Aksu Havzası
Evrimi > Miyosen

Erken Miyosen'e gelindiğinde Kıbrıs Açması ile Isparta Açısı arasında "sağ yanal dönüşüm fay plakası sınırı" oluşmuştur. Bu durum, Isparta Açısının doğu yakasında, daha doğudaki Antalya Kompleksi'nden gelen çökeltilerin depolandığı "hibrit, karasal-sığ denizel konaklama alanı"nın oluşmasına yol açtı.
Orta Miyosen'de (yaklaşık 16-11 MYA), Karabayır platformunu kesen bir graben halinde Aksu Havzası oluşmuştur. Bu arada çevredeki kıtasal alanlar yukarı doğru itiliyordu; Bu alanlardan kaynaklanan erozyon, ortaya çıkan Aksu Havzası'na çok fazla tortunun dökülmesini sağlamıştır. Kaya'ya göre bu durum özellikle doğuda hızla yükselen Antalya Külliyesi için geçerliydi; "gerekli akarsu erozyonu ve tortu temini için taşıma için topografik eğimi ve yerçekimi potansiyel enerjisini sağladı". Poisson ve diğerleri, bunun yerine, tarih öncesi nehir ağızlarındaki bir dizi yelpaze deltasının kalın tortu birikintileri bıraktığı havzanın kuzey ve batı kenarlarını vurgulamaktadır; örneğin günümüzün Kapıkaya ve Kargı yelpaze deltaları.
Aksu ve Karpuzçay Formasyonları bu dönemde Kaya'nın "akarsu, delta ve plaj ortamları" olarak tanımladığı ortamda çökelmiştir. Mercan resifleri kıyı şeridini çevreliyordu. Bu resifler, fotik bölgedeki "sıcak, iyi havalandırılmış sığ deniz sahanlığı" üzerinde yer almaktadır. Düşük tür çeşitliliği (öncelikle Porites ve Tarbaellastraea kolonileri) "stresli" bir ortamın işareti olabilir. Kıyı "orta-yüksek dalga enerjisinin hakim olduğu" ve iklim ılıman ila subtropikal arasındaydı. Yelpaze deltası çökelleri arasında mercan fosillerinin bulunması, muhtemelen ani deniz seviyesi artışının deltaları sular altında bıraktığı dönemlere aittir. Kargı ve Sütçüler'deki mercan resiflerinin izleri Geç Tortoniyen dönemine tarihlenmektedir.
Yaklaşık 5,6 milyon yıl önce Akdeniz bölgesi Messiniyen tuzluluk krizinden etkilendi. Deniz seviyeleri muazzam bir şekilde düştü ve hızlı erozyon ve kuruma yaşandı. Uzaklaşan kıyı şeridinin Aksu Havzası'nın tamamını karada bırakması nedeniyle yelpaze deltalarının büyümesi durmuştur. Artık kuru toprak olarak açığa çıkan alanlarda derin boğazlar oyulmuştur. Bunlardan biri, günümüzde Antalya Körfezi'nde derin bir deniz altı kanyonu olan bugünkü Düden ve Karaman nehri ağızlarının önünde hala izlenebilmektedir. Benzer bir kanyonun Aksu'da da mevcut olması muhtemeldir, ancak o zamandan beri Kuvaterner sedimantasyon nedeniyle deniz sahanlığında gömülmüştür.
Poisson ve diğerleri, Aksu Nehri'nin Mesiniyen sonu civarındaki seyrini (yaklaşık 5.3 MYA) şu şekilde yeniden inşa ettiğini belirtti, nehir Eskiköy Kanyonu'ndan aktı, ardından aktif olarak kesilen Antalya kanyonundan geçerek "Antalya abisal ovasına katılmadan önce Antalya alüvyon ovasını geçti".
Poisson ve diğerleri, ayrıca Gebiz Kireçtaşı'nın Messiniyen döneminde oluştuğunu ileri sürerek, deniz çekilirken bile Aksu Havzası'nda hâlâ en azından bir miktar deniz bulunduğunu ima etti. Bu ortamı, mercan resiflerinin bulunduğu "çok sığ deniz" olarak nitelendiriyorlar; mercan resifleri, karaya çıktıkça giderek daha da kısıtlanıyor ve sonunda tamamen kuruyor. Üner ve ark, bu karakterizasyonun tartışmalı olduğunu ve bunun yerine Gebiz Kireçtaşı'nın deniz seviyelerinin yeniden yükselmesinden sonra çökeldiğini belirtiyor; Kaya, Gebiz Kireçtaşı'nın "en geç Miyosen-erken Pliyosen" dönemine ait olduğunu belirterek, bu dönemde oluşan KB-GD yönlü bir göl tarafından çökeldiğini belirtmektedir.
Kaya'nın yorumuna göre Aksu Havzası, Orta Miyosen'de (y. 16-11 MYA) "akarsu, akarsu-delta, kumsal ortamı", ardından Miyosen sonunda (örn. 5.3 MYA) "göl ve lagün ortamı" idi. Daha sonra, Erken Pliyosen sırasında (y. 5.3-3.6 MYA), gelgit düzlüğü ve çok sığ deniz koşullarının olduğu nispeten kısa (en azından jeolojik açıdan) bir dönem yaşandı. Daha sonra "tamamen karasal koşullara dönüş" yaşandı ve antik Aksu Nehri'nin birikmesi Pleistosen döneminde Belkıs Konglomerasını oluşturdu.