stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vefa Lisesi
Tanınmış öğretmenleri

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Ahmet Rıfkı Efendi  İsmail Safa  Hüseyin Cahit Yalçın  Faruk Nafiz Çamlıbel  Reşat Nuri Güntekin  Reşat Ekrem Koçu  Turan Tanın  Nevzat Ayasbeyoğlu  Saim Turgut Aktansel  Nurettin Topçu  Celal Öğütçü  |  Lütfü Öztabağ  Osman Horasanlı  Murat Uraz  Rıfat Necdet Evrimer  Ziver Tezeren  Şahap Öktem  Behice Kaplan  İbrahim Necmi Dilmen  Muallim Rıfat  Süleyman Şevket  Enver Behnan Şapolyo  |  İhsan Irk  Adil Teoman  Belkıs Balkır  Cihat Arbek  Meliha Alagün  Süheyla Berker  Himmet Akın  Azade Tokdil  Fikret Ateş  Sevinç Aktansel  Sakin Öner  |
Faruk Nafiz Çamlıbel
Reşat Ekrem Koçu
İbrahim Necmi Dilmen
Vefa Marşı

Vefa Marşı, 1953 yılında okulun edebiyat öğretmeni merhume Behice Kaplan tarafından yazılmış, okulun müzik öğretmeni merhum Şahap Öktem tarafından bestelenmiştir.
Biz Vefa Lisesi öğrencileri

Bilgi ordusunun gönüllü eri

Kalbi sevgi dolu, fikri ileri

Aydınlatacağız yurtta her yeri
Senin için ilim, irfan, şeref, şan

Senin için her şey, ey güzel vatan
Kalbimizde bu hür mukaddes toprak

Elimizde ecdat kanlı al bayrak

Nesil nesil, alev alev yanarak

Vefalılar sana geliyorlar bak...
Senin için ilim, irfan, şeref, şan

Senin için her şey, ey güzel vatan
Vefa Marşı > Vefalılık Andı

Vefa Lisesi'ne yeni katılan öğrencilerin "Vefalı" oldukları Rozet Takma Töreni'nde içtikleri anddır.
Biz Vefalı Gençler olarak;

Atatürk’ün ilke ve inkılaplarından ayrılmayacağımıza,

Türkiye Cumhuriyetini sonsuza kadar yaşatacağımıza,

Akıl, bilim ve çağdaş uygarlık yolundan sapmayacağımıza,

Sevgi ve hoşgörü ile tüm insanlığı kucaklayacağımıza,

Okulumuzu başarı ile temsil edeceğimize,

Namusumuz ve şerefimiz üzerine and içeriz.
Vefa kuruluşları > Vefalılar Derneği

Vefa Lisesi mezunları, öğretmenleri ve mensupları tarafından kurulan ilk dernek, 21 Temmuz 1947 yılında faaliyete geçen "Vefa’dan Yetişenler Derneği"dir. Başlangıçta başarılı hizmetler veren "Vefa’dan Yetişenler Derneği"nin zaman içerisinde fonksiyonunu yitirmesi üzerine, bir devamı olarak 27.12.1973 tarihinde "Vefalılar Derneği" kurulmuştur.
Vefa kuruluşları > Vefa Lisesi Eğitim Vakfı

Vefa Lisesi Eğitim Vakfı, 1989 yılında görev yapmakta olan Vefalılar Derneği Yönetim kurulu, Denetleme Kurulu ve Divan Kurulu üyelerinin ortak girişimiyle 41 kişilik kurucular kurulu oluşturularak 20 Haziran 1990 tarihinde "Vefa Vakfı" adıyla kurulmuş olup, Türkiye'ye eğitim alanında katkı sağlamayı hedefleyen bir sivil toplum kuruluşudur. Vakfın adı 11 Nisan 2002 tarihinde "Vefa Lisesi Eğitim Vakfı" olarak tescil edilmiştir. Vefa Lisesi Eğitim Vakfı, Vefa Lisesi'nde okumuş, okutmuş, spor yapmış ve Yeşil-Beyazlı camiaya toplumsal veya sportif alanlarda katkıda bulunmuş olan Vefalıları çatısı altında toplamayı amaçlamıştır.
Vefa kuruluşları > Vefa Spor Kulübü

Vefa Spor Kulübü'yle ilgili daha fazla bilgi için: Vefa SK
Vefa Lisesi gençliğini spora yönlendirmek, böylece bedenen ve ahlaken sağlıklı nesiller olarak yetişmelerini sağlamak amacıyla kurulan Vefa Spor Kulübü'nün tarihçesini, kulübün 1 numaralı kurucusu Saim Turgut Aktansel, Aylık Ansiklopedi'nin 2.Cilt 15. sayısında özetle şöyle anlatmıştır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Vefa İdman Yurdu olarak resmen kurulmasına doğru müteşebbislerin bir araya gelişi ve ilk hareketler 1908 yılında Vefa’da başlamıştır. Bir yurt kurma teşebbüsü ve bu gaye etrafında çalışmalar okul içinde evvela bir sınıfın şubesinde doğmuş, sonra ikinci bir şubeye de geçmiş ve bir zaman sonra da bütün okula yayılmıştır. Vefa Yurdu Nizamnamesi daha mükemmel bir şekilde 1910 yılında yapıldı. Yurdun ilk forması yollu yeşil-beyazdı, rozeti de aynı renklerde idi. Vefa Lisesi Müdürü, öğretmen ve öğrencileri tarafından himaye gören kulüp daha da güçlendi. | „ |
Popüler kültürde Vefa Lisesi

Taylan Biraderler'in yönetmenliğini yaptığı, 2004 yılında gösterime girmiş olan Okul filminin dış mekân çekimleri Vefa Lisesi'nde yapılmıştır. Filmin afişinde "Orta Bina" (Mütercim Rüştü Paşa Konağı) yer almaktadır.
TRT Çocuk'ta yayınlanan İstanbul Muhafızları isimli çizgi dizinin 15. Bölümü Vefa Lisesi'nde geçmektedir.
Ulaşım

Vefa Lisesi, Tarihi Yarımada'nın Vefa semtinde, Şehzade Camii'nin hemen bitişiğinde yer almaktadır.
Unkapanı Atatürk Bulvarı üzerinde yer alan Vefa ya da İstanbul Büyükşehir Belediyesi durakları ile Şehzadebaşı Caddesi üzerindeki Şehzadebaşı durağından geçen otobüsler kullanılarak okula ulaşmak mümkündür.
M2 Vezneciler-İstanbul Üniversitesi metro istasyonu okula yaklaşık 500 metre uzaklıkta bulunmaktadır. T1 Laleli-İstanbul Üniversitesi ve Beyazıt-Kapalıçarşı tramvay istasyonları da yaklaşık 1 km uzaklıkta bulunmaktadır.
1869 Maarif-i Umûmiye Nizamnâmesi'ni hazırlayan Saffet Paşa
Vefa Lisesi (2020)
Vefa Lisesi
Vefa Bozası
"Yeşil-Beyaz" dergisinin Mayıs 2014'te yayınlanan sayısı
Vefa SK futbol takımının 1919'da çekilmiş bir fotoğrafı.
Ayvalık Adaları

Ayvalık Adaları
Ayvalık Adaları (Latince: Hecatonnesi, Grekçe: Ἑκατόννησοι Hekatonesoi) Balıkesir'in Ayvalık ilçesine bağlı adalar topluluğu. İrili ufaklı birçok adadan oluşmaktadır. Bunlardan en büyüğü Alibey (Cunda) adasıdır. Köprü ile önce Lale adasına daha sonra dolgu ile Ayvalık'a bağlandığından artık yarımada özelliği taşımaktadır.
Ayvalık koyu 22 küçük adayı ve adacıkları barındırır. Cunda dışında hiçbirinde yerleşim yoktur. Yalnız en büyüklerinden olan Çıplak adada koyun sürüleri bulunmaktadır. Ara sıra balıkçılar mola verirler. Motorlarla bu adalara geziler düzenlenir. İnce kumlu, uzun plajı ile Altınova Ayvalık-Ören arasındadır. Yazlık tatil siteleri yoğundur.
Ruanda Soykırımı

Katliamda öldürülen Tutsilere ait kafatasları
Nyamata Anıt Alanı, Ruanda.
Ruanda Soykırımı, Ruanda'da 1994 yılında yaklaşık yüz gün içinde 800.000 Tutsi ve ılımlı Hutu'nun, aşırı uç Hutular (Interahamwe) tarafından öldürülmesi olayıdır. Katliam, Tutsi destekli isyancı Ruanda Vatansever Cephesi lideri Paul Kagame'ye bağlı güçlerce, Hutu ağırlıklı hükûmetin düşürülmesi ile son buldu. Ardından yönetimden güç alan Tutsilerin öç bahanesiyle saldırması sonucu yüzbinlerce Hutu, komşu Zaire'e (Kongo Cumhuriyetine) sığındı. Fransa, soykırımı gerçekleştiren Hutu hükûmetinin o dönem içerisinde en yakın dostu ve destekçisi olması sebebiyle Ruanda Soykırımı'ndan en fazla sorumlu tutulan ülkedir.
Öncesi

1890 Brüksel Konferansı'nda Ruanda, bölgede neredeyse hiç Alman olmamasına rağmen egemen devletlerce Almanya idaresine verildi. Doğal kaynaklar açısından zengin diğer devletler varken, kendi payına bu fakir ve karasal devletin düşmesinde yarar görmeyen Almanya, 1907'ye kadar ülkeye bir idareci bile göndermedi. I. Dünya Savaşı'nın ardından Ruanda yönetimi Belçika'ya verildi. Belçikalılar Almanların aksine yönetimle daha fazla ilgilendiler. Doğal yaşam ihtiyaçlarını karşılamak dışında çalışmayan Ruandalılara kahve tarlalarında çalışma zorunluluğu ve çalışmayanlar için kırbaçla cezalandırma gibi yeni kurallar getirildi.
Ülkede o zaman yaşayanların %90'ı Hutu, %9'u Tutsi, %1'i ise Pigmeydi. Pigmeler yaşam alanı ve kültür olarak diğerlerinden farklı olsa da, o güne kadar bir arada yaşayan Tutsi ve Hutular birbirlerinden çok farklı görülmüyordu. Afrika siyasetinde yönetici ve yöneten unsurların birbirinden ayrılması prensibini uygulayan Belçikalılar bu politikayı Ruanda için kontrolün elde tutulmasının garantisi olarak gördüler ve bölgede bulunan azınlıktaki Tutsileri, Hutulara karşı desteklemek amacıyla ırka dayalı bazı ayrıcalıklar verdiler. Koloni güçlerine kolaylık olması amacıyla, herkese ırkını gösteren kimlikler dağıtıldı. Tutsi ve Hutuların aslında ortak olan dil-gelenek-etik geçmişleri ve kültürleri yok sayılarak, bir tür yapay ırksal ayrımcılığa başlandı. Belçikalı yöneticiler ayrımcılığı körüklemek amacıyla, işe alımlardan hastane kabullerine kadar bütün kararları ırksal farklılıklara göre almaya başladılar. Bu dönemde Tutsiler, Hutulara göre çok daha iyi yaşam şartlarına ve daha iyi işlere kavuştu. İnsanların hangi ırktan olduğuna karar verilirken bazı objektiflikten uzak ve akıl dışı kriterler kullanılmıştır. Etiyopya kökenli olduğuna inanılan Nuh'un soyuna dayandırılan Tutsilerin daha ince yapılı ve narin bir görünüşe sahip olduğu iddia edilmiş ve uzun boy, güzel görünüm gibi fiziki özellikleri olanlar Tutsi sayılmıştır. Bunun yanında zengin olanlar, örneğin, 10 inekten daha fazlasına sahip olanlar da Tutsi olarak kaydedilmiştir.
Daha sonra üniversiteler, eğitim ve sosyal olanaklar Hutulara neredeyse tamamen kapanmıştır. 1950'lere kadar Tutsileri Hutulardan üstün tutma siyaseti güden Belçika, bu tarihten sonra savaşın ardından özgürlükçü akımların güç kazanması üzerine, Hutuların üzerindeki baskıyı hafifletmiş, hatta zamanla, sayıca üstünlüklerinden ötürü Hutuları desteklemeye yönelmiştir. Bunun bir sebebi de, uzun vadede ülkedeki yönetimin seçimler aracılığı ile sayıca üstün Hutulara geçme olasılığının artmasıdır. Belçika; Ruanda ve Burundi'yi, 1962 yılında her iki devlet bağımsızlıklarını kazanana kadar yönetti. Bu dönemdeki Belçika yönetimi tıpkı İngilizlerin Güney Afrika Cumhuriyeti'nde uyguladıkları gibi, yerli halk üzerinde acımasız ve adaletsiz olmakla suçlanmıştır.
Nedenleri

Soykırımın nedeni olarak, Avrupa kaynaklı ırk temeline dayalı teoriler de öne sürülmektedir. Avrupa'da o dönemde, ırk üzerine düşünce üreten bazı çevrelerce, Ruanda bölgesinde yaşayan insanların, ari ırk ile aşağı ırk olarak kabul edilen zenciler arasında bir tür geçiş ırkı olduğu iddia edilmiştir. Bu yüzden Hutuların, Tutsileri gerçek Ruandalı olarak değil, kendilerini sürekli aşağılayan ve sömüren Avrupalıların ülkelerindeki işgalci akrabaları olarak değerlendirdikleri iddia edilmiştir. Benzer olaylar başka ülkelerde örneğin Sudan'da da görülmüştür.
Bir başka neden olarak, özellikle Tutsi bölgelerinde kalan verimli tarım alanlarının Hutularca ele geçirilme isteği de gösterilmektedir. Zengin komşularının mallarını ele geçirmek isteyen Hutuların, özellikle Tutsileri öldürdükleri ve katliamın bir anda yayıldığı da düşünülmektedir.
Sorumluları

Yaşanan katliamın ardından, sorumluların tespit edilmesi ve yargılanması için çalışmalar yapılmıştır. Ancak sorumluların sayısının fazlalığı ve yaşanan olayların yıkıcılığı yüzünden, yargılamada bazı sorunlar yaşanmıştır. Katliam sırasında neredeyse tümüyle yok olan devlet kurumlarının olmaması sebebiyle, katliam sanıklarının büyük kısmı kendi köylerinde yaşamaya devam etmiştir. Katliamın acısının halk üzerinde yarattığı etkinin dindirilmesi amacıyla, halkın kendi kuracağı mahkemelerde alacağı kararların adli olarak tanınacağının bildirilmesi üzerine "halk mahkemeleri" (gacaca) 3'ten fazla insan öldürenleri yargılamış ve halk kendi cezasını kendisi vermiştir. Daha büyük suçlular için Birleşmiş Milletler gözetiminde Arusha Tanzanya'da bir uluslararası suç mahkemesi kurularak yargılamalar sürdürülmüştür.
Sonuçlar

Bütün politik ve ekonomik yardımlara rağmen Ruanda, yaşanan soykırımın şokunu atlatamamıştır. Ülkenin yakınında meydana gelen Kongo savaşları sebebiyle ülkede ekonomik ve sosyal açıdan istenen ilerleme sağlanamamıştır. 1999'da katliamın ardından yapılan ilk seçim de politik istikrarı sağlayamamıştır.
31 Mart 2005'te, Interahamwe'nın ardından kurulan Demokratik ve Özgürlükçü Ruanda Güçleri (FDLR), soykırımı kınayarak iç savaşa son verdiğini açıklamıştır.
Sonuçlar > Hayvanlara etkileri

Kurulduğu 1934'ten beri birçok ziyaretçi ağırlayan Akagera Milli Parkı'nda rehberlik yapan Nkusi Hermann soykırımdan gelen mültecilerin parkın değişik bölgelerine inekleriyle beraber yerleştiğini, parktaki aslanların ineklere saldırmasının ardından insanların da aslanları zehirlemeye başladığını belirtmiştir. Soykırım öncesinde 300 kadar aslanın yaşadığı bu alanda 5 yıl içerisinde tüm aslanların öldürüldüğünü ifade eden Hermann, bu hayvanların günümüzde tekrar parka kazandırılmaya başladığını belirtmiştir.
İddialar

Fransa ve ABD'nin özellikle bölgede katliamı başlatan Hutu'ların engellenebileceği zamanlarda Birleşmiş Milletler'i işlevsiz kılmaya yönelik diplomatik girişimleri bu iddialara temel teşkil eder. Ayrıca Fransa Eski Cumhurbaşkanı François Mitterrand O ülkelerde bir soykırım yaşanması o kadar da önemli bir şey değil. şeklinde açıklamada bulunmuştur.
(Le Figaro, 12 Ocak 1998)
1992 yılında Ruanda Cumhurbaşkanlığı Muhafızları'nı eğitmek için bölgede bulunan emekli Ulusal Jandarma Müdahale Grubu Komutan Yardımcısı Thierry Prungnaud, devlet radyosu France-Culture'e verdiği mülakatta “1992 yılında Fransız askerlerinin Ruandalı sivil milislere atış eğitimi verdiğini gördüm.” diyerek Fransa'nın henüz anlaşılamayan sorumluluğuna değinmiştir. Emekli komutan, mülakatı yapan gazetecinin ‘Fransa’nın Ruandalı milisleri eğittiğini reddettiğini’ hatırlatması üzerine “Fransa bunu her zaman inkâr etti, başka şeyler gibi. Ama önemli değil, ben doğruluyorum.” şeklinde cevap vererek benzer iddialara destek vermiştir.
Juvénal Habyarimana
Samsat

| Samsat |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de bulunduğu yer
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Adıyaman
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Aziz Oğuz Alemdaroğlu
 • Belediye başkanı: Halil Fırat (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 338 km²
Rakım: 610 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 7.893
 • Kır: -
 • Şehir: -
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 02800
İl alan kodu: 416
İl plaka kodu: 02
Resmî site samsat.gov.tr samsat.bel.tr
Samsat, Adıyaman ilinin bir ilçesidir. Antik ismi, Samosata.
Coğrafya

İlçe; Güneydoğu Anadolu Bölgesinde, Adıyaman ilinin güney-doğu kesiminde yer almakta olup, km2'ye 35 kişi düşmektedir.
Batısında Atatürk Baraj Gölü, kuzeyinde Kâhta ilçesi, doğusunda Atatürk Baraj Gölü, güneyinde Atatürk Baraj Gölü (karşı kıyıda) Şanlıurfa ili Bozova ilçesi bulunmaktadır.
Yeni Samsat ilçesi, Atatürk Baraj Gölü'nün kıyısında üç yandan baraj gölü ile çevrili bir yarımada görüntüsü almıştır. Denizden yüksekliği 610 m olan ilçenin il merkezine uzaklığı 47 km'dir.
Samsat, Adıyaman ilinin Tut ilçesinden sonra ikinci en küçük yüzölçümüne sahip ilçesidir.
İklim

Yazları oldukça sıcak ve kurak kışları ise ılık ve yağışlı geçen Akdeniz iklimi göze çarpsa da nispi nemin düşük olması nedeniyle Güneydoğu Anadolu iklimine benzemektedir. Ancak son yıllarda Atatürk Baraj Gölü nedeniyle nem oranı nispeten artmıştır.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1960 | 6.892 | 991 | 5.901 |
| 1965 | 7.919 | 1.222 | 6.697 |
| 1970 | 8.137 | 1.569 | 6.568 |
| 1975 | 8.975 | 2.083 | 6.892 |
| 1980 | 9.974 | 2.214 | 7.760 |
| 1985 | 11.346 | 2.643 | 8.703 |
| 1990 | 11.451 | 2.458 | 8.993 |
| 2000 | 12.541 | 6.917 | 5.624 |
| 2007 | 10.356 | 4.654 | 5.702 |
| 2008 | 10.599 | 4.720 | 5.879 |
| 2009 | 10.253 | 4.455 | 5.798 |
| 2010 | 9.872 | 4.367 | 5.505 |
| 2011 | 9.519 | 4.216 | 5.303 |
| 2012 | 9.037 | 4.123 | 4.914 |
| 2013 | 9.180 | 4.268 | 4.912 |
| 2014 | 8.534 | 4.021 | 4.513 |
| 2015 | 8.190 | 3.899 | 4.291 |
| 2016 | 7.992 | 3.789 | 4.203 |
| 2017 | 7.530 | 3.520 | 4.010 |
| 2018 | 7.893 | 3.757 | 4.136 |
| 2019 | 7.980 | 4.272 | 3.708 |
| 2020 | 7.803 | 4.401 | 3.402 |
Samsat, Adıyaman ilinin en düşük nüfuslu içesidir.
Tosya

| Tosya |
| --- | --- |
İlçe

 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Kastamonu
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Uğur Ünsal
 • Belediye başkanı: Volkan Kavaklıgil (MHP)
Yüzölçümü
 • Toplam: 1185 km²
Rakım: 880 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 40.245
 • Kır: 11,041
 • Şehir: 28.596
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 37300
İl alan kodu: 366
İl plaka kodu: 37
Resmî site Tosya Kaymakamlığı Tosya Belediyesi
Tosya, Türkiye Cumhuriyeti'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Kastamonu ilinin bir ilçesidir. TUİK 2023 Nüfus Sayımı Sonuçlarına göre ilçenin nüfusu 39.949 olarak tespit edilmiştir. Hititler döneminde Tosya ile Çorum'a bağlı İskilip ilçesinin bulunduğu bölgeye Tarittara veya Turmitta denmekteydi.
Tarihçe

Tosya Kaşka, Hitit, Firigya, Kimmer, Lidya, İran, Roma, Bizans, Danişment, Çobanlar, Candarogulları Beyliği, Osmanlı, Moğol ve Selçuklu medeniyetleri sınırları içinde kalmış “Paflogonya” (Kastamonu) bölgesinin eski bir kazasıdır. Tosya halkının tarih içerisinde zaman zaman Orta Asya'dan Anadolu'nun diğer bölgelerine göç edip yerleşmiş Türkler olduğu belirlenmiştir.
Tosya, tarihi süreç içerisinde “Kuzeybatı Anadolu”’da önemli bir kültür ve ticaret merkezi olarak bilinmektedir. Tosya adı ilk defa Prehistorik dönemlerde “Zoaka”, Bizans İmparatorluğu döneminde “Doccia” olarak kullanılmış, Türk fethinden sonra da “Tukıya” adıyla kullanılagelmiştir. Tosya adını, Bizans döneminde kullanılan adı “Doceia”dan almıştır.
Tosya'nın kuruluş tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte arkeolojik kazılardan elde edilen bulgulara göre yaklaşık dört bin senelik bir geçmişe sahiptir. Bulunduğu bölgeye (doğuda Kızılırmak, batıda Bartın Çayı, güneyde Aydost Dağları'nın Kızılırmak ile birleştiği saha) MÖ 7. yüzyılda tarihçi Homeros tarafından “Paflagonya” denildiği bilinmektedir. Tosya adını Bizans İmparatorluğu döneminde kullanılan adı “Doceia”dan almıştır.
1830 (Rumî 1250) tarihli nüfus kayıtlarına göre bugünkü Tosya Kazası hudutları dahilinde Tosya ve Saz olmak üzere iki kazaya rastlanmaktadır. “Tosya”, Kastamonu vilayetine bağlı 30 mahalle 41 köy, “Saz” kazası ise Çorum'a bağlı 9 köyden ibaret olup, ilçenin yeri “Kuşçular” ve “Çakal köyü” arasında kaydedilmiştir.
1880 (Rumî 1300) tarihine ait kayıtlarda yalnız Tosya kazası görülmekte, Saz kazasından bahsedilmemektedir. Saz kazasına bağlı köylerin de Tosya kazasına bağlı olduğu görülmektedir. Bundan da Saz kazasının 1830 ile 1880 yılları arasında Tosya kazasına bağlandığı anlaşılmaktadır. Bu kayıtlarda, Tosya 16 mahalle ve 41 köyden oluşmaktadır.
1904 (Rumî 1320) yılından sonra “Yerkuyu köyü” Ilgaz kazasına, “Arak”, “Beygircioglu” ve “Ügüz” köyleri “Kargı kaza”sına bağlanmış; “Musa”, “Keçeli” köyleri “Taşköprü kaza”sından, “Gövdecik” ve “Bürük” köyleri Kastamonu vilayetinden Tosya kazasına geçmiş; bazı köy parçaları da müstakil köy haline gelmiştir.
“Ortalıca” ve “Karaköy” köyleri 1935 yıllarında “Kargı” kazasına, 1948 yılında da Kargı kazasından tekrar Tosya kazasına bağlanmıştır. Bugünkü durumda Tosya ilçesi 23 Mahalle, 52 köy ve 1 beldeden ibarettir.
Milli Mücadele yıllarında eli silah tutan Tosya'lılar cephede savaşırken geriye kalanlar cepheye silah ve mühimmat sevkiyatında bulunmuşlardır. Tosya, işgale uğramamış olmasına rağmen, Kuva-i Milliye’ye her türlü desteği sağlamış; Sakarya ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi savaşlarında resmi kayıtlara göre 310 şehit vermiştir.
Coğrafya

Tosya, Batı Karadeniz bölümünde bulunur. Tosya Ovasının kuzey kenarında kuruludur. Kaynağını Ilgazlar'ın devamı olan Gevur Dağları'ndan alan, sonra Devrez Çayı'na katılan Kurudere'nin ovasına kuruludur. Güneyde en yüksek zirve 2065 m ile Köstepe, kuzeyde 2578 m ile Büyükhacettepe'dir.
Tosya Ovasını kuzeyden Ilgaz Dağları, güneyden Kös Dağları ve  Geçmiş Dağları çevreler. Tosya Ovası Kuzey Anadolu Fayının Ilgaz ve Kös Dağları kenarında oluşturduğu çöküntü alanında bulunur.
İklim

Coğrafi olarak Karadeniz Bölgesi'nde bulunan Tosya'da Karadeniz'in ılımanlaştırıcı etkisi çok görülmez. Ilgaz Dağları ve Küre Dağları deniz etkisini kesmektedir. Tosya'nın yıllık ortalama sıcaklığı 11,2°C, en sıcak ay temmuz 21,6°C, en soğuk ay -0,2°C'dir. En fazla yağış 61,6 mm ile mayıs ayında düşer, en az yağış ise 17,8 mm ile ağustos ayında düşer. Toplam yıllık ortalama yağış 467 mm'dir. İklim Türkiye'de Karadeniz iklimi ile İç Anadolu Karasal iklim arasında geçiş tipidir.
Ekonomi

Tosya'nın en büyük ekonomik gelir kaynağı olan Tosya Pirinci üretimi ilk sırada gelmektedir.
İlçede üretilen ahşap kapı pencere ve mobilyalar Türkiye’nin her yerine pazarlanmakta, ayrıca ihraç edilmektedir. İhraç ediliyor olması gelişmişliğinin belgesi durumundaki ağaç sanayinde 1500 işyeri ve 14 fabrika faaliyet göstermektedir. Ağaç sanayi, klasik ahşap kapı ve pencere yapımı yanında son yıllarda modern “Amerikan kapı” ve özellikle mutfak mobilyası alanında çok büyük gelişmeler sağlamıştır.
Bunların yanında yine Tosyaya özgü Tosya Kesesi, Tosya Kuşağı, Tosya Bıçkısı ve Tosya Telası ilçenin önemli geçim kaynaklarındandır. Ayrıca Türkiye tela üretiminin %70'ini karşılamaktadır.
Spor

Tosya Belediyespor 2010-2011 sezonunda Kastamonu Amatör Ligini birincilikle bitirerek şampiyon olmuş, 2011-2012 sezonunda Bölgesel Amatör Lig'inde oynamaya hak kazanmıştır. Ardından ilin profesyonel takımı Kastamonuspor'un 1.Amatör kümeye düşmesinin ardından isim hakları GMG Kastamonuspor'a devredilmiş olup, tekrar Tosyaspor olarak yeni bir takım kurulmuş olup şu anda takım U11,U12,U13,U17,U19 ve 1.Amatör Ligde Tosya'yı temsil etmektedir.
Kültür

Bağ kültürü ve gümele Tosya halkı hayat tarzında önemli bir yer tutmaktadır. İlkbaharda bağlara göç eden Tosya halkı bütün yazı burada geçirmekte bu arada ürettiği taze sebze ve meyveleri de pazara getirip satmaktadır. Aynı zamanda turşu, reçel, pekmez, pelverde (marmelat) gibi kış yiyeceğini de hazırlamaktadır. Büyük şehirlere göç etmiş bulunan insanlarda yazları gelerek bağ evlerinde tatil yaparak dinlenmektedirler. Şehirleşmenin getirdiği problemlerden dolayı bağ turizmi giderek daha büyük önem kazanmaktadır. Tahir Musa Ceylan'ın Yarım Adamın Aşkları romanının küçük bir bölümü bu ilçede geçmektedir.
Uluslararası Tosya Kültür ve Pirinç Festivali; her yıl Ağustos aylarında gerçekleşmekte olan ve sanatçıların katılımıyla 4 gün süren Uluslararası Tosya Kültür ve Pirinç festivalinin 23.sü 2022 yılında düzenlenmiştir.[kaynak belirtilmeli]
Eğitim

2020 Mayıs ayı verilerine göre ilçede 10 ilkokul, 9 ortaokul, 9 lise, bir anaokulu, çeşitli özel yurt ve dershaneler yer almaktadır. İlçedeki toplam 33 öğretim kurumundaki 360 derslikte 525 öğretmen 6362 öğrenciye eğitim vermektedir. Ayrıca Kastamonu Üniversitesi Tosya Meslek Yüksekokulu'nda 2019-2020 Mayıs ayı itibarıyla 8 bölümde 993 öğrenci eğitim-öğretim görmektedirler.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  İlkokullar Akbük İlkokulu  Atatürk İlkokulu  Ekincik 100. Yıl İlkokulu  Fevzipaşa İlkokulu  Mehmet Akif Ersoy İlkokulu  Ortalıca İlkokulu  Sekiler İlkokulu  Şehit Murat Çökmez İlkokulu  Yavuz Selim İlkokulu  Tosya İlkokulu  |  Ortaokullar Akbük Ortaokulu  Sekiler Ortaokulu  Ortalıca Ortaokulu  Dumlupınar Ortaokulu  Fatih Ortaokulu  Mehmet Akif Ersoy İ.H.O.O.  Mehmet Akif Ersoy Ortaokulu  Namık Kemal Ortaokul  Sakarya Ortaokulu  |  Liseler Tosya Fen Lisesi  Tosya Şehit Mustafa Kaymakçı Anadolu Lisesi  Atabinen Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi  Anadolu İmam Hatip Lisesi  Tosya Cumhuriyet Lisesi  Mithat Boyner Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi  Tosya Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi  Tosya Hasan Rıza Paşa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi  Tosya Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi  |  Okul öncesi eğitim kurumları Cumhuriyet Anaokulu  |
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 38.757 | 9.676 | 29.081 |
| 1935 | 40.176 | 10.048 | 30.128 |
| 1940 | 30.070 | 9.882 | 20.188 |
| 1945 | 32.389 | 10.784 | 21.605 |
| 1950 | 37.257 | 11.676 | 25.581 |
| 1955 | 38.902 | 11.978 | 26.924 |
| 1960 | 43.884 | 13.699 | 30.185 |
| 1965 | 45.469 | 14.119 | 31.350 |
| 1970 | 48.105 | 16.698 | 31.407 |
| 1975 | 49.065 | 17.515 | 31.550 |
| 1980 | 49.160 | 19.116 | 30.044 |
| 1985 | 50.125 | 21.172 | 28.953 |
| 1990 | 48.055 | 22.810 | 25.245 |
| 2000 | 41.995 | 23.257 | 18.738 |
| 2007 | 41.046 | 26.841 | 14.205 |
| 2008 | 40.930 | 26.956 | 13.974 |
| 2009 | 40.894 | 27.624 | 13.270 |
| 2010 | 40.884 | 27.777 | 13.107 |
| 2011 | 40.795 | 27.991 | 12.804 |
| 2012 | 40.547 | 28.097 | 12.450 |
| 2013 | 40.528 | 28.138 | 12.390 |
| 2014 | 40.599 | 28.370 | 12.229 |
| 2015 | 40.530 | 28.561 | 11.969 |
| 2016 | 40.721 | 29.075 | 11.646 |
| 2017 | 40.280 | 28.908 | 11.372 |
| 2018 | 40.245 | 28.891 | 11.354 |
| 2019 | 39.916 | 28.677 | 11.239 |
| 2020 | 39.637 | 28.596 | 11.041 |