Ayakkabı
Tarihçe > Orta çağ ve sonrasında

Orta Çağ'da, ayağı saran yumuşak deri ya da kumaştan ayakkabılar yapılırdı ve bu ayakkabıların sivri burunları olurdu. Yolculuk sırasında ise potinler ya da baldırlara kadar çıkan çizmeler giyilirdi. Bizanslılar 4. yüzyıldan itibaren siyah ve kahverengi deriden terlik ve ayakkabı giymiştir. Persler, Hitit çizme ve botlarını kendi kültürlerine uyarlayarak ucu kesik, kırmızı ve siyah renki üç bağcıkla bilekten bağlanan modeli geliştirmiş; bu model Eski Yunan, Roma ve Bizans'ta da görülmüştür. Anadolu'ya 1000li yıllarda giren Türkler sarı, kırmızı ve siyah botlar giyip bu botları Bizanslılar'a da tanıtmıştır.
Gotik dönemde poulaines adı verilen uzun, sivri ve yukarı kalkık uçları olan ayakkabılar Hititler ve Doğu kültürlerinin etkisiyle  tasarlanmıştır. Uçlarının yarım metreyi bulabildiği bu sıra dışı ayakkabılar, dönemin popüler modellerinden oldu. Ayak parmaklarının olduğu kısmın uzun olması, zenginliğin ve asaletin göstergesi olarak kabul ediliyordu.
14. yüzyıl sonlarına doğru öylesine uzun burunlu ayakkabılar üretildi ki, bunlarla yürüyebilmek için ayakkabının burnunu bir gümüş veya altın zincirle diz kemerine bağlamak gerekiyordu.  Poulaine'ler çamurlu sokaklarda giyildiğinde patten adı verilen ve ahşaptan yapılan koruyucu ile giyilmiştir. Patten'lerin çok ses çıkarmasından dolayı, kilisede giyilmesi Piskopos tarafından yasaklanmıştır.
Ayakkabıda ölçü sistemi ilk kez 1324'te Kral 2. Edward döneminde oluşturulmuştur. Bu sistem Pedorix bilimi olarak adlandırılmış, temeli ise İngiltere Kralı  2. Edward'ın 1324 yılında inç'i tarif etmesiyle atılmıştır. Bu tarihten sonra, ayakkabılara standart numaralar verilmeye başlanmış, herkesin kendi ayağına göre ölçü alınarak yapılan ayakkabılar, bu numaralara göre üretilmiştir.
Topuklu ayakkabıların yaratıcısının Leonardo da Vinci olduğu kabul edilir. Rivayete göre, Floransa'nın ünlü ailelerinden Medici ailesinin kızı Catherine düğününde boyunun uzun görünmesini istediğinden, Leonardo da Vinci'ye başvurdu. Leonardo da Vinci, topuklu bir ayakkabı tasarladı. Düğünden itibaren  topuklu ayakkabı çok ilgi çekti, kabul gördü ve yaygınlaştı.
15. yüzyılın sonları ile 17. yüzyılın başları arasındaki dönemde Avrupa'da, özellikle Venedik'te, üst sınıf mensubu kadınlar çok yüksek topuklu  ayakkabılar giydi. Topukların yüksekliği 54 cm'ye kadar çıktı ve bu ayakkabıları giyen kadınların yürüyebilmek  için hizmetçileri koltuk değneği olarak kullandığı görülmüştür. Yüksek ayakkabılar giyince, o ayakkabıların üstüne giyilen elbise için fazla kumaş gerekiyordu, bu da bir diğer statü göstergesi idi.
17. yüzyıla gelindiğinde artık ayakkabılar çeşitli işleme ve dekoratif ürünlerle ayakkabılar süslenmeye başlandı. Bu dönemde, kadın ayakkabıları için toka ve topuk çok moda idi. Ayakkabıların yerini  yüksek topuklu uzun çizmeler aldı ve bunlar evdeyken bile giyildi. Sonraları, dantelli çorapların görünebilmesi için çizmelerin üst kenarları dışa doğru kıvrıldı. 1660'tan sonra siyah, üzeri bağcıklı ya da tokalı, kalkık kare burunlu ayakkabılar çizmenin yerini aldı. Kadın ayakkabıları erkek ayakkabılarının modasını izledi. 17. yüzyıldan başlayarak, sivri burun ve yüksek topuklarıyla özgün bir biçim aldı.
1720'lere kadar kare burunlu ayakkabılar yaygındı. Bu tarihten sonra bunların yerini yuvarlak burunlu ayakkabılar aldı. 1770'lerde üstte geniş kıvrımları bulunmayan uzun çizmeler moda oldu.18. yüzyılda kadın ayakkabıları saten ya da brokardan yapılıyor ve toka, kurdele ya da fiyonklarla süsleniyordu. Yüksek topuklu ayakkabılar 1790'da tümüyle ortadan kalktı. Sokaklar ve yollar öylesine kötü ve çamurluydu ki, insanlar evden dışarıya çıkarken şosonlarını giymek zorunda kalıyorlardı.
19. yüzyılda kadın ayakkabıları saten ya da kadifedendi ve topuksuzdu. Erkekler ise genellikle düğmeli, bağcıklı ya da yanları esnek çizmeler giyiyorlardı. 1860'ların bağcıksız ve yanları esnek yarım çizmeleri çoğu zaman beyaz ipekten yapılıyordu. On yıl sonra yüksek topuklar yeniden moda oldu, çizmeler de yanları düğmeli olarak yapılmaya başlandı. Ayakkabılarda ve çizmelerde hâlâ bez kullanılıyordu, ama ayakkabıların burunları bazen deriden yapılıyordu.
19. yüzyılda kadınlar fabrikalarda ve bürolarda çalışmaya, ayrıca yürüyüş ve bisiklete binmek gibi sporlar yapmaya başlayınca daha sağlam ayakkabılar gerekti. Bağcıklı rahat yürüyüş ayakkabısı Birinci Dünya Savaşı sırasında ortaya çıktı.
1850'lerden 1950'lere kadar topuklar 5 cm'nin altında olurken 1950'li yıllarda Marilyn Monroe ile birlikte tüm dünyada ince ve sivri topuklu, stiletto adı verilen ayakkabı modeli bilinir oldu. Adını İtalyan hançerinden alan stilettoyu tasarlayan, İtalyan tasarımcı Roger Vivier'di. Ayakkabının tasarlanma amacı, dönemin ünlü moda tasarımcısı Christian Dior'un elbiselerini tamamlamaktı.