Thermopylae Muharebesi
Önemi

Thermopylae Muharebesi, sıklıkla atıfta bulunulan ve üzerinde çalışmalar yapılan, Antik Avrupa tarihinin en ünlü muharebelerinden biridir. En azından Batı kültüründe, Antik Yunanistan'da ortaya konulan yiğitlik bazında övünç kaynağı olarak görülmektedir. Bununla birlikte Pers istilası çerçevesinde ele alındığında kuşkusuz ki bir yenilgiydi. Taktik değeri de tartışmaya fazlasıyla açıktır. Grek stratejisi, Pers kuvvetlerini Thermopylae Geçidi'nde ve Artemision Boğazı'nda engellemeye dayanıyordu, Boeotia ve Attika Perslere bırakılmamak, savunulmak isteniyordu. Ancak Thermopylae'de sonuç itibarıyla başarısız olundu. Daha da önemlisi, Grek İttifakı, Thermopylae yenilgisi ardından bu toprakları savunmaktan derhal vazgeçti ve tüm güçlerini Korint Kıstağı gerisine çekti. Diğer deyişle Atina dahil tüm bu Grek kentleri, Pers kararına terk edildi.
Thermopylae'deki Grek savunma düzeninin, sayısal olarak son derece dezavantajlı olmalarına karşın, neredeyse aşılamaz olduğu ileri sürülmektedir. Daha uzun süre mevzilerinde kalabilselerdi I. Serhas, erzak ve su ikmalinde karşılaşılan sorunlar yüzünden geri çekilmek zorunda kalabilecekti. Fakat Pers Ordusu'nun Thermopylae Geçidi'ni ağır kayıplara karşın ele geçirmiş olması, hem taktik hem de stratejik yönden kesin bir zaferdir. Grek kuvvetlerinin büyük kısmının başarıyla geri çekilmesi bir yandan moral etkileri olarak önemliydi, diğer yandan da Pers zaferinin parlaklığına gölge düşürmüştür.
Zaman zaman Thermopylae Zaferi'nin I. Serhas için bir Pirus Zaferi olduğu da ileri sürülmektedir. Herodot'da da bu yönde bir ima dahi görünmez. Dahası muharebeden sonra Pers Ordusu Yunanistan'ın büyük bir kısmını istila etmiştir. Daha çarpıcı olanı, bu istila edilmiş toprakların bir yıl daha Pers kontrolünde kalacak olmasıdır ve Mardonius'un yeniden Atina üzerine yürümesidir. Sonuç itibarıyla bu muharebede uğranılan zahiyat, her ne kadar çok yüksekse de, Pers Ordusu'nu tüketmiş değildir.
Bir başka bakış açısından Thermopylae Muharebesi'nin, Atina Filosu'nun geliştirilmesi için zaman kazandırdığı ileri sürülmektedir. Salamis Deniz Muharebesi'ne katılan Grek İttifakı Donanması'nın büyük bir bölümünü Atina Filosu oluşturmaktaydı ve Salamis'deki Grek zaferinde önemli payı olacaktır. Bununla birlikte Thermopylae Muharebesi ile Salamis Deniz Muharebesi arasındaki sürenin kabaca bir ay kadar olduğu düşünüldüğünde, etki çok belirgin de değildir. Öte yandan Thermopylae Muharebesi sırasında denizde de Grek İttifakı Donanması savaş halindeydi ve kayıplara uğramıştı. Üstelik bu kayıplar oldukça fazlaydı, en basitinden Donanma'nın en büyük bileşeni olan Atina Donanması toplam gemi sayısının yarısını Artemision'da kaybetmiştir. Attemision'a katılan Atina gemisi sayısı 127'dir. Daha sonra gönderilen takviye ise 53 gemidir. Atina Donanması'nın kaybı ise yarı mevcudu, yani 90'dır. Salamis Deniz Muharebesi'ne de 180 Atina gemisi katıldığına göre Atina, bu süre içinde ancak muharebe kayıplarını karşılayabilmiştir.
Yeni Zelandalı tarihçi George Cawkwell, I. Serhas'ın Thermopylae ile Salamis arasındaki bir aylık sürede Boeotia ve Fokida'da oyalandığına dikkat çekmektedir. Bu süre içinde bölge yakılıp yıkıldı ve yağmalandı. Böylece bölgenin direnci de ortadan kalkmış oldu. Bu yaklaşıma göre Pers Ordusu'nun Attika yönünde yeniden ileri harekete geçmesinin zaman almasında Thermopylae'nin önemli bir etkisi yoktur. Günümüzün akademik genel yaklaşımı Thermopylae'deki Pers zaferini Pirus Zaferi olarak görmekten çok, bir başarı olarak değerlendirme yönündedir. Serhas, sağlam Grek savunmasını aşmış ve Yunanistan'ın büyük bir bölümün işgal etmiştir. Dolayısıyla Yunanistan'ın istilası hem karada hem de denizde parlak başarılarla başlatılmış oldu. Örneğin tarihçi John Francis Lazenby, Thermopylae'deki Grek yenilgisini bir hezimet olarak değerlendirmektedir. Sonuç olarak Thermopylae Muharebesi'nin ünü, savaşın sonucu üzerindeki etkisinden değil, daha çok yiğitliğe bir methiye olarak ortaya çıkmıştır.
Askeri olarak Thermopylae, Pers istilası çerçevesinde sonucu etkileyecek bir mücadele değildi. Buna karşın ilk iki günün çatışmalarından doğan bazı önemli noktalar da vardır. Savunmanın başarısı, donanım, eğitim ve arazinin avantajlarının uygun kullanımının bir bileşke sonucu olarak görülmektedir.