Mulholland Çıkmazı
Tema ve yorumlamalar > Rüya ve alternatif gerçeklikler

Film, kabaca beşte dörtlük bölüm ile kalan beşte birlik bölüm olmak üzere ikiye ayrılır. Kendi içlerinde birer bütün olarak değerlendirilen bu iki kısım için farklı yorumlar ve açıklamalar yapılmıştır. Rüya yorumlamasına dayanan ilk teoriye göre filmin ilk kısmında gerçek Diane Selwyn'in rüyası anlatılır ve gerçekte yer alan bazı karakter ve nesneler, bu rüyada birtakım değişikliklere uğramış olarak gözükür. Selwyn; rüyasında kendisini masum ve gelecekten umutlu olan "Betty Elms" karakteri olarak görür. Başarılı, çekici ve ileride ünlü bir oyuncu olma hayaliyle umuduyla Los Angeles'a gelen Betty, Ruth teyzesinin boşalttığı eve yerleşir. Yaşadığı kaza sonrasında hafızasını kaybetmiş olan Rita ise oldukça masum ve Betty'e bağlıdır. Rita'nın gerçekte kim olduğunu bulmakla uğraşırken ikili arasında bir aşk başlar. Diğer yandan katıldığı oyuncu seçmelerinde de olağanüstü bir performans gösteren Betty'nin hayatı, gerek meslekî gerekse Rita ile olan ilişkileri bakımından tam istediği gibi ilerler. Filmin son beşte birlik kısmı ise Diane'in, hem özel hem de meslekî anlamda başarısızlıklarla dolu gerçek hayatını konu alır. Ruth teyze, gerçek hayatta da Diane'in teyzesi olsa da rüyadakinin aksine yakın bir zamanda ölmüş ve Diane'e yalnızca bir miktar para bırakmıştır. Rüyasında sevgilisi olarak gördüğü Rita, gerçek hayatta, kısa bir süreliğine ilişki yaşadığı ve âşık olduğu Camilla Rhodes'tur.
Adam Kesher gerçekte olduğu gibi rüyada da filmin yönetmeniyken rüyada, gerçek hayattakinin aksine meslekî ve özel hayatı bakımından başarısızdır. Bunun sebebi, Camilla'nın gerçek hayatta Diane'in aşkına karşılık vermeyerek onu terk etmesi ve Adam ile birlikte olması, Betty'nin ise Adam'a olan kızgınlığının intikamını rüyasında alması olarak yorumlanır. Gerçekteki Camilla Rhodes, rüyada başka birisi olarak gözükür. Gerçekte, Adam'ın çekeceği filmin başrolü için seçmelere giren Diane, rolü Camilla'ya kaptırmıştır. Rüya da ise Camilla, mafyanın Adam'ı tehdit etmesi sebebiyle seçilir. Diane rüyasında, gerçekteki başarısızlığını kabullenmek yerine işin içinde başka şeyler olduğuna kendisini inandırmıştır. Benzer şekilde rüyasında, Rita ile yaptığı provada Rita'nın kendisine iyi bir performans sergilediğini söylemesi de, gerçekte rolünü Camilla'ya kaptıran Diane'in, kendisinin de iyi bir oyuncu olduğunu bizzat rakibinin ağzından duymasını istemesinden ötürüdür. Rüyada Betty, film setine girdiği anda Adam'ın dikkatini çekerek daha hiçbir şey yapmadan Adam'ı etkilese de oyuncu seçimine katılmadan, Rita'ya yardım etmek üzere setten ayrılır. Bu olay Betty'nin, Rita uğruna kendi kariyerinden dahi vazgeçmesini gösterir. Rita ile Betty'nin, gerçekte Diane Selwyn'in kaldığı evde karşılaştığı çürümüş ceset, gerçekte Diane'in sahip olduğu sarı saça sahiptir ve Camilla'nın giydiği siyah elbiseyi giyiyordur. Buradan yola çıkılarak rüyada gözüken bu cesedin, kısa bir süre önce öldürülen Camilla'ya veya rüyayı gördükten bir müddet sonra ölecek olan Diane'e ait olduğu görüşleri ortaya atılır. Filmin sonunda Diane'in intihar sebebi, Camilla'yı öldürtmesi sonrası yaşadığı pişmanlık ve vicdan azabının sonucu olarak gösterilir. Diane'in Camilla'yı öldürmesi için tuttuğu kiralık katile verdiği para ise rüyada, nedeni bilinmeyen bir şekilde Rita'nın çantasından çıkar. Bir röportajında Naomi Watts, "Diane'in esas karakter, Betty'nin ise gerçekte [Diane'in] olmasını istediği ve hayalini kurduğu kişi olduğunu düşünüyorum. Rita yardıma ihtiyacı olan kadın, Betty'ye mutlak ihtiyacı olan bir kadın ve Betty de onu oyuncak bir bebek gibi kontrol ediyor. Rita, Betty'nin gerçekte Camilla'nın olmasını istediği şekle bürünmüş hâli." analizini yapar.
Gerçek hayattaki rüyalar gibi filmin de herhangi bir açıklaması bulunmayan, sonuçlanmayan sahnelerden oluştuğunu belirten Roger Ebert, "Filmin ikinci kısmı için bir açıklama isterseniz, rüya gören kişinin bilincinin yavaş yavaş geldiğini ve bu kısımda görülen rüyanın, ilk rüya ve gerçek hayattan kesitler içerdiğini düşünün." şeklinde bir yorum yapar. Sonradan yazdığı bir yazısında filmin ikinci kısmının tam anlamıyla rüya veya gerçek olamayacağını ve her iki ortamdan da alıntılar içerdiğini belirten Ebert'e göre "Mulholland Çıkmazı önce mantıklı açıklamaya meydan okur, direnir, sonunda ise bu mücadeleden zaferle ayrılır".
Bir başka görüşe göre Betty ve Rita ile Diane ve Camilla, zaman zaman çakışan iki paralel evrende yaşıyordur. Diğer bir teoriye göre hikâye, herhangi bir başlangıcı veya sonu olmayan bir Möbius şeridi şeklindedir. Diğer bir görüş, filmde yaşanan her şey bir rüya olduğunu ancak kimin rüyası olduğunun belirsiz olduğunu öne sürer. İlk kısmın Camilla Rhodes'un rüyası olduğu görüşü de ortaya atılır. Birçok kez gerçekleşen Rita'nın uyuyakaldığı dönemler arasında; iki adamın Winkie's'te sohbet etmesi, Betty'nin Los Angeles'a gelmesi ve kiralık katilin yaşadıkları gibi birbiriyle alakasız sahnelerin gösterilmesinden yola çıkılarak bu sahnelerde yaşanılanların Diane'in rüyası içerisinde görülen Rita'nın rüyaları olabileceği de ileri sürülen görüşler arasındadır. İlk kısmın rüya olduğuna benzer bir görüş ise ikinci kısımda yer alan Betty'nin mastürbasyon yaptığı sahneden yola çıkılarak filmin ilk kısmının, Betty'nin cinsel fantezileri olduğunu öne sürer.
Rüya çalışmaları profesörü Kelly Bulkeley, rüyalardan ya da rüya görmekten açıkça bahsedilen tek sahne olan filmin başlarında Winkie's'te geçen sahneyle "filmdeki açığa çıkarıcı gerçek ve epistemolojik belirsizliğe dikkat çekildiği"ni öne sürer. Bu sahnede konuşan iki adamın sohbetine konu olan canavar benzeri varlığın filmin sonunda Diane'in intihar etmesinin hemen öncesi ile sonrasında tekrar gözükmesine de dikkat çeken Bulkeley, bu sohbet sahnesinin "filmde ne olup bittiğini anlamanın yeni bir yolu"nun açılışı olduğunu belirtir. Filozof ve film teorisyeni Robert Sinnerbrink de Diane'in intiharı sonrasında görünen görüntülerin "rüya ve gerçeklik" açıklamasın zedelediğini belirtir. Diane'in kendisini vurmasından sonra yatağı dumanlar arasında kaybolur, Betty ile Rita mutlu bir şekilde birbirlerine gülümserken gözükür ve Club Silencio'nun balkonundaki kadının "silencio" diye fısıldamasının ardından ekran kararır. "Gerçek ve hayal arasındaki belirsiz bir kısımda" olduğunu belirttiği bu bölüm için Sinnerbrink, "sinematik görüntünün metafiziksel boyutu" ya da "Diane'in ölmek üzereyken aklından geçenler, en sondaki 'silencio' ile ise gerçek ölüm anı" olabileceğini söyler. Aynı sahneyle ilgili olarak film teorisyeni Andrew Hageman, "Betty/Diane'in intiharını takip eden doksan saniyelik son kısım, onun ölmeden hemen önce bilinçli olarak kafasından geçenleri gösterir".
Macquarie Üniversitesinin basın-yayın akademisyenlerinden Siobhan Lyons, "Lynch evreninde sıklıkla gerçekleşen gerçekliğin anlamsızlığının gücünü sarsan yüzeysel bir açıklama" diyerek rüya teorisini reddederek Hollywood yıldız adaylarında sıklıkla görülen bir şekilde Betty ile Diane'in gerçekte birbirlerine benzeyen iki farklı kişi olduğunu öne sürer. Film teorisyeni David Roche, Lynch filmlerinin sadece basit detektiflik hikâyelerinden ibaret olmadığını, filmlerin konusunun anlaşılabilmesi için izleyicilerin kendilerini detektif rolüne büründürmeye zorladığını ve Lynch'in diğer filmleri gibi Mulholland Çıkmazı'nda da "hikâye ile diegesisin aynı anlama geldiği hatasına düşen izleyicilerin bu hatasıyla oynayarak onların mantıklı bir diegesis isteğini" boşa çıkardığını yazar. Roche ayrıca filmde çeşitli gizemler olduğunu, izleyicilerin hikâyeden bir anlam çıkarmaya zorlansa dahi karakterlerin bu gizemleri çözmediğini ve Mulholland Çıkmazı'nın izleyicilere bir sorunun çözümünü gösterdiği için değil, filmin kendisinin bir gizem olduğunu ve seyirci-detektifin bundan bir anlam çıkarmaya çalıştığı için bir gizem filmi olduğunu belirtir.