stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bank-ı Dersaadet
Kuruluşu

İlk olarak 1847 yılında Galata bankerleri tarafından İstanbul'da kuruldu. Bankanın açılışına Osmanlı hükûmeti izin vermek zorunda kaldı. Bankanın ilk adı İstanbul Bankası anlamında Banque de Constantinople (Bank-ı Der saadet) olmuştur. (Der Saadet, İstanbul'un eski adıdır.) Düşük bir sermaye ile bankacılık hayatına başladı. Sermayesi düşük olsa bile itibarı yüksekti. Bankanın kabul ettiği poliçeler Avrupa ülkelerinde de kabul ediliyordu.
Bank-ı Der Saadet, yabancı ülkelere kabul edilen poliçeleri yüzünden olan kısa vadeli borcunu ödeyemediği için 1852 yılında kapatıldı. Daha sonra yerine Osmanlı Bankası adı altında bir banka kuruldu.(1856)
Osmanlı tarihinde ilk açılan banka olması özelliği büyük önem taşıyan Bank-ı Der Saadet, ilk önce İngiliz sermayesi sonra Fransız sermayesiyle yoluna devam etmiştir.
Bülent Somay

Bülent Somay (2006)
Bülent Somay (1956, Bakırköy, İstanbul), Türk yazar.
Hayatı

1972'de girdiği Boğaziçi Üniversitesi'nden 1981 yılında, İngiliz Edebiyatı dalında lisansüstü derecesiyle ayrıldı. 1982 ve 1983 yıllarında Montreal McGill Üniversitesi'nde bilimkurgu alanında doktora çalışması yaptı, ancak doktora derecesini almadan İstanbul'a döndü. 2013'te Londra Üniversitesi Birkbeck College'dan Psikososyal Çalışmalar dalında PhD derecesi aldı. 1983'ten bu yana Akıntıya Karşı, Zemin, Birikim, Demokrat, Defter ve Suret dergilerinde deneme ve makaleleri yayımlandı. 1984 ve 1995 yılları arasında Mozaik müzik grubunun bir üyesi olarak, 1995'ten sonra ise bağımsız olarak müzik çalışmalarını sürdürdü. Metis Yayınları'nda fantazi ve bilimkurgu dizilerinin editörlüğünü yaptı. Ütopya, distopya ve bilimkurgu hakkındaki yazılarını derlediği The View from the Masthead: Journey through Dystopia towards an Open-Ended Utopia kitabı 2010'da İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları tarafından, The Psychopolitics of the Oriental Father: Between Omnipotence and Emasculation kitabı ise 2014'te Palgrave Macmillan tarafından yayımlandı. 2021 yılında Something is Missing ve The End of Truth kitapları Transnational Press London tarafından, 2023'te Beyond Family kitabı Sublation Press tarafından yayımlandı. Türkçedeki son kitapları Tufan Göründü (Metis 2022) ve Ailenin Ötesi'dir (Metis 2024).
2002-2017 yılları arasında Bilgi Üniversitesi Karşılaştırmalı Edebiyat bölümünde ve Kültürel İncelemeler Yüksek Lisans Programında öğretim görevlisi olarak çalıştı; 2008-2017 arasında Kültürel İncelemeler Yüksek Lisans Programı direktörlüğü yaptı. 2017-2021 yılları arasında sırasıyla Universite Libre de Bruxelles, University of Oslo ve Freie Universität, Berlin'de ararştımacı olarak bulundu. 2021-2023 yıllarında Off-University, Berlin'de çalıştı.
Kitapları

Geriye Kalan Devrimdir (Metis, 1997)
Şarkı Okuma Kitabı (Metis, 2000)
Tarihin Bilinçdışı (Metis, 2004)
Bir Şeyler Eksik (Metis, 2007)
Çokbilmiş Özne (Metis, 2008)
Cinselliğe Dair Vazgeçmemiz Gereken 100 Efsane (Ağaçkakan, 2015)
Tufan Göründü (Metis, 2022)
Ailenin Ötesi (Metis, 2024)
The View from the Masthead: Journey through Dystopia towards an Open-Ended Utopia (İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2010)
Psychopolitics of the Oriental Father: Between Omnipotence and Emasculation (Palgrave Macmillan, 2014)
Something is Missing (Transnational Press London, 2021)
The End of Truth (Transnational Press London, 2021)
Beyond Family (Sublation Press, 2023)
Hamza Ağa Yaylası

Hamza Ağa Yaylası, Trabzon ilinin Köprübaşı ilçesine bağlı Arpalı Mahallesi'nde bulunmaktadır. İlçe merkezine 40 km mesafede bulunan yayla  9 km2 alana sahiptir.
Sadece yaz dönemi açık olan stabilize yola sahip olan yaylanın ormanlık alanları makiden, otlakları ise çayırdan oluşmaktadır. Kışın kapanan yayla Nisan-Eylül dönemlerinde hayvancılık ve yaylacılık amaçlı kullanılmaktadır.
Anti-kütleçekimi

Anti-kütleçekimi, kütleçekim etkisinden bağımsız bir alan veya obje yaratma düşüncesidir. Bu, serbest düşme veya yörünge olduğu gibi kütleçekimi altında ağırlığın azalması ya da kütleçekim gücünü elektromanyetizma veya aerodinamik kaldırma gibi birtakım başka güçlerle dengeleme anlamına gelmez. Anti-kütleçekimi bilimkurguda da yinelenen bir kavramdır, özellikle de uzay aracı sevki bağalamında. Buna H.G. Wells’in Ay'da ilk insanlar kitabındaki kütleçekimini bloklayan cisim “Cavorite” örnek olarak verilebilir. Newton’un evrensel kütleçekim yasasına göre kütleçekimi, bilinmeyen birtakım yollarla iletilen bir dış kuvetti. 20. yüzyılda Newton'un kuramının yerini genel görelilik aldı. Genel göreliliğe göre göre kütleçekimi, bir güç değil; uzay zamanı geometrisinin sonucudur. Kurama göre, özellikle sağlanmış bazı koşullar haricinde Anti-kütleçekimi imkânsızdır.
Kuramsal çözümler > Kütleçekim kalkanları

1948 yılında başarılı iş adamı Roger Babson 30 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Bobson Koleji'nin kurucusu) kütleçekiminin etkisini azaltmanın yolları üzerinde çalışmak için Kütleçekim Araştırma Vakfı'nı kurdu. Çabaları başlangıçta biraz aykırı  idi. Fakat dondurulmuş gıda ürünleri ile bilinen Clarence Birdseye ve helikopterin mucidi olan Igor Sikorsky gibi kişileri çeken konferanslar düzenlediler. Zamanla bu kuruluşun amacı, kütleçekimini kontrol etmekten uzaklaştı, onu daha iyi anlamaya yöneldi. Vakıf 1967'de Babson'un ölümünden sonra neredeyse yok oldu. Ancak, hâlâ 5000 dolara kadar ödül verilen makale yarışmaları düzenlemeye devam etmektedirler.
2020 yılı itibarıyla Wellesley, Massachusetts'in dışından, vakfın asıl yöneticisinin oğlu olarak George Rideout tarafından yönetilmektedir. Kazananlar arasında daha sonra 2006 Nobel Fizik Ödülü'nü kazanan California astrofizikçisi George F. Smoot yer alıyor.
Kuramsal çözümler > Beşinci kuvvet

Ana madde: Beşinci kuvvet
Genel görelilik denklemlerine göre kütleçekimininin oluşma sebebi, büyük kütleli cisimlerin uzayzamanda oluşturduğu eğrilerdir. Bu benzer denklemlerin anti-madde için geçerli olup olmadığı uzun zamandır tartışılıyor. Bu konunun, 1960 yılında CPT simetrisinin gelişimi ile birlikte çözüldüğü varsayıldı. CPT simetrisi, anti maddenin normal madde ile aynı fizik kanunlarını izlediğini ve bu nedenle normal maddeler gibi kütleçekimine benzer bir etkiye neden olduğunu (ve tepki gösterdiğini) ve pozitif enerjiye sahip olduğunu iddia eder (bkz: Antimaddenin kütleçekimsel etkileşimi). 20. yüzyılın son çeyreğinin çoğunda, fizik topluluğu bir birleşik alan kuramı üretme çalışmasında yer aldı. Bu çalışma, dört temel kuvveti, -kütleçekimi, elektromanyetizma, güçlü ve zayıf nükleer kuvvetler- açıklayan basit bir fiziksel teori idi. Bilim adamları üç kuantum kuvvetini birleştirmede ilerleme kaydettiler. Fakat kütleçekimi her seferinde problem olarak kaldı. Ancak bu, bu tür yeni çalışmaların yapılmasını engellemedi. Bu çalışmalarda genellikle, graviton adlı bir parçacığın var olduğunu varsayılarak ve tıpkı fotonların elektromanyetizmayı taşıdığı gibi bunların da kütleçekimini taşıdığını savunularak, kütleçekimi incelenmeye çalışıldı. Bu doğrultudaki basit çalışmaların tümü başarısızlıkla sonuçlandı, ancak bu problemlerin çözümü için üzerine daha fazla çalışılmış örneklerin, çalışmaların doğmasına neden oldu. Bunlardan ikisi, süpersimetri ve görelilik ilkesine dayanan süper kütleçekimidir ve her ikisi de bir graviton tarafından taşınan son derece zayıf bir "beşinci kuvvet"in varlığına ihtiyaç duyar. Bu iki çalışmada da sorunlar, kuantum alan teorisinde çözülür. Her iki teori de, antimaddenin bu beşinci güçten kütleçekimindekine benzer ancak karşıt bir şekilde etkilenmesi, itmenin kütleden uzağa doğru gerçekleşmesi olarak düşünülebilir. 1990’lı yıllarda bu etkiyi ölçmek için çeşitli deneyler yapıldı, ancak hiçbiri olumlu sonuçlanmadı.
2013 yılında Cern, anti-hidrojen içerisindeki enerji düzeylerini incelemek için tasarlanan bir deneyde Anti-kütleçekimi etmenini araştırdı. Bu çalışma yalnızca küçük bir deneydi ve sonuçsuz kaldı.
Kuramsal çözümler > Genel göreceli “warp motorları”

Genel göreliliğin alan denklemlerinin "warp motorlarını" (örneğin Alcubierre metrik) ve kararlı, seyahat edilebilir solucandeliklerini açıklayan çözümleri vardır. Bu, tek başına önemli değildir, çünkü herhangi bir uzay-zaman geometrisi, stres-enerji tensörü alanının bazı konfigürasyonları için alan denklemlerinin bir çözümüdür. Genel görelilik, stres-enerji tensörüne dış sınırlamalar getirilmediği sürece, uzay-zaman geometrisini kısıtlamaz. Warp motoru ve solucandeliği denklemleri çoğu alanda sorun çıkarmaz, ancak egzotik madde alanı gereklidir. Böylelikle bunlar, stres-enerji tensörü maddenin bilinen madde biçimleri dahilinde ise, çözelti kapsamına girmezler. Karanlık madde ve karanlık enerji şu anda bu çözümlere uygulanabilecek kadar anlaşılmamıştır.
Kuramsal çözümler > Breakthrough Propulsion Physics Program

Yirminci yüzyılın sonlarında NASA, 1996 yılından 2002 yılına kadar, Breakthrough Propulsion Physics Program (Türkçe: İtiş Gücü Fiziği Buluşu Programı)  (BPP) için kaynak ayırdı. Bu program, normal üniversitelerden veya ticari kanallardan fon almayan, kütleçekim karşıtı bir itim gücü ile ilgili bir dizi değişik tasarım üzerinde çalıştı. Diametrik motor adı altında Anti-kütleçekimine benzer kavramlar araştırıldı. BPP programının yaptığı çalışma, Tau Zero Vakfı'nın yardımıyla, NASA'ya bağlı olmadan, bağımsız olarak devam etmektedir.
Deneysel iddialar ve ticari çabalar

Kütleçekimsiz cihazlar oluşturmak için şimdiye kadar birçok girişimde bulunulmuş ve bilimsel literatürde kütleçekimsiz ortam etkileri ilgili bir dizi rapor yayınlanmıştır. Hiçbir çalışmada kütleçekimsiz bir alan veya nesne oluşturulamadı.
Deneysel iddialar ve ticari çabalar > Jiroskopik Cihazlar

Jiroskop, kütleçekimi karşıtı gözlemlenebilir bir kuvvet üretir. Bu kuvvet Newton modellerine rağmen yanılsama bir kuvvet olarak kabul edilmektedir. Yine de kütleçekimi karşıtı çeşitli sayıda cihazlar üretildiği ve patenler alındığı iddia edildi. Bu cihazların hiçbirinin kontrollü koşullar altında çalıştığı görülememiştir ve genellikle sonuç olarak komplo teorilerine konu haline gelmişlerdir. Meşhur bir örnek 1974'te, Imperial College London'de çalışan Profesör Eric Laithwaite'dir.
Başka bir örnek olarak 1968 ve 1974 yılları arasında Henry Wallace tarafından alınan bir dizi patentlerde gösterilir. Onun cihazları hızlı dönen brass (bakır ve çinko alaşımı) diskleri ve büyük ölçüde yarım tam sayı nükleer dönüşlü malzemeleri içermektedir. O böyle bir malzemeden yapılmış bir diskin hızla döndürülerek, nükleer dönüş ile hizalanması, Barnett etkisi gibi manyetik alana benzer bir "gravitomanyetik"  alan yaratacağını iddia etti. Bu cihazların hiçbir bağımsız testi veya kayda alınmış bir gösterimi bilinmemektedir.
1989 yılında, ağırlığın, dik dönen jiroskop ekseni boyunca azaldığı raporlanmıştır. Bu iddianın testi bir yıl sonra geçersiz sonuçlar vermiştir.. 1999'da AIP konferansında daha fazla test yapılması için öneri yapıldı.
Deneysel iddialar ve ticari çabalar > Thomas Townsend Brown'ın gravitatörü

1921 yılında Thomas Townsend Brown halen lisede okurken yüksek voltaj Coolidge tüpünü buldu. Bu tüp kendi yönüne bağlı olarak kütleyi değiştiriyor gibi görünüyordu. 1920'lerde Brown bunu yüksek voltajları yüksek dielektrik sabitleri (aslında büyük kapasitörler) olan malzemelerle birleştiren cihazlara dönüştürdü; böyle bir cihaza "Gravitatör" dedi. Brown, gözlemcilere ve medyaya deneylerinin kütleçekim karşıtı etkiler gösterdiğini iddia etti. Brown çalışmalarına devam edecek ve ileriki yıllarda fikirlerini uçak şirketlerine ve orduya satmaya çalışacağı bir dizi yüksek voltajlı cihaz üretecekti.. Biefeld–Brown etkisi ve elektrogravitik isimlerini kendi cihazları ile birleştirdi. Brown asimetrik kapasitör cihazları bir vakumda test etti, elde ettiği etkinin havada yüksek voltaj iyon akışı tarafından oluşturulan elektrodinamik etkisinden daha aşağıda olmadığını göstermeye çalıştı.
Elektriksel çekim, ufoloji, Anti-kütleçekimi, serbest enerji, hükûmet komplo teorisyenleri ve ilgili web siteleri, kitaplar ve 1960'lı yıllarda teknolojinin güç UFO ve B-2 bombardıman uçağını güçlendirmek için önemli olduğunu iddia eden yayınlar için popüler bir konudur. Vakum da kaldırıcı tarzında çalışan kapasitör cihazların gösterildiği internet üzerinden yayınlanan bazı araştırma ve videolarda bulunmaktadır, cihazlar bu nedenle havada üretilen iyon sürüklenme veya iyon rüzgârından etkilenmektedirler.
Brown'ın çalışması ve diğer iddiaların devamı olarak 1990'de ABD Hava Kuvvetler RL Talley tarafından çalışmalar, NASA bilim adamı Jonathan Campbell tarafından 2003'te deneyler ve Martin Tajmar tarafından makale çalışmaları yapılmıştır.  and Martin Tajmar in a 2004 paper. Onlar vakum içinde Brown'ının havada yüksek voltaj iyon akışı tarafından oluşturulan earthelectrohydrodynamic etkisinin olduğu herhangi bir itme gücü gözlemlememişlerdi.
Deneysel iddialar ve ticari çabalar > Gravitoelektrik bağlantısı

1992'de Rus araştırmacı Eugene Podkletnov, süperiletkenlerle deney yaparken, hızlı dönen bir süperiletkenin kütleçekim etkisini azalttığını keşfettiğini iddia etti. Podkletnov'un denemesini kullanan birçok çalışma, her zaman olumsuz sonuçlara yol açmaya çalışmıştır. Huntsville Alabama Üniversitesi'nden Ning Li ve Douglas Torr, zamana bağlı manyetik alanın süperiletken iyonlarının hareketlerine nasıl etkide olduğunu bir dizi detectablegravitomagnetic ve gravitoelectric  alanları oluşturmak için kullanılan bir süperiletken ile ölçmeyi 1991 ve 1993 yılları arasında yayınlanan bildiride teklif etti..
1999 yılında, Li ve ekibi  Popular Mechanics ortaya çıktı ve kendi deyimleriyle "AC Kütleçekim" üreten bir prototip çalışma inşa ettiklerini iddia ettiler. Bu prototip için başka herhangi bir kanıt teklif edilmemiştir..
Timir Datta ve Douglas Torr ve Güney Karolina Üniversitesi'nde "kütleçekim jeneratörü" geliştirilmesi projesine dahil oldular.  South Carolina Üniversitesi Office of Technology Transfer'inden sızan bir belge  ve 1998 yılında Wired muhabiri Charles Platt teyitine göre cihaz istenen herhangi bir yönde bir "kuvvet ışınını" yaratabiliyordu ve üniversite bu cihaz için patent ve lisans almayı planlıyordu. Bu üniversite araştırma projesi ya da "Gravity Jeneratör" cihaz hakkında şimdiye kadar kamuya herhangi bir bilgilendirme yapılmadı.
Deneysel iddialar ve ticari çabalar > Göde Ödülü

Göde Bilim Vakfı'nın Kütleçekim Araştırma Enstitüsü "Anti-kütleçekimi" etkileri yeniden üretmek için çok sayıda farklı deneyler üzerinde çalıştı. Bu grubun geçmiş deneyleri çoğaltarak yerçekimi karşıtı bir etki gözlemleme çabaları şimdiye kadar başarısız olmuştur.. Vakıf tekrarlanabilir bir Anti-kütleçekimi deneyi için bir milyon avro ödül teklif etti.
A "kinemassic field" generator from ABD patent 3.626.605: ABD Patentli bir "kütleçekimsiz alan" jeneratörü: ikincil çekim kuvveti alan oluşturulması için kullanılan yöntem ve cihazlar
Avrupa'da yüksek hızlı demiryolu

Avrupa'da işletmedeki yüksek hızlı demiryolu hatları
Avrupa'da yüksek hızlı demiryolu , Avrupa'da giderek daha popüler ve verimli bir ulaşım  haline gelmiştir. 1980'lerde ve 1990'larda inşa edilen ilk yüksek hızlı demiryolu hatları, ülke içi koridorlarda seyahat sürelerini iyileştirdi. O zamandan beri, birçok ülke kapsamlı yüksek hızlı ağlar kurdu ve şimdi birkaç sınır ötesi yüksek hızlı demiryolu bağlantısı var. Demiryolu operatörleri sıklıkla uluslararası hizmetler işletmektedir ve hatlar sürekli olarak inşa edilmekte ve gelişmekte olan Avrupa yüksek hızlı demiryolu ağında uluslararası standartlara yükseltilmektedir.
2007'de, yüksek hızlı demiryolu seyahatini koordine etmek ve hızlandırmak için Avrupa Demiryolu operatörlerinden oluşan bir konsorsiyum (Railteam) ortaya çıktı. Trans-Avrupa yüksek hızlı demiryolu ağı geliştirmek Avrupa Birliği'nin belirtilen  hedefidir ve sınır ötesi demiryolu hatlarının çoğu AB finansmanı alır. Fransa, İspanya, İtalya, Almanya, Avusturya, İsveç, Belçika, Hollanda, Polonya, Portekiz, Rusya ve Birleşik Krallık gibi birçok ülke, sınır ötesi yüksek hızlı demiryolu ağına bağlıdır.
Avrupa genelinde şu anda çoğu yapım aşamasında olan tünellere, köprülere ve diğer altyapı ve geliştirme projelerine yoğun yatırım yapması nedeniyle önümüzdeki yıllarda daha fazla bağlantının olması beklenmektedir. TGV, Fransa'da hizmete giren ilk yüksek hızlı tren  olup Alstom' da tasarlayan ve teslim eden ilk üreticiydi.
Şu anda, Bombardier Transportation şirketleri (2021'den beri Alstom), Alstom'un kendisi, İspanyolca Talgo ve Almanca Siemens.
Erken ulusal yüksek hızlı demiryolu ağları

İlk yüksek hızlı demiryolu hatları ve hizmetleri, 1980'lerde ve 1990'larda ulusal projeler olarak inşa edildi. Ülkeler, sınırları dahilindeki şehirler arası güzergahlarda yolcu kapasitesini artırmaya ve yolculuk sürelerini kısaltmaya çalıştı. Başlangıçta, hatlar ulusal finansman programları aracılığıyla inşa edildi ve hizmetler ulusal operatörler tarafından işletildi
Erken ulusal yüksek hızlı demiryolu ağları > Fransa

Paris'ten Lyon'a LGV Sud-Est 1981'de açıldığında ve TGV yolcu hizmetine başladığında Fransa yüksek hızlı trenle tanıştı. O zamandan beri Fransa, Paris'ten her yöne uzanan hatlarla geniş bir ağ oluşturmaya devam etti. Fransa, Haziran 2021'de 2.800 km'lik operasyonel HSR hattıyla Avrupa'nın en büyük ikinci yüksek hızlı ağına sahiptir, sadece İspanya'nın 3.402 km gerisinde.
TGV ağı yavaş yavaş diğer şehirlere ve İsviçre, Belçika, Hollanda, Almanya ve Birleşik Krallık gibi diğer ülkelere yayıldı. Yüksek hızlı trenin erken benimsenmesi ve Fransa'nın önemli konumu (İber Yarımadası, Britanya Adaları ve Orta Avrupa arasında) nedeniyle, Avrupa'daki diğer birçok özel yüksek hızlı demiryolu hattı aynı hız, voltaj ve aynı hızda inşa edilmiştir. sinyalizasyon standartları En belirgin istisna, Almanya'daki mevcut Alman demiryolu standartlarına göre inşa edilmiş yüksek hızlı hatlardır. Ayrıca, TGV ve ICE dahil olmak üzere birçok yüksek hızlı hizmet, yüksek hızlı demiryolu için tasarlananlara ek olarak mevcut demiryolu hatlarını kullanmaktadır. Bu nedenle ve farklı ulusal standartlar nedeniyle, ulusal sınırları aşan trenlerin, farklı güç kaynaklarını ve sinyal sistemlerini idare etme yeteneği gibi özel özelliklere sahip olması gerekir. Bu, tüm TGV'lerin aynı olmadığı ve yükleme göstergesi ve sinyalleme hususları olduğu anlamına gelir.
| Hat | Hız | Uzunluk | İnşası | Bitiş tarihi ya da hizmete giriş tarihi |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| LGV Sud-Est | 270 km/h, then 300 km/h | 409 km | 1976 | 1983 |
| LGV Atlantique | 300 km/h | 279 km | 1985 | 1990 |
| LGV Rhone-Alpes | 300 km/h | 115 km | 1989 | 1994 |
| LGV Nord | 300 km/h | 333 km | 1989 | 1996 |
| LGV Interconnexion Est | 270 km/h | 57 km | 1990 | 1996 |
| LGV Méditerrannée | 320 km/h | 250 km | 1996 | 2001 |
| LGV Est Européen | 320 km/h | 406 km | 2002 | 2016 |
| LGV Perpignan-Barcelona | 300 km/h | 45 km | 2004 | 2012 |
| LGV Rhin-Rhone | 320 km/h | 138 km | 2006 | 2011 |
| LGV Sud Europe Atlantique | 320 km/h | 302 km | 2012 | 2017 |
| LGV Bretagne-Pays de la Loire | 320 km/h | 182 km | 2012 | 2017 |
| LGV Nîmes-Montpellier | 220 km/h | 80 km | 2013 | 2018 |
| LGV Bordeaux-Toulouse | 320 km/h | 222 km | Bilinmiyor | ~ 2025 |
| LGV Bordeaux-Espagne | 320 km/h | 251 km | Bilinmiyor | ~ 2032 |
| LGV Montpellier-Perpignan | Bilinmiyor | 150 km | Bilinmiyor | Bilinmiyor |
| Lyon-Turin | 300 km/h | 272 km | 2007 | 2030 |
Erken ulusal yüksek hızlı demiryolu ağları > İtalya

Ana madde: İtalya'da yüksek hızlı demiryolu
Erken ulusal yüksek hızlı demiryolu ağları > İspanya

Ana madde: AVE
Fransa'da ve komşu ülkelerde yüksek hızlı tren
Fransa'da hızla geçen TGV, Thalys ve Eurostar'ın video görüntüleri (2018)
Tunus başbakanı

| Tunus Cumhuriyeti Başbakanı Arapça: رئيس حكومة تونس |
| --- | --- |
Tunus arması
Görevdeki Kemal Meduri 7 Ağustos 2024 tarihinden beri
Tunus Kabinesi
Tür: Hükûmet başkanı (de jure)
Statü: Hükûmet başkanı
Üyelik: Kabine
Rapor verilen: Devlet başkanı Parlamento
Resmî ikamet: Darü'l-Bey
Atayan: Tunus devlet başkanı
Görev süresi: Sabit bir görev süresi yok
Oluşum: 12 Şubat 1759 (265 yıl önce) (1759-02-12)
İlk sahibi: Receb Haznedar
Maaş: Aylık 8000 TND
Websitesi: pm.gov.tn
Tunus başbakanı (Arapça: رئيس حكومة تونس, romanize: re’īs ḥukūmet Tūnis) Tunus hükümetinin yürütme organının başıdır. Başbakan, cumhurbaşkanı ile birlikte yürütme organını yönetir ve başbakanın kabinesi ile birlikte Halk Temsilcileri Meclisine, başbakanın siyasi partisine ve nihayetinde yürütme ve yasamanın politikaları ve eylemleri için seçmenlere karşı sorumludur.
Bu makam, 1759 yılında Receb Haznedar'ın ilk makam sahibi olarak atanmasıyla Hükümdar II. Ali bin Hüseyin tarafından kurulmuştur. Makam, cumhuriyetçi sistemde Habib Burgiba tarafından 1969 yılında Bahi Ladgam'ın atanmasıyla yeniden canlandırılmıştır. 1959 Anayasası, cumhurbaşkanının hem cumhurbaşkanı hem de hükûmet başkanı olduğu bir başkanlık sistemi kurdu. Burgiba yetkilerinin bir kısmını törensel bir rolü olan başbakana devretmiştir. 2011'deki Tunus Devrimi'nden sonra başbakana önemli yetkiler verildi ve yürütme yetkisini cumhurbaşkanı ile paylaştı. 2022 Tunus anayasa referandumu Tunus'u bir başkanlık cumhuriyetine dönüştürmüş, cumhurbaşkanına geniş yetkiler verirken parlamentonun rolünü büyük ölçüde sınırlamıştır.
Cumhurbaşkanı, parlamento seçimlerinde kazanan partinin adayı olan ve mecliste en fazla sandalyeye sahip olan başbakanı atar. Atanan başbakanın kabineyi kurmak ve güvenoyu için parlamentoya sunmak üzere bir aylık süresi vardır. Güvenoyu alması halinde kabine cumhurbaşkanı tarafından yemin ettirilir. Başbakan ve kabine, Halk Temsilcileri Meclisinde güvensizlik oyu ile düşürülebilir.
1759 yılından bu yana 46 kişi bu görevi yürütmüştür. Mevcut başbakan 7 Ağustos 2024 tarihinden bu yana Kemal Meduri'dir.
Tarihçe

Tunus monarşisi döneminde başbakan, hükûmetin işlerinden sorumlu olan ve Bey tarafından atanan ve görevden alınan hükûmetin başıdır. Bu makam 1759'da II. Ali'nin yönetiminin başlamasıyla oluşturuldu ve Receb Haznedar bu göreve ilk gelen kişi olarak Tunus tarihinin ilk başbakanı oldu.
Kuruluşuyla birlikte bu makam, kraliyet ailesi ve Mahzen'e hizmet etmek üzere genç yaşta Tunus'a getirilen Mustafa Haznedar, Hayreddin Paşa ve diğerleri gibi yabancı kökenli Memlüklerin himayesindeydi.
Muhammed Aziz Buattur, 1882 yılında bu göreve gelen ilk yerli Tunuslu olarak kabul edilmektedir. Yaklaşık 25 yıllık görev süresiyle Tunus tarihinde en uzun süre görev yapan başbakan olan Buattur'un döneminde Tunus'ta Fransız himayesi kurulmuştur.
Bu dönem boyunca, Habib Burgiba'nın 1956 seçimleriyle atanan ilk başbakan olduğu bağımsızlığa kadar parlamento seçimlerinin yapılmamasına ek olarak, başbakan hükümdar tarafından atandığı için partizan değildi.
Düstur Partisinin bir parçası olan ve Bey tarafından atanan Muhammed Çenik (1943 ve 1950) ve 1954'te Tahir bin Ammar ile ilgili iki istisna vardı ve bu, özellikle 1943'te VII. Muhammed el-Münsif'in yeni başbakanın atanması konusunda Fransız Mukim Elçi ile koordine olmaması nedeniyle bir krize neden oldu ve bu da görevden alınmasına yol açan siyasi bir krize neden oldu.
Parlamento monarşiyi lağvedip cumhuriyeti kurduktan ve başbakan Burgiba'yı Tunus Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı olarak atadıktan sonra bu makam lağvedilmiştir. Başkanlık sisteminden yarı başkanlık sistemine geçildikten sonra 1969 yılına kadar bu makam sahipsizdir.
Atanma

Seçimden sonra cumhurbaşkanı, en çok oyu alan partinin adayını bir ay içinde hükûmeti kurmakla görevlendirir. Aday, cumhurbaşkanı tarafından resmen başbakan olarak atanmadan önce programını Halk Temsilcileri Meclisine sunmalı ve üyelerin çoğunluğunun güvenini almalıdır. Hükûmet kurulamazsa ya da güvenoyu alamazsa cumhurbaşkanı en iyi adayı bulmak için siyasi partilerle istişarelere başlar. Seçimden dört ay sonra Meclis başbakana güvenoyu vermezse cumhurbaşkanı yeni bir seçim çağrısı yapabilir.
Başbakan, cumhurbaşkanının huzurunda aşağıdaki yemini eder:
Tunus'un iyiliği için sadakatle çalışacağıma, anayasasına ve yasalarına saygı göstereceğime, çıkarlarını titizlikle gözeteceğime ve sadakatle hizmet edeceğime Yüce Allah adına yemin ederim.