Galata Kulesi tarihi
Arka plan, inşası ve Cenevizliler dönemi

Ceneviz Cumhuriyeti ile İznik İmparatorluğu, Mart 1261'de imzaladıkları antlaşmayla, Dördüncü Haçlı Seferi sonrasında Konstantinopolis merkezli olarak kurulan Latin İmparatorluğu'na karşı bir ittifak oluşturdu. 1261'de, Konstantinopolis'in İznik İmparatorluğu tarafından alınmasıyla Latin İmparatorluğu'na son verildi ve Bizans İmparatorluğu canlandırıldı. İki devlet arasındaki ittifak kapsamında Cenevizliler 1267'de, Haliç'in kuzeyinde bulunan Galata'da "Pera" adlı bir koloni kurdu. Haliç kıyısında uzanan ve herhangi bir savunması bulunmayan bu koloninin doğusunda, erken Bizans döneminden kalma Kastellion adlı bir kale bulunuyordu. Yeoryos Pahimeris, Bizans İmparatoru VIII. Mihail tarafından Cenevizlilere verilen bölgeye bu kalenin dâhil edilmediğini ve Galata'daki mevcut surların ise güvenlik nedeniyle önceden yıktırıldığını ifade eder. Pera'nın kesin sınırları, Mayıs 1303 tarihli bir Bizans fermanıyla belirlenirken Mart 1304 tarihli bir fermanla bu sınırlar genişletildi. Ancak Cenevizliler, kuzeydoğusundaki tepeye doğru uygunsuz bir şekilde ilerleyerek hâkimiyet alanını artırdı ve 1335-1349 yılları arasında bu tepenin yamaçlarında, hendeklerle çevrili sur ve kuleler inşa etti.
Günümüzde Galata Kulesi olarak bilinen ve tepenin zirvesinde bulunan surların baş kulesi; bir gözetleme kulesi olmasının yanı sıra, karadan yapılabilecek bir kuşatmada, koloninin düzlükte bulunan kıyı kısmının korunması amacını güdüyordu. Kulenin önünde, yapıya iki yanından bitişik bir biçimde, düz sur hattından yarım daire şeklinde çıkıntı yapan bir barbakan vardı. Dört sur hattının kesiştiği bu yerde Pera'nın ana girişi bulunuyordu. Girişte yer alan levhaya göre 1 Nisan 1452'de tamamlanan bu kısım, Pera'nın Osmanlı İmparatorluğu kontrolüne girmesinden önce inşa edilmiş son tahkimattı.
Ağustos 1348'de Bizanslılar ile Cenevizliler arasında, ticari çekişmelerin yol açtığı bir savaş patlak verdi. Nikiforos Grigoras, 1348 dolaylarında sınırlarını tepeye doğru genişleten Cenevizlilerin bölgede "güçlü surlar ve yüksek kuleler" inşa ettiklerini ifade eder. VI. İoannis ise bu tepenin kendilerine verilmesini talep eden Cenevizlilerin bu isteklerinin reddedildiğini, sonrasında ise yontulmamış taş parçalarını ve diğer inşa malzemelerini gizlice temin eden Cenevizlilerin tepeyi tahkim ederek 1348 yılı sonlarında tepenin zirvesine bir kule inşa ettiklerini belirtir. Pera'nın son podestà'sı Angelo Giovanni Lomellini'nin 23 Haziran 1453 tarihli mektubunda, Kievli İsidoros'un 8 Temmuz 1453 tarihli mektubunda, Sakızlı Leonardo'nun 16 Ağustos 1453 tarihli mektubunda ve Cristoforo Buondelmonti'ye ait Liber insularum Archipelagi'nin Düsseldorf Üniversite ve Eyalet Kütüphanesi'nde yer alan 1485-1490 yılları arasına ait kopyasında kulenin adı "Turris S. [Sancte] Crucis" ("Kutsal Haç Kulesi") olarak geçer. Bu ad, kulenin tepesinde yer alan bir haçtan dolayı kullanılıyordu. Günümüzde Yüksek Kaldırım Caddesi ile Lüleci Hendek Caddesi'nin köşesinde konumlanan Küçükkule Kapısı'nın yanındaki Sanct Nicolaus burcu üzerindeki bir levhada, yamaç boyunca uzanan surların kuleye bağlanma tarihi 1349 olarak belirtilir.
Cenevizliler, IV. İoannis'in, tahkim ettikleri alanı terk etmeleri ve inşa ettikleri surları yıkmaları yönündeki talimatını yerine getirmedi. 1349'da savaşın sona erip barışın sağlanmasının ardından Cenevizliler de işgal ettikleri bu bölgeden çekildi. İmparator İoannis, bu antlaşmayla Cenevizlilerin çekildiklerini ancak bu mücadeleyi "Cenevizlilerin, kendi rızası olmaksızın Bizans'ın çıkarlarına ters bir davranışta bulunamayacaklarını gösterme" amacıyla verdiğini ifade ederek bölgedeki Bizans kuvvetlerini çektiğini belirtir. 1349'da ise İoannis tarafından yayımlanan bir fermanla bu tepenin kontrolü Cenevizlilere verildi.
Boğazlar Savaşı'nın bir parçası olarak Şubat 1352'de Galata açıklarında, Bizans-Venedik ittifakı ile Cenevizliler arasında gerçekleşen muharebeden Cenevizliler zaferle ayrıldı. Taraflar arasında 6 Mayıs 1352'de imzalanan ve savaşı sona erdiren antlaşma gereğince Cenevizlilerin hâkimiyet alanı, "Kutsal Haç Kalesi"ne (Castrum Sancte Crucis) kadar genişledi.