İdeoloji
Siyasi ideolojiler

Ayrıca bakınız: Siyasi ideolojiler listesi
Sosyal bilimlerde, bir siyasi ideoloji toplumun nasıl çalışması gerektiğini açıklayan, belirli bir toplumsal düzen için bazı politik ve kültürel planlar sunan, bir sosyal hareketin, kurumun, sınıfın veya büyük bir grubun belirli etik idealler, prensipler, doktrinler, mitler veya sembollerinden oluşan bir kavramdır. Siyasi ideolojiler, ekonomi, eğitim, sağlık hizmetleri, iş hukuku, ceza hukuku, adalet sistemi, sosyal güvenlik ve sosyal refah sağlanması, ticaret, çevre, çocuklar, göç, ırk, askeri kullanım, vatanseverlik ve resmi din gibi bir toplumun birçok farklı yönüyle ilgilenir.
Siyasi ideolojilerin iki boyutu bulunur:
Hedefler: Toplumun nasıl çalışması gerektiği.
Yöntemler: İdeal düzeni elde etmek için en uygun yollar.
Siyasi ideolojilerin sınıflandırılması için birçok önerilen yöntem bulunmaktadır ve her biri belirli bir siyasi spektrum oluşturmaktadır. İdeolojiler aynı zamanda kendilerini spektrumdaki konumlarıyla tanımlarlar (örneğin sol, merkez veya sağ), ancak bu konuda kesinlik genellikle tartışmalı olabilir. Son olarak, ideolojiler siyasi stratejilerden (örneğin popülizm) ve bir parti etrafında inşa edilebilecek tek konulardan (örneğin marihuana yasallaştırması) ayrılabilir. Filozof Michael Oakeshott, böyle bir ideolojiyi "geleneğin içerdiği rasyonel gerçeğin alt tabakasının formalize edilmiş özetlemesi" olarak tanımlar. Ayrıca, Charles Blattberg siyasi ideolojileri siyasi felsefelerden ayıran bir açıklama sunar.
Bir siyasi ideoloji, gücün nasıl tahsis edileceği ve gücün hangi amaçlar için kullanılması gerektiği konularıyla büyük ölçüde ilgilenir. Bazı partiler belirli bir ideolojiyi sıkı bir şekilde takip ederken diğerleri belirli birini benimsemeksizin bir grup ilgili ideolojiden genel ilham alabilir. Her siyasi ideoloji, en iyi hükûmet biçimini (örneğin demokrasi, demagoji, teokrasi, halifelik vb.), hükûmetin kapsamını (örneğin otoriterlik, liberteryenlik, federalizm vb.) ve en iyi ekonomik sistemini (örneğin kapitalizm, sosyalizm vb.) belirli fikirler içerir. Bazen aynı kelime, bir ideolojiyi ve onun ana fikirlerinden birini tanımlamak için kullanılır. Örneğin, sosyalizm bir ekonomik sistem olarak kullanılabilir veya bu ekonomik sistemi destekleyen bir ideolojiyi ifade edebilir.
1991'den sonra birçok yorumcu, kurtarıcı ve kapsayıcı ideolojilerin başarısız olduğu bir sonrası ideolojik bir çağda yaşadığımızı iddia etmektedir. Bu görüş genellikle Francis Fukuyama'nın tarih'in sonu üzerine yazılarıyla ilişkilendirilir. Bununla karşıtlık olarak, Nienhueser (2011) insan kaynakları yönetimi alanındaki araştırmayı sürekli olarak "ideoloji üreten" bir süreç olarak görür.
Slavoj Zizek, post-ideoloji kavramının, en derin ve kör ideoloji biçimini mümkün kıldığını belirtmiştir. Bir tür yanılsama bilinci veya yanlış bir sinizm, bir bakış açısını nesnel gibi gösterip tarafsız bir sinizm taklidi yapmak amacıyla kullanılırken, aslında öyle olmadığı halde. İdeolojiden kaçınmaya yardımcı olmak yerine, bu yanılsama mevcut bir ideolojiye olan bağlılığı derinleştirir. Zizek bunu "bir postmodern tuzağı" olarak adlandırır. Peter Sloterdijk, aynı fikri zaten 1988 yılında ileri sürdü.
Araştırmalar, siyasi ideolojinin bir ölçüde genetik olarak aktarılabilir olduğunu göstermektedir.