Çamerya Soykırımı
Tarihçe

Geç Osmanlı döneminde, Müslüman Çamlar ile yerel Rum Ortodoks Hristiyan nüfus arasındaki gerilimler, Balkan Savaşları sırasında, o zamanlar Osmanlı yönetimi altında olan tarihi Epir bölgesinin bir bölümünün Yunanistan'ın bir parçası haline gelmesiyle devam eden toplumsal çatışmalar nedeniyle ortaya çıktı. Birinci Balkan Savaşı sırasında, Çam Arnavutlarının çoğunluğu, başlangıçta isteksiz olsa da, Yunan kuvvetlerine karşı Osmanlı kuvvetlerinin yanında yer aldılar ve düzensiz silahlı birlikler kurdular ve bölgedeki Yunan yönetimini kabul etmeye istekli çok az Arnavut beyiyle Hristiyan Ortodoksların yaşadığı yerleşimleri yaktılar. Bu faaliyete karşılık bölgede Yunan gerilla birlikleri örgütlendi. Balkan savaşlarından sonra ve iki savaş arası dönemde, Müslüman Çamlar, kısmen Yunan-Türk nüfus mübadelesine dahil edilmek suretiyle onları topraklarından çıkarmayı amaçlayan politikalar benimseyen (İtalya'nın faşist rejiminin itirazları nedeniyle bu gerçekleşmemiş olsa da) Yunan devletine entegre olmadılar. Ayrıca, Küçük Asya'dan gelen Yunan mültecilerin bölgeye yerleştirilmeye çalışılması ve 1920'lerde ve 1930'larda, özellikle otoriter Metaksas Rejimi tarafından açıkça devlet baskısı uygulanması, Çam azınlığı ile Yunan devleti arasında gerilimlere yol açtı.
Bu arada, Faşist İtalyan propagandası, 1939'da Yunan bölgesinin ilhakı ve Büyük Arnavut devletinin yaratılması için saldırgan bir Arnavut yanlısı kampanya başlattı. İkinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla birlikte, Müslüman Çam nüfusunun çoğunluğu, Mihver birlikleriyle, ya dolaylı destek sağlayarak (rehberler, yerel bağlantılar, bilgi kaynakları vb.) ya da Mihver birliklerive ve düzensiz çetelere askere alınarak işbirliği yaptı. Son olaylarda, yerel Yunan halkına karşı vahşet sergilendi. Genel olarak, Müslüman Çamlar, savaş sırasında Mihver güçlerine sempati duydular ve Yunanistan'ın Mihver işgalinden yararlandılar. Silahlı Çam işbirlikçi birimleri, Temmuz ve Eylül 1943 arasında 1.200'den fazla Yunan köylüsünün ve Ocak 1944'te sınırın Arnavut tarafında 600 kişinin öldürülmesiyle sonuçlanan Nazi operasyonlarına aktif olarak katıldı. Müslüman Çam topluluğu içinde Yunan komşularına karşı nefrete karşı çıkan ılımlı unsurlar da vardı. Sınırlı sayıda Müslüman Çam, II. Dünya Savaşı'nın son aşamalarında Arnavut ve Yunan direniş birliklerine katıldı. 1945 ve 1946'da, çoğunlukla erkek olan 2100'den fazla Çam savaş suçlusu ve işgal kuvvetleri ile işbirlikçi olarak yargılanması takip etti. Yargılananların mal varlıklarına (bazen eşlerinin ve çocuklarının mal varlıkları dahil) genel bir el koyma süreci uygulandı. El koymalar ve sürgünler, işbirlikçi olmasalar dahi diğer Müslüman Çam aileleri için de uygulandı, onlar da "Yunan ulusu aleyhine hareket etmek" sebebiyle suçlandı. Bu el konulan mallar Yunanlıların eline geçti ve bazen resmi hukuki yollarla değil. Benzer şekilde, 1938'de çıkarılan bir yasa ile kentsel Çam gayrimenkulleri Yunan devletine geçti. 1952-1959 yılları arasındaki yeni yasal düzenlemelerin uygulanmasıyla kırsal mülklerin aynı kaderi paylaştı. Bu düzenlemeler sadece Çamları hedef almadı, aynı zamanda 1949'da yenilgiye uğrayan komünistleri de etkiledi. Ayrıca o dönemde Kuzey Yunanistan'ın neredeyse tamamını içine alan sınır bölgelerinde yaşayan halklar için daha katı hükümler benimsendiği bilinmektedir. Bu politikaların sonuçlarının, Makedonyalı Slavlar ve Çamlar tarafından bilinerek ve bilinçli bir şekilde devlet politikasının temel bir hedefi olarak uygulandığı yasal düzenlemelerden anlaşılmaktadır. Bu durum, 1940'tan sonra Yunanistan'ı terk eden Batı Trakya'daki Müslüman Türklerine uygulanan düzenlemelerle de kanıtlanmaktadır.
Bu süreçte 200-300 Çam EDES güçleri tarafından çeşitli yerleşim birimlerinde katledilirken, toplam da 1.200 kişi katledildi. Bazı Arnavut kaynakları bu sayıyı 2.000 civarına çıkarır. 1945-1946'da, Yunanistan'da işbirlikçilerin yargılandığı özel bir mahkeme, toplam 2.109 Çam Arnavutunu Mihver devletleriyle işbirliği ve savaş suçları nedeniyle gıyabında mahkûm etti. Epir'den Arnavutluk ve Türkiye'ye sürülen Çam Arnavutlarının tahmini sayısı değişmektedir: rakamlar 14.000, 19.000, 20.000 ve 25.000'dir. Çam Arnavutları raporlarına göre bu sayı 35.000 civarına yükseltilmelidir. EDES liderliği ve İngiliz misyonu yaşanan vahşetleri teşvik etmedi, ancak her ikisi de olanları engelleyemedi.
Ayrıca Arnavut kaynaklarına göre 2.500 Müslüman Çam mültecisi Arnavutluk'a giderken açlık ve salgın hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetti. Topluluk üyeleri Arnavutluk'a yerleştikten sonra, Arnavutluk Sosyalist Halk Cumhuriyeti ve Enver Hoca yönetimindeki iktidardaki Arnavutluk Emek Partisi onlara mağdur muamelesi yapmamış, onlara karşı çok güvensiz bir tavır sergilemiş, tutuklamalar ve sürgünler ile karşılaşmışlardır. Çam Arnavutları "gericiler", "Yunanların katilleri" ve "işgal güçlerinin işbirlikçileri" olarak etiketlendiler ve seçkinleri geleneksel olarak zengin toprak ağaları olduğu için, ve Mihver güçleriyle işbirliği yaptıkları ve anti-komünist faaliyetlerde bulundukları içi Arnavutluk içinde belirli bir derecede zulüm gördüler.
Çam Arnavutlarının torunları ve aileleri, günümüzde hâlâ Arnavutluk'ta mülteci olarak yaşamaktadır. Yunan hükûmeti, Çamların geri dönüş taleplerini reddetmekte ve onların etnik temizlik ve soykırıma maruz kaldığını kabul etmemektedir.