Saldırgan realizm
Katkılar ve eleştiriler > Teorik kusurlar

Öncelikle, akademisyenler Mearsheimer’ın saldırgan neorealizmdeki bazı mantıksal sorunlara işaret etmektedirler. Snyder, Mearsheimer’ın güvenlik ikilemi görüşünü “saldırgan realizmin sinoptik bir ifadesi” olarak reddetmekte ve saldırgan neorealizmin tüm devletleri revizyonist olarak konumlandırılmasının, tüm güvenlik ikilemi kavramının dayandığı temel önermeyi (diğer devletlerin niyetleri hakkındaki belirsizlik) ortadan kaldırdığını savunmaktadır. Saldırgan büyük güçlerin kendi güvenliklerini en üst düzeye çıkarmak için aldıkları önlemler diğerlerini tehdit etmekte, bu da devletler arasında varsayımsal tehditlere dayalı gereksiz bir rekabetten ziyade gerçek bir haklı güvenlik rekabetine yol açmaktadır.
Toft, saldırgan neorealizmin analiz düzeyiyle ilgili kusurlara işaret etmektedir. Ona göre, büyük güç davranışını açıklamak için yapısal olmayan coğrafya değişkeninin dahil edilmesi, teorinin analiz odağını sistem çapındaki dinamiklerden bölgesel dinamiklere kaydırmaktadır. Teorinin bölgesel güvenlik analizleri göz önünde bulundurulduğunda, saldırgan neorealizmin “Avrupa ve Kuzeydoğu Asya gibi oluşumların (kabul edildiği)” bir bölgeyi neyin oluşturduğunu açıkça tanımlamakta başarısız olduğunu ve bunun da akademik olarak onaylanmamasına yol açtığını ileri sürmektedir.
Christopher Layne coğrafi değişkenle ilgili sorunların altını çizmektedir. Layne, Mearsheimer’ın “suyun durdurucu gücünün” büyük bir gücün küresel hegemonya elde etmesini engellediği yönündeki akıl yürütmesini, bu kısıtlamanın yükselen bir rakibin kendi mahallesinin ötesinde etki yaratma kapasitesi için geçerli görünmemesi nedeniyle eleştirmektedir. Layne’in belirttiği gibi, “görüşüne göre su, ABD’nin güçlerini uzak bölgelerdeki diğerlerine benimsetilmesini engelliyor, ancak Batı Yarımkürede’ki Amerikan üstünlüğünü tehdit etmekten alıkoymuyor.” Dahası, saldırgan realizmin bölgesel hegemonları statükocu güçler olarak sınıflandırmasını, teorinin büyük güçlere amansız güç maksimizatörleri olarak yaptığı vurguyla uzlaştırmakla zorlanıyor. Bu anlam Layne, su kısıtlamasının gücü maksimize eden bir devleti statükocu bir güce dönüştürme kabiliyetini sorgulamakta ve bölgesel bir hegemonun güvenlik arayışına tabi kaldığını ve böylece küresel hegemonyaya ulaşmaya çalıştığını savunarak Mearsheimer ile çelişmektedir.
İkinci bir grup eleştiri ise saldırgan neorealizmin kısıtlayıcı odakları konusunu ele almaktadır. Akademisyenler Mearsheimer’ın teorisini iç politikayı dikkate almadığı için eleştirmektedir. Yükselen bir gücün iç siyasi işleyişine, ekonomisine veya toplumuna dikkat edilmemektedir ki bunlar bir devletin karar alma sürecinde rol oynamakta ve dolayısıyla uluslararası politikadaki davranışını etkilemektedir. Ayrıca Snyder, terörizm gibi ulus ötesi tehditlerin dikkate alınmadığını ve Mearsheimer’ın güvenliğe yaptığı vurgunun devletlerin ideoloji, ulusal birleşme ve insan hakları gibi güvenlik dışı çıkarlarını, güç rekabetinin yanı sıra uluslararası politikanın önemli bir yönü olarak görmesine neden olduğunu savunmaktadır.
Buna ek olarak Toft, Mearsheimer’ın askeri yeteneklere ve devletin toprak fethetme kapasitesine odaklanmasının “analizlerinin nüfuz kazanmanın ve nüfuz kullanmanın bir dizi başka yolunu gözden kaçırma riskini beraberinde getirdiğini” belirtmektedir. Benzer şekilde, birincil odak noktası uluslararası çatışmanın pazarlık modelleri olan siyaset bilimciler, saldırgan neorealizmin savaşın maliyetli olduğu gerçeğini göz ardı ettiğini belirtmektedirler.
Bu maliyetler de savaşı verimsiz hale getirdiğinden, devletler (hegemonyaya sahip olmayanlar bile) pazarlığa dayalı anlaşmalar inşa etmeye teşvik edilir. Örneğin, %70’e %30 güç dağılımının olduğu iki kutuplu bir dünyada, devletler bu kaynakların bir kısmını savaş sırasında yok olmasından ise kaynaklarda benzer orantılı bir dağılım olmasını tercih edecektir. Bu verimsizlik nedeniyle (savaşın verimsizliği bulmacası) Mearsheimer’ın önerdiği sürekli savaş aslında devletleri daha az güvenli hale getirecektir çünkü tekrarlanan savaş maliyetleri sonunda o devletin tüm gücünü tüketir.
En önemlisi, akademisyenler teorinin ampirik geçerliliğini ve öngörü yeteneğini sorgulamışlardır; bu da saldırgan neorealizmin uluslararası politikada devlet davranışına yönelik reçetelerin geçerliliğini olumsuz etkileyebilir. Teorinin Japonya’nın 20. yüzyıldaki toprak kazanımlarını, NATO’nun devamı veya Almanya’nın Soğuk Savaş sonrası dönemde bölgesel hegemonya elde edememesini açıklamaktaki başarısızlığına değinmenin yanı sıra, Çin’in yükselen gücü ve ABD’nin bölgesel hegemonyası hakkındaki saldırgan neorealizm görüşlerine ilişkin ciddi şüphelerini de dile getirmişlerdir. Akademisyenlere, hayatta kalmayı garantilemek isteyen rasyonel bir güç olarak Çin’in işbirliği mekanizmalarına dayanmak yerine hegemonya arayışına gireceğine inanmak için hiçbir neden yoktur.
Benzer şekilde Mearsheimer’ın ABD’ye ilişkin argümanlarıyla da çelişmektedirler. İlk olarak, coğrafi kısıtlamalardan ziyade zayıf rakipler veya dengeleme yetersizlikleri, ABD’nin bölgesel hegemonik konumunun benzersizliğine açıklama olarak alınmaktadır.
Toft ve Layne bir adım daha ileri giderek Mearsheimer’ın ABD’yi açık deniz dengelemesi yapan bölgesel bir hegemon olarak yanlış değerlendirdiğini ileri sürmektedir. Bu akademisyenler, Avrupa ve Kuzeydoğu Asya’daki rakiplerinin yükselişini önlerken Batı yarımküreye hakim olma stratejik amacına sahip bölgesel bir hegemon olmak yerine, ampirik verilerin ABD’nin küresel hegemonya arayışına girdiğine ve bunu başardığına işaret ettiğine ve bunun da Mearsheimer’ın ABD’nin gelecekteki stratejik davranışına ilişkin tahminlerini, özellikle de denizaşırı askeri müdahalesi açısından saptırdığına inanmaktadırlar.