Umut (film, 1970)
Film hakkında

Film, 19–26 Eylül 1970 tarihleri arasında düzenlenen 2. Adana Altın Koza Film Festivali'ne katıldı ve festivalde beş farklı alanda ödüle değer görüldü. Öncelikle, festivalin en prestijli ödülü olan En İyi Film Ödülü'nü kazandı. Ayrıca Yılmaz Güney, bu filmle En İyi Erkek Oyuncu ve En İyi Senaryo ödüllerini de kazandı. Filmin dram yönünden ağır basan müziklerini yapan Arif Erkin, bu filmdeki başarısından ötürü En İyi Müzik Ödülü'nün sahibi oldu. Filmin yapımında önemli rol oynayan Lale Film şirketi de En İyi Stüdyo Ödülü'nü aldı. Altın Koza Festivali'ndeki başarılarına karşın Sansür Kurulu, filmde yer alan faytoncunun giyimi ve kuşamının fakirliğin bir sembolü olarak ele alınmasını, karakol sahnesinde devlet polisinin zengin otomobil sahibi hakkında takibat yapmayacağı kanaati verilmesini, faytoncunun iş ararken zengin–fakir ayrımı yapılmasını, Cabbar ve Hasan'ın Amerikalı siyahiyi soymasını ve sabah namazının güneş doğduğu sırada kılınmasını sakıncalı bularak filmi yasakladı.
Sansüre uğradıktan sonra film, ertesi yıl Yılmaz Güney'in izniyle yapımcı Abdurrahman Keskiner'in kardeşi Arif Keskiner tarafından Fransa'ya kaçırılıp 1971 Cannes Film Festivali'nde gösterildi. Filmin başrolü, senaristi ve yönetmeni Yılmaz Güney, Çukurova'da çekimlerini yaptığı filmde aslında babasının hikâyesini anlatmıştır. Konuyla ilgili olarak filmin başrollerinden Tuncel Kurtiz, Güney'in babasının define ararken evlerinin temellerine kadar kazdığını dile getirmiştir. Yılmaz Güney ise bu konu hakkında 1983 tarihli bir röportajında şöyle demiştir:
Bu film benim için özyaşamsaldı. Çocukken babam da hazine avına çıkmıştı, kendim de bir aralar fayton sürücülüğü yapmıştım. O aralar ülkeyi renkli filmler sarmıştı ve Umut'un siyah–beyaz olması işleri kolaylaştırmadı.
Umut, Sinema Yazarları Derneği tarafından Türk sinemasının 100. yılı nedeniyle 11 Mart 2015 tarihinde düzenlenen 47. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri töreninde "Türk sinemasının en iyi filmi" seçildi. Ayrıca Hürriyet gazetesinin sinema alanında deneyimli 100 kişiyle gerçekleştirdiği 2017 tarihli çalışmada, "Türk Sinemasının En İyi 100 Filmi" sıralamasında da 1. seçildi. 100 jürinin 1'den 10'a kadar puan verdiği çalışmada 361 puanla 1. seçilen Umut filminin neden en iyi film seçildiğiyle ilgili olarak oyuncu Ercan Kesal şunları yazdı:
"Eve kırk lira bıraktıydım, çoluk çocuk açtır şimdi!" diyerek kendini deliliğin kucağına bırakan Arabacı Cabbar'ın define peşine düştüğü umutsuz hikâyesindeki dünya, Yılmaz Güney'in Adana'sının ve Türkiye'nin fotoğrafıdır. [...] Hiç kimse Umut'u seyrettikten sonra dünyaya filmden önceki gözleriyle bakamaz. [...] İyi filmler insanın kalbinde kıvılcımlar çakar, ateş yakar. Ateş dünyayı değiştirmiştir. İyi filmler de değiştirir. Umut'u en iyi film yapan da budur.
Amerikalı yönetmen Elia Kazan, 1970'li yıllarda Milliyet gazetesinde Yılmaz Güney'in Umut filmi hakkında bir makale yazdı ve "filmin şiirsel bir film olduğunu, tamamen doğal nitelik taşıdığını, ne Hollywood ne de Avrupalı üstatların bir kopyası olmadığını" belirtti. Türk edebiyat dergisi Notos, 2016'da açıkladığı "Yüzyılın 40 Türk Filmi" listesinde Umut'u 3. seçti. Öte yandan, IMDb'de filmin değerlendirilmesi için 4 binden fazla oy kullanılmış ve 10 üzerinden 8.0 puan almıştır. Oy verenlerin çoğu (%26,3), filme 8 puan vermiştir. %24,6'sı 10 puan, %19,8'i de 9 puan vermiştir.