stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mahzum

| Mahzum بنو مخزوم |
| --- | --- |
Ülke: Suudi Arabistan
Milliyet: Arap
Ana hanedan: Kureyş
Kurucu: Lüey bin Galib bin Kureyş
Mahzum (Arapça: بنو مخزوم), Mekke'de yerleşik Kureyş kabilesinin kolu olan Arap kabilesi.
Mahzum kabilesi, Mekke'nin saygın bir ailesidir ve İslam dininin ortaya çıkışında önemli roller oynamıştır. Muhammed zamanında reisleri Velîd bin Mugīre ilk Müslümanlarla mücadele etmiştir. Ayrıca İslam tarihinde adı geçen pek çok komutan ve yönetici bu kabile mensubudur.
Kabile adını Mahzum bin Yakaza'dan almaktadır. Arap soy belirleme geleneğine göre Mahsum'un soyu şu şekildedir: Mahzum bin Yakaza bin Mürre bin Ka'b bin Lüeyy bin Ğalib bin Fihr. Kabile zamanla Mekke'de çok güçlü duruma gelmiş, Muhammed'in İslam'ı duyurmaya başladığı yılın 15 sene öncesinde bu güçlerinin zirvesinde bulunuyorlardı. Öyle ki Araplar içinde kabilenin adı Kureyş'in yerine kullanılmaya başlanmıştı.
Muhammed'in dedesi Abdulmuttalib'in zamanında kabilenin büyüğü Muğire bin Abdullah'tır. O nüfus ve nüfuz açısından kabileyi Mekke'nin en itibarlı kabilesi haline getirmiştir. Abdulmuttalib ölünce Kureyş'in liderliği Emevi hanedanının atası Harb bin Ümeyye'ye onun ölümünden sonra da Mahzumoğullarının başkanı Velîd bin Mugīre'ye geçmiştir. Velid, Muhammed İslam'ı Mekke'de yaymaya başladığında açıktan en sert tepki gösterenlerden birisiydi.
Mahzum kabilesi savaşçı bir kabileydi. Kureyş savaşa gireceği zaman silah temini ve muhafızlık işi bu kabileye aitti. Bu kabilenin tanınmış üyelerinden Halid bin Velid Uhud'ta, Ebu Cehil de Bedir'de süvari komutanı olarak bulunmuştıur.
Ünlü mensupları

Abdurrahman bin Halid, komutan
Ammar bin Yasir, sahabi
Halid bin Velid, ünlü komutan
İbn Zeydun, şair ve devlet adamı
Said bin Müseyyeb, devlet adamı
Kaynaklar

↑  Abdulkerim İbn’ul-Esir Cezrî, El- Lübab fî Tehzib’il-Ensab, Dar’ul-Kitab’il İlmiyye, I-II, Beyrut, 2000, c. II, s. 308
↑  TDV İslam Ansiklopedisi MAHZÛM (Benî Mahzûm) maddesi
MAHZUMOĞULLARININ MEKKE İÇERİSİNDEKİ KONUMU
Haçlıların Konstantinopolis'e Girişi

| --- | --- |


Sanatçı: Eugène Delacroix
Yıl: 1840
Tür: Yağlıboya resim
Boyutlar: 498 cm × 410 cm (196 in × 160 in)
Konum: Louvre, Paris
Haçlıların Konstantinopolis'e Girişi (Entrée des Croisés à Constantinople) veya Konstantinopolis'e Giren Haçlılar Eugène Delacroix'in bir tablosudur. Delacroix, 1838 yılında Louis-Philippe tarafından görevlendirilmiş ve tablo, 1840 yılında tamamlanmıştır. Tablo, tuval üzerine yağlı boya eseri olup, Paris'teki Louvre Müzesi'nde yer almaktadır.
Delacroix'in bu resmi, Haçlıların Mısır ve Kudüs'ü istila etme planlarını terk ettikleri ve bunun yerine Bizans İmparatorluğu'nun başkenti olan Hristiyan (Doğu Ortodoks) Konstantinopolis kentini işgal ettikleri ünlü dördüncü Haçlı Seferi'ni (12 Nisan 1204) tasvir ediyor. Resim, saldırıyı takiben şehrin sokaklarında bir alayın başında Konstantinopolis'ten I. Baudouin 'i göstermektedir; ayrıca her tarafta merhamet için yalvaran kent sakinleri bulunmaktadır.
Resmin parlaklığı ve renk kullanımı Delacroix'in Paolo Veronese gibi Eski Ustalar üzerine çalışmasına çok şey borçludur. Resim, tarzının romantizminin tartışmalı olduğu 1841 Salonu'nda sergilendi; Le Constitutionnel, "karışık ve boğulmuş kompozisyonu, donuk dünyevi renkleri ve belirli konturların eksikliğini" reddetti, ancak Baudelaire çalışmanın "soyutlama hatası"nı takdir etmiştir.
Beni Münkız

Beni Münkız, (Arapça: بنو منقذ) 1081-1157 yılları arasında merkezi Şayzar olmak üzere Suriye'nin bazı şehirlerinde hüküm süren Arap hânedanıdır.
2024 Yaz Olimpiyatları'nda atletizm - Erkekler 1500 metre

| 2024 Yaz Olimpiyatları'nda   Atletizm |
| --- | --- | --- | --- |

Elemeler
Pist etkinlikleri
| 100 m | erkekler |  | kadınlar |
| 200 m | erkekler |  | kadınlar |
| 400 m | erkekler |  | kadınlar |
| 800 m | erkekler |  | kadınlar |
| 1500 m | erkekler |  | kadınlar |
| 5000 m | erkekler |  | kadınlar |
| 10.000 m | erkekler |  | kadınlar |
| 100 m engelli |  |  | kadınlar |
| 110 m engelli | erkekler |  |  |
| 400 m engelli | erkekler |  | kadınlar |
| 3000 m su engelli | erkekler |  | kadınlar |
| 4 × 100 m bayrak yarışı | erkekler |  | kadınlar |
| 4 × 400 m bayrak yarışı | erkekler | karma | kadınlar |
Yol etkinlikleri
| Maraton | erkekler |  | kadınlar |
| 20 km yürüyüş | erkekler |  | kadınlar |
| Maraton yürüş bayrak yarışı |  | karma |  |
Saha etkinlikleri
| Yüksek atlama | erkekler |  | kadınlar |
| Sırıkla atlama | erkekler |  | kadınlar |
| Uzun atlama | erkekler |  | kadınlar |
| Üç adım atlama | erkekler |  | kadınlar |
| Gülle atma | erkekler |  | kadınlar |
| Disk atma | erkekler |  | kadınlar |
| Çekiç atma | erkekler |  | kadınlar |
| Cirit atma | erkekler |  | kadınlar |
Kombine etkinlikler
| Heptatlon |  |  | kadınlar |
| Dekatlon | erkekler |  |  |
g t 
2024 Yaz Olimpiyatları'nda erkekler 1500 metre, 2-6 Ağustos 2024 tarihleri arasında Fransa'nın başkenti Paris'teki Stade de France'da dört tur üzerinden gerçekleştirildi. Bu, erkekler 1500 metrenin Yaz Olimpiyatları'nda 30. kez düzenlenişiydi. Toplam 45 atlet, giriş standardı veya sıralamaya göre etkinliğe katılmaya hak kazandı.
Arka plan

Erkekler 1500 metre Olimpiyat atletizm programında 1896'daki ilk edisyondan beri yer almaktadır.
| Rekor | Sporcu (Ülke) | Derece (s) | Konum | Tarih |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Dünya rekoru |  Hişam El Geruc (MAR) | 3:26.00 | Londra, Birleşik Krallık | 14 Temmuz 1998 |
| Olimpiyat rekoru |  Jakob Ingebrigtsen (NOR) | 3:28.32 | Tokyo, Japonya | 7 Ağustos 2021 |
| Dünya lideri |  Jakob Ingebrigtsen (NOR) | 3:26.73 | Fontvieille, Monako | 12 Temmuz 2024 |
| Bölge rekoru | Sporcu (Ülke) | Derece (s) |
| --- | --- | --- |
| Afrika (rekorlar) |  Hişam El Geruc (MAR) | 3:26.00 DR |
| Asya (rekorlar) |  Reşid Remzi (BHR) | 3:29.14 |
| Avrupa (rekorlar) |  Jakob Ingebrigtsen (NOR) | 3:26.73 |
| Güney Amerika (rekorlar) |  Hudson de Souza (BRA) | 3:33.25 |
| Kuzey, Orta Amerika ve Karayipler (rekorlar) |  Yared Nuguse (USA) | 3:29.02 |
| Okyanusya (rekorlar) |  Oliver Hoare (AUS) | 3:29.41 |
Elemeler

Erkekler 1500 metre etkinliği için eleme dönemi 1 Temmuz 2023 ile 30 Haziran 2024 tarihleri arasındaydı. 45 atlet, giriş standardı olan 3:33.50 saniye veya daha hızlı koşarak ya da bu etkinlik için World Athletics Rankings'e göre, ülke başına en fazla üç atlet olmak üzere, etkinliğe katılmaya hak kazanabilmiştir.
Turlar > Eleme serileri

Eleme serileri 2 Ağustos tarihinde sabah 11.10'da (UTC+2) başladı. Her serinin ilk 6'sı (Q) yarı finale yükselirken diğerleri (Re) repesaj turuna yükseldi (0DNS0, 0DNF0, 0DSQ0 hariç).
Turlar > Eleme serileri > 1. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Josh Kerr |  Büyük Britanya | 3:35.83 | 0Q0,  |
| 2 | Brian Komen |  Kenya | 3:36.31 | 0Q0 |
| 3 | Narve Gilje Nordås |  Norveç | 3:36.41 | 0Q0 |
| 4 | Enes es-Saî |  Fas | 3:36.44 | 0Q0 |
| 5 | Yared Nuguse |  Amerika Birleşik Devletleri | 3:36.56 | 0Q0 |
| 6 | Robert Farken |  Almanya | 3:36.62 | 0Q0 |
| 7 | Jochem Vermeulen |  Belçika | 3:36.66 |  |
| 8 | Samuel Pihlström |  İsveç | 3:36.80 |  |
| 9 | Cathal Doyle |  İrlanda | 3:37.82 |  |
| 10 | Mario García |  İspanya | 3:37.90 |  |
| 11 | Filip Rak |  Polonya | 3:38.12 |  |
| 12 | Ryan Mphahlele |  Güney Afrika | 3:38.48 |  |
| 13 | Oliver Hoare |  Avustralya | 3:39.11 |  |
| 14 | Abdisa Fayisa |  Etiyopya | 3:39.67 |  |
| 15 | Ossama Meslek |  İtalya | 3:39.96 |  |
Turlar > Eleme serileri > 2. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Ermias Girma |  Etiyopya | 3:35.21 | 0Q0 |
| 2 | Cole Hocker |  Amerika Birleşik Devletleri | 3:35.27 | 0Q0 |
| 3 | Pietro Arese |  İtalya | 3:35.30 | 0Q0 |
| 4 | Niels Laros |  Hollanda | 3:35.38 | 0Q0,  |
| 5 | Timothy Cheruiyot |  Kenya | 3:35.39 | 0Q0 |
| 6 | Isaac Nader |  Portekiz | 3:35.44 | 0Q0 |
| 7 | Marius Probst |  Almanya | 3:35.65 |  |
| 8 | Luke McCann |  İrlanda | 3:35.73 |  |
| 9 | Adel Mechaal |  İspanya | 3:35.81 |  |
| 10 | George Mills |  Büyük Britanya | 3:35.99 |  |
| 11 | Stewart Mcsweyn |  Avustralya | 3:36.55 |  |
| 12 | Ruben Verheyden |  Belçika | 3:36.62 |  |
| 13 | Tshepo Tshite |  Güney Afrika | 3:36.87 |  |
| 14 | Charles Philibert-Thiboutot |  Kanada | 3:36.92 |  |
| 15 | Maël Gouyette |  Fransa | 3:37.87 |  |
Turlar > Eleme serileri > 3. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Stefan Nillessen |  Hollanda | 3:36.77 | 0Q0 |
| 2 | Hobbs Kessler |  Amerika Birleşik Devletleri | 3:36.87 | 0Q0 |
| 3 | Jakob Ingebrigtsen |  Norveç | 3:37.04 | 0Q0 |
| 4 | Reynold Kipkorir Cheruiyot |  Kenya | 3:37.12 | 0Q0 |
| 5 | Neil Gourley |  Büyük Britanya | 3:37.18 | 0Q0 |
| 6 | Samuel Tefera |  Etiyopya | 3:37.34 | 0Q0 |
| 7 | Ignacio Fontes |  İspanya | 3:37.50 |  |
| 8 | Adam Spencer |  Avustralya | 3:37.68 |  |
| 9 | Azeddine Habz |  Fransa | 3:37.95 |  |
| 10 | Kieran Lumb |  Kanada | 3:38.11 |  |
| 11 | Raphael Pallitsch |  Avusturya | 3:38.20 |  |
| 12 | Maciej Wyderka |  Polonya | 3:38.79 |  |
| 13 | Sam Tanner |  Yeni Zelanda | 3:39.87 |  |
| 14 | Federico Riva |  İtalya | 3:41.78 |  |
| 15 | Andrew Coscoran |  İrlanda | 3:42.07 |  |
Turlar > Repesaj turu

Repesaj turu 3 Ağustos'ta yapıldı ve akşam saat 19.15'te (UTC+2) başladı. Her bir repesaj serisinde ilk 3'e girenler (Q) yarı finale yükselirken diğerleri elendi.
Turlar > Repesaj turu > 1. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Cathal Doyle |  İrlanda | 3:34.92 | 0Q0 |
| 2 | Azeddine Habz |  Fransa | 3:35.10 | 0Q0 |
| 3 | Ossama Meslek |  İtalya | 3:35.32 | 0Q0 |
| 4 | Tshepo Tshite |  Güney Afrika | 3:35.35 |  |
| 5 | Kieran Lumb |  Kanada | 3:35.76 |  |
| 6 | Jochem Vermeulen |  Belçika | 3:36.14 |  |
| 7 | Luke McCann |  İrlanda | 3:36.50 |  |
| 8 | Marius Probst |  Almanya | 3:36.54 |  |
| 9 | Maciej Wyderka |  Polonya | 3:36.79 |  |
| 10 | Abdisa Fayisa |  Etiyopya | 3:36.82 |  |
| 11 | Mario García |  İspanya | 3:37.01 |  |
| 12 | Stewart Mcsweyn |  Avustralya | 3:37.49 |  |
| 13 | Raphael Pallitsch |  Avusturya | 3:39.32 |  |
Turlar > Repesaj turu > 2. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Federico Riva |  İtalya | 3:32.84 | 0Q0,  |
| 2 | Charles Philibert-Thiboutot |  Kanada | 3:33.53 | 0Q0,  |
| 3 | George Mills |  Büyük Britanya | 3:33.56 | 0Q0 |
| 4 | Samuel Pihlström |  İsveç | 3:33.58 |  |
| 5 | Oliver Hoare |  Avustralya | 3:34.00 |  |
| 6 | Adam Spencer |  Avustralya | 3:34.45 |  |
| 7 | Filip Rak |  Polonya | 3:34.53 |  |
| 8 | Ignacio Fontes |  İspanya | 3:35.04 |  |
| 9 | Maël Gouyette |  Fransa | 3:35.42 |  |
| 10 | Ruben Verheyden |  Belçika | 3:36.06 |  |
| 11 | Ryan Mphahlele |  Güney Afrika | 3:36.64 |  |
| 12 | Andrew Coscoran |  İrlanda | 3:39.45 |  |
| 13 | Sam Tanner |  Yeni Zelanda | 3:40.71 |  |
| 14 | Adel Mechaal |  İspanya | 3:42.79 |  |
Turlar > Yarı finaller

Yarı finaller 4 Ağustos'ta yapıldı ve akşam saat 21.10'da (UTC+2) başladı. Her bir seride ilk 6'ya girenler (Q) finale yükseldi.
Turlar > Yarı finaller > 1. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Yared Nuguse |  Amerika Birleşik Devletleri | 3:31.72 | 0Q0 |
| 2 | Hobbs Kessler |  Amerika Birleşik Devletleri | 3:31.97 | 0Q0 |
| 3 | Neil Gourley |  Büyük Britanya | 3:32.11 | 0Q0 |
| 4 | Niels Laros |  Hollanda | 3:32.22 | 0Q0 |
| 5 | Timothy Cheruiyot |  Kenya | 3:32.30 | 0Q0 |
| 6 | Narve Gilje Nordås |  Norveç | 3:32.34 | 0Q0 |
| 7 | Enes es-Saî |  Fas | 3:32.49 |  |
| 8 | Ossama Meslek |  İtalya | 3:32.77 |  |
| 9 | Samuel Tefera |  Etiyopya | 3:33.02 |  |
| 10 | Cathal Doyle |  İrlanda | 3:33.15 |  |
| 11 | Charles Philibert-Thiboutot |  Kanada | 3:33.29 |  |
| 12 | Azeddine Habz |  Fransa | 3:34.35 |  |
Turlar > Yarı finaller > 2. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Jakob Ingebrigtsen |  Norveç | 3:32.38 | 0Q0 |
| 2 | Josh Kerr |  Büyük Britanya | 3:32.46 | 0Q0 |
| 3 | Cole Hocker |  Amerika Birleşik Devletleri | 3:32.54 | 0Q0 |
| 4 | Brian Komen |  Kenya | 3:32.57 | 0Q0 |
| 5 | Stefan Nillessen |  Hollanda | 3:32.73 | 0Q0,  |
| 6 | Pietro Arese |  İtalya | 3:33.03 | 0Q0 |
| 7 | Robert Farken |  Almanya | 3:33.35 |  |
| 8 | Isaac Nader |  Portekiz | 3:34.75 |  |
| 9 | Federico Riva |  İtalya | 3:35.26 |  |
| 10 | Reynold Kipkorir Cheruiyot |  Kenya | 3:35.32 |  |
| 11 | George Mills |  Büyük Britanya | 3:37.12 |  |
| 12 | Ermias Girma |  Etiyopya | 3:40.27 |  |
Turlar > Final

Final 6 Ağustos akşamı saat 20.50'de (UTC+2) gerçekleştirildi.
Yarış, beklendiği gibi, son Olimpiyat şampiyonu ve Olimpiyat rekortmeni Jakob Ingebrigtsen tarafından neredeyse baştan sona önde götürüldü. Ancak son 100 metrede Josh Kerr dışarıdan hızla ilerlemeye başladı. Kerr geçmeye çalışırken, Ingebrigtsen biraz iç kulvardan uzaklaşıp Kerr'i dışa doğru zorladı ve bu da Amerika Birleşik Devletleri'nden güçlü sprintiyle tanınan Cole Hocker'ın içten geçmesine olanak sağladı. Kerr son düzlükte öne geçip yarışı kazanacak gibi görünüyordu, ancak dönüşte daha az mesafe koşan Hocker yaklaşık 10 metre kala onu yakaladı ve yarışı kazandı.
Yared Nuguse Kerr'i neredeyse yakalayacak şekilde üçüncü olurken, Ingebrigtsen şok edici bir şekilde madalya pozisyonunun dışında kaldı.
| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Cole Hocker |  Amerika Birleşik Devletleri | 3:27.65 | ,  |
|  | Josh Kerr |  Büyük Britanya | 3:27.79 |  |
|  | Yared Nuguse |  Amerika Birleşik Devletleri | 3:27.80 |  |
| 4 | Jakob Ingebrigtsen |  Norveç | 3:28.24 |  |
| 5 | Hobbs Kessler |  Amerika Birleşik Devletleri | 3:29.45 |  |
| 6 | Niels Laros |  Hollanda | 3:29.54 | , AU20R |
| 7 | Narve Gilje Nordås |  Norveç | 3:30.46 |  |
| 8 | Pietro Arese |  İtalya | 3:30.74 |  |
| 9 | Stefan Nillessen |  Hollanda | 3:30.75 |  |
| 10 | Neil Gourley |  Büyük Britanya | 3:30.88 |  |
| 11 | Timothy Cheruiyot |  Kenya | 3:31.35 |  |
| 12 | Brian Komen |  Kenya | 3:35.59 |  |
2024'ün bronz madalyalı sporcusu Yared Nuguse, 2023 Dünya Şampiyonası'nda fotoğraflandı.
Yarış öncesi favoriler Josh Kerr ve Jakob Ingebrigtsen 2023 Dünya Şampiyonası'nda fotoğraflandı ve 2024 Olimpiyatları 1500m finalinde sırasıyla 2. ve 4. oldular.
Yarışın başlangıcı
2024 Olimpiyat Şampiyonu Cole Hocker, 2024 ABD Salon Atletizm Şampiyonası'nda 1500 metreyi kazanırken fotoğraflandı.
Gazan

Gazan Han veya Tatarların Hanı Kazaan (Moğol adıyla Gazan Han; Moğolca: Газан, Хаан, Çince: 合贊 Hé Zàn), d. 11 Aralık 1271 – 25 Mayıs 1304), 1295-1304 yıllarında Moğol İmparatorluğunun İran'daki İlhanlı bölümünün 7. hükümdarıydı. Batı tarihçileri ona bazen Casanus veya Cassanus da derler.
Hayat hikâyesi

Gazan, Argun Han ve Buluhan Hatun'un oğludur. Daha evvelki bir İlhanlı hükümdarı olan Geyhatu'nun yeğeni  ve devirerek yerini aldığı kendisinden evvelki hükümdar Baydu'nın da kuzeniydi.
Gazan ve kardeşi Olcaytu'da, vaftiz edilmiş ve Hristiyan olarak yetişmişti. Kendisi Moğol imparatorluğunda hakim din olan Budizm'i de izlemiştir.
Esas karısı olan Kökeçin, ona Marko Polo tarafından Çin'den getirilmiştir. 1291'de Kubilay Han, Moğol prensesi Kökeçin'i evlendirileceği İlhan hükümdarı Argun Han'a götürmesini Marko'dan rica etti. Marko Polo Qanzhou'dan yola çıkıp deniz yolu ile önce Sumatra'ya, oradan Hindistan üzerinden iran topraklarına gitti, nihayet 1293 veya 1294'te İlhanlı İmparatorluğuna vardı. Vardığında  Argun Han ölmüş, krallık Geyhatu tarafından yönetilmekteydi. Marko, Kökeçin'i yeni İlhan'a teslim etti. Gazan tahta çıkınca Prenses onunla evlendi.
Gazan Çince, Arapça, Moğolca, Türkçe, Farsça ve Tibetçe  dillerini biliyordu. Batılılarla yakın bağlar kurmuştu, yüzlerce batılı maceracı onun hizmetinde çalışıyordu.
Dilbilim, ziraat, boya imalatı gibi konulara ilgi duyardı.
Hayat hikâyesi > Müslüman oluşu

Kendisinden evvel, İlhanlılar'ın Müslüman çoğunluğu baskı altında yaşıyordu. İlhanlı yöneticiler gelişmekte olan Tibet Budizmi ve Diofizit'i (Nestorianizm'i) teşvik ediyorlardı.
Gazan 1295'te, müslüman Moğol Emiri Nevruz'un desteğiyle kuzeni Baydu'yu devirdi. Yardımının karşılığı olarak Nevruz, Gazan'ı Müslümanlığı kabul etmeye razı etti. İslama girmesiyle beraber Gazan, adını Mahmud olarak değiştirdi. Ancak çeşitli kaynaklar müslüman olmasına rağmen Moğol şamanizmini sürdürdüğünü ve Tengri'ye taptığını belirtirler. Moğol şamanların İlhanlı İmparatorluğunda kalmalarına izin verilmiş ve nüfuzları hem Gazan hem de onun halefi Olcaytu saltanatında devam etmiş, ama daha sonra gerilemeye yüz tutmuşlardır.
Hayat hikâyesi > Müslüman oluşu > Moğollar’ın İslâmiyeti kabûlü

Ana maddeler: Moğollar ve İlhanlılar
İlhanlılar’ın dördüncü sultanı olan Mahmud Gazan M. 1295 / H. 693 tarihinde İlhanlılar tahtına oturdu. Önceleri Hulâgu’nun yolunda yürüyen bu sultan Emir Nevruz’un sayesinde Müslüman oldu. Hâkanın İslâmiyeti kabulünde en önemli etkiyi “Kutb-ûd-Dîn Şirâzî” ile kardeşi “Kemal’ed-Dîn Şirâzî” yapmışlardı. Mahmud Gazan'ın dokuz yıl süren saltanatı süresince İran'daki bütün Moğollar İslâm dinine girdi.
Hayat hikâyesi > Müslüman oluşu > İslâmiyetin yayılmasındaki rolü ve hizmetleri

"Mahmud Gazan" hayâtında Tebriz'in batısında kendisi için bir türbe, fukaha için medreseler, sûfîlere ait medreseler yaptırdı ve bunların imarı için vakıflar bağladı. Meşhur Kutb'ûd-Dîn Şirâzî, Numam Tebrizî, Vezir Hoca Reşid’ed-Dîn, Burak Baba Mevlâna Celâleddîn Rûmî’nin torunu Ulu Arif Çelebi gibi büyük âlim ve mutasavvıflara pek çok ihsanlarda bulunmuştu. H. 701 / M. 1302 yılında vefat etti.
Moğol Emiri Nevruz, İslam'ı zorunlu kıldı ve her türlü diğer dini yasakladı. Hristiyan kiliseler, sinagoglar ve Budist pagodaları yakıp yıktırdı ve bu dinlerin din adamları öldürttü. Herkesi türban giymeye mecbur tutmaktaydı. Gazan ise bu zulümlere karşı çıktı. Bir ferman yayınlayıp Hristiyanları cizyeden muaf tuttu ve "Kimse dinini terk etmeyecek, Katolikler alışık oldukları şekilde yaşamaya devam edecekler," diye ilan etti. Hristiyan Patrik Üçüncü Mar Yaballaha'yı 1296'da eski görevine geri iade etti.
Gazan iktidarını pekiştirdikten sonra Nevruz'un taraftarlarını yakalattırdı ve öldürttü (Mart 1297) Nevruz kaçmak zorunda kaldı, Herat valisinin yanına sığındı, ama vali tarafından Gazan'a teslim edildi ve ardından idam edildi. Gazan, entrika çevirdiğinden şüphelendiği kumandan ve derebeylerini şiddetle bastırarak egemenliğini kurdu.
Gazan sonra ekonomiyi düzeltmek yeni kanunlar ilan etti. Talan, haraç ve katliamları yasakladı. Bu kanunlara uymayanlar, köken ve mevkilerine bakılmaksızın ağır cezalandırıldılar. Savaşlar nedeniyle ihmal edilmiş toprakların tekrar ekilmesi için tarım yapmayanların toprakları ellerinden alındı, tarım yapacaklara toprak verildi. Moğollar daha yerleşik bir düzene başladılar. Gazan eski moğol kültürünün gelimesine izin vemiş, Şiilere de tolerans göstermiştir. Tebriz'de camii, medrese ve anıtlar yaptırmıştır.
Anadolu'da halkın ezilip perişan hale gelmesine sebebiyet vermesi neticesinde 1298'de Anadolu'da Sülemiş adlı Moğol valisi Gazan Han'a isyan etti. 50.000 tecrübeli askerden oluşmuş bir ordu oluşturdu. 1299'da Gazan'ın kumandanı Kutlukşah gelip isyanı bastırdı. Bir yıl içinde Sülemiş'in müttefiği Türkmenler kaçmış, Sülemiş ve yaverleri öldürülmüştü. Bu ayaklanma Gazan'ı endişelendirmişti, çünkü kendisi Memlûkler'e karşı bir sefere hazırlanıyordu. Anadolu'nun desteğini kazanmak için Anadolu beylerine para basma hakkı verdi. Bu dönemde Anadolu'nun tüm darphaneleri İlhanlı gümüş sikkeleri bastılar.
Hayat hikâyesi > Memlûk seferleri

Gazan müslüman olmasına rağmen Suriye'deki Müslüman toprakları ele geçirmeye çalışmıştır. Ortak düşmaları olan Araplara karşı Avrupalılarla  bir Franko-Moğol ittifakı kuran veya ittifak kurmaya çalışan Moğol liderlerden biri olmuştur. Kendisine sadakat ilan etmiş olan Kilikya Ermeni Krallığı ve Gürcistan'ın askerlerini zaten kullanabiliyordu. İttifakın planı, Gazan'ın birlikleri, Hristiyan askerleri ve Kıbrıs'a üstlenmiş şövalyelerin düzenlenip Memlûkler'i yenmesi, sonra da Kudüs'ün Hristiyanlara verilmesiydi.
Bu savaşlar 1299-1303 arasında gerçekleşmiş, hava şartları nedeniyle seferler kış aylarına rastlatılmıştır.
Hayat hikâyesi > Memlûk seferleri > Şia nüfuzu altına giren Moğollar’a Mısır’ın Türk asıllı Kölemen (Memlük)  hükümdarının harb ilânı

Gazan Mahmud Han'ın sarayına sızan Şiîlerin hilâfet makamına tekrar Şiileri getirme teşebbüslerini öğrenen Mısır hükümdarı Melik’ûn-Nâsır Sultan Muhammed bin Kalavun H. 699 / M. 1300 tarihinde Moğollar ile kanlı bir harbe girişti. Halbûki Mısır, Fâtımî halifelerinin yüzyıllar boyu ektikleri Şiîlik tohumlarıyla ünlenmiş bir ülkeydi ve bütün bu muhitler mezheben hep Şia taraftarlarından oluşmaktaydılar.
Ayrıca bakınız: Kölemen, Memlûk Sultanlığı, Nasır Muhammed bin Kalavun, Vadi el-Haznedar Muharebesi ve İlhanlılar devrinde Aleviler
Hayat hikâyesi > Memlûk seferleri > 1300-1301 seferi

1299-1300 seferinde Gazan Halep'i ele geçirdi. Moğollar ve müttefikleri Memlûkler'i Vadi el-Haznedar Muharebesi'nde (23 veya 24 Aralık 1299) yendiler. Bir grup asker sonra Şam'a gidip şehri ele geçirdiler (30 Aralık 1299 ile 6 Ocak 1300 arası bir tarihte). Sonra Gazan kuvvetlerini geri çekti, muhtemelen atlarını besleyebilmek için. 1300-1301'de Mısır'a saldırmak üzere geri geleceğini vadetti. Geride 10.000 kişilik ufak bir birlik bıraktı, bunlar bir süre Suriye'yi kontrolleri altında tuttular ama Memlûkler Mayıs 1300'de geri gelince, çekilmek zorunda kaldılar.
1300 Temmuzunda de Haçlılar 16 kalyonluk küçük bir filo kurup Mısır ve Suriye kıyılarına saldırılar düzenlediler. Filonun başında Kıbrıs kralı Kudüslü 2. Henry, onun kardeşi Tire Lordu Amalryc ve Gazan'ın elçisi vardı. Temmuz sonunda gemiler Kıbrısa geri döndü.
1300 sonlarında gemiler Tortosa'ya saldırmak için geri geldiler. Ruada adasında Haçlılar saldırıya hazırlanmak üzere Moğolların gelmesini beklediler. Ama Gazan kötü hava şartlarından dolayı gecikti ve Haçlılar Kıbrıs'a geri döndüler. Moğollar şubat 1301'de 60.000 kişiyle vardıklarından Suriye'de birkaç saldırı düzenlediler ama etkili olamadılar.
Hayat hikâyesi > Memlûk seferleri > 1301-1302 seferi

Bir sonraki kış saldırısı için ortak bir operasyon yapma planları gene yapıldı. 1301'de Gazan Papa'ya bir mektup yollayıp asker, Kutsal Topraklar'ın tekrar Frank olabilmesi için rahip ve köylüler yollamasını ister.  Ancak 1301 sonunda Gazan'ın ordusu gelmez. Papa 1302/1303 saldırısı için batılı askerlerin yollanacağını vadeder. Gazan cevaben, hazırlık yapmakta olduğunu, bu defa buluşmaya kaçırmamalarını, Memlûkler'in yenilmesinin en büyük amaçları olduğunu belirtir.
Hayat hikâyesi > Memlûk seferleri > 1302-1303 seferi

Ruad'da konuşlanmış olan küçük bir Templar şövalye garnizonu 1302 eylülünde Memlûkler'in saldırısına uğradı ve teslim olmak zorunda kaldı.
1303'te Moğollar 80.000 kişilik bir orduyla geldiler. Ruad'ın kaybedilmiş olmasından dolayı Kıbrıs'tan gelen haçlılar Moğollara katılamadılar, sadece Suriye sınırında denizden saldırılar yaptılar.
Ancak Moğol birlikleri ve Ermeni müttefikleri önce Humus'ta 30 Mart 1303'te, ardından Nisan 1303'te kesin bir şekilde Şakhab Muharebesi'nde yenildiler. Bu Moğolların Suriye'ye son saldırısı olmuştur.
1303'te Gazan Mahmud Han, I. Edward'a mektup yollayarak Memlûkler'e karşı yardımlarına karşılık olarak Kudüs'ü onlara vereceği vaadini tekrarladı. Ama 10 Mayıs 1304'te Gazan öldü ve Haçlıların Kudüs'ü kolaylıkla ele geçirebilme düşleri de sona erdi.
Gazan Mahmud Han'dan sonra kardeşi Olcaytu, daha sonra da Olcaytu'nun oğlu Ebu Said Bahadır ve onun ardından da Olcaytu'nun kızı Satıbey Hatun hükümdar oldular.