stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Slade Gorton
Yaşamı ve kariyeri

Gorton, 8 Ocak 1928'de Chicago, Illinois'de doğdu. Mesleğine 1959-1969 ve 1969-1981 yıllarında iki dönem Washington Başsavcısı olarak başladı. Hukuk kariyerinin ardından Amerika Birleşik Devletleri Demokrat Parti üyesi olarak siyasete girdi. Amerika Birleşik Devletleri Washington senatörü olarak 1981-1987 ve 1989-2001 yılları arasında iki dönem görev yaptı.
Siyasi kariyerinde iki defa eyalet senatosuna giren Gorton, seçimlerde 1986'da Brock Adams'a ve 2000'de Maria Cantwell'e kaybedene kadar delege olarak hazır bulundu. Ayrıca iki dönem olmak üzere Kıdemli Senatör (1983-1987, 1993-2001) ve Yardımcı Senatör (1981-83, 1989-93) olarak hizmet etti.
Ölümü

Gorton, 19 Ağustos 2020'de Seattle'da Parkinson hastalığına bağlı nedenlerden 92 yaşında öldü.
Türkiye'de yürütme

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 8. maddesine göre Türkiye'de yürütme yetkisi ve görevi, cumhurbaşkanı tarafından anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.
Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı, Türkiye'de yürütmenin başıdır. Bakanlar kuruluna başkanlık eder. Hükûmeti ve icraatlarını yönetir. Türkiye Cumhuriyeti'nde her 5 yılda bir  yapılan TBMM ve cumhurbaşkanı seçimiyle belirlenir.
Cumhurbaşkanı, bakanlar kurulunun başkanı olarak, bakanlıklar arasında işbirliğini sağlar ve hükûmetin genel siyasetinin yürütülmesini gözetir. Bakanlar kurulu bu siyasetin yürütülmesinden birlikte sorumludur. Her bakan, cumhurbaşkanına karşı sorumlu olup, ayrıca kendi yetkisi içindeki işlerden ve emri altındakilerin eylem ve işlemlerinden de sorumludur. Cumhurbaşkanı, bakanların görevlerinin Anayasa ve kanunlara uygun olarak yerine getirilmesini gözetmek ve düzeltici tedbirleri almakla yükümlüdür.
Bakanlıklar

Cumhurbaşkanı tarafından hükûmeti kurmakla görevli (teamüller gereği en çok sandalyeye sahip siyasi parti genel başkanı) milletvekili, öngörülen sürede temaslarını tamamlayarak kabine yani bakanlar kurulu listesini yine cumhurbaşkanı'na sunarak onay alır.
Başkanlıklar

Her bakanlığa bağlı bir başkanlık olduğu gibi, birçok devlet kurum ve kuruluşu başkanlar aracılığı ile yürütülür. Tek istisna Millî İstihbarat Teşkilatı olup, sadece cumhurbaşkanına karşı sorumludur ve bakanlıklar aracılığı ile idare edilemez.
Millî İstihbarat Teşkilatı
Savunma Sanayii Başkanlığı
Affetmem Asla Seni

| "Affetmem Asla Seni"> Ajda Pekkan Türk Sanat Müziği |
| --- | --- |
Tarz: Türk Sanat Müziği
Dil: Türkçe
Yazar: Mustafa Sevilen
Besteci: Yıldırım Gürses
Cover versiyonları
Ferdi Özbeğen, Tijen Erman, Emre Altuğ
Affetmem Asla Seni, Türk pop müziği sanatçısı Ajda Pekkan tarafından Sen Mutlu Ol albümünde seslendirilmiş, Yıldırım Gürses tarafından bestelenmiş ve Mustafa Sevilen tarafından sözleri yazılmış, Kemal Sunal tarafından Şabaniye filminde yer verilmiş, Ferdi Özbeğen, Yıldırım Gürses gibi birçok sanatçı tarafından yeniden seslendirilmiş, Nihâvend makamında, "Düyek" usûlünde söylenen şarkı.
Ahmed Rıza

| Ahmed Rıza Bey |
| --- | --- |

Meclis-i Mebûsan Başkanı
Görev süresi 17 Aralık 1908 - 14 Mayıs 1912
Hükümdar: II. Abdülhamid V. Mehmed
Yerine geldiği: Hasan Fehmi Paşa (1878)
Yerine gelen: Halil Bey
Meclis-i Mebûsan 3. Dönem Mebusu
Görev süresi 17 Aralık 1908 - 18 Ocak 1912
Seçim bölgesi: 1908 – İstanbul
Kişisel bilgiler
Doğum: Ahmed Rıza 1858 İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 26 Şubat 1930 (72 yaşında) İstanbul, Türkiye
Partisi: İttihad ve Terakki
Bitirdiği okul: Mekteb-i Sultânî
Mesleği: Sosyolog, siyasetçi
Ahmed Rıza Bey (Osmanlıca: ‎احمد رضا بك, 1858, İstanbul - 26 Şubat 1930, İstanbul), Osmanlı siyasetçi, eğitimci ve ideolog. İttihat ve Terakkî Cemiyeti'nin önde gelen kurucularından ve Osmanlı İmparatorluğu'nda önemli siyasal gelişmeleri sağlayan İkinci Meşrutiyet döneminin önde gelen Jön Türk (Genç Türkler) grubunun başındaki isimlerindendir. Auguste Comte'un pozitivizm felsefesini günümüz Türkiye'sine taşıyan kişidir. Osmanlı'nın kurtuluşunu ve kalkınmasını, kişi veya siyasal rejim değişiklikleri yerine toplumsal yapı değişikliğinde gören ve bu yönde çalışmalar üreten ilk kişi olmuştur.
Paris'te yaşadığı yirmi yıla yakın sürede İttihad-ı Osmani, daha sonrasında İttihad ve Terakki adını alacak olan cemiyetin, Paris şubesinin başkanlığını yaptı, Fransa ve Belçika'da Doktor Nâzım Bey ile birlikte, cemiyetin ilk resmi yayın organı olan Meşveret gazetesini, sürgüne yollandığı Mısır'da ise Şura-yı Ümmet gazetesinin çıkardı. Osmanlı Devleti'nde 1908 yılında II. Meşrutiyet ilan edilmesi üzerine İstanbul'a dönen ve "hürriyetçilerin babası" olarak törenlerle karşılanan Ahmed Rıza, Meclis-i Mebûsan başkanlığı yaptı; Ayan Meclisi üyesi oldu. 1910 yılında Hasan Fehmi ve Ahmet Samim'in öldürülmesinin ardından İttihatçılarla arası açılan Ahmed Rıza, 1910'da cemiyetin merkez komitesinden ayrıldı ve 1911'de de Meclis Başkanlığından vazgeçti. Daha sonrasında Sultan Vahdettin tarafından tekrar Ayan Meclisi başkanlığına atandı. Ve bu yıllarda, İttihatçılara sert muhalefet düzenledi. Ancak, Damat Ferid ile arası açılınca Fransa'ya döndü ve Anadolu'daki Millî Mücadele lehine çalışmalarda bulundu. Lozan Antlaşması'ndan sonra Türkiye'ye döndü.
Yaşamı

1858 yılında İstanbul'da doğdu. Babası Şura-yı Devlet ve Meclis-i Âyan üyelerinden Ali Rıza Bey, annesi ise İslamiyet'e geçmiş Avusturyalı Macar asıllı asil bir ailenin kızı Nâile Hanım'dır. Nesiller boyu devlet hizmetinde bulunmuş bir aileden gelen Ahmed Rıza'nın dedesi (Ali Rıza Bey'in babası) Ziraat ve Darphane nazırlığı yapmış; büyük dedesi Kemankeş Efendi III. Selim'in Sır Kâtibi olmuştu; Onun babası ise Mısır kadılarından Sıddık Molla idi.
Ahmed Rıza, küçük yaştan itibaren batı kültürüyle yetişti ve özel dersler aldı. Beylerbeyi Rüşdiyesi'ni bitirdikten sonra Mahrec-i Aklâm'a, daha sonra Mekteb-i Sultânî'ye devam etti. Mezun olduktan sonra bir süre Bab-ı Âli Tercüme Odası'nda çalıştı. Anadolu'da sürgünde bulunan babasının yanına gittiği sırada yakından gördüğü köylünün sefaleti onu, bunun sebeplerini araştırmaya yöneltti ve ziraat eğitimi için Fransa'ya gitmeye karar verdi. Grignon Ziraat Mektebi'ni 1884 yılında bitirerek uzman ziraatçı oldu.
Yurda dönüşünde devrin yeni ziraat makinelerini kullanarak bir işletme kurmaya çalıştıysa da başaramayan Ahmed Rıza, köylünün geri kalışının, onların modern tarım metotlarını bilmeyişlerinden ileri geldiğine kanaat getirdi. Eğitim yoluyla köylüyü aydınlatma düşüncesiyle Maarif Nezareti'nde görev aldı. Bursa Maarif müdürüyken 1887 yılında görevinden istifa etti. Devletin, idare hayatının şu veya bu noktasını ıslah etmekle işin içinden çıkılamayacağını anlamış ve Fransa'ya gitmeye karar vermişti.
Pozitivist düşünceyle Jean-François Robinet'in pozitivizm üzerine yazdığı bir eser vasıtasıyla tanıştı. Dr. Robinet'in sömürgeciliğe karşı olması ve özellikle Tunus'un işgaline o dönem karşı çıkan az sayıdaki Fransız entelektüel arasında yer almasından etkilendi. Osmanlı İmparatorluğu'nun bütünlüğünü savunduğu için onu "Türkiye'nin yılmaz bir dostu" olarak nitelendirdi.
Yaşamı > Paris'e gidişi

1889 yılında bir rivayete göre Fransız İhtilali'nin yüzüncü yılı nedeniyle düzenlenen sergiye katılmak bahanesiyle izin alarak, bir rivayete göre ise kaçarak Paris'e gitti ve geri dönmedi. Fransız adliyseinde tercümanlık işine girdi. Bir yandan Sorbonne Üniversitesi'nde târîh-i tabîî derslerine, bir yandan da matematikçi Pierre Laffitte'in verdiği pozitivizm derslerine devam etti. Laffitte'nin özellikle İslam ve Doğu medeniyeti hakkında düşüncelerinden etkilendi. Laffitte İslam'ın en gelişmiş din olduğunu, bu yüzden Müslümanların pozitivizme geçişlerinin kolay olacağını düşünüyordu. Société positiviste [Pozitivist Cemiyet]'in en faal üyelerinden biri hâline gelen Ahmed Rıza, 1905'ten itibaren ise pozitivizmin uluslararası planda yayılması için kurulmuş Comité positif occidental [Müsbet Batı Kurulu]'de "Müslüman toplumların temsilcisi" olarak yer almıştır.
Paris'teki ilk yıllarında çeşitli gazete ve dergilerde Osmanlı aleyhine yazılara cevap vermek için girişimlerde bulundu. 1891'de Osmanlı kadınlarıyla ilgili bir konferansında "hürriyetperverâne" ifadeler kullandığı gerekçesiyle yurda dönmesi için Paris sefaretine merkezden emir verilince buna uymadığı gibi, İstanbul'a Posta ve Telgraf Nezâreti'ne bir mektup yazarak hiçbir gizli cemiyete mensup olmadığını, vatan ve milletin menfaat ve hukukunu müdafaa gerektiği zaman bunu Paris gazetelerinde yayımlayacağı yazılarla yapabileceğini ifade etti. Ülkelerin ilerleme ve milletlerin geri kalma sebepleri üzerinde incelemeler yapan Ahmed Rıza düşüncelerini 1893'te bir lâyiha hâlinde Sultan Abdülhamid'e gönderdi. Onun teşvik edici cevabı ve devam etmesini istemesi üzerine layihalar göndermeye devam etti; onu meşrutiyet rejiminin kötü bir şey olmadığına dair iknaya çalıştı. Altıncı lâyihasını da gönderdiği halde hiçbir hareket göremeyince eski Suriye mebusu Halil Ganem'in yayımlamakta olduğu Fransızca La Jeune Turquie gazetesinde siyasî yazılar yazmaya başladı ve ayrıca Sultan Abdülhamid'e daha önce takdim etmiş olduğu reform programını Londra'da "Lâyiha ve Mektub" adlarıyla risâle hâlinde yayımladı.
Yaşamı > İttihat ve Terakkî Cemiyeti

İstanbul'da kurulmuş olan İttihâd-ı Osmâniye Cemiyeti üyeleriyle yazışmaktaydı. Cemiyetin ilk nizamname taslağının kendisine gönderildiği ve bazı önerilerde bulunduğu anlaşılmaktadır. Cemiyetin ileri gelenleri 1892'de tutuklanıp kısa süre sonra serbest bırakıldıklarında birçoğu Paris'e kaçtı. 1894'te Paris'te oluşan bu muhalif Türk grubu ona cemiyete katılmasını önerince kabul etti ancak cemiyetin adının değiştirilmesin önerdi. Önerisi, cemiyetin "Nizam ve Terakkî" adını alması idi; cemiyet isim değişikliğini kabul etti ve Ahmed Rıza'nın önerdiği adı biraz değiştirerek "İttihat ve Terakkî" adını benimsedi.
Ahmed Rıza, cemiyete katıldıktan sonra yazılarına Ali Şefkati'nin Londra'da çıkarmakta olduğu İstikbal gazetesinde devam etti. Paris sefiri Yusuf Ziya Paşa, padişahın görevlendirmesi üzerine kendisine İstanbul'a dönmesini teklif etmiş; dönerse önemli görevlere getirileceğini bildirmiş ise de bu teklifi ve padişahın gönderdiği 2500 altın lira ihsanı reddetti. Paris Jön Türk grubunu başına geçen Ahmed Rıza, İstanbul'daki cemiyetin yayın organı olan Türkçe Meşveret gazetesini ve bu gazetenin Fransızca ekini çıkarmaya başladı.
Yaşamı > Meşveret

Militan bir siyasi gazete olan ve çok kısıtlı olanaklarla on beş günde bir çıkan Meşveret, 1908'e kadar kesintisiz yayımlandı. Başyazılarının tamamını Ahmed Rıza kaleme aldı. Yazılarında pozitivizmin kavramlarını Osmanlı-İslam kültürü ışığında yeniden yorumlamaya ve Osmanlı toplumunun değer yargılarına uyumlu hale getirmeye çalıştı. İttihat ve Terakkî'nin programı ilk önce Meşveret'in 3 Aralık 1895'te çıkan ilk sayısında yer aldı. Program, büyük ölçüde Ahmed Rıza'nın görüşlerini yansıtmaktaydı.
Abdülhamid'in baskıları sonucu Fransız hükûmeti 11 Nisan 1896'da Türkçe Meşveret'i yasakladı. Ahmed Rızâ, Türkçe Meşveret'i İsviçre'de çıkarmaya başladı (Mayıs 1896). İstanbul hükûmetini yayını matbaacıdan alması üzerine bir süre taş baskısı ile yayımlamaya çalıştığı gazeteyi Eylül 1897'de gazeteyi Belçika'ya nakletti.
Bu arada Ahmed Rıza'nın laik ve pozitivist fikirleri muhafazakâr Jön Türklerle arasının açılmasına neden olmuş ve muhafazakâr kanat Paris'e gelen Mizancı Murat'ın etrafında birleşmişti. Aralık 1896'da Ahmed Rıza Bey'in yerine Murad Bey İttihat ve Terakkî Cemiyeti reisliğine getirildi; Ahmed Rıza sadece Fransızca Meşveret'in başında bulunacaktı.
Ahmed Rıza, Türk-Yunan Harbi sırasında gazetesinde Girit İsyanı'nı destekler nitelikte yayımladığı bir yazıyı tekzibe yanaşmaması üzerine İttihat ve Terakkî Cemiyeti'nden dışlandı. Ayrıca pozitivistlerin takvimini kullanması delil gösterilerek dinsizlikle suçlandı.
Bu dönemde Sultan Abdülhamid Belçika hükûmetine baskısı sonucu Türkçe Meşveret'in basılması yasaklandı; Belçika parlamentosunun şiddetli protestosuna rağmen gazete kapatıldı ve Ahmed Rıza 13 Aralık 1898'de sınır dışı edildi. Meşveret'i Türkçe yayımlamaktan vazgeçen Ahmed Rıza, Fransızcasını yayımlamayı sürdürdü.
Yaşamı > I. Jön Türk Kongresi

Ana madde: I. Jön Türk Kongresi
Bu arada cemiyet çöküş sürecine girmiş; İstanbul'da birçok cemiyet üyesi tutuklanmış; Mizancı Murad ve arkadaşları ise padişahın genel af ilanı üzerine İstanbul'a dönmüşlerdi. Avrupa'da kalan Jön Türkler tekrar Ahmed Rıza'nın etrafında toplanmaya başladılar.
1899 yılı sonunda önce Avlonyalı İsmail Kemal Bey'in ardında oğulları Prens Sabahattin ve Lütfullah Beylerle Damat Mahmut Paşa'nın Avrupa'ya kaçması ile Jön Türk hareketi canlandı. Jön Türklerin siyasî lideri olmaya yönelen Prens Sabahattin ve kardeşinin daveti üzerine 1902 Şubat'ında Paris'te Osmanlı Hürriyetperveran Kongresi (sonradan I. Jön Türk Kongresi adını almıştır) toplandı. Kongrede rejimi devirme konusunda yabancı müdahalesini talep edip etmeme hususunda birbirine şiddetle muhalif iki grubun ortaya çıktı: Prens Sabahattin ve Ermeniler'den oluşan "müdahaleciler" ile azınlıkta kalan Ahmed Rıza taraftarı "adem-i müdahaleciler". Kongrenin ardından Ahmed Rıza grubu Terakkî ve İttihat Cemiyeti'ni kurarken Prens Sabahattin grubu Teşebbüs-i Şahsi ve Adem-i Merkeziyet Cemiyeti'ni kurdu.
Yaşamı > Şura-yı Ümmet

1902 Şubat ayında Paris'te toplanan kongrenin ardından Ahmed Rıza grubu kendilerini "icraatçılar" şeklinde tanımlayan radikal Jön Türkler bir ittifak oluşturarak Kahire'de Şura-yı Ümmet adı verilen dergiyi çıkarmaya karar verdi. 1 Temmuz 1907 tarihine kadar Osmanlı idaresinin bütün protestolarına rağmen Paris'te hazırlanıp Kahire'de basılan Şûrâ-yı Ümmet'in editörlüğüne Ahmed Sâib, editör yardımcılığına Mustafa Hamdi getirildi. Önemli makaleleri Samipaşazade Sezai ve Ahmed Rızâ beyler kaleme aldı.
Yaşamı > II. Jön Türk Kongresi

Ahmed Rıza Bey'in kurduğu Terakkî ve İttihat Cemiyeti, 1906'da Selanik'te subay ve devlet memurlarından bir grubun kurmuş olduğu Osmanlı Hürriyet Cemiyeti ile birleşerek kuvvetlendi. Jön Türk hareketinin ikinci kongresi 29 Aralık 1907'de Paris'te toplandı. Şiddet taraftarları Comte'un hümanist, evrensel kaderci felsefesini benimseyen Ahmed Rıza'nın fikrini değiştirmeyi başardılar. Kongrede bütün komiteler, ihtilal yapılması için terör dâhil her türlü eylemin yapılması kararını aldılar.
Yaşamı > II. Meşrutiyet

Ahmed Rıza, II. Meşrutiyet ilan edilmesi üzerine 25 Eylül 1908'de İstanbul'a döndü ve hürriyetçilerin babası sıfatı ile törenle karşılandı. 16 Ekim 1908'de Abdülhamit tarafından huzura kabul edildi.
İttihat ve Terakkî'nin merkez komitesi üyeliğine alınan Ahmed Rıza, 8 Aralık 1908 seçimi sonucu İstanbul üyesi olarak girdiği Meclis-i Mebûsan'da oy birliği ile başkanlığa seçildi. Görüşleri ve kişiliği nedeniyle tutucu kesim tarafından çok sert bir şekilde eleştirildi. 31 Mart Vakası sırasında ortadan kaldırılmaya çalışıldı; isyanın ilk gününde Adliye Nazırı Nazım Paşa, kendisini Ahmed Rıza zanneden isyancılar tarafından öldürüldü. İsyan ortamı içinde sadrazamın isteği üzerine istifa eden Ahmed Rıza Bey, diğer mebuslar gibi kaçarak saklandı. Harekât Ordusu Ayestefanos'a geldiğinde isyan günlerinde meclis başkanı seçilen Mustafa Efendi istifa etti ve yerine Ahmet Rıza Bey yeniden Meclis başkanı oldu. 1910 sonlarında yeniden başkan seçildi. Hasan Fehmi ve Ahmet Samim beylerin öldürülmesi gibi şiddet hareketlerine karşı çıktığından İttihatçılarla arası açılan Ahmed Rıza, 1910'da merkez komitesinden ayrıldı; 1911'de Meclis Başkanlığından vazgeçti.
18 Ocak 1912'de ilk meclisin feshinden sonraki seçimlere katılmadı ve padişah tarafından 18 Nisan 1912'de Âyan Meclisi üyeliğine getirildi. Bu dönemde İttihatçılar'ı sert biçimde eleştirdi. Bâb-ı Âli Baskını'ndan (23 Ocak 1913) sonra İttihatçılar'la arası tamamen açıldı.
Yaşamı > Mütareke dönemi

Mütareke döneminde Sultan Vahdeddin tarafından Âyan Meclisi reisliğine getirildi. Mütareke devrinin hemen başında saltanatın çevresinde toplanıp onu güçlendirmek gerektiği tezini ileri sürdü. Ayan Meclisi reisi iken vatanın kurtuluşu için ünlü Osmanlı bürokratlarını içeren Vahdet-i Millî Cemiyeti'ni kurdu. Heyet, altı aylık kısa ömrü boyunca İstanbul'da bulunan yabancı devletlerin sorumlularına bir muhtıra verdi ve manda konusunda görüşünü soran Amerikan heyetine mandaya taraftar olmadığını bildirdi. Bu girişimleri Ahmet Rıza'yı Damat Ferit Paşa'nın hedefi hâline getirdi. 1919 Nisan'ında Ayan Reisliğinden alındı.
Yaşamı > Millî Mücadele

Mustafa Kemal'in 22 Haziran 1919'da Havza'dan kendisine yazdığı mektup üzerine Paris'e gitti. Anadolu hareketi lehine burada bir kamuoyu oluşturmaya çalıştı. Ankara hükûmetiyle anlaşmak üzere Fransız temsilcisi Franclin Bouillon'un gönderilmesinde etkisi oldu. Lozan Antlaşması'nın imzalanmasından sonra 1926'da yurda döndü.
Yaşamı > Son yılları ve ölümü

Son yıllarında Vaniköy'deki çiftliğine çekilerek hâtıralarını ve İttihat ve Terakkî'nin tarihini yazmaya başladı. 26 Şubat 1930'da kaza ile düşüp kalça kemiğini kırdı; aynı gün kaldırıldığı Şişli Etfal Hastanesi'nde öldü. Cenazesi Kandilli Mezarlığı'na defnedildi.
Tarihi bir belge niteliği taşıyan anıları, 1988'de Meclis-i Mebusan ve Ayan Reisi Ahmed Rıza Bey'in Anıları adıyla yayımlanmıştır.
Eserleri

Meşveret yazıları, 1903-1908
Layihalar, 1889
Vazife ve Mesuliyet serisi (Üç kitap içerir Padişah ve Şehzadeler, Asker, Kadın)
Tolarance Muslumane (İslamiyet'te Serbesti-i Ayin), 1897
Echos de Turquie (Türkiye Haberleri), 1920
La Crise de I'Orient (Burhan-ı Şark),1907
Revue Occidentale (Pozitivistelerin Dergisi) Makaleleri, 1896-1908
Pozitivist Rewiev dergisinde yayımlanan makaleler, 1900-1908
La Faillite Morale de la Politique Occidentale en Orient (Batının Doğu Politikasının Ahlaken İflası), 1922
Gençliği
Ahmed Rıza Bey, 1908
25 Ocak 1930 tarihli Vakit gazetesinde, hasta yatağında Ahmet Rıza Bey.
Ahmed Rıza'nın fikir dünyası üzerinde önemli etkisinin bulunduğu pozitivizm düşüncesini ortaya atan Auguste Comte
Birinci Jön Türk Kongresi, 1902
Ahmed Rıza, II. Meşrûtiyet'in ilanını sağlayan Jön Türk komitesinin üyeleriyle birlikte, 1909
Osmanlı Parlamentosu, 1908
Alice Ball

| Alice Augusta Ball |
| --- | --- |

Doğum: 24 Temmuz 1892(1892-07-24) Seattle, Washington
Ölüm: 31 Aralık 1916 (24 yaşında) Seattle, Washington
Vatandaşlık: Amerikan
Eğitim: Hawaii Üniversitesi Washington Üniversitesi

Kariyeri
Dalı: Kimya
 

Alice Augusta Ball (24 Temmuz 1892 - 31 Aralık 1916), 20. yüzyılın başlarında cüzzam için en etkili tedavi olan 'Top Metodu'nu geliştiren Amerikalı bir kimyagerdir.Hawaii Üniversitesinden yüksek lisans derecesi alan ilk kadın ve ilk Afrikalı Amerikalıydı ve aynı zamanda üniversitenin ilk kadın ve Afrikalı Amerikalı kimya profesörüydü.
Hayatın erken dönemi ve eğitim

Alice Augusta Ball, 24 Temmuz 1892'de Seattle, Washington'da James Presley ve Laura Louise (Howard) Ball'un çocuğu olarak dünyaya geldi. William ve Robert adında iki ağabeyi ve Addie adında küçük bir kız kardeşi olan dört çocuktan biriydi. Ball'un babası, Renkli Vatandaş'ın bir gazete editörü, fotoğrafçı ve avukat olduğu için ailesi orta sınıf ve varlıklıydı.  Annesi de fotoğrafçı olarak çalıştı. Büyükbabası James Ball Sr., ünlü bir fotoğrafçı ve metal plakalara fotoğraf basma işlemi olan dagerreyotipi kullanan ilk Siyah Amerikalılardan biriydi. Bazı araştırmacılar, fotoğrafları geliştirmek için cıva buharı ve iyotla duyarlılaştırılmış gümüş plakalarla çalıştıkları için ebeveynlerinin ve büyükbabasının fotoğraf sevgisinin kimyaya olan sevgisinde rol oynamış olabileceğini öne sürdüler. Afro-Amerikan topluluğunun önde gelen üyeleri ve savunucuları olmalarına rağmen, Ball'un her iki ebeveyni de doğum belgesinde "Beyaz" olarak listelenmiştir. Bu, kızlarının karşılaşacağı önyargı ve ırkçılığı azaltma ve beyaz toplumda "geçmesine" yardımcı olma girişimi olabilir.
Alice Ball ve ailesi, sıcak havanın büyükbabasının artritini hafifleteceği umuduyla 1903'te Seattle'dan Honolulu'ya taşındı. Taşınmadan kısa bir süre sonra öldü ve 1905'te Hawaii'de sadece bir yıl geçirdikten sonra Seattle'a geri taşındılar. Seattle'a döndükten sonra, Ball Seattle Lisesi'ne girdi ve bilimlerde en iyi notları aldı. Seattle Lisesi'nden 1910'da mezun oldu.
Ball , Washington Üniversitesi'nde kimya okumaya devam etti, 1912'de eczacılık kimyası alanında lisans derecesi ve iki yıl sonra 1914'te eczacılık bilimi alanında ikinci bir lisans derecesi aldı. Eczane eğitmeni Williams Dehn ile birlikte Journal of the American Chemical Society'de 10 sayfalık "Eter Çözümünde Benzoyasyonlar" adlı bir makale yayınladı. Saygın bir bilimsel dergide böyle bir makaleyi yayınlamak, şu anda bir kadın için ve özellikle bir Siyah kadın için alışılmadık bir başarıydı.
Mezun olduktan sonra Ball'a birçok burs teklif edildi. Kaliforniya Üniversitesi Berkeley'den ve College of Hawaii'den (şimdi Hawaii Üniversitesi) kimya alanında yüksek lisans yapmaya karar verdiği bir teklif aldı. Hawaii Koleji'nde yüksek lisans tezi, Kava bitki türlerinin kimyasal özelliklerini incelemeyi içeriyordu. Bu araştırma ve bitkilerin kimyasal yapısını anlaması nedeniyle, daha sonra Dr.Harry T. Hollmann tarafından chaulmoogra yağı ve kimyasal özelliklerini incelemesi için başvuruldu. Chaulmoogra yağı, yüzlerce yıldır cüzzam için mevcut en iyi tedavi olmuştur ve Ball, çok daha etkili bir enjekte edilebilir form geliştirmiştir. 1915'te Hawaii Koleji'nden yüksek lisans derecesi ile mezun olan ilk kadın ve ilk Siyah Amerikalı oldu. Ball aynı zamanda ilk Siyah Amerikalıydı ve Hawaii Koleji kimya bölümündeki ilk kadın profesördü.
Cüzzam tedavisi

Ball, Hawaii Üniversitesi'nde yüksek lisans tezi için Piper methysticum'un (kava) kimyasal yapısını ve aktif prensibini araştırdı. Bu çalışma nedeniyle, cüzzam tedavisi için araştırması için bir asistana ihtiyaç duyan Hawaii'deki Kalihi Hastanesinden Dr. Harry T. Hollmann ile temasa geçti.
O zamanlar cüzzam veya Hansen Hastalığı, neredeyse hiç iyileşme şansı olmayan, oldukça damgalanmış bir hastalıktı. Cüzzam teşhisi konan insanlar, orada ölecekleri beklentisiyle Hawaii'deki Molokai adasına sürüldü. Mevcut en iyi tedavi chaulmoogra yağıydı, 1300'lerin başlarından beri tıbbi olarak kullanılmıştı. Ancak tedavi çok etkili değildi ve her uygulama yönteminde sorunlar vardı. Topikal olarak etkili bir şekilde kullanılamayacak kadar yapışkandı ve bir enjeksiyon olarak yağın viskoz kıvamı, cildin altında topaklanmasına ve emilmek yerine kabarcıklar oluşturmasına neden oldu. Bu kabarcıklar mükemmel sıralar halinde oluşmuş ve "hastanın cildi balonlu sargı ile değiştirilmiş gibi" görünmesini sağlamıştır. Yağı yutmak da etkili olmadı çünkü yağın keskin bir tadı vardı ve bu da genellikle hastaların kusmasına neden oluyordu.
Ball 23 yaşında, yağı vücut tarafından enjekte edilebilir ve emilebilir hale getirmek için bir teknik geliştirdi. Tekniği, ester bileşiklerini yağdan izole etmeyi ve kimyasal olarak değiştirmeyi, yağın terapötik özelliklerini koruyan ve enjekte edildiğinde vücut tarafından emilen bir madde üretmeyi içeriyordu. Ne yazık ki, zamansız ölümü nedeniyle, Ball devrim niteliğindeki bulgularını yayınlayamadı. Bir kimyager ve daha sonra Hawaii Üniversitesi'nin başkanı olan Arthur L. Dean, çalışmalarından ayrıldı, bulguları yayınladı ve büyük miktarlarda enjekte edilebilir chaulmoogra özütü üretmeye başladı. Dean, bulgularını Ball'a kredi vermeden yayınladı ve tekniğe kendi adını verdi. 1920'de bir Hawaii doktoru Journal of the American Medical Association'da, Ball'un modifiye edilmiş chaulmoogra yağı enjeksiyonları ile tedavi edildikten sonra sağlık denetçileri kurulu tarafından 78 hastanın Kalihi Hastanesinden taburcu edildiğini bildirdi. İzole edilmiş etil ester, 1940'larda sülfonamid ilaçları geliştirilinceye kadar cüzzam için tercih edilen tedavi olarak kaldı.
Hollmann, ölümünden yıllar sonra bu adaletsizliği düzeltmeye çalıştı. 1922'de Ball'a atıfta bulunan ve yağın enjekte edilebilir formunu "Ball yöntemi" olarak adlandıran bir makale yayınladı. Ne yazık ki, bilimsel kayıtlarda hala unutulmuştu. 1970'lerde Hawaii Üniversitesi profesörleri Kathryn Takara ve Stanley Ali, Ball'un araştırmasını bulmak için arşivleri aradılar. Onlarca yıl sonra, çabalarını ve başarılarını gün ışığına çıkararak, kazandığı krediyi ona verdiler.