stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Clostridioides difficile

Bu madde bakteri hakkındadır.Hastalık için Clostridioides difficile enfeksiyonu sayfasına bakınız.
Clostridioides difficile (sin. Clostridium difficile) ciddi ishal enfeksiyonlarına neden olduğu bilinen bir bakteridir ve kolon kanserine de neden olabilir. C. difficile veya C. diff olarak da bilinir ve spor oluşturan Gram-pozitif bir bakteri türüdür. Clostridioides türleri anaerobik, hareketli bakterilerdir, doğada her yerde bulunurlar ve özellikle toprakta yaygındırlar. Vejetatif hücreleri çubuk şeklinde, pleomorfiktir ve çiftler ya da kısa zincirler halinde bulunur. Mikroskop altında, terminal uçlarında bir çıkıntıya sahip (subterminal sporlar oluşturur) uzun, düzensiz (genellikle tambur çubuğu veya iğ şeklinde) hücreler olarak görünürler. Gram boyama altında, C. difficile hücreleri Gram-pozitiftir ve oksijen yokluğunda insan vücut sıcaklığında kanlı agarda optimum büyüme gösterir. C. difficile katalaz- ve süperoksit dismutaz-negatiftir ve üç tip toksin üretir: enterotoksin A, sitotoksin B ve Clostridioides difficile transferaz. Stres koşulları altında bakteri, aktif bakterilerin tolere edemediği aşırı koşulları tolere edebilen sporlar üretir.
Clostridioides difficile yeni ortaya çıkan önemli bir insan patojenidir; CDC'ye göre 2017 yılında ABD'de hastanede yatan hastalarda 223.900 vaka ve 12.800 ölüm görülmüştür. C. difficile yaygın olarak hastane ve antibiyotik ilişkili bir patojen olarak bilinse de enfeksiyonların en fazla üçte biri hastanelerdeki enfekte bir kişiden bulaşmaya bağlanabilir ve sadece az sayıda antibiyotik, vankomisin, klindamisin, florokinolonlar ve sefalosporinler gibi yüksek C. difficile enfeksiyonu (CDI) gelişme riski ile doğrudan ilişkilidir. Enfeksiyonların büyük çoğunluğu hastane dışında edinilmektedir ve antibiyotiklerin çoğu, dışkı yumuşatıcıları kullanmak ve lavman yaptırmak gibi antibiyotik olmayan birçok risk faktörüne benzer şekilde yüksek enfeksiyon riskine sahiptir.
Clostridioides difficile insan kolonunda hastalığa neden olmadan da yerleşebilir. İlk tahminler C. difficile'nin yetişkin nüfusun %2-5'inde mevcut olduğunu gösterse de daha yeni araştırmalar kolonizasyonun gıda zehirlenmesi veya aşırı laksatif kullanımı gibi ilgisiz ishalli hastalık öyküsüyle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Gastrointestinal rahatsızlık öyküsü olmayan bireylerin asemptomatik taşıyıcı olmaları pek olası görünmemektedir. Bu taşıyıcıların önemli bir enfeksiyon rezervuarı olduğu düşünülmektedir.
Taksonomi

Tür, 2016 yılında Clostridium cinsinden Clostridioides cinsine aktarılmış ve böylece Clostridioides difficile binom adı verilmiştir. Bu yeni isim, bu tür ile Clostridium cinsi üyeleri arasındaki taksonomik farklılıkları yansıtırken, yaygın adı C. diff olarak korunmuştur. 2018 itibarıyla, bu yeni cinsteki diğer tek tür Clostridioides mangenotii'dir (eski adıyla Clostridium mangenotii).
İnsan patojeni

Patojenik C. difficile suşları birden fazla toksin üretir. En iyi karakterize edilenler enterotoksin (C. difficile toksin A) ve sitotoksindir (C. difficile toksin B), her ikisi de enfekte hastalarda ishal ve inflamasyona (C. difficile koliti) neden olabilir, ancak bunların göreceli katkıları tartışmalıdır. İshal, birkaç günlük bağırsak sıvısı kaybından, kolonda yoğun iltihaplanma ve bağırsak mukozal yüzeyinde psödomembran oluşumu ile ilişkili hayatı tehdit eden psödomembranöz kolite kadar değişebilir. Bu durum, hastayı kolon perforasyonu, sepsis ve şok riski altına sokabilecek ciddi bir kolon distansiyonu şekli olan toksik megakolona ilerleyebilir. Toksin A ve B, GTPazların Rho ailesini hedef alan ve inaktive eden glukoziltransferazlardır. Toksin B (sitotoksin), düşük moleküler kütleli GTP bağlayıcı Rho proteinlerinin ADP-ribozilasyonundaki azalma ile ilişkili bir mekanizma ile aktin depolimerizasyonunu indükler. Ayrıca ikili bir toksin (AB toksini) vardır, ancak hastalıktaki rolü tam olarak anlaşılamamıştır.
Ek virülans faktörleri arasında insan kolon hücrelerine bağlanmaya aracılık eden bir yapışma faktörü ve bir hyaluronidaz bulunmaktadır. Bakteri ayrıca çevresindeki diğer mikropların büyümesini engelleyen ve normal insan bağırsak florasına üstün gelmesini sağlayan kimyasal para-kresol üretir.
Antimikrobiyal direnç

C. diff enfeksiyonlarının antibiyotik tedavisi, hem antibiyotik direnci hem de bakterinin fizyolojik faktörleri (spor oluşumu, psödomembranın koruyucu etkileri) nedeniyle zor olabilir. Kuzey Amerika'da coğrafi olarak dağınık salgınlara neden olduğu söylenen, siprofloksasin ve levofloksasin gibi florokinolon antibiyotiklere dirençli yeni, oldukça toksik bir C. difficile türünün ortaya çıkışı 2005 yılında rapor edilmiştir. Atlanta'daki ABD Hastalık Kontrol Merkezleri, virülans, antibiyotik direnci ya da her ikisine birden sahip bir salgın türünün ortaya çıkabileceği konusunda uyarıda bulunmuştur. CDI tedavisinde ilk tercih edilen antimikrobiyal ilaç olan metronidazol gibi diğer antibiyotiklere karşı direnç, klinik izolatların %12'sine kadarında gözlenmiştir, bu nedenle çeşitli antibiyotiklerle tedavi devam ettikçe, C. difficile popülasyonlarında daha çeşitli ve daha güçlü dirençler gelişmeye devam edecek ve etkili tedavi girişimlerini daha da karmaşık hale getirecektir.
C. difficile sporları yüksek konsantrasyonlarda çamaşır suyu da dahil olmak üzere birçok dezenfektana direnç gösterdiğinden, hastanelerdeki yüzeylerin dezenfekte edilmesi de zor olabilir.
Bulaşma

Clostridioides difficile, insan veya hayvandan insana fekal-oral yolla bulaşır ve dışkı ile atılır. Organizma, alkol bazlı el temizleyicileri veya rutin yüzey temizliği ile öldürülemeyen ısıya dayanıklı, havaya toleranslı sporlar oluşturur, böylece bu sporlar klinik ortamlarda uzun süre hayatta kalır. Dışkı ile kontamine olan herhangi bir yüzey, cihaz veya malzeme (örneğin tuvaletler, banyo küvetleri ve elektronik rektal termometreler) C. difficile sporları için bir rezervuar görevi görebilir ve C. difficile sporları yüzeylerde uzun süre yaşayabilir. Bu nedenle bakteri neredeyse her yüzeyden kültürlenebilir. Sporlar yutulduktan sonra, asit dirençleri mideden zarar görmeden geçmelerini sağlar. Safra asitlerine maruz kaldıklarında çimlenir ve kolonda vejetatif hücreler halinde çoğalırlar. Sonuç olarak, Dünya Sağlık Örgütü sporların yayılmasını sınırlamak için alkol solüsyonlarına ek olarak sabun kullanılmasını savunmaktadır. C. diffiicile'nin DNA metiltransferaz CamA'sının inaktivasyonundan sonra sporlanmanın önemli ölçüde azaldığı gösterilmiştir, bu da bu bakteriyi spesifik bir şekilde inhibe edebilecek bir ilaç geliştirme olasılığını artırmaktadır.
Kolonizasyona yatkınlık gıda zehirlenmesi, Crohn hastalığı veya müshil kullanımı gibi ishalli hastalıklar tarafından tetikleniyor gibi görünmektedir; C. difficile sporlarına maruz kalan ishalli hastalık öyküsü olmayan kişiler mutlaka taşıyıcı olmayacaktır. İnsanlar C. difficile tarafından kolonize edildikten sonra, yıllarca taşıyıcı olarak kalırlar, ancak C. difficile'nin günlük bolluğu önemli ölçüde dalgalanır - tespit sınırının altında olmaktan bir günden diğerine yüksek seviyelerde dökülmeye kadar dalgalanır. Taşıyıcılardaki GI rahatsızlıklarının, bulaşma için önemli bir faktör olabilecek artan dökülme dönemlerini tetiklediği görülmektedir.[kaynak belirtilmeli]
Konak aralığı

Clostridioides difficile domuzları, buzağıları ve insanları enfekte eder ve toprak, evcil hayvan ve insan dışkısı, kanalizasyon, insan bağırsak sistemi ve perakende etten oluşan doğal bir rezervuarda yaşar.
2015 yılında CDC tarafından yapılan bir çalışmada C. diff'in 2011 yılında neredeyse yarım milyon Amerikalıyı etkilediği ve 29.000 kişinin ölümüne neden olduğu tahmin edilmiştir. Çalışma, vakaların %40'ının bakım evlerinde veya toplum sağlığı ortamlarında, %24'ünün ise hastanelerde başladığını tahmin etmektedir.
Clostridioides difficile insan sindirim sisteminde yaygındır. Bununla birlikte, zayıf bir rakiptir ve sindirim sistemindeki diğer bakteriler tarafından besin maddeleri için genellikle geride bırakılır. Sonuç olarak, C. difficile yönetilebilir bir sayıda tutulur. Bir antibiyotiğin aniden verilmesi mikrobiyomu bozarsa, C. difficile rakiplerinin çoğunun öldürülmesinin bir sonucu olarak büyüyebilir. Kuluçka süresi 5-10 gündür ve antibiyotik ilişkili ishal için antibiyotik tedavisini takiben 1 gün ile haftalar arasında değişir. Ayrıca, küçük çocuklarda yüksek toksin seviyelerine sahip C. difficile taşıyıcılığı yaygındır, ancak hastalık nadirdir. Toksinlerden birinin ya da her ikisinin birden üretilmesi semptomların ortaya çıkması için her zaman yeterli değildir.
Belirtiler ve semptomlar

C. difficile enfeksiyonunun belirtileri arasında ishal (günde en az üç gevşek bağırsak hareketi), dehidrasyon, şiddetli olabilen karın ağrısı, iştah kaybı ve mide bulantısı yer alır.
Patofizyoloji

C. difficile oral-fekal yolla bulaşır ve çoğu sporlar yoluyla çoğalır. Bu sporların çimlenmesi, germinant reseptör CspC tarafından algılanan taurocholate gibi karaciğerdeki birincil safra asitlerini algılama yeteneğine bağlıdır. İkincil safra asitleri kolondaki bu süreçleri engelleyebilir. Sporlar, konakçı mikrobiyotasında antibiyotik kaynaklı değişimlerle büyüyebilir ve bağırsakta kolonize olabilir. C. difficile, kolon mukozasını bozmak için CWp84 gibi mukolitik enzimler salgılar. Bu sporlar aynı zamanda kolon hücrelerine de yapışabilmektedir. Ayrıca C. difficile, siklik-di-GMP tarafından düzenlenen bir süreç olan hareketli ve hareketsiz fazlar arasında geçiş yapabilen hareketli bir bakteridir. Bunun da ötesinde, C. difficile biyofilm oluşturma ve hücreden hücreye sinyal verme yeteneğine sahiptir. C. difficile genellikle sağlık çalışanlarının elleri aracılığıyla diğer hastalardan veya genel hastane ortamından aktarılır ve patojenin yutulmasıyla edinilir. Sporlar mide asiditesine direnç gösterir ve ince bağırsakta vejetatif formlarına dönüşürler. C. difficile, asemptomatik olmaktan şiddetli kolit ve ölüme kadar geniş bir yelpazede klinik belirtiler gösterebilir. Bu nedenle, C. difficile ABD'de en yaygın görülen sağlık hizmeti enfeksiyonudur ve ciddi sağlık riskleri ve önemli bakım maliyetleri oluşturmaktadır.
Konak bağışıklık tepkisi

C. difficile'nin salgıladığı A (TcdA) ve B (TcdB) toksinleri, antikorlar ve T hücreleri tarafından tanınan immünojenik antijenler içerir. Bununla birlikte, anti-TcdA ve -TcdB IgG antikorlarının seviyeleri sağlıklı bireyleri C. difficile enfeksiyonu olan hastalardan ayırt edememiştir, bu da sınırlı klinik kullanıma sahip oldukları anlamına gelmektedir. Yakın zamanda yapılan çalışmalar, bu toksinlerin aynı zamanda yardımcı CD4+ T hücreleri tarafından, ağırlıklı olarak da sağlıklı bir bağırsak ortamının sürdürülmesinde önemli olan Th17 yardımcı hücreleri tarafından tanındığını göstermiştir, ancak şiddetli enfeksiyonu olan hastalarda bu hücreler bozulmuştur. İlginç bir şekilde, şiddetli C. difficile enfeksiyonu olan bireyler, hafif enfeksiyonu olanlara kıyasla önemli ölçüde daha fazla toksine özgü T hücresine sahipti, bu da T hücrelerinin bu enfeksiyonla mücadelede önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Bu bağışıklık tepkisi mikroRNA ifadesini daha da düzensizleştirebilir. Bu durum, ağır hastalığı olan hastaların fekal mikrobiyota naklini takiben toksine özgü Th17 hücrelerinin ve mikroRNA ekspresyonunun iyileşmesiyle daha da kanıtlanmıştır. Yeni bulgular, interlökin-10 kaybının, bir konağın C.difficile enfeksiyonuna verdiği yanıtta önemli olduğu tespit edilen daha yüksek interlökin-22 seviyelerine karşılık geldiğini göstermektedir. Dolayısıyla, IL-10 eksikliği konağın patojene karşı savunmasını artırabilir. Bu, tedaviler için gelecekteki araştırmalarda özellikle ilgi çekici olabilir.
Tanı

Kötü kokulu ishal nedeniyle genellikle C. difficile enfeksiyonundan şüphelenilir, ancak bu durum hastada CDI olup olmadığını doğrulamaz. Bir CDI'yı doğrulamak için, bir sitotoksin tahlili dışkı eluatında hücrenin toksin B (ToxB) sitotoksisitesini tespit eder. C. difficile toksininin varlığı, anti-toksin antikorlarının sitotoksik etkiyi nötralize etmesiyle doğrulanır. C. difficile suşları sitotoksin tahlili yapılmadan önce de kültürlenebilir. Bu kültürler toksin üretebilen C. difficile suşunu tespit eder. Bununla birlikte, bu enzim immünoassayleri hızlı geri dönüşleri, düşük maliyetleri ve basitlikleri nedeniyle daha yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca, toksijenik dışkı kültürlerine göre daha düşük hassasiyet gösterirler. PCR testleri, toksijenik dışkı kültürüne göre daha kısa bir geri dönüş süresine ve daha yüksek bir hassasiyet aralığına sahiptir. PCR tabanlı bir tahlil kullanmak, asemptomatik hastaların tespit edilmesini önlemeye yardımcı olur.
Korunma

C. difficile enfeksiyonu, sindirim ve aside dirençli sporlar yoluyla fekal-oral yolla yayılır. Sağlık çalışanlarının ellerini sabun ve ılık suyla iyice yıkamasını içeren uygun el hijyeni, sporların uzaklaştırılması için hayati önem taşımaktadır. Ayrıca, akut ishali olan hastaların izole edilmesi sporların hastane içinde yayılmasını önleyebilir. CDI'ları önlemenin bir başka yolu da C. difficile hastalarıyla etkileşime girerken kişisel koruyucu ekipman kullanmaktır. Ayrıca, hasta odalarında günlük çevresel sporisidal dezenfeksiyon ile CDI bulaşması önlenebilir. Ayrıca, antibiyotik tedavisinin süresinin kısaltılması da hastanelerdeki CDI oranlarını düşürmektedir.
Suşlar

2005 yılında moleküler analiz, restriksiyon endonükleaz analizi ile grup BI, darbeli alan jel elektroforezi ile Kuzey Amerika darbe alan tipi NAP1 ve ribotip 027 olarak karakterize edilen C. difficile suş tipinin tanımlanmasını sağlamıştır; farklı terminoloji epidemiyolojik tiplendirme için kullanılan baskın teknikleri yansıtmaktadır. Bu suş C. difficile BI/NAP1/027 olarak adlandırılmaktadır.
2016 yılı itibarıyla, British Columbia'nın bazı bölgelerinde NAP1 suşunun yerini yeni suşlar almıştır. Bu yeni suşlar arasında NAP2 ve NAP4 ve NAP tanımına sahip olmayan bazı suşlar bulunmaktadır. Bu yeni suşların sıklığı, incelenen bir bölgede 2008'den 2013'e kadar artmış ve başlangıçta daha yaygın ve tanınabilir olan NAP1 bakterilerinin yerini almıştır.
İki suş, RT078 ve RT027 ribotipleri, düşük konsantrasyonlarda trehaloz şekeriyle yaşayabilir; her iki suş da 2000'lerin başında trehalozun bir gıda katkı maddesi olarak piyasaya sürülmesinden sonra daha yaygın hale gelmiş ve böylece diyetle trehaloz alımı artmıştır.
Genom

| --- | --- |
NCBI genom kimliği: 535
Ploitlik: haploid
Genom boyutu: 4.3 Mb
Kromozom sayısı: 1
Tamamlanma yılı: 2005
Bir C. difficile suşunun ilk tam genom dizisi 2005 yılında İngiltere'deki Sanger Enstitüsü tarafından yayınlanmıştır. Bu, 1982 yılında İsviçre'de izole edilen virülan ve çoklu ilaca dirençli bir tür olan 630 türüne aitti. Sanger Enstitüsündeki bilim insanları, 454 Life Sciences ve Illumina'nın yeni nesil dizileme teknolojilerini kullanarak yaklaşık 30 C. difficile izolatının genomlarını diziledi.
Montreal'deki McGill Üniversitesindeki araştırmacılar 2005 yılında ultra yüksek verimli dizileme teknolojisini kullanarak son derece virülan Quebec C. difficile türünün genomunu diziledi. Testler, dizileme için parçalara ayrılmış olan bakteri genomunun 400.000 DNA paralel dizileme reaksiyonunun yapılmasını içeriyordu. Bu diziler, tam bir genom dizisi oluşturmak için hesaplamalı olarak birleştirildi.
2012 yılında Oxford Üniversitesindeki bilim insanları, Illumina'nın yeni nesil dizileme teknolojilerini kullanarak Oxfordshire'da dört yıl boyunca ortaya çıkan 486 vakadan C. difficile genomlarını diziledi.
Epigenom

Clostridioides difficile, çoğunluğu 6mA tipine ait olmak üzere şimdiye kadar bildirilen 17 yüksek kaliteli metilasyon motifi ile oldukça çeşitli bir epigenoma sahiptir. Bu motiflerden biri olan CAAAAA'daki metilasyonun, C. difficile hastalığının bulaşmasında önemli bir adım olan sporülasyonun yanı sıra hücre uzunluğu, biyofilm oluşumu ve konak kolonizasyonunu etkilediği gösterilmiştir.
Bakteriyofaj

C. difficile'den genom büyüklüğü yaklaşık 30 ila yaklaşık 60 kbp arasında değişen, çoğunlukla ılıman en az sekiz bakteriyofaj izole edilmiştir. Hem çevresel hem de klinik olarak türetilmiş C. difficile suşları çeşitli ve yaygın bir dizi profaj taşımaktadır.
Enfekte hasta dışkı örneği süspansiyonundan diğer mikrofloralar arasında Gram boyalı C. diff
Sundaca

| Sunda dili |
| --- | --- |
Basa Sunda
Ana dili olanlar: Batı Cava, Endonezya
Etnisite: Sundalılar
Konuşan sayısı: 35 milyon üzeri  (tarih gerekli)
Dil ailesi: Avustronezya  Sunda dili
Dil kodları
ISO 639-1: su
ISO 639-2: sun
ISO 639-3: sun
Glottolog: sund1251
Sundacanın dağılım haritası
Sunda dili (Sundaca; Basa Sunda, Endonezce; Bahasa Sunda) Endonezya'nın Sunda adası ve çevresinde konuşulan bir dildir.35 milyona yakın konuşanı vardır.Avustronezya dil ailesine ait olup Endonezce ve Cava dili ile akrabadır. Endonezya dışında Malezya'nın güney eyaletleri ve Singapur'da konuşulur. Sunda dili Sunda alfabesi ve Latin alfabesi olmak üzere iki alfabeyle yazılır. Sundaca dört ana diyalekte ayrılır;
Batı Sundaca (Lampung ve çevresinde konuşulur)
Kuzey Sundaca (Cava adasının kuzey kesimlerinde konuşulur)
Merkezi Sundaca (Cava adasının orta kesimlerinde konuşulur)
Güney Sundaca (Bandung ve çevresinde konuşulur)
Dilbilgisi

| Türkçe | Sunda dili  (normal) | Sunda dili  (saygılı) |
| --- | --- | --- |
| yemek.. | dahar .. | tuang ..(for other)  neda ..(for myself) |
| içmek.. | inum .. | leueut .. |
| yazmak.. | tulis .. | serat .. |
| okumak.. | maca .. | maos .. |
| unutmak.. | poho .. | hilap .. |
| hatırlamak.. | inget .. | emut .. |
| oturmak.. | diuk .. | calik .. |
| kalkmak.. | tangtung .. | adeg .. |
| yürümek.. | leumpang .. | papah .. |
Sundaca'da 3 dil seviyesi vardır. Ancak her lehçede farklılık gösterir. Bunlar başkalarına saygıyı, kendinize saygıyı ve aşinalığı içerir.
Sekoya

Sequoia sempervirens
Sahil Sekoyası Gövdesi
Sekoya ağacı yaprakları
"Sahil Sekoyası" (Sequoia sempervirens), servigiller (Cupressaceae) familyasının Sequoia cinsinden tek bir türle temsil edilen (monotipik) 120 m boy, 7 m çap yapabilen ana vatanı Kuzey Amerika olan büyük bir ağaç türü. Dünyanın en uzun ağacı bu türe aittir ve boyu 115 metredir. 2000 yıl veya daha fazla yaşayan, herdem yeşil, uzun ömürlü bir ağaçtır. En yaşlı örneği 2300 yaşındadır. Genellikle okyanustan gelen nemden kaynaklanan yağışın daha fazla olduğu dağlarda büyürler. En uzun ve en yaşlı ağaçlar, yıl boyunca akarsuların akabildiği ve sisin düzenli olarak düştüğü derin vadilerde ve oyuklarda bulunur. Sahil sekoyası kerestecilik sektöründeki en değerli kereste türlerinden biridir. Sahil sekoyası kerestesi, güzelliği, hafifliği ve çürümeye karşı direnci nedeniyle oldukça değerlidir. Reçine içermemesi suyu emmesini  ve yangına dayanıklı olmasını sağlar.
Her dem yeşil ve dev yapılı ağaçlardır. Oldukça kalın kabukları vardır. Genç sürgünleri önce kırmızı, sonra kahverengidir.
2 tip yaprakları vardır:
Kozalaklar 1 yılda olgunlaşır ve 15-20 puldan oluşur. Kozalak pulları yan kenarlarıyla kapanmıştır ve her pulun altında 3-7 tohum bulunur.
Doğal yayılış alanında 140 m'ye kadar büyür; gövde dibi çok geniş olup uca doğru daralır. Kabuk kırmızımsı kahverengi veya tarçın renginde, 15–25 cm kalınlığındadır, tacı ise dardır. Genç ağaçlarda dallar incedir, sonradan kalınlaşır ve gövdeye çevrel olarak dizilmiştir.
Yapraklar sürgünlere sarmal olarak dizilmiştir ve iki şekildedir; yan dallar üzerindeki yapraklar 1-2,5 cm uzunluğunda iki sıralı dizilmişlerdir, alt yüzlerinde iki stoma bandı yer alır. Ana sürgünlerin üzerinde yer alan yaprakların ise uzunluğu 1,5-2,5 cm olup uçları sivridir.
Erkek kozalaklar ovoid 1,5–2 mm olup sarı-yeşildir. Tohum kozalakları çok küçük, olgunlaşınca koyu kırmızımsı kahverengi, eliptik-yumurta veya yumurta şeklinde 2-3,5 x 1,2-1,5 cm'dir. Bir yılda olgunlaşan tohumlar açık kahverengi eliptik-dikdörtgen şeklinde 1,5 mm uzunluğundadır. Tohum kanadı 1 mm genişliğindedir.
İstanbul'da bulunan Atatürk Arbetorumunda yetişen sekoya ağaçları bulunmaktadır. Dolmabahçe Sarayı ve Maslak Kasırları bahçesinde bu ağaçlardan birkaç örnek vardır.İstanbul'da en yaşlısı 450 yaşında anıt ağaç statüsünde çeşitli korularda Sekoya ağaçları bulunmaktadır.
Hyperion

Ana madde: Hyperion (ağaç)
Dünyanın en uzun ağacı olan Hyperion bir sahil sekoyasıdır. Bu ağaç Kaliforniya'da bulunan Redwood Ulusal ve Eyalet Parkı'nda bulunmaktadır.
İki nokta (ayırıcı im)

İki nokta (diğer adıyla Trema veya Umlaut), Türkçede ve pek çok dilde yalnızca sesli harflerde kullanılan ve harflerin ses değerlerini değiştiren bir işarettir. Bu değişim genellikle ince bir harfe dönüme şeklinde ortaya çıkar.
Bazı harfler

Öö Üü Ää Ëë Ïï Ÿÿ
Ä: Tatarcada, Gagavuzcada ve Türkmencede kullanılır. Kısa, kapalı, gırtlaktan gelen ve sert bir E harfidir. Normal E harfine göre daha kısa ve serttir. Ayrıca A ve E arası bir ses olarak öngörülür (Æ). Ses ve harf karşılığı olarak Arapçada ve Almancada da bulunur. Türkçede normal "e" sesinden tam olarak ayırt edilebilmesi günümüzde çok zordur. Azericede yoğun olarak kullanılır. İnce bir harf olduğu hâlde kalın uyumludur. Bu harfi içeren sözcüklerin aslında Büyük Ünlü Uyumu'na uymadığı hâlde kulağı tırmalamıyor olması bu nedenledir. Örneğin: İncä. Türkçede Selçuk ismi diğer Türk dillerinde “Sälçuk” olarak, Akçe sözcüğü ise “Akçä” olarak yazılır. Türkçede her ikisi de "Ben" olarak yazılan Bän (Azerice: Mən, 1. Tekil Şahıs Zamiri) ve Ben (Azerice: Ben, Deri Kabartısı) sözcükleri birbirinden farklı anlamlar içerir ve ses değerleri de farklıdır. Kimi Latin alfabelerinde, özellikle  el yazılarında Эə biçiminde de kullanılır (Kiril Э harfinden farklıdır).
Ë: Türkçede günümüzde kullanılmayan İ-E arasında seslendirilen bir harftir. Bu ses Rusçada bulunur (Kiril: Є) ve bu dilde sıklıkla kullanılır. Bu harfe "İe" (Ye) adı verilir ve çevirilerde bu ses değeri ile gösterilir ancak bu kesinlikle doğru bir yaklaşım değildir. Çünkü bu harf art arda gelen "İ" ve "E" seslerini ifade etmez. Tamamen İ-E arası farklı bir sestir. Anadolu Türkçesinde ise gerçekte mevcut olan ancak ölü bir ses olduğu bile söylenebilir. Rusçada ise yoğun olarak kullanılan ve açık olarak işitilen bir harftir. Ancak Türkçedeki gibi kaynaşan harflerin arasında değil, herhangi bir koşula bağlı olmadan ortaya çıkan ve Ruslar tarafından diğer seslerden rahtalıkla ayırt edilebilen belirgin bir sestir. Bu sese Türkçede verilebilecek başka bir örnek ise El (organ) ve Ël (yurt) sözcüklerinin arasındaki farktır. Ël sözcüğü zamanla "İl" biçimine dönüşmüştür. Türkmenëli, Kırklarëli, Tuncëli...
Ï: Türkçedeki İ sesidir.
Ÿÿ: Pek çok dilde Türkçedeki İ sesine denk gelir. Çünkü bu dillerde Y Türkçedeki "I" sesini gösterir. Örneğin: Kyrgyz (Kırgız okunur). Bu durumda Türkçedeki İ sesi ise Ÿ olarak da gösterilir. Örneğin: Ÿkÿ (İki).
Schuyler County, Illinois

| Schuyler ili |
| --- | --- |
İl
Schuyler County


Ülke:  ABD
Eyalet: Illinois
Kuruluş: 1825
Merkez: Fushville
Yüzölçümü
 • Toplam: 1.140 km²
Nüfus (2020)
 • Toplam: 6.902
 • Yoğunluk: 6.0/km²
Zaman dilimi: UTC-06.00 (CST)
 • Yaz (YSU): UTC-05.00 (CDT)
Resmî site www.schuylercountyillinois.com
Schuyler County, Amerika Birleşik Devletleri'nin Illinois eyaleti sınırlarında yer alan bir county'dir. Nüfusu 2020 sayımına göre 6,902. olan county'nin idarî merkezi, Rushville şehridir.
Rahşan Affı

| Rahşan Affı |
| --- | --- |
 Tam ad  23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun   
Bölgesel kapsam:  Türkiye
Kanun numarası: 4616
Kabul tarihi: 21 Aralık 2000
Gündeme alan: Rahşan Ecevit, Bülent Ecevit, Devlet Bahçeli, Mesut Yılmaz
Kabul eden: Türkiye Büyük Millet Meclisi (283 kabul, 85 ret, 2 çekimser)
İmzalayan: Ahmet Necdet Sezer
Yayımlanma tarihi: 22 Aralık 2000
Rahşan Affı veya Şartla Salıverme ve Erteleme Yasası, Rahşan Ecevit'in önerisiyle 22 Aralık 2000'de çıkarılan af yasasıdır. Yasayı Bülent Ecevit başbakanlığındaki DSP-MHP-ANAP Koalisyon Hükûmeti çıkardı. 70 bin kişilik kapasitesi dolan cezaevlerinin nüfusu 40 bine kadar düştü. Ancak mahkûm sayısı 3 yılda 20 binden fazla artarak yeniden 64 bine çıktı.