Vekil sunucu

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
İnternet iletişim kuralları dizisi   OSI modeli
|  | Katman | İletişim kuralları |
| 7. | Uygulama katmanı | HTTP, DNS, SMTP, FTP, TFTP, UUCP, NNTP, SSL, SSH, IRC, SNMP, SIP, RTP, Telnet, ... |
| 6. | Sunum katmanı | ISO 8822, ISO 8823, ISO 8824, ITU-T T.73, ITU-T X.409, ... |
| 5. | Oturum katmanı | NFS, SMB, ISO 8326, ISO 8327, ITU-T T.6299, ... |
| 4. | Ulaşım katmanı | TCP, UDP, SCTP, DCCP, ... |
| 3. | Ağ katmanı | IP, IPv4, IPv6, ICMP, ARP, İnternet Grup Yönetim Protokolü, IPX,... |
| 2. | Veri bağlantısı katmanı | Ethernet, HDLC, Wi-Fi, Token ring, FDDI, PPP, L2TP... |
| 1. | Donanım katmanı | ISDN, RS-232, EIA-422, RS-449, EIA-485, ... |
Vekil sunucu veya yetkili sunucu, (İngilizce: proxy server veya yalnızca İngilizce: proxy) İnternet'e erişim sırasında kullanılan bir ara sunucudur. Bu durumda, örneğin bir ağ sayfasına erişim sırasında doğrudan bağlantı yerine:
Tarayıcı vekil sunucuya bağlanır ve hangi sayfayı istediğini söyler
Vekil sunucu gerekiyorsa o sayfaya bağlanır ve içeriği alır
Vekil sunucu tarayıcıya içeriği gönderir
Bilgisayar ağlarında, bir vekil sunucu diğer sunuculardan kaynakları isteyen istemcilerin talepleri için bir aracı olarak davranan sunucudur. Bir istemci vekil sunucuya bağlanır, bazı servisler ister, örneğin bir dosya, bağlantı, ağ sayfası veya farklı bir sunucudan uygun diğer kaynaklar gibi ve vekil sunucusu, kolaylaştırmak ve karmaşıklığını kontrol etmek için bir yol olarak talebi değerlendirir. Bugün birçok vekil, ağ vekilleridir.
Vekil sunucu, İnternet'e erişim sırasında ara makine olarak kullanılan makinedir. İnternet'e erişim sırasında vekil görevi görürler. İnternet'e erişim sırasında direkt bağlantı yerine bu tür bağlantılar üzerinden bağlanılır ve ana bağlantıyı isteyen makine geçici olarak kimliğini gizleyebilir. Çünkü İnternet'e bu makineler üzerinden bağlanıldığından karşı tarafın, bağlanan makineyi değil üzerindeki vekil sunucuyu görecektir. Bu tür makineler son zamanlarda özellikle hackerlar tarafından kimlik gizlemek için pek tercih edilmiyor. Daha çok ülke kısıtlaması olan sitelere giremeyen kullanıcıların bu yöntemi kullanarak İnternet'e girebilmesi gibi. Örneğin Türkiye'de YouTube'un kapalı olduğu dönemde bu yöntem üzerinden girilebilmesi gibi.
Bu teknoloji, birçok avantaj sağlar:
Fazladan hız: vekil sunucu, çok ziyaret edilen sayfaları önbelleğine alabilir. Bu durumda, o sayfa ziyaret edilmek istendiğinde dünyanın öbür ucundaki bir sunucuya bağlanmak yerine önbellekteki bilgi okunur.
Fazladan kontrol: vekil sunucu, istenen sayfalara erişim verip istenmeyenlere erişim vermeyebilir. Kimin hangi sayfaya girdiğini bellekte tutabilir. Gerekiyorsa, içeriği değiştirerek (örneğin küfürleri silerek) verebilir.
Fazladan güvenlik: vekil sunucu, virüslü dosyaları otomatik olarak temizleyebilir. Ayrıca, ağda hiç kimsenin İnternet'e doğrudan erişimi olmadığı için bir virüsü veya zararlı bir programı yayma ihtimalini de azaltır.
Mozilla Firefox 2.0 altında Vekil sunucu tanımlanması
Fazladan gizlilik: Özellikle Çinliler, Google ve Vikipedi gibi Çin hükûmetince yasaklanan sitelere bağlanmak için bu yönteme başvururlar.
Asgari erişim: Kullanıcılar, özellikle hükûmet tarafından yasaklanan (teknik tabiriyle "erişimi engellenen") İnternet sitelerine bağlanmak için bu yönteme başvururlar.
Genelde İnternet servis sağlayıcılar, şirketler ve büyük ağlar (kampüs ağları gibi) tarafından kullanılır.