stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ermenistan'da Türkçe yer adları
Edebiyat Kaynakları

Əziz Ələkbərli, "Qədim türk-oğuz yurdu "Ermənistan"", Bakı, "Sabah", 1994.
PDF versiyası. // Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri. Müəllifi: İ. M. Bayramov; Redaktorları: B. Ə. Budaqov, H. İ. Mirzəyev, S. A. Məmmədov. Bakı: "Elm" nəşriyyatı, 2002, 696 səh. ISBN 5-8066-1452-2
Həbib Rəhimoğlu. "Silinməz adlar, sağalmaz yaralar", Bakı, "Azərnəşr", 1997.
B.Ə.Budaqov, Q.Ə.Qeybullayev. "Ermənistanda Azərbaycan mənşəli toponimlərin izahlı lüğəti". Bakı, "Oğuz eli", 1998.
Ermənistan azərbaycanlılarının tarixi coğrafiyası, Bakı, "Gənclik", 1995.
Sitarə Mirmahmudova, "Ermənistan ərazisində Azərbaycan mənşəli oykonimlər və onların erməniləşdirilməsi siyasəti", "TEAS", İstanbul-2015
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
Türkiye Foto Muhabirleri Derneği

Foto Muhabirleri Derneği, 12 Haziran 1984 tarihinde yönetim merkezi Ankara olmak üzere kurulmuştur. Derneğinin kuruluşundan bu yana gerçekleştirdiği önemli etkinlikler arasında, Türkiye'de basın fotoğrafçılığında önemli yer tutan "Yılın Basın Fotoğrafları" ödüllerini düzenlediği yarışma sonucunda dağıtması ve bu yarışmaya katılan fotoğrafları bir kitap halinde yayınlaması, World Press Photo sergilerinin Türkiye'ye getirilmesi, dernek bünyesinde "Fotoğraf Makineleri Müzesi'nin açılması sıralanmaktadır.
İrlanda coğrafyası

İrlanda (İrlandaca: Éire, İngilizce: Ireland) resmî adıyla İrlanda (İrlandaca: Poblacht na hÉireann, İngilizce: Republic of Ireland), Avrupa kıtasının kuzeybatısında bulunan bir ada ülkesidir. İrlanda'nın kuzeydoğusunda İngiltere'ye bağlı olan Kuzey İrlanda yer almaktadır. İrlanda'nın güneyinde Kelt Denizi, güneydoğusunda St. Goerges Kanalı, doğusunda İrlanda Denizi bulunmaktadır.
Fiziksel coğrafya

İrlanda'nın ortası düzlükten oluşmuştur. Ülkenin doğusundaki Dublin şehrinden batısındaki Galway şehri düzlüğün sınırlarını oluşturur. İrlanda otlaklarla beraber ormanlardan oluşur. Büyük Allen bataklığı İrlanda'nın ortasındaki ovadadır. İrlanda'daki ovanın çevresinde 900 metreyi geçmeyen dağlar mevcuttur. Wicklow Dağları başlıca sıradağlar arasında yer alır. Lugnaquilla dağları, 926 metre yüksekliği ile en yüksek yeridir. Kerry Dağlarında Macgillycudys Reeks Dağı (1040 rakım) ülkenin güneybatısındaki Carrantuohill'de zirvedir ve İrlanda’nın en yüksek dağıdır. Ülkenin kuzeybatıdaki Donegal Dağları, Connemare Dağları ve Mayo Dağları önemli sıradağlarıdır.
Ülkenin 1/6'i bataklıklardan oluşmaktadır ve Shannon Irmağının batısında bulunmaktadır. Shannon ırmağı 385 kilometre uzunluğu ile Britanya Adalarının en uzun nehridir. Ülkenin başka mühim nehri Liffey'dir. Gölleri arasında adaların en büyüğü olan Lough Neagh gölü mevcuttur. Göller bölgesinde Ree, Derg ve Killarney de başlıca göller arasındadır.
Fiziksel coğrafya > Başkent Bölgesi

Dublin (İrlandaca: Baile Átha Cliath, Áth Cliath ya da Dubh Linn diye de bilinir) İrlanda'nın başkenti ve en büyük şehridir. İrlanda'nın doğu kıyısının ortasında, Liffey Nehri'nin ağzında, Dublin Kontluğu'nun merkezindedir.
İklim

İrlanda'nın iklimi ılıman bir deniz havasına sahiptir. Temmuz ayında görülen sıcaklıklar güneyinde 16° ile kuzeyinde 14° arasında değişmektedir. Kış mevsiminde hava nispeten sıcak geçer ve Ocak ayında sıcaklık 4° ile 7° arasında değişir. Atlas Okyanusu'ndan gelen nemli rüzgarlar İrlanda'ya hakim olup yıl boyunca yağış almasına sebep olur. Ülkenin yüzde sekseni senede ortalama 762 ile 1270 mm arasında yağış almaktadır. Yağışlar sebebiyle İrlanda oldukça ıslaktır. Günlerin çoğu sislidir.
Resim galerisi

Bann nehri görüntüsü
Lagan nehri görüntüsü
Devler kaldırımı ve Causeway Sahili
Wicklow Dağları
Tralee Koyu
Lough Swilly idari sınırları içerisinde yer alan bir buzul fiyort veya deniz girişidir.
İrlanda topografik haritası
Collatz sanısı

Collatz sanısı, Lothar Collatz tarafından ortaya atılan, 1'den büyük tüm doğal sayıların 1'e indirebildiğini anlatan bir sanıdır. Collatz sanısı matematikteki en ünlü çözülmemiş problemlerden biridir ve 3n + 1 problemi (veya varsayımı), Ulam varsayımı (Stanislaw Ulam'dan sonra), Kakutani problemi (Shizuo Kakutani'den sonra), Thwaites varsayımı (Bryan Thwaites'den sonra), Hasse algoritması (Helmut Hasse'den sonra) veya Syracuse problemi (Syracuse Üniversitesi'nden sonra) olarak da bilinir. Bu önerme, iki basit aritmetik işlemi tekrar ederek her pozitif tam sayının eninde sonunda 1'e dönüşüp dönüşmeyeceğini sorgular. Bu önerme, tam sayılar dizileriyle ilgilidir ve her terim, önceki terimden şu şekilde elde edilir: Eğer önceki terim çift ise, bir sonraki terim önceki terimin yarısı olur. Eğer önceki terim tek ise, sonraki terim önceki terimin 3 katı artı 1'dir. Sanı, diziyi başlatmak için hangi pozitif tamsayı seçilirse seçilsin, bu dizilerin her zaman 1'e ulaştığıdır. Sanının 2,95×1020'ye kadar tüm pozitif tamsayılar için geçerli olduğu gösterilmiştir, ancak genel bir ispat bulunamamıştır.
Adını, doktorasını aldıktan iki yıl sonra 1937'de bu fikri ortaya atan matematikçi Lothar Collatz'dan almıştır. İlgili sayı dizisi bazen dolu taşı dizisi, dolu taşı sayıları veya dolu taşı rakamları (değerler genellikle bir buluttaki dolu taşları gibi çoklu iniş ve çıkışlara tabi olduğu için) veya harikulade sayılar olarak adlandırılır.
Paul Erdős Collatz varsayımı hakkında “Matematik bu tür problemler için hazır olmayabilir." ifadesinde bulunmuştur. Jeffrey Lagarias 2010 yılında Collatz varsayımının ‘günümüz matematiğinin tamamen dışında, olağanüstü zor bir problem’ olduğunu belirtmiştir.[8] Bununla birlikte, Collatz varsayımının kendisi açık kalsa da, problemi çözme çabaları yeni tekniklere ve birçok kısmi sonuca yol açmıştır.
Problemin tanımı

Collatz sanısının kuralları şudur;
şağıdaki işlemi herhangi bir pozitif tam sayı üzerinde ele alalım :
Eğer sayı çift ise ikiye bölün.
Eğer sayı  tek ise üç katına çıkarıp bir ekleyin.
Bu sanıya göre tüm sayılar, 1'e kolayca indirilebilir. Bu sayının büyüklüğüyle alakalı değildir.
Modüler aritmetik gösterimde ∫ fonksiyonunu aşağıdaki gibi tanımlayalım:
Örneğin;
"x=4" diyelim. O halde dizimiz ; 4-2-1 olur.
"x=7" diyelim. O halde dizimiz; 7-22-11-34-17-52-26-13-40-20-10-5-16-8-4-2-1 olur. Bu sayı kuramında 7'nin vardığı en büyük sayı 52'dir.
Andıç skandalı

Andıç skandalı, 1998'de yakalanan PKK'nın üst düzey yöneticilerinden Şemdin Sakık'ın soruşturma zabtına, yalan ifadeler eklenerek basına sızdırılmasıdır. Bu ifadeler, 25 Nisan 1998 tarihinde Hürriyet ve Sabah gazetelerinde iki gün boyunca yayımlandı. Sakık'a ait olduğu söylenen itirafların yayımlanmasıyla itiraflarda adı geçen gazeteciler işlerinden çıkarıldılar ve Akın Birdal suikasta uğradı. Daha sonradan çıkartıldığı mahkemede Sakık, böyle bir ifade vermediğini açıkladı. 2000 yılının ekim ayında Nazlı Ilıcak, bütün bunların Genelkurmay istihbaratında hazırlanan bir psikolojik savaş taktiğinin gereği olduğunu gösteren bir belgeyi gazetecilere ulaştırdı ve belgenin yayımlanmasından on gün sonra Genelkurmay, "andıç" adı verilen belgenin varlığını kabul etti.
Andıçta II. Başkan Orgeneral Çevik Bir, İstihbarat Başkan Vekili Tümgeneral Fevzi Türkeri ve İç İstihbarat Şube Müdürü Kurmay Albay Bülent Dağsalı'nın imzası bulunuyordu.
Uygulanması

Çevik Bir ve Erol Özkasnak'ın gönderdiği sahte belgeye göre Sakık ifadesinde bazı gazetecilerin ve sivil toplum kuruluşlarının "para karşılığı PKK’ya destek verdikleri" iddia edilmişti. Sabah gazetesi sahibi Dinç Bilgin başta olmak üzere bazı medya patronları, adı geçen gazetecilerin işine son verdi. Bu gazeteciler arasında Kürt sorununda devletin resmî politikasına uyum göstermeyen Cengiz Çandar, Ahmet Altan, Mehmet Altan, Mehmet Barlas, Mehmet Ali Birand gibi gazeteciler bulunuyordu. Bu kişilerden Cengiz Çandar'ın yazıları durdurulurken Mehmet Ali Birand, Sabah'tan atıldı ve Show TV'deki 32. Gün programı askıya alındı. Belgede adı geçen Akın Birdal ise suikasta uğradı. Birdal suikasttan ağır yaralı olarak kurtuldu.
Daha sonra bu belgenin Bir ve Özkasnak tarafından "Andıç" adı verilen bir yazıyla hazırlandığı anlaşıldı. Belgenin Genelkurmay'ın bir andıcı olduğunun anlaşılmasıyla beraber olay hakkında hiçbir komutandan açıklama gelmedi. Olaydan on bir yıl sonra belgenin sahte olduğunun anlaşıldığı dönemde II. Başkan olan Orgeneral Yaşar Büyükanıt, 32. Gün programında Mehmet Ali Birand'ın sorusu üzerine "Evet, hata idi..." açıklaması yapmıştır.
28 Şubat davası sırasında Çevik Bir; Şemdin Sakık'ın ifadelerinin doğru olduğunu, ifade tutanağının sadece son sayfasını imzaladığı için diğer sayfaları reddetmesi konusunda fikir aldığını öne sürmüştür. Dönemin Genelkurmay Adli Müşaviri Erdal Şenel ise ifadelerin doğru olduğunu, ifadelerin usulüne uygun olarak alınmadığı için bu durumun TSK aleyhine kullanıldığını ifade etmiştir.
Şamil Ekinci

| Şamil Ekinci |
| --- | --- |
Doğum: 2 Haziran 1941(1941-06-02) Keskin, Ankara, Türkiye (günümüzde Kırıkkale)
Ölüm: 16 Eylül 2024 (83 yaşında)
Milliyet: Türk
Meslek: Spor yöneticisi, iş insanı
Dönem: 1975-1980
Yerine geldiği: Salih Erdem
Yerine gelen: Celal Ataman

Mustafa Şamil Ekinci (2 Haziran 1941, Keskin - 16 Eylül 2024), Türk spor yöneticisi ve Trabzonspor'un 7. başkanıdır.
Yaşamı

Aslen Kırşehirli olan Şamil Ekinci, o dönemde Ankara'ya bağlı olan Keskin'de doğmuştur. 7 yaşındayken ailesiyle birlikte İstanbul'a taşınmış, liseyi İstanbul Erkek Lisesinde okumuştur. 1961'de 19 yaşındayken un fabrikası kurmak amacıyla amcası Muarrem Ekinci ile birlikte  Trabzon'a yerleşmiştir. 1970–71 döneminde, Trabzonspor Yönetim Kurulu üyesi olmuş, 1975–76 döneminde ise Trabzonspor başkanı seçilmiştir.  1974'te ise kendi isteği üzerine soy kütüğü Trabzon'a taşınmıştır.
Şamil Ekinci, Trabzonspor'da görev yaptığı süre zarfında Trabzonspor ile dört lig şampiyonluğu, iki Türkiye Kupası, dört Cumhurbaşkanlığı Kupası ve bir Başbakanlık Kupası kazanmıştır. Beş yılda kazandığı bu başarılar onu Trabzonspor tarihinde önemli bir yere oturtmuş, daha sonraki dönemlerde; Trabzonspor'un kazandığı kupaların sergilendiği müzeye onun adı verilmiştir. Müze, günümüzde de Şamil Ekinci Müzesi adı altında hizmet vermeye devam etmektedir.
Bazı kesimlerce Trabzonspor'un yeniden şampiyonluklar kazanabilmesinin yolu olarak belirtilen "öze dönüş hareketi"nin savunucularından biridir. Trabzonspor'un temelinin Trabzonlu futbolcularla kurulması gerektiğini birçok demecinde dile getirmiştir. 2008 yılında akciğerindeki sorunlarla uğraşmak zorunda kalmış, aynı yılın şubat ayında başarılı bir ameliyat geçirmiştir.
Ekinci, 16 Eylül 2024'te 83 yaşında ölmüştür. Ölümünün ardından dönemin Trabzonspor Başkanı Ertuğrul Doğan şunları söylemiştir:
Şamil başkan bizim gerçek efsane başkanımız. Çok zor bir dönemde, zor şartlar altında başkanlık yaptı. Üstelik Trabzonlu olmayan, Kırşehirli bir isim. Öyle bir başkanlık dönemi geçiriyor ki lige çıkmış bir Anadolu takımısınız ve kısa dönemde 4 defa peş peşe müthiş bir başarı kazanıyorsunuz. Ona göre genç bir nesil olarak dönüp baktığımızda tarifi imkansız bir iş başarmış. Takdir etmemek elde değil. Kulüp için bir değer. Gençler için bilinmesi gereken çok büyük bir isim. Her şey için minnettarız, mekanı cennet olsun.
9. Ordu (Sovyetler Birliği)

| 9>  Ordu |
| --- | --- |
Etkin: Kasım 1939 - Kasım 1943   1966 - 1989
Ülke:  Sovyetler Birliği
Bağlılık: Kızıl Ordu   Sovyetler Birliği Ordusu
Tipi: Ordu
Parçası: Transkafkasya Askerî Bölgesi
Karargâh: Kutaisi (c.1966-1989)
Savaşları: Barbarossa Harekâtı İkinci Harkov Muharebesi Kafkasya Muharebesi
9. Ordu (Rusça: 9-я армия), SSCB'nin Kızıl Ordu'suna bağlı ordu. 1939 - 1943 yılları arası ve savaştan sonra 1966 - 1989 yılları arasında aktif olmuştur.
II. Dünya Savaşı > Kış Savaşı

Kış Savaşı sırasında Finlandiya'ya karşı Leningrad Askerî Bölgesi'nin kolu olarak, 1939 yılının Kasım ayın sonlarında başlayan harekâtın başlangıcında beginning operations at the end of Kasım 1939 ComKor M. P. Duhanov komutası altında 49. ve Özel Piyade kolorduları uçuş birimleri ile savaştı.
II. Dünya Savaşı > Bessarabya İşgali

1940'ta ordu SSCB'nin Bessaarbya ve Kuzey Bukovina işgaline katılmıştır. 1941'e kadar ordu lağvedilerek 14., 35 ve. 48. piyade kolorduları, 2. Süvari Kolordusu, 2. ve 18. mekanize kolordular, 80., 81., 82., 84., 86. istihkam bölgeleri ve diğer birimlerden oluşan ve Nazi Almanyası'nın Barbarossa Harekâtıbaşlatılöadam çmce Sovyet sınırlarındaki en büyük ordu 9. Bağımsız Ordu haline gelmiştir. Fakat 22 Haziran 1941 tarihinde ordu hazır ordu olmaktan ziyade idari ordu olup Tümgeneral M. V. Zaharov komutasında, General Tyulenev komutasındaki Güney Cephesi'ne bağlı olarak Beltsa, Kişinev ve Odessa bölgelerini kapsamak üzere görevlendirilmiştir.
II. Dünya Savaşı > Doğu Cephesi > Barbarossa

İlk çarpışma Eugen von Schobert komutasındaki Alman 11. Ordusunun Sovyet 9. ve 18. orduların bağlantı noktalarını yaradığında meydana gelmiştir. Almanlar Yaş'ın kuzeyinde Beltsa'yı savunmakla sorumlu 48. Piyade Kolordusuna karşı saldırmıştır. General Tyulenev karşı saldırıyı emretmiş ve 48. Piyade Kolordusu ve 2. Süvari Kolordusuna ilaveten Güney Cephesi reservesinden 2. Mekanize Kolordu, Beltsa ve Stefanesti'de emrini yere getirmişlerdir. General Tyulenev, Zaharov'un piyade kolordularından 25., 51. ve 150. piyade tümenlerini çıkararak Prut Nehri'nin doğu kıyısı, Tuna Nehri'nin kuzey kıyısı ve Karadeniz sahillerini savunmak için "Sahil Grubu"  oluşturmuştur. (Bu grup daha sonra Bağımsız Sahil Ordusu olmuştur).
Ağustos ayının ilk günlerinde tekrarlanan Alman hamlelerin altında Nikolayev'e geri çekilmiş ve 17 Ağustos'a kadar Ingulets Nehri ve Dinyeper Nehri'nin doğu kıyısına geçmiştir. "Sahil Grubu" ise Odessa'ya doğru çekilmiştir. Sovyet Güney Cephesi'ne bağlı üç ordunun Pavlograd ile Azak Denizi arasında savunma hattını tutma girişiminin von Kleist komutasındaki Alman 1. Panzer Ordusu'nun çevirme harekâtının sonucu bozulduktan sonra Ekim ayının ilk günlerine kadar 9. Ordu Taganrog'a kadar çekilmiştir.
Ordunun sonraki hamlesi, Güneybatı Genel Komutanı (GlavKom) Semyon Timoşenko tarafından düzenlenen planlı taarruzu ile olmuştur.
Geri çekilmeleri ve Rostov'un kaybından sonra 17 Kasım'da Güney ve Güneybatı cephelerinin saldırılarına katılmış, Kasım 29'a kadar, 9. Ordu, 56. Ordu ve diğer birimler ile birlikte Rostov'taki Alman birliklerini temizlemiş ve kenti geri almışlardır. Ondan sonra, 9. Ordu Timoşenko'nun stratejik rezervesi olmuş ve Barvenkovo – Lozovaya taarruzu harekâtı'na katılmıştır. Donets Nehri'nin kuzeyinde Alman cephesini yararak Balakleya-Lozovaya-Slavyansk hattına ulaşmıştır.
II. Dünya Savaşı > Doğu Cephesi > İkinci Harkov Muharebesi

Yine Sovyet Güney Cephesi ile birlikte, 9. Ordu, Mayıs 1942'de başlatılan Harkov taarruzu'na (İzyum Köprübaşı Taarruzu) yardımcı kuvvet olarak katılmıştır. 57. Ordu, 9. Ordu ile birlikte Izyum çıkıntısının güney kesimini korumak üzere görevlendirilmiştir.
İkincil sektördeyken 9. Ordu Alman karşı saldırısı olan Fridericus Harekâtı ile karşı karşıya gelmiştir. Alman karşı saldırısı başladıktan sekiz saat sonra 17 Mayıs öğle saatinde 1. Panzer Ordusu ve 17. Ordu, 9. Ordu'nun mevkiinde 10 mil içerisine girmiş 9. Ordu'nun komşusu 57. Ordu'yu arkasından tehdit etmiştir. Güney Cephesi komutanı Korgeneral Radion Yakovleviç Malinovskiy, Paul Ludwig Ewald von Kleist'in ordusunu durdurmak için derhal 5. Süvari Kolordusu, bir piyade tümeni ve bir tank tugayı rezerve olarak ayıklamıştır. Fakat Harkov taarruzunun kırılmasından dolayı Stavka'nın kararı geç ulaşmış ve 6. ve 57. ordular Izyum bölgesinde kuşatılmışlardır. Bunun sonucunda 200.000'den fazla personeli kaybedilmiştir.
II. Dünya Savaşı > Doğu Cephesi > Kafkasya

Daha sonra Kuzey Kafkasya Cephesi ve Transkafkasya Cephesi'nin kolu olarak Don Nehri kıvrım noktasında (1942 yazın) ve Kafkasya'da savaşmıştır. Kasım 1943'te ordu karargâh lağvedilmiş ve birlikleri diğer ordulara verilmişlerdir.
İkinci kuruluş

Savaş bittikten sonra 1966'da 9. Ordu, Transkafkasya Askerî Bölgesi'nde aktif hale getirilmiş ve karargâhı Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Kutaisi kentine kurulmuştur. Ordu, 10. Muhafız, 145., 147. ve 152. (eski 10. Muhafız Piyade Tümeni, 89. ("Tamanskaya"), 414. ve 402. piyade tümenleri) olmak üzere dört motorize piyade tümeninden oluşturulmuştur. 1989 yılı civarında lağvedilerek 31. Kolordu olarak tekrar örgütlendirilmiştir. Temmuz 1993'te yayımlanan Jane's Intelligence Review dergisine göre, 31. Kolordu 1993 yılının Temmuz ayının son günlerinde Kutaisi'den Rusya'ya çekilmiştir.
Komutanlar

Tümgeneral Matvey Vasileviç Zaharov (Haziran 41 -) (Erickson 1975)
Tümgeneral Fedor Mihailoviç Haritonov (Eylül 1941 - Mayıs 1942)
Tümgeneral ? (Mayıs - Haziran 1942)
Korgeneral Anton İvanoviç Lopatin (Haziran - Temmuz 1942)
Tümgeneral Feofan Agopoviç Parkomenko (Temmuz - 7 Ağustos 1942)
Tümgeneral Vladimir Nikolayeviç Martinkeviç (- 29. August 1942)
Tümgeneral Konstantin Apolinoviç Koroteyev (Eylül 1942 - 1943)
Tümgeneral Vasiliy Vasileviç Glagolev (- 22 Mart 1943)
Tümgeneral ? (- 19 Haziran 1943)
Tümgeneral Aleksey Aleksandroviç Greçkin (- 1 Kasım 1943)
Muharebe düzeni > 22 Haziran 1941

14. Piyade Kolordusu (Tümgeneral D. G. Jegerov)
25. Piyade Tümeni
51. Piyade Tümeni
35. Piyade Kolordusu (Tuğgeneral İ. F. Daşiçev)
95. Piyade Tümeni
176. Piyade Tümeni
48. Piyade Tümeni (Tümgeneral Rodion Malinovskiy)
30. Dağcı Piyade Tümeni
74. Piyade Tümeni
150. Piyade Tümeni
2. Süvari Kolordusu (Tümgeneral P. A. Belov)
5. Süvari Tümeni
9. Süvari Tümeni
2. Mekenize Kolordu (Tümgeneral J. V. Novosetskiy)
11. Tank Tümeni
16. Tank Tümeni
15. Motorize Tümen
18. Mekanize Kolordu (Tümgeneral P. V. Voloç)
44. Tank Tümeni
47. Tank Tümeni
218. Motorize Tümen
Muharebe düzeni > 1 Temmuz 1942 (Güneybatı Cephesi)

51., 81., 106., 140., 255., 296., 318., 333. piyade tümenleri
5. Süvari Kolordusu (30., 34., 60. süvari tümenleri)
12. Tank Tugayı
Muharebe düzeni > 1 Şubat 1943 (Kuzey Kafkasya Cephesi)

•9. Kolordu (43., 157., 256. piyade tugayları)
•11. Muhafız Piyade Kolordusu (7., 34., 57. piyade tugayları, 8. Muhafız Piyade Tugayı)
•11. Kolordu (19th, 84th, 131st Rifle Brigades)
•207. Tank Tugayı
Muharebe düzeni > 1 Temmuz 1943 (Kuzey Kafkasya Cephesi)

9. Kolordu (34., 43., 157., 256. piyade tugayları)
11. Kolordu (19., 57., 84., 131. piyade tugayları)
276, 351. piyade tümenleri
İbrahim Kafesoğlu

| İbrahim Kafesoğlu |
| --- | --- |

Doğum: Halil İbrahim Ocak 1914 Tefenni, Burdur
Ölüm: 18 Ağustos 1984 (70 yaşında) İstanbul, Türkiye
Defin yeri: Edirnekapı Şehitliği, İstanbul
Meslek: Türkolog · tarihçi · akademisyen
Vatandaşlık: Türkiye
Eğitim: Ankara Üniversitesi
Önemli eser: Türk Millî Kültürü
Etkin yılları: 1940-1984
  Etkilendikleri Mehmet Fuad Köprülü 

Halil İbrahim Kafesoğlu (Ocak 1914; Tefenni - 18 Ağustos 1984, İstanbul), Türk tarihçi, Türkolog ve akademisyen. Türk-İslam sentezinin ideologlarındandır.
Hayatı

Ocak 1914'te Burdur'da doğdu. Babasını I. Dünya Savaşı'nda Erzurum cephesinde kaybetti. Annesinin desteği ile eğitim öğretim hayatına başladı. İlk olarak Tefenni İlkokulu'nu bitirdi. Daha sonra İzmir Muallim Mektebi'ne  eğitimine devam etti. 1932'deki mezuniyetinin ardından Afyon'da öğretmenliğe başladı. Daha sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ne girdi ve 1940 yılında mezun olarak Macaristan'a gitti. 1945 yılında doktorasını tamamlayarak Türkiye'ye geri döndü. Mezun olduğu Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde görev yaptı. Kısa bir süre sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne “Orta Çağ Tarihi Kürsüsü Asistanı“ olarak tayin edildi. 1946 yılında Müzeyyen Hanım'la evlendi. İlerleyen dönemlerde Melikşah hakkındaki teziyle doktor, Harzemşahlar Devleti Tarihi adlı teziyle de doçent unvanını aldı. 1957 yılında açılan Atatürk Üniversitesi'nde ilk dersi veren kişi oldu. 1959 yılında ise profesör unvanı aldı ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Umumî (Genel) Türk Tarihi Kürsüsü'ne atandı. Kültür Ocağı ve İstanbul Milliyetçi Öğretmenler Birliği gibi kurumlarda başkanlık da yaptı. Zeki Velidi Togan'ın ölümünden sonra Türk Tarih Kürsüsü'ne başkanlık eden isim oldu. Aydınlar Ocağı'nın kurucusu ve ilk genel başkanı da olan Kafesoğlu, 18 Ağustos 1984 tarihinde öldü. Cenazesi Edirnekapı Şehitliği'nde toprağa verildi.
Eserleri

Kafesoğlu'nun ürettiği eserler şu şekildedir:
Macaristan Tarihi (Ferenc Eckhart'tan çeviri, 1949)
Sultan Melikşah Devrinde Büyük Selçuklu İmparatorluğu (1953)
Selçuklu Ailesinin Menşei Hakkında (1955)
Harezmşahlar Devleti Tarihi (1092-1220) (1956)
Türkler ve Medeniyet (1957)
Malazgirt Meydan Muharebesi (1959)
Türk Milliyetçiliğinin Meseleleri (1966)
Kutadgu Bilig ve Kültür Tarihimizdeki Yeri (1970)
Selçuklu Tarihi (1972)
Sultan Melikşah (1973)
Türk Tarih ve Kültürü (1976)
Tarih, Lise I (Altan Deliorman ile birlikte, 1976)
Tarih, Lise II (Altan Deliorman ile birlikte, 1976)
Türk Millî Kültürü (1977)
Eski Türk Dini (1980)
Atatürk İlkeleri ve Dayandığı Tarihî Temeller (1983)
Türk-İslâm Sentezi (1985)
TUSAŞ Kaan

| TUSAŞ Kaan |
| --- | --- |
17 Mart 2023 tarihli taksi denemelerinden bir fotoğraf.
Türü: Çok amaçlı avcı uçağı
Ulusal köken:  Türkiye
Üretici: TUSAŞ
Tasarımcı: TUSAŞ
İlk uçuş: 21 Şubat 2024 
Hizmete giriş: 2028 (planlanan) 
Durumu: Test aşamasında
Üretim sayısı: 1 Adet ( Prototip )
Program maliyeti: 15-20 milyar $ (tahmini)
Birim maliyeti: 100 milyon $ (yaklaşık)
TUSAŞ Kaan, TUSAŞ tarafından geliştirilen ve Türkiye'nin 2020'li yılların sonunda seri üretim aşamasına getirmeyi planladığı çift motorlu, düşük görünürlük, sensör füzyonu, hava-hava ve havadan yere hâkimiyetlerde üstün özellikleri bulunan beşinci nesil jet savaş uçağı projesidir. 21 Şubat 2024 tarihinde ilk uçuşunu, 6 Mayıs 2024 tarihinde ikinci uçuşunu gerçekleştirmiştir. İlk aşamada 2028'e kadar 20 adet uçağın Türk Hava Kuvvetleri envanterine girmesi ve 2030'dan itibaren TSK Envanterinde bulunan F4 ve F-16 tipi eski uçakların yerini alması beklenmektedir.
Kaan'ın tasarımı, Türkiye'nin de ortağı olduğu F-35 projesinin hava-hava savaşındaki zayıflıklarını gidermeye yönelik TUSAŞ'da başlamıştır. Ancak Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi almasından sonra başlayan yaptırım süreci üretici konumunda olan Türkiye'nin F-35 programından resmen çıkarılmasıyla sonuçlanmış ve Kaan, Türkiye'nin devam eden tek 5. nesil savaş uçağı projesi durumuna gelmiştir. Kaan'ın prototipinin 18 Mart 2023'te piyasaya sürüleceği ve ilk uçuşunu 2023 yılının sonunda yapacağı resmî olarak açıklandı. Prototipin taksi yapma ve yerde çalışma testleri, 17 Mart 2023'teki tanıtımda resmen başladı.
Proje başlarda İngilizce olarak Turkish Fighter X (TF-X) olarak isimlendirilse de sonraları Milli Muharip Uçak (MMU) adı kullanılmaya başlandı. Resmî olarak 1 Mayıs 2023 tarihindeyse Kaan adını aldı.
27 Aralık 2023 tarihinde yapılması planlanan ilk uçuşun ertelenmesinden sonra, 21 Şubat 2024 tarihinde Ankara Mürted Hava Meydanı'dan kalkış yaparak ilk uçuşunu gerçekleştirdi.
İlk uçuş sırasında yerli olarak geliştirilen kanopi ve özel olarak üretilen boya kullanılmıştır.
6 Mayıs 2024 tarihinde 2. uçuşunu gerçekleştiren Kaan, 14 dakika havada kalmış, 10000 feet irtifaya ulaşmış ve 230 knot hıza ulaşmıştır.