stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Diş minesi
Yapısı

Minenin temel birimi mine çubuğudur. Daha önce mine prizması denilen, çapı yaklaşık olarak 4 μm - 8 μm uzunluğunda olan mine çubuğu, düzenli bir yapı içinde sıkıca bir araya getirilmiş bir hidroksiapatit kristalleri paketidir. Enine kesiti alındığında en güzel bir anahtar deliğine benzetilebilecek olan bu yapının üst kısmı ya da başı dişin taç kısmına doğru ve alt kısmı veya kuyruğu diş köküne doğru durmaktadır.
Her bir mine çubuğundaki kristallerin düzeni oldukça karmaşıktır. Hem ameloblastlar (mine oluşumunu başlatan hücreler) hem de Tomes lifleri kristallerin düzenlerini etkiler. Mine çubuğunun baş tarafındaki mine kristalleri çubuğun uzun eksenine paralel olarak durmaktadır. Kristallerin yönlenmesi mine çubuğunun kuyruk kısmında uzun eksenden hafifçe uzaklaşır.
Minenin organik kısmı, hidroksiapatit kristallerine gömülmüş kollagen fibrillerden oluşmuştur. Minenin organik yapısı içerisinde başlıca metionin ve histidin olmak üzere 16 değişik aminoasit bulunur. Ayrıca organik kısımda, kalsifikasyona yardımcı olan fosfor yüksek oranda bulunur. Minenin yapısındaki en önemli proteinler "Enomelin" ve "Amelogenin"dir. Bunlar, organik bölümün organizasyonunu sağlar. Ayrıca "Lösin" de diş minesinin organik yapısındaki önemli bir proteindir. Minedeki suyun %25 lik kısmı apatit kristallerine bağlıdır. Diğer kısmı ise apatit kristallerini bir kabuk gibi sarar.
Diş minesinin, yıllarca sert, cansız, geçirgenliği olmayan bir doku olduğuna inanılmıştır. Ancak son yirmi yılda yapılan ileri düzey elektron mikroskobileri, diş minesinin elek gibi geçirgen bir doku olduğunu, özellikle mikromolekülleri kolaylıkla geçirdiğini ortaya çıkartmıştır. Mine sertliği, bölgelere göre farklılık gösterir. Mine, Bilkers Sertlik Derecesine göre yüzeyde 400, orta bölgelerinde 350-370, mine-dentin sınırında 250-270 birim sertliktedir. Yaşlandıkça, pulpa nın çekilmesi ve organik maddelerin azalmasına bağlı olarak mine sertleşir, esnekliğini yitirir ve kırılganlaşır.
Mine, milyonlarca mine prizmasından oluşur(1 mm3 de 3000-4000 mine prizması). Mine prizmaları kıvrımlar çizerek yüzeye ulaşır. Bu oluşuma "Hunter-Schreiger Bantları" denir. Mine prizmalarının yönleri, çürük oluşumu ve ilerlemesinde önemlidir.
Mine, elektron mikroskobunda incelendiğinde, 20-80 mikron aralıklarla üst üste gelmiş tabakalardan oluştuğu gözlenmiştir. tabakaların üst üste çökeldiği izlenimi vermektedir. Bu tabakaların oluşturduğu çizgilere "Retriuz çizgileri" denir. Bu çizgiler kesici kenarda 13°, kolede (diş boynunda) 45°lik açılarla mine dış yüzeyine ulaşır. Minenin dış yüzeyine ulaştığı yere "periki mati" denir. Periki mati, genç dişlerde makroskobik olarak (gözle) görülebilir. İntramental çizgiler olarak da adlandırılır.
Retriuz çizgileri, anomali olmayıp fizyolojik oluşumlardır. Oluşumları hakkında öne sürülen birçok görüş vardır, bunlardan başlıcaları:
Fizyolojik bir kalsifikasyon ritmidir.
Mine dokusu kalsifiye olurken durakladığı her aralıkta oluşan çizgilerdir.
Retriuz çizgilerine üst dişlerde pek rastlanmaz.
Neonatal Çizgi (doğum çizgisi): Doğum esnasında, halihazırda çene kamiklerine oluşan dişlerin dentinogenezinde meydana gelen duraksama sonucu oluşan net çizgilerdir.
Kök Hücre ve Diş Minesi

Seattle'daki Washington Üniversitesi'nden bilim insanları, kök hücrelerin, diş minesini oluşturan ameloblast hücrelerine nasıl dönüşebileceğini gösteren bir çalışma yayımladı
Dipnotlar

1 2 3 4  Ross ve ark. (2006), s. 441
↑  Cate (1998), s. 1
1 2  Cate (1998), s. 219
1 2 3  Johnson (1999)
↑  Cate (1998), s. 218
↑  Cate (1998), s. 198
↑  Alghadeer, Ammar; Hanson-Drury, Sesha; Patni, Anjali P.; Ehnes, Devon D.; Zhao, Yan Ting; Li, Zicong; Phal, Ashish; Vincent, Thomas; Lim, Yen C.; O’Day, Diana; Spurrell, Cailyn H. (23 Ekim 2023). "Single-cell census of human tooth development enables generation of human enamel". Developmental Cell. 58 (20): 2163-2180.e9. doi:10.1016/j.devcel.2023.07.013. ISSN 1534-5807.
K2 Dağı (Kanada)

| --- | --- |

En yüksek noktası
Yükseklik: 3.090 m
Koordinatlar: 52°13′30″K 117°17′31″B﻿ / ﻿52.22500°K 117.29194°B﻿ / 52.22500; -117.29194
Tırmanma
İlk tırmanan: 1938, Christian Hasler Jr.
K2 Dağı, Kanada'nın Jasper Ulusal Parkı içinde yer alan Athabasca Nehri Vadisi'nin üst kısmında ve Kitchener Dağı'nın 1,5 km doğusunda yer alır.
Dağ, 1938'de Rex Gibson tarafından ve büyük ihtimalle bu dağı Kitchener Dağı'nın ikincil bir tepesi olarak belirtmek için "K2 Dağı" olarak isimlendirilmiştir; Everest'ten sonraki en yüksek ikinci dağ olan K2 ile bir ilgisi yoktur.
Tudun

Tudun, eski Türk bölgesel yöneticilerine verilen ünvandır. Avar, Göktürk ve kadim Bulgarların kullandığı bu ünvan günümüzün valileri ile örneklenebilir. Tudun imparatorluk hükûmetinin temsilcisi, bir yönetici ve bir diplomat olarak her üç işlevi de görebilirdi. Tudun, merkezdeki kağana bağlı olarak iş görürdü ve ondan icazet almak zorundaydı.
| g t Göktürkler |
| --- | --- |
Göktürk Kağanlığı   (552–581):  (Aşina Tuvu)  Bumin Kağan  İssik Kağan  Mukan Kağan  Taspar Kağan  Amrak  İşbara Kağan  Baga Kağan  Tulan Kağan  (İstemi Yabgu)  (İmparatoriçe Aşina)  (Töremen Apa Kağan)  (Türk Şad)  (Tarduş Kağan) 
Batı Göktürk Kağanlığı   (581–657):  Buyruk Kağan  Arslan Taman Kağan  Şikoey Kağan  Tong Yabgu Kağan  Bağatur Sepi Kağan  Se-Yabgu Kağan  Bağaşa Tulu Kağan  İşbara Teriş Tunga Kağan  Yukuk Kağan  Ériş Kül Kağan  İl-Kullıg İşbara Kağan  Bağa Şad  (Böri Şad)  (Çorpan Tarkan)  (Aşina Cuçi Kağan)  (Tarduş Şad)  (Aşina Tuçi) 
Doğu Göktürk Kağanlığı   (581–630):  Yami Kağan  Şipi Kağan  Çula Kağan  İl Kağan  Çelebi Kağan  Çebi Kağan  Aşina Nişufu  Aşina Funian  (Chieh-she-shuai)  (Aşide Beŋü)  (Yinçü Kağan)  (Tuli Kağan) 
II. Doğu Göktürk Kağanlığı   (682–744):  İlteriş Kağan  Kapgan Kağan  İnel Kağan  Bilge Kağan  Yollıg Tigin - Ay Kağan  Tengri Kağan  Kutluk Yabgu Kağan  İrteriş Kağan  Ozmış Kağan  (Bilge İşbara Tamgan Tarkan)  (Altun Tamgan Tarkan)  (Kulun Beg)  (Kül Tigin)  (Tonyukuk)  (Kutluk Säbäg Hatun)  (İl-İtmiş Bilge Kağatun)  (İlbilge Hatun) 
Göktürk kültürü:  Tengricilik  Asena  Ötüken  Suyab  Kurultay  Eski Türkçe  Eski Türk yazısı  Orhun Yazıtları  Orhun Vadisi  Şoroon Bumbagar mezarı  Ülüş sistemi  Tonyukuk Yazıtı  Ongin Yazıtı  Altun Tamgan Tarkan Yazıtı  Kara Budun  Tang ordusunda Türkler  On-ok  Tuğluk uruğu 
Savaşlar ve antlaşmalar:  Göktürk İç Savaşı  Göktürk-Sasani Savaşları (Birinci, İkinci, Üçüncü)  Yen-Men Kalesi Kuşatması  Göktürk-Cücen Savaşı  Buhara Muharebesi  Tang'ın Doğu Türklerine seferi  Tang'ın Sir-Tarduş seferi  Tang'ın Batı Türklerine seferi (Karaşehir, Karahoca, Kuçar, Batı Türklerinin ele geçirilmesi)  Kerç Kuşatması  Göktürk-Emevî Savaşları  İnekler Gölü Savaşı  Bolçu Muharebesi  Iduk Baş Savaşı  Ming Şa Muharebesi  Bayırku Seferi  Kargan Savaşı  Salsu Muharebesi  İrtiş Nehri Muharebesi  Wei Nehri Antlaşması  İli Nehri Antlaşması 
Unvanlar:  Kağan  Şad  Tegin  Yabgu  Batur  Boyla  Tudun  Bey  Hatun  Tarkan  İşad  İlteber  Çor 
Aile:  Göktürk Aile Ağacı  Aşina  Aşide
Yalnızçam Dağları

| --- | --- |

En yüksek noktası
Yükseklik: 3.165 metre (10.384 ft)
Listelenme: Ultra zirve
Koordinatlar: 41°23′28″K 42°31′12″D﻿ / ﻿41.39111°K 42.52000°D﻿ / 41.39111; 42.52000
Jeoloji
Dağ türü: Sıradağlar
Türkiye' deki konumu
Yalnızçam Dağları (Gürcüce: არსიანის ქედი), Anadolu'nun kuzeydoğusunda, Ardahan, Artvin ve Erzurum illeri arasındaki yüksek sıradağlardır. Bir tarafı Doğu Karadeniz, diğer tarafı Doğu Anadolu Bölgesine bakar. Artvin'in doğusunda, Ardahan'ın kuzey (Posof, Hanak, Damal) ve kuzeybatısında, Erzurum'un Olur ilçesinin kuzeyinde yer alır.
Barthélemy Boganda

| Barthélemy Boganda |
| --- | --- |

1958'de Boganda
1. Orta Afrika Cumhuriyeti Başbakanı
Görev süresi 6 Aralık 1958 - 29 Mart 1959
Yerine geldiği: Makam oluşturuldu
Yerine gelen: Abel Goumba
Kişisel bilgiler
Doğum: 1910 Bobangui, Ubangi-Chari
Ölüm: 29 Mart 1959 (48-49 yaşında) Boda, Orta Afrika Cumhuriyeti
Ölüm nedeni: Uçak kazası
Partisi: MESAN
Evlilik(ler): Michelle Jourdain (e. 1950; ö. 1959)
Çocuk(lar): 3
Mesleği: Siyasetçi, Rahip
Barthélemy Boganda (Doğum 4 Nisan 1910 - Ölüm 29 Mart 1959) o dönem Fransa sömürgesi olan ve daha sonra Orta Afrika Cumhuriyeti adı ile bağımsızlığını kazanan Ubangi-Chari bölgesinde görevli öncü siyaset adamıydı.
Barthélemy Boganda o döneme ait bir posta pulunda
Boganda, gençlik yıllarında rahip olarak görev almış, uzun yıllar misyoner olarak çeşitli bölgelerde görev almıştı.
1949 yılında Fransız bir kadın ile evlenerek kilise için üstlendiği görevleri bırakmış ve tamamen son birkaç yıldır kilise ile birlikte yürüttüğü politikaya odaklanmıştı.
1950'li yılların başından itibaren o dönem Fransa sömürgesi olan bölgesinde önemi artan Boganda, henüz 1946 yılında Fransa Parlamentosu'na seçilerek genç yaşta önemli görevler üstlenmiştir. Fransa parlamentosuna seçilmiş olmasına rağmen, bu ülkeye çok sık gitmeyen Boganda, 28 Eylül 1949 yılında Orta Afrika'da Mouvement pour l'Évolution Sociale d'Afrique Noire (MESAN) partisini kurarak faaliyetlerini kendi bölgesinde yoğunlaştırmıştır. 1956 yılında ülkesinde kurulan hükûmete öncülük eden Boganda, aynı yıl başkent Bangui'nin belediye başkanlığına getirilmiştir.
Boganda, 8 Aralık 1958 yılında Özerk Orta Afrika Cumhuriyeti'nin başbakanı görevini üstlenmiş ve bu görevini 29 Mart 1959 yılında bir uçak kazası sonucu hayatını kaybetmesine dek sürdürmüştür.
Ülkesinin tam bağımsızlığını göremeyen Boganda, ortaya koyduğu Latin Afrika Birleşik Devletleri fikri ile o dönem 
gündemi meşgul etmişti. Bu fikri ile o güne kadar kendi deyimi ile kader birliği içerisinde bulunan Afrika kıtasının orta bölgesinde yer alan Fransa, Portekiz, Belçika ve İspanya sömürgelerini (bugünkü Çad, Kongo Cumhuriyeti, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kamerun, Ekvator Ginesi, Angola ve Gabon) tek bayrak altında toplama çabaları olsa da o dönemin diğer belirtilen ülkelere göre çok daha iyi konumda bulunan Gabon'un başkanı Léon M'ba tarafından kabul görmemiştir.
Boganda tarafından 1957'de önerilen Latin Afrika Birleşik Devletleri
Ölümü

29 Mart 1959 tarihinde geçirdiği uçak kazası sonucu hayatını kaybeden Boganda'dan sonra oluşan siyasi kriz öncelikle kuzeni David Dacko tarafından doldurulmaya çalışılmış ancak Dacko'nun da başbakanlığı uzun sürmemiş, yine Boganda'nın bir akrabası olan Jean-Bédel Bokassa tarafından başbakanlıktan uzaklaştırılmış ve yerine kendisi geçmiştir. İlerleyen dönemlerde gücünü tamamen kendisi lehine kullanan Bokassa, kendini kral ilan edecek boyuta kadar ilerletmiştir.
Boganda'nın ölümünden sonra baş gösteren siyasi kavgalar bağımsızlığın kazanılmasından sonra da uzun yıllar devam etmiş ve ülke huzura kavuşamamıştır.
Diğer

Boganda'nın hayali olan Latin Afrika Birleşik Devletleri için oluşturduğu bayrak, Orta Afrika Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını kazanmasından sonra ülkenin bayrağı olarak göndere çekilmiştir.
Ölüm tarihi ülkede resmi tatil olarak ilan edilmiştir.
Başkent Bangui'de bulunan stadyuma Boganda'nın ismi verilmiştir.
Avrupa Birliği Kamu Lisansı

| Avrupa Birliği Kamu Lisansı |
| --- | --- |
Yazar: Avrupa Birliği
Sürüm: 1.1
Yayımcı: Avrupa Birliği
Yayım tarihi: Ocak 2009
İlk yayımlanma: Ocak 2007 (1.0)
DFSG uyumlu: Evet
FSF onaylı: Evet
OSI onaylı: Evet
GPL uyumlu: Hayır (yeniden lisanslama hariç)
Copyleft: Evet
Kod bağdaştırma: Evet, Lisans verenin bulunduğu Avrupa Birliği ülkesindeki geçerli telif hakkı kanununa bağlıdır.
Web sitesi: joinup.ec.europa.eu
Avrupa Birliği Kamu Lisansı (EUPL) Logosu
Avrupa Birliği Kamu Lisansı ya da kısaltılmış haliyle EUPL, Amerikan Hukuku'na göre yazılmış GNU Genel Kamu Lisansı'nın Kıta Avrupa'sı hukuk sisteminin kavram ve terminolojisine uygun yazılmış hali şeklinde yorumlanabilecek, özgür bir yazılım lisansıdır.
Avrupa Komisyonu tarafından oluşturulan ve yazılan EUPL'nin 1.0 sürümü, 9 Ocak 2007 tarihinde onaylandı. 1.1 sürüm güncellemesi ise 9 Ocak 2009'da onaylandı. Sözleşme, GPL'in aksine sadece İngilizce dilinde değil, Avrupa Birliği'nin 22 resmi dilinde birden yazıldı. Tüm bu diller, eşit hukuki ağırlığa sahipler. EUPL 1.1 sözleşmesi, Açık Kaynak İnisiyatifi (OSI) tarafından Mart 2009'da onaylandı.
Tarihçe

EUPL, orijinal kapsamı göz önüne alındığında IDABC programı çerçevesinde geliştirilen yazılımların dağıtımı için kullanılmak üzere tasarlanmıştır ve tüm yazılım geliştiricileri tarafından da kullanılmaya uygundur.Ana hedefi, Avrupa Birliği'nin üye ülkelerindeki telif hakkı yasasıyla uyumlu olmaya odaklanırken, GNU Genel Kamu Lisansı gibi popüler ücretsiz yazılım lisanslarıyla uyumluluğu korumaktır.
Diğer özgür yazılım sözleşmeleriyle uyumu

Avrupa Birliği'ni oluşturan 27 üye ülkenin hukuk sistemi ve telif hakları müktesebatına uygun olarak kaleme alınan EUPL, yaygın olarak kullanılan diğer özgür yazılım lisanslarıyla da uyumludur. EUPL'nin aşağıdaki özgür yazılım lisanslarıyla uyumlu olduğu açıklanmıştır:
GNU Genel Kamu Lisansı (GPL) 2.0
Açık Yazılım Lisansı (OSL) 2.1, 3.0
Common Public License v. 1.0
Eclipse Kamu Lisansı 1.0
CeCILL 2.0
Versions

EUPL v1.0 9 Ocak 2007 tarihinde onaylanmıştır.
EUPL v1.1, 9 Ocak 2009 tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından onaylandı. EUPL v1.1, Mart 2009 itibarıyla OSI sertifikalıdır.
EUPL v1.2 Mayıs 2017'te yayınlandı. EUPL v1.2, Temmuz 2017 tarihi itibarıyla OSI sertifikalıdır..
Üye ülke politikaları

2010'den itibaren AB üye ülkeleri, kamu sektörü uygulamalarının açık kaynak dağıtımını teşvik etme amaçlı politikaları kabul ediyor veya gözden geçiriyordu. EUPL aşağıdaki politikalardan bazılarında resmi olarak belirtilmiştir:
Malta
İspanya
Estonya: Ekonomik İşler ve Haberleşme Bakanlığı, Devlet Bilgi Sistemleri Bakanlığı.Information Society Yearbook 2009 18 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
Slovakya 22 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Fransa: Décret n° 2021-1559 1 Aralık 2021 tarihi itibarıyla Code of Relations between the Public and the Administration, Article D323-2-1, et seq.
Tıpta metaller

Tıpta metaller organik sistemlerde teşhis ve tedavi amaçlı kullanılmaktadır. İnorganik elementler, metalloproteinler adı verilen enzimlerde kofaktörler olarak organik yaşam için de gereklidir. Metaller kıt veya çok miktarda olduğunda denge bozulmaktadır ve müdahaleli ve doğal yöntemlerle doğal haline döndürülmesi gerekmektedir.
Zehirli metaller

Metaller yüksek miktarlarda toksik(zehirli) olabilmektedir. Yutma veya hatalı metabolik yollar metal zehirlenmesine yol açabilmektedir. Toksik metal kaynakları arasında tütünden kadmiyum, tarımdan arsenik ve yanardağlardan ve orman yangınlarından cıva bulunmaktadır. Ağaçlar ve bitkiler biçimindeki doğa, birçok toksini hapsedebilmektedir ve anormal derecede yüksek seviyeleri tekrar dengeye getirebilmektedir. Toksik metal zehirlenmesi genellikle bir tür şelatlama maddesi ile tedavi edilmektedir.  Ağır metal zehirlenmesi, örneğin Hg, Cd, Pb, özellikle zararlıdır.
Spesifik toksik metal türlerinin örnekleri şunları içermektedir:
Bakır: Bakır toksisitesi genellikle, normal olarak bakır depolamasında yer alan protein seruloplazminin düşük seviyelerinin bir yan etkisi olarak kendini göstermektedir. Buna Wilson hastalığı denilmektedir . Wilson hastalığı, mutasyonu bakırı safraya taşıyan ATPaz' a neden olan ve sonunda onu seruloplazmin içine dahil ederek işlev bozukluğuna neden olan otozomal resesif bir genetik bozukluktur.
Plütonyum: Nükleer çağdan beri, plütonyum zehirlenmesi, özellikle nükleer reaktör çalışanları arasında potansiyel bir tehlikedir; Pu tozunun solunması, yoğun alfa parçacık emisyonu nedeniyle özellikle tehlikelidir. Çok az sayıda plütonyum zehirlenmesi vakası olmuştur.
Cıva: Cıva genellikle tarımsal kaynaklardan veya diğer çevresel kaynaklardan alınmaktadır. Cıva zehirlenmesi, tedavi edilmediği takdirde nörolojik hastalığa ve böbrek yetmezliğine yol açabilmektedir.
Demir: Demir toksisitesi, demir zehirlenmesi veya aşırı demir yüklenmesi iyi bilinmektedir. Demir, Ames kanser testi için yalnızca çok zayıf bir şekilde pozitiftir, ancak çok güçlü bir katalizör olduğundan ve ATP üretimi ve dolayısıyla DNA üretimi için gerekli olduğundan, herhangi bir fazla çözünür demir özellikle zamanla toksiktir. Dokularda çok fazla demir birikmesi veya kan dolaşımında yüksek düzeyler, Alzheimer' den sıtmaya kadar insan hastalıklarının büyük çoğunluğuyla başarılı bir şekilde ilişkilendirilmiştir. Botanik' te demir, Sahra Altı Afrika' da pirinç, mısır veya buğday gibi bitkilerin sulanması için ciddi bir sorundur ve yeraltı suları aşırı miktarda demir içerir ve bu bitkileri zehirlemektedir.
Kurşun ve kadmiyum: kurşun ve kadmiyum zehirlenmesi gastrointestinal, böbrek ve nörolojik işlev bozukluklarına yol açabilmektedir. Kurşunsuz boya ve gaz kullanımı kurşun ağır metal zehirlenmesi vakalarını başarıyla azaltmıştır.
Nikel, krom ve kadmiyum: Metal-DNA etkileşimleri yoluyla bu metaller kanserojen olabilmektedir.
Nikel: Nikel alerjisi, özellikle deriden takı yoluyla metale temas yaygındır.
Çinko, kadmiyum, magnezyum, krom: Metal dumanı ateşi bu metallerin dumanlarının yutulmasından kaynaklanabilmektedir ve duman benzeri semptomlara yol açmaktadır.
Metal anemisi

İnsanların normal şekilde çalışabilmesi için belirli miktarda belirli metallere ihtiyacı vardır. Çoğu metal, enzimlerde kofaktörler veya protezler olarak kullanılır, spesifik reaksiyonları katalize etmektedir ve temel rollere hizmet etmektedir. İnsanlar için gerekli metaller şunlardır: Sodyum, Potasyum, Magnezyum, Bakır, Vanadyum, Krom, Manganez, Demir, Kobalt, Nikel, Çinko, Molibden ve Kadmiyum' dur. Anemi semptomları, belirli bir temel metal eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Anemi, genellikle genetik bir kusurun neden olduğu yetersiz beslenme veya hatalı metabolik süreçlerle ilişkilendirilmektedir.
Spesifik metal anemisi tiplerinin örnekleri şunları içermektedir:
Demir: Yaygın basit anemi (demir eksikliği), oksijen taşınmasından veya oksijenin kullanılmasından sorumlu olan fonksiyonel hem proteinlerinin (hemoglobin, miyoglobin, vb.) kaybıyla sonuçlanmaktadır . Pernisiyöz anemi, daha sonra kırmızı kan hücrelerinin işlevine müdahale eden B-12 vitamini (kobalamin adı verilen bir kobalt kompleksi içermektedir) eksikliğinden kaynaklanmaktadır.
Çinko: Çinko anemisi çoğunlukla diyete bağlıdır, büyüme geriliğine neden olabilmektedir.
Bakır: Bebeklerde bakır anemisi yetersiz beslenen bebeklerden kaynaklanmaktadır ve kalp hastalığına neden olabilmektedir.
Tanıdaki metaller

Metal iyonları genellikle tanısal tıbbi görüntüleme için kullanılmaktadır. Metal kompleksleri ya radyoizotop görüntüleme için (yayılan radyasyondan) ya da örneğin manyetik rezonans görüntülemede (MRI) kontrast maddeleri olarak kullanılmaktadır. Bu tür görüntüleme, kompleksin belirli bir hücre veya organ tipi tarafından alınması için spesifiklik oluşturmak için bir kompleks içindeki ligandların manipülasyonu ile geliştirilebilmektedir.
Teşhis için kullanılan metal örnekleri şunları içermektedir:
Teknesyum: 99m Tc görüntüleme amaçlı en yaygın kullanılan radyoizotop ajandır. Kısa bir yarı ömre sahiptir, yalnızca gama ışını fotonları yaymaktadır ve beta veya alfa parçacıkları (çevredeki hücrelere daha fazla zarar verir) yaymaz ve bu nedenle bir görüntüleme radyoizotopu olarak özellikle uygundur.Şekil1. Bleomisin A2' nin Yapısıdır ; Zhengguangmisin A2.
Gadolinyum (III), Demir (III), Manganez (II): MRI görüntüleme için kontrast görüntüleme için paramanyetik metaller gereklidir. Gadolinyum(III), Demir (III) ve Manganez(II), doku gevşeme sürelerini değiştirebilen ve kontrast görüntü üretebilen paramanyetik metallerdir.
Galyum-68, Pozitron emisyon tomografisi için bir pozitron kaynağı olarak faydalıdır.
Kobalt (III): 57 Kobalt(III), bir antibiyotik olan bleomisin (BLM) (Şekil 1) bileşiği ile tümör hücreleri tarafından seçici olarak alınmak üzere kullanılmaktadır. Kobalt kullanımı, en iyi kan-tümör dağılım oranı ile sonuçlanır, ancak yarı ömrü görüntüleme amaçları için elverişli olamayacak kadar uzundur. Bleomisinin terminal tiyazol halkasına bir EDTA parçasının eklenmesi için bir çözüm önerilmiştir, radyo etiketlenmiştir, böylece tüm kompleks daha sonra izlenebilir olabilmektedir. Bu sistem, tümör konumlarını doğru bir şekilde sağlayabilir ve gelecekte daha erken tespit ve daha invaziv olmayan prosedürlere yol açabilmektedir.
İşlemdeki metaller

Metaller eski çağlardan beri tedavilerde kullanılmaktadır. 1500BC' den Ebers Papirüsü, tedavi için metal kullanımının ilk yazılı açıklamasıdır ve iltihabı azaltmak için bakır kullanımını ve anemiyi tedavi etmek için demir kullanımını tanımlanmaktadır. Sodyum vanadat, romatoid artrit tedavisinde 20. yüzyılın başlarından beri kullanılmaktadır. Son zamanlarda metaller, spesifik olarak kanser hücrelerine saldırarak ve doğrudan DNA ile etkileşime girerek kanseri tedavi etmek için kullanılmıştır. Çoğu metal üzerindeki pozitif yük, DNA'nın fosfat omurgasının negatif yükü ile etkileşime girebilmektedir. Metalleri içeren geliştirilmiş bazı ilaçlar, protein aktif bölgelerinde halihazırda bulunan diğer metallerle doğrudan etkileşime girerken diğer ilaçlar en yüksek indirgeme potansiyeline sahip amino asitlerle etkileşime girmek için metalleri kullanabilinmektedir.
Tedavide kullanılan Metal örnekleri şunları içermektedir:
Platin: Platin bazlı bileşiklerin özellikle baş ve boyun tümörlerini etkilediği gösterilmiştir. Bu koordinasyon komplekslerinin tümör hücrelerinde DNA' yı çapraz bağladığı düşünülmektedir (Şekil 2).
Altın: Romatoid artriti tedavi etmek için altın tuzu kompleksleri kullanılmıştır (Şekil 3). Altın tuzlarının albümin ile etkileşime girdiğine ve sonunda bağışıklık hücreleri tarafından alınıp, anti-mitokondriyal etkileri ve nihayetinde hücre apoptozunu tetiklediğine inanıldığı bilinmektedir. Bu, bağışıklık tepkisini hafifleten dolaylı bir artrit tedavisidir.
Lityum: Li 2CO3, manik depresif bozukluğun profilaksisini tedavi etmek için kullanılmaktadır.
Çinko: Çinko, yaraları iyileştirmek için topikal olarak kullanılabilir. Zn 2+, herpes virüsünü tedavi etmek için kullanılmaktadır.
Gümüş: Yanık yarası hastalarında yanık bölgesinde enfeksiyonu önlemek için gümüş kullanılmıştır.
Şekil 4. Bizmut subsalisilat yapısıdır.Platin, Titanyum, Vanadyum, Demir: Cis DDP (cis-diaminedichoroplatinum), titanyum, vanadyum ve demirin kanserli hastaları tedavi etmek için spesifik olarak tümör hücrelerinde DNA ile reaksiyona girdiği gösterilmiştir.
Altın, Gümüş, Bakır: Altın, gümüş ve bakır içeren fosfin ligand bileşikleri kanser önleyici özelliklere sahiptir.
Lantan: Genellikle Fosrenol ticari adı altında kullanılan Lantan Karbonat, Kronik Böbrek hastalığından muzdarip hastalarda fosfat bağlayıcı olarak kullanılmaktadır.
Bizmut: Bizmut subsalisilat, antasit olarak kullanılmaktadır.
Şekil 2. Platin koordinasyon kompleksi olan Cisplatin'in yapısıdır.
Şekil 3. Bir altın tuzu kompleksi olan Sodyum aurotiyomalatın yapısıdır.