stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Çamlıhemşin
Coğrafya

Pazar, Ardeşen, Çayeli, Hemşin, İspir, İkizdere ve Yusufeli ilçeleri ile sınırları olan Çamlıhemşin; Doğu Karadeniz Bölümü'nde Rize ilinin ilçe merkezlerinden biri olup, kıyıdan içeride Fırtına Deresi vadisi 41.8 kuzey enlemi ile 41.01 doğu boylamının kesinleştiği noktada, vadi tabanında denizden yüksekliği 300 metre dolayında bulunmaktadır. Bazı mahallelerde ise bu yükseklik 700 metreyi aşmaktadır. İlçe, toplamda 885 kilometrekarelik bir alanı kaplamaktadır. Bu alanın %80'i ormanla kaplı, dağınık ve tepelik alanlardan ibaret olup, düz alanlar hemen hemen yok gibidir. Çamlıhemşin, Rize ilinin denize sınırı olmayan ilçelerinden biridir. Denizden güneye doğru 22 km'lik kara yolu uzunluğunda ve içeridedir. İlçenin güneyi, doğu-batı doğrultusunda kavis çizen ve denize paralel olan, yükseklikleri 2.000-4.000 metreyi bulan Kaçkar Dağları ile çevrilidir. Bu dağ silsileleri içinde 3.932 metre yüksekliğe sahip Kaçkar Dağı yine yüksekliği 3.711 metreye ulaşan Verçenik Dağı ve yükseltileri 2.000 metreyi geçen birçok dağ ve tepeleri mevcuttur. Kaçkar Dağları üzerinde jeomorfolojik olaylar sonucu oluşmuş birçok irili ufaklı krater gölleri mevcuttur. Büyük Deniz Gölü, Meterez Gölü, Yıldız Gölü, Dönen Gölü, Serincef Gölü ve Kara Göl bunlardan bazılarıdır.
Arazinin meyilli olması nedeni ile ilçedeki akarsular 70 km'lik bir uzaklıktan 3.000 m rakımdan 0 rakıma düşmektedir. İlçe merkezinden geçen Fırtına Deresi'nden dolayı da Fırtına Vadisi olarak anılır. Fırtına Deresi, Kaçkar ve Verçenik vadilerinden gelen Elevit Deresi ve Palovit Deresinin birleşimi olan büyük dere ile Hala Deresinin (Ayder Deresi) birleşmesinden oluşur. Fırtına Deresi Pazar, Ardeşen sınırından Karadeniz'e dökülür.
İklimi her mevsim yağışlıdır. Sıcaklık kışın -7 dereceye kadar düşmekte, yazın ise 25 dereceye kadar yükselmektedir. Günlük en yüksek sıcaklık farkı 23,6 derece olmaktadır. Yıllık metrekareye düşen yağış miktarı 245 cm³'ü bulmaktadır. Havadaki nem oranı ise %10 ile %97 arasında değişmektedir.
Nüfus durumu ve etnik yapısı

Çamlıhemşin Rize İlinin 11 ilçesi içinde gerek toplam ilçe nüfusu gerekse merkez nüfusu bakımından en küçüklerindendir. İlçe kilometrekareye 16 kişilik nüfus yoğunluğu ile ilin tenha ilçelerinden biridir. İlçe nüfusu 2020 Yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre ise toplam 6.924 olup, merkez nüfusu 1.778, köylerin nüfusu ise 5.146'dır. 6 mahalle ve 27 köyden oluşmakta olup, yöredeki nüfusun büyük bir kısmı mevsimlik işçi olarak kışın büyük şehirlere çalışmaya gitmekte, yazın ilçeye dönmektedir.
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1960 | 10.327 | 2.227 | 8.100 |
| 1965 | 10.726 | 2.300 | 8.426 |
| 1970 | 10.421 | 1.903 | 8.518 |
| 1975 | 10.908 | 1.501 | 9.407 |
| 1980 | 10.858 | 1.614 | 9.244 |
| 1985 | 10.888 | 2.415 | 8.473 |
| 1990 | 10.566 | 2.829 | 7.737 |
| 2000 | 8.237 | 2.354 | 5.883 |
| 2007 | 6.023 | 877 | 5.146 |
| 2008 | 6.747 | 1.457 | 5.290 |
| 2009 | 6.365 | 1.430 | 4.935 |
| 2010 | 6.225 | 1.326 | 4.899 |
| 2011 | 6.089 | 1.313 | 4.776 |
| 2012 | 5.976 | 1.273 | 4.703 |
| 2013 | 6.563 | 1.513 | 5.050 |
| 2014 | 6.280 | 1.466 | 4.814 |
| 2015 | 6.203 | 1.594 | 4.609 |
| 2016 | 6.141 | 1.574 | 4.567 |
| 2017 | 5.998 | 1.444 | 4.554 |
| 2018 | 8.121 | 1.853 | 6.268 |
| 2019 | 7.147 | 1.844 | 5.303 |
| 2020 | 6.924 | 1.778 | 5.146 |
Lazlar İlçenin en az yedi köyünde Laz nüfusu yaşar ve Lazca konuşulur. Lazlar tarihsel olarak kentin tek yerlisidir. Bu köyler; (Başbakanlık kararı ile belirlenen yeni Türkçe isimleriyle) (Mek'Aleskiriti-Dikkaya), (Ğvandi-Çayırdüzü), (M3'Anu-Topluca), (Komilo-Murat), Kadıköy (Örenkit), Güllü ve Behice köyleridir. Lazların nüfusu belli oranda kabarıktır.
Hemşinliler Yörenin diğer bir halkı olan Hemşinli nüfusu ise Lazlarla hemen hemen aynıdır. Dağlık köylerde yaşarlar.bu köyler ise şunlardır;Ortaklar (Hemşinbaşköy), Ortanköy (Ortan), Ortayayla (Hemşinortaköy) Sıraköy (Hemşinasagiköy), Senköy (Omokta), Şenyuva (Çinçiva), Ülkü (Mollaveyis), Yaylaköy (Elevit), Yazlık (Varos), Yolkıyı (Kusiva), Zilkale (koluna) Çat Meydan, Kaplıca(Xolco),Aşağı Şimşirli (Canuttobira-Citne), Y.Şimşirli (Livik) köyleri Hemşinliler'in yaşadıkları yerleşim yerleridir.
Sosyal durum

Konut: İlçe merkezinde yeterli konut olmayıp, özellikle kamu görevlileri ev bulmakta büyük güçlük çekmektedirler. İlçe merkezinde Millî Eğitim ve Özel İdare tarafından yapılmış 12 daireli lojman, 6 daireli Adliye Lojmanı ve 18 daireli Belediye Başkanlığına ait sosyal konut mevcut olup, ihtiyaca cevap vermemektedir. İlçede görev yapan kamu görevlilerinin birçoğu Ardeşen ve Pazar İlçelerinde ikamet etmektedir. İlçedeki en önemli problemlerden biri konut sorunu olup, sorunun çözümü için Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca konut yapılması için girişimler devam etmektedir. Ayrıca ilçenin mimari bakımdan tarihî eser niteliği taşıyan eserleri mevcuttur. Bunlar başlıca; bazı ünlü camiler ve eski şekir evleri, serenderler, taş-kemer köprüler, çamlıhemşin evleri ve çamlıhemşin konakları olarak sıralanabilir.
Sağlık: İlçe Merkezinde 10 yataklı sağlık merkezi ve bir sağlık ocağı bulunmaktadır. İlçe merkezinde bulunan sağlık merkezinin 1 doktoru, Sağlık Ocağının da 2 doktoru bulunmaktadır. Merkez Sağlık Ocağında 3 ebe, 1 Hemşire, 3 sağlık memuru, 1 Çevre Sağlık Teknisyeni mevcuttur. İlçe Sağlık Merkezinde ise sadece 1 Şoför bulunmaktadır. İlçedeki köylerde toplam 9 adet sağlık evi mevcut olup, İlçe Dikkaya Köyünde 1 Sağlık Ocağı mevcuttur. Dikkaya Sağlık Ocağının doktor ve personeli bulunmamaktadır. İlçenin Sağlık Merkezinde 1 Ambulans faal, Merkez Sağlık ocağında ise bir Jeep mevcut olup faal değildir.
İlçede Sağlık Merkezi ve Merkez Sağlık Ocağı aynı binada hizmet vermekte olup, küçük çapta bakım ve onarım ihtiyacı bulunmaktadır. 
Ayrıca İlçe komşu ilçelere uzak olması nedeni ile Sağlık Merkezinin acil müdahale açısından yetersiz olduğundan acil müdahaleler için gerekli tıbbı malzemelerin temini gerekmektedir.
İş ve çalışma hayatı

İlçe halkı genellikle gurbetçi olup, mevsimlik olarak çalışmaya gitmekte, bir kısmının ise büyük şehirlerde fırın, lokanta, pastane gibi işleri olup, buralarda çalışmaktadırlar. İlçede kalanlar ise çay tarımı, hayvancılık ve orman işleri ile uğraşmaktadırlar. Kültür balıkçılığı ve arıcılık da önemli uğraş alanlarındandır. Ayrıca ilçede turizm faaliyetlerinden geçimini sağlayanların sayısı da hızla artmaktadır.
Eğitim ve kültür

İlçede eğitime karşı ilgi düşüktür. İlköğretimden sonra özellikle kız çocuklarında liseleşme oranı düşüktür. İlçe köylerinde ve ilçe merkezinde toplam olarak 27 ilkokul mevcuttur. Bunların 6'sı eğitim öğretime devam etmekte, 3 tanesi taşımalı sistemle eğitim öğretim vermektedir. Şehir Merkezinde 1 İlköğretim Okulu, 1 Lise, 1 İmam-Hatip Lisesi, Dikkaya ve Topluca Köylerinde birer İlköğretim Okulu bulunmaktadır.İlçede okur yazarlık oranı %97'dir.
Eğitim ve kültür > Çamlıhemşin evleri

Mimari olarak evler incelendiğinde genellikle yamaçlara inşa edilen evlerin arka tarafının duvar ile örülüp dağın yamacına yaslandığı, ön tarafının ve diğer iki köşenin açıkta bırakıldığı görülür. Bölgede bulunan eski evlerin çoğu yüz yıldan yaşlıdır. Yapılarda tamamen doğal ahşap malzemeler kullanılmış, bilhassa kestane, gürgen ve çam türü ağaçlar tercih edilmiştir. Bunda en önemli etken bu ağaçların dayanıklı ve kolay bulunur nitelikte olmasıdır. Evlerin yapımında tahtalar birbirine geçmeli olarak hazırlanmıştır. Bu yöntemin avantajı hiçbir bağlantı malzemesi gerektirmeden yapıyı birbirine bağlamasıdır. Evlerin arka kısmı tepeye yaslanmış olarak inşa edilmiş olduğundan, evlerin asıl yaşam alanı iç bölgelere kaydırılmıştır. Çoğunluğu kare ve dikdörtgen plan şeklinde tasarlanmıştır, tuvaletler ve banyolar çok az evde yapının içerisinde bulunur. Genellikle iki katlı inşa edilirler. Aslında yaşam alanı tek kattır ancak yamaçta inşa edildikleri için evin temelinin bulunduğu kısım yamaç dolayısıyla bir boşluk oluşturmuştur. Bu boşluklar da ahır olarak tasarlanmıştır. Evlerin çoğunluğu dört veya altı oda ("bulma" adı verilir), bir ana oda ("heyet-salon" adı verilir), bir de evin giriş kısmı olan geniş boşluktan oluşur. Neredeyse bütün evler çift kapılıdır, kapıların biri sağda, diğeri solda konumlandırılmıştır. Bulaşık, çamaşır yıkama yeri ve tuvaletler evin sol kapısının dış tarafında inşa edilmiştir. Evlerin arkası yamaca dayanırken ön tarafı karşıya bakar, yani evin arka kısmı toprağa dayanırken ön kısmı boşluktadır. Bu boşluklar, örülen ahır duvarları ve dalları kesilmiş dev gürgen ağaçları ("ungura" adı verilir) ile desteklenmiştir. Denge maksadıyla evlerin ağırlık kısımları da arka tarafta toplanarak rüzgâr ve zemin kaymalarının yaratabileceği tehlikeler önlenmeye çalışılmıştır. Eski köklü ailelerin evleri birden çok katlı olmakla beraber bu evlerde ahşap işçiliğinin eşsiz örnekleri bulunur.
Politika > Yerel seçimler

| Çamlıhemşin Belediye Başkanları ve Partileri |  |
| --- | --- |
Dönem: Belediye Başkanı
1955-1973: Osman Kurtuluş (CHP)
1973-1977: Halil Şişman
1977-1980: Bahadır Uzunboy
1984-1989: Kazım Güven (Bağımsız)
1989-1999: Galip Pelit
1999-2004: Refah Veziroğlu (Bağımsız)
2004-2009: Yaşar Metin Kesimal (AKP)
2009-2014: İdris Lütfü Melek (Bağımsız)
2014-2024: Osman Haşimoğlu (AKP)
2024- ....: Ömer Altun (AKP)
Ekonomik durum

İlçede en önemli ekonomik faaliyet olarak turizm ön plana çıkmaya başlamıştır. Ayder Turizm Bölgesi 1200 yatak kapasitesine sahiptir. İlçenin kuzey kesiminde kalan bölgesinde ise çay tarımı, hayvancılık ve yarıcılık ekonomik faaliyetler olarak ön palana çıkmaktadır. Ayrıca arıcılık ve kültür balıkçılığı da önemli ekonomik faaliyetler arasındadır Turizmin geliştirilmesi amacıyla Küçük ve Orta Boy Konaklama Tesislerini Geliştirme Projesi: Bölgeye ve Rize İline yönelik turizm hareketleri dikkate alındığında Ayder, Yaylaköy (Elevit), Çat gibi orman köyleri ve yayla merkezlerinde başlangıçta 10-20 yataklı, daha sonra 20-30 veya 30-40 yataklı, küçük ve orta boy konaklama tesislerinin ve aile işletmelerinin kurulması ve kurulu olanların hizmet standartlarını daha da geliştirilmeleri önem ve öncelik taşımaktadır. Bu nedenle yerel yönetim ve ilgili merkezi yönetim kuruluşlarının "özgün mimari projeler" hazırlaması ve yatırım yapmak isteyenlere proje yardımında bulunulacaktır.
İklim

Çamlıhemşin'de okyanusal iklim (Köppen: Cfb) görülmektedir.
|  Çamlıhemşin iklimi > Aylar.Ortalama sıcaklık (°C).Ortalama yağış (mm) |  Çamlıhemşin iklimi > Oca.3,8.141 |  Çamlıhemşin iklimi > Şub.4,4.109 |  Çamlıhemşin iklimi > Mar.6,6.94 |  Çamlıhemşin iklimi > Nis.10,8.77 |  Çamlıhemşin iklimi > May.14,7.77 |  Çamlıhemşin iklimi > Haz.18,4.109 |  Çamlıhemşin iklimi > Tem.21,2.87 |  Çamlıhemşin iklimi > Ağu.21,3.108 |  Çamlıhemşin iklimi > Eyl.18,6.138 |  Çamlıhemşin iklimi > Eki.14,1.177 |  Çamlıhemşin iklimi > Kas.10,0.159 |  Çamlıhemşin iklimi > Ara.5,9.164 |  Çamlıhemşin iklimi > Yıl.12,5.120 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Kaynak: Climate-Data.org
Çamlıhemşin evleri
Aşağışimşirli mahallesindeki bir konak
Franz Joseph

| Franz Joseph |
| --- | --- |
Hüssar süvari üniformasıyla, y. 1905
Avusturya İmparatoru  Macaristan ve Hırvatistan kralı Bohemya kralı
Hüküm süresi: 2 Aralık 1848 – 21 Kasım 1916   (67 yıl, 11 ay ve 19 gün)
Önce gelen: I. Ferdinand
Sonra gelen: I. Karl
Lombardiya-Venedik Kralı
Hüküm süresi: 2 Aralık 1848 – 12 Ekim 1866
Önce gelen: I. Ferdinand
Alman Konfederasyonu Başkanı
Hüküm süresi: 1 Mayıs 1850 – 24 Ağustos 1866
Önce gelen: I. Ferdinand

Doğum: 18 Ağustos 1830(1830-08-18) Schönbrunn Sarayı, Viyana
Ölüm: 21 Kasım 1916 (86 yaşında) Schönbrunn Sarayı
Eş(ler)i: Elizabeth (Bavyera)
Çocuk(lar)ı: Sophie  Gisela  Rudolf   Marie-Valerie
Hanedan: Habsburg-Lorraine Hanedanı
Babası: Franz Karl
Annesi: Prenses Sophie (Bavyera)
Dini: Roma Katoliği
İmza: 
Franz Joseph (18 Ağustos 1830 - 21 Kasım 1916), 1848-1916 yılları arasında hüküm sürmüş olan Avusturya-Macaristan imparatoru. Avusturya-Macaristan'ın en uzun hüküm süren imparatorudur. 1914'te Sırbistan'a savaş açarak I. Dünya Savaşı'nın çıkmasına neden olmuş ve savaş devam ederken ölmüştür.
Son Kutsal Roma İmparatoru II. Franz'ın küçük oğlu olan Arşidük Franz Karl'ın büyük oğlu olarak dünyaya geldi. 1848'de Fransa'da patlak veren devrim, Avusturya-Macaristan'ı da etkileyince tahttan feragat eden amcası I. Ferdinand'ın yerine 18 yaşında imparator ilan edildi. Franz Joseph'in tahta çıkması, mutlakiyetçilerin umudunu artırdı.
Mutlakiyetçilik Dönemi, 1849-60

Hükümdarlığının ilk 10 yılında, Schwarzenberg Prensi Felix, Thun Kontu Leo ve Bach Baronu Alexander gibi danışmanlarıyla hareket eden Franz Joseph, 1848'de Schwarzenberg Prensi'ni başbakan ve Dışişleri bakanı yaptı. Prens, dış ilişkilerde Avusturya-Macaristan'ı güçlendirdi. Ancak Prensin iç politikada baskıcı olması ve 1848 Devrimleri sırasında söz verilen Anayasa'yı 1851'de askıya alması, ülkede gerginliğin tırmanmasına neden oldu. 1852'de Prens ölünce Franz Joseph, iktidarı tamamen eline aldı. Rusya'yla arasının açılmasına neden olan sınırdaki birliklerini harekete geçirme kararı, kendisine bir zamanlar yardım eden Rusya'yla ilişkileri çıkmaza soktu.
Hükümdarlığının ilk 10 yılında güçlü bir memurluk sistemi kuran Franz Joseph, 1900'lü yıllarda Avusturya-Macaristan'ın oldukça güçlü bir memurluk sistemine sahip olmasını sağladı. Ancak İtalya'daki savaşlarda alınan yenilgiler yüzünden askeri harcamaların artırılması, 1859-60'ta ülkede ciddi bir mali bunalıma yol açtı.
Toparlanma yılları, 1860-70

1859'da İtalya'da alınan yenilgiler yüzünden oluşan bunalım, Franz Joseph'i yeni bir Anayasa hazırlamak zorunda bıraktı. Ancak bu denemeler, bunalımın 1867'ye değin sürmesine neden oldu. Bu arada Bismarck'ın başında olduğu Prusya Krallığı'nın hızlı yükselişini dizginlemek için, 1864'te Prusya'nın Danimarka'yla girdiği savaşta onunla ittifak kursa da, hedefini gerçekleştiremedi. Üstelik Prusya'yla ilişkiler kötüleşti. 1866'da İtalya'ya yeniden savaş ilan eden Franz Joseph, aynı yıl Prusya'yla başlayan savaşta başarısız oldu. Bu savaşta Avusturya toprak yitirmese de, Alman devletleri üzerindeki etkisini ve üstünlüğünü yitirdi, üstünlük Prusya'ya geçti. İtalya'yla olan savaşta ise Avusturya İtalya'daki son toprağı olan Venedik'i yitirdi.
1867'de eski Saksonya başbakanı Kont Beust'ı başbakan yaparak, Alman devletleri üzerindeki etkisini artırmaya çalışan Franz Joseph, Beust'ın Prusya'ya ve İtalya'ya karşı Fransa'yla ittifak kurma önerisini benimsese de, ittifak gerçekleşmedi.
1870-71 Fransız-Alman Savaşı'nda Avusturya-Macaristan, Macar başbakanı Kont Andrassy'in ısrarıyla Fransa'nın yanında yer almadı.
1867 Uzlaşması ve İkili Monarşi

Franz Joseph'in yıllardır uğraştığı Anayasa tasarısı, Avusturya-Macaristan'daki milletlerin arasındaki düşmanlığı artırmıştı. Özellikle Macarların ısrarı ve baskısı, Avusturya'yı 1867'de İkili Monarşi tasarısını kabul etmek zorunda bıraktı. Böylece, hem Avusturya'da, hem de Macaristan'da eşit haklı bir monarşi sistemi kabul edilmiş oldu. Franz Joseph bu uzlaşmayı yürekten benimsedi.
Ancak bu uzlaşmanın olumsuz yönleri de vardı. Uzlaşma, Avusturya İçişleri'ndeki sorunları tam anlamında çözememişti. Ancak Franz Joseph bu önemli sorunları kavramadan uzaktı. Asıl ilgi alanı dışişleri ve askerlik olduğundan, içişlerinin Rusya'yla ilişkiler ve Balkanlar'daki önemini fark etmedi.
Barış politikası, 1871-1914

1871'de Kont Beust başbakanlıktan alınarak, yerine Kont Andrassy getirildi. Andrassy, uzun yıllar Avusturya dışişlerinde önemli yer edinecek olan "Barış Politikası"'nı devreye soktu. Avusturya, bu dönemde genelde güçlü komşularıyla iyi geçinirken, güçlü komşularının tepkisini çekmeden toprak kazanma siyasetine girdi. Andrassy, 1879'da Avusturya'nın Almanya'yla ittifak kurmasını sağladı ve Bosna-Hersek'i işgal etti. Böylece Avusturya-Macaristan Balkanlarda ilk başarısını kazandı. Bu arada 1873'te Rusya'nın başkenti St. Petersburg'u ziyaret ederek, Çar II. Aleksandr ile Üç İmparator Birliği'nin kurulmasını sağladı.
Franz Joseph'in hükümdarlığının bu döneminde, dışişleri bakanlıkları Kont Gyula Andrassy, Kont Gusztav Kalnoky von Körospatak ve Kont Aloys Lexa von Aehrenthal arasında el değiştirdi.
Franz Joseph, bu politikayı sürdürmekte kararlıydı; ancak 1908'de Dışişleri bakanı Aehrenthal, Avusturya işgalindeki Bosna-Hersek'i ilhak ettiğini açıklayarak, bu politikayı tehlikeye düşürdü. Bosna-Hersek Krizi olarak bilinen bu olay, artık yeni bir dönemin başladığını gösteriyordu.
Franz Joseph, Sırbistan veya İtalya'ya savaş açılmasını isteyen Genelkurmay Başkanı Kont Franz Conrad von Hötzendorf'un ısrarlarına karşın, barış politikasını 1908-14 yılları arasında da sürdürmeyi başardı. Ancak 28 Haziran 1914'te yeğeni veliaht prens Arşidük Franz Ferdinand'ın eşi Sophie ile Bosna Hersek'in başkenti Saraybosna'da öldürülmesi üzerine Dışişleri bakanı Kont Leopold Berchtold'un da etkisiyle, Sırbistan'a ağır bir ültimatom verilmesine karşı çıkmadı. Bu olay, I. Dünya Savaşı'nın çıkmasına neden oldu. Savaş sırasında ölen Franz Joseph'in yerine küçük yeğeni Arşidük Karl geçti.
Unvanları ve armaları > Unvanları

18 Ağustos 1830 – 2 Aralık 1848: İmparatorluk ve Kraliyet Altesleri Avusturya Arşidükü ve Prensi Francis Joseph, Macaristan, Bohemya ve Hırvatistan Prensi
2 Aralık 1848 – 21 Kasım 1916: İmparatorluk ve Kraliyet Majesteleri Avusturya İmparatoru, Macaristan Kralı
Ailesi

Franz Joseph, 24 Nisan 1854'te evlendiği Bavyeralı Elisabeth'e yaşamı boyunca bağlı kalmıştı. Ancak ailesine çok sert davranıyordu. Hatta yeğeni Franz Ferdinand'ın evliliğini asla onaylamamış, o ve eşi Saraybosna'da öldürülünce bunu tanrısal ceza olarak düşünmüştü. Bu arada eşi Bavyeralı Elisabeth'den olan çocukları Arşidüşes Sophie (1855-1857), Arşidüşes Gisela (1856-1932), Veliaht Prens Arşidük Rudolf (1858-1889) ve Arşidüşes Maria Valeria (1868-1924)'tan Arşidük Rudolf'un Ocak 1889'da sevgilisiyle intihar etmesi, Franz Joseph'in bu tutumu yüzünden olmuştu.
Heykeltıraş Eugen Boermel ve Franz Joseph heykeli
Franz Joseph (1852)
Eduard von Engerth tarafından çizilen portresi, 1861.
1909 yılında
Aşkale

| Aşkale |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de bulunduğu yer
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Erzurum
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Emre Oğuztürk
 • Belediye başkanı: Şenol Polat (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 1663 km²
Rakım: 1650 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 23.589
 • Kır: -
 • Şehir: 22.842
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 442
İl plaka kodu: 25
Resmî site Aşkale Belediyesi
Aşkale (Osmanlıca:اش قلعه ‎), Erzurum'un ilçelerinden biridir.
Etimoloji

Aşkale ismi Türkçe aş ve kale kelimelerinin birleştirilmesi ile oluşmuş olup, yerleşim biriminin adı ilk olarak 1522'ye tarihlenen 387 numaralı Muhasebe-i Vilayat-i Karaman ve Rum Defteri'nde geçmiştir.
Tarih

Coğrafi önemi nedeniyle tarih boyunca çeşitli kavimlerin ve milletlerin uğrak yeri olan ilçenin ilk yerleşim yeri, Karasu kıyısındaki eski bir kalenin kalıntı höyüğünün etrafı ile Kaban Dağının doğusudur. İlçenin ismi tarih içerisinde Locus Basara, Şöğayn, Aşhane, Açhane, Kale olarak değişegelmiş günümüzde Aşkale olarak dilimize yerleşmiştir. MÖ 1700 yıllarında Hititler tarafından kurulan ilçe, tarih boyunca otuz beş defa el değiştirmiştir. MS 395 yıllarında Roma İmparatorluğu'nun elinde bulunan ilçe, İpek Yolu'nun üzerinde oluşu nedeniyle bütün milletlerin ilgisini çekmiştir MS 650 yıllarında Bizans yönetimine giren ilçe, 1387'de Timur'un egemenliğine girmiştir. 1473'te Otlukbeli Savaşından sonra Osmanlı topraklarına katılan ilçe, 1916'da Rusların işgaline uğramış, 3 Mart 1918 tarihinde işgalden kurtarılmıştır. 1942 yılında Varlık Vergisi gerekçesiyle İstanbullu gayrimüslim erkek vatandaşların büyük bölümü bu ilçedeki toplama kampına gönderilmişti.
1800'lerin başında, nüfusu 1800'dü. 1909 yılında 800 Ermeni ve Türk nüfusa sahipti.
Coğrafi yapı

Yerleşik bir yapıya sahip ilçe, batıda Bayburt ve Tercan, kuzeyde İspir, güneyde Çat ve doğuda ise Aziziye ilçeleriyle çevrilmiştir. Sınırlarında Dumanlı, Güllü, Meryem, Gollo ve Kop dağları bulunmaktadır ve bu dağlar volkanik yapılıdır. Erzurum'dan Aşkale'ye doğru karayolu ile gelirken Aşkale'ye yaklaşık 11 km kala yolun sol tarafında ağzını açmış bir insan sureti şeklini almış bir tepe vardır.
Coğrafi yapı > Konumu

Aşkale, Doğu Anadolu Bölgesi’nde, Erzurum ilinin 53 km batısında, Erzincan ilinin 120 km doğusunda yer almaktadır. Erzurum ilinin batısındaki son ilçesi olan Aşkale'nin, doğu- batı uzunluğu 50 km, kuzey- güney uzunluğu 46 km ve yüzölçümü 2300 km² olup, ortalama rakımı 1650 m' dir. İlçe, doğusunda Erzurum'a bağlı Aziziye ilçesi, batısında Erzincan iline bağlı Çayırlı ve Tercan ilçeleri, kuzeyinde Bayburt ili ve güneyinde ise Erzurum'a bağlı Çat ve Erzincan'a bağlı Tercan ilçeleri ile çevrelenmektedir.
İklim

İlçede genel olarak sert karasal iklim sürer. Kışlar uzun, soğuk ve karlı; yaz mevsimi kısa sıcak ve kurak geçer. Yağışlar ilkbaharda başlar. Çevresine kıyasla daha çukurda olduğu için genellikle soğuk hava akımlarından daha az etkilenir.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1940 | 39.619 | 1.933 | 37.686 |
| 1945 | 28.985 | 1.962 | 27.023 |
| 1950 | 36.785 | 3.714 | 33.071 |
| 1955 | 41.130 | 5.682 | 35.448 |
| 1960 | 41.159 | 6.336 | 34.823 |
| 1965 | 42.253 | 6.943 | 35.310 |
| 1970 | 44.734 | 9.590 | 35.144 |
| 1975 | 46.321 | 10.817 | 35.504 |
| 1980 | 45.985 | 12.171 | 33.814 |
| 1985 | 47.081 | 14.472 | 32.609 |
| 1990 | 42.533 | 15.494 | 27.039 |
| 2000 | 35.554 | 15.548 | 20.006 |
| 2007 | 27.890 | 12.842 | 15.048 |
| 2008 | 25.027 | 11.455 | 13.572 |
| 2009 | 24.858 | 12.447 | 12.411 |
| 2010 | 24.899 | 12.509 | 12.390 |
| 2011 | 25.043 | 12.591 | 12.452 |
| 2012 | 24.628 | 12.597 | 12.031 |
| 2013 | 24.270 | 24.270 | veri yok |
| 2014 | 24.073 | 24.073 | veri yok |
| 2015 | 23.471 | 23.471 | veri yok |
| 2016 | 23.449 | 23.449 | veri yok |
| 2017 | 23.130 | 23.130 | veri yok |
| 2018 | 23.589 | 23.589 | veri yok |
| 2019 | 23.152 | 23.152 | veri yok |
| 2020 | 22.842 | 22.842 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Ağız

Aşkale ilçesinde kullanılan Türk ağzının Doğu Anadolu ağızları içindeki konumu
Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:
Ekonomi

İlçe ekonomisi, hayvancılık ve tarıma dayalı olmakla beraber, ilçede sanayi ve ticaret de önemlidir, özellikle Aşkale çimento sanayi, Abs Alçı fabrikası, krom fabrikası bölgeye önemli katkılar sunmaktadırlar Kuzgun Barajı'nın hizmete girmesi tarımla uğraşanlar için, modern kümeslerin artış göstermesi ise hayvancılıkla uğraşanlar için büyük umutlar vermekte ve ilçe ekonomisinde önemini hissettirmektedir.
Yerel yönetim

31 Mart 2019 tarihinde yapılan yerel seçimlerde, belediye başkanlığını AK Parti'den Ahmet Yaptırmış kazandı.
Geniş Aile karakterleri listesi

Bu liste, Türk televizyon dizisi Geniş Aile'nin karakterlerini taşımaktadır.
Ana karakterler > Muazzez Kirişçi

Geniş Aile dizisinde Mine Teber tarafından canlandırılan karakter. (1-108)
Kirişçi ailesinin sürekli her şeyden telaşlanıp sürekli felaket senaryoları uyduran annesidir, ailesine çok düşkündür. Şukufe'nin annesi Makbule'yi Kuddusi'den çok fazla kıskanmaktadır. Bütün düşündüğü felaket senaryolarını Bitmemiş İnşaat adında kitap yazmıştır fakat kitap çok satılmadığı için ailesi ondan gizli 5 bin tane kopyasını almıştır.