stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Parkinson hastalığı
Nedenler ve risk faktörleri > Çevresel

Ayrıca bakınız: Çevre sağlığı ve Eksposom
Çevresel risk faktörlerini ve nedensellik ilişkisini belirlemek, hastalığın genellikle onlarca yıl süren sessiz (prodromal) dönemi nedeniyle zordur. En dikkat çekici çevresel faktörler arasında, pestisitlere ve ağır metallere maruz kalma yer alır.
Özellikle, parakuat, rotenon, benomil ve mankozeb gibi pestisitlere maruz kalmak, vakaların beşte birine neden olur, bu da Parkinson hastalığının başlangıcı ile ilişkiyi ima eder. Risk, örneğin, glifosat ve MPTP ile eş zamanlı maruziyetle artar.
Zararlı ağır metaller arasında başlıca mangan, demir, kurşun, cıva, alüminyum ve kadmiyum bulunur. Öte yandan, bir metal olan magnezyum nörokoruyucu özellikler sergiler.
Nedenler ve risk faktörleri > Diğer

Travmatik beyin hasarı da güçlü bir risk faktörü olarak belirtilmektedir. Ek olarak, altta yatan neden bilinmemekle birlikte, melanomun Parkinson hastalığı ile ilişkili olduğu belgelenmiştir. Kanda düşük ürat seviyeleri artmış riskle ilişkilidir ve Helicobacter pylori enfeksiyonu, L-DOPA dahil bazı ilaçların emilimini engelleyebilir.
Patofizyoloji

Parkinson hastalığının ana patolojik özelliği, bazal gangliyonlar içindeki dopamin salgılayan nöronların ölümü, özellikle substantia nigranın pars compactası ve kısmen striatumun putameninde meydana gelmesidir. Bu durum, motor kontrolde merkezi bir rol oynayan dopaminerjik sistemin nigrostriyatal yolağını bozarak motor fonksiyonların bozulmasına yol açar.
Patofizyoloji > Nöroanatomi

Bazal gangliyonları diğer beyin bölgelerine bağlayan üç ana yolak bulunmaktadır: direkt, indirekt ve hiperdirekt yolaklar. Bu yolakların tümü, kortiko-bazal gangliyon-talamokortikal döngünün bir parçasıdır.
Patofizyoloji > Mekanizmalar

Alfa-sinüklein (aSyn), sinaptik vezikül taşınması, hücresel taşınma ve nörotransmitter salınımı süreçlerinde rol oynayan bir proteindir. Parkinson hastalığında, bu protein gereğinden fazla üretilebilir, yanlış katlanabilir ve sonrasında topaklanma oluşturarak akson ucu, mitokondri ve hücre çekirdeği gibi nöron içi yapılarda birikebilir. Bu topaklanma, nöronal nekroz ve nörotransmitter fonksiyon bozukluğuna neden olan Lewy cisimciklerini oluşturur.[kaynak belirtilmeli]
Nörodejenerasyon ile ilişkili bir kısır döngü, oksidatif stres, mitokondri ve nöroimmün fonksiyon, özellikle inflamasyonu içerir. Dopaminin normal metabolizması bozulduğunda, yüksek seviyelerde reaktif oksijen türleri (ROS) oluşur ve bu da sitotoksik olup lipidler, proteinler, DNA ve özellikle mitokondrilerde hücresel hasara yol açar. Mitokondriyal hasar, hasar ilişkili moleküler modeller (DAMPs) aracılığıyla nöroenflamatuar tepkileri tetikler, bu da nöromelanin birikimine yol açar ve böylece mikrogliayı aktive ederek daha fazla nöroinflamasyonu teşvik eder.
Hastalığın ilerlemesinde önemli bir diğer mekanizma olarak ferroptosis öne çıkarılmaktadır. Bu, yüksek seviyelerde lipid hidroperoksit aracılığıyla hücre ölümünü karakterize eder.
Patofizyoloji > Beyin hücresi ölümü

Beyin hücresi ölümüne neden olan mekanizmalardan biri, hasarlı hücrelerde ubikuitin ile bağlanan alfa-sinüklein proteininin anormal birikiminden kaynaklanır. Bu çözünmez protein, nöronlar içinde inklüzyon cisimciği oluşturan Lewy cisimcikleri olarak bilinir. Bu cisimcikler ilk olarak olfaktör bulbus, omurilik soğanı ve pontin tegmentumda ortaya çıkar; bu aşamadaki bireyler belirti vermeyen olabilir veya koku kaybı, uyku, otonom fonksiyon bozukluğu gibi erken motor-olmayan belirtilere sahip olabilirler. Hastalık ilerledikçe, Lewy cisimcikleri substantia nigra, mezensefalon ve bazal ön beyin bölgelerinde ve nihayetinde neokortekste gelişir. Bu beyin bölgeleri, Parkinson hastalığında nöronal dejenerasyonun ana yerleridir, ancak Lewy cisimcikleri, hücre ölümünden koruyucu olabilir (anormal proteinin izole edilmesi veya duvarla çevrilmesi ile). Lewy cisimciklerine ve Lewy nöritine agregat olmamış diğer alfa-sinüklein formları (örneğin oligomerler), aslında proteinin toksik formları olabilir. Demansı olan kişilerde, kortikal alanlarda genel bir Lewy cisimciği varlığı yaygındır. Alzheimer hastalığının karakteristik özellikleri olan nörofibriler yumaklar ve senil plaklar (Alzheimer hastalarının sinir dokusunda meydana gelen amiloid protein karışımı birikinti), kişi demans sahibi değilse yaygın değildir.[sayfa belirt]
Diğer mekanizmalar arasında proteazomal ve lizozomal sistemlerin disfonksiyonu ve azalmış mitokondriyal aktivite yer alır. Substantia nigrada protein inklüzyonları ile birlikte demir birikimi tipik olarak gözlemlenir. Bu durumun oksidatif stres, protein topaklanması ve nöronal ölüm ile ilişkili olabileceği düşünülmektedir, ancak mekanizmalar belirsizdir.
Patofizyoloji > Nöroimmün etkileşim

Ayrıca bakınız: Parkinson hastalığı ve bağırsak-beyin ekseni
Nöroimmün etkileşim, Parkinson hastalığının patogenezinde önemli bir rol oynamaktadır. Parkinson hastalığı ve otoimmün hastalıklar genetik varyasyonlar ve moleküler yolakları paylaşır. Bazı otoimmün hastalıklar, Parkinson hastalığı geliştirme riskini %33'e kadar artırabilir. Monositlerin ve CD4+ T hücreleri protein ekspresyon profilleri ile bağlantılı otoimmün hastalıklar, Parkinson hastalığı ile ilişkilidir. Herpes virüs enfeksiyonları, viral proteinlerin moleküler taklit yoluyla alfa-sinükleine karşı otoimmün reaksiyonları tetikleyebilir. Alfa-sinüklein ve onun agregat formu olan Lewy cisimcikleri, mikrogliaya bağlanabilir. Mikroglia, alfa-sinükleinin MHC reseptörlerine bağlanması ile proliferasyon ve aşırı aktivasyon gösterebilir, bu da IL-1β, IFNγ ve TNFα gibi proinflamatuar sitokinlerin salınımına neden olur.
Aktif mikroglia, astrositlerin aktivasyonunu etkileyerek nöroprotektif fenotiplerini nörotoksik bir fenotipe dönüştürür. Sağlıklı beyinlerde astrositler, nöronal bağlantıları korur. Parkinson hastalığında ise astrositler, striatumdaki dopaminerjik bağlantıları koruyamazlar. Mikroglia, antijenleri MHC-I ve MHC-II aracılığıyla T hücrelerine sunar. Bu süreçle aktive olan CD4+ T hücreleri, kan-beyin bariyerini (BBB) geçebilir ve interferon-γ (IFNγ), TNFα ve IL-1β gibi daha fazla proinflamatuar sitokin salabilirler. Mast hücre degranülasyonu ve müteakip proinflamatuar sitokin salınımı, PD'de BBB yıkımında rol oynar. Parkinson hastalığında rol oynayan bir diğer bağışıklık hücresi periferik monositlerdir ve bu hücreler PD'li bireylerin substantia nigrasında bulunmuştur. Bu monositler, daha fazla dopaminerjik bağlantı yıkımına yol açabilir. Ek olarak, Parkinson hastalığı olan kişilerden izole edilen monositler, LRRK2 adı verilen ve PD ile ilişkili olan proteini, PD olmayan bireylere kıyasla daha yüksek seviyelerde eksprese ederler. Ayrıca, IL-6 gibi yüksek seviyelerdeki proinflamatuar sitokinler, karaciğer tarafından C-reaktif protein üretimine yol açabilir, bu da Parkinson hastalığı olan kişilerde yaygın olarak bulunan ve periferik inflamasyonun artmasına neden olan bir proteindir.
Periferik inflamasyon, Parkinson hastalığı ile yakından ilişkili olan bağırsak-beyin eksenini etkileyebilir. Parkinson hastalığı olan bireylerde motor sorunlar ortaya çıkmadan yıllar önce bağırsak florası ve kolon problemlerinde değişiklikler gözlemlenir. Alfa-sinüklein bağırsakta üretilir ve vagus siniri aracılığıyla beyin sapına ve ardından substantia nigraya taşınabilir.
Tanı

Hekimin ilk değerlendirmesi genellikle tıbbi öykü ve nörolojik muayeneye dayanır. Motor semptomları (bradikinezi, istirahat tremorları vb.) klinik tanı kriterleri kullanarak değerlendirirler. Otopside orta beyinde Lewy cisimciklerinin bulunması, genellikle kişinin Parkinson hastalığı olduğunu kesin olarak kanıtlar. Hastalığın klinik seyri zamanla Parkinson hastalığından sapabilir, bu nedenle tanının doğruluğunu doğrulamak için belirti ve bulguların periyodik olarak gözden geçirilmesi gerekmektedir.
Parkinsonizm veya benzer klinik tablo sergileyen hastalıklar için birden fazla neden olabilir. İnme, belirli ilaçlar ve toksinler "ikincil parkinsonizme" neden olabilir ve bu durumlar hastayı değerlendirme sırasında dikkate alınmalıdır. Progresif supranükleer felç ve multipl sistem atrofisi gibi Parkinson-plus belirtileri değerlendirilip uygun şekilde dışlanmalıdır, çünkü bu hastalıkların tedavi ve hastalık ilerleme süreçleri farklılık gösterir (Parkinson-plus sendromlarında anti-Parkinson ilaçları genellikle belirtileri kontrol etmede daha az etkilidir). Hızlı ilerleme, erken dönemde bilişsel bozukluklar veya duruş dengesizliği, minimal titreme veya başlangıçta simetri (İng. symmetry at onset), Parkinson hastalığından ziyade Parkinson-plus hastalığını işaret edebilir.
Tıbbi organizasyonlar, özellikle hastalığın erken evrelerinde tanı sürecini kolaylaştırmak ve standardize etmek amacıyla tanı kriterleri geliştirmiştir. En yaygın bilinen kriterler, İngiltere'deki Queen Square Brain Bank for Neurological Disorders ve ABD'deki National Institute of Neurological Disorders and Stroke tarafından oluşturulmuştur. Queen Square Brain Bank kriterleri, hareket yavaşlığının (bradikinezi) yanı sıra katılık, istirahat titremesi veya duruş dengesizliği gerektirir. Bu belirtilerin diğer olası nedenleri dışlanmalıdır. Son olarak, başlangıçta veya ilerleyen süreçte aşağıdaki destekleyici belirtilerden üçünün veya daha fazlasının görülmesi gereklidir: tek taraflı başlangıç, dinlenme sırasında titreme, zaman içinde ilerleme, motor belirtilerin asimetrisi, en az beş yıl boyunca levodopaya yanıt verme, en az on yıl süren klinik seyir ve aşırı levodopa alımına bağlı olarak gelişen istemsiz hareketlerin (diskinezi) ortaya çıkması. Terleme işlevinin elektrokimyasal cilt iletkenliği yoluyla değerlendirilmesi, disotonominin teşhisinde yardımcı olabilir.
PD tanıları otopsi ile kontrol edildiğinde, hareket bozuklukları uzmanlarının ilk değerlendirmede ortalama %79.6 ve takip muayenelerinde tanıları yeniden gözden geçirdikten sonra %83.9 doğruluk oranına sahip olduğu bulunmuştur. Uzman olmayanlar tarafından yapılan klinik tanılar otopsi ile kontrol edildiğinde, ortalama doğruluk oranı %73.8'dir. Genel olarak, PD tanılarının %80.6'sı doğrudur ve Brain Bank kriterleri kullanılarak yapılan tanıların %82.7'si doğrudur.
Tanı > Görüntüleme

Parkinson hastalığı olan kişilerin bilgisayarlı tomografi (BT) taramaları genellikle normal görünür. Manyetik rezonans görüntüleme (MRG), özellikle demir duyarlı T2* ve en az 3T manyetik alan gücündeki duyarlılık ağırlıklı görüntüleme (İng. susceptibility weighted imaging) dizileri ile hastalığın tanısında zamanla daha doğru hale gelmiştir. Bu diziler, dorsolateral (İng.  	sırt ve beli kapsayan) substantia nigrada karakteristik 'yutma kuyruğu' görüntüleme modelinin yokluğunu gösterebilir. Bir meta-analizde, bu modelin yokluğunun hastalık için yüksek duyarlılık ve özgüllük gösterdiği bulunmuştur. Bir meta-analiz, nöromelanin-MRG'nin Parkinson hastalığı olan bireyleri sağlıklı bireylerden ayırt edebileceğini bulmuştur. Difüzyon MRG, PD ile Parkinson-plus belirtilerini ve PD motor alt tiplerini ayırt etme potansiyeli göstermiştir, ancak tanısal değeri hala araştırılmaktadır. BT ve MRG, parkinsonizmin ikincil nedenleri olabilecek diğer hastalıkları, en yaygın olarak ensefalit ve kronik iskemik hasarlar ile daha az sıklıkla bazal ganglion tümörleri ve hidrosefali gibi durumları ekarte etmek için kullanılır.
Bazal ganglionlardaki dopamin taşıyıcılarının metabolik aktivitesi, pozitron emisyon tomografisi (PET) ve tek-foton emisyon bilgisayarlı tomografi (SPECT) taramaları ile doğrudan ölçülebilir. Bu yöntem, Parkinson hastalığının klinik tanıları ile yüksek uyum göstermiştir. Bazal ganglionlarda dopamin ile ilişkili aktivitenin azalması, ilaç kaynaklı parkinsonizmi dışlamaya yardımcı olabilir. Ancak, bu bulgu özgü değildir ve hem Parkinson hastalığı hem de Parkinson-plus bozukluklarında görülebilir. Amerika Birleşik Devletleri'nde, DaTSCAN'ler yalnızca kalıtsal titreme ile Parkinson hastalığı veya parkinson belirtilerini ayırt etmek için FDA tarafından onaylanmıştır.
İyot-123-meta-iyodobenzilguanidin (MIBG) kalp sintigrafisi (vücut radyasyon kaynağının iki boyutlu resminin elde edildiği bir tanı yöntemi), kalp kaslarındaki sinir kaybını tespit etmeye yardımcı olabilir ve bu, Parkinson hastalığı teşhisini destekleyebilir.
Önleme

Orta yaşta yapılan egzersiz, ileri yaşlarda Parkinson hastalığı riskini azaltabilir. Fiziksel aktivitenin (egzersiz) Parkinson hastalığını önlemedeki etkisini inceleyen çalışmaların bir derlemesi, orta ila şiddetli fiziksel aktivite gerçekleştiren bireylerde %34 oranında risk azalması olduğunu göstermiştir. Parkinson hastalığı olan bireylerde egzersizin potansiyel faydaları araştırılmaktadır.
Kafein, kahve gibi kafeinli içeceklerin daha fazla tüketilmesiyle riskin daha fazla azalmasıyla koruyucu etki göstermektedir.
Antioksidanlar, örneğin C ve E vitaminleri, hastalığa karşı koruyucu olarak önerilmiştir, ancak çalışmaların sonuçları çelişkilidir ve olumlu bir etki gösterilememiştir. Yağ ve yağ asitleri ile ilgili sonuçlar da çelişkilidir. Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAID) ve Kalsiyum kanal blokörü kullanımı koruyucu olabilir. 2010 yılında yapılan bir meta-analiz, aspirin dışında NSAID'lerin, Parkinson hastalığı gelişme insidansında (belirli bir hastalığa ait yeni vakaların ortaya çıkış sıklığı) en az %15'lik bir azalma (uzun süreli ve düzenli kullanıcılar arasında daha yüksek) ile ilişkilendirildiğini bulmuştur. 2019 itibarıyla yapılan meta-analizler bu bağlantıyı doğrulayamamıştır. Birçok çalışma, ibuprofen kullanımı ile Parkinson hastalığı gelişme riskinin azaldığını göstermiştir.
Yönetim

Devam eden araştırma çalışmalarına rağmen, Parkinson hastalığının bilinen bir tedavisi yoktur. Hastalar genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve fizik tedaviyi içeren bütüncül bir yaklaşımla yönetilir. Belirli ilaçlar, belirtisel rahatlama sağlamak ve hastanın yaşam kalitesini iyileştirmek amacıyla kullanılabilir. Parkinson hastalığında kullanılan ilaçlar, endojen dopamin seviyelerini artırarak veya doğrudan dopaminin hastanın beynindeki etkisini taklit ederek çalışır. Levodopa (L-dopa), motor belirtiler için en etkili olanıdır ve genellikle bir aromatik L-amino asit dekarboksilaz inhibitörü (örneğin karbidopa veya benserazit) ile kombine edilir. Diğer tedavi etkenleri arasında COMT inhibitörler, dopamin agonistiler ve MAO-B inhibitörleri bulunmaktadır. Hastanın hastalığın başlangıç yaşı ve hastalığın evresi, yukarıda belirtilen ilaç gruplarından hangisinin en etkili olduğunu belirlemede önemli bir rol oynar.
Braak evrelemesi, Parkinson hastalığı olan hastalardaki patolojinin derecesini erken, orta ve geç dönem hastalıkla korelasyon gösteren altı evreye ayırır. İlk evredeki tedavi, belirti kontrolü ve ilaç yan etkileri arasında optimal bir ödünleşim (İng. trade-off) sağlamayı amaçlar. Örneğin, bu evrede levodopa verilmesi, belirgin komplikasyon riski nedeniyle MAO-B inhibitörleri ve dopamin agonisti gibi diğer etkenler lehine ertelenebilir. Ancak, levodopa ile ilişkili diskineziler, levodopa tedavisinin süresinden çok hastalığın süresi ve şiddeti ile daha güçlü bir şekilde korelasyon gösterir. Tedaviye başlamadan önce risklerin ve faydaların dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi, hasta sonuçlarını optimize etmek için önemlidir. Parkinson hastalığının orta evrelerinde, birincil amaç hasta belirtilerini azaltmaktır. İlaç aşırı kullanımı veya ani ilaç kesilmesi durumları derhal yönetilmelidir. İlaçlar etkisiz kalırsa, cerrahi müdahaleler (örneğin derin beyin stimülasyonu veya odaklanmış ultrason), cilt altına gün boyu apomorfin infüzyonu ve enteral dopa pompaları faydalı olabilir. Geç evre Parkinson hastalığı, özellikle depresyon, ortostatik hipotansiyon, mesane disfonksiyonu ve erektil disfonksiyon gibi psikiyatrik belirtiler için çeşitli tedaviler gerektirir. Hastalığın son evrelerinde, yaşam kalitesini artırmak için palyatif bakım sağlanır.
2020 yılında yapılan bir Cochrane derlemesi, bilişsel eğitimin Parkinson hastalığı, demans veya hafif bilişsel bozukluğu olan bireylerde faydalı olduğuna dair kesin bir kanıt bulunmadığını belirtmiştir. Bu bulgular, düşük güvenilirlikteki yedi çalışmanın verilerine dayanmaktadır.
PD ile ilişkili anksiyete için standart bir tedavi mevcut değildir.
Yönetim > İlaçlar > Levodopa

Levodopa, Parkinson hastalığının tedavisinde genellikle ilk tercih edilen ilaçtır ve 1980'lerden bu yana en yaygın kullanılan PD tedavisidir. Parkinson hastalığının motor belirtileri, beynin bazal gangliyonlarında azalmış dopamin üretiminden kaynaklanır. Dopamin, kan-beyin bariyerini geçemediği için doğrudan ilaç olarak alınamaz. Ancak dopaminin bir öncülü olan levodopa, beyne geçerek burada dopamine dönüştürülür. Levodopa uygulaması, Parkinson hastalığının motor belirtilerini geçici olarak hafifletir.
Levodopanın sadece %5-10'u kan-beyin bariyerini geçer. Kalan kısmının büyük bölümü vücutta başka yerlerde dopamine metabolize edilerek mide bulantısı, kusma ve ortostatik hipotansiyon gibi çeşitli yan etkilere neden olur. Karbidopa ve benserazit, kan-beyin bariyerini geçemeyen ve beyinden dışarıda levodopanın dopamine dönüşümünü engelleyen dopa dekarboksilaz inhibitörleridir. Bu ilaçlar, levodopanın beyine geçişini artırarak yan etkileri azaltır ve levodopanın beyine geçişini iyileştirir. Bu ilaçlardan biri genellikle levodopa ile birlikte alınır ve aynı hap içinde levodopa ile kombine olarak bulunur.
Uzun süreli levodopa kullanımı, istemsiz hareketler (diskineziler) ve ilacın etkisinde dalgalanmalar gibi komplikasyonların gelişmesi ile ilişkilidir. Bu dalgalanmalar meydana geldiğinde, kişi ilaca iyi yanıt verdiği ve PD semptomlarının azaldığı ("açık durum") ve ilaca kötü yanıt verdiği ve PD semptomlarının arttığı ("kapalı durum") evreler arasında geçiş yapabilir. Daha düşük dozlarda levodopa kullanımı, bu levodopa kaynaklı komplikasyonların riskini ve şiddetini azaltabilir. Önceki bir strateji olan "ilaç tatilleri", levodopa ile ilişkili diskinezi ve dalgalanmaları azaltmak için bir süre levodopa ilacının kesilmesiydi, ancak bu tehlikeli yan etkilere, örneğin nöroleptik malign sendrom gibi, yol açabilir ve önerilmemektedir. Çoğu Parkinson hastası sonunda levodopaya ihtiyaç duyar ve daha sonra levodopa kaynaklı dalgalanmalar ve diskineziler geliştirir. Levodopanın yan etkileri, özellikle diskineziler, hastalardan ve bazen sağlık profesyonellerinden bazılarını tedaviyi geciktirmeye yönlendirebilir, bu da optimal sonuçlar için potansiyeli azaltır.
Levodopa, ağızdan, solukla ve infüzyon formunda mevcuttur; soluklama formundaki levodopa, ağızdan levodopa tedavisinin "kapalı" dönemlerin süresinin arttığı bir noktaya ulaştığında kullanılabilir.
Yönetim > İlaçlar > Levodopa > Duodopa

Tedavilerde yeni bir yaklaşım olarak kabul edilen Duodopa (Levodopa/karbidopa intestinal jel formu), Parkinson hastalığının tedavisinde altın standart olarak kabul edilen levodopa'nın ince bağırsaktan sürekli infüzyon şeklinde uygulanmasını sağlar. Bu yöntem, ilacın kan düzeyindeki dalgalanmaları en aza indirerek motor dalgalanmaları ve istemsiz hareketleri azaltmada etkilidir. Duodopa, perkütan endoskopik gastrojejunostomi (PEG-J) yöntemiyle ince bağırsağa yerleştirilen bir tüp aracılığıyla uygulanır ve hastanın günlük levodopa ihtiyacı bireyselleştirilebilir.
Yönetim > İlaçlar > COMT inhibitörleri

Parkinson hastalığının seyri boyunca, etkilenen kişiler, levodopa dozundan sonra ancak bir sonraki dozdan hemen önce belirtilerin tekrarladığı bir "etki azalması" fenomeni yaşayabilir. Katekol-O-metiltransferaz (COMT), levodopayı kan-beyin bariyerini geçmeden önce parçalayan bir proteindir ve COMT inhibitörleri, daha fazla levodopanın geçişine izin verir. COMT inhibitörleri genellikle hastalığın ileri belirtilerinin yönetiminde kullanılır, ancak motor belirtileriyle birlikte etki azalması fenomeni yaşayan kişilerde levodopa/karbidopa ile birlikte kullanılabilir.
Üç COMT inhibitörü, PD ve doz-sonu motor dalgalanmaları yaşayan yetişkinlerin tedavisinde kullanılır: opicapon, entakapon ve tolkapon. Tolkapon uzun süredir mevcuttur ancak karaciğer hasarı komplikasyonları nedeniyle kullanımının sınırlı olması ve karaciğer fonksiyonlarının izlenmesini gerektirmesi nedeniyle faydası sınırlıdır. Entakapon ve opikapon karaciğer fonksiyonlarında belirgin bir değişikliğe neden olmaz. Entakaponun lisanslı preparatları sadece entakapon veya karbidopa ve levodopa ile kombinasyon halinde bulunur. Opikapon, günde bir kez alınan bir COMT inhibitörüdür.
Yönetim > İlaçlar > Dopamin agonistleri

Beyindeki dopamin reseptörlerine bağlanan dopamin agonistleri, levodopa ile benzer etkilere sahiptir. Bu ilaçlar başlangıçta, levodopa kullanımına bağlı komplikasyonlar yaşayan (on-off dalgalanmaları ve diskineziler) bireyler için levodopaya tamamlayıcı bir tedavi olarak kullanıldı; esas olarak motor belirtilerin ilk tedavisi olarak levodopa tedavisinin başlatılmasını geciktirme amacıyla tek başına kullanılır, böylece levodopa komplikasyonlarının başlaması geciktirilir. Dopamin agonistleri arasında bromokriptin, pergolid, pramipeksol, ropinirol, piribedil, kabergolin, apomorfin ve lisurid bulunur.
Dopamin agonistleri, PD motor belirtilerini kontrol etmede levodopadan daha az etkili olmasına rağmen, tedavinin ilk yıllarında bu belirtileri yönetmek için yeterince etkilidir. Dopamin agonistlerine bağlı diskineziler, PD'si olan genç insanlarda nadirdir, ancak diğer komplikasyonlarla birlikte, başlangıçta daha ileri yaşlarda daha yaygın hale gelir. Bu nedenle, dopamin agonistleri genç yaşta başlayan PD için tercih edilen ilk tedavi olup, levodopa ise ileri yaşta başlayan PD için tercih edilmektedir.
Dopamin agonistleri, uyuşukluk, halüsinasyonlar, uykusuzluk, bulantı ve kabızlık gibi yan etkilere neden olabilir. Yan etkiler, minimal klinik etkili dozlarla ortaya çıkarak doktorun farklı bir ilaç arayışına girmesine neden olur. Agonistler, diğer antiparkinson ilaçlarına göre dürtü kontrol bozuklukları (artmış cinsel aktivite, yeme, kumar oynama ve alışveriş gibi) ile daha güçlü bir şekilde ilişkilendirilmiştir.
Dopamin agonisti olan apomorfin, ileri evre Parkinson hastalığında "off" dönemleri ve diskineziyi azaltmak için kullanılabilir. Apomorfin sadece aralıklı enjeksiyonlar veya sürekli cilt-altı infüzyonlar yoluyla uygulanır. Kafa karışıklığı ve halüsinasyonlar gibi ikincil etkiler yaygındır, bu nedenle apomorfin tedavisi alan bireyler yakından izlenmelidir. Cilt yaması ile uygulanan iki dopamin agonisti (lisurid ve rotigotin), başlangıç evresindeki bireyler için faydalıdır ve muhtemelen ileri evrede olanlarda "off" durumlarını kontrol etmek için kullanılabilir.[sayfa belirt] Ergot türevi dopamin agonistleri (bromokriptin, kabergolin, dihidroergokriptin, lisurid ve pergolid) ile kardiyak fibrozis riskinin artması nedeniyle, sadece levodopaya ek tedavi olarak düşünülmelidir.
Yönetim > İlaçlar > MAO-B inhibitörleri

MAO-B inhibitörleri (safinamid, selegilin ve rasajilin), dopamini parçalayan bir enzim olan monoamin oksidaz B'nin aktivitesini inhibe ederek bazal gangliyada dopamin düzeylerini artırmaktadır. Monoterapi olarak uygulandıklarında motor belirtileri hafiflettikleri saptanmış olup, levodopa ile kombine edildiklerinde ise off dönemlerinde geçen süreyi azaltmaktadırlar. Selegilinin, levodopa tedavisine başlama gereksinimini geciktirdiği ve bu nedenle nöroprotektif olabileceği ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabileceği gösterilmiştir. Başlangıçta yapılan bir çalışmada, selegilin ve levodopa kombinasyonunun ölüm riskini artırdığı bildirilmiş, ancak bu sonuç daha sonra çürütülmüştür.
Yaygın yan etkiler arasında bulantı, baş dönmesi, uyku yitimi, uykululuk ve (selegilin ve rasajilin) ortostatik hipotansiyon yer almaktadır. MAO-B inhibitörlerinin serotonini artırdığı ve serotonin sendromu olarak bilinen potansiyel olarak tehlikeli bir duruma yol açabileceği bilinmektedir.