Türkiye'nin dış ilişkileri
İkili ilişkiler > Afrika > Sahra Altı Afrika ülkeleri

| Somali-Türkiye ilişkileri | Somali-Türkiye ilişkileri | Somali-Türkiye ilişkileri |  |  |  |
|  Somali |  Somali'nin, Ankara'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  Türkiye'nin, Mogadişu'da büyükelçiliği, Hargeisa'da konsolosluğu bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2019'da 250 milyon $'dır.  Yunus Emre Enstitüsü'nün, Mogadişu'da merkezi bulunmaktadır.  Hem Türkiye hem Somali, İslam İşbirliği Teşkilatı'nın kurucu üyeleri arasındadır.  Bir Türk firması olan Favori LLC, Somali'nin başkentindeki havalimanını rezive etmiş; 15 uçaklık kapasiteyi 60 uçağa kadar çıkarmıştır.  Mogadişu Limanı, Türk şirketlerinin kontrolündedir. Türk askerleri ve Somalili yetkililer üssün açılışını yapıyor. |  Somali ve Türkiye arasındaki ilişkiler Orta Çağ'da Adal Sultanlığı ile Osmanlı İmparatorluğu dönemine uzanan bir geçmişe sahip olup iki devlette Habeşistan-Adal Savaşı'nda müttefiktilerdi.  Osmanlı İmparatorluğu ve Ajura İmparatorluğu var olduğu dönemlerde iki ülke birçok savaşta müttefik olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu, Ajura İmparatorluğu'nu, Portekiz İmparatorluğu'na karşı korumuştur.  Türk denizci Ali Beğ'in Somali filosu ile iş birliği yapmasıyla 1580'li yıllarda ilişkiler zirveyi görmüştür. Ali Beğ, Somali filosu ile birlikte Portekiz İmparatorluğu'nun Güneydoğu Afrika'da tuttuğu topraklara saldırılara katılmıştır. Bu saldırılar neticesinde Mombasa, Kilwa Kisiwani ve Pate gibi önemli bölgeler Portekiz İmparatorluğu'nun elinden çıkmıştır. 16. ve 17. yüzyıllarda da varlığını sürdüren Ajura İmparatorluğu, Osmanlı İmparatorluğu'nun sikke modeline benzer bir sikke modeli kullanarak Portekiz İmparatorluğu'nun Hint Okyanusu'nda kurmuş olduğu ekonomik güce meydan okumuştur bu sayede Portekiz İmparatorluğu'na karşı ekonomik bağımsızlığını ilan etmiştir.  Günümüzde iki ülke arasında ilişkiler oldukça gelişmiş olup Türkiye Somali hükûmetinin iş birliği ile ülkede altyapı ve yardım projeleri gerçekleştirmektedir.  2011 yılında Somali'de yaşanan kuraklık sebebiyle Türkiye 201 milyon Amerikan doları yardım yapmıştır.  Türkiye, Somali İç Savaşı sonrası Somali makamları ile iş birliğini ve diyaloğu sürdüren ender ülkelerden birisi haline getirmiştir.  Somali'de 20 yıl sonra yapılabilen 2012 seçimleri ile birlikte Hasan Şeyh Mahmud seçimi kazanmış, cumhurbaşkanı seçilmiştir. Türk makamları Hasan Şeyh Mahmud'un seçilmesini olumlu karşılamış, ilişkileri aynen devam ettirmiştir.   Mayıs 2013'te İstanbul'da Türkiye-Somali destekli şekilde bir forum başlatılmış, hem Türk şirketlerinin hem de Somali şirketlerinin ortak çalışması, iki ülkenin yatırım alması gibi konularda uzlaşı sağlanmıştır. 25 Ocak 2015'te Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Somali'nin başkentine yeniden ziyaret gerçekleştirmiştir. Bu ziyarette Türkiye destekli kalkınma projeleriyle ilgili açılışları gerçekleştirmiştir. Bu projelerden birisi Digfer Hastanesi'nin açılışıdır, bu hastane açılıştan sonra "Erdoğan Hastanesi" veya "Türk Hastanesi" isimleriyle anılmıştır.  Recep Tayyip Erdoğan, 2020 yılında yaptığı bir açıklamada Somali'nin Türkiye'yi petrol aramak için davet ettiğini söylemiştir.  2013 yılında Mogadişu Limanı, 20 yıllık süreyle Türk bir şirkete kiralandı. 2014 yılında liman tamamen Türk şirketlerin kontrolüne bırakıldı. Limandan elde edilen gelirin %55'i Somali'nin hazinesine gidecekken %45'ini Türk şirketin alması kararlaştırıldı.  2010 yılında varılan askeri anlaşma 2014 yılında geliştirildi. Somalili askerlerin Türkiye'de eğitim görmesi, Türkiye'nin Somali'de askeri üs kurması gibi kararlar alındı.  2015 yılında Dışişleri Bakanlıkları nezaretinde yeni kalkınma projeleri imzalandı. Yeni askeri, idari ve ticari anlşamalar içeren bu anlaşmayla birlikte Türkiye-Somali ilişkileri zirve noktalarına ulaştı.  Eylül 2017'de Türk Silahlı Kuvvetleri, yapılan anlaşmalardan sonra Somali'nin başkentinde TURKSOM Askerî Eğitim Üssü'nü kurmuştur. Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, Somali'nin başkenti Mogadişu'ya ziyarette bulunan Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı karşılıyor, 25 Ocak 2015 |  |  |  |
| Güney Afrika Cumhuriyeti-Türkiye ilişkileri | Güney Afrika Cumhuriyeti-Türkiye ilişkileri | Güney Afrika Cumhuriyeti-Türkiye ilişkileri |  |  |  |
|  Güney Afrika |  Güney Afrika Cumhuriyeti'nin, Ankara'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  Türkiye'nin, Pretoria'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2019'da 1.3 milyar $'dır.  Güney Afrika Cumhuriyeti'nde 3.600 Türkiye vatandaşı ikamet ediyor.  Yunus Emre Enstitüsü'nün, Johannesburg'da merkezi bulunmaktadır.  Güney Afrika Cumhuriyeti'ndeki Türk yatırımlarının değeri 600 milyon dolardan fazladır.  Güney Afrika Cumhuriyeti'nde 5.000 civarı Türk yaşadığı düşünülmektedir. |  İki ülkenin ilişkileri pek eskiye dayanmamaktadır. İlişkiler 27 Şubat 1993 tarihinde Güney Afrika Cumhuriyeti'nin, Türkiye'de büyükelçilik açması ile başlamıştır.  Türkiye'nin, Güney Afrika Cumhuriyeti'ndeki 600 milyon $'dan fazla yatırımı genelde madencilik sektörü ile bağlantılıdır. |  |  |  |
| Güney Sudan-Türkiye ilişkileri | Güney Sudan-Türkiye ilişkileri | Güney Sudan-Türkiye ilişkileri |  |  |  |
|  Güney Sudan | Ana Madde: Güney Sudan-Türkiye ilişkileri Güney Sudan'ın, Ankara'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  Türkiye'nin, Cuba'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2019'da 3.2 milyon $'dır. |  19. yüzyıl ortalarında  Sudan ve Uganda toprakları Osmanlı'nın Mısır valileri tarafından ele geçirilmişti. Diğer taraftan Trablusgarp'tan güneye doğru Çad Gölü havzasına kadar gidilerek Nijer ve Çad üzerinde hâkimiyet kurulmaya çalışılmıştı.  Türkiye, 2011'de Güney Sudan'ın Sudan'dan ayrılmasıyla bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden birisidir. Bağımsızlığın akabinde Juba'daki Türk Başkonsolosluğu büyükelçilik statüsüne yükseltildi.  Türkiye, Güney Sudan’da Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığıaracılığıyla kapasite artırımı ve teknik işbirliği çalışmalarında bulunmaktadır.  İki ülke Nisan 2017’de ekonomik ve ticari ilişkileri geliştirmek amacıyla "Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması" imzalamıştır.  Türkiye tarafından Güney Sudan’da TİKA eşgüdümünde, kapasite artırımı ve teknik işbirliği çalışmalarına öncelik verilmektedir.  Eğitim işbirliği bağlamında ve Türkiye Bursları kapsamında, Güney Sudan’dan 2019-2020 döneminde 26 öğrenciye burs verilmiştir. Bugüne kadar toplam 140 Güney Sudanlı öğrenciye burs sağlanmıştır. |  |  |  |
| Sudan-Türkiye ilişkileri | Sudan-Türkiye ilişkileri | Sudan-Türkiye ilişkileri |  |  |  |
|  Sudan |  Sudan'ın, Ankara'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  Türkiye'nin, Hartum'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2019'da 434 milyon $'dır.  Yunus Emre Enstitüsü'nün, Hartum'da merkezi bulunmaktadır.  Osmanlı İmparatorluğu döneminde sahip olunan ve Lozan Antlaşması ile kaybedilen Sevakin adası 2017 yılında 99 yıllığına Türkiye'ye kiralanmıştır. |  Osmanlı İmparatorluğu'ndan bu yana iki ülke arasında önceki tarihsel bağlara sahip olan nispeten yakın bir ilişki yaşamışlardır. Bu tarihsel bağ nedeniyle, Sudan ve Türkiye, diğer Arap devletleriyle karşılaştırıldığında çok az da olsa bir Osmanlı mirasını paylaşmaktadır.  Mısır Hidivi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın aracılığı ile Osmanlı İmparatorluğu, 19. yüzyılın başlarında Sudan'ı fethetti. Bu dönem Türkiye dönemi olarak adlandırıldı. Osmanlı yönetimi altında, Tanzimat reformlarının bir parçası olarak Sudan'da kölelik kaldırıldı ve ekonomisi gelişmeye başladı  1870'lerden itibaren Osmanlı İmparatorluğu'nun zayıflaması, Muhammed Ahmed'in Osmanlı yönetimine karşı başlattığı isyanın yolunu açtı. Muhammed Ahmed kendini Mehdi olarak ilan ettikten sonra, Britanyalı komutanlar altında Osmanlı İmparatorluğu'nun Sudanlı Mehdilere karşı ağır askeri yenilgisiyle sonuçlanan Mehdi Savaşı'nı başlattıktan sonra, hem Mısırlılardan hem de Osmanlılardan gelen öfkeyle karşılandı. Herbert Kitchener tarafından yeniden düzenlenen Osmanlı ordusu, 1890'lara kadar Osmanlı ve Mısır güçlerini toplayarak pahalı ve kanlı bir savaşla Sudan'ı fethetti.  I.Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle Büyük Britanya, Mısır ve Sudan'ı Osmanlı İmparatorluğu'ndan ayırdı ve iki ülkenin 20. yüzyılın ortalarına kadar resmi ilişkileri olmayacaktı. Bununla birlikte, 1916'da Darfur Sultanlığı, Büyük Britamya'nın Darfur'u Sudan'a ilhak etmesi ile Osmanlı İmparatorluğu'na desteğini ilan etti.  19. yüzyıl ortalarında  Sudan ve Uganda toprakları Osmanlı'nın Mısır valileri tarafından ele geçirilmişti. Diğer taraftan Trablusgarp'tan güneye doğru Çad Gölü havzasına kadar gidilerek Nijer ve Çad üzerinde hâkimiyet kurulmaya çalışılmıştı.  Sudan'ın 1956'da Mısır'dan bağımsızlığının ardından Türkiye ile diplomatik ilişkiler kurdu ve Türkiye, Sudan'da büyükelçilik açan ilk ülkeler arasında yer aldı. Bununla birlikte, 20. yüzyılın sonlarında Sudan-Türkiye ilişkileri, Türkiye'nin Orta Doğu ve Balkanlar'a daha fazla ilgi duyması, Sudan'ın yaşadığı siyasi kargaşalar, uzaklığı ve ilgi eksikliği ile nedeniyle pek gelişemedi. Buna rağmen, ilişkiler Cafer Nimeyri yönetiminde nispeten iyi ilişkilere sahipken Ömer el-Beşir yönetiminde 1990'lardan 2000'lere kadar soğuktu.  Yıllar süren ilişkilerin ihmal edilmesinden sonra, Recep Tayyip Erdoğan döneminde Türkiye, dikkatini ilişkilerini güçlendiren Sudan da dahil olmak üzere Afrika'ya yönlendirmeye başladı ve Türkiye, Sudan'daki varlığını artırdı. En dikkat çekenlerden biri, Sudan adası Sevakin'in, Mısır ve Suudi Arabistan gibi bölgesel rakiplerin şüphelerle tepki gösterdiği 99 yıllık bir sözleşme ile Türkiye'ye kiralanmasıdır.  Türkiye, hükûmet karşıtı protestolar sırasında Ömer el-Beşir yönetimindeki Sudan hükûmetine destek verdi ve Sudan'a protestocularla savaşmak için yardım, mühimmat ve destek gönderme sözü verdi. |  |  |  |
| Tanzanya-Türkiye ilişkileri | Tanzanya-Türkiye ilişkileri | Tanzanya-Türkiye ilişkileri |  |  |  |
|  Tanzanya |  Tanzanya'nın, Ankara'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  Türkiye'nin, Darüsselam'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2015'ta 151 milyon $'dır. |  Türkiye Bursları kapsamında Tanzanyalı öğrencilere yükseköğrenim bursları tahsis edilmektedir. 2019-2020 eğitim yılında Türkiye Burslarından yararlanmaya hak kazanan öğrencilerin sayısı 27 olmuştur.  Recep Tayyip Erdoğan Doğu Afrika turu kapsamında 22-23 Ocak 2017 tarihlerinde Tanzanya'yı ziyaret etmiştir ve bu ziyaret sonucunda 10 Anlaşma imzalanmıştır. |  |  |  |
| Togo-Türkiye ilişkileri | Togo-Türkiye ilişkileri | Togo-Türkiye ilişkileri |  |  |  |
|  Togo |  Türkiye, Lomé'de büyükelçilik açmayı planlamaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2019'da 106 milyon $'dır. |  Türkiye, 1992'den beri Togo'daki öğrencilerine burs vermektedir. |  |  |  |
| Türkiye-Uganda ilişkileri | Türkiye-Uganda ilişkileri | Türkiye-Uganda ilişkileri |  |  |  |
|  Uganda |  Uganda'nın, Ankara'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  Türkiye'nin, Kampala'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2018'de 40 milyon $'dır. |  19. yüzyıl ortalarında  Sudan ve Uganda toprakları Osmanlı'nın Mısır valileri tarafından ele geçirilmişti. Diğer taraftan Trablusgarp'tan güneye doğru Çad Gölü havzasına kadar gidilerek Nijer ve Çad üzerinde hâkimiyet kurulmaya çalışılmıştı. |  |  |  |
| Türkiye-Zambiya ilişkileri | Türkiye-Zambiya ilişkileri | Türkiye-Zambiya ilişkileri |  |  |  |
|  Zambiya |  Zambiya'nın, Ankara'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  Türkiye'nin, Lusaka'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2019'da 23 milyon $'dır. |  İki ülke, işbirliği ilişkilerini geliştirmek üzere tarım, turizm, sağlık, altyapı/konut gibi alanlarda teknik düzeyde yakın çalışmalar yürütmektedir.  Türkiye Zambiya’nın kalkınma gündemine ülkenin 7. Ulusal Kalkınma Planına (2017-2021) uygun çerçevede kapasite geliştirme ve kurumsal yapılandırma kapsamında katkı sunmaktadır.  TİKA aracılığıyla çeşitli alanlarda Zambiya’ya kalkınma yardımında bulunmaktadır.  Türkiye tarafından Zambiyalı öğrencilere 1992’den bu yana Türkiye Bursu verilmektedir. |  |  |  |
| Türkiye-Zimbabve ilişkileri | Türkiye-Zimbabve ilişkileri | Türkiye-Zimbabve ilişkileri |  |  |  |
|  Zimbabve |  Zimbabve'nin, Ankara'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  Türkiye'nin, Harare'de büyükelçiliği bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 17 milyon $'dır. |  TİKA aracılığıyla çeşitli alanlarda Zambiya’ya kalkınma yardımında bulunmaktadır.  Türkiye tarafından Zambiyalı öğrencilere 1992’den bu yana Türkiye Bursu verilmektedir. |  TİKA aracılığıyla çeşitli alanlarda Zambiya’ya kalkınma yardımında bulunmaktadır.  Türkiye tarafından Zambiyalı öğrencilere 1992’den bu yana Türkiye Bursu verilmektedir. |  TİKA aracılığıyla çeşitli alanlarda Zambiya’ya kalkınma yardımında bulunmaktadır.  Türkiye tarafından Zambiyalı öğrencilere 1992’den bu yana Türkiye Bursu verilmektedir. |  TİKA aracılığıyla çeşitli alanlarda Zambiya’ya kalkınma yardımında bulunmaktadır.  Türkiye tarafından Zambiyalı öğrencilere 1992’den bu yana Türkiye Bursu verilmektedir. |