Ala (demon)
İnsanlar üzerindeki etkisi

Ale, genellikle tahıl ekinlerinin olgunlaştığı yaz mevsiminin ilk yarısında dolu fırtınası bulutlarını tepeden yöneterek tarlalardaki, bağlardaki ve meyve bahçelerindeki mahsulleri yok eder. Ale'nin aynı zamanda “mahsulü içtiğine” veya bir köyün mahsulünü ele geçirip kocaman kulaklarında başka bir yere naklettiğine ve böylece bazı köyleri fakirleştirdiğine, bazılarını da zenginleştirdiğine inanılır. Bu, Orta Sırbistan'daki Aleksandrovac bölgesinin bu kadar verimli olmasının nedeni olarak kabul edilmiştir çünkü ale'nin ganimetlerini taşıdığı yer burasıydı. Kopaonik Dağı halkı, yerel ala'nın bölgenin mahsullerini diğer ale'den koruduğuna inanmıştır. Dolu mahsulü yok ettiyse başka bir bölgeden gelen bir ala'nın yerel ala'yı yenerek "mahsulü içtiği" düşünülmüştür. Ale ayrıca tarlalara yayılabilir ve mahsulün olgunlaşmasını engelleyebilir veya daha da kötüsü, tarlanın verimini tüketebilir ve özellikle gök gürültülü olduğunda koyunlardan süt içebilir. Ale ayrıca büyük bir güce sahiptir ki bir fırtına ağaçları söktüğünde halk, bunu bir ala'nın yaptığına inanırdı. Bu durum, güçlü bir adamı tanımlamak için kullanılan jak kao ala ("ala kadar güçlü") deyişine can vermiştir.
Dolu ve fırtına bulutları göründüğünde yani ala onları yönlendirdiğinde insanlar sadece oturup beklemekle kalmayıp sihre de başvurmuştur. Pomoravlje bölgesinde, bu sihre, su setleriyle tarlalarda toplanan ala'nın otları yardımcı oluyordu. Bu yerler, ale tarafından ziyaret edildiği için kirli kabul edilmiştir. Doğu Sırbistan'ın halk büyülerinde belirli bir ala; Smiljana, Kalina, Magdalena, Dobrica, Dragija, Zagorka vb. kişisel kadın adlarıyla ele alınabilirdi. Bir ala'ya (Maate paletinke) hitap etmek için kullanılan bir ifade belirsiz bir anlama sahiptir. Dolu bulutlarını görünce kullanılan ve açıkça bir ala'dan bahseden büyülerden biri, bulutların olduğu yöne doğru haykırılırdı:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Sırpça: Alo, ne ovamo, putuj na Tatar planinu! |  Türkçe: Ala, buraya değil, Tatar Dağı'na git! |  |
Başka bir büyü, sihir konusunda bilgili bir kadın olan vračara tarafından uygun bir ritüel gerçekleştirirken söylenirdi:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Sırpça:  Не, ало, овамо,  овамо је грђа ала гологлава.  У планину, облаче,  где петао не пева,  где пас не лаје,  где краве не ричу,  где овце не блеје,  где се слава не слави.  |  Türkçe çevirisi Buraya değil, ala, daha güçlü, başı açık bir ala burada. Dağa doğru, bulut, horoz, kargaların olmadığı yere, köpeğin havlamadığı yere, ineğin böğürmediği yere, koyunun melemediği yere, slavanın kutlanmadığı yere. |  |
Diğer birkaç doğaüstü varlık da dolu ve şiddetli yağmurların getirilmesinden sorumlu tutulduğundan, varlık açıkça adlandırılmadığında, büyülü önlemlerin hangisinin geçerli olduğu sonucuna varmak çoğu zaman imkansızdır. Örneğin, bir fırtına yaklaştığında kullanılan bir gelenek mevcuttu: evin önüne bir masa getirmek ve masanın üstüne ekmek, tuz, siyah kılıflı bir bıçak ile kenarı gökyüzüne dönük bir balta koymak. Başka bir geleneğe göre, bacakları gökyüzüne doğru yönlendirilmiş bir şömine sacayağı, bıçaklar, çatallar ve Slava mumunun koçanı masaya konurdu.
Ala'ya atfedilen diğer bir özellik aşırı hareketliliktir. Leskovac bölgesinde, kocaman bir ağzı ve elinde tahtadan bir kaşıkla yoluna çıkan her şeyi kapıp yediği bir canavar olarak hayal edilmiştir. Yaygın bir geleneğe göreyse ale, çocuk kemikleri ve dökülen kanla dolu evinde çocukları yakalar ve yutardı. Nadiren de olsa yetişkinlere saldırır ve onları yerdi. Ayrıca saklanmış bir insanı koklayarak bulabilirdi.
Doğu ve Güney Sırbistan'daki insanlar, ale'nin oburluklarından ötürü Güneş ve Ay'a saldırdığına inanmıştır. Ale, bu gök cisimlerini yavaş yavaş yer ve böylece bir tutulmaya neden olur. Tutulma sırasında, ale'nin ısırıkları sonucu kendi kanıyla kaplanan Güneş kırmızıya döner ve Güneş'in tekrar pırıl pırıl parlamasıyla ale'nin yenildiği anlamı çıkarılır. Ay'daki lekeler, ale'nin ısırıklarının izleri olarak görülmüştür. Ale, Güneş veya Ay'ı yutarken birçok yaşlı bunalıma girer ve hatta korku içinde ağlar. Eğer ale, Güneş'i yok etmeyi başarırsa dünyanın sonu gelecekti. Bunu önlemek için erkekler silahlarıyla tutulmaya doğru ateş eder ya da çanları çalar, kadınlar durmadan büyü yapar. Homolje bölgesinde, ale'nin Ay'ı yiyip bitirmeyi başarması durumunda Güneş'in kederden öleceğine ve karanlığın dünyayı altüst edeceğine dair bir fikir vardı.
Ala'nin erkekleri çıldırtabileceğine inanılıyordu ki Doğu Sırbistan'da bu durumda olan erkekler için alosan diye özel bir terim mevcuttur. İnsanlar yolda veya tarlada bir ala ile karşılaştıklarında ondan tehlikeli hastalıklar kapabilirlerdi. Ale ayrıca köpeklerin kuduzundan dolaylı olarak sorumlu tutulmuştur: bulutlara ulaşarak ala ile karşılaşan tarla kuşu delirir (alosan), yeryüzüne düşer ve kendini öldürür, ölen kuşu bulan köpek onu yediğinde o da delirir.
Ala'nın akşam yemeğinin yeri ve zamanı olduğu için geceleri bir kavşağı geçmek tehlike olarak görülmüştür ve inanışa göre "ala'nın masasına" basan talihsiz kişi kör, sağır veya topal olabilir. Ale, daha büyük bayramların arife gecelerinde toplanır, erkekleri yollarından derelere saptırır ve orada onlara at gibi binerek işkence yapar.
Ala, kendi özelliklerini kaybetmeden bir insan biçimi kazanarak insanların içine "gizlice girebilir". Bir söylentiye göre bir ala, Aziz Stefan'a gizlice girerek onu açgözlü yapar ancak Aziz Sava demonu Stefan'dan çıkarır. Doğu Sırbistan ve Bulgaristan'da kayda geçirilmiş bir masalda, bir çiftçi kendisine ait üzüm bağını mahvettiği için uzak bir köyde yaşayan sıska bir adamın içine giren ala'yı öldürür. Başka bir hikâyede bir ala, ölmüş bir prensesin içine girer ve nöbetçi askerleri yutar.
Genellikle bir ormanın derinliklerinde bulunan ama aynı zamanda bulutlarda, gölde, pınarlarda, mağarada, devasa bir ağaçta veya diğer gizli uzak yerlerde veya yaşanması zor olan bir dağda da yer alan bir ala'nın evine bir insanın girmesi çeşitli sonuçlar doğurabilir. Ala'ya hoş bir şekilde yaklaşır ve ala ile insanlar arasındaki farklardan bahsetmezse ödüllendirilir. Aksi takdirde, acımasızca cezalandırılacaktır. Bir hikâyeye göre, üvey annesi tarafından evden uzaklaştırılan bir üvey kız, ala'nın evine gelir; ona anne kelimesiyle hitap eder; ala'nın solucanlarla dolu saçından bitleri alır ve ala'nın baykuşlar, kurtlar, porsuklar ve diğer vahşi hayvanlardan oluşan "çiftlik hayvanlarını" besler; bu şeyler, onun için oldukça normalmiş gibi davranır ve konuşur ve böylece ala tarafından altın dolu bir sandıkla ödüllendirilir. Üvey annenin kızı ise ala'nın evine geldiğinde tam tersini yapar ve ala, hem üvey anneyi hem de üvey annenin kızını kör edecek bir sandık yılan göndererek ikiliyi cezalandırır. Başka bir örnekte bir prens, ala'nın kızının yardımı için bir ala'dan ricada bulunur; ala, prensi diğer ale'den kurtarır ve prensin evlenmesine yardım eder ama bir kız, annesiyle birlikte vaftiz annesi olan ala'yı ziyaret ettiğinde ala, kızın annesi ala'nın evindeki tuhaf şeyler hakkında konuştuğu için ikisini de yer.
Besi hayvanları için ölümcül olabilen kan emici bir karasinek türü (Simulium cinsi) olan Golubatz sineğinin (Simulium colombaschense)  kökenini açıklayan efsanede, ölü bir ala bile kötüdür. 19. yüzyılda Vuk Karadžić tarafından Pasarofça bölgesinde kaydedilen efsane, Sırp bir adamın bir kovalamacanın ardından bir ala'yı nasıl yakalayıp yaraladığını, demonun kaçıp kurtulduğunu ve Güvercinlik (bölgede yer alan bir kasaba) yakınlarındaki bir mağaraya kaçtığını fakat aldığı yaralardan ötürü demonun öldüğünü anlatır. O zamandan beri vücudu Golubatz sineklerini üretir ve bu sinekler, ilkbaharın sonlarında mağaradan büyük bir sürü halinde uçarak Šumadija'ya kadar yayılır. Halk, bir keresinde mağaranın ağzına duvar örer ama sineklerin ayrılma vakti zamanı geldiğinde duvar paramparça olur.