Küba Devrimi

Küba Devrimi (İspanyolca: Revolución cubana), 1952 ile 1959 yılları arasında Küba devlet başkanı olarak hüküm süren Fulgencio Batista'nın diktatörlüğünü devirmeye yönelik askeri ve siyasi bir girişimdir. Eski devlet başkanı ve general Fulgencio Batista'nın yeni doğmakta olan Küba demokrasisini yıkıp iktidarı pekiştirdiği 1952 Küba darbesinin ardından başladı. Darbeye karşı çıkanlar arasında, o zamanlar acemi bir avukat olan ve Küba yargısı aracılığıyla darbeye itiraz etmeye çalışan Fidel Castro da vardı. Bu çabaların sonuçsuz kalması üzerine Fidel Castro ve kardeşi Raúl, 26 Temmuz 1953'te Küba ordusunun Moncada Kışlası'na silahlı bir saldırı düzenledi. Saldırının başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından Fidel Castro ve suç ortakları tutuklandı ve gözaltındayken 26 Temmuz Hareketi'ni (M-26-7) kurdular. Duruşmasında Fidel Castro, Batista diktatörlüğüne karşı şikayetlerini ortaya koyarken kendisine ulusal ün kazandıran iki saatlik bir konuşma yaptı. Batista, halkın onayını kazanmak amacıyla Moncada Kışlası saldırganlarından hayatta kalanlara af çıkardı ve Castrolar sürgüne kaçtı. Castrolar sürgün sırasında Meksika'daki stratejilerini pekiştirdiler ve daha sonra 1956'da Meksika'da bulundukları sırada tanıştıkları Che Guevara eşliğinde Küba'ya yeniden girdiler.
Granma gemisiyle Küba'ya dönen Castrolar, Guevara ve diğer destekçiler, Batista'nın birliklerinin ateşiyle karşılaştı. İsyancılar, Sierra Maestra'ya kaçtı ve burada M-26-7 isyancı güçleri yeniden örgütlenerek şehir sabotajları ve gizli asker toplama faaliyetleri yürüttü. Bir zamanlar Batista'ya karşı en büyük ve en güçlü örgüt olan Sosyalist Halk Partisi'nin etkisi ve gücü zamanla 26 Temmuz Hareketi karşısında azalacaktı. Batista'ya karşı yürütülen düzensiz savaş kızıştıkça, isyancı güçler kaba gerilla savaşçılarından Batista'nın ordusuyla askeri çatışmalarda karşı karşıya gelebilecek uyumlu bir savaş gücüne dönüştü. İsyancıların Batista'yı devirmeyi başardıkları sırada devrim, Halkçı Sosyalist Parti, 26 Temmuz Hareketi ve 13 Mart Devrimci Direktörlüğü arasındaki bir koalisyon tarafından yürütülüyordu.
İsyancılar, 26 Temmuz Hareketi'nin önderliğinde nihayet 1 Ocak 1959'da ülkeden kaçan Batista'yı devirdi. Fidel Castro'nun Batista'ya karşı olan güçlerin en önde gelen lideri haline gelmesiyle Batista hükûmeti dağıtıldı. Kısa bir süre sonra 26 Temmuz Hareketi fiili hükûmet olarak kendini kabul ettirdi. Castro, Batista'nın devrilmesinden hemen sonraki dönemde son derece popüler olmasına rağmen, iktidarı hızla pekiştirerek iç ve uluslararası gerilimlere yol açtı. 26 Temmuz 1953 Küba'da "Devrim Günü" olarak kutlanmaktadır. 26 Temmuz Hareketi daha sonra Marksist-Leninist çizgide yeniden şekillenerek Ekim 1965'te Küba Komünist Partisi'ne dönüştü.
Küba Devrimi'nin güçlü ve derin iç ve uluslararası yansımaları oldu. Özellikle Küba-Amerika Birleşik Devletleri ilişkilerini dönüştürdü, ancak Küba'nın çözülmesi gibi diplomatik ilişkileri iyileştirme çabaları 2010'larda ivme kazandı ve 2020'lere kadar devam etti. Devrimin hemen ardından Castro hükûmeti, Küba'nın ekonomisini ve sivil toplumunu dönüştüren, Küba halkının her iki kesimini ve Amerikan hükûmetini kızdıran bir millîleştirme, basını merkezileştirme ve siyasi konsolidasyon programı başlattı. Devrimin ardından Castro'nun otoriterliği, zor durumdaki ekonomiyle birleşince Kübalıların adadan kaçmasına ve çoğunun Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmesine yol açtı. Devrim aynı zamanda Küba'nın Afrika, Latin Amerika, Güneydoğu Asya ve Orta Doğu'daki dış çatışmalara müdahale ettiği bir dönemin de habercisi oldu. 1959-1965 yılları arasında, başta Escambray Dağları'nda olmak üzere, devrimci hükûmet tarafından bastırılan çeşitli isyanlar meydana geldi.