Quipu
Tarih > Quipu Koleksiyonları

| Müze Koleksiyonu | Konum | Quipu Sayısı |
| --- | --- | --- |
| Berlin Etnoloji Müzesi | Berlin, Almanya | 298 (kaynak gerekli) |
| Beş Kıta Müzesi (Museum Five Continents) | Münih, Almanya | (Bilinmiyor) |
| Pachacamac | Lima yakınları, Peru | 35 |
| Museo Nacional de Arqueología, Antropología e Historia del Perú | Lima, Peru | 35 |
| Centro Mallqui | Leimebamba, Amazonas, Peru | 32 |
| Museo Temple Radicati, San Marcos Ulusal Üniversitesi | Lima, Peru | 26 |
| Bölgesel Ica Müzesi "Adolfo Bermúdez Jenkins" | Ica, Peru | 25 |
| Museo Puruchuco | Ate Bölgesi, Lima, Peru | 23 |
Patrimonyal (miras) quipu koleksiyonları, bu veritabanında tam olarak kayıt altına alınmamıştır ve sayıları bilinmemektedir. Önemli bir miras koleksiyonu, Peru'nun Rapaz köyündeki Rapazinler tarafından muhafaza edilmekte olup, Wisconsin–Madison Üniversitesi profesörü Frank Salomon tarafından yakın zamanda araştırılmıştır.
Koruma
Quipular, alpaka, lama, guanako veya vikunya gibi hayvanların yününden veya tüyünden eğrilmiş ve bükülmüş ipliklerden yapılabildiği gibi, genellikle pamuk gibi selüloz bazlı malzemelerden de üretilmiştir. Quipuların düğümlü ipleri, çoğu zaman "çeşitli renklerle boyanmış, düğüm atan memurlar tarafından anlamı bilinen ayrıntılı bir düğüm sistemi" ile yapılmıştır. Doğal veya boyalı renklerin solması geri döndürülemez bir durumdur ve liflerde daha fazla hasarın göstergesi olabilir. Renkler, toz veya belirli boyalar ve mordanlar tarafından zarar gördüğünde koyulaşabilir.Quipular, kordonlara eklenmiş hayvan kabukları gibi süslemelerle bulunmuş olup, bu tekstil olmayan malzemeler ek koruma önlemleri gerektirebilir.
Quipular, gelecekteki bozulmalarını en aza indirmeyi amaçlayan yöntemlerle korunmaktadır. Müzeler, arşivler ve özel koleksiyonlar, tekstil koruma uygulamalarından alınan yönergeleri benimsemiştir.
Çevresel kontroller, depolama alanlarının sıcaklık, nem ve ışık maruziyetini izlemek ve kontrol etmek için kullanılmaktadır. Tüm tekstil ürünlerinde olduğu gibi, serin, temiz, kuru ve karanlık ortamlar en uygun koşullardır. Quipu düğüm kayıtlarını barındıran binaların ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme (HVAC) sistemleri genellikle otomatik olarak düzenlenir. Bağıl nem %60'ın altında tutulmalı, yüksek sıcaklıklardan kaçınılmalıdır çünkü yüksek sıcaklıklar liflere zarar verip kırılgan hale getirebilir. Nemli koşullar ve yüksek nem, protein açısından zengin malzemelere zarar verebilir. Tekstiller, lif malzemesinin zayıflamasına ve solmasına neden olabilen ultraviyole (UV) ışığından zarar görür. Sergilendiklerinde quipuların çevresel koşullara maruz kalma süresi genellikle en aza indirilir ve yakından izlenir.
En iyi çabalara rağmen, hasar depolama sırasında veya önceki koruma girişimlerinden kaynaklanabilir. Depolama sırasında ürünlere kolay erişim, erken tespit olasılığını artırır.Quipuların, asit transferini önlemek için nötr pH'lı kağıtla kaplı yatay panolarda saklanması, bir koleksiyonun ömrünü uzatan bir koruma tekniğidir. Lifler, birbirlerine sürtünerek veya çubuklara takılı olanlarda dikey pozisyonda tutulduklarında kendi ağırlıklarıyla aşınabilir. Quipulara aşırı derecede dokunmak da daha fazla hasar riskini artırabilir.
Quipular ayrıca küf, böcekler ve larvaları açısından yakından izlenmektedir. Tüm tekstillerde olduğu gibi bunlar büyük sorunlar teşkil eder. Kağıttaki küf ve böceklerden kurtulmak için yaygın bir uygulama olmasına rağmen, lif tekstilleri üzerinde fumigasyon önerilmemektedir.
Kütüphanecilik alanındaki koruma uzmanları, çeşitli durumlarla başa çıkmak için gerekli becerilere sahiptir. Bazı quipular yüzlerce kordondan oluşmasına rağmen, her kordon ayrı ayrı değerlendirilip işlenmelidir. Quipu kordonları "fırçalar, küçük aletler ve hafif vakumlama ile mekanik olarak temizlenebilir". Quipuların küften arındırılması için mantar öldürücüler kullanılması önerilmediği gibi, temizlenmesi için çözücülerin kullanılması da önerilmez.
Koruma çabalarına rağmen, düzeltici bakıma hala ihtiyaç duyulabilir. Quipular orijinlerine yakın bir yerde korunacaksa, yerel devegillerden elde edilen doğal renkli yünler temin edilip kordonlardaki kopma ve yarıkların onarılmasında kullanılabilir. Peru'nun güneyinden konservatörler Rosa Choque Gonzales ve Rosalia Choque Gonzales, And Dağları'ndaki Rapaz köyünde Rapaz miras quipularını korumak için çalışmıştır. Bu quipular geçmişte onarıldığından, konservatör ekibi, quipuda bulunan önceki onarımlara benzer şekilde, onarılan alanın etrafına yeni yerel devegillerden ve yünlerden elde edilen lifler sarmıştır.
Harvard Üniversitesi'nden Antropoloji Profesörü Gary Urton, quipuların kırılgan olup olmadığı sorulduğunda, "Bazıları kırılgan ve dokunamazsınız – kırılırlar ya da toza dönüşürler. Çoğu oldukça iyi korunmuş durumda ve onlara zarar vermeden inceleyebilirsiniz. Elbette, bu kadar eski bir kumaşa dokunduğunuz her an bir miktar zarar veriyorsunuz, ancak bu iplikler genelde oldukça dayanıklıdır" yanıtını vermiştir.
Perulu arkeolog Ruth Shady, kıyı şehri Caral'da yaklaşık 5.000 yıllık olduğu düşünülen bir quipu ya da muhtemelen proto-quipu keşfetmiştir. "İnce çubuklara sarılmış kahverengi pamuk iplikler" oldukça iyi bir durumda bulunmuş ve yanında "farklı boyutlarda lif topları, 'ağlarla' sarılmış ve kusursuz kamış sepetler" gibi sunular bulunmuştur. Ayrıca, "kirli kahverengiye dönmüş, taranmamış ve tohum içeren pamuk yığınları" ile "bir pamuk iplik topu" da korunmuş halde bulunmuştur. Bu eserlerin iyi korunmuş olması, Caral'ın kurak iklimine atfedilmektedir.
Kurgusal Temsiller
Quipular, tarihsel gerçekliklerinin ötesinde, popüler kültürde de çeşitli şekillerde temsil edilmiştir:
Dora and the Lost City of Gold (2019): Bu filmde, ana karakter Dora, hikayenin doruk noktasında hazineyi bulmaya bir ipucu sağlamak için "taş bir quipu"yu dokunarak "okur".
The Wine-Dark Sea (Patrick O'Brian): Romanın 9. bölümünde quipular, bir mesaj iletmek için kullanılır.
See (Televizyon Dizisi): Görme yeteneğinden yoksun karakterlerin yer aldığı bu dizide, düğümlü ipler mesaj göndermek için bir yöntem olarak kullanılır.
The Rise and Fall of D.O.D.O. (Neal Stephenson ve Nicole Galland): Roman, cadıların zaman yolculuğu algoritmalarını çözmek için quipuları kullandığı bir hikaye sunar.
Death Stranding (Video Oyunu): Amelie adlı karakter, quipu benzeri bir aksesuarı belirgin bir şekilde taşır. Ayrıca oyunda, quipudan ilham alınarak tasarlanmış "Q-Pid" adlı bir cihaz bulunur.
Teekyu (Anime): 4. sezonun bir bölümünde Marimo, bir quipu kullanarak Tomarin'i sakinleştirir.
This Is How You Lose the Time War (Roman): "Blue" karakteri, Pre-Columbian Peru'da bir örnek örgü kumaşın içine "düğüm kodu" olarak gizlenmiş bir mektup bırakır.
Ammonite (Nicola Griffith): Jeep kadınları, uzun mesafelerde iletişim kurmak için dokunarak okunan düğümlü mesaj kordonları kullanır.
Earth: Final Conflict (Televizyon Dizisi): Üçüncü sezonun beşinci bölümünde, bir quipu ve Nazca Çizgileri, hikaye akışında önemli unsurlar olarak yer alır.
Paddington in Peru (Film): El Dorado'ya giden yolu tarif eden bir mesaj quipu ile kaydedilir.
Quipuların bu şekilde kültürel ve kurgusal temsil edilmesi, onların yalnızca tarihsel bir araç olarak değil, aynı zamanda sanatsal ve anlatısal bir ilham kaynağı olarak algılandığını göstermektedir.