stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Grafen
Elektronik Yapı

Her ne kadar grafenin sentezlenebilmesi oldukça geç olsa da grafenin elektronik özelliklerinin araştırılmaya başlanması 1946 lara kadar uzanmaktadır. İlk grafen çalışmalarından birini P. R. Wallace yapmıştır wallace. Wallace grafen kelimesini kullanmayıp yerine "tek katmanlı yapı" dediği çalışmasında grafenin enerji-bant yapısını incelemiş ve bu çalışmasını 3-boyutlu grafitin elektronik özelliklerini anlamaya çalışmakta kullanmıştır. Grafendeki yük taşıyıcıları adeta kütleleri yokmuş gibi davranabilmektedirler. Bilinen tight-binding yöntemi ile dalga numarası  k olan grafen elektronlarının enerjisi şu formül ile modellenebilir.
wallace.
Burada  \gamma _{0}\approx 2{.}8\ \mathrm {eV}  en yakın hoplama parametresi enerjisini temsil etmektedir.  + ve  - işaretleri ise sırasıyla iletkenlik ve valans enerji bantlarına tekabül etmektedir. Figür ~4-a tek katman grafenin bant yapısını göstermektedir. Enerji K noktasında momentum ile lineer olarak değişmektedir. Kütlesiz relativistik parçacıkların da uyduğu bu enerji ilişkisi şöyle ifade edilebilir;  E=\hbar kv_{f}. Burada ışık hızının ( E=\hbar kc) yerine fermi hızı  v_{f}\approx c/300 gelmektedir. Böyle bir enerji-momentum bağımlılığı sadece grafen için geçerlidir. Diğer sıradan malzemelerde (bkz metal, yarı iletken) enerji momentuma ikinci dereceden bağımlıdır. 2 katmanlı grafende dahi (bkz ~4-b) lineer enerji bağımlılığı yok olmaktadır. Elmas yapıda ise tamamen farklı olarak sistem elektriksel-yalıtkan olarak davranmaktadır.
Grafenin kendine has bir özelliği de oda sıcaklığında elektronların herhangi bir çarpışma olmadan oldukça uzun mesafeleri kat edebildiği bir malzeme olmasıdır. Karbon atomlarının bağ yapmak için dört elektronları vardır. İki boyutlu olan grafende üç bağ yaptıklarından, dördüncü elektron kristalde serbestçe dolaşır ve grafene yüksek iletkenlik kazandırır. Sıradan metallerde, elektron saçılması enerji kaybına ve ısı ortaya çıkmasına sebep olur. Binanaleyh, grafen geleceğin elektronik aygıtları için umut vericidir.
Grafen Nanoşeritler

Kusursuz grafen iki yönde sonsuza kadar uzanan bir örtü gibidir. Gerçekçi grafen ise girinti ve çıkıntılardan oluşan kenarlara sahiptir. Bu girinti ve çıkıntılar grafen kristali yeterince büyük ise etkisiz olmaktadır. Sentezlenen grafen parçaları sonlu olsa da sergiledikleri fiziksel özellikler sonsuz grafene benzerdir. Çok küçük grafen şeritlerinde kenarların etkileri ortaya çıkar ve grafen nanoşeritler grafenden ayrı olarak incelenmeyi hak etmektedirler.
Grafen şeritler sahip oldukları kalınlığa ve kenarlarının tipine göre göre farklı özellikler sergilemektedirler. Şekil XXX-a da iki grafen şerit görünmektedir. Birincisi bilimsel literaturde "armchair" olarak adlandırılan kenarlara sahip olup birim hücresinde  n=20 karbon atomu bulundurmaktadır. Yandaki şekilde ise (b) başka bir açıdan kesilerek elde edilmiş "zigzag" kenarlı ve birim hücresinde 10 elektron bulunduran grafen nanoşerit görünmektedir.
Normal grafen kristallerinin yasak enerji aralığı sıfır iken, kalınlığı 1 nanometre civarında olan  n=14 armchair grafen nanoşeridin 1.5 eV civarında bir yasak enerji aralığına sahip olduğu teorik çalışmalarda gösterilmiştir cohen. Yasak enerji aralığı şeritlerin kalınlığına bağlı olarak da değişiklikler göstermektedir. Belirli yönde kesilen grafen şeritlerden bazıları manyetik karakter sergilemektedir. Hatta Berkeley deki araştırmacılar bu manyetik şeritlerin uygulanan elektrik alan altında yarı-metal özellik gösterdiklerini de keşfetmişlerdir cohen-half. Bilkent Üniversitesinden Salim Çıracı ve grubu ise grafen nanoşeritlerin kalınlık modifikasyonu neticesinde çoklu kuvantum kutu yapıları (MQW) oluşturdugunu, bu yapıların parçacık durumlarını şeridin belirli yerlerinde hapsedebildiklerini, daha da ilginci belirli şeritlerin parçacık spinlerini dahi hapsedebildiklerini göstermişlerdir agsl,apl. Parçacık durumlarının hapsolduğu bu nano yapıların geleceğin kuvantum-bilgisayarlarında kullanılabilecekleri hale getirilme çalışmaları da bilim adamlarınca yürütülmektedir cinliler.
Stanford üniversitesinden H. Dai önderliğindeki araştırma grubu 10 nm kadar dar grafen şeritlerin sentezlenmesini başarmıştıragsl,apl. Daha dar şeritlerin sentezi ve mevcut şeritlerin kullanılması ile ilginç ve sıra dışı özellikli nanoteknoloji uygulamalarının ortaya çıkacağı beklenmektedir.
Kullanım alanları

Grafen bilinen ilk iki boyutlu malzemedir ve bu özelliğiyle teknolojik uygulamalar hususunda oldukça ilgi çekmektedir. Grafenin rulo haline gelmiş formu olan karbon nanotüpler ile alakalı günümüze kadar elektronikten sağlığa birçok alanda binlerce kullanım alanı düşünülmüştür. Grafenin de karbon nanotüpler için ön görülen alanlarda adapte edilmesi mümkündür. Nanotüpler için edinilmiş deneyimlerden yararlanılması sayesinde grafen teknolojisinin önümüzdeki yıllarda büyük bir atılım gerçekleştirmesi ümit edilmektedir. Grafenin nanotüplere oranla daha basit olan elde ediliş teknikleri ve bu tekniklerin nanotüplere göre daha kontrol edilebilir olması grafenin nanotüp teknolojisi üzerine hakimiyet kurmasını da beraberinde getirebilir.
Her ne kadar grafenin ilk sentezlenişi 2004 yılında gerçekleşmiş olsa da yapılan araştırmalar neticesinde gerçekçi kullanım alanları ortaya cıkarılabilmiştir. Örnek vermek gerekirse şunlar gösterebiliriz.
Kullanım alanları > Grafen Transistor

Grafenin akla gelen ilk uygulama alanı grafen kullanılarak elde edilmiş olan transistörlerdir. Manchester University The School of Physics and Astronomy'de Prof. Andre Geim ve Dr. Kostya Novoselov bir atom kalınlığında ve en fazla elli atom genişliğinde grafen transistörü geliştirdiler. Grafen dik yöndeki elektrik alana verdiği tepkiden dolayı FET yapımına uygundur. Bu transistör oda sıcaklığında çalıştığından elektronik aygıtlar için oldukça önemlidir. Bu aygıtların başında quantum noktaları, devreler arası bağlaç aygıtlar ve mantık kapıları gelmektedir. Günümüzdeki silisyum tabanlı elektronik teknolojisi gün geçtikçe sınırlarına yaklaşmaktadır. Çünkü silisyum çok küçük ölçeklerde kararlılığını kaybetmekte ve daha başka problemler ortaya çıkmaktadır. Yarı iletken endüstrisinin elektronik bileşenlerin küçültülmesi konusunda gelecek yirmi yıl içinde karşı karşıya kalması beklenen en büyük sorunlardan biri olan alt sınıra ulaşılması grafen sayesinde aşılabilecek gibi duruyor. Silikon tabanlı teknoloji alt sınıra ulaştığı zaman sadece tek bir atom kalınlığındaki grafen, bu soruna bir alternatif oluşturabilecek. Bu sebebten INTEL ve IBM gibi dev teknoloji şirketleri grafen ile alakalı araştırmaları etkin bir biçimde desteklemektedirler.
Kullanım alanları > Grafen ve pil teknolojisi

Grafen, sağlam olduğu kadar iyi de elektrik tutmakta ve bu özelliğinin pil teknolojisinde devrim yaratması beklenmektedir. Elmas keskilerine dayanacak kadar güçlü bir karbon tabakası olan grafenin, yongaların bileşiminde silikonun yerini alabilecek olmanın yanı sıra şarj ömrünü de inanılmaz uzatabileceği düşünülmektedir.
Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan Teksas Üniversitesi'nin araştırmacıları, normal pillerden daha güçlü elektrik depoları olan ultrakapasitörleri grafen tabanlı olarak imal etmeyi başardılar. Sonuç, normalin iki katı kapasiteye sahip olan ultrakapasitörler oldu.
Kullanım alanları > Grafen Sensörler

Grafenin sensör teknolojisinde kullanılması da bir diğer kayda değer gelişmelerdendir. Yine Andre Geim ve grup elamanları grafeni kullanarak azot dioksit moleküllerinin grafen yüzeyine yapışma ve ayrılmasını moleküler hassasiyette tespit etmeyi başardılar sensor. Grafen kullanarak NEMS sistemleri yapmak da mümkündür. Cornell Üniversitesinden araştırmacılar grafeni son derce hassas elektromekanik rezonatör yapımında kullanmışlardır resonator.
Kullanım alanları > Grafen ve Hidrojen Depolama

Pil teknolojisinde olduğu gibi hidrojen depolamada da grafen malzemesi oldukça önemli roller üstlenebilir. Artan küresel ısınma ve fosil yakıtların gün geçtikçe azalması araştırmacıları yeni arayışlara itmektedir. Hidrojenin verimli bir şekilde depolanıp elektrik enerjisi gereken yerlerde kullanılması için oldukça yoğun araştırmalar yürütülmektedir. Bilkent Üniversitesinden Salim Çıracı ve grubunun yaptığı teorik modellemeler neticesinde Lityum atomlarının grafen üzerine yapışması sonucu oluşan yapının ağırlığının %12 si kadar hidrojeni depolayabileceği öngörülmüştür.
Kullanım alanları > Grafen ve spintronik

Spintronik teknolojisi de günümüzde oldukça önem kazanmaya başlamıştır. Elektronların yüküne ek olarak sahip oldukları spinlerini de kullanmaya çalışan bu teknoloji günümüz bilgi depolama sistemlerinde hayati öneme sahip bulunmaktadır. Grafen nanoşeritlerin de sahip oldukları manyetik özellikler sayesinde spintronikte kullanım alanları doğmaktadır. Bilkent Üniversitesinden Salim Çıracı'nın spin durumlarının grafen şeritlerinde hapsolmasını öngören çalışmasına ek olarak Tuğrul Senger'in Hasan Şahin ile yaptığı çalışma Türk bilim adamlarının bu konudaki katkılarına örnek gösterilebilir. Ayrıca grafen nanoşeritleri Demir ve Titanyum atomları katkılanarak yarı metal özellik kazanabilmektedir. Belirli spin yönününde akım geçirip diğer yönde yalıtkan olan yarı-metal malzemeler de spintronik teknolojisinde önemli yere sahiptir.
Kullanım alanları > Yapısı ve kullanım alanları

Grafen, grafit yapısının tek katmanıdır. İki boyutlu bu yapı iletkendir. Belli düzenlerle kesilip yuvarlanırsa karbon nanotüpler elde edilebilir.
Kusursuz grafenler tamamıyla altıgen hücrelerden oluşurlar; beşgen ve yedigen hücreler yüzey üzerindeki hatalar olarak varsayılır. Eğer izole edilmiş bir beşgen hücre varsa bu zamanla konik bir şekil alır. Aynı şekilde yedigen bir hücre de semer şekilli bir yapıya dönüşür. Beşgen ve yedigen hücrelerin kontrollü birleşimleri ile değişik şekiller elde edilebilir.
Tek duvarlı karbon nanotüpler grafen silindirleri olarak düşünülebilir, bazı nanotüplerde iki uçta altıgen hücreden kapaklar bulunur. Grafen son zamanlarda teknoloji geliştiricilerinin dikkatini çekmiştir. Georgia Tech araştırmacıları Mart 2006'da grafenlerden oluşan alan-efekti transistörleri ve kuantum girişim aygıtları üretmeyi başarmıştır.
Kullanım alanları > Şerit grafen

Şerit grafenler kenar yapısına göre düz ya da zigzag olarak ayrılırlar. Şerit grafenler spin bağımlı özellikleri ile dikkat çekerler. Yapılan deneyler ve kuramsal hesaplar, zigzag grafen şeritlerin kernar bölgelerinde yerelleşmiş elektronların zıt spin özelliğine sahip olduklarını göstermiştir. Fakat düz kenarlı grafit şeritlerde bu durum gözlenmemektedir. Zıt spin yapılarının her iki tarafta Fermi seviyesine yakın bulunmaları, şerit grafenleri potansiyel spin ayracı konumuna getirmektedir.
Kullanım alanları > Kimyasal düzenleme

Grafenin çözünebilir parçaları laboratuvar koşullarında grafite bazı kimyasal işlemler uygulanarak elde edilebilir. Öncelikle, mikrokristal yapıdaki grafite güçlü bir Sülfürik asit ve nitrik asit karışımı uygulanır. Ardından uygulanacak olan oksidasyon ve eksfolyasyon işlemleri ile uçlarına karboksil grupları bağlanmış grafen tabakaları elde edilir. Tiyonil klorür kullanılarak bu yapılar asit klorür gruplarına çevrilir. Sonrasında oktadesilamin ile bu yapılar da grafen amidlere çevrilir. Oluşan 5.3 Angstrom kalınlığındaki dairesel grafen katmanları tetrahidrofuran, tetraklorometan ve dikloroetan tarafından çözülebilir.
Kullanım alanları > Grafen optik modülatör

Grafenin Fermi seviyesi ayarlandığı zaman, optiksel soğurma özelliği de değişebilir. 2011 yılında Kaliforniya Berkeley Üniversite'sindeki araştırmacılar, ilk grafen tabanlı optiksel modülatörü bildirdiler. Herhangi bir sıcaklık kontrolcüsü olmaksızın 1,2 GHz seviyesinde çalışmaktadır ve bu modülatörün geniş bir bant aralığı (1.3 μm den 1.6 μm ye kadar) vardır.
Özellikler > Elektron taşıma

Elektronlar Fermi-Dirac istatistiğiyle betimlenen parçacıklardır ve katı hal fiziğinin sınırları içerisinde genellikle göreceli olmayan parçacıklar kategorisinde değerlendirilirler. Zira elektronun katı haldeki madde içerisindeki hızları ışık hızından oldukça düşüktür ve göreceli olmayan parçacık denklemi (Schrödinger denklemi) elektronların katılardaki davranışlarını oldukça iyi bir şeklide izah eder. Fakat grafen için durum oldukça farklıdır. Grafendeki elektronların hızları da ışık hızına göre oldukça küçüktür, ancak Schrödinger denklemi yerine ışık hızına sahip fermiyonları betimleyen Dirac denklemine uyarlar. Grafen elektronları için yazılan denklemle gerçekten göreceli parçacıklar için yazılan denklem arasındaki tek fark denklemdeki ışık hızının değeridir. Ayrıca grafendeki elektronların etkin kütleleri sıfırdır. Bu yüzden grafen elektronlarına kütlesiz Dirac fermiyonları da denmektedir.
Temel denklemdeki bu farklılık kuvantum taşınım probleminde kendini gösterir. Klein paradoksu olarak adlandırılan, olağandışı tünelleme olayı grafende gözlenmiştir.
Lothar de Maizière

Lothar de Maizière, Eylül 2011'de, Almanya
Lothar de Maizière (2 Mart 1940) Alman hukukçu ve Hıristiyan Demokrat politikacıdır 1990 yılında Doğu Almanya'nın demokratik olarak seçilmiş ilk hükûmetinin başkanı olarak görev yaptı ve Almanya'nın yeniden birleşmesinden önceki son aylarda bu görevi sürdürdü Daha sonra, birleşik Federal Almanya Cumhuriyeti'nin yeni hükûmetinde kısa bir süre bakan olarak görev yaptı
Almanya'nın yeniden birleşmesinden sonra, Şansölye Helmut Kohl'ün CDU hükûmetinde Özel İşler Bakanı olarak atandı, ta ki Doğu Almanya Stasi'si (Stasi adı: IM Czerni) için çalıştığına dair söylentilerin ortasında 17 Aralık 1990'daki istifasına kadar
Kartsha Harabeleri

| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Şenyurt, Tortum
Koordinatlar: 40°22′12″K 41°21′11″D﻿ / ﻿40.37000°K 41.35306°D﻿ / 40.37000; 41.35306

Kartsha Harabeleri (Gürcüce: ქარცხის ნაგებობა), Kisha Kalıntıları olarak da bilinir, tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı ve eski adı Kartsha olan Şenyurt köyünde eski yapı kalıntılarıdır.
Tarihçe

Harabelerin bulunduğu Şenyurt köyünün eski adı Kartsha (ქარცხა), Gürcüce bir yer adı olup gökçe çan çiçeğinin (Campanula tridentata) Gürcüce ismi olan "kartshvi" (ქარცხვი) kelimesinden türemiştir ve bu çiçeğin yetiştiği yeri ifade eder. Bu yer adı daha sonra Ermenicenin etkisiyle Kisha'ya dönüşmüştür. Kartsha Harabeleri, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Henüz tarihlendirilmemiş olan bu yapı kalıntıları o dönemden kalmış olmalıdır.
Kalıntılar

Kartsha Harabeleri köyün 8 km güneybatısında, yayla evlerinin yakınlarında, kayalık tepelerde yer alır. Çoğu taş yığını halinde günümüze ulaşmıştır. Bu yapılar orta irilikte kaba yontulmuş taşlarla harç kullanılmadan inşa edilmiştir. Söz konusu yapı kalıntılarının çevresinde terk edilmiş bir yerleşimin izleri ve seramik kırıkları tespit edilmiştir. Bu bölgede ayrıca bir kilisenin kalıntıları bulunmaktadır. Kilisede geriye güney duvarı ile batı ve doğu duvarlarının küçük bölümleri kalmıştır. Burada eskiden bir yerleşimin olduğu ve terk edildiği anlaşılmaktadır.
Dereköy, Kula

| Dereköy |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Manisa
Koordinatlar: 38°36′00″N 28°46′08″E﻿ / ﻿38.6°K 28.769°D﻿ / 38.6; 28.769
Ülke:  Türkiye
İl: Manisa
İlçe: Kula
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 462
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0482
İl plaka kodu: 45
Posta kodu: 45170
Resmî site 
Dereköy, Manisa ilinin Kula ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya

Manisa il merkezine 135 km, Kula ilçesine 16 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 
2000: 462    
1997: 378
Kuneytire (il)

| Kuneytire قنيطرة الخراب |
| --- | --- |
İl

Ülke: Suriye
Başkent: Kuneytire
İlçe sayısı: 2
Yüzölçümü
 • Toplam: 1.200 km²
Nüfus (2021)
 • Toplam: 105.124
 • Yoğunluk: 88/km²
Zaman dilimi: UTC+ 2.0 (Doğu Avrupa Saati)
 • Yaz (YSU): UTC+ 3.0 (Doğu Avrapa Yaz Zamanı)
ISO 3166 Kodu: SY-HO
Resmî Dil(ler): Arapça
Kuneytire (Arapça: قنيطرة الخراب), Suriye'nin güneybatısında bulunan, on dört ilden birisi. İlin başkenti Kuneytire kenti, Golan Tepeleri'ndeki bir vadide yer alır.
Bizans döneminden kalma yıkıntıların bulunduğu kent, 19. yüzyıla değin kervanlar için bir konaklama yeriydi. 20. yüzyılda bölgeye yerleşen Çerkeslerin kültürel merkezi haline geldi. Suriye'nin bağımsızlığını kazanmasından sonra bir Arap kenti kimliği kazandı. Altı Gün Savaşı sırasında İsrail birliklerinin eline geçti (10 Haziran 1967). Kuneytire kenti, Golan Tepeleri ve Havran bölgesinin batısını kapsayan bir bölge İsrail'in eline geçti. İşgalden sonra nüfusunun büyük çoğunluğu Suriye'nin öteki bölgelerine göç ettiğinden, tamamen terk edildi. 1970'lerin başlarında boş duran yapılar[İsrail tarafından yıkıldı. Günümüzde toplam 1.710 km2 yüzölçümüne sahip olan Kuneytire'nin yalnızca %40'ı (685 km2) Suriye'nin kontrolündedir. Nüfus; Suriye yönetimindeki kesim 69.000, İsrail yönetimindeki kesim; 38.900 (2006).

Fik
Lazkiye İli, 2 ilçeye ayrılmıştır: (mıntıka)
Kuneytire İlçesi
Fik İlçesi
Bu illerde 6 bucağa (nahiye) ayrılır.
SD Eibar

Sociedad Deportiva Eibar, S.A.D. ya da kısaca SD Eibar, Bask Bölgesi'ne bağlı Guipúzcoa ilinin bir şehri olan Eibar'da yer alan bir İspanyol futbol kulübüdür. 30 Kasım 1940 tarihinde kurulan kulüp, şu anda La Liga'da mücadele etmektedir. İç saha maçlarını 5,250 seyirci kapasiteli Estadio Municipal de Ipurua'da oynamaktadır.
Güncel kadro

Not: Uyruk bilgisi futbolcuların FIFA uygunluk kurallarınca oynayabileceği millî takımı gösterir. FIFA kuralları haricinde başkaca uyruğa da sahip olabilirler.
Başarıları

Segunda División: 2013-14
Segunda División B: 1987-88, 2006-07, 2010-11
Tercera División: 1950-51, 1952-53, 1961-62, 1962-63, 1966-67, 1981-82, 1985-86
La Liga'ya yükselme: 2013-14
Segunda División'a yükselme: 1987-88
Tercera División'a yükselme: 1949-50
Şeritli, Kula

| Şeritli |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Manisa
Koordinatlar: 38°31′59″N 28°41′02″E﻿ / ﻿38.533°K 28.684°D﻿ / 38.533; 28.684
Ülke:  Türkiye
İl: Manisa
İlçe: Kula
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 162
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0482
İl plaka kodu: 4545
Posta kodu: 45170
Şeritli, Manisa ilinin Kula ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya

Manisa il merkezine 124 km, Kula ilçesine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 
2000: 162    
1997: 138
5n 1k (gazetecilik terimi)

Başlığın diğer anlamları için 5N1K (TV programı)ve gazetecilik terimi sayfasına bakınız.
5N 1K, gazetecilikte bir haberin temel unsurlarını belirlemek için kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem, bir haberin eksiksiz ve doğru bir şekilde aktarılabilmesi için altı temel soruya yanıt aranmasını öngörür: Ne? Ne zaman? Nerede? Nasıl? Neden? Kim?
Tanım

5N 1K, haberciliğin temel sorularını kapsar. Bu yöntem, bir olayın tüm yönlerini açıklığa kavuşturarak okuyucuya detaylı bilgi sunmayı amaçlar. Her bir soru, haberin farklı bir boyutunu ele alır:
Ne? – Olay nedir? Haberin ana konusu nedir?
Ne zaman? – Olay ne zaman gerçekleşmiştir?
Nerede? – Olayın geçtiği yer neresidir?
Nasıl? – Olayın gerçekleşme şekli nasıldır?
Neden? – Olayın sebepleri nelerdir?
Kim? – Haberin aktörleri kimlerdir?
Bu sorular, sadece gazetecilikte değil, akademik araştırmalardan hukuk analizlerine kadar pek çok alanda kullanılmaktadır.
Tarihçe

5N 1K kuralı, gazeteciliğin modernleşme süreciyle birlikte popüler hale gelmiştir. Özellikle 20. yüzyıl başlarında, haberlerin daha sistematik ve tarafsız bir şekilde sunulması için bir standart olarak kabul edilmiştir. Joseph Pulitzer ve Walter Lippmann gibi gazetecilik öncüleri, bu yöntemin gazetecilik eğitiminde yaygınlaşmasını sağlamışlardır.
Kullanım Alanları

5N 1K kuralı, gazetecilik dışında farklı disiplinlerde de uygulanmaktadır. Örneğin:
Hukuk: Dava süreçlerinde olayların analizi.
Akademik yazım: Araştırma raporlarının yapılandırılması.
Pazarlama: Hedef kitlenin ihtiyaçlarını anlamaya yönelik stratejiler geliştirme.
Şehitlioğlu, Kula

| Şehitlioğlu |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Manisa
Koordinatlar: 38°39′00″N 28°45′22″E﻿ / ﻿38.65°K 28.756°D﻿ / 38.65; 28.756
Ülke:  Türkiye
İl: Manisa
İlçe: Kula
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 635
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0482
İl plaka kodu: 45
Posta kodu: 45170
Resmî site 
Şehitlioğlu, Manisa ilinin Kula ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya

Manisa il merkezine 139 km, Kula ilçesine 20 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 
2000: 635    
1997: 495
Abdul Wahab Al-Dailami

| Abdul Wahab Al-Dailami |
| --- | --- |
Doğum: 1938  Yemen
Ölüm: 26 Mayıs 2021
Meslek: Siyasetçi

Abdul Wahab Al-Dailami (Arapça: عبد الوهاب الديلمي; 1938 –  26 Mayıs 2021), Yemenli siyasetçi.
Yaşamı

Al-Dailami, 1938'de Dhamar, Yemen'de doğdu ve iki yaşındayken annesini kaybetti. Kuttab'da ilk eğitimini aldıktan sonra 1962'de Kuzey Yemen İç Savaşı'nın ortaya çıkmasıyla El-Ezher Üniversitesi'nde yüksek öğrenimine başlamadan önce Sana'ya taşındı. Eğitiminden sonra İmam Muhammed İbn Suud İslam Üniversitesi'nde çalıştı ve 1978'de Umm al-Qura Üniversitesi'nde yüksek lisans, 1984'te İmam Muhammed İbn Suud İslam Üniversitesi'nde doktora yaptı.
Al-Dailami, siyasi kariyerinde ise 1994-1997 yılları arasında Yemen Adalet Bakanı ve 1986-1993 yılları arasında Yemen Temsilciler Meclisi'nde delege olarak görev yaptı.
1994'teki Yemen İç Savaşı sırasında Yemen Demokratik Cumhuriyeti'nden gelen insanlara karşı düşmanlıkları teşvik eden fetvasıyla tanındı, ancak 26 Eylül gazetesi tarafından yayınlanan ilgili ses kaydında yer aldığını reddetti.
Özel yaşamı ve ölümü

Kız ve erkek çocuklardan oluşan on iki kişilik kalabalık bir aileye sahip olan Al-Dailami, 26 Mayıs 2021 tarihinde Türkiye'deki COVID-19 salgını sırasında İstanbul'da COVID-19 ile ilgili komplikasyonlardan hayatını kaybetti.
Inuwa Abdulkadir

| Inuwa Abdulkadir |
| --- | --- |
Doğum: 12 Ocak 1966  Nijerya
Ölüm: 6 Temmuz 2020
Meslek: Hukukçu, Siyasetçi

Inuwa Abdulkadir (12 Ocak 1966 - 6 Temmuz 2020), Nijeryalı hukukçu ve siyasetçi.
Yaşamı ve kariyeri

Abdulkadir 12 Ocak 1966'da Sokoto, Nijerya'da doğdu. Kuzey Batı Nijerya Tüm İlerlemeciler Kongresi Ulusal Başkan Yardımcısı olarak görev aldı. 2012-2013 yılları arasında Cumhurbaşkanı Goodluck Jonathan'ın kabinesinde Nijerya Federal Gençlik Gelişimi Bakanı olarak hazır bulundu.
Ölümü

Abdulkadir 6 Temmuz 2020'de doğum yeri Sokoto, Nijerya'da 54 yaşında COVID-19 nedeniyle öldü.
Nancy Roman

| Nancy Roman |
| --- | --- |
Nancy Grace Roman, 2015
Doğum: Nancy Grace Roman 16 Mayıs 1925(1925-05-16) Nashville, Tennessee, ABD
Ölüm: 25 Aralık 2018 (93 yaşında) Germantown, Maryland, ABD
Mezun olduğu okul(lar): Swarthmore College, Chicago Üniversitesi
Tanınma nedeni: Hubble Uzay Teleskobu'nun planlanması
Ödüller:  Bkz. liste Federal Woman's Award Exceptional Scientific Achievement Medal, NASA NASA Outstanding Scientific Leadership Award Fellow, American Astronautical Society William Randolph Lovelace II Award, American Astronautical Association Fellow of the American Association for the Advancement of Science Lifetime Achievement Award – Women in Aerospace  

Kariyeri
Dalları: Astronomi
Çalıştığı kurumlar: Yerkes Gözlemevi, Chicago Üniversitesi, NASA, ABD Deniz Araştırma Laboratuvarı
Tez: Ursa Major Moving Group (1949)
Doktoradanışmanı: William Wilson Morgan
Akademik danışmanları: W.W. Morgan, Peter van de Kamp
 

Nancy Grace Roman  (d. 16 Mayıs 1925 - ö. 26 Aralık 2018), Amerikalı gök bilimci.
NASA'nın ilk kadın yöneticilerinden birisidir. Hubble Uzay Teleskobu için yaptığı planlama çalışmalarıyla "Hubble'ın annesi" adıyla da bilinmektedir.
Nancy Roman kariyeri boyunca etkin kürsü konuşmacısı, eğitimci ve bilimde kadının rolü konusunda etkinliklerde bulunmuştur. NASA'da uzun süre çalışan Roman, bazı üniversitelerden fahri doktora almıştır. Ayrıca Asteroit kuşağında yer alan "Asteroit 2516" Nancy Roman'ın adını almıştır.
26 Aralık 2018'de 93 yaşında ölmüştür.