Stalin Anıtı (Budapeşte)
Tasarım ve inşa

Stalin Anıtı, sosyalist gerçekçilik akımının sanatta yoğun olarak kullanıldığı bir dönemde inşa edilmiştir. Bu sanat tarzı o dönemde genellikle çalışkan proletarya ile birlikte Vladimir Lenin'i, Josef Stalin'i ve Doğu Avrupa'daki komünist lider figürlerini konu aldı. Stalin kişi kültü kapsamında Doğu Avrupa'da 1930'lardan 1950'lere kadar pek çok ülkede Stalin heykelleri inşa edildi.
Josef Stalin'in doğum gününden iki gün sonra, 20 Aralık 1949 tarihinde Budapeşte'de kurulan Kanun Düzenleme Komisyonu kentte bir Stalin Heykeli inşa edilmesi için karar aldı. Kararda şunlar yazılıydı;
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Budapeşte'deki en güzel yol olan Josef Vissarionoviç, adını ilerici ve barış isteyen insanlığın kararlı lideri Josef Vissarionoviç Stalin'den alır.  Karar için yapılan teklifin kabulünden bir yıl sonra başkentte prestijli ve uygun bir yerde Generalissimo Stalin'in bir heykeli yaratılacak ve dikilecektir.  Budapeşte'de, Generalissimo Stalin'in doğum gününde uygun ve değerli bir yerde Macar halkı tarafından orijinal olarak tasarlanan bir heykel inşa edilecektir. | ” |
Davetli 25 heykeltıraşın katıldığı yarışmanın ardından politikacılar ve sanatçılardan oluşan jüri heykeltıraş Sándor Mikus'un tasarımını birinci seçti. Heykel başlangıçta altı metre yüksekliğinde tasarlanmıştı, ancak yağılan tartışmalar sonunda heykelin sekiz metre, kaidenin ise on metre olması kararlaştırıldı.
Heykelin yapımında bronz, kaidenin yapımında ise kırmızı kireç taşı kullanıldı. Bununla birlikte siyasi nedenlerle kaldırılan bronz heykellerden ve II. Dünya Savaşı'nda zarar gören Gyula Andrássy ve István Tisza heykellerinden temin edilen malzemeler de bu anıtın yapımında kullanıldı. Klasik sosyalist gerçekçilik tarzında inşa edilen anıtın toplam yüksekliği 25 metredir. Stalin'in yer aldığı sekiz metre uzunluğundaki bronz heykel, sekiz metre genişliğindeki bir kürsünün tepesinde bulunan dört metre yüksekliğindeki bir kireç taşı kaidesinde yer aldı.
Heykelin yerleştirileceği yer açılışından kısa süre önce kararlaştırıldı. Bunun için György Dózsa yolu genişletildi, Regnum Marianum Kilisesi ve Şehir Parkı Tiyatrosu yıkıldı. Stalin, sağ eli göğüs seviyesinde dik durmuş sert bir konuşmacı olarak tasvir edildi. Kürsünün kenarları, Macaristan liderlerini konu alan heykeller ile süsledi. Kaide üzerindeki kabartmalar 1 Mayıs 1953'te tamamlandı. Kabartmalarda kurtuluş için mücadele eden Sovyet askerlerinin ailelerine veda etmeleri ve Stalin sayesinde sporun, eğitimin, bilimin ve sanatın yeniden canlanması yolunda barışçıl bir yeniden yapılanma sürecinin başlaması konuları işlendi. Sándor Mikus Macaristan'daki en yüksek sanat ödülü olan Kossuth Ödülü'ne layık görüldü.
Heykelin 18 Aralık 1951'deki açılış törenine yaklaşık 80.000 kişi katıldı. Anıtının hemen karşısında, Macar İnşaat İşçileri Ulusal Birliği (MÉMOSZ) binası vardı. Heykelin tamamlanmasının ardından Budapeşte'deki bir gazeteci şu ifadeleri kullandı;
Stalin daha önce de bizimle birlikteydi; şimdi daha da fazla bizimle olacak. Çalışmalarımızı izleyecek ve gülümsemesi bize yol gösterecek. Moskova'daki Kızıl Meydan'da Lenin yoldaşı ziyarete başlamadan önce veya ziyareti bitirdikten sonra, gerek rapor etmek gerekse tavsiyelerini sormanın geleneksel olarak önemli bir görev olduğu söylendi. Kuşkusuz aynı şey Stalin Yoldaş heykeli ile de gerçekleşecek.
1953'ten itibaren Stalin Meydanı olarak bilinen, günümüzdeki adı ise Elli Altı Meydanı olan bölge, Macaristan Halk Cumhuriyeti'nin resmi devlet kutlamalarının gerçekleştirildiği yer oldu.