stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hazar Denizi
Fiziki Özellikleri > Oluşumu

Hazar Denizi, Karadeniz'in de olduğu gibi, antik Paratetis Denizi'nin kalıntısıdır. Deniz tabanı, bu nedenle, standart bir okyanus tabanı gibi bazalttır ve kıtasal bir granit kütle değildir. Tektonik yükselme ve deniz seviyesindeki alçalma nedeniyle yaklaşık 5.5 milyon yıl önce karayla çevrili hale geldi. Sıcak ve kuru iklim dönemlerinde, karayla çevrili deniz neredeyse kurudu, rüzgar üflemeli tortularla kaplı halit gibi evaporitik çökeller birikti ve serin, ıslak iklim havzayı yeniden kapladığında evaporit çukurlar kapandı (Karşılaştırılabilir evaporit yatakları Akdeniz'in altında yer almaktadır). Kuzeydeki mevcut tatlı su akışı nedeniyle, Hazar Denizi'nin suyu kuzey kısımlarında neredeyse tatlı ve güneye doğru daha acı hale gelmektedir. Su toplama havzasının çok az akış alan İran kıyısındaki su en tuzludur. Günümüz itibarıyla, Hazar'ın ortalama tuzluluk oranı, Dünya okyanuslarının üçte biri oranındadır. Hazar'ın ana gövdesinden gelen su akışı 1980'lerde kapandığında kuruyan ancak o zamandan sonra eski haline gelen Kara Boğaz Göl koyu, genellikle okyanus tuzluluğunu 10 kat aşmaktadır.
Uzunluğu 1210, genişliği 210-436 kilometredir. Açık denizlerle bağlantısı yoktur. Bu yüzden de su seviyesi devamlı olarak değişir. Su seviyesindeki alçalma sonucunda kapladığı alan 53.300 km² azalarak 371.000 km²'ye düştü. En derin yeri 1025 metre olup, güneydedir.
Fiziki Özellikleri > Hidrolojisi

Hazar, hem denizlerle hem de göllerle ortak özelliklere sahiptir. Tatlı su gölü olmamasına rağmen, genellikle dünyanın en büyük gölü olarak listelenir. Kuzey Amerika'nın beş Büyük Gölünün toplamından hacim olarak yaklaşık 3,5 kat daha fazla su içerir. Hazar, bir zamanlar Tethis Okyanusu'nun bir parçasıydı, ancak levha tektoniği nedeniyle yaklaşık 5.5 milyon yıl önce karayla çevrili hale geldi. Volga Nehri (denize akan suların yaklaşık %80'ini oluşturur) ve Ural Nehri Hazar Denizi'ne boşalmaktadır, ancak denizin buharlaşma dışında doğal bir çıkışı yoktur. Dolayısıyla Hazar ekosistemi, dünya okyanuslarının östatik seviyesinden bağımsız, kendi deniz seviyesi geçmişine sahip kapalı bir havzadır.
Hazar'ın seviyesi, yüzyıllar boyunca çoğu kez hızla, birçok kez düşmüş ve yükselmiştir. Bazı Rus tarihçiler,[kim?] Hazar'ın su seviyesinin Orta Çağ'da yükselmesinin, belki de İtil gibi Hazar kıyı kasabalarının su basmasına neden olan Ceyhun'nın 13. yüzyıldan 16. yüzyıla Hazar'a akışını değiştirmesinden kaynaklanmış olabileceğini ileri sürmektedir. 2004 yılında, su seviyesi deniz seviyesinin 28 metre (92 ft) altındaydı.
Yüzyıllar boyunca, Hazar Denizi'nin suseviyesi Volga'nın taşıdığı sular ile eşzamanlı olarak değişti ve bu da geniş havzadaki yağış seviyelerine bağlı idi. Yağış, iç kısma ulaşan Kuzey Atlantik çöküntülerinin miktarındaki değişimlerle ilişkilidir ve bunlar da Kuzey Atlantik salınımının döngülerinden etkilenir. Bu nedenle, Hazar Denizi'ndeki su seviyesi, binlerce kilometre kuzeybatıdaki Kuzey Atlantik'teki atmosferik koşullarla ilişkilidir.[kaynak belirtilmeli]
Son kısa süreli deniz seviyesi döngüsü, 1929'dan 1977'ye kadar 3 m (10 ft)'lik bir deniz seviyesi düşüşüyle başladı ve ardından 1977'den 1995'e kadar 3 m (10 ft)'lik bir artış görüldü. O zamandan beri daha küçük salınımlar gerçekleşti.
Azerbaycan Bilimler Akademisi tarafından yapılan bir araştırma, iklim değişikliğinin neden olduğu sıcaklık artışı nedeniyle artan buharlaşma nedeniyle deniz seviyesinin yılda altı santimetreden fazla düştüğünü ortaya koymaktadır.
Fiziki Özellikleri > Çevresel bozulma

Avrupa'nın en büyük nehri olan Volga Nehri, Avrupa kara alanının %20'sini boşaltır ve Hazar'ın iç akışının %80'inin kaynağıdır. Daha düşük erişim alanları, çok sayıda düzensiz kimyasal ve biyolojik kirletici salımı ile yoğun bir şekilde etkilenmiştir. BM Çevre Programı, Hazar'ın "petrol çıkarma ve arıtma, açık deniz petrol sahaları, nükleer santrallerden radyoaktif atıklar ve esas olarak Volga Nehri tarafından getirilen büyük hacimlerde arıtılmamış kanalizasyon ve endüstriyel atıklardan kaynaklanan muazzam bir kirlilik yükünden muzdarip olduğu" konusunda uyarılar yapmaktadır.
Hazar Denizi'ndeki fosil yakıt çıkarma ve taşıma faaliyetinin büyüklüğü de çevre için bir risk oluşturmaktadır. Örneğin Bakü açıklarındaki Vulf adası, petrokimya endüstrisinin bir sonucu olarak ekolojik hasara uğradı; bu, bölgedeki deniz kuşu türlerinin sayısını önemli ölçüde azalttı. Deniz altındaki mevcut ve planlanan petrol ve gaz boru hatları, çevreye yönelik potansiyel tehdidi daha da artırmaktadır.
Doğa > Sucul > Bitki Örtüsü

1994 ile 1996 yılları arasında Hazar Denizi'nin yükselen su seviyesi, nadir bulunan sucul flora türlerinin habitat sayısını düşürdü. Bu, yeni oluşan kıyı lagünlerinde ve su kütlelerinde genel tohumlama varlığının eksikliğinden kaynaklanmıştır.
Doğa > Karasal > Bitki Örtüsü

Rusya'nın birçok nadir ve endemik bitki türü, Volga Deltası'nın gelgit bölgeleri ve Samurçay Nehri deltasının nehir kenarı ormanları ile bağlantılıdır. Kıyı şeridi, Orta Asya çöllerinin gevşek kumlarına adapte olmuş bitkiler için de eşsiz bir yaşam alanı sağlar. Bitki türlerinin başarılı bir hayatta kalmasını sağlayan başlıca sınırlayıcı faktörler, çevredeki deltalar içindeki hidrolojik dengesizlikler, su kirliliği ve çeşitli arazi ıslah faaliyetleridir. Hazar Denizi'ndeki su seviyesi değişikliği, bitkilerin yerleşememesinin dolaylı bir nedenidir.
Bunlar, Aldrovanda vesiculosa ve yerli Nelumbo caspica gibi Volga Deltası'nın su bitkilerini etkiler. Samurçay Nehri Deltası'nda, Tersiyer döneme kadar uzanan eşsiz liana ormanları da dahil olmak üzere yaklaşık 11 bitki türü bulunur.
Bölgeye özgü sürüngenler arasında uyluklu kaplumbağa (Testudo graeca buxtoni) ve Horsfield kaplumbağası bulunur.
Asya çitası eskiden Trans-Kafkasya ve Orta Asya'da görülüyordu, ancak bugün sadece İran'da görülmektedir.
Asya aslanı, Trans-Kafkasya, İran ve muhtemelen Türkistan'ın güney kesiminde görülüyordu.
Hazar kaplanı eskiden kuzey İran, Kafkaslar ve Orta Asya'da görülüyordu.
Pers leoparı İran, Kafkaslar ve Orta Asya'da görülür.
Doğa > İklimi

İklimi bölgelere göre değişiklik göstermektedir. Kuzey bölümünde kara iklimi, orta ve güney bölümünde ise ılıman iklim hakimdir. Yaz aylarında ortalama sıcaklık 24-26 °C arasında değişir. Kış aylarında ise -10 ile +10 °C arasındadır. Ortalama senelik yağış miktarı 200–1700 mm arasındadır.
Doğa > Karadeniz bağlantısı

Hazar denizinin Karadeniz bağlantısı vardır. Volga-Don Kanalı ile Azak Denizi üzerinden Karadeniz'e bağlanır.
Tarihi

Hazar Denizi'nin tarihi iki bölüme ayrılmıştır: Tethis Okyanusu'nun kapanmasıyla bağlantılı tektonik olaylarla belirlenen bir Miyosen aşaması ve buzullaşma döngülerini ve mevcut Volga Nehri'nin oluşumunu içeren bir Pleistosen aşaması. İlk aşamada, Tethis Okyanusu, Arap Yarımadası'nın Batı Asya ile çarpışmasının ardından Kopet Dağları ve Kafkas Dağları'nı yukarı itti ve Hazar Havzası'nın kesin Güney ve Batı sınırlarını belirleyen modern Karadeniz ve Güney Hazar'dan oluşan Sarmatya Gölü'ne dönüştü. Bu orojenik hareket yıllar boyunca devam ederken, Hazar düzenli olarak Karadeniz'den ayrıldı. Pontus döneminin sonlarında, güney havzasında bir dağ kemeri yükseldi ve denizi Haçmaz ve Lenkeran göllerine (veya erken Balahani) böldü. Güney havzasının daralma dönemi, gölün mevcut alanının üç katından fazlasına genişlediği ve Karadeniz ve Aral Gölü ile bir dizi temasın ilkinin kurulduğu Akçağlıyan döneminde tersine döndü. Akçağlıyan Gölü [ru]'nün geçirdiği bir durgunluk birinci aşamayı bitirdi.
Tarihi > Yakınlarında erken yerleşimler

Hazar Denizi çevresinde bulunan en eski hominid buluntuları, yaklaşık 1.8 milyon yıl öncesine dayanan Dmanisi'dendir ve bu bölgede Homo erectus veya Homo ergaster'e ait bir dizi iskelet kalıntısı bulunmuştur. Bölgedeki insan yerleşimine dair daha sonra kanıtlar, Kudaro ve Azıh Mağaraları gibi Gürcistan ve Azerbaycan'daki bir dizi mağaradan elde edilmiştir. Batı Elburz'dan Hazar'ın güneyinde Aşağı Paleolitik insan yerleşimine dair kanıtlar elde edilmiştir. Bunlar Ganj Par ve Derbent Mağarası siteleridir.
Gürcistan'daki bir mağara alanında Neandertal kalıntıları da bulundu. İran'da Hazar'ın güneyindeki Mazenderan'daki Behşehr kasabası yakınlarındaki Hotu Mağarası ve bitişiğindeki Kemerbend Mağarası'ndaki keşifler, bölgede 11.000 yıl kadar erken bir zamanda insan yerleşiminin başladığını ortaya koymaktadır. Eski Yunanlar Güney kıyısındaki medeniyete odaklandılar – denize (H)yr(c/k)anian Denizi adını verdiler(Yunanca: Υρκανία θάλαττα, kaynaklar, son kelimenin bugünün Thelessa'sına Yunanca: θάλασσα) evrimleştiğini belirtmektedir.
Tarihi > Çin devletinin sınırları

Tang Hanedanı döneminde Hazar Denizi, Çin İmparatorluğu'nun en batı sınırının bir bölümünü oluşturdu.
Tarihi > Fosil yakıtlar

Bölge fosil yakıt bakımından zengindir. Bölgede 10. yüzyılda petrol kuyuları kazıldı ve "hem tıbbi amaçlar hem de evlerde ısıtma ve aydınlatma için günlük yaşamda kullanılmak üzere" petrol elde edildi". 16. yüzyıla gelindiğinde, Avrupalılar bölgedeki zengin petrol ve gaz yataklarının farkına varmıştı. İngiliz tüccarlar Thomas Bannister ve Jeffrey Duckett, Bakü çevresindeki bölgeyi "Seyretmesi garip bir şey, çünkü oradan tüm ülkeye evlerinde yanmaya hizmet eden harika miktarda yağ çıkarıyorlar. Bu yağ siyahtır ve neft olarak adlandırılır. Bakü kasabasında da beyaz ve çok değerli başka bir yağ türü yani petrol var." şeklinde açıklamaktadır.
Bugün, deniz kenarlarında yoğun miktarda petrol ve gaz platformları bulunmaktadır.
Tarihi > Coğrafya, jeoloji ve haritalama çalışmaları

18. yüzyılda, Büyük Petro'nun yönetimi sırasında, Hazar Denizi'nin hidrografı ve öncü kaşifi Fedor I. Soimonov, o zamana kadar az bilinen su kütlesinin haritasını çıkardı. Soimonov, bir dizi dört harita çizdi ve Rusya Bilimler Akademisi tarafından 1720'de yayınlanan Hazar'ın ilk raporu ve modern haritalarını, Hazar Denizi'nin Rehberi'ni yazdı.
Yerleşmeler

Hazar Denizi'nde, Türkmenistan kıyısında Kuları, Kalpin, Çeleken, Aşur Ada, Koğurçı; Azerbaycan kıyısında Pir Allahı, Nogaras, Bakü Adası, Kum Zire, Taş Zire, Sarı; Dağıstan kıyısında Çeçen Adaları vardır. Bunlardan Çeleken ve Pir Allahı'da petrol üretilmektedir.
Hazar Denizi'ne dökülen belli başlı ırmaklar ise; kuzeyde İdil Nehri, Yayık Nehri ve Emba Nehri; doğuda Etrak Nehri; batıda Kuma Nehri, Terek Nehri, Sulak Nehri, Samurçay Nehri, Kura Nehri, Astara Çayı, güneyde ise Kızıl Ören Irmağının Gılan ve Sefidrüd kollarıdır.
Hazar Denizi'nde yaklaşık 50 ada bulunmaktadır. Ayrıca bir de yarımadaya (Abşeron) kıyısı vardır.
Yerleşmeler > Şehirler > Antik çağ

Hyrkania, İran'ın kuzeyindeki eski devlet
Sari, İran'ın Mazandaran Eyaleti
Anzali, İran'ın Gilan Eyaleti
Astara, İran'ın Gilan Eyaleti
Gürgan, İran'ın Gülistan Eyaleti
Tamişeh, İran'ın Gülestan Eyaleti
Atil, Hazarya
Hazarlı
Bakü, Azerbaycan
Derbent, Dağıstan, Rusya
Hacıtarkan, modern Astrahan
Yerleşmeler > Şehirler > Günümüz

İran :
Ali Abad
Astane Eşrefiye
Astara
Babülser
Bender Enzeli
Bender Gez
Bender Türkmen
Behşehr
Çalus
Fenderesk
Gümüşan
Günbed-i Kavus
Gürgan
Cuybar
Kürdköy
Lahican
Lengerud
Mahmudabad
Neka
Novşehr
Nur
Ramser
Reşt
Rudbar
Rudser
Sari
Tonekabun
Azerbaycan :
Astara
Bakü
Gobustan
Hudat
Haçmaz
Lenkeran
Masallı
Nabran
Neftçala
Şabran
Siyezen
Petrol Kayaları
Sumqayit
Kazakistan :
Atırav
Aktav
Rusya :
Astrahan
Dagestanskiye Ogni
Derbent
İzberbaş
Kaspiysk
Mahaçkale
Türkmenistan :
Türkmenbaşy (eski adıyla Krasnovodsk)
Hazar (eski adıyla Çeleken)
Senguly
Garabogaz (eski adıyla Bekdaş)
Ekonomi

Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan gibi Hazar bölgesindeki ülkeler, doğal kaynak temelli ekonomilerin örneklerini göstermektedir. Kaynak temelli ekonomi, doğal kaynakların, petrol ve gazın belirli bir ülkenin GSYİH'sinin yüzde 10'undan fazlasını ve ihracatın yüzde 40'ını oluşturduğu bir ekonomi olarak tanımlanır. Tüm Hazar bölgesi ekonomileri, maden zenginliğine oldukça bağımlıdır. Dünya enerji piyasaları, bu alanda stratejik olarak hayati önem taşıyan Azerbaycan ve Kazakistan'dan etkilenmiş ve böylece DYY'nin (doğrudan yabancı yatırım) en büyük payını çekmiştir.
İran, birkaç özel faktöre bağlı olarak muazzam bir enerji potansiyeline sahiptir. 137,5 milyar varil ham petrol içeren rezervlere sahiptir, bu açıdan dünyanın ikinci en büyüğüdür ve yaklaşık dört milyon varil/gün kapasiteye sahiptir. Ek olarak, İran tahmini olarak 988.4 trilyon kübik feet doğal gaza sahiptir, bu da toplam dünya rezervlerinin yaklaşık yüzde 16'sına denk gelmektedir ve bu rezerv ile birlikte küresel enerji güvenliği denkleminde önemli bir rol oynamaktadır.
Rusya ekonomisi, 2015 yılında nominal GSYİH'ye göre en büyük on ikinci, satın alma gücü paritesi açısından ise altıncı sırada yer almaktadır. Rusya'nın geniş mineral ve enerji kaynakları bu alanda dünyadaki en büyük rezervlerdir ve küresel olarak ikinci önde gelen petrol ve doğal gaz üreticisi haline gelmiştir.
Hazar kıyı devletleri bölgede altyapı, turizm ve ticareti geliştirme çabalarını birleştirmektedir. İlk Hazar Ekonomik Forumu 12 Ağustos 2019'da Türkmenistan'da toplandı ve toplantıda Kazakistan, Rusya, Azerbaycan, İran ve Türkmenistan temsilcileri bir araya geldi. Forum, Hazar kıyısındaki ülkelerin ekonomi ve ulaştırma bakanlarının gerçekleştirdiği birkaç toplantıya ev sahipliği yapmıştır.
Ekonomi > Petrol ve doğalgaz

BP Amoco ve ABD Enerji Bakanlığı ABD Enerji Enformasyon İdaresi tarafından yapılan tahminlere göre, Hazar Denizi bölgesi şu anda dünya piyasalarına önemli ancak büyük olmayan bir ham petrol tedarikçisi konumundadır. Hazar bölgesi, 2001 yılında likit doğal gaz dahil olmak üzere günde tahmini 1,4-1,5 milyon varil (varil/gün) üretimle toplam dünya üretiminin %1,9'unu üretmiştir. Hazar'a komşu olmayan bir düzineden fazla ülkenin her biri, 1,5 milyon varil/gün üretim gerçekleştirmektedir. Hazar bölgesinin üretimi daha yüksekti, ancak Sovyetler Birliği'nin çöküşü ve sonraki yıllarda ekonomi zarar gördü. Kazakistan mevcut bölgesel petrol üretiminin %55'ini ve Azerbaycan yaklaşık %20'sini oluşturmaktadır.
Azerbaycan'ın Bakü şehrinin yakınlarındaki Bibi-Heybet Koyu'nda dünyanın ilk açık deniz kuyuları ve makine ile kazılmış kuyuları açıldı. 1873'te, Abşeron Yarımadası'ndaki Balahanlı, Sabuncu, Ramana ve Bibi Heybet köyleri yakınlarındaki o zamanlar dünyada var olduğu bilinen en büyük alanlardan bazılarında petrolün araştırılması ve geliştirilmesi başladı. Toplam geri kazanılabilir rezerv 500 milyon tonun üzerindeydi. 1900'e gelindiğinde, Bakü'de 2.000'i endüstriyel düzeyde üretim yapan 3.000'den fazla petrol kuyusu vardı. 19. yüzyılın sonunda Bakü "siyah altının başkenti" olarak tanındı ve birçok kalifiye işçi ve uzman şehre akın etti.
20. yüzyılın başlarında Bakü, uluslararası petrol endüstrisinin merkeziydi. 1920'de Bolşevikler Azerbaycan'ı ele geçirdiğinde, tüm özel mülklere - petrol kuyuları ve fabrikalar dahil - el konuldu. Daha sonra cumhuriyetin tüm petrol endüstrisi Sovyetler Birliği'nin kontrolüne geçti. 1941'de Azerbaycan yılda rekor düzeyde, 23,5 milyon ton petrol üretiyordu ve Bakü bölgesi tüm Sovyetler Birliği'nde çıkarılan tüm petrolün yaklaşık yüzde 72'sini sağlıyordu.
1994 yılında Bakü petrol sahalarının büyük uluslararası gelişiminin başladığını gösteren "Yüzyılın Anlaşması" imzalandı. Azerbaycan petrolünün doğrudan Akdeniz'deki Türk limanı Ceyhan'a akmasını sağlayan önemli bir boru hattı olan Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı 2006 yılında açıldı.
Su kütlesinin Rusya kısmındaki Vladimir Filanovsky sahasındaki petrol zenginliği 2005 yılında keşfedildi. Bu, bazı görüşlere göre 25 yıldaki en büyük petrol keşfiydi.[kim?] Ekim 2016'da Lukoil'in bu bölgede üretime başlayacağı açıklandı.
Ekonomi > Petrol ve doğalgaz > Ulaşım

Bakü, Azerbaycan'daki tüm deniz yollarının başlangıç noktasıdır ve Hazar Denizi'nin büyük limanıdır. Azerbaycan, Hazar Denizi - Volga, Volga - Don Kanalı ve Don Kanalı - Azak Denizi yoluyla okyanuslara erişime sahiptir. Volga-Don Kanalı ile birlikte Azerbaycan gemileri, Volga-Baltık ve Beyaz Deniz-Baltık kanallarından dünya okyanusuna erişim imkanına sahiptir. Üstelik petrol tankerleri Hazar Denizi üzerinden geçebilmektedir. Bakü Deniz Ticaret Limanı ve Hazar Denizi Nakliye Şirketi CJSC, Azerbaycan'ın deniz taşımacılığında büyük rol oynamaktadır. Hazar Denizi Nakliye Şirketi CJSC, nakliye filosunun yanı sıra özel bir filo ve tersaneleri de içerir. Nakliye filosu, 20 tanker, 13 feribot, 15 uluslararası kuru yük gemisi, 2 Ro-Ro gemisi, 1 teknik gemi ve 1 yüzer atölye olmak üzere 51 gemiden oluşmaktadır. İhtisas filosunda 20 vinç, 25 çekme ve ikmal aracı, 26 yolcu, iki boru döşeme, altı yangınla mücadele, yedi mühendislik-jeolojik, iki dalış ve 88 yardımcı gemi dahil olmak üzere 210 gemi bulunmaktadır.
Avrupa-Kafkasya-Asya Ulaşım Koridoru'nda (TRACECA) bir irtibat görevi gören Azerbaycan'ın Hazar Denizi Nakliye Şirketi, Trans-Hazar yönünde kargo ve yolcu taşımacılığı ile eşzamanlı olarak, denizde petrol ve gaz üretim süreçlerini tam olarak sağlamak için çalışmalar yürütmektedir. Bu faaliyetin zengin bir tarihi bulunmaktadır. Azerbaycan'da denizcilik sektörünün gelişimi, petrol endüstrisinin oluşumu ve gelişimi ile yakından bağlantılıdır. 19. yüzyılda, Bakü'deki petrol üretimindeki keskin artış, Hazar Denizi'ndeki deniz taşımacılığının gelişmesine büyük bir ivme kazandırdı ve sonuç olarak, petrol ve petrol ürünlerinin taşınması için temelde yeni yüzer tesisler oluşturma ihtiyacı doğdu.
Hukuki durum

Azerbaycan kıyılarındaki adaların çoğu, yakınlarda bulunan potansiyel petrol rezervleri nedeniyle önemli jeopolitik ve ekonomik öneme sahip olmaya devam etmektedir. Bulla Adası, Pirallahı Adası ve halen eski Sovyet üssü olarak kullanılan ve Bakü körfezinin en büyük adası olan Nargin petrol rezervlerine sahiptir.
Sovyetler Birliği'nin çökmesi ve ardından bölgenin açılması, uluslararası petrol şirketlerinin yoğun bir yatırım ve kalkınma mücadelesine yol açmıştır. 1998'de Dick Cheney, "Hazar Denizi kadar stratejik olarak önemli hale gelecek bir bölgenin birdenbire ortaya çıktığı bir zaman düşünemiyorum" yorumunu yaptı.
Bölgede daha fazla kalkınmayı engelleyen temel sorunlarından biri, Hazar Denizi'nin durumu ve beş kıyı devleti arasında su sınırlarının oluşturulmasıdır. Azerbaycan'ın Türkmenistan ve İran ile deniz sınırları boyunca devam eden anlaşmazlıkları gelecekteki kalkınma planlarını potansiyel olarak etkilemektedir.
Halihazırda, projelendirilen Trans-Hazar petrol ve gaz boru hatları konusunda pek çok tartışma gerçekleşmektedir. Bu projeler, Batı pazarlarının Kazak petrolüne ve potansiyel olarak Özbek ve Türkmen gazına daha kolay erişimini sağlayacaktır. Rusya, çevresel sorunları öne sürerek projeye resmen karşı çıkmaktadır. Ancak analistler, boru hatlarının Rusya'yı devreden tamamen çıkaracağını ve bunu sonucunda ülkenin değerli transit ücretlerinden mahrum kalacağını ve bölgeden batıya bağlı hidrokarbon ihracatındaki Rusya'nın mevcut tekelini yok edeceğini belirtmektedir. Son yıllarda, hem Kazakistan hem de Türkmenistan, Trans-Hazar Boru Hattı'na desteklerini ifade ettiler.
WikiLeaks tarafından açıklanan ABD diplomatik raporları, BP'nin Eylül 2008'de Azerbaycan Hazar Denizi'nin Azer-Çırak-Güneşli bölgesinde faaliyet gösteren bir gaz sahasında bir gaz sızıntısı ve patlama olayını örtbas ettiğini ortaya çıkardı.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Hazar'ın hukuki durumu belirlenememişti. Tartışma Hazar'ın deniz veya göl olarak kabul edilmesi üzerine sürüyordu. 20 yıl süren müzakereler 13 Ağustos 2018 tarihinde Hazar Antlaşması ile son buldu. Antlaşma Kazakistan'ın Aktau kentinde, kıyıdaş ülkeler; Rusya, İran, Kazakistan, Azerbaycan, Türkmenistan devlet başkanları tarafından imzalandı. Hazar Antlaşması'na göre:
Kıyıdan 15 mile kadar ülkelerin kendi arazisi.
Kıyıdan itibaren 25 mil her ülkenin balıkçılık alanı.
Kalan kısımlar tarafsız, ortak kullanıma bırakılacak.
Hazar Denizi'nin tabanı karşılıklı ve yan komşular arasında bölüştürülecek.
Hazar'ın hava sahası hususu anlaşmadan sonra görüşülecek.
Hazar'da yabancı asker bulunmayacak.
Doğalgaz ve petrol boru hatları için ilgili ülkeler karşılıklı anlaşacaklar.
Anlaşmaya göre Hazar, deniz olarak kabul edildi ve paylaşım bu tanıma göre yapıldı.
Denize kıyısı olan ülkeler

Kazakistan (2320 km)
Türkmenistan (1200 km)
Azerbaycan (955,08 km)
İran (850 km)
Rusya (695 km)
Hazar Denizi kıyısındaki şehirler

Azerbaycan:
Astara
Bakü
Şabran
Haçmaz
Siyezen
Lenkeran
Masallı
Sumgayıt
Hudat
Salyan
Neftçala
İran:
Astara
Babolsar
Bandar Anzali
Bandar Türkmen
Çalus
Çubar
Fereydun Kenar
Galugah
Lavandevil
Ramsar
Reşt
Rudsar
Tonekabon
Kazakistan:
Aktav
Atırav
Rusya:
Astrahan
Derbent
Mahaçkale
Türkmenistan:
Türkmenbaşı
Bölgesel durum > Sahil şeridi

Yaklaşık 4800 km'lik Hazar kıyı şeridinde beş devlet bulunmaktadır. Bu ülkelerin kıyı şeritlerinin uzunluğu:
Kazakistan - 1422 km
Türkmenistan - 1035 km
Azerbaycan - 813 km
Rusya - 747 km
İran - 728 km
Yaklaşık 6380 km'lik Hazar kıyı şeridinde beş devlet bulunmaktadır. Bu ülkelerin kıyı şeritlerinin uzunluğu:
Kazakistan - 2320 km
Türkmenistan - 1200 km
Azerbaycan - 955 km
İran - 900 km
Rusya - 695 km
Yaklaşık 6500 km'lik Hazar kıyı şeridinde beş devlet bulunmaktadır. Bu ülkelerin kıyı şeritlerinin uzunluğu:
Kazakistan - 1900 km
Türkmenistan - 1768 km
Azerbaycan - 1355 km
Rusya - 820 km
İran - 657 km
Bölgesel durum > Bazı sayısal veriler

Yüzey alanı: 143.244 mil kare (371.000 kilometre kare)
Maksimum derinlik: 3.363 fit (1.025 metre)
Ortalama derinlik: 692 fit (211 m)
Uzunluk: 640 mil (1.030 km)
Maksimum genişlik: 270 mil (435 km)
Minimum genişlik: 124 mil (200 km)
Sahil şeridi alanı: 4,237 mil (6,820 km)
Su hacmi: 18.761 kübik mil (78.200 kübik km)
Yükseklik: deniz seviyesinin 72 fit altında (deniz seviyesinin 22 m altında). Hazar Denizi'nin kuzey bölgesini kapsayan düz ve alçak bir bölge olan Hazar Depresyonu, Dünya'nın en alçak noktalarından biridir.
Hazar Denizi dünyanın en büyük tuz gölüdür. Kuzeyden güneye uzunluğu 1.174 km, ortalama genişliği 326 km'dir. 375.000 km²'lik birçok tuzlu lagünden oluşan bir ağı kapsar. Derinlik merkeze yakın 788 metreye, güney kesiminde ise 1.025 metreye ulaşır. Çıkışı yoktur, bu nedenle suyun yüzey seviyesi biraz dalgalanır. Yüzey, 2010 yılı itibarıyla deniz seviyesinin yaklaşık 25 metre altındadır. Eski Sovyetler Birliği kısmı, kıta sahanlığı bölgesi de dahil olmak üzere 322.000 km²'yi kapsamaktadır.[kaynak belirtilmeli]