stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dolma
Osmanlı Mutfağındaki Dolma Çeşitleri > Melceü’t-Tabbâhîn

Basılı ilk yemek kitabı Melceü’t-Tabbâhîn'de çok çeşitli dolma tarifleri vardır. Bunlar:
Mülebbes Dolma
Yalancı Balık Dolması
Halep Dolması
Yalancı Dolma
Vişne Yalancı Dolması
Kavun Dolması
Piliç veya Tavuk Dolması
Midye Dolması
Âdi Yaprak Dolması
Domates ve Frenk Patlıcanı Dolması
Patlıcan Yalancı Dolması
Balık Dolması
Mumbar ve Şirden
Osmanlı Mutfağındaki Dolma Çeşitleri > Mükemmel ve Mufassal Aş Ustası

Mükemmel ve Mufassal Aş Ustası'da çok çeşitli dolma tarifleri vardır. Bunlar: Enginar dolması, Soğan dolması, Yeşil biber dolması, Şalgam dolması, Etli kavata dolması, Kırmızı ve yeşil domates dolması, Pırasa dolması, Patlıcan dolması, Sakız kabağı dolması, Asma kabağı dolması, Hıyar dolması, Acur dolması, Asma yaprağı dolması, At kestanesi yaprağı dolması, Pazı yaprağı dolması, Lahana yaprağı dolması, Ebegümeci yaprağı dolması, fındık yaprağı dolmalarıdır.
Dini kutlamalar ve gelenekler

Yahudi ailelerin Simha Tora'da lahana dolması yemesi adettendir.
Süryaniler Lent için etsiz dolma hazırlarlar. Geleneksel malzemeler mevcut olmadığında, Hindistan'ın Batı Bengal kentindeki Ermeni Hristiyan topluluğu Noel'i Anglo-Hint mutfağının yerel bir çeşidi olan potoler dorma ile kutlar. Gemista veya tsounidis adı verilen dolmalar da Yunan mutfağında yaygındır.
Müslüman aileler genellikle Ramazan ayında ve kutsal ayın sonunu kutlayan Ramazan Bayramı kutlamalarında iftar yemeğinin bir parçası olarak dolma servis ederler. Nevruz bayramında büyük tencerelerde dolma hazırlanır.
Vikikitap
Fada N’Gourma

| Fada N’Gourma |
| --- | --- |
Şehir

Fada N’GourmaFada N’Gourma'nın Burkina Faso'daki konumu
Ülke:  Burkina Faso
Bölge: Est
İl: Gourma
Nüfus (2006)
 • Kent: 41.785
Fada N'Gourma, Afrika kıtasında bulunan Burkina Faso devletinde bir şehirdir.
Şehir ülkenin doğu kesiminde Est Bölgesi içerisinde yer alan bir yerleşim yeridir. Şehirde 2006 resmi nüfus verilerine göre 41.785 kişi yaşamaktadır.
Şehrin bağlı olduğu Gourma ili ülkenin doğu kesiminde yer almakta olup, şehir merkezi başkent Ouagadougou'nun 155 km doğusunda bulunmaktadır.
Aslı Der

| Aslı Der |
| --- | --- |
Doğum: 22 Temmuz 1975 Erenköy, İstanbul
Meslek: Çocuk kitapları yazarı
Milliyet:  Türkiye
Dönem: 2001 - günümüz
Tür: fantastik

Aslı Der, (d. 22 Temmuz 1975, Erenköy, Kadıköy) Türk yazardır.
Biyografi

Aslı Der, 1975 yılında Erenköy'de doğdu. Galatasaray Lisesi'ne girdi, burada öykü denemeleri yaptı. Yazı yazmaya okul kompozisyonları ile başladı. Liseyi bitirip Boğaziçi Üniversitesi Felsefe Bölümü'nü kazandı. 8 yıl Fransızca, 5 yıl İngilizce okudu. İlk romanı Küçük Cadı Şeroks'un çalışmalarına 1997 yılında başladı. 1999'da üniversiteden mezun oldu. İngilizce ve Fransızcadan çeviriler yaptı. İlk kitabı 2001 yılında Küçük Cadı Şeroks basıldı. İkinci kitabı Tehlikeye 3 Yolculuk, 2003 yılında yayımlandı. Son kitabı ayrıca Küçük Cadı Şeroks'un devam kitabı olan Büyük Tuzak ise 2007 yılında yayımlandı. Bu eser Çocuk ve Gençlik Yayınları Derneği (ÇGYD) tarafından 2007 Yılın En İyi Çocuk Romanı seçilerek ödül aldı. Ayrıca aynı kitap ile 2010’da Uluslararası Çocuk Kitapları Kurulu’nun (IBBY) Onur Listesi’ne girdi. Serinin "Barış Odaları" isimli 3. kitabı yayınlandı.
Tehlikeye 3 Yolculuk ve Kayıp Rüyacı   isimlerinde diğer 2 fantastik çocuk kitabını yazdı.  Defne'yi Beklerken  (2013) ve Darmadağın  (2015) adlı iki gençlik romanı yazdı. Son çocuk romanı Denek E.E.E.'de (2019) bilimsel bir deney üzerinden kent yaşamının çıkmazlarını öyküleştirdi.
Kitapları

Küçük Cası Şerkos
Küçük Cadı Şerkos 2 - Büyük Tuzak
Barış Odaları
Defneyi Beklerken
Kayıp Rüyacı
Darmadağın
Denek E.E.E
Ziyad Ebu Ayn

| Ziyad Ebu Ayn |
| --- | --- |

Doğum: 1959 Filistin
Ölüm: 10 Aralık 2014 (55 yaşında) Batı şeria
Milliyet: Filistinli
Meslek: Siyasetçi, aktivist

Ziyad Ebu Ayn (1959, Filistin - 10 Aralık 2014, Batı Şeria), Filistin'li siyasetçi ve sivil aktivist.
Filistin topraklarının kanseri olarak nitelendirilen Yahudi yerleşim birimleri ve ayrım duvarına karşı faaliyet gösteren dört çocuk babası Ziyad Ebu Ayn, 1959 yılında dünyaya geldi.
ABD ve İsrail hapishanelerinde toplamda 13 yıl tutuklu kalan Ebu Ayn, 1979'da   silahlı saldırılar düzenlemek suçlamasıyla İsrail gizli servisi Mossad ve ABD istihbaratınca yakalanmış, Chicago Hapishanesi'ne konulmuştu. ABD yönetimi Filistinli Bakanı, salıverilmesi için BM kurulundan çıkan kararlara rağmen 1981'de İsrail'e teslim etmiş, İsrail yargısı da bir sene sonra hakkında müebbet hapis cezası vermişti. Ebu Ayn, 1983'teki esir takası anlaşmasında serbest kalacağı sırada kaçırılmış, ancak 1985'teki anlaşmayla özgürlüğüne kavuşabilmişti.
Filistin Sanayiciler Birliği Üyeliği, Batı Şeria Denetim Kurulu Genel Müdürlüğü, Fetih Hareketi Yüksek Komitesi Üyeliği, Esirler Bakanlığı Müsteşarlığı gibi görevlerde bulunan Ebu Ayn, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas tarafından 10 Şubat 2014'te Filistin Kurtuluş Örgütüne  bağlı Yahudi Yerleşim Birimi ve Ayrım Duvarıyla Mücadele Komisyonu Başkanı olarak tayin edilmiş bu görevi esnasında;
Batı Şeria'da  düzenlenen bir gösteride İsrail askerlerinin müdahalesi sonrası hayatını kaybetti.
Utika Muharebesi

Tunus'taki Utica arkeolojik sit alanı
Utika Muharebesi (MÖ 238) Pön savaşları döneminde Birinci Pön Savaşının ardından Kartaca ile Kartaca saflarında Roma'ya karşı savaşmış paralı askerler arasında çıkan Paralı Askerler Savaşındaki ilk muharebedir. Paralı askerlerin Kartaca'ya karşı ayaklanmasını fırsat bilen Libya halkları da ayaklanmacılar saflarında savaşa dahil olmuştur.
Öncesi

Ana madde: Paralı Askerler Savaşı
Birinci Pön Savaşının ardından Roma ile yapılan barış antlaşması Kartaca'yı ekonomik ve askeri anlamda oldukça zor bir duruma sokmuştu. Roma'ya olan savaş borçlarını ödedikten sonra Kartaca'nın savaşta kullandığı paralı askerlerin maaşlarını ödeyecek parası kalmıyordu. Uzunca bir süre oyalandıktan sonra durumun farkına varan paralı askerler bekletildikleri Sicca Veneria kentinde Kartacalı komutan Hanno'dan artık kesin bir cevap istediklerini belirtirler. Hanno'nun red cevabı üzerine silahlarıyla ilerleyen paralı askerler Tunis kentini ele geçirip isteklerini artırarak yinelerler. Kartaca uzlaşmak durumunda kalır. Olaylar tam çözümlenmek üzereyken öne çıkan paralı askerlerden Spendius ve Mathos anlaşmaya karşı çıkarak ayaklanmanın devam etmesi çağrısında bulunur. Kartaca'nın uzlaşmış görüneceğini ve sonrasında orduyu bölerek ortadan kaldıracağını öne sürerler. Kartacalı elçileri rehin alan isyancılar Libya bölgesindeki yerel halka da Kartaca egemenliğine karşı ayaklanma çağrısı yapınca isyan artık bir iç savaş halini alır. Libya bölgesinde ayaklanma çağrısına katılmayan iki Kartaca kenti kalır. Bunlar Utika ve Hippacritae olur. Ayaklanmacılar bu iki şehri derhal muhasara altına alır. Kartaca ise Hanno komutasındaki bir orduyu şehri kurtarmak için bölgeye gönderir.
Muharebe

Hanno'nun ordusu Utika kentinin etrafındaki muhasarayı kırsa da şehri savunacak bir mevzi kurmayı başaramadı. Paralı askerler şehre yeniden saldırdığında Kartaca ordusu büyük kayıplar verecektir. Şehrin yardımına bu sefer Kartacalı komutan Hamilcar Barca yetişecek ve paralı askerleri yenerek zafer kazanacaktır.
Sonuçları

Savaşın ilk muharebesinin özellikle Kartaca iç siyasetine etkisi büyük olmuştur. Hanno'nun komutasındaki ordunun başarısız olması ve ardından Hamilcar Barca'nın kurtarıcı olarak gelerek zafer kazanması Barca ailesinin Kartaca arenasındaki yükselişini simgeleyen olaylardandır. Barca ailesinin şüphesiz en önemli üyesi ise ileride İkinci Pön Savaşı sırasında Kartaca ordularına komuta edecek olan ünlü Hannibal Barca olacaktır.
Volkan bacası

Volkan bacası, magma odası ile yanardağın yüzeyi arasında kalan, magmanın yeryüzüne çıkmak için izlediği yola verilen ad.

Volkanların çoğu kısa kanallardan gelen magmalardan beslenirler ve bunlar bacalar  olarak adlandırılan bir magma odası ile yüzey arasındaki bağlantıyı temsil eder. Bazı ender olarak bulunan bacalardan olan bir diatrem 200 kilometre (125 mil) derinliğe kadar uzanabilir. Diatremleri kullanarak hızlıca yukarı taşınan magmalar taşınmaları sırasında çok az alterasyona uğrarlar. Jeologlar bu ender bulunan derin bacaları, sadece büyük derinlerde bulunan kayaçları gözlenebildiği ve Yerküre'ye doğru açılan bir “pencere” olarak düşünmektedirler.
En iyi bilinen volkanik bacalar Güney Afrika'daki elmas içerikli yapılardır. Bu bacaları dolduran kayaçlar, elmas ve diğer yüksek basınç minerallerini oluşturmaya yeterli basıncı olduğu en az 150 kilometre (90 mil) derinliklerde oluşmaktadır. Herhangi bir değişime uğramamış magmanın (elmas kapanımları içeren) 150 kilometre boyunca katılaşmış kayaç boyunca taşıma süreci çok istisnai bir olaydı. Bu olay neden elmasın nadir bulunduğunu açıklar.
Karadaki volkanlar devamlı olarak alterasyondan ve erozyondan etkilenirler. Sinder koniler duraylı olmayan bileşenler içermesi
nedeniyle çok kolay şekilde aşınır. Bununla birlikte, sonunda tüm volkanların erozyon süreçlerine yenik düşmeleri kaçınılmazdır. Erozyonun ilerlemesi sebebi ile bir volkanik bacayı oluşturan kayaçlar bazen daha dirençli davranır ve etrafındaki tüm koninin tamamen yok olmasının ardından ortada yalnızca kendisi kalabilir. Bu oluşumlar jeologlar tarafından volkanik tıkaç olarak adlandırılır.
Bagradas Nehri Muharebesi

Bagradas Nehri Muharebesi (MÖ 239) Kartaca ile Birinci Pön Savaşı sırasında Roma'ya karşı Kartaca Ordusunda savaşmış paralı askerler arasında yaşanan Paralı Askerler Savaşında önemli bir muharebedir. Kartacalı komutan Hamilcar Barca sayıca üstün olan düşman karşısında üstün bir strateji belirlemiş ve Kartaca için önemli bir zafer kazanmıştır.
Öncesi

Ana madde: Paralı Askerler Savaşı
Birinci Pön Savaşının ardından Roma'ya ödemek zorunda olduğu savaş tazminatlarının ardından iflasın eşiğine gelen Kartaca savaş sırasında tutmuş olduğu paralı asklerin maaşlarını ödemeyi reddedince paralı askerler Libya bölgesinde ayaklanır. Yerel halkın da desteğini alan isyan büyüyerek Kartaca'yı tehdit etmeye başlar.
İsyancıların denetimindeki bölgeye ulaşmak isteyen büyük bir ordunun izlemek zorunda olduğu yol Bagradas Nehrinden geçmektedir. Bu bölgeden bir karşı harekât bekleyen isyancıların komutanlarından Spendios nehre hakim bölgede kamp kurmuş durumdadır.
Ayaklanmacıların üzerine ordusuyla yürüyen Kartacalı komutan Hamilcar Barca bölgeye çok hakim olduğundan nehrin geçilebilir yerlerini bularak ordusunu karşı kıyıya geçirmeyi başarır.
Muharebe

İsyancılara karşı girişilen bu hızlı harekât herkesi şaşırtır. Paralı askerlerin komutanlarından Spendios, Hamilcar'ın hamlesine karşı kampını terk ederek 10 bin askeriyle Kartacalıların üzerine yürür. Yakınlardaki Utika kentini kuşatmış olan 15 bin kişilik ikinci bir paralı asker ordusu da bölgeye doğru harekete geçer. Bu aşamada stratesini değiştiren Hamilcar savaş filleri ve süvarileri ordunun gerisine almak için emir verir ve öncü kuvvet olarak piyadeler kalacak şekilde düşmana karşı ilerler.
Kartaca ordusunun kaçmaya yeltendiğini sanan paralı asker ordusu düzensiz bir şekilde saldırınca Hamilcar'ın saldırısına hedef olur. Iki paralı asker ordusu da kanatlara doğru açılan savaş filleri daha sonra da süvariler tarafından etkisiz hale getirilir.
Sonuçları

Muharebenin ardından önemli bir zafer kazanan Kartaca artık ayaklanmanın bastırılmasına yöenlik önemli bir adım atmış durumdadır. Utika bölgesi Kartaca denetimine geçmiştir. Kartacalı komutan Hamilcar Barca ve Barca ailesinin saygınlığı giderek artmaktadır.
Vatandaşın Vergisini Koruma Derneği

| --- | --- |
VAVEK

Tam isim: Vatandaşın Vergisini Koruma Derneği
Kısa isim: VAVEK
Kuruluş: 1997
Merkez: Kavaklıdere/Ankara
Falliyet Alanları: 
Başkan: Kazım Yılmaz
Yönetim Kurulu:  Ferhat Emil (Başkan vekili)  Dr.Mehmet Ali Aktaş (Genel Sekreter)  Oğuz Özokutgen (Sayman)  Dr.Salih Yılmaz  Maruf Buzcugil  Mücteba Binici
Denetleme Kurulu:  Rıdvan Selçuk  Ertuğrul Kılıç  Mustafa Saygı
İlkesi:  "Bireylerin, ödedikleri vergilerin toplumun    çıkar ve yararlarına uygun olarak harcanıp   harcanmadığını takip etmeleri ve denetlemeleri"
Web Adresi: "VAVEK". 20 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2011. 
Vatandaşın Vergisini Koruma Derneği (VAVEK), 1997 yılında merkezi Ankara'da kurulmuş bir dernektir.
Dernek Hakkında

Vergi Konseyi Genel Kurulunda da temsil edilen VAVEK, "Bireylerin, ödedikleri vergilerin toplumun çıkar ve yararlarına uygun olarak harcanıp harcanmadığını takip etmeleri ve denetlemeleri" ilkesini Türkiye'de de yerleştirmeyi ve geliştirmeyi ana hedef olarak belirlemiş bulunuyor. Halktan talep edilen vergilerin, genel kabul görmüş vergileme ilkelerine uygunluğunun denetlenmesi ve her türlü yolsuzluğun takibi de VAVEK'in hedefleri arasında yer alıyor.
Dernek Hakkında > Çalışmaları

VAVEK kuruluşundan bu yana yaptığı çalışmalarla, pek çok usulsüzlük ve yolsuzluğun ortaya çıkarılmasında ve önlenmesinde etkili oldu.
Üyeleri arasında bürokratlar, akademisyenler, özel sektör yöneticileri, mali müşavirler, değişik mesleklerden uzmanlar ve gazetecilerin yer almaktadır.
Kuruluş Amacı ve Hizmet Konuları

Kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlü olan Türkiye vatandaşları, Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini yerine getirmesini bekleme hakkına sahiptir. Devletin bu görevini yerine getiriş ölçüsü, görevin uygulanış derecesi, mali kaynaklarının yeterliliğine bağlanmıştır.
İnsan haklarına saygılı ve bu hakları koruyan, toplum yaşamında adalet ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kuran ve bu düzeni sürdürmekle 
kendisini yükümlü sayan, bütün davranışlarında hukuk kurallarına uyan, işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan hukuk devletinde kısıtlı kaynakların harcanmasında da adalet ölçülerine uyulmasını beklemek vatandaşların hakkıdır. Bu gerçeklerin ışığında, kamu kaynaklarının ekonomik öncelikler dikkate alınarak rasyonel dağılımının gerçekleştirilmesi, harcama politikalarının özünü oluşturmaktadır. Önceliklerin katılımcı demokrasi anlayışı için belirlenmesi ve saydamlıkla uygulanması çağdaş devletin görevidir. Bu görevin yerine getirilmesini denetlemek ise vatandaşın hak ve görevleri arasındadır.
Kuruluş Amacı ve Hizmet Konuları > Yönetim Kurulu Başkanları

Selami Şengül
Kemal Kılıçdaroğlu
Yavuz Ege
Rıdvan Selçuk
Kazım Yılmaz
Renksiz Tsukuru Tazaki'nin Hac Yılları

| --- | --- |
色彩を持たない多崎つくると、彼の巡礼の年
Kitap kapağı
Yazar: Haruki Murakami
Çevirmen: Hüseyin Can Erkin
Ülke: Japonya
Dil: Japonca
Konular: Çocukluk ve gençlik yıllarının kaybedilen masumiyeti, geçmişle yüzleşme, büyüme sancıları ve kendi gerçeğini bulma
Tür: Roman
Yayım: 2013 (özgün) 2014 (Türkçe)
Yayımcı: Doğan Kitap
Sayfa: 320
ISBN: 9786050922905
Renksiz Tsukuru Tazaki'nin Hac Yılları (色彩を持たない多崎つくると、彼の巡礼の年, Shikisai o motanai Tazaki Tsukuru to, kare no junrei no toshi), Japon yazar Haruki Murakami’nin Japonya’da 2013 yılında yayımlanan romanıdır.
Yazarın on üçüncü romanıdır. Roman, Japonya’da henüz yayımlanmadan önce online siparişler yoluyla çok satanlar arasına girmiş ve bir ay içinde bir milyondan fazla satmıştır. İngiltere’de 12 Ağustos 2014’te  gece  12:00’de satışa çıkarılarak alışılmadık pazarlama stratejisi ile piyasaya sunulan roman; gösterişli tanıtım kampanyası  ile gündeme gelmiştir. Türkçe’ye Hüseyin Can Erkin tarafından çevildi ve 23 Ekim 2014’te piyasaya sürüldü.
Eser, otuz altı yaşına bir adamın (Tsukuru Tazaki) hayatını ve yalnızlığını anlatırken duygusal travmaların kişileri nasıl toplumdan soyutladığını; insanların birbirini nasıl etkilediklerini, kişinin kendini keşfetmesini, acıyı ve kabullenişi özetler.
Her romanının merkezine bir müzik eserini yerleştiren yazarın bu romanında Franz Liszt’in “Années de Pèlerinage” başlıklı piyano yapıtının “Le mal du pays” (Vatan Hasreti) bölümü, romanın merkezindeki en belirgin motiftir. Hasret duyusunun çok güzel betimlendiği bu müzik parçasını roman kahramanı Tsukuru Tazaki saplantılı bir biçimde dinler.
Konusu

Romanın kahramanı Tsukuru, tren istasyonları inşa eden, trenlere tutkulu bir genç mühendistir. Romantik ilişkisinde yaşadığı tıkanma onu, geçmişi ile hesaplaşmaya götürür. Tsukuru, yetişkinliğe travmatik bir şekilde adım atmıştır. Ait olduğu beş kişilik arkadaş grubundaki diğer arkadaşlarının aile soyadlarının renk isimlerinden oluşması ve birbirlerini bu renkleri kullanarak (kızıl, mavi, ak, kara) çağırmaları bile onda temel bir eksiklik ve hatta kimliksiz olma hissi yaratmıştır. Kendini renksiz ve dışlanmış hisseden Tsukuru'nın arkadaşları günün birinde gerçekten de onunla görüşmeyi keserler. Sebebini bilmeden gruptan dışlanmış ve nedenini sormaya cesaret edememiş olan Tusukuru, çok bunalımlı bir dönem geçirir. 16 yıl sonra yarasının halen kapanmadığını fark ederek  “neden” sorusunun yanıtını bulmak için eski arkadaşları ile yüz yüze görüşüp  gerçeği açığa çıkarmaya çalışır. Bu arayış sırasında kendisinin o kadar da renksiz olmadığını keşfeder.
Fermilab

| --- | --- |

Fermilab'ın uydu görüntüsü. İki dairesel yapı, Ana Enjektör Halkası (küçük halka) ve Tevatron'dur (büyük halka).
Kuruluş: 21 Kasım 1967 (57 yıl önce) (1967-11-21) (National Accelerator Laboratory olarak)
Araştırma türü: Hızlandırıcı fiziği
Bütçe: $546 milyon (2019)
Araştırma alanı: Hızlandırıcı fiziği
Direktör: Lia Merminga
Adres: P.O. Box 500
Yer: Winfield Township, DuPage County, Illinois, ABD 41°49′55″K 88°15′26″B﻿ / ﻿41.83194°K 88.25722°B﻿ / 41.83194; -88.25722
Takma ad: Fermilab
İştirakler: U.S. Department of Energy University of Chicago Universities Research Association
Nobel sahipleri: Leon Max Lederman
Website: fnal.gov
Harita
Fermi National Accelerator Laboratory konumu
Fermilab, Amerika Birleşik Devletleri'nde Chicago kenti yakınlarındaki Batavia'da yer alan bir parçacık fiziği laboratuvarıdır. 1967'de National Accelerator Laboratory (Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı) adıyla kurulmuş, 1974'te Nobel ödüllü fizikçi Enrico Fermi'nin anısına adı Fermi National Accelerator Laboratory olarak değiştirilmiştir.
Fermilab'ın ev sahipliği yaptığı Tevatron parçacık hızlandırıcı 6,28 km'lik çevresiyle Avrupa Nükleer Araştırma Merkezinde (CERN) yer alan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndan sonraki en büyük parçacık hızlandırıcıdır. Bu parçacık hızlandırıcı 1995 yılında üst kuarkın keşfini sağlamıştır. Fermilab, yüksek enerjili çarpışma fiziği dışında MiniBooNE, SciBooNE ve MINOS gibi nötrino deneylerine de ev sahipliği yapmaktadır.
FermiLab'de ortaya çıkan buluşlar

Aşağıdaki parçacıklar ilk defa doğrudan FermiLab'de gözlemlenmiştir:
Üst kuark, 1995 yılında DØ deneyi ve CDF deneyi tarafından duyurulmuştur.
Kuark-antikuark çifti olarak gözlemlenen alt kuark, Upsilon mezon olarak adlandırılmış ve 1977'de Deney 228 tarafından duyurulmuştur.
DONUT işbirliği tarafından Temmuz 2000'de tau nötrino duyurulmuştur.
2008'de Fermilab'ın DØ deneyi tarafından alt Omega baryonu (Ω−b) duyurulmuştur.
1999'da, KTeV deneyindeki fizikçiler aynı zamanda kaon bozunmalarında doğrudan CP ihlalini gözlemleyen ilk kişilerdi.
DØ deneyi ve CDF deneyinin her biri, 2012'de duyurulan Higgs Bozonunun gözlemlenmesine önemli katkılarda bulunmuştur.
FermiLab ile ortaklaşa çalışan kurumlar

Chicago Üniversitesi
Northwestern Üniversitesi
Harvard Üniversitesi
Stanford Üniversitesi
Google
IBM
Johns Hopkins Üniversitesi
NASA Jet İtki Laboratuvarı (İngilizce: NASA Jet Propulsion Laboratory)
Lockheed Martin
Yale Üniversitesi
Georgia Teknoloji Enstitüsü
Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü
Argonne Ulusal Laboratuvarı
Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı
Los Alamos Ulusal Laboratuvarı
Tarihi

Weston, Illinois, Batavia'nın yanında, 1966'da köy yönetim kurulu tarafından Fermilab'a bir yer sağlamak için oylanarak kapatılan bir topluluktu.
Laboratuvar 1969'da Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı olarak kuruldu; 1974'te Enrico Fermi'nin onuruna yeniden adlandırıldı. Laboratuvarın ilk yöneticisi Robert Rathbun Wilson'dı ve laboratuvar zamanından önce ve bütçesi altında açıldı. Sitedeki heykellerin çoğu onun eseridir. Eşsiz şekli Fermilab'ın simgesi haline gelen ve kampüsteki faaliyetin merkezi olan, sitenin yüksek katlı laboratuvar binasının isim babasıdır.
Wilson, 1978'de laboratuvar için fon eksikliğini protesto etmek için istifa ettikten sonra, işi Leon M. Lederman üstlendi. Orijinal hızlandırıcının, 1.96 TeV birleşik enerjide protonları ve antiprotonları çarpıştırabilen bir hızlandırıcı olan Tevatron ile değiştirilmesi onun rehberliğindeydi. Lederman 1989'da istifa etti ve ölümüne kadar Fahri Direktör olarak kaldı. Sitedeki bilim eğitim merkezi onun onuruna seçildi.
Hızlandırıcıları > Tevatron

2008 yılında Cenevre, İsviçre yakınlarındaki Büyük Hadron Çarpıştırıcısının (LHC) başlatılmasından önce, Tevatron dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısıydı, protonları ve antiprotonları 980 GeV enerjilere hızlandırıyordu ve proton-antiproton çarpışmalarını şu enerjilerle üretiyordu: 1,96 TeV'ye kadar, bir "tera-elektron-volt" enerjiye ulaşan ilk hızlandırıcı. 3,9 mil (6,3 km) ile çevredeki dünyanın dördüncü en büyük parçacık hızlandırıcısıydı. En önemli başarılarından biri, Tevatron'un CDF ve DØ dedektörlerini kullanan araştırma ekipleri tarafından duyurulan üst kuarkın 1995 yılında keşfedilmesiydi. 2011 yılında kapatıldı.
Hızlandırıcıları > FermiLab Hızlandırıcı Kompleksi

2013 yılından bu yana, Fermilab hızlandırıcı zincirindeki hızlandırma işleminin (ön hızlandırıcı enjektörü) ilk aşaması, hidrojen gazını iyonize eden iki iyon kaynağında gerçekleşir. Gaz, her biri kibrit kutusu boyutunda, oval şekilli bir katot ve çevreleyen bir anot olan, 1 mm ile ayrılmış ve cam seramik yalıtkanlarla yerinde tutulan molibden elektrotlarla kaplı bir kaba verilir. Bir magnetron, metal yüzeye yakın iyonları oluşturmak için bir plazma üretir. İyonlar, kaynak tarafından 35 keV'ye hızlandırılır ve düşük enerjili ışın nakli (LEBT) ile radyo frekanslı dört kutuplu (RFQ) ile eşleştirilir. 750 keV elektrostatik alan iyonlara ikinci ivmelerini veriyor. RFQ'nun çıkışında ışın, orta enerjili ışın aktarımı (MEBT) ile doğrusal hızlandırıcının (linak) girişine eşleştirilir.
İvmenin bir sonraki aşaması doğrusal parçacık hızlandırıcıdır (linac). Bu aşama iki bölümden oluşmaktadır. İlk segment, 201 MHz'de çalışan beş sürüklenme tüpü boşluğuna sahiptir. İkinci aşamada, 805 MHz'de çalışan, yan bağlantılı yedi boşluk vardır. Lineak'ın sonunda, parçacıklar 400 MeV'ye veya ışık hızının yaklaşık %70'ine kadar hızlandırılır. Bir sonraki hızlandırıcıya girmeden hemen önce, H- iyonları bir karbon folyodan geçerek H+ iyonları (protonlar) haline gelir.
Ortaya çıkan protonlar daha sonra, mıknatısları proton ışınlarını dairesel bir yol etrafında büken 468 m (1.535 ft) çevre dairesel bir hızlandırıcı olan destek halkasına girer. Protonlar, Booster'ın etrafında 33 milisaniyede yaklaşık 20.000 kez dolaşır ve Booster'dan 8 GeV hızlanana kadar her dönüşte enerji ekler. 2021'de laboratuvar, en yeni süper iletken YBCO mıknatısının alan gücünü saniyede 290 tesla oranında artırabileceğini ve yaklaşık 0,5 tesla'lık bir tepe manyetik alan gücüne ulaşabileceğini duyurdu.
Son hızlanma, aşağıdaki son resimde (ön plan) iki halkadan daha küçük olan Ana Enjektör [çevre 3.319,4 m (10.890 ft)] tarafından uygulanır. 1999'da tamamlanan bu sistem, protonları 120 GeV'ye hızlandırdıktan sonra ışın hatları boyunca kurulan deneylerden herhangi birine yönlendirebildiği için Fermilab'ın "parçacık şalt sahası" haline geldi. 2011 yılına kadar, Ana Enjektör antiproton halkasına [çevre 6.283,2 m (20.614 ft)] protonlar ve daha fazla hızlanma için Tevatron sağladı, ancak artık parçacıklar ışın hattı deneylerine ulaşmadan önceki son itişi sağlıyor.
Fermi Laboratuvarının 50 ft Çapındaki Süper İletken Elektromıknatısı
Çarpıştırıcı Dedektörü (CDF)
Parçacık Hızlandırıcı Halka
Fermilab, ABD endüstrisi ve Avrupa ve Japonya'daki laboratuvarlarla işbirliği içinde, eksi 450 Fahrenheit dereceye kadar soğutulan süper iletken hızlandırıcı bileşenlere dayalı bir test hızlandırıcı inşa ediyor.