Andonyan Belgeleri

| --- | --- |
The Memoirs of Naim Bey: Turkish Official Documents Relating to the Deportation and the Massacres of Armenians
Naim Beyin Anıları: Ermeni Tehciri ve Katliamları ile ilgili Resmi Türk Belgeleri
Yazar: Aram Andonyan
Ülke: İngiltere
Dil: İngilizce
Tür: Tarih
Yayım: 1920
Yayımcı: Hodder & Stoughton
Sayfa: 84 sayfa
Naim Beyin Anıları: Ermeni Tehciri ve Katliamları ile ilgili Resmi Türk Belgeleri (The Memoirs of Naim Bey: Turkish Official Documents Relating to the Deportation and the Massacres of Armenians), Osmanlı Ermenisi Aram Andonyan'a ait 1919 ve 1920 senesinde Londra'da Hodder & Stoughton yayınevinde basılmış bir kitap. İçinde Andonyan belgeleri diye bilinen ünlü Talat Paşa telgraflarının kopyalarını barındırıyor.
Kitapta, Ermeni Kırımı sırasında Ermenilerin imha edilmesini emredildiğine iddiasına yönelik 50 telgraf ve 2 mektup bulunmaktadır. Kitapta, bu belgelerin Osmanlı Devletini o yıllarda idare eden Jöntürk liderlerine ait olduğu iddia edilmiştir. Fotoğrafı çekilmiş kopya olarak İngiliz basımında sadece 4 belge, aynı zamanda basılan Fransız basımında ise 13 kopya mevcuttur. Kitabın Ermenice basımı da bulunmaktadır. Fotoğrafı çekilmiş kopya olan belgeler, Osmanlıca yazılmış ve imzalı şekilde kitapta mevcuttur. Geri kalan belgeler ise sadece İngilizce, Fransızca ve Ermenice dillerine tercüme olarak kitapta sunulmuştur. Bazı kopya olarak mevcut olmayan belgeler ise deşifre olmamış şekilde verilmiştir. Kısacası, 50 telgraf ve 2 mektuptan bir kısmı kopya olarak, bir kısmı sadece tercüme ve deşifre edilmiş olarak bir kısmı ise tercüme ve deşifre edilmemiş olarak kitapta yer almaktadır.
Belgelerin orijinalleri bulunmayıp kayıp diye bildirilmiştir. Andonyan belgelerinin iddia edilen orijinalleri, Vahakn Dadrian'a göre 1960'larda Andonyan'ın 1951'e kadar müdür olarak çalıştığı Paris'teki Nubar Kütüphanesinden Sovyet Ermenistanı'na gönderildikten sonra kaybolmuştur.
Andonyan'ın bildirdiğine göre, bu belgeleri ona Halep Tehcir Bürosunda görevli olan Naim bey adında bir Türk memur vermiştir. Kitabın içerikleri şöyle: sözü edilen belgeler, Naim Bey'in anı olarak yazdığı kısımlar, Andonyan'ın anıları, ek olarak Armin T. Wegner'in ABD başkanı Wilson'a Türkleri şikayet eden mektubu, giriş olarak İngiliz Vikont Gladstone'un tüm Osmanlı tarihini suçlayan yazısı ve Osmanlı ile yapılacak Sevr Antlaşması için Osmanlı devletini bitirme talepleri şeklindedir.
Belgeler bilim adamlarının büyük çoğunluğuna göre sahte ya da ispat gücünden yoksundur. Belgelerin sahte olduğu tartışmasını 1983 yılında Şinasi Orel ve Süreyya Yuca'nın araştırması The Talaât Pasha "telegrams" : Historical fact or Armenian fiction? (Talaât Paşa "telgrafları" : Tarihi bir esas mı yoksa Ermeni hayal ürünü mü?) başlattı. 1986 yılında ise Dadrian'dan belgelerin esas olduğunu ispatlamayı hedef alan bir araştırma geldi. Bu iki araştırmadan sonra belgeleri derin şekilde araştıran analiz sunulmadı.
Belgelerin sahte olduğunu kabul edenler, Şinasi Orel ve Süreyya Yuca'nın araştırmasının yeterince ikna edici olduğunu belirtmiştir. Başka yazarlar daha fazla araştırma beklemektedir. Günümüzde sadece iki isim Andonyan belgelerinin sahte olmadığını savunuyor, bu iki isim Dadrian ve Yves Ternon'dur. Ayrıca Taner Akçam 1999 senesinde İnsan Hakları ve Ermeni Sorunu isimli kitabında, bir otantik telgrafın var olduğunu ve Andonyan belgeleriyle kelimelerinin özdeş olduğunu yazmıştır. Andonyan belgeleri hakkında yeni araştırma sunacağını bildirmiş ancak bugüne kadar ne o özdeş olan telgrafı ne de araştırmasını açıklayabilmiştir.