stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yangın
Yangın söndürmede kullanılan yöntemler > Soğutarak söndürme > Su ile soğutma

Soğutarak söndürme prensipleri içinde en çok kullanılanıdır. Suyun elverişli fiziksel ve kimyasal özelliği yanıcı maddeyi boğma ve yanıcı maddeden ısı alarak yangının söndürülmesinde en büyük etken olmaktadır. yangın üçgenini oluşturan ısı oksijen ve yanıcı maddeden ısının düşmesi ve oksijenin azaltılarak söndürülmesinde en etkili söndürücüdür. Su yangın yerine kütlesel olarak gönderileceği gibi püskürtme lensleri ile de gönderilebilir.
Yangın söndürmede kullanılan yöntemler > Soğutarak söndürme > Yanıcı maddeyi dağıtma

Yanan maddenin dağıtılmasıyla yangın nedeni olan yüksek ısı da bölünür, bölünen ısı düşer ve yangın yavaş yavaş söner. Akaryakıt yangınlarında bu tip söndürme yangının yayılmasına neden olacağından uygulanmaz.
Yangın söndürmede kullanılan yöntemler > Havayı keserek söndürme > Örtme

Katı maddeler (kum, toprak, halı, kilim vb) ve kimyasal bileşikler (köpük, klor, azot vb) kullanılarak yanan maddenin oksijen ile temasının kesilmesi ile yapılan söndürmedir. Akaryakıt yangınlarına örtü oluşturan sentetik veya protein esaslı foam köpüğü kullanılmaktadır.
Yangın söndürmede kullanılan yöntemler > Havayı keserek söndürme > Oksijensiz Bırakma

Yangının oksijenle temasının kesilmesi veya azaltılması amacıyla yapılan işlemdir. Özellikle kapalı yerlerde oluşan yangınlara uygulanır.
Yangın söndürmede kullanılan yöntemler > Havayı keserek söndürme > Yanıcı maddenin ortadan kalkması

Yanma koşullarından olan yanıcı maddenin ortadan kaldırılması sonucu yangının söndürülmesidir.
Söndürmede kullanılan araç ve malzemeler

Ayrıca bakınız: Yangın musluğu
Söndürmede kullanılan araç ve malzemeler > Su

Su, yangın söndürmede yaygın olarak kullanılır. Küçük yangınları söndürmede nemli battaniye ve nemli gazete kullanılabilir. Su özellikle A tipi yangınlar için (katı) çok iyi bir söndürücüdür. Ancak elektrikle temasın olduğu durumlarda çarpılma riskine karşı su kullanımından kaçınılmalıdır.
Söndürmede kullanılan araç ve malzemeler > Kum

Yanıcı maddelerin oksijenle ilişkisinin kesilerek söndürülmesinde kullanılır. Kullanma anında kumun yanıcı maddeyi tamamen örtmesi sağlanmalıdır. Oldukça emniyetli bir yangın söndürme metodudur.==== Karbondioksit gazı (CO2) ====
Yanan maddenin üzerini kaplayan karbondioksit gazı yanıcı maddeyi oksijensiz bırakarak yangının söndürülmesini sağlar. Havadan 1,5 kat daha ağır sıvı halden gaz haline geçişte -78 derece olan boğucu bir gazdır. Genellikle çelik veya yaygın olarak alüminyum gövdeli tüplerde basınç altında sıvı halde tutulur. Bu gazla açık alanlarda ve hava akımının olduğu yerlerde yangının söndürülmesi oldukça zordur.
Söndürmede kullanılan araç ve malzemeler > Köpük

Köpük, yanan yüzeye yayılır ve 5 temel özelliğini kullanarak (boğma, su buharı yapma, soğutma, ısıyı yayma, üstünü kaplama) yangının durmasını ya da kontrol altına alınmasını sağlar.
Söndürmede kullanılan araç ve malzemeler > HFC-227

HFC-227, Halon 1301 gazının kullanımının yasaklanması sonrasında piyasaya sürülen ve en yaygın kullanımı olan Halon alternatifi bir gazdır. Yangında önemli rol üstlenen kimyasal reaksiyonları kırma ve ısı enerjisini absorbe etme özelliği ile yangınları söndürmektedir. Özellikle A (katı) ve B (parlayabilen sıvılar) için idealdir. Kimyasal adı heptafluropropan olup, FE227 olarak da anılır.
Kimyasal ismi Heptafluoropropane dir. FM 200 gazi yanginı  kimyasal reaksiyonlari kirma ve isi enerjisini absorve etme özelligi ile yanginlari söndürmektedir.
Kimyasal formülü C F 3 -C H F-CF 3 veya C 3 HF 7'dir. Kaynama noktası −16,4 °C olan oda sıcaklığında bir gazdır. Suda az çözünür (260 mg / L).
Yangın söndürme maddesi olarak kullanılan HFC-227ea ticari adları şöyledir
FE-227 FM-200 (Dupont
FITECH - 227 (Fitech Mühendisleri)
Solkaflam 227 (Solvay Florlu)
MH-227 (Shanghai Waysmos)
LUKE 227 (Luke Alexander)
Chemori 227 (Chemori)
Orient 227 (Orient Corporation)
SR-200 (SRI)
NAF S 227 (Güvenlik Yüksek Teknolojisi)
FM200 Gazli Sistem Özellikleri
Renksizdir, kokusuzdur ve yalıtkan bir söndürme ajanıdır.
Ozonu yok etme katsayısı sıfırdır, Atmosferik ömrü 31-42 yıldır.
Fiziksel olarak söndürme yapar.
Gaz boşalması sonrası artık bırakmaz, temizliğe ihtiyaç yoktur, Gaz atmosfere yayılır.
İnsan bulunan mekanlarda güvenle kullanılabilir.
En yaygın kullanılan Halon 1301 alternatifidir.
Ekonomiktir.
Az yer kaplar.
Boşalma süresi 10 saniyedir.
FM-200 Gazlı Sistem Bileşenleri
FM-200 kimyasal ajanı ile başlıca dört bileşen ve bu bileşenlerin aksesuarlarından oluşmaktadır.
1. FM-200 Bileşenleri: FM-200 gazının depolandığı silindir, silindir koruyucusu, vana ve FM-200 tahliye nozülünden oluşur.
2. Kontrol Paneli: Sistemin beynidir, algılama sistemini ve ekipmanlarını görüntülemek, izlemek ve sistemi aktive etmek için kullanılır.
3. Algılama ve Uyarı Elemanları: Sistemdeki algılama dedektörleri ve aksesuarları, sesli ve görsel uyarı veren sirenler, sistemin göz ve kulak işlevini yerine getiren dış ekipmanlarıdır.
4. Tamamlayıcı Ekipmanlar: Uyarı levhaları, hortumlar, bağlantı fittingleri, basınç manometreleri veya solenoid valf ve silindir valfini çalıştırmak için gerekli aktüatörden oluşmaktadır.
Sistem Dizaynı Ve Çalışma Şekli: FM-200, gazı ile korunacak hacim için NFPA 12 ve ISO 14520 standartlarında ve kurallarına göre gereken gaz miktarı hesaplanır,
Gaz miktarına uygun FM-200 tüpü seçilir,
Çapraz zonlu yangın algılama sistemi ile teçhiz edilen odada gereken noktalara FM-200 boşaltma nozülleri yerleştirilir,
Duman dedektörlerinin aktive olması ile birlikte panelden FM-200 sistemi solenoid vanasına akım gönderilir,
Tüm FM-200 gazı en fazla 10 saniye içinde korunan hacme bosaltılır.
Sistemin çalisması otomatik veya manuel olarak yapılabilir.
Kullanıldığı Yerler:
Bilgisayar, server odaları.
Telefon ve telekomünikasyon odaları.
Trafo, janeratör ve güç dağitim odaları.
Elektrik dağıtım odaları / merkezleri,
Değerli malzeme depoları.
Laboratuvarlar.
Banka kasaları, Arşivler, Kütüphaneler.
Müzeler ve sanat galerileri
Türbinkabinleri v.b. yerlerde FM-200 gazı güvenle kullanılabilir.
Yangından korunma

Binalarda yangından korunmaya ve can kayıplarının yaşanmasını önlemeye yönelik bir takım önlemler alınır. Bunların başında yangın kapısı, yangın merdiveni ve elektronik uyarı sistemleri gelir. Bu önlemlerle, yangın anında uyarı sistemlerinin devreye girmesiyle birlikte bina içerisindeki insanların yangın kapılarını ve yangın merdivenlerini kullanarak dışarıya en güvenli biçimde çıkmaları amaçlanır.
1906'da yaşanan San Francisco Depremi'nin ardından çıkan ve yaklaşık 3000 kişinin ölümüne neden olan büyük yangın
Matthew Waterhouse

Matthew Waterhouse
Matthew Waterhouse (d. 19 Aralık 1961) bir İngiliz aktör ve yazardır. 1980'den 1982'ye kadar BBC bilimkurgu televizyon dizisi Doctor Who''da Adric rolünü oynadı.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 1242051376  ISNI: 0000 0000 6579 9950  LCCN: no2011103449  MusicBrainz: 6626bdf6-5aae-4232-a878-a08c802d002c  VIAF: 93840827   WorldCat (LCCN): no2011-103449
Stratosphere Giant

Stratosphere Giant.
Stratosphere Giant, dünyada bilinen en uzun ağaçlardan biridir. Ağacın isminin anlamı "katyuvarı devi"dir. Ağaç, 2000'de Chris Atkins tarafından Humboldt Redwoods Ulusal Parkı'nda keşfedilmiştir. O, ağacın boyunu 112.34 metre olarak ölçmüştür. 2010'da yapılan ölçümde ise bu ağacın boyu 113.11 m (371.1 ft) olarak ölçülmüştür.  Ağaç Sequoia sempervirens türündendir. Ağacın etrafı hemen hemen eşit büyüklükteki farklı ağaçlar tarafından çevrilidir. Ağaç turizminin bölgedeki ekosisteme zarar verebileceği düşünüldüğünden ağacın kesin koordinatları kamuoyuyla paylaşılmamaktadır.
Redwood Ulusal ve Eyalet Parkı'nda bulunan Hyperion, Helios ve Icarus adlı ağaçlardan sonra Stratosphere Giant, dünyanın bilinen en uzun dördüncü ağacı konumundadır.
Sedef Şahin

| Sedef Şahin |
| --- | --- |
Doğum: 14 Mayıs 1992 (32 yaşında) İstanbul, Türkiye
Milliyet:  Türkiye
Meslek: oyuncu
Etkin yıllar: 2003-günümüz
Resmî site: Sedef Şahin resmî sitesi

Sedef Şahin (d. 14 Mayıs 1992, İstanbul), Türk oyuncu. Özel Pera Güzel Sanatlar Lisesinde tiyatro okumuştur. Çeşitli reklamlar, kataloglar ve dizilerde rol aldı. Belalı Baldız dizisinde Yeşim karakteri ile tanındı. Patron Kim ve Avrupa Yakası dizilerinde konuk oyuncu oldu. LC Waikiki ve Beymen kataloglarında bulundu. 2007-2008 yılları arasında Star TV'de yayımlanan Sevgili Dünürüm adlı dizide Mine adlı karakteri canlandırdı. Daha sonra TRT 1'de yayımlanan Mert ile Gert adlı dizide oynamıştır. 2010 yılında usta tiyatrocu Yıldız Kenter ile birlikte Kraliçe Lear oyununda görev almıştır. 2015 yılında Show TV'de yayımlanan Acil Aşk Aranıyor adlı dizide İpek  karakterini canlandırdı. En son Diriliş Ertuğrul dizisinde Maria karakterine hayat verdi.
Filmografisi

| Yıl | Yapım | Rol | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 2024 | Bodrum Seferi | Buse |  |
| 2003 | Patron Kim |  |  |
| 2004 | Avrupa Yakası | Öğrenci | atv |
| 2005-2006 | Belalı Baldız | Yeşim Kahraman | atv |
| 2007-2008 | Sevgili Dünürüm | Mine | Star TV |
| 2008 | Peri Masalı | Serra | Kanal 1 |
| 2008 | Mert ile Gert | Tuğçe | TRT 1 |
| 2011-2012 | Adını Feriha Koydum | Cansu İlhanlı | Show TV |
| 2012 | Adını Feriha Koydum: Emir'in Yolu | Cansu İlhanlı | Show TV |
| 2015 | Acil Aşk Aranıyor | İpek | Show TV |
| 2016 | Diriliş Ertuğrul | Maria | TRT 1 |
| 2018 | Vatanım Sensin | Marina | Kanal D |
| 2023 | Demir Kadın: Neslican |  | Sinema filmi |
| 2023 | Serçenin Gözyaşı | Emine | Sinema filmi |
| 2024 | Sırrını Biliyorum | Serpil | Sinema filmi |
Can Verel

| Can Verel |
| --- | --- |
Doğum: 12 Nisan 1982 (42 yaşında) Lille, Nord, Fransa
Eğitim: Bahçeşehir Üniversitesi, Müjdat Gezen Sanat Merkezi
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2004-günümüz
Çocuk(lar): 1
Ebeveyn(ler): Engin Verel Bahar Erdeniz

Can Verel (d. 12 Nisan 1982, Fransa), Türk oyuncu. Fenerbahçe'nin eski futbolcularından Engin Verel ve sinema sanatçısı Bahar Erdeniz'in oğludur.
1982 yılında Fransa'da doğan Can Verel ailesinin tek çocuğudur. Bahçeşehir Üniversitesi Görsel Sanatlar Bölümü ve Müjdat Gezen Sanat Merkezinde eğitim almıştır.
Birçok dizide rol alan oyuncu Yemin dizisinde oynadığı Kemal Tarhun karakteriyle geniş çevrelerce tanınmıştır. İlk evliliğinden 1 kızı bulunmaktadır.
Filmografisi

Omuz Omuza (2004)
Selena (2006) / Alekto
Gemilerde Talim Var (2007)
Hayat Güzeldir (2008) / Levent
Arka Sokaklar (2011) / Semih
Papatyam (2009-2011) / Vedat
İstanbullu Gelin (2017) / Konuk oyuncu
Sen Anlat Karadeniz (2018) / Volkan
Yemin (2019-2022) / Kemal Tarhun
Leylifer (2023) / Aziz
Torun Davası (2024) / Kerem
Para Nerede (2024) / Kerem
Bodrum Seferi (2024) / Veysi
ÍF Fuglafjørður

ÍF Fuglafjørður, Faroe Adaları'nın en üst düzey futbol ligi olan Betrideildin'de yer alan bir futbol kulübü.
Teknik direktörler

Meinhard Dalbúð (1993-94)
Sonni Jensen (1995)
Petur Simonsen (1996-97)
Piotr Krakowski (1998-99)
Pauli Jarnskor (2001-02)
Bogi Lervig (2001-02)
Petur Mohr (2002-03)
Sigfríður Clementsen (2003-04)
Petur Mohr (2004-05)
Petur Simonsen (2005-06)
Jón Simonsen (2006-07)
Abraham Løkin (2008)
Roy Róin (2008)
David Jones (2008)
Albert Ellefsen (2008)
Jón Simonsen (2009)
Jón Simonsen &  Abraham Løkin (2009-10)
Abraham Løkin
Símun Eliasen &  Rúni Nolsøe (2011)
Flemming Christensen (Ocak 2012-)
Fernando Torres'in attığı millî takım golleri listesi

Fernando Torres, 2013 FIFA Konfederasyonlar Kupası'nda Altın Ayakkabı ödülüyle
Fernando Torres, İspanya millî takımı formasıyla çıktığı 110 maçta 38 gol attı. Torres, David Villa (59) ve Raúl González'in (44) ardından İspanya millî takımı tarihindeki en çok gol atan üçüncü futbolcudur. Takım, Torres'in gol attığı hiçbir maçı kaybetmemiştir.
6 Eylül 2003'te Portekiz'e karşı oynanan maçta ilk kez A millî takım formasını giyen Torres, ilk golünü 28 Nisan 2004'te İtalya ile oynanan hazırlık maçında attı. Oyuncu, 2006 Dünya Kupası elemelerinde oynadığı 11 maçta yedi gol attı. 2006 Dünya Kupası'nda ise Ukrayna'ya bir, Tunus'a ise iki olmak üzere üç gol atarken İspanya ise son 16 turunda Fransa'ya 3-1 mağlup olarak turnuvadan elendi. İki yıl sonraki 2008 Avrupa Şampiyonası'nda iki gol atan Torres'in ikinci golü, Almanya'ya karşı oynanan final maçında geldi ve maçı kazanan İspanya ile turnuvada şampiyonluk yaşadı.
İspanya'nın 2008 Avrupa Şampiyonası şampiyonu sıfatıyla katıldığı 2009 Konfederasyonlar Kupası'nda Torres, Yeni Zelanda'yı 5-0 yendikleri maçta millî takımdaki ilk hat trick'ini yaptı. Golleri maçın ilk 11 dakikasında atmış ve turnuva tarihinin en hızlı hat trick'ini yapmıştı. Bir yıl düzenlenen 2010 Dünya Kupası'nda gol atamayan futbolcu, turnuvayı şampiyon olarak tamamlayan takımın bir parçasıydı.
2012 Avrupa Şampiyonası'ndaki İrlanda maçında iki, İtalya ile oynanan final maçında ise bir gol atan Torres, şampiyon tamamladıkları turnuvada attığı üç golle Altın Ayakkabı ödülünü kazandı. İtalya'ya attığı gol Torres'in, Avrupa Şampiyonası final maçlarında kaydettiği ikinci goldü. Ertesi yıl gerçekleştirilen 2013 Konfederasyonlar Kupası'ndaki Tahiti maçında dört, Nijerya maçında ise bir gol atarak toplam beş golle turnuvanın en golcü oyuncusu oldu. 2014 Dünya Kupası'ndaki tek golü ise Avustralya ile oynanan maçta geldi. Bu gol, Torres'in millî takım formasıyla kaydettiği son goldü.
Torres, 38 millî takım golünün 10'unu hazırlık maçlarında, 8'ini Konfederasyonlar Kupası'nda, 7'sini Dünya Kupası elemelerinde, 5'ini Avrupa Şampiyonası'nda ve 4'ünü ise Avrupa Şampiyonası elemeleri ile Dünya Kupası'nda attı.
Lamar Odom

Lamar Joseph Odom (d. 6 Kasım 1979, Queens, New York) eski basketbolcudur. 2,08 m boyunda olan Odom 104,3 kg ağırlığındadır.
Kariyeri

Lamar Odom NBA kariyerine 1999 yılında Los Angeles Clippers tarafından dördüncü sırada draft edilmesiyle başlamıştır. 1999-2003 yılları arasında bu takımın formasını giyen Odom, 2003-2004 sezonunda ise Florida temsilcisi Miami Heat'in kadrosuna dahil olmuştur. Bir sezon da burada oynadıktan sonra Los Angeles Lakers'a transfer olmuştur. 2009 yılında bu takımla NBA şampiyonluğuna ulaşan Odom, 2000 yılında NBA All Star Çaylaklar Karması'na seçilmiştir. Aynı zamanda Miami Heat ve Los Angeles Lakers'la birlikte NBA'de Play off'lara kalma başarısı göstermiştir. 2011 yılında NBA'de lokavt bitene kadar Beşiktaş ile anlaşmıştır fakat anlaştığının ertesi günü lokavt bitmiştir.Son olarak Los Angeles Lakers'tan Dallas Mavericks'e takas olmuştur. Dallas'ta 1 sezon oynadıktan sonra kariyerine basşladğı Los Angeles Clippers'a geri 2012 yazında geri döndü.
Özel hayatı

2009 Yazında Khloé Kardashian ile evlenmiştir.
NBA istatistikleri

| Lejant |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   OM | Oynadığı maç |   BM  | İlk 5 başlama |  MBD  | Maç baş. dk |
|  A%  | Atış yüz. |  3S%  | 3 sayı yüz. |  SA%  | Serbest atış yüz. |
|  MBR  | Maç baş. rib. |  MBA  | Maç baş. asist |  MBTÇ  | Maç baş. top çal. |
|  MBB  | Maç baş. blok |  MBS  | Maç baş. sayı |  Kalın yazılar  | Kariyer rekoru |
NBA istatistikleri > Normal Sezon

| Yıl | Takım | OM | BM | MBD | A% | 3S% | SA% | MBR | MBA | MBTÇ | MBB | MBS |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1999-00 | L.A. Clippers | 76 | 70 | 36.4 | .438 | .360 | .719 | 7.8 | 4.2 | 1.2 | 1.2 | 16.6 |
| 2000-01 | L.A. Clippers | 76 | 74 | 37.3 | .460 | .316 | .679 | 7.8 | 5.2 | 1.0 | 1.6 | 17.2 |
| 2001-02 | L.A. Clippers | 29 | 25 | 34.4 | .419 | .190 | .656 | 6.1 | 5.9 | .8 | 1.2 | 13.1 |
| 2002-03 | L.A. Clippers | 49 | 47 | 34.3 | .439 | .326 | .777 | 6.7 | 3.6 | .9 | .8 | 14.6 |
| 2003-04 | Miami | 80 | 80 | 37.5 | .430 | .298 | .742 | 9.7 | 4.1 | 1.1 | .9 | 17.1 |
| 2004-05 | L.A. Lakers | 64 | 64 | 36.3 | .473 | .308 | .695 | 10.2 | 3.7 | .7 | 1.0 | 15.2 |
| 2005-06 | L.A. Lakers | 80 | 80 | 40.3 | .481 | .372 | .690 | 9.2 | 5.5 | .9 | .8 | 14.8 |
| 2006-07 | L.A. Lakers | 56 | 56 | 39.3 | .468 | .297 | .700 | 9.8 | 4.8 | .9 | .6 | 15.9 |
| 2007-08 | L.A. Lakers | 77 | 77 | 37.9 | .525 | .274 | .698 | 10.6 | 3.5 | 1.0 | .9 | 14.2 |
| 2008-09 | L.A. Lakers | 78 | 32 | 29.7 | .492 | .320 | .623 | 8.2 | 2.6 | 1.0 | 1.3 | 11.3 |
| 2009-10 | L.A. Lakers | 82 | 38 | 31.5 | .463 | .319 | .693 | 9.8 | 3.3 | 0.9 | 0.7 | 10.8 |
| Kariyer |  | 747 | 643 | 35.9 | .463 | .315 | .701 | 8.9 | 4.1 | 1.0 | 1.0 | 14.6 |
NBA istatistikleri > Play Off

| Yıl | Takım | OM | BM | MBD | A% | 3S% | SA% | MBR | MBA | MBTÇ | MBB | MBS |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2003-04 | Miami | 13 | 13 | 39.4 | .445 | .308 | .681 | 8.3 | 2.8 | 1.2 | .8 | 16.8 |
| 2005-06 | L.A. Lakers | 7 | 7 | 44.9 | .495 | .200 | .667 | 11.0 | 4.9 | .4 | 1.1 | 19.1 |
| 2006-07 | L.A. Lakers | 5 | 5 | 38.4 | .482 | .273 | .500 | 13.0 | 2.2 | .4 | 1.2 | 19.4 |
| 2007-08 | L.A. Lakers | 21 | 21 | 37.4 | .491 | .273 | .661 | 10.0 | 3.0 | .7 | 1.3 | 14.3 |
| 2008-09 | L.A. Lakers | 23 | 5 | 32.0 | .524 | .514 | .613 | 9.1 | 1.8 | .7 | 1.4 | 12.3 |
| 2009-10 | L.A. Lakers | 23 | 0 | 29.0 | .469 | .244 | .600 | 8.6 | 2.0 | .6 | .9 | 9.7 |
| Kariyer |  | 92 | 51 | 34.8 | .485 | .312 | .638 | 9.4 | 2.5 | .7 | 1.1 | 13.7 |
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: n2019005241  MusicBrainz: 8169fea7-2742-4958-a150-d35b81a2c250  VIAF: 11154921322663592026   WorldCat (LCCN): n2019-005241
Aba (kumaş)

Aba bir tür yünlü kumaş. Dövme yünden yapılan, genellikle devetüyü ya da siyah renkteki abadan maşlah, çakşır, kalçın, şalvar, potur, cepken, salta, yelek, cübbe, yağmurluk, mest ve terlik gibi çeşitli giysiler, heybe, hurç ve eyer örtüsü yapılır. Bu nedenle abacılık Anadolu'nun her yanında gelişmiş bir el sanatıdır. Abacıların, sık dokunmuş ve iyi kaliteli abayı işlemek zorunda oldukları, eski esnaf nizamnamelerinde belirtilir.
19. yüzyılda da Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa, Sekban Ocağı'ndaki askerlerin dizliklerini ve topuzluklarını abadan yaptırmış, böylece abacılık İstanbul'daki çeşitli el sanatları arasında giderek önemli bir zanaat durumuna gelmişti.
İnkretin

GLP-1 ve DPP-4 inhibitörleri
İnkretinler, kan glikozu düzeylerinde azalmayı uyaran metabolik bir hormon grubudur. İnkretinler yemekten sonra salgılanır ve Langerhans adacıklarının pankreasın beta hücrelerinden insülinin salgılanmasını kan şekerine bağımlı bir mekanizma ile arttırır.
Bazı inkretinler (örn. GLP-1), Langerhans adacıklarının alfa hücrelerinden glukagon salınımını da inhibe eder. Ek olarak, mide boşalmasını azaltarak besin maddelerinin kan dolaşımına emilimini yavaşlatır ve besin alımını doğrudan azaltabilir. İnkretin olma ölçütlerini yerine getiren iki ana aday bileşik, bağırsak peptitleri olan glukagon benzeri peptit-1 (GLP-1) ve gastrik inhibitör peptittir (GIP, ayrıca glikoza bağımlı insülinotropik polipeptit olarak da bilinir). Hem GLP-1 hem de GIP, dipeptidil peptidaz-4 (DPP-4) enzimi tarafından hızla etkisizleştirilir. Hem GLP-1 hem de GIP, glukagon peptit üst ailesinin üyeleridir.
Tıbbi kullanımlar

İnkretinlere dayalı ilaçlar tip 2 diyabet tedavisinde kullanılmaktadır.
İnsülinotropik etkinliği olan birkaç uzun ömürlü GLP-1 analoğu geliştirilmiştir ve dulaglutid (Trulicity), eksenatid (Byetta), liraglutid (Victoza), semaglutid (Ozempic ve Rebylsus) ve genişletilmiş salınımlı eksenatid (Bydureon) de içinde olmak üzere birçoğu ABD'de kullanım için onaylanmıştır.
Başka bir yaklaşım, GLP-1 ve GIP, DPP-4'ü etkinleştiren enzimi baskılamaktır. Tablet olarak ağızdan alınabilen birkaç DPP-4 inhibitörü geliştirilmiştir.
Geçmiş

1932'de Belçikalı fizyolog Jean La Barre, bağırsak hormonu için insülin salınımı da içinde olmak üzere endokrin pankreası uyaran "inkretin" sözcüğünü kullanmıştır. Ayrıca bu inkretinlerin, diyabetes mellitus için bir tedavi olarak kullanılabileceğini öne sürmüştür.
Nil Manastırı

Nil Manastırı (Sergey Prokudin-Gorski, 1910)
Stolobenli Nil Manastırı (Rusça: Нило-Столобенская пустынь / Nilo-Stolobenskaya pustın, "Stolobenli Nil İbadethanesi" veya Нилова пустынь / Nilova pustın, "Nil'in İbadethanesi"), Rusya'nın Tver Oblastı'nın Ostaşkov Okrugu'na bağlı Ostaşkov'un yaklaşık 10 kilometre kuzeyinde Seligel Gölü'nün içinde bulunan Stolobni Adası ve kısmen Svettsa Yarımadası'nda yer alan manastır.
Tarihçe

Nil Stolobenski (Stolobenli Nil), 15. yüzyılın sonlarında Veliki Novgorod yakınında dünyaya geldi. Ailesini kaybettikten sonra Pskov yakınında bulunan Kripetsuki Manastırı'na girdi. 5. yüzyılda Sina Dağı'nda yaşamış Nil'in onuruna Nil adı verildi. 1515'te Nil Kripeski Manastırı'ndan ayrıldı ve Rjevski Uyezdi'nde Seremo Nehri'nin kenarındaki küçük kulübede yaşamaya başladı. Tek başına yaşadı ve ot ve meşe palamudu yiyerek bütün vakti ibadet için harcadı.
Rivayete göre bir gün Nil'in evine hırsızlar gelmiş ve onu öldürmeye kalkışmış, fakat O Bakire Meryem'in ikonunu gösterdiğinde kutsal ışık yayılmış ve hırsızların gözünü kör etmiş. O Tanrı'ya yalvarınca hırsızların gözleri açılmış.
Zaman gittikçe onun adı köylerin çevresine yayıldı. Millet ibadet öğrenmek için onu ziyaret etmeye başladı. 1528 yılında Seremo Nehri'nin kenarından 1528'de Seliger Gölü'nde bulunan Stolobni Adasına taşındı. İlk yıl kazıkta yaşadı ve daha sonra bulübe ve şapel yapıldı. Rivayete göre şeytanlar musallat olmuş ancak Nil duası ve imanıyla saldırıları yenmiş. Nil ölümünden 27 önce adada manastırın yapılmasını vesayet etti ve daha sonra inşa edildi.
1555'te Nil öldü ve Stoloben Adası'nda gömüldü. 1594'te Moskova Patriği İob'un izniyle manastır olarak açıldı. Manastırın kurucusu Keşiş Hermann'dır (German).
Sovyet döneminde 1927 yılında kapatıldı ve Stalin döneminde NKVD'nin Ostaşkov Özel Kampı kuruldu. II. Dünya Savaşı'nda Kızıl Ordu'ya esir düşen 6.300 Polonyalı polis ve asker burada hapsedildi ve daha sonra Kalinin'e (bugünkü Tver) götürülerek idam edildi.
Not

↑  Pustın, çöl kelimesinden türemiş ve ibadethane anlamına gelen Rusça kelimedir.
57°14′05″K 33°03′49″D﻿ / ﻿57.23472°K 33.06361°D﻿ / 57.23472; 33.06361
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: no00071286  SUDOC: 151086907  VIAF: 130459556   WorldCat (LCCN): no00-071286
Carl Gustaf Mosander

| Carl Gustaf Mosander |
| --- | --- |
Carl Gustaf Mosander
Doğum: 10 Eylül 1797(1797-09-10) Kalmar, İsveç
Ölüm: 15 Ekim 1858 (61 yaşında) Lovön, Stockholm, İsveç
Milliyet: İsveçli
Eğitim: Karolinska Enstitüsü
Tanınma nedeni: Lantan erbiyum terbiyum

Kariyeri
Dalı: Kimya
Çalıştığı kurumlar: Karolinska Enstitüsü
Etkilendikleri: Jöns Jakob Berzelius
 

Carl Gustaf Mosander (d. 10 Eylül 1797 – ö. 15 Ekim 1858) İsveçli bir kimyagerdir. Nadir toprak elementleri olan lantan, erbiyum ve terbiyumu keşfetmiştir.
Hayatın erken dönemi ve eğitim

Kalmar'da doğan Mosander, 1809'da annesiyle birlikte Stockholm'e taşınana kadar orada okula gitti. Stockholm'de Ugglan eczanesinde çırak oldu. 1817'de eczacılık sınavını kazandı ancak tıpla ilgilendi ve 1820'de Karolinska Enstitüsü'ne katıldı. 1825 yılında tıbbi sınavlarını geçti. Jöns Jakob Berzelius'un laboratuvarında çalıştı ve aynı yerde öğrenci olan Friedrich Wöhler'in yakın arkadaşı oldu.