Şeref Han

| Şeref Han Bitlisi |
| --- | --- |
Emir Şemseddin oğlu Şeref Han Safevi
Doğum: 1543 Kum
Ölüm: Nisan 1603 Bitlis
Meslek: Devlet adamı, Siyasetçi, Edebiyatçı, Şair, Tarihçi
Milliyet: Acem, Pers
Vatandaşlık: Safevi Devleti
Dönem: 16. Yüzyıl
Konu: Kürt devletleri ve hanedanlıkları, Türk devletleri ve soyları, Osmanlı sultanları, Kürt Tarihi ve Kürt Aşiretleri

Şeref Han ya da Şeref Han Bitlisi (Kürtçe: Şerefxanê Bidlîsî), (d. 1543, Kum - ö. Nisan 1603? Bitlis), Acem- Pers devlet adamı, siyasetçi, edebiyatçı, şair ve tarihçi. Şerefname'nin yazarıdır.
1543'te  İran'ın Kum kentinde Dünyaya gelmiştir. Babası Pers olup soyları İran kralı Kisra'ya uzanmaktadır. Dedesi Emir Şerafeddin, Bitlis beylerindendir. Ancak Şeref Han'ın doğumundan yıllar evvel Osmanlı Devletine tavır aldığından beylikten azledilmiş ve Safevilere Sığınmıştır. Annesi, Türkmen soyundandır ve Erzincan Bayındır boyu beyi Emir Han Muslullu'nun kızıdır. Şah I. Tahmasp Şeref Han'ın babasına Serab, Merâga ve Kerehrûd bölgelerinin hakimiyetini vermiştir. Ş eref Han bu yıllarda dünyaya gelen Şeref han, babası tarafından I. Tahmasp'ın sarayına eğitim görmesi için gönderilmiş ve burada çeşiti alanlarda eğitim görmüştür.
1555 yılında babasının sağlık sorunları ortaya çıkması ve yönetim işlerinden el çekmesi üzerinde idare vazifesi Şeref han'a bırakılmıştır. bir süre bu vazifeyi yürüttükten sonra1560 yılında Şah Tahmasp onu Rojeki aşiretinin başına geçirmiş ve kontrolünü ona vermiştir. 1568 yılında Gilan bölgesinde çıkan bir isyanı bastırmak üzere şah tarafından gönderilmiş ve isyanı başarıyla bastırmıştır. burada yedi yıl geçirdikten sonra şah Tahmasp'ın vefatı üzerine şah II. ismail tarafından kendisine Emîrü'l-ümerâ ünvanı verilmiş ve saraya davet edilmiştir. bu süreçte devlet içerisinde iç karışıklıklar ve taht rekabeti sürmeye devam etmektedir. Şah ismailin kardeşiyle aralarındaki bu mücadele esnasında Şah ismailin kulağına Şeref Han'ın, kardeşi Sultan Hüseyin Mirza'yı desteklediği dedikoduları ulaştırılarak şah ismaille olan güven bağları zedelenmiştir. bu olay üzerine Şah II. ismail, onu Nahcıvan bölgesine göndererek bu bölgenin idariyle vazifelendirmiştir. bu olay üzerine Şeref hanın Şah'a olan güveni sarsılmıştır. bunun üzerine Osmanlı Sultanı III. murad, Van Beylerbeyi Hüsrev Paşa aracılığıyla Şeref han'a Bitlis Bölgesinin hakimiyetinin verildiğine dair Menşur verilmiştir. Bu davet üzerine Şeref han, 3 Aralık 1578'de 400 askeri ile birlikte Osmanlı Devletine iltica etmiştir.
Yeni vazifesine başlamasının üzerine Şeref han, Osmanlı İran Savaşlarına ve Kaskas bölgesi Seferlerine yaklaşık 700 Askeriyle katılmış ve üstün başarıları sebebiyle kendisine Bitlis'in hakimiyetinin yanı sıra Muş, Van ve Adilcevaz Sancaklarının da idaresi verilmiştir. Bu gelişmelerin ardından Sultan Murad tarafından saraya davet edilmiş ve huzura kabul edilmiştir. Sadece on yıllık bir idare süresinde bu sancakların gelirleri oldukça yüksek seviyelere ulaşmıştır.
Şeref Han, 1597 yılında yönetim işlerinden el çekmiş ve idareyi oğlu Şemseddin bey'e devrederek "Şerefname" isimli eserini yazmaya başlamıştır. Şeref Han, halk tarafında oldukça adil, hayırsever bir kişilik olarak bilinmesinin yanında Şair ve Edebiyat sever tarafıyla da bilinmektedir. Bu yıllarda Bitlis Gökmeydan'da bir medrese İnşa ettirmiştir.
Şeref Han, yazmış olduğu Şerefname adlı eserinde, dönemin Kürt boyları ve soylarına, Türk beylikleri ve soylarına ve Osmanlı Devletinin sultanlarının soyları ve devletleşme süreçlerine değinmiş ve kendi biyografisine de yer vermiştir. İçerdiği önemli bilgiler sebebiyle bu eser, XVI. yüzyıl Doğu Anadolu ve Batı İran bölgelerinin Kültürel ve Siyasi tarihleri ve Sosyal yapıları açısından son derece önem arz eden nadir kaynaklardandır. Şeref Han, eserini tamamladıktan sonra Sultan III. Mehmed'e ithaf etmiştir. Ayrıca bu eser Farsça, Arapça, Kürtçe, Almanca, Fransızca ve İngilizce gibi birçok dile çevrilmiştir.