Bulgar işgali altındaki Sırbistan
Bulgar hegemonyası > İsyanla mücadele operasyonları > Sırp Ayaklanması

Ayrıca bakınız: Topliçe Ayaklanması
Ekim 1916'dan Şubat 1917'ye kadar, güney ve doğu Sırbistan'ın Bulgar işgali altındaki topraklarında, özellikle Güney Morava vadisinde, Kapaonik Dağı'nda ve Kosova'da kendiliğinden bir Sırp ayaklanması patlak verdi. Bu, Bulgar ordusunun zorla askere alınan Sırp erkeklerini Bulgar ordusuna sokma ve direnenleri vurma girişimlerin sonucuydu. Aslında aynı plan, Ağustos 1914'te Makedonya'dan 60.000'den fazla kişiyi Avusturya-Macaristan saldırısına karşı Sırbistan'ın ön cephe savunmasında askere almaya çalışan Sırp ordusunun daha önce izlediği planla aynıydı.
Çetnik Teğmen Kosta Milovanović-Pećanac, Makedonya Cephesinden bir Sırp ordusu saldırısına yardımcı olmak, düşman iletişim hatlarını ortadan kaldırmak ve Bulgar birliklerine partizan saldırılarını organize etmek amacıyla Niş'in güneybatısındaki Sırp yüksek komutanlığına gizli yollarla vardı. Hem Kosta Vojinović hem de Kosta Pećanac da dahil olmak üzere çoğu Sırp gerilla lideri karargahlarını Kapaonik Dağı'na kurdu. 3 Mart'a kadar, yerel halktan oluşan gerilla birlikleri, Kurşunlu ve Ürgüp'ün yanı sıra Niş'in 9 km güneybatısındaki Vlasotince ve Sokobanja bölgelerindeki bölgeleri ele geçirdi. Sırbistan Askeri Genel Valisi General Adolf Baron von Remen, Avusturya Yüksek Komutanlığından yardım göndermesini talep ederken, Avusturya-Macaristan birliklerine destek için Bulgar bölgesine geçmelerini emretti. Ayaklanmayı bastırmakla görevli yaklaşık 30.000 kişilik üç ordu, bugüne kadarki en büyük gerilla karşıtı harekât için bölgeye gönderildi. Makedon ve İtalyan cephelerinden Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Alman ve Bulgar birlikleri getirilirken, Mitroviça bölgesine Arnavut jandarmaları isyancı liderlerin izini sürmek için gönderildi. 8 Mart'ta Bulgar ordusu, Arnavut müfrezeleri, topçu ve hava desteği tarafından desteklenerek taarruza başladı. Avusturya-Macarlar 12 Mart 1917'de saldırılarını başlattılar.
İMDÖ lideri Aleksandar Protogerov, isyanla mücadele operasyonlarında Bulgar ordusuna yardım etmesi için çağrıldı. 10 Mart 1917'de Protogerov, çetniklere beş gün içinde teslim olmamaları durumunda idam edileceklerini belirten bir ültimatom verdi. Çetnikler teslim olmadılar, bu yüzden Protogerov ve ordusu sivil nüfusa ve onların köylerine de saldırdı. Çatışmalarda, infazlarda veya misillemelerde yaklaşık 20.000 Sırp öldürüldü. Sadece Surdulica kasabasında yaklaşık 2500 Sırp erkek idam edildi, binlerce kadın ve çocuk gözaltına alındı ve diğerleri hapse gönderildi. Leskofça yakınlarındaki otuz altı köy tamamen boşaltıldı. Aileler evsiz kaldı. Niş'te 80.000'den fazla kişi Bulgaristan'a sınır dışı edildi, neredeyse tüm erkek nüfus, yaklaşık 4.000 erkek sınır dışı edildi. Bir parti trenle Pirot'a gönderildi, geri kalanı yaya gitmek zorunda kaldı.
24 Mart'ta Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, birliklerine Bulgar bölgesinden çıkma emri verdi ve 25 Mart'ta Bulgar komutanlığı operasyonunu resmen sona erdirdi. 28 Mart'ta Protogerov, infaz yerine tutuklama sözü vererek bir af ilan etti; Önde gelen Sırp gerillaları ve askeri liderlerin hiçbiri teslim olmadı ve bunun yerine savaşın geri kalanında işgalcilere yönelik gerilla eylemlerine devam etti.
Sırp halkının ayaklanması, Birinci Dünya Savaşı'nın tamamında işgal altındaki bir halkın tek silahlı ayaklanmasıdır.