Frekans analizi
Basit yerine koyma şifreleri için frekans analizi > Bir örnek

Bu örnek, İngiliz alfabesi ve İngilizce bir metin üzerinden verilmiş olup, Türkçe ve diğer diller için de benzer bir durum geçerlidir. Ayrıca ele geçirilen şifreli bir metnin çözülmesi için ilk yapılması gereken, hangi dille yazılmış olduğunun belirlenmesidir. Diyelim ki Eve, aşağıdaki kriptogramı ele geçirdi ve basit bir ikame şifresi kullanılarak şifrelendiği biliniyor:
LIVITCSWPIYVEWHEVSRIQMXLEYVEOIEWHRXEXIPFEMVEWHKVSTYLXZIXLIKIIXPIJVSZEYPERRGERIM
 WQLMGLMXQERIWGPSRIHMXQEREKIETXMJTPRGEVEKEITREWHEXXLEXXMZITWAWSQWXSWEXTVEPMRXRSJ
 GSTVRIEYVIEXCVMUIMWERGMIWXMJMGCSMWXSJOMIQXLIVIQIVIXQSVSTWHKPEGARCSXRWIEVSWIIBXV
 IZMXFSJXLIKEGAEWHEPSWYSWIWIEVXLISXLIVXLIRGEPIRQIVIIBGIIHMWYPFLEVHEWHYPSRRFQMXLE
 PPXLIECCIEVEWGISJKTVWMRLIHYSPHXLIQIMYLXSJXLIMWRIGXQEROIVFVIZEVAEKPIEWHXEAMWYEPP
 XLMWYRMWXSGSWRMHIVEXMSWMGSTPHLEVHPFKPEZINTCMXIVJSVLMRSCMWMSWVIRCIGXMWYMX
Bu örnekte, büyük harfler şifreli metni, küçük harfler düz metni (veya tahminleri) ve X~t ise X şifreli harfinin t düz metin harfini temsil ettiğine dair bir tahmini ifade etmek için kullanılmıştır.
Eve, mesajı çözmek için frekans analizini şu şekilde kullanabilir: kriptogramdaki harflerin sayımı I'nin en yaygın tek harf, XL'nin en yaygın bigram ve XLI'nin en yaygın trigram olduğunu göstermektedir. e İngiliz dilinde en yaygın harf, th en yaygın bigram ve the en yaygın trigramdır. Bu, X~t, L~h ve I~e olduğunu güçlü bir şekilde göstermektedir. Kriptogramda en sık rastlanan ikinci harf E'dir; İngiliz dilinde en sık rastlanan birinci ve ikinci harfler olan e ve t harfleri hesaba katıldığından, Eve üçüncü en sık rastlanan harfin E~a olduğunu tahmin etmektedir. Geçici olarak bu varsayımları yaparak, aşağıdaki kısmi şifresi çözülmüş mesaj elde edilir.
heVeTCSWPeYVaWHaVSReQMthaYVaOeaWHRtatePFaMVaWHKVSTYhtZetheKeetPeJVSZaYPaRRGaReM
 WQhMGhMtQaReWGPSReHMtQaRaKeaTtMJTPRGaVaKaeTRaWHatthattMZeTWAWSQWtSWatTVaPMRtRSJ
 GSTVReaYVeatCVMUeMWaRGMeWtMJMGCSMWtSJOMeQtheVeQeVetQSVSTWHKPaGARCStRWeaVSWeeBtV
 eZMtFSJtheKaGAaWHaPSWYSWeWeaVtheStheVtheRGaPeRQeVeeBGeeHMWYPFhaVHaWHYPSRRFQMtha
 PPtheaCCeaVaWGeSJKTVWMRheHYSPHtheQeMYhtSJtheMWReGtQaROeVFVeZaVAaKPeaWHtaAMWYaPP
 thMWYRMWtSGSWRMHeVatMSWMGSTPHhaVHPFKPaZeNTCMteVJSVhMRSCMWMSWVeRCeGtMWYMt
Bu ilk tahminleri kullanarak Eve, "that" gibi seçimlerini doğrulayan kalıpları tespit edebilir. Dahası, diğer kalıplar daha ileri tahminler önerir. "Rtate" "state" olabilir, bu da R~s anlamına gelir. Benzer şekilde "atthattMZe" "atthattime" olarak tahmin edilebilir ve M~i ve Z~m elde edilir. Ayrıca, "heVe" "here" olabilir ve V~r verir. Bu tahminlerin içini dolduran Eve şunu elde eder:
hereTCSWPeYraWHarSseQithaYraOeaWHstatePFairaWHKrSTYhtmetheKeetPeJrSmaYPassGasei
 WQhiGhitQaseWGPSseHitQasaKeaTtiJTPsGaraKaeTsaWHatthattimeTWAWSQWtSWatTraPistsSJ
 GSTrseaYreatCriUeiWasGieWtiJiGCSiWtSJOieQthereQeretQSrSTWHKPaGAsCStsWearSWeeBtr
 emitFSJtheKaGAaWHaPSWYSWeWeartheStherthesGaPesQereeBGeeHiWYPFharHaWHYPSssFQitha
 PPtheaCCearaWGeSJKTrWisheHYSPHtheQeiYhtSJtheiWseGtQasOerFremarAaKPeaWHtaAiWYaPP
 thiWYsiWtSGSWsiHeratiSWiGSTPHharHPFKPameNTCiterJSrhisSCiWiSWresCeGtiWYit
Bu tahminler de, başka tahminleri akla getirir (örneğin, "remarA" "remark" olabilir, bu da A~k anlamına gelir) ve bu şekilde devam eder ve geri kalan harfleri çıkarmak nispeten kolaydır, sonunda düz metin elde edilir.
hereuponlegrandarosewithagraveandstatelyairandbroughtmethebeetlefromaglasscasei
 nwhichitwasencloseditwasabeautifulscarabaeusandatthattimeunknowntonaturalistsof
 courseagreatprizeinascientificpointofviewthereweretworoundblackspotsnearoneextr
 emityofthebackandalongoneneartheotherthescaleswereexceedinglyhardandglossywitha
 lltheappearanceofburnishedgoldtheweightoftheinsectwasveryremarkableandtakingall
 thingsintoconsiderationicouldhardlyblamejupiterforhisopinionrespectingit
Bu noktada, Eve'in boşluk ve noktalama işaretleri eklemesi iyi bir fikir olacaktır:
Hereupon Legrand arose, with a grave and stately air, and brought me the beetle
 from a glass case in which it was enclosed. It was a beautiful scarabaeus, and, at
 that time, unknown to naturalists&mdash;of course a great prize in a scientific point
 of view. There were two round black spots near one extremity of the back, and a
 long one near the other. The scales were exceedingly hard and glossy, with all the
 appearance of burnished gold. The weight of the insect was very remarkable, and,
 taking all things into consideration, I could hardly blame Jupiter for his opinion
 respecting it.
"The Gold-Bug"dan alınan bu örnekte, Eve'in tahminlerinin hepsi doğruydu. Ancak durum her zaman böyle olmayabilir; tek tek düz metinler için istatistiklerdeki farklılıklar ilk tahminlerin yanlış olduğu anlamına gelebilir. Yanlış tahminler için geriye dönüşlü arama ("backtracking") yapılması ya da mevcut istatistiklerin yukarıdaki örnekte verilen biraz basitleştirilmiş gerekçelerden çok daha derinlemesine analiz edilmesi gerekebilir.
Düz metnin harf frekanslarının beklenen dağılımını sergilememesi mümkündür. Daha kısa mesajların daha fazla varyasyon göstermesi muhtemeldir. Yapay olarak çarpıtılmış metinler oluşturmak da mümkündür. Örneğin, e harfini tamamen atlayan romanların tamamı yazılmıştır — lipogram olarak bilinen bir edebiyat biçimi.