İmroz Deniz Muharebesi (1912)
Muharebe

14 Aralık'ta Osmanlı Donanması komutan vekili Albay Ramiz, tüm gemi komutanlarını Barbaros zırhlısında toplayarak bir toplantı yaptı. Bu toplantıda muharebe planları hazırlandı. Plana göre çatışmaya İmroz-Çanakkale Boğazı-Bozcaada üçgeninde, müstahkem mevzilerin menzili içerisinde girilecekti.
Yunan donanması 14 Aralık günü Mecidiye'nin harekâtı sebebiyle denize çıkmış, 14-15 Aralık gecesini İmroz'un kuzeyinde geçirmiş, 15 Aralık'ta boğazı gözlemlemiş, ardından bazı muhripleri Bozcaada'ya ikmale gönderip ana kuvvetiyle 15-16 Aralık gecesini yine İmroz'un kuzeyinde geçirmişti. Osmanlı filosunun denize çıkmasını beklemekte, çıkmadıkları takdirde Bozcaada'ya konuşlandırılan kömür gemilerinden ikmal yapmayı planlamaktaydı.
16 Aralık 1912 günü sabah 06.00'da ana Yunan kuvveti İmroz'un kuzeyinde başta Averof, ardında 3 İdra sınıfından oluşan ana savaş hattı ve bu hattın Çanakkale tarafını perdeleyen 4 muhripten (Leon, Panthir, Yeraks, Aetos) oluşan bir düzende yol alıyordu. Saat 07.00'de Hüseyin Rauf komutasındaki birinci muhrip tümeni, beş dakika sonra Yarbay Hakkı Eşref komutasındaki ikinci muhrip tümeni harekete geçti. Makine arızasından ötürü Basra üçüncü tümene katıldı.
Yoğun sis sebebiyle taraflar Osmanlı donanmasının çıkışı esnasında birbirini görmedi. Saat 08.15'te Birinci Muhrip Tümeni Yunan ana gücünü gördü, hemen geri dönerek düşman varlığını Albay Ramiz'e bildirdi ve komutan Hüseyin Rauf Yunanların T geçişi yapmayı hedeflediğini tahmin ederek donanmanın Seddülbahir'e yakın geçerek Kumkale yönüne seyretmesini önerdi. Müstahkem mevki komutanlığı da Albay Ramiz'e 4 zırhlı, 5 muhribin Zığındere önünde olduğunu, ayrıca 5 muhrip ve bir denizaltının Bozcaada önünde bulunduğunu bildirmişti. Albay Ramiz, Ertuğrul ve Orhaniye tabyalarının 240 mm'lik toplarının düşman filosunun yaklaşmasını engelleyeceğini düşündüğünden Rauf'un teklifini uygun bulmadı.
Amiral Kunduriotis Osmanlı donanması hakkında ilk haberi Boğaz önünde devriyede olan muhriplerden biri olan Velos'tan aldı. Sisin kısa süre açılması ile Mecidiye'yi gören muhrip, diğer Osmanlı muhriplerinin de bölgede olduğu kanısına vardı. Boğaz üstünde yükselen duman, tüm Osmanlı kuvvetinin denize açıldığı kanısını veriyordu. Hemen sonra Reşitpaşa hastane gemisinin de boğazdan çıkması Yunan komutanın kanısını güçlendirdi. Yunan donanması muharebeye hazırlanmaya başlarken, Bozcaada'daki muhriplere de süratle ana kuvvete katılma emri verildi.
Osmanlı donanması 247,5 rotasıyla boğazdan çıkarken, saat 09.05'te Seddülbahir'i bordaladığı esnada Yunan kuvvetini tam pruva istikametinde, 12.000 metre mesafede gördü. Yunan donanması da Osmanlıları yaklaşık aynı esnada görmüştü. Deniz sakindi, güneş arkalarında olduğu ve esen hafif lodos ise baca dumanlarını Yunanlara doğru sürüklediği için Osmanlı gemileri daha avantajlı bir durumdaydı.  Albay Ramiz Yunan donanmasının denizaltı saldırı yapmak için üzerine çekmeye çalıştığını düşünerek saat 09.20'de rotasını batıya çevirdi, hızını 10 mile çıkardı ve torpido hücumuna hazır olunması emri verdi. Saat 09.35'te rotasını kuzeybatıya çevirdi. Osmanlıların bu hareketi üzerine Kunduriotis de rotasını kuzeye çevirdi, tüm diğer Osmanlı ve Yunan gemilerine kıyasla üstün hıza sahip Averof Amiral Kunduriotis'in savaş hattının en önde yer alırken daha yavaş ve eski olan İdra sınıfı zırhlılar bir arada, düşman gemilerinin yaklaşmasını bekliyordu. Bu esnada Osmanlı donanması kuzeye döndü; ancak bu dönüş esnasında Mesudiye savaş hattından Yunanlara doğru 500 m dışarı çıktı, yerini Asar-ı Tevfik aldı. Saat 09.40'ta her iki hat, kuzeye doğru birbirine yaklaşan hatlar üzerindeydiler. Aralarındaki mesafe Yunanlarca 14 km, Osmanlılarca 8 km olarak ölçüldü. Osmanlı hattı Yunanlardan biraz daha ilerideydi, dört Osmanlı gemisinin birden Averof üzerine ateş etmeleri olasıydı.
İlk ateşi saat 09.40'ta "ateşe başla" flamasını çeken Barbaros Hayreddin açtı. Ardındaki Turgut Reis de Barbaros'un ateşe başladığı noktaya geldiğinde muharebeye katıldı. Mesudiye ise aynı noktaya geldiğinde dümeninde yaşadığı ufak bir sorun sebebiyle dönemedi ve düşman hattına 500 metre yaklaştı, Asar-ı Tevfik üçüncü gemi pozisyonunu aldı. Bu olay, Yunan gemilerine T geçişi yapma şansının kaçırılmasına sebep oldu, filo Mesudiye'nin yerini alabilmesi için 6 mil hıza düştü. İlk atışlar isabetli görünse de, Mesudiye ve Asar-ı Tevfik'in de çatışmaya katılması ve önceden kararlaştırıldığı üzere Averof'a nişan almaları ile hangi merminin hangi gemiden atıldığı belli olmadığında topçu ateşinin isabeti arttırılamadı. Yunanlar da aynı şekilde ateşlerini Barbaros Hayreddin'e odakladı. İlk isabeti Mesudiye sağladı, 234 mm'lik bir mermi ile Averof'un bacasını vurdu, bir asker öldü, altı asker yaralandı, çeşitli ekipman hasar gördü. Biraz sonra Averof'un iskele başomuzluk taretine Barbaros'un 280 mm'lik bir mermisi isabet etti ve tareti savaş dışı bıraktı. Uzak mesafeden Osmanlılara karşı sonuç alamayacağını anlayan Kunduriotis, Averof'u yavaş zırhlılardan ayırıp Osmanlı hattını T vaziyetine almayı kararlaştırdı. Hızını 20 mile çıkartarak 22,5 rotasına döndü. Osmanlı hattı karşı bir manevra yapmamış; Averof hatta 5.000 metreye kadar yaklaşmıştı. Bu sırada Yunan muhripleri de top menziline girmişti; Osmanlı muhripleri bölgede olmadığından zırhlılar hem Averof, hem de muhriplere aynı anda ateş açmak zorunda kalmıştı. Aynı esnada bir Yunan mermisi Barbaros'un iskele bordasını delerek zırhlı güvertede patladı, bir buhar borusunu patlattı, yangın çıkardı ve bir eri öldürdü. İki dakika sonra ikinci bir mermi çanaklığa isabet ederek mesafe ölçeri parçaladı ve bir eri yaraladı.
Saat 10.07 itibarıyla Osmanlı zırhlıları 10 mil hızla kuzeye rotadaydılar; Averof, Barbaros'un iskele başomuzluğunda 3 km, üç Yunan zırhlısı ise Barbaros'un bordasında ve 7 km mesafedeydi. Osmanlı birinci muhrip tümeni ise Averof'a yaklaşık 4 km uzaklıktaydı. Osmanlı komutanı muharebenin kendi aleyhine döneceğini düşünerek geri dönmeye karar verdi, dönüşün çabuk olması için her gemiyi olduğu yerde 180 derece çevirdi. Bu manevra ile topçu atışlarının yeniden tanzim edilmesi gerekiyordu; buna rağmen Osmanlı gemileri saat 10.20'de Averof'a biri zırhlı güverteyi çatlatan, biri köprü üstünde patlayan, biri iskele başomuzlukta zırhsız bir yere isabet eden üç ağır mermi isabet ettirmişti. 10.25'te tamamlanan manevrayla Osmanlı savaş hattındaki gemilerin sırası tersine döndü. Durum karşısında Kunduriotis muharebeyi keserek eski zırhlılara katılmaya karar verdi, 10.30'da İdra sınıfı zırhlılara katıldı ve saat 10.50'de ateş kesme flaması çekildi. 11.55'te Averof ve İdra sınıfı zırhlılar buluşarak Mondros'a yola çıktılar. Osmanlı filosu ise bir süre güneydoğuya devam etti, 11.05'te tamamlanan hasar kontrolünün ardından muharebeye mani bir durum olmadığını görülmesi üzerine yeniden Yunanlarla çatışmaya girme amacıyla kuzeydoğuya döndü. Averof'un karşılık vermemesi ve Mesudiye ile Asar-ı Tevfik'in saatte 8 mil hızı geçememeleri sebebiyle Çanakkale'ye geri dönüldü.
Birinci Muhrip Tümeni'ni Karanlık Liman'a bırakan filo, saat 14.30'da Nara Burnu'na demirledi. Birinci Muhrip Tümeni ufukta şüpheli bulutlar görünce derhal demir alarak batı-kuzeybatı yönünde 15 mil hızla keşif harekâtı yaptı; saat 15.50'de Yeniköy önlerinde denizaltıları korumakta olduğu düşünülen bir tekneye ateş açtı, ikinci merminin ardından Tavşan Adası dolayında Yunan filotillasının ateşine maruz kalarak geri çekildi. Muhripler 17.30'da Nara'ya demirlediler. Yunan donanması da saat 21.55'te Mondros Limanı'na demirledi.