stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sera gazları
Genel sera etkisi üzerindeki etkiler

Her bir gazın sera etkisine katkısı, o gazın özelliklerine, bolluğuna ve neden olabileceği dolaylı etkilere göre belirlenir. Örneğin, bir metan kütlesinin doğrudan ışınım etkisi, 20 yıllık bir zaman çerçevesinde aynı karbondioksit kütlesinden yaklaşık 84 kat daha güçlüdür, ancak çok daha küçük konsantrasyonlarda mevcuttur, böylece toplam doğrudan ışıma etkisi şimdiye kadar daha küçük olmuştur. Bu durum kısmen de, ek karbon sekestrasyonunun yokluğunda daha kısa atmosferik ömrü olması nedeniyledir.
Öte yandan metan, doğrudan ışınım etkisine ek olarak, ozon oluşumuna katkıda bulunduğu için büyük, dolaylı bir ışıma etkisine sahiptir. Shindell vd. (2005), metanın iklim değişikliğine katkısının, bu etkinin bir sonucu olarak önceki tahminlerin en az iki katı olduğunu savunmaktadır.
Sera etkisine doğrudan katkılarına göre sıralandıklarında en önemlileri şunlardır:
| Bileşik | Formül | Atmosfer Konsantrasyonu (ppm) | Katkı (%) |
| --- | --- | --- | --- |
| Su buharı ve bulutlar | H2O | 10-50.000 (A) | %36-72 |
| Karbondioksit | CO2 | ~400 | %9-26 |
| Metan | CH4 | ~1.8 | %4-9 |
| Ozon | O3 | 2-8 (B) | %3-7 |
Notlar:  (A) Su buharı büyük ölçüde yerel olarak değişir (B) Stratosferdeki konsantrasyon. Dünya atmosferindeki ozonun yaklaşık %90'ı stratosferde bulunur.
Yukarıda listelenen ana sera gazlarına ek olarak, diğer sera gazları arasında sülfür hekzaflorür, hidroflorokarbonlar ve perflorokarbonlar bulunur (bkz. IPCC sera gazları listesi). Bazı sera gazları genellikle listelenmez. Örneğin, nitrojen triflorür yüksek bir küresel ısınma potansiyeline (GWP) sahiptir ancak yalnızca çok küçük miktarlarda mevcuttur.
Genel sera etkisi üzerindeki etkiler > Belirli bir andaki doğrudan etkilerin oranı

Belirli bir gazın sera etkisinin belirli bir yüzdesine neden olduğunu söylemek mümkün değildir. Bunun nedeni, bazı gazların diğerleriyle aynı frekanslarda radyasyonu emmesi ve yaymasıdır, bu sebeple toplam sera etkisi basitçe her bir gazın etkisinin toplamına eşit değildir. Ek olarak, metan gibi bazı gazların, halen ölçülmeye çalışılan önemli dolaylı etkilerinin olduğu bilinmektedir.
Genel sera etkisi üzerindeki etkiler > Atmosferik ömür

Yaklaşık dokuz günlük bir atmosferde kalma süresine sahip olan su buharının yanı sıra, ana sera gazlarının atmosferi terk etmesi uzun yıllar alır. Sera gazlarının atmosferi terk etmesinin ne kadar sürdüğünü kesin olarak bilmek kolay olmasa da, başlıca sera gazları için tahminler vardır.
Bir türün atmosferik ömrü, atmosferdeki konsantrasyonundaki ani bir artış veya düşüşün ardından dengeyi yeniden sağlamak için gereken süreyi ölçer. Tek tek atomlar veya moleküller kaybolabilir veya toprak, okyanuslar ve diğer sular veya bitki örtüsü ve diğer biyolojik sistemler gibi bataklıklarda birikerek fazlalıkları arka plan konsantrasyonlarına indirgeyebilir. Bunu başarmak için geçen ortalama süre, ortalama yaşam süresidir.
Karbondioksitin değişken bir atmosferik ömrü vardır ve kesin olarak belirtilemez. Yayılan CO2'nin yarısından fazlası bir yüzyıl içinde atmosferden uzaklaştırılsa da, salınan CO2'nin bir kısmı (yaklaşık %20) binlerce yıl boyunca atmosferde kalır. Benzer sorunlar, çoğu CO2'den daha uzun ortalama ömre sahip diğer sera gazları için de geçerlidir, örn. N2O'nun ortalama atmosferik ömrü 121 yıldır.
Genel sera etkisi üzerindeki etkiler > Radyatif zorlama ve yıllık sera gazı endeksi

Dünya, güneşten aldığı ışıyan enerjinin bir kısmını emer, bir kısmını ışık olarak yansıtır ve geri kalanını ısı olarak uzaya geri yansıtır veya yayar. Dünyanın yüzey sıcaklığı, gelen ve giden enerji arasındaki bu dengeye bağlıdır. Bu enerji dengesi değişirse, Dünya'nın yüzeyi ısınır veya soğur ve küresel iklimde çeşitli değişikliklere yol açar.
Bir dizi doğal ve insan yapımı mekanizma, küresel enerji dengesini etkileyebilir ve Dünya'nın iklimindeki değişiklikleri zorlayabilir. Sera gazları böyle bir mekanizma. Sera gazları, Dünya yüzeyinden yayılan enerjinin bir kısmını emer ve yayarak bu ısının atmosferin alt kısmında tutulmasına neden olur. Yukarıda açıklandığı gibi, bazı sera gazları atmosferde onlarca yıl hatta yüzyıllarca kalır ve bu nedenle Dünya'nın enerji dengesini uzun bir süre etkileyebilir. Işınım zorlaması, Dünya'nın enerji dengesini etkileyen faktörlerin etkisini (metre kare başına Watt cinsinden) ölçer; sera gazı konsantrasyonlarındaki değişiklikler dahil. Pozitif ışıma zorlaması net gelen enerjiyi artırarak ısınmaya yol açarken, negatif ışıma zorlaması soğumaya yol açar.
Yıllık Sera Gazı Endeksi (AGGI), NOAA'daki atmosferik bilim adamları tarafından, yeterli küresel ölçümlerin mevcut olduğu herhangi bir yıl için uzun ömürlü ve iyi karışmış sera gazlarından kaynaklanan toplam doğrudan ışınım zorlamasının 1990 yılında mevcut olana oranı olarak tanımlanmaktadır. Bu ışınımsal zorlama seviyeleri, 1750 yılında mevcut olanlarla (yani endüstriyel çağın başlamasından öncekilere) görelidir. 1990'ın seçilme sebebi, Kyoto Protokolü'nün temel alındığı yıl ve IPCC İklim Değişikliği Bilimsel Değerlendirmesinin ilk yayın yılı olmasıdır.
Genel sera etkisi üzerindeki etkiler > Küresel ısınma potansiyeli

Küresel ısınma potansiyeli (İngilizce: Global warming potential (GWP)) hem molekülün bir sera gazı olarak etkinliğine hem de atmosferik ömrüne bağlıdır. GWP, aynı CO2 kütlesine göre ölçülür ve belirli bir zaman ölçeği için değerlendirilir. Bu nedenle, bir gazın yüksek (pozitif) bir ışınım zorlaması var ama aynı zamanda kısa bir ömrü varsa, 20 yıllık bir ölçekte büyük bir GWP'ye, ancak 100 yıllık bir ölçekte küçük bir GWP'ye sahip olacaktır. Tersine, bir molekülün atmosferik ömrü CO2'den daha uzunsa, zaman ölçeği düşünüldüğünde GWP'si artacaktır. Karbondioksit, tüm zaman dilimlerinde 1 GWP'ye sahip olacak şekilde tanımlanır.
Metanın atmosferik ömrü 12 ± 3 yıldır. 2007 IPCC raporu, GWP'sini 20 yıllık bir zaman ölçeğinde 72, 100 yılda 25 ve 500 yılda 7.6 olarak listeliyor. Bununla birlikte, 2014'te yapılan bir analiz, metanın ilk etkisinin CO2'ninkinden yaklaşık 100 kat daha fazla olmasına rağmen, daha kısa atmosferik ömür nedeniyle, altmış ya da yetmiş yıl sonra, iki gazın etkisinin yaklaşık olarak eşit olacağını ve bu noktadan sonra metanın göreceli etkisinin düşmeye devam edeceğini belirtiyor. Daha uzun sürelerde GWP'deki bu düşüşün sebebi, metanın atmosferdeki kimyasal reaksiyonlar yoluyla suya ve CO2'ye indirgenmesidir.
Çeşitli sera gazları için atmosferik ömür ve GWP'nin CO2'ye göre örnekleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| Gaz adı | Kimyasal formül | Ömrü (yıl) | Belirli bir zaman ufku için küresel ısınma potansiyeli (GWP)> 20 yıl | Belirli bir zaman ufku için küresel ısınma potansiyeli (GWP)> 100 yıl | Belirli bir zaman ufku için küresel ısınma potansiyeli (GWP)> 500 yıl |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Karbondioksit | CO2 | (A) | 1 | 1 | 1 |
| Metan | CH4 | 12 | 84 | 28 | 7.6 |
| Nitröz oksit | N2O | 121 | 264 | 265 | 153 |
| CFC-12 | CCl2F2 | 100 | 10 800 | 10 200 | 5 200 |
| HCFC-22 | CHClF2 | 12 | 5 280 | 1 760 | 549 |
| Tetraflorometan | CF4 | 50 000 | 4 880 | 6 630 | 11 200 |
| Hekzafloroetan | C2F6 | 10 000 | 8 210 | 11 100 | 18 200 |
| Kükürt hekzaflorür | SF6 | 3 200 | 17 500 | 23 500 | 32 600 |
| Azot triflorür | NF3 | 500 | 12 800 | 16 100 | 20 700 |
(A) Atmosferik CO2 için tek bir ömür verilemez.
CFC-12'nin kullanımı (bazı temel kullanımlar hariç), ozon tabakasını incelten özelliklerinden dolayı aşamalı olarak kaldırılmıştır. Daha az aktif HCFC bileşiklerinin aşamalı olarak kaldırılması 2030'da tamamlanacaktır.
Genel sera etkisi üzerindeki etkiler > Doğal ve antropojenik kaynaklar

Tamamen insan tarafından üretilen sentetik halokarbonların yanı sıra, çoğu sera gazının hem doğal hem de insan kaynaklı kaynakları vardır. Sanayi öncesi Holosen döneminde, büyük doğal kaynaklar ve yutaklar kabaca dengelendiği için mevcut gazların konsantrasyonları yaklaşık olarak sabitti. Endüstriyel çağda, temel olarak fosil yakıtların yakılması ve ormanların kesilmesi gibi insan faaliyetleri sebebiyle atmosfere fazladan sera gazları eklemiştir.
IPCC (AR4) tarafından derlenen 2007 Dördüncü Değerlendirme Raporu, "atmosferik sera gazları ve aerosol konsantrasyonlarındaki değişiklikler, arazi örtüsü ve güneş radyasyonu iklim sisteminin enerji dengesini değiştirir" ve "antropojenik sera gazı konsantrasyonlarındaki artışların, 20. yüzyılın ortalarından bu yana küresel ortalama sıcaklıklardaki artışların çoğuna neden olması çok muhtemeldir" sonuçlarını yayınladı.
Buz çekirdekleri, son 800.000 yıldaki sera gazı konsantrasyon değişimlerine dair kanıt sağlar. Hem CO2 hem de CH4 buzul ve buzullararası fazlar arasında farklılık gösterir ve bu gazların konsantrasyonları sıcaklıkla güçlü bir şekilde ilişkilidir. Buz çekirdeği kaydında gösterilenlerden daha önceki dönemler için doğrudan veriler mevcut değildir. Bu kayıtlar, CO2 mol fraksiyonlarının son 800.000 yıl boyunca 180 ppm ila 280 ppm aralığında kaldığını ve sadece son 250 yılda artış gösterdiğini söylemektedir. Bununla birlikte, çeşitli modellemeler, geçmiş çağlarda daha büyük varyasyonlar önermektedir; 500 milyon yıl önce CO2 seviyeleri muhtemelen şimdi olduğundan 10 kat daha yüksekti. Aslında, daha yüksek CO2 konsantrasyonlarının Phanerozoyik çağın çoğunda hüküm sürdüğü düşünülmektedir; Mesozoyik çağda konsantrasyonların şu ankinin dört ila altı katı ve erken Paleozoik çağda Devoniyen döneminin ortasına kadar on ila on beş katı olduğu düşünülmektedir. Kara bitkilerinin yayılmasının Devoniyenin sonlarında CO2 konsantrasyonlarını azalttığı düşünülmektedir ve bitki aktiviteleri hem CO2 kaynakları hem de yutakları olarak stabilize edici geri bildirimler sağlamada o zamandan beri önemli olmuştur. Daha önce, ekvatora yakın uzanan 200 milyon yıllık aralıklı, yaygın buzullaşma dönemi (Kartopu Dünyası), devasa bir volkanik patlama sonucu atmosferdeki CO2 konsantrasyonunu aniden 12'ye yükselten gaz çıkışı ile yaklaşık 550 milyon yıl önce, aniden sona erdi. Bu konsantrasyon modern seviyelerin yaklaşık 350 katıdır. Bu dönem Prekambriyen çağının kapanışını işaret etti ve çok hücreli hayvan ve bitki yaşamının evrimleştiği Phanerozoik çağın genel olarak daha sıcak koşulları tarafından takip edildi. O zamandan beri benzer ölçekte volkanik karbondioksit emisyonu meydana gelmemiştir. Modern çağda, yanardağlardan atmosfere salınan emisyonlar yılda yaklaşık 0,645 milyar ton CO2 iken, insanlar her yıl 29 milyar tonluk CO2 emisyonu oluşturmaktadır.
Genel sera etkisi üzerindeki etkiler > Buz çekirdekleri

Antarktika buz çekirdeklerinden yapılan ölçümler, endüstriyel emisyonlar başlamadan önce atmosferik CO2 mol fraksiyonlarının milyonda yaklaşık 280 parça (ppm) olduğunu ve önceki on bin yıl boyunca 260 ile 280 arasında kaldığını göstermektedir. Atmosferdeki karbondioksit mol fraksiyonları, 1900'lerden bu yana yaklaşık yüzde 35 artarak, hacimce milyonda 280 parçadan 2009'da milyonda 387 parçaya yükseldi. Fosilleşmiş yaprakların stomalarından elde edilen kanıtları kullanan bir çalışma, yedi ila on bin yıl önceki dönemde 300 ppm'nin üzerindeki karbondioksit mol fraksiyonları ile daha fazla değişkenlik olduğunu öne sürse de, diğerleri bu bulguların gerçek CO2 değişkenliği yerine büyük olasılıkla kalibrasyon veya kontaminasyon sorunlarını yansıttığını iddia etti. Havanın buza hapsolma şekli (buzdaki gözenekler, fırının derinliklerinde kabarcıklar oluşturmak için yavaşça kapanır) ve analiz edilen her buz örneğinde temsil edilen zaman periyodu nedeniyle, bu rakamlar, yıllık veya on yıllık seviyeler yerine birkaç yüzyıllık ortalamaları almaktadır.
Genel sera etkisi üzerindeki etkiler > Sanayi Devrimi'nden bu yana değişiklikler

Sanayi Devrimi'nin başlangıcından bu yana, birçok sera gazının konsantrasyonları artmıştır. Örneğin, karbondioksitin mol fraksiyonu, modern sanayi öncesi seviyelere göre 280 ppm'den 415 ppm'ye yani 120 ppm kadar yükselmiştir. İlk 30 ppm'lik artış, Sanayi Devrimi'nin başlangıcından 1958'e kadar yaklaşık 200 yılda gerçekleşti; ancak sonraki 90 ppm'lik artış, 1958'den 2014'e 56 yıl içinde gerçekleşti.
Son veriler ayrıca konsantrasyonun daha yüksek bir oranda arttığını göstermektedir. 1960'larda, ortalama yıllık artış, 2000'den 2007'ye kadar olanın yalnızca %37'siydi.
1870'ten 2017'ye kadar toplam kümülatif emisyonlar, fosil yakıtlar ve endüstriden 425 ± 20 GtC (1539 GtCO2) ve arazi kullanım değişikliğinden kaynaklanan 180 ± 60 GtC (660 GtCO2) idi.1870-2017 döneminde kümülatif emisyonların yaklaşık %31'ine ormansızlaşma gibi arazi kullanımı değişikliği, %32'sine kömür, %25'ine petrol ve %10'una gaz neden oldu.
İnsan aktivitesinden üretilen diğer sera gazları hem miktar hem de artış oranında benzer artışlar göstermektedir. Birçok gözlem, çeşitli şekillerde Atmosferik Kimya Gözlem Veritabanlarında çevrimiçi olarak mevcuttur.
Kyoto Protokolü

Kyoto Protokolü EK-A bölümünde altı seragazı ve salınım kaynaklarını listelemiştir.
Bu gazlar şunlardır:
Karbon dioksit (CO2)
Metan (CH4)
Nitröz Oksit (N2O)
Hidroflorür karbonlar (HFCs)
Perfloro karbonlar (PFCs)
Sülfürhekza florid (SF6)
Atmosferdeki yoğunluğu ve iklim değişikliğine etkisi

İklim değişikliği açısından atmosferdeki sera gazı miktarı hesaplanırken karbon dioksit eşdeğeri olarak ppm (milyonda bir parçacık birimi) esas alınır. 2015 itibarıyla güncel sera gazı yoğunluğu yaklaşık 400 CO2 eşdeğeri ppm düzeyindedir. Bu  sadece karbon dioksit gazının değil hesaplamaya giren diğerlerinin de uygun çarpanlarla denkleştirilerek bulunan bir sayıdır. Bu hesaplamada gazların Küresel Isınma Potansiyeli gözönünde bulundurulur. Örneğin yukarıdaki listede GWP değeri yukarıdan aşağı inildikçe artmaktadır. GWP değeri büyük olan gazlar, aynı miktardaki karbon dioksite göre küresel ısınma'yı çok daha büyük ölçüde etkileyebilmektedirler. Ancak salınan karbon dioksit miktarı çok yüksek olduğu kürsel ısınmanın birinci derece sorumlusu olan gaz olarak gösterilmektedir.
Ahmet Say

| Ahmet Say |
| --- | --- |

Doğum: 6 Eylül 1935(1935-09-06) Kadıköy, İstanbul
Ölüm: 10 Mayıs 2022 (86 yaşında) Ankara, Türkiye
Defin yeri: Karşıyaka Mezarlığı, Ankara
Meslek: Yazar, müzik eğitimcisi
Milliyet: Türk
Çocuklar: Fazıl Say
Resmî site
http://www.ahmetsay.com.tr/
Altan Ahmet Say (6 Eylül 1935, İstanbul - 10 Mayıs 2022, Ankara), Türk müzik yazarı ve eleştirmeni.
Türkiye'nin az sayıdaki müzik yazarından birisidir. Müzik kitapları üniversitelerin müzik bölümlerinde temel eser olarak okutulmuştur. Türk piyanist ve besteci Fazıl Say'ın babasıdır. Müzik kitapları dışında çeşitli ödüllere değer görülen edebiyat eserleri vardır. 1967-1970 arasında Türk Solu dergisinin yazı işleri müdürlüğünü yapmış; 1977-1983 yılları arasında Türkiye Yazıları adlı dergiyi çıkarmıştır.
Anısı

Ahmet Say anısına oğlu Fazıl Say Aralık 2021'de Babam Ahmet Say başlıklı piyano eserini besteledi. Besteci Say, eseri ilk defa Ahmet Say için cenaze günü sabahında Çankaya Belediyesi Doğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezi'nde düzenlenen veda töreninde seslendirdi.
Çankaya Belediyesi tarafından 2024 yılında Ahmet Say Müzik ve Edebiyat Ödülleri verildi. Edebiyat alanında yazar ve şair Ahmet Telli, müzik alanında piyanist Can Çakmur ödüle değer görüldü. Ödül töreni Ankara'da MEB Şura Salonu'nda yapıldı.
Ödülleri

TRT Ödülleri Öykü Yarışması Başarı Ödülü (1970, Kamil’in Atı adlı öykü)
Yeni Adımlar Dergisi’nin açtığı Sabahattin Ali Hikaye Yarışması Birincilik ödülü (1974),
Antalya Film Festivali Öykü Yarışması Mansiyon ödülü
Kocakurt adlı romanı ile 1975 Milliyet Yayınları Roman Yarışması’nda basılmaya değer ürünler arasında yer aldı.
28. Ankara Uluslararası Film Festivali "Sanat Çınarı Ödülü"
48. Uluslararası İstanbul Müzik Festivali Onur Ödülü.
Edebi eserleri

Kocakurt (roman, 1976): Ahmet Say'ın bu ilk eseri, Milliyet gazetesinin yarışmasında ödül almıştır. Reklamcı ve partici Koca Kurt ile bar kızı Züleyha'nın 1960-1970 arasındaki serüvenini anlatır. Evrensel Basım Yayın
Bingöl Hikâyeleri (öyküler, 1980)
İpek Halıya Ters Binen Kedi (epik öykü, 1982): Edebiyatımızda ilk “epik hikâye” olarak bilinir. Almancaya çevrilerek Berlin'de yayınlanmıştır. Türk masallarının geleneksel başlangıç tekerlemesinin diliyle bir dolandırıcı tüccarın öyküsünü anlatmaktadır. Evrensel Basım Yayın
Güneşin Savrulduğu Yerden (öyküler, 1988): 1980'de Bingöl Hikâyeleri adıyla Milliyet Yayınları'ndan çıkan eser, 1988'de Can Yayınları tarafından ve son olarak Evrensel Basım Yayın tarafından “Güneşin Savrulduğu Yerden” başlığı ile yayınlanmıştır.
Müzik Nedir, Nasıl Bir Sanattır? (Sanat Kuramı) Ahmet Say halk kitabı özelliğinde müzik sanatının temel asgari bilgilerini herkesin yararlanabileceği yalın anlaşılır bir dille anlatmış. 2008 Evrensel Basım Yayın
Mozart (Mozart'ın Anısına) başlıklı derleme, büyük bestecinin 250. doğum yılı dolayısıyla Evrensel Basım Yayın tarafından uluslararası bir anlayış koşutunda hazırlanmış (2007) Evrensel Basım Yayın
Ağaçlar Çiçekteydi (Anı Biyografi 2011) Ahmet Say, anılarını anlatırken yakın tarihin siyasal olaylarını hatırlatıyor bize. Evrensel Basım Yayın
Bingöl Hikâyeleri (Güneşin Savrulduğu Yerden) kitabı Ca Yo Ke Tij Ti Ra Bena Vila ismi ile Zazaca olarak Evrensel Basım Yayın tarafından yayınlanmıştır. (2013)
İnsanoğlu İnsanlar (Anı - Otobiyografi, 2016)
Müzik kitapları

Müzik Ansiklopedisi: 4 ciltten oluşan temel bir eserdir.
Müzik Öğretimi (1996): Müzik öğretmenleri için hazırlanan bir derlemedir.
Müzik Tarihi (1994): Türkiye'nin ilk kapsamlı müzik tarihi çalışmasıdır.
The Music Makers in Turkey (1995): İngilizce hazırlanan bir dış tanıtım kitabıdır. Türkçe basımı, Türkiye’nin Müzik Atlası başlığını taşır. Okurlara 1998'de sunulmuştur.
Müziğin Kitabı (2000): Müzik teorisi alanında hissedilen boşluğu bu kitap doldurmuştur.
Müzik Sözlüğü (2002): 600 sayfalık bu sözlük, Türkçenin bir “kültür dili” olarak gelişmesi yolunda, müzik alanından gelen önemli bir katkı olarak değerlendirilmektedir.
Müzik Ansiklopedisi: 3 ciltten, 2072 sayfadan oluşan, on bin madde ve üç bin resim içeren bir eserdir.
Müzik Yazıları (2007): Temel Müzik sorunları karşısında çözümler üretmeye yönelik kaleme alınmış 319 sayfadan oluşan bir eserdir.
Ahmet Say'ın Karşıyaka Mezarlığı'nda bulunan ve Ahmed Arif'in oğlu heykeltraş Filinta Önal'ın tasarladığı mezarı
Mustafa Türkeş

Mustafa Türkeş, (d. 1962, Avanos, Nevşehir) öğretim üyesi, profesör. ODTÜ Senatosu İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi seçilmiş üyesi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesidir.
Özgeçmişi

1979 Yılında Avanos Lisesi'nden mezun olan Türkeş, Lisans eğitimini 1985 yılında Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde tamamladı. 1990 ve 1993 yılları arasında aldığı T.C. Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı burslarıyla, Yüksek Lisansını ve Doktorasını University of Manchester'da tamamladı. 1994'te ODTÜ Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde Yrd. Doç. Dr. unvanıyla göreve başlayan Türkeş, 2000 Yılında Doçent, 2005 yılında Profesör unvanı kazandı.
Sosyal Bilimlere Katkıları > Tezleri

1. “Turkish-Balkan Relations in the Light of the Balkan Entente”, M.Phil. Thesis, (University of Manchester), 1990.
2. “Ideological Tendencies in the Republic of Turkey: the Case of Kadro”, Ph.D. Thesis, (University of Manchester), 1993.
Ödülleri

2005;	2004 Yılı Akademik Başarı Ödülü, ODTÜ.
2004;	2003 Yılı Akademik Başarı Ödülü, ODTÜ.
2002;	2001 Yılı Akademik Başarı Ödülü, ODTÜ.
2000;	Ulusçu Sol Bir Akım: Kadro Hareketi, (İmge Yayınları: Ankara, 1999) Kitaba Tarih Vakfı'nın Verdiği, Afet İnan Ödülü 27 Ekim 2000,
2000;	1999 Yılı Üstün Akademik Başarı Ödülü, ODTÜ, Haziran 2000
1996;	ODTÜ, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi 1996 Yılı Genç Araştırmacılar Yayın Ödülü Yarışmasına Sunduğu “Türkiye-Avrupa İlişkilerinde Balkanlar Faktörü ve Yeni Eğilimler” Başlıklı Esere Teşvik Ödülü
The Killer in Me

| "The Killer in Me" |
| --- | --- |
Buffy the Vampire Slayer bölümü
Bölüm no.: 7. sezon 13. bölüm
Yönetmen: David Solomon
Senarist:  Drew Z. Greenberg 
Prodüksiyon no.: 7ABB13
Yayın tarihi: 4 Şubat 2003 (2003-02-04)
Süresi: 43 dakika
Konuk oyuncular
 Anthony Stewart Head, Rupert Giles rolünde  Adam Busch, Warren Mears rolünde  Tom Lenk, Andrew Wells rolünde  Iyari Limon, Kennedy rolünde  Elizabeth Anne Allen, Amy Madison rolünde  Megalyn Echikunwoke, Vaughne rolünde  Rif Hutton, Organizasyon Komutanı rolünde  Terence Bernie Hines, Mağaza sahibi rolünde  Anna Maria Maccarrone, Garson rolünde 
Bölüm kronolojisi
← Önceki "Awakening" Sonraki → "Soulless"
Buffy the Vampire Slayer (7. sezon) Buffy the Vampire Slayer bölümleri
"The Killer in Me" (ya da Türkçe adıyla İçimdeki Katil), The WB kanalında yayınlanan, Joss Whedon tarafından oluşturulan bir fantastik dizi olan Buffy the Vampire Slayer televizyon dizisinin yedinci sezonunun on üçüncü bölümü.
Prodüksiyon > Müzik

Aberdeen - "Cities and Buses"
Robert Duncan - "Kissed to Life"
Şatuo

Şatuo veya Şatuo Türkleri (Çince: 沙陀突厥; pinyin: Shātuó Tūjué; veya Sha-t'o) dokuzuncu yüzyılın sonlarından onuncu yüzyıla kadar Kuzey Çin siyasetini büyük ölçüde etkileyen bir Türk kabilesiydi. Beş Hanedan ve On Krallık döneminde beş hanedandan üçü, Hou Tang, Hou Jin ve Hou Han'ı ve on krallıktan biri olan Kuzey Han'ı kurdukları belirtiliyor. Şatuo Türklerinin kurduğu kısa ömürlü krallıklar daha sonra Song hanedanı tarafından fethedildi ve yoğun Çinli nüfusu nedeniyle tamamen asimile oldular.
Kökenleri > Çiğil

Şatuo kabilesi, çoğunlukla Batı Türk Çiğil kabilesinden türemiştir ve bu kabile, topluca Yueban olarak bilinen dört Çuy kabilesinden oluşan bir gruba aitti. Yueban devleti, Tiele tarafından yok edildiği 480'lerin sonuna kadar ayakta kalmıştı. Devletin yıkılmasından sonra Yuebanlar dört kabile kurdu - Çiğil, Çumi, Çumuhun ve Çuban. Bu kabileler daha sonra İlk Türk Kağanlığı'nda ve sonrasında büyük öneme sahip oldular. Çuyue ve Çumi, baskın Onoq (On Ok) Birliğine ait değilken, Çumukun ve Çuban bu birliğin içindeydi.
Kökenleri > Tiele

Bazı kaynaklar ise Şatuo'nun Tiele'den geldiğini iddia etmektedir. Hou Tang askeri komiseri Şatuo Li Keyong'un kitabesi (jieduşi), klanının atasının "rakipsiz bir general olan Seyanto devletinin efendisi Yidu" (益度、薛延陀國君、無敵將軍) olduğunu belirtir. Diğer Çinli tarihçiler ise Şatuo'nun kökenini  *Bayar (拔也 Baye) ~ *Bayïrku (拔也古 Bayegu) isimli Tiele şefine kadar takip etmiştir.
Tarihi

Cungarya havzasından Çin'in kuzey kesmine giren Şatuo'lardan Li Keyong (李克用) Tang Hanedanı'nın son döneminde meydana gelen Huang Chao'nun (黄巢) isyanını Ya Jun (鴉軍 Yā Jūn; anlamı: Karga Ordusu; Siyah renkli üniformayı giyidikleri için) adlı seçkin atlılar ile bastırıp ün ve güç kazanmıştı.
Fakat Li Keyong'un rakibi Zhu Quanzhong (朱全忠), Li Keyoung ile güç mücadelesini kazanarak Hou Liang'u kurmuştu (Beş Hanedan On Krallık döneminin başlangıcı).
Li Keyong'un oğlu Li Cunxu (李存勖) Hou Liang'i yıkarak Hou Tang (後唐; MS 923-936) kurmuştur.
Ardından Li Cunxu (李存勖)'nun üvey oğlu ve üçüncü imparatoru olan Li Siyuan (李嗣源)'ın üvey oğlu Shi Jingtang (石敬瑭) Hou Tang'ı yıkarak Hou Jin (後晉 MS 936-946) kurmuştur.
Hou Han (後漢; MS 947-950) ve Hou Zhou (後周; MS 951-960) da Şatuo askerî gücüne bağlı generaller tarafından kurulmuştur. Şatuo, Çin'i birleştiren Kuzey Song Hanedanı'nın (北宋; 960-1127) askerî teşkilatında da etkli olmuştu.
Tikveş

Tikveş Gölü
Tikveš (Makedonca: Тиквеш) Merkez Kuzey Makedonya'nde bir ova. Şarap ve yoğurtları ile meşhurdur.
Şehir, Türkiye Cumhuriyeti kurulmadan önce önemli bir Türk nüfusu barındırıyordu. Ancak Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra bazı Sırp, Bulgar ve Alman saldırılarından sonra Türk nüfusunun büyük çoğunluğu Türkiye'ye göç etti. Ancak günümüzde bile önemli bir Türk nüfusu bölgede bulunmaktadır.
Şark Tiyatrosu

| Şark Tiyatrosu |
| --- | --- |
Kurucu: Arakel Altunduryan
Kuruluş tarihi: 1859
Kapanış tarihi: 1867
Konum: Beyoğlu, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Şark Tiyatrosu (Arevelyan Tadron), Tanzimat döneminde İstanbul'da kurulmuş bir tiyatro topluluğu.
Osmanlı Devleti'ndeki ilk profesyonel tiyatro topluluğu olarak bilinir. 1859 yılında Osmanlı tebası Ermeni tiyatrocular tarafından kuruldu. Daha sonra ünlü Tokatlıyan Oteli'nin inşa edildiği yerde bulunan Alcazar de Byzance adlı yapıda Ermenice, Türkçe ve İtalyanca temsiller verdi. Ağırlıklı olarak melodramlar, komediler sahneledi. Birçok yeni ve amatör oyuncunun sahneye çıkmasına olanak tanıması açısından tiyatro tarihinde önemli yeri vardır.