stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hadrianus
Seyahatleri > İtalya'ya dönüş

İtalya'ya dönüşünde Hadrianus Sicilya'ya dolambaçlı bir gezi yaptı. Sikkeler onu adanın onarıcısı olarak kutlasa da, bu övgüyü almak için ne yaptığına dair en ufak bir kayıt yoktur.
Roma'ya döndüğünde Pantheon tekrar inşasının bitmiş halini kendi gözleriyle görebilirdi. Aynı zamanda Hadrianus'un Tibur yakınlarındaki villası — Sabine Tepeleri'nde ne zaman Roma onun için çok fazla olsa kaçabileceği hoş bir inziva yeri - tamamlanmıştı. 127 martının başında Hadrianus, İtalya gezisi için Roma'dan ayrıldı. Bir kez daha, tarihçiler onun rotasını tarihi kayıtlardan ziyade bağışlarıyla kanıtlayabilmektedir. Örnek olarak, o yıl Cupra Maritima şehrindeki Picentine Toprak Tanrıçası Cupra'yı restore ettirdi. Belirsiz bir zamanda Fucine Gölü'nün drenajını düzelttirdi. İtalya'yı konsül derecesinde imparatorluk legate'lerin yönetimi altında dört bölgeye bölme düşüncesi cömertliğinden daha az hoş karşılandı.
Hadrianus bu dönemde hastalandı ancak hastalığının ne olduğu bilinmiyordu. Hastalığı onu 128 baharında Afrika'yı ziyaret etmekten alıkoyamadı. Gelişi kuraklığın sona ereceğine dair iyi bir kehanetle başladı. Hayırsever ve onarıcı olarak alışılmamış rolü süresince, birliklerini denetlemek için zaman bulabildi ve birliklerine yaptığı konuşmalar günümüze kadar geldi.
Hadrianus 128 yazında İtalya'ya döndü ancak kalışı üç yıl sürecek gezisine çıkmadan hemen önce çok kısaydı.
Seyahatleri > Yunanistan ve Asya

128 ekiminde Hadrianus tekrar Eleusinian Gizemleri' ne katıldı. Bu defaki Yunanistan ziyaretinde görünüşe göre Yunanistan'ın egemenliği için rakip iki antik kent olan Atina ve Sparta'ya odaklanmıştı. Hadrianus, Delphi merkezli Amphictyonic Birliği'ni tekrar canlandırmak fikrine odaklandı ancak artık daha asil bir şeye karar vermişti. Yeni Panhellenion, her nerede kurulacak olursa olsun tüm Yunan şehirlerini bir araya getirecek bir konseydi. Buluşma yeri Atina'da yapılacak yeni Zeus tapınağıydı. Hazırlıklara başlamak için harekete geçildiğinde hangi şehrin gerçekten Yunan şehri olduğuna karar vermesi zaman alacağından Hadrianus, Efes'e doğru yola çıktı.
130 ekim ayında, Hadrianus ve maiyeti Nil Nehri'nde tekneyle dolaşırken Antinous, kaza, cinayet, suikast ya da kurban edilme gibi kesin olarak bilinmeyen bir nedenle boğuldu. İmparator kedere boğulmuştu. Antinous'un tanrılaştırılmasını emretti ve şehirlerin adını değiştirdi, onu tasvir eden madalyalar basıldı ve imparatorluğun her yerine heykelleri dikildi. Bithynia, Mantineia (Arcadia) ve Atina'da adına tapınaklar yapıldı, onuruna festivaller kutlandı. Antinoupolis ya da Antinoe şehri öldüğü yer olan Besa şehrinin yıkıntıları üzerine kuruldu. (Dio Cassius lix. 11; Spartianus, Hadrian).
Seyahatleri > Yunanistan, Filistin, İlirya

Hadrianus'un 30 Ekim 130'da Antinopolis'in kuruluşundan sonraki gezileri belirsizdir. Roma'ya dönüp dönmediği bilinmese de 132 kışını Atina'da geçirdiği, bir ihtimal Yunanistan'da kaldığı, 132'de bastırılan Yahudi isyanı için doğuya gittiği düşünülüyor. Yazıtlar 133 yılında ordusuyla beraber isyanlara karşı mücadele ettiğini gösteriyor, ardından aynı yıl İlirya üzerinden Roma'ya döndüğü tahmin ediliyor (Yazıtlara dayanarak) .
Son dönemleri ve halefi

Hadrianus hayatının son dönemlerini Roma'da geçirdi. 134'te Yahudi Savaşı'nın sonunda (aslında bir sonraki yıla kadar sona ermeyecekti.) imparatorluk selamlaması aldı. 136'da eskiden Nero'nun Altın Evinin olduğu bölgede yeni bir Venüs ve Roma Tapınağı kurulmasına karar verdi.
Bu dönemde, sağlık problemlerinden muzdarip olmasına rağmen halefinin kim olacağına kafa yordu. 136'da o yılın sıradan konsüllerinden birini, Lucius Aelius Caesar adını alan Lucius Ceionius Commodus'u evlat edindi. 118'de idam edilen Dört Konsül'den biri olan Avidius Nigrinus'un hem üvey oğlu hem de damadıydı ancak sağlık açısından çok narin bir yapısı vardı. Tribunician ve Pannonia valiliği verilen Aelius Caesar, 137'ye kadar konsüllüğe devam etti ancak 1 Ocak 138'de öldü.
Aelius'un ölümün ardından Hadrianus, İtalya'nın dört İmparatorluk Legate'sinden biri (Hadrianus tarafından kurulan bir mevkii) ve Asya eyaleti prokonsülü olarak görev yapmış Titus Aurelius Fulvus Boionius Arrius Antoninus'u (gelecekteki imparator Antoninus Pius) evlat edindi. 25 Şubat 138'de Antoninus tribunician gücü ve imperium'u (emretme yetkisi) aldı. Ayrıca, hanedanın geleceği için Hadrianus, Antoninus'tan Lucius Ceionius Commodus'u (müteveffa Aelius Caesar'ın oğlu) ve Marcus Annius Verus'u (aynı isimli Harian'ın yakın arkadaşı ve etkili senator Marcus Annius Verus'un torunu ve Aelius Caesar'ın kızının nişanlısı) evlat edinmesini rica etti. Hadrianus'un bu amacının isabeti tartışılabilir. Antoninus'un halefi olarak Annius Verus'u (gelecekte imparator olacak olan Marcus Aurelius) istediği konusundan uzlaşma olsa da aslında kendi evlatlığının oğlu olan Ceionius Commodus'a niyeti olduğu düşünülür ama kendisinin de üyesi olduğu senatoryal Hispano-Narbonensian ailesi ile olan sıkı bağları olan Annius Verus'a odaklandı. Annius Verus'un amcası olan Antoninus Pius için Hadrianus'un tercihi olan önemli mevkiiden daha iyi olmuş olabilir. İmparator olduğunda, Marcus Aurelius kendi inisiyatifi ile Ceionius Commodus'la (Lucius Verus adıyla) yardımcı imparator olarak işbirliği yaptı.
Antik kaynaklara göre Hadrianus'un son birkaç yılı çatışmalar ve üzüntü ile geçmiştir. Aelius Caesar'ın evlat edinilmesi hoş karşılanmamış, en azından Hadrianus'un eniştesi Lucius Julius Ursus Servianus ve Servianus'un torunu Gnaeus Pedanius Fuscus Salinator rahatsız olmuştu. Servianus, çok yaşlı olmasına rağmen saltanat tartışmaların başında haleflik için öne çıkmıştı, ayrıca Fuscus söylendiğine göre kendine bir imparatorluk gücü oluşturmuş ve 137'de dedesinin de karıştığı bir darbe girişiminde bulunmuştu. Gerçek her ne olursa olsun, Hadrianus her ikisinin öldürülmesini emretti. Öldürülmesi için yalvardığı Hadrianus, Servianus'a "Ölümü özlemek ama ölememek, ne kadar korkunç! " diyecekti. Hadrianus, idamı sırasında uzayan hastalığı nedeniyle rahatsız olunca Servianus'un isteği yerine getirilir. Birkaç suikast denemesinden kurtulması gerekti.
Ölümü

Hadrianus 10 Temmuz 138 tarihinde Baiae'daki villasında 62 yaşında öldü. Ancak hayatının büyük bölümünü seyahatlerle geçiren bu adamın yolculuğu henüz bitmemişti. Önce, Baiae yakınlarındaki Puteoli'de eskiden Cicero'ya ait olan mülke defnedildi. Kısa bir süre sonra cenazesi neredeyse bitmiş olan mozolesinin bulunduğu yere yakın "Domitia Bahçeleri"'ne taşındı. Hadrian'ın Mezarı'nın Roma'da tamamlanması üzerine 139'da halefi Antoninus Pius tarafından cenazesi yakıldı ve külleri, karısı Vibia Sabina ve ilk evlatlığı ve yine 138'de ölen Lucius Aelius'la birlikte mezara yerleştirildi. Antoninus 139'da onu tanrılaştırdı ve Campus Martius'dan bir tapınak verdi.
Müzeler

Hadrianus'un zırhlı torsosu (gövdesi), Türkiye'deki Amasra Müzesi'nde sergilenmektedir. Torso, Hadrianus'un Hierapytna heykel tipine girmektedir ve buluntu yeri Anadolu olan tek örnektir.
Konuyla ilgili yayınlar

Bernard W. Henderson, İmparator Hadrian'ın Hayatı ve Saltanatı, 1923, İngilizce;
İmparator Hadrianus'un Bronz Heykeli (İstanbul Arkeoloji Müzesi)
Hadrianus döneminde imparatorluk sınırları.
Sant'Angelo Kalesi, Antik Hadrianus Mozole'si.
124 yılında Troya'yı ziyaret eden Hadrianus'un 1993'te bulunan heykeli, Troya Müzesi'nde sergilenir.
Hadrian Duvarı, Kuzey İngiltere'den bir bölüm .
Hadrian Kapısı, Antalya, Hadrianus'un M.S. 130'da kenti ziyaret etmesi onuruna yapılmıştır
Atina Zeus Tapınağı
The Pantheon Hadrianus tarafından tekrar yaptırlımıştır.
Kapustin Yar

| Kapustin Yar Капустин Яр |
| --- | --- |
Znamensk, Rusya 
Koordinatlar: 48°33′55″K 46°17′42″D﻿ / ﻿48.56528°K 46.29500°D﻿ / 48.56528; 46.29500
Tip: Roket fırlatma tesisi
Yapı bilgisi
Yapı sahibi:  Rusya Savunma Bakanlığı
Yapı tarihçesi
İnşa: 1946
Kullanım tarihi: 1946-günümüze
Kapustin Yar (Rusça: Капустин Яр), Rusya'nın Astrahan Oblastı'na bağlı Znamensk kentinde bulunan bir uzay üssüdür. Tesis, 1946 yılında yenilen Almanya'dan alınan teknoloji, malzeme ve bilimsel destek ile inşa edilmiştir. Rus ordusu için test roketlerinin yanı sıra uydu ve sondaj roketleri fırlatımı da gerçekleştirilmiştir.
Tesisin bulunduğu Znamensk şehri üsse hizmet vermek amacıyla kurulmuştur.
Yaz Evi

| Yaz Evi |
| --- | --- |
Format: Televizyon dizisi
Tür: Duygusal
Senarist: Nezihe Araz
Yönetmen: Aram Gülyüz Naci Çelik Berksoy
Başrol: Yıldız Kenter Müşfik Kenter Şükran Güngör Bekir Aksoy Hande Ataizi Mehmet Birkiye Güneş Berberoğlu Özlem Akovalıgil
Ülke:  Türkiye
Dili: Türkçe
Sezon sayısı: 3
Bölüm sayısı: 100
Yapım
Yapım şirketi: TRT
Yayın bilgileri
Kanal: TRT 1 (1993-1996)
Yayın tarihi: 1993 - 1996
Durumu: Sona erdi


Yaz Evi, 1993-1996 yılları arasında TRT 1'de yayımlanmış olan, Abdullah Gürek'in yönetmenliğini üstlendiği, Aram Gülyüz ve Naci Çelik Berksoy'un senaryosunu birlikte yazdığı, Müziklerini ise Melih Kibar'ın yaptığı, başrollerinde Yıldız Kenter, Müşfik Kenter, Şükran Güngör,Özlem Akovalıgil, Bekir Aksoy ve Hande Ataizi gibi oyuncuların yer aldığı duygusal türdeki Türk televizyon dizisidir. Toplam 3 sezondan oluşan dizi, 100. bölümü ile ekranlara veda etti.
Oyuncu kadrosu ve karakterler

| Oyuncu | Rol |
| --- | --- |
Yıldız Kenter: Selma
Müşfik Kenter: Şakir
Şükran Güngör: Selim
Bekir Aksoy: Ömer
Deniz Alsan: Eda
Hande Ataizi: Gülçiçek
Mehmet Birkiye: Mehmet
Güneş Berberoğlu: Fatoş
Neslihan Yeldan: Alev
Deniz Uğur: Nuran
Kadriye Kenter: Dürdane
Atacan Arseven: Muharrem
Tijen Par: Bilge
Gökhan Mete: Adnan
Suna Pekuysal: İnci
Nüvit Özdoğru: Tufan
Kerem Atabeyoğlu: Savcı
Tomris Oğuzalp: Yadigar
Nihat Akçan: Namık
Nihat Akçan: Mete
Ali Karagöz: Komiser
Ekrem Dümer: Ali
Sefa Zengin: Hakan
Hakan Gerçek: Yadigar
Suna Selen: Doktor
Kemal Bekir: Cemal
Yunus Güner: Ferit
Hakan Altıner: Cangüzel
Yonca Cevher: Nurşen
Şebnem Sönmez: Binnaz
Özlem Çakman: Nurhayat
Haluk Kurtoğlu: Durali
Özlem Akovalıgil: Leman
Kenan Işık: Serdar
Celal Kadri Kınoğlu: Vural
Ortans Kıvanç: Namık
Meltem Savcı: Reyhan
Oktay Korunan: Candan
Cüneyt Uzunlar: Yücel
Ziya Kürküt: 
Ali Düşenkalkar: 
Yüksel Arıcı: 
Şencan Güleryüz: 
Tuncay Kaynak: 
Emir Çiçek: Alican
Turgut Savaş: Faruk
Ali Yaylı: Çevreci Avukat
Pekcan Koşar:
Yayın takvimi

| Sezon | Yayın günü ve saati | Sezon başlangıcı | Sezon finali | Çekilen bölüm sayısı | Bölüm aralığı | Yayın yılı | TV kanalı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. sezon |  | Eylül 1993 | Haziran 1994 |  ? | 1-? | 1993-1994 | TRT 1 |
| 2. sezon |  | Eylül 1994 | Haziran 1995 | ? | ? | 1994-1995 | TRT 1 |
| 3. sezon |  | Eylül 1995 | Haziran 1996   (Final) | ? | ?-100 | 1995-1996 | TRT 1 |
Rodos Maritsa Havalimanı

Rodos Maritsa Havalimanı (Yunanca: Αερολιμένας Ρόδου - Μαριτσών Aerolimenas Rodu-Maritson), Yunanistan'ın Rodos Adası'nda bulunan Yunanistan Hava Kuvvetleri'ne ait bir hava üssüdür. Üs, Rodos kentinin 14 km güneybatısında yer almaktadır.
Havalimanı, 1938 yılında İtalyan yönetimi döneminde İtalya Kraliyet Hava Kuvvetleri üssü olarak kurulmuştur. Savaştan sonra 1977 yılına kadar adanın ana havalimanı olup Rodos Uluslararası Havalimanı'nın inşa edilmesiyle birlikte yalnızca askerî amaçlı kullanılmaya başlanmıştır.
Aktion Ulusal Havalimanı

Aktion Ulusal Havalimanı (Yunanca: Κρατικός Αερολιμένας Ακτίου Kratikos Aerolimenas Aktiu) (IATA: PVK, ICAO: LGPZ), Yunanistan'ın Preveze kentine ve Lefkada adasına hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, Aktio-Vonitsa'da yer almaktadır.
Point ayakkabısı

Point ayakkabısı, balerinlerin parmak ucuna yükselmesini sağlamak üzere tasarlanmış özel ayakkabıdır.
İlk defa 1832'de İtalyan balerin Maria Taglioni point ayakkabısı ile parmak ucunda dans ederek seyirci karşısına çıkmış ve o tarihten sonra point ayakkabısı bale sanatının ayrılmaz bir parçası olmuştur.
Point ayakkabılarını sadece balerinler giyer, baletler bale patikleri ile dans eder.
Tarihçe

18. yüzyıl sonunda Fransız dansçı Charles Didelot’un "uçma makinası" adını verdiği mekanizma ile sahnede dansçıların kayarcasına ya da uçarcasına  görünmesini sağlaması, point ayakkabılarının gelişmesinde etkili olmuştur. Görünmez tellerden oluşan uçan makina sayesinde dansçılar, seyircinin hayranlık duyduğu görüntüler sunmuştu. Dansçıların parmak ucuna konduklarında seyircilerden büyük alkış alması koreografları etkilemiş ve daha teknik beceriller gerektiren hareketler eklemiştir. Böylece 19. yüzyıl başında dans okullarında dansçılar zorlayıcı teknik hareketler çalışmaya başladı ve bu çalışmalar, tellerin desteği olmadan parmak ucunda dans etmek için zemin oluşturdu.
1815 -1820 yıllarında  İngiltere ve Rusya'da dansçılar parmak ucunda dans denemelerinde bulundu. Point ayakkabısı ile parmak ucu üstünde seyirci karşısına çıkan ilk balerin, Maria Taglioni oldu. Taglioni, 1832'de "La Sylphides" balesinde parmak ucunda dans etti. Point ayakkabısı kullanılması bale eserlerinin sahnede daha şiirsel bir görsel efekt ile sunulmasını sağladı ve bu tarihten sonra point ayakkabıları balenin ayrılmaz bir parçası oldu.
Taglioni'nin kullandığı point ayakkabıları, üstü saten, altı deri, yumuşak, sadece en uç kısmı sert olan, ayakları destekleyen bir ayakkabıydı. Bu yumuşak ayakkabıları kullanan dansçılar, ayakkabıları bileğe sabitleyen kurdeleler ve ayakkabıların uç kısmını destekleyen kolalı kumaşlar kullanma ihtiyacı hissettiler.
Ayak ucunda dans etme tekniği ve point ayakkabıları Almanya, Danimarka, İngiltere, İtalya, Danimarka, Almanya, Rusya ve ABD'de yayıldı. İtalya'da çivi bulunmayanı, beyaz keçi derisinden astarlanmış point ayakkabıları üretildi. Rusya'da dansçılar ayak tabanına ve bileğe destek için tabana karton yerleştirme yoluna gitti. “Kuğunun Ölümü" performansını bu ayakkabılarla baştan sonra ayak ucunda gerçekleştiren Anna Pavlova, tabanı ve burun kısmında  değişiklk yaparak ayakkabıyı geliştirdi. II. Dünya Savaşı sırasında point ayakkabısı temin etmekte yaşanan sıkıntı sonucu balerin Alexandra Danilova gomalak ile point ayakkabısını sertleştirme çözümünü geliştirdi.
20. yüzyıl ortalarında point ayakkabıları daha sert üretilmeye başladı ve dansçılar yeri hissetmede, ayaklarını esnek biçimde kullanmakta güçlük çekti. Zamanla üretim teknolojisi gelişti, hafif ve farklı ayak çeşitlerine uygun, uzun süre kullanılabilen ayakkabılar üretilmeye başladı.
Aşı (tıp)

Başlığın diğer anlamları için Aşı sayfasına bakınız.
| Aşı |
| --- | --- |
Çiçek aşısı ve aşıyı uygulamak için gerekli ekipman
MeSH: D014612
[Vikiveri'de düzenle]
Aşı, belirli bir bulaşıcı veya malign hastalığa karşı aktif kazanılmış bağışıklık sağlayan biyolojik bir preparattır. Aşıların güvenliği ve etkinliği geniş çapta incelenmiş ve doğrulanmıştır. Bir aşı tipik olarak hastalığa neden olan bir mikroorganizmaya benzeyen bir ajan içerir ve genellikle mikrobun zayıflatılmış veya öldürülmüş formlarından, toksinlerinden veya yüzey proteinlerinden yapılır. Vücudun bağışıklık sistemi ajanı bir tehdit olarak tanır, yok eder ve bu sayede gelecekte karşılaşabileceği bu ajanla ilişkili mikroorganizmaları daha fazla tanır ve yok eder.
Aşılar profilaktik (doğal veya "vahşi" bir patojen tarafından gelecekteki bir enfeksiyonun etkilerini önlemek veya iyileştirmek için) veya terapötik (kanser gibi zaten meydana gelmiş bir hastalıkla savaşmak için) olabilir. Bazı aşılar, enfeksiyonun tamamen önlendiği tam sterilize edici bağışıklık sunar.
Aşıların uygulanmasına aşılama denir. Aşılama, bulaşıcı hastalıkların önlenmesinde en etkili yöntemdir; çiçek hastalığının dünya çapında ortadan kaldırılmasından ve çocuk felci, kızamık ve tetanos gibi hastalıkların dünyanın büyük bir bölümünden sınırlandırılmasından büyük ölçüde aşılama sayesinde oluşturulan yaygın bağışıklık sorumludur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) şu anda yirmi beş farklı önlenebilir enfeksiyon için lisanslı aşıların mevcut olduğunu bildirmektedir.
Çiçek hastalığını önlemek için inokülasyonun kayıtlara geçen ilk kullanımı 16. yüzyılda Çin'de gerçekleşmiş olup, Çin'deki uygulamanın ilk ipuçları 10. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Bu, aynı zamanda aşısı üretilen ilk hastalıktı. Çiçek hastalığına karşı halk arasında uygulanan inokülasyon 1721 yılında Mary Wortley Montagu tarafından Osmanlı İmparatorluğu'ndan İngiltere'ye getirilmiştir. Vaccine (aşı) ve vaccination (aşılama) terimleri, hem aşı kavramını geliştiren hem de ilk aşıyı yaratan Edward Jenner tarafından inek çiçeğini ifade etmek için geliştirilen Variolae vaccinae (inek çiçeği) teriminden türetilmiştir. Jenner bu ifadeyi 1798 yılında inek çiçeğinin çiçek hastalığına karşı koruyucu etkisini anlattığı Variolae vaccinae Known as the Cow Pox adlı kitabının uzun başlığı için kullanmıştır. 1881 yılında Louis Pasteur, Jenner'ı onurlandırmak için bu terimlerin o dönemde geliştirilmekte olan yeni koruyucu aşıları da kapsayacak şekilde genişletilmesini önermiştir. Aşı geliştirme ve üretme bilimi aşı bilimi olarak adlandırılır.
Aşı uygulanmadan önce ve sonra bulaşıcı hastalıklar. Aşılar, vaka sayısının azalmasında doğrudan bir etkiye sahiptir ve ölüm sayısının azalmasına dolaylı olarak katkıda bulunur.
Etkiler > Yan etkiler

Çocuklara, ergenlere veya yetişkinlere yapılan aşılar genellikle güvenlidir. Yan etkiler - eğer varsa - genellikle hafiftir. Yan etkilerin oranı söz konusu aşıya göre değişir. Bazı yaygın yan etkiler arasında ateş, enjeksiyon bölgesi çevresinde ağrı ve kas ağrıları yer alır. Ayrıca, bazı kişiler aşıdaki bileşenlere karşı alerjik olabilir. KKK aşısı nadiren ateşli nöbetlerle ilişkilendirilir.
Genetik, sağlık durumu (altta yatan hastalık, beslenme, hamilelik, hassasiyetler veya alerjiler), bağışıklık yeterliliği, yaş ve ekonomik etki veya kültürel çevre gibi bir kişiyi enfeksiyona duyarlı hale getiren konakçı ("aşı") ile ilgili belirleyiciler, enfeksiyonun şiddetini ve aşıya yanıtı etkileyen birincil veya ikincil faktörler olabilir. Yaşlı (60 yaş üstü), alerjene aşırı duyarlı ve obez kişiler, aşı etkinliğini önleyen veya engelleyen, muhtemelen bu spesifik popülasyonlar için ayrı aşı teknolojileri veya virüs bulaşmasını sınırlamak için tekrarlayan takviye aşıları gerektiren tehlikeye atılmış immünojenisiteye duyarlıdır.
Ciddi yan etkiler son derece nadirdir. Suçiçeği aşısı bağışıklık sistemi yetersiz bireylerde nadiren komplikasyonlarla ilişkilidir ve rotavirüs aşıları orta derecede intussusepsiyon ile ilişkilidir.
En az 19 ülkede, aşılamanın ciddi olumsuz etkilerine maruz kalanlara tazminat sağlamak için hatasız tazminat programları bulunmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri'nin programı Ulusal Çocukluk Çağı Aşı Yaralanmaları Yasası olarak bilinmektedir ve Birleşik Krallık'ta Aşı Hasar Ödemesi uygulanmaktadır.
Türler

Aşılar tipik olarak zayıflatılmış, inaktive edilmiş veya ölü organizmalar veya bunlardan elde edilen saflaştırılmış ürünler içerir. Kullanımda olan çeşitli aşı türleri vardır. Bunlar, yararlı bir bağışıklık tepkisi oluşturma yeteneğini korurken hastalık riskini azaltmaya çalışmak için kullanılan farklı stratejileri temsil etmektedir.
Türler > Zayıflatılmış

Ana madde: Zayıflatılmış aşı
Bazı aşılar canlı, zayıflatılmış mikroorganizmalar içerir. Bunların çoğu, virülan özelliklerini devre dışı bırakan koşullar altında yetiştirilen veya geniş bir bağışıklık tepkisi üretmek için yakından ilişkili ancak daha az tehlikeli organizmaları kullanan aktif virüslerdir. Zayıflatılmış aşıların çoğu viral olmasına rağmen, bazıları doğası gereği bakteriyeldir. Örnekler arasında sarıhumma, kızamık, kabakulak ve kızamıkçık gibi viral hastalıklar ve tifo gibi bakteriyel hastalıklar yer almaktadır. Calmette ve Guérin tarafından geliştirilen canlı Mycobacterium tuberculosis aşısı bulaşıcı bir suştan yapılmamıştır, ancak aşıya karşı bir bağışıklık tepkisi ortaya çıkarmak için kullanılan "BCG" adı verilen virülan olarak değiştirilmiş bir suş içerir. Yersinia pestis EV suşu içeren canlı zayıflatılmış aşı veba bağışıklaması için kullanılır. Zayıflatılmış aşıların bazı avantajları ve dezavantajları vardır. Zayıflatılmış aşılar tipik olarak daha dayanıklı immünolojik yanıtlara neden olur. Ancak bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerde kullanım için güvenli olmayabilir ve nadir durumlarda virülan bir forma mutasyona uğrayarak hastalığa neden olabilirler.
Türler > İnaktif

Ana madde: İnaktif aşı
Bazı aşılar daha önce virülan olan ancak kimyasallar, ısı veya radyasyonla inaktive edilmiş mikroorganizmalar içerir. Örnekler arasında IPV (çocuk felci aşısı), hepatit A aşısı, kuduz aşısı ve çoğu grip aşısı bulunmaktadır.
Türler > Toksoit

Ana madde: Toksoit
Toksoit aşılar, mikroorganizma yerine hastalığa neden olan inaktive edilmiş toksik bileşiklerden yapılır. Toksoit bazlı aşılara örnek olarak tetanos ve difteri verilebilir. Tüm toksoitler mikroorganizmalar için değildir; örneğin Crotalus atrox toksoidi köpekleri çıngıraklı yılan ısırıklarına karşı aşılamak için kullanılır.
Türler > Alt ünite

Ana madde: Alt ünite aşı
Bir bağışıklık sistemine inaktive edilmiş veya zayıflatılmış bir mikroorganizma sunmak yerine (ki bu bir "bütün-ajan" aşısı teşkil eder), bir alt ünite aşısı bir bağışıklık yanıtı oluşturmak için onun bir parçasını kullanır. Buna bir örnek, virüsün sadece yüzey proteinlerinden oluşan (daha önce kronik olarak enfekte olmuş hastaların kan serumundan elde edilen, ancak şimdi viral genlerin mayada rekombinasyonu ile üretilen) hepatit B'ye karşı alt ünite aşısıdır. Bir başka örnek, viral majör kapsit proteininden oluşan insan papilloma virüsüne (HPV) karşı virüs benzeri parçacık (VLP) aşısı gibi yenilebilir alg aşılarıdır. Bir başka örnek de influenza virüsünün hemagglutinin ve nöraminidaz alt birimleridir. Veba bağışıklaması için bir alt ünite aşısı kullanılmaktadır.
Türler > Konjuge

Ana madde: Konjuge aşı
Bazı bakteriler, immünojenik açıdan zayıf olan polisakkarit bir dış kaplamaya sahiptir. Bu dış kaplamalar proteinlere (örn. toksinler) bağlanarak, bağışıklık sisteminin polisakkariti bir protein antijeniymiş gibi tanıması sağlanabilir. Bu yaklaşım Haemophilus influenzae tip B aşısında kullanılmaktadır.
Türler > Dış zar vezikül

Dış membran vezikülleri (OMV'ler) doğal olarak immünojeniktir ve güçlü aşılar üretmek için manipüle edilebilir. En iyi bilinen OMV aşıları serotip B meningokok hastalığı için geliştirilenlerdir.
Türler > Heterotipik

Ana madde: Heterolog aşı
"Jenner aşıları" olarak da bilinen heterolog aşılar, tedavi edilen organizmada hastalığa neden olmayan ya da hafif hastalığa neden olan diğer hayvanların patojenleri olan aşılardır. Klasik örnek Jenner'ın çiçek hastalığına karşı korunmak için inek çiçeği aşısını kullanmasıdır. Güncel bir örnek ise Mycobacterium bovis'ten yapılan BCG aşısının tüberkülozdan korunmak için kullanılmasıdır.
Türler > Genetik aşı

Genetik aşıların alt grubu viral vektör aşılarını, RNA aşılarını ve DNA aşılarını kapsar.
Türler > Genetik aşı > Viral vektör

Ana madde: Viral vektör aşısı
Viral vektör aşıları, bağışıklık tepkisini uyarmak için yüzey proteinleri gibi spesifik antijenler üretmek üzere vücuda patojen genleri yerleştirmek için güvenli bir virüs kullanır.
Türler > Genetik aşı > RNA

Ana madde: RNA aşısı
Bir mRNA aşısı (veya RNA aşısı), lipid nanopartiküller gibi bir vektör içinde paketlenmiş nükleik asit RNA'dan oluşan yeni bir aşı türüdür. COVID-19 aşıları arasında COVID-19 pandemisiyle mücadele etmek için bir dizi RNA aşısı bulunmaktadır ve bazıları onaylanmış veya bazı ülkelerde acil kullanım izni almıştır. Örneğin, Pfizer-BioNTech aşısı ve Moderna mRNA aşısı ABD'de yetişkinlerde kullanım için onaylanmıştır (Pfizer aşısı 16-17 yaş arası gençler için de tamamen onaylanmıştır).