stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Demokratik gerileme
Formlar

Daha fazla bilgi: Hibrit rejim
Demokratik gerileme birkaç yaygın şekilde ortaya çıkabilir. Gerileme genellikle "devrimci" taktiklerden ziyade "aşamalı" taktikler kullanan demokratik olarak seçilmiş liderler tarafından yönetilir. Steven Levitsky ve Daniel Ziblatt'ın vurguladığı gibi, bu gerileme süreci "yavaş yavaş, zar zor görülebilen adımlarla" ortaya çıktığı için, bir hükûmetin artık demokratik olmadığı tek bir anı belirlemek zordur. Ozan Varol, otoriter bir liderin (ya da potansiyel otoriter bir liderin) "anti-demokratik amaçlar için görünüşte meşru yasal mekanizmaları kullanması... anti-demokratik uygulamaları hukuk maskesi altında gizlemesi" pratiğini tanımlamak için gizli otoriterlik ifadesini kullanmaktadır. Juan Linz (1996) ile birlikte Levitsky ve Ziblatt, otoriter davranışın dört temel göstergesi olduğuna inandıkları "turnusol testi "ni geliştirmiş ve üzerinde anlaşmışlardır. Bu dört faktör şunlardır: demokratik oyun kurallarının reddi (ya da bunlara zayıf bağlılık), siyasi muhaliflerin meşruiyetinin inkarı, şiddetin hoş görülmesi ya da teşvik edilmesi ve medya da dahil olmak üzere muhaliflerin sivil özgürlüklerini kısıtlamaya hazır olma. Varol, hakaret yasalarının, seçim yasalarının ya da "terörizm" yasalarının siyasi muhalifleri hedef almak ya da itibarsızlaştırmak için araç olarak kullanılmasını ve demokratik söylemlerin anti-demokratik uygulamaların dikkatini dağıtmak için kullanılmasını gizli otoriterliğin tezahürleri olarak tanımlamaktadır. Samuel P. Huntington, liderlerin davranışlarından elde edilen bu temel işaretlere ek olarak, kültürü de demokratik gerilemeye ana katkıda bulunan bir unsur olarak tanımlamakta ve bazı kültürlerin demokrasiye özellikle düşman olduğunu, ancak demokratikleşmeyi mutlaka engellemediklerini ileri sürmektedir. Fabio Wolkenstein ayrıca, demokrasiyi zayıflatmak için alınan bazı önlemlerin, gücü bir sonraki seçimde kolayca tersine çevrilemeyecek uzun süreli yollarla değiştirebileceği veya yoğunlaştırabileceği konusunda da uyarıda bulunmaktadır.
Formlar > Vaat darbesi

Vaat darbesinde, görevdeki seçilmiş bir hükûmet, demokrasiyi savunduğunu iddia eden ve demokrasiyi yeniden tesis etmek için seçimlere gidileceği sözünü veren darbe liderleri tarafından bir darbe ile devrilir. Bu durumlarda darbeciler, gelecekte demokrasiyi sağlamak için müdahalelerinin geçici ve gerekli olduğunu vurgularlar. Bu, Soğuk Savaş sırasında meydana gelen daha açık uçlu darbelerden farklıdır. Siyaset bilimci Nancy Bermeo, "Başarılı darbeler arasında vaat kategorisine girenlerin oranı 1990 öncesinde yüzde 35 iken sonrasında yüzde 85'e çıkarak önemli ölçüde artmıştır" diyor. 1990 ve 2012 yılları arasında demokratik ülkelerde gerçekleşen 12 vaat darbesini inceleyen Bermeo, "Çok az vaat darbesinin hemen ardından rekabetçi seçimlerin geldiğini ve daha azının da gelişmiş demokrasilerin yolunu açtığını" tespit etmiştir.
Formlar > Yürütmenin yüceltilmesi

Bu süreç, seçilmiş yöneticiler tarafından yapılan bir dizi kurumsal değişikliği içermekte ve siyasi muhalefetin hükûmete meydan okuma ve hesap sorma kabiliyetini zayıflatmaktadır. Yürütmenin yüceltilmesinin en önemli özelliği, kurumsal değişikliklerin yasal kanallar aracılığıyla yapılması ve böylece seçilmiş yetkilinin demokratik bir yetkiye sahipmiş gibi görünmesidir. Yürütmenin güçlenmesinin bazı örnekleri medya özgürlüğünün azalması ve hukukun üstünlüğünün (yani hükûmet üzerindeki yargı ve bürokratik kısıtlamaların) zayıflamasıdır, örneğin yargı özerkliğinin tehdit edilmesi gibi.
Zaman içinde aktif darbelerde (güç peşinde koşan bir bireyin ya da küçük bir grubun mevcut bir hükûmeti zorla, şiddet kullanarak ortadan kaldırarak iktidarı ele geçirmesi) ve kendi kendine darbelerde ("özgürce seçilmiş bir yürütme başkanının iktidarı tek bir hamlede toplamak için anayasayı tamamen askıya alması") azalma ve yürütmenin güçlenmesinde artış olmuştur. Siyaset bilimci Nancy Bermeo, yürütmenin güçlenmesinin zaman içinde, yeni kurucu meclisler, referandumlar veya "mevcut mahkemeler veya yasama organları... yürütme destekçilerinin bu tür organlarda çoğunluk kontrolü elde ettiği durumlarda" gibi yasal yollarla meşrulaştırılan kurumsal değişiklikler yoluyla gerçekleştiğini belirtiyor. Bermeo, bu yöntemlerin yürütmenin yüceltilmesinin "demokratik bir yetkiden kaynaklanıyormuş gibi gösterilebileceği" anlamına geldiğini belirtiyor. Yürütmenin yüceltilmesi, kurumsal ya da yatay hesap verebilirlik ve yürütme ya da söylemsel hesap verebilirlik gibi demokrasi eksenlerinde sıkıntıların varlığıyla karakterize edilir.
Formlar > Kademeli seçim yıkımı

Demokratik gerilemenin bu biçimi, örneğin medyaya erişimin engellenmesi, muhalif adayların diskalifiye edilmesi ve seçmenlerin baskı altına alınması yoluyla özgür ve adil seçimlerin alt üst edilmesini içerir. Bu tür gerileme genellikle seçim gününden önce gerçekleşir ve artık daha yavaş ve aşamalı bir şekilde yapılma eğilimindedir, öyle ki değişikliklere karşı koymak acil değilmiş gibi görünebilir, bu da medya gibi gözlemcilerin çoğunlukla küçük ama önemli olan tüm suiistimallerin kümülatif tehdidini bulmasını ve yayınlamasını zorlaştırır. Güç birikiminin bu daha yavaş doğrusal ilerlemeyle başlaması daha muhtemel olsa da seçmen gücü kurumlara verilen tüm zararı onaramayacak kadar bölünmüş veya zayıflamış göründüğünde hızlanabilir.
Sebepleri ve özellikleri

V-Parti Veri Seti, çok yüksek popülizm, yüksek çoğulculuk karşıtlığı, demokratik sürece bağlılık eksikliği, siyasi şiddetin kabulü, kültürel olarak aşırı sağ veya aşırı sol ekonomik özelliklere sahip muzaffer partiler için otokratikleşmenin daha büyük bir istatistiksel anlamlılık gösterdiğini ortaya koymaktadır.
Sebepleri ve özellikleri > Ekonomik eşitsizlik ve sosyal hoşnutsuzluk

Daron Acemoğlu ve James A. Robinson gibi birçok siyasi ekonomi uzmanı, gelir eşitsizliğinin demokratik çöküş üzerindeki etkisini araştırmıştır. Demokratik çöküş üzerine yapılan çalışmalar, sonunda daha otoriter bir modele doğru ilerleyen ülkelerde ekonomik eşitsizliğin önemli ölçüde daha yüksek olduğunu göstermektedir. Macaristan, özellikle 2007-2008 finansal krizinden sonra büyük bir işsiz ve düşük eğitimli kitlenin yüksek eşitsizlik seviyelerinden memnun olmadığı bir ülke örneğidir. Viktor Orbán, nüfusun nispeten büyük bir kesiminin bu memnuniyetsizliğini kendi lehine kullandı ve ulusal-popülist retoriği kullanarak halkın desteğini kazandı. Latin Amerika üzerine yapılan son araştırmalar, genellikle krizler sırasında yapılan kurumsal reformların bazen demokratik gerilemeyi daha da kötüleştirdiğini göstermektedir. Başkanlık yetkilerini güçlendirmeyi veya halkın hoşnutsuzluğunu gidermeyi amaçlayan reformlar, siyasi manzaraları parçalayarak demokrasileri istikrarsızlığa ve popülist baskılara karşı savunmasız bırakabilir.
Sebepleri ve özellikleri > Kişiselcilik

Ayrıca bakınız: İşletme-firma partisi
2019 yılında yapılan bir çalışma, kişiselciliğin Latin Amerika'da demokrasi üzerinde olumsuz bir etkisi olduğunu ortaya koymuştur: "kendi zayıf örgütlü partilerine hakim olan başkanların, bağımsız bir liderliğe ve kurumsallaşmış bir bürokrasiye sahip partilere başkanlık eden başkanlara kıyasla gücü elinde toplama, yatay hesap verebilirliği baltalama ve hukukun üstünlüğünü ayaklar altına alma olasılığı daha yüksektir."
Sebepleri ve özellikleri > COVID-19

Dünya çapında birçok ulusal hükûmet, hem ulusal hem de ulusaltı hükûmet düzeylerinde çeşitli demokratik seçimleri erteledi veya iptal etti ve bu da COVID-19 pandemisinin demokrasi üzerinde boşluklar açmasına neden oldu.
V-Dem Enstitüsüne göre, bütün ülkelerin yalnızca %39'u COVID-19'a yanıt olarak demokratik standartları hiç ihlal etmemiş veya çok az ihlal etmiştir. Aralık 2019'daki ilk koronavirüs ölümünden önce liberal demokrasinin savunmada olduğu ve dünyanın birçok yerinde otokratların ve otoriter rejimlerin yükselişine tanık olunduğu gerçeğinden bağımsız olarak, pandeminin demokratik gerileme üzerinde büyük bir etkisi olmuştur.
Sebepleri ve özellikleri > Büyük güç siyaseti

Büyük güç geçişleri demokratik gerilemeye ve otoriterliğin yayılmasına iki şekilde katkıda bulunmuştur: "Birincisi, otokratik büyük güçlerin ani yükselişi, 1930'ların faşist dalgası veya 1945 sonrası komünist dalgada olduğu gibi, fetihle ama aynı zamanda kişisel çıkar ve hatta hayranlıkla yönlendirilen otokrasi dalgalarına yol açmıştır. İkinci olarak, demokratik hegemonların ani yükselişi demokratikleşme dalgalarına yol açmış, ancak bu dalgalar kaçınılmaz olarak aşırı genişlemiş ve çökmüş, başarısız konsolidasyon ve geri dönüşe yol açmıştır."
Sebepleri ve özellikleri > Otoriter değerler

Demokrasideki küresel değişkenlik temel olarak halkın otoriter değerlere bağlılığı ile özgürleştirici değerlere bağlılığı arasındaki farkla açıklanmaktadır. 1960'tan bu yana her yıl ülkeler arasındaki demokrasi değişkenliğinin yaklaşık yüzde 70'i bu farkla açıklanmaktadır. Dünya Değerler Anketi ile ölçülen özgürleştirici değerler, artan ekonomik refaha karşılık olarak zaman içinde sürekli olarak yükselmektedir.
Dünya Değerler Anketi verilerini kullanan 2020 tarihli bir çalışma, kültürel muhafazakarlığın Batı demokrasilerinde otoriter yönetime en açık ideolojik grup olduğunu ortaya koymuştur. İngilizce konuşulan Batı demokrasilerinde, kültürel muhafazakarlık ve sol ekonomik tutumları birleştiren "koruma temelli" tutumlar, otoriter yönetim biçimlerine verilen desteğin en güçlü belirleyicisi olmuştur.
Profesör Jessica Stern ve siyaset psikoloğu Karen Stenner, uluslararası araştırmaların demokrasilerin otoriterleşmesini açıklamada "sosyokültürel tehdit algılarının" (artan etnik çeşitlilik, LGBT bireylere yönelik hoşgörü gibi) ekonomik eşitsizlikten (küreselleşme ve diğer etnik grupların artan refahı gibi ekonomik tehditleri de içermesine rağmen) daha önemli olduğunu ortaya koyduğunu yazıyor. Stern ve Stenner, Batı ülkelerindeki nüfusun yaklaşık üçte birinin çeşitlilik ve özgürlük yerine homojenliği, itaati ve güçlü liderleri tercih etmeye yatkın olduğunu söylüyor. Onlara göre otoriterlik, liberal demokrasiyi statüko olarak savunabilen muhafazakarlıkla sadece gevşek bir ilişki içindedir.
Siyaset bilimci Christian Welzel, üçüncü demokratikleşme dalgasının bazı ülkelerdeki demokrasi talebini aştığını savunmaktadır. Bu nedenle Welzel, mevcut otokratikleşme eğilimini ortalamaya gerileme olarak görmekte, ancak bunun da değerlerdeki uzun vadeli değişimlere yanıt olarak tersine döneceğini beklemektedir.
Sebepleri ve özellikleri > Kutuplaşma, yanlış bilgilendirme, artımcılık ve çok faktörlü açıklamalar

Göteborg Üniversitesi V-Dem Enstitüsünün 2019 Yıllık Demokrasi Raporu, küresel demokrasinin karşı karşıya olduğu üç zorluğu tespit etti: (1) "Hükümetin medyayı, sivil toplumu, hukukun üstünlüğünü ve seçimleri manipüle etmesi"; (2) "toplumun güvensiz, düşman kamplara bölünmesi"; siyasi elitler arasında "muhaliflere, gerçeklere dayalı muhakemeye ve toplumla etkileşime saygının" azalması ve siyasi liderler tarafından nefret söyleminin giderek daha fazla kullanılması dahil olmak üzere artan "zehirli kutuplaşma"; ve (3) çoğunlukla Tayvan, Amerika Birleşik Devletleri ve Letonya gibi eski Sovyet bloğu ülkelerini etkileyen, başta dijital olmak üzere yabancı dezenformasyon kampanyaları.
Suzanne Mettler ve Robert C. Lieberman'a göre, dört özellik tipik olarak demokratik gerilemenin koşullarını (tek başına veya birlikte) sağlar: Siyasi kutuplaşma, ırkçılık ve yerlicilik, ekonomik eşitsizlik ve aşırı yürütme gücü. Stephen Haggard ve Robert Kaufman gerilemenin üç temel nedenini vurgulamaktadır: "Kutuplaşmanın zararlı etkileri; seçilmiş otokratların yasama gücünü elde etmesini sağlayan parti sistemlerinin yeniden düzenlenmesi; ve muhalefetleri bölen ve dengede tutan derogasyonların artan doğası." 2022 yılında yapılan bir çalışma kutuplaşmayı demokratik olmayan politikacılara verilen destekle ilişkilendirmiştir.
Sebepleri ve özellikleri > Yargı bağımsızlığının etkileri

2011 yılında yapılan bir çalışma, yargı bağımsızlığının demokratik gerilemeyi önlemedeki etkilerini incelemiştir. 1960-2000 yılları arasında 163 ülkeyi inceleyen çalışma, yerleşik bağımsız yargıların demokrasilerin otoriterliğe kaymasını önlemede başarılı olduğu, ancak yeni kurulan mahkemelere sahip devletlerin "hem demokrasilerde hem de demokrasi dışı ülkelerde rejim çöküşleriyle pozitif ilişkili olduğu" sonucuna varmıştır.
Yaygınlık ve eğilimler > Orta ve Doğu Avrupa

2010'lu yıllarda, Orta ve Doğu Avrupa bölgesinde, özellikle Macaristan ve Polonya'da demokratik gerileme yaşandığına ve Avrupa Birliği'nin (AB) diğer bazı üye ülkelerde demokratik gerilemeyi önleyemediğine dair akademik bir fikir birliği oluşmuştur. Rutgers Üniversitesi siyaset bilimci R. Daniel Kelemen, AB üyeliğinin "otoriter bir denge" sağladığını ve hatta AB'nin parti siyaseti sistemi, iç siyasi meselelere müdahale etme konusundaki isteksizliği, AB fonlarının gerileyen rejimler tarafından tahsis edilmesi ve vatandaşların gerileyen rejimleri terk etmesine ve rejimleri güçlendirirken muhalefeti tüketmesine olanak tanıyan memnuniyetsiz vatandaşlar için serbest dolaşım nedeniyle otoriter fikirli liderlerin demokrasiyi aşındırmasını kolaylaştırabileceğini savunuyor. Dalia Research'ün 2020 anketine göre, Polonya vatandaşlarının sadece yüzde 38'i ve Macaristan vatandaşlarının yüzde 36'sı ülkelerinin demokratik olduğuna inanırken, geri kalanlar ülkelerinin daha demokratik olmasını istediklerini söylüyor.
Yaygınlık ve eğilimler > Amerika Birleşik Devletleri

Demokratik gerileme Amerika Birleşik Devletleri'nde 2010'ların sonundan bu yana devam etmektedir. V-Dem Enstitüsünün ABD için seçim demokrasisi endeksi puanı 2015'te zirve yapmış ve 2016'dan sonra keskin bir düşüş göstermiştir; bu yıl aynı zamanda Economist Intelligence Unit tarafından yıllık Demokrasi endeksi raporunda "kusurlu demokrasi" seviyesine düşürülmüştür. Hem V-Dem hem de Freedom House 2018 yılında ABD'nin notunu düşürmüştür. Ulusal düzeyin ötesinde, Demokrat Parti kontrolündeki ve bölünmüş eyaletler daha demokratik hale gelirken, birleşik Cumhuriyetçi Parti kontrolü altındaki Amerikan eyaletlerinde demokratik gerileme meydana gelmiştir.
Konuyla ilgili yayınlar

Andersen, David (July 2019). "Comparative Democratization and Democratic Backsliding: The Case for a Historical-Institutional Approach". Comparative Politics. 51 (4): 645-663. doi:10.5129/001041519X15647434970117. JSTOR 26663952.
Bieber, Florian (2019). The Rise of Authoritarianism in the Western Balkans (İngilizce). Springer Nature. ISBN 978-3-030-22149-2.
Cheeseman, Nic; Klaas, Brian (2018). How to Rig an Election. New Haven. ISBN 978-0-300-20443-8.
Daly, Tom Gerald (April 2019). "Democratic Decay: Conceptualising an Emerging Research Field". Hague Journal on the Rule of Law. 11 (1): 9-36. doi:10.1007/s40803-019-00086-2.
Geddes, Barbara; Wright, Joseph; Frantz, Erica (2018). How Dictatorships Work. Cambridge University Press. ISBN 9781107115828.
Haggard, Stephan; Kaufman, Robert (2021). Backsliding: Democratic Regress in the Contemporary World (İngilizce). Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-95840-0.
Foa, Roberto Stefan; Mounk, Yascha (2016). "The Danger of Deconsolidation: The Democratic Disconnect". Journal of Democracy. 27 (3): 5-17. doi:10.1353/jod.2016.0049. 11 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2023.
Fukuyama, Francis (2022). Liberalism and Its Discontents. Farrar, Straus and Giroux. ISBN 978-0374606718.
Jee, Haemin; Lueders, Hans; Myrick, Rachel (2021). "Towards a unified approach to research on democratic backsliding". Democratization
Klaas, Brian (2016). Despot's Accomplice: How the West is Aiding and Abetting the Decline of Democracy. Hurst Publishers. ISBN 978-1-84904-930-6.
Levitsky, Steven; Ziblatt, Daniel (2018). How Democracies Die. New York: Crown. ISBN 978-1-5247-6293-3.
Levitsky, Steven; Way, Lucan A. (2010). Competitive Authoritarianism: Hybrid Regimes After the Cold War. doi:10.1017/CBO9780511781353. ISBN 9780511781353.
Przeworski, Adam. 2019. Crises of Democracy. Cambridge: Cambridge University Press.
Qvortrup, Matt (2021). Death by a Thousand Cuts: The Slow Demise of Democracy (İngilizce). De Gruyter. ISBN 978-3-11-071332-9.
Waldner, David; Lust, Ellen (11 Mayıs 2018). "Unwelcome Change: Coming to Terms with Democratic Backsliding". Annual Review of Political Science. 21 (1): 93-113. doi:10.1146/annurev-polisci-050517-114628.
Hitler, Reichstag'da Yetki Kanunu'nu destekleyen bir konuşma yaparken. Weimar Cumhuriyeti'nin Nazi Almanyası'na dönüşmesi, demokratik gerilemenin belki de en kötü şöhretli örneğidir.
V-Dem Enstitüsüne göre otokratikleşen (kırmızı) veya önemli ölçüde demokratikleşen (mavi) ülkeler (2010-2020). Gri renkteki ülkeler büyük ölçüde değişmemiştir.
Amerika Birleşik Devletleri için V-Dem seçim ve liberal demokrasi endeksleri, 1900-2021
Câmiu's Sağîr

Câmiu's Sağîr (Arapça الجَامِعُ الصغِير) İmam Muhammet El Şeybani'nin, Hanefi Mezhebinde Kuran-ı Kerim'den sonra en güvenilir kitap kabul edilen Zahirü'r Rivaye adlı altı kitaplık külliyatının ikinci kitabıdır.
Camiu's Sağir İmam Muhammet'in Kitabu'l Asl'dan sonra telif ettiği ikinci kitabıdır. Ebu Hanife'nin talebesi ve kendisinin de arkadaşı olan Kadı Ebu Yusuf'tan hocası Ebu Hanife'nin görüşlerini alarak kayda geçirmiştir.
Camiu's Sağir, İmam Muhammet El Şeybani'nin talebesi ve büyük Hanefi hukukçusu İsa bin Eban tarafından da  nakledilmiştir. Eserin tamamı günümüze ulaşmıştır.
Eser adından da anlaşılacağı üzere muhtasar yani özet bir metindir. İmam Muhammet bu eserden sonra daha hacimli  ve Zahirü'r Rivaye'nin de üçüncü kitabı olan Camiu'l Kebir'i telif etmiştir.
Ariana Greenblatt

| Ariana Greenblatt |
| --- | --- |
2024'te Greenblatt
Doğum: 27 Ağustos 2007 (17 yaşında) New York, ABD
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2015-günümüz

Ariana Greenblatt' (d. 27 Ağustos 2007), Amerikalı bir aktris. 2023 yılında bilimkurgu filmi 65'de başrol oynadı, Barbie'de Sasha ve Ahsoka'da genç Ahsoka Tano rolünde yer aldı. Barbie ile Critics' Choice Award Best Young Actor/Actress dalında adaylık ve Screen Actors Guild Award Outstanding Cast in a Motion Picture dalında film ekibiyle birlikte adaylık kazandı.
2016'dan 2018'e kadar Disney Channel orijinal komedi televizyon dizisi Stuck in the Middle (2016-2018)'da Daphne Diaz rolünde oynadı. İlk film rolleri arasında A Bad Moms Christmas (2017), Avengers: Infinity War (2018) ve In the Heights (2021) bulunmaktadır.
Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor

Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor, Türk şarkıcı Hande Yener'in üçüncü stüdyo albümü. 6 Temmuz 2004'te Erol Köse Production etiketiyle satışa sunulmuştur. Pop müzik ritimleri içerir, şarkıcının 2002 yılında çıkardığı Sen Yoluna... Ben Yoluma... albümünden sonra yayımlanan ilk albüm çalışmasıdır. Albümdeki on şarkının sözlerini birlikte yazan Alper Narman ve Fettah Can, albümde en çok adı geçen söz yazarları ve bestecilerdir. Narman ile Can'ın yanı sıra Altan Çetin, Mete Özgencil ve Sezen Aksu da albümde söz yazarı olarak görev almıştır. Albümün prodüktörü Hande Yener'dir, kayıtları Almanya'nın Hamburg ve Türkiye'nin İstanbul şehirlerinde tamamlanmıştır.
Toplam 16 şarkıdan oluşan Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor, müzik eleştirmenlerinden olumlu eleştiriler topladı. Hande Yener'in yorumu takdir edildi, yer yer Ajda Pekkan ve Sezen Aksu'nun yorumlarıyla benzer bulundu. Albümün çıkış şarkısı, Altan Çetin'in yazıp bestelediği "Acele Etme" olarak seçildi, Luca Tommassini tarafından İtalya'nın başkenti Roma'da çekilen bir klip şarkıya eşlik etti. "Acele Etme"den sonra sırasıyla "Kırmızı", "Acı Veriyor", "Armağan", "Hoşgeldiniz" ve "Bu Yüzden" şarkılarına da klip çekildi.
Yayımlandığı yıl içinde 400.000 satan Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor albümü, MÜYAP tarafından altın sertifika ile ödüllendirildi ve İstanbul FM'den Altın Ödül kazandı. 2009 yılı sonunda, NTV müzik jürilerinden Selami Bilgiç tarafından hazırlanan son on yılın en iyi albümleri listesinde altıncı sırada yer aldı. 2004 yılından sonra yeniden basılarak 3 Mayıs 2012 ve 19 Haziran 2012 tarihlerinde tekrar müzik marketlerde satışa sunuldu.
Arka plan ve yayımlanma

Hande Yener, 2000 yılında büyük kısmında Altan Çetin ile çalışarak hazırladığı Senden İbaret albümünü Doğan Music Company etiketiyle yayımlayarak çıkış yapmıştı. 2002'de ise ikinci stüdyo albümü Sen Yoluna... Ben Yoluma...'yı Erol Köse Production etiketiyle satışa sunmuş, Altan Çetin'in yanı sıra birçok şarkının oluşumunda Alper Narman ve Fettah Can görev almıştı. Yener, Sen Yoluna... Ben Yoluma... albümü çıktıktan birkaç ay sonra sonraki albümü için repertuvar oluşturmaya başladı ve albümün ses çalışmalarında İstanbul Teknik Üniversitesi stüdyosunu kullandı, son ayrıntılar için Almanya'ya gitti, buradaki Booya Music adlı stüdyoda da şarkı kayıtlarının bir kısmı yapıldı. Şarkıcının ekibi, albüm için "en değer verdiği" şarkıları hazırladı.
6 Temmuz 2004'te, Hande Yener'in bir buçuk yılda tamamlanan üçüncü stüdyo albümü Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor, Erol Köse Production etiketiyle satışa sunuldu. Yener, genelinde "aşk ile olan kavga" konusunun işlendiğini söylediği albümde söz yazımı ve beste konusunda, daha önceki albümlerinde çalıştığı Altan Çetin, Alper Narman ve Fettah Can'ın yanı sıra Mete Özgencil ve Sezen Aksu'ya da yer verdi. Narman ile Can, 14 yeni şarkının bulunduğu albümdeki 9 şarkıyı birlikte yazdı; Sezen Aksu, bu şarkılardan "Armağan"ın yazımında ikiliye eşlik etti. Altan Çetin "Acele Etme", "Kırmızı ve Acı Veriyor" şarkılarını, Mete Özgencil "Bir İz Gerek" ve "Hoşgeldiniz" şarkılarını yazıp besteledi. Şarkıların düzenlenmesini ise Altan Çetin, Ayhan Sayıner, Volga Tamöz, Devrim Karaoğlu, Ozan Çolakoğlu, Erdem Kınay ve Mustafa Ceceli üstlendi. Pop müzik ritimleri içeren albümün fotoğraf çekimlerini Nihat Odabaşı yaptı.
Toplam 16 şarkıdan oluşan Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor albümü çıktıktan sonra Hande Yener, bu albümde daha profesyonelleştiğini ve kendisinin entelektüellerin dikkatini çektiğini söyledi. Albüm, yayımlandığı yıl içinde 400.000 kopya sattı ve MÜYAP tarafından altın sertifika ile ödüllendirildi, İstanbul FM'den Altın Ödül aldı. 2009 yılı sonunda NTV müzik jürilerinden Selami Bilgiç tarafından hazırlanan son on yılın en iyi albümleri listesinde altıncı sırada yer aldı. Ayrıca 2004 yılından sonra yeniden basılarak 3 Mayıs 2012 ve 19 Haziran 2012'de tekrar satışa sunuldu.
Eleştiriler

| Profesyonel değerlendirmeler> Eleştiri dereceleri.Kaynak | Profesyonel değerlendirmeler> Eleştiri dereceleri.Derece |
| --- | --- |
Can Sayın: (olumlu)
Michael Kuyucu: (olumlu)
Şafak Karaman: (olumlu)
Tolga Akyıldız: (olumlu)
Hande Yener'in üçüncü stüdyo albümü Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor, müzik eleştirmenlerinden olumlu geri dönüşler aldı, şarkıcının yorumu övüldü ve Altan Çetin ile iş birliğine gitmesi takdir edildi. Sabah gazetesinden Can Sayın, albümü "başarılı" olarak nitelendirdi, "Kırmızı" şarkısının yaz mevsiminin "en hit şarkısı" olacağını yazdı ve "Bir İz Gerek"in en beğendiği şarkılardan biri olduğunu ekledi. Radyocu Michael Kuyucu, albümü "yüksek müzik zevkine hitap edebilen kaliteli bir pop albümü" olarak tanımladı ve Yener'in yorumunu takdir etti, her şarkıda "ayrı bir lezzet" verdiğini yazdı. Ayrıca bazı şarkılardaki yorumu Ajda Pekkan ve Sezen Aksu'nun yorumlarıyla benzer buldu, Yener'in "geleceğin Ajda Pekkan'ı" olma yolunda ilerlediğini ekledi. Bir başka Sabah gazetesi yazarı Şafak Karaman, Yener'in adının "iyi şarkıcıların arasına" yazılması gerektiğini söyledi ve "Acı Veriyor" şarkısındaki performansı buna kanıt olarak gösterdi; Çetin ile Yener'in "doğru bir ikili" olduğunu, bazı şarkılarda Sezen Aksu "dinler gibi" olduğunu ekledi. Hürriyet gazetesi yazarlarından Tolga Akyıldız da olumlu bir eleştiri sundu, Altan Çetin–Hande Yener iş birliğini övdü ve Mete Özgencil'in yazdığı iki şarkının güzel şarkılar olduğunu belirtti. Müzik sitesi Gerçek Pop ise 2011 yılındaki bir yazısında, Yener'in "kariyerinin çoğunda hak ettiğini" alamadığını ve Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor albümün aslında bir milyon satması gerektiğini yazdı.