stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Jokela Lisesi saldırısı
Saldırgan > Videoları ve yazıları

Auvinen, kişisel Youtube hesabından "Jokela High School Massacre – 11/7/2007" (Jokela Lisesi Katliamı) adlı video ile katliamı saatler öncesinden belirtti.
Manifestosuna göre, Pekka'yı harekete geçiren neden insanlığı küçümsemesi ve diğerlerini ötekileştirmesiydi. Auvinen'e göre, demokrasi saçmalığı onu kandıramamıştı. Manifestosunda, "zayıf-akıllı topluluğun idiokrasisine" karşı "güçlü-akıllı ve zeki bireylerden oluşan ufak azınlığın" devrimini umduğunu belirtti. Hiçkimsenin veya hiçbir şeyin yaptıklarından dolayı sorumlu tutulmasını istemedi. Rapidshare'de fotoğraf ve video gibi materyallerden oluşan bir paket bıraktı. Paket, saldırının detaylarını, manifestosunu, "sevdiklerini ve sevmediklerini", kendi birkaç fotoğrafını ve silahı ile ateş etme esnasında çekilen videosunu içeriyor. Bir mesajında, "Amacım için savaşmaya ve ölmeye hazırım." dedi. "Ben, bir doğal seçilimci olarak uyumsuz gördüklerimi, insan ırkının rezilliklerini ve doğal seçilimin hatalarını bertaraf edeceğim." "Sturmgeist", Türkçede "fırtına ruhu" anlamına geliyor.
Orijinal video ve dosyaların silinmesine rağmen Pekka'nın medya paketi hala internette bulunabilir durumda.
Edward Ofere

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Edward Ofere
Doğum tarihi:  28 Mart 1986 (38 yaşında)
Doğum yeri:  Lagos, Nijerya
Boyu:  1,90 m (6 ft 3 in)
Mevkii:  Forvet
Altyapı kariyeri
1998-2003:  Enugu Rangers
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2003-2005 |  Enugu Rangers |  77 |  (18) |
| 2005-2010 |  Malmö FF |  85 |  (24) |
| 2010-2012 |  US Lecce |  18 |  (3) |
| 2013 |  Trelleborgs FF |  11 |  (8) |
| 2014 |  FC Vestsjælland |  7 |  (2) |
| 2014 |  Sogndal |  8 |  (0) |
| 2015 |  Inverness |  10 |  (5) |
| 2015 |  Boluspor |  8 |  (0) |
| 2016 |  Dundee United |  13 |  (3) |
| 2017 |  FC Rosengård |  11 |  (1) |
| 2018 |  FLC Thanh Hóa |  12 |  (5) |
Millî takım kariyeri
| 2009 |   Nijerya U-23 |  3 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Edward Ofere (d. 28 Mart 1986), forvet pozisyonunda görev yapan Nijeryalı futbolcudur.
Kulüp kariyeri > Malmö FF

Lagos'da doğan Ofere, Ağustos 2015'te Nijerya takımı Enugu Rangers'tan Malmö FF'ye kiralandı. 21 Ekim 2005 tarihinde Ofere, kulüple üç yıllık kalıcı sözleşme imzaladı.
Ofere, ilk maçına 17 Nisan 2006 tarihinde 2-1 yenildikleri Hammarby karşısında çıktı. Malmö FF'deki ilk sezonunda dört maça çıktı.2006-2008 yılları arasında fazla forma şansı bulamadı. Teknik direktör Roland Nilsson'ın gelişinden sonra Ofere düzenli olarak oynatıldı ve Ofere, 2008 sezonunda çıktığı 21 maçta dokuz gol attı. Sezonun sonunda kulüple sözleşmesini iki yıl daha uzattı.
Ola Toivonen kulüpten ayrıldıktan sonra Ofere, 2009 sezonunda 28 maça çıktı ve 10 gol attı. Tüm turnuvalarda toplam 15 gol atan futbolcu kulübün en golcü futbolcusu oldu. Ofere, sezon içinde gollerinden yedisini dört maçta atarken Djurgården, Elfsborg ve Gefle'ye ikişer gol attı. Üç gün sonra Hammarby'ye gol attı. Ofere, diğer iki golünü 5-4 yenildikleri Kalmar'a attı. Gösterdiği performansla EFL Championship ekibi Newcastle United tarafından istense de, Malmö onları reddetti.
2010 sezonunda Ofere, Helsingborgs maçındaki diz sakatlığından dolayı yedi maçta yalnızca Kalmar ve Häcken'e iki gol atabildi. 17 Temmuz 2010 tarihinde AIK'ye 2-0 yenildikleri maçta kırmızı kart aldı. Orta Doğu'dan transfer teklifleri almaya başlayan Ofere, Avrupa'da oynamak istediğini söyleyerek Çin'e gitmeyi reddetti.
Kulüp kariyeri > US Lecce

30 Ağustos 2010 tarihinde Lecce ile üç yıllık sözleşme imzaladı. Lecce'ye transfer olduktan sonra sonra Ofere, transferinin kariyerinin önemli adımı olduğunu hissettiğini açıkladı.
Sakatlığı dolayısıyla ilk maçları kaçıran Ofere, Lecce'deki ilk maçına 22 Eylül 2010 tarihinde 1-1 berabere kaldıkları Parma karşısında çıkarken, sonradan Jeda'nın yerine oyuna dâhil oldu. Serie A'daki ilk golünü 25 Ekim 2010 tarihinde 2-1 yendikleri Brescia'ya attı. Daha sonra 5 Aralık'ta Genoa'ya, 12 Aralık'ta Verona|Chievo Verona'ya gol attı. Ancak Lazio maçında sağ dizindeki ön çapraz bağından sakatlandı. Ameliyattan sonra sonra Ofere'nin dört ay boyunca sahalardan uzak kalacağı açıklandı.
2011-12 sezonunda Ofere sağ dizinde iyileşme belirtileri gösteriyordu ve muhtemel dönüşü açıklanmıştı. Sezonun ilk haftasında 2-0 yenildikleri Udinese maçında sahalara geri döndü. Ancak, as takıma girmekta zorlanan Ofere, yedek kulübesinde yer alıyordu. Sağ dizinden sakatlanan Ofere, sezonu kapattıracak bir ameliyata daha girmek zorunda kaldı. 5 Mayıs 2012 tarihinde Fiorentina maçında dönen futbolcu, 76. dakikada Andrea Bertolacci'nin yerine oyuna girdi. Serie B'ye düşen kulüpte Ofere o sezon yedi maçta oynadı.
Lecce Serie B'ye düştükten sonra Ofere'nin kulüpten ayrılma ihtimaliyle alakalı haberler yapıldı. 2012-13 sezonunun ilk birkaç haftasında oynadıktan sonra 25 Eylül 2012 tarihinde iki taraf karşılıklı olarak sözleşmeyi feshetti.
Kulüp kariyeri > Trelleborg

Lecce'den ayrıldıktan sonra Ofere, İsveç'e dönerek Division 1 Södra ekibi Trelleborgs FF ile sezon sonuna kadar anlaştı.
Trelleborgs ile ilk maçına 18 Ağustos 2013 tarihinde 1-0 yendikleri Trollhättan karşısında çıkarken, Zoran Jovanović'in golüne asist yaptı. Sonraki hafta 4-2 yenildikleri IF Sylvia'ya ilk golünü attı. Lunds BK, Husqvarna ve Krist FF maçlarında da gol attı. and. Kulüp adına toplam on bir maça çıkan Ofere, sekiz gol attı.
Kulüp kariyeri > Vestsjælland ve Sogndal

Division 1 Södra sezonu bittikten sonra Ofere, 23 Aralık 2013 tarihinde sezon sonuna kadar FC Vestsjælland'a katıldı. Vestsjælland takımındaki ilk maçına 21 Şubat 2014 tarihinde 4-0 yenildikleri SønderjyskE karşısında çıktı. Takımı adına ilk golünü ise 7 Mart 2014 tarihinde 1-1 berabere kaldıkları Randers karşısında attı. Ardından ligdeki ikinci golünü 15 Mart 2014 tarihinde 2-1 yendikleri Nordsjælland'a attı. Ancak sakatlığı nedeniyle beş maç kaçırdı. Dokuz maçta iki gol attıktan sonra 30 Mayıs 2014 tarihinde Ofere'nin sözleşmesinin feshedildiği açıklandı.
Danimarka'da daha fazla kalmak istemesine rağmen, 8 Ağustos 2014 tarihinde Norveç ekibi Sogndal'la sezon sonuna kadar sözleşme imzaladı. Sogndal ile ilk maçına iki gün sonra 2-0 yenildikleri FK Bodø/Glimt karşısında çıkarken, oyuna sonradan dâhil oldu. Sezonda toplam sekiz maçına çıktığı takım, Norwegian First Division'a düştü. Adresseavisen Ofere'yi bir hayal kırıklığı olarak nitelendirerek umdukları seviyenin çok altında olduğunu söyledi. Sezon sonunda Ofere serbest bırakıldı.
Kulüp kariyeri > Inverness Caledonian Thistle

27 Şubat 2015 tarihinde Ofere, 2014-15 sezonunun sonuna kadar Inverness Caledonian Thistle ile sözleşme imzaladı.
Ertesi gün kulüp adına ilk maçına Motherwell karşısında çıktı ve ilk golünü attı. Ofere'nin ikinci golü iki ay sonra 11 Nisan 2015 tarihinde 1-1 berabere kaldıkları Celtic maçında geldi. Sekiz gün sonra yine Celtic'e bu sefer Scottish Cup yarı finalinde gol attı ve onları 3-2 yenerek ilk kez Scottish Cup finaline yükseldi. Ligdeki üçüncü golünü 25 Nisan 2015 tarihinde Aberdeen'a 2-1 yenildikleri maçta attı. 5 Mayıs 2015 tarihinde 2-1 yendikleri Dundee United'a beşinci golünü attı. Ofere, attığı bu golle takımının Avrupa'da yer almayı garantilemesini sağladı. Scottish Cup Finalinde  Falkirk'e karşı ilk 11'de yer aldı ve kulübü Inverness Caledonian Thistle ile maçı kazanarak tarihinde ilk kez Scottish Cup'ı kazandı.
Ofere, sözleşmede anlaşamamalarından dolayı 19 Haziran 2015 tarihinde kulüpten ayrıldı.
Kulüp kariyeri > Dundee United

Türkiye'de kısa bir Boluspor kariyerinden sonra Ofere, Şubat 2016'da Dundee United'a bir sezonluğuna transfer oldu. Kulüpteki ilk maçına 13 Şubat 2016 tarihinde 0-0 berabere kaldıkları Hamilton Academical karşısında çıktı. Dundee United ile ligdeki ilk golünü 2-1 yendikleri Dundee'ye attı. Dundee United sezon sonunda küme düştü. Ofere, sözleşmesi sona erdikten sonra takımdan ayrıldı.
Kulüp kariyeri > FC Rosengård

22 Şubat 2017 tarihinde Ofere'nin İsveç'in FC Rosengård takımı ile bir yıllık sözleşme imzaladığı açıklandı. Beş ay sonra Ofere ve Rosengård, karşılıklı anlaşarak yollarını ayırdı.
Kulüp kariyeri > FLC Thanh Hóa

Ofere, 2018 sezonunda V.League 1 kulübü FLC Thanh Hóa ile anlaştı. Takımla ilk maçına 10 Şubat'ta AFC Cup grup aşamasında Global Cebu karşısında çıktı. Sezonun ortasında kulüpten ayrıldı.
Millî takım kariyeri

İsveç pasaportu da olan Ofere, Nijerya ve İsveç millî takımından birini seçebilmeketdir. Nijerya 23 yaş altı takımı ile üç maça çıkmıştır.
Kişisel yaşamı

Ofere, İsveççe ve İngilizce konuşabilmektedir.
Başarıları

Scottish Cup : 2014-15
Süleyman Cihan

| Süleyman Cihan |
| --- | --- |

Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist Genel Sekreteri
Görev süresi Şubat 1981 - 22 Eylül 1981
Yerine geldiği: İbrahim Kaypakkaya
Yerine gelen: Kazım Çelik
Kişisel bilgiler
Doğum: 1947 Hülükuşağı, Ovacık, Tunceli
Ölüm: 30 Temmuz 1981 (34 yaşında) (Resmi) 22 Eylül 1981 (34 yaşında) (Tahmini) İstanbul (resmi olarak Kadıköy)
Ölüm nedeni: İşkence (açıklanan adlı tıp raporuna göre) İntihar (resmi kayıtlara göre)
Partisi: Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist
Süleyman Cihan, (d. 1947, Hülükuşağı, Ovacık, Tunceli - ö. 30 Temmuz 1981, Kadıköy, İstanbul [resmî] / 22 Eylül 1981, İstanbul [iddia]) Kürt komünisttir. Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist'in 2. Genel Sekreteridir.
Yaşamı > Erken dönemler

İlk ve ortaokulu Ovacık'ta bitiren Cihan, liseyi Elazığ'da okudu. Bu dönemlerde ilk başlarda THKP-C sempatizanı oldu. Fakat sonradan Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist'e ilgi duymaya başladı. Ama Erim döneminde sol hareketin sönümlenmesiyle birlikte örgütle bağları koptu. 1974'te İstanbul'a geldi. Tunceli Kültür ve Dayanışma Derneği'ni kurdu ve başkanlığını yürüttü. Aynı yıl illegal mücadeleye katıldı.
Yaşamı > TKP/M-L dönemi

1974'te illegal mücadeleye girmesiyle Batı Anadolu Bölge Komitesi'ne seçildi. 1978'deki konferansta örgütlenme komitesine seçildi ve Merkez Komitesi Siyasi Büro'suna seçildi. Şubat 1981'de ikinci konferans yapılır ve böylece TKP/M-L Genel Sekreteri seçilir.
Yaşamı > TKP/M-L dönemi > Ölümü > Resmi iddia

29 Temmuz 1981'de Edirne'den İstanbul'a giderken tutuklanır. 30 Temmuz 1981'de resmi kayıtlara göre örgüt hücresi olduğundan şüphelenen bir evin kontrolü için Kadıköy'e götürülür. Ama 6. kattan kendini atarak intihar eder.
Yaşamı > TKP/M-L dönemi > Ölümü > Ailesinin ve diğer kesimlerin iddiası

29 Temmuz'da tutuklanan Cihan, tutuklanmanın ardından 3 ay ağır işkenceli sorgulardan geçirilmiş ve öldürülmüştür. Cesedini ise o daireye getirip kendileri aşağıya atmışlardır.
Tutulan belgelerde sahtecilik

Devlet belgeleri incelendikçe Süleyman Cihan'ın ölümü ile ilgili hazırlanan birçok belgenin sahte olduğu ortaya çıktı. Bunlardan birine örnek olarak dönemin 1. Şube Müdür Muavini Mehmet Ağar'ın imzayı 2. Şube müdürü olarak atması örnek verilebilir.
Adli tıp raporunun açıklanması

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı'ndan Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı, Cihan'ın otopsi raporunu, dosyasını, tıbbi bulgu ve diğer raporları inceleyerek 13 Nisan 2012'de bir rapor hazırladı. Bu rapor ile Cihan'ın falaka, Filistin askısı, elektrik işkencelerine maruz bırakıldığı ve apartmanın altıncı katından atılmadan önce öldürülmüş olduğu kanıtlandı:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Vücudun ön yüzündeki yaralanmaların yüksekten düşmeyle meydana gelmiş olması mümkün değil. Cihan'ın farklı zamanlarda, yüz, boyun, koltuk altları, el, kalça ve yanlarına dönük darbeler aldığı ve kaba dayağa maruz kaldığı söylenebilir. Yaralarından, falaka, elektik ve Filistin askısı işkencelerine de maruz kaldığı görülüyor. Ayrıca, ölümünden sonra yüksekten atıldığı da kesin. | „ |
Dipnotlar

↑  Yani TKP/M-L 1. Konferansı
Nöral hücre adezyon molekülü

Nöral hücre adezyon molekülü (Neural cell adhesion molecule, NCAM) veya CD56; iskelet kası, glia, sinir hücrelerinin ve doğal öldürücü hücrelerin yüzeyinde dışa vurulan bir homofilik bağlantı glikoproteinidir. NCAM'ın ya da CD56'nın hücre-hücre yapışmasında, nörit gelişiminde, sinaptik plastisitede, öğrenmede ve bellekte görevinin bulunduğu gösterilmiştir.
Biçimler, etki alanları ve homofilik bağlantı

NCAM immünglobulin(Ig) üst ailesinden(süper ailesinden) bir glikoproteindir. En azından 27 seçenek olarak eklenmiş NCAM mRNA'ları, NCAM izoformlarının geniş bir çeşitliliğini vererek üretilmektedir. CD56'nın üç ana izoformu yalnız kendi sitoplazmik etki alanlarında değişime uğrar:
NCAM-120 kDa (Glikozil fosfatidil inozitol (GPI) çapalı)
NCAM-140 kDa (kısa sitoplazmik etki alanı)
NCAM-180 kDa (uzun sitoplazmik etki alanı)
NCAM'ın hücre dışı etki alanı iki fibronektin tip III (FNIII) etki alanının ardı sıra beş immünglobülin benzeri etki alanını kapsamaktadır. Nörit gelişimine yol açan sinyallenmeyi kapsayan FNIII etki alanları ve NCAM'a homofilik bağlanmayı kapsayan Ig etki alanlarıyla birlikte NCAM'ın farklı etki alanlarının, çeşitli rolleri üstlendiği gösterilmiştir.
Homofilik bağlanma, karşı yüzeylerdeki (trans-) NCAM bileşikleri ile aynı yüzeydeki (cis-) NCAM bileşikleri arasında oluşur. There is much controversy as to how exactly NCAM homophilic binding is arranged both in trans- and cis-. Current models suggest trans- homophilic binding occurs between two NCAM molecules binding antiparallel between all five Ig domains or just IgI and IgII. cis- homophilic binding is thought to occur by interactions between both IgI and IgII, and IgI and IgIII, forming a higher order NCAM multimer. Both cis- and trans- NCAM homophilic binding have been shown to be important in NCAM “activation” leading to neurite outgrowth.
Minor exons

Another layer of complexity is created by the insertion of other "minor" exons in the NCAM transcript. The two most notable are:
the VASE (VAriable domain Spliced Exon) exon which is thought to correlate with an inhibition of the neurite outgrowth promoting properties of NCAM.
the MSD (Muscle Specific Domain), which is thought to play a positive role in myoblast fusion. In skeletal muscle it is found in all three NCAM isoforms, increasing their MW, giving NCAM-125, NCAM-145, and NCAM-185 isoforms, but is most commonly found in the NCAM-125 isoform.
Posttranslasyonel modifikasyon

NCAM exhibits glycoforms as it can be posttranslationally modified by the addition of polysialic acid (PSA) to the fifth Ig domain, which is thought to abrogate its homophilic binding properties and can lead to reduced cell adhesion important in cell migration and invasion. PSA has been shown to be critical in learning and memory. Removal of PSA from NCAM by the enzyme endoneuraminidase (EndoN) has been shown to abolish long-term potentiation (LTP) and long-term depression (LTD).
Normal hücrelerde dışa vurumu

The neural cell adhesion molecule NCAM1 appears on early embryonic cells and is important in the formation of cell collectives and their boundaries at sites of morphogenesis.
Later in development, NCAM1 (CD56) expression is found on various differentiated tissues and is a major CAM mediating adhesion among neurons and between neurons and muscle.
İşlev

NCAM is thought to signal to induce neurite outgrowth via the Fibroblast growth factor receptor (FGFR) and act upon the p59Fyn signaling pathway.
In nerves, NCMA1 regulates homophilic (like-like) interactions between neurons and between neurons and muscle; it associates with fibroblast growth factor receptor (FGFR) and stimulates tyrosine kinase activity of receptor to induce neurite outgrowth. When neural crest cells stop making N-CAM and N-cadherin, and start displaying integrin receptors, cells separate and migrate.
During hematopoiesis, CD56 is the prototypic marker of NK cells, also present on subset of CD4+ T cells and CD8+ T cells.
In cell adhesion, CD56 contributes to cell-cell adhesion or cell-matrix adhesion during embryonic development.
Patoloji

Anatomik patolojide patologlar, CD56'yı immünhistokimya ile kimi tümörlerin tanısında kullanmaktadır.
CD56 ile olumlu boyanan normal hücreler; doğal ölüdürücü (NK) hücreleri, etkinleşmiş T hücrelerini, bunun yanı sıra beyin, beyincik ve nöroendokrin dokuları kapsamaktadır.
CD56 olumlu olan tümörler; multipl miyelom, miyeloid lösemi, nöroendokrin tümörleri, Wilms tümörü, nöroblastom, NK/T hücre lenfoması, pankreatik asiner hücreli karsinom, feokromositom, paragangliyoma, küçük hücreli akciğer karsinomu ve Ewing sarkomu tümör ailesi olarak söylenebilir.
Alzheimers

NCAM2 is found in lower levels in synapses in the hippocampuses of Alzheimers sufferers and is found to be broken down by beta-amyloid
Anti-NCAM tedavisi

NCAM deneysel olarak antikor tabanlı immün tedavide bir hedef bileşiği gibi kullanılmaktadır. Successful radioimmunolocalisation of metastases was demonstrated after giving injections of NCAM-binding 123J-UJ13a or 131J-UJ13a radioimmunoconjugates to children with neuroblastoma. Patients with small cell lung cancer were treated with the anti-NCAM immunotoxine huN901-DM1 in two different clinical studies, revealing acceptable toxicity and signs of clinical response.
Yılanların Öcü (2. sezon)

| Yılanların Öcü |
| --- | --- |
2. sezon
Ülke:  Türkiye
Bölüm sayısı: 7
Yayın
Kanal: Show TV
Orijinal yayın tarihi: 9 Eylül 2015 (2015-09-09)-2 Aralık 2015 (2015-12-02)
Sezon kronolojisi
← Önceki 1. sezon 
Yılanların Öcü dizisinin ikinci sezonu, 9 Eylül 2015 tarihinde Türkiye'de Show TV'de yayımlanmaya başladı.
İkinci sezon Türkiye'de Çarşamba akşamları gösterildi. Sezon, toplam 7 bölüm sürdü.
Teknik ekip

Sezonun prodüksiyonu Koliba Film tarafından gerçekleştirildi ve Türkiye'de Show TV'de yayımlandı. Yazarlar tretman Esen Ali Bilen, Bekir Baran Sıtkı ve Rana Mamatlıoğlu yer aldı. Dizinin müziği Engin Arslan, Başaran Biraderler ve Onur Özçelik tarafından bestelendi.
Bölümler > 2. sezon (2015)

| Sıra no>   | Bölüm no>   | Başlık  | Yönetmen  | Senarist(ler)  | Türkiye'deki izleyici (reyting)  | Orijinal yayın tarihi  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 43 | 1 | "Ceza" | Cemal Şan | Esen Ali Bilen, Bekir Baran Sıtkı, Rana Mamatlıoğlu ve Emir Eren | 9 Eylül 2015 (2015-09-09) |  |
| 44 | 2 | "Emanet" | Cemal Şan | Esen Ali Bilen, Bekir Baran Sıtkı, Rana Mamatlıoğlu ve Emir Eren | 16 Eylül 2015 (2015-09-16) |  |
| 45 | 3 | "Yeditepeli Şehrinde" | Cemal Şan | Makbule Kosif, Esen Ali Bilen ve Eda Tezcan | 30 Eylül 2015 (2015-09-30) |  |
| 46 | 4 | "Gizli Yüz" | Cemal Şan | Makbule Kosif, Esen Ali Bilen ve Eda Tezcan | 7 Ekim 2015 (2015-10-07) |  |
| 47 | 5 | "Kıyas" | Cemal Şan | Makbule Kosif, Esen Ali Bilen ve Eda Tezcan | 14 Ekim 2015 (2015-10-14) |  |
| 48 | 6 | "İkinci Şans" | Cemal Şan | Makbule Kosif, Esen Ali Bilen ve Eda Tezcan | 21 Ekim 2015 (2015-10-21) |  |
| 49(Final) | 7 | "Veda" | Cemal Şan | Makbule Kosif, Esen Ali Bilen ve Eda Tezcan | 2 Aralık 2015 (2015-12-02) |  |
El yıkama

El yıkama
| --- | --- |

Terimler
Gıda kaynaklı hastalıklar
HACCP
HARPC
Kritik kontrol noktası
Kritik faktörler
FAT TOM
pH
Su aktivitesi (aw)
Önlemler
El yıkama
Pastörizasyon
Pişirme/Kaynatma
Bakteriyel etkenler
Clostridium botulinum
Escherichia coli
Salmonella
Listeria
Vibrio cholerae
Brucella spp
Viral etkenler
Enterovirus
Hepatit A virüsü
Rotavirus
Norovirus
Parazitik etkenler
Entamoeba histolytica
Cryptosporidiosis
Giardia
Trişinoz
Toksoplazma gondii
Echinococcus spp.
g t 
El yıkama
El yıkama ya da el hijyeni: sabun ile birlikte su veya başka bir sıvı kullanarak ya da sıvı kullanmadan; ellerden  toprağın, kirin ve mikroorganizmaların temizlenmesi işlemi.
"Tıbbi el hijyeni", ilaç ve tıbbi bakım idaresi ile ilgili hijyen uygulamalarına ilişkin bir terimdir, hastalıkların oluşmasını ve yayılmasını önler veya en aza indirir. El yıkamadaki temel amaç bakteriler ve virusler gibi hastalık etkenlerini ve kimyasal maddeler gibi kişisel zararlıları temizlemektir. Tıp alanında ve gıda işi yapan kişiler için özellikle önemlidir, ama aynı zamanda genel halk sağlığı için de oldukça önemli bir uygulamadır.
İnsanlar gözlerine, ağızlarına ve burunlarına dokunmadan önce ellerini yıkamazlar ise solunum ve sindirim sistemi hastalıklarına yakalanabilirler, enfeksiyon kapabilirler. CDC (Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri): "Patojenlerden korunmanın en etkili yollarından birinin el yıkamak" olduğunu belirtmiştir.[kaynak belirtilmeli] Genel bir kural olarak el yıkamak, kızamık, suçiçeği, grip ve tüberküloz gibi damlacık yoluyla ve hava yoluyla bulaşan hastalıklara karşı insanları korur. Doğrudan fiziksel temas ile (örneğin: gastroenteritin birçok formları gibi) ve fekal-oral yollardan bulaşan hastalıklara (örneğin: İmpetigo) karşı en iyi korumayı sağlar.
El yıkama prensipleri.
Sadece su kullanarak yapılan sembolik el yıkama, Bahailik, Hinduizm ve Yahudiliğin tevilah ve netilat yadayim kolları gibi birçok dinde ritüellerin bir parçasıdır. Bunlara benzer lavabo uygulamaları Hristiyanlıkta, İslamda (Abdest) ve Şinto dininde (Misogi) de mevcuttur.
Halk sağlığı

El yıkamanın, sağlığa faydalarından bazıları aşağıdaki gibidir:
Gribin yayılmasını en aza indirir.
İshal korunmaya yardım eder.
Solunum yolu enfeksiyonlarının önlenmesinde rol oynar.
Bebek ölümlerini engellemek için önlem almada rol oynar.
Gelişmiş el yıkama uygulamalarının beş yaşının altındaki çocuklarda boy büyümesinde küçük iyileştirmelere neden olduğu gözlenmiştir.
Gelişmekte olan ülkelerde, solunum yolu hastalıkları ve ishalli hastalıklar ile ilgili çocuk ölüm oranları sabunla el yıkama gibi basit davranış değişiklikleri ile azaltılabilir. El yıkama, basit bir eylem olmasına rağmen neredeyse %50 oranında bu hastalıklardan ölüm oranını azaltabilir.
Evde, okulda ve toplu yerlerde sergilenen bu otonom davranış, dünya çapında, ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını engellemenin etkili ve en ucuz tek yoludur. Zatürre, büyük bir solunum yolu enfeksiyonudur ve yılda yaklaşık 1,8 milyon çocuğun hayatını alarak, beş yaş altındaki çocuk ölümlerinin bir numaralı nedenidir. İshal ve zatürre birlikte yılda yaklaşık 3.5 milyon çocuğun ölmesine neden olmaktadır. UNICEF'e, göre yemeklerden önce ve tuvaletten sonra sabunla el yıkama alışkanlığı tek bir aşı veya tıbbi müdahaleden daha hayat kurtarıcıdır, bu alışkanlık, ishal ölümlerinin neredeyse yarısını ve akut solunum yolu enfeksiyonları ölümlerinin dörtte birini engellemektedir. El yıkama genellikle su, sanitasyon ve hijyen gibi diğer sanitasyon müdahalelerine entegre edilmiştir.
El yıkamanın küçük bir yan etkisi, sık sık el yıkanması sonucu ciltte kuruluğun oluşmasıdır. Aşırı el yıkama, yaygın obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) belirtisi olarak görülmektedir.
Halk sağlığı > Davranış değişikliği

Gelişmekte olan ülkelerde günün belli saatlerinde, okul çocukları için el yıkama oyunu oynamak gibi uygulamalar çocukların bu konudaki davranışlarını geliştirmek için bir seçenektir. Filipinlerde Filipin Eğitim Birimi tarafından uygulanan "Temel Sağlık Programı" çocukların sağlık davranışlarını geliştirme eğitimine bir örnektir. Bu ulusal programın özünde yılda iki kez haşaratların öldürülmesi, sabun ile günlük el yıkama ve florür ile diş fırçalama uygulamaları vardır. Bu Endonezyada da başarıyla uygulanmıştır.
Kullanılan maddeler > Sabun ve deterjanlar

Su ile beraber sabun veya deterjan ile el yıkamak deriden mikropların uzaklaşmasını kolaylaştırır. Sabun ve deterjanın ana etkisi, çözünmedeki engelleri azaltarak çözünürlüğü artırmaktır. Tek başına su verimli bir deri temizleyici değildir çünkü organik toprak parçaları, yağlar ve proteinler su içinde çözülmezler. Sadece suyla temizlik ancak suyun yeteri kadar tazyikli akmasıyla sağlanabilir.[kaynak belirtilmeli] Ayrıca sabun ve deterjanlar zarflı virüslerin zarf yapısını bozarak bu virusları etkisiz hale getirebilmektedir.