Şah kartal
Korunma Durumu

Şah kartal nüfusu tarih boyunca büyük ölçüde azalmıştır. Bir zamanlar Doğu Avrupa ve Rusya'nın komşu bölgelerindeki halklar bu kartalı "kutsal kuş" olarak görüyor ve hatta ona saygı duyuyorlardı. Yaygın olarak "haç taşıyan kartal" olarak anılıyordu (kanatlarındaki beyaz lekelerin şeklinden ötürü). Halk arasında anlatılan bir inanışa göre, şah kartal, yaşadığı bölgede dolu bulutlarını başka yöne çevirerek çiftçilerin ürünlerini kurtarmıştır. Bu nedenle Avusturya-Macaristan monarşisi bir zamanlar şah kartalı kendi arma hayvanı olarak seçmişti. Türlere duyulan tarihi saygıya rağmen, 17. yüzyıldan itibaren Avrupa ve kolonilerinde ortaya çıkan tüm yırtıcı kuşlara yönelik olumsuz ve düşmanca bakış açısının sonucu olarak şah kartal da dahil olmak üzere tüm yırtıcı kuşlar eziyetten kurtulamadı. Ancak bu türün azalmasının en büyük nedeninin, kartalların yuva yaptığı tarlaların kenarlarındaki yaşlı ağaçların kesilmesi olduğu tahmin ediliyor. Azalmasının diğer nedenleri arasında av türlerinin azalması (hem tesadüfi hem de kasıtlı) ve kurtları yok etmek için bırakılan zehirli yemlerin kartallar tarafından tesadüfen tüketilmesi de vardı. Avrasya'daki diğer kartallarda olduğu gibi, Sanayi Devrimi zehirlere ve ateşli silahlara erişimi kolaylaştırdı; bu da kartalların öldürülmesini çok daha kolay hale getirdi ve nüfuslarının düşüşünü hızlandırdı. 19. yüzyılın sonlarına doğru Bulgaristan'da 1824 yuva kaydedildi, ancak 1979'a gelindiğinde ülkede yalnızca 5 ila 12 çift kartal kalmıştı. Benzer şekilde, bir zamanlar binlerce olan Macar imparator kartalı popülasyonu, 1975-1980 yılları arasında yalnızca 10-15 çifte düştü. Yunanistan'da, şah kartal üreyen bir tür olarak tamamen yok edildi. Türün yayılım alanının daha doğusunda yaşanan nüfus azalması daha az incelenmiş olsa da, az çok aynı tehditlerin yayılım alanı boyunca devam etmesi olasıdır. Orta Rusya ve Kazakistan'daki bazı doğal alanlar, büyük ölçüde izole olmaları nedeniyle yarı istikrarlı nüfuslarını korudular. Ancak, şah kartal Pakistan ve Afganistan'da da üreyen bir tür olarak yok edildi.
Günümüzde, adanmış doğa korumacılar ve biyologlar, şah kartalın nüfus düşüşünü tersine çevirmek ve iyileştirmek için yoğun bir şekilde çalışmaktadırlar. Tür, 1994 yılında Hassas kategorisine alındı ve küresel koruma girişimleri bu sıralarda başlatıldı. 1996 yılına gelindiğinde Avrupa'nın tamamında (Avrupa Rusya'sı dahil) 363-604 çift olduğu tahmin ediliyordu. Birkaç on yıllık toparlanma çabalarının ardından, 2000-2010 yılları arasında Avrupa'daki üreyen çift sayısının 1800-2200'e kadar çıktığı tahmin ediliyor ki bu önemli bir artıştır. Avrupa'daki şah kartal popülasyonlarının en yoğun olduğu bölgeler, Avrupa Yeşil Kuşağı boyunca yer alıyor olması olasıdır. En büyük artış Macaristan'da yaşandı çünkü 1970'lerin sonlarında burada yuvalayan kuşların sayısı 10-15 çift kadarken 2000'lerin sonuna doğru tahminen 105'e ulaştı. Alçak arazilerdeki yabanıl alanların korunması ve dönüştürülmesi, şah kartalların daha az uygun dağlık habitatları kullanma oranını %50'den %15'e düşürdü çünkü çiftler, daha uygun olan alçak arazideki habitatlarına yöneldi. Ülkedeki şah kartal popülasyonu 1975 yılından bu yana sürekli olarak korunmakta ve izlenmektedir. Macaristan’daki diğer çabalar arasında, insan-kartal çatışmalarını azaltmak için yapılan eğitim faaliyetleri yer aldı (çünkü bu kartallar ana hedef olsun ya da olmasın zehirleme olayları devam ediyor); ayrıca, şah kartalların sıklıkla bu alanlarda yiyecek aramak zorunda kalmaları nedeniyle arazi sahipleri ve tarımsal çıkarlarla genel bir koordinasyon sağlandı. Diğer artışlar veya eski menzillerine dönüşler, Slovakya'nın güneybatısındaki Morava bölgesinde ve Çekya, Sırbistan ve Avusturya'nın bazı bölgelerinde kaydedildi. Ancak, Doğu Avrupa'nın büyük bölümünü oluşturan Karpat Dağları bölgesindeki nüfusun %85'i genel olarak Büyük Macaristan Ovası'yla sınırlıydı ve diğer popülasyonlardan izole edilmişti. Slovakya'da Karpat Havzası'ndaki dağılımdaki boşluk, genetik izolasyon konusunda endişelere yol açmıştır. İnceleme sonucunda, iki Slovak popülasyonunun genetik izolasyonunun "marjinal olarak önemli" olduğu belirlendi. Bulgaristan'da doğu şah kartalı çiftlerinin sayısı 2009'da 20'den 2013'te 24'e çıktı. Bulgar popülasyonlarını eski haline getirmek için yapılmayan çabalar arasında tehlikeli elektrik direklerinin azaltılması, kartal bölgelerindeki 608 direğin yalıtılması ve ayrıca Ekim'den Mart'a kadar 14 çifte 483 ek besleme yapılması yer aldı. Türkiye'de, 21. yüzyıldaki son tahminlere göre, şah kartal çiftlerinin sayısı genellikle 35-150 çift olarak tahmin ediliyordu; bu sayı muhtemelen daha yüksek bir sayıya yakındı çünkü sadece Doğu Trakya bölgesinde 30-50 çift olduğuna dair kanıtlar var.
Batı Rusya'nın bazı bölgelerinde ve Kazakistan'da, şah kartal nüfus açısından güçlü konumunu korumuştur. 2011 yılında toplam tahmini çift sayısının Rusya'da 3000-3500 ve Kazakistan'da ise 3500-4000 olduğu tahmin ediliyor. Sadece 1534 üreme alanı ilk aşamada bulunmuş olmasına rağmen, yayılımın yalnızca bazı kısımları araştırılmıştır. Rus ve Kazak araştırmalarına göre, sığırların tayga ormanlarının kenarında otlatılması, özellikle yer sincapları olmak üzere avlar için yaşam alanı yarattığından şah kartallara fayda sağlıyor. Kazakistan'da, muhtemelen iklim değişikliğiyle bağlantılı olan nemli koşullar, sarı yer sincapları ve yeni yetişen ağaçların popülasyonlarını arttırmış gibi görünüyor; her ikisinin de orada yerel bir artışa neden olması muhtemeldir. Sadece Naurzum Doğa Koruma Alanı'nda kışın yaklaşık 300 şah kartal toplanabilir, bu da burayı bu tür için ”önemli bir sığınak” haline getirir. Öte yandan Rusya'nın Baykal Gölü bölgesinde türün hızla azaldığı ve türün orada yerel olarak yok olmak üzere olduğu tespit edildi. 1950'lerde Baykal Gölü çevresinde 250-300 çift şah kartal bulunuyordu ve bu nüfus epey güçlü bir düzeydeydi. 150-200 çiftin kaldığı 1980'lerin ortalarında ciddi bir düşüş görüldü. Ancak 1999 yılında bu sayı daha da azalarak 70 çifte kadar düştü. 1950-1999 yılları arasında yapılan gözlemler sonucunda Baykal çevresindeki şah kartalların yaşam alanlarında veya çiftleşme durumlarında genel bir değişiklik görülmedi. 1998-1999 döneminde ise yuvadan ayrılma başarının da önemli ölçüde düştüğü görüldü. Baykal Gölü'nden göç eden kuşların göç durakları ve kışlama alanları üzerinde yapılan uydu çalışmaları incelendi, ancak yalnızca 4 kartal üzerinde çalışıldığından, azalmanın çoğunlukla üreme döneminde mi yoksa bu dönemde mi gerçekleştiği net olarak belirlenemedi. Baykal çevresindeki şah kartalların popülasyonundaki keskin düşüşlerin nedeni tam olarak bilinmese de, bunun habitat tahribatı, arazi kullanımındaki insan kaynaklı değişiklikler, pestisit kullanımı ve biyobirikim yoluyla oluşan diğer toksik tehditlerle ilişkili olduğu düşünülmektedir. Rusya'nın Ural Dağları'nın alt kesimlerinde de benzer tehditlerle azalmalar rapor edildi, ancak burada azalma oranının tam olarak ne kadar olduğu bilinmiyor. Pakistan'dan üreyen bir tür olarak yok olmasına rağmen, yaklaşık 150 kartalın Pakistan'da kışladığı tahmin edildiğinden, burası önemli bir kışlama alanı olmaya devam ediyor.
Yetişkin bir şah kartalın yakın çekimi.
Muhtemelen yaşça daha büyük bir yarı yetişkin olan şah kartal, karakteristik olarak düz ve görece dar kanatlarını göstererek uçarken.
Hong Kong'da yetişkin bir şah kartal.
Esaret altında tutulan yetişkin bir şah kartal, daha küçük bir kuzeni olan küçük benekli kartalla aynı kuş kafesini paylaşıyor.
Bir şahincilik merkezinde esaret altında bulunan muhtemelen yaşı daha büyük yarı yetişkin bir şah kartal.
Helikopterden fotoğraflanan bir yavru.Şah kartallar, ormanlık alanlar ile açık alanların kesişim yerlerini tercih ederler ve av kaynakları var olduğu sürece tarıma ve gelişime tolerans gösterebilirler.
Hindistan'ın Gujarat eyaletine bağlı Little Rann of Kutch'ta kışlayan bir şah kartal.
Şah kartallar kışlama dönemlerinde görece açık yaşam alanlarını tercih ederler.
Genç bir şah kartal, ölü ceylan yavrusunun başında Thomson ceylanı anneyle karşı karşıya geliyor
Avrupa yer sincapları, şah kartallar için önemli bir besin kaynağıdır.
Sağ üst tarafta şah kartal, dikenli kaz ve kuzey kılkuyruk sürülerini avlarken görülüyor.
Bir doğancının henüz ergin olmayan şah kartalı, tilki kuklasına doğru saniyeler içinde tamamladığı etkileyici dalışını gösteriyor.
Şah kartallar, özellikle kış aylarında sıklıkla leşlere ilgi duyabilirler. Arka planda bir başka leş yiyici olan Mısır akbabası görülüyor.
Gürcistan'da bir şah kartal yuvası.
Şah kartal yumurtası, Wiesbaden müzesi
Esaret altında bulunan yetişkin bir şah kartal.
Hindistan'ın Racastan eyaletinde genç bir şah kartal
Şah kartalların kullanımı için yapay yuvalar yerleştirmek üzere çalışan biyologlar.