Geleneksel Çin tıbbı
Çin Tıbbı'nda Kuramlar, İlkeler ve Yöntemler > Beş Unsur Yaklaşımı

Antik çinli bilgelere göre evrenin en temel öz maddeleri ve onlar arasındaki ilişkiyi temel alır. Birçok eski kültürde görülmesine karşın Çin'de kuramsal gelişimi devam eden bir yaklaşımdır. Beş Unsur (Wuxing) olarak anılır. Beş Unsur dünya ve tüm evrenin olduğu kadar insan bedeninde de yer alan kurucu, yönlendirici, dönüştürücü unsurlardır. Etkileri ve ilişkileri kaçınılmaz etkendir.
| Element | Ağaç | Ateş | Toprak | Metal | Su |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Temel yönler | doğu | güney | merkez | batı | kuzey |
| Yin/Yang | küçük yang | büyük yang | merkez | küçük yin | büyük yin |
| Enerji | Ilık ve rutubetli | sıcak | nötr | serin ve kuru | soğuk |
| Zang (yin organlar) | karaciğer | kalp/perikardiyum | dalak/pankreas | akciğer | böbrek |
| Fu (yang organlar) | safra kesesi | ince bağırsak/San Jiao | mide | kalın bağırsak | idrar kesesi |
| Duyu organı | göz | dil | ağız | burun | kulaklar |
| Duyu | bakış | konuşma | tad | koklama | işitme |
| Beden sıvısı | Gözyaşı | ter | tükürük | balgam | üre |
| Duygu | öfke | sevgi, nefret, aşırı heyecan | üzüntü, sıkıntı | keder, hüzün | korku, irade eksikliği |
| Parmak | işaret | orta | baş | yüzük | küçük parmak |
| Mevsim | İlkbahar | Yaz | Mevsim değişimi (Her üç ayda) | Sonbahar | Kış |
| Yaşam | doğum | gençlik | yetişkinlik | yaşlılık | ölüm |

Geleneksel Çin Tıbbında (GÇT) Beş Element teorisi kadar Yin-Yang karşıt kutupluluğunu anlamak da önemlidir. Her şeyin birbirini tamamlayan bu iki karşıt kutuptan oluştuğu kabul edilir Geleneksel Çin Tıbbı ve onun da bir parçası olan Çigong'da. Eski bir Çin tıp kitabında "Yin ve yang'ı anladığınızda tüm Evreni ellerinizde tutabilirsiniz" denmektedir. Bu iki evrensel enerji doğada olduğu kadar bedenlerimizde de sağlıklı olma durumunda dengeli bir şekilde yer almaktadır. Örneğin GÇT'de bedenimizin ön yüzü Yin kabul edilirken arka tarafı Yang; bedenin üst kısmı Yang, alt kısmı Yin, orta kısmı ise hem Yin hem Yang; kol ve bacaklarımızın dış kenarları Yang, iç tarafları Yin; Çi enerjisi Yang, kan ve bedensel sıvılar Yin; beş ana organ (karaciğer, kalp, dalak, akciğer, böbrek) yin, bu organların eş organları (safra kesesi, küçük bağırsak, mide, büyük bağırsak ve mesane) Yang kabul edilir. Normal sağlıklı koşullarda Yin ve Yang'ın birbirleriyle ayrılmayan, uyumlu bir ilişki içinde olduğu kabul edildiğinden herhangi birisinde çıkacak bir problemin karşıt kutbunu da etkileyeceği varsayılmaktadır. Örneğin safra kesesinde çıkacak bir dengesizlik er ya da geç eş organı olan karaciğeri etkilecektir ve bunun tersine karaciğerdeki bir problem de safra kesesini etkilecektir.
Dört Temel
Sağlığın dört temeli; kan (hsueh), enerji (çi), gıda (ying) ve direnç (wei)dir. Yin ve yang'ın fizyolojik bakımdan işlevsel görünümleri olan bu dört temel karşılıklı olarak birbirlerine bağlıdır ve kişinin hem sağlık durumunu hem de hastalıklara ve dejenerasyona yönelik direnç kuvvetini tayin eder.
Kan: Kan fiziksel bedenin beslenmesinin doğrudan sorumlusudur ve durumu diğer üç temeli etkiler. Örneğin kan (yin) enerjiyi besleyin gıdayı (yin) taşıdığı için zayıf veya toksik kan bedenin ihtiyaç duyduğu yeterli besini bedene dağıtamaz ve yüksek enerji sağlayamaz, bunun sonucunda yetersiz besin (yin) yüksek mukavemet (yang) sağlayamaz.
| Araç | İşlev | Kutup | Hazine | Yeri | Yol | Rol   |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kan | besin | yin | öz | dahili | iç kaplar | dahili besin |
| Enerji | mukavemet | yang | enerji | harici | dış kaplar | harici koruma |