Roman Dmowski

Roman Stanisław Dmowski (9 Ağustos 1864 - 2 Ocak 1939), Polonyalı devlet adamı. Polonya'nın ulusal kurtuluşu için Çarlık Rusyası ile iş birliğini savunmuştur.
Varşova'da öğrenciyken, Polonya bağımsızlık hareketine katıldı. 1895'te Lvov'da etkili bir yayın organı olan Przeglad Wszechpolskinin kurucuları arasında yer aldı. Ulusal Demokrat Parti'nin (1897) önderlerinden biri olarak, bağımsız bir Polonya kurmak üzere devrimci yöntemlere başvurulmasına karşı çıktı ve Rus Çarlığı içindeki ulusal özlemlerin özerklik yoluyla karşılanabileceğini savundu. Rus-Japon Savaşı (1904-1905) sırasında, sonradan Polonya devlet başkanı olan Józef Piłsudski ve öteki Polonyalı devrimcilerin ulusal ayaklanmaya hazırlanmak için Japonya ile anlaşma tasarılarına bütün gücüyle karşı koydu. İkinci (Mart-Haziran 1907) ve üçüncü (Kasım 1907-Haziran 1912) Rus Duma'sında Rusya-Polonya iş birliğinin başsavunucusu olarak öne çıktı. Bu iş birliği politikası büyük ölçüde gözden düştüğünden Ekim 1912'de yapılan seçimlerde dördüncü Duma'ya (Kasım 1912-Mart 1912) giremedi.
I. Dünya Savaşı'nın ilk aylarında, Rusya ve Batılı müttefikleriyle iş birliği yaparak Polonya'nın ulusal hedeflerini gerçekleştirmeye çalışan bir Ulusal Komite kurulmasına yardım etti. Ama 1915 yazından sonra Polonya'nın kurtuluşu için yalnızca Batılı devletlerin desteğini sağlamaya yöneldi ve yıllardır savunduğu özerklik politikasını bırakarak, tam bağımsızlık isteyen bir programı benimsedi. Ağustos 1917'de Lozan'da yeni bir Ulusal Komite kurdu. Bu komite, daha sonra, Müttefiklerce Polonya halkının resmi temsilcisi olarak tanındı.
I. Dünya Savaşı'ndan sonra toplanan Paris Barış Konferansı'nda (1919) Polonya'nın yeni ulusal hükûmetini temsil eden Dmowski, Haziran 1919'da Versailles Antlaşması'nı imzaladı. Ardından 1922'ye değin kurucu Ulusal Meclis (Sejm) üyesi olarak görev yaptı. 1923'te kısa bir süre dışişleri bakanlığı görevinde bulundu. Daha sonra etkin siyasetten çekildi. Yayımlanan çok sayıda yapıtı arasında, Niemcy, Rosya i kwestya polska (1908; Almanya, Rusya ve Polonya Sorunu), savaş öncesi görüşlerini yansıtan ilginç bir yapıttır.
| g t Sosyal ve politik felsefe |
| --- | --- |
Eski:  Aristoteles  Augustine  Çanakya  Cicero  Konfüçyüs  Han Fei  Lactantius  Laozi  Mensiyüs  Mozi  Origenes  Filon  Platon  Plütark  Polibios  Shang  Sun Tzu  Tertullianus  Thukididis  Valluvar  Ksenofon  Xun Kuang 
Orta Çağ:  Alpharabius  Aquinas  Avempace  Avicenna  Baldus  Bartolus  Bruni  Dante  Gelasius  Gazzâlî  Giles  Gratian  Gregory  İbn Haldun  Salisburyli John  Latini  Musa bin Meymun  Marsilius  Muhammed  Nizâmülmülk  Ockham  Photios  Gemistos Plethon  İbn-i Tufeyl  Wang 
Erken modern:  Beza  Boétie  Bodin  Bossuet  Buchanan  Calvin  Campanella  Desiderius Erasmus  Filmer  Grotius  Guicciardini  Harrington  Hayashi  Hobbes  James  Leibniz  Locke  Luther  Machiavelli  Malebranche  Milton  Montaigne  More  Müntzer  Naudé  Pufendorf  Sidney  Spinoza  Suárez 
18-19. yüzyıl:  Bakunin  Bastiat  Beccaria  Bentham  Blanqui  Bolingbroke  Bonald  Burke  Carlyle  Comte  Condorcet  Constant  Cortés  Emerson  Engels  Fichte  Fourier  Franklin  Godwin  Haller  Hamann  Hegel  Helvétius  Herder  Hume  Jefferson  Kant  siyaset felsefesi  Kierkegaard  Le Bon  Le Play  Madison  Maistre  Marx  Mazzini  Mill  Montesquieu  Nietzsche  Novalis  Owen  Paine  Renan  Rousseau  Royce  Sade  Saint-Simon  Schiller  Smith  Spencer  Spooner  de Staël  Stirner  Taine  Thoreau  Tocqueville  Tucker  Vico  Vivekananda  Voltaire  Warren 
20-21. yüzyıl:  Adorno  Agamben  Ambedkar  Arendt  Aron  Badiou  Baudrillard  Bauman  Benoist  Berlin  Bernstein  Burnham  Butler  Camus  Chomsky  de Beauvoir  Debord  Deleuze  Dewey  Dmowski  Du Bois  Dugin  Durkheim  Dworkin  Evola  Foucault  Fromm  Fukuyama  Gandhi  Gehlen  Gentile  Gramsci  Guénon  Habermas  Hayek  Heidegger  Hoppe  Huntington  Irigaray  Kautsky  Kirk  Kołakowski  Kropotkin  Laclau  Land  Lenin  Luxemburg  MacIntyre  Mansfield  Mao  Marcuse  Maritain  Maurras  Michels  Mises  Mosca  Mouffe  Negri  Niebuhr  Nozick  Nursî  Oakeshott  Ortega  Pareto  Polanyi  Popper  Qutb  Radhakrishnan  Rand  Rawls  Röpke  Rothbard  Russell  Santayana  Sartre  Schmitt  Scruton  Searle  Shariati  Simmel  Skinner  Sombart  Sorel  Spann  Spengler  Strauss  Sun  Taylor  Voegelin  Walzer  Weber  Weil  Žižek 
Sosyal teoriler:  Anarşizm  Otoriterlik  Kolektivizm  Hıristiyan teorileri  Komünizm  Cemaatçilik  Çatışma teorileri  Konfüçyüsçülük  Uzlaşı teorisi  Muhafazakârlık  Sözleşmecilik  Kozmopolitizm  Elit teorisi  Faşizm  Feminist teoriler  Gandizm  Hindu milliyetçiliği (Hindutva)  Bireycilik  İslami teoriler İslamcılık  Yasalcılık  Liberalizm  Özgürlükçülük  Mohizm  Monarşizm  Milliyetçilik  Popülizm  Cumhuriyetçilik  Sosyal inşacılık  Sosyal yapılandırmacılık  Sosyal Darwinizm  Sosyalizm  Pragmatizm 
İlgili makaleler:  Ekonomi politiğin eleştirisi  İçtihat bilimi  Felsefe ve ekonomi  Eğitim felsefesi  Tarih felsefesi  Hukuk felsefesi  Sosyal bilim felsefesi  Siyasi etik  Adalet  Dizin 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 90223309  BNC: 000245783  BNF: cb12092300m (data)  CiNii: DA03592595  GND: 118672118  ISNI: 0000 0001 2125 2109  LCCN: n80022986  LNB: 000251484  NDL: 01086663  NKC: js20020805049  NLA: 35784708  NLI: 987007260441705171  NTA: 166950491  RERO: 02-A003183418  SNAC: w6gj2tf6  SUDOC: 148345018  Trove: 1086331  VIAF: 27093035   WorldCat (LCCN): n80-022986