Terörizmin tanımı
Uluslararası hukukta > Kapsamlı bir tanımın önündeki engeller

Terörizmin tanımı konusunda evrensel bir uzlaşıya varılamamasının pek çok nedeni vardır; bunların başında terörizmin "karmaşık ve çok boyutlu bir olgu" olması gelmektedir. Buna ek olarak, terim o kadar çok farklı olay ve olguyu tanımlamak için geniş bir şekilde kullanılmıştır ki akademisyen Louise Richardson terimin "birçok bağlamda neredeyse anlamsız hale gelecek kadar yaygın bir şekilde kullanıldığını" söylemiştir. 2004 yılında 73 farklı tanım üzerinde yapılan bir analizde, mağdurlara, korku/teröre, saike, muharip olmayan hedeflere veya kullanılan taktiklerin suç niteliğine atıfta bulunmayan sadece beş ortak unsur bulunmuştur.
Tarihsel olarak, terörizmin anlamı konusundaki anlaşmazlık, savaş kanunlarının ilk kez 1899'da kodifiye edilmesinden bu yana ortaya çıkmıştır. Martens Maddesi, francs-tireurs'leri yakalandıklarında idama tabi yasa dışı savaşçılar olarak gören Büyük Güçler ile bunların yasal savaşçılar olarak kabul edilmesi gerektiğini savunan daha küçük devletler arasındaki anlaşmazlık için uzlaşmacı bir ifade olarak getirilmiştir.
Daha yakın bir tarihte, 12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmelerine Ek ve Uluslararası Silahlı Çatışmaların Mağdurlarının Korunmasına ilişkin 1977 Protokolü, Madde 1. Paragraf 4 "... halkların sömürgeci hakimiyete, yabancı işgaline ve ırkçı rejimlere karşı savaştığı" durumlarda geçerlidir. Paragraf 4 "... halkların sömürgeci tahakküme, yabancı işgaline ve ırkçı rejimlere karşı savaştığı..." durumlarda geçerli olan bu Protokol, kimin meşru savaşçı olduğu ya da olmadığı konusunu bulanıklaştıran birçok belirsizlik içermektedir.
Angus Martyn, 2002 yılında Avustralya Parlamentosu için hazırladığı bir brifing belgesinde şunları ifade etmiştir:
Uluslararası toplum, terörizmin kabul gören kapsamlı bir tanımını geliştirmeyi hiçbir zaman başaramamıştır. 1970'ler ve 1980'ler boyunca, Birleşmiş Milletler'in bu terimi tanımlama girişimleri, ulusal kurtuluş ve kendi kaderini tayin etme konusundaki çatışmalar bağlamında şiddet kullanımı konusunda çeşitli üyeler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle bocalamıştır.
Diaz-Paniagua (2008), "terörizme karşı etkili bir hukuki rejim oluşturmak için, bir yandan terörist faaliyetlere karşı en güçlü ahlaki kınamayı sağlarken, diğer yandan meşru kabul edilmesi gereken eylemleri kınamadan suç teşkil eden faaliyetlerin kovuşturulmasına izin verecek yeterli hassasiyete sahip olan bu suçun kapsamlı bir tanımını formüle etmek gerektiğini" belirtmiştir. Bununla birlikte, devletler ya da kendi kaderini tayin hakkı ve devrimci gruplar tarafından siyasi amaçlarla şiddet kullanımının meşruiyeti konusunda uluslararası düzeyde yaşanan büyük görüş ayrılıkları nedeniyle bu henüz mümkün olmamıştır." Bu anlamda, M. Cherif Bassiouni (1988) şunları belirtmektedir:
'terörizmi' hem kapsayıcı hem de net bir şekilde tanımlamak imkansız değilse bile çok zordur.  Temel güçlüklerden biri, belirli bir hedefe ulaşmanın aracı olarak terörü teşvik eden şiddetin kabulü veya reddinde söz konusu olan temel değerlerde yatmaktadır.  Bu konulardaki bariz ve iyi bilinen görüş farklılıkları, gevşek bir şekilde 'terörizm' olarak adlandırılan şeyin uluslararası kabul görmüş spesifik bir tanımını büyük ölçüde imkansız hale getirmektedir. Bu nedenle uluslararası düzeyde üzerinde uzlaşılmış bir tanım arayışı beyhude ve gereksiz bir çaba olabilir.
Bir diplomat ve akademisyen olan Sami Zeidan, terörizmi tanımlamaktaki mevcut zorlukların altında yatan siyasi nedenleri şu şekilde açıklamıştır (2004):
Terörizmin tanımı konusunda genel bir mutabakat bulunmamaktadır. Terörizmi tanımlamanın zorluğu, pozisyon alma riskinden kaynaklanmaktadır. Halihazırda terimin siyasi değeri hukuki değerinden daha ağır basmaktadır. Siyasi anlamına bırakıldığında terörizm, belirli zamanlarda belirli devletlerin çıkarlarına uygun olarak kolayca değişime uğrayabilir. Taliban ve Usame bin Ladin bir zamanlar özgürlük savaşçıları (mücahitler) olarak adlandırılıyor ve Afganistan'daki Sovyet işgaline karşı direnirken CIA tarafından destekleniyorlardı. Şimdi ise uluslararası terör listelerinin en tepesindeler. Bugün Birleşmiş Milletler Filistinlileri, topraklarının İsrail tarafından yasadışı işgaline karşı mücadele eden ve köklü bir meşru direniş gösteren özgürlük savaşçıları olarak görürken, İsrail onları terörist olarak kabul etmektedir [...] Terörizmin hukuki değerinden ziyade siyasi değerinin ağır basmasının yansıması maliyetli olmakta ve terörizme karşı savaşı seçici, eksik ve etkisiz bırakmaktadır.
Aynı şekilde, radikal İslamcı faaliyetler hakkında yazan İngiliz muhabir Jason Burke (2003) de şunları söylemiştir:
Terörizmi tanımlamanın birçok yolu vardır ve hepsi de özneldir. Çoğu terörizmi bir tür "davayı" ilerletmek için "ciddi şiddet kullanımı veya tehdidi" olarak tanımlar. Bazıları atıfta bulundukları grup ("ulus-altı", "devlet-dışı") veya amaç (siyasi, ideolojik, dini) türlerini açıkça belirtmektedir. Diğerleri ise masum sivillerin patlayıcılar, ateşli silahlar ya da diğer silahlarla donanmış kişiler tarafından öldürülmesi ya da sakat bırakılması karşısında çoğu insanın içgüdülerine dayanmaktadır. Hiçbiri tatmin edici değildir ve terimin kullanımıyla ilgili ciddi sorunlar devam etmektedir. Terörizm her şeyden önce bir taktiktir. Dolayısıyla "terörizme karşı savaş" terimi fiilen anlamsızdır. Burada bu karmaşık ve zor tartışmayı irdeleyecek yer olmadığından, benim tercihim genel olarak daha az yüklü olan "Militanlık" teriminden yanadır. Bu, bu tür eylemlere göz yumma girişimi değil, sadece onları daha net bir şekilde analiz etme çabasıdır.
"Terörizm" teriminin siyasi ve duygusal çağrışımları hukuki söylemde kullanımını zorlaştırmaktadır. Bu anlamda Saul (2004) şunları belirtmektedir:
"Terörizm"in zaman içinde değişen ve tartışılan anlamına rağmen, terimin kendine özgü semantik gücü, gerçek anlamının ötesinde, siyasi muhalifler de dahil olmak üzere yöneltildiği kişileri damgalama, gayrimeşrulaştırma, aşağılama ve insanlıktan çıkarma kapasitesidir. Bu terim ideolojik ve siyasi olarak yüklüdür; aşağılayıcıdır; ahlaki, sosyal ve değer yargılarını ima eder; ve "kaygan ve çok kullanılan" bir terimdir. Terörizmin bir tanımı olmadığında, bir şiddet eyleminin temsili üzerine verilen mücadele, onun meşruiyeti üzerine verilen bir mücadeledir. Bir kavram ne kadar karışıksa, fırsatçı bir şekilde kendine mal edilmeye de o kadar müsaittir.
Akademisyen Bruce Hoffman'ın (1998) belirttiği gibi: "terörizm aşağılayıcı bir terimdir. Özünde olumsuz çağrışımları olan ve genellikle kişinin düşmanlarına ve muhaliflerine ya da aynı fikirde olmadığı ve aksi takdirde görmezden gelmeyi tercih edeceği kişilere uygulanan bir kelimedir. (...) Dolayısıyla, bir kişiye veya bir örgüte 'terörist' deme kararı, büyük ölçüde kişinin ilgili kişiye/grup/nedene sempati duyup duymadığına veya karşı olup olmadığına bağlı olarak, neredeyse kaçınılmaz bir şekilde öznel hale gelir. Örneğin kişi kendini şiddetin mağduru ile özdeşleştiriyorsa o zaman eylem terörizmdir. Bununla birlikte, kişi faille özdeşleşirse, şiddet eylemi olumlu olmasa da daha sempatik (veya en kötü ihtimalle ikircikli) bir ışık altında değerlendirilir; ve bu terörizm değildir." Bu ve siyasi nedenlerle, birçok haber kaynağı (Reuters gibi) bu terimi kullanmaktan kaçınmakta, bunun yerine "bombacılar", "militanlar" gibi daha az suçlayıcı kelimeleri tercih etmektedir.
Bu terim, Arapları veya Orta Doğuluları ya da Arap veya Büyük Orta Doğu kökenli birini hedef alan etnik bir hakaret olarak kullanıldığında veya beyaz üstünlükçüler tarafından kullanıldığında ırkçı, yabancı düşmanı ve etnosentrik çağrışımlar taşıdığı şeklinde tasvir edilmiştir.
Bu zorluklar Pamala Griset'in (2003) şu sonuca varmasına yol açmıştır: "terörizmin anlamı bir kişinin ya da ulusun felsefesine gömülüdür. Dolayısıyla, terörizmin 'doğru' tanımının belirlenmesi özneldir".
Filozof Jenny Teichman, terörizmin tanımsal ve etik zorluklarını tartışırken, "üzerinde anlaşmaya varılmış bir tanım bulmanın ve ardından bu tanımın kapsamına giren şeylerin tümünü mü yoksa bir kısmını mı kınamak ya da alkışlamak istediğimizi sormanın imkansız olmaması gerektiğini" savunmaktadır. Uzmanlar "terörizmin tanımı gereği mi yanlış olduğu yoksa sadece gerçekte mi yanlış olduğu; terörizmin amaçları açısından mı yoksa yöntemleri açısından mı ya da her ikisi açısından mı ya da hiçbiri açısından mı tanımlanması gerektiği; devletlerin terörizmi gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceği; hatta terörün bir terörizm tanımı için önemi ya da önemsizliği konusunda bile anlaşmazlığa düşmektedirler".[kaynak belirtilmeli]