Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu
Tarihçe

1946 yılında Bursa Erkek Lisesi felsefe öğretmeni Kazım Baykal ile o dönemde Bursa Müzesi müdür muavini olan  Vecdi Kalyoncuoğlu'nun girişimi ile kuruldu. Derneğin ilk genel kurulu 26 Şubat 1946 günü Bursa Halkevi Salonu'nda gerçekleşti.
Dernek tüzüğü 25 Ocak 946 tarihinde Ant gazetesinde ilan edildi ve faaliyetlerine başladı. Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumunun tüzükte yer alan adresi Bursa Müzesi idi ancak ilk yıllarında dernek toplantılarını üyelerinden Rıza İlova'nın Koza Han'daki yazıhanesinde yapmıştır.
Kurum, kısa sürede Bursa'daki çok sayıda tarihî yapının onarım görmesini ya da restore edilmesini sağladı, çalışmalarıyla ilgili on altı broşür yayımladı. Koza Han ve Mescidi'nin onarılması ile ilgili broşürün önsözünde, kurumun "şehirdeki çeşitli nedenler yıkıma uğrayan tarihi anıtları yok etmekten kurtarmayı amaçladığı belirtilmiş,"Büyük anıtların onarımı Bursalılarla beraber devletin işidir. Küçüklerin korunması sırf biz Bursalıların gayretine muhtaçtır.” ifadesine yer verilmiştir.
Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurulu'nun, ilk çalışması Zağferanlık Mahallesi'ndeki Bekir Dede Türbesi ile Karamazak Mahallesi’ndeki Kara Abdürrezzak Türbesi'nin onarımı idi. Ardından II. Dünya Savaşı nedeniyle ibadete kapanmış olan ve askeri depo olarak kullanılmakta olan Şehadet Camii ile Abdal Camisi'ni temizleyerek ibadete açtı. Demirtaş ile Hoca Alizade camilerinin hazirelerini düzenledi. 1947'de Bakanlar Kurulu kararı ile kamu yararına çalışam dernek (o  zamanki ifade ile: "Menfaii Umumiyeye hadim cemiyet”)  statüsü kazandı.
Kale içindeki 15. yüzyıla tarihlenen ve Bursa'nın en küçük mescidi olan İmaret-i İsa Bey Camii'nin yıkımdan kurtarılması, şehirdeki büyük çınar ağaçlarının anıt ağaç olarak tescillenmesi derneğin ilk yıllardaki faaliyetlerindendir. Yıldırım Bayezid döneminde yaşamış Timurtaş Paşa’nın, Çakır Hamam karşısında bulunan, marangoz ve konserve atölyeleri  arasında kalmış mezarı düzenlenip bir açık türbe haline getirildi.
Derneğin, toplantılarını Koza Han'da bir yazıhanede yapmasının bir sonucu olarak Koza Han'daki kimi tüccarlar da  üye olmuş ve hanın içinde bulunan ve 1855 Bursa depreminde kubbesi çökmüş mescidin onarılmasını talep etmişlerdi. Kurumu ilk ciddi çalışması, 1948'de Beyazıt Veli Mescidi adlı bu yapının tüccarların yardımı ile onarımı idi.  Onarımdan sonra mescidin o dönemki hali, onarıma nasıl başlandığı, bu süreçte yaşananlar, oluşan fikir ayrılıkları, onarım için kimlerden, ne miktarda para tedarik edildiği, nerede ve ne kadar kullanıldığına dair tüm bilgileri ayrıntılarıyla anlatan bir  kitapçık hazırlandı
Mevlid yazarı Süleyman Çelebi'nin türbesinin inşaatı, kurumun önemli işlerinden birisidir. Bu amaçla 1947 yılında valilikten izin alan kurum, gazetelerde duyuru yaptı ve “Süleyman Çelebi’nin türbesini nasıl görmek istersiniz" diye soran bir anket yaptı. Projeyi belirlemek için bir yarışma yapıldı. Yarışma jürisi mimar İbrahim Süzen ile mimar Nurettin Özsalam’ın ortak projelerini birinci seçti. İnşaat giderleri için valilik bir kampanya düzenledi. İktidar değişikliği sonucu aksayan çalışmalar, 1952'de sona geldi. Türbe 14 Aralık 1952'de açıldı.
Kurum, 1957 yılında surların içinde bulunan harap haldeki Darülkurra'yı onardı. Bu yapının kendisine tahsis edilmesinden sonra  kurum merkezi olarak kullandı.
İlk yıllarda ikinci başkan olarak yönetim kurulunda görev alan Kazım Baykal, 1950'den başkan oldu ve 1993'te ölümüne kadar bu görevi sürdürdü. 1946-1993 yılları arasında Bursa’da 150’ye yakın anıt eserin restorasyonunu gerçekleştirildi. Kurum, daha sonra çalışmalarına ara verip durağan bir döneme girdi.