar Tellidede, Niyaz Niyazoğlu, A. Mecdi Velet, M. C. A., H. Mecdi Velet, Yaşar Tellidere, Gani Girgin, Zater, Yaşar Tellioğlu, Murat Tek.
Eserleri > Şiirleri

Garip (1941, Orhan Veli ve Oktay Rifat'la birlikte)
Rahatı Kaçan Ağaç (Ölmez Eserler, 1946)
Telgrafhane (Yeditepe, 1952)
Yan yana (Yeditepe, 1956)
Kolları Bağlı Odysseus (Yeditepe, 1962)
Göçebe Denizin Üstünde (Cem, 1970)
Teknenin Ölümü (Sander, 1975)
Sözcükler (İş Bankası, 1978, toplu şiirler)
Ölümsüzlük Ardında Gılgamış (Ada, 1981)
Tanıdık Dünya (Adam, 1984)
Güneşte (Adam, 1989)
Yağmurun Altında (Adam, 1995)
Sözcükler (Everest Yayınları, 2007, Bütün Şiirleri) ISBN 978-975-289-470-9
Eserleri > Şiir Çevirileri

Annabel Lee - Edgar Allan Poe
Atlının Türküsü - Federico Garcia Lorca
Ben de - Langston Hughes
Bir Zenci Kızın Türküsü - Langston Hughes
Çayhane - Ezra Pound
Gece. Şehir Uyumuş. - Aleksandr Blok
Hürriyet -  Paul Éluard
Kanun - Wystan Hugh Auden
Pan Öldü - Ezra Pound
Şiir Sanatı - Paul Verlaine
Innisfree'deki Göl Adası - William Butler Yeats
Eserleri > Roman Çevirisi

Buz Sarayı (1973 - Tarjei Vesaas)
Ölü Canlar (1982 - Gogol)
Babalar ve Oğullar (1983 - Turgenyev)
Eserleri > Roman

Zifaftan Önce (1957 - Murat Tek adıyla)
Yağmurlu Sokak (1959 - Murat Tek adıyla)
Dullar Çıkmazı (1962 - Murat Tek adıyla)
Bir Gecede Üç Erkek (Murat Tek adıyla)
Aylaklar (Remzi, 1965)
Gizli Emir (Bilgi, 1970)
İsa'nın Güncesi (Hürriyet, 1974)
Raziye (Altın, 1975)
Meryem Gibi (Simavi, 1991)
Birbirimizi Anlayamayız (Simavi, 1992)