Rusya-Ukrayna ilişkileri
Tarihi

Rusya ve Ukrayna'nın iki bölgesi arasındaki etkileşimler, 17. yüzyıldan itibaren resmi bir temelde gelişti, ancak uluslararası düzeydeki ilişkiler, Büyük Katerina'nın 1764'te Kazak Hetmanlığı'nın özerkliğini tasfiye ettiğinde sona erdi. Komünist Ekim Devrimi'nden kısa bir süre sonra, iki devlet yeniden etkileşime girdi.
1920'de, Sovyet Rus kuvvetleri Ukrayna'yı ele geçirdi ve iki devlet arasındaki ilişkiler, 1922'de kurulan Sovyetler Birliği'nde uluslararası ilişkilerden iç ilişkilere geçti. 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Ukrayna, Rusya'dan gelen gerginlikler ve düpedüz düşmanlık dönemleri geçirdi. Yevromaydan'dan (2013-2014) önce, Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç yönetiminde, (Şubat 2010'dan 22 Şubat 2014'te iktidardan uzaklaştırılana kadar görevde) çeşitli ticaret anlaşmalarıyla ilişkiler işbirliği içerisindeydi.
1 Mart 2014'te Rusya Federal Meclisi Federasyon Konseyi oybirliğiyle Rusya Devlet Başkanı'na Ukrayna topraklarına Rus Silahlı Kuvvetlerini sokmasına izin verdi. 3 Mart 2014 tarihinde, Birleşmiş Milletler Rusya temsilcisi Vitaly Çurkin, 1 Mart 2014 tarihinde Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin'e Ukrayna topraklarına Rus Silahlı Kuvvetlerinin girme talebini içeren, eski Ukrayna Devlet Başkanı Yanukoviç tarafından imzalanmış bir mektubu göstermiştir.
Şubat-Mart 2014 Kırım krizi sırasında Ukrayna, Kırım'daki hükûmet binalarının, havalimanlarının ve askeri üslerinin kontrolünü aidiyeti belli olmayan askerlere ve yerel Rus yanlısı milislere kaptırdı. Bu, 27 Şubat'ta aidiyeti belli olmayan silahlı kişilerin Kırım parlamento binasını ele geçirmesiyle başladı. Aynı gün Kırım parlamentosu, yerel yönetimi Kırım'ın Rusya ile birleşmesini isteyen biriyle değiştirdi. Bu hükûmet, seçmenlerin ezici bir çoğunlukla Rusya'ya katılmak için oy kullandığı 2014 Kırım statüsü referandumunu 14 Mart 2014'te düzenledi. 17 Mart 2014'te Kırım bağımsızlığını ilan etti. 18 Mart 2014'te Moskova'da Kırım ve Sivastopol'u Rusya'ya katma antlaşması imzalandı. 19 Mart 2014'te Ukrayna'nın tüm Silahlı Kuvvetleri Kırım'dan çekildi. 17 Nisan 2014'te Başkan Putin, Rus ordusunun Kırım ayrılıkçı milislerini desteklediğini belirterek, "Kırım halkının iradesini özgürce ifade edebilmesi için uygun koşulları sağlamak nedeniyle" Rusya'nın müdahalesinin gerekli olduğunu belirtti.
Mart ve Nisan 2014 boyunca, Rusya yanlısı grupların Donetsk ve Luhansk'daki oblastlarda "Halk Cumhuriyetleri" ilan etmesiyle, Rusya yanlısı huzursuzluk Ukrayna'da yayıldı, 2017 itibarıyla her ikisi de kısmen Ukrayna hükûmetinin kontrolü dışında kaldı. Buna cevaben Ukrayna, Rusya'ya karşı çok sayıda uluslararası mahkeme davası başlattı ve her türlü askeri işbirliğini ve askeri ihracatı askıya aldı. Pek çok ülke ve uluslararası kuruluş, Rusya Federasyonu'na ve gerilime karışan ve bundan sorumlu olan Ukrayna vatandaşlarına yaptırım uyguladı.
Ukrayna'nın doğusunda Rusya yanlısı isyancılar (Rus ordusu tarafından desteklenen) ile Ukrayna Silahlı Kuvvetleri arasındaki askeri çatışmalar Nisan 2014'te başladı. 5 Eylül 2014 tarihinde, Ukrayna hükûmeti ile kendi kendilerini ilan eden Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Luhansk Halk Cumhuriyeti temsilcileri geçici bir ateşkes imzaladılar. Ocak 2015'te yoğun yeni çatışmaların ortasında ateşkes fiilen son bulmuş oldu. Şubat 2015'in ortasından bu yana yeni bir ateşkes anlaşması yürürlükteydi, ancak bu anlaşma aynı zamanda savaşı da durduramadı. Ocak 2018'de Verkhovna Rada, Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Luhansk Halk Cumhuriyeti tarafından ele geçirilen bölgeleri "geçici olarak Rusya tarafından işgal edilmiş" olarak tanımlayan bir yasayı kabul etti, yasa aynı zamanda Rusya'yı "saldırgan" bir devlet olarak da adlandırdı. Rusya, NATO ve Ukrayna tarafından Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Luhansk Halk Cumhuriyeti'ni desteklemek için doğrudan askeri operasyonlarda bulunmakla suçlanıyor. Rusya bunu reddediyor, ancak Aralık 2015'te Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rus askeri istihbarat görevlilerinin Ukrayna'da faaliyet gösterdiğini kabul etti ve normal askerlerle aynı olmadıkları konusunda ısrar etti. Rusya, Rus "gönüllülerinin" ayrılıkçı Halk Cumhuriyetlerine yardım ettiğini kabul etti.
10 Şubat 2015 tarihinde, Rusya'nın askeri müdahalesine cevaben Ukrayna parlamentosu, Rusya Federasyonu ile diplomatik ilişkilerin askıya alınmasına ilişkin bir kararname taslağı kaydetti. Bu askıya alma gerçekleşmese de, Ukraynalı yetkili Dmitro Kuleba (Ukrayna'nın Avrupa Konseyi Daimi Temsilcisi) Nisan 2016 başında diplomatik ilişkilerin "neredeyse sıfıra" düştüğünü kabul etti. 2017 yılının sonlarında Ukrayna Dışişleri Bakanı Pavlo Klimkin, "içerik olarak Rusya ile diplomatik ilişki bulunmadığını" belirtti.
5 Ekim 2016'da Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, vatandaşlarına Rusya'ya her türlü seyahatten veya kendi topraklarından transit geçmekten kaçınmalarını resmen tavsiye etti. Bakanlık, Rus yasa uygulayıcılarının sık sık "yasadışı fiziksel ve psikolojik baskı, işkence ve insan haklarını ve haysiyetini ihlal eden diğer eylemler gibi kaba yöntemlerle kaba bir şekilde muamele gördüğü" iddia edilen Ukrayna vatandaşlarına yönelik artan sayıdaki gerekçesiz tutuklamalara işaret etti.
Mart 2014'te Ukrayna, birkaç Rus TV kanalının Ukrayna'da yayınlanmasını yasaklamaya başladı ve bunu Şubat 2015'te, işgalci devletin kolluk kuvvetlerinin, silahlılarının herhangi bir eyleminin "popülerleştirilmesini, kışkırtılmasını, propagandasını" içeren "görsel-işitsel eserlerin" gösterilmesinin yasaklanması kararı izledi. Bir yıl sonra Rus yapımları (Ukrayna televizyonunda) 3 ila 4 (kat) azalmıştı. 2015 yılında Ukrayna, Rus sanatçıların Ukrayna'ya girmesini ve diğer Rus kültür eserlerini de "ulusal güvenliğe tehdit" olarak görerek ülkede yasaklamaya başladı. 30 Kasım'dan itibaren (Kerç Boğazı olayının ardından) Ukrayna, bunun bir güvenlik önlemi olduğunu öne sürerek 16 ile 60 yaş arasındaki tüm Rus erkeklerin ülkeye girişini insani amaçlar dışında yasakladı. Kerç Boğazı olayına bir başka cevap olarak Ukrayna, 26 Kasım'da Ukrayna'nın 10 sınır bölgesinde başlayan 30 günlük bir sıkıyönetim dönemi başlattı. Sıkıyönetim getirildi; çünküi Ukrayna Devlet Başkanı Petro Poroshenko, Rusya ile "tam ölçekli bir savaş" tehdidi olduğunu iddia etti.
Rusya'nın Kiev'de büyükelçiliği ve Harkiv, Lviv ve Odessa'da konsoloslukları bulunmaktadır. Ukrayna'nın Moskova'da büyükelçiliği ve Rostov-na-Donu, Sankt-Peterburg, Yekaterinburg, Tyumen ve Vladivostok'ta konsoloslukları bulunmaktadır. Ukrayna, Mart 2014'te Rusya Büyükelçisi Volodimir Yelçenko'yu geri çağırdı. O zamandan beri Ukrayna'nın Rusya'daki en yüksek diplomatik temsilciliği, geçici maslahatgüzarı oldu. Benzer şekilde, Temmuz 2016'dan bu yana, Rusya'nın Ukrayna Büyükelçisi Mihail Zurabov'un ülkesine dönmesinin ardından, Rusya'nın Ukrayna'daki en yüksek diplomatik temsilciliği de geçici maslahatgüzarları oldu.