Baasçı Suriye
Tarihçe > İç savaş

Ana madde: Suriye İç Savaşı
Suriye iç savaşı, 2011 yılında Arap dünyasında bir ayaklanma dalgası olan Arap Baharı'nın bir parçası olarak başladı. Suriye'deki halk gösterileri 26 Ocak 2011'de başladı ve ülke çapında bir ayaklanmaya dönüştü. Protestocular Devlet Başkanı Beşşar Esad'ın istifasını, hükûmetinin devrilmesini ve yaklaşık elli yıllık Baas Partisi iktidarına son verilmesini talep etti. Esad rejimi 2011 baharından bu yana ayaklanmayı bastırmak için Suriye Ordusu'nu görevlendirdi ve birçok şehir kuşatıldı, ancak huzursuzluk devam etti. Bazı tanıklara göre sivillere ateş açmayı reddeden askerler Suriye Ordusu tarafından infaz edildi. Suriye hükûmeti iltica haberlerini yalanladı ve silahlı çeteleri sorun çıkarmakla suçladı. 2011 sonbaharının başlarından itibaren siviller ve ordudan ayrılanlar, Suriye Ordusu'na karşı bir isyan hareketi başlatan savaş birimleri oluşturmaya başladı. Muhalifler Özgür Suriye Ordusu bayrağı altında birleşti ve giderek daha organize bir şekilde savaştı; ancak silahlı muhalefetin sivil bileşeni organize bir liderlikten yoksundu. Muhalefet Sünni Müslümanların hakimiyetindeyken, hükûmetin önde gelen isimleri Şii Müslümanlardan ve Nusayrilerden oluşuyordu. Sonuç olarak muhalefet Sünni Müslüman devletlerin desteğini kazanırken, rejim Şii ağırlıklı İran ve Lübnan Hizbullahı tarafından alenen desteklendi. Birleşmiş Milletler de dahil olmak üzere çeşitli kaynaklara göre, yaklaşık yarısı sivil olmak üzere 13.470-19.220 kadar insan öldürüldü. Çok daha fazla insan yaralandı ve on binlerce protestocu hapsedildi. Suriye hükûmetine göre, 3.430'u güvenlik güçleri mensubu, 2.805-3.140'ı muhalif ve 3.600 kadarı sivil olmak üzere 9.815-10.146 kişi “silahlı terörist gruplar” olarak nitelendirdikleri gruplarla girdikleri çatışmalarda öldürüldü. Şiddetten kaçmak için on binlerce Suriyeli mülteci komşu Ürdün, Irak ve Lübnan'ın yanı sıra Türkiye ve Avrupa ülkelerine kaçtı. O dönemde Suriyeli mültecilerin toplam sayısı 42.000'e ulaşırken, gayri resmî sayı 130.000'e kadar çıkmıştır.
UNICEF Şubat 2012'ye kadar geçen 11 ayda 500'den fazla çocuğun öldürüldüğünü, 400 çocuğun da tutuklandığını ve Suriye hapishanelerinde işkence gördüğünü bildirmiştir. Her iki iddia da Suriye hükûmeti tarafından reddedilmiştir. Ayrıca, 600'den fazla tutuklu ve siyasi mahkûm işkence altında hayatını kaybetmiştir. İnsan Hakları İzleme Örgütü (İHİÖ), rejimi ve Şebbiha'ları muhaliflerin elindeki bölgelere ilerlerken sivilleri canlı kalkan olarak kullanmakla suçlamıştır. Rejim karşıtı muhalifler işkence, adam kaçırma, hukuka aykırı gözaltı ve sivillerin, Şebbihaların ve askerlerin onları infazı gibi insan hakları ihlalleriyle de suçlanmaktadır. İHİÖ ayrıca İran vatandaşlarının kaçırılmasından duyduğu endişeyi de dile getirmiştir. BM Soruşturma Komisyonu da Şubat 2012 tarihli raporunda bu tür ihlalleri belgelemiş olup, rejimin raporda muhalif güçlerin ve sivillerin yerlerinden edilmesinden sorumlu olduğuna dair belgelere de yer verilmiştir.
2024 Küresel Barış Endeksi'nde sondan 8'inci, 2024 Kırılgan Devletler Endeksi'nde ise en kötü 4'üncü sırada yer alan Baasçı Suriye, gazeteciler için en tehlikeli yerlerden biriydi. Basın özgürlüğü son derece sınırlıydı ve ülke 2024 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde en kötü 2. sırada yer almaktaydı. Baasçı Suriye, Orta Doğu'da yolsuzluğun en fazla olduğu ülkeydi ve 2023 Yolsuzluk Algısı Endeksi'nde küresel olarak en düşük 2. sıradadır. Ülke aynı zamanda devlet destekli milyarlarca dolarlık yasadışı uyuşturucu kartelinin merkez üssü haline gelmiştir. İç savaş 600.000'den fazla kişinin ölümüyle sonuçlanmış olup, Esad yanlısı güçler toplam sivil kayıpların %90'ından fazlasına neden olmuştur. Savaş, tahminen 7,6 milyon ülke içinde yerinden edilmiş insan (Temmuz 2015 BMMYK rakamı) ve 5 milyondan fazla mülteci (Temmuz 2017 BMMYK kaydı) ile büyük bir mülteci krizine yol açtı. Savaş ekonomik koşulları da kötüleştirdi; nüfusun %90'ından fazlası yoksulluk içinde yaşıyor ve %80'i gıda güvensizliği ile karşı karşıya.
Arap Birliği, Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği, Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri ve diğer ülkeler protestoculara karşı şiddet kullanılmasını kınadı. Çin ve Rusya, bu tür yöntemlerin dış müdahaleye dönüşebileceğini söyleyerek hükûmeti kınamaktan ya da yaptırım uygulamaktan kaçındı. Ancak askeri müdahale çoğu ülke tarafından reddedildi. Arap Birliği, rejimin krize verdiği yanıt nedeniyle Suriye'nin üyeliğini askıya aldı ancak Aralık 2011'de krizin barışçıl yollarla çözülmesi önerisinin bir parçası olarak bir gözlemci heyeti gönderdi. Krizin çözümüne yönelik son girişimler, Kofi Annan'ın Suriye krizinin çözümü için Ortadoğu özel temsilcisi olarak atanması yoluyla yapılmıştı. Ancak bazı analistler bölgenin Sünni doğu, Kürt kuzey ve Şii/Alevi batı olarak bölünmesini önermektedir.