Beylerbeyi, Üsküdar

| Beylerbeyi |
| --- | --- |
Mahalle

Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 41°02′31″N 29°02′52″E﻿ / ﻿41.041911°K 29.047685°D﻿ / 41.041911; 29.047685
Ülke:  Türkiye
İl: İstanbul
İlçe: Üsküdar
Bulunduğu yer: Anadolu Yakası 
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
Kıyısı olduğu: İstanbul Boğazı 
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 1.1 km²
Nüfus (2023): 5.165
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 216 
İl plaka kodu: 34 
Posta kodu: 34676 
İstatistiki bölge: İstanbul alt bölgesi (TR10) 
Seçim çevresi: İstanbul 1. seçim çevresi 
Beylerbeyi, Boğaziçi'nin Anadolu kıyısında, Kuzguncuk ile Çengelköy arasında yer alan en eski Boğaz köylerinden birisidir. 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nün Anadolu yakasındaki ayaklarının hemen dibinden başlayarak geniş bir sahil boyunca tepelere kadar uzanır. 1960'lara kadar Üsküdar'a bağlı bir bucak iken sonraki idari değişiklikler sırasında semt olarak doğrudan Üsküdar ilçesine bağlanmıştır. Zamanında Boğaziçi Köprüsü yapımı nedeniyle günümüzde köprünün Anadolu gişelerinin bulunduğu bölgedeki Fıstıklı Mahallesi çok sayıda ahşap yapıyı barındırmasına rağmen istimlak edilmiştir. Son değişimler ile "mahalle" statüsüne düşürülen semt halen Abdullahağa (Istavroz), Küplüce ve Burhaniye mahallelerini barındırmaktadır.
Günümüzde, semt olarak, güneyde Deniz Astsubay Hazırlama Okulu'nu da içeren askeri tesislerden ve Abdullahağa Camii ile parkından kuzeye doğru sırayla Beylerbeyi Sarayı, Çengelköy'den önceki Havuzbaşı mahallesine dek devam eden Yalıboyu Caddesi ve bu hattın doğusundaki yamaçları kaplayan koru ile yerleşimi içerir. Semtin Şehir Hatları vapur iskelesi Eminönü - Boğaz ile Üsküdar - Anadolukavağı hatlarının Çengelköy'den sonra en sık uğradığı iskeledir.
Türk Kurtuluş Savaşı yıllarında halkı tarafından Anadolu'ya yardım gönderilmiş, yalılar Karadeniz'den takalarla taşınan cephanelikler için depo olarak kullanılmıştır.
Birçok köşk, konak, çeşme, sarnıç ve maslak barındıran Beylerbeyi'ndeki tarihî eserler hızla kaybedilmektedir. Bostanlardan gelen Eski Çınar Sokak(Koço'nun Yolu)'tan Tünel'den sonraki Abdullahağa Parkı'na kadarki eski Istavroz mahallesine adını veren, günümüzde Beylerbeyi Parkı(Çöp İskelesi) ile set üstü arasında kalan sahil kesiminde Doğu Roma İmparatorluğu döneminden kalma bir kilisenin kalıntılarının üzerine 1970'lerde yüksek apartmanlar inşa edilmiştir ve bu durum günümüzde de devam etmektedir. Sayılı padişah camilerinden biri olan Hamid-i Evvel Camii, Sultan I. Abdülhamid'in annesi için yaptırdığı ve sıkça da ziyaret ettiği bir yapı olmakla beraber caminin caddeye açılan bahçe kapısında bakımsızlığa kurban gitmekte olan bir ata binme merdiveni bulunmaktadır. Yalıboyu'na dik inen cadde ve sokaklarda yıkılmış veya metruk birinci ve ikinci dereceden ahşap konaklar ve köşkler ile birlikte tek tük Cumhuriyet Dönemi mimarisinin 1960'lardaki modernist apartmanları görülse de çehresi 1970-80 yılları arasında dramatik bir değişime uğramıştır. Küplüce bölgesinde kaçak yapı sayısı çok fazladır. Beylerbeyi Çamlıca Caddesi'nde bulunan, yine Doğu Roma dönemine ait olan sarnıç günümüzde halen ayakta olsa da ağır tahribata uğramış, üzeri uzun süre otopark olarak kullanılmıştır.
Haldun Taner bir yazısında Beylerbeyi'ni "Teşrifat meraklısı, Beyzade takımının oturduğu bir kibar semt" olarak tanımlamıştır.
Yalıboyu Caddesi'nde bulunan yalıların çoğu 1960'ların Yeşilçam filmlerinde mekan olarak kullanılmıştır, bu filmlerin bazıları şöyledir:
"Kadın Berberi" (1964)
"Halk Çocuğu" (1964)
"Güneşe Giden Yol" (1965)
"Şöförün Kızı" (1965)