İnyupikler
Sosyal yaşam > Oyunlar

İnyupikler diğer Eskimo halkları gibi boş vakitlerinde eğlenmek için değişik oyunlar (qilamitaq) oynar (qitik). Yetişkinler tarafından oynanan sportif fizik gücüyle yapılan oyunlar (qitigniq) içinde topla oynananlar (aqsraaq) en çok ilgi çekenlerdir:
Eskimo futbolu (aġraurraun; [Point Hope], aqsraurraq aqsrautraq- ya da aqsraurraq- [Point Hope: aġraurraq-] 'tekme vurumlu el tutumlu futbol oynamak'; İng. Aqsaqtuk, Iñupiaq soccer, Eskimo soccer, Eskimo football): Kışın yapılan Amerikan futbolu ve ragbi gibi yumuşak bir topu uzaktan tutmaya dayalı geleneksel İnyupik oyunudur. 8 inç çapında yumuşak bir el topuyla (aqsraaq ya da aġraq; viki-dışı resmi) oynanır. Top, tam olarak yuvarlak değildir ve fok derisinden sinir kirişleri ile dikilerek içi kurutulmuş kara yosunları ile doldurulur ya da ren geyiği derisinden yapılır içi de ren geyiğinin tüyleriyle doldurulurdu. Sonradan deri yerine yelken ya da çadır bezi de kullanılmış, içi de kumaş ya da kürk ile doldurulmuştur. Oyun, bir oyuncunun topa tekme vurmasıyla başlar. Topu eliyle yakalar ya da bedeniyle durdurur, fakat o topu atamaz ya da yukarıda tutarak onunla koşamaz. Ayrıca, topu tekmelemek için uzaktan gelen rakip oyuncuyu yere atması ya da onu yıkması gerekir. Sahanın diğer kıyısına kadar topu elinde tutup rakibine kaptırmayan takım oyunu kazanır. Hakem olmadığı için erkekler arasında oynanan oyun kıran kırana geçen bir hırs ve güç gösterisidir. Esas olarak güçlülerin oyunu olsa da, kadın ve çocuklar da oynar. Fakat bunların oyunları hem küçük sahada olur hem de özellikle kadınlarınki kahkahaların eksik olmadığı bir curcuna şeklinde geçer. Erkekler arasında oynanan oyun sık sık birkaç kilometre uzunluğunda olur ve oyun bazen saatlerce hatta günlerce sürebilir. Eski zamanlardaki İnyupikler bugün yaptıkları gibi basketbol oynamazlardı; oynadıkları oyun sadece Eskimo futbolu idi. İnyupik değerlerinin (Iñupiat Iḷitqusiat) korunması için Alaska'daki İnyupik okullarında oynanması teşvik edilmektedir. Point Hope (Tikiġaq) futbol takımları (hepsi aynı maçta sahada kendi bölümlerinde olur): Qapkuaġmiut: Yaşlıların oluşturduğu iki takımdan biri; kuzeye doğru iç bölgeye topu tekmeler; Umikturuat: Yaşlıların oluşturduğu iki takımdan biri; Point Hope'de noktaya doğru topu tekmeler; Umŋiḷaurat: Gençlerin oluşturduğu takım; Point Hope'den karaya doğru topu tekmeler; Utkuaġmiut: Point Hope'de noktaya doğru topu tekmeler; Apkuaġmiut: Deniz yönününe doğru topu tekmeler.
Aqsraatchiaq (İng. Alaskan high kick): Bir top (aqsraatchaun) oyunudur.
Anauraġauraq (İng. Alaskan baseball, Eskimo baseball, Inuit baseball): beyzbol benzeri bir top oyunudur.
Avluġaatchiaq (İng broad jump): uzun atlama
Aqamak ya da Argaŋmigaq (İngilizce finger pull): parmak çekmeye dayalı güç oyunudur.
Kulak çekme oyunu (İng. Ear pull): yüz yüze ayakları yere uzatıp oturarak birisinin sağ diğerinin sol kulağına geçirilmiş bir halka iple kulak çekişmece sporudur.
Igḷukisaaq (İng juggling) :
Aatchakisaaq (İng jumping board) :
Napaatchak (İng dart game): dart
Iḷuaqsuġaaq: rengeyiği (tuttu) ya da fok (natchiq) omurgasını yakalama oyunu
Tuunġauraq
Agrauraqti
Kısa oyun şarkıları (qitkutim atuutua) eşliğinde oynanan geleneksel oyunlara Anaktautit adı verilir. Daha çok çocuklarca oynanan oyunlar şöyledir:
Qiputaq (İng. Eskimo horse-shoes): İngilizcede horseshoe (atnalı) denilen oyuna benzer, yalnız atılan şey at nalı biçiminde değil sopa biçimindedir. Yere dikilen bir kazığa doğru atılan ve qiputaq denilen 5-7 inç uzunluğundaki sert sopalarla oynanır. Sopasını kazığa en yakın atan kazanır.
Kattagaaq [tekil] ya da katagaat [çoğul] (İngilizce knucklebones, jackstones, jacks): beştaş oyunudur.
Manna Mannaa: iki takım hâlinde oynanan bir tür kovalamaca yakalamaca oyunu. Her takımın yere çizilmiş büyük daire biçiminde bir kalesi ve küçük daire biçiminde de hapishanesi olur. Yakalanmadan karşı takımın kalesine giren dokunulmaz olur, yakalanan hapse atılır. Amaç hapisteki arkadaşları da kurtarmaktır. En yüksek puanı alan oyunu kazanır.
Iriġauraq: çocukların oynadığı saklambaç oyunudur.
Kalviqtaqtuat ya da kaliviqtaaq, kaliviqtaun: Çocukların otnadığı ip atlama oyunudur.
Ayaqhaaġniq ya da ayaqhaaq, itiquuraq (İng. Cat's cradle and telling stories using string figures): Parmak ipiyle oynanan beşik oyunu ve bu oyunda yapılan şekillerle (ayakhaun) uyumlu hikâye anlatımı. Oynanırken kısa oyun şarkıları da söylenir.
Aakkuu aakkuu ya da aakkuu: iki takım arasında oynanan beceri oyunu. Takımın birindeki bir kişi elinde tuttuğu bir nesneyi şarkı eşliğinde sallar ve karşı takım gülmeden o nesneyi almaya çalışır.
Maq ya da maġauraq, iglaqusraaq: iki takım arasında oynanan beceri oyunu. Maq ünlemiyle başlanan oyunda takımın biri jest ve mimikler yaparak karşı takımı güldürmeye çalışır. Gülen takım yenilir.
Aaquaksraluuraq: Ay ışığında iki takım hâlinde oynanan çocuk oyunudur. Oyuncular eşit sayıda iki takıma ayrılır ve iki sıra hâlinde dizilirler. Çocuklardan biri "yaşlı kadın" olur ve diğer takıma "Ay'dan ... istiyorum" der ve o takım da isteğini yerine getirir.
Ipuktaaq (İngilizce see-saw): tahterevalli
Imigḷuktaaq: kemik ve tahtadan parçalar ile örgülü sinir ipiyle yapılan ve kaynana zırıltısı gibi gürültü çıkarıcı oyuncak ve bununla oynanan oyun