Funanâ
Tarihçe

Funaná, nispeten yeni bir müzik türüdür. Sözlü geleneklere göre, funaná, 20. yüzyılın başlarında Santiago adasında, halkın Portekiz müzik türlerini öğrenmesi için akordeonun tanıtılma girişimi sırasında ortaya çıkmıştır. Ancak sonuç, tamamen farklı bir müzik türü yaratılması olmuştur. Bu iddia edilen bir müzikal belge ile kanıtlanamamıştır. Yine de, akordeonun ve ferrinhonun funanáda kullanımının, bazı Portekiz halk müziği türlerindeki akordeonun ve üçgenin kullanımıyla analojik olması ilginçtir (malhão, corridinho, vira vb.).
Sözlü gelenekten diğer kaynaklar da bir başka kökene işaret eder. Akordeonun dini müzik çalmak için orgların ucuz bir alternatifi olarak artan ithalatının, funanáyı, o zamanlarda popüler olan diğer müzik türlerinin akordeon için bir uyarlaması olarak ortaya çıkardığı söylenir.
"funaná" adı da yeni bir isimdir, ve muhtemelen 60'lı ve 70'li yıllara kadar uzanır. Bazılarına göre kelime, Portekizce "fungagá" kelimesinden türemiştir. Diğerlerine göre ad, akordeonun ve ferrinhonun isimlerinin birleştirilmesinden gelir: Funa ve Naná. Funanáyı adlandırmak için kullanılan eski kelimeler genellikle “fuc-fuc” ve “badju l’ gaita” idi.
Başlangıçta yalnızca Santiago'da bir tür olan funaná, uzun bir süre daha kırsal bağlamda ve/veya daha az imtiyazlı sosyal sınıflar için sınırlandırılmıştı. Başkentte performansı yasaklanmıştı bile, burada daha prestijli ve asil bir karaktere sahip olan morna idi.
Ancak 1970'lerde ve özellikle bağımsızlıktan sonra, belirli müzik türlerinin canlandırılmasına yönelik denemeler olmuştur, bunlar arasında funaná da vardır. Sosyal sınıf farklılıklarıyla mücadele eden bağımsızlık sonrası sosyalist ideoloji, funanánın (yeniden) doğuşu için verimli bir zemin olmuştur. Ancak bu denemeler çoğunlukla başarılı olmamıştır çünkü "funaná coladeira'dan uzaklaşamamıştır."
Gerçek bir funaná canlanmasını gerçekleştiren kişi olarak, 1980'lerde ve özellikle de Bulimundo grubu ve özellikle de mentorları Carlos Alberto Martins (takma adıyla Catchás) sayesinde gerçekleşmiştir. Doğrudan kaynağa (Santiago'nun iç kısmı) gitmek için fırsatını kullanan Catchás, caz ve klasik müzik bilgisini kullanarak yeni bir funaná çalma tarzı oluşturdu, elektrikli ve elektronik enstrümanlara dayanarak, bu da neredeyse tüm sanatçıları etkileyecekti. Bulimundo'nun başarısı sayesinde, funaná tüm Cape Verde adalarına ihraç edildi. Bugün, funaná artık yalnızca Santiago'dan özel bir tür olarak görülmüyor, tüm adalardaki insanlar tarafından besteleniyor, icra ediliyor ve takdir ediliyor.
80'ler, funanánın Cape Verde içinde yayılma yıllarıysa, 90'lar uluslararasılaşma yıllarıydı. Bulimundo grubunun bir ayrılışından doğan Finaçon, bu türün uluslararasılaşmasından sorumlu olanlardan biriydi, tanınmış bir yabancı plak şirketiyle bir anlaşma sayesinde. Funaná sadece uluslararası alanda tanınmakla kalmadı, aynı zamanda Cape Verde dışındaki müzik grupları tarafından da icra edildi, Cape Verde'li gruplar olsun veya olmasın.
Müzikal teknikler açısından, “Catchás tarzı” nda büyük yenilikler yoktur, belki yalnızca enstrümantasyonla ilgili (elektronik enstrümanların imkanları araştırılır). Ayrıca, bu dönemde, funanánın aşırı ticarileştirilmesini ve banalize edilmesini görebiliriz. Örneğin, belirli bir yıl boyunca, funaná nın Fransa'da tanıtılma girişimi olmuştur. Bu girişim başarılı olmamıştır çünkü funaná, etno-müzikal özelliklerini keşfetmek yerine bir tür "moda yaz müziği" olarak satılmıştır (doğrudan lambada'dan sonra).
90'ların sonunda, köklere dönüşe tanık olabiliriz, burada gruplar otantik akordeonlar ve ferrinhos ile sahne almayı tercih ederler (bazen bir bas, bir davul takımı ve/veya bir gitar eklenir). Bu yeni eğilimin öncülerinden biri Ferro Gaita grubuydu.