Sınıf bilinci

Başlığın diğer anlamları için Sınıf sayfasına bakınız.
Sınıf bilinci, siyasal ve toplumsal bir öğreti olarak Marksizm'de kilit kavramlardan birisidir. Bunun ardında hem bir sınıf teorisi hem bir İdeoloji teorisi ve hem de bir Tarih perspektifi söz konusu edilmektedir.
Marksist teori de sınıf tanımlaması, öncelikle, ortak konumlara sahip belirli toplumsal tabakaları ifade etmek için kullanılır. Bunun ötesinde bu sınıfların siyasal ve toplumsal aktörler olarak ele alınması söz konusudur. Buna bağlı olarak sınıfı, üretim ilişkilerindeki konumlarına bağlı olarak bir araya gelen bireylerin oluşturduğu toplumsal bir gerçeklik olarak tanımlamak gerek. Bu sınıflar sosyal tabaka olmalarının yanı sıra çatışma grupları olarak da değerlendirilmelidir. Marksist teori, toplumun gelişmesini ve tarihin ilerleyişini, sınıf mücadelesi; yani diyalektik yöntemle açıklar. Sınıfların ortaya çıkışından itibaren, tarih sınıf mücadeleleri tarihi olduğu gibi, devlette belli bir sınıfın egemenlik ve baskı aracından başka bir şey değildir.
Sınıf bilinci bu noktada, genel anlamda, aynı sınıfa mensup bireylerinin paylaştığı ortak çıkar ve hedeflerle ilgili olarak bilinç durumunu ifade etmektedir. Ancak Marksist teori de bu bilinç durumu bireylerin kendisiyle ilgili bir mesele olmaktan çıkarılır; sınıfın dogrudan maddi üretim yapısındaki konumuyla ilişkili olarak sahip olduğu ya da olacağı bilinç durumunu ifade etmek için kullanılır. Bu yönde bir sınıf bilinci teorisinin Georg Lukács tarafından belirgin bir şekilde geliştirildiği görülür.
Lukacs, proletaryanın sınıf bilinci ile burjuvazinin sınıf bilinci arasında temel bir ayrım yapar ve bu ayrımın söz konusu sınıfların maddi üretim yapısındaki konumlarından ileri geldiğini belirtir. Burjuva sınıf bilinci, parçalanmış ve bütünlükten uzak bir bilinç iken, buna karşı proletaryanın bilinci gerçekliği bütünsel olarak kavramaya olanaklıdır. Proletarya bu bütünsel bilinci sayesindedir ki tarihin öznesi olabilmektedir.
Bunların ötesinde Marksist sınıf bilinci kavramlaştırmasının, bilinç sorununu aynı zamanda sınıfsal temelli bir sorun olarak ele aldığını, bu bilinç'in esas olarak toplumsal bilinç biçimi olarak değerlendirilmesi gerektiğini ve çatışan sınıflar arasındaki kategorik bilinç ayrımlarını dile getirdiğini belirtmek gerek.
| g t Toplumsal sınıf |
| --- | --- |
 Aristokratlar ·  Asiller ·  Burjuvazi ·  Üst sınıf ·  Beyaz yakalılar ·  Küçük burjuvazi ·  Üst orta sınıf ·  Yaratıcı sınıf ·  Seçkinler ·  Mavi yakalılar ·  Proletarya ·  Ortadirek ·  Orta sınıf ·  Yeni sınıf ·  Kölelik ·  Yeni zenginler ·  Gri yakalılar ·  Lümpen proletarya ·  Prekarite ·  Alt orta sınıf ·  İşçi sınıfı ·  İşsizler ·  Köylü sınıfı ·  Pembe yakalılar ·  Serf ·  Sınıfsızlık ·  Yeşil yakalılar ·  Redneck ·  Egemen sınıf 
| g t Komünist deyişbilim ve terminoloji |
| --- | --- |
Felsefe ve politikalar (Marksist):  Altyapı ve üstyapı  Aşamalı devrim teorisi  Bilimsel sosyalizm  Burjuvazi  Burjuva milliyetçiliği  Burjuva sosyalizmi  Çin-Sovyet ayrılığı  Devrimci dalga  Diyalektik  Dünya devrimi  Emeğin araçları  Emperyalizm  Komünizm  Kuramcı  Küçük burjuvazi  Lümpen proletarya  Metabolik çatlak  Metalaştırma  Parti sekreteri  Proleter devrim  Proletarya diktatörlüğü  Proleter enternasyonalizm  İlkel sermaye birikimi  Sınıf mücadelesi  Süper emperyalizm  Tarihsel materyalizm  Uyumlu Sosyalist Toplum  Ücretli kölelik  Altyapı ve Üstyapı  Sosyalist hukuk  Bütün ülkelerin işçileri, birleşin! 
Ekonomik ve sosyolojik  (Marksist ekonomi):  Sermaye  Sermaye birikimi  İlkel sosyalist birikim  Kapitalist üretim biçimi  Kapitalist krizler  Meta  Meta üretimi  Materyalizm  Üretim araçları  Üretim biçimi  Üretici güçler  Üretim ilişkileri  Özgür üreticiler birliği  Emek süreci teorisi  Değer yasası  Artı değer  Kullanım değeri  Mübadele değeri  Herkesin katkısına göre  Herkesten yeteneğine göre, herkese ihtiyacına göre!  Değer  Toplumsal bakımdan gerekli emek süresi  Kamulaştırma  Kullanım amaçlı üretim  Sosyalist üretim biçimi  Egemen sınıf  Basit meta üretimi  Sınıfsız toplum  Çin değerleri ile sosyalizm‎  Stahanovizm 
Komünizm (Marksizm-Leninizm / Stalinizm):  Marksizm-Leninizm  Kadro  Merkez komitesi  Demokratik merkeziyetçilik  Tasfiyecilik  İkili iktidar  Halk demokrasisi  Halk düşmanı  Fokoculuk  Kentsel gerilla savaşı  Parti genel çizgisi  Yeni sınıf  Politbüro  Politik iyileştirme  Halk cephesi  Devrimci terör  Birleşik cephe  Öncü parti  Devrimci durum  Sosyal faşizm  Reel sosyalizm  Revizyonizm  Sovyet demokrasisi  Tek ülkede sosyalizm  Sosyalist vatanseverlik 
Troçkizm:  Deforme işçi devletleri  Yozlaşmış işçi devleti  Toplumsal devrim  Yeni sınıf  Sürekli devrim  Bürokratik kolektivizm 
Maoizm:  Antagonist çelişki  Bir İkiye Bölünür  Çin Kültür Devrimi  Dört Eski  Halk cumhuriyeti  Halk savaşı  Halkın demokratik diktatörlüğü  Kağıttan kaplan  Kapitalist yolcular  Kızıl siyasi üs  Mücadele oturumu  Sosyal-emperyalizm  Üç Dünya Teorisi  Yeni Demokrasi 
Anarşizm:  Kitle grevi  Teorik/taktiksel birlik  Karşılıklı yardımlaşma  Özyönetim  Federasyon 
Antikomünizm terminoloji:  Gladio  Karşı devrim  Kızıl bebek bezi  Kızıl Tehlike  Kontrgerilla 
| g t Vladimir Lenin |
| --- | --- | --- |
 Bibliyografya  Konuşmaları 
| Eserler |  "Halkın Dostları" Kimlerdir ve Sosyal-Demokratlara Karşı Nasıl Savaşırlar? (1894)  Ekonomik Romantizmin Bir Karakterizasyonu (1897)  Rusya'da Kapitalizmin Gelişmesi (1899)  Ne Yapmalı? (1902)  Bir Adım İleri, İki Adım Geri (1904)  Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin İki Taktiği (1905)  Materyalizm ve Ampiryokritisizm (1909)  Felsefe Defterleri (1913)  Marksizmin Üç Kaynağı Ve Üç Öğretisi (1913)  Ulusların Kendi Kaderini Tayin Hakkı (1914)  Sosyalizm ve Savaş (1915)  Emperyalizm, Kapitalizmin En Yüksek Aşaması (1916)  Marksizmin Bir Karikatürü ve Emperyalist Ekonomizm (1916)  Bolşevikler İktidarı Ellerinde Tutabilecekler mi? (1917)  Devlet ve Devrim (1917)  Proleter Devrimi ve Dönek Kautsky (1918)  "Sol" Komünizm, Bir Çocukluk Hastalığı (1920)  Vasiyeti (1922-23)  |  |
| İlgili konular |  Barış Kararnamesi  Bolşevizm  Demokratik merkeziyetçilik  Devrimci durum  Ekim Devrimi  Emperyalizm  İkili iktidar  İşçi Sınıfının Kurtuluşu İçin Mücadele Birliği  Komintern  Komünizm  Lenin Anıtı (Volga-Don Kanalı)  Lenin Barış Ödülü  Lenin Nişanı  Lenin'in Mozolesi  Lenin'in vurulması  Marksizm-Leninizm  Marksizm  Mühürlü Tren  Nisan tezleri  Proletarya diktatörlüğü  Rus İç Savaşı  Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi  Sosyalizm  Sovyetler Birliği Komünist Partisi  Sovyetler Birliği  Temmuz Günleri  Toprak Kararnamesi  Heykelleri Ukrayna'daki anıtlarının tahribatı  Yeni Ekonomi Politikası  Öncü parti  |  |