Zazaca
Söz varlığı > Hint-Avrupa dilleri karşılaştırması > Benzer kelimeler

Hint-Avrupa dil ailesi içinde yer alan dillerdeki sözcükler, dillerin varsayımsal Proto Hint Avrupa dilinden türemelerine bağlı olarak etimolojik olarak aynı kökten gelmektedir. Bu noktada dil ailesinin İran dilleri grubunda yer alan Zazaca başta Farsça ve diğer İran dilleri olmak üzere kendisiyle aynı kökten gelen ve akraba dilleri olan Rusça, Yunanca, İtalyanca, İspanyolca, Fransızca, Almanca ve İngilizce gibi dillerle söz varlığı bakımından benzerlikler arz etmektedir. Tüm Hint-Avrupa dilleri gibi Zazaca da köken olarak Proto Hint-Avrupa diline dayanmaktadır. Zazaca burada diğer İran dilleri ile birlikte Proto Hint-Avrupa dilinden türeyen Proto İran dilinden türemiştir. Örneğin; Dersim bölgesindeki Zazalar, inmek veya yere basmak kelimesini Farsça ile daha fazla uyum gösteren "payna hardi biyene" kalıbıyla ifade etmektedir. Zazacada payne, ayak tabanı; hard, yeryüzü; biyene ise olmak anlamını taşır. Bu kelimeler Farsçada ise pay (پاى), ayak; arz (ارض), yeryüzü; buden (بدن), olmak şeklinde ifad edilip İngilizcede foot, ayak; earth, dünya; being ise olmak şeklinde belirtilmektedir. Benzer şekilde çekirdek aile üyeleri tüm Hint-Avrupa dillerinde büyük ölçüde benzeşmektedir. Zazacada mae/may/mare şeklinde ifade edilen anne, Farsçada mam, madar, maman şeklinde, İngilizcede mom, mum, mother şeklinde ifade edilmektedir. Bu özelliği sözcüklerin etimolojik kökeni açısından da görmek mümkündür ve bu bakımdan geçmişte bir zamanlar konuşulan ancak şimdi konuşulmayan Proto Hint-Avrupa dilinden türeyen diller bir köprünün iki yakayı birbirine bağladığı gibi etimolojik yakınlıkla birbirine bağlanmaktadır. Sarmatça, Avesta dili ve Behistun yazıtlarındaki diller Zazacayla akrabadırlar. Bu noktada günümüzde Zazaca ve diğer Hint-Avrupa dillerinde kullanılan benzer sözcüklerin bazıları aşağıdaki gibidir:
| Zazaca | Farsça | Rusça | Yunanca | İtalyanca | İspanyolca | Fransızca | Almanca | İngilizce | Türkçe   karşılık |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pi, pêr | Pidar | Otec | Pateras | Padre | Padre | Père | Vater/Pater | Father | Baba |
| Mae, mare | Mamān, mam, mader | Mat | Mana | Madre | Madre | Mère | Mutter | Mother | Anne |
| Bıra, bırar | Berāder | Brat | Adelfos | Fratello | Hermano | Frère | Bruder | Brother | Erkek Kardeş |
| Name | Nām | Imja | Onoma | Nome | Nombre | Nom | Name | Name | İsim/ad |
| Ez | Men | Ja | Ego | Io | Yo | Je | Ich | I | Ben |
| To, tı | To | Ti | Esei | Ti, te | Te, ti, tu | Tu, toi | Du | Thou | Sen |
| Ma | Ma | My | Emais | Noi | Nos(otros) | Nous | Wir | We | Biz |
| Mı(n) | Men | Moj | Mou | Mio | Mi | Mon | Mein | My | Benim |
| To | To | Tvoy | - | Tuo | Tu | Ton | Dein | Your | Senin |
| Ya, eya | Beli, āre | Da | Nai | Si | Sí | Oui | Ja | Yes | Evet |
| Nê, ney | Ne | Ne | Ochi | No | No | Non | Nein | No | Hayır |
| Gırd, pil | Bozorg, gatte | Gromnji | Megálos | Grande | Gran | Grande | Groß | Great | Büyük |
| Meyes | Meges | Moskit | Miga | Mosca | Mosca | Moustique | Mücke, moskito | Mosquito | Sivrisinek |
| Giz, dêw | Gevel | Gigant | Gigas | Gigante | Gigante | Géant | Gigant | Giant | Dev |
| Estare | Sitare | Zvezda | Astéri | Astro | Estrella | Astre | Stern | Star | Yıldız |
| Menge, aşme | Mah | Mesjac | Mí̱nas | Mese | Mes | Mois | Mond | Month | Ay |
| Miyan | Meyan | Sredno | Meso | Mezzo | Medio | Moyen | Mitte | Middle | Orta |
| Viya | Biwe | Vdova | - | Vedova | Viuda | Veuve | Witve | Widow | Dul |
| Rız | Berinc | Ris | Rizi | Riso | Arroz | Riz | Reis | Rice | Pirinç |
| Sole | Nemek | Sol | Alas | Sale | Sal | Sel | Salz | Sal | Tuz |
| Newe | Nev | Novyi | Néos | Nuovo | Nuevo | Nouveau | Neu | New | Yeni |
| Lew | Leb | Guba | Cheíli | Labbro | Labio | Lèvre | Lippe | Lip | Dudak |
| Pa | Pa | Podnožie | Pódi | Piede | Pata | Pied | Fuß | Foot, leg | Ayak |
| Burew | Ebru | Brov | - | Sopracciglio | Ceja | Sourcil | Brau | Brow | Kaş |
| Sine | Sine | Sunduk | Sitérno | Seno | Seno | Sein | Brust | Breast | Göğüs |
| Nake | Naf | Pup | Afalos | Ombelico | Ombligo | Nombril | Nabel | Navel | Göbek |
| de, dı | der | - | - | di | de | de | bei | at | -de, da |
| Ğezale | Gazal | Gazel | Kazélla | Gazzella | Gacela | Gazelle | Gazelle | Gazelle | Ceylan |
| Dından, dızan | Dedan | Zub | Dónti | Dente | Diente | Dent | Zahn | Dental | Diş |
| Pırd | Pal | Most | Géfyra | Ponte | Puente | Pont | Brücke | Bridge | Köprü |
| Verg | Gurg | Volk | - | Lupo | Lobo | Loup | Wolf | Wolf | Kurt |
| Kerge | Murğ | Kurica | Kotópoulo | Pollo | Pollo | Poulet | Küken | Chicken | Tavuk |
| Rae, ray | Rah | Doroga | Drómos | Strada | Ruta | Rue | Route | Road | Yol |
| Ban, keye | Bina | - | - | Edificio | Edificio | Bâtiment | Baun | Building | Bina |
| Merg/merdene | Mord | Mertvyi | Moiraío | Morto | Muerto | Mort | Mord | Murder | Ölü/ölmek |
| Mêrde/merdım | Merd | Muž | - | Maschio | Macho | Homme | Mann | Man | Adam |
| Merre | Mosh | Mysh | - | Topo | Ratón | Souris | Maus | Mouse | Fare |
| Ver | - | Vront, pered | Pro | Fronte | Frente | Ventral, avant | Vor | Front/Pre | Ön |
| Va | Bad | Vater | - | Vento | Viento | Vent | Wind | Wind | Rüzgâr |
| Raşt/rast | Rast | Pravo | - | Ritto, ragione | Recto | Droit | Recht | sağ | Sağ |
| Vıle, vılıke | Gol | Vyroslo | - | Fiore | Flor | Fleur | Blume | Flower | Çiçek |
| Nême, nime | Nem | Taym | Imi | Semi- | Semi | Demi | Halb | Hemi-,semi- | Yarım/Yarı |