Kırda Öğle Yemeği
Resim > İkonografi ve yaratıcılık

Kırda Öğle Yemeği'ni yaptığı dönemlerde Manet'nin tarzı da seçtiği konular kadar ilgi çekici bulunuyordu. Aydınlık ve karanlık ögeler arasında hiçbir geçiş yapmayan ressam, bilinen yumuşak tonlar yerine güçlü kontrastları tercih ediyor ve perspektife önem vermiyordu. Kırda Öğle Yemeği, ressamın Rönesans'tan beri var olan resim geleneğini kırıp modern sanatın başlamasına sebep olduğu önemli bir yapıtaşıdır.
Manet'nin Kırda Öğle Yemeği'nde çıplak bir kadının tamamen giyinik iki erkeğin yanında oturmuş olması halkın büyük tepkisini çekti. Diğer ressamların da daha önce çıplak kadınlarla giyinik erkekleri bir arada çizmiş olmalarına rağmen, eserin bu kadar eleştirilmesinin sebebi Manet'nin yarattığı sahnenin gerçek görünmesiydi. Tablodaki gerçekçilik, süregelen resim geleneğini kırıyordu. Çıplak kadın, bakışları ile izleyicileri utandırıyordu; oysa yanında oturan iki erkek kadının durumuyla ilgilenmiyor gibi görünüyorlardı. Tabloda ressam, karakterlerinin ne yaptığını değil, onları ve çevrelerini nasıl algıladığını anlatmaya çalıştı. Karakterleri üç boyutlu figürler olarak değil, parlak renklere sahip geniş iki boyutlu şekiller olarak çizdi.
Bu tarzıyla da Manet izlenimciliğin temellerini atmış oldu. Ayrıca, geniş fırça darbeleri kullanarak farklı renkleri yan yana yerleştirmesi ve şekillerin gerçek görünmesi için fırça darbelerini gizlemeye çalışmaması, tablodaki diğer izlenimci ögelerdi. İzleyicinin tuval üzerindeki boyayı görmesinden yana olan Manet, ışığa odaklandı.
Rönesans eserlerinde giyiniklik bedeni temsil ederken, çıplaklık bedenden ayrılmış olan ruhani gücü temsil ederdi. Örneğin, Botticelli'nin Venüs'ün Doğuşu isimli eserinde kadının denizin ortasında çıplak bir şekilde doğmasının sebebi, ruhani gücün bedenden ve bu yüzden de elbiselerden ayrı olmasıdır. Oysa Manet çıplağını idealleştirmediği ve tanrısal göstermediği için dönemin sanat severlerini çok şaşırttı. Daha sonraki yüzyıllarda yaşayan ve çıplak kadınları sinema filmlerinde, reklamlarda, televizyon dizilerinde sık sık gören insanların aksine, bu izleyiciler için çıplaklık ancak klasik betimlemelerde kabul edilebilirdi.
Sanat tarihçileri, Manet'nin renk konusunda bir devrim yaptığını iddia ettiler. Geniş fırça darbeleri kullanan ressam, önden gelen ışık kaynağı ile modelleri aydınlatarak biçimlendirmeyi azalttı ve renkler arasındaki geçişlerin çok sert olmasını sağladı. Eserdeki ana şekiller ya hiç ışıklandırılmamıştı ya da tek kaynaktan gelen ışıkla aydınlatılmıştı. Tuval yüzeyindeki renklerin düzenlenmesine çok önem veren sanatçının tablosu bir taslak gibi görünüyordu. Işıklandırmanın önemli rol oynadığı bu tabloda Manet, modern bir yaklaşımla göz aldatmalarından uzaklaştı ve yüzeyin iki boyutluluğuna dikkat çekmeye yöneldi. Tablonun perspektifindeki kasıtlı beceriksizlik, eserdeki ögelerin sahne malzemelerine benzemesi ve doğal olmayan ışık, modellerin ressamın stüdyosunda poz verdiğini ispatlıyordu. Modeller, özellikle de çıplak model, bilinçli olarak doğal olmayan bir şekilde çizilmişti. Titian'ın çıplakları izleyiciyi kendisine dokunmaya çağırır gibiyken Manet'nin modeli sadece övücü olmayan bir şekilde çizilmemiş, aynı zamanda sert bir ışıkla önden aydınlatarak teninin solgun görünmesi sağlanmış ve bedeninde kaba kahverengi lekeler oluşturulmuştu. Bedenin idealleştirilmemiş bu hali, ön plandaki başarılı piknik sepeti natürmortu ile tezat oluşturuyordu.
Şekilleri basitleştiren, hacim verebilmek için açık tonlarla koyu tonları birlikte kullanan, manzarayı bir fotoğraf makinesinin gerçekçiliği ile resmeden Manet'nin bu tekniği izleyicileri resim yüzeyine odaklanmaya zorladı. Rönesans'tan beri ressamlar, bir pencereden bakıldığında görülebilecek manzaralara yoğunlaşmışlardı. Oysa Manet'nin küçültülmüş modellemesi ve perspektifi, izleyicinin dikkatini boyanmış şekillerle kaplı düz alana çekiyordu.
Tablo, geçmişin başarılı tarihi resimlerinden, portrelerinden, pastörel, nü ve hatta dini resimlerinden pek çok karmaşık alıntı içeriyordu. Manet, ön plandaki karakterleri üçgen bir kompozisyonda sunması, sol ön taraftaki natürmort düzenlemesi, arka planda tanrıça edasıyla banyo yapan kadın betimlemesi ile geleneksel ögeleri selamlıyor gibiydi. Tablonun sol alt tarafında zor fark edilen gülümseyen bir kurbağa vardır. Manet, bu kurbağayla tarihi resimlerde bulunan köpek geleneğine gönderme yapmaktadır.
Eserdeki karakterler arasındaki ilişkinin anlaşılamaması sebebiyle tablo, izleyicileri için hâlâ gizemini korumaktadır. O dönemde sandala binen, yürüyüş yapan, dans eden, içki içen ya da tiyatro seyreden çiftlerin tabloları sık sık yapıldı. Bu çalışmalarda vurgulanan çoğunlukla kadın olurken, erkek bir eşlikçi olarak çizildi. Kırda Öğle Yemeği'nde de yemek yemek, içki içmek, banyo yapmak ya da sandalla gezmek gibi konulara yer verilmişti. Fakat, modelin bu aktiviteleri yapmak için çıplak olması gerekmiyordu. Arka planda banyo yapan kadın bile giyinikken, ön plandaki kadının çıplaklığın sebebi anlaşılamadı ve tablonun, içerdiği herhangi bir temayı anlatmak için çizilmediği görüşünü doğurdu. Ayrıca model, erkeklerle cinsel ilişkiye girmek amaçlı üstünü çıkarmış gibi de görünmemektedir. Erkekler de kadının çıplaklığının farkında değil gibidirler. Ferdinand Leenhoff'un bakışları uzaktaki bir noktaya odaklanmış gibiyken Gustave/Eugène Manet kadının baktığı yöne bakmakta fakat kadınla ilgilenmemektedir.
Kırda Öğle Yemeği'ndeki iç içe geçmiş çok sayıdaki tür, Jackson Pollock tablolarındaki birden çok sayıdaki metafora benzer. Tablo bir manzara resmi ya da tarihi resim değildir. Natürmort ya da nü de değildir. Bu türlerin daha fazlasıdır. Manet, modern bir ressam olarak eserine "güzel bir resim" haricinde hiçbir şey koymamayı düşünmüş ve tabloyu sanata dikkat çekmek için kullanmıştır. Kırda Öğle Yemeği'ni gizemli, anlaşılmaz, kışkırtıcı ve edepsiz gösteren de ressamının bu uğraşıdır.