Şam Baharı
Olaylar

“Şam Baharı” her şeyden önce, İngilizce'de ‘salonlar’ veya ‘forumlar’ olarak adlandırılan çok sayıda muntadayāt'ın (tekil muntadā) ortaya çıkmasıyla karakterize edildi. Benzer düşünen insanlardan oluşan gruplar özel evlerde bir araya geliyor, bu toplantılara dair haberler ağızdan ağıza yayılıyor, siyasi meseleler ve daha geniş toplumsal sorunlar tartışılıyordu. Salon olgusu Şam'da ve daha az ölçüde diğer şehirlerde hızla yayıldı. Film yapımcısı Ömer Amiralay gibi kendilerini kararlı bir şekilde apolitik ilan eden bir dizi entelektüel gibi Suriye muhalefetinin uzun süredir görev yapan üyeleri de hareketi canlandırmada önemli rol oynadı. Suriye Komünist Partisi üyeleri ve reform yanlısı Baas Partisi üyeleri de tartışmalarda yer aldı. Forumların en ünlüleri Riad Seif Forumu ve Cemal el-Etâsî Ulusal Diyalog Forumu idi.
Şam Baharı, önde gelen entelektüeller tarafından imzalanan “99 Manifestosu”nda ifade edilen bir dizi siyasi talep etrafında harekete geçmiş olarak görülebilir. Bu taleplerin başlıcaları olağanüstü halin kaldırılması, sıkıyönetim ve özel mahkemelerin kaldırılması, tüm siyasi tutukluların serbest bırakılması, siyasi sürgünlerin kovuşturma korkusu olmadan geri dönmesi ve siyasi parti kurma ve sivil örgütlenme hakkıydı. Bunlara genellikle Suriye anayasasının 8. Maddesinin yürürlükten kaldırılması gibi daha kesin bir siyasi talep de ekleniyordu. Bu maddeye göre “Arap Sosyalist Baas Partisi devlete ve topluma liderlik eder”.
Şam Baharı Arap dünyasında büyük bir etki yarattı ve başlangıçta gerçek bir değişime yol açacağına dair önemli bir iyimserlik vardı. Suriye devlet gazetesi Tişrin'in editörü Mahir Şarif, Ahmet Barqawi ve Yusuf Salameh gibi önde gelen entelektüellerden oluşan bir komite kurarak yeni bir fikir sayfası hazırlama niyetinde olduğunu açıkladı ancak bu hiçbir zaman gerçekleşmedi. Salonlarda kadınların konumundan eğitim yöntemlerinin doğasına ve İsrail'in Filistin topraklarını işgaline kadar pek çok siyasi ve toplumsal sorun tartışıldı.
Kasım 2000'de hükûmet yüzlerce siyasi mahkûmun serbest bırakılması ve Mezzeh Hapishanesi kapatılmasıyla karşılık verdi. 2001'de, Şam Baharı'nı sona erdiren bir dizi hapis cezası ve salonların zorla kapatılmasıyla baskıcı yöntemlere geri döndü. Forum katılımcıları ve organizatörlerinden uzun süre hapiste kalanlar arasında Ma'mun el-Homsi ve Riyad Seyf “anayasayı yasadışı yollarla değiştirmeye teşebbüs etmek” ve “ırkçı ve mezhepçi çatışmaları kışkırtmak” ile suçlanarak Şam Ceza Mahkemesi tarafından beş yıl hapse mahkûm edildi. Diğer sekiz aktivist, Riyad el-Türk, Aref Dalila, Walid al-Bunni, Kamal al-Labwani, Habib Salih, Hasan Sa`dun, Habib İsa ve Fawwaz Tello ise Yüksek Devlet Güvenlik Mahkemesi'ne sevk edilerek iki ila 10 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldılar.
Tutuklamalar Şam Baharı'nı sona erdirse de etkileri devam etti: Suriyeli entelektüeller 99'un açıklamalarını yineleyen başka açıklamalar yayınladılar; Şam'da bazı küçük gösteriler düzenlendi ve 2005 yılına kadar bir salonun, Cemal el-Etâsî Ulusal Diyalog Forumu'nun faaliyet göstermesine izin verildi. Atassi Forumu, bir üyesinin, 1980'lerin başında Hafız Esad hükûmetine karşı binlerce hükûmet yetkilisini ve sivili öldürerek isyan eden ve Hama Katliamı ile doruğa ulaşan Sünni İslamcı bir örgüt olan yasaklı Suriye Müslüman Kardeşleri'nin bir bildirisini okumasının ardından kapatıldı. Hükûmet, lider kadrosunun sürgünde olmasına rağmen Suriye'deki en güçlü muhalif hareket olarak kabul edilen Müslüman Kardeşler ile yapılacak herhangi bir işbirliğinin aşılmaması gereken bir “kırmızı çizgi” olduğunu açıkça ifade etti.