stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Peyami Safa
Düşünce dünyası > Milliyetçiliği

Peyami Safa milliyetçiliği Türk milletinin var olması için bir araç olarak gördü. Kemalist devrimlerin bir nevi savunuculuğunu yaptığı Türk İnkılâbına Bakışlar'da milliyetçiliğin doğuşunu halkların gördüğü sarsıntılara ve yıkımlara bağladı. Türk milliyetçiliğinin doğuşunu ise Balkan Savaşları'na bağlayarak yeni Türk devletinin kendisini kanıtlamak için bir takım tarihi değerlere ve başarılara atıfta bulunduğu saptamasını yaptı. Kemalist milliyetçiliğin İtalyan emperyalizmine maruz kalmış Habeşistan veya Japonya ve Çin anlaşmazlığı sonucunda ortaya çıkan Asya kökenli milliyetçilikle bir tutulamayacağını belirtti. Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılma sürecinde ortaya atılmış fikirlerden sadece Türkçülük ve Batıcılığın ayakta kaldığını öne sürerek Osmanlı Türkçülüğünü ve Osmanlı Garpçılığını kangren olmakla nitelendirdi.
Milliyetçilik Peyami Safa'ya göre ilk çağda bir tohum, orta çağda bir fidan ve başta yirminci yüzyıl olmak üzere günümüzde bütün dünyayı saran bir ağaç gibidir. Kendisinin milliyetçilik anlayışında toplum ve birey arasında önemli bir ilişki vardır. Ona göreve birey kavramı sadece milletin olduğu yerlerde değer kazanabilir ve millî düşüncelerin devlet tarafından oluşturulması gerekir. Bu konudaki benzer düşüncelerini ise Türkiye'deki yabancı okullarda yetişen aydınlara yöneltmiş ve onları millî konularda duyarsız olmakla suçlamıştır.
Fransız milliyetçiliğinin 1870 sonrasında, Alman milliyetçiliğinin I. Dünya Savaşı sonrasında ve Osmanlı-Türk milliyetçiliğinin Balkan Savaşları sonrasında ortaya çıktığını savunan Peyami Safa, Kemalist milliyetçiliğinin ise Mütareke dönemi sonrasında ortaya çıktığı görüşünde bulundu. Bu görüşleriyle Türk milliyetçiliğinin dönemsel koşullar altıda mecburi olarak doğduğunu, sosyalizmden uzak ve faşizme yabancı olduğu değerlendirmesinde bulundu. Milliyetçiliğinin bir ırk, dil ve tarih hareketi olduğunu savundu. Özellikle II. Dünya Savaşı dönemlerinde ırkçı olmakla suçlandı. 1939 yılında Cumhuriyet gazetesindeki yazısında kendisini tepeden topuğa kadar milliyetçi olmakla nitelendirip kendisine faşist diyenleri rezil ve vatansız olmakla suçladı. Bu konu hakkında Düşünen Adam dergisinde ise “Irkçı mıyız, Milliyetçi mi?” adlı bir makale yayımlayarak kendisine yönelik ithamları reddetti. Milliyetçiliğin toplumlararası etkileşimi reddettiği veya insanları dar kafalı olmaya sürüklemesi durumunda ağır bir şekilde eleştirilmesi ve bu durumun acil olarak değiştirilmesi gerektiğini savundu. Öğretmen ve öğrencilerin milliyetçilik konusundaki yeri ve önemine dikkat çekti. Batı'da var olan milliyetçiliği gereksiz, Türkiye'dekini ise gerekli gördü. Bu konu hakkında Onlarda ve Bizde Milliyetçilik adlı bir makale yayımladı. Milliyetçi duygularını sadece fikri eserlerinde işlemekle yetinmeyip edebi eserlerinde de ele aldı. Romanlarında doğuyu temsil eden karakterleri genellikle milliyetçi ve manevi değerlere bağlı kişilerden seçti. Mahşer'de Nihad ve Biz İnsanlar'da Orhan bu tanıma uyan başlıca karakterler oldu. Genel olarak bakıldığında ise milliyetçilik kavramı Peyami Safa'yı etkileyen düşünce sistemlerinin başında gelmektedir.
Düşünce dünyası > Muhafazakârlığı

Peyami Safa'nın milliyetçilik dışında öne çıkan yönlerinden biri de muhafazakârlığıdır. 1930'lu yılların sonuna doğru somut hale gelen muhafazakârlık düşüncesinin Türkiye'de kurucu ideologlarından başında gelen isimlerdendir. Cumhuriyet dönemi muhafazakârları arasından Cumhuriyet modernleşmesini ve toplumsal değişimleri yakından takip eden isimlerden biri olan Peyami Safa, bu değişim sancılarının odak isimlerinden biri hâline geldi. Ordinaryüs profesör Hilmi Ziya Ülken Peyami Safa muhafazakârlığını iki yönde ele aldı. Bunlar Türk devrimlerinin Peyami Safa'ya göre bir kopuş hareketi olması ve Peyami Safa'nın mistik yönünün varlığı şeklindeydi. Peyami Safa değişim yıllarında Kemalizmin muhafazakâr söylemcisi olmaktan çok bu düşüncenin devrimci yönüyle uyuşmaya çalışan bir yazar görüntüsü verdi. İrticâ ve Yobazlık başlıklı yazısında muhafazakârlığı yobazlık olarak görmediğini ifade ederek birtakım açıklamalarda bulundu ve muhafazakârlık, yobazlık ve irtica arasındaki farklara değindi. Bu yazısında bu iki söylemin birbirleriyle sık sık karıştırıldığını belirterek muhafazakârlığı geçmişin değerlerini samimi bir şekilde savunan gerilik olarak, irtica ve yobazlığı ise savunduğu ve ulaşmak istediği değerleri kültürel bünyesinde barındırmamak şeklinde tanımladı ve radikalizmle eş tuttu.
Düşünce dünyası > Dil hakkındaki düşünceleri

Peyami Safa Genç Kalemler ile başlayan Yeni Lisan Hareketi'ne karşı çıkan isimlerden biri oldu. Lisan için fikrin feda edilemeyeceğini belirtti. Hareketin öncülerinden Ömer Seyfettin'i eleştirerek eserlerinde ruh tahlilinin olmadığını ve sade olma özelliğinin basitliğe dönüştüğünü ifade etti. Yeni Lisan Hareketi ve Genç Kalemler'e olan karşıtlığını her fırsatta dile getirerek konuşma dilini yazı diline yaklaştırmayı olumsuz karşıladı. Buna gerekçe olarak da konuşma dilinin ortak bir dil olduğunu, bilim dilinin ise özel olduğunu söyledi. Dillerin saf ve öz olmadığını, evrensel olaylardan ve etkileşimlerden etkilenebileceğini belirtti. Öz Türkçe isteyenlerin diler arasındaki etkileşimden dolayı ölçülü olmak zorunda olduklarını 1958'de Milliyet gazetesinde savundu. Peyami Safa'ya göre yabancı bir dilin hakimiyetinde kalmakla yabancı bir ordunun kölesi olmak arasında fark yoktur. Bu sebepten diller arasındaki kaide alışverişini zorunlu olarak görüp, ölçülü olunmasını bildirdi. Dile giren her kelimenin imla değiştirmediği sürece sözlüğe alınmasına karşı çıkarak, kelimelerin öncelikle halkla aynîleşip halkın malı olması gerektiğini belirtti. Yabancı kelimelere gösterdiği hassasiyet ile kendisini dil otarşisinden kurtardı. Mana inceliklerini farkında olarak heba etmek istemediğinden dolayı romanlarında özellikle Fransızca kelimeler kullandı ve çeşitli çözüm önerilerinde bulundu. Dil ile ilgili sorunların çözümünde edebiyatçılara daha fazla danışılması gerektiğini belirterek bu kişilerin dilbilimcilerden daha önde olmasını arzuladı. Dil hakkındaki sorunların çözüm süresinin ise süreç dahilinde gerçekleşmesini ve üstünkörü bir şekilde yapılmamasını istedi 1 Kasım 1928'de gerçekleşen Harf Devrimi'ne karşı çıkan isimlerden biri oldu. Değişimden sonrasında eski sistemin devam etmesini olanaksız olarak gördü ve bu değişimi kabullendi. İlerleyen yıllarında ise okullar için çeşitli gramer kitapları yazdı. Okullarda Latin alfabesinin dışında Arap harflerinin de okutulmasını, kültürler ve kuşaklar arasında kopukluk olmaması için gerekli gördü. Osmanlıcanın da üniversiteler dışında lise eğitiminde de okutulmasını öneren bir yazı kaleme aldı.
Düşünce dünyası > Doğu-Batı sentezi

Peyami Safa başta romanlarında olmak üzere yazdığı deneme, makale ve gazete yazılarında Doğu-Batı konusu üzerine sıkça durdu. Batıyı "hem bir kıta hem de bir kafa" olarak gördü. Avrupa'yı bir kıta içinde doğan, süreç içerisinde sınırlarını aşan ve medeniyet tarihine bağlı bir mahiyet olarak gördü. Verdiği eserlerde batı zihniyetinin oluşumundaki önemli etkenlere değinerek bunu konu üzerine söylemleri olan yazar, sanatçı ve düşünürlerin fikirlerinden yararlandı. Avrupa medeniyetinin Yunan, Roma ve Hristiyanlık ekseninde geliştiğini belirterek yalnız bu üç şeyden oluşan zihniyetle Avrupalı olunabileceğini dile getirdi. Hristiyanlığı ise Avrupa ve Asya arasındaki en belirgin fark olarak gördü.
Peyami Safa Türk toplumunda taklit olarak görülen ve çeşitli sosyolojik ve edebi araştırmaların konusu olan Batılılaşmayı riyazileşmek ve siteleşmek kavramları üzerinden yorumladı. Romanlarında öne çıkan doğu-batı sentezini medeniyetlerin ruhunu inceleyip ardından da karşılaştırması şeklinde verdi. Avrupa medeniyetinin oluşmasında rasyonalist matematik zihniyetinin etkili olduğunu belirterek Doğu'nun bundan yoksun olduğu ifade etti. Dogmatizmi doğunun gelişmemesinde en büyük engel olarak gördü. Batı'yı maddeye hakim olması ve teknik olarak ilerlemesi gibi gerekçelerle yüceltti, Doğu'yu ise pasif olarak nitelendirdi. Türkiye'nin batılılaşmasını isteyerek kuramlarını oluşturduğu sentezlerini bunun için bir araç olarak gördü. Tanzimat Dönemi ile başlayan yenileşmenin yanlış yorumlanmasına da eleştirel bir tavır sergiledi.
Düşünce dünyası > Din hakkındaki düşünceleri

Peyami Safa din hakkında olumlu düşüncelere sahip bir insandı. İnsanın maddi ve manevi olarak iki tabiattan oluştuğunu ve ahlak ile din arasında sıkı bir bağ olduğunu düşündü. Dünyanın teknik anlamda ilerlediğini fakat buna karşın manevi olarak gerilediğini ve bu durumdan en fazla gençlerin etkilendiğini belirtti. Maneviyat ve mistik değerlerden yoksun olanların ahlak problemleri yaşayabileceğini düşündü. Türkiye'deki yenileşme sürecinin millî ve manevi değerlerden uzak olmamasını isteyerek Avrupa'daki din özgürlüğünden örnekler verdi. Türkiye'nin gelişmesinde dinin bir engel olduğu yönündeki görüşlere katılmadı. Din ile pozitif bilimlerin arasında aykırılık olmadığını da savunarak İkisinin ayrı olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Düşünce dünyası > Rusya hakkındaki düşünceleri

Hayatının farklı dönemlerinde fikri olarak değişimler yaşayan Peyami Safa genel olarak milliyetçi bir yazar ve Cumhuriyet dönemine ait bir aydın olarak görülmektedir. Peyami Safa'nın Rusya ve Ruslar hakkındaki düşünceleri Türk halkının dönemsel düşüncelerinden kesin çizgilerle ayrılmamaktadır. Peyami Safa'nın Mâhutlar ve Sosyalizm-Marksizm-Komünizm adlı eserleri incelendiğinde yazarın Rusya ve Ruslar hakkında Fransızca kaynakları takip edip incelediği anlaşılmaktadır. Kendisindeki Rus algısının oluşmasında 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı, Balkan Savaşları, savaş sonrasında Balkanlar ve Trakya üzerinden Anadolu'ya gelen Türk göçmenler, eğitimlerini Rusya'da almış olup daha sonra Türkiye'ye kaçan aydınlar, Ruslara esir düşmüş Türk askerlerinin hatıraları ve Rus edebiyatına ait klasiklerin büyük etkisi oldu. Bunların dışında 1917 Devrimi sonrası Türkiye'ye gelen Beyaz Ruslar, yeni komünist Rus rejiminin propagandalarını Türk üniversitelerinde yapan kişiler ve eski dostu Nâzım Hikmet'le olan ilişkilerinin de Ruslar hakkındaki düşüncelerinde etkisi oldu. Rus halkı ile Rusya yönetimini birbirlerinden ayrı olarak değerlendirmeye tabi tuttu. Genel olarak Rus halkını mazlum, mağdur ve fakir, Rus yönetimini ise zalim, bencil ve istilacı olarak gördü. Peyami Safa Sovyet ordularının Macaristan topraklarını işgal ettiği dönemde Rus Kahbeliği başlıklı bir yazı yayımlayarak "Rus" ve "Kahpe" kelimelerinin birbirlerini severek çiftleştiklerini ve bu ikisinin birbirlerinden ölümün bile ayıramayacağını yazdı. Ona göre 1917 Devrimi ile Rusya'ya komünizm gelmemiş, sadece beyaz çarın yerine kızıl çar; eski burjuvazilerin yerine de Bolşevik seçkinler geçmiştir. Makale ve denemelerindeki Rus algısı romanlarındaki Rus algısıyla da benzerdir. Fakat bu benzerlik üslup açısından farklıdır. Romanlarında daha yumuşak, makalelerinde ise daha sert olan bir dili tercih etmiştir. Bunların dışında hiçbir romanında leitmotiv olarak Rusları işlememiştir. Fatih-Harbiye dışındaki romanlarında bir Rus karaktere veya tiplemeye yer vermemiş sadece Bir Tereddüdün Romanı, Cânân, Bir Akşamdı, Mahşer, Sözde Kızlar, Matmazel Noraliya’nın Koltuğu, Biz İnsanlar ve Yalnızız gibi romanlarında dönemin güncel Rusya'sından ve Rus halkından bahsederek atıfta bulunmuştur.
Düşünce dünyası > Kıbrıs hakkındaki düşünceleri

Peyami Safa Milliyet gazetesindeki yazılarında ve Türk Düşüncesi dergisinde Kıbrıs konusu üzerine görüşlerini paylaştı. Türk Düşüncesi'nin Kıbrıs özel sayısı ile bu konuda halkı bilgilendirmeyi ve siyasetin nabzını tutmayı hedefledi. Derginin Şubat-Mart 1958 sayısı "Kıbrıs Savımızı Savunurken" başlığı ile çıktı. Peyami Safa Kıbrıs Adası'nın İngiltere tarafından Yunanistan'a verileceğinin konuşulduğu günlerde bu anlaşmazlığın basit bir mevzu olduğunu ve sadece Türkiye ile İngiltere'yi ilgilendirdiğini yazdı. Yunanistan'ın ada üzerinde herhangi bir hakkı olmadığını belirtti ve adanın birine verilecekse Türkiye'ye iadesinin en uygun seçenek olduğunu söyledi. Türkiye'de ortaya atılan "Kıbrıs Türktür" tezi ve 1955'li yılların Türkiye kamuoyunun görüşlerini paylaşarak Yunanistan'ın adada daha fazla Rum'un yaşadığı yönündeki tezlerine karşı çıktı ve Kıbrıs'ın Anadolu'ya ait olduğunu belirtti.
6-7 Eylül Olayları ile Kıbrıs konusu arasında bağlantı kuran söylemlerden etkilendi. Bu olayları ilk olarak bir "komünist ihtilal provası" olarak gördü. Azınlıklara yönelik bu tahrip ve yağma saldırılarına köşe yazılarında da yer verdi. Bu tarihten sonra yazılarında Kıbrıs konusuna daha fazla yer vermeye başladı. Atatürk'ün Selanik'te bulunan evinin saldırıya uğramasını önce Yunanlara bağlayıp daha sonra 6-7 Eylül Olayları ile beraber bu saldırılarının kızıl solcularca gerçekleştirildiğini düşündü. 7 Eylül 1955'te Milliyet gazetesindeki bir yazısında Türk ordularının Yunanları denize döktüğünü fakat Misak-ı millî'ye bağlı kalındığını belirterek Atatürk evinin saldırıya uğramasını acizlik, kahpelik ve ahmaklık olarak gördü.
Peyami Safa Kıbrıs konusuna genel olarak milliyetçi bir tavır sergiledi. Ona göre Kıbrıs'ın Türk kimliği asla pazarlık konusu olmamalı ve bu konudan geri adım atılmamalıdır. Peyami Safa adanın hiçbir zaman tarihsel, dinsel, ırksal, siyasal ve coğrafi olarak Yunan kimliği taşımadığını da iddia etmiştir. Propaganda konusunda ise Yunanistan'ı dünya çapında daha etkili, Türkiye ise pasif ve gevşek olarak yorumlamıştır. Kıbrıs konusundaki eleştirilerini zengin vatandaşlar, politikacılar ve yazarların umursamazlığına da yöneltmiştir. İngiltere'ye ise hiçbir zaman güvenmeyip sorunu daha karışık hale getirmekle tenkit etmiştir. Adanın jeopolitik önemine de vurgu yapan Peyami Safa, gerekirse Türkiye'nin NATO'dan çekilmesi belirtmiş ve Kıbrıs'ı NATO üyeliğinden daha değerli bulmuştur.
Düşünce dünyası > Atatürk hakkındaki düşünceleri

Yazarın verdiği eserlerin çoğu günümüzde basımı yapılmamaktadır. Bunlardan birisi de Mustafa Kemal Atatürk hakkındaki İlk Reis-i Cumhurumuz Mustafa Kemâl Paşa adlı eseridir. Eser iç kapağında ise Büyük Halaskârımız Mustafa Kemâl Paşa tanımı mevcuttur. Yazar, iç kapağında dahil edilmesiyle 24 sayfadan oluşan eserinde "P.S" imzasını tercih etmiştir. Beşir Ayvazoğlu eser için 1920 tarihini vermiştir fakat içerikteki tarihlerden eserin 1923 tarihli olduğu anlaşılmaktadır.
Arapça kökenli Türk alfabesi ile yazılmış eser Atatürk'ün hayatını öznel bir şekilde anlatmaktadır ve yazarın Atatürk hakkındaki düşüncelerinin tahlili için önemlidir. Genel olarak Atatürk'e saygı ve sevgi duyan Peyami Safa Türk millî mücadelesine katılmamıştır fakat bu mücadeleyi desteklemiştir. Şimşek, Mahşer, Biz İnsanlar gibi dönemsel romanlarında dolaylı olarak bu mücadeleye atıfta bulunur. Gün Doğuyor adlı piyesinde ise Kurtuluş Savaşı atmosferini göstermeye çalışmıştır. Piyesin sonunda Atatürk'ün üniformalı bir resmi görünür. Türk İnkılâbına Bakışlar'da yazarın Atatürk ve Atatürk Devrimleri'ni ele aldığı bir eserdir. Tanzimat ile başlayan yenileşmenin Türk toplumunda yarattığı "Doğu-Batı" ikileminin çözülmesi için Atatürk'ün önemli bir adım attığı görüşünü paylaşır. Eserin bir bölümünde ise Atatürk'ün milliyetçiliğine atıfta bulunur.
Etkisi

Ayrıca bakınız: Peyami Safa bibliyografyası
Peyami Safa Cumhuriyet dönemi aydınlarından biridir. Aynı zamanda yayımladığı romanları Türk edebiyatının önemli yapı taşlarındandır. Yaşamı ve eserleri akademik olarak farklı zamanlarda ve farklı düzeylerde incelenmiştir. Beşir Ayvazoğlu, Ergun Göze, Vecdi Bürün, Hamdi Koç, Nan A Lee, Mehmet Tekin ve yakın dostu Cahit Sıtkı Tarancı'nın yazar hakkında yayımladığı kitaplar bulunmaktadır. Özellikle Beşir Ayvazoğlu ve Mehmet Tekin'in yazar hakkındaki çalışmaları akademik olarak sıkça atıf almaktadır. Aynı zamanda yazarın TDV İslâm Ansiklopedisi'nde bulunan maddesini de Beşir Ayvazoğlu kaleme almıştır. 2016 yılı Yükseköğretim Kurulu Tez Arama Verileri'ne göre yazar ve eserleri hakkında en az 12 doktora ve 54 yüksek lisans tezi bulunmaktadır. Aynı zamanda eserlerini sinemaya aktaran yönetmenler arasında ise Muhsin Ertuğrul, Metin Erksan ve Turgut Demirağ gibi isimler bulunmaktadır.
Eğitimini sağlık sorunları gibi nedenlerden dolayı tamamlayamamış olması ve bu sebepten kendi kendisini yetiştirmek zorunda kalması sıklıkla öne çıkarılan bir yönüdür. Adı Türkiye'deki çeşitli ilkokul ve lise gibi eğitim kurumlarına verilmiştir. Aynı zamanda şair Cemal Safi de çocuklarından birine Safa'nın ismini vermişti. Milliyetçi yönüne ise Türkiye'deki bazı parti liderlerince atıf yapılmaktadır. İmparatorluktan Cumhuriyete geçişin sancılarını dile getirmesi sıklıkla değinilen başka bir yönüdür. Genel olarak romanlarıyla ön plana çıkmasından ötürü gazete ve düşünsel yazıları pek fazla bilinmemektedir. Türkiye'de polisiye roman yazarlığının temellerini atan isimlerden biridir ve Maurice Leblanc'in Arsen Lüpen karakterinden esinlenerek yarattığı Cingöz Recai tiplemesi yaygın olarak bilinmektedir. Bu tiplemeyi Arsen Lüpen'in yerli versiyonu olarak görenler vardır. Yayıncı Hüseyin doğru ise yazarın Çekirge Zehra ve Kartal İhsan tiplemelerini de en az Cingöz Recai kadar dikkate değer olduğunu belirtmektedir.
Eserleri

Ana madde: Peyami Safa bibliyografyası
Vikisöz'de  ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.
Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
| Roman | Fikri eserleri | Kimdir, Nedir? Serisi |
| --- | --- | --- |
| Sözde Kızlar (1922) | Zavallı Celal Nuri Bey (1914) | Mussolini Kimdir? |
| Şimşek (1923) | Büyük Avrupa Anketi (1938) | Faşizm Nedir? |
| Mahşer (1924) | Türk İnkılâbına Bakışlar (1938) | Karl Marks Kimdir? |
| Bir Akşamdı (1924) | Felsefî Buhran (1939) | Marksizm Nedir? |
| Süngülerin Gölgesinde (1924) | Millet ve İnsan (1943) | Rousseau Kimdir? |
| Bir Genç Kız Kalbinin Cürmü (1925) | Mahutlar (1959) | Liberalizm Nedir? |
| Cânân (1925) | Nasyonalizm (1961) | Atatürk Kimdir? |
| Dokuzuncu Hariciye Koğuşu (1930) | Sosyalizm (1961) | Kemalizm Nedir? |
| Fatih-Harbiye (1931) | Mistisizm (1961) | Ziya Gökalp Kimdir? |
| Bir Tereddüdün Romanı (1933) | Doğu-Batı Sentezi (1962) | Türkçülük Nedir? |
| Matmazel Noraliya'nın Koltuğu (1949) | Nasyonalizm - Sosyalizm - Mistisizm (1968) | Machiavelli Kimdir? |
| Yalnızız (1951) | Osmanlıca-Türkçe-Uydurmaca (1970) | Makyavelizm Nedir? |
| Biz İnsanlar (1959) | Sanat - Edebiyat - Tenkid (1971) | Oliver Salazar Kimdir? |
| Hikâye | Sosyalizm - Marksizim - Komünizim (1971) | Korporatizm Nedir? |
| Piyano Muallimesi (1910) | Din - İnkılâp - İrtica (1971) | Roosvelt Kimdir |
| Bir Mekteplinin Hatırası, Karanlıklar Kralı (1914) | Kadın - Aşk - Aile (1973) | Nev Deal Nedir? |
| Gençliğimiz (1922) | Yazarlar - Sanatçılar - Meşhurlar (1976) | Piyes |
| Siyah Beyaz Hikâyeler (1923) | 20. Asır, Avrupa ve Biz (1976) | Gün Doğuyor (1937) |
Ateş Böcekleri (1925): 
İstanbul Hikâyeleri (tarihsiz): 
Alıntı:
Peyami Safa'nın bir çocukluk fotoğrafı (1913)
Peyami Safa'nın eşi ve oğlu ile beraber Edirnekapı Şehitliği'nde bulunan aile mezarı.
Peyami Safa Yedigün dergisinde çalışırken
Türkiye'de 1984-2016 yılları arasında Peyami Safa ve eserleri hakkında yapılmış akademik çalışmaların grafiği. Yeşil:Yüksek lisans, Mor:Doktora.
Milena Dravić

| Milena Dravić |
| --- | --- |

Doğum: 5 Ocak 1940(1940-01-05)  Belgrad,Yugoslavya Krallığı
Ölüm: 14 Ekim 2018 (78 yaşında)
Milliyet: Sırp
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 1958-günümüz

Milena Dravić (Sırp Kiril alfabesi: Милена Дравић; 5 Ocak 1940 - 14 Ekim 2018), Sırp oyuncudur.
Filmografi

Kozara (1962)
Sabah (1967)
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 7053960  BNF: cb141731606 (data)  GND: 119466422  ISNI: 0000 0000 8050 2553  LCCN: no2001026854  NKC: xx0156347  NLA: 40009599  NLI: 987007314790105171  NTA: 142111228  SUDOC: 172226155  Trove: 1441528  VIAF: 58728338   WorldCat (LCCN): no2001-026854
Diyarbakır'da 1999 Türkiye yerel seçimleri

18 Nisan 1999 Yerel Seçimleri'nde (resmî adıyla 18 Nisan 1999 Mahalli İdareler Yerel Seçimleri) Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi  ile 13 ilçenin ve 18 beldenin belediye başkanı seçilmiştir.
| Diyarbakır  |
| --- | --- |
Seçmen sayısı: 378.515
Sandık sayısı: 2.073
HADEP: 10 / 32 
ANAP: 7 / 32
FP: 7 / 32 
CHP: 2 / 32 
DSP: 2 / 32 
DYP: 2 / 32 
BĞMSZ: 1 / 32 
DTP: 1 / 32
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Toplam seçmen sayısı | Toplam seçmen sayısı | Toplam seçmen sayısı | Toplam sandık sayısı | Toplam sandık sayısı | Toplam sandık sayısı | Toplam sandık sayısı | Toplam sandık sayısı | Toplam sandık sayısı | Toplam sandık sayısı |
| 237.798 | 237.798 | 237.798 | 1.331 | 1.331 | 1.331 | 1.331 | 1.331 | 1.331 | 1.331 |

| Adaylık | Adaylık | Adaylık | Adaylık | Sonuçlar | Sonuçlar | Sonuçlar | Sonuçlar | Sonuçlar | Sonuçlar |
| Kıs. | Kıs. | Parti | Aday | Oy sayısı | Oy oranı |  |  |  |  |
|  | HADEP | Halkın Demokrasi Partisi | Feridun Çelik | 103.924 | %&0000000000000062.48000062,48 |  |  |  |  |
|  | FP | Fazilet Partisi | Ahmet Bilgin | 40.415 | %&0000000000000024.30000024,3 |  |  |  |  |
|  | ANAP | Anavatan Partisi | Mert Nedim Alhas | 5.810 | %&0000000000000003.4900003,49 |  |  |  |  |
|  | DSP | Demokratik Sol Parti | Mustafa Yakut | 3.964 | %&0000000000000002.3800002,38 |  |  |  |  |
|  | DYP | Doğru Yol Partisi | Baran İnceoğlu | 3.771 | %&0000000000000002.2700002,27 |  |  |  |  |
|  | CHP | Cumhuriyet Halk Partisi | Ferda Çiloğlu | 2.313 | %&0000000000000001.3900001,39 |  |  |  |  |
|  | MHP | Milliyetçi Hareket Partisi | Mehmet Ali Dündar | 1.435 | %&0000000000000000.8600000,86 |  |  |  |  |
|  | DBP | Demokrasi ve Barış Partisi | Refik Karakoç | 1.312 | %&0000000000000000.7900000,79 |  |  |  |  |
|  | DTP | Demokrat Türkiye Partisi | Cemal Akut | 1.029 | %&0000000000000000.6200000,62 |  |  |  |  |
|  | DP | Demokrat Parti | Bilinmiyor | 957 | %&0000000000000000.5800000,58 |  |  |  |  |
|  | BBP | Büyük Birlik Partisi | İsmail Yılmaz | 748 | %&0000000000000000.4500000,45 |  |  |  |  |
|  | SİP | Sosyalist İktidar Partisi | Bilinmiyor | 266 | %&0000000000000000.1600000,16 |  |  |  |  |
|  | DEHAP | Demokratik Halk Partisi | Bilinmiyor | 206 | %&0000000000000000.1200000,12 |  |  |  |  |
|  | İP | İşçi Partisi | Bayram Yurtçiçek | 179 | %&0000000000000000.1100000,11 |  |  |  |  |
| Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | 166.329 | 166.329 | 166.329 | 166.329 | 166.329 |  |
| Geçersiz ya da boş | Geçersiz ya da boş | Geçersiz ya da boş | Geçersiz ya da boş | 8.520 | 8.520 | 8.520 | 8.520 | 8.520 |  |
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi > Diyarbakır beldeleri

|  > Belde |  > Kazanan parti |  > Aday |  > Oy sayısı |  > Oy oranı |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bağıvar | Anavatan Partisi | Mahmut Akyol | 909 | %34,4 |  |  |  |  |  |  |  |
| Bağlar | Halkın Demokrasi Partisi | Cabbar Leygara | 59.273 | %67,3 |  |  |  |  |  |  |  |
| Çarıklı | Halkın Demokrasi Partisi | Şefik Türk | 523 | %35,7 |  |  |  |  |  |  |  |
| Kayapınar  | Halkın Demokrasi Partisi | Mehmet Can Tekin | 7.789 | %51,7 |  |  |  |  |  |  |  |
| Özekli  | Anavatan Partisi | Ahmet Erdem | 383 | %33,5 |  |  |  |  |  |  |  |
| Sur | Halkın Demokrasi Partisi | Cezayir Serin | 17.317 | %69,4 |  |  |  |  |  |  |  |
| Yenişehir | Halkın Demokrasi Partisi | Mehmet Remzi Azizoğlu | 28.711 | %56,2 |  |  |  |  |  |  |  |