stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ilıcaboğazı, Susurluk
Tarihçe

Bundan takriben 100 sene önce Kafkasya'dan gelen muhacirlerin yerleşmesi ile ilk temelleri atılan köy, daha sonraki daha sonraki yıllarda Balkanlardan gelen Muhacirlerin yerleşmesi ile kurulmuştur. Köy ilk kuruluş yeri olarak Kepekler mahallesinin şimdiki Sivritepe civarındaki “Beyleryeri” denen bölge olduğudur. Bu adın verilmesinin bir sebebi de ilk gelen Çerkes beylerinin buralara yerleşmiş olmasındandır. Bugün olduğu gibi o zaman da çok geniş arazilere sahip Kepekler beyleri ile yapılan zaman zaman silahlı müsademeler sonucu bugünkü “bağlıklar” mıntıkasına, o zaman çevrede en çok bulunan saz, karakufa gibi malzemeden, birbirine yakın iptidai şekilde evler yapılmıştır. Köyümüzün özellikler kışları çok meşhur olan lodos rüzgarının şiddetli estiği bir akşam çıkan bir yangın sonucu bu yerleşiminin tamamen yanması sonucu, o günkü ileri gelenler, artık buraların onlar için bir yurt olduğunu ve buralara sağlam ve kalıcı olmak için, ona uygun konutlar yapmak gerektiği kanısına varmışlar. Bu sebeple bu gün Eski köy dediğimiz bölgede, herkes kendi tarlası veya arpalık dediğimiz arazilerine büyük taştan evler (Hanay) yapmaya başlamışlardır. Bunların bizim çocukluğumuzda yetiştiğimiz en önemlileri, Koca Sefer'in, Ormancı Bekir'in, Hatip Ağa'nın (Şevket Amca'nın), Hacı Tevfik'in evleri örnek gösterilebilir.
Yukarıda değindiğimiz, çok geniş arazilere sahip Kepekler Beyleri, o zaman çorak, sazlık, bataklık, işe yaramaz bir bölge olan bu araziyi istemeyerek de olsa bu davetsiz misafirlere terk etmek zorunda kalmışlardır.
Kepekler beyleri tarafından terk edilen bu araziye daha sonra, yine çevreden gelen Çerkes aileler, Doğu Anadolu'daki isyanlar sırasında sürgün edilen Kürt aileler, Lozan Antlaşması sonrasındaki mübadele muhacirleri ile, zaman zaman Rumeli'den (özellikle 1951 yılındaki) göçlerle bugünkü şeklini almaya başlamıştır.
1964 Yılı eylül ayında meydana gelen Gönen-Manyas depreminde Eskiköy bölgesindeki caminin minaresi yıkılmış ve bazı evlerde çatlaklar meydana gelmiştir. Deprem sonrası yapılan etütlerde köy arazisinde, özellikle kaplıcaların bulunduğu hat üzerinde çok hareketli bir fay kırığının olduğu tespit edilmiş ve yerleşimin ‘Hamam bayırı’ denen tepenin eteklerine şimdiki bulunduğu yere kurulmasına karar verilmiştir. Bütün Finansmanı ve Projelendirilmesi İmar İskan Bakanlığı Afet işleri Fonu tarafından yapılan köy, planlı yapısı, çağdaş konut uygulamaları, okul, cami, köy konağı gibi sosyal yapıları ile hem çevre köy ve kasabalara örnek olacak bir yerleşim birimi, hem de kaplıca bölgesine yakın olması sebebi ile kaplıcaların gelişimine ve tanınmasına katkı sağlamıştır.
Ayrıca 1973 yılında Cumhuriyetin 50. yılı sebebi ile Balıkesir Vilayetinde “ÖRNEK KÖY” seçilmiştir.
Coğrafya

Balıkesir il merkezine 67 km, Susurluk ilçesine 23 km uzaklıktadır.
Yukarıda saydığımız üzere Kepekler Beylerinin kolayca terk ettikleri bu arazi, Kuzey-Güney doğrultusunda ovada Hamam Çayırı, Öküz Çayırı, küçük ada, Koça ada ve Akçeşme düzlüklerinden oluşmaktadır. Bayırlar da ise Kepekler Korusu dediğimiz şimdiki mahallenin karşısındaki yerler, Koru Bayırı, mezarlık Bayırı, Sivritepe, Künk boğazı düzlükleri, Killik ve meşelik Bayırlarından oluşmaktadır. Mahallenin sınırları doğuda Hamambayırı (mahallenin olduğu yer), Kolağılı, kepekler korusu ve mezarlık bayırlarında ufuk çizgisi, batıda Koyun Kafir çiftliği ile Mürvetler deresi, Kuzeyde Hamam çayır ile Kepekler köy tarlasının sınırı, Güneyde ise Muradiye mahallesi ile Eski Mandır Çeşmesi ve Meşelik bayırlarındaki köy tarlalarının sınırları mahallenin coğrafi sınırları olarak kabul edilebilir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 
2000: 320    
1997: 211
Mahallenin nüfus yoğunluğu uzun yıllardan bu yana 80-90 hane ve 300-350 nüfus olarak tespit edilmektedir. Son yıllarda mahalleden kente göçün hızlanması ve kent ortamında ekonomik beklentilerin öne çıkması ile bu sayılar gerilemeye başlamıştır. Köy kuruluşu itibarıyla Çerkes mahallesi olmasına rağmen değişen zaman içinde, yukarıda saydığımız nedenlerle demografi yapı değişmiş, şu anda Göçmen kökenli komşular ağırlıklı olarak ikamet etmektedir.
Bilinen ve daha eskilerde duyulan, mahalledeki belli başlı aileler ve lakapları şöyledir:
Koca Seferler
Ormancı Bekirler (Bekir Durmaz-Resmiye Durmaz; Yusuf, Şemsettin, Fahrettin, Hayati, Hayrettin, Necati, Maide, Naide, Feride)
Kuru Tahirler
Kel Tahirler
Bakkal Saitler
Hatip Ağalar (Hacı Şevketler)
Tevfik Ağalar (Faik Aydemirin babası)
Ferhat Ağalar
Esat Ağalar
Hüseyin Ağalar
Ağa Kardeşler
Köyün panoramik bir fotoğrafı.
Kaplıca havuzu
Ilıcaboğazı köyündeki Cenevizlilerden kalma tarihi hamam.
Alkan

Başlığın diğer anlamları için Alkan (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
En Basit Alkan Olan Metanın Yapı Modeli
Alkanlar, (diğer bir deyişle Parafinler) sadece karbon (C) ve hidrojen (H) elementlerinin bulunduğu ve bu elementlerin birbirleriyle tekli bağ yaptığı doymuş alifatik organik bileşiklerin genel ismidir. Alkanlar birbirlerini 1 karbon ve 2 hidrojen ile takip eden bir homolog seri oluştururlar. Örneğin tek karbonlu metan, CH4 formülüne sahipken, çift karbonlu etan C2H6 kapalı formülüne sahiptir. Alkanlarda tüm atomlar tekli bağlarla birbirlerine bağlandığı ve Karbon atomunu bağlayabileceği en fazla Hidrojen atomunu bağladığından dolayı doymuş bileşikler kategorisine girerler. Doymuş hidrokarbonlardan olan alkanlar, CnH2n+2 n=1,2,3,.... genel formülüne sahiptir. Burada n'in 3 veya 3'ten büyük olması hâlinde sikloalkan denilen halkalı yapılar oluşabilmektedirler.
Alkanlardan bir hidrojen koparılmasıyla elde edilen gruba alkil grubu denir. Örneğin metandan bir hidrojen çıkarılırsa metil (CH3), etandan bir hidrojen çıkarılırsa etil (C2H5) elde edilir. Bu moleküller bir bağ daha yaparak hidrokarbon zincirine bağlanır.
Dallanmamış alkanlar

Hidrokarbon zincirindeki karbon atomlarının en fazla iki karbon atomuyla yapmış olduğu moleküllere dallanmamış alkan denir. Dallanmamış alkanların yapısında sadece birincil ve ikincil karbon atomları bulunur. Dallanmamış alkanlar homolog bir sıra oluştururlar.
Aşağıdaki tabelada ilk 14 n-Alkanın çeşitli fiziksel özelliklerini görebilmekteyiz.
| C | Adı | Kimyasal formül | Yanma noktası | Erime noktası | Kaynama noktası | Özkütle | [Top-Çubuk modeli] |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Metan | CH4 | – | 90,65 K | 111,4 K | 0,667 kg/m³ | Kugel-Stab-Modell von Methan |
| 2 | Etan | C2H6 | – | 90 K | 185 K | 1,212 kg/m³ | Kugel-Stab-Modell von Ethan |
| 3 | Propan | C3H8 | – | 85 K | 231 K | 1,83 kg/m³ | Kugel-Stab-Modell von Ethan |
| 4 | n-Bütan | C4H10 | – | 135 K | 272,5 K | 2,703 kg/m³ | Kugel-Stab-Modell von Butan |
| 5 | n-Pentan | C5H12 | 224 K | 144 K | 309 K | 0,626 g/cm³ | Kugel-Stab-Modell von Pentan |
| 6 | n-Hekzan | C6H14 | 250 K | 178 K | 342 K | 0,659 g/cm³ | Kugel-Stab-Modell von Hexan |
| 7 | n-Heptan | C7H16 | 269 K | 182 K | 371 K | 0,684 g/cm³ | Kugel-Stab-Modell von Heptan |
| 8 | n-Oktan | C8H18 | 289 K | 216 K | 399 K | 0,703 g/cm³ | Kugel-Stab-Modell von Octan |
| 9 | n-Nonan | C9H20 | 304 K | 222 K | 424 K | 0,718 g/cm³ | Kugel-Stab-Modell von Nonan |
| 10 | n-Dekan | C10H22 | 319 K | 243 K | 447 K | 0,73 g/cm³ | Kugel-Stab-Modell von Decan |
| 11 | n-Undekan | C11H24 | 333 K | 248 K | 469 K | 0,74 g/cm³ | Kugel-Stab-Modell von Undecan |
| 12 | n-Dodekan | C12H26 | 344 K | 263 K | 489 K | 0,75 g/cm³ | Kugel-Stab-Modell von Dodecan |
Dallanmış alkanlar

Karbon atomunun bileşikteki sayısının artmasıyla, kovalent bağlarla birbirine bağlı olan atomların oluşturabileceği molekül, yapısal olarak çeşitlilik göstermektedir. Bu yüzden Karbon sayısı yüksek olan alkanlar karşımıza molekül formülleri aynı olmasına rağmen farklı yapılarla çıkmaktadırlar. Böyle bileşiklere yapı izomerleri denilmektedir.
Molekül formülü C4H10 olan bütan'da iki farklı yapıya rastlamaktayız. Bunlar n-bütan ve izo-bütan'dır.
Pentan üç farklı izomeri yapısıyla karşımıza çıkmaktadır.Pentanın izomer yapıları şunlardır: Bir zincir şeklinde ve dallanmamış yapısıyla n-Pentan, diğeri ikici Karbon atomunda tek bir dallanma gösteren yapısıyla izo-Pentan ve son olarak ikinci Karbonunda ikili dallanma gösteren neo-Pentan denir.
Karbon sayısının artmasıyla yapı izomerilerinin sayısı artmaktadır.
| Dallanmış Bazı Alkanlarda İsomeri Çeşitleri (Çubuk Modeli) |
| --- | --- | --- | --- |
| Genel Adı |  n- |  izo- |  neo- |
| Propan |    | Bulunmamaktadır | Bulunmamaktadır |
| Bütan |    |    | Bulunmamaktadır |
| Pentan |    |    |   |
Sikloalkanlar

Sikloalkanlar dairesel yapı gösteren doymuş hidrojen ve karbonlardan oluşan bileşiklerdir. Sikloalkanlar aynı zamanda dallanma gösterebilirler. Dallanmamış sikloalkanların genel formülü CnH2n şeklinde olup homolog bir yapı oluştururlar. Burada n ≥ 3 şartı vardır.
Adlandırma

19. yüzyılın sonlarına değin organik kimyada yapılan adlandırmalarda genelde o bileşiğin kaynağını ya da kullanıldığı yeri belirtecek şekilde olmaktaydı. Bu eski adlar, diğer bir deyişle yaygın adlar, günümüzde halen ticarette kimyacılar ve organik kimyacılar tarafından kullanılmaktadır. Bu nedenle bazı bileşiklerin yaygın isimlerinin bilinmesi zorunludur.
Günümüzde kullanılan sistem 1892'de Uluslararası Teorik ve Uygulamalı Kimya Birliği (IUPAC) tarafından önerilen bir sistemdir. Bu sistemde temel prensip her maddenin farklı bir isim alması üzerinedir. Bu yolla yedi milyar organik bileşik adlandırılmış ve ayrıca daha milyonlarca bileşiğin adlandırılmasına olanak vermektedir.
Adlandırma > Dallanmamış alkanlarda adlandırma

Dallanmamış alkanlarda adlandırma yapılırken Hidrokarbon zincirindeki karbon sayısının latincedeki karşılığı alınıp sonuna –an takısının takılmasıyla yapılmaktadır. Aşağıdaki tabloda ilk 20 n-Alkanın Kimyasal(Genel) formüllerini ve IUPAC Adlandırmadaki isimlerini görebiliriz.
| Dallanmamış Alkanlarda IUPAC Adlandrılması |
| --- | --- | --- | --- |
| Genel Formülü | IUPAC Adı | Genel Formülü | IUPAC Adı |
| CH4 | Metan | C11H24 | Undekan |
| C2H6 | Etan | C12H26 | Dodekan |
| C3H8 | Propan | C13H28 | Tridekan |
| C4H10 | Bütan | C14H30 | Tetradekan |
| C5H12 | Pentan | C15H32 | Pentadekan |
| C6H14 | Heksan | C16H34 | Heksadekan |
| C7H16 | Heptan | C17H36 | Heptadekan |
| C8H18 | Oktan | C18H38 | Oktadekan |
| C9H20 | Nonan | C19H40 | Nanodekan |
| C10H22 | Dekan | C20H42 | Eiokoskan |
Alkanların fiziksel özellikleri

Alkanları yapısında bulunan hidrojen ve karbon atomları birbirlerine kovalent bağlarıyla bağlıdırlar. Bundan dolayı alkanlar polarlıkları neredeyse yok denilecek kadar az olan moleküllerdir. Su moleküllerinde ise oksijen atomunun elektron çekme özelliği moleküldeki hidrojen atomunkinden çok yüksek olduğu için su molekülleri polarlaşma gösterir. Suyun polarlaşmış bir molekül ve alkanların polarlaşmamış bir molekül olduğundan alkanlar suda çözülmezler.
Dallanmamış alkanlarda zincirin uzamasıyla kaynama noktasında da bir artış gözlenmektedir. Bunun yanı sıra alkanların dallanması artıkça da bunların kaynama noktasında bir azalma olmaktadır. Dallanmamış alkanlarda zincirin uzamasıyla alkanların kütlesi daha da önemlisi molekülün yüzey alanı artmaktadır. Bununla doğrusal olarak da van der Waals Bağlarının kuvveti artmaktadır. Bu yüzden o molekülü bir arada tutan bağları koparmak için daha fazla enerji vermek zorunda kalıyoruz bu da kaynama noktasının artması demektir.
Dallanmış alkanlarda ise dallanma sonucu molekülün yüzeyinin küçülmesiyle kendi ve komşu moleküller arasındaki van der Waals bağlarının zayıflamasına sebep olurlar ve sonuç olarak dallanmış alkan moleküllerinde kaynama noktası düşmüş olur. Dallanmamış alkanlarda zincirin uzamasıyla düzenli artan artış erime noktası için görülmemektedir.
Alkanların yoğunluk bakımından organik bileşiklerde en küçük yoğunluğa sahip moleküllerdir. Ayrıca yoğunlukları suyunkinden küçük olduğundan suda yüzerler.
Alkanların doğadaki kaynakları

İhtiyacımızın büyük bir kısmını oluşturan petrol ve doğal gaz Karbon ve Hidrojen'den oluşmaktadır diğer bir deyişle alkanlardan oluşmaktadır. Alkanlar Petrolden iki şekilde elde edilmektedir. Bunların birincisi klasik bir yöntem olan damıtma diğeride son yüzyılda kullanılan Kraking yöntemidir.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Alkanların en büyük kaynağı Petrol |  Alkanların başka büyük bir kaynağı olan doğal gaz  |  İnekler bakteriler yardımıyla Metan gazı üretirler |
| Alkanların en büyük kaynağı Petrol | Alkanların başka büyük bir kaynağı olan doğal gaz | İnekler bakteriler yardımıyla Metan üretirler |
Alkanların doğadaki kaynakları > Damıtma yöntemi

Petrol saf madde olmayan bir karışımdır. Bu yüzden içindeki maddeler çeşitli kaynama noktalarına sahiptirler. Rafinelilerde bu yöntem kullanılarak petrolden çeşitli ürünler elde edilmektedir. Bu yöntemle Petrol çeşitli sıcaklıklara kadar ısıtılarak içeriğindeki maddeler ilk etapta buharlaştırılıp ve daha sonra yoğunlaştırılarak birbirlerinden ayrıştırılır. Bununla elde edilecek bir maddenin miktarı o maddenin karışım içindeki miktarıyla sınırlıdır.
Alkanların doğadaki kaynakları > Kraking

Petrol sanayisinin gelişmesiyle bazı petrol ürünlerine olan ihtiyacı artırmıştır. Bu yöntem kullanılarak petrolden ihtiyaca göre maddeler elde etme mümkündür. Katalizatörlerin ve ısının yardımıyla uzun Hidrokarbon zincirleri kırılarak daha küçük ve az dallanmış alkanlara çevrilmektedir. Bu işlem katalizatörsüzde yapılabilmektedir. Ancak katalizatörsüz yapılan işlemde düz zincirler halindeki alkanlar oluşmaktadır. Buda oktan bakımından zayıf kalmasına sebep olmakla beraber tercih edilmeyen bir işlemdir.
Sikloalkanlardan (halkalı alkanlar) metil siklo propanın gösterimi.
İlk 14 n-Alkanın Kaynama ve Erime Noktalarını Gösteren Grafik. Veriler Celsius cinsindendir.
Macun, Beypazarı

| Macun |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Ankara
Koordinatlar: 40°12′N 32°00′E﻿ / ﻿40.2°K 32°D﻿ / 40.2; 32
Ülke:  Türkiye
İl: Ankara
İlçe: Beypazarı
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2023): 340
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0312
İl plaka kodu: 06
Posta kodu: 06730
İstatistiki bölge: Ankara alt bölgesi 
Seçim çevresi: Ankara (3. seçim bölgesi) 
Macun, Ankara ilinin Beypazarı ilçesine bağlı bir mahalledir.
Türkiye'de faaliyete geçen ilk uygulamalı açık hava müzesi olan Anadolu Anadolu Yaşayan Köy Açık Hava Müzesi bu köyün arazinde 2016'da ziyarete açılmıştır.
Coğrafya

Ankara il merkezine 110 km, Beypazarı ilçesine 9 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıl | Değişim | Nüfus | Tespit Yöntemi |
| --- | --- | --- | --- |
| 2013 |  | 274 | ADNKS |
| 2014 |  1% | 278 | ADNKS |
| 2015 |  4% | 268 | ADNKS |
| 2016 |  3% | 261 | ADNKS |
| 2017 |  1% | 258 | ADNKS |
| 2018 |  17% | 303 | ADNKS |
| 2019 |  0% | 302 | ADNKS |
| 2020 |  0% | 301 | ADNKS |
| 2021 |  7% | 280 | ADNKS |
| 2022 |  5% | 265 | ADNKS |
| 2023 |  28% | 340 | ADNKS |
Yöreli, Bala

| Yöreli |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Ankara
Koordinatlar: 39°30′N 33°00′E﻿ / ﻿39.5°K 33°D﻿ / 39.5; 33
Ülke:  Türkiye
İl: Ankara
İlçe: Balâ
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2023): 502
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0312
İl plaka kodu: 06
Posta kodu: 06720
İstatistiki bölge: Ankara alt bölgesi 
Seçim çevresi: Ankara (1. Seçim Bölgesi) 
Yöreli, Ankara ilinin Balâ ilçesine bağlı bir mahalledir.23.07.2004 tarih 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2'nci maddesi gereği Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırlarını belirleyen 50 km yarıçap içinde kaldığından köy tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşmüştür.
Coğrafya

Ankara iline 65 km, Balâ ilçesine 17 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıl | Değişim | Nüfus | Tespit Yöntemi |
| --- | --- | --- | --- |
| 2007 |  | 370 | ADNKS |
| 2008 |  41% | 521 | ADNKS |
| 2009 |  22% | 408 | ADNKS |
| 2010 |  33% | 273 | ADNKS |
| 2011 |  16% | 228 | ADNKS |
| 2012 |  10% | 205 | ADNKS |
| 2013 |  84% | 378 | ADNKS |
| 2014 |  14% | 326 | ADNKS |
| 2015 |  44% | 469 | ADNKS |
| 2016 |  29% | 332 | ADNKS |
| 2017 |  19% | 394 | ADNKS |
| 2018 |  91% | 753 | ADNKS |
| 2019 |  3% | 731 | ADNKS |
| 2020 |  28% | 529 | ADNKS |
| 2021 |  16% | 443 | ADNKS |
| 2022 |  21% | 348 | ADNKS |
| 2023 |  44% | 502 | ADNKS |
Çanakkale Savaşı kronolojisi
Savaş öncesi

1914
28 Haziran - Avusturya-Macaristan İmparatorluğu veliatı Ferdinand, bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürüldü. I. Dünya Savaşı'nın başlaması.
28 Temmuz Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Sırbistan'a savaş ilan etti.
2 Ağustos - Osmanlı İmparatorluğu ve Almanya Çarlık Rusyası'na karşı antlaşma imzaladı.
3 Ağustos 
 - Bahriye Birinci Lordu, Winston Churchill, Birleşik Krallık tarafından üretilen iki Türk gemisine el koydu. 
 - Almanya Fransa'ya savaş ilan etti.
4 Ağustos 
 - Osmanlı İmparatorluğu, Boğazlar Antlaşması gereği tüm savaş gemilerine kapalı tutacağını ilan etti. 
 - Almanya Belçika'ya saldırdı. 
 - Birleşik Krallık Almanya'ya savaş ilan etti.
6 Ağustos - Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Çarlık Rusyası'na savaş ilan etti.
10 Ağustos – Alman savaş gemileri SMS Goeben ve SMS Breslau, Akdeniz de Britanyalı donanmasından kaçarak Çanakkale Boğazını geçtiler Ayrıca bakınız: Yavuz ve Midilli Olayı
16 Ağustos - Goeben ve Breslau mürettebatı Alman kalarak Osmanlı Donanması saflarına katıldı.
30 Ağustos - Alman sahil topçu müfrezesi, Çanakkale Boğazı'nın her iki yakasındaki istihkamlarda göreve başladı. Bu istihkamlarını komutasına Alman Amiral Von Usedom atandı.
20 Eylül - Britanyalı Amiral Sackville Carden, Malta Üs Komutanlığı'ndan yeni teşkil edilen Abluka Filosu Komutanlığı'na atandı. Filo, Çanakkale Boğazı girişini ablukaya almakla görevlidir.
27 Eylül – Boğazlar, tüm deniz ulaşımına (ticari gemiler dahil olmak üzere) kapatıldı.
Ekim 28 - SMS Goeben ve SMS Breslau, gemileri Ukrayna da bulunan Odessa ve Sivastopol Limalarını bombaladı.
2 Kasım - Çarlık Rusyası'nın Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etmesi.
3 Kasım - Britanyalı abluka filosunun boğazın dış istihkamlarını topa tutması.
6 Kasım - Birleşik Krallık'ın Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etmesi.
13 Aralık – Mesudiye Zırhlısı'nın Sarısığlar Koyu'nda demir üzerindeyken Britanyalı B 11 denizaltısı tarafından torpillenerek batırılması.
14 Aralık – Mareşal Liman Von Sanders başkanlığındaki 42 kişilik bir Alman subay grubunun Alman Danışma Kurulu olarak İstanbul'a gelişi.
1915
11 Ocak – Amiral Carden tarafından hazırlanan deniz harekâtı planının Britanyalı Donanma Bakanlığı'na sunulması.
15 Ocak – Fransız denizaltısı Saphir'in Köseburnu açıklarında batırılması.
28 Ocak – Deniz harekâtıyla Çanakkale Boğazı'nın geçilerek İstanbul'un işgaline karar verildi. Harekât tarihi 19 Şubat 1915 olarak belirlendi.
Deniz Harekatı - 1915

19 Şubat – Britanyalı gemilerinin, Çanakkale Boğazı'nın dış tabyaları olan Seddülbahir ve Kumkale topçu bataryalarını -19 top- bombalayarak susturulması.
25 Şubat
– Mustafa Kemal'in 19. Tümen Komutanlığı'na atanması. Komutanın, karargahın ve 57. Alay'ın Tekirdağ'dan Eceabat'a intikali.
- Birleşik Donanma'nın Çanakkale Boğazı'na ilerlemesi.
26 Şubat – Seddülbahir ve Kumkale bataryalarının tahribi için yapılan çıkarma.
1 Mart - Yunanistan Başbakanı Venizelos'un Gelibolu Yarımadasına yapılacak anfibi harekâta üç tümenlik bir kuvvetle destek vereceğini açıklaması.
2 Mart - Mareşal Liman von Sanders'in Çanakkale'deki Osmanlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na atanması.
4 Mart
– Britanyalı çıkarma birliklerince Seddülbahir ve Kumkale bataryalarının tahribinin tamamlanması ve Türk karşı taarruzu nedeniyle karadan çekilmeleri.
- Birleşik Krallık, Fransa ve Çarlık Rusyası arasında Boğazların taksimini öngören İstanbul Antlaşması'nın imzalanması.
7 Mart
– Birleşik Donanma'nın sahil bataryalarını iki gün süreyle yeniden bombalaması.
- Nusrat Mayın Gemisi'nin gecenin karanlığından yararlanarak Çanakkale Boğazı girişindeki Karanlık Koy'a 26 mayın atması.
11 Mart - General Sir Ian Hamilton'un, Akdeniz İtilaf Kuvvetleri Komutanlığı'na atanması.
17 Mart - Amiral Robeck'in Birleşik Donanma Komutanlığı'na atanması.
18 Mart – Birleşik donanmanın yoğun bombardımanı. (saat 14:00 dolayları). Fransız Bouvvet Zırhlısı'nın mayına çarparak batması. (saat 17:45). Bouvvet Zırhlısı'nın batmasıyla oluşan açığı kapatmak için pozisyon alan İngiliz İrressitible Zırhlısı'nın mayına çarparak batması. İngiliz İnflexible Zırhlısı'nın mayına çarpmasıyla ağır hasar görmesi. Fransız Suffren ve Gaulois Zırhlı'larının sahil topçusunun ateşini yemesi sonucu ağır hasara uğraması. Deniz Harekâtı'nın iptali ve birleşik donanmanın çekilmesi.
Ara dönem - 1915

24 Mart – Boğazların güvenliği için 5. Ordu, Alman Mareşal Liman von Sanders komutasında tertiplendi. Ordu, 80 bin mevcutludur.
26 Mart - Mareşal Liman von Sanders'in Çanakkale'de görevlendirilmek üzere yeni tertiplenen 5. Ordu Komutanlığı'na atanması.
Kara Harekatı

Nisan - 1915
25 Nisan – Kara Harekâtı'nın başlaması. Seddülbahir Cephesi’nde ve Arıburnu Cephesi’nde altı kumsalda çıkarma harekâtının başlaması.
28 Nisan - Birinci Kirte Muharebesi.
Mayıs - 1915
1 Mayıs - Arıburnu Cephesi'nde Türk taarruzu
6 Mayıs - İkinci Kirte Muharebesi'nin başlaması.
8 Mayıs - İkinci Kirte Muharebesi'nin sonu.
12 Mayıs - Türk Muavenet torpidobotunun İngiliz Goliath zırhlısını torpilleyerek batırması.
13 Mayıs - Churchill ve Amiral Fisher'in istifası.
19 Mayıs – Türk kuvvetlerinin Arıburnu Cephesi’nde, başarısız genel taarruzu.
20 Mayıs 
 - Arıburnu Cephesi'nde Anzak karşı taarruzu 
 - İtalya'nın, İtilaf Devletleri safında savaşa girdiğini ilan etmesi.
25 Mayıs – Alman denizaltısı U-21’in İngiliz zırhlısı Trumph'u torpilleyerek batırması.
26 Mayıs - Alman denizaltısı U-21’in İngiliz zırhlısı Majestic’i torpilleyerek batırması.
Haziran - 1915
1 Haziran – Mustafa Kemal’in albaylığa terfisi.
4 Haziran - Üçüncü Kirte Muharebesi’nin başlaması.
21 Haziran - Birinci Kerevizdere Muharebesi
28 Haziran - Zığındere Muharebesi'nin başlaması.
Temmuz - 1915
5 Temmuz - Zığındere Muharebesi'nin sonu.
12 Temmuz - İkinci Kerevizdere Muharebesi'nin başlaması.
13 Temmuz - İkinci Kerevizdere Muharebesi'nin sonu.
Ağustos - 1915
6 Ağustos 
 - Kirte Bağları Muharebesi'nin başlaması 
 - Suvla Çıkarması 
 - Anzak Kolordusu 2. Tümen'inin Kocaçimen Tepesi - Conk Bayırı hattına yönelik taarruzu. (Sarı Bayır Harekatı) 
 - Kanlısırt Muharebesi
7 Ağustos
 - Conk Bayırı Muharebesi'nin başlaması 
 - Kılıçbayır Muharebesi
9 Ağustos - I. Anafartalar Savaşı
10 Ağustos - Conk Bayırı Muharebesi'nin sonu.
12 Ağustos 
 - Kirte Bağları Muharebesi'nin sonu 
 - Tekketepe Muharebesi
15 Ağustos - İngiliz 9. Kolordu komutanı General F. Stopford'un görevden alınması
21 Ağustos - İkinci Anafartalar Savaşı
Ekim 1915
14 Ekim - Bulgaristan'ın İttifak Devletleri safında yer alması.
29 Ekim - Almanya ile Osmanlı Devleti arasında Balkanlar üzerinden demiryolu hattıyla bir kara ulaşım hattının işlemeye başlaması.
Kasım 1915
3 Kasım - İngiliz Yüksek Savunma Konseyi, "Gelibolu tahliye edilmelidir" yönündeki görüşünü İngiliz Hükûmeti'n bildirmiştir.
6 Kasım - İngiliz Savaş Bakanı Kitchener, yerinde incelemek için Gelibolu'ya geldi.
15 Kasım - Kitchener, Seddülbahir Cephesi dışında iki cephedeki kuvvetlerin tahliye edilmesi kararı verdi.
Aralık 1915
7 Aralık - Müttefikler, Arıburnu ve Anafartalar cephelerindeki kuvvetlerin tahliyesine karar verdiler.
10 Aralık - Arıburnu ve Anafartalar Cephelerindeki muttefik kuvvetlerin tahliyesine başlandı.
19 Aralık - Her iki cephedeki tahliye işlemi tamamlandı.
27 Aralık - Seddülbahir Cephesi kuvvetlerinin tahliyesine karar verildi.
Ocak 1916
9 Ocak - Seddülbahir Cephesi'ndeki müttefik kuvvetlerin tahliyesi tamamlandı. Gelibolu'da müttefik askeri kalmadı. Çanakkale Savaşları'nın sonu.