stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Çerkes edebiyatı
Tarih > Adigey Çerkes edebiyatı

Adigey Cumhuriyetindeki Çerkeslerin (Rusça resmî adları: Adigeylerin) edebiyatının temelini düz yazı ustası Ç’eraşe Tembot atmıştır. Ancak, günümüzde şiir de gelişmiştir. Adigey Çerkes edebiyatı Çemguyların lehçesi esas alınarak yazılmakta ve geliştirilmektedir. Son zamanlarda Adıgey şiirinin gelişmesinde Meşbaşe İshak’ın etkisi yadsınamaz. Meşbaşe, romanda da aynı ustalığı göstermiştir. Nartolog (Nart destanları uzmanı) oluşunun yanı sıra, usta bir şair olan Hadağatle Asker’in şiirleri de Adıgey şiir sanatında önemli bir yer almaktadır. Meşbaşe İshak’ın ardından Kuyeko Nalby ve daha yüzlerce yazar, şair ve araştırmacı yetişmiştir.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Türkçe | Çerkesçe | Rusça | Ömrü |
| Bersey Wumar | Бэрсэй Умар | Умар Хапхалович Берсей | 1807—? |
| Tsığo Tevçoj | Тэуцожъ Цыгъу | Цуг Теучеж  (Тагир Алиевич Теучеж) | 1855-1940 |
| İbrahim Tsey | Цэй Ибрахьим | Ибрагим Салехович Цей | 1890-1936 |
| Kube Şaban | Кубэ Щэбан | Шабан Индрисович Кубов | 1890-1974 |
| Hatqo Ahmed | Хьаткъо Ахьмэд | Ахмед Джанхотович Хатков | 1901-1937 |
| Ç’eraşe Tembot | КӀэрэщэ Тембот | Тембот Магометович Керашев | 1902-1988 |
| Perenıqo Murat | Пэрэныкъо Мурат | Мурат Салихович Паранук | 1912-1970 |
| Kestene Dmitriy | Кэстэнэ Дмитрий | Дмитрий Григорьевич Костанов | 1912-1985 |
| Lewsten Yusıf | Лъэустэн Юсыф | Юсуф Ибрагимович Тлюстен | 1913-1998 |
| Yevtıh Asker | Еутых Аскэр | Аскер Кадербечевич Евтых | 1915-1999 |
| Kardenğuş Zıramıku | КъардэнгъущӀ Зырамыку | Зарамук Патурович Кардангушев | 1918-2008 |
| Qırımız Jane | Жэнэ Къырымыз | Киримизе Хаджимусович Жанэ | 1919-1983 |
| Hüseyin Andrıhoy | Андрыхъое Хъусен | Хусен Борежевич Андрухаев | 1920-1941 |
| Hadağatle Asker | ХьэдэгъэлIэ Аскэр | Аскер Магамудович Гадагатль | 1922-2009 |
| Abu Şhalaho | Шъхьэлахъо Абу | Схаляхо Абу | 1929 |
| Beretere Hamid | Бэрэтэрэ Хьамид | Беретарь Хамид | 1931-1995 |
| Meşbaşe İshak | МэщбэшIэ Исхьакъ | Исхак Шумафович Машбаш | 1931 |
| Pşımaf Koşbay | Кощбэе Пщымаф | Пшимаф Карбечевич Кошубаев | 1937 |
| Beğ Nurbıy | Бэгъ Нурбый | Багов Нурбий Нухович | 1937-1995 |
| Quyeqo Nalbiy | Къуекъо Нальбый | Нальбий Юнусович Куек | 1938-2007 |
Tarih > Karaçay-Çerkes Çerkes edebiyatı

Karaçay-Çerkesya Cumhuriyetindeki Çerkeslerin (Rusça resmî adları: Şercesler/Çerkeslerin) düz yazı ve tiyatro yapıtları, 19. yüzyıl sonu ile 1920–30’lı yıllarda dikkat çekmeye başlamıştır. Abuk Halit, Dışe’c Muhammed, Temir Salih, Vokthuta Abdullah, Gueşoko Husin gibi yazarlar, Şerces edebiyatının temelini atmışlardır. Şerces edebiyatında, Hanfen Alim ile lirizm belirginleşmeye başlamıştır. Sonraki yıllarda Abıt’e H., Nehuş M., Şave E., Dığuıj K. gibi genç şairler görülür.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Türkçe | Çerkesçe | Rusça | Ömrü |
| Abuq Halit | Абыкъуэ Хьалит | Халид Кучукович Абуков | 1900-1937 |
| Dışe’c Muhammed | Мухьэмэд ДыщэкӀ | Магомет Пшиканович Дышеков | 1902-1942 |
| Gueşoqo Husin | Гуэщокъуэ Хусен | Хусин Ханахович Гашоков | 1913-1983 |
| Ahmet Muhadin | Ахъмэт Мухьадин | Мухадин Худович Ахметов | 1917 |
| Kxhuexhu Tsutsa | Кхъуэхъу Цуца | Цуца Меджидовна Кохова | 1920-2000 |
| Hanfen Alim | Хьэнфэн Алим | Алим Мазанович Ханфенов | 1922 |
| Beçıj Leyla | Бэчыжь Лейла | Лейла Абубекировна Бекизова | 1929 |
| Brat Gabas | Братӏ Габас | Габас Мухамедович Братов | 1930-2002 |
| Abıte Vladimir | Абытӏэ Владимир | Владимир Кадырович Абитов | 1937 |
| Abıte Hızır | Абытӏэ Hızır | Хизир Яхьяевич Абитов | 1941 |
Tarih > Kabardey-Balkar Çerkes edebiyatı

Kabardey-Balkar Cumhuriyetindeki Çerkeslerin (Rusça resmî adları: Kabardeylerin) ilk yazarı tarihçi Negume Beçmırza ve ilk eser de onun Adıge Yi Thıda (Adıge Ulusunun Tarihi) adlı çalışmasıdır. Negume ayrıca biri Kiril (1840), diğeri Arap-İran harfli (1843) iki el yazması ilk Kabardey alfabesini hazırlayan kişidir. Aynı dönemin bir diğer önemli yazarı da, “kalemby” mahlası ile yazan K’aşe Adelceri’dir. 1920 sonrasının iki önemli yazarı, Türkiye’de eğitim görüp dönen ve “Şiirin Büyük Ustası” olarak da anılan Şocentsıuk Ali (1900-1942) ile ünlü derlemeci ve fabl yazarı Paş’e Beçmırza’dır. (1854 – 1936) Bu klasik şairleri izleyen K’işşokue Alim, K’uaşş Bet’al, Şortan Askerbiy, Thagazit Zuber, Akhsıra Zalimkhan, Tevune Haçim, Nalo Zavuır, Nalo Ahmethan Kabardey edebiyatının temel taşları olmuşlardır. Türkçeden kelime alan Anadolu Kabartay lehçesi ile Rusçadan kelime alan Kafkasya Kabartay lehçesi birbirinden leksik düzeyde farklılaşmaktadır.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Türkçe | Çerkesçe | Rusça | Ömrü |
| Qazanoqo Jabağı | Къэзэнокъуэ Жэбагъы | Жабаги Казаноков | 1685-1750 |
| Şor Negume | Нэгумэ Шорэ Бэчмырзэ | Шора Бекмурзин Ногмов | 1794-1844 |
| Hatoxhoşıque Kazi | ХьэтIохъущыкъуэ Кази | Кази Мусабиевич Атажукин | 1841-1899 |
| Paş’e Beçmırza | ПащӀэ Бэчмырзэ | Бекмурза Машевич Пачев | 1854-1936 |
| Şocentsıuk Ali | ЩоджзнцӀыкӀу Алий | Али Асхадович Шогенцуков | 1900-1941 |
| Tevune Haçim | Теунэ Хьэчым | Хачим Исхакович Теунов | 1912-1983 |
| K’işşoque Alim | КӀыщокъуэ Алим | Алим Пшемахович Кешоков | 1914-2001 |
| Şortan Askerbiy | Шортэн Аскэрбий | Аскерби Тахирович Шортанов | 1916-1985 |
| Şocentsıku Adem | Щоджэнцӏыкӏу Адэм | Адам Огурлиевич Шогенцуков | 1916-1995 |
| Soqur Musarbi | Сокъур Мусарби | Мусарби Гисович Сокуров | 1929-1990 |
| Balqer Fovset Ğuzer | Балъкъэр Фоусэт Гъузер | Фоусат Гузеровна Балкарова | 1932-2009 |
| Thağazit Zuber | Тхьэгъэзит Зубер | Зубер Мухамедович Тхагазитов | 1934 |
| Beşteque Hebas | Бештокъуэ Хьэбас | Хабас Карнеевич Бештоков | 1943 |
| Hakuaşe Madina | Хьэкӏуащэ Мадинэ | Мадина Андреевна Хакуашева | 1959 |
Edebiyat

Zh. F. Bovikina, Dmitry Kastan, Adıgece Ekonomi, Dil, Edebiyat ve Tarih Araştırma Enstitüsü. Adige Sovyet edebiyatının tarihine ilişkin sorular. - Adıgece bilimsel. -araştırma İktisat, Dil, Edebiyat ve Tarih Enstitüsü, 1980. — 216 İle.
A. I. Alieva. Adige edebiyatı ve folkloru üzerine makaleler koleksiyonu. - Adıgece Ekonomi, Dil, Edebiyat ve Tarih Araştırma Enstitüsü, 1975. — 220 İle.
Adıgece Ekonomi, Dil, Edebiyat ve Tarih Araştırma Enstitüsü. Adige edebiyatı ve folklorunun sorunları. — Adygobl yalan makinesi derneği eski. Krasnodar bölgesel yürütme komitesinin yayınevleri, basım ve kitap ticareti, 1981. — 190 İle.
Nina Stepanovna Nadyarnykh, A.M. Gorki Dünya Edebiyatı Enstitüsü. Rusya halklarının edebiyatları. — Bilim, 2005. — 376 İle.
Kabardey tarihçi, filolog, şair Shora Nogmov (Нэгумэ Шорэ Бэчмырзэ)
Dušan Simović

| Dušan Simović |
| --- | --- |

Yugoslavya Başbakanı
Görev süresi 27 Mart 1941 - 12 Ocak 1942
Yerine geldiği: Dragiša Cvetković
Yerine gelen: Slobodan Jovanović
Kişisel bilgiler
Doğum: 28 Ekim 1882(1882-10-28) Kragujevac, Sırbistan Krallığı
Ölüm: 26 Ağustos 1962 (79 yaşında) Belgrad, YSFC
Mesleği: Asker, siyasetçi
Askerî hizmeti
Bağlılığı:  Sırbistan (1900-1921)  Yugoslavya (1921-1943)
Hizmet yılları: 1900-1943
Rütbesi: General
Çatışma/savaşları: Balkan Savaşları I. Dünya Savaşı II. Dünya Savaşı
Dušan Simović (Sırpça: Душан Симовић; 28 Ekim 1882 - 26 Ağustos 1962), Yugoslav Kraliyet Ordusu Genelkurmay Başkanı ve Yugoslavya'nın Başbakanı olarak görev yapan Sırp general.
Hayatı

Kragujevac'ta dünyaya geldi. 1900 yılında Belgrad'da askeri akademiden mezun oldu. Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı'nda görev yaptı. I. Dünya Savaşı'ndan sonra, 1936-1938 yılları arasında hava kuvvetleri komutanlığı yaptı. Yugoslav hükûmet darbesi'ne katıldı. Darbeden sonra Yugoslavya Başbakanlığı görevine getirildi. 6 Nisan 1941'de Nazi Almanyası Yugoslavya'yı işgal edince ailesi ile birlikte ülkeyi terk etti. 1952 yılında tekrar Belgrad'a döndü, askeri konularda birçok kitap yazdı ve burada öldü.
Vasili Bogoroditski

| Vasili Bogoroditski |
| --- | --- |

Doğum: 19 Nisan 1857(1857-04-19) Kazan ili Tsarevo-kokşay şehri, (şimdiki Yoşkar-Ola şehri Mariy El Cumhuriyeti), Rus Çarlığı
Ölüm: 23 Aralık 1941 (84 yaşında) Kazan, SSCB
Vatandaşlık: SSCB

Kariyeri
Dalı: dilbilimci, Türkolog
Etkiledikleri: Gabdulhay Ahatov
 

Vasili Alekseyeviç Bogoroditski (Rusça: Васи́лий Алексе́евич Богоро́дицкий, 19 Nisan 1857 - 23 Aralık 1941)  –  SSCB Bilimler Akademisinin üyesi, Kazan üniversitesi profesörü, Kazan linguistik okulunun kurucularından biri. Slav, Hint-Avrupa ve Türkiyat dil araştırmacısı, ağız ve fonetik araştırmacısı, genel dilbilim araştırmacısı.
Yaşamı

1857 yılında Rus Çarlığı'nın Kazan ili Tsarevo-kokşay şehri, (şimdiki Yoşkar-Ola şehri Mariy El Cumhuriyeti) yerleşiminde doğmuştur. 
Karşılaştırmalı dilbilim üzerine çalışmalarını 1881 yılından sonra yoğunlaştırmıştır. 
V.Bogoroditskiy Tatar dilini ve başka Türk dillerini karşılaştırmış, Tatar fonetiğini incelemiş, Tatar dili bilimi boyunca ilmi çalışmalar yazmıştır.
1922 yılından sonra Kazan Pedagojisi Enstitüsüne geçmiştir. Tatar halkın bilim öğrenme cemiyetinin üyesi olmuştur.
23 Aralık 1941 yılında ölmüştür.
Başlıca çalışmaları

V. А. Bogoroditskiy. Vvedenie v izuçenie russkogo vokalizma. Vıp. 1-2. — Varşava: V tip. M. Zemkeviça i V. Noakovskogo, 1882-1883.
V. А. Bogoroditskiy. İz çteniy po sravnitelnoy grammatike indoevropeyskih yazıkov. Vıp. 1. — Varşava: tip. Varşavsk. uçeb. okr., 1895, 53 s.
V. А. Bogoroditskiy. İz çteniy po sravnitelnoy grammatike indoevropeyskih yazıkov. Vıp. 2. — Varşava: Tip. Varşavsk. uçeb. okr., 1895, 33 s.
V. А. Bogoroditskiy. Kurs grammatiki russkogo yazıka. Ç. 1. Fonetika. — Varşava: V tip. Mihaila Zemkeviça, 1887, 317 s.
V. А. Bogoroditskiy. Kurs eksperimentalnoy fonetiki primenitelno k literaturnomu russkomu proiznoşeniyu. — Kazan: Tip. İmp. un-ta, 1917, 74 s.
V. А. Bogoroditskiy. Lektsii po obşçemu yazıkovedeniyu. — Kazan: Tipo-lit. İmp. un-ta, 1911.
V. А. Bogoroditskiy. Nekotorıe voprosı sintaksisa, morfologii i semasiologii v primenenii k russkomu yazıku : (İz çteniy na uçit. kursah v Kazani v avg. 1915 g.) // Jurnal ministerstva narodnogo prosveşçeniya. — 1915. — Ç. 47. — № 12. — Otd. 2. — S. 179-199.
V. А. Bogoroditskiy. Kratkiy oçerk sravnitelnoy grammatiki arioevropeyskih yazıkov. — İzd. 2-е, ispr. i znaç. dop. — Kazan: Tipo-lit. Un-ta, 1917.
V. А. Bogoroditskiy. Vvedenie v tyurko-tatarskoe yazıkoznanie. Ç. 1. (Obşçaya): о prirode yazıka; fiziologiya i psihologiya reçi; tipı yazıkov. — Kazan: Gos. izd-vo TSSR, 1922. — 58 s.
V. А. Bogoroditskiy. Zakonı singarmonizma v tyurkskih yazıkah. — Kazan: 1-ya gostip. «Krasnıy peçatnik», 1927.
V. А. Bogoroditskiy. Vvedenie v tatarskoe yazıkoznanie. — Kazan, 1934.
İlgili edebiyat

P. S. Kuznetsov. Vasiliy Alekseeviç Bogoroditskiy (1857-1941) // Trudı instituta yazıkoznaniya AN SSSR, 1953, T. II, s. 254-256.
N. А. Andramonova, L. K. Bayramova. Vasiliy Alekseeviç Bogoroditskiy (1857-1941). Kazan: İzd-vo Kazansk. un-ta, 2002. — ISBN 5-7464-0698-8
Bogoroditskiy, Vasiliy Alekseeviç // Entsiklopediçeskiy slovar Brokgauza i Efrona: v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890-1907.
Roman Ludup

| Roman Ludup  Роман Дамдын оглу Лудуп |
| --- | --- |
Doğum: 28 Eylül 1963(1963-09-28) Narın, Erzin, SSCB 
Meslek: Yazar, yayıncı  ve  lama başkı
Milliyet: Tıva

Roman Ludup (Rusça:Raman Ludup; 28 Eylül 1963, Tıva, Tuva asıllı yazar, dilbilimci ve yayıncıdır.
Yaşamı

Roman Ludup, 28 Eylül 1963'te Tuva Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Erzin İlçesi'ne bağlı Narın köyünde doğdu. Ailesi, 1930 doğumlu babası Damdın Ludup, annesi 1929 doğumlu Yandak Sören'dir. Roman Ludup, ailenin beşinci çocuğudur. 1980'de Narın Ortaokulu'ndan ve 1983'te Çelyabinsk Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu. 1984-1986 yılları arasında Silahlı Kuvvetlerde görev yaptı. 2000 yılında Tıva Devlet Üniversitesi Filoloji Fakültesi Tıva Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. Narın köyünde idare müdürü, kütüphaneci, bölge sosyal güvenlik departman kıdemli müfettişlik, Narın köyü Komsomol komitesi sekreteri, Dassın veya dağsın denilen budist lamaizm medresesinde çalışmıştır. Bilgisayar şirketi olan "Sayan-computers" yöneticisi olarak görev yaptı. 1995-1999 yılları arasında Tıva ve Rusça dillerindeki Budist gazete "Enerel" ("Merhamet") 'adlı gazetenin kurucusu ve yayıncısıdır. "Uluğ-Kem" dergisinin nesir ve şiir editörüdür. Tuva Cumhuriyeti Yazarlar Birliği'nin edebiyat danışmanıdır.
Edebi yönü

Roman Ludup — lirik şairdir. Roman Ludup lirik bir şairdir. 1979'da şiir yazmaya başladı. İlçe ve cumhuriyet gazetelerinin yanı sıra edebi ve sanatsal dergi "Uluğ-Kem" de yayınlandı. Cumhuriyetçi Genç Yazarlar Konferansı katılımcısıdır (1987). 1990 yılında, ilk şiir koleksiyonu "İyi Çagaa" (Ийи чагаа, "İki Mektup") genç yazarların toplu baskısında yayınlandı. İkinci şiir koleksiyonu "Çer-Deernin kıygızı" (Чер-Дээрниң кыйгызы, "Yerin ve Cennetin Çağrısı") 2003 yılında yayınlandı. "İki Mektup" adlı şiir derlemesi ağırlıklı olarak aşk sözleri içerir ("Ottuuşkun", "İyi çagaa", "Seriin hatka kütkütken tal...", "Saynı, doştu hörtük-harı höme algan", "İyi sonet", "Koharaldın saldarından...", "Ergelençig sözün söglem", "Sagıjımda bodal..." vb.).
"Yeryüzünün ve Gökyüzünün Çağrısı" koleksiyonunda şiir, Anavatanlarının, halklarının kaderi için samimi bir sevgi ve endişe ile doludur ("Harı çerge bodanıışkın", "Ulaastayga...", "Aalçı keerge...", "Şıyaan", "Möldük-kaldık", "Çırıtkılıg kelir öy deeş...", "Hoozun surtaal teviinge..." vb.), tüm canlıların kaderi için, maneviyat ve insanlık için, her bir bireyin ruhu için ("Kıygı" ve Budist temalı "ojuk dajı" türünde yazılmış şiirler). "Bir Sessizliğin Uzun Yolu" adlı romanın yazarıdır.
Yaratıcı faaliyeti, Budist edebiyatının Tuva diline çevirileriyle zenginleşmiştir. "Budizm'in Kutsal Sembolizmi", "Mutluluğun Altın Kaynağı" eserlerinin çevirilerinin yanı sıra "Allah Nereye Bakar?" felsefi ve eğitim broşürü yayınlandı. R.Ludup'un çeviri çalışmaları, uzun yıllar boyunca Budist lama olarak yorulmak bilmeyen çalışmasıyla yakından ilgilidir. 1992'den 1994'e kadar Sankt-Peterburg Datsan Gunzeçoyney adlı Buddist mabedinde öğrenim gördü. Yıllarca Kızıl'daki Budist mabedi Taşipandenling Hüree'de lama olarak dini vecibeler yapmaktadır. Bir saygı ifadesi olarak ona Sunduy-başkı demektedir.
Tuva Cumhuriyeti Yazarlar Birliği Üyesi (1987). Rusya Yazarlar Birliği Üyesi (2002).
Başlıca yayınlar

Ludup, Roman Damdyenovich. Kuskú suite [Metin] : şiirler / Roman Ludup. — Kızıl : Tıva'nın Yuriy Künzegeş attıg nom ündürer çeri, 2013. - s.74, .; 21 cm; ISBN 978-5-7655-0809-1
Ludup, Roman Damdyenoviç. İki Harf / Roman Ludup. - Kızıl : Tüvin. Kn. Yayın, 1990. — 110,[1] s.; 16 cm. — ; ISBN 5-7655-0113-3
İyi çagaa çürekter //Ludup R. Anıyak şülükçülernin çıındı nomu / R. Ludup, E. Mizhit, B. Kuular, A Khertek. - Kızıl TıvNUCH, 1989. — Ar.4-32
Çer Deernin kığığığı: şiirler. - Kızıl: TyvNUCH, 2002.
Cennetin ve Yerin Çağrısı: Şiirler. Kızıl: Tıva. Kn. Yayın, 2002. - 77 sayfa.
Tercümeleri

Aas-kejiktin aldın-bulaa (Аас-кежиктин алдын-булаа). — Kızıl, Tıva Y.K.yayınevi, 1999. — 42 s.
Kutsal bir mutluluk kaynağı. Bir dua koleksiyonu. Kızıl: : Tıva Y.K. yayınevi, 1999. — 42 s.
Sarıg şajınnın ıdık demdekteri (Сарыг шажыннын ыдык демдектери). — Erzin, 1994. — 31 s.
Budizmin Kutsal Sembolizmi: Bir El Kitabı. — Erzin, 1994. — 31 s.
Azerbaycan Komünist Partisi (1920)

Bu madde Azerbaycan SSC iktidar partisi hakkındadır.Sovyet sonrası Azerbaycan partisi için Azerbaycan Komünist Partisi (1993) sayfasına bakınız.
| Azerbaycan Komünist Partisi Azərbaycan Kommunist Partiyası |
| --- | --- |

Kuruluş tarihi: 20 Şubat 1920
Kapanış tarihi: 16 Eylül 1991
Önceli: Adalet Partisi Çiftçi Partisi Himmet Partisi
Gazete(ler): Himmet
İdeoloji: Komünizm Marksizm-Leninizm
Siyasi pozisyon: Aşırı sol
Resmî renkler: Kırmızı
Yüksek Sovyet (12. dönem, 1991): 280 / 360
Parti bayrağı

ASSC, SSCB
Azerbaycan Komünist Partisi (Azerice: Azərbaycan Kommunist Partiyası, Rusça: Коммунистическая партия Азербайджана) Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ni (ASSC), Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin bir parçası olarak yönetmiş siyasi partidir. Parti, 20 Şubat 1920 tarihinde Himmet Partisi, Adalet Partisi, Çiftçi Partisi'nin ve Bakü bolşeviklerinin bir araya gelmesiyle tesis edilmiştir. Aynı yılın 1 Nisan tarihinde, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin beşinci hükûmeti istifa ederek, tüm yetkiyi Azerbaycan Komünist Partisi'ne devretmiştir. Komünist Parti, 16 Eylül 1991 tarihinde, ASSC resmen dağılana kadar ülkeyi yönetmeye devam etmiştir. Böyle olmakla birlikte, Azerbaycan Komünist Partisi'nin eski yöneticileri, nepotizm ve patronaja dayalı sistemi devam ettirerek ülkeyi yönetmeye ve devlete hakim olmaya devam etmişlerdir. Azerbaycan Komünist Partisi, 14 Ekim 1990 tarihinde, Yüksek Sovyet için, ilk kez yapılan çok partili seçimi ezici çoğunlukla kazanmış, 360 sandalyeden 280'nine sahip olmuştur.
Merkez Komite Başkanları

| № | İsim | Dönem |
| --- | --- | --- |
| 1. | Mirza Davud Hüseyinov | 28 Nisan 1920 - 23 Temmuz 1920 |
| 2. | Viktor Naneyşvili | 23 Temmuz 1920 - 9 Eylül 1920  |
| 3. | Yelena Stasova | 9 Eylül 1920 - 15 Eylül 1920 |
| 4. | Vladimir Dumbadze | 15 Eylül 1920 - 24 Ekim 1920 |
Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreterleri

| № | Ad | Başlangıç | Bitiş |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | Mirza Davud Hüseyinov | 12 Şubat 1920 | 23 Ekim 1920 |
| 2. | Grigori Kaminski | 23 Ekim 1920 | 24 Temmuz 1921 |
| 3. | Sergey Kirov | 24 Temmuz 1921   | Ocak 1925 |
| 4. | Ruhullah Ahundov | 1925   | 1926 |
| 5. | Levon Mirzoyan | 21 Ocak 1926 | 5 Ağustos 1929 |
| 6. | Nikolay Gikalo | 5 Ağustos 1929 | 5 Ağustos 1930 |
| 7. | Vladimir Polonski | 5 Ağustos 1930 | Ocak 1933 |
| 8. | Ruben Rubenov | 7 Şubat 1933 | 10 Aralık 1933 |
| 9. | Mir Cafer Bağırov | 15 Aralık 1933 | 6 Nisan 1953 |
| 10. | Mir Teymur Yakubov | 6 Nisan 1953 | 12 Şubat 1954 |
| 11. | İmam Mustafayev | 16 Şubat 1954 | 12 Haziran 1959 |
| 12. | Veli Ahundov | 11 Temmuz 1959  | 14 Temmuz 1969  |
| 13. | Haydar Aliyev | 14 Temmuz 1969  | 3 Aralık 1982 |
| 14. | Kamran Bağırov | 3 Aralık 1982  | 21 Mayıs 1988 |
| 15. | Abdurrahman Vezirov | 21 Mayıs 1988  | 20 Ocak 1990 |
| 16. | Ayaz Mutallibov | 24 Ocak 1990  | 16 Eylül 1991 |
Hasan Bey Camii (Yafa)

| --- | --- |


Genel bilgiler
Mimari tarz: Osmanlı
Konum: Yafa, İsrail
Koordinatlar: 32°03′59″K 34°45′49″D﻿ / ﻿32.06639°K 34.76361°D﻿ / 32.06639; 34.76361
Tamamlanma: 1916
Teknik ayrıntılar
Kubbe sayısı: 1
Minare sayısı: 1

Hasan Beg Camii ya da Hasan Bey Camii (İbranice: מסגד חסן בק, Arapça: مسجد حسن بك), İsrail'in Yafa kentinde yer alan bir camidir.
Tarih boyunca Osmanlı ve Büyük Britanya egemenliği altında bulunan cami İsrail ve Filistin arasındaki sorunlu dönemde de tartışmalara konu olmuştur.
Osmanlı mimarisinin izlerini taşıyan cami Neve Tzedek ile Akdeniz arasında yer almaktadır.
| g t İsrail'deki camiler |
| --- | --- | --- |
|  Al-Bahr Mosque  Hassan Bek Mosque  Jezzar Pasha Mosque  Mahmood Mosque  Mahmoudiya Mosque  Makam al-Nabi Sain Mosque  Nebi Akasha Mosque  Al-Muallaq Mosque  Sidna Ali Mosque  Siksik Mosque  White Mosque (Nazareth)  White Mosque (Ramla)  |  Al-Bahr Mosque  Hassan Bek Mosque  Jezzar Pasha Mosque  Mahmood Mosque  Mahmoudiya Mosque  Makam al-Nabi Sain Mosque  Nebi Akasha Mosque  Al-Muallaq Mosque  Sidna Ali Mosque  Siksik Mosque  White Mosque (Nazareth)  White Mosque (Ramla)  |   |
 Kategori:İsrail'deki camiler  İsrail'de İslam  Ülkelere göre camiler
Babü'l-Berdiyin Camii

| --- | --- |
Babü'l-Berdiyin Camii

Genel bilgiler
Mimari tarz: Fas mimarisi İslam mimarisi
Konum: Meknes, Fas
Koordinatlar: 33°53′59″K 5°34′03″B﻿ / ﻿33.89972°K 5.56750°B﻿ / 33.89972; -5.56750
Tamamlanma: 1709
Teknik ayrıntılar
Minare sayısı: 1

Babü'l-Berdiyin Camii (Arapça: مسجد باب بردعين, romanize: Mescid Babü'l-Berdiyin), Fas'ın Meknes kentinde bulunan bir camidir. Cami, 1709 yılında Hinata bint Bekir tarafından sıkıştırılmış toprak kullanılarak inşa edilmiştir ve medine mahallesinde yer almaktadır.
Cami 620 metrekarelik bir alana sahiptir. Kıble duvarına paralel uzanan üç enine sahna bölünmüş bir harim ve bir iç sahın oluşmaktadır. Minare tuğladan yapılmıştır ve Mevley İsmail döneminden kalma şehrin en yüksek minaresidir. Kare bir kaideye sahiptir ve dört cephesinin her biri basit ve neredeyse aynı sağır kemer süslemesine sahiptir.
Ahmet Şükrü Esmer

| Ahmet Şükrü Esmer |
| --- | --- |
Doğum: 1891 Lefkoşa,  Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Ölüm: 19 Ocak 1982
Eğitim: Columbia Üniversitesi
Meslek: Siyasetçi

Ahmet Şükrü Esmer (1891, Lefkoşa - 19 Ocak 1982), Türk siyasetçidir.
İstanbul Darülfünun Hukuk Mektebi mezunudur. New York Columbia Üniversitesi'nde Hukuk Doktorası yapmıştır. Galatasaray Lisesi İngilizce Öğretmenliği, Mülkiye Mektebi, Siyasal Bilgiler Okulu, Erkan-ı Harbiye ve Polis Enstitüsü siyasi tarih öğretmenliği, Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi öğretmenliği, Amerika'da Sadâyı Vatan Gazetesi sahipliği, Vakit, Ulus ve Barış Gazeteleri Yazarlıkları, Vatan Gazetesi kurucu üyeliği, Yazarlık, TBMM VI. Dönem İstanbul Milletvekilliği yapmıştır.
Hayatı

Babası, Lefkoşa'lı tüccar Şükrü Efendi'nin oğlu Mehmet Arif'tir. Orta öğrenimini Lefkoşa'da İngiliz Okulu ile Kıbrıs Lisesi'nde yapmıştır. Bu sırada, babası Sünuhat (Akla Gelenler) adlı bir haftalık gazete çıkardığından, Ahmet Şükrü ilk gazetecilik zevkini oradan almıştır.
Liseden sonra İstanbul'a gelmiş; ABD'ye öğrenci yollamak için açılan yarışmayı kazanarak New York'taki Columbia Üniversitesi'ne gönderilmiştir. Orada, Hukuk okuyarak bu alandan Lisans ile Yüksek Lisans diplomalarını, Devletler Hukuku ve Siyasi Tarih'ten de Doktora derecesini almıştır. Bu sırada Gazetecilik Okulu'nda da bazı derslere devam etmiştir.
I. Dünya Savaşı henüz bitmemiş olduğundan, bir süre ülkeye dönememiş ve New York'ta Sada-yı Vatan (Yurdun Sesi) adlı haftalık bir gazete çıkarmıştır - ki bu, ABD'de Türk dilinde yayımlanan ilk gazetedir.
1921'de ülkeye döndükten sonra Galatasaray Lisesi'ne İngilizce öğretmeni olarak atanmış; aynı zamanda Vakit gazetesi yazı kadrosunda yer almıştır.
Kurtuluş Savaşı kazanılınca, gazeteci olarak Mudanya ve ardından Lozan Konferansı’na katılmıştır.
Yurda dönüşünde bazı arkadaşları ile Vatan gazetesini çıkarmış; sonra Milliyet gazetesinin Yazı İşleri Müdürü, daha sonra da Genel Müdürü olmuştur.
Milliyet’te çalışırken, Mülkiye Mektebi Siyasi Tarih Hocası olmuş ve bu dersi Harp Akademisi’nde ve Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi’nde de vermiştir. Mülkiye Ankara’ya nakledilince, Ahmet Şükrü, Mülkiye Mektebi’nde Siyasi Tarih Profesörlüğüne getirilmiştir. Ulus gazetesinde de Dış Politika Yazarı olmuştur.
Daha sonra 1939’da İstanbul Milletvekili seçilmiştir. 1945’te Birleşmiş Milletler’i kuran San Francisco Konferansı’na Türk Heyeti danışmanı olarak katılmıştır. 1946’da Milletvekilliğinden ayrılmıştır.
1948’de Haberler Bürosu’nu kurmak üzere New York’a gitmiştir. 1949’da ise Basın-Yayın Genel Müdürlüğü’ne atanarak tekrar Ankara’ya gelmiştir. 1954’te Siyasal Bilgiler Fakültesi’ndeki Siyasi Tarih Profesörlüğü görevine geri dönmüş; 1969’da da emekliye ayrılmıştır.
Daha sonra Barış adını alan eski Ulus -şimdiki adı yine Ulus- gazetesinde Dış Politika Yazarlığı’na ise devam etmiştir. 19 Ocak 1982’de vefat ettiği gün bile gazetedeki yazısı yayımlanmıştı.
Esmer'in 1944’te yayımlanan Siyasi Tarih ile 1953’te yayımlanan Siyasi Tarih (1919-1939) başlıklı kitapları ile başlıcaları “Cyprus, Past and Present”(Milletlerarası Münasebetler Türk Yıllığı, 1962) ve Prof. Dr. Oral Sander'le ortaklaşa yazdığı “İkinci Dünya Savaşı’nda Türk Dış Politikası”(Olaylarla Türk Dış Politikası: 1919-1965, 1969) olan bilimsel makaleleri bulunmaktadır.
Ayrıca, Ayın Tarihi ile başta Milliyet ve Ulus (daha sonraki adıyla Barış) gazetelerinde çok sayıda araştırma ve inceleme yazılarıyla gezi notları yayımlanmıştır.