stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cüneyt Tanman
İstatistikleri > Kulüp Takım İstatistikleri

| Profesyonel Kariyeri> Sezon. Türkiye | Profesyonel Kariyeri> Kulüp. Türkiye | Lig> Maçlar.Süper Lig | Lig> Goller.Süper Lig | Kupa> Maçlar.Türkiye Kupası | Kupa> Goller.Türkiye Kupası | Uluslararası> Maçlar    .Avrupa | Uluslararası> Goller.Avrupa | Toplam> Maçlar.Toplam | Toplam> Goller.Toplam |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1974-75 | Galatasaray | 2  | 0  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  |
| Toplam | Toplam | 2 | 0 | ? | ? | - | - | ? | ? |
| 1975-76 | Giresunspor | 24  | 2  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| Toplam | Toplam | 24 | 2 | ? | ? | ? | ? | ? | ? |
| 1976-77 | Galatasaray | 6  | 0  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| 1977-78 | Galatasaray | 28  | 3  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| 1978-79 | Galatasaray | 26  | 5  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| 1979-80 | Galatasaray | 30  | 1  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| 1980-81 | Galatasaray | 29  | 3  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| 1981-82 | Galatasaray | 24  | 2  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| 1982-83 | Galatasaray | 16  | 0  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  |
| 1983-84 | Galatasaray | 29  | 2  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  |
| 1984-85 | Galatasaray | 31  | 2  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  |
| 1985-86 | Galatasaray | 36  | 11  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| 1986-87 | Galatasaray | 31  | 6  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| 1987-88 | Galatasaray | 27  | 2  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  |
| 1988-89 | Galatasaray | 34  | 1  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| 1989-90 | Galatasaray | 28  | 3  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| 1990-91 | Galatasaray | 24  | 0  | ?  | ?  | ?  | ?  | ?  | ? |
| Toplam | Toplam | 425 | 43 | ? | ? | ? | ? | ? | ? |
| Alt Toplam  | Alt Toplam  | 327 | 25 | ? | ? | ? | ? | ? | ? |
Son güncelleme: 24 Ekim 2010
İstatistikleri > Millî takım istatistikleri

| No>  | Tarih | Millî takım | Maç sayısı | Gol sayısı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 1974-1975 |  Türkiye U-18 | 9  | 0 |
| 2. | 1978 |  Türkiye U-21 | 3  | 0 |
| 3. | 1977-1989 |  Türkiye | 17  | 0 |
| Toplam | Toplam | Toplam | 29 | 0 |
Başarıları

Türkiye 1. Futbol Ligi: 1986-87, 1987-88
Türkiye Kupası: 1981-82, 1984-85
Cumhurbaşkanlığı Kupası: 1982, 1987, 1988, 1991
Başbakanlık Kupası: 1986, 1990
Ay illüzyonu

Ay illüzyonu
Ay illüzyonu veya Ayın Büyüklük İllüzyonu; Ay'ın ufka yakınken, gökyüzünün yüksek bölgelerindekine göre daha büyük göründüğü optik bir yanılsamadır. Bu illüzyon; Ay'ın fiziksel boyutlarında bir değişiklik olmadığı halde, Ay'ın boyutunun gözlemlerle algılanan büyüklüğünde önemli farklar yaratır.
Pyralis narynensis

Pyralis narynensis, Pyralis cinsine bağlı bir hayvan türüdür.
Dağılım ve habitat

Çekya, Slovakya, Macaristan, Romanya, Kazakistan, Moğolistan ve Rusya'da dağılım gösterir.
Southwind Airlines

Southwind Airlines, Nisan 2022'de kurulmuş bir Türk havayolu şirketidir. Rusya'ya uçuşlar aynı yılın Ağustos ayında başlarken, Almanya bir ay sonra ağına eklendi.
Tarihi

Southwind Airlines, Nisan 2022'de Antalya merkezli olarak resmen duyuruldu. Rus tur operatörü Pegas Touristik'e bağlı havayolu, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrasında Türkiye'ye gelen Rus turistlerin kaybını önlemeyi amaçlamaktadır. Havayolu aynı yılın Haziran ayında Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nden ön izin almıştır. İlk ticari uçuş 12 Ağustos'ta Perm Uluslararası Havalimanı'na gerçekleştirilmiştir.
Almanya'ya charter uçuşlar Eylül 2022'de başlamıştır. Şubat 2023'te havayolu, yaz sezonu boyunca 16 Rus şehrinden Antalya'ya turist taşımayı planladığını duyurmuştur. Filodaki uçak sayısının 2023 yılı sonuna kadar 14 olması beklenmektedir.
Belarus'a 22 Aralık 2023'te başlayacak olan uçuşlar, haftalık 4 frekansla gerçekleştirilecek ve Ocak ayından itibaren Mart ayına kadar günlük olarak icra edilecek.
Birleşik Krallık'a charter uçuşların 2024 yazında 10 farklı havalimanına yapılması planlanmaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Destinasyonlar

Minsk – Minsk Uluslararası Havalimanı
Manama – Bahreyn Uluslararası Havalimanı
Berlin – Berlin Brandenburg Willy Brandt Havalimanı
Düsseldorf – Düsseldorf Havalimanı
Hamburg – Hamburg Havalimanı
Hannover – Hannover Havalimanı
Leipzig – Leipzig/Halle Havalimanı
Münih – Münih Franz Josef Strauss Havalimanı
Nürnberg – Nürnberg Havalimanı
Stuttgart – Stuttgart Havalimanı
Kandiye – Kandiye Nikos Kazancakis Uluslararası Havalimanı
Tel Aviv – Ben Gurion Uluslararası Havalimanı
Bergamo – Orio al Serio Uluslararası Havalimanı
Beyrut – Beyrut Refik Hariri Uluslararası Havalimanı
Kişinev – Kişinev Uluslararası Havalimanı
Üsküp – Üsküp Uluslararası Havalimanı
Irkutsk – Irkutsk Uluslararası Havalimanı
Kaliningrad – Hrabrovo Havalimanı
Kazan – Kazan Uluslararası Havalimanı
Krasnoyarsk – Krasnoyarsk Uluslararası Havalimanı
Moskova – Şeremetyevo Uluslararası Havalimanı
Nijni Novgorod – Strigino Havalimanı
Novosibirsk – Tolmaçevo Havalimanı
Orenburg – Tsentralny Havalimanı
Sankt-Peterburg – Pulkovo Havalimanı
Samara – Kurumoç Uluslararası Havalimanı
Ufa – Ufa Uluslararası Havalimanı
Yekaterinburg – Koltsovo Havalimanı
Basel – EuroAirport Basel-Mulhouse-Freiburg Havalimanı
Zürih – Zürih Havalimanı
Antalya – Antalya Uluslararası Havalimanı Hub
Trabzon – Trabzon Havalimanı
Filo

Southwind Havayolları, Mayıs 2023 itibarıyla aşağıdaki uçakları işletmektedir:
| Uçak | Uçak Adedi | Siparişler | Yolcu Kapasitesi | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Airbus A321-200 | 2 | — | 220 |  |
| Airbus A321neo | 1 | — | 240 |  |
| Airbus A330-200 | 2 | — | 312 |  |
| Boeing 737 MAX 8 | 3 | 2 | 189 |  |
| Boeing 777-300 | 2 | 1 | 550 |  |
| Boeing 777-300ER | 1 | — | 550 |  |
| Toplam | 11 | 3 |  |  |
Havayolunun Airbus A330-200'ü
Amerika Birleşik Devletleri'nin seçilmiş başkanı

| Amerika Birleşik Devletleri'nin seçilmiş başkanı President-elect of the United States of America |
| --- | --- |

Görevdeki Donald Trump 6 Kasım 2024 tarihinden beri
Görev süresi: Kasım'daki seçim günü ile Ocak'taki yemin töreni arası
Açılışı yapan: George Washington 6–30 Nisan 1789
Yardımcı: Amerika Birleşik Devletleri'nin seçilmiş başkan yardımcısı
Maaş: Yok
Amerika Birleşik Devletleri'nin seçilmiş başkanı, ABD'de bir önceki başkanlık seçimini kazanmış, ancak geçiş süresi dolmadığı için henüz başkanlık yemini ederek göreve başlamamış olan kişiye verilen ortak veya onursal bir unvandır. Bir seçimin sonucu belirsiz veya tartışmalı ise, anlaşmazlık çözülene kadar hiç kimse seçilmiş başkan olarak adlandırılmaz.
Başkanlık geçişleri

Başkanlık seçimini kazanan kişi anayasal hükümlere göre yemin etmeye hazır olmalıdır. 1963'ten bu yana, ABD federal yasası, Genel Hizmetler İdaresini, seçimi kazanan kişinin kim olduğunu belirleme ve gelecek dönem başkanı geçiş ekibinin temel işleyişini kolaylaştırmaya yardımcı olması için yetkilidir. Yasası göre, seçim ile göreve başlama arasındaki dönemde, seçilen başkan başkanlık görevinin görevlerini yerine getirmeye aktif olarak hazırlanır ve tüm başkanlık sorumluluklarının sorunsuz bir şekilde devralabilmesi için başkanla birlikte çalışır.
İkinci dönem için yeniden seçimleri kazanan görevdeki başkanlar, zaten görevde oldukları ve başkan olmayı beklemedikleri için genellikle gelecek başkan olarak adlandırılmazlar. Aynı şekilde bir başkan yardımcısı, başkanın ölümü, istifası veya görevden alınma yoluyla yoluyla başkanlığa geçerse, o kişi hemen başkan olacağı için gelecek dönem başkanı olarak anılmaz. Öte yandan, başkan seçilen bir başkan yardımcısı gelecek dönem başkanı olarak anılır.
Gelecek dönem başkan yardımcısı

Başkanlık geçiş döneminde, gelecek dönem başkanının yardımcısı, gelecek dönem başkan yardımcısı olarak bilinir. Seçilmiş başkan unvanında olduğu gibi, genel seçimden sonra GSA Yöneticisi tarafından başkan yardımcılığı unvanı seçilen kişi için de geçerlidir.
Gelecek dönem başkan yardımcısı, Seçim Kurulunun Aralık ayındaki toplantısından önce ölür veya istifa ederse, kazanan partinin Ulusal Komitesi, gelecek dönem başkanına danışarak, başkan yardımcısı seçimi için oylama yaparak yerine birini seçer.
Köpek

Başlığın diğer anlamları için Köpek (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Köpek (Canis lupus familiaris); köpekgiller (Canidae) familyasına ait, görünüş ve büyüklükleri farklı 400'den fazla ırkı olan, etçil bir memelidir. Bozkurt'un (C. lupus) alt türlerinden biri olan köpek, tilki ve çakallarla da yakın akrabalardır. Kedilerle birlikte dünyanın en geniş coğrafyaya yayılan ve en çok beslenen iki evcil hayvanından biridir. 2001 yılı tahminlerine göre dünyada 400 milyondan fazla köpek vardır.
Köpekler 12 binyıldan daha uzun bir süreden beri insanoğlunun av partneri, koruyucusu ve arkadaşı olmuştur. Değişik ihtiyaçlara göre farklı köpek türlerinin evrimleşmesinde insanoğlunun önemli rolü olmuştur. İlk köpekler keskin görme ve koku duyusuna sahip avcı köpekleridir. İnsanlar, ilk tanışmalarından bu yana köpeklerin çeşitli yararlı özelliklerini genetik mühendisliğin en ilkel formlarıyla ön plana çıkartmış ve farklı köpek türlerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Örneğin 7-9 bin yıl önce çiftlik hayvanları evcilleştirildiğinde köpekler çobanlık da yapmaya başlamış ve bu yönde yapay seçilime uğramıştır.
Köpeklerin işlevleri ve algılanışları toplumdan topluma değişiklik gösterir. Antik Mısır'da köpekler kutsal sayılmıştır. Günümüzde birçok ülkede bekçi, bazı ülkelerde yük hayvanı ve hatta yiyecek olarak kullanılmaktadır. Batılı ülkelerde köpekler genellikle ev arkadaşı ve refakatçi olarak beslenmektedir. Ayrıca, bu ülkelerde köpeklere yönelik ürün ve hizmetler milyarlarca liralık bir endüstri haline gelmiştir. Bunların yanı sıra köpekler engellilere yardım, arama-kurtarma ya da polis köpeği gibi daha sofistike görevlerde kullanılmak üzere de eğitilebilmektedir.
Etimoloji

Köpek sözcüğü modern Türkçeye 15. yüzyılda, muhtemelen Kıpçak Türkçesinden geçmiştir. Köpek sözcüğü Kıpçakçada kabarmak, irileşmek anlamlarına gelen "köp-" fiilinden gelir. Sondaki "-ek" eki ise küçültme anlamı katar. 1312 yılında Araplara Türkçe öğretmek için yazılmış Kitabü'l-İdrak li-Lisani'l-Etrak (Türklerin Dilini Anlama Kitabı) isimli bir Kıpçakça dil kılavuzunda “İtin iri ve tüylü olan cinsine köpek denir,” şeklinde bir ibare vardır. Köpek sözcüğü yerleşmeden önce Türkçede "'ıt'" [sic] sözcüğü aynı anlamda kullanılıyordu. Orhun Yazıtlarında da geçen ıt sözcüğü hâlen halk ağzında ve çeşitli yörelerde "it" şeklinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Tuvacası ıt ve Yakutçası hâlâ ıt'tır.
Veteriner hekimlikte köpek sözcüğü zaman zaman erkek köpekleri tanımlamak için kullanılır. Dişi köpekler ise "kancık" olarak adlandırılır. Türkçeye muhtemelen orta Farsça kanîçak (genç kız) kelimesinden geçen sözcüğün kökeni aynı anlamdaki Soğdca kançîk kelimesidir. Sözcük modern Farsçada kanîza şeklini almıştır.
Köpek yavrularına "enik" (bazı yörelerde "encik") denir. Proto Türkçe kökenli bu sözcük Eski Türkçede enük hâlindedir.
Türkçede köpekler yaygın olarak kuçu nidasının tekrarlanmasıyla çağrılır. Bu nida, bazı Doğu ve Güneydoğu Avrupa dillerindeki ve Kürtçedeki köpek sözcükleriyle büyük benzerlik gösterir. Kuzey Slav dillerinden Rusçada kobel sözcüğü, erkek köpek anlamına gelir. Bu sözcük Türkçenin bazı ağızlarında büyük köpek veya köpek yavrusu anlamlarında kullanılır.
Türün Latince trinominal adı Canis lupus familiaris sırasıyla köpek (cinsi), kurt ve evcil sözcüklerinden oluşur.
Köken ve tarihçe

Yaklaşık 60 milyon yıl önce, Asya'da gelinciğe benzeyen küçük bir memeli yaşıyordu. Miacis olarak adlandırılan bu canlı, köpekgillerin (kurt, köpek, çakal ve tilki) ortak atasıdır. Yaklaşık 30-40 myö Miacis'ten ilk "gerçek köpek" (İng. true dog) olarak bilinen Cynodictis evrimleşti. Bu canlı orta büyüklükte, uzunluğu yüksekliğinden fazla, uzun kuyruklu ve fırça kürklü bir memeliydi. Sonraki bin yıllar içerisinde Cynodictis, Afrika ve Avrasya dallarına ayrıldı. Avrasya dalını oluşturan Tomarctus; kurtların, köpeklerin ve tilkilerin atasıdır. Kurtların en az 16.300 yıl önce Çin'de eti için beslendiğine dair genetik bulgular vardır.
İlk köpekler bundan 12-14 bin yıl önce günümüz Hindistan'ına denk gelen bölgede yaşayan küçük bir boz kurt dalından gelmiştir. Canis lupus pallipes olarak bilinen bu boz kurt türü sonradan Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'ya yayıldı. Bunun yanı sıra günümüzdeki bazı Afrikalı köpek türlerinin atasının kurttan ziyade çakal olması ihtimali de vardır. Fosil kayıtlarına göre, Tunç Çağı başlamadan önce (yak. MÖ 4500) dünyada başlıca beş köpek ırkı vardı: Mastifler, kurda benzeyen köpekler, görerek iz süren tazılar, av istikameti gösteren köpekler (puanterler) ve çoban köpekleri.
Antik Mısır medeniyetinde (baş. yak. MÖ 3000) köpekler kutsal sayılıyordu. Sadece kraliyet ailesinin safkan köpek beslemesine izin veriliyordu. Köpekler, kendilerine tahsis edilmiş hizmetkârlar tarafından bakılıyor, mücevherlerle donatılmış tasma ve koşumlar giyiyordu. Soylular, ahirette kendilerini korumaları için en sevdikleri köpekleri ile birlikte gömülüyordu.
Genetik ve fiziksel özellikler

Dünyadaki yüzlerce köpek ırkı çok çeşitli renk ve biçime sahiptir. Örneğin bir danua ile bir çivavanın aynı türden canlılar olduğuna inanmak gerçekten güçtür fakat bu iki köpek ırkı genetik yapı olarak birebir aynıdır ve aynı anatomik özelliklere sahiptir. Tüm köpekler 39 çift (78 tane) kromozoma sahiptir. Tıpkı insandaki 23 çift kromozom gibi köpeklerin de her bir kromozom çifti anneden ve babadan gelen birer kromozomdan oluşur.
Kuyruksuz doğanlar hariç, köpeklerin vücudunda 319 kemik bulunur. Kas ve tendon yapıları insana benzemekle birlikte vücutlarının üst kısmı -insandakinin aksine- alt kısmı kadar güçlüdür. Vücut ağırlığı ön ve arka bacaklar arasında hemen hemen eşit olarak dağılır. Köpekler, ayılar gibi tüm ayağı üzerinde yürüyen ve ağırlığını topuk bölgesine veren hayvanların aksine parmaklarının üzerinde yürürler. İnsanların aksine köprücük kemikleri yoktur.
Köpekler memeli hayvanlardır. Dişilerin memelerinde bezler vardır ve eniklerini emzirirler. Çoğu köpek ırkının genellikle sekiz adet meme ucu bulunmakla birlikte bu rakam daha fazla veya daha az -nadiren de tek rakamlı- olabilir.
Tüm etçillerin diş yapısı birbirine benzer. Köpeklerin önce süt dişleri (28 adet), sonrasında kalıcı dişleri (42 adet) çıkar. Üstte ve altta ikişer tane bulunan sivri köpek dişleri diğer dişlerden daha uzundur. Köpeklerin dişleri tüm etçillerde olduğu gibi yüksek taçlı ve sivridir. Bu dişler et parçalamanın yanı sıra silah olarak da kullanılır ve otçulların öğütmeye yarayan geniş dişlerinden farklıdır. Köpekler dişlerini genelde yiyecek öğütmek için kullanmazlar ve yiyeceklerini çiğnemeden yutarlar. Eniklerin diş çıkarma süreci sancılı geçer. Diş etleri acır ve şişer, bazen iştahlarını kaybeder ve ishal olurlar.
İlk köpek ırkları, günümüzdeki kuzey ırkları gibi dik kulaklı ve sivri burunluydu. Günümüzde çok çeşitli cüsse ve yapılarda köpek ırkları mevcuttur. Köpekler koşucu hayvanlardır. Çoğu ırkın kas yapısı, omuzları ve kalça kemikleri iyi birer koşucu olmaya uygundur. Örneğin Afgan tazısı taşlık arazide av peşinde koşmaya ve kısa mesafede dönmeye yeteneklidir. Alman kurdu koşarken uçuyormuş gibi görünür ancak ayaklarından en az biri sürekli yerdedir. Çok çabuk süratlenecek şekilde evrimleşmiş yarış tazısının (greyhound) omurgası aşırı esnektir ve koşarken dört ayağı da yerden kesilir. Porsuk avında kullanılan dakhundun kısa bacakları porsuk deliklerine girip avını takip etmesine imkân verir.
Köpeklerin vücudu -bazı tüysüz ırklar hariç- büyük oranda kıllarla kaplıdır ve homeotermik (vücut ısısını ayarlayabilen) hayvanlardır. Yetişkin bir köpeğin normal vücut ısısı (rektumda) 38 - 39.2°C (100.5 - 102.5°F)'dir. Köpekler çok çeşitli renklerde ve uzunlukta kürke sahip olabilir. Tüysüz Çin köpeği gibi neredeyse tamamen tüysüz olan köpek ırkları da mevcuttur. Özellikle açık renkli kürke sahip olanlar ile tüysüz ırklar uzun süre güneşte kalırlarsa güneş yanığı tehlikesi ile karşı karşıya kalırlar.
Genetik ve fiziksel özellikler > Duyular

Köpeklerin de insanlar gibi beş duyusu vardır. Bunlardan en gelişmiş olanı koku alma duyusudur. Irklar arasında farklılıklar olmakla birlikte tüm köpeklerin koklama duyusu gelişmiştir ve insanlardan çok daha iyidir. Alman kurdu gibi bazı ırklar diğerlerine göre daha iyi koku alma yeteneğine sahiptir ve özel bir eğitimle uyuşturucu bulma, kazazedeleri göçük altından çıkarma gibi işlerde kullanılırlar. Pag gibi kısa burunlu ırkların koku alma duyusu nispeten daha az gelişmiştir. Köpeklerin tat alma duyusu ise insana nazaran daha az gelişmiştir.
Köpeklerin görme mekanizmaları koku alma mekanizmaları kadar gelişmemiştir. Genellikle karanlıkta insandan daha iyi görmekle beraber kuvvetli ışıkta insanlar kadar iyi göremezler. Köpeklerin renkleri algılaması, netlik ayarı ve mesafe tayini zayıftır. Gözleri yanlara daha yakın olduğu için insandan daha geniş bir görüş alanına sahiptirler. Afgan tazısı gibi uzun mesafeden av hayvanlarını seçmesi gereken ırkların ufki görüşleri diğer ırklardan daha iyidir. Köpeklerin gözlerinde üçüncü göz kapağı olarak bilinen bir zar vardır. Göz bebeklerini zararlı maddelerden korur.
Genetik ve fiziksel özellikler > Yaşam beklentisi

Köpeklerin ömrü ırktan ırka değişir. 20. yy. da beslenme ve veteriner hekimlikteki ilerlemeler sayesinde ortalama köpek ömrü önemli oranda uzamıştır. Avrupa ve Amerika'daki köpeklerin ortalama yaşam beklentisi 12,8 yıldır. Genellikle küçük ırklar büyük ırklardan daha uzun yaşar. Örneğin buldoğun ortalama ömrü 6,7 yılken, minyatür kanişinki 14,8 yıldır. Köpeklerin ömrü, kalıtsal özelliklerinin yanı sıra bakım, beslenme, egzersiz, stres ve işe bağlı yıpranma oranına bağlıdır. Guinness'e göre en fazla yaşamış olan kayıtlı köpek, 1910'da doğan ve 29 yıl 5 ay yaşayan bir Avustralya sığır çobanı köpeğidir.
Davranışlar

Köpekler sosyal canlılardır. Bu nedenle insanlarla ya da diğer köpeklerle birlikte yaşamayı yalnız yaşamaya tercih ederler. Uzmanlara göre köpek, atası kurt gibi bir sürü hayvanıdır. Binlerce yıldır insanların seçici çiftleştirmesi sonucu insanlarla birlikte yaşamaya alışmış oldukları halde, 1950 ve 60'larda yapılan bazı seminal çalışmalara göre küçük yaştan itibaren insanlarla teması kesilen köpekler, köpeklerle bir arada olmayı insanlarla bir arada olmaya tercih ederler.
Davranışlar > Bölge işaretleme

Köpekler de kurtlar gibi hakimiyet bölgesi bilincine sahip hayvanlar olarak bilinir.
Kurtlar, yabani ve avcı hayvanlar oldukları için çok büyük bölgelerde hakimiyet iddia edebilirler. Köpeklerin hakimiyet alanı ise genellikle sahibinin yaşadığı çevre ile sınırlıdır. Erkek köpek, yere, duvarlara, ağaçlara sürünerek ve idrar bırakarak bölgesini kokusuyla işaretler. Tarafsız bölgede karşılaşan yabancı köpekler birbirlerini koklaşarak, sürünerek, kuyruk sallayarak ve kendilerine has bir poz vererek selamlar. Bununla birlikte dişiler yavrularını korumak için tarafsız bölgede de diğer köpeklere saldırabilir. Erkek köpekler genellikle arka bacaklarından birini kaldırarak, kancıklar ise çömelerek idrarını yapar.
Davranışlar > Çıkardıkları sesler

Köpekler iletişim kurmakta kullandıkları oldukça geniş bir havlama, hırlama ve uluma repertuvarına sahiptir. Birçok köpek sahibi, köpeğinin neşeli, üzgün, aç, korkmuş, incinmiş, sıkılmış vs. olup olmadığını çıkardığı seslerden anlayabilir. Eniklerin bağımsız bireyler olmaya başlamalarının göstergesi batındaki diğer eniklerle oynarken havlamaya başlamalarıdır. Köpekler korkunca ve köşeye sıkıştırılınca hırlarlar. Bazı ırklar, özellikle tazılar, av peşinde iken uluyacak şekilde yapay seçilime uğramışlardır. Sibirya kurdu (Haski) gibi bazı kuzey ırkları havlamaktan ziyade ulurlar.
Davranışlar > Davranış gelişimi

Enikler kör, sağır ve tamamen anneye bağımlı olarak doğar. Anne içgüdüsel olarak eniklerini emzirir ve korur. Çoğu zaman, en güvendiği kişi hariç kimseyi eniklere yaklaştırmaz. 10-14 gün sonra eniklerin gözleri ve kulakları açılır. Enikler sepetlerini ve kardeşlerini keşfeder ve alıştıkları bu ortamdan alınmaktan hiç hoşlanmazlar. 20 gün süren bu süreç köpek gelişimindeki en kritik dört aşamadan ilkidir. Anne bu dönemde kısa süreli olarak yavruları yalnız bırakmaya başlar.
Üçüncü haftadan itibaren eniklerin meraklı olanları sepetin dışındaki dünyayı keşfetmeye başlar. Bu dönemde insanlarla iletişim kurmaları eğer ileride evcil köpek olacaklarsa çok önemlidir. Bu dönemde insanlarla bağ kurmayan köpekler hiçbir zaman tam bir evcil köpek ve ev arkadaşı olamaz ve eğitilmeleri de çok zor olur. Ancak 3-7 hafta arasında enikler anneleri ve kardeşleri ile iletişime de devam etmelidir. Bu dönemde anne eniklerini kendi yediklerini çıkartarak beslemeye başlar, her istediklerinde emzirmez ve yavaş yavaş sütten keser. Dördüncü haftadan itibaren eniklere haşlanmış et gibi yumuşak yiyecekler verilebilir. Altıncı haftadan itibaren enikler sosyalleşmeye ve kendileriyle ilgilenildiğinde yanıt vermeye başlarlar.
Köpeklerin gelişimindeki üçüncü kritik aşama 7 ila 12. haftalar arasıdır. Uzmanlar bu dönemin insan-köpek bağı kurulması açısından en verimli dönem olduğunu düşünmektedirler. Bu dönemde eniğin doğuştan sahip olduğu, batında anne ve kardeşleri ile geçirdiği dönemde gelişimi açısından çok önemli rol oynayan sürü içgüdüsü, hayvanlardan insanlara yöneltilebilir. Sahibi sürünün liderinin kendisi olduğunu köpeğe öğretebilir. Köpek basit komutları fazla tekrara gerek bırakmadan kolayca öğrenebilir.
Dördüncü ve son kritik aşama 12-16. haftalardır. Enik annesinden bağımsızlığını ilan eder ve alışık olmadığı ortamlara gitmek konusunda cesur davranır. Eniklerin fiziksel ve zihinsel olarak hızla geliştiği bu dönemde köpek eğitimine başlanabilir Kalıcı dişleri çıkmaya başlar ve zaman zaman bu nedenle canları yandığı için eniklerin dikkati kolayca dağılabilir. Diş çıkarmaya yardımcı oyuncaklar verilmezse, mobilyaları ve etrafındaki diğer sert cisimleri çiğner. Bu dönemde bazı enikler komutları dinlemeye ve eğitilmeye isteksiz davranabilir.
Köpeklerin kişilik gelişimi olgunluğa ulaşana kadar devam eder. Köpekler de insanlar gibi duygusal olgunluğa ulaşmadan önce cinsel olgunluğa ulaşır. Kurtlarda ise cinsel gelişim ve kişilik gelişimi daha uyumlu bir şekilde tamamlanır. 7-8 aylıkken köpekler anksiyeteden muzdarip olur, özgüven eksikliği ve yabancılardan korkma belirtileri gösterirler. Eğer problem kalıtımsal değilse, belirtiler birkaç ay içinde kaybolur. Eğer kalıtımsal bir sorun varsa, rahatsızlık kalıcı olmasının yanı sıra zamanla şiddetlenebilir.
Davranışlar > Irka bağlı davranışlar

Belirli özelliklerin nesiller boyu yapay seçilimi sonucu, farklı köpek ırklarında değişik davranış biçimleri gelişmiştir. Kaba bir sınıflamayla, örneğin av köpekleri maceracı olurlar ve kokuları takip ederek sahiplerinden uzaklaşırlar. Bununla birlikte çağrıldıklarında çok çevik bir şekilde karşılık verirler. Tazılar ise daha soğuk ve bağımsız olurlar. Kendi başlarına bölgelerini gözler ve herhangi bir hareket ya da koku fark ettiklerinde kontrol etmeye giderler. İnsanlarla bir arada olmaya kuşçu köpekler kadar düşkün değillerdir.
İşçi ve çoban köpekleri iş yapmaya odaklı davranışlar sergilerler. Örneğin Collie cinsi çoban köpekleri içgüdüsel olarak çocukları, ördekleri ve hatta birbirlerini gütmeye eğilimlidirler. Bekçi köpekleri küçük yaşlardan itibaren bölgelerini korumaya başlarlar. Collie ve Akitalar aşırı sadakatleriyle ünlüdür. Teriyerler kemirgenleri yakalamak için üretilmiştir. Bu nedenle çok hareketli ve tez canlı köpeklerdir. Newfoundlandler hayat kurtarma içgüdüleri ile meşhurdur. Köpeklerin ırkı ayrıca yeni bir çevreye veya yeni bir sahibe nasıl tepki vereceklerini de belirler. Melez ırkların, safkan atalarından farklı kendilerine has özellikleri olduğu da görülür.