Azerbaycan halısı
20. Yüzyıl Gelişmeleri

Sovyetler döneminde Azerbaycan halısı uluslararası pazardaki konumunu kaybetti. Ancak 19. yüzyılın başlarına, 1920'ye kadar, Azerbaycan halısı dünya pazarında önemli bir konuma sahipti. Kuba halısı, teknolojisi ve kompozisyonu nedeniyle dünyada birinci sırada yer aldı. Bu halılar, yüzyıllar boyunca dayanıklılığını korumuştur. Bu teknoloji "iğnevari ilmik" olarak adlandırılır ve ilmiklerin çıkmadığı bir halıdır. Bu teknikte, halının tüy yüksekliği diğerlerine kıyasla daha yüksek olmuştur. Uzmanlar, Azerbaycan halılarının en düşük tüy yüksekliğinin 6 mm olduğunu ve bu özelliğin halının uzun ömürlü olmasını sağladığını belirtiyor.
Azerbaycan halıcılığının sonraki gelişim dönemi, 20. yüzyılın ortalarına rastlar. Bu dönemde Azerbaycan halıcılığı birkaç farklı yönde gelişerek çok yönlü bir karakter kazanmıştır. Ülkenin ilçelerinde ve köylerinde halı dokuma gelenekleri, bireysel halı ustaları tarafından sürdürülmüştür. Geleneksel desenlerde dokunan halılarda klasik kompozisyonlara yaratıcı bir yaklaşım belirgin bir şekilde kendini gösterir. Aynı zamanda halıcılıkta yeni kompozisyonlar ve desen unsurları ortaya çıkmıştır. Yeni ortaya çıkan desenlerde, nispeten eğri çizgilerle işlenmiş bitki motifleri, insan, hayvan, kuş figürleri ve lirik ve romantik tarzda oluşturulmuş sahneli kompozisyonlara eğilim baskındır. Halıcılığın gelişiminin bir diğer dalı, "Azerhalı" Üretim Birliği'nin faaliyetleridir. "Azerhalı"nın atölyelerinde dokunan halılarda, geleneksel desen ve renklerde ustaların yaratıcı değişiklikleri, klasik halı kompozisyonlarının sayısını artırarak zenginleştirir.
Halıcılığın bir diğer dalı ise profesyonel ressamlar tarafından sürdürülüp geliştirilmiştir. Onların oluşturduğu yeni motif ve desenlerle dokunan halılar, klasik kompozisyonların zenginleştirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu halıların kompozisyon, desen çözümü ve renk düzeninde bazen klasik kuralların ihlal edilmesine rağmen, çeşitli sanatsal ve teknik araçlar konunun açığa çıkmasına yardımcı olur.
Azerbaycan'da halıcılığın gelişimi için önemli adımlar atılmıştır. Halıcılık, bir sanat ve bilim dalı olarak, E. Ezimzade adını taşıyan Azerbaycan Devlet Resim Okulu'nda, Azerbaycan Devlet Kültür ve Sanat Üniversitesi'nde ve sanat odaklı diğer okullarda öğretilmektedir. Halıcılık, teknik meslek okullarında, çocuk resim galerilerinde ve diğer yerlerde de öğretilmektedir.
Azerbaycan halıcılığının bilim dalı olarak incelenmesi ve profesyonel ressamların yaratıcılığındaki modern gelişimi, Azerbaycan'ın halk sanatçısı Latif Kerimov'un (1906-1991) adıyla ilişkilendirilir. Doğu, özellikle de Azerbaycan halısı ve dekoratif sanatlar konusunda uzman olan, ünlü bir ornamanalist-ressam ve araştırmacı olarak tanınan L. Kerimov, uzun yıllar Azerbaycan halılarını araştırmış, Azerbaycan dekoratif sanatını yeni motiflerle zenginleştirmiş ve geleneksel süsleme unsurları temelinde yeni dekoratif motifler yaratmıştır. L. Kerimov'un tasarımlarıyla dokunmuş olan "Efşan" (1932), "Gonagkend" (1939), "Leçektürünc" (1952), "Şuşa" (1953), "Göygöl" (1958), "Karabağ" (1960), "İslimi" (1964), "Butalı" (1965), "Bahar" (1966,1976), "Hayvanlar aleminde" (1969), "Şebi-hicran" (1975), "Zerhara" (1977), "Firdovsi" (1934), "Semed Vurğun" (1956), "Vagif" (1967), "Füzuli" (1972), "Nesimi" (1974), "Safieddin Urmevi" (1975), "Ecemi" (1976) ve diğer ornament ve portre halılar, süsleme unsurlarının uyumu, kompozisyon bütünlüğü, desenlerin inceliği ve ifade gücü, zengin renkleriyle halıcılık sanatının değerli örneklerindendir. 1949'da diğer yazarlarla birlikte oluşturduğu "Stalin" halısı nedeniyle 1950'de SSCB Devlet Ödülü'ne layık görülmüştür. 1986'da Londra'da açılan kişisel sergisi büyük başarı elde etmiş, sergide ressamın "Bendi-Rumi" (1980,1981), "Leçekturunc" (1981), "Xetai" (1981,1985), "Açma-yumma" (1982), "Leçekbendlik" (1983), "Ketebebendlik" (1984), "Asrların nağmesi" (1985) gibi halıları sergilenmiştir. L. Kerimov'un çok ciltli "Azerbaycan Halısı" adlı eserinde, 1300'den fazla Azerbaycan halı süsleme unsurunun analizi yapılmıştır.