stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
El Pardo Anlaşması (1778)

| --- | --- |

Tür: Mübadele Antlaşması
İmzalanma: 11 Mart 1778
El Pardo Anlaşması, 11 Mart 1778'de Portekiz Kraliçesi I. Maria ile İspanya Kralı III. Carlos tarafından imzalanan ve Portekiz'le İspanya arasında bazı küçük kolonilerin mübadelesi amacına yönelik bir anlaşmadır.
Anlaşma şartları uyarınca Portekiz bugün artık Ekvator Ginesi toprakları arasında yer alan Annobon ve Bioko (koloni dönemindeki adıyla Fernando Po) adaları ile Nijer ve Ogue ırmakları arasındaki Gine sahil şeridini İspanya'ya bırakmış, karşılığında da Güney Amerika'da bazı bölgeleri almıştır.
Dream Chaser

| Dream Chaser |
| --- | --- |
Dream Chaser uçuş test aracı, 2013
Organizasyon: Sierra Space
Başlıca yükleniciler: NASA
Uzay aracı türü: Robotik kargo aracı Mürettebatlı yörünge uzay uçağı
Mürettebat: 0 (kargo) 3-7 (mürettebatlı)
Görev türü: ISS tedarik görevi
Yörünge: ADY
Taşıyıcı roket: Vulcan Centaur
Dream Chaser (Türkçe: Rüya Avcısı), Sierra Space (SNC alt şirketi) adlı Uzay şirketi tarafından geliştirilmekte olan Amerikan yapımı bir yeniden kullanılabilir gövdeden taşımalı (ing:lifting-body) uzay uçağıdır. Orijinalde mürettebatlı bir araç olarak tasarlanmış olan Dream Chaser Uzay Sistemi (ing:Dream Chaser Space System), kargolu versiyonu olan Dream Chaser Kargo Sistemi (ing:Dream Chaser Cargo System) operasyonel hale geldikten sonra üretilecektir. Mürettebatlı versiyonunun, yer ile alçak Dünya yörüngesi arasında kargo ile birlikte 7 kişiye kadar mürettebat da taşıyabilmesi planlanmaktadır.
Kargo amaçlı Dream Chaser aracı uluslararası uzay istasyonuna basınçlı ve basınçsız kargo tedarik etmek üzere tasarlanmıştır. Vulcan Centaur roketi üzerinden  dikey olarak fırlatılması ve standart kalkış-iniş pistlerine otomatik bir şekilde yatay olarak iniş yapması hedeflenmektedir. ESA tarafından kullanılması önerilen bir versiyonun, operayonel hale gelmesi durumunda Arianespace uzay aracından fırlatılması planlanmaktadır.
Uzay aracı

Dream Chaser aracının tasarımı NASA'ya ait HL-20 Personel Fırlatma Sistemi (ing:HL-20 Personnel Launch System) uzay uçağı konseptinden türetilmiştir. HL-20 de kendinden önceki bir dizi test aracından geliştirilmiştir. Bunlar arasında X-20 Dyna-Soar, Northrop M2-F2, Northrop M2-F3, Northrop HL-10, Martin X-24A and X-24B, ve Martin X-23 PRIME bulunmaktadır.
Uzay aracı > İtki sistemi

Dream Chaser için yörüngede itki sisteminin başlarda, defalarca durup tekrar başlayabilen ikiz hibrit roketlerden oluşması öngörülmüştü. SNC Uzay sistemleri, Virgin Galactic şirketinin SpaceShipTwo isimli aracı için benzer bir hibrit roket geliştiriyordu. Ancak Mayıs 2014 tarihinde, SNC şirketinin SpaceShipTwo aracının geliştirme programıyla katılımı sona erdi
Temmuz 2014 tarihinde Orbitec LLC şirketini satın alarak bünyesine kattıktan sonra, SNC şirketi itki sistemlerindeki büyük bir değişikliği duyurmuştur. Daha önce kullanımdaki hibrit yakıtlı roket tasarımı yerine Orbitec şirketinin geliştirmiş olduğu Vortex isimli motorlar kullanılacaktı. Bu yeni motorlar, itki yakıtı olarak propan ve nitröz oksit kullanmaktaydı.
Uzay aracı > Termal koruma sistemi

Dream Chaser için tasarlanmış olan  termal koruma sistemi (ing: thermal protection system/TPS), çoğunlukla ısı kalkanının alt ile üst kısımlarında kullanılan silika-bazlı tuğla kaplamalardan ile uçağın burun kısmı ve ileriye uzanan kısımlarını kaplayan  Sertleştirilmiş Tek Parça Lifli Yeniden Kullanılabilir Oksidasyona Dirençli Seramik (ing: TUFROC) adı verilen yeni bir kompozit malzemeden oluşmaktadır.
Uzay aracı > Shooting Star modülü

2019 yılında, Shooting Star (tr: kayan yıldız) adında, harcanabilir bir kargo modülünün CRS-2 uçuşlarında Dream Chaser kargo sisteminin parçası olacağı duyurulmuştur. Modül, Dream Chaser sırt kısmına yerleştirilecek olan  15-fit (4,6 m) uzunluğunda bir eklenti olarak tasarlanmıştır ve uzay aracının toplamda 10,000 pound (4,536 kg) civarında basınçlı ve basınçsız kargonun Uluslararası Uzay İstasyonuna çıkarmasına olanak sağlamaktdır. Modül ayrıca atmosfere geri girişte yanmak suretiyle istenmeyen/çöp içeren kargoların yok edilmesine olanak sağlamaktadır.
Kargo taşımanın yanı sıra, Shooting Star modülü solar panelleri sayesinde 6 kW kadar elektrik sağlayabilmektedir. Ayrıca aktif ve pasif termal/ısı kontrolü bulunmaktadır; bunun yanı sıra dış yüzeyindeki 6 adet itici (en: thruster) sayesinde Dream Chaser aracına öteleme ve dönme kabiliyetlerini (en: translation & rotation) sağlamaktadır; Uluslararası Uzay istasyonuna aktif ve pasif yanaşma ve kenetlenme (en:berthing and docking) imkanı da sunmaktadır. Uluslararası Uzay istasyonundan, Dream Chaser aracına geçiş, mürettebatın Shooting Star modülünden ve modülü Dream Chaser aracına bağlayan kapaktan (en:hatch) geçişi içerecektir. Sierra Nevada şirketi  modülün alçak Dünya yörüngesindeki (en:LEO) değişik tür görevlerde ve Ay'ın yörüngesinin sınırı ile Dünya arasındaki bölgedeki (en:cis-lunar space) görevlerde kullanılma kapasitesinin olduğunu ve fazladan kabiliyetlere sahip serbest-uçuş (en: free-flying) yapabilen bir versiyonu geliştirmiş olduklarını söylemiştir.
2020 Temmuz ayında, Sierra Nevada şirketi, ABD Savunma Bakanlığına ait olan Defense Innovation Unit (DIU) ile Shooting Star harcanabilir kargo aracının yörüngedeki insansız istasyonlar (en: unmanned orbital outpost) için ticari çözüm olarak kullanılması üzerine bir kontrat imzaladıklarını duyurmuştur.
Uzay aracı > Teknoloji ortakları

2010 yılında, aşağıda listelenen organizasyonlar orijinal yolculu Dream Chaser aracı için teknoloji ortağı olarak ilan edilmişlerdi:
Aerojet – reaksiyon kontrol sistemi   teknolojisi
AdamWorks – kompozitler
Charles Stark Draper Laboratuarı – kılavuz,navigasyon ve kontrol (ing:guidance, navigation, and control)
Lockheed Martin – uçak şase üretimi ve uzay uçağının insanlı uçuşa uygunluk ölçümü
MDA – sistem mühendisliği (ing:systems engineering)
Colorado Üniversitesi – insanlı uçuşa uygunluk
Program tarihçesi

"Dream Chaser" adı daha önceleri başka uzay aracı konsept tasarımlarında kullanılmıştı. Benson Space şirketi tarafından uzay turizminde kullanılmak üzere yapılan önerilenlerden ilki, HL-20 (ing: HL-20 Personnel Launch System) tasarımı üzerine dayalı olan ve yörüngesel araç olması planlanan bir araçtı; bir diğeri ise yörünge-altı uçuş aracı olması hedeflenmişti.
Dream Chaser projesi 20 Eylül 2004 tarihinde resmi olarak ilan edilmiştir. Nisan 2007 tarihinde, SpaceDev şirketi United Launch Alliance ile işbirliği ilan etmiştir. İşbirliğinin amacı ATLAS V hızlandırıcı roketini Dream Chaser fırlatma aracı olarak kullanmaktır. Haziran 2007 tarihinde, SpaceDev şirketi NASA ile Space Act işbirliği anlaşmasını imzalamıştır.
21 Ekim 2008 tarihinde, SpaceDev şirketi ve Dream Chaser aracı, Sierra Nevada şirketi tarafından 38 milyon ABD $ fiyatına satın alınmıştır.
Program tarihçesi > CCDev faz 1

1 Şubat 2010 tarihinde, Sierra Nevada Corporation şirketine NASA'nın Ticari Mürettebat Geliştirme (CCDev) programının 1. fazı çerçevesinde Dream Chaser geliştirme programı için 20 milyon $ değerinde çekirdek/başlangıç yatırım almıştır. SNC zaman çizelgesinde 4 dönüm noktasını, gerekli ilerlemeyi başarıyla sağlayarak aşmıştır. Bunlar arasında hibrit roket test ateşlemesi ve ön yapı tasarımı bulunmaktadır. Dream Chaser testlerinden bir başkası ise NASA Armstrong Uçuş Araştırma Merkezi'nde, orijinalin %15'i ölçeğindeki modeli ile gerçekleştirilen düşme testidir (ing:drop test).
Program tarihçesi > CCiCap

3 Ağustos 2012 tarihinde, NASA, Sierra Nevada Corporation  şirketinin Dream Chaser projesine devam etmesi için Ticari Mürettebat Entegre Kabiliyeti (CCiCap) Programı çerçevesinde 212,5 milyon $ değerinde kontrat verildiğini duyurdu. 30 Ocak 2013 tarihinde, SNC şirketi Lockheed Martin şirketi ile yeni bir ortaklık duyurdu. Anlaşmaya göre, SNC şirketi Lockheed Martin şirketinin New Orleans, Louisiana lokasyonundaki Michoud tesislerinde ikinci uzay aracı gövdesini (ing:airframe) inşa etmesi için 10 milyon $ verecekti. Bu ikinci gövdenin ilk yörüngesel test aracı olması öngörülüyordu ve yörünge uçuş testlerinin de takip eden 2 yıl içerisinde yapılması planlanıyordu.
Ocak 2013 tarihinde Sierra Nevada, Dream Chaser için ikinci uçuş-gövdesi taşıma testi (ing:captive carry test) ve ilk motor gücü olmadan yapılacak olan düşme testinin (ing:drop test), Kaliforniya'daki Edwards Hava Üssünde 2013 Mart ayında gerçekleştirileceğini duyurmuştur. Uzay uçağının düşmeye bırakılmasının yaklaşık 3.700 metre yükseklikte gerçekleşmesi ve takiben özerk robotik iniş gerçekleştirilmesi planlanıyordu.
Varyantlar > Mürettebatlı versiyon

Aslında orijinal Dream Chaser Uzay Sistemi, Uluslararası Uzay İstasyonu gibi yörüngedeki hedeflere 3-7 arası insan ve kargo taşımak üzere tasarlanmış olan insanlı uçuşa uygun (ing:human-rated) bir versiyondu. Kendi içinde fırlatma kaçış sistemi (ing:launch escape system) olacaktı ve gerektiğinde otomatik olarak uçması öngörülmüştü. Uygun herhangi bir fırlatma aracı kullanılabilir ancak orijinal olarak  insanlı uçuşa uygun  bir Atlas V N12 roketiyle fırlatılması planlanmıştı. Araç uzaydan süzülerek (ing:gliding flight) atmosfere geri giriş yapıp  (süzülerek geri dönüşte atmosfere geri girişte genel olarak 1,5 g'den daha az bir kuvvete maruz kalınır) ve ticari uçuşların yapıldığı herhangi bir havaalanının  pistine iniş yapabilecektir. Reaksiyon kontrol sisteminin   hızlandırıcıları (ing:thruster)  etanol-bazlı yakıt kullanmaktadır, Bu yakıt patlayıcı bir şekilde yanıcı değildir ve hidrazin gibi toksik de değildir. Uzay mekiğinde olanın aksine; böyle bir yakıt sayesinde DreamChaser iniş yaptıktan hemen sonra, yakıtın soğumasını beklemeden, işlem görebilir.
Varyantlar > CRS-2 kargo versiyonu

SNC Dream Chaser aracının kargo versiyonuna "Dream Chaser Cargo System" (DCCS) (tr: Dream Chaser Kargo Sistemi) adı verilmiştir. Bu versiyonun geliştirilmesinin 2023 Ocak civarında bitirilmesi planlanıyor. Geliştirilme aşamasının tamamlanmasından sonra kargo versiyonu aracının, NASA'nın Commercial Resupply Services-2 (tr: ticari tedarik hizmetleri 2) programı kapsamında  Uluslararası uzay istasyonuna tedarik uçuşları yapması planlanmaktadır. Üzerine solar paneller monte edilmiş, harcanabilir (en:expendable) bir kargo modülüne sahip olan araç, 1.750 kg (3.860 lb) civarında kargoyu, azami 1.5G civarında ivmelenmeye dayanarak uzaydan Dünya'ya geri getirme kapasitesine sahip olacaktır.
CRS-2 gereksinimlerini karşılayabilmek için, kargolu Dream Chaser aracının katlanabilir kanatlara sahip olması ve, görev yükü olmadan uçan mürettebatlı versiyonun aksine, 5 metre çapında görev-yükü kaplamasının  (ing: payload fairing) içerisine sığabilmesi gerekmektedir. Görevyükü kaplamasının içerisine sığabilmesi, kargo versiyonunun Ariane 5 ve Atlas V gibi yeterli kapasiteye sahip herhangi bir fırlatma aracı ile birlikte fırlatılabilmesine olanak vermektedir. Ayrıca ek olarak harcanabilir bir kargo modülü de uzay aracının sırt kısmına monte/bağlı bir şekilde fırlatılabilecektir. Bu ek modül ile kargo yük kapasitesi genel olarak artacak ve Dünya'ya geri dönüşlerde 3.250 kg (7.170 lb) ağırlığa kadar çöpün atılmasına/yokedilmesine olanak sağlanacaktır. Toplam yük miktarı; uzaya çıkarken basınçlı kargolanmış malzemeler için 5.000 kg (11.000 lb) ve basınçsız kargolanmış malzemeler için 500 kg (1.100 lb), Dünya'ya geri dönerken ise uzay uçağının içinde yerleştirilmiş olarak 1.750 kg (3.860 lb) olacak şekilde planlanmıştır Harcanabilir kargo modülüne "Shooting Star" (tr: kayan yıldız) adı verilmiştir.
Varyantlar > Ulusal Güvenlik versiyonu

19 Kasım 2021 tarihinde Sierra Space şirketi, Ulusal Güvenlik görevlerine özel üçüncü bir Dream Chaser versiyonu olasılığı üzerinde durduklarını duyurmuşlar ancak diğer versiyonlardan ne gibi farklılıklar olduğuna dair yorum yapmaktan kaçınmışlardır.
Üretilen araçların durumu

| Seri no | Ad | Durum | Uçuş sayısı | Uçuş süresi | Bilgi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| DC-101 | Tenacity | aktif | 0 | 0 saniye | İlk uçuşunu SNC Demo-1 görevi ile gerçekleştirecek. |
| DC-102 |  | inşa halinde |  |  |  |
| DC-201 |  | bilinmiyor |  |  | İlk mürettebatlı Dream Chaser varyantı. |
Görevler

| Görev | Araç | Fırlatma tarihi | Fırlatma roketi | Durum |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| SNC Demo-1 | Tenacity | Nisan 2024 | Vulcan Centaur | hazırlık aşamasında |
Dream Chaser mühendislik test aracı, atmosferik bir test sonrası pistte çekilirken.
Dream Chaser modeli, NASA Langley'deki Havacılık Kompozit Model Geliştirme Bölümü'nde son hazırlıklarını yapıyor.
Sanatçının, Atlas 5 fırlatma konfigürasyonundaki Dream Chaser Uzay Sistemi konsept çalışması.
Sanatçının, mürettebatlı Dream Chaser aracının Uluslararası Uzay İstasyonuna (ISS) uzayda kenetlenmesi üzerine konsept çalışması.
Karakoyunlular
Tarihçe > Kökeni

Şükrullah Kara, Koyunlu Hanedanının Deniz Han'dan Geldiğini Karakoyunlu Cihanşah'ın ağzından nakletmektedir. Deniz Han'ın oğulları olarak İğdir, Büğdüz, Yıva ve Kınık boylarından birine mensup olmaları gerekmektedir Bu Boylardan Karakoyunlu ile kabilevi bir akrabalığın mevcut olabileceği boy, Yıva Boyudur
Tarihçe > Kuruluş

Karakoyunlular, çeşitli Türk boylarının konfederasyonu şeklinde ortaya çıkmıştır. Sadlu ve Baharlu boylarının başını çektiği devlette Duharlı, Karamanlı, Çekirlu, Ayınlı, Hacılı, Ağaçeri, Bayramlı gibi Türkmen boyları siyasi ve askeri kadroda yer almışlardır. Bunların yanı sıra Karakoyunlular'ın siyasi hayatında, Türkmen Döğer boyu ve Alpagut oymağı ile Kürt aşiretlerden teşkil olan Karaulus oymağı da yer almaktaydı. Karakoyunlular hakkında Moğol istilasından önce bir bilgi yoktur. Moğol istilası ile birlikte başlarında Türe Bey'in olduğu kafileler hâlinde Doğu Anadolu'ya yerleşmişlerdir. Moğolların kendi iç çekişmelerinin artması üzerine Hasankeyf, Muş çevresi ve Musul'da hakimiyet kurmuş Celayirîler'e yarı bağlı bir şekilde Türkmen hakimiyeti kurmuştur.
Bazı araştırmacılar Kara-Koyunlu'nun Oğuz lehçesini Azerbaycan dili ile ilişkilendirmektedir. Örneğin Faruk Şumer, Kara-Koyunlu'nun Doğu Oğuz lehçesinin bugün Azerbaycan dili olarak adlandırıldığını, Muhsin Behramnejad'ın Azerbaycan dilini Karakoyunlu Türkmen boylarından miras kalan bir dil olarak adlandırdığını kaydetmiştir.  Sultan Karakoyunlu 1435-1467 Cihanşah, Azerbaycan şiirinin genel olarak tanınan temsilcisidir.
Tarihçe > Kara Mehmed dönemi

Ana madde: Kara Mehmed
Bayram Hoca'nın ölümünün ardından onun kardeşinin oğlu olan Kara Mehmed 1381 yılında Karakoyunlular'ın başına geçti. Kara Mehmed, Celayirîler ile savaştı ve mağlup etti. 1383'te hacıların mallarını yağma etmiş olan Musul emiri Salim'in üzerine yürüdü. Daha sonra 1384'te Mardin'i kuşattı. 1386 yılında Timur Batı İran'ı topraklarına kattıktan sonra Anadolu'ya yöneldi Akkoyunlu ve Karakoyunlular'a kendilerine itaat etmeleri için bildiri gönderdi. Fakat Karakoyunlular direnişe geçti. Doğubeyazıt'ı alarak ilerleyen Timurlar'a karşı Kara Mehmed ve yeğeni Pir Hasan başarılı zaferler kazandı. Dağlara çekilerek gayri nizami harp eden Pir Hasan Muş civarında büyük bir Timur ordusunu mağlup etti. Bu sırada Timur Altın Orda Hanı Toktamış ile savaşmak için bu cepheyi kapattı ve geri çekildi.
1387'de Karakoyunlular Celayirîler'den Tebriz'i aldı. Bu sırada Pir Hasan ile Kara Mehmed arasında çıkan iç anlaşmazlıkta Kara Mehmed öldürüldü. (1389)
Tarihçe > Kara Yusuf dönemi

Ana madde: Kara Yusuf
Kara Yusuf, Pir Hasan'ın kısa sürede ölümü sonrası idareyi ele geçirdi. 
Timur, 1394'te tekrar Anadolu'ya girdi. Mısır Hoca'nın koruduğu Karakoyunlular'ın Avnik Kalesi'ni kuşattı. 40 gün süre kuşatma sonrası Mısır Hoca aman dileyerek teslim oldu. Timur Mısır Hoca'yı esir aldı Semerkand'a gönderdi. Daha sonra geri çekildi ve Hindistan seferine çıktı. Timur 1400'de Hindistan seferinden sonra tekrar Anadolu'ya yöneldi ve ani bir baskına uğramamak için Musul'a çekilen Kara Yusuf, Timur'un Sivas'a doğru yürüyüşe geçeceği haberini alınca Celâyirli Sultan Ahmed ile birlikte Mısır Memlûk sultanına sığınmak istedi. Memlûk sultanının Timur'dan çekinerek sığınma isteğini kabul etmemesi üzerine de Osmanlı ülkesine gittiler.
Timur, Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid'den Kara Yusuf'un kendisine teslim edilmesini ya da öldürülmesini, bu yapılmadığı takdirde ülkeden çıkarılmasını istedi. Yıldırım Bayezid, Timur'un isteklerini yerine getirmediği gibi Kara Yusuf'a Aksaray'ı dirlik olarak verdi.
Kara Yusuf ve dostu Celayirli Ahmed Suriye'ye sığınmak istedilerse de Memlüklülerce Şam'da hapsedildiler. İki sultan burada birbirleriyle dost kalacaklarına ant içtiler ve Celayirli Ahmed Yusuf, oğlu Pir Budak'ı manevi evlat edindi. Şam'da hapisten çıkan Kara Yusuf yanına aldığı bin kadar Türkmen kuvvetiyle yurduna döndü.
Tarihçe > Kara Yusuf dönemi > Timurlular ile savaş

15 Ekim 1406'da Ebu Bekir Mirza liderliğindeki Timurlular ile Kara Yusuf kuvvetleri Nahcivan'ın batısında Aras Nehri'nin iki yakasında karşılaştılar. Kara Koyunlular muharebeyi kazandı ve Ebu Bekir geri çekildi. Çekilirken Tebriz'i yağmaladı. Kara Yusuf bu savaşta büyük ganimet ele geçirdi. 21 Nisan 1408'de Timurlular'ın başında Miranşah ve Ebu Bekir Mirza'nın olduğu ordusuyla Kara Koyunlular Tebriz yakınlarındaki Serdrud mevkiinde karşılaştılar. Büyük bir cesaretle savaşan Kara Koyunlu ordusu muharebeyi kazandı. Miranşah savaş meydanında öldürüldü. Bu muharebe Timur'un batı fütuhatını ortadan kaldırdı. Azerbaycan daimi olarak Karakoyunlular'ın hakimiyetine girdi. Diyarbakır'da Akkoyunlular'ı mağlup ettikten sonra Mardin'i kuşatan Kara Yusuf Artuklu hanedanını ortadan kaldırdı.
Tarihçe > Kara Yusuf dönemi > Akkoyunlularla mücadele ve Celayirli Ahmed ile savaş

Karakoyunlular ile Akkoyunlular arasındaki kadim düşmanlık Kara Yusuf döneminde de sürmüştür. 1417'de Kâhta, 1418'de Mercidabık yakınlarında Kara Yusuf Akkoyunlular'ı mağlup etmiştir.
Celayirli Ahmed eski dostu Kara Yusuf'a elçi göndererek Hemedan yaylağını istemiş ve ret cevabı almıştır. Kara Yusuf'un Erzincan bölgesinde olmasını fırsat bilerek harekete geçmiş Tebriz'i ele geçirmiştir. Yanına Türkmen beylerini de alan Kara Yusuf süratle Ahmed'in üzerine gelmiş ve Tebriz yakınlarında Esed köyünde onu bozguna uğratmıştır. (30 Ağustos 1410) Savaş meydanından kaçan Celayirli Ahmed bir bağda yakalanarak Kara Yusuf'un huzuruna getirildi ve idam edildi.
1411 yılında Kara Yusuf oğlu Pir Budak'ı taç giydirerek hükümdar ilan etti. Kendini oğlunun vekili sayan Yusuf Bey, diğer beylerle birlikte Pir Budak'a tazimde bulundu. Aynı yıl Kara Yusuf'un en büyük oğlu Şah Mehmed Bağdat'ı fethetti. Kara Yusuf'un bölgede büyük bir nüfuza sahip olmasını kendileri için tehlike sayan Gürcü Kralı Köstendil, Şirvanşah Şeyh İbrahim ve Seki hakimi Ahmed, Kara Yusuf'a karşı bir ittifak meydana getirdiler. Kür boylarında yapılan savaşta müttefikler ağır bir yenilgiye uğradı (1412). Yusuf Bey, bundan sonra önemli bir ticaret merkezi olan Sultaniye şehrini idare eden Çekirli Bistam Bey'in itaatsizliğine son vermek için harekete geçti. Şehrin valiliğine oğullarından Cihan Şah'ı getirdi. Bu sırada Pir Budak öldü. Ömrünün son günlerinde Şahruh büyük bir ordu ile Yusuf'un üzerine yürüme kararı Kara Yusuf ağır hasta halde onu karşılamaya giderken Tebriz yakınlarındaki Ucan mevkiinde öldü.
Tarihçe > Kara İskender dönemi

Yusuf Bey'in ölümünden sonra askerlerinden çoğu Kerkük'te bulunan İskender Bey'in (1420-1438) yanına gitti. İskender de bunlarla birlikte, Mardin'i kuşatmış olan Akkoyunlu Karayülük Osman Bey'in üzerine yürüdü. Onu Nusaybin yakınlarındaki Şeyh Kendi'nde yapılan savaşta mağlup etti. Ancak Erzurum ile Ağrı arasındaki Eleşkirt Ovası'nda Şahruh'un ordusu karşısında 1421 yılında üç gün süren savaşta bozguna uğradı. Bu mağlubiyetten sonra İskender Mirza yeniden toparlanmaya çalıştı. Hükümdarlığının ilk yıllarını Şahruh'u metbu tanıyan Hakkâri ve Bitlis hakimleriyle uğraşmakla geçirdi. Ahlat'ı alamadıysa da 1425'te Van'ı zaptetti. Ardından Makü Kalesi'ni Ermeniler'den aldı 1427. Şirvan'a bir akın düzenleyerek Şahruh'un Sultaniye valisini yendi ve burayı Zencan ve Kazvin ile birlikte ülkesine kattı (1428). Bunun üzerine harekete geçen Şahruh'un ordusu ile Selmas civarında iki gün süren kanlı bir savaş yapıldı. Karakoyunlular üstün Çağatay ordusu karşısında dağıldılar. Şahruh, Kara Yusuf un en küçük oğlu Ebu Said'i Azerbaycan emirliğine getirdiyse de İskender Mirza onu ortadan kaldırıp bölgeye yeniden hakim oldu (1430).
İskender Bey daha sonra Şirvan'ı yağmaladı. Bölgedeki gelişmeler üzerine Şahruh üçüncü defa Azerbaycan seferine çıktı. Türkmen beylerinin tavsiyelerine uyarak, İskender'e karşı isyan eden ve Şahruh'u metbu tanıyan Cihan Şah'ı ağabeyi İskender'in üzerine gönderdi. İskender Bey Osmanlılar'a sığınmak üzere Tebriz'den ayrıldı. Şahruh 50-60.000 kişilik bir ordu ile İskender'i takip ettirdi. İskender, Osmanlı ülkesine geçmek için Akkoyunlu Karayülük Osman Bey'den yol istemek zorunda kaldı. Şahruh'tan yolu kesmesi talimatını almış bulunan Karayülük yol vermeyince Karakoyunlular'la Akkoyunlular arasında çok şiddetli bir savaş başladı. 20.000 kişiden oluşan Akkoyunlu ordusu, 3000 kişilik İskender kuvvetleri karşısında ezildi. Pek çok Akkoyunlu kumandanı öldü. Karayülük Osman Bey de ağır yaralı olarak çekildiği Erzurum Kalesi'nde öldü. İskender Bey Erzurum'a girdi ancak Şahruh'un gönderdiği Mirza Muhammed Cüki'nin 60.000 kişilik ordusunun yaklaştığını duyunca oradan ayrılıp Osmanlı ülkesine gitti. Şahruh, Osmanlı Padişahı II. Murad'a gönderdiği özel elçi vasıtasıyla İskender Bey'in yakalanıp kendisine teslim edilmesini istedi. Bir taraftan da Cihan Şah'a yardımcı kuvvet vererek İskender'in ailesinin bulunduğu kaleyi zaptettirdi. Karabağ'dan ayrılıp Ucan'a gelen Şahruh, burada Azerbaycan hükümdarlığını Cihan Şah'a verdi ve bir daha dönmememk üzere Horasan'a hareket etti.
Osmanlı ülkesinde büyük itibar gören İskender Bey, Ebu Said gibi Cihan Şah'ı da kolayca tasfiye edebileceğine inanarak yeniden harekete geçti. Harput'u kuşattıysa da alamadı ve Tebriz'e gitti. Cihan Şah da Tebriz'e yürüdü. Bunun üzerine İskender Bey, onunla savaşmak için Tebriz'den ayrılıp Süfyan'dan Heft Çeşme'ye geldi. Savaştan önce Karamanlı boy beyi Piri Bey'in Cihan Şah tarafına geçmesi İskender'in ümidini tamamen kırdı ve savaş meydanından kaçarak ailesi ve hazinesinin bulunduğu Alıncak Kalesi'ne sığındı. Cihan Şah'a karşı burada direnmeye çalışan İskender, oğlu Şah Kubad ve eşinin işbirliği ile uykusunda öldürüldü.