Sanat tarihi
Avrupa > Ortaçağ > Bizans

Bizans sanatı, Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğunun Hristiyan Yunan sanatsal ürünlerinin yanı sıra imparatorluktan kültürel olarak miras kalan uluslar ve devletlere atıfta bulunur. İmparatorluğun kendisi Roma'nın çöküşünden ortaya çıkmış ve 1453'te Konstantinopolis'in düşüşüne kadar sürmüştür. Bizans döneminin başlangıç tarihi, hala belirsiz olsa da, sanat tarihinde siyaset tarihinden çok daha açıktır. Doğu Avrupa'daki birçok Doğu Ortodoks devleti ve bir dereceye kadar Doğu Akdeniz'deki Müslüman devletler, yüzyıllar boyunca imparatorluğun kültür ve sanatının birçok yönünü korumuştur.
Bizans sanatının ayakta kalması çoğunlukla dini sebeplerdendir ve belirli dönemlerde istisnalar dışında, dikkatle kontrol edilen kilise teolojisini sanatsal terimlere çeviren geleneksel modelleri izleyerek oldukça basmakalıp bir hale gelmiştir. Fresklerde, tezhipli el yazmalarında ve ahşap panolarda resimler ve özellikle erken dönemlerde mozaikler ana malzemeleri oluştururken ve küçük oyma fildişleri dışında figüratif heykeller çok nadirdi. El yazması resim, daha büyük eserlerde eksik olan klasik gerçekçi geleneğin bir kısmını sonuna kadar korudu. Bizans sanatı son derece prestijli ve Batı Avrupa'da aranan bir sanattı ve dönemin sonuna kadar Orta Çağ sanatı üzerinde sürekli bir etkide bulundu. Bu, özellikle Bizans stillerinin 12. yüzyıl boyunca sürekli değiştirilen biçimlerle devam ettiği ve İtalyan Rönesans sanatını şekillendiren bir etki yaratır hale geldiği İtalya'da böyleydi. Ancak gelişen birkaç olay neticesinde Bizans stili de değişti. Doğu Ortodoks kilisesinin genişlemesiyle, Bizans formları ve stilleri Ortodoks dünyası ve ötesine yayıldı. Bizans mimarisinin etkileri, özellikle dini yapılarda, Mısır ve Arabistan'dan Rusya ve Romanya'ya kadar çeşitli bölgelerde bulunabilir.
Bizans mimarisi kubbe kullanımıyla ünlüdür. Aynı zamanda genellikle mermer sütunlar, kesonlu tavanlar ve altın arka plana sahip mozaiklerin kapsamlı kullanımı da dahil olmak üzere görkemli bir dekorasyona sahiptir. Bizans mimarisiyle birlikte mimari yapılarda kullanılan malzeme Eski Yunanlar tarafından çok beğenilen ve sıklıkla kullanılan mermer olmaktan çıkmıştır. Bizans mimarları, pencereler için çoğunlukla taş ve tuğla ayrıca ince kaymaktaşı levhalar kullandılar. Mozaikler ise tuğla duvarları ve fresklerin direnemeyeceği diğer yüzeyleri kaplamak için kullanılmıştır. Proto-Bizans dönemine ait mozaiklerin güzel örnekleri Selanik'teki (Yunanistan) Hagios Demetrios, Ravenna'daki (İtalya) Sant'Apollinare Nuovo Bazilikası ve San Vitale Bazilikası ve İstanbul'daki Ayasofya'dır. Greko-Romen tapınakları ve Bizans kiliseleri, dış ve iç görünümleri bakımından önemli ölçüde farklılık gösterirler. Antik çağda tapınağın en önemli kısmı dış kısmıydı çünkü tapınağın inşa edildiği tanrının kült heykelinin tutulduğu iç kısıma sadece rahibin erişimi vardı. Bu yüzden törenler dışarıda yapılırdı ve tapınanların gördüğü ise tapınağın sütunlardan oluşan, saçaklı ve iki alınlıklı cephesinden ibaretti. Aynı zamanda, kiliselerin iç kısımlarında Hristiyan ayinleri düzenlenirdi. Kilisenin dış kısımları ise genellikle çok az süslemeye sahipti ya da hiçbir süslemeye sahip değildi.