Otoriteryanizm
Otoriteryanizm ve totaliterlik arasındaki fark

"Totalitarizm" terimi, belirli ideolojileri, hareketleri ve savaş sonrası dönemdeki siyasi rejimleri (Sovyet komünizmi - Stalinizm -, İtalyan faşizmi ve milliyetçi-sosyalizm gibi) tanımlamak için kullanılır. Totalitarizm, halkın tüm kamusal ve hatta özel yaşamının homojenleştirilmesini ve farklı düşüncelerin veya muhalefetin reddedilmesini hedefler. Aşırı durumlarda, muhalifler veya farklı düşünenler yok edilme veya ortadan kaldırılma eğilimindedir. Totaliter ideolojiler, hareketler ve rejimler, liberal demokrasiye ve hakların ve özgürlüklerin tanınmasına karşı çıkan diğer politik pozisyonlardan farklıdır. Örneğin, moderatizm, muhafazakarlık, gelenekçilik, milliyetçilik veya militarizm gibi politik görüşler, totalitarizmle aynı düzeyde radikal değildir.
Totalitarizm ve otoritarizm arasındaki ayrım, belirli rejimleri tanımlarken daha çok bir derece meselesidir. Totalitarizm, devrimci bir sosyal veya insan dönüşümü amacıyla (örneğin "Yeni İnsan" idealiyle) ilerlerken, otoritarizm genellikle muhafazakar veya gerici amaçlara sahiptir. Ayrıca, totalitarizmde değişen koşullara sert bir şekilde uyum sağlama eğilimi vardır ve gerçekliği herhangi bir maliyetle değiştirmeye yönelirken, otoritarizm daha esnek bir tutuma sahiptir ve gerçekliğe uyma veya prensiplerden sapma konusunda daha hazırdır. Bu nedenle, totalitarizm genellikle daha uzun süreli olabilirken, otoritarizm daha dayanıklı olabilir.
1964 yılında İspanyol siyaset bilimci Juan José Linz, Yale Üniversitesi'nde profesör olarak totalitarizm ve otoritarizm arasındaki farkları tanımlamıştır. Linz'e göre, diktatörlük örneklerinden biri olan Franco diktatörlüğü, otoriter rejimlerin en belirgin örneğidir. Linz'in önerdiği tanım şu şekildedir:
Otoriter rejimler, sınırlı ve sorumlu olmayan siyasi çoğulculuğa sahip siyasi sistemlerdir. Belirgin bir ideolojiye sahip olmasa da özgün bir zihniyetleri bulunabilir. Geniş ve yoğun siyasi mobilizasyondan yoksun olabilirler, ancak bazı dönemlerde istisnalar görülebilir. Bu rejimlerde lider veya en fazla bir küçük grup, resmi olarak belirsiz sınırlar içinde olsa da aslında oldukça öngörülebilir bir şekilde gücü elinde bulundurur.
Linz, Carl Joachim Friedrich ve Zbigniew Brzezinski tarafından 1956'da ortaya konulan totalitarizm teorisini referans alarak otoriter rejimleri tanımlamıştır. İspanyol tarihçi Enrique Moradiellos tarafından yapılan analizden elde edilen verilere dayanarak, iki tür siyasi rejim arasındaki farklar aşağıdaki tabloda açıklanmaktadır.
| Totaliter rejim (Friedrich ve Brzezinski'ye göre) | Otoriter rejim (Linz'e göre) |
| --- | --- |
Bir liderin kişiselleştirilmiş ve bireysel olarak belirginleştirilmiş bir gücünün varlığı, otoriter liderin yetki alanının orta düzey yöneticilere neredeyse hiç bağımsızlık tanımadığı, tekeline dayalı ve otonom olmayan bir şekilde mutlak otorite uyguladığı bir hegemonsal gücün varlığı.: Diktatör, "formal olarak belirsiz sınırlar içinde, ancak aslında oldukça öngörülebilir bir şekilde" gücünü kullanır.
Devletin bir parçası olan ve belirli ve tanımlı bir ideolojiye bağlı olan kitlesel bir tek parti mevcudiyeti.: Rejim, "bir ideolojiyi eksiksiz ve yönlendirici şekilde uygulamaktan" yoksundur, ancak "özgün bir zihniyete" sahiptir.
Rejimin, tüm siyasi ve sosyal faaliyetlerin mutlak kontrolünü iddia ettiği ve özel sosyal yaşam alanının en aza indirildiği veya tamamen ortadan kaldırıldığı bir durumu ifade eder.: Tek parti sistemi, devletin mutlak hakimiyet talebini diğer kurumların etkin direnciyle (örneğin askeri ve dini) sınırlamıştır.
Halkın yüksek düzeyde siyasi hareketliliğinin korunması, sendikalar, gençlik kuruluşları, kadın grupları gibi resmi kanallar ve yollar aracılığıyla gerçekleştirilir.: Rejim, nüfusun "geniş ve yoğun siyasi mobilizasyonuna ihtiyaç duymayıp, halkın "apolitik", demobilizasyonu ve pasif uyumu lehine, " rejimin inşaa dönemleri dışında" nüfusun aktif siyasi katılımına karşıdır.
Rejim, her türlü gizli veya açık muhalefeti ve her türlü basın ve iletişim özgürlüğünü yoğun ve aktif bir şekilde kontrol ederek ve bastırarak polis kontrolü ve baskı uygular.: Rejim, kendi içinde sınırlı bir "siyasi çoğulculuk" bulundurur.
Linz'in tanımı, eleştirilerin hedefi oldu ve "biçimci" bir karaktere sahip olduğu yönünde eleştirilere maruz kaldı. Bu eleştiriler, politik rejimlerin sosyal ve sınıfsal boyutlarına dikkat etmemesiyle ilgiliydi. Yani, Linz'in tanımı, rejimi destekleyen veya ondan fayda sağlayan sınıf ve gruplara (veya tersine, rejimin etkilerini yaşayan ve faydalarından dışlanan sınıf ve gruplara) atıfta bulunmuyordu. Linz'in önerdiği tanımın belirli yönleri de sorgulandı, örneğin "totaliter" bir "ideoloji" ile "otoriter" bir "zihniyet" arasındaki çatışma; sınırlı bir "siyasi çoğulculuk" kavramının sadece egemen sınıfları etkilediği ve bu gruptaki temel politik uyumları gizlediği; "sömürülen" halk arasında reaksiyon veya muhalefetin göstergesi olarak algılanabilecek "aptalılık" (hükûmet tarafından indüklenen bir apati) ve kitlelerdeki gerçek hoşnutsuzluğun bastırıldığından bahsedilmediği gibi.
1974 yılında İspanyol sosyologlar Eduardo Sevilla Guzmán ve Salvador Giner, Linz'in önerisinin "formalist" olduğu eleştirisini dile getiren bir makale yayımladılar ve yeni bir kategori tanımladılar. Bu kategoriyi "modern despotizm" veya "mutlak despotizm" olarak adlandırdılar ve "absolutizm totalitar" veya totalitarizme karşı bir karşıt olarak düşündüler. Bu yaklaşımda, sosyal ve biçimsel politik yönleri birleştirmeyi hedeflediler ve Linz'in "otoriter rejimler" olarak adlandırdığı neredeyse aynı rejimleri de içine alıyorlardı. Bu rejimler arasında Franco diktatörlüğü, Salazarizm ve çağdaş Güney Amerika ve Afrika'daki birçok diktatörlük bulunuyordu. Aşağıda, Linz ve Sevilla Guzmán ve Giner'in önerileri arasındaki farklar gösterilmiştir.
| Otoriter rejim (Linz'e göre) | Modern despotizm (Sevilla Guzmán ve Giner'e göre) |
| --- | --- |
Diktatör, "biçimsel olarak belirsiz sınırlar içinde ama aslında oldukça öngörülebilir bir şekilde gücü elinde bulundurur.": "Toplumsal bir hakimiyet biçimi, iktidar egemen sınıf tarafından ve onun adına, bir despot veya sınırlı bir elit tarafından kullanılır."
Rejim, "özgün bir ideolojiye sahip olmamakla birlikte belirli zihniyetlere" sahip değildir.: Hükûmetin bir "ideolojik cephe" içerdiği ve egemen güçler koalisyonu içindeki farklı fraksiyonlar arasında belli bir düzeyde ideolojik çeşitliliğe hoşgörü gösterdiği bir siyasi yönetim formülüdür.
Tek parti sistemi ve egemenlik iddiası, diğer kurumlar tarafından (ordu ve kilise gibi) etkili direnişle devletin tam anlamıyla hâkimiyetini frenlenir.: Polis, memurlar, tek parti üyeleri, din görevlileri gibi hizmet toplulukları, her zaman liderlere itaat ederler.
Halkın "uzun süreli ve yoğun siyasi mobilizasyon" ihtiyacını reddeder ve nüfusun "apolitik", "siyasi pasifleştirme" ve "uyumlu bir tutum" içinde olmasını tercih eder.: Baskın sınıflar tarafından ekonomik olarak sömürülen ve itaatkar bir şekilde davranış göstermesi istenen geniş bir halk çoğunluğu.
Kendi içlerinde "sınırlı siyasi çoğulculuğun" varlığı.: "Polis, kamu görevlileri, tek parti üyeleri, din adamları gibi hizmet kolektiflerinde sınırlı sınıf içi siyasi çoğulculuk" bulunması.
Linz'in yaptığı ayrıma paralel olarak, Hugh Trevor-Roper, faşizm ile kiliseye dayalı faşizm arasında bir ayrım yapar. Aynı şekilde, "sol otoriterlik" in varlığı veya yokluğu da tartışmalı bir konudur. Bürokratik-askeri otoriter rejimler ise askeri subaylar ve teknokratların pragmatik bir koalisyonu tarafından yönetilen ve bürokratik zihniyetleriyle ideolojik olmayan rejimlerdir.