stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Pers-Roma savaşları (337-367)
Olaylar > İlk savaş: 337-350

335 yılında İmparator I. Konstantin, oğlu Constantius'u Sasani İmparatorluğu'na karşı yapılacak bir sefere hazırlık olarak gönderdi. Constantius yeni askerler topladı, eğitim ve tatbikatlar uyguladı, süvarileri genişletti ve malzeme stokladı. Bu hazırlıklar Sasanilerin dikkatinden kaçmamıştır. 336 yılında II. Şâpûr, generali Narses'i Ermenistan'ı işgal etmeye göndermiştir. Ancak Narses daha sonra yenilmiş ve öldürülmüştür. Büyük Konstantin'in ölümünün ardından Şâpûr, Mezopotamya'nın anahtarı sayılan Nisibis'i kuşatmıştır. Altmış gün sonra, Nisibis'i almaya yaklaşmayınca ve ordusunu etkileyen veba nedeniyle kuşatmayı kaldırmış ve İran'a dönmüştür. Nisibis'te kaybetmesine rağmen Şâpûr, 345-346 yılından itibaren Ermeni kralı Khosrov'dan haraç toplamıştır.
343-344'te Constantius, Şâpûr'un güçleriyle Singara veya Alaina yakınlarında karşılaşmıştır. Bu savaşın tarihi belirsizdir. Kaynaklar savaşın galibi konusunda bölünmüş durumdadır. Bazı kaynaklar Sasani zaferini belirtirken, bazıları Roma zaferini,  bir başkası da büyük bir Roma zaferini belirtir.
348'de bir Sasani ordusu Roma Mezopotamya'sını işgal etmiş ve Singara'ya yürümüştür. Kale şehir ya kuşatıldı ya da abluka altına alınmıştır. Sasaniler Singara civarında kamp kurarken Romalılar gece vakti kamplarına baskın düzenleyerek birçok Sasani askerini uykularında öldürdüler. Bu, Şâpûr'un 348 seferini aksattı. Sasani ordusu kendi topraklarına çekildi.
350 yılında Şâpûr, Nisibis'i üçüncü kez kuşattı. Nisibis'in bulunduğu vadinin yakınından geçen Mygdonius Nehri'nin barajları yıkıldı ve vadi sular altında kaldı. Tüm ova şehrin surlarına kadar sularla dolduğunda, bir Sasani filosu gemilere bindirilerek surlara doğru yüzdürüldü. Surların bir kısmı çöktü ve Sasaniler saldırı hazırlığı için geri çekildi. Sasani savaş fillerinin desteğiyle başlatılan saldırı, gölün oluşturduğu çamurlu sulara saplandı ve Şâpûr geri çekilme sinyali verdi. Tek bir gece içinde savunmacılar surların onarımını gerçekleştirdiler; bu, Hunların doğu eyaletlerini istila ettiği haberleriyle birlikte Şâpûr'u Roma'ya karşı düşmanlıkları durdurmaya zorladı. Şâpûr, İran'a çekilmeden önce tüm kuşatma ekipmanlarını yaktı ve bazı komutanlarını ve danışmanlarını idam etti.
Magnentius'un batıda gasbedilmesi, kuzeni Gallus'u doğuyu savunmak için bırakan Constantius'un dikkatini dağıtmasıyla hemen hemen aynı dönemde gerçekleşti.
Olaylar > Savaşlar Arası: 350-359

350-359 yılları arasında Roma ve Sasani imparatorlukları arasındaki savaş zayıfladı. Constantius iç hem de dış düşmanlara karşı çeşitli seferlere katılırken, Şâpûr Orta Asya bozkırlarındaki doğu seferiyle meşguldü.
Ancak 356'da Romalılar kalıcı bir barış için ciddi girişimlerde bulundular. Şâpûr koşullarını şu sonuca ulaştırdı: Constantius, Diocletianus'un Nisibis Antlaşması uyarınca Narseh'ten aldığı Mezopotamya ve Ermenistan vilayetlerini teslim etmeliydi. Constantius, daha önceki yenilgiler nedeniyle gözden düşmüş olmasına ve hatta kendisi bile ikinci bir savaşın sonucundan gizliden gizliye şüphe duymasına rağmen, bu teklifi küçümseyerek değerlendirdi. Yine de, Sasani sarayına yeni bir elçiliğe bir sofist eşliğinde sivil ve askeri subaylar göndererek II. Şâpûr'a barış için daha makul gerekçelerin gerekliliği konusunda tavsiyelerde bulundu. Şâpûr, Tizpon'a vardığında elçiliği görevden aldı ve başka bir sefer için hazırlıklara başlandı.
Olaylar > İkinci savaş: 359-361

359 yılında II. Şâpûr, Roma Mezopotamya'sına büyük çaplı bir istila başlattı. Bu sefer sırasında, Roma savunması hakkında önemli bilgiye sahip olan Romalı dönek Antoninus ona yardım etti.  Doğu kabilelerinin çoğu (Hunsular dahil) artık ordusunu desteklerken, Şâpûr, Ninova'da Dicle'yi geçti ve Singara'ya yürüdü ve Singara'ya saldırdı ve orayı abluka altına aldı. Daha sonra Habur Nehri üzerindeki önemli bir yol kavşağı olan Bebase'e yürüdü. Buradan doğuda Nisibis'i ve batıda Fırat Nehri üzerindeki ana köprünün bulunduğu Zeugma'yı tehdit edebilirdi. Karargahı Nisibis'te bulunan General Ursicinus'u aniden kuzeydeki Amida'ya doğru ilerleyerek şaşırttı.
Ursicinus'un casusları, aralarında daha sonraki tarihçi Ammianus Marcellinus'un da bulunduğu, ona Sasani ordusunun Dicle'yi geçtiğini haber verir vermez, Nisibis'in savunmasını güvence altına aldı ve Amida'ya doğru yola çıktı. Şâpûr'un ordusunun yem olarak kullanmasını önlemek için Roma Mezopotamya'sındaki tarlaların yakılması emrini verdikten sonra halk, müstahkem şehre sığındı. Şâpûr'un Dicle'yi geçişi güvence altına alındığında Ursicinus, Nisibis'i kuşatmaları halinde Sasanileri taciz edebileceği veya batıya ilerlemeleri durumunda iletişim ve ikmal hatlarını tehdit edebileceği Amida'ya geri çekildi. Karargahını Amida'da kurduktan sonra Ursicinus, Fırat'ın savunmasını denetlemek için geri çekildi.
Altı Roma lejyonu: V Parthica, XXX Ulpia Victrix, Magnentius, Decentius, Superventores ve Praeventores ve X <i id="mwhA">Fortenses'in</i> bir müfrezesi (vexillation ) Amida'da toplanmış ve savunmasını üstlenmişti.Magnentius, Decentius ve XXX Ulpia Victrix lejyonları, gaspçı Magnentius'un ordusunun kalıntılarıydı ve iç savaşın sonunda Constantius tarafından doğuya gönderilmişti. Bölgedeki diğer lejyonların aksine bu üç lejyon Galyalı askerlerden oluşuyordu. Amida'daki Roma kuvvetlerinin sayısı bir tartışma konusu: Crawford onları 20.000, Blockley 7.000-10.000, ve Harrel 5.300 olarak tahmin etmektedir. Şâpûr ordusunun 100.000 kişiden oluştuğu rivayet edilir.
Şâpûr, Nisibis'i geçerek Bebase'e ulaştı. Oradan, gözcüleri ona Fırat'ın sular altında kaldığını ve diğer yakada güçlü bir Roma tahkimatının bulunduğunu bildirdi. Bu durumla karşı karşıya kalan Antoninus, Sasani hükümdarına ordusunu zorla yürütmesini ve Amida'nın kuzeybatısındaki Fırat Nehri'ni geçmesini tavsiye etti. Şâpûr oradan Küçük Asya'nın içlerine doğru ilerleyebilirdi. Horre, Miacarire, Carcha ve yaklaşırken teslim olan Reman ve Busan kaleleri üzerinden ilerleyen Şâpûr, Temmuz ayı sonunda Amida surlarının altına ulaştı.
Olaylar > İkinci savaş: 359-361 > Amida Kuşatması (359)

Ana madde: Amida Kuşatması
Şâpûr, müthiş ordusunun sadece görüntüsünün bile şehri korkutup teslim olacağına ikna etmiştir. Hunsu kralı Grumbates, meydan okuyan şehri teslim olması için tehdit etmek üzere gönderildi. Ancak kral yaklaşmasının nedenini açıklayamadan, Romalı balistalardan gelen bir ok oğluna ve veliaht prense isabet ederek onu anında öldürdü.
Sasaniler şehri her taraftan kuşattı; Yardımcı kuvvetler olarak Vertae'lere güney duvarına saldırı görevi verildi, kuzeyde Albanlar, doğuda Hunsular ve batıda savaş filleriyle birlikte Segestaniler görevlendirildi. Kuşatma operasyonları iki gün süren karşılıklı füze atışlarıyla başladı, her iki tarafta da ağır kayıplar verilmesinin ardından ateşkes sağlandı. Sasaniler daha sonra surları aşmak için tümsekleri yükseltmeye ve Singara'daki önceki savaşta Romalılardan ele geçirilen kuşatma kulelerine yöneldiler. Bu arada, Sasani süvarilerinin akınları çevredeki ülkeyi harap ediyor, birçok esir alıyor ve çok sayıda ganimet alıyordu. Sasani ablukasını saptırmak için hafif piyadeleri kullanarak cesur bir saldırı öneren Ursicinus, şehrin kurtarılmasına yönelik aşırı çabasıyla hain bir tersine gidişi kışkırtmakla suçlandı.
Amida'dan gelen iki Galya lejyonunun Sasani kampına yaptığı gece saldırısı Roma'nın moralini yükseltti ve Sasani ordusuna ağır kayıplar verdirdi, ancak 400 Galyalı'nın kaybı kuşatma altındaki şehir için daha yıkıcı oldu. Şâpûr şehre yönelik saldırılarını artırdı ancak Roma akrepleri ve ateşli oklar nedeniyle daha fazla kayıp verdi. Sonunda Sasani balistalarının bombardımanı altındaki Roma yapıları çöktü. Sasaniler toprak yığınlarını surların hizasına kadar taşıdılar ve şehre akın ettiler. Uzun süren bir son hendek savunmasının ardından garnizon etkisiz hale getirildi, şehir yağmalandı ve bölge sakinleri Sasani İmparatorluğu'nun daha uzak bölgelerine sürüldü. Kont Aelianus ve hayatta kalan diğer Romalı komutanlar çarmıha gerildi.  Kuşatmanın başarılı olması ve sonbaharın gelmesiyle Sasaniler kışlaklara dönmek zorunda kaldı.
Olaylar > İkinci savaş: 359-361 > 360 seferleri

360 baharında Şâpûr, çöl kasabası Singara'yı kuşatarak Mezopotamya'ya doğru akınlarını yeniledi. Duvar birkaç gün sonra koç darbesiyle aşıldı ve kasaba düştü. Garnizonu oluşturan 1. Flavian ve 1. Part lejyonları ile Singara sakinleri, Sasani İran'ında esaret altına gönderildi.
Şâpûr daha sonra Dicle üzerinde güçlü bir Roma kalesi olan Bazabde'ye yatırım yaptı. Mezopotamya çölünün uç noktalarında müthiş bir kale olan Virtha'ya karşı bir sefere çıkmadan önce yalnızca duvarları onarmak ve Bazabde'ye güçlü bir garnizon yerleştirmek için oyalandı. Ancak Virtha'nın garnizonu kendilerini başarıyla savundu ve Şâpûr, kampanya sezonunun sonuna doğru Dicle üzerinde emekli oldu.
Bu arada 360 yılının sonbaharına doğru Constantius nihayet uzun süredir hazırladığı ordusunun başına ulaştı. Julianus'un Galya'daki isyanı imparatoru bir anlığına geciktirmişti, ancak bakanları onu Sasanilere karşı sefere çıkmaya ikna etti. Şâpûr'la yüzleşmek için Dicle'yi geçmeden önce Constantius, önemli Bazabde kalesini geri almaya kararlıydı. Ardından gelen abluka sırasında Sasaniler, Roma'nın koçbaşlarını ve balistalarını yok etmek için şehirden birkaç kez saldırı düzenledi. Kışın başlamasıyla birlikte bölge yoğun yağışlarla sular altında kaldı ve Constantius'un saldırıları püskürtüldü. Bazabde'den Suriye'ye çekildi ve Antakya'da kışı geçirdi.
Olaylar > İkinci savaş: 359-361 > 361 seferleri

Ertesi bahar 361'de Constantius bir kez daha Fırat'ı geçerek Edessa'ya ulaştı. Bazabde ablukasını devam ettirmek istemeyen ve masraflı bir kuşatma korkusuyla iki generali Arbetio ve Agilo'yu Dicle'nin diğer yakasından Şâpûr'un hareketlerini gözlemlemeleri ve Şâpûr'un nehri ne zaman geçmesi gerektiğini ona bildirmeleri için gönderdi. Ancak Şâpûr, Dicle Nehri'ni geçmeyi reddetti ve 361 yılının tüm yazı, her hükümdarın nehrin karşı kıyılarında yaptığı etkisiz manevralarla boşa gitti. Bu arada Constantius, Galya'daki Julianus'dan takviye talep etmişti, ancak Galya lejyonları isyan edip ve Julian'i Augustus ilan ettiler.
Doğrudan Sasani tehdidi nedeniyle Constantius, Julian'ı Augustus unvanından istifa etmeye ve Sezar unvanıyla yetinmeye ikna etmeye çalıştığı mektuplar göndermek dışında, kuzeninin gaspına doğrudan yanıt veremedi. Constantius, gaspçıyla yüzleşmekten başka alternatif görmüyordu ama yine de Şâpûr'un istila tehdidi devam ediyordu. Ancak Şâpûr o yıl başka bir sefer girişiminde bulunmadı. Düşmanlıklara bu geçici ara, Constantius'un tüm dikkatini Julian'a çevirmesine olanak sağladı.
Savaş, Constantius'un 5 Ekim 361'de Mopsu Krene'de ateşten ölmesiyle kararsız bir şekilde sona erdi.
Amida surları, 359 Amida Kuşatması'ndan önce II. Constantius tarafından yaptırılmıştır.
Han-Hiung-nu Savaşı

| g t Han-Hiung-nu Savaşı |
| --- | --- |
 Mayi  Mobei  Loulan  Tanrı Dağları  Jushi  Zhizhi  Türük  Altay Dağları 
Han-Hiung-nu Savaşı ayrıca Çin-Hiung-nu Savaşı olarak da bilinir, Çin Han İmparatorluğu ile göçebe Hiung-nu konfederasyonu arasında MÖ 133'ten MS 89'a kadar yapılan bir dizi askeri savaştı.
İmparator Wu'nun saltanatından (M.Ö. 141-87) başlayarak, Han İmparatorluğu, kuzey sınırında artan Hiung-nu akınlarıyla başa çıkmak için nispeten pasif bir dış politikadan saldırgan bir stratejiye ve aynı zamanda alanı genişletmek için genel emperyal politikaya göre hareket etmeye başladı. MÖ 133'te, Hiung-nu, Han'ın Mayi'deki akıncılarını pusuya düşürmek üzere olduğunu fark ettiğinde, çatışma tam ölçekli bir savaşa dönüştü. Han sarayı, Ordos Platosu, Hexi Koridoru ve Gobi Çölü'nde bulunan bölgelere, bu bölgeleri ele geçirmek ve Hiung-nu'yu bu bölgelerden uzaklaştırmak için bu bölgelere birkaç askeri sefer düzenlemeye karar verdi. Daha sonra savaş, Batı Bölgeleri'nin birçok küçük devletine doğru uzadı. Savaşların doğası zamanla değişti ve batılı devletler üzerindeki toprak mülkiyeti ve siyasi kontrol değişiklikleri sırasında birçok zayiat verildi. Bölgesel ittifaklar da, bir taraf belirli bir bölgede diğerine üstünlük kazandığında, bazen zorla da olsa değişme eğilimindeydi.
Han İmparatorluğu sonunda kuzey göçebeleri üzerinde galip geldi ve savaş, Han İmparatorluğu'nun siyasi etkisinin Orta Asya'ya derinlemesine yayılmasına olanak sağladı. Hiung-nu için durum kötüleştikçe, iç çatışmalar yaşandı ve sonunda iki gruba ayrılan konfederasyonu daha da zayıfladı. Güney Hiung-nu Han İmparatorluğu'na boyun eğdi, ancak Kuzey Hiung-nu direnmeye devam etti ve sonunda Han İmparatorluğu ve onun vasallarından gelen seferler ve Siyenpiler gibi Donghu devletlerinin yükselişi ile batıya doğru genişledi. Hakimiyet sağlamak için çeşitli küçük devletler üzerindeki fetihleri ve birçok büyük ölçekli savaşı içeren önemli olaylarla belirginleşen savaş, MS 89'da Han İmparatorluğu'nun Hiung-nu devletine karşı tam zaferiyle sonuçlandı.
Arka plan

Savaşan Devletler Çağı'nda, Çin, Zhao ve Yan devletleri, Hiung-nu ve diğer Hu halklarının yaşadığı çeşitli göçebe toprakları ele geçirdi. Bu devletler uzatılmış duvar tahkimatlarıyla yeni sınırlarını güçlendirirler. MÖ 221'de Çin, diğer tüm devletleri ele geçirerek ve tüm ulusu birleştirerek kaotik Doğu Zhou dönemini sona erdirdi. MÖ 215'te Çin Şi Huang, General Meng Tian'a Ordos bölgesinde bulunan Hiung-nu kabilelerine karşı harekete geçmesini ve Ordos Platosu'nda bir sınır bölgesi kurmasını emretti. Hiung-nu'nun potansiyel bir tehdit oluşturduğuna inanan imparator, imparatorluğunu genişletmek amacıyla Hiung-nu'ya karşı önleyici bir saldırı başlattı. O yılın ilerleyen günlerinde (MÖ 215), General Meng Tian, Hiung-nu'yu yenmeyi ve onları Ordos bölgesinden uzaklaştırmayı başardı ve sonuç olarak bölgedeki toprakları ele geçirdi. Meng'e karşı uğradıkları yenilgiden sonra, Teoman Şanyu ve halkı Moğol Platosu'na kaçtı. Fusu (Çin Prensi) ve General Meng Tian, Suide'deki bir garnizonda konuşlandırıldı ve kısa bir süre sonra Çin, Yan ve Zhao Devletleri tarafından inşa edilen eski duvarlarla birleştiren savunma duvarlarının inşasına başladı. Müstahkem duvarlar Liaotung'dan yeni ele geçirilmiş olan Ordos bölgesini çevreleyen Lintao'ya kadar uzanıyordu böylece Çin Hanedanı'nı Hiung-nu ve diğer kuzey göçebe insanlara karşı koruyabiliyordu. Kuzeye doğru genişleme nedeniyle, Çin Hanedanı'nın Hiung-nu'ya karşı oluşturduğu tehdit, nihayetinde birçok kabilenin bir konfederasyona doğru uzanan bir devlet oluşumuna yol açtı.
Bununla birlikte, Çin Şi Huang'ın ani ölümünden sonra, Çin Er Shi'nin kısa saltanatı sırasında ortaya çıkan siyasi yolsuzluk ve kaos, çeşitli Çin karşıtı isyanlara yol açacak ve sonunda Çin Hanedanı'nın çöküşünü meydana gelecekti. Daha sonra çeşitli kadim devletler arasında büyük bir iç savaş patlak verdi ve Liu Bang sonunda bu çatışmadan zaferle çıktı ve Han Hanedanı'nı kurdu. Çin ve Han arasındaki geçiş yıllarında, Çinliler esas olarak uluslarının içlerine odaklanırken, Hiung-nu, duvarın kuzeyindeki toprakları geri alma fırsatını yakaladı. Hiung-nu sık sık Han sınırına akınlar gerçekleştirdi ve sınır bölgeleri üzerinde önemli siyasi etkiye sahip bir konuma geldi. Buna karşılık, İmparator Gaozu, MÖ 200'de Hiung-nu'ya karşı bir Han ordusu kurdu ve Mete Şanyu'nun süvarileri tarafından pusuya düşürülmeden önce onları Pingcheng'e (bugünkü Datong, Şansi) kadar takip etti. Han kampı Hiung-nu tarafından kuşatıldı, ancak İmparator Gaozu yedi gün sonra kaçtı. O an için askeri bir çözümün mümkün olmadığını anlayan İmparator Gaozu, Liu Jing'i Mete Şanyu ile barış görüşmene gönderdi. MÖ 198'de, Han ve Hiung-nu arasında bir evlilik ittifakı kuruldu ancak sınır bölgelerindeki akınlar devam ettiği için ittifa, etkili olmaktan çok uzaktı.
Süreç > Başlangıç

Ana madde: Mayi Muharebesi
İmparator Wu'nun saltanatı sırasında, Han Hanedanı gelişiyordu ve ulusal hazinede büyük fazlalıklar biriktirmişti. Bununla birlikte, Han Hanedanı'nın sınırına doğru gerçekleşen sürekli Hun akınlarının yükü altında kalan imparator, saltanatının başlarında Hiung-nu ile barışı korumak için seleflerinin politikalarını terk etti. MÖ 136'da, kuzey sınırına yakın Hiung-nu akınlarının devam etmesinden sonra, İmparator Wu bir saray konferansı düzenledi. Hiung-nu'ya karşı savaşı destekleyen kesim, belirsiz bir seferde mali kaynakları zorlamaktan endişe edenler için bir uzlaşma yaparak çoğunluğun fikrini değiştirmeyi başardı: Mayi yakınlarındaki sınır boyunca gerçekleşen bir çatışmada, Han kuvvetleri onu ortadan kaldırmak ve Xiongnu için siyasi kaosa neden olmak için Çun-Çen Şanyu'yu zenginlik ve iltica vaatleriyle cezbedecekti. İmparator Wu, MÖ 133'te Hiung-nu'ya karşı askeri seferler başlattı.
MÖ 133'te, Şanyu liderliğindeki Hiung-nu kuvvetleri Mayi'de bir tuzağa düşürülürken, yaklaşık 300.000 askerden oluşan bir Han ordusu Hiung-nu'ya karşı pusuya düştü. Wang Hui (王恢) bu seferi yönetti ve Hiung-nu tedarik rotasına saldırmak amacıyla Dai'den ilerleyen 30.000 kişilik bir kuvvete komuta etti. Han Anguo (韓安國) ve Gongsun He (公孫賀) kalan güçlere komuta etti ve Mayi'ye doğru ilerledi. Çun-Çen Şanyu 100.000 kişilik ordusunu Mayi'ye doğru yönetti, ancak mevcut koşullar kendisinin sürekli endişe duymasına neden olmaktaydı. Pusu başarısız olduğunda, Çun-Çen Şanyu bir tuzağa düşmek üzere olduğunu fark ettiği için, kuzeye geri döndüğünde, barış bozuldu ve Han Sarayı tam ölçekli bir savaşa girmeye karar verdi. Bu savaşın ışığında, Hiung-nu, Han sarayının savaşa girme niyetinin farkına vardı. Bu noktada Han Hanedanı siyasi, askeri ve ekonomik olarak uzun süredir konsolide haldeydi ve imparatorluk sarayında giderek artan bir şekilde savaş yanlısı bir hizip tarafından yönetiliyordu.
Süreç > Kuzey sınırında çatışmalar

MÖ 129 sonbaharında, 40.000 süvariden oluşan bir Han kuvveti, Hiung-nu halkının ticaret için ziyaret ettiği sınır pazarlarında Hiung-nu'ya sürpriz bir saldırı başlattı. MÖ 128'de General Wei Qing, 30.000 askerini Yanmen'in kuzeyindeki bölgelerde savaşa götürdü ve galip geldi. Ertesi yıl (MÖ 127), Hiung-nu, Liaoxi'yi işgal ederek şehrin valisini öldürdü ve Yanmen'e doğru ilerledi. Han Anguo 700 adamı seferber etti, ancak yenildi ve Yuyang'a çekildi. Bundan sonra, Wei Qing bir kuvvetle hareket etti ve bazı Hiung-nu birliklerini ele geçirdi ve Hiung-nu'nun ana kuvvetinin geri çekilmesine neden oldu. Bu arada, Li Xi sınır boyunca bir kuvvet yönetti ve ayrıca Hiung-nu birliklerinin bazılarını ele geçirdi.
Süreç > Han imparatorluğunun erken seferleri

MÖ 127 ve 119 yılları arasında İmparator Wu, generaller Wei Qing ve Huo Qubing'e Hiung-nu'ya karşı birkaç büyük ölçekli bir askeri sefer yürütmelerini emretti. On binlerce askerin katıldığı öncü seferler sonucunda, General Wei Qing MÖ 127'de Hiung-nu'dan Ordos Çölü bölgesini ele geçirdi ve General Huo Qubing onları MÖ 121'de Qilian Dağları'ndan kovdu ve birçok Hiung-nu soylusunun teslim olmasını sağladı. Han sarayı ayrıca MÖ 124, MÖ 123 ve MÖ 119'da Moğolistan'a 100.000'den fazla askerden oluşan birlikler gönderdi ve Hiung-nu topraklarının merkezine saldırdı. Bu MÖ 127-119 seferlerinin başarılarının ardından, İmparator Wu, iki generali başarılarından dolayı yoğun bir şekilde övdüğü fermanlar yazdı.
Süreç > Han imparatorluğunun erken seferleri > Ordos Platosu

MÖ 127'de General Wei Qing, Ordos bölgesini işgal etti ve bölgenin tam kontrolünü geri aldı. O yılın başlarında, Ordos'taki Hiung-nu'yu işgal etmek için Yunzhong'dan Longxi'ye doğru yola çıkmıştı. Fetihten sonra Ordos'a yaklaşık 100.000 kişi yerleştirildi. Bölgede Wuyuan ve Shuofang olmak üzere iki komutanlık kuruldu. Eski Çin surları kontrollerindeyken Han, surları onarmak ve genişletmek için yola çıktı MÖ 126'da Hiung-nu, Dai, Dinxiang ve Shang'a baskın yapmak için her biri 30.000 askerden oluşan üç kuvvet gönderdi. Aynı yıl (MÖ 126), General Wei Qing 30.000 adamla Gaoque'dan Moğolistan'a ilerledi ve Tuqi Kralı'nın Hiung-nu güçlerini bozguna uğrattı ve 10 kabile şefi ile birlikte 15.000 adamı ele geçirdi. MÖ 126 sonbaharında, Hiung-nu bir kez daha Dai'ye baskın düzenledi; birçok esir ele geçirdi ve bir Han askeri komutanını öldürdüler.
Süreç > Han imparatorluğunun erken seferleri > Gobi Çölü (güney)

MÖ 123 baharında General Wei Qing, Hiung-nu'ya saldırmak için bir orduyla Moğolistan'a doğru yola çıktı; Dingxiang'a zafer kazanmış olarak geri döndüler. İki ay sonra, Han ordusu tekrar Hiung-nu'ya doğru ilerledi, ancak bu sefer Hiung-nu, Han kuvvetleri tarafından işgale uğratıldı. Ancak bundan sonra, Han Hanedanı'nın üstlendiği askeri seferler nedeniyle, Hiung-nu başkentlerini taşıdı ve Gobi Çölü'nün uzak kuzey bölgelerine çekildi.
Süreç > Han imparatorluğunun erken seferleri > Hexi Koridoru

Hexi Savaşı'nda (MÖ 121), Han kuvvetleri Hiung-nu'ya karşı büyük bir ağlubiyet aldı. İmparator Wu, Hexi Koridoru üzerinde sıkı bir kontrol sağlamak istedi ve Hiung-nu'yu  bölgeden temizlemek için büyük bir askeri saldırı başlatmaya karar verdi. Sefer MÖ 121'de General Huo Qubing tarafından gerçekleştirildi. O yıl Longxi'den ayrılan General Huo Qubing, Hiung-nu'dan Yanzhi ve Qilian sıradağlarını ele geçirerek beş Hiung-nu krallığı boyunca hafif süvarilere liderlik etti.
MÖ 121 baharında, Huo Longxi'den yola çıktı ve Yanzhi Dağları'nın ötesinde Xiutu Kralı'nın (休屠王) topraklarına ilerledi. Yaklaşık 18.000 Hiung-nu süvarisi esir düştü veya öldürüldü.
O yaz (MÖ 121), Huo, Qilian Dağları'ndaki bölgeleri işgal etmek amacıyla Anshan Çölü'ne doğru ilerledi. Qilian Dağları'nda, Han'a karşı gerçekleştirilen savaşta Hunye Kralı'nın (渾邪王), 30.000'den fazla askeri öldürüldü, 2800 askeri esir alındı.
Büyük kayıplardan perişan duruma düşen ve Hiung-nu Şanyusu'nun gazabından korkan Xiutu Kralı ve Hunye Kralı, General Huo Qubing'in Han güçlerine teslim olmayı planladı. Ancak, Xiutu Kralı aniden fikrini değiştirdi ve takipçileriyle birlikte kaçtı. General Huo Qubing ve Hunye King, Xiutu'yu ve 8000 askerini takip etti ve öldürdü. Sonunda, Hunye Kralı ve 40.000 Hiung-nu askeri teslim oldu, bu da Hunye ve Xiutu'nun Hiung-nu kabilelerinin Han imparatorluğunun yönetimine boyun eğmesine yol açtı. Bir dizi zafer sonucunda, Han, Hexi Koridoru'ndan Lop Nur'a kadar uzanan bir bölgeyi ele geçirdi ve böylece Hiung-nu'yu Qiang müttefiklerinden ayırdı. MÖ 111'de, büyük bir Qiang-Hiung-nu müttefik kuvveti Hexi Koridoru'ndan püskürtüldü. Bundan sonra, Hexi Koridoru'nda Han yerleşimcilerinin yaşadığı Jiuquan, Zhangye, Dunhuang ve Wuwei olmak üzere dört komutanlık kuruldu.