Tütünün sağlığa etkileri

Sigara içmek birçok organa zarar verebilir.
Tütün kullanımının insan sağlığı üzerinde ağırlıklı olarak olumsuz etkileri vardır ve tütünün sağlığa etkileri konusundaki endişeler uzun bir geçmişe sahiptir. Araştırmalar, öncelikli olarak sigara tütünü üzerine odaklanmıştır.
Tütün dumanı kansere neden olan 70'ten fazla kimyasal içerir. Tütün ayrıca bağımlılık yapan psikoaktif bir madde olan nikotin içerir. Tütün içildiğinde nikotin fiziksel ve psikolojik bağımlılığa neden olur. Az gelişmiş ülkelerde satılan sigaralar daha yüksek katran içeriğine sahip olma eğilimindedir ve filtrelenme olasılığı daha düşüktür, bu da bu bölgelerdeki tütün içimiyle ilgili hastalıklara karşı savunmasızlığı potansiyel olarak artırmaktadır.
Tütün kullanımı, küresel olarak önlenebilir ölümlerin tek en büyük nedenidir. Tütün kullanan insanların yarısı kadar büyük bir kısmı tütün kullanımının komplikasyonları nedeniyle ölmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), tütünün her yıl yaklaşık 6 milyon ölüme (tüm ölümlerin yaklaşık %10'u) neden olduğunu ve bunların 600.000'inin ikincil sigara dumanı nedeniyle sigara içmeyenlerde meydana geldiğini tahmin etmektedir. 20. yüzyılda tütünün 100 milyon ölüme neden olduğu tahmin edilmektedir. Benzer şekilde, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri tütün kullanımını "gelişmiş ülkelerde insan sağlığına yönelik en önemli önlenebilir risk ve dünya çapında erken ölümlerin önemli bir nedeni" olarak tanımlamaktadır" 2020 itibarıyla, ABD'de her yıl tütün kullanımından kaynaklanan erken ölümlerin sayısı, tütün endüstrisinde çalışan işçi sayısını 4'e 1 oranında aşmaktadır. New England Journal of Medicine'de 2014 yılında yapılan bir incelemeye göre, mevcut sigara içme alışkanlıkları devam ederse, tütün, 21. yüzyılda yaklaşık 1 milyar insanın 70 yaşından önce ölümüne neden olacaktır.
Tütün kullanımı en çok kalp, karaciğer ve akciğerleri etkileyen hastalıklara yol açar. Sigara içmek kalp krizi, felç, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) (amfizem ve kronik bronşit dahil) ve birkaç kanser (özellikle akciğer kanseri, gırtlak ve ağız kanserleri, mesane kanseri ve pankreas kanseri) için önemli bir risk faktörüdür. Ayrıca periferik arter hastalığına ve yüksek tansiyona neden olur. Etkiler, bir kişinin sigara içtiği yıl sayısına ve kişinin ne kadar sigara içtiğine bağlıdır. Sigara içmeye hayatın erken döneminde başlanması ve katran oranı yüksek sigara içilmesi bu hastalıkların riskini artırır. Ayrıca, çevresel tütün dumanı veya pasif içiciliğin, her yaştan insanda olumsuz sağlık etkilerine neden olduğu ortaya koyulmuştur. Tütün kullanımı, hamile sigara içenler arasında düşüklerin önemli bir etkenidir ve erken doğum, düşük doğum ağırlığı gibi fetüsün bir dizi diğer sağlık sorunlarına yol açar ve ani bebek ölümü sendromu (SIDS) olasılığının 1,4 ila 3 kat artmasına neden olur. Erkek sigara içenlerde, sigara içmeyenlere göre erektil disfonksiyon insidansı yaklaşık yüzde 85 daha yüksektir.
Bazı ülkeler, tütün tüketimini, kullanım ve satış kısıtlamaları ve ambalaj üzerine basılı uyarı mesajları ile kontrol altına almak için önlemler almıştır. Buna ek olarak, işyerleri, tiyatrolar, barlar ve restoranlar gibi halka açık yerlerde sigara içmeyi yasaklayan dumansız kanunlar, pasif içiciliği azaltır ve restoranlar veya barlar üzerinde olumsuz ekonomik etkiler olmaksızın sigara içen bazı kişilerin sigarayı bırakmasına yardımcı olur. Oranı artan tütün vergileri de özellikle gelişmekte olan ülkelerde etkili olmaktadır.
Tütün kullanımının ağız kanserleri de dahil olmak üzere bazı hastalıklara neden olduğu fikri ilk olarak 1700'lerin sonlarında ve 1800'lerde tıp camiası tarafından yaygın olarak kabul edildi. 1880'lerde otomasyon sigara maliyetini düşürdü ve sigara kullanımı genişledi. 1890'lardan itibaren tütün kullanımının kanserler ve vasküler hastalıklarla ilişkisi düzenli olarak rapor edildi; 167 çalışmadan alıntı yapan bir meta-analiz 1930'da yayınlandı ve tütün kullanımının kansere neden olduğu sonucuna ortaya konuldu. Daha sağlam gözlemsel kanıtlar 1930'larda yayınlandı ve 1938'de Science, tütün kullanıcılarının önemli ölçüde daha kısa bir hayat yaşadığını gösteren bir makale yayınladı. Vaka kontrol çalışmaları 1939 ve 1943'te Nazi Almanyası'nda ve 1948'de Hollanda'da yayınlandı, ancak ilk olarak 1950'de ABD ve Birleşik Krallık'tan araştırmacılar tarafından yayınlanan beş vaka kontrol çalışması yaygın ilgi gördü. Bu çalışmalar, nedensellik değil korelasyon gösterdiği için geniş çapta eleştirildi. 1950'lerin başlarında yapılan ileriye dönük kohort çalışmaları, sigara içenlerin daha hızlı öldüğünü ve akciğer kanseri ve kardiyovasküler hastalıktan ölme olasılığının daha yüksek olduğunu açıkça ortaya koydu. Bu sonuçlar ilk olarak tıp camiasında geniş çapta kabul gördü ve 1960'ların ortalarında halk arasında yayıldı.