stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Demirciler, Tortum
Tarihçe

Demirciler'in Türkçe kaynaklardaki eski adı Egerek veya Ekrek'tir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Egerek / Ekrek (اكرك) olarak geçer. Egerek veya Ekrek adının Gürcüce Agaraki'den (აგარაკი) değişime uğradığı tahmin edilmektedir. Agaraki ise Eski Gürcücede tarla, köy anlamına gelir.
Ekrek veya Egerek köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen ve tamamen yıkılmış olan kilise de buranın eski bir yerleşim olduğuna işaret etmektedir.
Egerek köyü 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Egerek Oltu sancağının Anzav nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, 41'i Hristiyan ve 7'si Müslüman olmak üzere 48 haneden oluşuyordu. Köydeki varlığı bilinen ve tamamen yıkılmış olan kilise bu dönemden kalmış olmalıdır. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Ekrek 30 haneden oluşuyordu ve köyde 75 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 150 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Ekrek köyü 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 376 kişiden oluşuyordu Ekrek "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Demirciler olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Demirciler köyünde 589 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 143 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 66 km, Tortum ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeyinde olup, D.950 numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna, Ekrekkapı'da 4,3 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 234
2021: 258
2020: 308
2019: 286
2018: 250
2017: 229
2016: 246
2015: 252
2014: 285
2013: 285
2012: 280
2011: 291
2010: 234
2009: 197
2008: 308
2007: 341
2000: 419
1990: 570
1985: 633
1965: 589
İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı

İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı (Çince: 後突厥/后突厥, pinyin: Hou Tūjué veya 突厥第二汗國; 681 - 744), Çin egemenliğine giren Göktürkler (Doğu Göktürk Kağanlığı) Kutluk Kağan zamanında yeniden bağımsızlığına kavuştu. Bu yüzden bu devlete "Kutluk Devleti" de denir.
Göktürklerin yeniden bağımsızlığı

Orhun Yazıtları'nda geçen bir diğer önemli mesajlar da bağımsızlık üzerinedir. Bilindiği üzere; I.Köktürk Kağanlığı'nın egemenliğine Çin son vermiş ve Köktürkler, Çin egemenliği altına girerek bağımsızlığını kaybetmiştir. Bu hadiseden sonra Türkler, bağımsızlık mücadelesine girişmiş ve bu mücadelelerinin sonucunda bağımsızlıklarını kazanıp II. Köktürk Kağanlığı'nı kurmuşlardır.
Göktürklerin yeniden bağımsızlığı > Kutluğ İlteriş Kağan dönemi

Elli yıllık bir esaretin ardından 680 yılında Aşina soyundan gelen Kutluk, akıl hocası Bilge Tonyukuk ile birlikte Çin'e isyan etti. Kutlug az zamanda Ötüken başkent olmak[kaynak belirtilmeli] üzere kağanlığı örgütledi. Bu yüzden İl'i (devleti) derleyip toparlayan anlamına gelen İl Teriş unvanı verildi. Kardeşi Kapgan'ı şad ilan etti ve veziri Tonyukuk'u diplomasi ve ordu işlerinin başına geçirdi.
Göktürklerin yeniden bağımsızlığı > Kapgan Kağan dönemi

Çin kaynaklarında Kutluk'un ölümünden sonra tahtı zorla ele geçirdiği kaydedilse de, bu durum tartışmalıdır. Bu dönemde Kutluk Devleti güçlendi. Kapgan Kağan'ın siyaseti;
Çin'i baskı altında tutmak.[kaynak belirtilmeli]
Çin hakimiyetinde bulunan Göktürk topraklarını geri almak.
Orta Asya'daki tüm Türk boylarını bir çatı altında toplamak.[kaynak belirtilmeli].
Göktürklerin yeniden bağımsızlığı > Bilge Kağan dönemi

Kapgan Kağan'dan sonra Bilge Kağan geçti. Kutluk Devleti en parlak dönemini yaşadı. Kardeşi Kültigin ile taht kavgasına girişmedi; beraber devleti yönettiler. En büyük yardımcıları Tonyukuk idi. Çin ile ticarî ilişki geliştirildi. Batı Türkistan'daki Türk boyları tamamen bağlandı. 725 yılında devletin bel kemiği olan Tonyukuk öldü. 731'de Kültigin, 734 yılında da Bilge Kağan öldü.
Daha sonra tahta çıkan kağanlar atalarının kurduğu devleti iyi yönetme becerisi gösteremediler. Karluk, Basmil ve (Onogurlar- Oğuzlar:Uygurlar)’ın çıkardığı isyanı bastıramadılar. 745 yılında Ötüken ve çevresini Uygurlar ele geçirerek Türklerin ve Orta Asya'nın yeni temsilcisi oldular. Türgişler de Batı Türkistan'ı yönettiler.
Göktürklerin yeniden bağımsızlığı > Orhun Yazıtları

Ana madde: Orhun Yazıtları
Bilge Kağan Orta Asya Türk boylarına şöyle sesleniyor:
“Ey Türk budunu. Üstte gök yıkılmaz, altta yer delinmezse devletini, töreni kim bozabilir?”
II. Göktürk Kağanları

Kutluk Kağan (680-691)
Kapgan Kağan (691-716)
İnel Kağan (716)
Bilge Kağan (716-734)
Yollyg-Tegin Izhan-Kağan (734-39)
Bilge Kutluk Tengri-Kağan (739-41)
Siuan Kağan (741)
Il-Itmysh Bilge-Kağan (741-42)
Ozmyş (Ozmış) Kağan  (742-43)
Bomei-Tegin Kağan (743-45)
Taşbaşı, Tortum

| Taşbaşı |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
TaşbaşıTaşbaşı'nın Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 40°15′41″N 41°31′10″E﻿ / ﻿40.2615°K 41.5194°D﻿ / 40.2615; 41.5194
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Tortum
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2044 m
Nüfus (2022): 141
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25430
Taşbaşı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe

Taşbaşı'nın eski adı Kazarenisi'dir. Nitekim bu yer adı 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Kazraenis / Kazarenes olarak geçer. Bir görüşe göre Kazarenisi (კაზარენისი) Tazarenisi'den (ტაძარენისი) değişime uğramış olabilir. Bu yer adı geç dönemde Türkçede Kazaris'e (قزەریس) dönüşmüştür.
Kazarenisi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyün 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde eskiye ait sadece koç şeklinde bir mezar taşı tespit edilmiştir.
Kazarenisi, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Tortum sancağı içinde Lisgavi nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu, tamamı Hristiyan olan 43 haneden oluşuyordu. Osmanlı döneminde köyün nüfus azalmış, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre 17 haneye düşmüştü. Bu sırada köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlıydı. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 50 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Kazarenisi köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 100 kişiden oluştuğu söylenebilir.
Kazarenisi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kazaris (قزەریس) adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 243 kişiden oluşuyordu. Kazarenisi veya Kazaris Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Taşbaşı olarak değiştirilmiştir. Nitekim 1955 genel nüfus sayımında köyün adı Taşbaşı olarak geçer. Taşbaşı köyünün nüfusu 1965 yılında 320 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 117 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 45 km, Tortum ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un güneybatısında olup, D.950 numaralı Artvin-Erzurum (Tortum-Yakutiye) devlet yoluna  3 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 141
2021: 162
2020: 198
2019: 144
2018: 147
2017: 129
2016: 137
2015: 135
2014: 147
2013: 138
2012: 132
2011: 126
2010: 121
2009: 136
2008: 152
2007: 120
2000: 115
1990: 162
1985: 202
1965: 320
Çatak, Tekman

| Çatak |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
ÇatakÇatak'ın Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°41′20″N 41°42′04″E﻿ / ﻿39.689°K 41.701°D﻿ / 39.689; 41.701
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Tekman
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2044 m
Nüfus (2022): 152
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25560
Çatak, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe

Mahalle, 1901 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tekman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 111 km, Tekman ilçe merkezine 33 km uzaklıktadır. Mahalle, Tekman'ın kuzeydoğusunda olup, 25.26 numaralı Tekman-Hınıs il yoluna, Yeşilören Mahallesi üzerinden, 16 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 152
2021: 149
2020: 154
2019: 139
2018: 152
2017: 153
2016: 163
2015: 156
2014: 159
2013: 182
2012: 184
2011: 211
2010: 228
2009: 212
2008: 226
2007: 199
2000: 297
1990: 448
1985: 445
1965: 284
Şihâbüddin Ahmed el-Karafî

Şihâbüddin Ahmed El-Karafi (1228-1285), Maliki fıkıh ve tefsir bilgini. Berberi kökenlidir ve Mısır'da Eyyubiler ve Memlûk Sultanlığı zamanında yaşamıştır.
Tam adı 'Ahmed bin Ebi'l Alâ İdris bin Abdürrahman bin Abdullah İbni Yelin' olup künyesi Ebu'l-Abbâs'dır. İslam bilim dünyasında daha çok memleketi Karaf'a nispetle 'Karafî' ismiyle meşhur olmuştur.
Aslen Berberi olan bilgin, Berberiler'i oluşturan 'Zanāta' ve 'Masmuda gibi üç büyük boylarınderi kökenan bir diğeri olan Ṣanhāǧa, (veya Ṣinhāǧa) soyuna mensup olup, 1228 yılında Selahaddin Eyyubi'nin kardeşinin oğlu Eyyubiler sultanı al-Malik (الكامل محمد الملك‎, al-Kāmil Muḥammad al-Malik) zamanında kuzey Mısır'ın Bahnasa havalisinde doğduğu tahmin edilir.
el-Karâfi Memlûk Sultanı Seyfeddin Kalavun (al-Manṣūr Saif ad-Dīn Qalāwūn al-Alfī aṣ-Ṣāliḥī veya Qala'un)'un hüküm sürdüğü sırada 1285 yılında da ölmüştür.
Eserleri

uṣūl al-fiqh,
Al-dhakhirah,
Al-furuq,
Nafais al usul ve
Kitab al-ihkam fi tamyiz al-fatawa an al-ahkam wa tasarrufat al-qadi wa'l-imam
Yazılar

Aydın M. Sayılı, "Al Qarafi and His Explanation of the Rainbow," Isis, Vol. 32 (Jul. 1940): 16-26.
Sherman A. Jackson, Islamic Law and the State: The Constitutional Jurisprudence of Shihāb al-Dīn al-Qarāfī, Leiden: Brill, 1996.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb155912440 (data)  ISNI: 0000 0000 7850 3039  LCCN: n85226325  NLI: 987007275707905171  NTA: 074881167  SELIBR: 215025  SUDOC: 178607851  TDVİA: karafi-sehabeddin  VIAF: 90041325   WorldCat (LCCN): n85-226325
Çayırdağı, Tekman

| Çayırdağı |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
ÇayırdağıÇayırdağı'nın Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°29′35″N 41°29′53″E﻿ / ﻿39.493°K 41.498°D﻿ / 39.493; 41.498
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Tekman
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2096 m
Nüfus (2022): 54
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25560
Çayırdağı, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Alimor olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tekman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 102 km, Tekman ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır. Mahalle, Tekman'ın güneyinde olup, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 54
2021: 65
2020: 64
2019: 66
2018: 64
2017: 43
2016: 36
2015: 42
2014: 38
2013: 24
2012: 30
2011: 31
2010: 22
2009: 13
2008: 18
2007: 11
2000: 16
1990: 77
1985: 66
1965: 172
Ballıtaş

| Ballıtaş |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
BallıtaşBallıtaş'ın Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 40°01′19″N 40°43′41″E﻿ / ﻿40.0219°K 40.7281°D﻿ / 40.0219; 40.7281
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Aşkale
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2044 m
Nüfus (2021): 166
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25502
Ballıtaş, Erzurum ilinin Aşkale ilçesine bağlı bir dış mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı, 1522 yılı kayıtlarında Karur-viran, 1902 yılı kayıtlarında Karvor olup, Ermenicede "karvor/karor" sözcükleri "taşlı" anlamına gelmektedir. Mahallenin eski adı 1916 yılı kayıtlarında Karûr ya da Karor olarak geçmektedir. Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aşkale Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 67 km, Aşkale ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır. Mahalle, Aşkale'nin kuzeyinde olup, Karahasan Mahallesi üzerinden, 14,3 km.'lik bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 166
2020: 170
2019: 166
2018: 156
2017: 155
2016: 168
2015: 182
2014: 187
2013: 209
2012: 212
2011: 223
2010: 230
2009: 246
2008: 270
2007: 296
2000: 323
1990: 539
1985: 628
1965: 568
İncesu, Tekman

| İncesu |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
İncesuİncesu'nun Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°42′29″N 41°33′18″E﻿ / ﻿39.708°K 41.555°D﻿ / 39.708; 41.555
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Tekman
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2070 m
Nüfus (2022): 161
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25560
İncesu, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe

Mahalle, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tekman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 78 km, Tekman ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır. Mahalle, Tekman'ın kuzeydoğusunda olup, 25.26 numaralı Erzurum-Tekman il yoluna, Deliler Mahallesi üzerinden, 7 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 161
2021: 180
2020: 191
2019: 199
2018: 218
2017: 218
2016: 241
2015: 260
2014: 257
2013: 262
2012: 270
2011: 286
2010: 274
2009: 285
2008: 300
2007: 347
2000: 374
1990: 459
1985: 380
1965: 272
Çiftlik, Aşkale

| Çiftlik |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
ÇiftlikÇiftlik'in Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°47′10″N 40°38′35″E﻿ / ﻿39.786°K 40.643°D﻿ / 39.786; 40.643
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Aşkale
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1751 m
Nüfus (2021): 403
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25502
Çiftlik, Erzurum ilinin Aşkale ilçesine bağlı bir dış mahalledir.
Tarihçe

Mahalle, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 20 köyün bağlı olduğu eski bir bucak merkeziydi. Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aşkale Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 78 km, Aşkale ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Mahalle, Aşkale'nin güneybatısında olup, D.100/ numaralı Erzincan-Erzurum (Tercan-Aşkale) devlet/uluslararası yoluna, Yeniköy Halitpaşa üzerinden, 23,5 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 403
2020: 402
2019: 432
2018: 494
2017: 427
2016: 455
2015: 500
2014: 553
2013: 592
2012: 592
2011: 613
2010: 650
2009: 647
2008: 667
2007: 688
2000: 655
1990: 946
1985: 985
1965: 766
Erence, Tekman

| Erence |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
ErenceErence'nin Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°37′34″N 41°27′11″E﻿ / ﻿39.626°K 41.453°D﻿ / 39.626; 41.453
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Tekman
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2044 m
Nüfus (2022): 292
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25560
Erence, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Harabehallo olarak geçmektedir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tekman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 84 km, Tekman ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. Mahalle, Tekman'ın güneybatısında olup, 25.27 numaralı Tekman-Çat il yolu kenarındadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 292
2021: 311
2020: 337
2019: 342
2018: 317
2017: 313
2016: 319
2015: 320
2014: 323
2013: 361
2012: 352
2011: 376
2010: 376
2009: 364
2008: 361
2007: 337
2000: 341
1990: 418
1985: 413
1965: 236
Arkeoloji müzesi

Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenen Hitit Güneş Kursu
Arkeoloji müzesi, arkeolojik yöntemlerle ortaya çıkarılan tarihî yapıtların sergilendiği müze türü. Arkeoloji müzelerinde sergilenen eşya çoğunluklar kap, çömlek, testi gibi pişmiş toprak malzemeler, tunç ve çeşitli madenlerden elde edilen eşyadan oluşmaktadır.
Tarihçe

Belirli bir estetik değer taşıyan tarihî eserlerin toplanarak bir yerde sergilenmesi fikri Antik Yunan'a kadar dayanır. Bu dönemde insanlar, keşfettikleri eserleri tapınaklara yerleştirerek tarihin ilk müzecilik hareketini başlatmışlardır. İlk başlarda özel mülklerde korunan eserler, zamanla tiyatrolara ve saraylara yerleştirilerek daha geniş kitlelere teşhir edilmiştir. Bu bilinçli toplama eylemi, Roma İmparatorluğu devrinde devlet adamları ve soylular tarafından devam ettirilmiş; Orta Çağ'da ise bu misyonu kiliseler üstlenmiştir. Modern anlamda müzecilik fikrinin gelişmesi ve kurumsallaşmasına kadar geçen süreçte her ne kadar bu eserler için ayrı bir müze binası oluşturulmamışsa da özellikle manastır ve kiliselerin zengin koleksiyonlara sahip olduğu bilinmektedir. Rönesans ile birlikte artık sadece bu eserleri sergilemek için inşa edilen yapılar ortaya çıkmaya başlar. Çoğunlukla küçük stüdyo tarzında olan bu mekanlar, ilerleyen yıllarda sirkülasyonun ve güvenliğin daha rahat sağlanabilmesi adına daha büyük boyutlu galerilere evrilmiştir. Galeriler, özel yerleşim planının uygulandığı ve eserin algılanabilmesi adına ışığın etkisinin kullanıldığı mekanlardır. Bu fikir ilk kez 16. yüzyılda, Floransa'daki Galleria degli Uffizi'de uygulanmıştır.
15. yüzyılda daha çok tarih öncesi uygarlıklara ait eserlere ilgi gösterilirken, 16. yüzyıla doğru daha çok sanatsal mimari ögelere ve heykellere önem verildiği bilinmektedir. Asırlar boyunca özel mülk olarak kabül edilen bu eserlerin topluma açılması fikri ise ilk defa 17. yüzyılda ortaya çıkar. Bu yıllarda yaşamış olan İtalyan hekim Ulisse Aldrovandi, sahip olduğu koleksiyondan çeşitli örneklerle bir müze kurma girişiminde bulunmuştur. Halka açık ilk müze ise 1683 yılında İngiltere'de kurulmuştur. Fakat müzecilik faaliyetlerinin kurumsallaşması ve sistematik bir şekilde yürütülmesi ancak 18. yüzyılın sonlarında mümkün olmuştur. Önceleri nesne odaklı olan müzecilik anlayışı, insanların sergilenen eseri tam olarak kavrayabilmesi için mekanın da oldukça önemli olduğunun keşfedilmesiyle birlikte daha kapsamlı bir alana yayılmıştır. Bu bağlamda, müzeler artık birer devlet kurumuna dönüşmeye başlamış ve özellikle de Avrupa'da ulus devletlerin ortaya çıkması ile birlikte ülkeler için önemli bir simge haline gelmiştir.
Türler

Müzecilik faaliyetlerinin ilerlemesi, arkeolojik çalışmaların artması ve kültür bilincinin gelişmesi sonucunda müze kavramı da çeşitlenmiştir. Zaman zaman, örenyeri olarak tabir edilen arkeolojik sit alanları bütünüyle bir açık hava müzesine dönüştürüldüğü gibi; bazen de içeriklerine göre farklı müze türleri ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda; antropoloji, epigrafi, fosil, medeniyet, mozaik, tarih ve zooloji müzeleri de esasen birer arkeoloji müzesi olarak kabul edilebilir.
Örnekler

Dünyanın en büyük arkeoloji müzelerinden birisi olan British Museum, 2010Anadolu Medeniyetleri Müzesi - Ankara, Türkiye
Ulusal Arkeoloji Müzesi - Atina, Yunanistan
British Museum - Londra, Birleşik Krallık
Irak Ulusal Müzesi - Bağdat, Irak
İstanbul Arkeoloji Müzeleri - İstanbul, Türkiye
Bergama Müzesi - Berlin, Almanya
Saint-Germain-en-Laye Şatosu - Paris, Fransa
Ulusal Arkeoloji Müzesi - Floransa, İtalya
Hatay Arkeoloji Müzesi - Hatay, Türkiye
Ğayn (harf)

Ğayn (غ; Arapça okunuşuyla غَيْنْ, ġayn), Arap alfabesinin on dokuzuncu harfi. Ebced hesabındaki değeri 1000'dir. Kamerî harflerdendir.
Harfin yazılışı

"Ğayn" harfi sağdan ve soldan bitişebilen bir harftir.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Sonda  | Ortada  | Başta  | Yalın  | Transkript  | Fonetik Karşılık  |

| ـغ  | ـغـ‎  | غـ‎  | غ‎  |  ġ - gh   |  ɣ   |
Mahreç - Fonetik

Ğayn sesi dil kökü damağa doğru yaklaştırılarak, dilin ucu da yumuşak damağa yapıştırılmak suretiyle dilin kökünden çıkarılan tok, dolgun bir sestir. Gargara yaparken çıkan sese benzetilebilir.
Bu sesin Türkçede karşılığı yoktur. " ğ " sesine benzetilse de o sesten farklı bir sestir. Azeri dilinde de bulunan bu harf Türkçedekinden biraz daha farklıdır ve hırıltılı bir sestir. “Yumuşak-G” (Ğ) harfine benzer ama sert ve titreşimlidir (Ģ). Batı Anadolu Türkçesinde Ğ sesine dönüşmüştür, ancak Türkiye'nin doğu bölgelerinde yaygındır. Örneğin: Maģrur (Maġrur). Buradaki Ğ hırıltılı olarak söylenir. Bu nedenle Yumuşak Ğ harfinini aksine Arapçada kelime başında da yer alabilir. Mesela: Ģayb (Gayb)... Ƣ harfi ise Uniform Türk Alfabesinde yer alır ve Azericedeki Ğ sesinin aynısıdır.
Türkçedeki Yumuşak Ğ sesine yakın bir harfi göstermek için kimi Asya kaynaklı çevirilerde ۼ veya ݝ harfi kullanılır.
Cavi Alfabesindeki üç noktalı Nga (ڠ) ise genizcil Ň harfinin karşılığında kullanılır.
Gayın ile aynı kaynaktan çıkan Arapça Arapçada'ki Ayın (ع) gırtlaksı bir ses olup, kesinlikle sessiz bir harftir. Bazı dillerde benzer sesler Ă ile gösterilir. Örneğin: Măruf (Ma'ruf).
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  TDVİA: gayn--ondokuzuncu-harf
Ümit Sayın (akademisyen)

Habip Ümit Sayın (14 Ocak 1961 - 30 Ocak 2020, İstanbul), Türk tıp doktoru. İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü'nde öğretim üyeliği yapmaktaydı.
1987'de tıp doktoru unvanını aldı. 2001-2004 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsünde yardımcı doçent olarak çalıştı. 2004 Nisan ayında doçentliğe terfi etti.
2008 yılında Ergenekon soruşturması kapsamında yapılan operasyonlarda gözaltına alınmıştır. 26 Şubat 2008'de tutuklanmış olan Habip Ümit Sayın 23 ay (yaklaşık iki yıl) tutuklu kaldıktan sonra 29 Ocak 2010'da tahliye edildi. Evinde yapılan aramalarda 2001 yılında bir mezarlıkta öldürülen Üzeyir Garih'in aldığı bıçak darbelerini ayrıntılarıyla anlatan bir şema bulunmuştur. Faili meçhul bir suikast sonucu öldürülen Necip Hablemitoğlu'nun ölümünden aylar önceki Bir MSN yazışmasında “Hablemitoğlu bir yıla kadar gidici. Belki iyi olur. Bir solucan ayıklanır' dediği belirlenmiştir. Davanın 35. duruşmasında bu sözleri düşünülmeden rastgele söylenmiş sözler olarak nitelendirmiştir.
5 Ağustos 2013'te İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından karara bağlanan Ergenekon davasında 4 yıl 22 gün hapis cezasına çarptırıldı. 30 Ocak 2020 tarihinde İstanbul Kadıköy'deki evinde ölü bulundu.