Kuzey Kıbrıs kültürü
Edebiyat > Şiir

Şiir, Kuzey Kıbrıs'ta en çok yayınlanan edebiyat biçimidir. Kıbrıs Türk şiiri hem Türk edebiyatının etkilerine hem de Kıbrıs adasının kültürüne ve İngiliz sömürge tarihinin bir miktar yansımasına dayanmaktadır.
İlk Kıbrıs Türk şairleri arasında Kaytazzade Mehmet Nazım, Aşık Kenzi ve Osmanlı padişahı II. Mahmud tarafından "şairlerin sultanı" olarak anılan Hasan Hilmi Efendi gösterilebilir. Bununla birlikte, bu şairler, yazılarının Osmanlı İmparatorluğu ve İslam cemaati ile özdeşleştiği ve edebi kimliği o sırada belirlenmemiş olan Kıbrıslı Türkler ile özdeşleştirildiği için genellikle ayrı bir Kıbrıs Türk edebiyatına dahil edilmemiştir.
Nazif Süleyman Ebeoğlu, Urkiye Mine Balman, Engin Gönül, Necla Salih Suphi ve Pembe Marmara gibi şairlerin belirlediği Latin alfabesinin ortaya çıkmasından sonra Kıbrıs Türk şiirinin ilk dönemi, o dönemde Kıbrıslı Türklerin siyasi tutumları nedeniyle güçlü milliyetçi unsurlara sahipti ve Türk anakarasının şiirini üslup olarak yansıtıyordu. Bu arada, iki kez Nobel Edebiyat Ödülü'ne aday gösterilen Özker Yaşın, Osman Türkay ve Nevzat Yalçın gibi diğer şairler, Türkiye'de ve Britanya'da ortaya çıkan şiirsel tarzların etkisi ile daha özgün tarzlarda yazmaya çalıştı. Bu şair grubu çok üretkendi ve Kıbrıs Türk toplumunda şiirin popülaritesini artırdı ve Kıbrıs Türk edebiyatının kilit figürleri olarak görüldü.
1960'larda bazı şairler o zamanın ana akım şiirsel hareketlerini Türkiye'de yaygınlaştırmaya çalıştı. Ancak Kıbrıs Türk toplumu farklı bir siyasi ve kültürel geçmişe sahip olduğu için bu girişimler başarısız oldu. Bu dönemde Türkiye'ye uygun bir yazı tarzı izleyen Fikret Demirağ gibi şairler Kıbrıs'ta soyut bir şiir akımı geliştirdiler.
Milliyetçilik, 1970'lerde Yaşın, Türkay ve Yalçın'ın etkisiyle yerini bir Kıbrıslılık kavramına bıraktı. Bu dönemde Mehmet Yaşın, Hakkı Yücel, Nice Denizoğlu, Neşe Yaşın, Ayşen Dağlı ve Canan Sümer gibi şairlerin önderliğinde "1974 kuşağı şairleri" ortaya çıktı. Bu neslin şiiri, Kıbrıs Türk kimliğinin Türk kimliğinden farklı olarak takdir edilmesiyle ve Kıbrıs'ın önceki milliyetçi şiirin aksine, Türkiye yerine Kıbrıs Türk vatanı olarak tanımlanmasıyla karakterize edildi. Bu yaklaşıma, Türkiye'nin etkisine direndiği ve Türkiye ile Kıbrıs arasındaki son savaş deneyimi ve dolayısıyla Kıbrıs Türk şiirinin ve kimliğinin bağımsızlığı nedeniyle oluşan kültürel ayrılığın altını çizdiği için sıklıkla "Kıbrıslı ret şiiri" olarak adlandırılır. Bunu, 1980'lerde Akdeniz kimliğinin benimsenmesinin artması, Kıbrıs Türk toplumunun liberalleşmesinin etkileri ile birlikte, belirli bir örneği Neriman Cahit olan feminist unsurlara da yansıdı.
Neşe Yaşın, yazdığı düz yazıların önemli bir bölümü Yunanca ve İngilizceye çevrilmiş olmasına rağmen ağırlıklı olarak Türkçe yazdı. 2002'de Üzgün Kızların Gizli Tarihi adlı romanı KKTC ve Türkiye'de yasaklandı ve Yaşın Türk milliyetçilerinden çok sayıda tehdit aldı. Urkiye Mine Balman çok çeşitli türlerde yazmıştır, ancak eserleri çoğunlukla yalnız bir köy kızını veya taşra hayatını ve uzun mesafeli aşkları anlatan romantik şiirlerdir. Balman, eserlerini Türkiye'de Yeşilada, Türk Dili ve Türk'e Doğru edebiyat dergilerinde yayınladı.