Attika-Delos Deniz Birliği
Grek İttifakı'nın çözülmesi

Platea Muharebesi'yle Yunanistan anakarasındaki Pers askerî gücü atılmıştı. Mykale Muharebesi ile de Ege'deki Pers deniz gücü yok edilmişti. Mykale Muharebesi'nin hemen ardından Grek İttifakı Donanması Çanakkale Boğazı'na yönelmiş ve buradaki iki Pers garnizonuna saldırmıştır. İlk olarak Gelibolu Yarımadası'ndaki Sestos'a saldırıldı. Kuşatılan kent sonunda düşürüldü. Bir sonraki yıl MÖ 478'de bir Grek ordusu Byzantion'u kuşatıp ele geçirdi. Askeri açıdan bu, Avrupa topraklarındaki son Pers askeri varlığını sona erdirmektir. Fakat esas olarak, Karadeniz'e uzanan ticaret yolunun açılmasına hizmet etmektedir. Atina'nın buğday ithalatının önemli bir bölümü Çanakkale Boğazı üzerinden, Karadeniz'in kuzey kıyılarından gelmektedir. Bu nedenle Atina, Çanakkale Boğazı'nın Pers hakimiyetinde kalmasına, o gücü bulduğu anda engel olmalıydı.
Sonuç itibarıyla askeri olarak, artık Yunanistan üzerinde yakın bir Pers tehdidi kalmamıştır. Bu durum Grek İttifakı içindeki iki başat gücün, Atina ve Sparta'nın stratejilerinde bir değişim noktasını ifade etmektedir. Sparta'ya göre bu şekilde savaşın ve dolayısıyla Grek İttifakı'nın stratejik hedeflerine ulaşılmıştı, artık İttifak'ın maddi temeli kalmamıştır. Üstelik Batı Anadolu'daki Grek kent devletleri Pers hakimiyetine karşı ayaklanmış ve bağımsızlıklarını geri almışlardır. Dahası Sparta'ya göre Batı Anadolu'daki kent devletleri, Yunanistan anakarası için bir "karantina hattı" oluşturuyordu. Pers İmparatorluğu yeniden Yunanistan'a saldırmak isterse önce bu devletleri istila etmek zorunda kalacaktı. Diğer yandan Atina, Yunanistan'ın güvenliğini, Batı Anadolu'daki Grek kent devletlerinin güvenliğiyle doğrudan doğruya ilişkili görüyordu. Fakat çok daha önemlisi, Atina o güne kadar oluşturduğu deniz ticaret ağını sağlamlaştırmak ve genişletmek peşindedir. Bunun için de Pers askeri varlığının Ege Denizi'nden, boğazlardan ve Karadeniz'den uzaklaştırılması gerekmektedir.
Aslında her iki taraf da Platea ve Mykale muharebeleriyle Pers tehdidinin ortadan kalkmış olmadığını, Pers İmparatorluğu'nun yeniden Yunanistan'a saldırabileceğini görmekteydi. Bu noktada yine de, birbirinden tümüyle aksi yönde ve birbirini dışlayan iki stratejik bakış tarzıyla karşı karşıyız. Nitekim Byzantion Kuşatması Yunanistan'daki ittifakın son askerî harekâtı olmuştur. Byzantion'un alınmasından sonra Sparta'nın savaşa devam etmeme yönündeki kararı bütün bütün netleşmiştir. Bunun sonucu olarak Sparta ve Peloponez Birliği pratikte Grek İttifakı'ndan çekilmiştir. Bu çekilmenin bildiğimiz kadarıyla ilk ifade edilişi, Mykale Muharebesi'nin hemen ardından bu görev gücünün komutanı olan Sparta Kralı Leotychides tarafından dile getirilmiştir. Leotychides'a göre Batı Anadolu'daki bu kent devletlerinin Pers İmparatorluğu karşısında uzun dönemde güven içinde olması, içinde bulunulan koşullarda elde edilebilir bir amaç değildir. Bu durumda uygulanabilir tek çözüm, Batı Anadolu'daki Grek kent devletleri halkının Yunanistan'a taşınması olarak görülmektedir. Bu insanların Pers boyunduruğundan kesin bir şekilde kurtulmaları Kral'a göre ancak bu şekilde mümkün olabilirdi. Aynı muharebedeki Atinalı komutan Xanthippus ise İyon halkının esasen Yunanistan'dan göç eden insanlar olduğunu hatırlatarak, tek başlarına bile kalsalar İyonları koruyacaklarını ileri sürerek buna şiddetle karşı çıkmıştır.
Böylece Grek İttifakı içinde, Pers İmparatorluğu ile savaşa devam etmek ve devam etmemek şeklinde iki farklı ve zıt stratejik yaklaşım ortaya çıkmıştı. Grek İttifakı'nın karadaki en ileri hattı bu tarihte Byzantion'daki Grek garnizonuydu ve üst komutası Spartalı general Pausanias'taydı. Kısa süre içinde Pausanias'ın durumu fazlasıyla sarsıldı. Keyfi bazı tutumlarının yanı sıra Pers Sarayı ile ilişki kurduğu yönündeki iddialar üzerine Sparta'ya geri çağrıldı ve ihanet suçuyla yargılandı. General Pausanias, görünüşe göre, kendi iradesini her şeyin üzerinde gören bir kişilik yapısına sahipti. Askerlerini ve subaylarını vahşice cezalandırırdı. Dahası, diğer kent devletlerinin askerleri ile Sparta askerleri arasında, kabul edilemez bazı ayrımlar gözetiyordu. 	Diğer askerler, Spartalı askerlerden önce yatamıyor, yemek yiyemiyor, kaynağa su içmek için inemiyordu. Kuşkusuz bu durum ordu içinde ciddi bir huzursuzluk yaratmıştı, çünkü bu cezalandırmalar haksız görülebiliyordu. Fakat daha önemlisi, rüşvet almaya fazlasıyla eğilimli olduğu yönündeki kuşkular ki bunlar pek de boşuna değildi, ölümcül bir güvensizliğe yol açmıştır. Bu kuşkular ve iddialar ağırdı ve Sparta, generali geri çağırmak ve yargılamak zorunda kaldı. Garnizonun üst komutanlığı ise Atinalı general Aristides tarafından üstlenildi.
Ancak görünüşe göre Sparta'da savaşa devam edilmesinden yana olan bir hizip de vardır. Çünkü Pausanias'ın geri çağrılmasından sonra komutayı almak üzere General Dorkis Byzantion'a gönderilmiştir. Ancak müttefik kuvvetlerin artık Sparta liderliğini kabullenmeye razı olmadıklarını görerek ülkesine geri döndüler. Dorkis'in komutanlığının İyon kent devletlerinin de görüşüyle geri çevrilmesi, Sparta'daki savaş yanlısı hizipin de yenilgisi olmuştur. Dolayısıyla Pausanias'ın Sparta açısından utanç verici durumu, büyük ölçüde buna bağlı olarak Dorkis'in komutanlığının istenmemesi, Sparta'da barış yanlısı hizbi hakim duruma getirmiştir. Diğer yandan, Dorkis'in değil de Atina'nın üst komutanlığının benimsenmesinin, daha çok İyon kent devletlerinin etkisiyle olduğu ileri sürülmektedir. Dolayısıyla Attik Delos Birliği'nin teşkilinde inisiyatifin Atina'ya değil, bu İyon kentlerine ait olduğu kabul edilebilir. Tukididis de Pausanias'ın uygulamalarının özellikle İyon unsurlar için "kabul edilebilir olmaktan çıktığını" yazmaktadır. Büyük olasılıkla Atinaların da girişimiyle İyonlar, büyük bir istekle Atina'nın liderliğini istediler, Atina da bunu rahatlıkla kabul etmiştir. Atina birliklerinin komutanları Aristides ve Kimon'un insancıl, anlayışlı, güven verici davranışları, İyonlarla Atina arasında böylesi bir yakınlık oluşmasında kuşkusuz ki yararlı olmuştu. Plutarkhos, İyon birliklerindeki subay ve askerlerin Aristides ve Kimon etrafında toplanmalarında, Pausanias'ın davranışlarına karşı duyulan tahammülsüzlüğün payı olduğunu belirtmektedir.
Sparta ve onun başat güç olduğu Peloponez Birliği ile Atina arasındaki stratejik yaklaşım farklılığı ve ileri garnizonun Atina komutası altında geçmesinin sonucunda, Grek İttifakı bir bakıma çözülmüş oldu. Sparta ve Peloponez Birliği'nin saldırıdan yana olmaması, esasen pratikte Grek İttifakı'ndan çekilmeleridir. Bu tarihten itibaren Grek İttifakı'nın liderliği kesin bir biçimde Atina'ya geçmiştir. Atina'nın İttifak'ın liderliğinde başat rol üstlenmesi, bir bakıma Sparta'nın çekilmiş olmasının bir sonucu olarak görülmektedir. Diğer yandan Atina'nın, Pers İmparatorluğu ile savaşa devam edilmesi yönündeki kararı da Grek İttifak'nın resmi kararı haline gelmiştir. Böylece savaşın içinden yeni bir ittifak yapısı doğmaya başladı. Esasen henüz bu tarihte, Attik Delos Birliği'nin temel siyasası kendini göstermeye başlamıştır. Atina, Peloponez Birliği'nin Grek İttifakı'nın saldırı kanadından çekilmesi üzerine Batı Anadolu ve Ege'deki kent devletleriyle yeni bir ittifakı, Attik Delos Birliği'ni oluşturmuştur. Pers İmparatorluğu'na karşı Grek mücadelesi artık Attik Delos Birliği tarafından sürdürülecektir. Yunanistan'da ise Grek İttifakı, MÖ 462 yılına kadar Sparta komutasında varlığını sürdürmüştür. Atina'nın bu tarihte Sparta'nın düşmanları olan Argos ve Tesalya ile ittifak kurması bu sona neden olmuştur.