stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Digimon macera karakterleri listesi
T > Taichi Kamiya

Taichi Kamiya, kısaca Tai, Digimon adlı çizgi filmin ilk iki sezonu olan Digimon Macerası 01 ve 02'de oynayan hayal ürünü bir karakterdir. 1.Maceradaki başlığı Cesareti simgeler
T > Tailmon

Tailmon, Şirin bir kedicik gibi görülüyor olsa da, tüm güzel güllerin dikenleri vardır. Onun uzun ve keskin pençelerinin yardımıyla, Neko Punch özel atağını gerçekleştirir. İlk başlarda kötü bir digimon olmasına rağmen ileriki bölümlerde seçilmiş çocukların 8.si olan kari nin yardımcısı olur.
Tanemon
T > Tankmon

Tankmon, vücudu düşmanlar tarafından patlatılmış kısımlarından karışık güçlü ağır silahlarını çıkartarak kullanır. Özel saldırısı ise Hyper Cannon (Hiper Top), namlusunun ucuyla ateşler.
Tankdramon
T > Taomon

Taomon, Renamondan Matrix Gelişim ile gelişmiş mükemmel seviye data tipi Digimon. Özel Atağı Bonhitsusen. 4 ayak üzerinden 2 ayak üzerine gelişmiştir üzerinde kıyafet göğsünde yin yang simgesi japon geleneksel kıyafeti kimonu içinde bir Digimon.
Tapirmon
Technodramon
Tekkamon
T > Tentomon

Tentomon, Digimon çizgi filminin 01. ve 02. sezonlarında Izzy Izumi'nin Digimonudur. Tentomon'un toplamda 6 ayağı vardır. Her bir ayağında büyük pençeleri vardır. Kafasının ucunda 2 turuncu anteni vardır. Antenleri büyük, yeşil gözlerinin arasından çıkar. Kırmızı mekanik bir uğurböceğine benzer. Tentomon ilk kez Motimon'dan Tentomon'a Izzy'i bir Kuwagamon'dan korumak amacıyla evrimleşti. Sezon 2'de Digimonların Efendisinin kontrol halkalarının yok edilmesine yardımcı oldular. Tentomon'un Küçük Şok adlı bir saldırısı vardır. Bu saldırıda antenlerinden düşmana elektrik şoku bırakır.
T > Terriermon

Terriermon, kulakları insan elini andıran uzun çizgili, 4 ayağı bulunan tavşanı andıran cinsten bir Digimon. 3.sezon Digimonda Jen Katou adlı çocuğun partneri.
Thunderbirdmon
T > Thundermon

Thundermon, vücudu sürekli elektrik yayan bir Digimon. Küçük ama 10.000.000 voltluk güç ile saldırır. Özel atağı Thunderball. Japon versiyonunda Thunderballmon olarak geçer.
Thundermon X
TigerVespamon (Carries X-Antibody)
Tinmon
TobuCatmon (Carries X-Antibody)
Togemogumon
T > Togemon

Togemon, (Japonca: トゲモン), Digimon adlı çizgi dizideki hayali bir karakterdir. Diken sprey ve Hızlı Işık yumruğu adlı saldırıları vardır.
Togemon X
T > Tokomon

Tokomon, (Japonca: タコモン), Digimon adlı çizgi dizideki hayali bir karakterdir. Küçük beyaz, sevimli bir digimon. Kızarken ve esner ağzını kocaman acıp dişlerini gösterir. Özel atağı ise Köpük saldırısı.
Tokomon X
T > TonosamaGeckomon

TonosamaGeckomon, ismindende anlaşılacağı gibi Geckomon ların efendisidir. Boynuzundan düşük sıklıkta dalgalar meydana gelir özel atağı Kobushi Tone
TorikaraBallmon
T > Tortomon

Tortomon, keskin sivri kabuklu, karakaplumbağası-sürüngen. Özel saldırısı ise Shell Phalax. Japon versiyonunda Tortamon olarak geçer.
Toucanmon
T > ToyAgumon

ToyAgumon internet üzerinden yaratılmış digimonlardır. Lego parçalarından oluşmuş karanlık agumonlardır.
Trailmon
T > Triceramon

Triceramon, Derisi yşayan Digimonların en st sınıfındadır. Herhangi bir saldırıyı püskürtebilir. Özel saldırısı üç boynuzuyla düşmanlarına karşı dayanarak saldırdığıi Tri-horn Attack
Triceramon X
T > Tsubumon

Tsubumon (Japonca: ツブモン), Digimon adlı çizgi dizideki hayali bir karakterdir. Armadillomon'un bebek formudur. Özel saldırısı Köpük saldırısı.
Tsukaimon
Tsumemon
T > Tsuchidarumon

Tsuchidarumon, silinen verilerden oluşmuş Yukidarumonun gri hali Digimon.
Tsunomon
Turuiemon
T > Tuskmon

Tuskmon, Güç Digimonu. Kükremesiyle güçlenip uzaktan darbeleriyle saldırır. Özel saldırısı Panzer Knuckle.
Tylomon
Tylomon X
T > Tyrannomon

Tyrannomon, vahşi bölgede yaşamak için hazırlanmış Dinozor Digimon, sunucu adasında ortaya çıkar. Etemon'un kölelerinden bir tanesi.
TyrantKabuterimon
U

UlforceVeedramon
UlforceVeedramon X
UlforceVeedramon Zero
UlforceVeedramon Future Mode
UltimateBrachiomon (Carries X-Antibody)
UltimateChaosmon
Umon
U > Unimon

Unimon, tatlı bir Digimon. Pegasus - Unikorn karışımı. Özel atağı Fireball ve Holy Shot. Barışçıldır.
U > Upamon

Upamon, (Japonca: ウパモン Upamon), Digimon adlı çizgi dizideki hayali bir karakterdir. Armadilomon'un eğitim formudur. Şok Bağırma adlı bir saldırısı vardır.
V > Vademon

Vademon, Baştan sona ürpertici bir Digimon. Onun doğası bilinmeyendir.özel saldırısı, Akuma no Nage Kiss: düşmanlarını küçük düşürür. beyni görünen ahtapot benzeri digimon. kalpleri çalıp satar. Kötü bir digimon...
Vademon X
Valdurmon
V > Vajramon

Vaj(i)ramon, 12 kutsal hizmetkardan bir tanesi, yüksek seviyede yarı boğa yarı insan formunda bir Digimon.
Valkyrimon
V > Vamdemon

Vamdemon, Fazlasıyla kurnaz, acımasız ve ölümsüz Digimon. özel saldırıları gece baskını ve kanlı akım. 1.Sezonda görülüyor. Etemon'dan sonra ortaya çıkan en büyük kötü Digimon. Myotismon olarak da geçer.
V > Veedramon

Veedramon, V-mondan gelişmiş Şampiyon seviye Digimon. V-Nova Blast, V-Breath Arrow MAX, Hammer Punch, Magnum Punch, Cutting Shoot saldırıları vardır.
Veedramon Zero
V > Veemon

VeeMon, (V-Mon) (Japonca: ブイモン Buimon), Digimon adlı çizgi dizideki hayali bir karakterdir. Pembe gözlü, mavi renkli, alnında sıyrık izi olan bir küçük dinozor digimon. Vii-Toslama Adlı bir saldırısı vardır.
V > Vegiemon

Vegiemon, asmalarıyla becerili manevralar yapabilen küçük digimon. Fazlasıyla kötü bir kişiliğe sahiptir. İlk defa 1.Sezonda restaurant yönetirken görülüyor.
Velgemon
Vemmon
VenomMyotismon
V > VenomVamdemon

VenomVamdemon, vamdemonun gelişmiş hali. ilk sezonda vamdemon yenildikten sonra kehanet sonrası ortaya çıkar. kehanete göre güçlü digimon yenildikten sonra zombi insanlar kral digimonun ismini sayıklayacak ve kral digimon gerçek suretiyle ortaya çıkacak. Zombi digimon olması yaralanmayacağı anlamına geliyor. Angemon ve Angewomen Tai ve Matt i hisabet alıp ok fırlatmasıyla digimonları Son düzeye ulaşmış ve bu canavarı yok etmiştir.
Vermilimon
Vi-Elecmon
VictoryGreymon
V > Vikaralamon

Vikaralamon, Aşı tipinde mükemmel seviye domuz şeklinde 12 hizmetkardan bir tanesi. Şu ana kadar görülmüş en büyük Digimon. Vücudu tamamen kıllarla kaplı 6 ayaklı.
Vikemon
Vilemon
Viximon
Volcamon
Volcdramon (Carries X-Antibody)
W

Wanyamon
W > WarGreymon

Agumon'un ışınlanma gelişimiyle ulaştığı Mega halidir. Digichrome denilen özel metalden içerir ve onu kesebilen tek madde de yine digichrome'dur. Elleri de Digichrome'dan pençelerle kaplıdır ve bunlar sayesinde Machinedramon'u tek hamleyle paramparça edip mağlup etmiştir. İlk seçilmiş çocukların digimonları arasında en güçlüsü ve hızlısı(ayrıca en sevileni) olup Karanlık Ustalardan iki tanesini tek başına yenmiştir. Karanlık Ustalar'ın da patronları ve en güçlüsü olan ve kötülüğün kendisi olarak da bilinen Piedmon'la da arkadaşları gelene kadar mücadele etmiştir. Ayrıca Pidemon'la teke tek savaşırken ölmüştür, fakat Metalgarurumon tekrar normale döndüğü için (tekrar iyi olmuştur) o da katılır savaşa ve aralarındaki özel bağdan dolayı da Wargreymon'u tekrar canlandırmıştır. Ayrıca Apocalymon'u öldüren en güçlü ve son darbeyi yapmıştır. 2. sezonda ise 1000(bin) tane siyah kulenin birleştirilmesiyle oluşan Blackwargreymon'la da ettiği sohbetten(Agumon iken) dolayı Blackwargreymon neden yaşadığına anlam vermeye başlamıştır ve onu yaratanlardan(Arukenimon ve Mummymon) intikam almak istemiştir. Tam onlarla savaşacak iken Taichi(Agumon'un sahibi) de oradaydı ve tabii ki Agumon da.O sırada Blackwargreymon onlara saldırmıştır ve Agumon, Wargreymon'a dönüşerek bunu engellemiştir hatta tamamen iyiliğe dönmesini de sağlamıştır.Ayrıca Metalgarurumon'la DNA gelişimi yaparak(birleşerek) en güçlü Royal Knightlardan birisi olan Omnimon'a dönüşür. Gezegenler Gücü/Saldırısı: Saldırılarının en güçlüsüdür.İki elini havaya kaldırıp enerji toplar ve güneşi andıran bir cismi rakibinin üstüne fırlatır. Bunu yaparken başka yöntemleri de olabiliyor. Diğer yöntemlerden birisi şuydu: devasa rakibi Venom Myotismon'un üzerine doğru uçarak kendisi o güneşi andıran cisme dönüşüp rakibine çarpar. Diğer bir yöntemi ise şuydu: Apocalymon'un üzerine Gezegenler Gücü/Saldırısı'nı atmıştır ve diğer arkadaşlarının saldırılarından güç toplayıp büyümüştür
Mega Pençe:Bu saldırısıyla Digichrome'la kaplı elleriyle rakibini tırmalar(çizer/keser).Genelde bunu uygularken rakibine doğru uçar ve ışık hızında onu tırmalar. Digichrome'lu olduğu için de her rakibine parçalara ayırabilir hatta saldırılarını bile deler.Ayrıca hızlı bir şekilde kendi etrafında dönerek de rakibine bu şekilde vurabilir.Venom Myotismon'a bunu yaptığında ise Venom Myotismon kadar büyük bir kasırga oluşturup tırmalamıştır onu.Tamamen Digichrome'la kaplı metal ejderha Machinedramon'u da tek saldırıyla parçalara ayırdı.
WarGreymon X
WarGrowlmon
WarGrowlmon X
W > WaruMonzaemon

WaruMonzaemon, Monzaemona benzeyen bir kukla Digimon, ancak tamamen şeytani görünümlü yüzü ondan farklıdır. Saf şeytani kişiliktedir. Özel saldırısı Heartbreak (Kalpkırma saldırısı)
WaruSeadramon
Waspmon (Carries X-Antibody)
Weedmon
Wendigomon
W > WereGarurumon

WereGarurumon (Japonca: ワーガルルモン Waa Garurumon), Digimon adlı çizgi dizideki hayali bir karakterdir. Garurumon'un bir üst seviyesidir. Garurumondaki buz gücünü kullandığı nadirdir. Daha çok bir savaşçı gibi dövüşürken görülür. Buz tekniklerinin ve diğer becerilerini dövüşürken kullanır. Kurt Pencesi ve Garuru Tekmesi adlı saldırıları vardır.
WereGarurumon X
Whamon
Wisemon
Witchmon
W > Wizardmon

wizardmon, Ateş ve toprak büyüsünde ustalaşmış şeytani bir digimon. Elinde güneş simgeli asası vardır.
W > Woodmon

Woodmod, Bir bitki Digimon. Normalde sıradan bir ağacı taklit eder, göz ardı edildiklerinde yakaladıkları Digimonların enerjisiyle yaşarlar.
Wormmon
X > Xuanwumon

Xuanwumon, 2 başlı kaplumbağa benzeri son seviye Digimon. Baihumona kapı bekçiliği yaparken görülse de 4 tanrıdan yer ile sorumlu olan Digimon.
Y

Yaamon
Yanmamon
Yasyamon
Yatagaramon
Y > Yukidarumon

Yukidarumon, Dondurucu buz ve kardan oluşmuştur. Bitirici hareketi Zettai Reido Punch ile her şeyi dondurabilir. Barışçıl bir Digimondur. Frigimon olarak da anılır.
Y > Yukimibotamon

Yukimibotamon, tüm bedeni beyaz kürkle örtülmüş bir bebek. özel saldırısı ise Diamon Dust (Elmas Tozu)
Y > Yokomon

Yokomon Biyomon'un eğitimdeki formudur. Yokomon ismi Japonca bir kelime olan "Youkou" kelimesinden gelir. Bu kelime Japoncada mavimsi yeşil renkleri tanımlamakta kullanılır. Biyomon Sora'yla tanıştığında Yokomon formundaydı. Daha sonra Seçılmiş Çocuklar Kuwagamon saldırısına uğrayınca Biyomon formuna dönüştü. Daha sonra Yokomon Garudamon'dan de-evrim yapmasıyla gözüktü. Köpük saldırısında Yokomon ağzında ürettiği köpükleri düşmanlarına atar.
Youkomon
Y > Yuramon

Yuramon Palmon'un bebek formudur. Yuramon kelimesi Japonca "Yurayura" kelimesinden gelir. Anlamı bir şeyi sallamak veya çalkalamak anlamına gelir. Yuramon'un vücudunu grimsi bir tüy tabakası kaplamıştır. Gözleri siyahtır. Gözlerinin çeversi ve antenleri mavidir. Ayakları gelişmemiştir. Ağzı tüylerin altında kalmaktadır. Açılmadıkça ağzı belli olmaz. İlk olarak Mimi'nin Yuramon'un yumurtadan çıkmış halini hatırlamasıyla gözüktü. Köpük saldırısında Yuramon ağzından pembe asitli baloncuklar çıkarır rakibine atar. Bu saldırıya asitli köpükler de denir. Bu seviyedeki çoğu digimon bu saldırıyı yapar.
Z

Z'dGarurumon
Zanbamon
ZeedMillenniummon
Zephyrmon
Zerimon
Z > Zhuqiaomon

Zhuqiaomon, 12 hizmetkarın efendisi 4 tanrıdan birisidir. Ateş gücüne sahip Anka kuşu benzeri Digimon.
Z > Zudomon

Zudomon (Japonca: ズドモン), Digimon adlı çizgi dizideki hayali bir karakterdir. Üstün seviyesinde bir Digimondur ve Gomamon'un üstün seviyesindeki formudur. Digimon 01 ve 02'de Michael Sorich tarafından seslendirilmiştir. Volkan çekiç ve Bumerang çekiç adlı saldırıları vardır.
Zurumon
| Digimon 01 |
| --- | --- |
Ana Karakterler:: Tai | Matt | Sora | Izzy | Mimi | Joe | T.K. | Kari
Digimon:: Agumon | Gabumon | Biyomon | Tentomon | Palmon | Gomamon | Digimon macera karakterleri listesi | Gatomon
Düşmanlar:: Digimon macera karakterleri listesi | Digimon macera karakterleri listesi | Myotismon | Dark Masters
Diğer Karakterler:: Gennai | Digimon macera karakterleri listesi | Digimon macera karakterleri listesi | Wizardmon
MetalGreymon.
Seraphimon.
SkullGreymon.
Tentomon.
WarGreymon.
WereGarurumon.
Yokomon.
Yuramon.
Zudamon.
Rujani Sarayı

| --- | --- |


Genel bilgiler
Tür: Saray
Mimari tarz: Barok, Klasisizm
Konum: 52.860°N 24.896°E
Şehir:  Rujani
Ülke:  Belarus
Koordinatlar: 52°51′36″K 24°53′46″D﻿ / ﻿52.86000°K 24.89611°D﻿ / 52.86000; 24.89611
Temel atma: 1784
Zirveye ulaşma: 1786
İşletmeci: Belarus Güzel Sanatlar Millî Müzesi
Tasarım ve inşaat
Mimar(lar): Jan Samuel Becker

Rujani Sarayı (Belarusça: палац у Ружанах, Lehçe: Pałac w Różanie), Batı Belarus'un Brest Bölgesi'nde Rujani Bölgesi'nin Ruzhany köyündeki harap bir saray kompleksidir. 16. ve 19. yüzyıllar arasında o zamanlar Różany olarak adlandırılan Ruzhany, Ruzhany'li Sapiehas olarak bilinen Sapieha soylu ailesinin kıdemli soyunun ana merkeziydi. Kale şu anda sistematik bir yeniden yapılanma sürecinden geçiyor ve sarayın süslü kapısı ve giriş binası restore edildi.
Tarih

Rujani, 16. yüzyılın sonlarında Lew Sapieha'nın kalesinin bulunduğu yer olarak hayatına başladı ve saray 1602'de tamamlandı. Sapieha ikametgahı, 1700'de Michał Serwacy Wiśniowiecki'nin kuvvetleri tarafından saldırıya uğradığında Litvanya Büyük Dükalığı'ndaki iç çatışmalar sırasında yıkıldı.
| Sarayın tasarımı |
| --- | --- | --- |

| Sarayın arka tarafı | Sarayın ön yüzü | Kapıların ve binaların tasarımı |
Rujani Sarayı, 1770'lerde Aleksander Michał Sapieha tarafından, sarayı İngiliz park manzarasına yerleştiren Saksonyalı mimar Jan Samuel Becker'in hizmetlerinden yararlanılarak büyük bir Neoklasik konut olarak yeniden inşa edildi. Sarayın dışında bir tiyatro (1784–88), bir sera ve birkaç başka müştemilat vardı. Becker ayrıca yerel kiliseyi de tasarladı (1850'lerde yeniden inşa edildi).
Kral II.Stanisław'nin 1784'teki ziyareti sırasında saraydaki çalışmalar askıya alınmıştı. Sapieha arazileri Kasım Ayaklanması'nın (1831) ardından millileştirildi. Üç yıl sonra saray kompleksi tekstil fabrikası ve dokuma fabrikası olarak kullanılmak üzere satıldı.
1914'te saray, fabrika işçileri tarafından kazara ateşe verildi. Birinci Dünya Savaşı ve ardından gelen mali sıkıntılar, binanın 1930'a kadar restore edilmesini engelledi, ancak kısmen restore edilen saray, İkinci Dünya Savaşı'nın bir kurbanı olarak on beş yıl içinde tekrar harabeye döndü. Süslü saray kapısı ayakta kaldı ve yakın zamanda restore edildi.
Ruzhany Sarayı ve tiyatrosunun kalıntıları 2007 panoraması
Restore edilen sundurma 2012
Yeniden inşa edilen saray kapısı 2012
Rujani Saray kalıntıları 2020
Rujani Saray Kapısı, 1925
Recep Gürbüz (güreşçi)

Recep Gürbüz (d.1962, Korkuteli, - ö.1989,Elmalı), yağlı güreşçi, 1988 Kırkpınar başpehlivanı.
Hayatı

Recep Gürbüz, 1962 yılında Antalya'nın Korkuteli ilçesine bağlı Sımandır köyünde doğdu. Geleneksel Türk yağlı güreşinde önemli bir isim olan Gürbüz, genç yaşlardan itibaren güreşe ilgi duymaya başladı ve kısa sürede yeteneğini kanıtladı.
Hayatı > Güreş Kariyeri

Recep Gürbüz, 1988 yılında Edirne'de düzenlenen Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nde başpehlivanlık unvanını kazanarak Antalya'ya bu unvanı kazandıran ilk güreşçi oldu. Bu başarısıyla güreş camiasında adını duyurdu ve dönemin önemli pehlivanları arasında gösterildi.
Hayatı > Hastalığı ve Ölümü

Başarılı bir kariyer sürdürmesine rağmen, 1988 yılında kendisine beyin tümörü teşhisi konuldu. Hastalığına rağmen mücadele etmeye devam etti ancak 1989 yılında, henüz 26 yaşındayken hayatını kaybetti.
Hayatı > Mirası

Recep Gürbüz’ün oğlu Ali Gürbüz, babasının izinden giderek yağlı güreşe başladı ve 2011, 2012, 2019 ve 2021 yıllarında Kırkpınar Başpehlivanı unvanını kazandı. Babasının anısını yaşatmak amacıyla Antalya’da çeşitli spor tesislerine Recep Gürbüz’ün adı verilmiştir.
Griot

Griot (Mali)
Griotlar (okunuş: griyo), kabilelerin sözlü tarihini ve geleneklerini kuşaktan kuşağa aktaran kişilerdir. Krallara ve kabile şeflerine danışmanlık ederler, törenleri idare ederler, kişiler ve aileler arasındaki sorunlarda hakemlik üstlenirler. Bu kişiler ayrıca sanatçı, müzisyen, şarkıcı, dansçı ve masalcıdırlar. Bir hikâyeyi yüksek sesle anlatmak, konuşmacının bir izleyici kitlesini eğlendiren şiirsel ve müzikal gelenekleri kullanmasına olanak tanır. Bu, birçok sözlü tarihin yazıya geçirilmeden yüzlerce yıl hayatta kalmasına katkıda bulunmuştur. kraliyet ailesinin üyelerine danışman olma pozisyonları nedeniyle sıklıkla bir lider olarak görülürler.
En yaygın Senegal, Mali, Gambiya ve Gine'de yaşamaktadırlar. Afrika'nın geleneklerle kültür mirasını hâlen ayakta tutan halk ozanları olan griotlar, kahramanlık hikâyelerini, şiir ve öyküler yoluyla anlatırlar.
Etimoloji ve terminoloji

Kelime Portekizce “criado” kelimesinin Fransızca transliterasyonu olan “guiriot ‘tan ya da ’hizmetçi” anlamına gelen eril tekil terimden türemiş olabilir. Griotlar Batı Afrika'nın kuzey kesimlerinde daha baskındır.
Afrika dillerinde griotlar çeşitli isimlerle anılırlar: Kuzey Mande bölgelerinde ߖߋ߬ߟߌ jèli, güney Mande bölgelerinde jali, Wolof dilinde guewel, Serer dilinde kevel veya kewel veya okawul, Pulaar'da (Fula) gawlo 𞤺𞤢𞤱𞤤𞤮, Hassaniyan'da iggawen, Yoruba'da arokin ve Soninke'de diari veya gesere. [Bunlardan bazıları Arapça قَول qawl- bir söz, ifade kelimesinden türemiş olabilir.
Manding terimi ߖߋߟߌߦߊ jeliya (“müzisyenlik” anlamına gelir) bazen griotların bilgisine atıfta bulunur ve sınıfın kalıtsal doğasına işaret eder. Jali, ߖߊߟߌ jali veya djali (kan) kök kelimesinden gelir. Bu aynı zamanda eski Mali İmparatorluğu içindeki bölgelerde griotlara verilen unvandır. İngilizcede “griot” terimi daha yaygın olsa da, şair Bakari Sumano gibi bazıları jeli terimini tercih etmektedir.
Günümüzde, Amerikalı şair Amiri Baraka ve Kongolu film yapımcısı Balufu Bakupa-Kanyinda tarafından belirtildiği gibi, “djali” terimi ve yazılışı sıklıkla tercih edilmektedir.
Griotların kullandığı müzik aletleri

Şarkıcı ve sosyal yorumcu olmalarının yanı sıra, griotlar genellikle yetenekli enstrümancılardır. Enstrümanları arasında kora, khalam (ya da xalam), ngoni, kontigi ve goje (ya da Mandinka dilinde n'ko) gibi telli çalgılar bulunur. Diğer enstrümanlar arasında balafon ve junjung sayılabilir.
Kora, 21 telli uzun boyunlu lavta benzeri bir enstrümandır. Xalam, koranın bir varyasyonudur ve genellikle beşten az telden oluşur. Her ikisinin de rezonatör görevi gören su kabağı gövdeleri vardır. Ngoni de bu iki enstrümana benzer, beş ya da altı teli vardır. Balafon ahşap bir ksilofon, goje ise keman gibi yayla çalınan telli bir enstrümandır.
Encyclopædia Britannica'ya göre: “Konting, khalam ve nkoni (İbn Baṭṭūṭah tarafından 1353'te not edilmiştir) gibi Batı Afrika koparılmış udları eski Mısır'da ortaya çıkmış olabilir. Halamın bançonun atası olduğu iddia edilmektedir. Bir başka uzun boyunlu lavta da Güney Afrika'nın ramkie'sidir."
Griotlar ayrıca çocukların dinlemekten keyif aldığı hikâyeler de yazdılar. Bu hikâyeler çocuklarına aktarılırdı.
Asal sayı

Bileşik sayılar, dikdörtgen biçimlerine düzenlenebilirken, asal sayıların bu biçimde düzenlenmesi mümkün değildir.
Bir asal sayı, yalnızca 1'den büyük olup kendisinden küçük iki doğal sayının çarpımı olarak ifade edilemeyen bir doğal sayıdır. 1'den büyük ve asal olmayan doğal sayılara bileşik sayı adı verilir. Örneğin, 5 bir asal sayıdır çünkü onu bir çarpım olarak ifade etmenin mümkün olan yolları, 1 × 5 veya 5 × 1, yalnızca 5 sayısını içermektedir. Ancak, 4 bir bileşik sayıdır çünkü bu, her iki sayının da 4'ten küçük olduğu bir çarpım (2 × 2) şeklindedir. Asal sayılar, aritmetiğin temel teoreminden ötürü sayı teorisi alanında merkezi öneme sahiptir: 1'den büyük her doğal sayı, ya bir asal sayıdır ya da asal sayıların çarpımı olarak, sıralamalarından bağımsız bir şekilde, benzersiz olarak çarpanlarına ayrılabilir.
Bir sayının asal oluş özelliği, asallık olarak tanımlanır. Verilen bir  n sayısının asal olup olmadığını denetlemek için kullanılan basit fakat zaman alıcı bir yöntem olan asallık testi,  n sayısının 2 ile  {\sqrt {n}} arasındaki herhangi bir tam sayıya katı olup olmadığını sınar. Daha hızlı algoritmalar arasında, hızlı olmasına karşın küçük bir hata payı barındıran Miller–Rabin asallık testi ve her zaman polinom zamanında doğru sonucu veren fakat pratikte uygulanabilirliği sınırlı olan AKS asallık testi yer alır. Mersenne sayıları gibi özel biçimlere sahip sayılar için özellikle hızlı yöntemler mevcuttur. (12 Ekim 2024 (2024-10-12) itibarıyla), bilinen en büyük asal sayı, 41.024.320 ondalık basamağa sahip bir Mersenne asalıdır. Bu asal sayı 2136,279,841-1'tur.
Asal sayılar ile bileşik sayıları birbirinden ayıran kesin ve basit bir formül bulunmamaktadır. Bununla birlikte, doğal sayılar arasındaki asal sayıların dağılımı, genel olarak istatistiksel yöntemlerle modellenebilir. Bu bağlamda elde edilen ilk önemli sonuç, 19. yüzyılın sonlarında ispatlanan asal sayı teoremidir; bu teori, büyük bir sayının rastgele seçilmesi durumunda asal olma olasılığının, sayının basamak sayısına, yani logaritmasına ters oranlı olduğunu ifade eder.
Bir asal sayı 1 veya kendisine dışında hiçbir sayıya bölünmeyen bir doğal sayıdır. M.Ö. 300 civarında Öklid tarafından ispatlandığı gibi, asal sayılar sonsuz bir kümedir bu nedenle en büyük asal sayı diye bir şey bulunmamaktadır.
Asal sayılara ilişkin tarihsel bazı sorular henüz çözüme kavuşturulmamıştır. Bu sorular içerisinde her 2'den (En küçük asal sayı 2'dir.) büyük çift tam sayının iki asal sayının toplamı olarak yazılabileceğini ileri süren Goldbach'ın hipotezi ve ikişer rakam aralıkla sınırsız sayıda ikiz asal sayı çiftinin var olduğunu iddia eden ikiz asal hipotezi yer almaktadır. Bu tür sorular, sayıların analitik ve cebirsel boyutları üzerine yoğunlaşan sayı teorisi alanlarının gelişimini hızlandırmıştır. Asal sayılar, bilgi teknolojisi alanında, özellikle de büyük sayıların asal çarpanlara ayrılmasının güçlüğüne dayanan açık anahtarlı kriptografi gibi çeşitli işlemlerde kullanılmaktadır. Soyut cebirde, asal sayılara genelleştirilmiş bir biçimde benzeyen yapılar arasında asal elemanlar ve asal idealler sayılabilir.