stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Satürn'ün halkaları
Fiziksel özellikler ve halkaların oluşumu

Fransız matematikçi ve gök bilimci Edouard A. Roche tarafından 1847 yılında geliştirilen Roche limiti kavramı, bir gökcisminin büyük bir gökcismine olan uzaklığı belli bir sınırın altına indiğinde, kütleçekimi güçlerinin doğurduğu gel-git etkisiyle fiziksel bütünlüğünü koruyamayarak parçalanacağını öngörür. Aynı düşünce şekliyle, bir gökcismi etrafında, yoğunluğuna göre değişmekle birlikte, yaklaşık yarıçapının 2,5 katı kadar bir uzaklığa denk gelen alan içinde bulunan maddenin bir araya gelerek büyük yapılar oluşturması olanaksızdır. Bu bilgileri de içine alacak şekilde, Satürn'ün halkalarının kökeni hakkında değişik öneriler ortaya atılmıştır.
Güneş Sistemi'nin oluşumu sırasında, Satürn'ün yapısına katılamayan, ancak gezegenin Roche sınırı içinde kaldığı için uydular halinde birleşemeyen ilksel Güneş Nebulasına ait madde.
Roche sınırı içine girerek parçalanan bir uydunun ya da bir kuyruklu yıldız veya asteroit gibi Güneş sistemi'nin bir başka üyesinin kalıntıları.
Roche limiti dışında kalan uydulara başka gökcisimlerinin çarpması ile kopan parçalar.
Halkaların renk ölçümleri genellikle yaşlarının birkaç yüz milyon yılı geçmediği izlenimini vermektedir. Bu tahminler halkaların Satürn'le eşzamanlı oluşumu görüşünün geçerliliğini azaltmaktadır. Diğer gaz devlerinin yeni bulunan halkalarına ilişkin gözlemlerle birleştirildiğinde, halkaların oluşumunda her üç mekanizmanın da payının olabileceği, her gezegenin kendi özel koşullarında ve yaşam öyküsü içinde bu süreçlerin belirli bir bileşimi ile halkaların evrimleştiği düşüncesi ağır basmaktadır.
Halka sisteminin parlaklığı en fazla ve ışık geçirgenliği en az olan üyesi B halkasıdır. Daha dıştaki A halkası yoğunluk sıralamasında onu izler. B halkasının tek başına tüm halka kütlesinin en az dörtte üçünü, A ve B halkalarının bir arada toplam kütlenin onda dokuzundan fazlasını barındırdığı sanılmaktadır. Radyo dalgaları ile yapılan ölçümler bu iki halkanın milimetreden küçük boyutlardan başlayarak onlarca metreye kadar tüm boy aralığındaki parçacıkları içerdiğini ortaya koymuştur. A ve B halkalarını ayıran Cassini bölümü'nün ise mutlak bir boşluk değil, halka materyalinin çok düşük yoğunlukta bulunduğu bir alan olduğu içinden geçen güneş ışınları ile aydınlanmasından anlaşılmıştır. B halkası, Cassini bölümü ve A halkasının Cassini bölümüne komşu iç kesimlerinin 5 cm.den küçük boyutlu parçacıklardan görece yoksun oldukları sanılır. A halkasının dış kesimleri ve C halkası ise küçük boyutlu parçacıklardan zengindir. En içteki D halkası çok daha siliktir ve kütlesi küçüktür. A halkasına göre daha dışta bulunan F halkası çoğunlukla 'duman' olarak nitelendirilebilecek mikrometre boyutunda parçacıklardan meydana gelir. Onu izleyen G halkası çok daha az yoğunlukta ve yüzlerce kilometreyi aşan kalınlıkta, seyrek bir 'bulut' yapısındadır ve büyükçe parçacıklardan oluşur. En dıştaki E dalgasının uydu Enceladus ile yakın ilişkide olduğu ve olasılıkla Enceladus üzerindeki geyzerlerden kaynaklanan sudan oluştuğu düşünülür.
Halkaların sıcaklığı 70 - 90K (-200 °C -180 °C) arasında ölçülmektedir.
Satürn halkalarının gözlenmesi

Yeryüzünden bakıldığında en uygun gözlem koşullarının gerçekleştiği karşı konumda Satürn‘ün görünür açısal çapı 20 saniye kadardır. Bu konumda A ve B halkaları ise 45 saniyeye ulaşan bir görünür çapa sahip olurlar. Bu insan gözünün ayırma gücü olan 1 dakikanın çok az altındadır. Bu nedenle en uygun koşullarda bile çıplak gözle ancak bir nokta şeklinde görülebilen Satürn ve halkalarını, çok küçük büyütmeli bir dürbünle, halkaların konumuna göre bir elips şeklinde izlemek olasıdır.
Satürn'ün ve halkalarının gezegenin yörünge düzlemine göre 26,7° ve tutulum düzlemine 24° -29° arasında açı yapması nedeniyle, yeryüzünden çoğunlukla halkaların belirli bir açıyla aydınlanmış yüzleri görülür. Halkaların en yüksek açıyla Güneş ışınlarını aldığı ve yansıttığı konumda, Satürn'ün parlaklığı -0,3 kadir derecesindedir. Gözlemcinin halkalar ile aynı düzleme geldiği ve Satürn'ün 30 yıl süren dolanımı içinde iki kez meydana gelen kesişme sırasında, halkalar görünmez olurlar. Bu dönemde yalnızca gezegenin yansıttığı ışık görülebildiğinden, karşı konumda dahi Satürn'ün parlaklığı +0,5'i geçmez. Buna bağlı olarak Satürn sisteminin çıplak gözle izlenmesinde, Yer'in güneş etrafında dolanmasıyla olan yıllık parlaklık değişimlerinin yanı sıra, Satürn'ün 30 yıllık dolanma devrine uyumlu parlaklık dalgalanmaları rol oynar.
Orta büyütmeli bir amatör teleskopla, Cassini bölümü ve A ve B halkaları arasındaki parlaklık farkı ayırdedilebilir. Satürn'ün Güneş Sistemi içinde Yer'e uzak konumu nedeniyle, gezegen ve halkaları yılın büyük bölümünde ışığı hemen hemen tümüyle karşıdan alır ve iç gezegenlerde olduğu gibi evrelerden söz edilemez. Ancak, Satürn'ün 90° uzanımda olduğu dönemlerde ışık kaynağı (Güneş) ve gözlem noktası (Yer) arasındaki açının nispeten yüksek olmasından yararlanılarak, halkaların gezegen üzerine düşen gölgesi ve biraz daha zorlukla gezenin halkalar üzerine düşen gölgesi gözlenebilir.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: sh85117695  NLI: 987007558478705171 
Halkaların karanlık yüzü, Pioneer 11
Satürn ve halkaları, Cassini uzay sondası
Ultraviyole ışınları altındaki halkalar
Sara Lee Lucas

Sara Lee Lucas, 2008
Sara Lee Lucas (asıl adı Fred Streithorst, Jr., d. 17 Haziran 1971) Amerikalı baterist.
Hayatı > Marilyn Manson

Streithorst, çocukluğunda geçirdiği bir futbol sakatlığından iyileşmek için bateriye başladı. Bu yüzden bir ayağı tam olarak işlemiyordu. Florida'da küçük gruplarda çaldı. Bir gruplardan "India Loves You"da daha sonra grup arkadaşı olacak Daisy Berkowitz ile çaldı. 1990'da Marilyn Manson & the Spooky Kids'in baterisine geçti. Grubun ilk bateristiydi ve Manson'ın ilk albümü Portrait of an American Family'de çaldı. Ancak konserlerde isteneni veremiyordu. Mart 1995'te Manson turnesi sırasında "Lunchbox" şarkısı sırasında Marilyn Manson tarafından baterisi yakıldı ve ve bir gün sonra düzenlenen turnenin son konseri bittikten sonra kovuldu. Kovulduktan sonra eski Spooky Kids üyeleri ile birlikte ödenmeye ücretleri için dava açtı ve 1998'de dava sonuçlandı.
Hayatı > Manson sonrası

Lucas daha sonra bir süre farklı endüstriyel müzik gruplarında çalmaya devam etti. Öte yandan 1996'da Masterlab adlı bir şirket kurdu ve Khia, Mary J. Blige, Mandy Moore, 69 Boyz ve Robert Palmer gibi ünlü sanatçıların albümlerinin mastering'i ile uğraştı.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  MusicBrainz: 47284622-a77f-48df-bb1c-3320c8cb6f33
Sceloglaux

Sceloglaux, Surniinae altfamilyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Schizochlamydaceae

Schizochlamydaceae, Sphaeropleales takımına bağlı bir algae familyasıdır.
Sedat Hüseyin

| Dr>  Sedat Hüseyin |
| --- | --- |

Bangladeş Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanı
Görev süresi 9 Mayıs 2007 - 23 Kasım 2011
Yerine geldiği: Z. N. Tahomida Begum
Yerine gelen: A. T Ahmedul Huq Choudhury
Kişisel bilgiler
Doğum: Sedat Hüseyin 24 Kasım 1946(1946-11-24) Noakhali Bölgesi, Bangladeş
Ölüm: 22 Nisan 2020 (73 yaşında) Dakka, Bangladeş
Milliyeti: Bangladeşli
Çocuk(lar): 2
Bitirdiği okul: Dakka Üniversitesi   Boston Üniversitesi
Mesleği: Siyasetçi ve Bürokrat
Sedat Hüseyin (24 Kasım 1946 - 22 Nisan 2020), Bangladeşli bürokrat ve siyasetçi.
Yaşamı

Hüseyin 24 Kasım 1946'da Noakhali Bölgesi, Bangladeş'te doğdu. Dakka Üniversitesi ve Amerika Birleşik Devletleri'nde Boston Üniversitesi'nde öğrenim gördü. 2007-2011 yılları arasında Bangladeş Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanı olarak görev yaptı.
Özel yaşamı ve ölümü

Evli olup bir kız ve bir erkek çocuk sahibi olan Sedat Hüseyin 22 Nisan 2020'de Dakka, Bangladeş'te böbrek yetmezliği tedavisi gördüğü bir hastanede 73 yaşında vefat etti.
Royal Society Üyesi

Royal Society Üyeliği (FRS, ForMemRS ve HonFRS olarak da kısaltılır), Londra Royal Society Üyeleri tarafından "matematik, fizik mühendisliği ve tıp bilimi de dâhil olmak üzere doğa bilimlerinin geliştirilmesine önemli katkılarda bulunan" kişilere verilen bir ödüldür.
Isaac Newton, Kraliyet Cemiyeti'nin ilk üyelerinden biriydi.
Hâlâ varlığını sürdüren bilinen en eski bilim akademisi olan Royal Society Üyeliği büyük bir onurdur. Tarihte pek çok seçkin bilim insanına bu ödül takdim edilmiştir. Bu kişiler arasında Isaac Newton (1672), Charles Babbage (1816), Michael Faraday (1824), Charles Darwin (1839), Ernest Rutherford (1903), Srinivasa Ramanujan (1918), Albert Einstein (1921), Paul Dirac (1930), Winston Churchill (1941), Subrahmanyan Chandrasekhar (1944), Dorothy Hodgkin (1947) ), Alan Turing (1951), Lise Meitner (1955) ve Francis Crick (1959) yer almaktadır. Yakın zamanda, Stephen Hawking (1974), David Attenborough (1983), Tim Hunt (1991), Elizabeth Blackburn (1992), Raghunath Mashelkar (1998), Tim Berners-Lee (2001), Venki Ramakrishnan (2003), Atta-ur-Rahman (2006), Andre Geim (2007), James Dyson (2015), Ajay Kumar Sood (2015), Subhash Khot (2017), Elon Musk (2018), Elaine Fuchs (2019) ve 1900'den bu yana 280'den fazla Nobel Ödülü sahibi dâhil toplamda yaklaşık 8.000 kişi bu onura layık görülmüştür. 85'i Nobel Ödülü sahibi olmak üzere yaklaşık 1.689 yaşayan üye, yabancı üye ve fahri üye bulunmaktadır.
Royal Society Üyeliği, The Guardian tarafından "yaşam boyu başarı Oscar'ına eşdeğer" olarak tanımlamaktadır.
Jennifer Doudna 2016 yılında Yabancı Üye seçildi
Üyelik

60'a kadar yeni üye (FRS), fahri üye (HonFRS) ve yabancı üye (ForMemRS), her yıl önerilen yaklaşık 700 adaydan oluşan bir havuzdan nisan sonu, mayıs başında seçilir. Yeni üyeler sadece mevcut üyeler tarafından aşağıda açıklanan üyeliklerden biri için aday gösterilebilir:
Üyelik > Üye

Her yıl, Birleşik Krallık'tan, İngiliz Milletler Topluluğu'nun geri kalanından ve İrlanda'dan 52 yeni üye seçilmektedir ve bu üyeler topluluğun yaklaşık %90'ını oluşturmaktadır. Her aday kendi özelliklerine göre değerlendirilir ve bilim camiasının herhangi bir kesiminden teklif edilebilir. Üyeler, bilimde seçkinlik esasına göre ömür boyu seçilir ve FRS ünvanını kullanma hakkına sahiptir.
Üyelik > Yabancı üye

Üyeler her yıl en fazla on yeni yabancı üye seçer. Üyeler gibi, yabancı üyeler de bilimde seçkinlik temelinde hakemli değerlendirme yoluyla ömür boyu seçilirler. 2016 yılı itibarıyla, ForMemRS ünvanını kullanma hakkına sahip yaklaşık 165 yabancı üye bulunmaktadır.
Üyelik > Fahri üye

Fahri üyelik, bilime önemli katkıklarda bulunmuş adaylara verilen bir akademik ünvandır; ancak, üyelik veya yabancı üyelik için gerekli olan bilimsel başarıya sahip değillerdir. Fahri üyeler arasında Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus (2022), Bill Bryson (2013), Melvyn Bragg (2010), Robin Saxby (2015), David Sainsbury, Turville Baron Sainsbury (2008), Onora O'Neill (2007), John Maddox (2000), Patrick Moore (2001) ve Lisa Jardine (2015) yer almaktadır. Fahri üyeler, HonFRS ünvanını kullanma hakkına sahiptir.
Üyelik > Eski Tüzük 12 üyeliği

Tüzük 12, 1997'de resmî olarak fahri üyeliğin varlığından önce üyelerin seçilmesini sağlayan eski mekanizmadır. Tüzük 12 uyarınca seçilen üyeler arasında David Attenborough (1983) ve John Palmer, 4. Selborne Kontu (1991) bulunmaktadır.
Üyelik > Kraliyet üyesi

Royal Society Konseyi, İngiliz kraliyet ailesinin üyelerini Royal Society Kraliyet Üyesi olarak seçilmeleri için tavsiyede bulunabilir. 2023 itibarıyla dört kraliyet üyesi vardır:
III. Charles, 1978'de seçildi.
Anne, Kraliyet Prensesi, 1987'de seçildi.
Kent Dükü Prens Edward, 1990'da seçildi.
Galler Prensi William, 2009'da seçildi.
II. Elizabeth, Kraliyet Üyesi değildi ama İngiltere Kralı II. Charles'tan bu yana hüküm süren tüm Britanya hükümdarlarının yaptığı gibi, Royal Society'e himaye sağladı. Edinburgh Dükü Prens Philip (1951), Kraliyet Üyesi olarak değil, Tüzük 12 uyarınca seçildi.
Yeni üyelerin seçimi

Yeni üyelerin seçimi, aday gösterilmelerinin ve hakemli bir seçim sürecinin ardından her yıl mayıs ayında duyurulmaktadır.
Yeni üyelerin seçimi > Adaylık

Üyelik veya yabancı üyelik için her aday, bir teklif belgesi imzalayan iki Royal Society Üyesi tarafından aday gösterilir. Daha önceleri adaylık teklifi için en az beş üye gerekiyordu, bu durum, üyelerin birbirini gözettiği ve elitist centilmenler kulübü kurduğu iddialarına kapı aralıyordu. Seçim belgesi, teklifin dayandığı temel gerekçelerin bir açıklamasını içerir. Her yıl yapılan adaylık sayısında herhangi bir sınırlama yoktur. 2015 yılında üye seçimi için 654, yabancı üyelik için ise 106 aday bulunmaktaydı.
Yeni üyelerin seçimi > Seçim

Royal Society Konseyi seçim sürecini denetler ve üyeliğe seçilmeleri için en güçlü adayları önermek üzere Bölüm Komiteleri olarak bilinen 10 konu alanı komitesi görevlendirir. En fazla 52 üye adayı ve en fazla 10 yabancı üye adayından oluşan nihai liste nisan ayında Konsey tarafından onaylanır ve mayıs ayındaki bir toplantıda üyeler arasında gizli bir oylama yapılır. Bir aday, oy kullanan üyelerin üçte ikisinin oyunu alırsa seçilmiş sayılır.
Fen bilimleri ve doğa bilimleri alanlarından adaylara 18; uygulamalı bilimler, beşeri bilimler, fen bilimleri, ortak fen bilimleri ve biyolojik bilimler alanlarından adaylara ise en fazla 10 üyelik tahsis edilebilecektir. En fazla altı kişi de fahri, genel veya kraliyet üyesi olabilir. Üyelik adayları, her biri en az 12 üyeden ve bir başkandan oluşan (hepsi Royal Society üyesi olan) Bölüm Komiteleri tarafından değerlendirilir. Grup içi önyargıları azaltmak için 10 Bölüm Komitesinin üyeleri her üç yılda bir değişmektedir. Her bir Bölüm Komitesi, aşağıdakiler de dâhil olmak üzere farklı uzmanlık alanlarını kapsamaktadır:
Bilgisayar bilimi
Matematik
Astronomi ve fizik
Kimya
Mühendislik
Yer bilimi ve çevre bilimi
Yaşam Molekülleri
Hücre Biyolojisi
Çok hücreli organizmalar
Popülasyonlardaki Desenler
Yeni üyelerin seçimi > Giriş

Yeni üyeler, her yıl temmuz ayında düzenlenen resmî bir kabul günü töreninde topluluğa kabul edilir, Tüzük Defterini ve şu ifadeleri içeren Yükümlülüğü imzalarlar: "Buraya üye olan bizler, bu vesileyle, teşvik etmek için çaba göstereceğimize söz veriyoruz. Londra Royal Society Doğa Bilimlerini Geliştirme Cemiyeti'nin yararına olmak ve bu derneğin kurulduğu amaçları takip etmek, Konsey adına bizden talep edilen eylemleri elimizden geldiğince yerine getireceğimize; ve adı geçen Derneğin Tüzüğünü ve İç Tüzüklerini gözeteceğimizi, ancak herhangi birimizin, elimizde bulunan Başkana, Dernekten çekilmek istediğimizi belirttiğimizde, gelecekte bu Yükümlülükten kurtulacağımızı taahhüt ederiz.".
2014 yılından bu yana, kabul törenindeki üyelerin portreleri, daha geniş bir yeniden kullanıma izin veren daha hoşgörülü bir Creative Commons lisansı altında Wikimedia Commons'ta telif hakkı kısıtlaması olmaksızın yayınlanmaktadır.
Ramanujan 1917'de onursal üye olarak seçildi
Seyid Hasan Müderris

| Seyid Hasan Müderris |
| --- | --- |

Kişisel bilgiler
Doğum: 1870 Zevare, İsfahan, İran
Ölüm: 1937 Kaşmer, İran
Milliyeti:  İran
Dini: İslam, Şiî
Seyid Hasan Müderris  (Farsça: سید حسن مدرس), (tam adı: Seyid Hasan Tabatabayi Zevare ; d. 1870, İsfahan – ö. 1937, Kaşmer)— İran meşrutiyet devrimi yanlarından, siyasetçı, alim
Hayatı

Seyid Hasan Müderris gençliğinde İsfahan’da ve Necef’te büyük hocalardan ders alıp tahsilini tamamladı. Aynı yıllarda ictihat derecesine erdi. İctihat derecesine ermekten sonra İsfahan’a geri döndü ve usuul ve fıkıh derslerini öğretmeye başladı. 
Seyid Hasan Müderris meclisin ikinci ve üçüncü devrinde temsilciler arasındaydı. O Reza Şah’a karşı mücadelelerde faal idi. 1937 yılında Reza Şah’ın emriyle öldürüldü.
Selahattin Kara

| Selahattin Kara |
| --- | --- |
Doğum: Selahattin Kara 1958 Çayeli, Rize (il)
Milliyet: Türk
Vatandaşlık: Türkiye
Meslek: Ressam
Ödüller: Türkiye Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü

Selahattin Kara (d. 1958, Çayeli) Türk empresyonist ressamdır. 2017 yılı Türkiye Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nün sahibidir.
Hayatı ve kariyeri

1958 yılında Rize ilinin Çayeli ilçesinde doğdu. 1978 Atatürk Eğitim Enstitüsü Resim Bölümünden mezun oldu. 1979-1984 yılları arasında resim öğretmeni olarak çalıştı. 1984 yılından beri kendi atölyesinde çalışmalarını devam ettirmektedir. 200'ün üzerinde sergiye iştirak etti, 30'un üzerinde de şahsi sergi açtı. 2017 yılında T.C. Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görüldü.
Bibliyografya

Selahattin Kara retrospektifi: sanat ve yaşamın izinde. Türkiye, Zeytinburnu Belediyesi, 2019.
| g t Türkiye Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahipleri |
| --- | --- | --- |
| 1995-2009 |  Adalet Ağaoğlu, Burhan Doğançay, Şefika Kutluer (1995)  Yekta Kara, Cahit Külebi, Arif Sağ (1996)  Lütfi Ömer Akad, Hayrettin Karaca, Turhan Selçuk (1997)  İstanbul Kültür Sanat Vakfı, Yıldız Kenter, Fikret Otyam (1998)  Nevzad Atlığ, Turgut Özakman, Rengim Gökmen (1999)  Halil İnalcık, Oktay Akbal, Ferruh Başağa, Ara Güler, Sevda - Cenap And Müzik Vakfı (2005)  Turgut Cansever, Yaşar Kemal, Alâeddin Yavaşca (2008)  Uğur Derman, Nuri Bilge Ceylan, Sakıp Sabancı Müzesi (2009)  |  |
| 2010-2014 |  Cemal Kafadar, Ergin İnan & İstanbul Modern Sanat Müzesi (2010)  Semavi Eyice, Sezai Karakoç, Doğan Hızlan, Hasan Çelebi (2011)  Zeugma Antik Kenti ve Zeugma Mozaik Müzesi, Selim İleri, Şükrü Hanioğlu, Ahmet Hatipoğlu (2012)  Fuat Sezgin, Daron Acemoğlu, İskender Pala, Bekir Karlığa, Tarihi Kentler Birliği, Ahmet Kaya (2013)  Hülya Koçyiğit, Niyazi Sayın, Alev Alatlı, Engin Akarlı, TDV İslâm Ansiklopedisi (2014)  |  |
| 2015-2020 |  Münir Özkul, Rasim Özdenören, Orhan Gencebay, Mehmet Genç, Hüseyin Kutlu, Cemil Meriç (2015)  Mustafa Kutlu, Kemal Karpat, Erol Parlak, Şener Şen, Feridun Özgören, Süheyl Ünver (2016)  İlber Ortaylı, Göksel Baktagir, Yavuz Turgul, Ali Toy, Selahattin Kara, Nurettin Topçu (2017)  Mehmet İpşirli, Türker İnanoğlu, Erol Sayan, İzzet Keribar, Mehmet Âkif Ersoy (2018)  Nuri Pakdil, MFÖ, Mesut Uçakan, Devrim Erbil, Fuat Başar, Doğan Kuban, Ahmet Yaşar Ocak, Ahmet Halûk Dursun (2019)  Mehmet Çebi, Necmeddin Okyay, Sadettin Ökten, İsmail Kara, İbrahim Tenekeci, Derviş Zaim, Özdemir Erdoğan (2020)  |  |
| 2021-günümüz |  Teoman Duralı, İdil Biret, Alev Ebuzziya, Cüneyt Arkın, Gürbüz Azak, Etem Çalışkan, İbrahim Manav, Kemal Tahir (2021)  Âşık Veysel, Ajda Pekkan, Süleyman Saim Tekcan, Yılmaz Erdoğan, Ayla Algan, Hayrettin Karaman, Yavuz Bülent Bâkiler, Varol Yaşaroğlu, Ömür & Yunus Emre Akkor, Tan Sağtürk, Hilmi Şenalp, Sevan Bıçakçı, Gülbün Mesara (2022)  Süleyman Uludağ, Ali Birinci, Emel Sayın, İlhami Atalay, Hasan Aycın, Sami Şekeroğlu, Refik Anadol, Sinan Genim, Nazan Bekiroğlu, Attilâ İlhan, Sâmiha Ayverdi, Barış Manço, İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Muhsin Ertuğrul (2023)  |  |
Schizodactylidae

Schizodactylidae, Stenopelmatoidea üstfamilyasına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Schizocytheridae

Schizocytheridae Cytheroidea üstfamilyasına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Santa María de Quintanilla de las Viñas

Kilisenin apsis ve nefi.
Frizler
Santa María de Quintanilla de las Viñas ya da Santa María de Lara, İspanya'da Vizigotlar döneminden kısmen günümüze ulaşmış bir kilisedir. Yapının esasen eskiden bir manastıra ait olduğu ancak manastırın sonraki dönemlerde yıkıldığı düşünülmektedir. Kilise, 1929 yılından itibaren Bien de Interés Cultural listesindedir.
Konum

Kastilya ve Leon bölgesinde Burgos ilinde bulunan kilise 1200 metre rakımdadır ve en yakınındaki küçük köy Quintanilla de las Viñas'tan 700 metre uzaklıktadır. Kilise yakınında hem Roma dönemine hem de Roma öncesi yerleşime işaret eden buluntular gün yüzüne çıkmıştır.
Tarihsel arka plan

Tarihleme her ne kadar tartışmalı olsa da, kesin olan yapının İber Yarımadası'nın islam ordularınca fethi öncesi inşa edildiğidir. Bölgenin aşamalı olarak islam ordularınca fethedilmesi 711 yılından itibaren başlamıştır. Buna göre yapının inşa tarihi olarak MS 7. yüzyılın sonları ila 8. yüzyılın başları değerlendirilmektedir. İslami fetihler sonucu yerleşim gösteren bazı yerlerdeki halk kuzeye göç etmeye başlamış ve yerleşimlerini terk etmişlerdir. Reconquista dahilinde hristiyanlar tarafında yeniden fethedilen Douro nehrinin kuzeyine, 9. yüzyılın ikinci yarısında yeniden hristiyanlar iskan (Repoblación) edilmiştir. 822 yılından kalma Tobillaslı Abitus'un vasiyetnamesinde Quintanilla'daki manastırdan bahsedilmektedir. Buna göre manastır islam fethi sonrasında da aktif durumdaydı. San Pedro de Arlanza manastırından gelen 879 tarihli başka bir belgeye göre Santa María kilisesi Lara kontunun eşi Flamola tarafından restore edilmiştir. Flamola'nın adı ayrıca kilise içinde bir yazıtta da bulunmaktadır.
912 yılında yeniden kurulan manastır, 1038 yılında yakınlarda bulunan San Pedro de Arlanza manastırına bağlanmıştır. Bunu takip eden dönemde önemini yitiren yapı, terkedilmiş ve kısmen yıkılmaya başlamıştır. İlk olarak 1920 yılında yeniden keşfedilen yapı, 1929 yılında İspanya Bien de Interés Cultural listesine dahil edilmiştir. 2004 yılında üzerinde rölyef bulunduran ancak kiliseden çalındığı düşünülen iki kesme taş, Londra'da günyüzüne çıkmıştır.
Mimari

Yapı, vizigot mimarisi için 6. yüzyılın ortalarından itibaren tipik kabul edilen net sınırlarla kesilmiş kahverengi kireç taşı kesme taşlarından inşa edilmiştir. Taşlar harç kullanmadan birbirleri üzerine eklenmişlerdir. Yapının, inşa edildiği ilk dönemde 3 farklı nefe sahip olduğu ve bu neflerden ortada bulunan ana nefin, yan neflerden daha geniş olduğu bilinmektedir. Yapının transepti her iki yönde bittiği noktada ek olarak bir oda bulundurmaktaydı. Bu odalardan batı yönünde bulunanın vaftizhane olabileceği ileri sürülmüştür. Dar ve yüksek pencerelerin yapıyı yeterince iyi ışıklandıramadığı tahmin edilmektedir.
Bugünkü çatı modern dönemde inşa edilmiştir. Kilisenin inşa edildiği dönemde bir tonozu olup olmadığı bilinmemektedir. Ancak apsisin tonoz ile mi örtülü yoksa pandantifli bir kubbeye mi sahip olduğu konusunda farklı iddialar vardır.
Günümüze kısmen otantik haliyle ulaşan yapıda kare planlı bir apsis bulunmaktadır. Transept 3,20 metre yüksekliğinde ve toplam 10,40 metre enindedir. Arkeolojik kazılarda ortaya konulduğu şekliyle önceden transepte bu noktada 3 ayrı nef eklenmekte ve bu da yapıyı 20.9 metre uzunluğuna ulaştırmaktaydı. Eski yapının transepti de bugünkü kalıntılardan daha uzundu.
Yapının dış mimarisinde en dikkat çeken özelliği dış tarafında bulunan 46 cm uzunluğundaki frizlerdir. Tüm yapı boyunca devam eden bu frizler, kilisenin ön kısmında pencere açıklıkları üzerinde 3 sıra halinde devam etmektedir. Bu frizler, asma dallarını ve beş yapraklı palmiye yapraklarını, kuşları ve bitki motiflerini çerçeveleyen ip benzeri ardışık dairesel veya dokuma şerit desenlerine sahip dekoratif bir özellik göstermektedirler. Friz içerisinde henüz anlamı çözülemeyen üç adet haç şekilli monogram da bulunmaktadır. Buna ek olarak, aslan, leopar, antilop, griffon veya efsanevi yaratıkların hayvan temsilleri de vardır.