stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Emevîler
Devlet yönetimi > İller

Coğrafi olarak imparatorluk, Emevi hükümdarlığı sırasında sınırları defalarca değişen birkaç eyalete bölünmüştü. Her eyaletin halife tarafından atanan bir valisi vardı. Vali, ilindeki din görevlileri, ordu komutanları, polis ve mülki idarecilerden sorumluydu. Yerel harcamalar o eyaletten gelen vergilerle karşılanır, geri kalanı her yıl Şam'daki merkezi hükûmete gönderilirdi. Emevi hükümdarlarının merkezi gücü hanedanın sonraki yıllarında zayıflarken, bazı valiler fazladan vergi gelirlerini Şam'a göndermeyi ihmal ettiler ve büyük kişisel servetler yarattılar.
Devlet yönetimi > Devlet çalışanları

İmparatorluk büyüdükçe, kalifiye Arap işçilerin sayısı imparatorluğun hızlı genişlemesine ayak uyduramayacak kadar azdı. Bu nedenle Muaviye, fethedilen vilayetlerdeki yerel hükûmet çalışanlarının çoğunun yeni Emevi hükûmeti altında işlerini sürdürmelerine izin verdi. Bu nedenle, yerel yönetimin çalışmalarının çoğu Yunanca, Kıpti ve Farsça olarak kaydedildi. Hükûmet çalışmalarının düzenli olarak Arapça olarak kaydedilmeye başlanması ancak Abdülmelik'in saltanatı sırasında oldu.
Devlet yönetimi > Askeriye

Emevi ordusu, çekirdeğini Suriye'nin kentsel bölgelerine yerleşmiş olanlardan ve aslen Suriye'de Doğu Roma İmparatorluğu ordusunda görev yapan Arap kabilelerinden oluşan Arap'tı. Bunlar, Suriye çölündeki ve Bizanslıların sınırındaki kabileler ile Hıristiyan Suriyeli kabileler tarafından desteklendi. Askerler, Ordu Bakanlığı Diwan Al-Jaysh'e kayıtlıydı ve maaşlıydı. Ordu, bölgesel müstahkem şehirlere göre junlara bölündü. Emevi Suriye kuvvetleri, yakın düzenli piyade savaşında uzmanlaştı ve muhtemelen Roma ordularıyla karşılaşmalarının bir sonucu olarak, savaşta diz çökmüş bir mızraklı duvar oluşumunu tercih ettiler. Bu, orijinal Bedevi tarzı hareketli ve bireysel dövüşten kökten farklıydı.
Devlet yönetimi > Para birimi

Bizans ve Sasani İmparatorlukları, Müslüman fetihlerinden önce para ekonomilerine dayanıyordu ve bu sistem Emeviler döneminde yürürlükte kaldı. Bizans sikkeleri 658 yılına kadar kullanıldı; Bizans altın paraları, yaklaşık 700 parasal reformlarına kadar hala kullanılıyordu. Buna ek olarak, Emevi hükûmeti Şam'da başlangıçta önceden var olan madeni paralara benzeyen ancak bağımsız bir yönde gelişen kendi paralarını basmaya başladı. Bunlar tarihte Müslüman bir hükûmet tarafından basılan ilk madeni paralardı. Altın paralara "dinar", gümüş paralara "dirhem" adı verildi.
Emevî yönetiminin Arap edebiyatındaki yansıması

Emevîler siyasi gayelerle Arap şairlerini desteklemişlerdir. Emevîlerin saray şairi el-Ahtal, tüm hayatı boyunca Emevî hanedanlığına ve onların hizmetindeki önemli kimselere yakın olmaya çalışmıştır. Şairin, Mu‘âviye b. Ebî Sufyân (ö.60/680)'ın hilafeti esnasında siyasi meselelere, özellikle de Emevîleri ilgilendiren hususlara yakınlık gösterdiği gözlemlenmektedir. Bunun sonucunda, methiyeler yazarak övmeye başladığı Muâviye'nin oğlu Yezîd (ö.64/684)'in yakın dostlarından biri haline gelmiş, onun himayesine girmiş ve katında sağlam bir konuma sahip olmuştur. Prensin yanı sıra, Ziyâd b. Ebîh (ö.53/673) ve el-Haccâc b. Yûsuf es-Sekafî (ö.95/714) gibi Emevî Devletinde ileri gelen diğer devlet adamlarıyla da yakın ilişkiler kurmuştur.
Sanat

Emevî sanatı, özellikle mimarlık alanında gelişmişti. Emevî döneminden günümüze pek çok cami, saray, kale gibi yapılar kalmıştır. Emevî sanatı; Yunan, Bizans, İran'daki Sasani sanatından etkilenmiştir.
I. Velid döneminde (705-715) Şam'da yaptırılan Emevîye Camisi (ya da Ümeyye Camisi), Emevî mimarlığının karakteristik özelliklerini taşır. Dikdörtgen planlı cami, eski bir Roma tapınağının temeli üzerinde yükselir. Yapı, dört büyük ayağın taşıdığı dört kemere oturtulan bir kubbeyle örtülüdür. Caminin kare planlı üç minaresi vardır. Avlusunu üç yandan iki katlı revaklarla çevrilidir. Emevîye Camisi, günümüze pek az örneği kalan zengin mozaik bezemeleriyle de dikkat çeker. Bu bezemelerde Yunan ve Bizans etkileri açıkça görülür. Kudüs'te sekiz köşeli Kubbetü's-Sahre da (ya da Ömer Camisi) Emevî mimarisinin önemli bir örneğidir. Emevîlere karşı ayaklanan Abdullah bin Zübeyr Mekke'yi ele geçirince, Halife Abdülmelik Muhammed'in namaz kılmış olduğu yerde, Müslümanların hac ödevini yerine getirmeleri için bu camiyi yaptırmıştır. Gene Abdülmelik döneminde Kudüs'te yapılan Mescid-i Aksa büyüklüğüyle dikkat çeker.
Emevîlerin Suriye çöllerinde yaptırdıkları saray, köşk, kale gibi yapılardan günümüze çok azı ulaşmıştır. Lût Gölü'nün kuzey ucundaki Kuseyr Amra Köşkü, çevresi geniş surla çevrili bir alandadır ve salon ile hamamdan oluşur. Salonun duvarlarının Emevîlerin askeri zaferlerini betimleyen resimlerle kaplı olması dikkat çekicidir. Bu resimlerde de Yunan ve İran etkisi görülür. Emevî sanatının bir özelliği de, duvar yüzeylerini hiç boş yer bırakmaksızın bezemekti. Şam'ın 200 km güneyinde kurulmuş tipik bir çöl sarayı olan Mşatta Sarayı, kulelerle güçlendirilmiş bir surun ortasında yer alır. Mşatta Sarayı'nın içinde de Yunan ve İran etkisi taşıyan zengin bezemeler vardır.
Emevîlerden kalan bir başka yapı biçimi de bir tür han olan ribat idi. Bir surla çevrili olan ribatlarda odalar, ambar, ahır, sarnıç ve gözcü kuleleri bulunuyordu. Uzun yolculuklar sırasında konaklamak için kullanılan ribat, aynı zamanda küçük birer askeri üstü.
Emevî halifeleri

| Hükümdarlar | Saltanat Dönemi |
| --- | --- |
Şam'da hüküm süren Emevî Halifeleri: 
I. Muaviye bin Ebu Süfyan: 661 – 680
I. Yezid bin Muaviye: 680 – 683
II. Muaviye bin Yezid: 683 – 684
I. Mervan bin el-Ḥakem: 684 – 685
Abdülmelik bin Mervan: 685 – 705
I. Velid bin Abdülmelik: 705 – 715
Süleyman bin Abdülmelik: 715 – 718
Ömer bin Abdülaziz: 717 – 720
II. Yezid bin Abdülmelik: 720 – 724
Hişam bin Abdülmelik: 724 – 743
II. Velid bin II. Yezid: 743 – 744
III. Yezid bin Velid: 744
İbrahim bin Velid: 744
II. Mervan: 744 – 750
Kurtuba Emirleri: 
I. Abdurrahman: 756 – 788
I. Hişam: 788 – 796
I. el-Hakem: 796 – 822
II. Abdurrahman: 822 – 852
I. Muhammet: 852 – 886
el-Mündir: 886 – 888
Abdullah bin Muhammet: 888 – 912
III. Abdurrahman: 912 – 929
Kurtuba Halifeleri: 
III. Abdurrahman, halife unvanını aldı: 929 – 961
II. el-Hakem: 961 – 976
II. Hişam: 976 – 1008
II. Muhammet: 1008 – 1009
II. Süleyman: 1009 – 1010
II. Hişam, tekrar: 1010 – 1012
II. Süleyman, tekrar: 1012 – 1017
IV. Abdurrahman: 1021 – 1022
V. Abdurrahman: 1022 – 1023
III. Muhammet: 1023 – 1024
III. Hişam: 1027 – 1031
Miras

Emevi hilafeti, hem bölgesel genişleme hem de bu genişlemenin yarattığı idari ve kültürel sorunlarla damgasını vurdu. Bazı dikkate değer istisnalara rağmen, Emeviler, eski Arap ailelerinin ve özellikle kendi ailelerinin haklarını, yeni din değiştirmiş Müslümanlara (mevâli) tercih etme eğilimindeydiler. Bu nedenle, rakiplerinin çoğundan daha az evrenselci bir İslam anlayışına bağlı kaldılar. GR Hawting'in yazdığı gibi, "İslam aslında fetheden aristokrasinin mülkü olarak görülüyordu."
Emeviler döneminde Arapça idari dil oldu ve Levant, Mezopotamya, Kuzey Afrika ve İberya'da Araplaştırma süreci başlatıldı. Devlet belgeleri ve para birimi Arapça olarak basıldı. Kitlesel din değiştirmeler, Hilafet topraklarında artan bir Müslüman nüfusu da yarattı.
Yaygın bir görüşe göre Emeviler, halifeliği dini bir kurumdan (Raşidun halifeliği sırasında ) bir hanedan kurumuna dönüştürdüler. Bununla birlikte, Emevi halifeleri kendilerini Tanrı'nın yeryüzündeki temsilcileri olarak anlamış ve "Tanrı'nın hükümlerinin tanımlanmasından ve detaylandırılmasından veya başka bir deyişle İslam hukukunun tanımlanmasından veya detaylandırılmasından" sorumlu görünüyorlar.
Emeviler, onları gerçek bir halifelik ( hilafet ) yerine bir krallık ( mülk, tiranlık çağrışımları olan bir terim) geliştirmekle suçlayan sonraki İslam tarihçileri tarafından büyük ölçüde olumsuz karşılandı. Bu bakımdan, Emevi halifelerinin kendilerini halife resul Allah ("Allah'ın elçisinin halefi", gelenekte tercih edilen unvan) olarak değil, daha çok halifet Allah ("Allah'ın vekili") olarak adlandırmaları dikkat çekicidir. Bu ayrım, Emevilerin "kendilerini toplumun başındaki Tanrı'nın temsilcileri olarak gördüklerini ve dini güçlerini yeni ortaya çıkan din bilginleri sınıfıyla paylaşmaya veya onlara devretmeye gerek görmediklerini" gösteriyor gibi görünüyor.
Modern Arap milliyetçiliği, Emeviler dönemini taklit etmeye ve eski haline getirmeye çalıştığı İslam'ın Altın Çağı'nın bir parçası olarak görür. Bu özellikle Suriyeli milliyetçiler ve Şam'daki Emeviler gibi merkezlenmiş bugünkü Suriye durumu için geçerlidir. Emevi sancakları, Muaviye ibn Ebî Süfyan'ın sancağına göre beyazdı; artık çoğu Arap ülkesinin bayraklarında çeşitli kombinasyonlarda görülen dört Pan-Arap renginden biridir.
Dini Bakış Açıları > Sünni

Pek çok Müslüman Emevileri hükûmetlerinde çok fazla gayrimüslim, eski Romalı yöneticiye sahip oldukları için eleştirdiler, örneğin Şamlı Aziz John. Müslümanlar şehirleri ele geçirdikçe, halkın siyasi temsilcilerini, Romalı vergi tahsildarlarını ve idarecileri makamda bıraktılar. Merkezi hükûmete verilen vergiler, halkın siyasi temsilcileri tarafından hesaplandı ve müzakere edildi. Hem merkezi hem de yerel yönetimler, her birinin sağladığı hizmetler için tazmin edildi. Birçok Hristiyan şehir, vergilerin bir kısmını kiliselerini korumak ve kendi organizasyonlarını yönetmek için kullandı. Daha sonra Emeviler, bazı Müslümanlar tarafından İslam'a girenlerin vergilerini azaltmadıkları için eleştirildi.
Daha sonra Ömer ibn Abdülaziz iktidara geldiğinde bu vergileri indirdi. Bu nedenle o, dört Doğru Rehber Halife'den sonra en büyük Müslüman hükümdarlardan biri olarak övülü. 829'da yaşayan ve Ömer İbn Abdülaziz hakkında bir biyografi yazan İmam Ebu Muhammed Abdullah ibn Abdul Hakam bu vergilerdeki azalmanın ekonomiyi canlandırdığını ve zenginlik yarattığını, ancak aynı zamanda nihayetinde savunma da dahil olmak üzere hükûmetin bütçesini de azalttığını belirtti.
Dindarlığı ve adaleti ile Sünni kaynaklarca oybirliği ile övülen tek Emevi hükümdarı Ömer ibn Abdülaziz'dir. İslam'ı yayma çabalarında, İslam'a dönenlerden cizye vergisini kaldırarak Mevali'ye özgürlükler tesis etti. İmam Ebu Muhammed Abdullah ibn Abdul Hakam, Ömer ibn Abd al-Aziz'in akrabalarına sunulan şahsi ödeneği de durdurduğunu, ancak imparatorluktaki herkese bir ödenek vermesi halinde onlara ödenek verebileceğini belirtti. Ömer ibn Abd al-Aziz 720'de zehirlendikten sonra, birbirini izleyen hükûmetler Ömer ibn Abd al-Aziz'in vergi politikalarını tersine çevirmeye çalıştı.
Dini Bakış Açıları > Şii

Şiilerin Emeviler hakkındaki olumsuz görüşü Şia kitabı "Sulh al-Hasan" da kısaca ifade edilmektedir. Sünniler tarafından sahih sayılmayan Şii hadislerine göre, Ali onları en kötü fitne olarak nitelendirdi. Şii kaynaklarında, Emevi Halifeliği yaygın olarak "zorba, İslam karşıtı ve tanrısız" olarak tanımlanır. Şiiler, hanedanın kurucusu Muaviye'nin 657'de kendisini halife ilan ettiğini ve Muhammed'in damadı ve kuzeni, yönetici halife Ali'ye karşı Sıffin Savaşı'nda çarpışarak savaşa girdiğine dikkat çekiyor. Muaviye, Hasan ile yaptığı anlaşmayı ihlal ederek oğlu Yezid'i halefi ilan etti. Muhammed'in torunlarından biri olan Hüseyin ibn Ali, Kerbela Savaşı'nda Yezid tarafından öldürülecekti. Diğer Şii İmamlar, Ali ibn Hüseyin Zayn el-Abidin, iktidardaki Emevi halifelerinin elinde öldürülecekti.
Dini Bakış Açıları > Bahai

Vahiy Kitabı'ndaki (12:3) kehanetlerin bir açıklaması istendiğinde, Abdülbaha, Bazı Cevaplanmış Sorular'da "yedi başlı, on boynuzlu ve başında yedi taçlı büyük kızıl ejder"in, "Peygamber Muhammed'in dinine ve Ali'nin gerçeğine karşı yükselen" Emevi halifelerine atıfta bulunur.
Ejderhanın yedi başı, Emevilerin hakim olduğu toprakların yedi eyaletinin simgesidir: Şam, İran, Arabistan, Mısır, Afrika, Endülüs ve Maveraünnehir. On boynuz Emevi hanedanının on ismini temsil eder: Ebu Süfyan, Muaviye, Yezid, Mervan, Abdülmelik, Velid, Süleyman, Ömer, Hişam ve İbrahim. Yezid II ve Yezid III örneğinde olduğu gibi bu yorumda açıklanmayan bazı isimler yeniden kullanılmıştır.
Konuyla ilgili yayınlar

Demircan, Adnan (2015), Emeviler, İstanbul: Beyan Yayıncılık ISBN 9789754736250
Aycan, İrfan ve Sarıçam, İbrahim (2002) Emeviler Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları ISBN 9789753891042
Sırma, İhsan Süreyya (1995) Hilafetten Saltanata Emeviler Dönemi, İstanbul: Beyan Yayıncılık ISBN 2880000035060
Bartold, W. (çev. Fuat Koprülü) (1939), İslam Medeniyeti Tarihi, Ankara.
Hitti, Philip H. (çev. Salih Tuğ) (1986), Siyasi ve Kültürel İslam Tarihi (IV Cilt), İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
Lewis, Bernard (çev. H.D.Yıldız) (1969, son bas.: 2009), Tarihte Araplar, İstanbul: Ağaç Kitabevi. ISBN 9756628499
Zeydan, Corci (çev. Z. Meganiz) (1328/19..), İslam Medeniyeti Tarihi (IV Cilt), İstanbul (Osmanlıca)
Muhammad ibn Jarir al-Tabari (ed. Ehsan Yar-Shater çev. David Stephan Powers) (1989-2007), The History of al-Ţabarī 40 Cilt, Albany: State University of New York Press ISBN 0-88706-563-5 (Cilt 24) (İngilizce)
Ürdün'de 11. Emevî Halifesi Velid bin Yezid tarafından yaptırılan Kuseyr Amra'da bir fresk
Anavatan Partisi

Bu madde 1983'te kurulan Anavatan Partisi hakkındadır.2011'de aynı isimle kurulan siyasi parti için Anavatan Partisi (2011) sayfasına bakınız.
"ANAP" buraya yönlendirilmektedir. Diğer kullanımlar için ANAP (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Anavatan Partisi  |
| --- | --- |

Kısaltma: ANAP
Genel başkan: Turgut Özal (1983-1989) Yıldırım Akbulut (1989-1991) Mesut Yılmaz (1991-2002) Ali Talip Özdemir (2003) Nesrin Nas (2003-2004) Erkan Mumcu (2005-2008) Salih Uzun (2008-2009)
Kurucu: Turgut Özal
Kuruluş tarihi: 20 Mayıs 1983
Kapanış tarihi: 31 Ekim 2009
Birleşme: Demokrat Parti
İdeoloji:  Özalizm  Neoliberalizm  Yeni sağ  Ekonomik liberalizm  Liberal muhafazakârlık  Adem-i merkeziyetçilik  Sivil milliyetçilik  Pro-Avrupacılık   Parti içi hizipler: Liberaller  Muhafazakârlar  Milliyetçiler  
Siyasi pozisyon: Merkez sağ
Resmî renkler:       Sarı, kırmızı ve beyaz
Slogan(lar): Türkiye'nin Geleceği
Anavatan Partisi, 1983 yılında Turgut Özal tarafından kurulmuş olan eski siyasi parti. Resmî kısaltması "ANAP" şeklindedir. 1983'ten 1991'e kadar aralıksız olarak tek başına iktidarda kalmış, 1996 ile 2002 yılları arasında da çeşitli koalisyon hükûmetlerinin içinde yer almıştır. 31 Ekim 2009 tarihinde Demokrat Parti ile birleşmiştir.
Tarihçe

12 Eylül Darbesi'nden bir süre sonra eski siyasi partiler kapatıldı ve halk oylamasıyla kabul edilen 1982 Anayasası'yla "yeni bir siyasal düzen" getirilmesi amaçlandı. Bu yeni siyasi düzen bağlamında, "demokrasiye yeniden geçiş" süreci içinde 1983 ilkbaharında yeni siyasi partiler kurulmaya başladı.
ANAP, 20 Mayıs 1983'te, AP iktidarı sırasında alınan ve 12 Eylül döneminde de uygulaması sürdürülen 24 Ocak 1980 ekonomik önlemler paketini hazırlayan, 12 Eylül döneminde bir süre ekonomiden sorumlu başbakan yardımcısı olan Turgut Özal tarafından kuruldu. ANAP, Özal'ın çevresinde örgütlenmiş, büyük ölçüde kişiselleşmiş bir partiydi. Siyasi kadrosu önemli ölçüde, devlet ve özel sektör deneyimi sırasında Özal'la birlikte çalışmış teknokratlarla, Millî Selamet Partisi (MSP), Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), Adalet Partisi (AP) ve hatta Cumhuriyet Halk Partisinden (CHP) gelme, 1980 öncesi dönemde fazla ön planda olmayan siyasetçilerden oluşuyordu. Dört siyasi eğilimi (AP, MSP, MHP, CHP) birleştirmeyi iddia ediyordu. İşçi, memur, çiftçi, esnaf gibi toplumsal katmanları kapsayan "orta direk" temasını kullanarak kendine bir "orta sınıf partisi" görünümü verdi. Bazı büyük sermaye çevrelerinden de destek gördü. Eski parti örgütlerinin dağıldığı bir ortamda görece genç ve dinamik kadrosu, etkili destekleri sayesinde kısa zamanda güçlü ve yaygın bir parti örgütü olmayı başardı. Seçim öncesi siyasal söyleminde ılımlıydı, daha çok ekonomik konulara ağırlık verdi, bürokrasiye karşı çıktı, "devlet millet için vardır" temasını işledi. Ekonomik düzlemde, 24 Ocak Kararları'nda somutlanan bir "liberalizm"in savunuculuğunu yaptı. Millî Güvenlik Konseyinin (MGK) veto barajını aşarak, 12 Eylül'ün temsilcisi olduğu söylenen Milliyetçi Demokrasi Partisi (MDP) ve sosyal demokrat nitelikte olduğunu ileri süren Halkçı Parti (HP) ile birlikte 6 Kasım 1983 genel seçimlerine katılmasına izin verilen üç partiden biri oldu.
ANAP'ın kurucular kurulunda bulunan yedi üye ile genel seçimler öncesinde milletvekili aday listesinden pek çok isim MGK tarafından veto edilmiştir. ANAP'ın kurucuları arasından veto edilen isimler arasında muhafazakâr eğilimli Mehmet Altınsoy, Hüsnü Doğan, Cemil Çiçek gibi isimlerin yanında Dev-Genç eski üyesi Cavit Kavak, liberal görüşlü Erol Aksoy ve Adalet Partisinde siyaset yapmış milliyetçi Şadi Pehlivanoğlu bulunmuştur. Adnan Kahveci ve Muzaffer Atılgan da kurucular listesinden veto edilen diğer iki isimdir. Ayrıca ANAP'ın 1983 seçimlerinde milletvekili aday listelerinde Hasan Celal Güzel, Mehmet Keçeciler ve Abdülkadir Aksu gibi muhafazakâr isimlerin vetosu dikkat çekmiştir.
Tarihçe > 2000'ler

3 Kasım 2002'de yapılan genel seçimler ise ANAP için bir facia oldu; %5,11'lik oy oranıyla tarihinde ilk kez TBMM dışında kaldı. Seçimlerden hemen sonra 11 Ocak 2003'te yapılan 3. Olağanüstü Kongre'de, aday olmayan Mesut Yılmaz'ın yerine Ali Talip Özdemir seçildi. Özdemir'in aynı yıl içinde istifa etmesiyle genel başkanlığa Nesrin Nas seçildi. Şubat 2005'te Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Adalet ve Kalkınma Partisi'nden istifa eden Isparta milletvekili Erkan Mumcu, 2 Nisan 2005 tarihinde yapılan kongrede tek aday olarak genel başkanlığa seçildi. Aynı yıl içinde logosunu ve ANAP olan kısaltmasını ANAVATAN olarak değiştirdi.
ANAVATAN, 22. dönemde Adalet ve Kalkınma Partisi ve Cumhuriyet Halk Partisi'nden istifa etmiş milletvekillerinin katılımıyla TBMM'de grup kurabilecek milletvekili sayısına ulaştı ve 3. parti konumuna geldi. 2007 genel seçimleri öncesinde Doğru Yol Partisi ile birleşme kararı aldı, fakat daha sonra bazı nedenlerden dolayı birleşme gerçekleşemedi, aday listelerini geç verdiği gerekçesiyle de genel seçimlere de katılamadı.
25 Ekim 2008'de yapılan 6. Olağanüstü Büyük Kongre'de, genel başkanlıktan çekilen Mumcu'nun yerine Salih Uzun seçildi. 31 Ocak 2009'da yapılan tüzük kongresinde alınan kararla daha önce 1983'ten 2005 yılına kadar kullandığı logoyu yeniden kullanmaya başladı. 2009 yerel seçimlerinde eski genel başkanlardan Mesut Yılmaz'ın memleketi olan Rize dışında bir varlık gösteremedi. Aldığı binde 7'lik oy oranı, siyasi tabanının tamamen eriyerek eski günlerine nazaran artık bir tabela partisi konumuna geldiğinin en açık göstergesi oldu.
23 Temmuz 2009'da Demokrat Parti (DP) ile birleşme kararı aldı. 31 Ekim 2009 tarihinde Ankara'da yapılan 10. Olağan Büyük Kongresi'nde, kendini fesih ve Demokrat Parti ile birleşme kararı alındı.
Feshedilip Demokrat Parti ile birleştikten sonra, 16 Kasım 2009 tarihinde Emanullah Gündüz tarafından Büyük Anavatan Partisi adında yeni bir parti kurulmuştur. Parti Anavatan Partisi'nin kurucusu Turgut Özal'ın görüşlerini savunuyordu. Ardından Büyük Anavatan Partisi ismini Birlik ve Huzur Partisi olarak değiştirmiştir. 7 Eylül 2011 tarihinde aynı adla tekrar kurulan partinin Genel Başkanlığına İbrahim Çelebi getirilmiştir.
Politikalar

ANAP dört eğilime, dolayısıyla CHP'den kaynaklanan eğilime de sahip çıkma iddiasına karşın, siyasi yelpazenin sağında yer alan muhafazakâr bir parti olmuştur. ANAP'ın muhafazakârlığı daha önceki sağ partilere oranla daha kentselleşmiş bir özellik göstermiştir. Özellikle Turgut Özal döneminde, ANAP'ta liderin ağırlığı, daha önceki sağ partilere göre daha belirgin olmuştur. Bütün toplumsal kesimlerden seçmenlere seslenen bir "ana akım parti" niteliği gösteren ANAP, 1983, 1984 ve 1987'de eski sağ partilerin seçmenlerinin büyük bölümünün oylarını kendine çekti. 1980'li yıllarda en güçlü olduğu bölge, 12 Eylül öncesi üç sağ partinin (AP, MSP ve MHP) toplam gücünün en yüksek düzeye eriştiği Orta Anadolu'ydu. Ama, ülkenin tüm bölgelerinde, kırda ve kentte farklı ölçülerde de olsa, başarılı oldu.
Anavatan Partisi iktidarları süresince Türkiye'de neo-liberal sisteme geçişi şiddetle desteklemiş ve bu doğrultuda icraatlar ortaya koymuştur. Günümüzde hâlen bu dönemde yaşanan değişimlerin etkilerinin sosyal ve ahlaki hayata yansımaları tartışılmaktadır.
Parti ideoloji olarak Adalet Partisi (AP) misyonunun devamı gibi gözükse de uygulama ve politik yaklaşımlarında AP'nin misyonundan farklılık göstermiştir. 12 Eylül Darbesi'nden sonra merkez sağ kulvarı paylaştığı Doğru Yol Partisine (DYP) göre çağdaş, kentli ve bilim yanlısı bir sağ oluşum çizgisi çizmeyi istemiştir.
Kurucu üyeler

Turgut Özal
Cavit Şadi Pehlivanoğlu
Mehmet Keçeciler
Mesut Yılmaz
Mehmet Cavit Kavak
Adnan Kahveci
Fahir Sabuniş
Cemil Çiçek
Ali Ayağ
Mustafa Taşar
Kaya Erdem
Güneş Taner
Abdullah Tenekeci
Kazım Oksay
Recep Ercüment Konukman
Veysel Atasoy
Halil Şıvgın
Vehbi Dinçerler
Sudi Türel
Necat Eldem
Ali Tanrıyar
Bedrettin Doğancan Akyürek
İbrahim Özdemir
Abdulhalim Aras
Hüsnü Doğan
Leyla Yeniay Köseoğlu
Lütfullah Kayalar
Vural Arıkan
Bedrettin Dalan
Rıfat Diker
Murat Başesgioğlu
Melih Gökçek
Mehmet Altınsoy
Genel başkanları

| # | Adı | Resim | Görev Başlangıcı | Görev Bitişi |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Turgut Özal |  | 20 Mayıs 1983 | 31 Ekim 1989 |
| 2 | Yıldırım Akbulut |  | 31 Ekim 1989 | 15 Haziran 1991 |
| 3 | Mesut Yılmaz |  | 15 Haziran 1991 | 27 Kasım 2002 |
| — | Ekrem Pakdemirli (vekil) |  | 27 Kasım 2002 | 11 Ocak 2003 |
| 4 | Ali Talip Özdemir |  | 11 Ocak 2003 | 13 Aralık 2003 |
| 5 | Nesrin Nas |  | 13 Aralık 2003 | 25 Kasım 2004 |
| — | Halil İbrahim Özsoy (vekil) |  | 25 Kasım 2004 | 2 Nisan 2005 |
| 6 | Erkan Mumcu |  | 2 Nisan 2005 | 25 Ekim 2008 |
| 7 | Salih Uzun |  | 25 Ekim 2008 | 31 Ekim 2009 |
Anavatan Partisi ve seçimler > Genel seçimler

| Seçim | Genel Başkan | Fotoğraf | Oy> # | Oy>  % | Oy> ± | Sandalye> # | Sandalye> ± | Meclis | Sıra | Kurulan Hükûmetler | Harita |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1983 | Turgut Özal |  | 7.833.148 | %45,14 | Yeni | 211 / 400 |  212 | İktidar | 1. | 45. Türkiye Hükûmeti |  |
| 1987 | Turgut Özal |  | 8.704.335 | %36,31 |  8,83 | 292 / 450 |  80 | İktidar | 1. | 46. Türkiye Hükûmeti |  |
| 1991 | Mesut Yılmaz |  | 5.862.623 | %24,01 |  12,30 | 115 / 450 |  177 | Muhalefet | 2. | — |  |
| 1995 | Mesut Yılmaz |  | 5.527.288 | %19,65 |  4,36 | 132 / 550 |  17 | Koalisyon | 2. | 53. Türkiye Hükûmeti (Koalisyon)  55. Türkiye Hükûmeti (Koalisyon) |  |
| 1999 | Mesut Yılmaz |  | 4.122.929 | %13,22 |  6,43 | 86 / 550 |  46 | Koalisyon | 4. | 57. Türkiye Hükûmeti (Koalisyon) |  |
| 2002 | Mesut Yılmaz |  | 1.601.322 | %5,12 |  8,10 | 0 / 550 |  86 | — | 7. | — | — |
Anavatan Partisi ve seçimler > Cumhurbaşkanlığı seçimleri

| Seçim | Aday | Turlar> Oy | Turlar>  % | Turlar> Son tur | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1989 | Turgut Özal | 263 / 450 | 58.4% | 3. |  Seçildi |
| 1993 | Kamran İnan | 94 / 450 | 20.9% | 3. | Seçilemedi |
| 2000 | Yıldırım Akbulut | 88 / 550 | 16.0% | 2. (çekildi) | Seçilemedi |
Anavatan Partisi ve seçimler > Yerel seçimler

| Seçim | Genel Başkan | Fotoğraf | İl Genel Meclisi> Oy | İl Genel Meclisi>  % | İl Genel Meclisi> ± | Belediye | Harita |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1984 | Turgut Özal |  | 7.355.796 | %41,52 | Yeni | 871 / 1.700 |  |
| 1989 | Turgut Özal |  | 4.828.164 | %21,80 |  %19,72 | 570 / 1.984 |  |
| 1994 | Mesut Yılmaz |  | 5.937.031 | %21,09 |  %0,72 | 796 / 2.695 |  |
| 1999 | Mesut Yılmaz |  | 4.730.711 | %15,03 | %6,04 | 779 / 3.200 |  |
| 2004 | Nesrin Nas |  | 807.842 | %2,50 |  %12,53 | 100 / 3.193 | — |
| 2009 | Salih Uzun |  | 309.594 | %0,75 |  %1,75 | 17 / 2.903 | — |
ANAP Genel Başkanı Özal, 1983-1989 arasında başbakanlık yapmıştır. 1989'de cumhurbaşkanlığına seçilmiş ve genel başkanlığı bırakmıştır.
1989-1991 yılları arasında ANAP genel başkanı Yıldırım Akbulut.
1991-2002 yılları arasında ANAP genel başkanı olan Mesut Yılmaz.