stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Osmanlı döneminde Sudan
Sudanlı köle askerler

1830'larda, Mehmed Ali Paşa'nın askeri tutkuları başka yerlerde dikkat çekerken, Sudan'daki Mısır insan gücü azaldı ve Sudan Valisi Ali Kurşid Paşa, yerel olarak işe alınan köle garnizonlarının boyutunu artırmak zorunda kaldı. Üst Mavi Nil bölgesine ve Nuba Dağları'na ve Beyaz Nil'e periyodik baskınlar yaptı, Dinka ve Şilluk bölgelerine saldırdı ve köleleri Hartum'a geri getirdi.
Köle baskınları zorlu ve her zaman kârlı bir iş değildi. 1830'da Faşoda'da 2,000 askerle düzenlenen saldırı ile ancak sadece 200 köleyi ele geçirilmiştir. 1831-2 yıllarında Nuba Dağları'nda 6,000 kişilik bir ordu ile Cebel Teka'ya saldırdı. Saldırı başarılı olmadı ve 1,500 asker kaybı verildi. Hürşid yönetimindeki Kurdufan Valisi Rüstüm Bey, batıda kölelik seferleri düzenleyerek daha başarılı oldu. Ocak 1830'da 1,400 esir alan bir seferi yönetti. Aralarından 1,000 genç erkek seçti ve Mısır'a gönderdi. 1832'de, Rüstüm'ün benzer bir seferi, ordu için 1,500 esir daha topladı. Hurşid'in halefi Ahmed Paşa, köle edinmenin daha ekonomik bir yolunu buldu. Kara alaylarındaki boşlukları doldurmak için baskın yapmak yerine, vergilendirilebilir her bireyin bir veya daha fazla köleyi satın almak ve teslim etmek zorunda kaldığı yeni bir vergi koydu. Vali Musa Paşa Hamdi (1862-65), her iki uygulamayı da birleştirerek, şeyhler ve aşiret liderlerinin kendisine belirli sayıda köle tedarik etmesini ve bu yetersiz kaldığında başkalarını yakalamaları için kişisel olarak baskınlar yapılmasını gerektirdi. I. Abbas Hilmi Paşa (1848-54) hükümdarlığı altında, her bir yerel şeyh ya da aşiret lideri, yıllık vergilerinin bir parçası olarak hükûmete belirli sayıda erkek sağlaması gerekiyordu. 1859'da halefi Said Paşa (1854-63), kara askerlerin kişisel bir koruması olmasını emretti ve köleler, köle ticaretinin resmi yasaklanmasından sonra bile esas olarak Sudan alayları ve bu koruma için alınmaya devam etti.
1852'de Sudan'daki Mısır ordusu 18,000 askerden oluşuyordu ve 1865'te 27,000'in üzerine çıkmıştı. Sudan'daki Mısır güçlerinin büyük kısmı ya köleydi ya da ülke içinden gönüllü olarak işe alındı. Subaylar ve astsubaylar Türkler ve Mısırlılardı, ancak daha sonraki yıllarda Sudanlılar da başlangıçta onbaşı ve çavuş rütbesine ve Hurşid Paşa dönemindede subaylığa terfi ettiler.
Sudan'ın köle birlikleri bazen Sudan dışında da kullanılıyordu. 1835'te Hurşid Paşa, Arabistan'daki Vehhabi isyanlarına karşı hizmet için iki alay gönderdi. 1863'te III. Napolyon, Said Paşa'dan, Meksika İmparatoru I. Maximilian'ı desteklemek için Veracruz'un nemli, sıtma ikliminde savaşmak için Sudan'dan bir alay istedi. Ocak 1863'te İskenderiye'den 447 Sudan askeri yola çıktı. Meksika isyancılarına karşı mükemmel bir savaşçı olduklarını kanıtladılar ve iklim koşullarına Avrupalılardan çok daha iyi dayanmaktaydılar. Anavatanı dışında savaşan Sudanlı köle askerlerin istisnai bir örneği, 1848'de Piedmont ordusunun Bersaglieri alayına katılan Nuba Dağları'ndan Michele Amatore idi.
Sınırların genişlemesi

Mısırlılar yavaşça bölgede kontrolü sağlamaya başladılar. Beyaz Nil boyunca güneye doğru ilerlediler ve 1828'de Faşoda'ya ulaştılar. Batıda Mısırlılar Darfur sınırlarına ulaştılar. Sevakin ve Massava'nın Kızıldeniz limanları kontrol altına alındı. 1838'de Mehmed Ali Paşa Sudan'a geldi. Beyaz ve Mavi Nil boyunca altın aramak için özel keşif gezileri düzenledi. 1840 yılında Kassala ve Teka bölgeleri fethedildi.
1831'de Hurşid Paşa doğuda Hadendoa'ya saldırmak için 6,000 askerle yola çıktı. Kuz Receb'deki Atbare Nehri'ni geçti, ancak Hadendoa, Mısırlıları tüm süvarilerini kaybettikleri bir orman pususuna soktu. Ordu Hartum'a geri döndü, önce topçularını kaybetti ve sonra tekrar toparlandı. Mısır güçleri yaklaşık 1,500 asker kaybetti. Bununla birlikte, Gallabet kasabası 1832'de Hurşid'e teslim oldu.
1837'de Mısırlı vergi tahsildarları Sudan'daki bir Etiyopyalı rahibi öldürdü. Bu, yaklaşık 20,000 kişilik büyük bir Etiyopya gücünü Sudan ovasına inmeye itti. El-Kadarif'in doğusundaki El-Atiş'te 300 kişilik Mısır garnizonu 600 düzenli birlik, 400 düzensiz Berberi ve 200 Şeykiye süvarisi ile güçlendirildi. Mısır komutanı askeri deneyimi olmayan bir sivildi, bu yüzden Etiyopyalılar kolay bir zafer kazandı ve geri çekildi.
Konuyla ilgili yayınlar

Bu madde Kongre Kütüphanesi kamu malı materyali içermektedir.   – Sudan30 Haziran 2012 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlendi
Beška, Emanuel, Muhammad Ali´s Conquest of Sudan (1820-1824). Asian and African Studies, 2019, Vol. 28, No. 1, pp. 30–56.
Dr. Mohamed H. Fadlalla, Short History of Sudan, iUniverse, 30 April 2004, 0-595-31425-2
Dr. Mohamed Hassan Fadlalla, The Problem of Dar Fur, iUniverse, Inc. (21 July 2005), 978-0-595-36502-9
Egyptian Royalty 12 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by Ahmed S. Kamel, Hassan Kamel Kelisli-Morali, Georges Soliman and Magda Malek.
L'Egypte D'Antan... Egypt in Bygone Days 22 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by Max Karkegi.
H.A. Ibrahim (1989). "The Sudan in the nineteenth century".  J. F. Ade Ajayi (Ed.). Africa in the Nineteenth Century until the 1880s. General History of Africa. 6. UNESCO. ss. 356+. ISBN 0435948121.
Hill, Richard (1959). Egypt in the Sudan, 1820-1881. Oxford University.
1830'larda Sennar
Meksika'daki Sudan Taburu (1863-67)
Cevizlik, Ardanuç

| Cevizlik |
| --- | --- |
Köy

 Artvin'in Türkiye'deki konumu
CevizlikCevizlik'in Artvin'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Artvin
İlçe: Ardanuç
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 12,9 km²
Rakım: 1347 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 80
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0466
İl plaka kodu: 08
Posta kodu: 08390
Cevizlik, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Günümüzde Cevizlik adını taşıyan köyün bilinen eski adı Anakert ya da Anakerd'dir. Gürcüce Anakerti (ანაკერტი) olarak bilinen köyün adı Türkçede Anagert ya da Anagerd olarak geçer. Nitekim Osmanlıca Anakerd (آناكرد) olarak yazılır. 93 Harbi'nde bölgeyi ele geçiren Ruslar 1886 tarihli kayıtlarda Anakerti'n adını Anakert (Анагерт) olarak kaydetmişlerdir. Anakert'in adı 1925'te Cevizli olarak değiştirildi. Bununla birlikte Dahiliye Vekaleti'nin 1933 yılında yayımladığı Köylerimiz adlı kitapta köyün adı Anağert olarak verilmiştir.
Klarceti bölgesindeki eski yerleşmelerden biri olan Anakert'in kuruluşu hakkında bilgi yoktur. Ancak adı 5. yüzyıldaki olaylarda geçer. Gürcü kralı III. Bakur (5. yüzyıl) Prens Varsken'i Anakert'te cezalandırmıştır. Anakert'in yer aldığı bölge Gürcülerin yönetimindeyken 16. yüzyılda Osmanlılar tarafından fethedildi. Aynı yüzyılda adı Anakerti olarak kilise kayıtlarında da geçer. Gürcü tarihçi ve coğrafyacı Vahuşti (1696–1757) Anakerti'den “büyük ve güzel bir köy” olarak söz etmiştir. Osmanlılar Tao-Klarceti bölgesini tamamen  ele geçirince bu topraklarda Çıldır Eyaleti’ni kurdular. 16. yüzyılın sonlarında Anakerti Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı tahrirde Penek (Panaki) livasına içinde bir köy olarak anılmaktadır.
Uzun süre Osmanlıların yönetiminde kalan Tao-Klarceti bölgesi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Rusların eline geçti. 1886 tarihli Rus kayıtlarına göre Anakerti’de 59 hanede 330 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. 1904 yılında bölgeyi dolaşan Niko Marr, Anakerti vadisinde kayalık bir alanda kilise olduğu tahmin edilen yapı kalıntısıyla karşılaşmıştı.
I. Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinden sonra Anakerti 1918-1921 arasında bağımsız olan Gürcistan'nın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti güçleri de Klarceti bölgesini ele geçirdi ve 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla Anakerti Türkiye sınırları içinde kaldı. 1922 nüfus cetveline göre Anakerti’de 88 hanede 398 kişi yaşıyordu. Gürcü Kolu köylerinden biri sayılan Cevizlik köyünde 1965 genel nüfus sayımında 637 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 320 kişi okuma yazma biliyordu.
Anakerti’de bir köy kilisesi ile bir kulenin varlığı bilinmektedir. Tamamen yıkılmış olan köy kilisesi, köyün merkezinin 500 metre güneydoğusunda bulunmaktadır. Köyün merkezinin 500 metre kuzeyinde bulunan kule ise, 14 × 5,5 metre ebatlarında küçük bir yapıdır. Duvarları yaklaşık bir metre kalınlığında olan kuleden geriye yıkıntılar kalmıştır.
Anakerti, Ardanuç ilçesinde, Gürcü Kolu olarak adlandırılan bölgede Gürcü dilinin konuşulduğu son köylerden biri olarak bilinir.
Coğrafya

Cevizlik köyü, Artvin il merkezine 62 km, Ardanuç ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 80
2020: 76
2019: 81
2018: 91
2017: 44
2016: 61
2015: 61
2014: 76
2013: 66
2012: 48
2011: 45
2010: 48
2009: 52
2008: 46
2007: 28
1990: 229
1985: 363
1922: 398
Eşmekaya, Hopa

| Eşmekaya |
| --- | --- |
Köy

 Artvin'in Türkiye'deki konumu
EşmekayaEşmekaya'nın Artvin'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Artvin
İlçe: Hopa
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 299 m
Nüfus (2020)
 • Toplam: 224
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0466
İl plaka kodu: 08
Posta kodu: 08690
Eşmekaya, Artvin ilinin Hopa ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Eşmekaya köyünün eski adı Ardala'dır. Ardala (არდალა), Türkçeye aynı şekilde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Ardala (آردالە) olarak geçer.
Arala köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.  Ardala, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Trabzon vilayetine bağlı Lazistan sancağının Hopa kazasına bağlıydı. Nüfusu 29 hanede yaşayan 163 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 300 keçi/koyun, 3 at ve 8 inek kaydedilmiştir.
Ardala köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisi notlarında Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyün adını  Rusça Ardala (Ардала) şeklinde yazmış, köydeki 54 hanede 271 kişinin yaşadığını belirtmiştir. Bu nüfusun Hemşinlilerden oluştuğu Kipşidze'nin notlarından anlaşılmaktadır. 1921 yılında köy Türkiye sınırları içinde kalmıştır.
Ardala köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetine bağlı Hopa kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Rize ve Artvin vilayetlerinin birleştirilmesiyle ortaya çıkan Çoruh vilayeti aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 452 kişiden oluşuyordu. Ardala Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Eşmekaya olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Eşmekaya köyünde 881 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 305 kişi okuma yazma biliyordu. Bu köyün bir mahallesi olan Çimenli 1971 yılında ayrı bir köy haline getirilmiştir.
Coğrafya

Eşmekaya köyü, Artvin il merkezine 77 km, Hopa ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2020: 224
2019: 204
2018: 289
2017: 276
2016: 282
2015: 307
2014: 326
2013: 315
2012: 382
2011: 388
2010: 363
2009: 372
2008: 365
2007: 363
2000: 427
1990: 490
1985: 570
Mac Gargan

| Mac Gargan> Yayım bilgileri |
| --- | --- |
İlk görünüm: Mac Gargan: The Amazing Spider-Man #19 (Aralık 1964)
Yaratan: Stan Lee Steve Dikto
Hikâyedeki bilgileri
Tam adı: MacDonald Gargan
Önemli takma adları: Akrep
Güçleri: İnsanüstü güç, hız, çeviklik, dayanıklılık ve refleksler Prebilişsel Akrep-duyu Çoğu yüzeye yapışma yeteneği
MacDonald "Mac" Gargan, Marvel Comics tarafından yayınlanan Amerikan çizgi romanlarında görünen bir süper kötüdür. Karakter genellikle Örümcek Adam'ın düşmanı olarak tasvir edilir. Stan Lee ve Steve Ditko tarafından yaratılmıştır. İlk olarak The Amazing Spider-Man #19'da Peter Parker'ın Örümcek Adam'ın fotoğraflarını nasıl çektiğini öğrenmek için J. Jonah Jameson tarafından tutulan bir özel dedektif olarak göründü. Bir sonraki sayıda Jameson, Gargan'ı neredeyse test edilmemiş bir prosedürle Örümcek Adam için ölümcül bir düşmana dönüştürmeye karar verdi ve bu da Gargan'ı  bir akrep temalı zırh ve eklembacaklıların yırtıcı içgüdüleriyle baş başa bıraktı. Mutasyonu tarafından deliye dönen Gargan, bunun yerine Akrep olarak  suç hayatına döndü ve dönüşümünden sorumlu tuttuğu Örümcek Adam ve Jameson'ı tehdit etmeye devam etti. O zamandan beri Gargan ortakyaşamının üçüncü ev sahibi ve Örümcek Adam olarak Karanlık Yenilmezler'in bir üyesi olarak hizmet etti, ancak sonunda Akrep takma adına geri döndü.
Çizgi Romanların Gümüş Çağı'ndaki ilk çıkışından bu yana karakter, Marvel onaylı çeşitli ürünlerde ve uzun metrajlı filmler, televizyon dizileri ve video oyunları gibi medya uyarlamalarında yer aldı. Gargan, canlı aksiyona ilk adımını Michael Mando tarafından canlandırılan Marvel Sinematik Evren filmi Spider-Man: Eve Dönüş ile yaptı. Karakter, Spider-Man'in popüler haydutları arasındadır ve IGN tarafından en büyük 10. düşmanı olarak sıralanmıştır.
Yayın geçmişi

Karakter Stan Lee ve Steve Ditko tarafından yaratıldı. Gargan ilk olarak The Amazing Spider-Man #19'da  göründü ve ilk olarak Amazing Spider-Man #20'de "Scorpion" olarak göründü. Ayrıca, Ms. Marvel'ın ilk iki sayısında ana düşman olarak göründü.
Yıllar sonra Marvel Knights: Spider-Man #10'da  üçüncü " Venom " ve Dark Avengers #1'de üçüncü " Örümcek Adam" oldu. Dark Avengers serisinde 1. sayıdan  16. sayıya  kadar düzenli bir karakter olarak göründü. Mac Gargan, karakterin ilk dört sayılı mini dizisi Dark Reign: Sinister Spider-Man'de yer aldı. Çizgi roman Haziran 2009'da piyasaya sürüldü ve Brian Reed tarafından yazıldı, sanat eseri Chris Bachalo tarafından yapıldı. 2010'da Scorpion olarak geri döndü.
Kurgusal karakter biyografisi > Güçler ve yetenekler > Akrep olarak

Akrep olarak Mac Gargan'a, kimyasal ve radyolojik tedaviler yoluyla insanüstü güçler verildi; genetiğini, mutajenik etkiler üreten bir akrep DNA'sı ile birleştirmeyi içeriyordu. Sonuç olarak, insanüstü güç, hız, çeviklik, refleksler, dayanıklılık gibi Örümcek Adam'ınkine benzer  güçlere sahiptir ve ayrıca duvarları ölçekleyebilir. Ayrıca, gerçek bir akrep kıskaçlarını andıran olağanüstü güçlü bir tutuşa sahiptir. İnce  yalıtımlı kauçuk tabakasıyla ayrılmış iki kat hafif çelik ağdan oluşan tam bir savaş kıyafeti giyiyor. İnsanüstü fiziğine ek olarak, sibernetik olarak kontrol edilen, yedi metrelik mekanik bir kuyruğa ve saatte 90 mil hızla kırbaçlanabilen alet çeliği eklemli bir çerçeveye sahipti. Kuyruk geçmişte, genellikle bir elektrik jeneratörü olan mermi silahlarıyla donatılmıştı, ancak ucunda asidik bir sprey püskürtebilen bir sivri uç ve düşük yoğunluklu bir plazma enerji projektörü de bulunuyordu. Akrep kuyruğunu fazladan bir bacak olarak kullanabilir veya kendisini en az 30 fitlik bir mesafeye yaymak için arkasına sarabilir. Scorpion, Örümcek Adam'dan önemli ölçüde daha güçlü ve daha dayanıklıdır, ancak göğüs göğüse çok daha az yetenekli bir savaşçıdır ve bu nedenle Örümcek Adam, onu yenmek için taktiklerine ve zekasına güvenir.
Kurgusal karakter biyografisi > Güçler ve yetenekler > Örümcek Adam olarak

Norman Osborn tarafından sağlanan özel bir "ilaç", Gargan'ın Örümcek Adam'ın ortakyaşamı kontrol ettiği zamana benzer daha küçük, daha insan görünümlü bir biçim almasına izin verdi. Bu formdan, istediği zaman daha büyük, daha vahşi formuna geri dönebilir. "İlacının" savaşma isteğini azalttığı ve onu daha sempatik hale getirdiği de gösterildi.
Diğer versiyonlar > Son Marvel

Ultimate Marvel çizgi romanlarında, Prowler ile birlikte çalışan dövmeli Meksikalı bir mafya babası olan Maximus Gargan yer alıyor. Bu versiyon, Scorpion takma adını alan ikinci kötü adam, ilki Peter Parker'ın dengesiz, kusurlu bir klonu . Çok dirençli bir cilde sahip olduğu gösterilmiştir, ancak başka güçleri de olabilir. New York'a vardığında, Gargan gözünü yeni "New York'un Kralı" olmaya dikti, ancak Spider-Man ve Prowler'ın ittifakının çabalarıyla durduruldu.
Diğer versiyonlar > JLA/Yenilmezler

JLA/Avengers'ın son sayısında Scorpion, Krona'nın kalesini savunan büyülenmiş kötüler arasında yer alıyor ve Sandman tarafından mağlup ediliyor.
Diğer versiyonlar > Marvel Zombileri

Marvel Zombies: Dead Days ve Marvel Zombies 3'te zombileşmiş bir Akrep beliriyor. Kingpin'in ölümsüz ittifakının bir üyesidir. Bu nedenle, her türlü yiyecek için New York ve çevresini arar. Zombi Diablo ile dostane ilişkiler içindedir. Sonunda Machine Man tarafından öldürülür.
Boyalı, Ardanuç

| Boyalı |
| --- | --- |
Köy

 Artvin'in Türkiye'deki konumu
BoyalıBoyalı'nın Artvin'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Artvin
İlçe: Ardanuç
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1276 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 136
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0466
İl plaka kodu: 08
Posta kodu: 08390
Boyalı, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Coğrafya

Boyalı köyü, Artvin il merkezine 48 km, Ardanuç ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 136
2020: 123
2019: 116
2018: 116
2017: 116
2016: 124
2015: 127
2014: 141
2013: 122
2012: 96
2011: 105
2010: 119
2009: 138
2008: 131
2007: 111
2000: 209
1990: 270
1985: 335
Akdamla, Şavşat

| Akdamla |
| --- | --- |
Köy

 Artvin'in Türkiye'deki konumu
AkdamlaAkdamla'nın Artvin'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Artvin
İlçe: Şavşat
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1608 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 103
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0466
İl plaka kodu: 08
Posta kodu: 08790
Akdamla, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Akdamla köyünün eski adı Çihta'dır. Gürcüce bir yer adı olan Çihta (ჩიხთა), Çihvta'dan (ჩიხვთა) değişime uğramıştır. Bir Gürcü köyü olan Çihta'da Gürcü dili ve Gürcüce mevki adları bugüne kadar korunmuştur. Bu yer adı Türkçe kaynaklarda Çıkta / Çıhta olarak geçer.
Çihta'nın tarihi hakkında kesin bir bilgi mevcut değildir. Bununla birlikte buradaki kule ya da kilise kalıntısı ile adının Gürcüce olması, köyün Osmanlı dönemi öncesi bir yerleşme olduğunu işaret etmektedir. Osmanlı Devleti'nin 16. yüzyılın ortasında ele geçirdiği Çihta, bu dönemde Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe-Saatabago sınırları içindeyi. Uzun süre Osmanlı idaresinde kalan Çihta'yı 93 Harbi'nde Ruslar ele geçirdi.
Rus idaresi sırasında Çihta, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasında yer alıyordu. 1886 nüfus sayımında Çihta  (Чнхта) adıyla Cinali köyünün bir mahallesiydi. Bu tarihte Cinali köyünde 91 hanede 664 kişi yaşıyordu. Büyükçe bir yerleşim olan Çihta'da ise, 18 hane bulunuyordu. Köyde hane başına düşen ortalama kişi sayısı üzerinden mahallede yaklaşık 130 kişinin yaşadığı söylenebilir. Köyün nüfusu bu tarihte Gürcüler ve Türklerden oluşuyordu.
Çihta köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Bu durum, Artvin ve Batum sancaklarını Gürcistan'ın parçası sayan Moskova Antlaşması'yla da Sovyet Rusya tarafından kabul edildi. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.
Çihta, uzun süre Cinali (Ilıca) köyünün bir mahallesiydi. 1944 yılında "Çıkta" adıyla ayrı bir köy haline getirildi ve Şavşat kazasının Mirya nahiyesine bağlandı. Nitekim Çihta 1945 genel nüfus sayımında “Çıkta” adıyla Çoruh vilayetinin Şavşat ilçesinin Mirya bucağının köylerinden biriydi ve nüfusu 384 kişiden oluşuyordu. Çihta veya Çıkta "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında Akdamla olarak değiştirildi. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte uzun süre "Akdamla (Çıkta)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanılmıştır.
Akdamla köyünde günümüze ulaşan tek tarihsel yapı, Çihta Kulesi'dir. Kare planlı yapı (6x4 m), köyün kuzeyinde, deniz seviyesinden 2.210 metre yükseklikte, bir tepede yer alır. Günümüze yıkıntısı ulaşan yapının güneydoğu kısmında yuvarlak bir forma sahip olması, duvardan dışarı taşan bir kule veya kilisenin bir parçası olduğunu göstermektedir. Nitekim 1890'ların başında Şavşeti bölgesini dolaşan Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze Çihta'da küçük bir kilisenin kalıntısından söz etmiştir.
Coğrafya

Akdamla, Artvin il merkezine 105 km, Şavşat ilçe merkezine 37 km uzaklıktadır.. Köyün ortalama rakımı 2.000 metredir. Köyün başlıca geçim kaynağı tarımdır. Köyde mısır, fasulye, patates ve korunga ekilmekte, hayvancılık ve arıcılık yapılmaktadır. Orman köyü olan Akdamla'nın çevresi sarıçam göknar ladin ormanları ile kaplıdır. Akdamla köyü güneyinden Zuvareti Sırtı, kuzeyinden Zelketi Ormanı ve doğudan Sapacık Yaylası'yla çevrilidir.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 104
2020: 103
2019: 108
2018: 101
2017: 76
2016: 83
2015: 96
2014: 82
2013: 96
2012: 108
2011: 112
2010: 117
2009: 116
2008: 114
2007: 123
2000: 229
1990: 371
1985: 456
Güleş, Ardanuç

| Güleş |
| --- | --- |
Köy

 Artvin'in Türkiye'deki konumu
GüleşGüleş'in Artvin'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Artvin
İlçe: Ardanuç
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1788 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 424
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0466
İl plaka kodu: 08
Posta kodu: 08390
Güleş, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Güleş köyünün eski adı Gelaşeni'dir. Gürcüce bir yer adı olan Gelaşeni (გელაშენი), "Gela'nın köyü" anlamına gelir. Köyün adı çeşitli kaynaklarda Göreşen, Güleşen, Gölaşan gibi farklı biçimlerde de yazılmıştır. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Goreşen / Goreşin (كورە شین) ve Artvin vilayeti hakkında 1927 tarihli Osmanlıca bir yayında Goleşen (كولەشەن) şeklinde yazılmıştır.
Tarihsel Klarceti bölgesinde yer alan Gelaşeni'deki megalit kale ve kilise kalıntısı, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Nitekim 16. ortasında Osmanlılar Gürcülerden ele geçirdiğinde köy ilk tahrirde yer almıştır. Bu sırada Gelaşeni, yeni kurulan Ardanuç livasının Ardanuç nahiyesine bağlıydı. Ardanuç livası, önce Erzurum Eyaleti içinde yer alırken, 1580 yılında Çıldır Eyaleti'ne katıldı. 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre köyde tamamı Hristiyan olan 14 hane yaşıyordu. 1595 yılında köyün hane sayısı 13 düşmüş, bu arada 3 hane Müslüman olmuştu. Bu dönemde köy Ardanuç livasına bağlıydı.
Gelaşeni, yaklaşık üç yüzyıl sonra, 93 Harbi'nde Rusların eline geçti. Rus idaresinin Gilyaşen / Gyulyaşen  (Гиляшен / Гюляшен) biçiminde kaydettiği köyde 458 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmişti. Bu sırada köy Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok)  bağlıydı. Longothevi nahiyesinin yedi köyünden biriydi.
Rusların bölgeden çekilmesinden sonra bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kalan Gelaşeni, Moskova Antlaşması'yla 1921'de yeniden Türkiye'ye bırakıldı. Köyün adı 1925 yılında Güleş olarak değiştirilmiş, bununla birlikte  uzun süre resmi kayıtlarda “Güleş (Gölaşan)” biçiminde eski adı yeni adıyla birlikte kullanılmıştır.
Güleş köyünde megalit bir kale ile Gürcü kilisesine ait kalıntılar günümüze ulaşmıştır. Ardanuç'un Hertvisi köyünün Cami mahallesindeki eski caminin inşasında kullanılan Bolnisi haçı figürlü taşlar Gelaşeni Kilisesi’nden götürülmüştür.
Coğrafya

Güleş köyü, Artvin il merkezine 62 km, Ardanuç ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 424
2020: 417
2019: 402
2018: 353
2017: 382
2016: 414
2015: 428
2014: 415
2013: 400
2012: 428
2011: 453
2010: 422
2009: 436
2008: 410
2007: 384
2000: 555
1990: 684
1985: 704
Hamurlu, Ardanuç

| Hamurlu |
| --- | --- |
Köy

 Artvin'in Türkiye'deki konumu
HamurluHamurlu'nun Artvin'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Artvin
İlçe: Ardanuç
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1532 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 86
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0466
İl plaka kodu: 08
Posta kodu: 08390
Hamurlu, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.