Gırnata Emirliği (Tavaif-i Mülûk)
Tarihçe > Köken ve kuruluş > Zâvî b. Zîrî (1013-1019)

Aralarında Zâvî b. Zîrî [en]'nin de bulunduğu çok sayıda kardeşi, Bulukkîn soyundan gelenler ve fiilen iktidarda olan torunu Bâdîs'i devirmek için bir isyan başlattı (999). Eşîr merkezli isyan kanlı bir şekilde bastırıldı ve Zâvî b. Zîrî hariç birçok kardeşi öldürüldü. Zâvî sağ kalanlarla birlikte batıya doğru kaçtı. Aralarında öldürülen kardeşi Mâksen’in iki oğlu Hubâse ve Habbûs da vardı. Amacı bir zamanlar Fâtımîler ve Zîrîler'in düşmanı olan Endülüs Emevi Devleti'ne sığınmaktı.
Halife II. Hişâm'ın (h.  976-1009)  başveziri (hâcib [en]) ve o dönemde Kurtuba Halifeliğinin fiili yöneticisi olan el-Mansûr [en], Zâvî'yi sorun çıkaracak biri olarak gördü ve Endülüs'e göç etmesine izin vermedi. Ancak aynı yetkilere sahip olan oğlu Abdülmelik el-Muzaffer [en] (h.  1002-1008), yetenekli komutanlara ihtiyaç duyduğu için Zâvî ve beraberindeki askerlerin Kurtuba'ya yerleşmesine izni verdi. Bu berberi askerler daha sonra el-Muzaffer'in ordusunda önemli bir güç haline gelecekti. Zîrîlerin  aileleri ile birlikte göç ettiği tahmin edilmektedir.
Kurtuba Halifeliği, ikinci Endülüs fitnesi [en] (1009-1031) olarak bilinen bir dönemde önce parçalandı sonra yıkıldı. Zâvî başlangıçta diğer Berberi hanedanlarla birlikte 1010 ve 1013 yılları arasında Kurtuba kuşatması [en]'nda yer aldı. Berberiler kuşatmanın sonunda Kurtuba'da kukla halife Süleyman el-Müstaîn'i desteklediler. Ancak kuşatma sırasında yaşanan katliamlar nedeniyle halk berberilere düşman oldu. Bunun üzerine Zâvî, diğer berberiler gibi Endülüs'ün başka bölgelerine yerleşme kararı aldı.
Yeni halife bu durumu dikkate alarak Endülüs'ün bazı bölgelerini berberiler arasında paylaştırdı. 1013'te Zâvî ve adamlarına İlbîre (Elvira) kûresini [en] (vilayet) verdi. Abdullah b. Bulukkîn [en]'in (Gırnata'nın son Zîrî emiri) kaleme aldığı et-Tibyân ʿani’l-ḥâdis̱eti’l-kâʾine bi’d-devleti Benî Zîrî fî Ġırnâṭa adlı hatıratında, tam tersini anlatarak yerel halkın kendilerini koruması için Zîrîleri davet ettiğini yazmaktadır. Tarihçi Hugh Kennedy, bir yandan Abdullah'ın hatıralarında Zîrî yönetimini meşrulaştırmaya çalıştığını belirtirken diğer yandan da bu anlatının akla yatkın olduğunu ifade etmektedir. Çünkü kendilerini korumaları için bazı Endülüs şehirleri, hükümdarları davet ettiğine dair birçok kayıt mevcuttur.
Bölgeye yerleştikten kısa bir süre sonra Zâvî, mevcut başkenti (Medînetü İlbîre, Atarfe yakınlarında bir yer) çok da uzak olmayan ve savunması daha kolay olan Gırnata'ya taşıdı. Gırnata o zamana kadar Darro (Hadarrû) nehrinin sağ kıyısında küçük bir yerleşim yeriydi. Zâvî'nin buraya yerleşmesi yeni bir şehrin ve 77 yıl süren bağımsız bir devletin kurulmasıyla sonuçlandı.
Ali b. Hammûd (h.  1016-1018) liderliğindeki Hammûdîler, Kurtuba’da Süleyman el-Müstaîn’i destekleyen en güçlü Berberi hanedanıydı. 1016 yılında el-Müstaîn’i devirdiler ve hilafeti ele geçirdiler. Zîrîler, Hammûdîler'e biat etti. 1018 yılında Ali b. Hammûd öldürüldü ve Emevi hanedanına mensup IV. Abdurrahman (h.  1018) yeni halife seçildi. Zîrîler yeni halifeyi tanımadılar ve Hammûdîlere bağlılığını sürdürdüler. IV. Abdurrahman, Zîrîleri itaat altına almak için Gırnata'yı kuşattı [en] ancak başarısız oldu.
Zâvî 1019 yılında Kuzey Afrika'ya dönmek için Endülüs'den ayrıldı ve şehrin idaresini yeğeni Habbûs b. Mâksân [en]’a emanet etti. Tahtın varisi olduğunu iddia ederek, kardeşi Bulukkîn [en]'in torunu Muiz b. Bâdîs [en]'in yerine geçmek istiyordu. Muiz (h.  1016-1062), çocuk yaşta tahta oturmuştu ve o sıralar amcası ile ilgili sorunları vardı. Muiz'in amcası Hammâd b. Bulukkîn [en] (h.  1014–1028) 1014'de Kayrevan'da bağımsızlığını ilan etmiş ve Zîrî topraklarında Hammâdîler [en] devletini kurmuştu. Kuzey Afrika'ya dönen Zâvî'nin akibeti hakkında kesin bir bilgi yok ancak İbn Hayyân [en]'a göre yıllar sonra vebadan öldü. Abdullah b. Bulukkîn ise anılarında Kuzey Afrika'ya vardıktan kısa bir süre sonra zehirlendiğini iddia ediyor ancak her iki kaynak da onun ölüm tarihini hakkında bilgi vermiyor.