stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Super Nintendo Entertainment System
Çevre Aygıtları

SNES standart kontrolcüsü, NES tasarımına sadık kalarak elmas formundaki iki ek ön düğme ve iki sırt düğmesi bulundurur. Altı aktif düğme eklenmesi Street Fighter serisinin popülerliği göz önüne alınarak yapılmıştır. Aynı zamanda daha sonra NES-102 model denetleyicileri için de kullanılan ergonomik bir tasarıma sahiptir. Japon ve PAL bölge sürümleri sistemin logosunda bu butonların dört rengini kullanırken  Kuzey Amerika versiyonu yenilenen sürümle eşleşecek şekilde lavanta ve mor renkler içerir, açık renk olanlar içbükeyden ziyade dışbükey yüzeye sahipti. Sonraki oyun konsollarından bazıları Wii Classic Controller ve PlayStation, Dreamcast, Xbox gibi kendi kontrolcü tasarımlarını türetirken SNES, elemanlarından ilham almıştır.
Kullanım ömrü boyunca, SNES işlevselliğini eklenen bir dizi çevre aygıtını da piyasaya sürüldü. Bu aygıtların çoğu NES çevre aygıtlarının tarzında modellenmiştir: ayarlanabilir turbo ile Super Scope, NES Zapper tarzı  hafif silah işlevsel bir (Super Scope'un kablosuz özellikleri de vardı) ve NES Advantage ile benzer ayarlara sahip Super Advantage bu cihazlar arasındadır. Nintendo ayrıca Mario Paint oyunu ile birlikte SNES Mouse yayımladı. Hudson Soft, Nintendo lisansı altında, popüler Bomberman oyun serisi ile kullanılması için Super Multitap adında bir kontrolcü geliştirdi. Daha sıra dışı denetleyiciler arasında ASCII Stick L5, BatterUP beyzbol sopası ve TeeV Golf golf sopası bulunmaktadır.
Nintendo SNES üzerinde NES oyunlarının çalıştırılabilmesi için bir bağdaştırıcı yayınlamazken, Super Game Boy bağdaştırıcı kartuşu, SNES'in Nintendo'nun taşınabilir Game Boy sistemi için tasarlanmış oyunlarını oynatmasını sağlar. Süper Game Boy, Game Boy üzerinde renk paletinde değişim, özel ayarlanabilir ekran sınırları da dahil olmak üzere bazı gelişmiş oyunların SNES'te oynanabilmesini sağlayan özellikler bulundurmuştur. Japonya da Süper Game Boy 2, yayınlandı ki bunda İkinci bir Game Boy'un  çok oyunculu oyunlar için iletişim sağlaması amacıyla bir iletişim noktası eklendi.
NES konsolunda olduğu gibi, SNES oyunlarının kullanımı için tasarlanmış Game Genie hile kartuşunun yeni bir sürümünü de dahil olmak üzere, lisanssız üçüncü parti çevre birimleri de yeni konsoldan kendi payını da almayı başardı. Genel olarak, Nintendo'nun lisanssız SNES çevre birimlerine, NES çevre birimlerine kıyasla daha fazla tolerans gösterdiği görülmüştür.
SNES'in piyasaya sürülmesinden kısa bir süre sonra bazı şirketler Super Joker, Super Pro Fighter Q ve Game Doctor (oyun doktoru) gibi yedekleme aygıtları pazarlamaya başladı. Bu cihazlar, kartuşun arızalanması halinde, bir kartuş yedeğini oluşturma amacıyla satıldı. Ancak, bu cihazlar internetten indirilmiş kopyalanan ROM imajlarını çalıştırmak ya da telif hakkı yasalarını ihlal ederek kiralanmış video oyunları kopyasını oluşturmak için kullanılmış olabilir.
Yükseltme Çipleri

SNES için genel planın bir parçası olarak, birkaç yıl içinde kullanılmaz hale gelecek pahalı bir CPU kullanmak yerine, donanım tasarımcıları, çoğu NES oyununda bulunan MMC yongaları gibi, konsola özel yardımcı işlemci yongalarının eklenmesini kolaylaştırdı. Bu, genellikle kartuş kartı kenarındaki 16 ek pin ile gerçekleştirilmektedir.
Super FX, ana CPU'nun gerçekleştiremeyeceği işlevleri gerçekleştirmek için tasarlanmış bir RISC CPU'dur. Çip, öncelikle çokgenler, doku haritalama ve ışık kaynağı gölgelendirme ile yapılmış 3B oyun dünyaları oluşturmak için kullanılır. Çip ayrıca 2D oyunları geliştirmek için de kullanılabilir.
Nintendo sabit noktalı dijital sinyal işlemcisi (DSP) çipi, hızlı vektör tabanlı hesaplamalara, bitmap dönüşümlerine, hem 2D hem de 3D koordinat dönüşümlerine ve diğer işlevlere izin verdi. Çipin, her biri fiziksel olarak aynı, ancak farklı mikrokoda sahip dört revizyonu mevcuttur. Daha sonraki 1A ve 1B hata düzeltme revizyonları dahil olmak üzere DSP-1 sürümü en sık kullanılan versiyondur; DSP-2, DSP-3 ve DSP-4 çipleri ise yalnızca birer oyunda kullanılmıştır.
Konsoldaki 5A22 CPU'ya benzer şekilde SA-1 yongası, 10 MHz'de saat hızına sahip 65c816 işlemci çekirdeği, bir bellek eşleyici, DMA, açma ve bit düzlemi dönüştürme devresi, birkaç programlanabilir zamanlayıcı ve CIC bölge kilitleme işlevi içerir.
Etkileri

SNES, Japonya'da  23,35 milyon ve Amerika'da satılan 17,17 milyon birim ile toplamda dünya çapında 49,10 milyon satış rakamına ulaştı. SNES, 61,91 milyon adet satılan NES'in başarısını tekrarlayamamasına rağmen, kendi döneminin en çok satan konsolu oldu. Mega Drive (Sega Genesis), dünya çapında satılan 29-30 milyon birim ile ikinci olurken ve TurboGrafx-16 dünya çapında 10 milyon satış yaparak üçüncü oldu.
SNES genellikle en iyi video oyunu konsolları arasında kabul edilmiştir. 2007 yılında, GameTrailers ilk on listesinde tüm zamanların en iyi ikinci konsolu olarak Super NES'i ses, grafik ve en kaliteli oyunlar kütüphanesi nedeniyle, "oyun tarihine damgasını vuran konsol" olarak göstermiştir. Teknoloji köşe yazarı Don Reisinger oyun kalitesi ve NES'den sonra gerçekleştirilen gelişimi dikkate alarak, 2008 yılı Ocak ayında SNES'i tüm zamanların en büyük konsolu ilan etti. SNES, GamingExcellence ve GameDaily gibi kaynaklar tarafından da tüm zamanların en iyi oyun konsolları arasında sayılmıştır. 2009 yılında, IGN konsolun ses kalitesine ve Yüksek kaliteli (AAA) oyunların yoğunluğuna övgüde bulunarak, Super Nintendo'yu en iyi dördüncü video oyun konsolu ilan etmiştir.
Farklı kartuş şekillerinin karşılaştırması
Üstte: Kuzey Amerika tasarımı
Altta: Japonya ve PAL Bölgesi tasarıı.
Alttaki kartuş aynı zamanda yükseltme çiplerinin kullandığı opsiyonel pinleri de göstermektedir.
Nintendo Super Game Boy.
Çelik (şarkıcı)

| Çelik   |
| --- | --- |
Doğum: Çelik Erişçi 12 Mayıs 1966 (58 yaşında) İstanbul, Türkiye
Tarzlar: Türk pop müziği
Meslekler: Müzisyen
Çalgılar: Gitar, Kontrbas, Bas Gitar
Etkin yıllar: 1985-günümüz
Müzik şirketi: Raks, Plaza, Universal, Artistanbul, Seyhan, Statu, Eflatun, Avrupa, DMC, Arpej Yapım
İlişkili hareketler: İzel-Çelik-Ercan
Resmî site: www.celikerisci.com
Eş: Buket Saygı (2002-2005)
Çocukları: Atilla Ata Erişçi

Çelik Erişçi ya da bilinen adıyla Çelik (d. 12 Mayıs 1966, İstanbul), Türk müzisyen, şarkıcı ve besteci.
1990'lı yılların en popüler pop müzik sanatçılarından birisidir. İzel Çeliköz ve Ercan Saatçi ile birlikte kurdukları İzel-Çelik-Ercan üçlüsünün 1991 yılında çıkardığı Özledim albümü ile tanındı. 1992 yılından itibaren müzik kariyerine solo olarak devam etti.
Yirminin üzerinde albüm çıkaran Çelik'in popüler parçaları arasında 'Hercai', 'Ateşteyim', 'Meyhaneci', ‘Kızımız Olacaktı’, ‘Yaman Sevda’ adlı şarkılar bulunur.
Yaşamı

1966 yılında İstanbul'un Eyüpsultan ilçesinde doğdu. Babası Arnavut kökenli, annesi Sinop, Ayancık, Aliköylüdür. Mesleği terzilik olan babasının Sütlüce'deki Arçelik fabrikasında işçi olarak çalışmaya başlamasından sonra ailesi fabrikanın uğur getirdiğine inandığı için adını “Çelik” koydu.
İlköğrenimini Pendik Süreyya Paşa İlkokulu'nda, ortaokul ve ortaöğrenimini Pendik Lisesi'nde tamamladı. 1985'te İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'na girdi ve Kerim Soysal gözetiminde kontrabas eğitimi aldı. 1990 yılında konservatuvardan mezun oldu. Çelik'in o yıllardaki hayali New York Filarmoni Orkestrası'nda kontrbas sanatçısı olarak yer almaktır.
Bir yıl ara verdikten sonra aynı kurumda başladığı yüksek lisans eğitimi 1996'da "Türk Pop Müziğinde Türk Müziğinin Etkileri" konulu yüksek lisans tezini vererek tamamladı. Tezinde  1990-1995  döneminde çıkmış ve tutulmuş Türk pop müziği kasetlerindeki Türk müziği etkilerini inceledi. Ardından  aynı kurumda doktora programına başlayarak "Sanatta Yaratıcılık" konulu  çalışmalar yaptı.[kaynak belirtilmeli]
Öğrencilik yıllarında babasının ölümü üzerine ailesinin geçimini sağlamak için İstanbul'daki bazı mekanlarda sahne aldı. Önce solo olarak gitar çalıp şarkı söyleyen sanatçı, daha sonra  okuldan arkadaşı İzel Çeliköz  ile İzel-Çelik ikilisi olarak sahne aldı. Elma Kabare'de Müjdat Gezen, Cenk Koray, Cem Özer, Ayşen Gruda gibi ünlü isimlerle çalıştı.
Müzik kariyeri > İzel-Çelik-Ercan üçlüsü

1988'de İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'ndan okul arkadaşları İzel Çeliköz ve Ercan Saatçi ile birlikte üçlü bir grup kurdu. İzel-Çelik-Ercan Üçlüsü adını alan grup 1991'de "Özledim" adlı bir albüm çıkardı. Aynı yılın sonlarında Ajda Pekkan ile birlikte Almanya'ya gidip ön grup olarak turnede sahneye çıkan grup, bir ay süren bu turnedeki performansları ile Türkiye'de tanındı.   Satışı bir milyonu geçen Özledim albümü, Türkiye'de yılın en  çok satan albümlerinden biri oldu.
Grup, İstanbul Altın Güvercin Müzik Yarışması'nda sözü ve bestesi Çelik'e ait olan "Dön Artık" isimli parçayla üçüncü oldu. 1992 Hürriyet gazetesinin düzenlediği Altın Kelebek Ödülleri'nde En İyi Grup Ödülü'nü aldı.
Çelik, 1992'de gruptan ayrıldı ve solo müzik kariyerine devam etti.
Müzik kariyeri > Solo müzik kariyeri

Çelik'in ilk solo müzik albümü Ateşteyim 1994 yılında piyasaya çıktı. 11 parçanın yer aldığı albümde yer alan başta 'Ateşteyim', 'Güle Güle', 'Meyhaneci' olmak üzere hemen her parça hit hâline geldi. 1995 yılında Altın Kelebek Ödülleri'nde Yılın En İyi Erkek Pop Sanatçısı Ödülü'ne layık görüldü.
1995 yılında Rod Stewart'ın İstanbul İnönü Stadı'nda verdiği konserde ön grup olarak sahne aldı. Aynı yıl  Makedonya'daki bir uluslararası yarışmada 'Sevemem' isimli şarkıyla ikincilik ödülü aldı.[kaynak belirtilmeli] Bütün sözleri ve müzikleri kendisine ait olan ikinci albümünü 1995 yılında çıkardı. Benimle Kal  adlı bu albümde yer alan 'Hercai' adlı şarkısı 1995 Kral TV Video Müzik Ödülleri'nde En İyi Beste Ödülü'nü aldı. Bu albümdeki Atam adlı şarkısını Mustafa Kemal Atatürk'e ithaf etti. Sonraki albümlerinde de Atatürk'e ithaf edilmiş 'Yüce Atatürk', 'Yüce Atam', 'Atam' adlı şarkılara yer verdi.
Yaman Sevda (1996), Sevdan Gözümün Bebeği (1997) albümlerini peşpeşe çıkardıktan sonra  ilk dört albümden seçtiği hit parçaları içeren Sevgilerimle (1998)  albümünü çıkardı. Daha önce İzel Çeliköz'ün seslendirdiği "Kızımız Olacaktı" isimli şarkıya da yer verdi. Kızımız Olacaktı, Çelik'in hit parçaları arasında yer aldı.
Altıncı albümü  'O'nu Düşünürken (1999)'deki 'Veda Etmem' adlı parça listelere girdi. Yedinci solo albümü 'Unutamam' da perküsyon ustası Hossam Ramzy ve Gipsy Kings grubundan Gerard Ferrer ve Lübnanlı Elissa Khoury ile çalıştı. 2001 yılında çıkardığı "8inci" adlı albümünü Sting’in, David Bowie'nin çalıştığı müzisyenlerle kaydetti; Hossam Ramzy, Manu Katche, Chris Botti, John Themis  bu albümde çalıştığı müzisyenlerdendi. Albümde sözü, bestesi ve düzenlemeleri tamamen Çelik'e ait parçalar yer aldı. İzel ile düet yaptığı 'Töre' ile  'Tövbe' ve çok hareketli 'Cici Kız' şarkıları hit oldu. 2002 yılında çıkardığı Yol  adlı albümde Ebru Gündeş ile beraber yaptığı “Sen Yoluna Ben Yoluma “isimli düet yer aldı.
2002 yılında Müjdat Gezen'in yazıp yönettiği 'Kabare Tri Peypırs' adlı kabare şovda Türkiye’nin tiyatro ile sahne dünyasından Müjdat Gezen, Nükhet Duru, Ayşen Gruda, İlhan Daner, Ateşböceği Ercan ve Cem Özer gibi tanınmış isimlerle birlikte yer aldı.
Universal Müzik şirketinin iflas etmesinden sonra eser hakları ödenmediği için sıkıntılar yaşadı. Başka plaka şirketleri çalışan sanatçı  'Affet' (2003), 'Gariban' (2005)' 'Kod Adı Aşk' (2006) ve beş yıl aradan sonra 'Kalp Gözü' (2011) isimli albümleri yayınladı. 2002 yılındaki Yol albümünden sonra çıkardığı albümler fazla satılmadı. 2012 yılında eski şarkılarını biraraya getirdiği, 'Milat' isimli albümü;  2013 yılında  'Best of Çelik' albümünü yayımladı.
“Yüksek Dozda Aşk” ve “Benimki de Kalp” isimli yeni şarkıları  2015 yılının hemen başında dijital platformda yer aldı. Yaz aylarında çıkaracağı albüm için çıplak biçimde kontrbas çalarken poz vermesi ile gündeme geldi. Atölye On isimli yapım şirketini kurdu. 2016 Şubat ayında "İyi Günde Kötü Günde" isimli albümünü yayınladı.
Diğer çalışmaları ve özel yaşamı

Çelik, müzik çalışmalarının yanı sıra  "Yumuşakçalar ve Diplomasi" (2004) isimli bir kitap, Yeni Çağ gazetesinde köşe yazıları yayımlamıştır.
2008-2010 yılları arasında müzik kariyerine ara vererek Azerbaycan'da yaşadı. Sanatçı, 2013 yılında 5 kişilik bir orkestra ile birlikte üç saat sahnede kaldığı Şizoid adlı müzikal gösteriyi sahneye koydu. Bu gösteride kadın kılığına girmesi ile gündeme geldi.
İki kez evlenip boşanan Erişçi, ikinci evliliğini manken Buket Saygı'yla yapmıştır. 2005 yılında boşanma ile sonlanan bu evlilikten Atilla Ata Erişçi adlı bir erkek çocuk sahibidir.
Diskografi > Albümleri

Özledim, İzel-Çelik-Ercan (Ekim 1991) Raks Müzik
Ateşteyim, (Şubat 1994) Raks Müzik
Benimle Kal, (1995) Plaza Müzik
Yaman Sevda, (1996) Plaza Müzik
Sevdan Gözümün Bebeği, (1997) Plaza Müzik
Onu Düşünürken, (1999) Plaza & Polygram Müzik
Unutamam, (2000) Universal Müzik
8inci, (2001) Universal Müzik
Yol, (2002) Universal Müzik
Affet, (2003) Art İstanbul
Gariban, (2005) Seyhan Müzik
Kod Adı Aşk, (2006) Seyhan Müzik
İz Düşümü, (2023) Arpej Müzik
Diskografi > Derleme albümleri

Sevgilerimle, (1998) PLAZA MÜZİK
Milat, (2012) Eflatun Müzik
Devir Değişti (Çelik Şarkıları), (2021) (saygı albümü) Arpej Yapım
Hediye, (2022) Arpej Yapım
Diskografi > Toplama albümleri

Best of Çelik, (2013) Universal Avrupa Müzik
Selam Söyle, (2013) Poll Production
Diskografi > EP'leri

Kalp Gözü, (2011) Statü Yapım
İyi Günde Kötü Günde, (2017) Arpej Yapım
Diskografi > Single'ları

Cici Kız (Dj Hakan Küfündür ile), (2014) DMC
Benimki de Kalp, (2015)
Tövbe Ettim, 2018
Ara Ara, 2019
Alerjen

Taramalı Elektron Mikroskobu'nda çeşitli polenlerin görünüşü. Polenler en bilinen alerjenlerdendir [kaynak belirtilmeli].
Alerjenler; yenildiği, solunduğu ya da dokunulduğu takdirde, vücutta immün sistem tarafından antijeni tanınarak, alerjik tepkiye sebep olup, antikor ürettiren maddelerdir [kaynak belirtilmeli]. Alerjenler, bağışıklık sistemi tarafından yabancı olarak algılanan ve genellikle dış ve iç mekan alerjenleri olarak ikiye ayrılan maddelerdir. Alerjenler, alerjik rinit gibi hastalıklara sebep olabilir. Alerjik rinite sebep olan alerjenler, ülkeden ülkeye ve hatta aynı ülkede farklı bölgelerde değişebilir. Alerjenler, vücuda solunum, sindirim veya enjeksiyon yolu gibi çeşitli yollarla girebilir. Hava yoluyla bulaşabilen alerjenler arasında ağaç, çim ve yabani ot polenleri, mantar ve küf bulunur. Ağaç polenleri erken ilkbaharda, çim polenleri geç ilkbahar ve erken yazda, yabani ot polenleri ise geç yazda ortaya çıkar. Ayrıca, toz akarları, hamam böceği dışkıları, kedi ve köpek tüyleri ile küf mantarları da yaygın alerjenlerdir .
Aşırı Duyarlılık Reaksiyonları

Coombs ve Gell, bağışıklık sisteminin aşırı duyarlılık tepkilerini dört ayrı kategoriye ayırmıştır. Bu tipler birbirinden bağımsız şekilde oluşmazlar. İlk üç tip, antikorlar aracılığıyla meydana gelirken, dördüncü tip reaksiyonlar T hücreleri ve makrofajlar tarafından gerçekleşir .
Tip I Aşırı Duyarlılık Reaksiyonları (Anafilaktik Reaksiyonlar): Bu tür reaksiyonlarda, bağışıklık sistemi antijene karşı gereğinden fazla veya yanlış tepki verir. Astım ve bazı gıda alerjileri bu tip reaksiyonlara örnek gösterilebilir .
Tip II Aşırı Duyarlılık Reaksiyonları (Sitotoksik Reaksiyonlar): Bu reaksiyonlar, antikorların hedef hücrelere bağlanıp onları tahrip etmesiyle oluşur. Kan uyuşmazlığı, bu reaksiyon tipine örnek verilebilir .
Tip III Aşırı Duyarlılık Reaksiyonları (İmmüno kompleks Reaksiyonları): Antijen-antikor komplekslerinin vücutta birikmesi sonucu damar duvarlarında hasar meydana gelir. Bu tür reaksiyonlar otoimmün hastalıklar gibi durumlardan kaynaklanabilir .
Tip IV Aşırı Duyarlılık Reaksiyonları (Gecikmiş Tip Reaksiyonlar): Antikorların yer almadığı aşırı duyarlılık reaksiyonlarıdır. Organ reddi gibi durumlar bu tip reaksiyona örnek gösterilebilir .
Özellikle Tip I aşırı duyarlılık reaksiyonları, alerjik rinit, astım, gıda alerjisi ve anafilaksi gibi yaygın ve potansiyel olarak ciddi alerjik hastalıkların temelini oluşturmaktadır. Tip I aşırı duyarlılık reaksiyonları, bağışıklık sisteminin alerjenlere karşı aşırı ve yanlış bir yanıt oluşturmasıyla meydana gelir. Bu reaksiyonların temelinde, mast hücreleri ve bazofillerin, IgE antikorları aracılığıyla aktive edilmesi ve histamin gibi inflamatuar maddelerin salınması yer alır .
Bu süreç, T yardımcı hücre tip 2 bağışıklık yanıtı tarafından yönlendirilir. Th2 hücreleri, alerjenlere özgü IgE antikorlarının üretimini artırır. Üretilen IgE antikorları, mast hücreleri ve bazofiller üzerindeki özel IgE reseptörlerine bağlanır. Bu hücreler, alerjenle tekrar karşılaştığında aktive olarak alerjik reaksiyonların başlamasına neden olur .
Yapılan araştırmalar, bu tip reaksiyonların sadece IgE aracılığıyla değil, aynı zamanda IgG, kompleman sistemi ve diğer bağışıklık elemanlarıyla da ilişkili olabileceğini ortaya koymaktadır. IgE'ye bağlı olmayan doğuştan gelen aşırı duyarlılık mekanizmaları da tanımlanmıştır.
Alerjenlerin tanı ve tedavisi için geliştirilen kılavuzlar, bu hastalıkların yönetimini kolaylaştırmaktadır. Mikrobiyota maruziyeti gibi çevresel faktörler, genetik yatkınlıklar gibi unsurların bu reaksiyonların gelişimindeki rolü, hastalığın daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamıştır .
Gıda Alerjisi

Gıda alerjisi, bağışıklık sistemi tarafından besinlere karşı gösterilen aşırı duyarlılık reaksiyonlarıdır ve çoğunlukla IgE aracılığıyla gelişir. Gıda alerjileri, IgE aracılı ve IgE aracılı olmayan olarak iki ana kategoriye ayrılır. Bu alerjik reaksiyonlar dünya çapında yaygın olarak görülmektedir ve Batı ülkelerinde özellikle çocuklarda daha fazla görüldüğü rapor edilmiştir. Gıda alerjisinin yaygınlığı, son yıllarda artış göstermiştir. Çocuklarda yaklaşık %8 oranında etkili olduğu tahmin edilmekte olup Asya ve Afrika gibi bölgelerde kentsel alanlarda daha sık gözlemlenirken, kırsal alanlarda daha düşük oranlar mevcuttur. Bu durum, çevresel faktörlerin ve genetik yatkınlığın etkisiyle daha fazla belirginleşmiştir . Alerjenle ilk karşılaşma sırasında genellikle belirgin bir alerjik tepki görülmez. Ancak, aynı alerjene yeniden maruz kalındığında, bağışıklık sistemi daha önce ürettiği IgE antikorları sayesinde alerjeni tanır. Bu da vücudun aşırı duyarlı bir şekilde tepki vermesine sebep olabilir. Gıda alerjisinin başlangıç aşamasında karın ağrısı, ishal, ciltte döküntü ve solunum sorunları gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Ancak, sonraki evrelerde daha ciddi bir reaksiyon olan anafilaksi görülebilir. Şekil 1'de, IgE aracılı gıda alerjisinin gelişimi ve buna bağlı belirtiler görsel şeklinde gösterilmektedir. Anafilaksi, yaşamı tehdit edebilecek bir alerjik reaksiyon olmakla birlikte, reaksiyonların şiddeti hafif, kendiliğinden sonlanan durumlardan ölümcül olabilenlere
kadar geniş bir aralıkta değişiklik gösterebilir .
Gıda alerjileri, genellikle astım gibi diğer alerjik hastalıkların artışına paralel olarak, gıda kaynaklı anafilaksi ve hastane yatışlarının da artmasına yol açmıştır. Yapılan araştırmalara göre, gıda alerjisi, anafilaksiye bağlı hastane yatışların büyük bir kısmını oluşturur. Ayrıca, gıda alerjisi bulunan çocukların önemli bir kısmı, birden fazla alerjiye sahip olup bu durum yaşamlarını daha karmaşık hale getirmektedir .
Gıda Alerjisinde Tedavi ve Yönetim

Gıda alerjisinin tedavisinde şu an için kesin bir çözüm bulunmamaktadır. Alerjenlerden kaçınma, bu alerjilerin yönetimindeki temel yaklaşımdır. Alerjenlere maruz kalındığında hızlı müdahale edebilmek için hastalar, genellikle adrenalin oto-enjektörleri gibi acil ilaçlarla donatılmaktadır. Ancak, gıda alerjisinin yönetimi yalnızca alerjen kaçınması ile sınırlı olmayıp diyet kısıtlamaları gibi ek beslenme sorunlarına yol açabilir. Gıda alerjisi, çocukların fiziksel sağlıklarının yanı sıra, ruhsal sağlıkları üzerinde de olumsuz etkiler yaratabilir. Ayrıca, ailelerin gıda alerjisi ile başa çıkarken karşılaştıkları sosyal ve ekonomik zorluklar da önemli bir sorundur .
Gıda Alerjisi Epidemiyolojisi

Gıda alerjilerinin en yüksek görülme sıklığı bebeklik ve erken çocukluk dönemlerinde görülür. Özellikle süt ve yumurta alerjileri, genellikle bu yaş grubunda çözülürken, fıstık ve ağaç yemişleri alerjileri, geç çocukluk dönemine kadar devam edebilir. Bununla birlikte, gıda alerjisi görülme sıklığı ülkeler arasında büyük farklılıklar göstermektedir. Bazı ülkelerde, özellikle kırsal alanlara göre kentsel alanlarda daha yüksek oranlar gözlemlenmiştir. Çocuklarda egzama ve diğer alerjik durumlar, gıda alerjilerinin gelişimiyle ilişkilendirilen en güçlü risk faktörlerden biridir .
Gıda Alerjisi için Önleme ve Risk Faktörleri

Gıda alerjisini önlemeye yönelik çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Yapılan araştırmalar, probiyotikler, balık yağı takviyeleri ve alerjenik gıdaların bebeklik ve erken çocukluk döneminde tanıtılmasının zamanlaması gibi faktörlerin gıda alerjisi riskini etkileyebileceğini göstermektedir. Mikroplarla daha fazla temas ve özellikle evcil hayvanlarla yaşamak gibi durumlar bağışıklık sisteminin güçlenmesine katkı sağlayarak gıda alerjisi riskini azaltabilir .
Gıda Alerjisinde Tanı

Alerjen tanısı için deri prick testi ve/veya spesifik IgE testleriyle tanı koyulabilir. Ancak, deri testi ve/veya spesifik IgE pozitifliği her zaman klinik semptomlarla uyumlu olmayabilir. Bu nedenle, hastanın öyküsünde belirtilen semptomlarla uyumlu ve deri testinde anlamlı pozitif sonuç veren alerjenlerin seçilmesi önemlidir. Ayrıca, yaşanılan bölgedeki alerjen türleri ve bu alerjenler arasında oluşabilecek çapraz reaksiyonlar dikkate alınmalıdır. Tedavi için genellikle tek bir alerjen tercih edilmelidir. Ancak, karışım aşıları kullanılacaksa, alerjenler arasındaki çapraz reaktivite, her bir alerjenin optimum dozu ve olası etkileşimler göz önünde bulundurulmalıdır. Çapraz reaktivite, bağışıklık sisteminin bir alerjene karşı duyarlı hale geldikten sonra, benzer yapıdaki diğer maddelere de tepki vermesi durumudur .
Gıda Alerjisinde Tedavi

Gıda alerjilerinin tedavisinde son yıllarda önemli yenilikler ortaya çıkmıştır. Bu tedavi yöntemlerinin güvenliği ve etkinliği, tedavi edilen yaş grubu göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir. Temelde, bu tedavilerin çoğu, bağışıklık sisteminin alerjenlere karşı aşırı tepki vermesini engellemeye ve duyarsızlaştırmaya yöneliktir .