Şahkulu İsyanı
İsyan

Kısa süre sonra zor yaşam koşullarından kurtulma umudu ve Şahkulu Baba'ya olan inanç, birçok insanın onun etrafında toplanmasına neden oldu. Kaynaklara göre, 1511'de ayaklanma başlamadan önce yaklaşık 10.000 silahlı adam onun etrafında toplanmıştı. Bu sayı bazı kaynaklarda farklılık göstermekte, 15.000 hatta 30.000 olarak görünmektedir. Ayaklanmayı başlatmak için uygun zamanın seçilmesi, Şahkulu'nun bu hareket için zaten hazırlıklı olduğunu göstermektedir, çünkü bu kadar büyük bir grubu kısa sürede örgütlemek ve silahlandırmak imkansız olurdu. Dahası, Şahkulu'nun eylemin başında aldığı bir önlemle bu hareket için ek mali düzenlemeler yapmıştı.'
Kışı Antalya'nın kuzeyindeki Döşemealtı ovasında geçirirdi. Döşemealtı adını, Antalya'yı Batı ve Orta Anadolu'ya bağlamak için inşa edilen taş döşemeli Roma yolundan almaktadır. Roma yolunun Döşeme bölgesinden ayrıldığı yerde bulunan Döşeme Derbendi, bölgenin en önemli kalabalık merkezini birbirine bağlamaktadır. Şahkulu Ağa, henüz kışlaktayken göçebe topluluğunu tek bir yerde toplar ve 1511 baharında Döşeme Derbendi'deki Nevruz kutlamaları sırasında bir dizi gizli toplantı düzenleyerek halkın Osmanlı yönetimine karşı ayaklanmasına neden olur. O sırada Şehzade Korkut II. Bayezid'le yaşadığı sorunlar nedeniyle Mısır'a kaçmıştı. Şehzade babasıyla barışıp Antalya sancağını yönetmek üzere geri döndüğünde, Şahkulu ayaklanmasından haberdar oldu. Adamı Hasan Bey'i Şahkulu'nun yanına gönderdiyse de Şahkulu bu gelişmeyi öğrenince hemen yerinden ayrıldı.
Şahkulu isyan ettiğinde, şehzadeler arasındaki iktidar mücadelesinin en gergin dönemiydi. Sultan Bayezid'in sağlığı bozulmuştu. Şehzadeler Sultan Ahmed ve Sultan Selim arasındaki rekabet şiddetlenmişti. Sultan Korkut da saltanat için daha kararlı bir mücadeleye girişmeye karar verdi ve bu amaçla İstanbul'a daha yakın olmak için Manisa ve Saruhan'a doğru hareket etmeye başladı. İsyancılar onun bu ani gidişini Sultan Bayezid'in öldüğüne dair bir işaret olarak yorumladılar. Kendisi de maiyetiyle birlikte umutsuz bir yolculuğa çıktı ve geride kalan başka bir grubu hazinesini ve eşyalarını getirmekle görevlendirdi. Şahkulu Baba bu sırada Qapalı'ya yerleşmiş ve onu beklemeye başlamıştı. Şehzade Korkut'un hazinesini ele geçirmeye karar vermişti. Mart 1511'de gönderdiği bir grup Sultan Korkut'un hazinesini taşıyan konvoya saldırdı ve şehzadenin hazinesini başarıyla ele geçirdi. Bu olay isyanın yayılmasına ivme kazandırdı.
Daha sonra Şahkulu kuvvetlerini Antalya'ya yöneltmiş, burayı ele geçirmiş ve hatta Antalya hükümdarını öldürmüştür. İster Farsça ister Türkçe kaynaklarda ve tarih literatüründe Şahkulu'nun isyanına büyük bir yağma ve talanın eşlik ettiği bildirilmektedir. Kızılcakaya, İstanos, Almalı, Burdur ve Keçibolu bölgeleri art arda Şahkulu Baba isyancılarının kontrolü altına girdi. Burdur'da ordusu Osmanlı birlikleri tarafından karşılandı. Çıkan çatışmada Osmanlı ordusu yenildi. Bu isyan Saltanat için büyük bir tehdit oluşturmaya başladı ve Sultan'ın sarayı tarafından bu isyanı bastırmak için önlemler alındı. Bazı bilgilere göre, Sultan Korkut başlangıçta isyancılara destek gönderdi. Bir başka rivayete göre ise Şahkulu, Karaman'ı ele geçirmeye çalışırken Anadolu Beylerbeyi Karagöz Ahmed Paşa ordusuyla onun karşısına çıkmıştır. Ancak Karagöz Ahmed Paşa dikkatsizliği nedeniyle yenilgiye uğradı ve geri çekildi. İsyancıların Sultan Korkut ile karşılaşmasına gelince, Osmanlı şehzadesinin Isparta yakınlarında yenildiği ve savaş alanından kaçtığı bildirilmektedir. Bunun üzerine Konya eyalet kuvvetleri Şahkulu'nun üzerine gönderildi. İsyancılar bu kuvvetlere de üstün geldi. İsyancılar önce Buşehir'i sonra da Karaman'ı ele geçirdiler. Bundan sonra Bursa'yı ele geçirmeye karar verdiler. Bursa'ya gitmeden önce Kütahya'nın kontrol altına alınması gerekiyordu. Sonuç olarak Şahkulu Baba'nın kuvvetleri Anadolu Beylerbeyliği'nin merkezi olan Kütahya şehrine ulaştı.  Anadolu yolunda Anadolu Beylerbeyi Karagöz Ahmed Paşa tarafından ordusuyla birlikte karşılandılar. Karagöz Ahmed Paşa'nın çabalarına rağmen isyancıların üstesinden gelemedi ve hatta savaş sırasında esir düştü. Osmanlı ordusu geri çekilmek zorunda kaldı ve bu ordunun malları isyancıların eline geçti. Bu savaştan sonra Şahkulu ve kuvvetleri Kütahya'ya girmeye çalıştı. Ancak yerel halk şehri teslim etmeyi reddetti. Bu koşullar altında Şahkulu önce Karagöz Ahmed Paşa'yı öldürdü ve ardından Teki Baba adlı müridinin önderliğindeki kuvvetlerinden bir müfrezeyi Kütahya'yı kuşatmaya gönderdi.
Osmanlı sarayı gelişen olaylardan endişe duymaya başladı ve harekete geçme zorunluluğu hissetti. O sırada Sultan II. Beyazid hastaydı. Yine de Şahkulu Baba'ya karşı bir askerî güç gönderilmesine karar verildi. Gönderilen askerî güç Şahkulu Baba'nın kuvvetlerini bozguna uğrattı. Dağıldılar ve Bursa çevresindeki ormanlarda saklandılar. Diğer taraftan Osmanlı vezirlerinden Haydar Paşa Kütahya civarına gönderildi. Onun askerî gücü Kütahya'yı kuşatan asi kuvvetleri yenerek kaçmaya zorladı.'
Kütahya'daki olayları öğrenen Şahkulu Baba, Haydar Paşa'nın üzerine yeni bir askerî güç gönderdi. Orduları Kütahya Boğazı denilen yerde karşılaştı. Savaş isyancıların zaferi ile sonuçlandı. Haydar Paşa öldürüldü. Haydar Paşa'nın ölüm haberi Osmanlı sarayına ulaştığında, daha ciddi önlemler almaya karar verdiler. Bu kez Sadrazam Kâtip Ali Paşa önderliğinde 50.000 kişilik bir ordu isyancıların üzerine gönderildi. Kaynaklara göre o sırada Şahkulu Baba Ankara'ya doğru yola çıkmıştı. Kâtip Ali Paşa önderliğindeki Osmanlı ordusu Çubuk obası denilen yerde önlerini kesti. Şahkulu Baba bu karşılaşma için önceden hazırlık yapmıştı. 1000 kişilik Etiyopya birliğini isyancıların ön saflarına yerleştirdi. Ardından kuvvetlerini sağ ve sol kanatlara ayırdı ve deneyimli müritlerini lider olarak atadı. Osmanlı kuvvetleri savaş alanına girdiklerinde isyancıların merkezini hedef aldılar ve kısa süre içinde 500'ünü öldürdüler. Durumu gören Şahkulu Baba, kanatlardan merkeze takviye kuvvetler gönderdi. Halid Berin'in yazarına göre, Şahkulu Baba kuvvetlerinin ana darbesini Osmanlı ordusunun merkezine doğru yönlendirdi ve bu da sonuçta Osmanlı ordusunun geri çekilmesine yol açtı. Savaş alanını terk edip kaçtılar. Kâtip Ali Paşa da bu savaşta öldürüldü. Kaynaklara göre Şahkulu Baba da savaş sırasında öldürülmüştür. Çubuk obasında yaşanan çatışma Hasan Bey Rumlu'nun “Âhsenü't-Tevârîh” adlı eserinde şu şekilde anlatılmaktadır:
"Bu yenilgi haberi Sultan Bayezid'e ulaştığında, sadrazam Hadım Ali Paşa onu elli bin süvariyle Baba'ya karşı savaşmaya gönderdi. Adı geçen Paşa, karanlık bir gecede bir mızrağın ucuyla ayın yüzündeki lekeyi silebilecek askerlerden oluşan bir birlikle hareket ederek Sufilere doğru ilerledi. Düşmanın yaklaştığından haberdar olan Şahkulu Baba, birliklerini düzenleyip bin Habeşli kölesini ordunun önüne yerleştirdi. Diğer yandan Ali Paşa da ordusunun sağ ve sol kanatlarını düzenleyerek savaş alanına geldi. Tüm Rum ordusu aniden Gazilerin askerlerinin önündeki piyadelere saldırdı ve yaklaşık beş yüz kişiyi öldürdü. Kılıçtan kurtulanlar merkeze çekildi. Baba, merkezdeki iki kanadı birleştirip Ali Paşa'ya karşı saldırıya geçti.
“Saldırdılar, o demir çubuklu kahramanlar,
Hepsi birden ordunun merkezine.”
İlahi yardım inmeye başladı ve düşmanların kalpleri titremeye başladı. Ali Paşa yenildi ve geri çekildi.
“O kargaşada Yunan süvarileri,
Kaçış yoluna doğru döndüler.”
Tekeliller onları takip etti ve kesici kılıçlar ve ölümcül mızrak darbeleriyle Ali Paşa'yı bir dizi Rumi ile birlikte öldürdüler. Baba da şehitlik şerbetini içti"
Bir başka Osmanlı kaynağı, Şahkulu Baba'nın savaşı kazandıktan sonra kuvvetlerini Sivas'taki Hafik kalesine yönlendirdiğini yazıyor. Burada Hacı Mustafa adında bir zat, etrafına bazı insanları toplayarak onu takip etti. Taraflar arasında çatışma yeniden başladı ve bu savaşta Şahkulu Baba öldürüldü.
Şahkulu Baba'nın öldürülmesinin ardından taraftarları Halife Baba adında bir kişiyi kendilerine lider seçerek Erzincan'a, oradan da Tebriz'e gittiler. Kaynaklara göre Şah İsmail'e sığınanların sayısı 15 bin kişiye kadar çıktı. Bunların arasında Şahkulu'nun seçtiği vezirler, beylerbeyler ve padişahlar da vardı. Tebriz yolunda isyancılar büyük bir kervanla karşılaştılar ve onu yağmaladılar ve 1000 kadar tüccarı öldürdüler. İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Şah İsmail'in isyancıların liderlerini bu nedenle idam ettiğini yazıyor.