stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
T-X
Filmdeki görünümü

T-X, 2003 yapımı Terminator 3: Rise of the Machines filmindeki ana düşmandır.
John Connor'ın müstakbel yardımcılarını ortadan kaldırmak ve Skynet'in herhangi bir müdahale olmadan yükselmesini sağlamak için Skynet tarafından zamanda geriye gönderildi. Hedefleri arasında John'un gelecekteki karısı Kate Brewster ve Skynet'in birincil yaratıcısı olan babası general Robert Brewster bulunmaktadır. T-X bir mağazanın dışına gelir, bir kadını öldürür, kıyafetlerini, arabasını ve kimliğini çalar. Daha sonra hedeflerinden üçünü bulur ve onları öldürür.
Kate Brewster'ı bir veteriner hastanesinde bulduğunda, John Connor'ıda orada bulur ve onu birincil hedef haline getirir. Kate'i sorgularken, T-X'in hedeflerini korumak için gönderilen bir T-101 gelir ve John ve Kate'i kurtarır. Bir kovalamacanın ardından T-X, Kate'in nişanlısını öldürür ve onun kimliğine bürünür. Neredeyse Kate'i öldürmeyi başarır, ancak John ve Terminatör gelir ve onu kurtarır. T-X onları bir mezarlıktan kovalar, ancak onları öldürmeyi başaramaz. T-X'den habersiz, John Connor onu dominatrix figürü olmasına dayanarak kişisel olarak "Terminatrix" olarak adlandırılır.
İkincil görevine devam eden T-X, Siber Araştırma Sistemlerine sızar ve bölümün çalışanlarının çoğunu öldüren silahlı makinelerini etkinleştirir. T-X, Robert Brewster'ı öldürmeyi ve Skynet'in yükselişini sağlamayı başarır. T-101 ile yapılan bir mücadeleden sonra, John ve Kate'i askeri bir üs olan Crystal Peak'e kadar takip eder. Tam onları öldürmeye hazırlanırken, T-101 bir helikopterle gelir ve T-X'e çarpar. T-X, iç iskeleti ikiye bölünmüş olduğu halde sürünerek John'u takip eder. T-101 onu yakalar ve hidrojen yakıt hücresini T-X'in ağzına koyarak kendisi ile beraber onu da yok eder. John ve Kate'i öldürmede başarısız olmasına rağmen, T-X Skynet'in yükselişini sağlamayı başarmıştır.
Tales (video oyunu serisi)

| Tales |
| --- | --- |
Tales serisinin logosu
Tür: Aksiyon rol yapma oyunu
Yapımcı: Namco Tales Studio Bandai Namco Studios
Yayımcı: Bandai Namco Entertainment
Yaratan: Yoshiharu Gotanda
Sanatçı: Mutsumi Inomata Kōsuke Fujishima Daigo Okumura Minoru Iwamoto
Besteci: Motoi Sakuraba
Platformlar: Android Cep telefonu Game Boy Advance Game Boy Color GameCube iOS Microsoft Windows Nintendo DS Nintendo 3DS Nintendo Switch PlayStation PlayStation 2 PlayStation 3 PlayStation 4 PlayStation 5 PlayStation Portable PlayStation Vita Super NintendoEntertainment System Web tarayıcısı Wii Xbox 360 Xbox One Xbox Series X/S
İlk yayın: Tales of Phantasia 15 Aralık 1995
Son yayın: Tales of Arise 10 Eylül 2021
Tales (Japonca: テイルズ オブ シリーズ, romanize: Teiruzu Obu Shirīzu), Namco Tales Studio ve daha sonra Bandai Namco Studios tarafından geliştirilen ve Bandai Namco Entertainment tarafından yayınlanan bir aksiyon rol yapma video oyunu serisidir. İlk olarak 1995 yılında Super Nintendo Entertainment System için Tales of Phantasia oyununun geliştirilmesi ve piyasaya sürülmesiyle başlayan seri, günümüzde 17 ana seri, birden fazla yan oyunu ile manga serisi, anime serisi ve sesli drama şeklinde ek medyayı kapsamaktadır.
Serideki girişler genellikle farklı karakterler ve hikâyelerle birbirinden bağımsız dururken, genellikle oynanışları, temaları ve yüksek fantezi ayarlarıyla bağlantılıdır. Seri, anime ve manga'dan alınan sanat stili ve "Linear Motion Battle System" adı verilen aksiyon tabanlı dövüş sistemi ile karakterizedir. Karakter tasarımcıları Kōsuke Fujishima ve Mutsumi Inomata, yapımcılar Hideo Baba ve Makoto Yoshizumi ve besteci Motoi Sakuraba dahil olmak üzere birçok kişi diziyle bağlantı kurdu. Seri Yoshiharu Gotanda tarafından yaratıldı.
Ana Tales oyunlarının çoğu, Kuzey Amerika ve Avrupa için yerelleştirildi, ancak yan ürünlerin neredeyse hiçbiri Japonya dışında piyasaya sürülmedi. Genellikle Batı'da niş bir seri olarak görülse de, Tales Japonya'daki en önemli RPG serilerinden biri olarak kabul edilir. Seri, hala en popüler oyunlarından biri olarak kabul edilen Tales of Symphonia oyunun piyasaya sürülmesinden bu yana Batı'da popülerlik kazanmaktadır. 2021 itibarıyla, seri dünya çapında 25 milyondan fazla satmıştır.
Oyunlar

| Adı | Yıl | Platform |
| --- | --- | --- |
| Tales of Phantasia | 1995 | Super Nintendo Entertainment System; PlayStation; Game Boy Advance; Cep telefonu; PlayStation Portable; iOS |
| Tales of Destiny | 1997 | PlayStation; PlayStation 2 |
| Tales of Eternia | 2000 | PlayStation; PlayStation Portable |
| Tales of Destiny 2 | 2002 | PlayStation 2; PlayStation Portable |
| Tales of Symphonia | 2003 | GameCube; PlayStation 2; PlayStation 3; Microsoft Windows |
| Tales of Rebirth | 2004 | PlayStation 2; PlayStation Portable |
| Tales of Legendia | 2005 | PlayStation 2 |
| Tales of the Abyss | 2005 | PlayStation 2; Nintendo 3DS |
| Tales of Innocence | 2007 | Nintendo DS; PlayStation Vita |
| Tales of Vesperia | 2008 | Xbox 360; PlayStation 3; PlayStation 4; Xbox One; Nintendo Switch; Microsoft Windows |
| Tales of Hearts | 2008 | Nintendo DS; PlayStation Vita; iOS |
| Tales of Graces | 2009 | Wii; PlayStation 3 |
| Tales of Xillia | 2011 | PlayStation 3 |
| Tales of Xillia 2 | 2012 | PlayStation 3 |
| Tales of Zestiria | 2015 | PlayStation 3; PlayStation 4; Microsoft Windows |
| Tales of Berseria | 2017 | PlayStation 3; PlayStation 4; Microsoft Windows |
| Tales of Arise | 2021 | PlayStation 4, PlayStation 5; Xbox Series X/S; Microsoft Windows |
Tarnowskie Góry Tarihi Gümüş Madeni

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |

Konum:  Polonya
Kriter: Kültürel: i, ii, iv
Referans: 1539
Tescil: 2017 (41. oturum)
Bölge: Avrupa ve Kuzey Amerika
Tarihi Gümüş Madeni, (Lehçe: Zabytkowa Kopalnia Srebra), Polonya'nın Silezya bölgesinde yer alan Tarnowskie Góry'deki bir maden müzesidir. Maden ve komşusu Black Trout Adit, gümüş madencilik endüstrisinin kalıntılarıdır. Müze, Avrupa Endüstriyel Mirası Rotası üzerinde bir dayanak noktasıdır. 2017 yılında UNESCO tarafından bir Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.
Tarbagatay Kırgızları

| --- | --- |
[[Dosya:Location of Tacheng Prefecture within Xinjiang (China).png Tarbagatay İli|frameless]]
 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
Diller
Kırgızca, Kazakça
Din
Lamaizm
İlgili etnik gruplar
Çin Kırgızları, Çin Kazakları
Tarbagatay Kırgızları ya da Buddist Kırgızlar (Kırgızca Тарбагатай кыргыздары Tarbagataay kırgızdarı), Çin'e bağlı Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde Tarbagatay ilinin Taçen ve Emin ilçelerinde yaşayan Buddhist-Lamaist Kırgız halkı. Emin kazasındaki Kazaklar tarafından Moğol-Kırgız ya da Kalmak-Kırgız adlarıyla anılırlar. Moğollar ise Hamin Kırgız derler. Rus literatüründe Emel-Göl Kalmak Kırgızları, Emin Kırgızları adları da kullanılmıştır. Boy yapıları büyük ölçüde Tanrı Dağları Kırgızları'nınkiyle aynıdır. Tarbagatay Kırgızları hakkında en detaylı çalışma 1950 yılında bir Çinli bilim insanı tarafından yapılmıştır. Önceleri Müslüman iken 19. yy ortalarında Lamaizmi kabul etmişlerdir.
Manas destanında Tarbagatay (ky:Тарбагатай) yer adı geçmektedir.
Şişede Bulunan Not

| "Şişede Bulunan Not" |
| --- | --- |
Eski baskılardan biri için "Wogel" tarafından yapılmış illüstrasyon
Yazar: Edgar Allan Poe
Özgün adı: "MS. Found in a Bottle"
Ülke: ABD
Dil: İngilizce
Tür: Macera, gerilim
Yayımlanma: Baltimore Saturday Visiter
Şişede Bulunan Not, özgün adı MS. Found in a Bottle olan, ilk kez 19 Ekim 1833'te Baltimore Saturday Visiter'da yayımlanan Edgar Allan Poe öyküsüdür. Gazete tarafından düzenlenen bir yarışmada bu öykü birincilik kazanmıştır.
Özet

Ailesinden ve ülkesinden uzakta olan isimsiz bir anlatıcı, bir kargo gemisinde yolcu olarak Batavia'dan (şimdiki adıyla Cakarta) yola çıkar. Yolculuğun başlamasından birkaç gün sonra rüzgâr kesildiği için, gemi bir süre yoluna devam edemez. Ardından gemiye çarpan devasa bir dalga, anlatıcı ile yaşlı bir İsveçli dışında herkesi denize sürükler. Tayfun tarafından güneye doğru sürüklenen gemi büyük siyah bir kalyon ile çarpışır. Gemi batarken, sadece anlatıcı kalyona tırmanarak kurtulmayı başarır. Kalyonda, anlatıcıyı göremeyen oldukça yaşlı adamlardan oluşan bir mürettebat vardır. Anlatıcı kaptanın kamarasından yazı malzemesi çalar ve sonunda denize atacağı günlüğünü yazmaya başlar. Bu kalyon da yine güneye doğru sürüklenmektedir ve mürettebat geminin Antarktika'ya ulaşıp buzullara çarparak batması ihtimalini umutla beklemektedir. Sonunda gemi buzların arasındaki bir açıklıkta bulunan büyük bir anafora kapılır ve batmaya başlar.
Temalar

Şişede Bulunan Not Poe'nun, Girdaba İniş ve Nantucketlı Arthur Gordon Pym'in Öyküsü gibi deniz öykülerinden biridir. Öyküdeki korku unsuru insan keşfinin uzağındaki bir dünyanın fiziksel tasvirinden kaynaklanır. Öykünün başındaki açılış kısmında anlatıcı gerçeklere sonuna kadar bağlı kalacağından bahseder. Ancak bu gerçekçilik, gemi anaforda alçaldıkça kaybolur.
Yayınlanma geçmişi

Baltimore Saturday Visiter'ın 15 Haziran 1833 tarihli sayısında, gazetenin yayıncıları olan  Charles F. Cloud ve William L. Pouder, 1 Ekim 1833'e kadar gönderilecek öykülerin en iyisine 50 dolar, yüz dizeyi geçmeyen şiirlerin en iyisine ise 25 dolar ödül verileceğini açıkladı. Poe yarışma için Şişede Bulunan Not da dahil olmak üzere altı öykü gönderdi. Jüri üyeleri olan John Pendleton Kennedy, Dr. James Henry Miller ve John H. B. Latrobe, Latrobe'un evinde ekim ayında toplandı ve yazarın adını görmeksizin inceledikleri öyküler arasından Poe'nun bu öyküsünü birinci seçti. Ödül gazetenin 12 Ekim tarihli sayısında açıklanırken öykü de ilk defa 19 Ekim tarihli sayıda şu notla yayınlandı: "Komitenin 50 dolarlık ödüle layık gördüğü öykü aşağıdadır. Öykünün anlatım tarzının oldukça görsel bulunacağını düşünüyoruz."
Poe'nun şiir yarışması için gönderdiği Coliseum ise ödül kazanamadı ancak öyküden birkaç gün sonra aynı gazetede yayımlandı. Şişede Bulunan Not'nın ikinci basımı 26 Ekim'de Newburyport People's Advocate'ta yer aldı.
Öykünün, diğer öykülerle birlikte Tales of the Folio Club (Folyo Kulübü'nün Öyküleri) başlığı altında bir kitapta yer alması planlanmıştı. Folyo Kulübü, yazarın deyişiyle "edebiyatı yok etmek isteyen bir grup mankafa'dan" oluşan kurmaca bir edebi cemiyetti. Kitap fikri, bazı yönlerden Geoffrey Chaucer'ın Canterbury Hikayeleri'ne benziyordu. Cemiyetin her aylık toplantısında bir üye bir öykü sunacaktı. Saturday Visiter gazetesi öykü başına 1 dolar ücret karşılığında abonelik için reklam yapmaya başladı. Ancak gazete bir hafta sonra, yazarın Philadelphia, Pennsylvania'da yayımlanacağını söyleyerek öykülerini geri çektiğini duyurdu.
Manuscript Found in a Bottle'dan bir illüstrasyon, Harry Clarke
Baltimore Saturday Visiter
19 Ekim 1833
Tarihî Ahmedabad Şehri

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |

Konum:  Hindistan
Kriter: Kültürel: ii, v
Referans: 1551
Tescil: 2017 (41. oturum)
Bölge: Asya-Pasifik
Koordinatlar: 23°1′32″K 72°35′15″D﻿ / ﻿23.02556°K 72.58750°D﻿ / 23.02556; 72.58750
Hindistan'daki Tarihi Ahmedabad Şehri veya Suriçi Ahmedabad Şehri olarak da bilinen Eski Ahmedabad, 1411'de Gucerat Sultanlığı'ndan I. Ahmed Şah tarafından kurulmuş olan şehrin tarihî merkezidir. Şehir Gucerat Sultanlığı'nın başkenti ve daha sonraki dönemlerde Guceratşehrinin önemli politik ve ticaret merkezi olarak kalmıştır. Günümüzde, son derece kalabalık ve harap olmasına rağmen, hala büyükşehir Ahmedabad'ın sembolik merkezi olarak hizmet vermektedir. Temmuz 2017'de UNESCO tarafından Dünya Mirası Alanı olarak listelenmiştir.
Tasmanya yerlileri

| --- | --- |
[[Dosya:Truganini and last 4 tasmanian aborigines.jpg 1860 larda son dört safkan Tasmanya yerlisi  Tasmanya kabile haritası|frameless]]
 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
Diller
Tasmanya dilleri
Din
yerel inançlar
  
Tasmanya yerlileri ya da Palavalar, Tasmanya adasının yerli halkından olanlara verilen ad. Avrupalılar Tasmanya'ya 1803'te sürekli olarak yerleştiler. 1804'te beyazların bir grup Tasman'a hiçbir kışkırtma olmaksızın saldırması Kara Savaş'ın (1804-1830) ilk aşamasını başlattı. Avrupalılar Yerlilerin av alanlarını ele geçirdiler, besin kaynaklarını tükettiler, kadınlarına saldırdılar, erkeklerini öldürdüler. Tasmanların direnme girişimleri Avrupalıların üstün silahları ve gücüyle karşılaştı. 1831-1835 arasında geri kalan yaklaşık 200 Tasman'ın imhasını önlemeye ve uzlaşma sağlamaya yönelik son bir çabayla Yerliler Flinders Adasına gönderildi. Toplumsal örgütlenmeleri ve geleneksel yaşam biçimleri yıkılan Tasmanlar yabancıların getirdikleri hastalıklara ve onların uygarlaştırma girişimlerine uzun süre dayanamadılar. Tasman halkının Tasmanya'daki son üyesi Truganini 1876'da öldü.
Tapınaklar Vadisi

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |

Konum:  İtalya
Kriter: Kültürel: i, ii, iii, iv
Referans: 831
Tescil: 1997 (21. oturum)
Bölge: Avrupa ve Kuzey Amerika
Tapınaklar Vadisi (İtalyanca: Valle dei Templi; İngilizce: Valley of the Temples; Sicilyaca: Vaddi di li Tempri), Güney İtalya'daki Sicilya'daki Agrigento'da (antik Yunan Akragas) bulunan bir arkeolojik sitedir. Magna Graecia sanatının ve mimarisinin en seçkin örneklerinden biridir ve Sicilya'nın başlıca turistik yerlerinden biridir ve aynı zamanda İtalya'nın ulusal bir anıtıdır. Alan 1997'de UNESCO Dünya Mirası listesine dahil edildi. Tapınaklar Vadisi'nin arkeolojik parkı ve peyzajı, 1,300 hektarlık alanı ile dünyadaki en büyük arkeolojik alanı oluşturmaktadır.
Sultansazlığı Millî Parkı

| Sultansazlığı Millî Parkı |
| --- | --- |


Tür: Millî Park
Konum: Yeşilhisar / Kayseri
Koordinatlar: 38°20′01″K 35°15′58″D﻿ / ﻿38.33361°K 35.26611°D﻿ / 38.33361; 35.26611
Yüzölçümü: 39.000 ha.
Açılış: 1636
İşletmeci: Sultan Sazlığı Millî Parkı ve Ramsar Alanı
Durum: Faaliyette
Resmî site: Sultan Sazlığı 
 Ramsar Sulak Alanı
Belirleme: 13 Temmuz 1994
Referans no.: 661
 
 
Sultan sazlığı, İç Anadolu Bölgesinde Kayseri il sınırları içerisinde Develi, Yahyalı ve Yeşilhisar ilçelerinin oluşturduğu üçgen içerisinde bulunmaktadır.
Alanın kuzeyi Erciyes dağı (3916 m), doğusu Develi, Akpınar, Çiçekliyurt dağları (2074–2057 m), Güneyi Toros silsilesine bağlı Aladağlar (ort 3373 m) ve Elmalı dağları (2235 m) ile Batısı Kartalkaya (1958 m) ve İncil dağlarıyla (1759 m) çevrilidir.
Jeoloji

Jeolojik olarak Develi Ovası en eski jeolojik formasyon olan devondur. Yahyalının güneyinde orta devona ait (370-410 milyon sene) Mercan faunası bulunmuştur. Göl sahası oluşumu miyosen devrinde başlamış pleistosen ve holosen devirlerinde erozyon malzemeleri ile dolmaya, tabakalar teşekkül etmeye başlamıştır. Bu tabakalar Kireçtaşı, Bazalt, Andezit ve Tüfden oluşmuştur. Jeomorfolojik anlamda düz bir yapıya sahip olan havzanın %2 meyili bulunmaktadır.
İklim

Develi havzasında Anadolu Platosu'nun tipik Karasal iklim görülür. Yazlar kurak ve sıcak, kışlar soğuk, gece gündüz yaz kış ısı farkı yüksektir. En sıcak aylar Temmuz - Ağustos aylardır (34.2 - 35.5 °C en düşük sıcaklık ise, -18.3 °C olarak ölçülmüştür).
Son 30 yıl ölçümlerine göre yıllık ortalama yağış metrekareye 363 mm'dir.
Su kaynakları

100 km2'lik alanı kapsayan Develi Ovasının 21.000 ha'lık kısmını ise Sultan Sazlığı oluşturmaktadır. Develi kapalı havzasının en çukur yerinde oluşan Sultan Sazlığında, tatlı, tuzlu ve hafif tuzlu açık su yüzeyleri, geniş sazlık ve bataklık alanlar ile bunları çevreleyen sulak çayırlar yer almaktadır. Sultan sazlığının (3300 ha) suları tatlıdır. Derinliği 2 m civarındadır. Su seviyesi mevsimlere göre 40 ile 60 cm kadar değişiklik göstermekte ve bu duruma bağlı olarak yüzey alanı genişlemekte veya daralmaktadır.
Alanı besleyen başlıca akarsular Yahyalı, Yeşilhisar ve Dündarlı dereleri ile Develi çayı ve Ağcaşar yakınlarından çıkan su sayılabilir. İlkbaharda yağışların artmasıyla birlikte bol su alan Sultan Sazlığı genişlemekte ve belli bir yüksekliğe ulaşmasıyla da kuzeyindeki Yırtnak mevkiinden Yay Gölüne boşalmaktadır. Havzanın kuzey bölümünde yer alan su rejimi düçgün olan Soysallı ve Çayırözü pınarları Yay gölüne doğru yayılarak Kepir sazlıklarını oluşturmakta olup; bu sazlıklardan da Yay gölüne sulama mevsimi dışında tatlı su geçişi olmaktadır. Sazlıklardaki suların yükselerek Yay gölüne geçmesi kendi başına fazla üretken olmayan bu ekosistemi organik madde yönünden zenginleştirmektedir. Bu durum, alanda kalabalık kuş topluluklarının beslenmesine imkân sağlamaktadır.
İşlev ve değerleri

Sulak alanlar, biyolojik çeşitlilğin ve ekolojik dengenin korunması ve devamlılığının sağlanması yönünden büyük öneme sahip ekosistemlerdir. Yer altı suyunu reşarj ve deşarj ederek, taşkınların yokedici etkisini azaltarak, taban suyunu dengeleyerek bulundukları bölgenin su rejimini düzenlerler. Yine bulundukları çevrenin nem oranını yükselterek başta yağış ve sıcaklık olmak üzere yerel iklim elemanları üzerinde olumlu etki yaparlar. Tortuları, besin maddelerini ve sehirli maddelir alıkoyarak su kalitesini yükseltirler.
Sulak alanlar aynı zamanda tropik ormanlarla birlikte yeryüzünün en fazla biyolojik üretim yapan ekosistemleridir. Bu nedenle, gerek ekolojik değeri, gerekse ticari değeri yüksek değişik türden binlerce canlının yaşamasına olanak sağlarlar. Bu özellikleri itibarıyla tüm dünyanın doğal zenginlik müzeleri olarak kabul edilmektedirler.
Tatlı ve tuzlu su ekosistemleri, geniş sazlık ve bataklık alanlar, bu alanları çevreleyen çayır, mera ve step alanları gibi değişik karakterdeki habitatlardan oluşan Sultan Sazlığı, zengin besin varlığı ile başta su kuşları olmak üzere barındırdığı yaban hayatı yönünden, sadece Türkiye'nin değil Avrupa ve Ortadoğu'nun da en önemli sulak alanlarından birisidir.
Bu özellikleri itibarıyla Sultan Sazlığı sulak alanlar ekosistemindeki karmaşık ilişkiler ve doğanın yaratıcı gücünü ustalıkla sergileyen eşi bulunmaz dev bir açık hava laboratuvarıdır. Bu nedenle, ünü ülke sınırlarını aşan alanı, her yıl binlerce doğasever kuş gözlemcisi, bilim insanı ve araştırmacısı ziyaret etmektedir.
Sultan Sazlığı, yarı kurak ve kurak iklimin hakim olduğu İç Anadolu Bölgesinde yer almakta olup, kararlı bir taban suyu ve sürekli nemli bir ortam yaratarak, kurumuş bozkırlar arasında güzel bir vaha görünümü sergilemektedir. Bu durum, yaz ortası ve sonunda hayvanların beslenmesine olanak sağlayan elverişli bir ortam oluşturmaktadır.
Flora ve vejetasyon

Yarı kurak iklim karakterine sahip olan yörede step ya da bozkır bitkileri hakimdir. Havza tabanında seyrek bitkilerden oluşan bir bozkır manzarası vardır. Çöl gölünün doğusunda, Yay Gölü çevresinde ve güneydeki Örtülüakar Sazlığında bataklık bitkileri geniş yer tutmaktadır. Havzadaki bozkır bitkilerinin büyük bölümü kısa ömürlüdür. Tatlı ve tuzlu su ekosistemleri, çayır ve meralar, tarım alanları ve stepler gibi farklı ekolojik karakterdeki habitatların varlığı, alanda zengin bir floranın oluşmasını sağlamıştır.
Alanda yapılan çalışmalarda, 47 familyaya ait 65 cins ve 177 adet tür tespit edilmiştir.
Fauna ve ornitolojik önemi > Fauna önemi

Sulak alan ekosisteminde ve alanı çevreleyen geniş step alanlarında yapılan araştırmalar sonucunda Hymenopterlerden 35, Odonatalardan 6, Molluscalardan 19, Pisceslerden 3, Amphibialardan 3, Reptililardan 10, Mammalialardan 21 tür tespit edilmiştir.
Alanda görülen başlıca memeliler, kirpi, bataklık sivri faresi, yarasa, kurt, tilki, gelincik, alaca sansar, tavşan, kör fare, orman sıçanı, yüce dağ sıçanı, dağ sıçanı, koşar fare, su faresi, adi tarla faresidir.
Göl ve sazlıklarda kuşların beslenmesi için bol miktarda kurbağa ve semender larvaları ile küçük balıklar bulunmaktadır.
Fauna ve ornitolojik önemi > Ornitolojik önemi

Sultan sazlığı barındırdığı kuş varlığı ile Avrupa ve Ortadoğu'nun en önemli sulak alanlarından biridir. Yoğun saz ve bitki örtüsüyle kaplı, besin maddesi bakımından oldukça zengin tatlı su ekosistemi; tatlı su ekosistemi ile ekolojik olarak ilişkili tuzlu su ekosistemi farklı ekolojik istekleri olan değişik türde, çok sayıda kuşun beslenmesi, barınması, konaklanması ve kuluçkaya yatması yönünden olağanüstü değerlere sahip ideal ortamlar oluşturmuştur. Anadolu yarımadası üzerinde birleşen, Afrika, Asya ve Avrupa kıtaları arasında süregelen iki kuş göç yolu üzerinde bulunması, Kış varlığı yönünden Türkiye'nin en önemli sulak alanlarından Tuz gölü, Seyfe Gölü ve Ereğli sazlıkları ile ılıman iklim koşullarına sahip Akdeniz kıyı sulak alanlarına yakın olması, Sultan sazlığına kuşlar için vazgeçilmez bir sulak alan olma özelliği sağlamaktadır. Bölgede 301 kuş türü tespit edilmiştir. Bunlardan 69 tür düzenli olarak, 18 tür ise olağan dışı hallerde burada kışlamakta veya göç sırasında uğramaktadır. Kuluçkaya yatan tür sayısı 119 dur.
Sultan sazlığı, nesli tehlike altında olan küçük karabatak, dikkuyruk ve yaz ördeği'nin ülkemizdeki önemli üreme alanından biridir. Alanda kuluçkaya yatan diğer önemli kuş türleri, alaca balıkçıl, kaşıkçı, bayağı aynak, boz ördek, kılıçgaga, macar ördeği, pasbaş patka, akça cılıbıt, büyük cılıbıt, bataklık kırlangıcı, mahmuzlu kız kuşu, gülen sumru, küçük sumru, bıyıklı sumru, bahri, küçük balaban, boz kaz, çamurcun, yeşilbaş, çıkrıkçın, elmabaş patka, sakarmeke, sumru, bağırtlak ve ak kuyruklu kız kuşu, karabaş martı, ince gagalı martı ve uzunbacakdır.
Flamingo bölgede düzensiz olarak üremektedir. En son 1970 yılında Yaygölündeki adalarda 1500 çift civarında kuluçkaya yattığı bilinmektedir.
Göç mevsiminde bazı kuş toplulukları büyük sayılara ulaşmaktadır. Kuşların toplanma dönemi olan Eylül ve Ekim aylarında toplam kuş miktarı yarım milonu aşmaktadır. 9-11 Eylül 1997 tarihlerinde Yay gölünde 185.000 civarında flamingo sayılmaşıtır. Bu rakam bugüne kadar alanda bir defada gözlenen en yüksek sayıdır.
Kuş populasyonu daha ziyade ilkbahar ve sonbahar ayları üzerıne toplanmıştır. Şubat, Temmuz ve Auğustos en düşük seviyededir. Kışı burada geçiren kuşlar da bulunur.
Tarihi ve kültürel değerler

Çevrede yapılan araştırmalar yöredeki yerleşimlerin çok eskilere dayandığını göstermiştir. Yöredeki höyüklerde yapılan kazılarda, İlk Tunç Çağına ait buluntular ele geçirilmiştir. Bölge Hitit ve Roma dönemlerinden kalma yapıtlar açısından zengindir. Fraktin Anıtı ile İmamkulu Anıtında fırtına tanrısı ile Hitit Kral ve Kraliçesini betimleyen fiüler vardır. Develi İlçesinde 13. yüzyıldan kalma Türk-İslam dönemine ait yapıtlar bulunmaktadır.
İnsan aktiviteleri > Tarım

Yöre halkının en önemli geçim kaynağı tarımdır. Sulama yapılan alanlarda da daha çok ayçiçeği ve şeker pancarı yetiştiriciliği yapılmaktadır. Sulu tarıma geçişle birlikte sebze tarımı ve meyvecilik yaygınlaşmıştır.
İnsan aktiviteleri > Hayvancılık

Yörede hayvancılık halkın ikinci derecede geçim kaynağıdır. Alanda yer alan mera alanlarının büyük bir kısmı tarıma açılmış, bir kısmının ise bitmiş işletmeleri nedeniyle doğal yapısı bozulmuştur. Alanda yer alan geçici sulak çayırlarda kış mevsimi hariç otlatma yapılmaktadır. Çevredeki bozkırlarda koyun, bataklık alanlarda ise inek ve manda gibi büyükbaş hayvan otlatılmaktadır. Sultan sazlığı civarındaki yerleşim yerlerinde yaklaşık 24.000 büyükbaş ve 38.000 küçükbaş hayvan olmak üzere toplam 62.000 hayvan.
İnsan aktiviteleri > Sazcılık

Sultan Sazlığında saz kesimi yaygın olarak yöre halkı tarafından yapılmakta olup, yılda yaklaşık 1500 ton saz kesilmektedir. Kesilen sazların büyük kısmı yurt dışına ihraç edilmektedir. İhraç edilen saz miktarı yılda yaklaşık 300.000-400.000 bağı (her bağ yaklaşık 5 kğ) bulmaktadır. 1995 yılında Sindelhöyük kasabasında saz bağlama ve depolama tesisi kurulmuştur. Ayrıca yörede dam malzemesi ve hayvan yemi olarak kullanılan sazlar bölge için önemli geçim kaynağı oluşturmaktadır. Daha çok Kasım-Aralık aylarında Phragmites australis ve Thypha cinsine ait saz türleri kesilmektedir.
İnsan aktiviteleri > Avcılık

1982-1983 av sezonundan sonra avlanma bütün alanda tamamen yasaklanmıştır.