Bilim tarihi yazıcılığı
Profesyonel bilim tarihçiliği > İçselcilik ve dışsalcılık

1930'ların başında, Sovyet tarihçisi Boris Hessen tarafından yayımlanan bir makale, birçok tarihçiyi bilimsel uygulamaların bağlamlarının ihtiyaçları ve motivasyonlarıyla nasıl bağdaştırıldığına bakmaya teşvik etti.[kaynak belirtilmeli] Hessen'in çalışmaları, bilimin nasıl ve ne şekilde yapıldığına dair sosyo-politik faktörlere odaklanmıştır.
Dışsalcılık olarak bilinen bu bilim tarihi yapma yöntemi, bilimin ve bilim insanlarının içinde bulundukları bağlamdan ve dünyadan nasıl etkilendiklerine ve bu bağlam tarafından nasıl yönlendirildiklerine bakar. Bu yaklaşım, bilim tarihinin zaman içinde saf düşüncenin gelişmesi olduğu, bir fikrin diğerine yol açtığı, doğru dehalar olduğu takdirde herhangi bir yerde, herhangi bir zamanda var olabilecek bağlamsal bir sabun köpüğü olduğu fikrinden kaçınan bir yaklaşımdır.[kaynak belirtilmeli]
Dışsalcılıktan önce gelen bilim tarihi yapma yöntemi, İçselcilik olarak bilinir. İçselci bilim tarihçileri, genellikle bilimsel fikirlerin rasyonel yeniden inşasına odaklanır ve bu fikirlerin gelişimini tamamen bilim dünyası içinde ele alır. Modern bilimin içselci tarihçileri modern bilimin normlarını vurgulama eğiliminde olsa da, içselci tarihçiler, Babil astronomisi veya Orta Çağ İmpetus teorisi nin gelişiminin altında yatan farklı düşünce sistemlerini de göz önünde bulundurabilir.[kaynak belirtilmeli]
Pratikte, içselcilik ve dışsalcılık arasındaki çizgi inanılmaz derecede bulanık olabilir.[kaynak belirtilmeli] Ne o zaman ne de şimdi çok az tarihçi, bu yaklaşımlardan herhangi birinin uç noktalarında tamamen eksiksiz bir resim çizdiği konusunda ısrarcı olacaktır, ne de birini diğerine tam olarak uygulamak mümkün olacaktır. Ancak her iki yaklaşım da özünde bilimin doğasına ilişkin temel bir soruyu barındırmaktadır: Bilimsel bilginin üreticileri ve tüketicileri arasındaki ilişki nedir? Bu sorunun yanıtı, bir şekilde, bilim ve teknoloji tarihinin yürütüldüğü yöntem hakkında bilgilendirmelidir; tersine, bilim ve teknoloji tarihinin nasıl yürütüldüğü ve ne sonuca vardığı sorusunun yanıtını hakkında bilgilendirebilir. Sorunun kendisi bir dizi felsefi soru içermektedir: Bilimsel hakikatin doğası nedir? Bilimsel bağlamda objektiflik ne anlama gelir? Bilimsel teorilerdeki değişim nasıl gerçekleşir?[kaynak belirtilmeli]
Bilim tarihçisi / sosyoloğu Robert K. Merton, Hessen'in tezini takiben, Hessen'in argümanına tepki olarak görülebilecek ve bu argümanı geliştiren birçok çalışma üretmiştir.[kaynak belirtilmeli] Merton, 17. yüzyıl İngilteresinde bilim, teknoloji ve toplum üzerine yaptığı çalışmada, bu dönemde bilimin büyümesini açıklamak için ek bir kategori — Püritenlik — getirmeye çalışmıştır. Merton, Hessen'in ekonomi kategorisini ulaşım, madencilik ve askeri teknik de dahil olmak üzere daha küçük etki alt kategorilerine ayırmıştır. Merton ayrıca dış faktörlerin bilim üzerindeki etkisini göstermek için ampirik, nicel yaklaşımlar geliştirmeye çalışmıştır.[kaynak belirtilmeli]
Merton, dış faktörlere yaptığı vurguya rağmen, yorumunda Hessen'den farklıydı: Merton, araştırmacıların bilim dışı faktörler tarafından önerilen sorunlardan ilham alabileceğini ve bunlarla ilgilenebileceğini, ancak sonuçta araştırmacının ilgisinin “söz konusu bilimin iç tarihi” tarafından yönlendirildiğini savunmuştur.[kaynak belirtilmeli] Merton, dışsalcılık ve içselciliği, disipliner sınırlar boyunca tanımlamaya çalışmıştır; bağlam bilim sosyoloğu tarafından, içerik ise tarihçi tarafından incelenmiştir.