stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Malkoçoğlu Bali Bey

Malkoçoğlu Bali Bey, Osmanlı'da beylerbeyi.
Lehistan'ın 1498 yılının başlarında Osmanlı himayesinde bulunan Boğdan Prensliği'ne müdahalesi üzerine Osmanlı-Lehistan Savaşı başlamıştı. Öncelikle Rumeli Beylerbeyi Yakup Paşa ve hatta Vezir Mesih Paşa bu savaşa tayin edildi. Lakin Lehistan Kralının Türk-Boğdan birliklerine karşı yürüttüğü savaşta büyük bir yenilgi alıp, ancak 1,000 atlı ile hayatını kurtarabilmesi ve 20,000 araba dolusu ganimetin Osmanlı'nın eline geçmesi üzerine, buna lüzum olmadığı anlaşıldı ve harbin yönetimi Silistre sancak beyi akıncı kumandanı Malkoçoğlu Bali Bey'e verildi. Bali Bey Lehistan üzerine iki akın yaptı ve 40.000 akıncıyla Osmanlı tarihinin en büyük akıncı seferidir.
Ordunun sağ kanadını Bali Bey'in büyük oğlu Ali Bey, sol kanadı ise Mustafa Bey yönetiyordu. Türk atlıları önce Prut Nehri'ni, ardından Dinyester nehrini geçti. Mustafa Bey önce Galiçya'ya girdi. Kuzeybatı istikametinde ilerledi, Lviv şehrinin 100 km kuzeybatısındaki Jarosław şehrini zaptetti. Burası Varşova'ya 260, Baltık Denizi'ne ise 500 km uzaklıktadır.
Yaklaşık 3 ay sonra Türk ordusu tekrar Lehistan'daydı. Bu sefer Podolya ve Galiçya üzerine gidildi. Yalnız şiddetli soğuk yüzünden sefer uzun sürmedi.
Bu büyük başarı ile Bali Bey sancak beyliğinden beylerbeyliğine yükseltildi.
Mezarı Bursa-Yenişehirde Balibey Camii avlusundadır. Sağlığında başlattığı ve bitiremediği İstanbul Fatih'te bulunan Bali Paşa Camii, karısı Hüma Sultan tarafından 1504'te tamamlatıldı.
Kanuni Sultan Süleyman döneminde yaşamış olan Malkoçoğlu Yahyapaşazade Bali Bey'in atasıdır.
Dantel

Başlığın diğer anlamları için Dantel (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Dantel bir masa örtüsü
Dantel, (Fransızca "dentelle") her türlü iplikle örülen veya bir kumaşın kenarına işlenen, türlü biçimde ince ve ağ görünümünde örgü çeşididir.
Dantelin masa örtülerinden, giyim ürünlerine geniş bir kullanım alanı vardır. Dantel tekstil tarihinde de önemli bir yer teşkil etmektedir. Yörelere göre değişkenlik gösteren dantel çeşitleri sayesinde o yörenin kültürünü bir nebze olsun tarihçilerin anlamasında yardım olmuştur.
Dantel ve oya, ipliklerin ağ gibi bir doku oluşturacak biçimde iğne, mekik ya da tığla örüldüğü, genellikle motiflerle bezeli bir örgü türüdür. Dantel üretiminde bugün pek çok yapay elyafın da kullanılmasına karşılık en çok keten, pamuk ve ipek kullanılır.
Dantelin kökeni, çok eski el sanatları olan, makramayı andıran düğümlü ağ işinden nakışa kadar uzanır. Düğümlü ağ işi örnekleri Eski Mısır mezarlarında ve İsviçre'deki göl evlerinde bulunmuştur.[kaynak belirtilmeli] Kumaşın ipliklerle bezenmesi anlamına gelen nakış ise, yüzyıllarca önce Çin, Hindistan, İran ve Yakındoğu'da yapılırdı.
Dantel yapmanın başlıca iki yolu vardır: Bobinlere ya da makaralara sarılmış ipliklerle yapılana mekik danteli ya da kopanaki denir. İğneyle yapılana ise iğne danteli ya da oya denir. Bu iki yöntem birleştirilerek de dantel yapılabilir. Günümüzde makinelerde üretilen danteller elde örülmüş izlenimi vermektedir.
Tarihçe > Türkiye’de Dantel

Dantel ve oya Türk el sanatlarının kadınlarca yürütülen önemli bir koludur. Kökenleri, uygulamaları ve ürünleri farklı olan dantel ve oya ayrı ayrı gelişmiş el sanatlarındandır. Bazı araştırmacılar[kim?] Türkiye'ye 16. yüzyıldan sonra Venedik'ten ve öteki Avrupa ülkelerinden ilk dantel örneklerinin geldiğini ileri sürerken; bazıları da doğu ülkelerinde ve özellikle Anadolu'da çok gelişen oya türünden el sanatı ürünlerinin Venediklilerce Avrupa'ya götürüldüğünü ve buradan “dantel” adıyla, biraz daha değişmiş olarak Türkiye'ye geldiğini belirtir.
Türkiye'de dantel çeyiz içinde yer alır; yatak, divan ve masa örtülerinde, yastık kenarlarında, çevre ve mendillerde süs öğesi olarak kullanılır. Bütünüyle dantel olan perde ve örtüler de vardır.
Oya dantelden farklı olarak çiçek, meyve, yaprak gibi bitkisel motifler ile simgesel şekillerin ibrişim ya da başka bir iplikle örülmesiyle elde edilir. Kimi oyalarda renk renk küçük boncukların kullanıldığı da görülmektedir. Dantelin motifleri çoğunlukla örülürken oluşturulur. Oysa oyalar bütünüyle, simgelediği varlığın biçimine uygun olarak örülür; top top, salkım salkım, yaprak yaprak sıralanmış motiflerden oluşur.
Oyalar, Anadolu genç kızlarının ve kadınlarının günlük yaşamlarında karşılaştıkları her varlığı ve kendilerini etkileyen her olayı renkli iplikle ya da boncukla biçimlendirip oluşturdukları bir kenar süsüdür.
Oyalar ya iğne, tığ, firkete ve mekik gibi yapıldıkları aracın ya da ilk çıktıkları kentin adıyla anılır. Ayrıca simgeledikleri ya da benzetildikleri varlığın adıyla anılan oyalar da vardır. İğne, tığ, firkete, mekik oyaları; Bursa, Selanik oyaları; yaprak, gül, sümbül, biber oyaları; oğlan perçemi; komşu çatlatan; çarkıfelek gibi adlar buna örnektir. Boncukla yapılan oyalar da boncuk oyası diye adlandırılır.
Kuşaktan kuşağa aktarılarak geliştirilen Türk oyaları, yalnız kadınlar tarafından değil, bir dönemde erkekler tarafından da kullanılmıştır. Delikanlılar, külhanbeyler külahlarının etrafına sevgililerinin armağan ettiği oyalı yemeniler sararlardı. Batı Anadolu ve bazı İç Anadolu illerinin zeybek ve efeleri de son derece süslü oyalarla çevrelenmiş baş yemenileri kullanmışlardır. Bu oyalı yemeniler uzun efe külahlarına kat kat sarılırdı ve efeye ayrı bir gösteriş katardı.
Oya günümüzün Anadolu genç kız ve kadınlarının da severek yaptıkları el sanatlarının başında gelmektedir. Her genç kız ya kendisi örerek ya da bu işlerle geçimini sağlayan oyacı kadınlara ördürerek başörtülerinin etrafına geçirilmiş ya da herhangi bir iş için kullanılmaya hazır oyaları çeyizinde bulundurur.
Kadınların toplumsal durumları ile uygun oyalarla süslenmiş başörtüleri takmaları eskiden yaygın bir gelenekti. Evli, nişanlı, nişanlısı askerde, hamile, dul ve yaslı kız ya da kadınların iç dünyalarını yansıtan oyalar vardı.
Günümüzde yeni adlarla da anılarak yapılmakta olan oyalar başörtüsü dışında bazı eşyaların kenarına dikildiği gibi, yaka iğnesi, kemer ve çanta süsü olarak da kullanılmaktadır.
Makine Yapımı Danteller

18. yüzyılın sonlarında ve 19. yüzyıl başlarındaki Sanayi Devrimi dantel üretiminde büyük değişikliklere yol açtı. Dantel üretiminde kullanılan ilk makineler örgü makinesi temeli üstüne kurulmuştu. 1780'e gelindiğinde bu makinelerin bazıları Fransa ve İngiltere'de kullanılıyordu. 1809'da İngiliz John Heathcoat elde yapılan mekik dantelinin ağını dokuyabilen bir makine yaptı. El dokumacıları bu makine örgüsü ağı daha çok, sonradan bezenecek bir yüzey olarak kullandılar. Üzerine desenler işlediler, kaliteli müslin kumaşlarla aplikeler yaptılar, arasından kurdeleler geçirdiler ya da iğne oyası motifler iliştirdiler. 1813'te geliştirilen Levers makinesiyle el işi dantellere benzeyen zarif dantel motiflerinin üretilmesi sağlandı. Modern Levers dantel makinesi ise yaklaşık 15 ton ağırlığındadır ve 2,5 metre ya da daha fazla genişlikte dantel dokuyabilir; bir defada 600 tane dar ara danteli çıkarabilir. Ara dantelleri, ağartılıp boyandıktan ve kayganlık verildikten sonra şeritleri birleştiren tek bir ipliğin çekilmesiyle birbirlerinden ayrılır. Dantele benzer bir başka dokuma türü de Schiffli nakış makinesiyle yapılır. Bu makinede tül ya da organze gibi ince ve saydam kumaşlar üzerine desenler işlenir. Modern makine dantelleri pamuk, ipek, yün, yapay ipekli kumaş, naylon ya da bu gereçlerin karışımıyla yapılabilir.
Dantel Örüsü ile yapılmış Masa Örtüsü Örneği
Nasuhpaşazade Hüseyin Paşa

Nasuhpaşazade Hüseyin Paşa (d. ?, - ö. 1643), Osmanlı devlet adamı.
Babası I. Ahmed döneminde sadrazamlık yapan Nasuh Paşa'dır. Saraya alınan Hüseyin Paşa sırasıyla kapıcıbaşılık, kapıcılar kethüdalığı ve mirahorluk görevlerine getirildi. 1634 yılında Yeniçeri Ağası Köse Mehmet Ağa'nın Halep'te çıkardığı isyan sonrasından onu yakalayarak İstanbul'a getirdiğinde kapıcılar kethüdalığı görevindeydi.
1635 yılında vezirlik verilerek Budin beylerbeyi oldu. Bu görevdeyken Rakoçi ile István Bethlen arasındaki Erdel Prensliği mücadelesinde István'ı desteklemiş, ancak Rakoçi'yi yenmesine rağmen Erdel'de yeni cephe açılmasına sebep olduğu gerekçesiyle 1637 yılında görevinden alınmıştır.
1638 yılında çıkılan "Bağdat Seferi"ne Rumeli beylerbeyi olarak katıldı. Sefer esnasında Özi beylerbeyliği görevine atandı. 1639 yılında seferden dönülürken Erzurum Eyaletine beylerbeyi oldu.
Sadrazam Kemankeş Kara Mustafa Paşa' nın sınır boylarındaki beylerbeylerine verilen tuğra çekme yetkisini kaldırması üzerine sadrazama itaat etmemeye başladı. Halep beylerbeyliği görevine atanan  Hüseyin Paşa emri dinlemeyerek Erzurum'da kaldı. Padişah I. İbrahim bunun üzerine kendisine Sivas Eyaleti beylerbeyliği görevi verdi. Bu sırada üstüne gönderilen Sivas beylerbeyinin kuvvetlerini yenilgiye uğrattı. İstanbul'a hareket ederek Üsküdar'a kadar ulaştı. Ancak karşısındaki gücü görerek kaçmaya çalışırken yakalanan Hüseyin Paşa 1643 yılında idam edildi.
Güngörmez, Karacabey

| Güngörmez |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Bursa
Koordinatlar: 40°18′50″N 28°21′07″E﻿ / ﻿40.314°K 28.352°D﻿ / 40.314; 28.352
Ülke:  Türkiye
İl: Bursa
İlçe: Karacabey
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 470 m
Nüfus (2000): 101
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0224
İl plaka kodu: 16
Posta kodu: 16700
Resmî site 
Güngörmez, Bursa ilinin Karacabey ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

1880'li yıllarda Kırımdan gelmişlerdir. Sık ağaçlı ormanlık bir köy olduğundan güneş görmez anlamında Güngörmez adı verilmiştir.
Coğrafya

Bursa il merkezine 77 km, Karacabey ilçesine Kulakpınar köyü, Yarış köyü  güzergahı üzerinden  mesafesi 16 km dir Köyün deniz seviyesinden yüksekliği 470 metredir. Karacabeyin en yüksek köy konumundadır
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 
2000: 101    
1997: 107
| g t Karacabey'in mahalleleri |
| --- | --- |
Merkez Mahalleler:  Abdullahpaşa  Canbalı  Drama  Emirsultan  Esentepe  Garipçe  Gazi  Hamidiye  Hüdavendigar  Karacaahmet  Mamuriyet  Mecidiye  Nasrettin  Runguşpaşa  Saadet  Selimiye  Sırabademler  Tabaklar  Tavşanlı  Yenice  Yenimahalle 
Kırsal Mahalleler:  Akçakoyun  Akçasusurluk  Akhisar  Arız  Bakırköy  Ballıkaya  Bayramdere  Beylik  Boğazköy  Canbaz  Çamlıca  Çarıkköy  Çavuşköy  Çeşnigir  Dağesemen  Dağkadı  Danişment  Doğla  Ekinli  Ekmekçi  Eskikaraağaç  Eskisarıbey  Fevzipaşa  Gölecik  Gölkıyı  Gönü  Güngörmez  Harmanlı  Hayırlar  Hotanlı  Hürriyet  İkizce  İnkaya  İsmetpaşa  Karakoca  Karasu  Kedikaya  Keşlik  Kıranlar  Kulakpınar  Kurşunlu  Küçükkaraağaç  Muratlı  Okçular  Orhaniye  Ortasarıbey  Ovaesemen  Ova Hamidiye  Örencik  Sazlıca  Seyran  Subaşı  Sultaniye  Şahin  Şahmelek  Taşlık  Taşpınar  Tophisar  Uluabat  Yarış  Yenikaraağaç  Yenisarıbey  Yeşildere  Yolağzı 
1 2  "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024. Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
Hasan Corso

Hasan Corso (doğum adı: Pietro Paolo Tavera) Cezayir belediye başkanı ve Salih Reis'in halifesiydi.
Corso, Korsika adasında doğdu. Beş yaşındayken İstanbul'a gönderildi ve Yeniçerilerle tanıştırıldı. Burada İslam dininde, Türkçe eğitim gördü ve askerlik eğitimi aldı. Nihayetinde Osmanlılar ona Hasan Corso adını verdiler ve Cezayir'e gönderdiler. Görevinde hızla yükseldi ve Ağa unvanını aldı. Hasan Corso'nun başlıca teğmenlerinden biri, Korsika'nın komşu adası Sardinya'dan gelen, İslam dinini seçen, Ali Sardo idi. Ali Sardo'nun ismindeki Sardo kelimesi Sardinyalı anlamındadır.
1549'da Cezayir belediye başkanı ve Salih Reis'in halifesi oldu. Ağustos 1556'da 38 yaşında İstanbul'dan gönderilen bir paşanın emriyle öldürüldü.
Fahrioğlu, Hayrabolu

| Fahrioğlu |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Tekirdağ
Koordinatlar: 41°07′59″N 27°15′54″E﻿ / ﻿41.133°K 27.265°D﻿ / 41.133; 27.265
Ülke:  Türkiye
İl: Tekirdağ
İlçe: Hayrabolu
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 134
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0282
İl plaka kodu: 59
Posta kodu: 59400
Fahrioğlu, Tekirdağ ilinin Hayrabolu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

Eski bir köy olduğu bilinmektedir. Halep Türkmenlerinin Avşar topluluklarından biri Bahrioğludur. Bahrinin söyleniş yakınlığı, benzerliği ve kolaylığı dolayısıyla halk arasında Fahrioğluna dönmesi muhtemeldir. Tekirdağ ilinde Avşarlardan başka topluluk bulunması ayrıca yakınlarında Halep Dulkadir yürüklerinden Candır, Bozacı, Çene köylerinin yer alması bu olasılığı güçlendirir.
1890 yılında kaç hane ve nüfus olduğu hakkında bir bilgi yoktur. Sadece bir çeşmesi, üzüm bağları biraz da ağaçlığı olan bir İslam mahallesidir.
Spor

En çok ilgilenilen spor futboldur. Mahallenin belirli harman yerlerinde gençler futbolla ilgilenir. Hatta bir zamanlar köy takımı amatör futbol şampiyonalarına bile katılmıştır.
Mahallede okuma yazma oranı yüzde yüzdür. Yeni yetişen nesil genellikle üniversite mezunudur.
Coğrafya

Tekirdağ il merkezine 40 km, Hayrabolu ilçesine 20 km uzaklıktadır. Tekirdağ Hayrabolu yolu üzerindeki Yörükler mahallesinden 2 km içeride yer alır. Yörükler, Kandamış, Kemaller, Karahalil, Karabezirgan köylerine ve Karacakılavuz beldesine hududu vardır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 
2000: 134    
1997: 117
James Redhouse

Sir James William Redhouse (d. 30 Aralık 1811, ö. 4 Ocak 1892), İngiliz dil bilgini, mütercim ve sözlük yazarı.
Londra'da doğmuştur. Çocuk yaşta anne ve babasını kaybeden Redhouse, 1819'da Christ's Hospital adlı yardım ve eğitim kurumuna yerleştirilmiştir. Burada denizcilik, haritacılık, teknik resim, trigonometri gibi konularda öğrenim görmüştür.
1826'da disiplinsizlik nedeniyle okuldan çıkarılınca, Akdeniz'e açılan bir gemi ile İstanbul'a gelmiştir. İstanbul'da Mühendishâne-i Bahrî-i Hümâyun'da (Deniz Mühendishanesi) teknik ressam olarak çalışmıştır. İstanbul'da kaldığı 8 yıllık sürede Türkçe, Arapça, Farsça ve Fransızca öğrenmiştir.
Türk dilini en iyi bilen yabancı. 1826'da İstanbul'da Bahriye'de İngilizce muallimi idi. 1838'de sadrazam mütercimi oldu. 1840'tan sonra Hariciye Nezareti tercümanı olarak bütün dış temasların çevirisini yürüttü. 1853'te İngiltere'ye döndü, Dışişlerinde Doğu dilleri tercümanlığı yaptı. Royal Asiatic Society derneği üyeliğine seçildi, Sir unvanı aldı. Sözlükleri basıldı. 1892'de öldü.
Ünlü Redhouse sözlüğü

Osmanlıcadan İngilizceye yapılan ilk ve kapsamlı sözlük 1856'da yayımlandı. Redhouse'un elyazması 12 cilttir ve British Museum'dadır. Arap harflerine göre alfabetik yaptığı bu sözlükte kelimelerin Arapça, Farsça, Türkçe oluşları gösterilmekte, latin harfleriyle okunuşları verilmekte, türü belirtilmekte, numaralarla anlam farkları ve deyimler İngilizce verilmektedir.
Güncel hali Sev Yayıncılık tarafından çeşitli ebatlarda ve kısaltılmış versiyonlarda basılmaktadır. 1950 ve 1972 Redhouse baskıları temel alınarak hazırlanan sözlüklere yeni sözcük ve deyimler eklenmiştir.
Eserleri

Grammaire raisonné de la langue Ottomane (1846)
Vade mecum of the Ottoman colloquial language (1855)
Turkish vade mecum (1877)
A simplified grammer of the Ottoman-Turkish (1884)
Müntehabatı lügatı Osmaniye (1838)
A dictionary of Arabic and Persian words used in Turkish (1853)
A Turkish and English lexicon shewing the English significations of the Turkish terms (1890)
Kitabı maanii lehçe li James Redhouse el İngilizi (1890)
The Mesnevi (1881)
A Vindication of the Ottoman Sultans title of caliph (1877)
On the history, system and varieties of Turkish poetry (1879)
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 97014034  BNE: XX1099791  BNF: cb16001284n (data)  GND: 12367915X  ISNI: 0000 0001 2119 8325  LCCN: n84017854  NLA: 35910615  NLG: 246633  NLI: 987007276938805171  NTA: 072010916  RERO: 02-A003732251  SNAC: w67x6rtf  SUDOC: 078639522  TDVİA: redhouse-sir-james-william  Trove: 1142042  VIAF: 8301268   WorldCat (LCCN): n84-017854
Maklube

| Maklube |
| --- | --- |

Ülke(ler): Ürdün, Lübnan, Filistin, Suriye, Irak
Bölgesi: Levant, Mezopotamya
Servis türü: Sıcak
Ana malzemeler: Et, pirinç ve sebzeler (domates, karnabahar, patates, patlıcan)
Maklube (Arapça: مقلوبة "dönüştürülmüş"), Maklube geleneksel bir Levanten yemeği olup Filistin, Ürdün, Suriye, Lübnan ve Irak'ta popüler olan bir pilav çeşididir. Et, pirinç ve kızarmış sebzelerden oluşan bu yemek, servis edilirken baş aşağı çevrilen bir tencereye yerleştirilir.
Bu yemekten en erken bahseden 13. yüzyılda Abbasi Halifeliği döneminde Muhammed Bağdadi tarafından yazılan Kitāb al-Ṭabīkh (Yemekler Kitabı) adlı yemek kitabıdır. İsrail-Filistin çatışması bağlamında, Filistinliler bu yemeği İsrail yemeği olarak etiketleme girişimlerini kültürel sahiplenme olarak nitelendirmişlerdir.
İçindekiler

Maklube, tavuk ya da kuzu eti eşliğinde kızarmış domates, patates, karnabahar ve patlıcan gibi çeşitli sebzeler içerebilir. En yaygın olanları karnabahar ve patlıcandır. Tüm malzemeler tencereye dikkatlice katmanlar halinde yerleştirilir, böylece servis için tencere ters çevrildiğinde yemek katmanlı bir pasta gibi görünür.
Maklube tipik olarak çam fıstığı ve kıyılmış taze maydanoz ile süslenir. Bazen salata ve taze yoğurt ile servis edilir ve genellikle ziyafetler ve büyük toplantılar için hazırlanır.
Politik

Bu yemek İsrail-Filistin çatışması'nda tartışma konusu olmuş, Filistinliler bu yemeği İsrail yemeği olarak etiketleme girişimlerini kültürel sahiplenme olarak nitelendirmişlerdir. Yemek, Filistinli aktivistler tarafından İsrail işgali altındaki Doğu Kudüs'te bulunan Mescid-i Aksa'daki protestolara katılmaları için insanları harekete geçirmek amacıyla kullanılmıştır. 2017 yılında İsrail polisi, Aksa'da maklube yeme toplantısı düzenleyen Filistinli bir kadını tutuklamıştır.
Maklube, Fethullahçılar tarafından oldukça sık şekilde yenilen bir yemek olduğu için “Fethullahçı bir lezzet” olarak görülüyor.
Maklube
Sultan Şah

| Sultan Şah |
| --- | --- |
Harezmî Sultanı
Önce gelen: İlarslan
Sonra gelen: Alâeddin Tekiş
Doğum: Harezmşahlar Devleti
Ölüm: 29 Eylül 1193
Babası: İlarslan
Annesi: Terken Hatun
Dini: Sünni İslam
Celaleddin Sultan Şah (ö. 1193), 1172'den ölümüne kadar Harezmşahlar Devleti'ni ele geçirmek için uğraşan Harezm prensidir. İl Arslan'ın oğluydu.
1172'de İl Arslan öldü ve oğulları taht kavgasına başladı. Sultan Şah en küçük oğuldu ancak resmi varisti ve annesi Terken Hatun onu tahta oturttu. Büyük oğul Alaeddin Tekiş, Karahıtaylar'a kaçarak kardeşi yerine kendisinin tahta çıkması için yardım istedi. Bunun karşılığında her yıl haraç vermeyi vadetti. Kendisine büyük bir ordu verildi ve kısa süre sonra Harezm'e doğru yola çıktı.
Sultan Şah ve annesi, Tekiş'in yaklaştığını duyunca kaçmaya karar verdiler. Tekiş, Aralık 1172'de direnişle karşılaşmadan Harezm'e yerleşti. Sultan Şah ve Terken Hatun, Selçuklu'nun çöküşünün ardından Nişabur'a yerleşen eski Selçuklu emiri Müeyyed Ay-aba'nın desteğini aldılar. Müeyyed Ay-aba, 1174'te Harezm'e yürüdü ancak Tekiş tarafından yenildi, yakalandı ve idam edildi. Sultan Şah, Ay-aba'nın ölümünün ardından Gurlulara sığındı, ancak Terken Hatun, Tekiş'in güçleri tarafından yakalanıp öldürüldü.
1170'lerin sonlarında Karahıtaylar, halen Gurlu topraklarında sığınmacı olarak yaşayan Sultan Şah'ı çağırdı. Zira Tekiş baş kaldırmış, haraç ödemeyi reddetmiş ve Karahıtay görevlilerini öldürmüştü. Sultan Şah'a bir Karahıtay ordusu verildi. Ancak Tekiş, Amu Darya setlerini açtı ve düşmanın yolunu sular altında bırakarak bu saldırıyı durdurmayı başardı.
Karahıtay ordusunun büyük bir kısmı geri dönmeye karar verdi. Sultan Şah'ın yanında ise bir birlik kaldı. Bu kuvvetle Horasan'a doğru yola çıktı. Burada birkaç yerel hükümdarı devirmeyi başardı ve bunun sonucunda 1181'de Serahs, Tus ve Merv'i ele geçirdi. Ayrıca Badgis çevresindeki Gurlu bölgelerine de saldırdı.
Sonraki birkaç yıl boyunca Sultan Şah, Tekiş için bir tehdit olmaya devam etti ancak önemli bir kazanım elde edemedi. Ayrıca Gurlularla ara sıra sorunlar yaşadı. 1189/1190 yılında Gurlular topraklarını istila ettiler.
1192'de Sultan Şah, Tekiş'in Batı İran'da Hemedan Selçukluları ile girdiği mücadeleden yararlanarak Harezm'e sefer düzenlemeye karar verdi. Ancak sefer sırasında öldü (1193) ve Tekiş Harezm topraklarını yeniden birleştirdi.
Mikrodalga fırın

Bir mikrodalga fırın
Mikrodalga fırın (MD), yiyeceği ısıtmak için mikrodalgaları, yani radyo dalgalarını kullanan bir fırın çeşididir.
Tarihçe

Mikrodalgalarla pişirme fikri ilk kez Percy Spencer tarafından, radar olarak kullanılması planlanan "magnetron"un keşfedilmesiyle 1945'li yıllarda başlamıştır. Percy Spencer, radar dalgaları ile deney yaparken cebindeki Mr. Goodbar marka şekerlemenin erimesi ile mikrodalga enerjisinin yiyecekleri ısıtabildiğini keşfetti. 1947'de bu buluşunun patentini almış ve ilk mikrodalga fırını 1,8 metre boyunda ve 340 kg ağırlığında olarak tasarlamıştır. Mikrodalga fırın, 1947'de mutfak eşyaları üreticisi olan Raytheon şirketince "Radarange" adıyla kamuoyuna duyurulmuş olsa da, gerek fiyatının çok yüksek oluşu gerekse büyükçe bir buzdolabı boyutlarında olması nedeniyle ticari olarak pek ilgi görmedi.
Evlerde kullanılan ilk mikrodalga fırınlar, 25 Ekim 1955'te Tappan şirketi tarafından satışa çıkarılmış olup günümüzde ABD'de yaklaşık olarak 80 milyon mikrodalga fırının olduğu tahmin edilmektedir.[kaynak belirtilmeli]
Çalışma prensibi

Mikrodalgalar, elektromanyetik spektrumun radyo dalgaları ile kızıl ötesi ışınlar arasındaki bölümde kalırlar. Frekansları 1 GHz ila 1000 GHz arasında, dalga boyları 0,1–100 cm olan elektromanyetik dalgalardır.
Dalgaların frekansları ile dalga boyu arasında; yüksek frekanslı dalgaların kısa dalga boyu, alçak frekanslı dalgaların ise uzun dalga boyu yayması ilişkisi ya da tam tersi durum vardır. Normal fırınların kapağında bulunan küçük delikler, ışık dalgalarının geçmesine izin verirler ve bu nedenle fırının içi görülür. Çünkü ışığın dalga frekansı oldukça yüksek, dalga boyu da çok küçüktür (Ångströmlar mertebesinde), mikrodalga fırınların yemeği ısıtmak için kullandığı elektromanyetik dalgaların ise frekansı düşük ve dalga boyları daha uzundur (12,25 cm). Bu yüksek dalga boyuna sahip dalgalar kapaktaki deliklerden geçemez ve tekrar içeri yansırlar.
Mikrodalga fırınlarda 2,45 GHz'lik bir frekans kullanılır. Bu frekansın kullanılmasının önemli bir sebebi vardır. 2,45 Ghz, su moleküllerinin rezonans frekansıdır. Bunun sonucu olarak 2,45 Ghz'lik mikrodalga ışıma en çok su tarafından emilecektir. Çoğu yiyecek de su içerdiğinden ısınacak, mikrodalga fırına uygun tabaklar ise su içermediğinden ısınmayacaktır.
Bu rezonans sayesinde de su molekülleri ısınacak, maddenin kendisi de pişecektir. Az su içeren yemeklerin mikrodalga fırınlarda ısıtılması uygun değildir.
Mikrodalga, bu özel fırınların içindeki "magnetron" adı verilen vakum tüpünden üretilir. Magnetron, Doğru akımlı elektrik enerjisini "mikrodalgalar"a dönüştürür, mikrodalga fırın bu şekilde çalışır.
Özellikler

Bu frekanstaki dalgalar, başlıca su olmak üzere bazı maddeler tarafından emilirler, dalgalar, bu maddelerin moleküllerini atomik devinime uğratarak mikrodalga enerjiyi ısıya dönüştürürler. Bu nedenle içinde daha çok su molekülü taşıyan besinler daha hızlı pişer.
Bu mikrodalgaların özellikleri şöyle sıralanabilir:
Su, şeker ve yağlar tarafından emilir,
Emildiği ilk anda atomik ısıya dönüşür,
Çoğu plastik, cam ve porselen tarafından emilmez,
Metaller tarafından bir kısmı geri yansır bir kısmı ise emilir. Metal malzemeler tarafından emilen mikrodalgalar elektrik enerjisine dönüşür ve folyo gibi ince yapıdaki metallerde yoğunlaşarak ark oluşumuna sebep olur. Mikrodalga fırınlarına metal malzemeler koyulmamasının nedeni de bundan kaynaklanmaktadır.
Mikrodalga ile pişirme, geleneksel pişirme yöntemlerinden hem daha hızlıdır hem de pişirme sürecinde yalnızca besin pişer, fırın ve ortam ısınmaz.
Mikrodalgalar, iyonize edici dalgalar değildir. Besin içinde ısıya dönüşür. Fırın kapandığında, fırında kaplarda ya da besin içinde bir radyasyon kalması vb. bir durum söz konusu değildir. Kalacak olan tek şey ısıdır.