stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Fatoş Oyuncakları
Tarihçe

Fatma (Fatoş) İnhan tarafından 1971 yılında İstanbul'un Fatih ilçesinde bir atölyede üretime başladı. O yıl, bir yaşındaki oğluna hediye edilen oyuncak kedinin oğlunu korkutması üzerine çocukları için sevimli oyuncaklar yapmaya girişen Fatoş İnhan, ilk olarak "Tonton" adını verdiği bir oyuncak ayı üretmişti. Tonton'dan sonra kedi, köpek, eşek ve bebek formunda içi dolgu kumaş oyuncaklar üretti ve tasarımlarına "Fatoş Oyuncakları" adını verdi. Fatoş Oyuncakları için başlangıçta 18 prototip oyuncak üretilmiş hangilerini nasıl üretime sokacakları anket yaparak kararlaştırılmıştır.
Fatoş Oyuncaklarının  atölyesi 1972 yılında  İstanbul Manifaturacılar Çarşısı’na (İMÇ), 1973’te Fatih’te 180 metrekarelik bir mekâna taşındı. 1975'te ise Maltepe’de 2500 metrekarelik bir tesiste bebek üretimine başladı. 1974'te pembe panter, 1976 yılında sert ve yumuşak plastikten ağlayan, gülen, yürüyen, şarkı söyleyen, altını ıslatan, oynar gözlü bebek üretmeye; 1986'da ise uzun saçlı, kol ve bacakları eklemli oyuncak bebek üretimine başladı ve "Sevgi Bebek" olarak adlandırılan bir oyuncak bebek serisi çıkardı. 1988'de projesini heykeltraş Saim Bugay'ın yaptığı, Türkiye’nin coğrafi bölgelerini temsil eden "Yöresel Bebekler" serisini yaptı.
Fatoş Oyuncakları, 1987'den itibaren Fatoş Oyuncak adlı  oyuncak mağazalarında satıldı. İlk mağaza, Türkiye'nin ilk alışveriş merkezi olan Galleria'da açıldı.
Firma, 1990’da "Lady" adındaki oyuncak bebeği satışa sundu. 1991’de Barbie marka bebeklerinin Türkiye’de üretilmesi için lisans ve distribütörlük anlaşması yaptı; ancak çeşitli anlaşmazlıklar nedeniyle bu girişim 1997’de sonlandı.
Fatoş İnhan, Fatoş Oyuncakları'ın başarısı nedeniyle 2001 yılı başında dünyanın 40 girişimci kadınından biri seçildi. Firma, oyuncak sektörünün değişen şartları nedeniyle aynı yıl üretime son verdi.
Fatoş Oyuncakları günümüzde Ankara Üniversitesi Oyuncak Müzesi, Gaziantep Oyun ve Oyuncak Müzesi, Antalya Anadolu Oyuncak Müzesi, İstanbul Oyuncak Müzesi gibi müzelerde sergilenmektedir.
İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi

| --- | --- |


Genel bilgiler
Kuruluş tarihi: 1909 
Önceki kurum: Tophane Nazırlığı
Kapanış tarihi: 1921 
Sonraki kurum: Askeri Fabrikalar Umum Müdürlüğü
Türü: Müdüriyet
Üst kuruluş: Harbiye Nezareti
Adres: İstanbul, Osmanlı Devleti Ankara, Türkiye
Kısaca İmalat-ı Harbiye olarak bilinen İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi Osmanlı İmparatorluğu'nun 35. padişahı olan V. Mehmed hükümdarlığı döneminde savunma sanayi faaliyetlerinde bulunmak üzere Harbiye Nezâreti'ne bağlı olarak 1909 yılında kurulmuştur. Aralık 1909 tarihinde ilk İmalat-ı Harbiye Umum Müdürü olarak ferik rütbesiyle Nâzım Paşa görevlendirilmiştir. Önceki dönemlerde Tophane Müşirliği (1832-1908) ve Tophane Nazırlığı (1908-1909) adı altında faaliyetlerini sürdüren savunma sanayi kuruluşları, 1909 yılından itibaren İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi çatısı altında toplanmıştır. Kurum, öncelikli olarak I. Dünya Savaşı'nda daha sonra da Türk Kurtuluş Savaşı'nda etkin görev üstlenmiş ve dönemin şartlarında önemli çalışmalara imza atmıştır. 1921 yılında Askeri Fabrikalar Umum Müdürlüğünün kurulmasına değin çalışmalarını sürdürmüştür.
İmalat-ı Harbiye Müdüriyeti Umumiyesi ve Askeri Fabrikalar Umum Müdürlüğü'nün devamı olarak 1950 tarihinde kurulan Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu kurulmuştur.
İmalat-ı Harbiye Mektebi öğrencilerinin desteği ile 1910 yılında kurulan bugünkü adıyla MKE Ankaragücü Gençlik ve Spor Kulübü için de İmalat-ı Harbiye tanımı ve lakabı kullanılmaktadır. Bu tarihi atfa yönelik MKE Ankaragücü GSK, 110. kuruluş yıl dönümlerine özel olarak ön yüzü göğüs kısmında İmalat-ı Harbiye yazan ve aynı adla anılan özel forma serisi çıkarmış ve satışa sunmuştur.
İmalat-ı Harbiye Umum Müdürleri

İmalat-ı Harbiye Umum Müdürü olarak görev yapanlar, görev süreleriyle ve o sıradaki rütbeleriyle birlikte sırasıyla şu şekildedir:
| № | Adı | Rütbesi | Görev Başlangıcı | Görev Bitişi | Not |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Nazım Paşa | Ferik | 5 Aralık 1909 | 11 Aralık 1913 | 1. kez |
| 2 | Necmettin Bey | Binbaşı-Miralay | 11 Aralık 1913 | 9 Temmuz 1919 |  |
| 3 | Galip Paşa | Mirliva | 9 Temmuz 1919 | 9 Eylül 1919 |  |
| 4 | Selahattin Adil Bey | Miralay | 5 Kasım 1919 | 22 Nisan 1920 |  |
| 5 | Sait Sadi Paşa | Mirliva | 22 Nisan 1920 | 9 Aralık 1920 |  |
| 6 | Nazım Paşa | Emekli Ferik | 9 Aralık 1920 | 1921 | 2. kez |
Fatsa

| Fatsa |
| --- | --- |
İlçe

 Türkiye'de bulunduğu yer
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Ordu
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Avni Kula
 • Belediye başkanı: İbrahim Etem Kibar (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 552 km²
Rakım: 10 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 116.154
 • Kır: -
 • Şehir: 123.008
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 52400
İl alan kodu: 0452
İl plaka kodu: 52
Resmî site Fatsa Belediyesi  Fatsa Kaymakamlığı
Fatsa, Türkiye'de Doğu Karadeniz bölgesinde yer alan, Ordu ilinin bir ilçesidir. Konumu itibarıyla, Ordu il merkezinin 40,2 km batısında, Samsun ilinin ise 110 km doğusunda yer almaktadır. Bölge ekonomisine yön veren önemli ticari merkezlerdendir.
Fındık üretiminin yaygın olması ile tanınan ilçe, bu özelliği ile Türkiye'nin dünyada en fazla organik üretim alanına sahip 30. ülke olmasına önemli derecede katkıda bulunmuştur.
Fatsa coğrafi konumu nedeniyle tarih boyunca idari ve ticari bir merkez olmuştur. Özellikle ekonomisinin tarıma dayalı olması, bu özelliği kazandıran unsurlardan biridir.
Etimoloji

Tarihte Fanise, Phadsane, Pytane ve Facha olarak adlandırılan bölgelerde bulunmaktadır. Türkler tarafından kesin olarak 1380 yılında alınmıştır. Osmanlı İmparatorluğu döneminde, ilçedeki ticaretin hareketli olması, imparatorluğun ekonomi bakımından ilerleme kaydetmesini sağlamıştı. İpekyolu'nun ilçeye yakın olması, Fatsa'ya uzunca bir süre parasal bakımdan kazanç sağlamıştır. Fakat, coğrafi keşifler sonucunda, bu yolun fazla işlev görmemesi nedeniyle, ekonomik hareketlilikte duraklamalar meydana gelmiştir.
Tarih > Osmanlı Dönemi (1427-1922) > İdari Taksimat

Fatsa idari olarak Canik Sancağına bağlıydı. Osmanlı İmparatorluğu kayıtlarında Fatsa yöresinin adı "Satılmış - ı Mezid Bey" veya "Nahiye-i Satılmış-ı Ferid Bey" olarak geçmekteydi. 15. yüzyıl kayıtlarında Nahiye statüsündeki Satılmış, 16. ve 17. yüzyıl kayıtlarında ise kaza olarak geçmektedir. Yörede 15. yüzyıl'da tek bir kaza bulunurken 1642 yılında altı kaza ortaya çıkmıştır. Tapu defterine göre kazaların adları; Satılmış, Cevizderesi, Çöreği, Meydan, Sergis ve Keşdere idi. Katip Çelebi, bu kazalara Fatsa ve Vona bölgesini de eklemiştir. 1851 yılından 1856 yılına kadar kaza statüsünde olan Fatsa kasabası, 1869 yılından 1872 yılına kadar Ünye kazasına bağlı bir nahiye olmuştur. Kasaba 1878 yılında ise yeniden kaza yapılmıştır.
Türkiye Büyük Millet Meclisinde (o zamanki adıyla Büyük Millet Meclisi) 30 Kasım 1920 tarihinde başlayan Ordu ve Giresun sancaklarının oluşumu hakkındaki kanun ile ilgili yapılan görüşmeler sonucunda 4 Aralık 1920 tarihinde Ordu ve Giresun sancakları kurulmuştur. Merkezi, Ordu olmak üzere Canik sancağına bağlı Fatsa ve Ünye kazalarının bağlanması ile Ordu sancağı kurulmuştur. Fatsa ve Ünye halkı bu karara karşı çıkmış, ayrıca Ünye sancağı'nın kurulması yönünde tekliflerde bulunmuşlardır. Ancak bu teklifler reddedilmiştir. Böylelikle Fatsa, 4 Aralık 1920 tarihinde Ordu'ya bağlı bir kaza haline getirilmiştir.
Tarih > Osmanlı Dönemi (1427-1922) > Sosyal yapı

Etniklik ayrım kriterleri, Osmanlı İmparatorluğu toplumunda din ve kültür olarak benimsendiği için Fatsa da toplum yapısı iki grup altında incelenmektedir. Bunlar; Müslümanlar ve Gayrımüslim'lerdir.
Tarih > Osmanlı Dönemi (1427-1922) > Sosyal yapı > Müslümanlar

Malazgirt Meydan Muharebesi'nden sonra Türkler, kademeli bir şekilde Karadeniz Bölgesi'ne yerleşmeye başladı. Danişmend Gazi' nin beylerinden olan Sevli Bey tarafından yönetilen Türkmen akımları sonunda Orta Asya ve Azerbaycan yörelerinden getirilen Karlı ve Karaöylü oymağının bir bölümü de Fatsa'ya yerleşmiştir. Bununla birlikte Fatsa'daki Müslüman Türk nüfusunun esasını Çepniler oluşturmaktadır. Çepniler, kendilerine ait beylikler kurmuşlardır. Tacettinoğulları ve Hacı Emiroğulları sayesinde Canik bölgesi, Türk ve Müslüman kimliğine sahip olmuştur. 1427-1428 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu'na dahil olan Fatsa'nın 15. ve 16. yüzyıllarında, Müslüman nüfus oranı %90 oranındaydı.
Tarih > Osmanlı Dönemi (1427-1922) > Sosyal yapı > Gayrımüslimler

1914 yılında yapılan son Osmanlı nüfus sayımına göre, Rum ve Ermenilerden olan Hristiyan halkı, toplam sayısı 40,339 olan Fatsa nüfusunun yaklaşik %12'sini oluşturmaktaydı. 1919 da, Fatsa'da cemaati olan ve 9 papaz tarafından yürtülen 8 kilise bulunmaktaydı.
Tarih > Kafkas Göçleri ve Balkan Mübadilleri (1864-1923) > Kafkas Muhacirleri

19. yüzyılın son çeyreğinde Kafkas muhacirleri, Rusya'nın baskısıyla Karadeniz Bölgesi'ne, ağırlıklı olarak Trabzon Vilayeti'ne göç etmiştir. Yapılan araştırmalarda Çerkes göçmenlerinin 1864 yılında Canik sancağına kayıt edildiği tespit edilmiştir. İskan edilen Çerkes gruplarının bir kısmı Fatsa'ya yerleştirilmiş, 1870 ve 1871 tarihli, Trabzon Vilayet Salnamelerinde nüfusları 901 kişi olarak belirtilmiştir. 1 Temmuz 1878 tarihinde Canik sancağına göç etmiş çok sayıda Abaza göçmenlerinin bir bölümü Fatsa'ya bağlı Çokdeğirmen ve Nefs-i Meydan Abaza köylerine yerleştirilmişlerdir. 1878 yılından sonra hızla artan göçmen kitlesi 1880 ve 1887 tarihlerinde Fatsa'ya yerleştirilmiştir. Batum muhacirleri adı verilen bu göçmenlerin yerleştikleri yerler Fatsa Muhacir Tapu Sicil kayıt defterinden çıkartılmıştır.
Tarih > Kafkas Göçleri ve Balkan Mübadilleri (1864-1923) > Balkan Mübadilleri

Lozan Antlaşması gereğince mübadele söz konusu olunca, Türkiye'deki Rum kökenli nüfus İstanbul hariç, Yunanistan'a, Yunanistan'daki Türk nüfusun ise Batı Trakya hariç, Türkiye'ye göç ve iskanları sağlanmıştır. Mübadil adı verilen bu göçmenlerin yerleştirildikleri yerler arasında Fatsa kazası da vardır. Fatsa'ya yerleştirilen mübadillerin sayısı 801 kişidir. Onların soyundan gelip mübadele konusunda düzenli ve sağlıklı bilgi toplayan tek bir kişi vardır. Bu tek kişi ise Yusuf Bul'dur.
Mübadiller, 1923 senesinin Mayıs ayı içerisinde Selanik'in Serez Kazası'ndan hareketle Kavala Limanı'ndan Gül Cemal Vapuru ile İstanbul'a gelmişlerdir. İstanbul'daki Veli Ağa Çayırı'nda bir hafta dinlendikten sonra bir başka gemi ile Fatsa'ya gelmişlerdir. Fatsa'ya gelen hane sayısı 770'tir. Fakat bu haneler normal hane değil bir veya iki kişiden oluşan hanelerdir. Mübadiller geldiklerinde içlerinde 15 yaşını doldurmuş iki erkek ile 55 yaşının üzerinde ihtiyarlar ve özellikle kadın ve çocuklar vardı. Bu insanlar şehre uyum sağlayamamışlardır. Çünkü buğday ve tütün yetiştiriciliğine alışkın olan mübadiller, mısır ve kendir üretimine alışamamışlardır. Büyük bir bölümü Samsun'a gitmiş, burada yer bulamadıklarından Amasya ve Tokat'a göç etmişlerdir. Yolculukları sırasında eşkıyalar tarafından soyulmuşlardır. Perşembe Yaylası'ndan hareket ederek tekrar Fatsa'ya gelmişler, bu yol esnasında çiçek hastalığı ve veba hastalığına yakalanmışlardır. Bir süre sonra, bu mübadillerin beşte biri ölmüştür.
Fatsa'ya geldiklerinde ise iskan haklarını kaybettiklerini öğrenmişler, bunun yanında kendilerine ayrılan yerler talan olmuştur. Samsun'a gitmeyip Fatsa'da kalanlar ise (Ömer Hoca ve Horoz Osman) merkez mahallede çok iyi yerlerde ikamet etmişlerdir. 770 hanenin 60 tanesi şehre yerleşmiş, diğerleri ise yüksek köylere çıkmışlardır. Yerleştikleri köylerin adları ise: Kumru, Derbent (şimdiki adıyla Kaya Mahallesi), Yaylacık, Kiremitli, Çokdeğirmen, Kayabaşı, Alanköy ve Gebeksedir. Mübadiller, Rumların bıraktıkları el sanatlarını devam ettirmişlerdir. Mobilyacılık, kalaycılık, bakırcılık, terzilik ve otelcilik meslekleriyle uğraşmışlardır. Mübadillerin ancak %30'u Fatsa'da kalmıştır. Bunun nedeni ise toprağın yetersizliği ve nüfusun her geçen gün artması olmuştur.
Tarih > Cumhuriyetin ilk yıllarında Fatsa (1923-1938)

Ordu iline bağlı Fatsa kazası'nın 1928 yılında merkez ve Kumru adlarında iki nahiyesi bulunmaktaydı.
Tarih > Yakın dönem Fatsa'da yaşanan siyasi durum

Fatsa, 12 Eylül askeri darbesi öncesinde, sosyalist Dev-Yol fraksiyonuna mensup kimselerin etkili oldukları bir yerdi. Belediye başkanı seçilen terzi Fikri Sönmez, Fatsa'da müstakil, özerk bir yapılanma gerçekleştirilmesine öncülük etmişti. O zamanlar, Fatsa Kurtarılmış Bölge idi. Yani, o dönemin kendine ait karmaşası içinde, belli grupların hakimiyet kurdukları ve kendi anlayışları çerçevesinde düzenledikleri yerlerden biriydi. Askerlerin ve polislerin giremediği ya da denetleyemediği, devlet kurumlarına alternatiflerin üretildiğinin iddia edildiği bir yerdi. Zamanın başbakanı Süleyman Demirel, Fatsa'daki duruma müdahale edilmesinden yanaydı. Millî Güvenlik Kurulu'nda Fatsa Cumhuriyeti tabirini kullanmıştı.
Coğrafya ve iklim

Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Fatsa'nın, doğusunda Perşembe, batısında Ünye, güneyinde Korgan, Çamaş, Çatalpınar ve Kumru ilçeleri, kuzeyinde ise Karadeniz yer almaktadır.
Şehrin yüzölçümü, 552 km²'dir. Coğrafi bakımdan dağlık ve engebeli bir bölgede yer almaktadır. Rakım 10 metreden 550 metreye kadar çıkmaktadır. Kuzeyinde denize paralel olarak uzanan Canik Dağları, sahile kadar kademeli bir şekilde alçalmaktadır. İlçenin iki önemli akarsuyu olan Bolaman ve Elekçi derelerinin sahile yakın civarlarında düz araziler bulunmaktadır. İlçenin 10 km. güneydoğusunda bulunan yassıtaş mahallesinin sınırları içinde, Aybastı yolu üzerinde Gaga Gölü bulunmaktadır.
İlçe kısmen sahildeki alüvyon üzerinde, gerideki yamaçta yerleşmiş bulunmaktadır. Çevrede yapılan inşaat hafriyatlarından edinilen bilgiye göre yamaçtaki iskan bölgelerinde yer altı suyu mevcut değildir.
İlçenin düzlük kısımları ince kum ve killi zeminden oluşmuş olup, yer altı suyu çıkmaktadır Yamaçlarda ise üst tabaka 1,5 - 2 metreye kadar kil ve nebati örtü, taban ise çatlaklı mavi kalkerdir.
Dere ve dere yatakları çevresinde oluşan taban arazileri vasıflı, yani birinci ve üçüncü sınıf topraktan oluşmuştur. Vasıfsız tarım alanları da mevcuttur. Tarıma elverişli arazilerin % 80'inde fındık tarımı yapılmaktadır. Daha yüksek yamaçlarda ise ormanlık alanlar ortaya çıkmaktadır. Topoğrafyanın, kıyının gerisinde hemen yükselmesinden ve meyilinin fazla olmasından dolayı, ormanların yok edilerek tarım arazisine dönüştürülmesi olayına pek rastlanmamaktadır.
İlçede tipik Türkiye'de Karadeniz iklimi hakim olup, yaz mevsimleri ılık, kış mevsimleri ise serin geçmektedir. Isı farkları oldukça azdır. Yaz mevsimlerinde bunaltıcı sıcaklar görülmez. Ukrayna tarafından gelen soğuklar, kışların orta seviyede karlı geçmesini sağlamaktadır.
Nüfus

1867'de Trabzon vilayetinin kurulmasından sonra, bu vilayete bağlı Canik sancağı içinde Ünye kazasına bağlı bir nahiyeydi. Trabzon vilayetinin 1869 tarihli ilk salnamesine göre Fatsa nahiyesinin sadece erkek nüfusu tespit edilmişti. Buna göre Fatsa nahiyesinin erkek nüfusu 10.717 Müslüman, 284 Rum ve 292 Ermeniden oluşuyordu. Toplam erkek nüfus ise, 11.293 kişiydi. Bu tarihte sadece yetişkin erkek nüfusunun tespit edildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda toplam nüfusun bunun dört katı olması gerekir. Buradan hareketle Fatsa nahiyesinin tahmini nüfusunun 22.586 kişi olduğu söylenebilir.
1918 yılında yapılan nüfus Sayımında Fatsa'nın toplam nüfusu 43.980'di. Bu nüfusun 39.046'sı Müslüman halktan oluşmaktaydı. 1927 yılı nüfus sayımında nüfusun düşmesini tetikleyen bazı nedenler vardı. Bunların başlıcaları; Gayrımüslim nüfusun çeşitli nedenlerle göç etmesi ve uzun süren I.Dünya Savaşı ile Türk Kurtuluş Savaşı sırasında çok sayıda yurttaşın hayatını kaybetmesidir. Buna rağmen fazla nüfus kaybı olmamıştır. Bu nedeni sağlayan ise, yüksek doğum oranıdır.
1990 yılına kadar köy nüfusunun, kent nüfusuna göre fazla olduğu görülmektedir. 1990 yılından sonra ise köy nüfusu ile kent nüfusu denkleşmeye başlamıştır. 1960'ta köy nüfusunun azalmasının nedeni ise, Kumru ve Korgan ilçelerinin kurulup Fatsa'dan ayrılmasıdır. 1990 yılındada belirgin olarak, köy nüfusunun azaldığı görülmektedir. Bunu nedeni de köylerden şehir merkezine yapılan göçtür. Genel olarak; köydeki geçim sıkıntıları, nüfusun artması, üretimin azalıp tüketimin artması, öğretim amaçlı yer değiştirmeler zorlamıştır. 1927 yılında, % 90 oranı geçen köy nüfusu 1997 yılında, % 50 oranına düşmüştür.
1980'ler ve 1990'lardan itibaren birçok Fatsalı iş imkânları ve yüksek gelir düzeyi nedeni ile Japonya'ya göç etmiştir.
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 38.110 | 2.504 | 35.606 |
| 1935 | 47.568 | 2.875 | 44.693 |
| 1940 | 72.914 | 3.242 | 69.672 |
| 1945 | 79.448 | 3.888 | 75.560 |
| 1950 | 89.359 | 5.025 | 84.334 |
| 1955 | 98.454 | 5.829 | 92.625 |
| 1960 | 69.199 | 6.841 | 62.358 |
| 1965 | 80.976 | 9.738 | 71.238 |
| 1970 | 93.330 | 14.266 | 79.064 |
| 1975 | 103.505 | 19.758 | 83.747 |
| 1980 | 112.499 | 22.405 | 90.094 |
| 1985 | 118.143 | 29.811 | 88.332 |
| 1990 | 94.789 | 39.467 | 55.322 |
| 2000 | 120.774 | 63.721 | 57.053 |
| 2007 | 96.135 | 68.917 | 27.218 |
| 2008 | 97.124 | 59.094 | 38.030 |
| 2009 | 99.684 | 65.384 | 34.300 |
| 2010 | 100.303 | 66.960 | 33.343 |
| 2011 | 101.696 | 69.141 | 32.555 |
| 2012 | 107.031 | 74.602 | 32.429 |
| 2013 | 105.960 | 105.960 | veri yok |
| 2014 | 108.365 | 108.365 | veri yok |
| 2015 | 111.072 | 111.072 | veri yok |
| 2016 | 114.940 | 114.940 | veri yok |
| 2017 | 117.526 | 117.526 | veri yok |
| 2018 | 116.154 | 116.154 | veri yok |
| 2019 | 119.094 | 119.094 | veri yok |
| 2020 | 123.008 | 123.008 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Yönetim

İlçenin; Bolaman, Ilıca, Yalıköy, Hatipli, İslamdağ, Kösebucağı, Geyikçeli ve Aslancami olmak üzere yedi beldesi bulunmakta, bu beldeler yerel yönetimlerce yönetilmektedir. Fatsa ilçesinde belediye teşkilatı ilk kez 1923 yılında cumhuriyet ile birlikte kurulmuştur.
Ekonomi > Tarım > 19. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar

19. yüzyılın son çeyreğinde, Anadolu kentlerinin ekonomik yapısı, Fatsa'da da görülmektedir. Geleneksel üretim ilişkileri henüz değişmemiş, denize kıyısı olan bir kent olması nedeniyle, gelişmenin dış ticaretle elde edilen başarıdan kaynaklandığı kaydedilmiştir. İlçe kasaba iken, Ünye ve Ordu kazaları ile ulaşım sağlayan bir karayolu mevcut değildi. Bu nedenle Fatsa'da çok erken dönemlerden itibaren deniz taşımacılığı sektörü gelişmiştir. Sektör ileriki zamanlarda oldukça gelişmiştir. Kısa bir süre sonra, 1834 yılında, Fatsa gemi tezgâhlarında bir savaş gemisi inşa edilmiştir. Çapar adı verilen kayıklar ise ulaşımda büyük bir rağbet görmüşlerdir. 1900 yılı itibarıyla, kasabada 10 balıkçı kayığı ve 18 küçük gemi bulunmaktaydı. 1902 yılında ise küçük gemi sayısı 38'e çıkmıştır. Denizcilik ve denizciliğe bağlı alanların kasabada gelişmesini hazırlayan başlıca faktörler şunlardı:
127.094 dönümlük orman arazisinde 4 büyük orman mevcuttu. Edegör ormanından çıkarılan ağaçlar, ticaret gemisi yapımında kullanılmıştır.
Gemi yapımında önemli bir kaynak olan kendirin yörede 17. yüzyıldan itibaren üretildiğine dair belgeler mevcuttur. Kendir üretimi, 1878 yılında 13.000 kise iken, 1879 yılında 57.210 kise' ye yükselmiştir.
Kasaba İskelesi'nde görev yapan veya iskeleye uğrayan acenteler, ticaretin gelişmesine katkıda bulunmuşlardır. Şevki Efendi ve İsmail Efendi'ye ait acenteler, kasabaya sık sık uğrarken, iskelede özel idare (veya İdare - i Mahsusa) acentesinin temsilciliği kurulmuştur. İskeleye yerli, yabancı devletlere ait yelkenli gemi ve vapurlar gelmekteydi. 1902 yılında, Osmanlı Devleti'ne ait 828 yelken gemisi ve 88 vapur, İngiltere'nin 8, Fransa ve Yunanistan'ın 4, Rusya ve Avusturya'nın 1 ve İtalya'nın 2 vapuru Fatsa iskelesine gelmişlerdir.
Fatsa'da yer altı zenginliklerinin ekonomiye katkısıda büyüktü. O zamanlarda soba ve kasaların yapımında ham madde olan demir, deniz sahilinde çıkarılıp Ordu Curufa gönderilir ve orada işlenirdi. Bunun yanı sıra, Eski Ordu köyünde ve Arpalık köyüne bağlı Apar Dağı'nda demir madeni bulunmuştur. Sapmalı kurşun, Eski Ordu köyünde, kömür ise Efroz köyünde bulunmaktadır. Manganez, Eski Ordu, Bucaklı ve Meşebükü köylerinde vardır. Eski Ordu köyündeki manganez madeni, Anadolu Parzılı adlı bir şirket tarafından çıkartılırken, Bucaklı ve Meşebükü'ndeki madenlerin kullanımı için aynı şirket, 24 Haziran 1886 tarihinde hükümete başvurmuştur.
Ekonomi > Tarım > Günümüz ekonomisi

Fatsa'nın 180.202 dönümlük arazisi tarladır. Başlıca yetiştirilen ürünler; mısır, fındık, çavdar, pirinç, fasulye, patates, kivi, alaf, şiar, bakla ve siyaz' dır. Mısır, Karadeniz insanının temel gıda maddesi olmasının yanında 1901 tarihli Trabzon Vilayet salnamesinde ilin zirai kazançları arasında sayılır. Fatsa kazasında 1878 yılında 280.000 kilo olan mısır üretimi, 1879 yılında ise 234.930 kiloya düşmüştür. Mısır, fındıkçılığın ortaya çıkmasıyla beraber, Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren değerini kaybetmeye başlamıştır. Fındıktan sonra, 1348 hektarlık alanıyla en çok yetiştirilen üründür.
Fındık bölgenin en önemli tarım ürünüdür. 21.663 hektarlık arazide halkın %80'i fındık tarımı ile geçimini sağlamaktadır. Dünyada fındığın en çok üretimi yapıldığı bölge Fatsa'dır. Hatta, Fiskobirlik'in merkez binasının buraya kurulması düşünülmüştür. Fakat, çıkan bazı problemler sonrası, Giresun'a kurulması kararlaştırılmıştır. Üretilen fındığın % 98'i pazarlanmaktadır. Özellikle son yıllarda, üretilen fındığın bir kısmı Ordu Soya Sanayisinde yağlık olarak kullanılmaktadır ve kalanı ihraç edilmektedir. Fındık genellikle, fındık kırma fabrikalarında, iç fındık haline getirilerek ihraç edilmektedir. Fındık üretimi, tarım sektörü içinde önemli bir yere sahip olmasının ötesinde fındığa bağlı sanayi kollarının da gelişmesini sağladığından önemli ölçüde istihdam yaratmakta ve kent ekonomisi içinde ciddi bir pay teşkil etmektedir. Çikolata sanayi ve fındık kırma sanayi, başlıca fındığa bağlı sanayi kolları olarak öne çıkmaktadır. İhraç edilen fındık yurtdışında daha çok çikolata sanayinde kullanıldığından, belli cins ve fiyat aralığındaki fındıklar tercih edilmekte bu durumda tersinden sanayi sektörünün tarım sektörüne etkisi olarak değerlendirilmektedir. Fındığın, ilçenin ekonomisinde önemli bir yer alması, Cumhuriyet'in kuruluş yıllarına dayanmaktadır.
20 hektarlık arazide patates ekimi yapılmakta olup son yıllarda kivi yetiştiriciliği de hızla artmaktadır. 1990 yılından sonra Fatsa İlçe Müdürlüğünün'de desteği ile kivi yetiştiriciliği; arazi yapısının işlemeli tarıma uygun olmadığı ilçede, değişen fındık politikaları ile birlikte fındığa alternatif ürün olarak düşünülmüş ve yörenin çiftçileri tarafından da kabul görmüştür. 32 hektarlık alanda sera tipi kivi bahçesi tesis edilmiş olup 2010 yılı üretiminin 152 ton olacağı tahmin edilmektedir. Ancak üretilen kivinin pazarlama süresini uzatmak ve fiyat miktarı sağlayabilmek açısından, ilçede soğuk hava deposuna gereksinim duyulmaktadır.
Sahil kısmı bataklık olan Fatsa'da pirinç üretimi de yaygındır. 1901 tarihli Trabzon Vilayet Salnamesine göre pirincin en fazla yetiştiği yerler Terme ve Fatsa'dır. 1878'de, kazanın pirinç üretimi rekoltesi 31.654 kilo'dur. Bataklıkların kurutulmaya başlanmasıyla Pirinç üretimi süresiz olarak askıya alınmıştır.