Parapsikoloji
Tarihçe > Kurumlaşma dönemi

19. yüzyılın sonlarına doğru din ve bilimin insan varlığı ve ruhsal yapısı hakkındaki açıklamalarıyla yetinmeyen ve insan varlığının daha üstün, daha aşkın bir öze sahip olduğunu düşünen bazı aydınlar, 1882 yılında Londra’da Psişik Araştırmalar Derneği’ni kurdular (İngilizce kısaltılmışı SPR: Society for Psychical Research). Derneğin ilk kurucuları arasında bulunan bilim insanlarının ve aydınların ortak düşüncesi, aynı zamanda, evrene şu soruyu sormaktı: "İnsanın öz varlığı bedenin ölümünden sonra varlığını sürdürür mü?"
Dernek bazı bilim çevrelerince o kadar ilgi görüyordu ki gerek başkanları gerekse üyeleri tanınmış bilim insanlarıydılar. Başkanlar arasında Nobel Ödülü almış üç bilim insanı, bir başbakan ile çoğu fizikçi ve filozoflardan oluşan çok sayıda profesör bulunmaktaydı. Yani, ruhsal araştırmalar alanında kurulmuş bu ilk dernek aslında önemsiz, küçük, kendi alanında araştırmalar yapan bir dernek değildi. Aksine gerek kurucuları, gerek başkanları, gerekse üyeleri o dönemin bilim ve düşünce tarihine isimlerini yazdırmış kimselerdi.
Bu aydın bilim insanları 19.yy. biliminin kendilerini bir çeşit "mekanik kör düğüm" içine sürükleğini düşündüklerinden, kendilerini bu durumdan çıkaracak bir yol bulma konusunda uzlaşıyorlardı.
İngiliz Psişik Araştırmalar Derneği üyeleri bu amaçla insan varlığının duyular-dışı yönlerini ve özellikle psişik yeteneklerini inceleme yoluna gittiler. Konuyla ilgili yüzlerce vaka topladılar ve bunları hiçbir ayrıntıyı kaçırmadan objektif bir biçimde incelediler. Bunun yanı sıra bu araştırmaları destekleyici birçok psikolojik araştırmalar da yaptılar. Çoğunun yüksek dereceli çabalarından dolayı o günlerde açıklanamaz olarak görülen olaylar, bugün birçok ılımlı bilim insanı tarafından kabul edilmektedir. Ayrıca aralarında Freud, Pierre Janet ve C.G. Jung’un da bulunduğu ilk psikoterapistlerin çoğu bu derneğin üyesiydi. Bu ünlü psikologlar da dernek çevresinde çok önemli ve yararlı çalışmalar yapmışlardır.
Psikanaliz ekolünün kurucusu Freud "eğer yaşamımı tekrarlayabilseydim, kendimi psikanaliz yerine parapsişik araştırmaya adardım" demiştir.
Kendisinin telepatiyle ilgili görüşlerini bildirdiği "Psikanaliz ve Telepati" başlıklı raporu bazı bilim çevrelerinin baskısı nedeniyle ancak ölümünden sonra yayınlanmış ve beklenildiği gibi, pek yankı da uyandırmamıştır.
Parapsikoloji araştırmalarının yakın tarihini oluşturan kurumlaşma döneminde başlıca üç kuruluşun faaliyetleri görülmektedir: Klasik deneyleri ile ilk adımları atan, 1882'de kurulan İngiliz Psişik Araştırmalar Derneği, (SPR) 1919'da kurulan Uluslararası Metapsişik Enstitüsü (Institut Métapsychique International)
ve Prof. J. B. Rhine'ın 1932'de Kuzey Carolina'da Duke Üniversitesi Psikoloji Fakültesi'nde kurduğu Parapsikoloji Laboratuvarı'dır. Her üç kuruluşun da başkanları genellikle bilim insanları olmuştur.
Örneğin, İngiliz Psişik Araştırma Derneği'ne başkanlık yapmış isimlerden bazıları tarihsel sırasıyla şunlardır:
Henry Sidgwick (d.1838-ö.1900) İngiliz düşünür, ahlak felsefesi profesörü
I. Earl of Balfour (Arthur Balfour) (d. 1848 - ö. 1930) İngiliz devlet adamı, İrlanda İşleri Bakanı, Dışişleri Bakanı, İngiliz Bilim Geliştirme Kurulu başkanı.
William James (d. 1842 - ö. 1910) Amerikalı düşünür, felsefe ve psikoloji profesörü. Felsefede Pragmatizm ekolünün kurucusu.
Sir William Crookes (d. 1832 - ö. 1919) İngiliz fizikçi ve kimyacı. Talyumun ve radyant maddenin kaşifi, Crookes tüpünün ve Crookes radyometresinin mucidi, katot ışınları çalışmalarının öncüsü.
Sir Oliver Lodge (d. 1851 - ö. 1940) İngiliz fizik profesörü, Güneş'in radyo dalgaları yaydığını ilk fark eden bilim insanı
Sir William Barrett (d. 1844 - ö. 1925) İngiliz fizik profesörü
Charles Richet (d. 1850 - ö. 1935) Fransız fizyoloji bilgini, bakteriyolog, psikolog, patolog, tıp istatistikçisi, şair, roman ve oyun yazarı, 1913 Nobel Fizyoloji-Tıp ödüllü.
Henri Bergson Fransız filozof, felsefe profesörü, kendi adıyla anılan felsefe ekolünün öncüsü, 1927 Nobel Edebiyat Ödüllü.
III. Lord Rayleigh (John William Strutt) (d. 1842 - ö. 1919) İngiliz matematikçi ve fizikçi, deneysel fizik profesörü, doğa felsefesi profesörü, rektör, argon elementini buldu, 1904 Nobel Fizik ödüllü.
Nicolas Camille Flammarion (d. 1842 - ö. 1925) Fransız gökbilimci, yazar, Fransız Astronomi Derneği'nin kurucusu, Legion d’Honneur madalya ödüllü.
Hans Adolf Driesch (d. 1867 - ö. 1941) Alman biyolog ve filozof, Heidelberg Üniversitesi profesörü.
George N. MerleTyrell (d. 1879 - ö. 1952) İngiliz fizikçi, matematikçi, telgraf mühendisi, Marconi ile birlikte radyonun geliştirilmesine katkıda bulundu.
Gardner Murphy (d. 1895 - ö. 1979) Psikoloji profesörü
Sir Alister Hardy (d. 1896 - ö. 1985) F.R.S. İngiliz hidrobiyoloğu, zooloji profesörü
W.A.H (William Albert Hugh) Rushton (d. 1901 - ö. 1980) Görsel fizyoloji profesörü, F.R.S. Tıbbi Araştırmalar başkanı
Uluslararası Metapsişik Enstitüsü'nün üyelerinden bazıları da şunlardır:
Prof. Charles Richet (d. 1850 - ö. 1935)Fransız fizyoloji bilgini, bakteriyolog, psikolog, patolog, tıp istatikçisi, şair, roman ve oyun yazarı, 1913 Nobel Fizyoloji-Tıp ödüllü. (I.M.I. başkanı)
Prof. Emmanuel Leclainche (1861-1953) Fransız Bilimler Akademisi başkanı
Prof. Robert Tocquet (1898-1993) Fransız kimyacı (I.M.I. başkanı)
Prof. René Dufour (1894-1977) Fransız fizikçi-mühendis
Prof. Bernard Cuneo (1873-1944) Tıbbi cerrahi anatomi profesörü
Prof. Olivier Costa de Beauregard (1911-2007) Fransız fizikçi, Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS) araştırma müdürü
Prof. Hans Bender (1907-1991) Alman psikolog ve hekim, Institut für Grenzgebiete der Psychologie und Psychohygiène (IGPP) kurucusu
Prof. W.H.C. Tenhaeff (1894-1981) psikolog, Utrecht Devlet Üniversitesi'nde parapsikoloji profesörü
Prof. Leonid Leonidovitch Vassiliev (1891-1966) Rus fizyolog, Leningrad Üniversitesi'nde araştırmacı profesör
Prof. Gardner Murphy (d. 1895 - ö. 1979) Psikoloji profesörü
Prof. Sir Oliver Lodge (d. 1851 - ö. 1940) İngiliz fizik profesörü, Güneş’in radyo dalgaları yaydığını ilk fark eden bilim insanı