stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kurucu Meclis (Rusya)
Seçim sonuçları (12 Kasım 1917)

Oy verme hakkı olan seçmenlerin %60’ının oy kullandığı seçimlerde aşağıdaki sonuçlar alınır:
| Parti | Aldığı oy | Vekillik sayısı |
| --- | --- | --- |
| SR’lar | 17,490,000 | 370 |
| Bolşevikler | 9,844,000 | 175 |
| Menşevikler | 1,248,000 | 16 |
| Kadetler | 2,000,000 | 17 |
| Azınlıklar |  | 77 |
| Sol SR’lar | 2,861,000 | 40 |
| Halkın Sosyalistleri |  | 4 |
| Toplam: | 41,700,000 | 703 |
Ancak ülkenin muazzam büyüklüğü, savaşın sürmesi ve iletişim olanaklarının kısıtlılığı yüzünden bu sonuçlar o sırada bu bütünlükte elde edilemez. Yapılan kısmî sayım (79 oy verme merkezinden 54 tanesi)bilgileri genelde tüm siyasi partiler tarafından kabul edilmektedir:
| Parti | İdeolojisi | Aldığı oy |
| --- | --- | --- |
| SR'lar | Sosyalist | 16,500,000 |
| Bolşevikler | Sosyalist | 9,023,963 |
| Ukrayna, Müslüman ve diğer etnik SR'lar | Sosyalist | 4,400,000 |
| Kadetler | Anayasal monarşi, liberalizm | 1,856,639 |
| Menşevikler | Sosyalist | 668,064 |
| Müslümanlar | Dini | 576,000 |
| Genel Yahudi Emek Federasyonu | Sosyalist/etnik | 550,000 |
| Ukrayna sosyalistleri | Sosyalist/etnik | 507,000 |
| Halkın Sosyalistleri | Sosyal demokrat | 312,000 |
| Diğer sağ gruplar | Monarşi/sağ | 292,000 |
| Yerel Toprak Sahipleri Birliği | Monarşi/sağ | 215,000 |
| Başkurtlar | Etnik | 195,000 |
| Lehler | Etnik | 155,000 |
| Almanlar | Etnik | 130,000 |
| Ukrayna Sosyal Demokratları | Sosyal Demokrasi/Etnik | 95,000 |
| Kazaklar | Etnik | 79,000 |
| Eski Ahitçiler | Dini | 73,000 |
| Letler | Etnik | 67,000 |
| İşbirliği | Sosyal Demokrasi | 51,000 |
| Alman sosyalistleri | Sosyal Demokrasi/Etnik | 44,000 |
| Yedinstvo | Sosyal Demokrasi | 25,000 |
| Fin sosyalistleri | Sosyal Demokrasi/Etnik | 14,000 |
| Beyaz Ruslar | Etnik | 12,000 |
| Toplam |  | 35,333,666 |
Sonuç olarak Bolşevikler aldıkları %22 ila 25 arasında oyla Rusya'daki şehir merkezlerinde işçilerin ve cephedeki askerlerin neredeyse tamamının desteğini almış konumdadır. Kırda ise %57-58 oranında oy almış olan SR'ların hakimiyeti vardır. Ancak özellikle SR'lardan ayrılan ve Bolşevikleri destekleyen Sol SR'ların örgütsel konumu oylamaya yansımamıştır.
Seçimlerle Kurucu Meclisin toplanması arasındaki dönem (Kasım 1917-Ocak 1918)

Bolşevikler Kurucu Meclis seçimlerinden hemen sonra birinci parti olamayacakları durum karşısında yalpalamaya başlarlar. 14 Kasım günü Tüm Rusya Köylü Vekilleri Sovyetleri Olağanüstü Kongresine hitap eden Lenin, ülkenin durumuna göre gereken şekilde hareket edeceklerini belirtirken, silahların elden bırakılmamasını vurgular.
21 Kasım günü Donanma Halk Komiseri Pavel Dibenko 7 bin Bolşevik yanlısı Kronstadt denizcisini 26 Kasım günü toplanması muhtemel olan Kurucu Meclis gündemiyle Petrograd'da teyakkuza geçirir. Kronstadt Deniz Üssündeki yapılan ve 20 bin işçi ve askerin katıldığı toplantıda Kurucu Meclis'in karşı-devrimci burjuvalardan oluşmadığı ve Ekim Devrimini desteklemesi durumda destekleneceğini açıklanır.
SR'lar ile Sol SR'lar arasındaki bölünme Kasım ayında tamamen kopma noktasına gelir ve Bolşevikler Sol SR'larla birlikte koalisyon hükûmeti kurar. 28 Kasım günü Sovyet hükûmeti anayasal monarşi taraftarı liberal parti Kadetleri halk düşmanı ilan eder, parti kapatılır ve liderleri tutuklanır. Aynı gün Kurucu Meclisin toplanma tarihi Ocak ayı başına ertelenir. İlk başta erteleme kararı teknik zorluklarla açıklansa da Lenin'in Kurucu Meclis gündemiyle ilgili ideolojik hazırlık içerisinde olduğu 26 Aralık günü yayınlanan tezleriyle anlaşılır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Devrimci sosyal demokratlar, Kurucu Meclisin toplanmasını talep etmekle beraber, 1917 Devriminden itibaren bir Sovyet cumhuriyetinin, Kurucu Meclisli bir burjuva cumhuriyetinden daha yüksek seviyede bir demokrasiyi temsil ettiğini söylemektedir. (...) Seçilen Kurucu Meclis Rus halkının iradesini tam olarak temsil etmemektedir çünkü özellikle köylülük arasında Mayıs-Ekim ayları arasında en çok sayıda desteğe sahip olan SR’lar Ekim ayında oluşturulan seçim listelerinde tek liste hâlindeyken Kasım ayında bölünmüşlerdir. (...) Ekim Devriminin çıkarları Kurucu Meclisin bazı haklarının çok üstündedir.  (...) Kurucu Meclis sorununun burjuva demokrasisi çerçevesinde yasal veya haklılık açısından değerlendirilmesi burjuvazinin bakış açısının benimsenmesi ve sınıf savaşımının, iç savaşın gözden kaçırılmasını anlamına gelerek proletaryanın davasına ihanetle eşdeğer olacaktır. | „ |
— Lenin
Lenin'in açıklamalarının ardından Kurucu Meclisin toplanmasına karşı gerçekleştirilmesi muhtemel bir baskıya her Bolşevik razı değildir. Aralık ayında Kurucu Meclis'e vekil seçilen Bolşeviklerin çoğu meclisin toplanmasından yana olsa da Lenin önderliğindeki Bolşevik Merkez Komitesi parti tarafından benimsenen Lenin hattının vekiller tarafından izlenmesini sağlayacaktır.
Petrograd birleşimi (5-6 Ocak 1918)

5 Ocak 1918 günü sabahleyin Kurucu Meclis lehine yapılan kitlesel bir gösteri Bolşeviklere bağlı askerler tarafından dağıtılır. 
Kurucu Meclis Petrograd'daki Tauride Sarayında 5 Ocak günü saat 16:00 ile 6 Ocak günü saat 04:40 arasında ilk ve tek oturumunu yapar. Bolşevikler adına söz alan İvan Skvortsov-Stepanov Kurucu Meclis'e dair Bolşevik fikirlerini dile getirir:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Nasıl olur da halkın iradesinden bahsedersiniz? Bir marksist için halk kavramı tanımsız bir olgudur: Halk tek bir bütün şeklinde hareket etmez. Halk deyimi bir aldatmacadır, hakim sınıflar tarafından uydurulan bir aldatmaca. | „ |
— İvan Skvortsov-Stepanov
Bolşevik vekiller tarafından önerilen ve Kurucu Meclisin Sovyet hükûmeti olan Sovnarkomu tanımasıyla ilgili karar önerisi reddedilir. Böylelikle Kurucu Meclis ve buradaki SR çoğunluk Ekim Devrimini tanımamış olurlar ve ülkedeki iktidar için alternatif olmak için ilk adımı atarlar. Meclis başkanlığı seçiminde SR önderlerden Viktor Chernov 244 oy alarak Bolşeviklerin adayı olan Sol SR lideri Maria Spiridonova'nın aldığı 153 oyu geçer ve başkan olur. Kurucu Meclisin Sovnarkomu tanımaması üzerine olağanüstü toplanan Sobyet hükûmeti Meclisin kapatılması yönünde karar alır. Bolşevik vekil Fyodor Raskolnikov tarafından okunan bir metinden sonra Meclisteki Bolşevik ve Sol SR vekiller oturumu terk ederler. Lenin verdiği talimatta Meclisi zorla dağıtmaya gerek olmadığını, oturumun tamamlanmasından sonra ertesi gün hiçbir vekilin salona alınmamasıyla sorunun halledileceğini belirtir. 
Birleşim uzun saatler boyu sürer. Mecliste bekleyen Kızıl Muhafızların komutanı A. G. Zheleznyakov, başkan Chernov'a yaklaşır ve muhafızların çok yorgun olduğunu, toplantıya ara verip herkesin eve gitmesini sağlamasını ister. Bunun üzerine Chernov, SR vekillerin teklif ettiği toprak reformu yasa tasarısını, Rusya'nın cumhuriyet olma yasa tasarısını okur. Ayrıca İtilaf Devletlerine çağrı yapan bir metin de okunur. Metinde demokratik bir barış çağrısı yapılmaktadır. Metinler okunduktan sonra oylanarak kabul edilir. Birleşim ertesi gün öğleden sonra 17.00'de toplanmak üzere dağılır. Ertesi gün vekiller saraya geldiklerinde binanın kilitli olduğunu görüp, Sovnarkom'un aldığı Kurucu Meclis'i kapatma kararını öğrenirler. Karar aynı gün VtsIK tarafından da onaylanır.
Petrograd ve Samara arasında (Ocak-Haziran 1918)

Tauride Sarayına giremeyen vekiller Gureviç Lisesinde toplanarak birkaç gizli oturum düzenler. Ancak durumun tehlike arzetmesi üzerine başka çare aranır. Bazı vekiller Ukrayna milliyetçilerinin kurmuş olduğu Rada'nın bulunduğu Kiev'e gidilmesini önerse de Bolşevikler Rada'yı yenilgiye uğratınca Kiev Bolşevik egemenliğine geçer ve bu plan gerçekleşmez. Durumu değerlendirmek üzere toplanan SR Merkez Komitesi Bolşeviklere karşı silahlı mücadeleyi reddeder. SR Merkez Komitesi, Bolşeviklerin ne kadar eleştirilirse eleştirilsin Çarlık otokrasisinden farklı olarak işçilere ve askerlere dayandığını belirterek, işçi ve askerlerin ikna edilmesiyle sorunun çözüleceğine karar verir.
SR ve Menşevikler Sovyet iktidarını eleştirseler de Bolşeviklere karşı silahlı mücadeleye başvurmayacaklardır. Ekim Devrimi sırasında terk ettikleri ve artık VtsIK olarak adlandırılan sovyet yönetim organına geri dönerler. Bolşeviklerin ülke sorunları çözememesiyle beraber oluşan kriz döneminde yapılacak Sovyet seçimlerinde çoğunluğu alarak Sovyet iktidarına geçeceklerini ve Kurucu Meclisi yeniden toplayacaklarını planlarlar.
SR ve Menşevikler planlarında kısmen başarılı olurlar. Kışın yapılan Sovyet seçimlerinde Bolşevik karşıtları başarılı olacaktır. Ancak Sovyet hükûmeti seçim sonuçlarını kabul etmeyecek ve Bolşevik karşıtlarının galip geldiği Sovyetleri tanımayacaktır.
Buna karşılık SR ve Menşevikler Sovyet organının benzeri olan İşçi Asamblelerini kurarlar. Ancak bu kurumlar Bolşevikler tarafından tanınmayacaktır. 3 Mart 1918 günü Almanya İmparatorluğu ile imzalanan Brest Litovsk Antlaşmasından sonra SR önderliği Bolşevikleri Alman ajanı olarak görmeye başlar. SR'lar artık Kadetlerle bile ittifak yapmayı razı durumdadır. Bolşeviklere karşı cephe kurma çalışmaları başlar. Ancak çalışmalar görüş farklılıklarından dolayı başarısızlığa uğrar; SR'lar Kurucu Meclisin yeniden toplanmasında ısrarcı olurken, Kadetler Kurucu Meclis seçimlerinde başarısız olduklarından ötürü seçimlerin yenilenmesini isterler.
Samara Komitesi (Haziran-Eylül 1918)

Ana madde: Komuch
7 Mayıs 1918 günü Moskova'da toplanan 8. SR Parti Konseyi Kurucu Meclisin toplanmasını sağlamak için silahlı mücadele başlatılmasına karar verir. Yeni başlamış olan Rus İç Savaşı sırasında Sibirya'da bulunan Çekoslovak Lejyonu ayaklanmış ve bölgedeki Bolşevik iktidarını devirerek Beyaz Ordu lehine savaşa dahil olmuştur. Bu ortamda SR faaliyetleri Bolşevik egemenliğinden uzaktaki Ural ve Volga bölgesine kayacaktır. 8 Haziran 1918 günü beş Kurucu Meclis üyesi SR Tüm Rusya Kurucu Meclis Komitesini (Komuch) Samara'da kurar. Komuch, Sovyet iktidarını tanımayarak kendi iktidarını ilan eder.
Komuch, Çekoslovak Lejyonunun desteğini alarak otoritesini genişletse de hakim olduğu Ural-Sibirya bölgesinde karmaşık yapılı çok sayıda etnik, yerel, Kazak, monarşi yanlısı ve liberal güç odakları bulunmaktadır. Komuch'un bunlarla ilişkileri çok gergin olur. Komuch bölgeye gelen Kurucu Meclis vekillerinin sayısının artmasıyla genişler ve Eylül 1918'e gelindiğinde 90 kişiye ulaşır. Artık Komuch, Bolşevik karşıtı yerel hükûmetlerin oluşturduğu bir koalisyon olmaktadır. Komuch amacını Kurucu Meclisin yeniden toplanması olarak açıklar. Ayrıca Kurucu Meclis toplandığı zaman onun otoritesini tanıyacağını da açıklar. Komuch giderek otoritesini kaybetmektedir. SR liderlerden Viktor Chernov 19 Eylül 1918 günü Samara'ya gelince Komuch ile diğer Beyaz Ordu kanadıyla ilişkiler gerilir. Chernov, monarşi yanlısı ve aşırı muhafazakâr gördüğü diğer unsurlarla işbirliğinden vazgeçilmesi için SR Merkez Komitesini ikna etmeyi başarır. Kasım 1918'de monarşi yanlısı askerlerin gerçekleştirdiği darbeyle Komuch devrilecek ve bölgede Beyaz Ordu komutanı Amiral Aleksandr Kolçak egemen olacaktır.
Çöküş > SR'lar

Darbeden sonra Chernov hem Bolşeviklere hem de Beyaz Ordu hareketine karşı üçüncü bir yol formüle eder. Ancak zaten parçalı konumda olan SR'lar bağımsız bir üçüncü bir yol kuramayacaklardır. Sağ kanat SR'lardan Avksentiev ve Zenzinov Kolçak'dan izin alarak ülke dışına çıkarken, sol kanat SR'lar Bolşeviklere katılacaktır. Üçüncü yolda ısrar eden Chernov ise Kolçak yönetimine karşı Aralık 1918'de başarısız bir darbe girişiminde bulunur, çok sayıda SR üyesi idam edilir. Şubat 1919'da yeniden toplanan SR Merkez Komitesi Bolşeviklere karşı silahlı mücadeleyi sona erdirir. Bunun üzerine Bolşevikler SR Merkez Komitesinin Moskova'ya gelmesine ve parti yayın organlarını yayınlamalarına izin verir. Ancak sürmekte olan iç savaş sırasında SR Merkez komitesi tutuklanacak ve mahkemede yargılanacaktır. SR liderleri idam cezasına çarptırılsalar da idam edilmeyecek ve çeşitli hapis cezalarına çarptırılacaklardır.
Çöküş > Sibirya Müdahalesi

Ana madde: Sibirya Müdahalesi
Kurucu Meclis yanlısı ana akım olan SR'lar tasfiye edilmiş olsa da İtilaf Devletleri de Kurucu Meclis'in toplanmasını istemekteydiler. Rus İç Savaşı sırasında sürmekte olan I. Dünya Savaşı Doğu Cephesinde ilan edilen ateşkes yüzünden Almanya'nın Batı Cephesine asker kaydırması İtilaf Devletlerini zor durumda bırakmıştı. Rusya'nın yeniden savaşa dahil olmasını isteyen bu devletler Bolşeviklere karşı askerî müdahalelerde bulunacak ve Beyaz Ordu birliklerini aktif olarak destekleyecektir. 26 Mayıs 1919 günü İtilaf Devletleri Kolçak'a kendisini Bolşeviklere karşı desteklemelerinin koşulları arasında Kurucu Meclisin yeniden toplanmasını da sıralarlar. 4 Haziran 1919 günü Kolçak bu önerileri kabul etse de Kurucu Meclisi yeniden toplamayacağını, o seçimlerin Bolşevik iktidarı sırasında yapıldığı için geçersiz olduğunu belirtir. 12 Haziran günü İtilaf Devletleri adına verilen cevapta Kolçak'ın şartı kabul edilecektir.
Aslına bakılırsa Beyaz Ordu komutanlarından Kolçak da General Anton Denikin de önceden belirlenmeme prensibine göre hareket ediyordu. Buna göre Bolşevikler yenilmeden Rusya'nın nasıl bir sistemle yönetileceğine dair bir açıklamada bulunmuyorlardı. İki lider de geçmişe dönüş olmayacağını açıklasalar da hakim oldukları bölgelerde yaptıkları uygulamalar monarşi dönemine özlem içinde olduklarını gösteriyor ve işçi, köylü ve askerlerden tepki görüyordu.
Karmaşık bir yapıya sahip Beyaz Ordu bileşenlerinin olası bir zafer durumunda nasıl hareket edeceğine dair bir belirsizlik bulunmaktadır. Hangi akımın üstün geleceği, Kurucu Meclisin toplanıp toplanmayacağı belirsizdi.
İç savaştaki Bolşevik zaferinden sonra 1921 yılı başlarında Paris'de toplanan 38 Kurucu Meclis üyesi bir araya gelerek bir hükûmet kurmaya çalışsa da bu girişim başarısız olacaktır.
Konuyla ilgili yazılan eserler

Oliver Henry Radkey. Russia Goes to the Polls: The Election to the All-Russian Constituent Assembly, 1917, Ithaca, Cornell University Press, 1989, ISBN 0-8014-2360-0
Karl Kautsky. The Dictatorship of the Proletariat, chapter VI, Constituent Assembly and Soviet
The Russian Provisional Governments, eds. Robert Browder and Alexander Kerensky, Stanford University Press, 1961
Ariadna Tyrkova-Williams. From Liberty to Brest-Litovsk, the First Year of the Russian Revolution, London, Macmillan, 1919, Bölüm XIII
Boris Sokoloff. The White Nights, New York, Devin-Adair, 1956
The Bolshevik Revolution, 1917-1918. Documents and Materials, eds. Frank Alfred Golder, James Bunyan and Harold Fisher, Stanford University Press; H. Milford, Oxford University
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  VIAF: 31149542895200302446
Yaylaköy, Eşme

| Yaylaköy |
| --- | --- |
Köy

 Uşak'ın Türkiye'deki konumu
YaylaköyYaylaköy'ün Uşak'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Uşak
İlçe: Eşme
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 802 m
Nüfus (2019)
 • Toplam: 51
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0276
İl plaka kodu: 64
Posta kodu: 64602
Yaylaköy, Uşak ilinin Eşme ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı "Çakaldamı" olup, 1968 yılında günümüzdeki adını almıştır.
Coğrafya

Köy; Uşak il merkezine 73 km, Eşme ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır. Yerleşim, Eşme ilçesinin batısında, Kemer Dağı'nın güney eteklerinde kurulu bulunmaktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2019: 51
2018: 55
2017: 56
2016: 72
2015: 74
2014: 69
2013: 75
2012: 71
2011: 72
2010: 74
2009: 70
2008: 74
2007: 74
2000: 70
1990: 107
1985: 105
Yakupabdal, Demirözü

| Yakupabdal |
| --- | --- |
Köy

 Bayburt'un konumu
YakupabdalYakupabdal'ın Bayburt'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Bayburt
İlçe: Demirözü
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2044 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 176
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0458
İl plaka kodu: 69
Posta kodu: 69402
Yakupabdal, Bayburt ilinin Demirözü ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Yerleşim 1530 yılı Osmanlı tahririnde Ya'kūb-Abdāl adıyla Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak görülürken, köyde aynı adla zaviyeden bahsedilmektedir. 1591 yılı tahririnde köyde 13'ü Müslüman ve 6'sı Hristiyan olmak üzere toplam 19 nefer kaydedilmiştir. Bu tarihte köyde, köyün adıyla bilinen zaviye bulunmaktadır. 1642 yılı avarız defterinde köyde sadece Müslümanlardan oluşan 7 hane görülürken, köyün ulaşım güzergahı olması nedeniyle gelene geçene hizmet etmeleri şartıyla her türlü vergiden muaf tutuldukları belirtilmiştir. Osmanlıca köy listesinde Yakub Abdal (يعقوب ابدال) olarak geçen yerleşim, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla 1835 yılındaki nüfus tespiti sırasında Bayburt'un köylerinden biriydi. Çoruh Havzası'nın yukarı kısmında yer alan Bayburt ise, Erzurum vilayetinin Erzurum sancağına bağlı bir kazaydı. Bu tarihte Yakubabdal'da 15 hanede 59 erkek yaşıyordu.
Yakupabdal, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Gümüşhane vilayetinde, Bayburt kazasının Pulur nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan Yakupabdal'da 234 kişi yaşıyordu.
Yakupabdal köyünün yaklaşık 1 km kuzeybatısında bir türbe vardır. Yüksekçe bir tepenin zirvesinde yer alan Yakupabdal Türbesi'nin içinde duvar yazıları bulunmaktadır. Giriş kapısının üzerinde ise, bir kitabe yer almaktadır. Köyün 700 metre kuzeydoğusunda bulunan tepeciğin eski bir yerleşmeye ait olduğu tahmin edilmektedir. Köyün sakinleri de buranın eski bir yerleşme olduğunu teyit etmektedir.
Coğrafya

Yakupabdal köyü, Bayburt il merkezine 48 km, Demirözü ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Yakupabdal köyünde bulunan Yakupabdal Tabiat Parkı, 208 hektarlık bir alanı kaplamaktadır. Yabani hayvan ve bitki örtüsüne sahip bir alan olan tabiat parkı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından 2014 yılında tescil edilmiştir.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 176
2021: 171
2020: 185
2019: 226
2018: 321
2017: 222
2016: 232
2015: 216
2014: 257
2013: 229
2012: 224
2011: 236
2010: 239
2009: 256
2008: 282
2007: 287
2000: 333
1990: 522
Stepan Şaumyan

| Stepan Şaumyan |
| --- | --- |

Baku Halk Komiserleri Sovyetinin başkanı
Görev süresi 25 Nisan 1918 - 31 Temmuz 1918
Yerine geldiği: Makam oluşturuldu
Yerine gelen: Makam feshedildi
Kişisel bilgiler
Doğum: Stepan Gevorgiyeviç Şaumyan 13 Ekim 1878(1878-10-13) Tiflis, Rus İmparatorluğu
Ölüm: 20 Eylül 1918 (39 yaşında) Krasnovodsk, Rusya SFSC
Ölüm nedeni: Kurşuna dizilme
Defin yeri: Bilinmiyor
Milliyeti: Ermeni
Partisi: Rusya Sosyal-Demokrat İşçi Partisi/Bolşevik
Diğer siyasi bağlantıları: Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi
Bitirdiği okul: Riga Teknik Üniversitesi
Mesleği: Siyasetçi, devrimci
Hükûmeti: Bakü Komünü
Dini: materialist
Askerî hizmeti
Takma adı: Suren Surenin Ayaks Kafkaslar'ın Lenin'i
Rütbesi: Halk komiseri
Çatışma/savaşları: Baku dövüşü
Stepan Gevorgiyeviç Şaumyan (Ermenice: Ստեփան Գեւորգի Շահումյան, Rusça: Степан Георгиевич Шаумян Stepan Georgiyeviç Şaumyan, 1 Ekim 1878 – 20 Eylül 1918), Ermeni asıllı Rus komünist ve Bolşevikdir. 1917 Ekim Devrimi sırasında Kafkaslarda önde gelen Bolşevik önderlerdendir.
Çok sayıda gazete ve yayın çıkartmış olsa da en çok Bakü Komünü lideri olarak tanınır. Mart 1918'de Bolşevik lider Lenin tarafından Kafkaslarda Bolşevik iktidarın etkin hale gelmesi ile görevlendirilmiştir. Bakü Komünü sırasında sayısız sıkıntılarla karşı karşıya kalmıştır; şehrin Azeri ve Ermeni nüfusu arasında yaşanan etnik çatışmalar ve bölgeye karşı ilerleyen Osmanlı Ordusuna karşı savaşırken Ekim Devrimini bölgeye yaymaya çalışmıştır.
Şaumyan, devrimci geçmişi boyunca Suren, Surenin ve Ayaks takma isimlerini kullanmıştır. Bakü'de iktidarı alarak kurdukları komünün 1918 Temmuz ayında düşmesiyle beraber 26 Bakü Komiseri olarak bilinen Şaumyan ve diğer Bolşevik önderler şehri terk ederek kaçsalar da Hazar Denizi kıyılarında İngilizler ve Bolşevik karşıtlarınca yakalanarak 20 Eylül 1918 günü idam edilirler.
Gençliği

Şaumyan, Rus İmparatorluğu'na bağlı Gürcistan'daki Tiflis'te giysi ticareti yapan tacir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir. Sankt-Peterburg Politeknik Üniversitesi ve Riga Teknik Üniversitesi'ni bitirir. 1900 yılında Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'ne girer.
Devrimciliğe adım atış

Üniversite yıllarında öğrenci eylemlerine karışır ve Çarlık polisi tarafından Kafkaslara sürgüne gönderilir. Sürgünden Almanya'ya kaçan Şaumyan Berlin'de 1905 yılında mezun olacağı Humboldt Üniversitesi Felsefe Bölümüne gider. Almanya'da bulunduğu süre içinde sürgün Rus aydınlarla temas eder. Bu dönemde RSDİP liderlerinden Julius Martov, Georgi Plehanov ve Vladimir Lenin ile tanışır.
1903 yılında önce Brüksel sonra da Londra'da yapılan ve partinin bölünmesine sebep olan RSDİP 2. Kongresinde Lenin tarafında yer alır ve Bolşeviklere katılır. Kafkaslara döner ve öğretmenlik yapar. 1905 Devrimi ile birlikte Bakü'ye gider ve burada petrol işçileri arasındaki örgütlenmeleri henüz Stalin ismini almamış olan Koba ile birlikte yürütür. Bu dönemde özellikle 1905 Devriminin Çarlık rejimi tarafından vahşice bastırılmasından dolayı siyasetten çekilir.
Ekim Devrimi

1914 yılında Bakü'de meydana gelen işçi grevini örgütleyenlerdendir. Grev Çarlık askerlerince bastırılacak ve Şaumyan tutuklanacaktır. 1917 Şubat Devrimi ile Çarlık rejiminin devrilmesiyle beraber serbest kalır. Devrimci sürece dahil olmamış olsa da Bakü Sovyet örgütünün başkanı seçilir. Sovyetin yayın organı Bakinsky Rabochy (Bakü İşçisi) adlı gazeteyi çıkartır. Yayınlarındaki propaganda yüzünden Geçici Hükümet tarafından baskı görür.
Bakü Komünü > Kuruluş

Bolşevikler Ekim Devrimi ile birlikte başta Sankt-Peterburg ve Moskova olmak üzere özellikle Rusya'nın merkezindeki sanayi şehirlerinde iktidarı alsalar da devrimin Kafkaslardaki etkisi sınırlı olur. Şaumyan yeni Sovyet hükûmeti Sovnarkom tarafından Bakü Halk Komiserleri Konseyi Başkanı ve Kafkaslar Olağanüstü Komiseri atanarak bölgeye gönderilir. Bakü Sovyetinde yönetim Bolşevikler, Sol SR'lar, Menşevikler ve Taşnakların ittifakından oluşur.
Bakü Komünü > Mart Olayları

Ana madde: Mart Olayları
1918 Mart ayında Azeri milyoner, iş adamı Zeynelabidin Tagiyev'in oğlu Mehmet'in cenazesine katılmak için Lenkeran'dan gelen bir grup Azeri asker Bakü Sovyeti tarafından silahsızlandırılır. Bu olay çoğunlukla müslüman olan Azeri yerel halkla ve önde gelen siyasi partileri Müsavat Partisi ile yönetiminde Azerilerin düşmanı olarak görülen Ermenilerin bulunduğu Bakü Sovyeti arasında büyük gerilime neden olur. Azerilerin yoğunlukla Osmanlı İmparatorluğuna katılmak istemeleri, bu kapsamda Enver Paşa'nın kardeşi Nuri Paşa komutasında bölgeye ilerleyen Kafkas İslam Ordusuna destek vermeleri Sovyet yönetimini tedbir almaya itecektir. Bolşeviklere ve Taşnaklara bağlı silahlı kuvvetler bu gergin ortamda Sovyet yönetimine karşı çıkan Azerilere karşı askeri bir harekât başlatırlar. İlk saldırıyı hangi tarafın gerçekleştirdiği bilinmese de Bakü'de Azeriler yenildikten sonra Ermeniler tarafından geniş kapsamlı bir katliam yapılır. Yapılan katliamda 3 bin ila 12 bin Türk kökenli müslüman öldürülür.