İmamet
Alevîler

Alevîlik Tarikâtı ise, Şiilik meşrebi içerisindeki tarihî oluşumu ve diğer sufi/tasavvufî inançlarla olan karşılıklı etkileşim süreci göz önüne alındığında, aşağıda sıralanan akımlardan beslenmek suretiyle gelişerek ortaya çıkmıştır.
A) İslâmî-Sufi/Tasavvufî Kökenliler
1) Alavîler
Horasan Melametîliği
Kalenderîlik (8. yüzyıl Samanîler devri öncesi fa'al olan Melamilik akımından beslenen, Budizm ve Hinduizm etkilerini sergileyen, kalça boyu kıl yapımı gömlekler giyinen ya da sadece battaniyeyle örtünen ve her türlü ilacın kullanımına karşı çıkanların yolu)
Haydarîlik (Kutb'ûd-Dîn Haydar tarafından kurulan, 12. yüzyıldan itibaren Kalenderîliğin en yaygın ve fa'al kolunu oluşturan, kendilerini hâkir görmek ve aşağılamak suretiyle  vücudlarına demirden halkalar takarak yalın ayak dolaşan, keçe ve çuhadan yapılma elbiseler giyerek zillet içerisinde bekâr kalmak suretiyle yaşayanların oluşturduğu yol )
Nakşibendiye (Sünnî sufi/tasavvufî yol)
Mevlevîlik (Mevlânâ Celaleddin-i Rumi'nin oğlu Muhammed Sultan Baha'ed-Dîn Veled tarafından 13. yüzyılın sonlarına doğru kurulan sünnî sufi/tasavvufî yol)
Yesevilik (Adını, Horasan Melametîliğinin önde gelen temsilcilerinden Yusuf Hemedani'nin öğrencisi olan Hoca Ahmet Yesevi'den alan Sufi/tasavvufî yol)
Bektaşîlik (Adını, 13. yüzyılda Anadolu'nun İslâmlaşma sürecinde etkin fa'aliyet gösteren ve Hoca Ahmet Yesevi'nin öğretilerinin Anadolu'daki uygulayıcısı konumunda olan büyük Türk mutasavvıfı, Kalenderî / Haydarî şeyhi Hacı Bektaş-ı Veli'den alan On İki İmamcı sufi/tasavvufî yol.)
Ahilik
2) Kadiriye (Abdülkâdir Geylânî tarafından 12. yüzyılın başlarında kurulan Sünnî sufi/tasavvufî yol)
Nimetullahîlik (Altıncı İmâm Cafer-i Sadık soyundan gelen ve Kadiri Sufilerinden Abdullah Yafî'i'nin müridi olan Sünnî Şah Ni'metullah-i Velî (Nûr'ed-Dîn Kirmanî) tarafından tarafından kurulan ve daha sonra da Ömer ibn Hattab'ın katledildiği Zilhicce ayının yirmialtıncı gününü karnavalımsı bir bayrama dönüştüren Şah İsmail'in Şiiliği resmî devlet dini ilân etmesiyle Şiiliği benimsemek zorunda kalan On İki İmamcı sufi/tasavvufî yol.)
Nurbakşîlik (Dr. Câvid Nurbakş tarafından 20. yüzyılda yeniden yapılandırılan tasavvufî Yeni-Nimetullahîlik yolu.)
Rufailik (Ahmed Er Rufai tarafından 12. yüzyılda kurulan Sufi/tasavvufî yol)
Galibilik (Abdülkâdir Geylânî ile Ahmed Er Rufai'nin Tasavvufi prensiplerini benimseyen, mezhepte Hanefi meşrepte ise Alevi olan Sufi/tasavvufî yol.)
3) Zahidiyye (Tac'ed-Dîn İbrahim Zahid el-Geylânî tarafından kurulan Sünnî sufi/tasavvufî yol)
Halvetiyye (Pîr Ömer el-Halvetî'nin öğrencilerinden olan Seyyid Yahya Şirvanî tarafından kurulan Sünnî sufi/tasavvufî yol)
Bayramiyye (Hacı Bayram-ı Veli tarafından Halvetiyye ve Nakşibendiye'nin Ekberî sufi düşünce tarzı altında harmanlanarak birleştirilmesiyle oluşturulmuş Sünnî sufi/tasavvufî yol)
Halvetiye (Aziz Mahmud Hüdayi tarafından kurulan Sünnî sufi/tasavvufî yol)
Safeviyye (Safevî Devleti'nin son dönemlerinde Ahbârîlik itikâdî ekolü tarafından biçimlendirilen On İki İmamcı sufi/tasavvufî inanç)
Kızılbaşlar (16. yüzyılda Azerbaycan'da yaşayan ve Safevi Hanedanı'nın kurulması için önemli destek sağlamış olan Hürremîyye (Ḵhorram-Dīnān) 4 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. adlı bir dinî ve siyâsî topluluğun ruhâni torunları)
Çepniler
Tahtacılar
B) Hürremîyye (Din) 4 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Ḵhorrām-Dīnān / Khurrāmīyah / Muḥammira / Kızıl-Giyinenler / Kızıllar ) (Al-Makdisi'den nakledildiği üzere, El-Mukanna tarafından temelleri atılan, Ebu Müslim Horasani'nin Mehdiliğine, reenkarnasyona, Tanrı'nın sırasıyla Muhammed bin Abdullah, Ali bin Ebu Talib, Ebu Müslim Horasani ve en son olarak da El-Mukanna'da vûcud bulduğuna inanan, başkalarına zarar vermemek kaydıyle her şeyden zevk almayı mübah sayan ve kendilerini İslâmiyet kisvesi altında gizleyen Mazdekçıların oluşturduğu dinî ve siyasî mezheb)
1) Celâl'îyye (Kendini Mehdi ilân eden Bozoklu Şeyh Celâl taraftarlarının oluşturduğu On İki İmamcı sufi/tasavvufî yol.)
2) Vefâ'îyye (Ebu'l Vefâ el-Bağdâdî tarafından kurulan, mânevî ve maddi temizliğe çok önem veren, sıklıkla zikir ve Semah uygulayan sufi/tasavvufî yol.)
Bâbâ'îyye
Baba İlyasçılar (Vefâ'îyye tarikâtının ruhani önderi ve Horasan azizlerinden Dede Ğarkın'ın müridlerinden olan Ebu'l-Baka Baba İlyas bin Ali el-Horasânî  tarafından bu tarikatın inançlarını Anadolu'daki Türkmenler arasında yaymak amacıyla geliştirilen sufi/tasavvufî yol)
Baba İshakçılar (Vefâ'îyye tarikâtına bağlı Ebu'l-Baka Baba İlyas bin Ali el-Horasânî'nin müridlerinden olan Baba İshak'ın geliştirdiği sufi/tasavvufî yol)
Barak Babacılar (Başlangıçta Vefâ'îyye tarikâtından Ebu'l-Baka Baba İlyas bin Ali el-Horasânî'nin halifesi Aybek Baba’ın en iyi müridi, daha sonra ise hem Hacı Bektaş-ı Veli’nin halifesi hem de Rufai tarikatına bağlı Sarı Saltuk Baba’nın müridi olan Barak Baba’nın geliştirdiği sufi/tasavvufî yol)
Hurufîyye (Dîn) 5 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Tanrı'nın her peygamberde aşamalı olarak kendisini açtığına, en son olarak da yedinci Şiî imâmı Musa el-Kâzım'ın soyundan gelen ve Hurûfîyye inancının kurucusu olan Fadlallah Astarabâdî'nin bedeninde vücud bulduğuna ve Fazlallah Astarabâdî (Nâimî)'nin Câvidân el-Kebir (Câvid-Nâme)'sinin Kur'an-ı Kerîm'i ilga ettiğine inanan On İki İmamcı sufi/tasavvufî yol.)
Dedebabalık (Hacı Bektaş-ı Veli'nin soyundan gelen Balım Sultan tarafından, 14. ile 15. yüzyıllarda Azerbaycan ve Anadolu'da etkin olan Hurûfîlik akımının da etkisinde kalarak, ibahilik, teslis (üçleme), tenasüh ve hülul anlayışlarını da Bektaşîlik içine katmak suretiyle 16. yüzyılın başlarında kurumsallaştırılan, özellikle Balkanlar'daki Türkler arasında yaygın olan On İki İmamcı tasavvufî yol.)
Alicilik
Harabatîlik
Nûktâvîlik (Muhammed bin Abdullah'in daha yüksek seviyede reenkarnasyonu olduğu iddiasiyle 1397 yılında kendisini Mehdi ilân eden Mahmud Pasîkhânî tarafından İsmailîyye-Nizarîlik mezhebi ile tanınan İsfahan Eyaleti'nin Kaşan şehri yakınlarında Anjudan köyünde  Hurûfîyye'in bir yan kolu olarak kurulan ve Pasîkhânî'nin ölümünden sonra da Şah Tahmasp'ı Mehdi ilân etmeğe kalkışan On İki İmamcı sufi/tasavvufî yol.)
C) Nusayrîyye (Arap Aleviliği) (Din) 26 Şubat 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Adını Onbirinci İmam Hasan El Askeri'nin öğrencisi Ebû Şu'ayb Muhammad ibn Nusayr'dan alan, Caferiyye Şiiliği ile Anadolu Aleviliğinden itikadi yönden ayrılarak, İsmailiyye, Dürzîlik, Hristiyanlık ve Suriye'deki diğer itikâtları da içeren ve Kitâb el-Mecmû adındaki duâ kitabını dinî eğitimlerinin ana kaynağı olarak kabul eden Ehl-i Beyt inancı)
1) Haydariyye
2) Şemsiyye / Şimaliyye
3) Kameriyye / Kilaziyye
4) Gaybiyye
D) Yazdânizm (Kürt Alevîliği) (İslâmiyet'e Bahailik'ten de uzak kalan inançlar - Zentçe "Yazata" kelimesi ile aynı mânâya gelen ve Kürtçedeki "Tapılmağa değer" anlamındaki "Yazdân" kelimesinden Zerdüştlük mefhumunu ifade etmek maksadıyla üretilen bir ihtira)
1) Çınarcılık (Işık/Kürt Alevîliği) (Dîn)18 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Alevîliğin Hititler ile Luviler'in dinlerinin devamı olduğu inancı.)
2) Ezidilik (Dîn) 28 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Babası El-Hakem bin Ebu el-'As ile birlikte Muhammed'in emriyle Mekke'nin güneyindeki Taif kentine sürülen ve daha sonra da Emeviler'in dördüncü halifesi olan Mervan bin El-Hakem ile ayni soydan gelen Adi bin Musafir tarafından, Zerdüştlük ilkeleri üzerine kurulan; evrenin ve insanların Azda adında bir tanrının  görevlendimiş olduğu Melek Tavus tarafından yaratıldığına inanan, fakat İslam peygamberleri olan İbrahim, Musa, İsa ve Muhammed bin Abdullah'ın peygamberliklerini tanımayan, Kitâbü'l-Cilve adlı kitabı dinî öğretilerinin temel dayanağı olarak kabullenen inanç.)
3) Yaresanîlik (Dîn) (Musa el-Kâzım soyundan geldiği öne sürülen ve Hacı Bektaş-ı Veli ile özdeşleştirilen Sultan Sahak tarafından 15. yüzyılda Zerdüştlük inancından beslenerek kurulan, Kur'an-ı Kerîm'i ve Muhammed bin Abdullah'in peygamberliğini kabul etmeyen, fakat Ali bin Ebu Talib'in Tanrılığı temeli üzerine dayanan ve Kelâm-ı Serencâm adlı kitabı dînî öğretilerinin temeli olarak kabul eden inanç.)