stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hadis eleştirisi
Sahte hadislerin varlığına ilişkin argümanlar ve açıklamalar > Ortodoks tepki

Muhafazakarlar, nesiller boyu sözlü aktarımın yozlaşmanın meydana gelmesine izin verdiği yönündeki eleştirilere karşı, güvenilir olmayanın sözlü nakil değil, yazılı nakil olduğunu savundular. Onlara göre sözlü aktarım, "yaşayan tanıklar tarafından onaylanmadıkça" "çok az değeri" olan "münferit yazılı belgelerden üstündü". Buna karşılık, sözlü aktarımın güvenilirliği "Arapların olağanüstü hatıraları tarafından güvence altına alınmıştı".
Ortodoks Müslümanlar, sahte hadislerin varlığını inkâr etmezler, ancak hadis alimlerinin çalışmaları sayesinde bu sahte hadislerin büyük ölçüde ortadan kaldırıldığına inanırlar. “Sünnetin sadece Muhammed'den nakledilen örnekler olarak anlaşılması gerektiği önermesinin kurucusu" olan eş-Şafii, “Kur'anın müminlere Peygambere itaat etmelerini emrettiği” (Ahzab 33:21) ve "Gerçekten sizin, Allah'ı ve ahiret gününü umarak Allah'ı zikreden herkes için Allah'ın elçisinde güzel bir örnek vardır" gibi ayetlerle "Tanrı kesinlikle bunun için gerekli araçları sağlamış olmalı" savını ileri sürdü. Hadisler baştan itibaren sahtecilik açısından değerlendirilmişti ve yalan hadis sayısı abartılıyordu. Hadis ilmi de öyle bir mükemmelliğe ulaştı ki, "artık hiçbir ek araştırmaya gerek yok"tu. Ayrıca hadisin kullanımını eleştiren hadisleri alıntılayan münekkitler, "onun otoritesini argüman için meşru bir dayanak olarak zımnen kabul etmekte" ve dolayısıyla kendileriyle çelişmekteydiler.
Ortodoks hadis çalışmalarının savunucusu Bilal Ali göre, " muhaddithin tarafından son bin yıldır uygulanmakta olan hadis tenkidi yöntemi, ... modern oryantalist yaklaşımlardan çok daha bilimsel ve kesindir." Batı'nın hadis eleştirisini çürütmeye çalışan geleneksel İslam alimleri arasında Mustafa el-Siba'i ve Muhammed Mustafa El-A'zami bulunmaktadır .
Bazı Batılı akademisyenler de bu "revizyonist" yaklaşımı bir bütün olarak eleştirdiler. Harald Motzki.
Jonathan Brown'a göre Joseph Schacht ve GHA Juynboll'un erken dönem hadis ve hukuk çalışmaları İslam toplumunun doğuşundan kalma olasılığından çok daha olası olmayan bir dizi tesadüfe inanmasını isteyen, şüpheci varsayımlara dayanan, "inandırıcı bir şekilde" sadece küçük ve seçilmiş bir kaynaklar bütünü"ne dayanıyordu.
Önde gelen bir muhafazakar fetva sitesi olan, Muhammed Saalih el-Müneccid tarafından denetlenen Selefi sitesi IslamQA, bir hadisi "inkar eden ve inkarda ısrar eden" birinin, aksini yapmadıkça kendilerini "ağır bir tehlikeye" maruz bıraktığını belirtmektedir.
Reddettikleri hadisin özü ile bir Kur'an metninde zikredilen arasında "anlamda açık ve net, neshedilmemiş" "tam bir çelişki" bulmaları,
Hadisteki "metinde bahsedilen hataya yol açabilecek isnad bağlantılarından birinde bir zayıflık" görmek,
ve hadisi reddetmelerinin "kişisel bir görüş ... doğru veya yanlış olabilir" olduğunu belirtirler.
Kroisos

Tenthredinidae familyasına bağlı bir hayvan cins için Croesus sayfasına bakınız.
| Kroisos |
| --- | --- |
Attik kırmızı figür bir amforanın üzerinde Kroisos'un tasviri, y. MÖ 500–490
Lidya Kralı
Hüküm süresi: y. MÖ 585 – y. 546
Önce gelen: Alyattes
Sonra gelen: II. Kiros
Doğum: MÖ 7/6. yüzyıl Lidya Krallığı
Ölüm: MÖ 6. yüzyıl Sardis, günümüzde Türkiye
Çocuk(lar)ı: Atys de dahil olmak üzere, 2
Babası: Alyattes
Kroisos (Lidce: 𐤨𐤭𐤬𐤥𐤦𐤮𐤠𐤮 Krowisas; Frigce: Akriaewais; Grekçe: Κροῖσος, romanize: Kroisos; Latince: Croesus; h. y. MÖ 585-546), MÖ 585'ten, Pers kralı Büyük Kiros tarafından mağlup edildiği MÖ 547/546 yılına kadar hüküm sürmüş Lidya kralı. Mermnad Hanedanı'ndan gelmektedir ve Alyattes'in oğludur. Herodotus'un aktardığına göre 14 yıl hüküm sürmüştür. Zenginliğiyle bilinmekte olan Kroisos'un, Delphoi tapınağına gönderdiği armağanlar, Herodotus ve Pausanias tarafından aktarılmıştır. Daha önceki elektron sikke basımını bırakarak, altın ve gümüş olmak üzere, yani iki ayrı metalden sikke bastırmıştır.
Herodotos'a göre, Kroisos, Batı Anadolu'daki Yunan şehir devletlerini ele geçirerek doğudaki seferleriyle krallığının sınırlarını Halys (günümüzde Kızılırmak) sınırlarına kadar genişletti. Buna göre antik yazarlar ve modern tarihçiler, bölgenin ve bu bölgedeki kentlerin MÖ 6. yüzyılın ortalarındaki durumunu, Kroisos'un egemenlik sahaları olarak kabul etmişlerdir. Ancak bazı akademisyenler, bölgedeki Lydia egemenliğinin çok ılımlı olduğunu, yalnızca düzenli vergilere ve muhtemelen orduya katılma yükümlülüğüne bağlı kaldığını ileri sürmüştür.
Hayatı ve saltanatı

Kroisos, MÖ 620 yılında Lydia Kralı Alyattes ve ismi hala bilinmeyen Karyalı soylu bir kadının oğlu olarak doğdu. Kroisos'un, Aryenis adında en az bir kız kardeşi ve Alyattes'in İyonlu bir eşinden doğan Pantaleon adında bir üvey kardeşi bulunuyordu.
Babası Alyattes'in hükümdarlığı döneminde Kroisos, Batı Asya'yı istila eden ve birkaç saldırı sırasında Alyattes'in büyük büyükbabası Gyges'i ve muhtemelen dedesi Ardys ile babası Sadyattes'i öldüren Pontik bozkırlardan gelen göçebe bir halk olan Kimmerlere karşı askerî harekâtların merkezi olarak yeniden inşa edilen Adramitteion'un valisi olarak görev yaptı. Adramitteion valisi olarak Kroisos, babası için Karya'daki bir askeri seferde kullanılmak üzere İyonya'dan gelen Yunan paralı askerlerini sağlaması gerekiyordu.
Kroisos'un Adramitteion valiliği sırasında, onunla üvey kardeşi Pantaleon arasında bir rekabet ortaya çıktı. Alyattes, muhtemelen Pantaleon'u halefi olarak düşünüyordu. Alyattes'in MÖ 585'teki ölümünün ardından, bu rekabet bir taht mücadelesine dönüştü ve Kroisos bu mücadeleden zaferle çıktı.
Hayatı ve saltanatı > Fetihleri

Kroisos, kraliyet konumunu güvenceye alır almaz, İyonya kenti Efes'e karşı bir askerî harekât başlattı. Efes yönetici hanedanı, Gyges'ten Alyattes'e kadar süren diplomatik evliliklerle Lydia ile dostane ilişkiler geliştirmişti. Efes tiranı Pindar, Kroisos-Pantaleon taht mücadelesinde Pantaleon'u desteklemiş ve Alyattes'in kızından doğan bir oğul olarak Kroisos'un yeğeni olmuştu. Pindar, Kroisos'un Efes'in Lydia'ya boyun eğmesini talep eden elçisini reddedince, Lydia kralı kente baskı yapmaya başladı ve Pindar'ın şehri terk edip sürgüne gitmesini talep etti. Pindar bu şartları kabul ettikten sonra Kroisos, Efes topraklarını Lydia İmparatorluğu'na kattı. Kroisos, Efes'i aldıktan sonra, Artemis Tapınağı'nın yeniden inşası için himaye sağladı ve tanrıçaya adak olarak çok sayıda mermer sütun bağışladı.
Bu sırada İyonya kenti Miletus, Lydia saldırılarından kurtulmak amacıyla Mena'ya gönüllü haraç gönderiyordu, zira şehrin son tiranları Thoas ve Damasenor'un devrilmesi ve tiranlığın yerini bir magistralar sisteminin alması, Alyattes ve eski Miletli tiran Thrasibulos tarafından başlatılan dostane ilişkileri sona erdirmişti.
Kroisos, Batı Anadolu kıyısındaki diğer Yunan şehirlerine karşı saldırılarını devam ettirdi ve tüm anakara İyonya, Aiolis ve Doris'e boyun eğdirdi, ancak adalardaki Yunan şehir devletlerini ilhak etme planlarından vazgeçerek, bunun yerine dostluk anlaşmaları imzaladı. Bu anlaşmalar, Ege Yunanlarının Mısır'daki Naucratis kentiyle yürüttüğü kârlı ticarete katılmasına yardımcı olmuş olabilir. Mısır'ın Naucratis kenti, Kolonizasyon Dönemi Yunanistan'da (MÖ 750-550) önemli bir yere sahipti: Burada Miletosluların, Samosluların ve Aiginalıların tapınakları ve Dokuz Anadolu kentinin temsil edildiği, Hellenion adındaki kült merkezi bulunuyordu. Ayrıca Herodotos'un aktardığına göre "eskiden Mısır'daki tek ticaret limanı Naukratis'ti."
Hayatı ve saltanatı > Uluslararası ilişkiler

Kroisos, babası Alyattes ile Med kralı Kyaksares'in beş yıllık savaşın ardından MÖ 585'te, her ikisinin de aynı yıl içinde ölmesinden kısa bir süre önce kurdukları dostane ilişkileri aynı şekilde devam ettirdi. Medler ve Lidyalılar arasındaki savaşı sona erdiren barış antlaşmasının bir parçası olarak, Kroisos'un kız kardeşi Aryenis, Kyaksares'in oğlu ve halefi Astyages ile evlenmiş ve böylece Astyages, Kroisos'un kayınbiraderi olmuştur. Kyaksares'in de bir kızının Kroisos ile evlenmiş olabileceği düşünülmektedir. Kroisos, Alyattes'in yerine geçtiğinde ve Astyages de Kyaksares'in yerine geçtiğinde, Medler ile aralarındaki iyi ilişkileri sürdürdü.
Kroisos'un yönetimi altında Lydia, Gyges tarafından başlatılan ve o dönemde firavun II. Amasis'in hükümdarlığında bulunan Mısır krallığı (Saite Hanedanlığı) arasındaki iyi ilişkileri sürdürmeye devam etti. Hem Kroisos hem de Amasis, Lidya'nın otoritesi altında bulunan Milet da dahil olmak üzere Yunanlarla Naukratis'teki ticaret ilişkilerini geliştirmek istiyorlardı. Aynı zamanda bu ticaret ilişkileri, Saite firavunlarının hizmeti altında bulunan Yunan paralı askerleri için bir erişim noktası işlevi görüyordu.
Bunun yanında Kroisos, Lidya ürünlerinin Babil pazarlarına geçişini güvence altına alan Nabonidus'un (h. MÖ 556- 539) hükümdarlığındaki Yeni Babil İmparatorluğu ile ticari ve diplomatik ilişkiler kurdu.
Hayatı ve saltanatı > Delphi'ye adakları

Kroisos, büyük-büyükbabası Gyges tarafından başlatılan ve babası Alyattes tarafından sürdürülen, Lidya ile Yunan anakarasında yer alan Delphi’deki Apollon Tapınağı arasındaki iyi ilişkileri devam ettirdi. Ataları gibi, Kroisos da tapınağa adak olarak zengin hediyeler sundu; bunlar arasında on talant ağırlığında altından yapılmış bir aslan da vardı. Kroisos’un Apollon Tapınağı'na sunduğu bu adaklara karşılık olarak, Lidyalılar kehanette bulunmak için öncelik hakkı elde ettiler, vergilerden muaf tutuldular, birinci sırada oturma hakkı kazandılar ve Delphoi rahibi olmalarına izin verildi. Bu ayrıcalıklar karşılığında sunulan hediyeler, Lidya ve Delphi arasında güçlü bir misafirperverlik ilişkisi olduğu anlamına geliyordu; bu nedenle Delphililer Lidyalı elçileri ağırlama, koruma ve onların refahını sağlamakla görevliydiler.
Kroisos, Avrupa kıtasındaki Yunanlarla olan temaslarını daha da artırarak, Sparta şehir devletiyle ilişkiler geliştirdi. Delphi'deki Apollon Tapınağı'ndan gelen bir kehanete göre, Spartalılar altınlarını Kroisos'tan temin edeceklerdi. Kehanete uygun olması adına, Kroisos onlara Apollon heykelini kaplamak için ihtiyaç duydukları altını sağladı.
Hayatı ve saltanatı > Sikkeler

Kroisos, standartlaştırılmış saflıkta, genel dolaşıma yönelik ilk gerçek altın sikkeleri bastırmasıyla tanınmaktadır. Bu sikkeler "Kroeseid" olarak adlandırılmıştır (babası Alyattes ise elektrum sikkelerle darphaneciliği icat etmiştir). Nitekim, sikkelerin icadı Yunan toplumuna II. Hermodike aracılığıyla geçmiştir. II. Hermodike, Kymeli bir Agamemnon'un kızıydı ve Truva'yı fetheden ilk Agamemnon'un soyundan geldiği iddia edilmekteydi. Bununla birlikte Hermodike, muhtemelen Alyattes'in eşlerinden birisiydi. Bu nedenden ötürü Kroisos'un annesi olma olasılığı bulunmaktadır; zira kroeseid üzerindeki boğa tasviri, Hellen Zeus’unu simgelemektedir — bkz. Zeus'un Eşi Europa. Zeus, Herkül aracılığıyla, bu aile soyunun ilahi atası olarak kabul ediliyordu.
Ateş yanarken, bir bulutun Herkül’ün altından geçtiği ve onu bir gök gürültüsüyle birlikte gökyüzüne taşıdığı söylenir. Bu olaydan sonra O, ölümsüzlüğe erişti... Omphale’den doğan Agelaus’tan, Kroisos’un ailesi türemiştir...
Buna ek olarak, ilk sikkeler oldukça basit yapıdaydı ve doğal oluşumlu soluk sarı bir altın ve gümüş alaşımı olan elektrumdan yapılıyordu. Bu ilk sikkelerin bileşimi, Lidya başkenti Sardes'ten geçen ve Midas'la ünlü hale gelen Pactolus Nehri'nin tortularında bulunan alüvyon birikintileriyle benzerlik göstermektedir. Bazıları British Museum'da sergilenenler de dahil olmak üzere, daha sonraki sikkeler, gümüşü uzaklaştırmak amacıyla sofra tuzu ile ısıtılarak saflaştırılmış altından yapılmaya başlamıştır.
Hayatı ve saltanatı > Solon ile görüşmesi

Herodotos'un aktardığına göre Kroisos, Yunan bilge Solon ile karşılaşmış ve ona muazzam büyüklükteki servetini
göstermiştir. Bu konuşmada Kroisos kendi zenginliği ve mutluluğundan emin bir şekilde, Solon'a dünyadaki en mutlu insanın kim olduğunu sorar ve Solon'un verdiği yanıtla hayal kırıklığına uğrar. Zira Solon’a göre Kroisos’tan daha mutlu olan üç kişi vardır: Ülkesi için savaştığı sırada ölen Tellus ve annelerine karşı gösterdikleri derin bağlılık sonucu annelerinin onlar için mükemmel bir mutluluk dilemesi üzerine huzur içinde ölen Kleobis ve Biton kardeşler.
Daha sonra Solon, Kroisos’un en mutlu insan olamayacağını çünkü talihin değişken olduğunu ve bir insanın hayatındaki mutluluğun ancak o kişi öldükten sonra değerlendirilebileceğini söyler. Nitekim Kroisos'un bu kibirli mutluluğu, oğlunun trajik ölümü, Sardis'in düşüşü sırasında karısının intiharı (Ktesias'a göre) ve Persler tarafından yenilgiye uğramasıyla tamamen tersine dönmüştür.
Kroisos ve Solon arasında geçen bu görüşme, "Hangi insan mutludur?" sorusu üzerine felsefi bir tartışma niteliğindedir, ancak bu görüşme tarihi değil, efsanevi bir anlatıdır. Bu nedenle, Kroisos'un 'mutluluğu', dördüncü yüzyıldan itibaren giderek güç kazanan bir tema olan Tyche'nin (Talih Tanrıçası) değişkenliğinin ahlaki bir örneği olarak sunulmuştur; bu da anlatının geç dönemde ortaya çıktığını göstermektedir. Hikâye daha sonra Ausonius'un The Masque of the Seven Sages (Yedi Bilge Adamın Maskesi) adlı eserinde, Suda'da ("Μᾶλλον ὁ Φρύξ" başlığı altında, Aisopos ve Yunanistan'ın Yedi Bilgesi'ni de ekleyerek), ve Tolstoy tarafından "Kroisos ve Kader" adlı kısa öyküsünde yeniden anlatılmış ve detaylandırılmıştır.
Hayatı ve saltanatı > Perslere karşı savaş ve yenilgi

MÖ 550'de, Kroisos'un kayınbiraderi Med Kralı Astyages, kendi torunu olan Pers Kralı Büyük Kiros tarafından tahttan indirildi. Herodotos'un muhtemelen efsanevi olan bir anlatımına göre, bu olayın ardından Kroisos, Delphi'deki kâhine danışarak Kiros'a saldırması durumunda ne olacağını sordu. Kâhin ona, eğer Kiros'a saldırırsa "büyük bir imparatorluğu yok edeceğini" söyledi. Delphi kâhininin bu cevabı, Delphi'den çıkan ünlü kehanetlerden biri olarak kabul edilir. Keza, Delphi ve Amphiaraus kâhinlerinin Kroisos'a, o dönemin en güçlü Yunan devletiyle ittifak kurmasını söylemeleri de muhtemelen efsanevi bir olayı yansıtmaktadır. Kroisos, söylenen bu devletin, daha önce Apollon'un heykelini altınla kaplamaları için altın bağışladığı Sparta olduğunu fark etti. Bu olaydan kısa bir süre önce, MÖ 547'de Sparta, Yunan şehir devleti Argos'u yenilgiye uğratmıştı. Herodotos'un, Kroisos, Amasis ve Nabonidus arasında Pers Kralı Kiros'a karşı savunma amaçlı bir ittifak kurduklarına dair iddiası ise, Lydia, Mısır ve Babil arasındaki mevcut diplomatik ve ticari ilişkilerin geriye dönük bir abartısı gibi görünmektedir.
Kroisos, ilkin Lidya'ya bağlı olan ve Kiros'un yeni kurduğu Pers İmparatorluğu'na yakınlık gösteren bir Frig devletinin başkenti Pteria'ya karşı harekete geçti. Kiros ise Kapadokya'ya müdahale ederek karşılık gösterdi ve Pteria'da Lidyalılara saldırdı. Bu savaşın sonucunda Kroisos yenilgiye uğradı. İlk savaştan sonra Kroisos, Kiros'un stratejik konumunu kullanmasına set çekmek amacıyla Pteria'yı yaktı ve Sardis'e geri döndü. Ancak Kiros, Kroisos'u takip etti ve Lidya ordusunu Thymbra'da bir kez daha yenilgiye uğrattı, ardından Lidya'nın başkenti Sardis'i kuşatarak burayı ele geçirdi. Böylece Mermnad Hanedanı'nın ve Lidya İmparatorluğu'nun egemenliği son buldu. Bundan sonra, Lidya bir daha bağımsızlığını kazanamayacak ve varlığını çeşitli imparatorlukların bir parçası olarak sürdürecekti.
Pteria ve Thymbra savaşlarının ve Lidya İmparatorluğu'nun çöküşünün tarihleri geleneksel olarak MÖ 547'ye tarihlenmiş olsa da, Herodotos'un Lydia'nın düşüşüne dair kronolojik açıdan güvenilir olmayan anlatımı nedeniyle Sardis'in düşüşünü kesin olarak tarihlendirmek mümkün değildir. Teorik olarak ele alındığında, Sardis'in düşüşü, Babil'in düşüşü olan MÖ 539'dan sonra bile gerçekleşmiş olabilir.
Mirası

Kiros, Kroisos'u yenilgiye uğrattıktan sonra, krallığının ana para birimi olarak altın sikkelerin kullanımını benimsedi. Kiros'un yönetimindeki Pers İmparatorluğu altında Kroisos sikkelerinin kullanımı devam etti, ancak Darius'un bu sikkeleri Pers dareikos'u ile değiştirmesiyle kullanımı sona erdi. Kiros döneminde kullanılan "boğa ve aslan" motifli geç döneme ait Kroisos sikkeleri, önceki Mermnad Kroisos sikkelerinden daha hafifti ve ağırlıkları erken döneme ait altın dareikos ve gümüş sigloilerinkine daha yakındı.
Mirası > Popüler kültürde

Ermeni tarihçi Movses Khorenatsi'ye (MS 410–490'lar) göre, Ermeni kralı I. Artaksias birçok askeri başarıya imza atmıştır; bu başarıları arasında Kroisos'un yenilgiye uğratması ve Lidya krallığının fethedilmesi de bulunmaktadır (2.12–13). Edebiyatta Kroisos'un efsanevi gücü ve zenginliğine, çoğunlukla insan kibirinin bir simgesi olarak atıfta bulunulmuştur.
Isaac Watts'ın "Sahte Büyüklük" adlı şiirinden bir pasaj:
| --- | --- |
Thus mingled still with wealth and state,  Croesus himself can never know;  His true dimensions and his weight  Are far inferior to their show.: Böylece zenginlik ve devletle karışmış,   Kroisos'un kendisi asla bilemez;   Gerçek boyutları ve ağırlığı,  Gösterişlerinden çok daha aşağı olmasıyla.

Bir diğer edebi örnekse, Herodotos ve Plutarkhos'un anlattığı Kroisos hikayesini yeniden aktaran Lev Tolstoy'un "Kroisos ve Kader" adlı kısa öyküsüdür.
Lidya Kralı Kroisos, Alfred Bate Richards tarafından kaleme alınmış ve ilk defa 1845'te yayımlanmış beş bölümlük bir tragedya oyunudur.
"Riche comme Crésus" (Karun kadar zengin) Fransızcada çok zengin kimseleri tanımlamak için kullanılan popüler bir deyimdir ve adı TF1'de yayınlanan bir oyun programı olan "Crésus"a verilmiştir. Bu programda Kroisos, CGI ile canlandırılmış bir iskelet olarak yeniden tasvir edilmiştir; ölülerden geri dönmüş bir şekilde, şanslı yarışmacılara parasının bir kısmını dağıtmaktadır.
The Simpsons'ta, zengin Montgomery Burns, Kroisos ve Mammon Caddelerinin köşesinde ikamet etmektedir.
The Sopranos'un 4. sezon 6. bölümünde Ralph Cifaretto, Artie Bucco'ya “O bardan aldıklarınla, Kroisos gibi para içinde yüzüyor olmalısın” demektedir.
Squidbillies'in 6. sezon 8. bölümünde, Dan Halen, Early Cuyler'e ödeme yaptığını ve onun "Kroisos kadar zengin" bir şekilde parayı elinde tuttuğunu söyler.
Ghosts (2019 TV dizisi) 1. sezon 5. bölümünde Julian Fawcett (Simon Farnaby'ın canlandırdığı), Barclays Beg-Chetwynde'yi (Geoffrey McGivern'in canlandırdığı) Kroisos'a benzetir ve "Bu ahmağı hatırlıyorum... Kroisos kadar zengin, kendi sesini çok sever" der.
East of Eden'in 34. bölümünde, John Steinbeck, doğru bir yaşamın nasıl yaşanması gerektiğini açıklamak amacıyla Kroisos'a referansta bulunur: "Zamanla, zenginlik Kroisos'ta olduğu gibi yok olacaktır. Bu nedenle, bir kişinin iyi bir yaşam sürüp sürmediğini belirlemek için sorulması gereken soru şudur; "Sevildi mi yoksa nefret mi edildi? Ölümü bir kayıp olarak mı görüldü yoksa bir tür sevinç mi getirdi?" olmalıdır."
Mirası > Efsaneler ve ilahi kaynaklarda

Kroisos adı Grek ve Pers kültürlerinde, 'zengin bir kimse' ile eş anlamlı kelime haline gelmişti. Midas mitiyle ilişkilendirilmiş olan babası Alyattes'ten servet değerinde bir miras almıştı. Kroisos'un büyük serveti, Klasik Antikiteden sonra da efsanevi mahiyetini sürdürmeye devam etti: Türkçede, "Karun gibi zengin" ya da "Karun'dan daha zengin" gibi ifadeler bugün bile onun zenginliği belirtmek için kullanılmaktadır. İngilizcede "rich as Croesus" veya "richer than Croesus" olarak ifade edilen deyimin İngilizcedeki bilinen en eski kullanımı John Gower'ın Confessio Amantis (1390) eserinde geçmektedir.
Kur'an'da Kârûn'dan Kasas, Mü’min ve Ankebût Sûrelerinde bahsedilmektedir. Ancak, tarihi bir kişilik olarak Kroisos, Kur'an'da adı geçen Kârûn ile aynı kişi değildir. Burada, İsrailoğulları'ndan olduğu ve çok zengin olduğu söylenir. Kur'an'da serveti "Biz ona, anahtarlarını (bile taşımanın) güçlü bir topluluğa ağır geleceği hazineler verdik." şeklinde tanımlanır. Serveti ile böbürlenir ve "Bunlar bana bendeki bilgi ve beceriden dolayı verilmiştir," der. Mûsâ'nın mucizelerine inanmaz, onu yalancılıkla ve sihirbazlıkla suçlar. Bunun sonucunda Allah tarafından helak edilir. Sonuç olarak, Karun hikâyesinin, efsaneler ve halk edebiyatında bir yeri olsa da Kur'an'daki Karun hikâyesi ilahi kaynaktır. TDV İslam Ansiklopedisi'ne göre kıssa, "gerçekçi veya hayali, önemli-önemsiz başkalarına aktarılabilecek her tür olayı kapsamaktadır." Buna göre, Kur'an'da bahsedilen diğer kıssalarda olduğu gibi isimden ziyade, vermek istediği mesaj önemlidir.
Tevrat'a (Sayılar 16. bölüm) göre Korah, Dathan ve Abiram (Aviram) adında, beraberlerinde topluluk tarafından seçilen 250 kişi ile birlikte Musa ile tartışıp, Musa ve Harun'u ileri gitmekle suçlarlar. Bu kişiler yandaşları birlikte Rab (Yahova) tarafından diri diri ölüler diyarına yollanırlar. Ancak Tanrının öfkesi dinmez ve bu sefer bu kişilerin ölümlerini sorgulayan halka öldürücü hastalık (veba salgını) gönderilir. Ancak Tevratta Onların zenginliği ile ilgili bir ifade yer almaz. Tarihçi Taberi efsane ve deyimlerdeki kişinin Musa zamanında yaşayan farklı bir kişi (Koreh) olduğuna inanmıştır.
Kroisos, Arap, Yahudi ve İran (Pers) mitolojilerinde Kârûn şeklinde anılmaktadır. Mitolojiye göre, her tuttuğunun altın olması için ilâhlara yalvarır; bu dileği kabul edilince mutluluğa erişeceğini sanır. Ancak çok zengin olduğu halde mutluluğu bir türlü bulamayan kral acı içinde kıvranarak ölür.
Kroisos'un krallığı sırasında Lydia topraklarının sınırları.
Altın Kroisos sikkesi, Lydia, MÖ 550 civarlarında, günümüz Türkiye'de bulundu.
Ezop Kroisos'un önündeyken
Kroisos hazinesini Solon'a gösteriyor. Frans Francken the Younger, 17. yüzyıl
Testi üzerinde Kroisos tasviri.
3. Lig

| --- | --- |

Ülke:  Türkiye
Konfederasyon: UEFA
Takım sayısı: 53
Seviye: 4
Üst lig: 2. Lig
Alt lig: Bölgesel Amatör Lig
Son şampiyon: 1. Grup: Kepezspor  2. Grup: Batman Petrolspor 3. Grup: Karaköprü Belediyespor 4. Grup: Adana 1954
Yayıncı: HT Spor
Resmî site: TFF resmi site
 2024-25 3. Lig
3. Lig ya da sponsorluk anlaşması gereğince Nesine 3. Lig, Türkiye'deki profesyonel ligler içerisinde 4. kademede ve en altta bulunan ligdir.
1967'de başlayan 3. Lig, 1980-1984 yılları arasında uygulamadan kaldırıldı. 2001'e kadar 3. kademe olarak kalan lig, aynı yıl 2. Lig'in kurulmasıyla 4. kademeye dönüşmüştür. 2024-25 sezonunda Nesine ile yapılan sponsorluk anlaşması sonucu Nesine 3. Lig adı altında oynanmıştır.
Kasım 2023 tarihinde Filbox, 3. Lig maçlarının yayın haklarını aldığını duyurdu. 6 Mart 2024'te TFF, her hafta düzenli olarak ligden bir maçın federasyonun YouTube kanalından canlı yayımlanacağını açıkladı. Daha sonra bu sayı haftada 10 maça çıktı. 16 Ocak 2025'te yayın haklarının HT Spor tarafından sezon sonuna kadar satın alındığı açıklandı.