stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gana
Coğrafya > Bitki örtüsü ve yaban hayat

Ülke genelinde çok sayıda bitki ve hayvan çeşidi bulunmaktadır. Özellikle tropikal yağmur ormanları biyo çeşitliliğe neden olmaktadır. Ancak son yıllarda tahrip edilen yağmur ormanları 20. yüzyılda 85.000 km² bir alanı kaplayan bir konumda bulunurken, bu oran bu yüzyıl içerisinde yarıdan da fazla azalarak 40.000 km² 'ye kadar düşmüştür. Ülke genelinde yıllık olarak %1,7 düzeyinde orman kaybı yaşanmaktadır.
Her daim yeşil bir renge sahip olan yağmur ormanları 50 m yüksekliğe, 3 m kalınlığa varabilen ve 300 yılı bulabilen ağaçlar ile kaplı bir konumdadır. Meliaceae, Azobé, Sapeli (Entandrophragma cylindricum), Khaya ağaçları bu bölümlerde büyük çoğunluğu oluştururken ayrıca incir, epifit, salepgiller, cola ve Hevea brasiliensis ağacı ve bitkileri de yoğun olarak bulunmaktadır. Bunların haricinde ülkede 1.200'den fazla palmiye ağacı çeşidi gözlenmektedir.
Özellikle orman alanlarının yok edildiği arazilerde de ananas, muz, plantein, avokado, papaya, Psidium guajava, portakal, narenciye, Vanilla planifolia, hibiscus, ateş ağacı ve küpe çiçeği gibi meyve ve çiçek bitkileri ekilmektedir.
Savan bölgelerinde ise genellikle tek başına bulunan Baobab ağaçları gözlemlenmekte olup, sahil kesimlerinde Mangrov ormanları ile birlikte çok sayıda palmiye ağaçları görülmektedir.
Ülkedeki yaban hayat ise çok fazla çeşitlilik arz etmektedir. Ülke sınırları içerisinde papağan, boynuzgaga, kartal, ağaçkakan, beçtavuğu ve güvercin gibi tropikal kuş çeşitlerinin yanı sıra çok sayıda göçmen kuş sürüleri de bu topraklarda gözlemlenebilmektedir. Nehir kıyılarında ve sulak alanlarda da birçok su kuşu çeşitleri bulunmaktadır.
Gana'da birçok memeli hayvan yaşamını sürdürmektedir. Aslan, leopar, fil, misk kedisi, bizon, su aygırı, düğmeli domuz ve birçok antilop çeşidi özellikle savan bölgesinde görülmektedir. Ayrıca şempanze, birçok makak çeşidi ve babun gibi maymun türleri de sıklıkla gözlemlenebilmektedir.
Sürüngenlerden gekogiller, kertenkele, iguana, varan ve timsah yabah hayatta yer alırken, böcek ailesinden sığır sineği, çeçe sineği, anofel görülmektedir. Ülkede ayrıca çok sık olarak termitlerin oluşturduğu termit tepelerine rastlanmaktadır.
Gana'nın Atlas Okyanusu kıyıları dünyanın en zengin deniz canlısı türlerinin bulunduğu noktalardan birini oluşturmaktadır.
Nüfus

Gana, çok uluslu bir devlet yapısına sahiptir. Ülkede birçok etnik grup yer almaktadır. Bu etnik grupların toplulukları birkaç yüz bin ile birkaç milyon arasında değişmektedir. Önceki yıllara oranla farklı etnik gruplar arasında yaşanan evliliklerde artış gözlenmekte, bu evlilikler etnik gruplar arasındaki farklılıkları belirsizleştirmektedir. Bundan dolayı etnik gruplarının ülke içerisindeki toplam nüfusunu belirlemek zorlaşmakta, birçok farklı kaynakta farklı veriler elde edilebilmektedir.
| --- | --- |
Oran: Etnik grup
44,0 %: Akan
16,0 %: Dagomba
13,0 %: Eve
8,0 %: Ga
3,0 %: Gurma
14,5 %: diğer Gana etnik grupları
1,5 %: diğer
Ülke içerisindeki çoğunluğu oluşturan en önemli etnik grup %47 ile Akanlar'dır. Bunun haricinde Dagombalar, Eveler, Galar ve Gurmalar diğer etnik grupları oluşturmaktadır. Gana'da var olan topluluğun %14,5 gibi bir oranını 100'ün üzerinde farklı etnik grup paylaşmaktadır. nüfusun Ülkede var olan %1.5 diğer toplulukları ise Avrupalılar ile birlikte Çinliler ve Lübnanlılar oluşturmaktadır.
Gana orta genç bir nüfusa sahip olup, 2020 tahmini verilerine göre %56,08'i 0-24 yaş aralığındadır. Ülkenin diğer Afrika ülkelerindeki ortalamaya göre yüksek bir oran ile %4,44'ü 65 yaş ve üzerindedir.
0-14 yaş: %37.44 (erkek 5,524,932/kadın 5,460,943) 

15-24 yaş: %18.64 (erkek 2,717,481/kadın 2,752,601) 

25-54 yaş: %34.27 (erkek 4,875,985/kadın 5,177,959) 

55-64 yaş: %5.21 (erkek 743,757/kadın 784,517) 

65 yaş ve üzeri: %4.44 (erkek 598,387/kadın 703,686)
Şehirde yaşayanların oranı 2022 verilerine göre %58,6 olan ülkede, nüfusun yıllık artış oranı 2022 tahmini verilerine göre %2,23 düzeyindedir.
Nüfus > Dil

Ülkede var olan 79 farklı dil ile dil çeşitliliği yüksek düzeydedir. Ülkenin resmî dili İngilizcedir. Ülkede resmî dilin haricinde en çok konuşulan yerel dil Akan dilidir. Nüfusun %80'i bu dili konuşup anlayabilmektedir. Gana'da birçok çocuk okul çağına gelene kadar birden fazla dil öğrenebilmektedir. Bu dillere okul çağında resmî dil olan İngilizce ve/veya en çok konuşulan yerel dil olan Akan eklenmektedir. Gana'da günümüzde pek çok dil konuşan nüfusun büyükşehirlere göç, etnik gruplar arasında yapılan evlilik sonucu birçok dilin birbiri ile karışması gibi nedenlerle azalması ile birlikte yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır.
Ülkede son yıllarda Fransızcada önem kazanmaktadır. Hükûmet tarafından atılan adımlar ile Fransızcanın özellikle eğitim alanında yaygınlaştırılma çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Ülke ayrıca 2006 yılında bu yana Frankofon birliği ortak üyesi konumundadır.
| Dil | Konuşan kişi |
| --- | --- |
Akan: 8.300.000
Eve: 2.250.000
Abron: 1.050.000
Farefare: 820.000
Dagbani: 800.000
Dangme: 800.000
Ga: 600.000
Konkomba: 500.000
Hausa: 202.000
Nüfus > Din

Ülke genelinde hakim olan din Hristiyan dini olup, nüfusun %71'i Hristiyan inancına göre yaşamaktadır. Hristiyan dini içerisindeki mezhep dağılımda ise nüfusun %32'si Pentikostal, %17'si Bağımsız Protestan, %10'u Katolik, %12'si ise diğer Hristiyan mezheplerine göre inançlarını yaşamaktadırlar. Ülkede İslam dine inanan nüfusun oranı ise %20 düzeyindedir. Gana'da ayrıca %3 yerel Afrika dinlerine, %4 ise de diğer dinlere inanan topluluk yaşamaktadır. 2021 verilerine göre nüfusun %1'i de herhangi bir dine mensup olmadığını ifade etmektedir.
Sosyal durum > Sağlık

Ülke genelinde sağlık sistemi iki şekilde ilerletilmektedir. Gana devletinin uluslararası yardım kuruluşlarından elde ettiği sağlık hizmetlerinin yanı sıra ülke içerisinde geleneksel yerel yöntemler ile sağlık hizmeti verilmektedir. Son yıllarda yapılan yatırımlar ve iyileştirilen sağlık hizmetleri ile doğumda yaşanan bebek ölümlerinde azalma yaşanmış, anne adaylarının daha sağlık beslenmesine yönelik adımlar atılmış ve nüfusun %80'ini karşılayacak şekilde aşılama işlemleri gerçekleştirilmiştir. 1980'li yılların sonlarına kadar kayda değer adımların atılmadığı sağlık sisteminde 1992 ve 2002 yılları arasında bütçeden ayrılan %7'lik bir pay ve uluslararası kuruluşların yardımları ile olumlu mesafeler kaydedilmiştir.
Gana genelinde tropikal hastalıklar olan sıtma, kolera, tifo, verem, sarıhumma hastalıkların yanı sıra Hepatit A ve B sık olarak gözlemlenmektedir. Bunların haricinde Şistozomiyaz ve çocuk felci hastalıkları da ülke genelinde yoğun olarak yaşanmaktadır. 1974'te ülke genelinde var olan hastalıkların %75'inin temiz su bulunamamasından dolayı ortaya çıktığı ifade edilmiştir. Ülkede ölümlerin %40'ı sıtma rahatsızlığı nedeniyle yaşanmaktadır.
2007 verilerine göre ülke genelinde HIV virüsü taşıyıcı yetişkin oranı %1,7 seviyesindedir.
Sosyal durum > Eğitim

Ülkenin bağımsızlığını kazandığı 1957 yılından bu yana Gana'da altı yaşından itibaren çocukların dokuz yıl okula gitme zorunluluğu bulunmaktadır. İlk dönemlerde koloni sahibi Birleşik Krallık'ın eğitim sisteminin uygulanmaya çalışıldığı ülkede, sistem değişikliği ilk olarak 1986 yılında Jerry Rawlings iktidarında gerçekleştirilmiştir. Bağımsızlığın ilk yıllarda yaklaşık olarak sadece 450.000 çocuğa ilkokula gitme imkânı sağlanırken, bu oran günümüzde hemen hemen her köyün de sisteme dahil edilmesi ile ciddi oranda artış göstermiştir. Öğrenciler altı yıllık ilkokul öğreniminden sonra 3 yıl Junior Secondary School olarak adlandırılan ve zorunlu eğitimin son bölümünü oluşturan okulu ziyaret etmektedirler. Zorunlu eğitim bitiminde dileyen öğrenciler Senior Secondary School 'a giderek öğrenim hayatlarına devam edebilmektedir.
Ülke genelinde 15 yaşın üzerinde okuma yazma bilenlerin oranı 2010 tahmini verilerine göre %71,5 düzeyindedir. Bu oran sadece erkeklerde %78,3 seviyesinde bulunurken kadınlarda %65,3 ile daha düşük bir orandadır.
| Eğitim verileri (2005) |
| --- | --- |
Okuma yazma oranı (2010):  % 78,3 Erkek, % 65,3 Kadın
İlkokula gitme oranı:  % 65 Erkek, % 65 Kız
Zorunlu eğitim sonrası devam etme oranı:  % 39 Erkek, % 35 Kız
Ortalama eğitim yılı (2007): 9 Yıl
İdari yapılanma

Gana, her birinin yönetiminde bir Bölge Valisinin bulunduğu on bölgeden oluşmaktadır. Bu bölgeler şu şekildedir:
| Bölge | Nüfus (2000) | Yüzölçümü (km²) | Merkez şehir |
| --- | --- | --- | --- |
| Ashanti Bölgesi | 3.612.950 | 24.389 | Kumasi |
| Brong-Ahafo Bölgesi | 1.815.408 | 39.557 | Sunyani |
| Merkez Bölgesi | 1.593.823 | 9.826 | Cape Coast |
| Doğu Bölgesi | 2.206.696 | 19.323 | Koforidua |
| Büyük Accra Bölgesi | 2.905.726 | 3.245 | Accra |
| Kuzey Bölgesi | 1.820.806 | 70.384 | Tamale |
| Yukarı Doğu Bölgesi | 920.000 | 8.842 | Bolgatanga |
| Yukarı Batı Bölgesi | 576.583 | 18.476 | Wa |
| Volta Bölgesi | 1.635.421 | 20.570 | Ho |
| Batı Bölgesi | 1.924.577 | 23.921 | Sekondi-Takoradi |
Her bir bölge kendi içerisinde de districts olarak adlandırılan ilçe yapısına sahip bölümlere ayrılmaktadır. 1985 yılında 110 olarak ilçe ile gerçekleştirilen yapılanma son olarak 2007 yılında yeni ilçelerin oluşturulması ile günümüzde bu sayı 161 ilçeye kadar çıkarılmıştır. Bu ilçelerin yanı sıra 49 belediye (muncipals) ve 6 büyükşehir (metropolitans) ile birlikte toplam 216 idari yapı Gana'nın bölgelerine bağlı bir konumdadır.
Ayrıca bakınız: Gana'nın bölgeleri
İdari yapılanma > Şehir

Ülkenin en büyük şehri aynı zamanda başkent konumunda olan Accra'dır. Gana'nın en büyük nüfusa sahip şehirleri şu şekilde sıralanmaktadır:
| Şehir | 1984 resmî sayım | 2000 resmî sayım | 2010 resmî sayım | Bölge |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Accra | 867.459 | 1.659.136 | 2.070.463 | Büyük Accra Bölgesi |
| Kumasi | 489.586 | 1.171.311 | 2.035.064 | Ashanti Bölgesi |
| Tamale | 135.952 | 293.879 | 371.351 | Kuzey Bölgesi |
| Takoradi | 61.484 | 175.438 | 311.206 | Batı Bölgesi |
| Ashaiman | 50.918 | 150.312 | 190.972 | Büyük Accra Bölgesi |
| Tema | 100.052 | 141.479 | 139.784 | Büyük Accra Bölgesi |
| Teshie | 59.552 | -- | 149.174 | Büyük Accra Bölgesi |
| Cape Coast | 57.224 | 118.105 | 169.894 | Merkez Bölgesi |
| Sekondi | 55.712 | 114.157 | 228.342 | Batı Bölgesi |
| Obuasi | 60.617 | 115.564 | 143.644 | Ashanti Bölgesi |
Ülke genelinde adrese dayalı zorunlu kayıt bulunmaması, güncel verilerin tahmini olarak ifade edilmesine neden olmuştur. Ülke genelinde son resmî nüfus sayımı 2010 yılında gerçekleştirilmiştir.
Siyaset

Gana 6 Mart 1957 yılında Afrika kıtasının ilk ülkesi olarak bağımsızlığının Birleşik Krallık'tan elde etmiştir. Bağımsızlık sonrası demokratik yönetimin yanı sıra askerî darbeler ile de iktidar elde edilmiştir. Ülkede dördüncü cumhuriyet döneminin başladığı 7 Ocak 1993 tarihinden bu yana sağlam bir siyasi zemin mevcuttur. İngiliz Milletler Topluluğu üyesi olan Gana başkanlık sistemi ile yönetilmektedir. Gana 230 sandalyeli bir parlamentoya sahiptir.
Hem parlamento hem de devlet başkanı halk tarafından dört yıllık bir süre için seçilmektedir. Devlet başkanı dört yıllık göreve ikinci defa seçilebilme hakkına sahip olup, günümüzde bu görevi John Dramani Mahama'dan 2017 yılında yapılan seçimle devralan Nana Addo Dankwa Akufo-Addo yürütmektedir.
Ekonomi > Anahtar sektörler

Gana, endüstriyel mineraller, hidrokarbonlar ve değerli metallere sahip ortalama doğal kaynak açısından zengin bir ülkedir.
Karma ekonomi hibridizasyonu ve gelişmekte olan bir pazar ile ortaya çıkan belirlenmiş bir dijital ekonomidir. "Gana Vizyonu 2020" olarak bilinen bir ekonomik plan hedefi vardır. Bu plan, Gana'yı 2020 ile 2029 arasında gelişmiş bir ülke ve 2030 ile 2039 arasında yeni sanayileşmiş bir ülke haline gelen ilk Afrika ülkesi olarak öngörmektedir. Buna, 24 kişilik bir grup üyesi ve yeni sanayileşmiş bir ülke olan Sahra Altı Afrika ülkesi Güney Afrika dahil değildir.
Gana'da 2008 verilerine göre Gayrısafî millî hâsıla verileri 14,679 milyar Euro düzeyinde olup, bu veriler ile Dünya Bankası sıralamasına göre 104. sırada yer almaktadır.
Gana'da atılan sanayi adımlarına rağmen hala büyük oranda tarımsal faaliyetlerin ön planda olduğu bir ülke konumundadır. 2009 verilerine göre Gayrısafî millî hâsıla içerisinde tarımın oranı %37,3 düzeyindedir. Ülke nüfusunun %56'lık bir kısmı ile yarıdan fazlası tarım ve balıkçılık ile uğraşmakta, yapılan birçok tarım faaliyetleri de şahsi tüketim için gerçekleştirilmektedir.
Ülkenin bağımsızlığını elde etmesinden kısa süre sonra başlayan ve 20. yüzyılın son dönemlerini kapsayan siyasi istikrarsızlık ve askerî darbeler ülke ekonomisinin gelişmesine engel teşkil etmiş, demokratikleşme adımlarının atılması ile 2001 yılında sonra stabil bir konuma gelmiştir. Ülkede başta altın olmak üzere birçok değerli maden yatakları bulunmasına rağmen, Gana dünya üzerindeki en fakir ülkelerden biri konumundadır.
Ekonomi > Temel veriler

| Ekonomi verileri (2009)  |
| --- | --- |
GSMH: 14,93 Mrd. $
gerçek büyüme GSMH: 4,7 %
Oran Tarım: 37,3 %
Oran Sanayi: 25,3 %
Oran Hizmet (2006): 37,5 %
Tarım alanında faaliyet gösteren: 56%
Ortalama İşsizlik oranı: 11%
Ortalama Enflasyon: 19,6 %
Dış ticaret İthalat hacmi: 9,807 Mrd. $
Dış ticaret İhracat hacmi: 5,737 Mrd. $
Enerji tüketim/kişi başı (2004): 386
Emisyon salınımı/kiş başı CO2 (2003): 0,4
Orman alanı büyüme/küçülme: -1,7 %
Ekonomi > Maden

1850'li yıllarda Kaliforniya sahillerinde altının bulunmasına kadar, Gana en önemli altın üretici ülkelerden biri konumundaydı. Bölgede bulunan altın nedeniyle koloni döneminde Altın Sahil olarak adlandırılan Gana'da ihracatın %32'sini altın madeni oluşturmaktadır. 
Altın haricinde petrol, elmas, kireç taşı, mangan ve boksit diğer önemli ve ihracatı yapılan madenleri ve yer altı zenginliklerini oluşturmaktadır.
| Gana altın üretimi 1985-1994 > Yıl | Gana altın üretimi 1985-1994 > Gana | Gana altın üretimi 1985-1994 > Afrika (Toplam) | Gana altın üretimi 1985-1994 > Dünya (Toplam) |
| --- | --- | --- | --- |
|  | [metr.t] | [Gana'nın oranı %] | [Gana'nın oranı %] |
| 1985 | 12,0 | 1,74 | 0,77 |
| 1986 | 11,5 | 1,66 | 0,70 |
| 1987 | 11,7 | 1,74 | 0,68 |
| 1988 | 12,1 | 1,76 | 0,63 |
| 1989 | 15,3 | 2,27 | 0,74 |
| 1990 | 17,3 | 2,56 | 0,81 |
| 1991 | 27,3 | 3,96 | 1,26 |
| 1992 | 33,3 | 4,66 | 1,48 |
| 1993 | 41,4 | 5,67 | 1,79 |
| 1994 | 44,5 | 6,37 | 1,94 |
Ekonomi > Devlet bütçesi

Gana'nın 2009 verilerine göre bütçe gideri 6,124 milyar Dolar olarak saptanmış, buna karşılık ülke gelirleri 4,547 milyar Dolar düzeyinde kalmış, bununla birlikte %10,7 ile GSMYİH'de bir bütçe açığı oluşmuştur.
| Alan | Gana Cedi ¢ Milyon | Amerikan doları $ Milyon |  % olarak Bütçeden fark |  % olarak GSMYİH fark |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Sağlık | 921,9 | 636,2 | 9,41 | 4,26 |
| Eğitim | 1693,7 | 1168,8 | 17,30 | 7,83 |
| Askeri | 159,0 | 109,7 | 1,62 | 0,73 |
| Enerji | 317,2 | 218,9 | 3,24 | 1,47 |
| Su | 285,9 | 197,3 | 2,92 | 1,32 |
| Ulaşım | 386,3 | 266,6 | 3,95 | 1,79 |
| Toplam | 9793,1 | 6758,1 | 100,00 | 45,80 |
Ekonomi > Turizm

Özellikle son yıllarda turizm Gana için büyük önem kazanmış bir durumdadır. Yaşanan olumlu gelişmeler neticesinde Gana hükûmeti 1996 yılında Integrated National Tourism Development Plan adı ile 15 yıllık turizm kalkınma planı yayınlamıştır. Bu plan doğrultusunda Gana'yı ziyaret eden turist sayısını kademeli olarak 2020 yılına kadar bir milyona çıkartılması hedeflenmekteydi. Ülke genelinde sahil şeritleri, doğal yaşam alanları, vahşi hayvanların bulunduğu bölgeler, zamanında Avrupalıların sahil kesiminde oluşturduğu kaleler ve üsler turistik alanları oluşturur.
2011'de 1.087.000 turist Gana'yı ziyaret etti. Gelen turistler arasında Güney Amerikalılar, Asyalılar, Avrupalılar ve Kuzey Amerikalılar vardı.
Cazibe merkezleri ve başlıca turistik yerler, yıl boyunca sıcak, tropik bir iklim, çeşitli vahşi yaşam, Kintampo şelaleleri gibi şelaleler ve Batı Afrika'daki en büyük şelale, Wli şelaleleri, kıyıdaki palmiyelerle kaplı kumsallar, mağaralar, dağlar, nehirler ve Bosumtvi Gölü ve yüzey alanına göre dünyanın en büyük insan yapımı Volta Gölü gibi rezervuarlar ve göller, düzinelerce kale ve hisar, Dünya Mirası alanları, doğa rezervleri ve milli parkları kapsar.
Turistik alan olarak hizmet veren güzel doğal rezervlere ek olarak, dünyanın her yerinden çok sayıda turisti çeken bazı kaleler vardır. Dikkate değer kalelerden bazıları Cape Sahili Kalesi ve Elmina Kalesi'dir. Kaleler sadece turizm için önemli değil, aynı zamanda köle ticaretinde kanın döküldüğü yerleri işaret eder ve köle ticaretiyle çalınan ve yok edilen Afrika mirasını korur ve tanıtır. Bunun bir sonucu olarak, UNESCO'nun Dünya Mirası Sözleşmesi Gana'nın kalelerini ve hisarlarını Dünya Mirası anıtları olarak adlandırdı.
2010 yılındaki Dünya Ekonomik Forumu istatistikleri, Gana'nın dünyanın en gözde turistik destinasyonları arasında 139 ülke arasında 108. sırada olduğunu gösterdi. Ülke, 2009 sıralamasında iki sıra yükselmişti. 2011'de Forbes dergisi, Gana'nın dünyanın en dost canlısı on birinci ülkesi olduğunu yayınladı. İddia, 2010 yılında gezginlerin bir kesiti üzerinde yapılan bir ankete dayanıyordu. Ankete dahil edilen tüm Afrika ülkeleri arasında Gana en üst sırada yer aldı.
Turizm, ülke için dördüncü en yüksek döviz kazandırıcı faktördür. 2017'de Gana, dünyadaki 43. en barışçıl ülke olarak sıralandı.
| Gana turizm sektörü> Yıl | Gana turizm sektörü> Yabancı ziyaretçi | Gana turizm sektörü> Elde edilen turizm gelirleri |
| --- | --- | --- |
| 1990 | 145.000 | 181 Milyon USD |
| 1992/93 | yakl. 210.000 | 288 Milyon USD |
| 1997 | 325.434 | 266 Milyon USD |
| 2002 | 482.434 |  |
| 2003 |  | 216 Milyon USD |
| 2005 | 428.533 | 836 Milyon USD |
| 2008 | 698.069 | 1.403 Milyon USD |
Ulaşım

Gana, Batı Afrika ülkeleri içerisinde en yaygın trafik ağına sahip ülke konumundadır.
Ulaşım > Karayolu

Ülke genelinde 35.000 km karayolları bulunmakta olup, bunların belli bölümlerinin yenilenme ihtiyacı bulunmakla birlikte 11.000 km'si asfaltlanmış durumdadır. Ülkenin en önemli karayolları sahil şeridinde yer almaktadır. Sahil kesiminde yer alan yollar ülkeyi hem Togo hem de Fildişi Sahili ile de birleştirmektedir. Gana'da ayrıca başkent Accra ile liman kendi Tema'yı birbirine bağlayan ücretli bir otoyol mevcuttur.
|  Gana ulusal karayolları  |
| --- | --- | --- |

| Kısaltma | Güzergâh  | Uzunluk   |
| Kısaltma | Şehir (Bölge) | [km]  |
| N1 | Fildişi Sahili sınırı - Elubo (WR) - Sekondi-Takoradi (WR) - Cape Coast (CR) - Winneba (CR) - Accra (GR) - Tetteh - Adidome (VR) - Aflao (VR) - Togo sınırı N1 Gana bölümünde yer alan Dakar-Lagos-Highway otoyolunu oluşturmaktadır | 535  |
| N2 | Tema (GR) - Asikuma (ER) - Ho (VR) - Hohoe (VR) - Jasikan (VR) - Yendi (NR) - Nalerigu (UE) - Kulungugu (UE) - Burkina Faso sınırı | 720  |
| N3 | Kpong (ER) - Suhum (ER); N3, N4 otoyolunu N2 ile Oterkpalu üzerinden birleştirmektedir (ER). | 80  |
| N4 | Accra (GR) - Tetteh - Koforidua (ER) - Kumasi (AS) | 280  |
| N5 | Adome (VR) - Asikuma (VR) - Kpeve (VR) | 62  |
| N6 | Accra (GR) - Nsawam (ER) - Suhum (ER) - Nkawkaw (ER) - Kumasi (AS) | 250  |
| N7 | Sawla (NR) - Larabanga (NR) - Fufulsu (NR)  N7,N12 otoyolunu N2 ile birleştirmektedir. | 150  |
| N8 | Yemorasa (CR) - Dunkwa (CR) - Fomena (AS) - Bekwai (AS) - Kumasi (AS) | 214  |
| N9 | Tamale (NR) - Jimle (NR) - Yendi (NR)  N9, N10 otoyolunu N2 ile birleştirmektedir. | 100  |
| N10 | Yemorasa (CR) - Kumasi (AS) - Techiman (BA) - Tamale (NR) - Bolgatanga (UE) - Paga (UE) - Burkina Faso sınırı | 795  |
| N11 | Bolgatanga (UE) - Zebilla (UE) - Bawku (UE) - Bimpiela (UE) - Togo sınırı | 110  |
| N12 | Fildişi Sahili sınırı - Elubo (WR) - Enchi (WR) - Sunyani (BA) - Bamboi (NR) - Wa (UW) - Lawra (UW) - Hamile (UW) - Burkina Faso sınırı | 790  |
| N13 | Lawra (UW) - Tumu (UW) - Navrongo (UE) N13, N12 otoyolunu N10 ile birleştirmektedir. | 220  |
| N14 | Sakpeigu (NR) - Cheperoni (NR) - Yawgu (NR) - Togo sınırı | 100  |
| N16 | Tumu (UW) - Kapulima (UW) - Burkina Faso sınırı | 20 |
Ulaşım > Havayolu

Ülkenin başkenti Accra'da yer alan Kotoka International Airport Gana'nın uluslararası standarda sahip en büyük havaalanı konumundadır. Gana, Turkish Airlines, Lufthansa, KLM, British Airways, Emirates, TAP Portugal, Iberia, Alitalia, Royal Air Maroc ve Afriqiyah Airways gibi büyük havayolu şirketleri tarafından da sıklıkla uçulmaktadır.
Özellikle 2003 yılından sonra Ghana Airways ve Ghana International Airlines havayolu şirketlerinin faaliyetlerine başlaması neticesinde iç hatlarda yoğun uçuşlar gerçekleştirmektedir. Ülkenin havaalanı sahip şehirleri şu şekildedir:
Accra
Kumasi
Sekondi-Takoradi
Obuasi
Sunyani
Wa
Bolgatanga
Tamale
Kade
Ulaşım > Demiryolu

Koloni döneminden miras olarak kalan demiryolları Ghana Railway Corporation tarafından işletilmektedir. O dönem bölge genelinde çıkarılan madenlerin taşınmasında kullanılmak üzere döşenen raylar sayesinde madenler ve ham maddeler Accra'ya getiriliyor buradan da Avrupa ülkelerine gönderiliyordu.
Ülkede ilk raylar 1907 yılında Sekondi ve Tarkwa arasında döşenmiş, daha sonra Dunkwa, Obuasi ve Bekwai üzerinden Kumasi'ye kadar uzatılmıştır. 1922'den itibaren de Kumasi'den başlayarak Konongo, Nkawkaw, Koforidua güzergâhı üzerinden Accra'ya kadar yeni raylar döşenmiştir.
O dönem yoğun bir şekilde kullanılan demiryolu taşımacılığı günümüzde önemini yitirmiş bir durumdadır. 2006 yılına gelindiğinde sadece Kumasi ve Sekondi-Takoradi arasındaki güzergâh işletilmekteydi.
Günümüzde yeni demiryolları hatları oluşturarak hareketlendirme girişimleri planlanmaktadır. 2010 yılında Dubai menşeli bir firma ülke genelinde 800 km'lik yeni hat oluşturma ve var olan hatların 400 km'sinin bakımı ve yenilenmesi ile ilgili ihaleyi aldıklarını bildirmiştir. Buradaki amaç özellikle Ashanti bölgesinde elde edilen ham madde ve madenlerin ülkenin iki liman kenti olan Sekondi-Takoradi ve Tema'ya ulaştırmaktır.
Ulaşım > Denizyolu

Ülkede Sekondi-Takoradi ve Tama kentleri deniz taşımacılığında önemli bir yere sahiptir. Kıyıda bulunan bu iki şehirden ekonomik açıdan daha büyük öneme sahip olan Tema'da ülke ürünlerinin dış dünyaya taşınma işlemi gerçekleştirilmektedir. Son dönemde bu limanlarda yapılan iyileştirme çabaları ile Tama'da yapılan konteyner terminali bu liman şehirlerine verilen önemi göstermektedir. Atlas Okyanusu kıyısındaki bu limanlar haricinde Volta Gölü'nde yapılan yolcu taşımacılığı da önemli bir yere sahiptir. Volta gölüne kıyısı bulunan ve iskeleye sahip olan Kpandu, Kete Krachi, Yeji ve Yapei'den gün içinde çok sayıda yolcu yararlanarak ulaşımını sağlamaktadır.
Kültür > Yiyecek ve içecek

Gana mutfağı çeşitli deniz ürünleri ile çeşitli çorbalar ve güveçler içerir; Ganalı çorbaların çoğu sebze, et, kümes hayvanları veya balıkla hazırlanır. Gana yemeklerinin ortak bileşenleri olan tilapia, kavrulmuş ve kızartılmış whitebait, tütsülenmiş balık ve kerevit içeren yemeklerde balık önemlidir. Banku (akple) yaygın 
öğütülmüş mısırdan (darı), ve mısır unu bazlı temel kɔmi (kenkey)‘den yapılan nişastalı bir besindir ve 
bankuya genellikle bir çeşit kızarmış balık (chinam) veya ızgara tilapia ve çiğ kırmızı ve yeşil biber, soğan ve domatesten (biber sosu) yapılan çok baharatlı bir çeşni eşlik eder. Banku ve tilapia, çoğu restoranda servis edilen bir kombinasyondur.
Fufu, en yaygın ihraç edilen Ganalı yemeğidir ve Afrika diasporasında bir inceliktir.
Pirinç, kahvaltı, öğle yemeği ve akşam yemeği olarak servis edilen çeşitli pirinç bazlı yemeklerle ülke genelinde temel yemektir, ana çeşitleri waakye, sade pilav ve güveç (sekiz kontomire veya domates sosu), kızarmış pilav ve jollof pilavıdır.
Ülkede var olan çok sayıda etnik grup ve topluluklar kendisini kültürel alanda da göstermektedir. Bu kadar çok sayıda grubun bir ülkede var olması kültür açısından da zenginlik oluşturmaktadır. Ülkede Gana topluluklarının dışında, komşu ülke vatandaşı olan topluluklar ile birlikte 6.000 Avrupalı ve başta Çinli olmak üzere Asyalı yaşamaktadır. Avrupalılar ve Asyalılar özellikle Accra başta olmak üzere kıyı şehirlerinde yaşamakta ve kültürlerini yaşatmaktadırlar.
Ülke genelinde oynanan Oware Gana'nın millî oyunlarından biri olarak kabul edilmektedir. Küçük yaşlardan itibaren öğrenilen oyun tahtadan oluşmakta olan bir strateji oyunudur. Gana kültüründe önemli yere sahip olan bu oyun bilenen en eski oyunlardan biri olarak kabul edilmektedir.