stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dallanma öngörüsü
Örnek

Aşağıdaki kodun 5 aşamalı (Getir -G-, Çöz -Ç-, Yürüt -Ü-, Bellek -B-, Yaz -Y-) boru
hattındaki görünümü üzerinden açıklayalım. Dallanma buyruklarının koşulları yürütme aşamasında çözüldüğü varsayılsın ve sonuçlar yazmaçlara yazıldıkları vuruşta okunabilsin, yürütme sonraki vuruşta başlasın. Dallanma öngörüsü olarak 'atlamadığı' varsayılan bir tasarımda aslında atlaması gereken bir durum karşımıza çıkmış olsun.
ADD R3,R3,4; 
     LW R9,(R3); 
     BLE R8,R9,B3; 
     MOVE R3,R7; 
     ADD R3,R3,4;
   B3: 
     ADD R6,R6,1;
     ADD R7,R7,1;
| buyruk |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  ADD R3, R3,4;  | G | Ç | Ü | B | Y |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  LW R9, (R3); |  | G | Ç | Ç | Ç | Ü | B | Y |  |  |  |  |  |  |  |
|  BLE R8, R9, B3; |  |  | G | G | G | Ç | Ç | Ç | Ü | B | Y |  |  |  |  |
|  MOVE R3, R7; |  |  |  |  |  | G | G | G | Ç | Ü | B | Y |  |  |  |
|  ADD R3, R3,4; |  |  |  |  |  |  |  |  | G | Ç | Ü | B | Y |  |  |
|  ADD R6, R6,1; |  |  |  |  |  |  |  |  |  | G | Ç | Ü | B | Y |  |
|  ADD R7, R7,1; |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | G | Ç | Ü | B | Y |
Burada dallanma buyruğu olan 'BLE R8, R9, B3' ün atlayacağı yürütme vuruşunda çözüldüğü anda ardındaki ve öngörü gereği 'MOVE R3, R7 ve ADD R3, R3,4' buyrukları boru hattına girmiş bulunmaktadır. Burada yapacak bir şey yoktur, bu buyrukların boru hattından çıkması beklenecek, daha sonra 'B3' kısmına atlanacaktır.
Dallanma Öngörme Yöntemleri

Dallanma Öngörüsü genel anlamda iki türlü yapılabilir:
Durağan:
Tasarımda en baştan dallanma davranışına karar verilir. Dallanmanın her durumda atlayacağını varsaymak bu türden bir öngörüdür (Tersi, yani her zaman atlamayacağını varsaymak da aynı şekilde). Kuşkusuz hata olacaktır; hata olduğu takdirde boru hattını temizleyip diğer durumun buyruklarını boru hattına almak gerekir. Durağan öngörüler döngülerin bolca kullanıldığı programlarda iyi çalışabilir.
Devingen:
Dallanmanın geçmişine bakılarak fikir sahibi olunur, programın gelecekte nasıl bir yön izleyeceğine bu şekilde sonradan karar verilir. Burada bir tahmin söz konusudur, programın geçmiş davranışına ait desen, örnek vs. bir tabloda tutulur, program sayacıyla birlikte bu tablo da kullanılarak karar verilir.

Çift Doruklu:Dallanmaların çoğu zaman atlama ya da atlamama davranışı gibi iki kutuplu özelliği söz konusudur. 

İki Aşamalı:Geçmişin tutulduğu bir tablo ve buna göre öngörünün yapıldığı ikinci tablo ile iki seviye söz konusudur.

Melez:Farklı öngörücülerin daha yüksek verim almak adına birleştirilerek dallanmaya göre seçimi söz konusudur.
Çift Doruklu Dallanma Öngörüsü

Tipik bir dallanmanın davranışı aslında rastgele değildir; ya çoğu zaman atlarlar ya da atlamazlar. Çift doruklu öngörü de işte, bir dallanmanın bu iki davranıştan hangisini gösterdiğinin ayrımından faydalanır. Öngörücüsü, program sayacının alt bitleriyle adreslenen bir sayaçlar tablosudur. Her sayaç iki bit uzunluktadır. Her atlandığında uygun olan sayaç bir arttırılır; aynı şekilde atlanmadığında uygun olanı bir eksiltilir. En anlamlı bit öngörüyü belirler. Sayacın sıfırdan (00) ve üçten (11) sonra doyuyor olması (yani 11 den sonra artmaz ve 00 dan sonra eksilmez), tekrarlı atlayan dallanmaların atlayacağı, atlamayanların ise atlamayacağı anlamına gelir. Bu 2-bit öngörücüyle art arda iki kez yanlış tahmin yapıldığında öngörü değişir. Küçük öngörücü tablolarda birkaç dallanma aynı sayacı paylaşabilmesine rağmen daha büyükleri için her bir dallanma tek bir sayaca gider. Tahmindeki doğruluk daha az sayıda paylaşılan sayaç olması koşuluyla öngörücü tablosu boyuyla doğru orantılı olarak artar ve SPEC'89 denektaşları ile %93 civarında doygunluğa ulaşır.
Öngörü gerçekleştirimi için farklı bir yol ise kümeli ilişkilendirme metoduyla her sayaca bir de etiket ekleyerek sayaç-dallanma eşleştirmesinde karşılaştırma yoluna gidilmesidir. Bu yol sabit sayıdaki sayaçlar için daha verimlidir. Öngörüde yapılan yanlışlıkların sebebi ise o dallanma için yanlış tahmin yapılması ya da farklı dallanma buyruğunun geçmişinin okunarak tablo adreslemesinde hata yapılmasıdır.
Yerel Geçmişe Bağlı 2 Aşamalı Dallanma Öngörüsü

Dallanmaların çoğunlukla yinelenen örüntü (desen) davranışı gösterdiğini göz önünde bulundurursak, çift doruklu öngörüden daha fazlasını yapabiliriz. Şöyle bir döngümüz olsun:
for (i=1; i<=4; i++) 
Döngünün testi öbeğin sonunda yapılıyorsa, altlayanlar için 1 atlamayanlar için 0 kullanalım, bu dallanma buyruğu  n sefer çalıştırıldığında  (1110)^{n} örüntüsünü yaratacaktır. Bu tahmin yönteminin öngörücüsü, biri önceki dallanmaların geçmişini tutan, diğeriyse yine çift doruklu tahmin yapan iki tablodan oluşur. Geçmiş dallanmaların öyküsünü tutmanın farklı yolları vardır: dallanma buyruğunun adresinin alt bitlerini kullanmak ya da kümeli ilişkili geçmiş tablosu tutmak. Böylece  n kez çalıştırılan dallanmanın atladı ya da atlamadı öyküsünü tutan tablonun sonucu, tahmin yapacak 2-bit sayaçlar tablosunda kullanılarak tahmin yapılır. Ancak biri diğerini bekleyen böyle iki tablonun birlikte kullanılması işlemi yavaşlatacaktır. Burada geçmiş ve sayaçlar tablolarının girişlerinin aynı sayıda olduğunu düşünebiliriz, zira küçük öngörücüler için eğer aşırı geçmiş girişi varsa geçmişi tutmanın pek bir anlamı olmaz. 128 baytın üstü için yerel öngörü daha iyi bir sonuç verir. Büyük öngörücüler için doğruluk, çift dorukluların yanlış tahminini de yarıya indirerek %97,1 e yaklaşır.
Genel Geçmişe Bağlı 2 Aşamalı Dallanma Öngörüsü

Şu an işlenen bir dallanmanın yönü eğer başka dallanma buyruklarının sonucuna kuvvetli bir biçimde bağlıysa, bu önceki dallanmaların sonucu öngörüde kullanılabilir. Şu örneği ele alalım:
 
if (x<10) : : :

if (x>10) : : :

Burada eğer birinci koşul alındıysa ikinci koşulun alınmayacağını biliriz, yani ikinci koşulun yönünü birinci koşulun yönüne bakarak söyleyebiliriz. Her bir dallanma çoğunlukla aynı yöne gittiği zaman, bundan önceki dallanma dizileri de aynı şekilde tek bir dallanma için yinelenen ama diğer dallanmalar için farklı bir davranış gösterir. Böylelikle bu öngörücü farklı dallanmaları ayırt edebilir. Öngörü, en son yürütülen  n dallanmanın hareketini bir kaydırmalı kaydedici Genel Geçmiş Yazmacı kullanılarak saklanıp, bu değerin de 2-bit sayaçlar tablosunda kullanılmasıyla yapılır.
Adresleme Seçmeli Genel Geçmişli Öngörücü: Dallanma buyruğu adresi ve genel geçmiş birlikte kullanılarak daha verimli bir öngörü yapılabilir. Gselect denilen bu yaklaşımla adres bitleriyle geçmiş bitleri seçilerek karşılaştırılır, daha çok adres biti mi kullanmalı yoksa geçmiş biti mi karar verilir. Örnek olarak gselect 4/4: hem adres hem de dallanma bitlerinin 4 alt bitini karşılaştırır. 1KB'tan daha küçük öngörücü boyutlarında daha iyi işler.
Adresleme Paylaşmalı Genel Geçmişli Öngörücü: Aynı şekilde ama bu kez, dallanma buyruğu adresi ve genel geçmiş bitlerinin özel veya işlemine tutulması, her birinin tek başına sağladığı yarardan daha fazlasını verir; gshare 8/8 ile gselect 4/4 ün fark edemediği durumları ayıt etmiş oluruz. Bu Gshare yaklaşımı 256 bayttan büyük öngörücülerde iyi işler. 


Adresleme Bölmeli Genel Geçmişli Öngörücü: Çoklu tablo girişi, iki farklı dallanmanın aynı girişe eşlenmesi gibi bir sorun yaratır. Aslında bu durum örüntü geçmiş tablosunun küçük olmasından ziyade bu tablodaki ilişkilendirme sorunundan kaynaklanır. Gskew yöntemi ile geçmiş tablosu parçalara bölünüp her birine farklı hash fonksiyonuyla erişilir, daha küçük bir yanlış tahmin oranına ulaşılır.
Dallanma Öngörücülerini Birleştirme

Her dallanma öngörü yönteminin her ayrı durumda farklı avantajları vardır. Seçimin duruma göre yapılması gerekir. Peki, bu öngörücüleri birleştirerek yerel geçmiş öngörüsü kadar doğru ama genel geçmiş öngörüsü kadar hızlı bir sonuç elde edilebilir mi? ref: McFarling Combining Branch Predictors 21 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Bir seçici devre kullanılarak her bir dallanma için hangi öngörücü daha iyiyse onun seçilmesi mümkündür. Burada seçici yine bir 2-bitli doygunluğa ulaşabilen bir sayaçtır. Örnek olarak X1 ve X2 olarak iki tane öngörücü kullanıyor olalım. Sayaç, X1-X2 işlemine göre artar, eksilir ya da değişmez. Seçilen öngörücünün sonucuyla tahmin yapılır. Yapılan denemeler sonucu birleştirilmiş öngörücülerin sonucu ayrı ayrı olanlardan daha tatmin edici çıkmıştır. Sonuç: dallanma öngörüsünün doğruluk oranı yükselmiş olur(sayma sayısı programlarında %96 dan yüksek).
Onaylamalı Dallanma Öngörüsü

Bu yöntem, yine birden fazla dallanmanın tabloda birden fazla girişe eşlenmesi sorununa çözüm olarak ortaya çıkmıştır. Öngörücüsünde bir yargı biti, dallanmanın yönüne göre Dallanma Hedef Belleğindeki her bir dallanma için, DHB'ne yazılmadan önce atanır. Bu yargı bitinin öngörüsüne göre artık dallanma atladı ya da atlamadı'dan onaylandı ya da onaylanmadı'ya dönüşür. Burada geçmiş tablosundan alınacak onay/değil sonucu aynı gshare'deki gibi adres ve geçmiş bitleri özel veya işlemiyle bulunur. DHB'den gelecek yargı biti ile birlikte bu sonuç kullanılarak öngörü yapılır.
Filtrelemeli Dallanma Öngörüsü

Bu yöntemle ana amaç geçmiş tablolarındaki fazla bilgiyi azaltmaktır. Tek bir bitle yüksek eğilimli dallanmaları yüksek doğrulukta tahmin etmek mümkündür. Bu tip dallanmaları geçmiş tablosundan filtrelemek bir yargı biti ve doyan bir sayaçla her bir dallanma için yapılabilir. DHB'ne dallanma tanıtılırken yargı biti dallanmanın yönüne kurulur ve sayaç başlatılır. Dallanma çekilirken eğer yargı biti dallanma yönü ile aynıysa sayaç arttırılır. Eğer değilse sayaç sıfırlanır. Eğer sayaç doymamışsa öngörü, geçmiş tablosu kullanılarak yapılır; ama doymuşsa öngörü için yargı biti yönünde olacaktır.
Yapay Sinir Ağları Kullanarak Dallanma Öngörüsü

Yapay sinir ağları kullanılarak kontrol-akış ve işlem kodu bilgisi gibi program özellikleri yardımıyla derleme zamanında durağan bir dallanma öngörüsü yapılabilir. Durağan dallanmaların %75 lik doğruluğa sahip olduğu düşünüldüğünde, yukarıdaki gibi program bilgileriyle sinirsel ağların eğitilmesi ile %80 lik gibi bir doğruluğa ulaşılması sevindiricidir.
Sinirsel ağlarla ilk kez devingen dallanma öngörüsü ise 1999'da Lucian Vintan tarafından önerilmiştir. Vintan burada bir sinirsel yöntem olan vektör nicemleme kullanmıştır.
Algılayıcılı(Perceptron) Dallanma Öngörüsü: ref: Dynamic Branch Prediction with Perceptrons 5 Eylül 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Burada, donanımsal gerçekleştirimi verimli, bir basit doğrusal yapay sinir hücresi olan algılayıcılar kullanılır. Ayrıca ağırlıklarını inceleyerek öğrendikleriyle matematiksel ilişki kurup verdikleri kararı anlamak kolaydır. Algılayıcılar, öngörücülere külfet olan uzun geçmişleri de emerek tüm zamanların en etkili tek parça öngörücüsü olarak geleceğin mikroişlemcileri için umut vadeden bir bileşendir. Bir algılayıcı bir hedef Boole işlevi öğrenir. Burada işlenenler genel geçmiş kaydırmalı kaydedicisinin bitleridir. Hedef işlev de belli bir dallanmanın alınıp alınmayacağını tahmin eder.
Yol Tabanlı Sinirsel Dallanma Öngörüsü:ref:Jimenez,Fast Path-Based Neural Branch Prediction Burada dallanmanın adresinden ziyade dallanmaya ulaşmak için izlenen yolu taban alan sinirsel ağırlıklar seçilir. Yani bir dallanma örüntü geçmişiyle ilgili olduğu kadar yol geçmişiyle de ilgilidir. Hatta bir algılayıcı kullanılarak ağırlıklar vektörü dinamik olarak seçilebilirse öngörü daha da hızlanmış olur.
Parçalı Doğrusal Dallanma Öngörüsü: ref:Jimenez,Piecewise Linear Branch Prediction Bir dallanma atlar olarak öngörülebilir, tersi durumda ise öngörüsü atlamaz olur. Bu dallanmaya giden birden fazla yolun olması, tahmin için birden fazla doğrusal fonksiyon olması anlamına gelir. Bu yöntem ile atlaması öngörülen yollar ile atlamamsı öngörülen yollar ayrılır.
Rize milletvekilleri listesi

Rize milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 1. döneminden beri Rize şehrini temsil eden milletvekilleri ve senatörlerin listesidir.
Lazistan Sancağı'nın merkez kazası olan Rize, 20 Nisan 1924 tarihinde il olmuştur.
Artvin ve Rize illeri, 27 Mayıs 1933 tarih ve 2411 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2197 sayılı Kanunla, merkezi Rize olmak üzere Çoruh İli olarak birleştirilmiştir.
Rize, 4 Ocak 1936 tarih ve 3197 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan 2885 sayılı Kanunla yeniden il olmuştur.
Parti Dağılımı Özet Tablosu

| Dönem | CHP | DP | AP | MSP | MDP | ANAP | RP | FP | AKP | Bağımsız |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. Dönem | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 2. Dönem | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 3. Dönem | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 4. Dönem | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
5. dönemde milletvekili seçilmedi: 
| 6. Dönem | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 7. Dönem | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 8. Dönem | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 9. Dönem | 0 | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 10. Dönem | 0 | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 11. Dönem | 0 | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 12. Dönem | 1 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 13. Dönem | 1 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 14. Dönem | 1 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 15. Dönem | 2 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 16. Dönem | 2 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 17. Dönem | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 18. Dönem | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 19. Dönem | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 20. Dönem | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 |
| 21. Dönem | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 1 | 0 | 0 |
| 22. Dönem | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 |
| 23. Dönem | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 1 |
| 24. Dönem | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 |
| 25. Dönem | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 |
| 26. Dönem | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 |
| 27. Dönem | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 |
| 28. Dönem | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 |
Senatörler listesi

| Senatör | Siyasi Parti | Görev Süresi |
| --- | --- | --- |
| Necip Danışoğlu | Adalet Partisi | 15 Ekim 1961 - 7 Haziran 1964 |
| Osman Mecdi Agun | Adalet Partisi | 7 Haziran 1964 - 14 Ekim 1973 |
| Talat Doğan | Cumhuriyet Halk Partisi | 14 Ekim 1973 - 14 Ekim 1979 |
| Şükrü Meto | Adalet Partisi | 14 Ekim 1979 - 12 Eylül 1980 |
Gaye Boralıoğlu

| Gaye Boralıoğlu |
| --- | --- |

Doğum: 22 Ekim 1963 (61 yaşında)
Meslek: Senarist Gazeteci Yazar
Dil: Türkçe
Vatandaşlık:  Türkiye
Eğitim: İstanbul Üniversitesi

Gaye Boralıoğlu (d. 22 Ekim 1963, İstanbul), Türk yazar, gazeteci, reklam yazarı ve senaristtir.
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde Felsefe okudu. Master'ı Sistematik Felsefe ve Mantık üzerinedir.
Yapıtları

Meçhul (Mart 2004, İletişim Yayınları) ISBN 975-05-0221-3
Hepsi Hikâye (Ekim 2009, İletişim Yayınları), ISBN 975-470-948-3
Aksak Ritim (Ekim 2009, İletişim Yayınları), ISBN 9-750507-08-3
İçimdeki Ses (2013, Günışığı Kitaplığı), ISBN 9786054603626
Mübarek Kadınlar (Ekim 2014, İletişim Yayınları), ISBN 9789750516405
dünyadan aşağı (2018, İletişim Yayınları), ISBN 978-975-05-2360-1
Senarist olarak yer aldığı yapımlar
Zerda
Kapalıçarşı
Hırsız Polis
Bir İstanbul Masalı
Bıçak Sırtı
Bir Çocuk Sevdim
Eylül Fırtınası
Ödülleri

2015 - Yunus Nadi Ödülleri - Öykü Ödülü (Mübarek Kadınlar kitabı ile)
2022 - Türkan Saylan Sanat ve Bilim Ödülleri - Öykü Sanat Ödülü (Alâmetler Kitabı ile)
İtibari para

İtibari para, hükûmet kararına dayalı çıkartılan, altın, gümüş vs. karşılığı olmayan, altında imzası olan yere ve düzenlediği kağıdın taklit edilemeyeceğine güven üzerine kurulmuş, mal ve hizmet alışverişi için kullanılan banka kağıdı veya kâğıt para demektir. Günümüzde dolaşımda olan paralar bu şekildedir.
Oluşum Süreci

17. asırda İngiliz kuyumcuları ellerindeki altın ve kıymetli eşyaların kaybolma ve çalınmaya karşı teminat altına almak için Londra'daki darphaneye teslim ediyorlardı. 1640 yılında İngiltere Kralı I. Charles'ın tüccarların Londra Kulesi'nde saklanan altın külçelerine el koyunca devlete olan güven sarsılmıştır. Bunun üzerine kuyumcu olan Goldsmith'ler kasa yaptırıp bu külçeleri orada saklamışlar ve bunların karşılığında Goldsmith's notes (Goldsmith Kağıdı) adı verilen hamiline yazılı bir kâğıt vermişlerdir. Ülkede yaygınlık kazanan bu kâğıtlar ilk banknot sisteminin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. 1963 yılında Londra Mahkemesi Goldsmith'lerin tam karşılığı olmayan kâğıt vermesini yasaklamıştır.
Devletler bastıkları paralar karşılığında altın rezervi bulundurması gerekmekteydi. ABD diğer uluslara dolar ihrac edip karşılığında altın rezervi bulundurmayı taahhüt etmişti. 'Nixon Şoku' olarak bilinen 1971'de ABD Başkanı Richard Nixon'un Amerikan Dolarının altın karşılığını kaldırmasıyla birlikte bu karşılıklık sistemi ortadan kalkmıştır.
Fiat Money

Fiat Money, hükûmet kararına dayalı çıkartılan itimada dayalı bu karşılıksız paranın uluslararası ismidir. Sözlük anlamıyla 'fiat', emir, karar, olsun, 'money' ise nakit, para manasındadır. Fiat Money ise 'para olsun' anlamına gelir.
Tarja Turunen

| Tarja Turunen |
| --- | --- |
2024'te Turunen
Genel bilgiler
Doğum: Tarja Soile Susanna Turunen 17 Ağustos 1977 (47 yaşında)
Başladığı yer:  Kitee, Finlandiya
Tarzlar: Senfonik metal
Meslekler: Müzisyen, şarkı yazarı, yapımcı
Çalgılar: Vokal, piyano, synthesizer
Etkin yıllar: 1996-günümüz
İlişkili hareketler: Nightwish

Tarja Soile Susanna Turunen Cabuli (d. 17 Ağustos 1977); Fin soprano, müzisyen ve söz yazarıdır. Profesyonel kariyerinde Tarja Turunen veya kısaca Tarja adını kullanır. Şarkıcılığının yanında piyano, davul ve flüt de çalabilmekte olan Turunen; 3 oktavlık ses aralığına sahiptir.
Sibelius Academy ve Hochschule für Musik Karlsruhe'de müzik eğitimi aldı. Profesyonel bir klasik lied şarkıcısı olmasına rağmen daha çok Fin senfonik metal grubu Nightwish'in eski vokalisti olarak tanınır. Tuomas Holopainen ve Emppu Vuorinen ile birlikte Nightwish'in kurucularındandır. 1996'da kurulan grup, sert ve hızlı gitar riflerini Turunen'in dramatik, opera tarzı vokalleriyle harmanlayarak hem eleştirel hem de ticari başarıya ulaştı. Grubun "opera metal" olarak da anılan senfonik metal tarzı, birçok metal grubuna ve sanatçıya ilham verdi.
Turunen, daha sonra End of an Era (Bir Dönemin Sonu) adını alacak olan konserin sonunda, kişisel anlaşmazlıklar nedeniyle 22 Ekim 2005'te Nightwish'ten atıldı. 2006 yılında Noel temalı ilk solo albümü Henkäys Ikuisuudesta ile solo kariyerine adım attı. 2007'de senfonik metal de dahil olmak üzere farklı tarzlara yer veren My Winter Storm albümünü yayımladı. Üçüncü albümü What Lies Beneath 2010'da yayımlandı. Act I adlı canlı konser DVD'si 30-31 Mart 2012'de Arjantin'in Rosario şehrinde kaydedildi ve 24 Ağustos 2012'de yayımlandı. 2013'te üçüncü stüdyo albümü Colours in the Dark yayımlandı. İkinci konser DVD'si Beauty and the Beat ise 11 Eylül 2015'te çıktı. 5 Ağustos 2015'te ilk klasik müzik albümü Ave Maria – En Plein Air yayımlandı. 3 Haziran 2016'da öncü albüm The Brightest Void'u yayımladıktan kısa sonra albümü The Shadow Self'i yayımladı. Son albümü In The Raw 30 Ağustos 2019'da yayımlandı.
Kariyer > Nightwish ile

Tarja Soile Susanna Turunen, 17 Ağustos 1977 tarihinde Finlandiya'nın Kitee şehrinde dünyaya geldi. Müziğe olan ilgisi 6 yaşındayken başlayan sanatçı, 18 yaşında Kuopio kentine taşınarak Sibelius Akademisi'ne devam etti. 1996 yılında sınıf arkadaşı Tuomas Holopainen, kendi müzik projesini hayata geçirmek için kollarını sıvamıştı ve Turunen'den de bu projede yer almasını istedi. Böylece Turunen, Nightwish grubunun kurucu üyelerinden biri oldu. Aynı yıl Savolinna Opera Festivali'nde de yer almasına karşın asıl ilgiyi Nightwish'in 1998 tarihli ikinci albümü "Oceanborn" ile çekti.
1999 yılında Waltari'nin Finlandiya Ulusal Opera'sında sergilenen "Evankelimu" adlı eserinde solo performans gösterdi. Bu arada Nightwish ile birlikte turnelere çıkmaya devam etti. 2001 yılından sonra eğitimine Karlsruhe, Almanya'daki bir üniversitede devam etmeye karar veren sanatçı, Nightwish'in 2002 tarihli "Century Child" albümünün ve Beto Vázquez Infinity grubunun vokal kayıtlarını orada kaydetti. Aynı yıl "Century Child" için uzun soluklu bir turneye çıkan Nightwish'e eşlik etti. Turnenin ardından müziğe bir süre ara verme kararı alan grup elemanları başka projelerle çalışmaya devam ederken Turunen de Almanya'ya geri döndü. Aralık 2003'te Finlandiya cumhurbaşkanı Tarja Halonen ve eşi, Turunen'i Helsinki'de yer alan Cumhurbaşkanı Sarayı'da gerşekleşecek Geleneksel Bağımsızlık Günü'ne davet etti. Yle adlı Fin televizyon kanalı, Tarja'yı Finlandiya'nın en büyük sosyal aktivitesi olan yemekte en etkileyici giyinen kişi seçti.
Müziğe verdikleri aradan sonra kolları sıvayan Nightwish, önce Once albümünü kaydetti; ardından da 2004-2005 turnesini gerçekleştirdi. Bu arada Turunen, "Yhden Enkelin Unelma" (Fince: Bir Meleğin Hayali) adında bir tekli kaydetti ve Finlandiya'da piyasaya sürdü. Ülkede başarılı olan bu çalışmanın ardından Türk asıllı Alman müzisyen Martin Kesici'ye “Leaving You for Me” adlı parçasında eşlik etti.
Ekim 2005 yılında Nightwish elemanları, internet sitesinden yayınladıkları bir mektupla sıkıntılarını dile getirerek Turunen'e grubu bırakma çağrısında bulundular. Bu mektuba Tarja da kendi web sitesinden cevap verdi. Gergin bir söz düellosu sonucunda Turunen müzik kariyerine solo devam etme kararı aldı.
Kariyer > Bağımsız kariyer

16 Eylül 2006'da ilk albümünde yer alan şarkıları özel bir dinletiyle kısıtlı sayıda dinleyiciye sunan müzisyen; dinletinin ardından Berlin, Londra, Moskova, Budapeşte, Atina, Paris, Amsterdam ve Zürih'i de içine alan bir Avrupa turnesi gerçekleştirdi. Kasım 2006'da çıkan Noel albümü "Henkäys Ikuisuudesta"dan sonra, Kasım 2007’de hayranların beğenisine sunulan “My Winter Storm” albümü, ilk günden itibaren uzunca bir süre Finlandiya listelerinde 1. sırada yer aldı. Özellikle albümden çıkan “I Walk Alone” ve “Die Alive” teklileri büyük ilgi gördü. Sanatçı 9 Mayıs 2008'de "My Winter Storm"un tanıtımı için, içinde İstanbul'un da bulunduğu kapsamlı bir turneye çıktı.
Turnenin ardından "The Seer EP" adında bir mini albüm yayınlayan sanatçı, adı "What Lies Beneath" olarak açıklanan üçüncü stüdyo albümünü 2010 yılının Eylül ayında yayınlamıştır.
Kişisel yaşam

2003'te Arjantinli iş adamı Marcelo Cabuli ile evlendi. 2012 doğumlu kız çocuklarıyla birlikte Buenos Aires'te yaşamaktadırlar.
2015 ve 2016'da The Voice of Finland (O Ses Finlandiya) yarışmasında jüri üyeliği yaptı.
Diskografi

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Albümler Nightwish ile Angels Fall First (1997)  Oceanborn (1998)  Wishmaster (2000)  Over The Hills And Far Away (2001)  Century Child (2002)  Once (2004) Beto Vázquez Infinity ile Beto Vázquez Infinity (2001) Solo Henkäys Ikuisuudesta" (2006)  My Winter Storm (2007)  The Seer EP (2008)  What Lies Beneath (2010)  Colours in the Dark (2013)  Ave Maria – En Plein Air (2015)  The Shadow Self (2016)  In The Raw (2019) |  Tekliler Nightwish ile Tekliler Yhden Enkelin Unelma (2004)  Leaving You For Me feat. Martin Kesici (2005)  You Would Have Loved This (2006)  I Walk Alone"(2007)  Die Alive (2008)  Enough (2009)  Falling Awake (2010)  I Feel Immortal (2010)  Until My Last Breath (2010) |  Yan projeler Savonlinnan Taidelukion - Romeo ja Julia (Romeo ve Jüliyet)  Schiller - Tag und Nacht  Anssi Tikanmäen - Yhtye Perinteinen POP |
Süperkritik akışkan

Süperkritik akışkan, belirgin sıvı ve gaz fazının olmadığı kritik noktanın üzerinde basınç ve sıcaklığa sahip madde. Katıların içinde gaz gibi dağılabilir ve maddeleri sıvı gibi çözebilir. Ayrıca süperkritik akışkanın kritik noktasına yakın durumlarda, sıcaklık ve basınçtaki küçük değişimler, yoğunlukta büyük değişimlere sebep olabilir bu da süperkritik akışkanın birçok özelliğinin üzerinde ince ayar yapılabilmesini sağlar.