stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Güner Özkul
Filmografisi

1979: İbiş'in Rüyası
1992: Sarı Tebessüm
1992: Leyleğin Getirdiği
1995: Aşk Üzerine Söylenmemiş Her Şey
2001: Şellale
2002: Azad - (Televizyon)
2003: Neredesin Firuze
2003: Zalim
2004: Yağmur Zamanı - (Televizyon)
2004: Zümrüt (Televizyon)
2005: Yine de Aşığım
2006: Doktorlar
2006: Balıketi
2006: Eve Giden Yol 1914
2007: Adem'in Trenleri
2007: İki Yabancı
2007: Aşk Eski Bir Yalan
2008: Bahtı Kara
2008: Dedektif Biraderler
2009: Karanlıktakiler
2010: Kollama
2012: Muhteşem Yüzyıl
2021: Beni Çok Sev
2022: Hayat Bugün - Konuk oyuncu
2022: Yasak Elma - Konuk oyuncu
2022: Yolun Açık Olsun
2022: Yıldızların Gölgesinde Ağlamak
2023: Alparslan: Büyük Selçuklu
2024: Kül Masalı
xxxx: Ay Hikâyeleri
Ladin

Ladin (Picea), çamgiller (Pinaceae) familyasının Picea cinsinden Kuzey yarımkürenin ılıman ve soğuk bölgelerinde yayılış gösteren ağaç türlerinin ortak adı.
Boyu 40–50 m'ye kadar ulaşabilir. İğne yaprakları kısa, sivri uçlu ve kesitli dört köşedir. Olgunlaşmış kozalağının pulları dağılmaz.
Picea, Piceoideae alt familyasındaki tek cinstir.
Ladin kozalağı
Sınıflandırma

Seksiyon Picea
Avrupa ladini (Picea abies) Avrupa.
Dragon ladini (Picea asperata) Doğu Çin.
Kore ladini (Picea koraiensis) Kore, Kuzey Çin.
Koyama ladini (Picea koyamae) Japonya.
Meyer ladini (Picea meyeri) Kuzey Çin.
Yushan ladini (Picea morrisonicola) Tayvan.
Wilson ladini (Picea wilsonii) Doğu Çin.
Sibirya ladini (Picea obovata) Kuzey İskandinavya, Sibirya.
Schrenk ladini (Picea schrenkiana) Asya.
Himalaya ladini (Picea smithiana) Doğu Himalaya.
Alp ladini (Picea alpestris) Avrupa
Doğu ladini (Picea orientalis) Kafkaslar, Kuzey Türkiye.
Maximowiczii ladini (Picea maximowiczii) Japonya.
Picea torano. Japonya.
Veitch ladini (Picea neoveitchii) Kuzeybatı Çin.
Martinez ladini (Picea martinezii) Kuzey Meksika.
Chihuahua ladini (Picea chihuahuana) Kuzeybatı Meksika
Seksiyon Omorika
Brewer ladini (Picea breweriana) Klamath Dağları, Kuzey Amerika; endemiktir.
Sargent ladini (Picea brachytyla) Güneybatı Çin.
Picea farreri. Kuzey Burma, Güneybatı Çin.
Balkan ladini (Picea omorika) Balkanlar; endemik.
Kara ladin (Picea mariana) Kuzey Amerika Alaska taygalarında.
Kırmızı ladin (Picea rubens) Kuzey Amerika.
Sakhalin ladini (Picea glehnii) Kuzey Japonya, Sakhalin.
Picea bicolor. Japonya.
Mor ladin (Picea purpurea) Batı Çin.
Balfour ladini (Picea balfouriana) Batı Çin.
Likiang ladini (Picea likiangensis) Güneybatı Çin.
Sikkim ladini (Picea spinulosa) Doğu Himalaya.
Seksiyon Casicta
Ak ladin (Picea glauca) Kuzey Amerika'nın kuzeyi.
Engelmann ladini (Picea engelmannii) Kuzey Amerika'nın batı dağları.
Sitka ladini (Picea sitchensis) Pasifik kıyıları, Kuzey Amerika.
Jezo ladini (Picea jezoensis) Kuzey Asya, Japonya.
Mavi ladin (Picea pungens) Kayalık dağları, Kuzey Amerika.
Galeri

Doğu Ladini
Sıtka Ladini
Ak Ladin
Kara Ladin
Mavi Ladin
Avrupa Ladini
Kullanımları > Kereste

Ladin, genellikle Kuzey Amerika kerestesi, SPF (ladin, çam, köknar) ve akağaç (ladin ağacının toplu adı) dahil olmak üzere birkaç farklı adla anılan yapı kerestesi olarak kullanışlıdır. Ladin ağacı, genel inşaat işleri ve sandıklardan ahşap uçaklarda son derece özel kullanımlara kadar birçok amaç için kullanılır. Wright kardeşler'in ilk uçağı olan Flyer ladin ağacından yapılmıştır.
Bu türün tomrukçuluktan sonra böceklere veya çürümeye karşı dayanıklılık özelliği olmadığından, genellikle inşaat amaçlı olarak yalnızca iç mekan kullanımında (örneğin, iç mekan alçıpan çerçeveleme) tavsiye edilir. Ladin ağacının açıkta bırakıldığında maruz kaldığı iklim tipine bağlı olarak 12–18 aydan fazla dayanması beklenemez.
Kullanımları > Kağıt hamuru

Ladin, dayanıklı kağıt yapmak için birbirine bağlanan uzun ağaç lifleri olduğundan, kağıt yapımında en önemli ağaçlardan biridir. Lifleri ince duvarlıdır ve kuruduktan sonra ince bantlara çöker. Ladinler, kolayca ağartılır olduğundan mekanik hamurlaştırmada kullanılır. Kuzey çamlarıyla birlikte, Northern bleached softwood kraft (NBSK) kağıdı yapmak için kuzey ladinleri çok yaygın kullanılır. Ladin ağaçları ağaç hamuru için geniş alanlara ekilir.
Kullanımları > Gıda ve ilaç

Birçok ladin ağacının taze filizleri doğal C vitamini kaynağıdır. Kaptan Cook, mürettebatın iskorbüt hastalığına yakalanmaması için deniz yolculukları sırasında alkollü şeker esanslı ladin birası yapmıştı. Yapraklar ve dallar veya uçucu yağlar, ladin birası yapmak için kullanılır.
Finlandiya'da genç ladin tomurcukları bazen baharat olarak kullanılır veya ladin tomurcuk şurubu yapmak için şekerle kaynatılır. Hayatta kalmaya çalışıldığı durumlarda ladin iğneleri doğrudan yutulabilir veya kaynatılarak çay haline getirilebilir. Bu, büyük miktarda C vitamininin yerini geçet. Ayrıca su, ladin iğnelerinde depolanarak alternatif bir hidrasyon yöntemi sağlar. Ladin, et tek gıda kaynağı olduğunda iskorbüt önleyici olarak kullanılabilir.
Brewer ladini (Picea breweriana)
P. abies tahtası
Şeffaf cam şişede ladin (Picea mariana) esansiyel yağı
Bensu Orhunöz

| Bensu Orhunöz |
| --- | --- |
Doğum: 3 Temmuz 1965 (59 yaşında) İzmir, Türkiye
Meslek: Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu

Bensu Orhunöz (d. 3 Temmuz 1965, İzmir), Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusudur.
1983 yılında, Saint Michel Fransız Lisesinden mezun oldu. İstanbul Belediye Konservatuvarını bitirdi. Ardından, lisans eğitimini Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuvarı "tiyatro" bölümünde tamamladı. Bizimkiler dizisindeki çekirdek ailenin kızı "Bilge" rolüyle geniş kitlelerce tanındı. Orhunöz, Şehir Tiyatroları'nın kadrolu sanatçısı olup, sinema ve dizi filmlerde de rol almaktadır.
Tiyatro oyunları

Sirke Tadında Böğürtlen Reçeli: Abdülkadir Bozkurt - İstanbul Şehir Tiyatroları - 2014
Lysistrata Kadınlar da Savaşırsa: İstanbul Şehir Tiyatroları - 2013
Kadın Hayattır Memattır Kadın: Sema Keçik, Arzu Işıtman - İstanbul Şehir Tiyatroları - 2011
Arzunun Onda Dokuzu: Heather Raffo - İstanbul Şehir Tiyatroları - 2010
Titanik Orkestrası: Hristo Boytchev - İstanbul Şehir Tiyatroları - 2008
Gılgameş: Zeynep Avcı - İstanbul Şehir Tiyatroları - 2003
Kadınlar.Savaş.Komedi: Thomas Brasch - İstanbul Şehir Tiyatroları - 2001
Aşk-ı Memnu: Halit Ziya Uşaklıgil - İstanbul Şehir Tiyatroları - 1999
Misyon: Heiner Müller - İstanbul Şehir Tiyatroları - 1998
Moliere "Ya Da Kara Komplo" -  İstanbul Şehir Tiyatroları - 1997
Oidipus: Sofokles - İstanbul Şehir Tiyatroları - 1995
Antigone: Sofokles - İstanbul Şehir Tiyatroları - 1994
Telefon Kimin İçin Çalıyor: Çetin Altan - İstanbul Şehir Tiyatroları - 1993
Tanrı: Woody Allen: Özel Tiyatro - 1988
Filmografisi

Piyasa - 2025 -
Avrupa Yakası - 2007 - Konuk oyuncu (136. bölüm)
İyi Saatte Olsunlar - 2004
İz Peşinde - 1990
Bizimkiler - 1989 - (13 sezon)
Feuchtwangen

| Feuchtwangen |
| --- | --- |
Şehir

  Mühür 
Feuchtwangen
Ülke:  Almanya
Eyalet: Bavyera
Nüfus (31 Aralık 2010)
 • Toplam: 12.176
Feuchtwangen, Almanya'da Bavyera eyaletinde yer alan bir şehirdir. Nüfusu 31 Aralık 2010 sayımlarına göre 12,176 kişidir.
Maurice LaMarche

LaMarche, 2023
LaMarche, 2011
Maurice LaMarche (d. 30 Mart, 1958), Emmy Ödüllü Kanadalı seslendirme sanatçısı ve eski stand-up komedyen. Daha çok  Futurama dizisindeki Kif Kroker; The Real Ghostbusters dizisindeki Egon Spengler Captain Planet and the Planeteers'deki  Verminous Skumm ve Duke Nuke; Hey Arnold!'daki Big Bob Pataki; Batman: Arkham City'deki Mr. Freeze rolleriyle tanınmaktadır. LaMarche, Toronto, Ontario, Kanada'da doğdu ve doğduktan çok kısa bir süre sonra ailesi  Timmins, Ontario'ya taşındı. LaMarche'ın çocukluğu "çizgi filmlerin kendi küçük dünyası ve altmışların televizyonu" ile geçti.
Nazmi Kırık

| Nazmi Kırık |
| --- | --- |
Doğum: 1976 (48-49 yaşında) Diyarbakır, Türkiye
Meslek: Oyuncu

Nazmi Kırık (d. 1976, Diyarbakır), Kürt asıllı Türk-Alman sinema oyuncusudur.
Hayatı

Nazmi Kırık, 1976 yılında Diyarbakır'da doğdu. Eğitimi sırasında Mezopotamya Kültür Merkezi Diyarbakır Şubesinde tiyatro ve dans çalışmalarına başladı. Bu süre içerisinde pek çok oyunda yer aldı. 1996'dan itibaren tiyatro ve dans çalışmalarına Mezopotamya Kültür Merkezi bünyesinde İstanbul'da devam etti. 2003 yılında bir grup arkadaşıyla Seyr-i Mesel Sanat Atölyesi'nin kuruluşunda yer aldı. 1999'da rol aldığı Güneşe Yolculuk filmiyle sinema kariyeri başladı.
Güneşe Yolculuk filmi aynı yıl Berlin Film Festivali'nden Blue Angel ve Peace ödülleriyle döndü. 2003'te Yüksel Yavuz'un yönettiği Küçük Özgürlük filmiyle Cannes Film Festivali Yönetmenler Bölümünde izleyicinin karşısına çıktı.
2005'te Huner Saleem'in yönettiği Kilometer Zero filmiyle Cannes Film Festivali Resmî Yarışma Bölümünde en iyi erkek oyuncu adayı olarak yarıştı. 2006'da çektiği kısa metrajlı filmi Kimlik, Antalya Film Festivali'nde yarıştı. Nazmi Kırık, çalışmalarına Türkiye ve Almanya'da devam ediyor.
Filmografisi

Uzak Şehir (2024-günümüz) - Nadim Baybars
Yalı Çapkını (2024) - Tayyar
Ne Gemiler Yaktım (2023-2024) - İhsan
Ya Çok Seversen (2023) - Yakup Civelek
Gönül (2022) - Seymen
Bir Başkadır (2020)
Çukur (2019) (3. sezon) - Yunus
Mucize 2: Aşk (2019) - Şemsettin
Siyah İnci (2017)
Bizans Oyunları (2016) - Havadis
Kehribar (2016) - Cemil
Mucize (2014) - Şemsettin
Ankara'nın Dikmen'i (2014) - Zirek
Hükümet Kadın (2013) - Ferhat
Après la chute (2009)
Phone Story (2009)
Sores & Sîrîn (2009)
Pandora'nın Kutusu (2008) - Hırsız
Maman est folle (2007) - Jallal
Dol (2007) - Azad
Beynelmilel (2006) - Tekin Yayladalı
Sıfır Kilometre (2005) - Ako
Organize İşler (2005) - Hıdır Duralmaz
Küçük Özgürlük (2003) - Haydar
Fotoğraf (2001) - Ali
Güneşe Yolculuk (1999) - Berzan
Dilbilim

Röntgen cihazı ile çekilmiş bir görüntü. Çeşitli ünlü seslerin söylenimi sırasında ağzın hareketleri gösterilmiştir.
Dilbilim, dil bilimi, lengüistik ya da lisaniyat; dilleri dilbilgisi, söz dizimi (sentaks), ses bilgisi (fonetik), ses bilimi (fonoloji), biçimbilim (morfoloji) ve edimbilim (pragmatik) gibi çeşitli yönlerden yapısal, anlamsal ve bildirişimin çıkış bağlamını temel alarak sözlerin gönderimlerini ve iletişimde dilin yaptırım gücünü inceleyen bilim dalıdır.
Genel dilbilim (ya da kuramsal dilbilim), dillerin yapılarını (dilbilgisi) ve anlamlarını (anlambilimi) inceler. Dilbilgisinin incelenmesi, biçimbilimi (kelimelerin oluşumu ve değişimi) ve sözdizimi (sözlerin kelime öbeği veya cümle oluşturmak için bir araya getirilmesi ile ilgili kurallar) kapsar. Dili sesler aracılığıyla ifade etmek için kullanılan sistem olan sesbilim de dilbilimin bir alt dalıdır. Dilbilim, genelgeçer dil niteliklerini bulmak ve gelişimleri ile kökenlerini açıklamak için dilleri karşılaştırır (karşılaştırmalı dilbilim) ve dillerin tarihleri üzerinde araştırma yapar (tarihî dilbilim). Sesbilim, dilbilimin bir dalı olarak, seslerin üretilişi, hareketi ve algılanışını inceler. Sosyal bir bilim olan dilbilim ile doğa bilimlerinden fiziğin ilişkilendirilebileceği bir nokta, sesbilimdir. Uygulamalı dilbilim, dilbilimsel teorileri, yabancı dil öğretimi, konuşma terapisi, çeviri ve konuşma bozukluğu gibi alanlarda uygulamaya geçirir.
Tarihçe > Bilim dalları arasındaki yeri

Dil kavramının farklı şekillerde yorumlanmasından ve dilin çok farklı yönlerinin incelenmesinden dolayı dilbilim için herhangi bir bilim dalına aittir demek mümkün değildir. Linguistik; dilsel sistemin bilimi, çoğu kişi tarafından da gösterge biliminin bir alt alanı ya da göstergelerin bilimi olarak görülmektedir. Bu yüzden linguistik, yapısal bilimler ya da formal bilim grubuna dâhil edilir.
Ancak kişisel dil edinimi ve dil kullanımı psikolojik ya da klinik bir durum olarak değerlendirildiğinde dilbilimin bu alt alanı doğa bilimleri grubunda sayılabilir. Dil, toplumsal ve kültürel bir kavram olarak incelendiğinde ise kültürbilim ya da ruhbilim kategorisinde değerlendirilebilir. Dilbilimin sosyal bilimlere ait budun dilbilimi, siyaset dilbilimi ya da toplum dilbilimi gibi alt alanları da vardır.
Dilin yapısı

Yapı yönünden, bugüne kadar yapılmış dil incelemelerinde dil, öğelerine ayrılarak analiz edilir. Birbirinden ayrılan bu öğelerin türleri ve işlevleri tespit edilir. Dilin varsayılan durumu olarak ses dili kabul edilir. Ayrı seslerden oluşan her ses sırası, sesbilim düzleminde işlevsel öğeler olan ses ve hece öğelerini oluşturur. Bunun üst düzleminde (biçim bilgisinde) bu parçalar, biçimbirimleri ve kelimeleri oluştururlar. Bunun da üstündeki düzlemde, dilsel bir ifadenin temel birimi olan ve belli sözdizimsel kurallara göre oluşturulan cümle vardır.
Bir cümlenin (tümcenin) öğeleri farklı açılardan belirlenebilir. Parçaların (temel cümle, yancümle) yanı sıra cümle içerisinde az ya da çok sayıda olabilen kapsamlı kelime bileşimleri de cümle kurucu birimler olarak belirlenebilir. Dönüşümlük dilbilgisiyle birlikte "cümle" kavramı yeniden tanımlanmıştır. Böylece kökleri bir isim ya da bir fiil gibi belirli kelime türlerinden oluşan ve diğer öğelere (bağlı kelimelere) bağlı olan, birbirini tamamlayan cümle öğeleri tanımlanır. Bu tür cümleler genelde bir cümle içinde bütünüyle değiştirilerek görülebilir. Bu yaklaşım, olumsuz cümleler gibi soyut yapıdaki cümlelerin tanımlanmasına da izin verir. Cümlelerin biçimlenişinin, çok sayıda cümlelerin karşılıklı etkileşimine bağlı olduğu yönündeki görüş benimsenene kadar, cümle uzun yıllar en üst dilbilimsel analiz düzlemi olarak görülmekteydi. Cümle üstündeki analiz düzleminde, metin vardır. Metinler belirli biçimde yapılandırılabilir. Metinler tipolojik olarak sınıflandırılır. Bu sınıflandırma, metin işlevlerine veya belirli metin türlerine (yapısalcı sınıflandırma) aittir. Analiz yapılan en üst düzlemde, bir süredir, birden fazla metinden oluşan bir topluluğun topluluktaki metinleri etkileyişi ve şekillendirişi dikkate alınarak yapılan analiz vardır. Dilbilimle ilişki içindeki diğer bilimlerde de kullanılan "söylem" kavramı bu analiz düzleminde ele alınmaktadır. "Söylem" kavramı ile bir konuşmadan başlayıp bir konuşmacı topluluğundaki herkesin yaptığı konuşmaların tamamının bir bütün içinde incelenmesine kadar geniş bir kapsama ulaşılabilir.
Dilin işlevi

Dil, insanların kullandığı en önemli ve en etkili iletişim aracı olarak görülmektedir. Buna bağlı olarak dilin her bir işlevini esas alan birçok model vardır. Bu en köklü modellerden biri Karl Bühler'e ait olan Organon Modeli'dir. Diğer taraftan dili, yeteneğe yatkın biçimde bir biyolojik nesne olarak gören Noam Chomsky Okulu için dilin iletişimsel işlevi ikinci plandadır ve araştırmalarının öncelikli içeriği değildir. Dil sisteminin parçalarının (sesler, kelimeler, farklı işlevsel birimler) tanımlanması, işlevleri ve anlamları, ayrıca onların bir araya gelme örnekleri ve olasılıkları (ses birleşimleri, ifadeler, cümleler, metinler) genel dilbilimin görev alanıdır. Farklı dil bilgisi modellerinin ifade edilmesi de genel dilbilimin görevlerindendir. Bu bakımdan istenilen evrensel dilbilgisi araştırmaları; yani bütün dillerde ortak olan biyolojik, belirlenmiş, temel dilbilgisel bir yapı büyük önem kazanmıştır. Genel dilbilim ve diğerleri genel dil teorilerinin ifade edilmesiyle de ilgilenir.
Dilbilimin alt dalları

Bilimsel alanların adlandırılmasında farklılıklar yaşanmasına ilaveten dilbilimin kendisi de birbirlerini sınırlayan alt alanlara kesin bir şekilde ayrılmada sorun yaşamaktadır. Bilhassa bütün bilimsel alanların birbirlerinden yararlanan alanlar olma özelliğinden ileri gelen böyle bir sınıflandırma genellikle tartışmalıdır. Karşılaştırmalı dilbilim ya da tarihi dilbilim, genel dilbilim ve uygulamalı dilbilim; birçok araştırma; bu üç büyük dilbilimsel uzmanlık alanının halihazırdaki sınırlandırılmasını ya yapay ya da uygunsuz bulmaktadır. Tek tek araştırma alanlarının hangi alana ait olduğu konusunda kısmen farklı sınıflandırmalarla karşılaşılabilir. Bu nedenle örneğin sosyal dilbilimin genel dilbilimin bir bölümü mü yoksa uygulamalı dilbilimin bir bölümü mü olduğu konusunda genel bir yargı söz konusu değildir.
Ayrı ayrı dilleri hem dilbilimsel, hem de edebiyatbilimsel ve kültürbilimsel açıdan inceleyen filoloji (betikbilim), modern dilbilimin bir bölümü olarak değerlendirilmez. Aksine filoloji, dili ve tarihi gelişimini yazılı belgelerden inceleyen, kendine özgü bir bilim dalıdır. Türkiye'de üniversite yapılanmalarında bu iki bilim dalı farklı bölümler altında ifade edilmektedir. Dilbilim bölümü ile dil ve edebiyat (Türk dili ve edebiyatı, Alman dili ve edebiyatı, Japon dili ve edebiyatı vs.) bölümleri adı altında eğitim verilmektedir. Dilbilimsel alt alanların aşağıdaki sınıflandırılmaları konusunda büyük ölçüde fikir birliği sağlanmıştır.
Dilbilimin hangi hiyerarşi içinde alt dallara ayrılacağı hususunda ve bu alt dalların adlarının ne olacağı hususunda sorun yaşanmaktadır. Bunun bir sebebi, bütün bilim dallarının birbirleriyle şöyle ya da böyle bir etkileşim içerisinde olmalarıdır. Birçok araştırma dilbilimin şu üç alt dala ayrılmasını yapay ya da uygunsuz bulmaktadır; genel dilbilim, tarihi dilbilim, uygulamalı dilbilim. Tek tek alt dalların birbirlerine karşı hiyerarşik sınıflandırmasında farklı görüşlere rastlanabilir, örneğin sosyal dilbilimin genel dilbilimin bir bölümü mü yoksa uygulamalı dilbilimin bir bölümü mü olduğu konusunda genel bir yargı yoktur. Ayrı ayrı dilleri hem dilbilimsel hem de edebiyatbilimsel ve kültürbilimsel açıdan inceleyen filoloji (betikbilim), modern dilbilimin bir alt dalı olarak değerlendirilmez. Aksine filoloji, dili ve onun tarihi gelişimini yazılı belgelerden yola çıkarak inceleyen, kendine özgü, dilbilimden ayrı bir bilim dalıdır.
Dilbilim genel olarak üç alt dala ayrılır. Genel dilbilim ve uygulamalı dilbilim, dilbilimin iki alt dalı iken, üçüncü olarak karşılaştırmalı dilbilimin mi yoksa tarihsel dilbilimin mi dilbilimin bir alt dalı olduğu hususunda farklı görüşler ortaya atılmıştır. Hem içerik olarak hem de yöntem olarak farklı parçalardan oluşan ve diğer bilimlerin çoğuyla bağlantılı olan çok sayıda kapsamlı veya küçük dilbilim dalları ortaya çıkmıştır. Dillerin karşılaştırılmasıyla ilgilenen bütün bu alanlar bir araştırma kurumunun (çoğunlukla bir üniversitenin) görüş ve yönelimlerine göre genel dilbilimini tamamlayıcı bilim dalları olarak işlev görür.
Dilbilimin alt dalları > Uygulamalı dilbilim

Ana madde: Uygulamalı dilbilim
Uygulamalı dilbilim, genel dilbilimin bir alanıdır, dil öğrenimi araştırmaları, dil betimlemesi (sözlük bilgisi), ayrıca dilbilimsel görüş altında doğa bilimleri, kültür bilimi, bilgi bilimi, hukuk ve ruhbilimdeki sorunlarla disiplinlerarası olarak ilgilenmektedir. Diğer alanlardaki dille ilgili problemlerin çözümlenmesinde dilbilimsel teori, metot ve bilgilerin kullanımı da bu alanın konusunu oluşturmaktadır. Araştırma nesnesi olarak dille ilgili çok farklı görüşler ile farklı yaklaşımlar ve dilbilimin başka bilimlerden yararlanma özelliğinden dolayı genel dilbilim ve uygulamalı dilbilim arasında genel belirlenmiş bir sınırlama yoktur. "Uygulamalı dilbilim" kavramı altında ne anlaşıldığı tam olarak net değildir. Bir taraftan (dilsel sistemin teorik yapısının, gramer modelinin ve benzeri şeylerin tersine) gerçek uygulamalı dilleri araştıran bir alt alan olarak anlaşılırken diğer taraftan uygulama sonunda elde edilen araştırma sonuçlarının kullanılmasıyla ilgili bir alt alan olarak anlaşılmaktadır. Genel/teorik ve uygulamalı dilbilim arasındaki bu özel durum sorun yaratmaktadır.
Dilbilimin alt dalları > Tarihsel dilbilim

Ana madde: Tarihsel dilbilim
Dil ailelerini açıkça göstermek ve bir veya birden çok dilin gelişim sürecini ve sesbilim, biçimbilim, sözdizim, anlambilim ve anlatım bilgisindeki değişiklikleri göstermek amacıyla dilleri artsüremli olarak karşılaştırır. Ayrıca dildeki değişmelerle her bakımdan ilgilenir. Genel dilbilim ve tarihi dilbilim arasında kısmen belirgin olmayan sınırlandırmalar oluşmuştur. Genel dilbilim zaman içerisinde oluşan dilsel değişikliklerin genel prensiplerini, kurallarını ve yasal durumlarını betimleyen bir uzmanlık alanı olarak anlaşılabilir. Genelde tarihsel dilbilime ait sayılan alanlar genel dilbilimin de alanları olarak görülebilir. Tarihsel dilbilimin alt alanları:
Artsürem (diakroni)
Cümle bilgisi
Biçimbilim (morfoloji): Kelime yapısı ve isim, sıfat, fiil çekimi gibi değişken sözcük biçimlerini inceleyen bilim dalıdır. Modern dilbilimin alt alanı olan biçimbilim bilimi, bir dilin anlam taşıyan en küçük parçalarının (biçimbirim veya morfem) araştırmasını yapar. Biçimbirimler farklı biçimlerde kullanılır, anlam ayırıcı en küçük birimlerden (fonem) oluşur ve bunların kelimelerini oluşturur. Biçim birimi kelimelerin iç yapısındaki dil olgularına ilişkin kurallarla ilgilenir.
Karşılaştırmalı dilbilim
Köken bilimi (etimoloji): Kelime oluşumu ve kelime tarihini araştırır.
Özel adlar bilimi
Sesbilim (fonoloji): Ses birleşmesi ve hece bilgisi gibi her dilde bulunan ses sistemlerini inceler.
Dilbilimin alt dalları > Kuralcı – betimsel

Betimsel dilbilim gerçekten kullanılan olguları ortaya koymaya çalışan bir bilim dalıdır. Bu dilbilime karşıt olarak da kuralcı kavramı bir dilde zorunlu olarak ortaya çıkan yeni biçimleri, ülküsel ve donmuş bir örnek uğruna yadsıyan, "bir kavram olarak kullanılmaktadır. Aynı zamanda iyi kullanım"ı, "güzel kullanım"ı, "yanlış" diye nitelendiren biçimlere karşı savunan, sorunları yanlış-doğru karşıtlığı içinde ele alan geleneksel dil bilgisi ni nitelemek için kullanılan bir terimdir. Betimsel dilbilim ise dil olgularını betimlemeye yönelen, salt gerçekleşmiş ögelerden oluşan bir bütünü ele alarak incelemeye verilen isimdir.
Yukarıda bahsedilen karşıtlıktan dolayı kuralcı odaklı çalışmalar uygulamalı dilbilim olarak anlaşılır ama akademik alanlarda çok az yer alır. Kuralcı çıkarımlarla ilgili olarak çok tartışmalı görüşler yaygındır. Misalen genel olarak, ne ölçüde dil eleştirileri (her dilin dilsel araçlarının ve ifade gücünün eleştirel değerlendirilmesi) dilbilimsel araştırmaların konusu olabilir ya da olmalıdır. Çünkü dil eleştirileri ya kolayca dil kullanımına ilişkin kayda değer kurallarla birlikte anılıyor ya da sıkça toplum eleştirileri olarak da gösterilmektedir. Kuralcı çalışmalar – belirli gelişim normlarına uygun olarak çocuğun dil durumunu belirleyen dil gelişim testleri gibi birkaç istisna durum dışında- akademik araştırma ve eğitimlerde yer almazken aksine daha çok bilimsel ve özel taraflarda yapılır.
Aynı alanlardaki kuralcı ve betimsel çalışmaların karşılaştırılması aşağıdaki tablodaki gibidir:
| --- | --- |
Kuralcı: Betimsel
Sözlük Bilgisi İmlă Kılavuzu: Kelimeleri son harflerinden başlayıp tersine giderek alfabetik sırayla dizen Sözlük
Ruh dilbilimi/ Klinik dilbilim tıbbî dil testleri: Dil gelişimi araştırması
Toplum dilbilimi Kız-erkek ayrımı yapılmayan dil kullanımı şekli: Cinsiyetlere mahsus dil kullanımı betimlemesi
Dilbilimin alt dalları > Art Zamanlı – Eşzamanlı

Olguların süre içinde geçirdikleri evrim açısından ele alınmaları artzamanlılık, olguların evrim dışında ve süreden bağımsız olarak bir dizge biçiminde ele alınması ise eşzamanlılıktır.
Bu görüşler dilsel olgunun zaman içindeki (artzamanlı) ya da belirli bir zaman dilimindeki (eşzaman) gelişiminin betimlenip betimlenemeyeceğini belirler. Çoğu dilsel olgu tarihi boyutta da değerlendirilebilmesine rağmen, art zamanlı bilimsel araştırmaların konusu olarak belirli bilim alanları akademik modern dilbilimde yer edinmiştir. Mesela, bu yüzden toplum dilbilimsel konular ya da söz dizimsel olgular tarihi açıdan çok az ele alınırlarken, kelimelerin ses ve anlam değişiklikleri ya da bir dilin söz dağarcığındaki değişiklikler çok uzun zamandır tarihi araştırmaların merkezi olarak gösterilmektedir. Artzamanlılık esas alınarak hazırlanan araştırma sorularının kapsamı ve seçimi anlaşılabileceği gibi daha çok mevcut kaynakların varlığına bağlıdır.
Artzamanlı ve eşzamanlı çalışmaların aynı alanlardaki karşılaştırmalarına örnekler aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| --- | --- |
Art zamanlı: Eşzamanlı
Lehçe Bilim 16.yüzyıldan 20.yüzyıla kadar alman lehçelerinin sınırlandırılması: 18.yüzyılda alman lehçelerinin sınırlandırılması
Toplum dilbilimi farklı sosyal kesimlere ait dillerin zamansal olarak karşılaştırılması: 1900'lerde işçi sınıfının dili
Anlam Bilim Yeniçağda sanat kelimesinin anlam gelişimi: Sanat kelimesinin bugünkü anlam çeşitliliği