stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gautier le Chancelier

Gautier le Chancelier (Şansölye Gautier) aynı zamanda Galterius cancellarius olarak da bilinir, Fransız veya Norman haçlısı ve on ikinci yüzyılın yazarıdır.
Antakya Prensliği Şansölyesi olarak görev yapmış ve çoğunlukla Roger de Salerno'nun hükümdarlığı sırasında olmak üzere 1114-1122 yılları arasındaki prensliğin tarihi hakkında Bella Antiochena'yı ("Antakya'nın Savaşları" veya "Antakyalı Savaşları") yazmıştır. Roger'ın İlgazi Bey tarafından mağlup edildiği ve öldürüldüğü 1119'daki Ager Sanguinis Muharebesi'nde kesinlikle oradaydı ve Gautier muhtemelen kısa bir süreliğine Halep'te esaret altına alındı. Onun hakkında daha fazla bir şey bilinmiyor. Recueil des Historiens des Croisades'in başyazısının girişinde de belirtildiği gibi, onun menşe yeri bile belirsizdir. Bazı yazarlar onun Latincesindeki "galliliğine" dayanarak onun Fransız kökenli olduğunu iddia ederken diğerleri onun Salerno'lu Norman Roger'ın hizbinde yer aldığını ve bir tarih yazdığını öne sürüyor. Metnin kendisi hiçbir ipucu vermemektedir.
Bella Antiochena iki bölüm halinde yazılmıştır; ilki 1119'da Ager Sanguinis'ten önce, ikincisi muhtemelen 1122 civarında veya 1119'dan 1122'ye kadar aşamalar halinde yazılmıştır. Eser 1853'te Jacques Paul Migne'nin Patrologia Latina'sında, 1895'te Recueil des Historiens des Croisades'de ve 1896'da H. Hagenmeyer tarafından yayımlanmıştır. Gautier, 12. yüzyılın sonlarında tarihçi Surlu William tarafından kaynak olarak kullanılmıştır.
Konuyla ilgili yayınlar

Thomas S. Asbridge 'The Significance and Causes of the Battle of the Field of Blood', Journal of Medieval History, vol. 23.4 (1997), pp. 301–16.
Asbridge, T.S. & S.B. Edgington (translators), 1999. Walter the Chancellor's "The Antiochene Wars": A Translation and Commentary, (Ashgate) 1-84014-263-4
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb13761777s (data)  GND: 100943829  ISNI: 0000 0001 2275 9673  LCCN: no00010952  NLI: 987007281958905171  NTA: 243213816  RERO: 02-A000075939  SUDOC: 086831534  VIAF: 5114300   WorldCat (LCCN): no00-010952
Hançerli, Ergani

| Hançerli |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Diyarbakır
Koordinatlar: 38°08′44″N 39°51′44″E﻿ / ﻿38.1456°K 39.8622°D﻿ / 38.1456; 39.8622
Ülke:  Türkiye
İl: Diyarbakır
İlçe: Ergani
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 726
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0412
İl plaka kodu: 21
Posta kodu: 21950
Resmî site 
Hançerli, Diyarbakır ilinin Ergani ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya

Diyarbakır il merkezine 35 km, Ergani ilçesine 20 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2010: 900
2000: 726    
1997: 794
Hızlı ve Öfkeli 7

| --- | --- |
Furious 7 Fast & Furious 7

Yönetmen: James Wan
Yapımcı: Neal H. Moritz Vin Diesel Michael Fottrell
Yazar: Chris Morgan
Senarist: Chris Morgan
Oyuncular: Paul Walker Cody Walker Vin Diesel Dwayne Johnson Michelle Rodriguez Jordana Brewster Tyrese Gibson Ludacris Tony Jaa Kurt Russell Jason Statham
Müzik: Brian Tyler
Stüdyo: Original Film One Race Films Media Rights Capital China Film Group
Dağıtıcı: Universal Pictures
Türü: Aksiyon
Renk: Renkli
Çıkış tarih(ler)i: 3 Nisan 2015
Süre: 137 dk.
Ülke:  ABD
Dil: İngilizce
Bütçe: $ 190 milyon
Hasılat: $ 1,516,045,911
Önceki film: Hızlı ve Öfkeli 6
Devam filmi: Hızlı ve Öfkeli 8
Hızlı ve Öfkeli 7 (İngilizce: Furious 7), 2015 yılında vizyona giren Amerikan aksiyon filmi. Hızlı ve Öfkeli film serisinin yedinci bölümüdür. Filmin yazarı Chris Morgan'dır ve yönetmen koltuğunda James Wan vardır. Filmin yıldızları arasında ise Vin Diesel, Paul Walker, Dwayne Johnson, Michelle Rodriguez, Jordana Brewster, Tyrese Gibson, Ludacris, Kurt Russell ve Jason Statham yer almaktadır.
Konusu

Owen Shaw ve ekibinin yenilmesinden sonra, Dominic Toretto (Vin Diesel), Brian O'Conner  ve geri kalan ekip artık sahip olmak istedikleri normal hayata ve Amerika'ya geri dönebileceklerdir, fakat Owen'ın büyük kardeşi Deckard Shaw (Jason Statham), Dominic'i takip eder. Nedeni ise kardeşini yaraladıkları için intikam almaktır. Bu yüzden ekip tekrar tehlikeye girecektir. Ekip Han'ın ölümünü öğrendikten sonra, Deckard onları ilk bulmadan önce kendilerinden birini öldüren adamı bulmak için yola koyulurlar.
Oyuncular

Paul Walker (Brian O'Conner)
Vin Diesel (Dominic Toretto)
Dwayne Johnson  (Luke Hobbs)
Michelle Rodriguez (Letty Ortiz)
Jordana Brewster (Mia Toretto)
Tyrese Gibson (Roman Pearce)
Ludacris (Tej Parker)
Lucas Black (Sean Boswell)
Jason Statham (Deckard Shaw)
Nathalie Emmanuel (Ramsey)
Djimon Hounsou (Mose Jakande)
Tony Jaa (Kiet)
Ali Fazal (Safar)
Elsa Pataky (Elena Neves)
Yapım > Çekim

30 Kasım 2013'te, Şükran günü tatili için film çekimlerine bir süre ara verildiği sıra Brian O'Conner karakterini canlandıran Paul Walker bir araba kazasında öldü. Bir gün sonra, Universal, film çalışmalarının bir süreliğine gecikeceğini açıkladı. 4 Aralık 2013'te, Universal Pictures, yapımın sonraki duyuruya kadar beklemede olacağını duyurdu. Yönetmen James Wan filmin iptal edilmediğini onayladı. 22 Aralık 2013'te, Diesel Facebook sayfasında filmin çıkış tarihinin 10 Nisan 2015 tarihinde olacağını onayladı. 27 Şubat 2014'te, bir Hollywood Muhabiri 1 Nisan'da filmin geri kalan kısımların çekileceğini, oyuncuların ve ekibin çekimler için Atlanta'ya gittiklerini rapor etti.
Yapım > Walker'ın Karakterinin Tekrar Canlandırılması

6 Ocak 2014'te, yeni sahnelerin çekileceği bildirildi. Ancak, yazar Chris Morgan bu karakterin devam ettirilmesi için sunulan tüm fikirleri reddetmiştir. 21 Mart 2014'te, The Daily News, Stüdyo'nun CGI teknolojisi ile Paul'in yüzü ve sesini kullanarak onun vücuduna benzettiği dört farklı aktör kiraladığını açıkladı. 15 Nisan 2014'te, Walker'in yerine kardeşleri Caleb ve Cody'nin oynayacağı duyuruldu. Daha sonra Walker'in kardeşlerinden Cody Walker oynamıştır. Cody'nin yüzü bilgisayar programları ile ağabeyine benzetilmiştir ve böylece filmin son sahneleri de çekilmiştir.
Yapım > Müzik

Filmin müziklerini serinin üçüncü, dördüncü ve beşinci bölümlerinde de çalışan Brian Tyler yaptı. Filmin soundtrack albümü 17 Mart 2015'te Atlantic Records etiketiyle piyasaya çıktı.
| No>  | Başlık | Seslendirenler | Süre |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | "Ride Out"   | Kid Ink, Tyga, Wale, YG & Rich Homie Quan | 3:32 |
| 2. | "Off-Set"   | T.I. ve Young Thug | 3:13 |
| 3. | "How Bad Do You Want It (Oh Yeah)"   | Sevyn Streeter | 3:44 |
| 4. | "Get Low"   | Dillon Francis ve DJ Snake | 3:33 |
| 5. | "Go Hard or Go Home"   | Wiz Khalifa ve Iggy Azalea | 3:52 |
| 6. | "My Angel"   | Prince Royce | 3:10 |
| 7. | "See You Again"   | Wiz Khalifa ve Charlie Puth | 3:49 |
| 8. | "Payback"   | Juicy J, Kevin Gates, Future ve Sage the Gemini | 3:58 |
| 9. | "Blast Off"   | David Guetta ve Kaz James | 3:08 |
| 10. | "Six Days" (Remix) | DJ Shadow ve Mos Def | 3:52 |
| 11. | "Ay Vamos"   | J Balvin, French Montana ve Nicky Jam | 4:55 |
| 12. | "G.D.F.R." (Noodles Remix) (DJ Frank E, DJ Spinz, Lookas, Mike Caren, Andrew Cedar, Lucas Rego) | Flo Rida, Sage the Gemini ve Lookas | 4:24 |
| 13. | "Turn Down for What"   | DJ Snake ve Lil Jon | 3:34 |
| 14. | "Meneo"   | Fito Blanko | 3:44 |
| 15. | "I Will Return"   | Skylar Grey | 3:56 |
| 16. | "Whip" (bonus parça) | Famous to Most | 3:41 |
BluTV

| --- | --- |

Sahip: Doğan Holding (2015-2023) Warner Bros. Discovery (2023-günümüz)
Oluşturan: Aydın Doğan Yalçındağ
URL: blutv.com
Slogan: Türkiye'nin İnternet Televizyonu
Ticari?: Evet
Kayıt: Gerekli
Kullanılabilir dil(ler): Türkçe
Başlama tarihi: 2015
Bitiş tarihi: 15 Nisan 2025
BluTV, 2015 yılında Doğan Holding çatısı altında Aydın Doğan Yalçındağ tarafından kurulan ve daha sonra Warner Bros. Discovery tarafından satın alınan gerçek zamanlı veri akışı ve seç-izle aracılığıyla internet üzerinden hizmet veren bir medya sağlayıcısıdır. Bilgisayar, mobil cihazlar ve akıllı televizyonlar üzerinden erişilebilen uygulama, canlı televizyon yayınlarının yanı sıra film, dizi, spor, yaşam ve yetişkin türlerinde yerli ve yabancı içerikler sunmaktadır. 19 Ocak 2021 tarihinde Discovery BluTV'nin %35 hissesini satın aldı. 6 Aralık 2023 tarihinde Warner Bros-Discovery tarafından tamamen satın alındı.
BluTV 15 Nisan 2025 tarihinden itibaren Max platformuna dönüşerek hizmetine devam edecek.
BluTV orijinal içerikleri

BluTV'nin ilk orijinal internet dizisi, 2017 yılında yayımlanan Masum adlı yapımdır. BluTV'nin diğer orijinal yapımları şunlardır:
Sıfır Bir (2016-2019) (YouTube'dan geldi.)
Çalınmış Hayatlar (2017)
Masum (2017)
Sahipli (2017)
7 Yüz (2017)
140journos: Parayı Vuranlar (2018)
Boom by İbrahim Selim (2020-2021)
Bartu Ben (2018)
Yaşamayanlar (2018)
Dudullu Postası (2018)
Bozkır (2018- | Sezon arası)
Behzat Ç. (2019) (Star TV'den geldi.)
Aynen Aynen (2019- | Sezon arası) (YouTube'dan geldi.)
Pavyon (2019-)
Yarım Kalan Aşklar (2020)
Ankara Havası (2020)
Sokağın Çocukları (2020-2024)
Alef (2020-)
Altın Çocuk (2024-2025) (YouTube'dan geldi.)
Çıplak (2020- | Sezon arası)
Saygı (2020-2021 | Belirsiz)
Bonkis (2021-2022)
Yeşilçam (2021)
Doğu (2021-2023) (GAİN'e geçti.)
Hiç (2021)
Acans (2021)
Börü 2039 (2021- | Sezon arası)
İlk ve Son (2021- | Sezon arası)
Kıyma (2022- | Sezon arası)
Saklı (2021)
Şokopop Yeşilçam 101 (2021)
Düğün (2021)
Podacto Stüdyo (2021)
Şamanın Yolunda (2021)
Karsu'nun Odası (2021)
Dün Dündür (2021)
Bizden Olur mu? (2022)
Çekiç ve Gül: Bir Behzat Ç. Hikayesi (2022- | Sezon arası)
Yalnızım Mesut Bey! (2022-)
Oyun (2022- | Sezon arası)
40 (2022- )
Liderlik Sırları (2022)
İnsanlar İkiye Ayrılır (2022 - Sinema filmi)
Operasyon (2022)
Ben Bu Boşluğu Nasıl (2023)
Sen, Ben, O! (2023)
Deneme Çekimi (2023)
Prens (2023- | Sezon arası)
Magarsus (2023- | Yeni sezon - 6 Mart)
Mor Işıklar (Yakında)
BluTV orijinal içerikleri > Orijinal içerikleri

My Dead Ex (dizi)
Riverdale (2017-)
The Magicians
Killing Eve (2018-)
Euphoria (2019-)
MacGyver (2016-)
T@gged (dizi)
Confess (dizi)
Superstition
Light as a Feather (dizi)
Shadowhunters (2016-2019)
Game of Thrones (2011-2019)
Chernobyl (2019)
The Sopranos (1999-2007)
Sex and the City (1998-2004)
House of the Dragon (2022-)
Succession (2018-2023)
BluTV orijinal içerikleri > Sadece BluTV'de yayınlanan içerikler

The Last of Us (2023-)
The Handmaid's Tale (2017-)
Six Feet Under (2001-2005)
Normal People (2020-)
Gomorrah (2014-2021)
Efsane T (2020)
Çıplak (2020-)
Ramy (2019-)
BluTV Hissedarları

● Warner Bros - Discovery (%100)
Grönlandca

| Grönlandca |
| --- | --- |
Kalaallisut
Ana dili olanlar: Grönland, Danimarka
Etnisite: Grönlandlılar
Konuşan sayısı: 60,000  (2007)
Dil ailesi: Eskimo-Aleut  EskimoİnuitGrönlandca
Önceki formlar: Eski Grönlandca Orta GrönlandcaGrönlandca 
Diyalektler: Kalaallisut Tunumiit oraasiat Inuktun                 
Yazı sistemi: Latin Braille
Resmî durumu
Resmî dil:  Grönland
Tanınmış azınlık dili:  Danimarka
Denetleyen: Oqaasileriffik
Dil kodları
ISO 639-1: kl
ISO 639-2: kal
ISO 639-3: kal

Bu sayfa UFA fonetik Unicode semboller içerir. Doğru bir görüntüleme desteğiniz bulunmadığı takdirde, soru işaretleri, kutular veya diğer Unicode karakterleri görebilirsiniz. IPA sembolleri ile ilgili rehberi okumak için, bakınız Yardım:IPA.
Grönlandca, Grönland'daki 57.000 Grönland İnuiti tarafından konuşulan Eskimo-Aleut dilidir. Kanada'da konuşulan Doğu Kanada İnuitçesi gibi İnuit dilleriyle benzerlik gösterir.
En çok konuşulan Eskimo - Aleut dilidir.
Haziran 2009'da, Grönland hükûmeti Naalakkersuisut, sömürge dili Danca'nın rekabeti karşısında onu güçlendirmek için Grönland dilini özerk bölgenin tek resmi dili yaptı. Ana çeşit Kalaallisut veya Batı Grönlandca'dır. İkinci çeşit Tunumiit oraasiat veya Doğu Grönlandca'dır. Grönland, İnuktun veya Polar Eskimo'nun İnughuit (Thule Inuit) dili, yeni gelen ve İnuitçe'nin bir lehçesidir .
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4158219-6  NKC: ph562350
Peter Collinson (sinemacı)

| Peter Collinson |
| --- | --- |
Doğum: 1 Nisan 1936 İngiltere / Lincolnshire
Ölüm: 16 Ekim 1980 (44 yaşında) Los Angeles
Milliyet: İngiliz asıllı Amerikalı
Meslek: Film yönetmeni

Peter Collinson (1 Nisan 1936, Lincolnshire - 16 Ekim 1980, Los Angeles), İngiliz asıllı, Amerikalı yönetmen ve film yapımcısıdır. Oyuncu ve müzisyen bir aileden gelen Collinson kısa bir tiyatro deneyiminin ardında sinemaya atıldı. Tamamı Türkiye'de çekilen ve Tony Curtis, Charles Bronson gibi ünlü oyuncuların yanı sıra Fikret Hakan, Salih Güney ve birkaç Türk oyuncunun da yer aldığı Paralı Askerler filmiyle Türkiye'de ünlenmiştir.
Yaylak, Kulp

| Yaylak |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Diyarbakır
Koordinatlar: 38°34′59″N 41°02′57″E﻿ / ﻿38.58306°K 41.04917°D﻿ / 38.58306; 41.04917
Ülke:  Türkiye
İl: Diyarbakır
İlçe: Kulp
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): -
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0412
İl plaka kodu: 21
Posta kodu: 21920
Resmî site 
Yaylak, Diyarbakır ilinin Kulp ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin Kürtçe adı Eskar'dır.Eski bir Ermeni yerleşmesi olup günümüzde de izlerine rastlanan Ermenilere ait Kilise gibi kalıntılar vardır. Medler, Persler, Selçuklular gibi medeniyetlerin egemen olduğu bir yerleşim birimidir.Tarihi ve antika kalıntılar bulunmuştur.
Coğrafya

Diyarbakır il merkezine 150 km, Kulp ilçesine 22 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 0
2000: 0   
1997: 105
| g t Kulp mahalleleri |
| --- | --- |
Merkez Mahalleler:  Merkez Eski  Merkez Yeni  Tepecik  Turgut Özal  Yeşilköy 
Kırsal Mahalleler:  Ağaçkorur  Ağaçlı  Ağıllı  Akbulak  Akçesir  Akdoruk  Alaca  Argün  Aygün  Ayhan  Bağcılar  Baloğlu  Barın  Başbuğ  Bayır  Çağlayan  Çukurca  Demirli  Dolun  Düzce  Elmalı  Güleç  Güllük  Hamzalı  İnkaya  İslamköy  Kamışlı  Karaağaç  Karabulak  Karaorman  Karpuzlu  Kayacık  Kayahan  Kaynak  Koçkar  Konuklu  Kurudere  Narlıca  Özbek  Salkımlı  Saltuk  Taşköprü  Temran  Tuzla  Uygur  Uzunova  Üçkuyu  Ünal  Yakıt  Yayık  Yaylak  Yuvacık  Zeyrek 
1 2  "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024. Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
Güçlü bireycilik

Bireycilikten türetilen güçlü bireycilik, bireyin kendine güvendiğini ve dışarıdan, genellikle devlet veya hükûmet yardımlarından bağımsız bir şekilde olduğunu gösteren bir terimdir. Terim sıklıkla laissez-faire taraftarları kavramıyla ilişkilendirilse de, aslında Amerika Birleşik Devletleri başkanı Herbert C. Hoover tarafından türetilmiştir.
Federal Seçim Komisyonu

| --- | --- |



Genel bilgiler
Kuruluş tarihi: 15 Ekim 1974 (50 yıl önce) (1974-10-15)
Bağlılığı:  Birleşik Devletler
Adres: 1050 First St NE, DC, ABD
Personel sayısı: 300+
Yıllık bütçe: 80,9 milyon ABD doları (2024)
Yönetici(ler): Ellen Weintraub, Başkan James E. Trainor III, Başkan Yardımcısı
Web sitesi: www.fec.gov
Federal Seçim Komisyonu (İngilizce: Federal Election Commission), kısaca FEC, Amerika Birleşik Devletleri'nin seçim finansmanı yasalarını uygulayan ve federal seçimleri denetleyen, ABD federal hükûmetinin bağımsız bir kurumudur. 1974 yılında, Federal Seçim Kampanyası Yasası (Federal Election Campaign Act) üzerindeki değişikliklerle kurulan komisyon, görevlerini "kampanya finansmanı bilgilerini açıklamak, bağışlara yönelik sınırları ve yasakları uygulamak ve Başkanlık seçimlerinin kamu fonlamasını denetlemek" olarak tanımlar. Komisyon, başkan tarafından aday gösterilen ve Senato tarafından onaylanan altı üye tarafından yönetilmektedir.
Komisyon, Ağustos 2019'un sonlarından Aralık 2020'ye kadar - Mayıs 2020'den Temmuz 2020'ye kadar olan dönem dışında - yetersiz çoğunluktan dolayı faaliyet gösterememiştir. Çoğunluk olmadığında komisyon, şikayetler üzerinde oy kullanamamakta ya da tavsiye kararları verememektedir. 19 Mayıs 2020 itibarıyla, ajansın yaptırım gündeminde 350 bekleyen konu ve 227 işlem bekleyen madde bulunuyordu. Aralık 2020'de, bir çoğunluğu yeniden sağlamak amacıyla üç üye atanmış ancak Cumhuriyetçi Parti ve Demokrat Partiden eşit sayıda üye bulunması ve dengeleyici oy eksikliği nedeniyle bazı tartışmalı soruşturmaların yürütülmemesine yol açan anlaşmazlıklar yaşanmıştır.
Brezilya devlet başkanı

| Brezilya Federal Cumhuriyeti Devlet Başkanı Presidente da República Federativa do Brasil |
| --- | --- |
Brezilya Arması
Brezilya Devlet Başkanlığı Forsu
Görevdeki Luiz Inácio Lula da Silva 1 Ocak 2023 tarihinden beri
Brezilya Federal Hükümeti Brezilya Devlet Başkanlığı
Resmî ikamet: Palácio da Alvorada, Brasília, Brezilya
Görev süresi: 4 yıl (art arda bir kez yenilenebilir)
Oluşum: 26 Şubat 1891
Açılışı yapan: Deodoro da Fonseca
Websitesi: www.planalto.gov.br
Brezilya devlet başkanı veya resmî adıyla Brezilya Federal Cumhuriyeti Devlet Başkanı (Portekizce: Presidente da República Federativa do Brasil), Brezilya'nın devlet ve hükûmet başkanıdır. Devlet başkanı, aynı zamanda federal hükûmetin yürütme kolunun başı ve Brezilya Silahlı Kuvvetleri'nin başkomutanıdır. Devlet başkanlığı sistemi 1889'da İmparator II. Pedro'ya karşı düzenlenen askerî darbe sonucunda kuruldu. O zamandan beri, Brezilya'nın altı anayasası, üç diktatörlük ve üç demokratik dönemi var olmuştur. Brezilya Anayasası, çeşitli anayasal değişikliklerle birlikte, devlet başkanı ve görev süresinin ve seçim yönteminin gereklerini, yetkilerini ve sorumluluklarını belirlemektedir.
Günümüzdeki devlet başkanı 1 Ocak 2023 tarihinden itibaren Luiz Inácio Lula da Silva'dur.
Şirvanşahlar Devleti

Şirvanşahlar Devleti (Azerice: Şirvanşahlar Dövləti) (Arapça/Farsça: شروانشاه) — 861-1538 yılları arasında Güneydoğu Kafkasya'da, ağırlıklı olarak günümüz Azerbaycan Cumhuriyeti'de ve kısmen de günümüz Dağıstan topraklarında var olmuş ve sonradan Azerbaycanlılaşmış bir devlettir. Devletin sınırları doğuda Derbent'ten, Kür Nehri'nin Hazar Denizi'ne döküldüğü noktaya kadar uzanarak, Şirvan tarihi bölgesi ile bazen batıda Gence şehrine kadar ulaşmış, ayrıca farklı dönemlerde Şeki, Karabağ ve Beylegan'ı da kapsamıştır. Başkenti Şamahı ve Bakü olmuştur.
Şirvanşahlar Devleti'nin kurucusu Heysem bin Halit (I. Heysem), son hükümdarı ise Şahruh bin Ferruh Yesar olarak kabul edilir. Şirvanşahlar Devleti'nin varlığı, Safevi hükümdarı I. Tahmasb’ın Şirvan'a düzenlediği seferler sonucunda sona ermiştir.
Şirvanşahlar Devleti yaklaşık 7 asır boyunca var olmuş ve bu süre zarfında devletin kurucusu kabul edilen Heysem bin Halit'in soyundan gelen şahlar, Şirvanşahlar hanedanı bu devleti yönetmiştir. Bazı tarihçiler, Şirvanşahlar hanedanının hakimiyet dönemini üç evreye — Mezyediler, Kesraniler ve Derbendiler dönemi olarak ayırırlar ve Mezyedilerin Arap kökenlerini koruyabildiklerini, Kesranilerin ise kendilerini daha çok Sasani şahlarının soyundan sayarak İran kültürüne yöneldiklerini düşünürler. Derbendiler ise geleneksel "Şirvanşah" unvanının yanı sıra "Han" ve "Hakan" unvanlarını da taşımış ve Türk kültürünün etkisi altında kalmıştır.
Şirvanşahların zamanında Azerbaycan kültürü zenginleşmiş, gelişmiştir. Azerbaycan edebiyatının Ebülula Gencevi, Nizâmî-i Gencevî, Hakani Şirvani, Neimi, Nesîmî, Seyid Yahya Baküvi gibi klasik isimleri yaşamış ve eserler vermiştir. Şirvanşahlardan günümüze Şirvanşahlar Sarayı, Bibiheybet Camii, Bakü Kalesi, Pirsaatçay Hanegahı gibi birçok değerli tarihi ve mimari eser kalmıştır. Şirvanşah Ebu Tahir, devletin sınırlarını güneyde Kür Nehri'ne, kuzeyde ise Derbent'e kadar genişletmiştir. 918 yılında eski Şamahı'yı yeniden inşa ettirerek başkenti bu şehre taşımıştır.
Tarihi Coğrafyası

Antik yazarlar yazılarında Şirvan adını anmazlar. Bu ad yalnızca Sasani döneminden itibaren bilinmektedir. Şirvan, bir eyalet olarak 6. yüzyılın ilk yarısında Sasaniler tarafından Şabran ve Gilgil nehirleri arasında oluşturulmuştur. Sasani hükümdarı I. Hüsrev, kuzey sınırlarını korumak için sınır boyunca yer alan farklı eyaletlere akrabalarını yönetici olarak atamıştır. Şah unvanı verilen bu yöneticiler arasında Şirvanşahlar da bulunmaktadır. Bu eyaletlerin listesi muhtemelen Sasani döneminde Kafkas Albanyası'nın idari olarak merzbanlıklara bölündüğü dönemden kalmıştır. Arapların döneminde ve sonrasında bu eyaletler Şirvan devletinin bir parçası haline gelmiştir. El-Belazuri, Şirvanşah adını Hüsrev Enuşirvan'ın Doğu Kafkasya'ya atadığı küçük krallar arasında anmaktadır. İbn Hurdazbeh, ilk Sasani şahı I. Erdeşir'in (224–241 yılları) vilayet yöneticilerine verdiği şiriyanşah (şiranın bir versiyonu) unvanından bahseder.
Şirvan ülkesinin adı geçen en eski kaynakta Şirvan'ın coğrafi konumu verilmiştir:
"Kafkas Dağları iki sıraya ayrılır: biri Şirvan ülkesine ve Hsrvana'ya doğru, Horsvemad'a kadar düz bir hat boyunca uzanır. İkinci sıra ise kuzeye, Atil Nehri'ne doğru akan Zerm Nehri'nin kaynağıdır. Bu sıra sonra kuzeye doğru yönelir... Elgminon Bataklığı'na ve denizin içine kadar uzanan ve Abzud Kubad olarak adlandırılan uzun set onun devamıdır. Bu denizin kuzey tarafında masagetler yaşamaktadır. Vardan Ovası'nda Kafkas sıra dağlarının ulaştığı ve Demirkapı Derbent Duvarı'nın uzandığı Hazar Denizi'ne kadar denizin içinde büyük bir kale inşa edilmiştir. Kuzey tarafında (Derbent'den) denize yakın yerde Hun memleketi bulunur."
Bu lokasyon tanımına göre, 7. yüzyılın başlarında Şirvan vilayetinin toprakları Derbent'den Kafkas sıra dağları boyunca Horsvemad'a, yani Hursan Kalesi'ne, Hurs kabilesinin ülkesi (günümüz Hızı rayonu) sınırlarına ve muhtemelen Abşeron da dahil olmak üzere Kür Nehri'nin delta ve ağzına kadar uzanmaktaydı. "Elgminon bataklığı ve denize kadar" ifadeleri muhtemelen Kür Nehri'nin geniş bataklık ve kamışlıkla kaplı deltası ve ağzına işaret eder.
Azerbaycan'ın Arap Halifeliği'nin bir parçası olduğu dönemde (8-9. yüzyıllar) Şirvan'ın sınırları kuzeyde Kafkas Dağları'nın güneydoğu etekleri, güneybatıda onu Arran ve Muğan'dan ayıran Kür Nehri, kuzeybatıda ise Kanık Nehri'ne kadar uzanıyordu. 14. yüzyılın ilk yarısında (1340) Hamdullah el-Müstevfî yazıyordu: "Şirvan ülkesi Kür sahillerinden Derbent'e (Bab el-Ebvab) kadar uzanır."
Nüfusu

Şirvan, eski zamanlardan beri çeşitli yerli ve göçmen kabileler tarafından yerleşim görmüştür. Bunu yazılı kaynakların yanı sıra arkeolojik ve toponimik materyaller de kanıtlamaktadır. 5. yüzyıl yazarı Faustus Buzand, 4. yüzyılın ilk yarısındaki olaylardan bahsederken, Maskut hükümdarı Sanesan'ın "çeşitli göçebe kabilelerden" oluşan ordusundaki Hunlar, Tavsparlar, Heçmataklar, İjmaklar, Balasaçiler ve diğerlerinin adlarını anmaktadır. 7. yüzyılın başlarına ait anonim bir kaynakta Güney Dağıstan, Şirvan ve Hazar Denizi'nin batı kıyılarında yerleşmiş kabileler listelenir.
Orta Çağ yazarları, miladın başlangıcından itibaren Şirvan'a Türk dilli Hunlar, Sabirler ve Hazarların akınlarından bahsederler. Göçebelerin baskınlarından korunmak amacıyla Sasani hükümdarları I. Kubad ve I. Hüsrev Anuşirvan, Şirvan'a Lahican, Taberistan, Gilan ve diğer eyaletlerden İran dilli kabileleri göç ettirmişti. Türk dilli kabilelerin Şirvan'a akını 6. yüzyılda özellikle güçlenmişti. O dönemde Kafkasya'daki en güçlü kabile birliği, Dağıstan bölgesinde yaşayan Sabirler'e aitti. Onlar Şirvan ve Arran'ı ele geçirip eski yerleşim yerleri olan Derbent-Gebele bölgesine yayıldılar. Yaklaşık 1. yüzyılda orada yaşayan Sabirler'in bir kısmı yerli halkla kaynaşıp yerleşik hayata geçti. Kuzey Kafkasya'da yaşayan Türk kabile ittifakını mağlup eden I. Hüsrev Anuşirvan, esir alınan 3 bin askeri lideri ve 50 bin Türk savaşçısını Aran ve Şirvan'da yerleştirdi. Türk dilli kabilelerin Şirvan'da yerleşme süreci yoğun bir şekilde devam etti. 7. yüzyılda Arap komutanı Mervan bin Muhammed, esir aldığı 40 bin Hazar'ı Samur ve Şabran arasındaki bölgeye yerleştirdi.
Nüfusu > Dil

Şirvanşahlar Devleti'nde iki resmi dil vardı: Arapça ve Pehlevi dili. Arapça daha çok ilahiyat ve bilimsel çalışmalarda kullanılırdı. Pehlevi dili ise şiirlerde, edebiyatta ve halk arasında konuşulurdu. Günümüz Tat dili, Pehlevi dilinin Şirvan lehçesinin bir kalıntısıdır.