Moğolistan Halk Cumhuriyeti
Tarihçe

Dış Moğolistan, 1691'den 1911'e kadar Mançu Çing Hanedanı tarafından yönetildi. 20. yüzyılın ilk on yılında, Çing hükûmeti, Dış Moğolistan'ın daha fazla entegrasyonunu amaçlayan yeni politikaları uygulamaya başladı. 19. yüzyılda İç Moğolistan'daki gelişmelere benzer bir sömürgecilik beklentisiyle Moğol aristokrasisi, Rus İmparatorluğu'dan destek talep etti. Ağustos 1911'de bir Moğol heyeti Sankt Petersburg'a giderek, sınırlı destek sözünü aldı. Geri döndüklerinde, sonunda Çing hanedanının çöküşüne yol açan 1911 Devrimi başlamıştı. Aralık 1911 yılında Moğollar Çing Amban'ı Ulan Batur'da devirerek yerine ve 8. Jebtsundamba Khutukhtu olarak atandı Bogd Han önderliğinde Çing Hanedanlığı'ndan ayrılarak bağımsızlıklarını ilan ettiler. İç Moğolistan'ı yeni devlete dahil etme girişimleri askerî güçsüzlük, Rusya'nın yardımlarının eksikliği de dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle başarısız olmuştu. Bu süreçte Rusya, İç Moğolistan'ın iç işlerinde Japonya ile gizli anlaşmalar ile bağlı olduğu için ilerleme de kaydedemesi ve İç Moğol aristokratlarının ve yüksek din adamlarının destek eksikliği nedeniyle de ilerleme sağlanamıştı. 1915 yılında Kyahta'da imzalanan antlaşmada Çin, Rusya ve Moğolistan, Moğolistan'ın Çin hükümdarlığı altında özerkliği sürdürme statüsü üzerinde anlaştılar.
Bununla birlikte, Çin Cumhuriyeti, Rus Devrimi'ni ve ardından gelen iç savaşı Dış Moğolistan'a asker yerleştirmek için bir bahane olarak kullanabildi ve 1919'da Moğol hükûmeti Moğolistan'ın özerkliğini ortadan kaldıran bir antlaşma imzalamaya zorlandı. Associated Press gönderisine göre, bazı Moğol şefleri Çin'den Moğolistan yönetimini geri almasını ve Dış Moğolistan'ın özerkliğini sona erdirmesini isteyen bir dilekçe imzaladılar. Tusiyetu Han Aimak'ın Prensi Darchin Ch'in Wang, Çin yönetimini desteklerken, küçük kardeşi Tsewang, Ungern-Sternberg'in destekçisiydi. Çin işgali altında Moğolistan Halk Partisi kuruldu ve bir kez daha kuzeye, bu sefer Sovyet Rusya'dan yardım beklentisi oluştu. Bu arada, Roman Ungern von Sternberg'in liderliğindeki Beyaz Rus birlikleri, Mart 1921'in başlarında Khuree'yi işgal etmişti ve yeni bir teokratik hükûmet 13 Mart'ta Çin'den bağımsızlığını ilan etti. Ancak 1921 Moğol Devrimi patlak verdi ve sonraki aylarda Ungern ve kalan Çin birlikleri sürüldü ve 6 Temmuz 1921'de Moğol Halk Partisi ve Sovyet birlikleri Niislel Khuree'yi aldı. Halk Partisi yeni bir hükûmet kurdu, ancak Bogd Han'ı devlet başkanı olarak korudu. İlerleyen yıllarda bazı şiddetli güç mücadeleleriyle Sovyet etkisi daha da güçlendi ve Bogd Han'ın ölümünden sonra 26 Kasım 1924 tarihinde Moğolistan Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşu ilan edildi. Hükûmet, 26 Kasım 1924 Moğolistan Halk Cumhuriyeti Anayasası'na göre ölümünden sonra Bogda Han'ın mührünü kontrol altına aldı.
Zhang Zuolin'in etki alanında bulundurduğu alanın (Çin " Üç Doğu Eyaleti " kesimi) haricinde, Sovyet yanlısı Moğol komünistlerinin Dış Moğolistan'ın kontrolünü ele geçirmesinin ardından 1922'de Bogda Han ve Bodo tarafından yönetildiği Dış Moğolistan'ı ele geçirmesi önerildi.
1925 ve 1928 arasında yeni rejim kuruldu. O zamanlar Moğolistan ciddi şekilde az gelişmişti. Sanayi yoktu ve tüm servet soylular ve dini kuruluşlar tarafından kontrol ediliyordu. 1928'de Sovyet lideri Joseph Stalin ve Komintern, Moğol tarımının kolektivizasyonu da dahil olmak üzere sosyalizmin inşasını emretti. Bu, dinin yıkılmasına, ekonomide ve ulaşımda bozulmaya yol açarak Batı ve Güney'de sadece Sovyetler Birliği'nin yardımıyla bastırılabilecek ayaklanmalara yol açtı. 1934'te Peljidiin Genden Moskova'yı ziyaret etti ve Stalin'i "Kırmızı emperyalizm"'i öfkeyle suçladı. Daha sonra Karadeniz'de bir tatil yapmak için kandırıldıktan sonra Büyük Tasfiye'de öldü. 1932'den sonra, bir komuta ekonomisinin uygulanması geri çekildi. 1936'da, Stalin ülkenin Budist kurumlarının tasfiyesini emretti. Bu arada, Mançurya'daki Japon saldırıları, Moskova'nın Moğolistan'da birlik oluşturması için önemli bir gerekçe oluşturmuştu . Bu süreçte Büyük Tasfiye olayı Moğolistan'a sıçradı. Ölenler arasında Genden, Anandyn Amar, Demid ve Losol vardı. Genden'nin iktidardan uzaklaştırılmasından sonra Stalin'in takipçisi Mareşal Horloogiyn Çoybalsan görevi devraldı.