stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Rakı
Üretimi

Şıra haline getirilen üzümler suyla mayşe haline getirildikten sonra; etil alkol mayası ile fermante edilerek alkollü bir sıvı oluşturulur. Bu elde edilen alkollü sıvı 6-12 derece aralığında bir tür şaraptır. Sonrasında, kolonlu distilasyon ünitesinde ya da imbiklerde damıtılarak suma haline getirilir. Stoklanan suma, 5000 litre veya daha küçük hacimli bakır imbiklerde anason tohumu ile yeniden damıtılır. Bakır imbiklerde fraksiyonel distilasyon sonunda elde edilen rakının orta kısmının alkolü yüksek dereceli olup "göbek" adını alır. Bu kısım su eklenerek içilecek alkol derecesine getirilir ve tarifine göre gerekirse tatlandırılır. Bu aşamalarda havalandırma yapılarak rakının olgunlaşmasına katkıda bulunulur. Rakı şişelenmeden önce en az 1 ay süreyle dinlendirilir. Rakı üretimi alkollü içkiler tebliğinde detaylı tanımlanmıştır. Kullanılması gereken hammaddeler ve oranları ile kullanılacak imbiklerini büyüklüklerine kadar detaylar bu tebliğde bulunmaktadır. Rakı, Türkiye'nin coğrafi işaretli bir ürünüdür.
Ülkelerine göre rakılar

Rakı benzeri birçok içki, Yunanistan, Bulgaristan ve Akdeniz çevresindeki bazı ülkelerde tüketilmektedir:
Bulgaristan'da sert ve etkili meyve rakıları vardır. Su katınca beyazlamayan sarımtrak renklidir ve genellikle erik ve üzümden yapılır. Bulgar rakısı piyasada Mastika, Targovitsche ve Pechterska isimleriyle bilinir. %37 alkol oranına sahip olan bu rakılar Türk rakısına kıyasla daha tatlı, çabuk sarhoş yapar.
Yunanistan'da ise yaş üzümden üretilen benzer bir içkiye uzo; anasonlu ve kurum üzüm sumasından yapılan sert, tatlı bir içkiye ise tsipouro (çipuro) denir. Sakız aromalı olan uzo'ya ise Balkanlardakiyle aynı isim olmakla birlikte Yunanistanda "mastika" denir. Türk rakısı, kullanılan anason çeşidinin daha az olması ve genelde alkol oranının fazla olması ile uzo'dan ayrılır.
Makedonya'da üzümden ve anasonsuz olarak sarı ve beyaz çeşitleriyle üretilir ve mastika denir. Türkiye'de özellikle Akdeniz bölgesinin doğusunda üretilen boğma rakıyla benzerlikler göstermektedir. Makedonya'daki Türkler arasında ise sarı rakı popülerdir. Sarı rengini meşe fıçısından ya da içerisine renk ve aroma versin diye atılan meşe çubuklardan alır. Arnavutluk'ta ise Makedon rakısına benzer anasonsuz olarak üretilir ancak sarı olanı popüler değildir.
Balkan ülkeleri dışında Fransa, İspanya ve Portekiz'de bu içkinin genel adı anis veya pastis'tir. Aynı rakıda olduğu gibi sulandırıldıklarında kirli sarı-beyaz renk alırlar. İtalya'da sambuca ve Slavca'da ise düziko denir.
Yemeni, Abana

| Yemeni |
| --- | --- |
Köy

 Kastamonu'nun Türkiye'deki konumu
YemeniYemeni'nin Kastamonu'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Kastamonu
İlçe: Abana
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 312 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 97
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0366
İl plaka kodu: 37
Posta kodu: 37972
Yemeni, Kastamonu ilinin Abana ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

1530 yılı tahririnde günümüzdeki Yemeni adıyla görülen yerleşimde 16 hane (erkek ev reisi olan) ve 2 mücerred (yetişkin bekar erkek) kaydedilmiştir. 1896 yılı Kastamonu Vilâyet Salnâmesi'nde yerleşimde 27 hanede 181 kişinin yaşadığı görülmektedir. Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra köy statüsünü kaybederek Altıkulaç köyünün mahallesi olmuştur. Altıkulaç köyüne bağlı bir mahalleyken, 13 Ocak 1956'da yeniden köy statüsünü kazanmıştır.
Coğrafya

Köy, Kastamonu il merkezine 108 km, Abana ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 97
2021: 95
2020: 90
2019: 99
2018: 117
2017: 80
2016: 92
2015: 86
2014: 82
2013: 78
2012: 72
2011: 73
2010: 66
2009: 65
2008: 62
2007: 56
2000: 43
1990: 75
1985: 96
Willi Orbán

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Vilmos Tamás Orbán
Doğum tarihi:  3 Kasım 1992 (32 yaşında)
Doğum yeri:  Kaiserslautern, Almanya
Boyu:  1,85 m (6 ft 1 in)
Mevkii:  Stoper
Kulüp bilgileri
Kulübü:  RB Leipzig
Numarası:  4
Altyapı kariyeri
1997-2011:  1. FC Kaiserslautern
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2011-2013 |  1. FC Kaiserslautern II |  35 |  (7) |
| 2012-2015 |  1. FC Kaiserslautern |  68 |  (7) |
| 2015- |  RB Leipzig |  214 |  (22) |
| Toplam |   |  317 |  (36) |
Millî takım kariyeri‡
| 2014-2015 |   Almanya U-21 |  2 |  (0) |
| 2018- |   Macaristan |  41 |  (5) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 2 Ağustos 2023 
Willi Orbán (d. 3 Kasım 1992), Alman kulüplerinden RB Leipzig'de stoper olarak forma giyen Macar futbolcudur.
Kulüp kariyeri

Orban futbol kariyerine 4 yaşındayken 1. FC Kaiserslautern altyapısında başladı. 2011 yılında A takımdaki ilk profesyonel maçına Bayern Münih karşısında çıktı.
Mayıs 2015'te ligdeki rakiplerinden RB Leipzig'e transfer oldu. Bu transfer 1. FC Kaiserslautern taraftarlarının tepkisini çekti.
András Schäfer

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Kişisel bilgileri
Tam adı:  András Schäfer
Doğum tarihi:  13 Nisan 1999 (25 yaşında)
Doğum yeri:  Szombathely, Macaristan
Boyu:  1,78 m (5 ft 10 in)
Mevkii:  Orta saha
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Union Berlin
Numarası:  13
Altyapı kariyeri
2010-2014:  Szombathelyi Haladás
2014-2016:  MTK
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2016-2019 |  MTK |  44 |  (5) |
| 2019-2020 |  Genoa |  0 |  (0) |
| 2019-2020 |  → Chievo Verona (kiralık) |  0 |  (0) |
| 2020 |  → Dunajská Streda (kiralık) |  8 |  (0) |
| 2020-2022 |  Dunajská Streda |  44 |  (3) |
| 2022- |  Union Berlin |  24 |  (1) |
| Toplam |   |  120 |  (9) |
Millî takım kariyeri‡
| 2016-2017 |   Macaristan U-18 |  3 |  (0) |
| 2017-2018 |   Macaristan U-19 |  6 |  (0) |
| 2019 |   Macaristan U-21 |  6 |  (0) |
| 2020- |   Macaristan |  22 |  (3) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 1 Ağustos 2023 (2023-08-01) 
András Schäfer (d. 13 Nisan 1999), orta saha pozisyonunda görev yapan Macar millî futbolcudur. Bundesliga takımlarından Union Berlin'de forma giymektedir.
Fenerbahçe (erkek voleybol takımı)

| 1989-90 sezonu |
| --- | --- |
Başkan:  Metin Aşık
Teknik direktör:  İsmail Vuran
Stadyum: Burhan Felek Spor Salonu
Voleybol Ligi: Yedinci (play-off 7.)
Türkiye Kupası: İlk tur
← 1988-19891990-1991 →
Fenerbahçe Voleybol Takımı 1989-90 sezonunda Türkiye Erkekler Voleybol Ligi'nde mücadele etmiştir.
Kadro

| Ad | Mevki | Doğum Yılı |
| --- | --- | --- |
 Dünya Baltacıoğlu: 
 Melkvi Zoltan: 
 Kenan Bengü: 
 Nurettin Turgut: 
 Tunç Tuncel: 
 Atilla Şaylan: 
 Bülent Bıkmaz: 
 Cem Akyol: 
 Barbaros Türkay: 
 Nuray Uyar: 
 Serdar Hopalı: 
 Hakan Özkan:
Kadro > Transferler > Gelenler

Dünya Baltacıoğlu (Arçelik), Kenan Bengü (Sönmez Filament), Serdar Hopalı (Büyük Salat).
Kadro > Transferler > Gidenler

Ata Arıcan, Bülent Gürcan, Serdar Çağan.
Özel maçlar > Arçelik turnuvası

19 Eylül 1989, Fenerbahçe-Galatasaray: 1-3
20 Eylül 1989, Fenerbahçe-Arçelik: 1-3
21 Eylül 1989, Fenerbahçe-Sönmez Filament: 3-2
Arçelik'in şampiyon olduğu turnuvada Fenerbahçe averajla dördüncü oldu.
Özel maçlar > Ayhan Demir turnuvası

14 Aralık 1989, Fenerbahçe-Galatasaray: 0-3 (9-15, 6-15, 9-15)
15 Aralık 1989, Fenerbahçe-Arçelik: 1-3
16 Aralık 1989, Fenerbahçe-Paşabahçe: 3-0 (15-11, 15-10, 15-4)
17 Aralık 1989, Fenerbahçe-Eczacıbaşı: 3-1 (15-8, 6-15, 15-12, 15-13)
Galatasaray'ın şampiyon olduğu turnuvada Fenerbahçe averajla Eczacıbaşı'nın gerisinde kalarak dördüncü oldu. Başlangıçta uluslararası olarak başlayan turnuva Macaristan takımı Csepel'in ikinci gün çekilmesi sonucunda sadece Türk takımları arasında oynanan bir turnuvaya dönüştü.
Türkiye Birinci Voleybol Ligi > Karşılaşmalar

| Tarih | Şehir | Rakip | Sonuç | Setler |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 07-10-1989 | İzmir | Tuborg | 2-3 | 16-17, 5-15, 15-13, 15-1, 6-15 |
| 08-10-1989 | İzmir | Karşıyaka | 3-0 | 15-6, 15-3, 15-7 |
| 16-10-1989 | İstanbul | Emlak Bankası | 1-3 | 8-15, 16-14, 13-15, 5-15 |
| 17-10-1989 | İstanbul | Halkbank | 3-0 | 15-4, 15-7, 15-12 |
| 21-10-1989 | İstanbul | Ziraat Bankası | 0-3 | 8-15, 11-15, 11-15 |
| 28-10-1989 | İstanbul | Eczacıbaşı | 0-3 | 7-15, 9-15, 3-15 |
| 29-10-1989 | İstanbul | Arçelik | 3-1 | 15-5, 9-15, 15-5, 16-14 |
| 18-11-1989 | İstanbul | Sönmez Filament | 3-0 | 15-13, 15-10, 15-9 |
| 19-11-1989 | İstanbul | Paşabahçe | 3-0 | 15-7, 15-8, 15-10 |
| 26-11-1989 | İstanbul | Galatasaray | 1-3 | 12-15, 15-9, 12-15, 14-16 |
| 23-12-1989 | İstanbul | Tuborg | 3-0 | 15-13, 15-11, 15-12 |
| 24-12-1989 | İstanbul | Karşıyaka | 3-0 | 15-5, 15-2, 15-11 |
| ?? | İstanbul | Paşabahçe | 3-0 |  |
| 06-01-1990 | Ankara | Emlak Bankası | 3-2 | 15-7, 5-15, 15-11, 4-15, 15-10 |
| 07-01-1990 | Ankara | Halkbank | 2-3 | 15-7, 15-4, 13-15, 14-16, 13-15 |
| 13-01-1990 | Ankara | Ziraat Bankası | 2-3 | 13-15, 15-11, 8-15 15-2, 10-15 |
| 20-01-1990 | İstanbul | Arçelik | 1-3 | 6-15, 7-15, 15-12, 12-15 |
| 21-01-1990 | İstanbul | Eczacıbaşı | 0-3 | 5-15, 15-17, 8-15 |
| 27-01-1990 | Bursa | Sönmez Filament | 1-3 | 15-9, 8-15, 2-15, 8-15 |
| 11-02-1990 | İstanbul | Galatasaray | 1-3 | 5-15, 15-7, 3-15, 3-15 |
Türkiye Birinci Voleybol Ligi > Puan Durumu

| Sıra | Takım | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | O | G | M | As | Vs | P |  |
| 1 | Eczacıbaşı | 20 | 19 | 1 | 58 | 6 | 39 |  |
| 2 | Ziraat Bankası | 20 | 14 | 6 | 46 | 29 | 34 |  |
| 3 | Emlak Kredi Bankası | 20 | 13 | 7 | 50 | 24 | 33 |  |
| 4 | Galatasaray | 20 | 12 | 8 | 42 | 32 | 32 |  |
| 5 | Arçelik | 20 | 10 | 10 | 39 | 38 | 30 |  |
| 6 | Tuborg | 20 | 10 | 10 | 38 | 38 | 30 |  |
| 7 | Fenerbahçe | 20 | 9 | 11 | 38 | 36 | 29 |  |
| 8 | Sönmez Filamentspor | 20 | 9 | 11 | 34 | 42 | 29 |  |
| 9 | Halkbank | 20 | 8 | 12 | 29 | 48 | 27 |  |
| 10 | Paşabahçe | 20 | 6 | 14 | 23 | 44 | 26 |  |
| 11 | Karşıyaka | 20 | 0 | 20 | 2 | 60 | 20 |  |
Türkiye Birinci Voleybol Ligi > Play-off grubu karşılaşmaları

| Tarih | Şehir | Rakip | Sonuç | Setler |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 23-02-1990 | Konya | Eczacıbaşı | 0-3 | 4-15, 5-15, 8-15 |
| 24-02-1990 | Konya | Emlak Bankası | 0-3 |  |
| 25-02-1990 | Konya | Arçelik | 2-3 | 10-15, 15-12, 3-15, 15-4, 13-15 |
| 02-03-1990 | Bolu | Eczacıbaşı | 1-3 | 8-15, 15-13, 9-15, 6-15 |
| 03-03-1990 | Bolu | Emlak Bankası | 0-3 | 8-15, 3-15, 10-15 |
| 04-03-1990 | Bolu | Arçelik | 1-3 |  |
Türkiye Birinci Voleybol Ligi > Play-off yarı final grubu puan durumu

| Sıra | Takım | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | O | G | M | As | Vs | P |  |
| 1 | Eczacıbaşı | 6 | 5 | 1 | 16 | 4 | 11 |  |
| 2 | Arçelik | 6 | 4 | 2 | 12 | 13 | 10 |  |
| 3 | Emlak Kredi Bankası | 6 | 3 | 3 | 13 | 10 | 9 |  |
| 4 | Fenerbahçe | 6 | 0 | 6 | 4 | 18 | 6 |  |
Bu grupta ilk iki sırayı alan Eczacıbaşı ve Arçelik final grubuna yükseldiler. Grupta dördüncü sırayı alan Fenerbahçe ise diğer grubun dördüncüsü Tuborg Pınarspor ile klasman maçı (yedincilik-sekizincilik) yapmak üzere eşleşti.
Türkiye Birinci Voleybol Ligi > Klasman grubu müsabakası

| Tarih | Şehir | Rakip | Sonuç | Setler |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 17-03-1990 | Bursa | Sönmez Filament | 0-3 |  |
| 18-03-1990 | Bursa | Tuborg | 3-0 | 15-8-15-8, 15-12 |
Bu sonuçla Fenerbahçe ligi, normal sezonda olduğu gibi, yedinci sırada tamamlamış oldu.
Türkiye Kupası

| Tarih | Tur | Şehir | Rakip | Sonuç | Setler |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 27-09-1989 | Son 32 | Ankara | Ziraat Bankası | 1-3 |  |
| 04-10-1989 | Son 32 | İstanbul | Ziraat Bankası | 0-3 | 12-15, 7-15, 11-15 |
Altyapı > Yıldız takım

İstanbul Ligi ve elemelerde başarılı bir performans gösteren takım Türkiye Şampiyonası'nda da boy gösterdi.
Koca Hüsrev Mehmed Paşa

| Koca Hüsrev Mehmed Paşa |
| --- | --- |

Osmanlı Sadrazamı
Görev süresi 2 Temmuz 1839 - 29 Mayıs 1840
Hükümdar: Abdülmecid
Yerine geldiği: Mehmed Emin Rauf Paşa
Yerine gelen: Mehmed Emin Rauf Paşa
Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye Reisi
Görev süresi 24 Mart 1838 - 2 Temmuz 1839
Hükümdar: II. Mahmud
Yerine geldiği: Makam kuruldu
Kişisel bilgiler
Doğum: 1769
Ölüm: 3 Mart 1855
Koca Hüsrev Mehmed Paşa (1769 – 3 Mart 1855), Abdülmecid saltanatında 2 Temmuz 1839-29 Mayıs 1840 tarihleri arasında on bir ay yedi gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır. Koca Hüsrev Mehmed Paşa 1811-1818 arasında ve 1823-1827 dönemlerinde Kaptan-ı derya olarak iki dönem görev yapmıştır. Yeni kurulan Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye'nin kurucu seraskerliğini yapmıştır. Ayrıca (başta çok olaylı geçen Mısır valiliği gibi) birçok eyalet valiliğinde de bulunmuştur.
Hayatı

Abaza asıllı olduğu bildirilmektedir. Yaklaşık 1769'da doğmuştur. Küçük yaşta köle olarak İstanbul'a getirildi ve Çavuşbaşı Said Efendi'nin köleleri arasına alındı. Sonra Enderun'a kabul edildi ve orada eğitim gördü.
1789'da III. Selim'in tahta geçişinden sonra Enderun'dan çıkış yaparak başçuhadarlığa kadar yükseldi. Osmanlı donanmasında III. Selim döneminde yapılan reformları gerçekleştiren 1792-1803 arasında kaptan-ı derya olan Küçük Hüseyin Paşa'nın yanına girdi. Bir müddet sonra onun mühürdari ve kethudaşı oldu.Küçük Hüseyin Paşa gibi donanma ve orduda reformlar yapılması taraftarı oldu ve Nizâm-ı Cedîd ordusunun kurulmasında emeği geçti. Mart 1801'de Küçük Hüseyin Paşa himayesindeki Osmanlı donanması ve İngiliz donanması ile birlikte Mısır'ı Fransız işgalinden kurtarmak için koordineli harekâta geçti. Haziran 1801'de yapılan bir anlaşmaya göre Fransızların işgal etmiş oldukları Mısır'dan çekilmelerinden sonra Mısır'ı tekrar Osmanlı idaresi altına almak üzere gönderilmesi için Osmanlı donanması komutanı olarak Küçük Hüseyin Paşa görevlendirildi. Osmanlı donanması 6.000 kişilik bir orduyu karaya çıkardı. Bu ordunun efektif komutanlığını Hüsrev Paşa yüklendi. Bir İngiliz deniz piyade birliği ile birlikte bu Osmanlı gücü Reşid'e gitti. Bu mevkii korumakla görevli olan Fransız General Augustin-Daniel Belliard ve komutasındaki Fransız birlikleri teslim oldular.
Hüsrev Paşa bu başarısından dolayı vezirlik rütbesi ile şereflendirildi ve kendisine İzmit sancak beyliği verildi.
Hayatı > II. Mahmud'un ölümü ve Hüsrev Paşa'nın sadrazamlığı

İkinci Osmanlı-Mısır Savaşı'nda 24 Haziran 1839'da Nizip Muharebesinde Osmanlı devletinin yenilme haberini ölüm yatağında alan II. Mahmud, 1 Temmuz 1839'da hayatını kaybetti. II. Mahmut'un cenaze töreni için Köprülü Kütüphanesi önünde beklemekte olan devlet ricali arasında Sadrazam Mehmet Emin Rauf Paşa ve Meclisi Vala reisi olan Koca Hüsrev Paşa da bulunmaktaydı. Koca Hüsrev Paşa tam bu sırada sadrazama yeni padişahın kendini azlettiğini bildirdi ve mühür-ü hümayunun yeni sadrazam olarak kendisine teslimini istedi. Böylece 2 Temmuz 1839'da Koca Hüsrev Mehmed Paşa sadrazam oldu. 2 Temmuz 1839 - 8 Haziran 1840 tarihleri arasında ön bir ay yedi gün sadrazamlik yapmıştır.
Hüsrev Paşa'nın sadrazam oluşu Osmanlı devletinin daha da kötüleştirdi:
Mısır ordusu tüm Filistin ve Suriye kıyılarını eline geçirdi.
Osmanlı donanması kaptan-ı deryası olan Ahmet Fevzi Paşa ile Hüsrev Paşa birbirlerine düşmandılar. Donanma ile Ege Denizi sularında seyretmekte olan Ahmet Fevzi Paşa'yı İstanbul'a geri çağırdı. Kaptan-ı derya İstanbul'a vardığında katledileceğinden korktu. Emrindekilere hedefinin haberini vermeden tüm Osmanlı donanmasını Mısır'a yöneltti. Temmuz 1839'da İskenderiye'de demirleyerek tüm donanmayı Kavalalı Mehmet Ali Paşa'ya teslim etti.
Avrupa Büyük güç (Devlet-i Muazzama) devletleri İngiltere, Rusya, Avusturya ve Prusya Osmanlı tarafında ve Fransa Mısır tarafında diplomatik toplantılar sonunda 27 Temmuz 1839'da Osmanlı devletine bir ortak nota vererek "Mısır Sorunu"'nun kendilerine danışmadan çözümlenmeye çalışılmamasını istediler.
Osmanlı Devleti hariciye nazırı Koca Mustafa Reşid Paşa idi. "Mısır Sorunu"'nun çözümü için Avrupa yardımını sağlamak "Büyük Güç" Avrupa devletleri ile görüşmeler yaptı. Bu yardımın sağlanması için Osmanlı devleti hizmetlerinin ıslah edilerek bir reform paketi uygulanması gerektiği ortaya çıktı. Tutucu olan sadrazam Koca Hüsrev Paşa reformlar aleyhinde idi. Mustafa Resid Paşa yeni tahta geçmiş olan genç padişah Abdülmecid'i yeni reformları uygulamaya inandırdı. 3 Kasım 1839'da Koca Mustafa Resid Paşa Gülhane Parkı'nda Tanzimat Fermanı' veya "Gülhane Hatt-ı Şerif-î"'ni okuyarak "Tanzimât-i Hayriye (Hayırlı Düzenlemeler)" diye anılmaya başlayan reform paketini açıkladı ve Tanzimat Dönemi'ni başlattı. Bu uygulamalar aleyhinde olan Koca Hüsrev Paşa 11 ay 7 gün süren sadrazamlıktan sonra 8 Haziran 1840'ta azledildi ve yerine üçüncü kez Mehmet Emin Rauf Paşa sadrazam oldu.
Hayatı > Sadrazamlıktan sonrası davalar ve sürgünlük

Koca Hüsrev Paşa sadrazamlıktan ayrıldıktan sonra Emirgan'da olan yalısında mecburi olarak ikamete mecbur edildi. Hakkında çeşitli konularda, genellikle rüşvet almak yüzünden, davalar açıldı. Bu davalarda bu çeşitli konularda suçlu bulundu. Ceza kararları bundan sonra devlet işlerinin kendine verilmemesi; vezirlik rütbesinin geri alınması ve iki yıl süre ile Tekirdağ'da iç sürgüne gönderilmesi idi.
Hayatı > Sürgünden dönme ve ikinci seraskerlik dönemi

Koca Hüsrev Paşa 1 yıl Tekirdağ'da iç sürgünde bulunduktan sonra 1841'de (yaklaşık 72 yaşında iken) yaşlılığı nedeni ile Sultan Abdülmecid tarafından affedildi.
30 Aralık 1845'te Sultan Abdülmecid huzurunda yapılan yeni yıl merasime davet edildi. Yaşına hürmeten (yaklaşık 76 yaşında olan) Koca Hüsrev Paşa'ya sadrazamlara verilen bir nisan verildi. Devlet protokolünde sadrazam ve şeyhülislam sırasında durmasına izin verildi. Ocak 1846'da Meclis-i Aliye'ye alındı ve seraskerlik görevi ikinci defa kendine verildi verildi.
Koca Hüsrev Paşa serasker görevine getirilince ilk önce kendinin idare ettiği Sersakerlikte es­ki serasker Rizâ Paşa yakın taraftarları olduğu bilinen ayıklayıp işten atmaya başladı. Üsküdar'a nakledilmiş buluna Seraskerlik binasını tekrar eskiden kendinin çalıştığı Bayezid'deki eski saraya (günümüzdeki İstanbul Üniversitesi merkez binasına) nak­lettirdi. Seraskerliği yine Hassa müşirliğiyle birleştirdi. Devlet memurluklarında önemli değişiklikler yapmaya koyuldu. Kendisinin ilk seraskerlikten azledildikten sonra kendisine rüşvet suçu yükleyenlerden intikam almak istemekteydi. Bu nedenle seraskerlikten ayrı kaldığı yıllara ait kamu hesapları çok ayrıntıları ile incelemeye koydurdu. Bu incelemeler sonucunda, özellikle eski rakiplerinin mesul oldukları askerî masraflar hesaplarında epeyce yolsuzluk ortaya çıkarıldı. Bu yolsuzluklar dolayısıyla eski rakiplerini ve taraftarlarını elimine etmekte iken; kendini tutan kişileri devlet içinde önemli mevkilere getirtti. İstanbul muhafızlığı o zamana kadar seraskerliğe bağlı idi. Bu kurum yerine. (günümüzde emniyet genel müdürlüğüne karşıt) zaptiye müşirliği kurumunu kurdurdu.
Temmuz 1846'da Osmanlı devletinin Mısır valisi olan Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın İstanbul ziyareti sırasında Koca Hüsrev Paşa onunla çok samimi görüşme yaptı.
28 Eylül 1846'da sadrazam Mehmed Emin Rauf Paşa'nın azliyle Koca Mustafa Reşit Paşa sadrazamlığa getirildiği zaman seraskerlik görevleri alındı ve sadece Meclis-i Aliye üyeliği üzerinde kaldı. Fakat İstanbul ilerigelen tutucu çevreleri Hüsrev Paşa'nın yeniden şadârete getirileceği söylentileri ile çalkanmaya başladı Buna hem sadrazam hem de girişilen Tanzimat ıslahatını aksata­çağı düşüncesinde olan "Büyük Güçler" Batılı devletleri elçileri tedirgin olmaktaydılar.
Son yıllarını Emirgan'daki sahil konağında geçirdi. 3 Mart 1855'te (yaklaşık 86 yaşında iken) orada hayat gözlerine yumdu. Eyüpsultan'daki Bostan İskelesi'de yaptırdığı külliyesinde bulunan türbesinde gömülmüştür.
Evlatlık yetiştirmesi

Dikkate değer bir özelliği, aralarında sonradan sadrazam olacak İbrahim Ethem Paşa'nın da bulunduğu yüz kadar çocuğu küçük yaşta (kimi zaman köle pazarından) evlatlık alması; onları özel hocalarla kendi evladı gibi yetiştirmesi ve sonra devlet memuru olmalarını sağlamasıdır. Bu eski Türk, Memluklu ve Osmanlı "gulam sistemi"'nin son büyük uygulaması olduğu kabul edilir. Çocukların çoğu ilerleyen yıllarda devlet içinde önemli mevkilere gelmişlerdir. Nitekim, 1827 yılında 27.000 asker sayısına ulaşan yeni Osmanlı ordusunun (kısaca Mansüre Ordusu denilir) subay kadrosu içinde Koca Mehmet Hüsrev Paşa'nın 70-80 kadar evlatlığı çekirdek bir grup oluşturmaktaydı. Himayesinde yetiştirdiklerinden Topal İzzet Paşa Kaptan-ı Derya olmuştur.
Eserleri

Koca Hüsrev Paşa'nın seraskerlik döneminde (günümüzde Kara Harp Okulu'nun başlangıcı olan) Mekteb-i Harbiye'nin II. Mahmud'un fermanı ile 1834 yılında kurulmaya başlandı. Bu eğitim kurumu 1 Temmuz 1835'te Maçka'da padişahın da katıldığı bir törenle eğitim ve öğretime başladı.
Yine seraskerlik döneminde Silistre ve İstanbul'da iki süvari alayı oluşturdu ve bunların eğitimine büyük paralar ve dikkat sarf etti.
Koca Hüsrev Paşa aynı zamanda, bir Tunus-Cezayir yolculuğu esnasında ahalide gördüğü fes giyme adetini Osmanlı Devleti'ne tanıtan ve fesin kabulünü sağlayan kişidir.
Koca Hüsrev Paşa büyük servet sahibi olmuştu ve 1854'te tanzim edilen vakfiyesi göre bu servetinde 1 milyon kuruşluk bir fon ayırarak çeşitli vakıf ve hayır kurumlarına vermişti. Bu fonun faiz gelirinin yaptırdığı hayrat için bakım ve tamir masrafları ve bu hayratlarda görevlilerin maaşlarına harçedilmesi öngörülmüştü.
Bu vakıfların başında İstanbul Eyüpsultan ilçesinin "Merkez Mahallesi" "Bostan İskelesi Sokağı" ile "Boyacı sokağı" üzerinde bulunan şahsi türbesi, tekke, (1015 cilt Osmanlıca kitap ihtiva eden) "Hüsrev Paşa Kütüphanesi" ve bir çeşme'den oluşan "Hüsrev Paşa Külliyesi" gelmektedir. Külliyenin değişik kısımları değişik tarihlerde yapılmıştır. Hüsrev Paşa Kütüphanesi 1839 yılında tamamlanmış; şahsi türbe paşa hayatta iken yapılmış; tekke paşanın şahsi konağının tadilinden sonra ortaya konulmuş olup vakfiyesi 1857/58 tarihinde tescil edilmiş ve çeşme ise 1858/1859'da eklenmiştir.
Çengelköy, Baklalı Köy, Has Köy ve Küçükçekmece'de dört çeşme yaptırmıştır.
Vakfiye faiz gelirinden muhtelif camilerdeki imam, müezzin ve vaizlere, Edirnekapı dışındaki Nakşibendî tekkesi dervişlerine ve bazı kendi ka­pı halkına maaş bağlanmıştı.
Koca Hüsrev Paşa'nın gönderdiği bazı mektuplar özel sekreteri olan "Çobanzade Halil" tarafından toplanmış ve Muntehabat-Müftide-i Müktatebe adı ile yazma eser olarak yayınlanmıştır
Değerlendirme

Günümüzde gayet önemli biyografi eseri olen Osmanlılar Ansiklopedisi onu şöyle değerlendirmektedir:
Çok ince bir zekaya sahipti. Görenlerin hepsi onun son derece müstehzi ve nüktedan olduğunda söylemekte birleşir. Fakat işgüzar, tedbirli ve cömert vasıflarını da buna eklerlerdi. Yeni Osmanlı ordusununu o kurmuş ve çok değerli kumandanlar yetiştirmiştir.
Dış kaynaklar

Yayın Kurulu, "Hüsrev Mehmet Paşa (Koca)", (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.598-599 ISBN 975-08-0072-9
Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (6. bas. 1995)  Osmanlı Tarihi, III. Cilt 2. Kısım: XVI. Yüzyıl Ortalarından XVI. Yüzyıl Sonuna Kadar, Ankara:Türk Tarih Kurumu ISBN 975-16-0014-6 s. 382-384
Buz, Ayhan (2009) " Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
Danışmend, İsmail Hâmi (1971),Osmanlı Devlet Erkâni, İstanbul: Türkiye Yayınevi