TCG Peyk
Hizmet geçmişi

18 Ocak 1903'te, Almanya'nın Kiel kentindeki Germaniawerft tersanesinden sipariş edildi. Sipariş, tersane ile yapılan ve eski zırhlı korvet Asar-ı Tevfik'in modernizasyonunu da kapsayan bir anlaşmanın parçasıydı. İki kruvazör, Osmanlı filosunun aktif bir rol oynayamadığı 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı'nın ardından 1890'ların sonlarında başlayan bir donanma inşa programının parçasıydı. İnşasına Şubat 1906'da başlanan gemi, o yılın 15 Kasım'ında denize indirildi ve 1907'de inşası tamamlandı. Deniz denemelerini tamamladıktan sonra Osmanlı Donanması'na transfer edildi. 13 Kasım'da İstanbul'a ulaştı ve Osmanlı Donanması'nda resmen görevlendirildi. Rauf Orbay, 1908'de geminin komutasını aldı ve 1911'e kadar görevde kaldı. 1909'da, o ve kardeş gemisi Berk-i Satvet, Osmanlı Donanması'nın yirmi yıldan beri yaptığı ilk filo manevrasında yer aldı. Eylül 1911'de Trablusgarp Savaşı'nın patlak verdiği sırada Peyk-i Şevket Kızıldeniz'deydi; 2 Ekim'de el-Hudeyde açıklarında İtalyan torpido kruvazörü Aretusa ve gambot Volturno ile karşılaştı. İki İtalyan gemisi Peyk-i Şevket'i limana sığınmaya zorladı, rıhtım tesislerini bombaladı ve ardından geri çekildi. Peyk-i Şevket, daha sonra Birleşik Krallık kontrolündeki Süveyş'te savaş süresince enterne edildi. Gemi, Birinci Balkan Savaşı sırasında 1913 yılının Mart ayında, İkinci Çatalca Muharebesi esnasında Bulgar ordusu saldırılarına maruz kalan Çatalca garnizonuna destek vermek için Karadeniz'e gönderildi. Peyk-i Şevket'in de aralarında bulunduğu Osmanlı donanmasının bombardımanından sonra Bulgarlar 30 Mart'ta geri çekildi.
I. Dünya Savaşı'nda birçok görevde bulundu. 29 Ekim 1914 tarihinde Wilhelm Souchon komutası altında başlatılan Karadeniz Baskını'nda yer aldı. Muharebe kruvazörü Yavuz Sultan Selim, kruvazör Midilli ve Hamidiye, torpido kruvazörü Berk-i Satvet, muhripler Gayret-i Vataniye ve Muavenet-i Milliye, Taşoz, Samsun gibi gemiler ile birlikte Rus limanlarına saldıran güçte yer alan Peyk-i Şevket Varna-Sivastopol bağlantısını kesme görevini makinelerindeki bir arıza nedeniyle yerine getiremedi. 3 Ağustos 1914'te Peyk-i Şevket, kapsamlı bir bakıma alınmak üzere İstanbul'a gitti. Tam bu sırada Avrupa'da I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesi ve bölgede artan gerginlikler nedeniyle gemi sadece boyanarak cephane, yakıt ve malzemeyle yüklendi. 20 Kasım'da Peyk-i Şevket ve Yavuz Sultan Selim, İstanbul Boğazı açıklarında devriye gezdi. Aralık ayında, Yavuz Sultan Selim, hafif kruvazör Midilli ve Berk-i Satvet ile birlikte dört asker taşıma gemisinden oluşan konvoya Rize'ye dek eşlik etti. 22 Haziran 1915 15.00'te Birleşik Krallık denizaltısı HMS E12, Marmara Denizi'nde Çanakkale'deki Osmanlı garnizonuna cephane taşıyan Peyk-i Şevket'e saldırmayı hedefledi ancak Osmanlı savaş gemileri rota değiştirince acilen dalmak zorunda kaldı. 6 Ağustos'ta HMS E11 gemiyi torpidolayarak ciddi hasar verdi. Kruvazör, Selimpaşa-Celaliye arasında, Güvercinlik'te baştankara olmayı başardı. Gemi 1917'de hizmete döndü ve Temmuz 1918'den itibaren İstanbul ile Kafkasya arasındaki birliklerin eskortu olarak kullanıldı. Savaşın son haftalarında, 30 Ekim 1918'de görevden alındı ve İstanbul'da kızağa çekildi. 30 Kasım'da Osmanlı İmparatorluğu Üçlü İtilaf ile Mondros Mütarekesi'ni imzaladı ve çatışmaları sona erdirdi.
Osmanlı İmparatorluğu'nun yerini Türkiye Cumhuriyeti'nin aldığı Kurtuluş Savaşı'nın sona ermesinin ardından geminin adı 1923'te Peyk olarak değiştirildi. O zamanlar gemi, Türk filosu için on yıldan fazla bir süredir devam eden savaşın ardından hâlen aktif hizmette olan birkaç büyük savaş gemisinden biriydi. 1925'ten 1927'ye Gölcük Tersanesi'ndeki modernizasyonunun ardından, 1927 yılında yeniden hizmete alındı. 1936-38'de yeniden inşa edildi ve gemide önemli iyileştirmeler yapıldı. Pruvası yeni bir tasarım ile değiştirildi ve üst yapısı yeniden inşa edildi. Gemi, donanma envanterinden çıkartıldığı 1944 yılına kadar hizmete devam etti. Daha sonra İzmit'te kızağa çekildi ve nihayetinde, 1953-1954 yılları arasında Gölcük Tersanesi'nde parçalandı.
Peyk-i Şevket sınıfı iki torpido kruvazöründen biri seyir halindeyken. (1907-09)
Osmanlı donanmasında 1914'te görev yapan büyük gemilerin siluetleri. Peyk-i Şevket sınıfı, ikinci satırda dördüncü gemidir.