Bolşevikler
İkinci parti kongresi

Ağustos 1903'te Brüksel'de ve ardından Londra'da yapılan RSDİP 2. Kongresi'nde Lenin ve Julius Martov parti üyelik kuralları konusunda anlaşmazlığa düştüler. Georgi Plehanov tarafından desteklenen Lenin, üyeliği partiyi tam zamanlı olarak destekleyen ve seçilmiş parti liderliğine tam bir itaat içinde çalışanlarla sınırlamak istiyordu. Martov ise üyeliği "Parti Programını tanıyan ve onu maddi araçlarla ve partinin örgütlerinden birinin yönetimi altında düzenli kişisel yardımla destekleyen" herkese genişletmek istiyordu." Lenin planının, tüm zamanlarını ve enerjilerini partiyi Çarlık otokrasisine karşı başarılı bir proleter devrime önderlik edebilecek bir örgüt haline getirmeye adayacak profesyonel devrimcilerden oluşan çekirdek bir grup geliştireceğine inanıyordu.
Aktif ve deneyimli üyelerden oluşan taban, bu profesyonel çekirdek için işe alım zemini olacaktır. Sempatizanlar dışarıda bırakılacak ve parti demokratik merkeziyetçilik kavramı temelinde örgütlenecekti. O zamana kadar Lenin'in yakın arkadaşı olan Martov, partinin çekirdeğinin profesyonel devrimcilerden oluşması gerektiği konusunda onunla hemfikirdi, ancak parti üyeliğinin sempatizanlara, devrimci işçilere ve diğer yol arkadaşlarına açık olması gerektiğini savunuyordu. İkili bu konuda Mart-Mayıs 1903 gibi erken bir tarihte anlaşmazlığa düşmüştü, ancak farklılıklarının uzlaşmaz hale gelmesi ve partiyi bölmesi Kongre'ye kadar gerçekleşmedi. Başlangıçta anlaşmazlık küçük ve kişisel çatışmalardan kaynaklanıyor gibi görünüyordu. Örneğin, Lenin'in İskra'dan daha az aktif yayın kurulu üyelerinin çıkarılması konusundaki ısrarı ya da Martov'un Lenin'in karşı çıktığı Kongre Düzenleme Komitesini desteklemesi gibi. Farklılıklar büyüdü ve bölünme onarılamaz hale geldi.
İç huzursuzluk Sovyet iktidarı için en uygun siyasi yapı konusunda da ortaya çıktı. Ne Yapmalı? kitabında tartışıldığı gibi, Lenin resmi bir devrimi etkili bir şekilde başlatmak için katı bir siyasi yapıya ihtiyaç olduğuna kesin olarak inanıyordu. Bu fikir Martov, Plehanov, Vera Zasulich, Lev Troçki ve Pavel Axelrod gibi bir zamanların yakın müttefiklerinin muhalefetiyle karşılaştı. Plehanov ve Lenin arasındaki en büyük anlaşmazlık toprağın kamulaştırılması ya da özel kullanıma bırakılması konusunda ortaya çıktı. Lenin kolektifleştirmeye yardımcı olmak için kamulaştırmak isterken, Plehanov bireylerin kendi mülklerini koruyabilmeleri halinde işçi motivasyonunun daha yüksek kalacağını düşünüyordu. Lenin'e karşı çıkan ve tam sosyalizme doğru sosyalist üretim tarzı yolunda devam etmek isteyen ve onun katı parti üyeliği kurallarına katılmayanlar "softlar" olarak bilinirken, Lenin destekçileri "hardlar" olarak tanınmaya başladı.
Hizipçiliğin bir kısmı Lenin'in kendi görüşüne olan sarsılmaz inancına ve Plehanov tarafından Lenin'in "kendi görüşüne aykırı görüşlere tahammül edememesi" ve kendi hayalindeki ütopyaya sadakati olarak tanımlanan şeye atfedilebilir.  Lenin, parti üyeleri tarafından bile o kadar dar görüşlü ve eleştiri kabul edemeyen biri olarak görülüyordu ki, kendisini takip etmeyen herkesin düşmanı olduğuna inanıyordu. Lenin'in devrimci arkadaşlarından Troçki, 1904'te Lenin'i Fransız devrimci Maximilien Robespierre ile karşılaştırdı.