stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Çaka Bey
Beylik öncesi dönem

1071 yılında Büyük Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında yapılan Malazgirt Meydan Muharebesi sonrasında Bizans İmparatoru Romen Diyojen esir düşmüş, Anadolu'da Türkmen boyları tarafından kurulan beylikler ortaya çıkmıştı. 1080 yılında, Sivas merkezli olarak kurulan Dânişmendliler Beyliği'nin kurucusu Dânişmend Gazi'ye bağlı bir bey olarak, Batı'daki Bizans topraklarına düzenlenen akınlara katılan Oğuzların Çavuldur boyuna mensup Çaka Bey, 1078 yılı civarındaki akınların birinde Bizans'a esir düştü. Başkent Konstantinopolis'e götürülmesini takiben İmparator III. Nikiforos'un dikkatini çekerek saraya alındı ve kendisine protonobilissimus unvanı verildi. Burada Yunanca da öğrenerek diğer bazı Türk esirler gibi sarayda iyi mevkilere yükseldi. 1081 yılında tahta İmparator I. Aleksios geçince kendisine verilen unvan ve ayrıcalıklar geri alındı ve saraydan ayrılarak Anadolu'daki Türkmenlerin arasına döndü.
Ölümü sonrası

Çaka Bey'in ölümünün ardından I Aleksios, I. Kılıç Arslan'ı Nicaea'dan çıkarmak ve olası Türk saldırılarını püskürtmek için Avrupa'daki Hristiyan devletleri harekete geçirdi ve Birinci Haçlı Seferi'nin başlamasını sağladı. 1097 yılında şehri ele geçiren Haçlılar, burayı Bizans'a teslim etti. Anadolu'nun içlerine doğru ilerleyen Haçlılar Dorlion'da yapılan muharebede Selçukluları mağlup ederken, Smirni'ye saldıran Bizans kuvvetleri de şehri karadan ve denizden kuşattı. Buradaki Türk kumandan şehri teslim etmesine rağmen, 1097 yazında 10.000 kadar Türk kılıçtan geçirildi. Bir başka Türk beyi Tanrıvermiş'in elinde bulunan Ephesos'u da teslim alan Bizans ordusu, esir edilen yaklaşık 2.000 Türk'ü adalara dağıttı.
Çaka Bey'in Türkmenleri ise önce Polybotum, sonrasında ise Filadelfiya civarına çekildi. Filadelfiya'nın da Bizans tarafından alınmasının ardından ise bu Türkmenler daha da doğuya, Gerede civarına kadar geriledi.
Mirası

İzmir ilinin Çeşme ilçesine bağlı Çakabey Mahallesi, adını Çaka Bey'den almaktadır. 2008 yılında, yine İzmir'in Çeşme ilçesine bağlı İnönü mahallesine, Çeşme Belediyesi ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığınca Çaka Bey'in büstünün de yer aldığı bir anıt dikildi. 600 metrekare alan üzerine yapılan anıt; biri 20 metre, diğeri 17 metre yüksekliğinde iki yelken figürünün arasında yerleştirilen, 3,5 metrelik kaide üstünde 2 metrelik Çaka Bey büstünden oluşmaktadır. İstanbul'un Beşiktaş ilçesindeki İstanbul Deniz Müzesi'nda Çaka Bey'in bir büstü sergilenmekte olup, müze içerisinde bulunan sergi salonu da Çaka Bey'in ismini taşımaktadır. Mersin Deniz Müzesi'nde de Çaka Bay'in bir büstü yer alır. Öte yandan Aydın ilinin Kuşadası ilçesi, İstanbul'un Kartal ilçesi, İzmir'in Buca ilçesi ve Kocaeli'nin Derince ilçesinde Çaka Bey'in adını taşıyan birer ilköğretim okulu, Kocaeli'nin Gölcük ilçesinde Çaka Bey'in adını taşıyan Gölcük Çakabey Anadolu Lisesi ile İzmir'in Çiğli ilçesinde Özel Çakabey Okulları bulunmaktadır. İstanbul Deniz Otobüsleri filosunda yer alan deniz otobüslerinden biri ile İZDENİZ'in vapur filosuna 2014 yılında katılan bir vapura da Çaka Bey'in ismi verilmiştir.
1976'da, Yavuz Bahadıroğlu'nun yazdığı ve Çaka Bey'in hayatını romanlaştırdığı Çaka Bey adlı kitabı piyasaya sürüldü. 2005'te ise Mehmet Dikici'nin aynı adlı bir romanı, Akçağ Yayınları'ndan yayımlandı.
Çaka Bey'in hâkimiyet kurduğu Batı Anadolu ve Ege'yi gösteren harita.
I. Aleksios
Mersin Deniz Müzesi'ndeki Çaka Bey büstü.
İbrahim Kutluay

İbrahim Kutluay (d. 7 Aralık 1973), Türk basketbol yöneticisi ve eski millî basketbolcu. Basketbol Süper Ligi ekiplerinden Darüşşafaka'nın takım menajeridir.
Şutör gard pozisyonunda oynadı ve en iyi dönemlerinde dünya çapında en üretken 3 sayılık şutörlerden biri oldu. 1996 FIBA 20 Yaş Altı Avrupa Şampiyonası'nda İtalya'ya karşı 50 sayı atarak rekor kırdı ve 1998-99 sezonunda Cibona Zagreb'e karşı EuroLeague maçında 41 sayı attı. Yunan kulübü Panathinaikos ile 2002 EuroLeague Dörtlü Finali'ni kazanarak EuroLeague şampiyonluğunu kazanan ilk Türk basketbolcu oldu. Ayrıca Kutluay, NBA'de oynayan dördüncü Türk'tür. Profesyonel kariyerinin yanı sıra, şöhreti, zenginliği ve sürekli olarak medya incelemesine tabi tutulan özel hayatı nedeniyle yüksek sosyete figürü olarak da ilgi çekti.
2000 yılı Abdi İpekçi Barış ve Dostluk İletişim Ödülü sahibidir.
Kariyeri > Fenerbahçe

İbrahim Kutluay ilk önceleri Fenerbahçe'de futbol oynama hayalleri kuran ve bunun için çalışan bir sporcuydu. Ancak yeteneği keşfedilince Fenerbahçe altyapısında basketbola başladı ve 4 sene genç takımda mücadele etti. Yıldız ve genç takımlarda koç Murat Özgül ile çalıştı. İbrahim Kutluay'ı 1992 yılında o dönem Fenerbahçe'nin baş koçu Çetin Yılmaz A takıma aldı. Ancak, iki sezon takımdaki önemli yıldızların arkasında yedek oturdu.
Ama Kutluay asıl patlamayı 1994-95 sezonunda Murat Didin'in göreve gelmesiyle yaptı. Bir anda takımının en skorer ismi konumuna geldi. Fenerbahçe'yi Türkiye Ligi'nde finale kadar taşıdı. İbrahim Kutluay bu başarılı oyunuyla kısa zamanda millî takıma kadar yükseldi. 1995 Avrupa Şampiyonası'ndan itibaren özellikle yüksek dış atış yüzdesiyle takımın en önemli hücum gücü oldu. 1998-99 sezonunda 21,4 sayı ortamasıyla EuroLeague'de ilk sıradaydı. Muratpaşa Belediyesine 44 sayı atmıştır. 1999 yılına kadar kesintisiz Fenerbahçe'de oynadı.
Kariyeri > Efes Pilsen

Bir önceki yıl iyi bir sezon geçiren İbrahim Kutluay 1999-2000 sezonunda Efes Pilsen ile sözleşme imzaladı. Kadrosunda Damir Mulaömeroviç, Predrag Drobnjak, Ricky Winslow, Marc Jackson, Hidayet Türkoğlu, Hüseyin Beşok, Ömer Onan gibi önemli oyuncuları barındıran Efes Pilsen İbrahim Kutluay'ı da alarak yılın transferini yapmıştı. İbrahim Kutluay 1999-2000 sezonunda 26 maça çıktı. 14,6 sayı 1,8 rebound 2,2 asist ortalamalarıyla oynadı.
Playofflarda 10 maça çıkan Kutluay 18.7 sayı ortalaması ile oynadı. Finale çıkan Efes Pilsen, 1998-99 sezonunun finallerinde elendiği Tofaş ile bir kez daha karşı karşıya geldi. Rashard Griffith ve David Rivers gibi süper ikilisiyle Tofaş; Efes Pilsen'i 4-1 le geçerek bir kez daha şampiyonluğa ulaşıyordu. İbrahim Kutluay finallerde 5 maçta 15,4 sayı ortalaması ile mücadele etti.
Kariyeri > Yunanistan

Bir yıl sonra Yunanistan'a transfer oldu ve AEK ile sözleşme imzaladı. (İstatistikler: 18,3 sayı, 2,3 rib. - 1,6 asist) Bir Yunan takımında oynayan ilk Türk üst düzey oyuncu oldu. AEK'de oldukça başarılı bir sezon geçirdi ve Yunanistan Kupasını kazandı ve o kupa maçının En Değerli Oyuncusu (MVP) seçildi. Yunanistan Ligi'nin ve Avrupa Basketbolunun en önemli kulüplerinden olan başka bir Atina takımı Panathinaikos'a transfer oldu. 12,7 sayı, 2,6 rib. ve 1,5 asist ortalamalarını yakaladı. Panathinaikos takımıyla 2002 yılında Bologna'da Avrupa Şampiyonluğu'nu kazandı.
Kariyeri > Ülkerspor

2003 yılında Ülkerspor'la sözleşme imzalayarak Türkiye'ye döndü. Sözleşme 2007'ye kadar geçerliydi. Ülker play-offlarda yarı finalde Beşiktaş'ı eleyerek finale çıktı ancak finalde Efes Pilsen'e elendi. Daha dört senelik sözleşmesi olmasına rağmen sözleşmede NBA ligi için özel maddeler vardı ve ABD'de basketbol hayatını devam ettirme gibi riskli bir karar aldı.
Kariyeri > NBA - Seattle SuperSonics

Çok geç sayılabilecek bir yaşta 22 Eylül 2004 tarihinde Seattle SuperSonics ile sözleşme imzaladı. Bu ligde Mirsad Türkcan, Hidayet Türkoğlu ve Mehmet Okur'dan sonra giden 4. Türk oyuncu oldu. Ancak burada takım seçme konusunda şansızlık yaşadı. Zaten fiziken bu lige uygun olup olmadığı tartışırken gittiği takımda pozisyonunda başta Ray Allen olmak üzere takım için pek çok değişilmez ve değerli oyuncu vardı. Nitekim Ocak 2005 sonunda sözleşmesi feshedilene kadar sürekli takımın sakat listesinde (injury list) ve yedek kulübesinde tutuldu. Bu dönem içinde sadece beş maçta oyuna girebildi ve toplam 12 dakika süre aldı. 1 isabetsiz şut, 1 ribaunt ve 2 top kaybı istatistiklerini yaptı.
Kariyeri > Yeniden Yunanistan

2004-05 sezonu ortasında tekrar Panathinaikos'a döndü ve alıştığı Avrupa Ligi'nde takımına katkı yapmaya devam etti. Takımı Euroleague çeyrek finalinde Efes Pilsen'le Final Four'a çıkma mücadelesi verdi. Özellikle 6 Nisan 2005 günü Atina'da oynanan ilk maçtaki hırslı ve istekli görünümüyle takımına büyük katkı sağladı. İki gün sonra oynanan rövanşta Abdi İpekçi Arena'da büyük tepki çekti. Ancak takımı Efes Pilsen'i eledi ve bir kez daha Final Four oynama başarısı elde etti.
Kariyeri > İkinci Ülker denemesi

İbrahim Kutluay 2005-06 sezonu başında Ülkerspor'la 2 yıllık kontrat imzalayarak Türkiye Basketbol Ligi'ne döndü. 14,4 sayı ortalaması ile oynadı. Ayrıca 2006'da Japonya'da düzenlenen Dünya Kupası'nda 2. kez boy gösterdi ve takımının 6. olmasında önemli görevler yaptı. 2006-07 sezonu öncesi takımı Ülker ile Fenerbahçe'nin birleşme kararı doğrultusunda, basketbola başladığı Fenerbahçe'ye 7 sezon sonra geri döndü.
Kariyeri > Fenerbahçe Ülker ile şampiyonluk

Fenerbahçe takımı ile sezonu kapatan İbrahim Kutluay, bu sezonda 11 sayı ortalaması ile oynadı. Özellikle takımının oynadığı ikinci yarıdaki Efes Pilsen maçında eski günlerine taş çıkaracak bir oyun oynayan İbrahim Kutluay, play-off'lara 1. sıradan girilmesinde önemli katkıda bulundu. Kutluay, Play-offlarda ise 10,5 sayı ortalaması ile oynadı. Son olarak, final serisinde Efes Pilsen'in 4-0 geçilmesinde önemli rol oynayarak, yetiştiği Fenerbahçe'deki ilk şampiyonluğunu tattı.
Kariyeri > Millî takım

Millî takım formasını 189'u a millî olmak üzere altyapılar dahil toplamda 256 kez giydi. 18 yıllık millî takım döneminde 3212 sayı attı.
Kariyeri > İTÜ

İbrahim Kutluay basketbola bir süre ara verdikten sonra Türkiye Basketbol 2. Ligindeki İstanbul Teknik Üniversitesi'ne transfer oldu. Ancak sık sık yaşadığı sakatlıklardan dolayı burada pek fazla forma şansı bulamadı ve profesyonel basketbol kariyerini sonlandırdı.
Kariyeri > Basketboldan sonra

İbrahim Kutluay basketbol kariyerinden sonra İbrahim Kutluay Basketbol Akademisi'ni kurdu ve genç çocuklar için basketbol eğitimi vermeye başladı. Türkiye Junior All-Star'da koçluk yaptı. Sahaya Çık kampanyasıyla genç çocuklara basketbolu öğretme çabasında oldu. Ayrıca tüm Türkiye'yi dolaşan Bugs Bunny Basket Show'da da oynamıştır.
Kariyeri > Yöneticilik Kariyeri

İbrahim Kutluay 2015-16 sezonundan itibaren Darüşşafaka Doğuş Basketbol'da yöneticilik yapmaya başlamıştır.
Özel hayatı > Demet Akalın ile ilişkisi

Kutluay, özel hayatı nedeniyle kamuoyunun da ilgi odağı olmuştur. Şarkıcı Demet Akalın ile 1997 yılından 2001 yılına kadar devam eden ilişkisi magazin dergilerinde geniş yer buldu. Temmuz 2001 tarihinde evleneceklerini açıklayan çift, düğünlerine günler kala ayrılık kararı aldıklarını duyurdu. Akalın ayrılığın sebebini ''Kutluay'ın evlilik tarihini ertelemek istemesi'' olarak açıklasa da sonrasında aldatıldığını öğrendiğini söyledi. Radikal gazetesinin 2015 yılında düzenlediği ve 16.000 kişinin katıldığı ankete göre Kutluay-Akalın çifti ''Türk magazin tarihinin en unutulmaz ikilisi'' seçildi.
Özel hayatı > Demet Şener ile evliliği

Kutluay, 15 Temmuz 2005 tarihinde dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın nikah şahidi olduğu düğünde model Demet Şener ile evlendi. Bu evlilikten İrem ve Ömer isimli iki çocuk sahibi oldu. 2016 yılında Kutluay'ın Şener'i Edwina Sponza ile aldatması sebebiyle boşanma kararı aldıklarını duyuran çift, çekişmeli ve olaylı bir davanın ardından 2018'de boşandı.
Özel hayatı > Yaşam tarzı

Kutluay, röportajlarında sağlıklı yaşam düzenine bağlılığından bahsetmiştir. Çok az içki içmekte, sadece arada bir sosyal olarak kullanmakta ve herhangi bir toksik alışkanlığı bulunmamaktadır. Kutluay, basketboldan emekli olmasına rağmen düzenli antrenman yapmakta ve son derece disiplinli bir şekilde formunu korumaktadır. Aynı zamanda kusursuz tarzı ve zevki ile öne çıkmaktadır. Kutluay, tutkulu bir araba hayranıdır ve birçok göz alıcı spor arabaya sahip olmuştur. Ancak boyu (1.98 cm) nedeniyle şık araçlara sığamadığını belirtmiş, bu nedenle boyutlarına göre özel olarak tasarlanmış arabalar sipariş etmek zorunda kalmıştır.
Karaali, Malazgirt

| Karaali |
| --- | --- |
Köy

 Muş'un Türkiye'deki konumu
KaraaliKaraali'nin Muş'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Muş
İlçe: Malazgirt
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1788 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 209
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0436
İl plaka kodu: 49
Posta kodu: 49400
Karaali, Muş ilinin Malazgirt ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1928'den beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 145 km, Malazgirt ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 209
2021: 271
2020: 287
2019: 290
2018: 268
2017: 256
2016: 273
2015: 275
2014: 304
2013: 361
2012: 388
2011: 412
2010: 407
2009: 435
2008: 442
2007: 464
2000: 548
1990: 523
1985: 443
1965: 229
Üzümlü

Başlığın diğer anlamları için Üzümlü (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Üzümlü |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de yeri
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Erzincan
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Mehmet Erdem Akbulut
 • Belediye başkanı: Lütfi Yakut (MHP)
Rakım: 1250 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 14.390
 • Kır: 5,349
 • Şehir: 8.238
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 2400
İl alan kodu: 0446
İl plaka kodu: 24
Resmî site Kaymakamlık Belediye
Üzümlü, Erzincan ilinin ilçesidir.
Eski adı Cimin'dir. Nüfus, 2000'li yılların başından itibaren göç alan değil göç veren pozisyonundadır. İlçeye bağlı Altınbaşak beldesi bulunmaktadır. Toplam belde ve köy sayısı 24'tür.
Batısında Erzincan Merkez ilçesi, doğusunda Tercan, kuzeyinde Çayırlı, güneyinde ise Tunceli iline bağlı Pülümür ilçesi yer alır. İlçede Urartular döneminden kalma Altıntepe kalesi bulunmaktadır. Bölgede yetişen, kendine has hoş koku ve aromaya sahip siyah üzümüyle ünlüdür. Adını eski ilçe adından alan Cimin Üzümü, dünyanın ilk ve tek patentli üzümü olma özelliğini taşır. Üzümlü yakınlarındaki Altıntepe Kalesinde 2003 yılından beri Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyelerinden Mehmet Karaosmanoğlu başkanlığında yapılan kazılar sürdürülmektedir. Kale Urartu, Pers, Bizans ve Anadolu Selçuklu dönemlerinde kullanılmıştır. Kalede Urartu Dönemine (M.Ö. 850-600) ait bir tapınak, kabul salonu/Apadana, Açık Hava Tapınağı, yeraltına taşlarla örülmüş 3 oda mezar ile sur duvarları ve giriş kapısının taş temellerine ait kalıntılar görülebilir. Bizans döneminden bir kilise yapısı ve sur duvarları bulunmaktadır.
1930 yılında belde belediyesi teşkilatı kurulan ve Erzincan merkez ilçeye bağlı olan Üzümlü, 1987'de ilçe statüsü aldı.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1990 | 29.589 | 17.314 | 12.275 |
| 2000 | 49.928 | 30.298 | 19.630 |
| 2007 | 13.313 | 6.463 | 6.850 |
| 2008 | 13.467 | 6.465 | 7.002 |
| 2009 | 15.960 | 8.288 | 7.672 |
| 2010 | 13.636 | 7.112 | 6.524 |
| 2011 | 12.662 | 6.850 | 5.812 |
| 2012 | 12.995 | 6.748 | 6.247 |
| 2013 | 11.603 | 6.595 | 5.008 |
| 2014 | 11.376 | 6.457 | 4.919 |
| 2015 | 11.273 | 6.478 | 4.795 |
| 2016 | 12.913 | 8.158 | 4.755 |
| 2017 | 13.363 | 8.202 | 5.161 |
| 2018 | 14.390 | 8.584 | 5.806 |
| 2019 | 13.493 | 8.181 | 5.312 |
| 2020 | 13.587 | 8.238 | 5.349 |
Belediye

Üzümlü Belediyesi 1924 yılında kurulmuştur.
Seçildikleri yıllara ve oy oranlarına göre belediye başkanları:
Darıbükü, Sütçüler

| Darıbükü |
| --- | --- |
Köy

 Isparta'nın konumu
DarıbüküDarıbükü'nün Isparta'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Isparta
İlçe: Sütçüler
Coğrafi bölge: Akdeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1276 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 65
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0246
İl plaka kodu: 32
Posta kodu: 32950
Darıbükü, Isparta ilinin Sütçüler ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1928'den beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Isparta il merkezine 103 km, Sütçüler ilçe merkezine 63 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 65
2021: 70
2020: 75
2019: 85
2018: 95
2017: 103
2016: 111
2015: 126
2014: 133
2013: 136
2012: 143
2011: 147
2010: 159
2009: 174
2008: 182
2007: 191
2000: 260
1990: 402
1985: 529
Bruce Willis

| Bruce Willis |
| --- | --- |
Bruce Willis (San Diego Comic-Con'da, 2018)
Doğum: Walter Bruce Willis 19 Mart 1955 (69 yaşında) Idar-Oberstein, Batı Almanya
Meslek: Oyuncu, film yapımcısı, müzisyen
Etkin yıllar: 1978-2022
Evlilik: Demi Moore (1987-2000)   Emma Heming (e. 2009)
Çocuk(lar): 5
İmza

Willis, Over the Hedge filminin Almanya galasında 28 Haziran 2006.
Willis ABD Donanması askerleri ile birlikte 25 Temmuz 2002
Walter Bruce Willis (d. 19 Mart 1955), Emmy ve Altın Küre ödüllü Amerikalı emekli sinema oyuncusu ve müzisyen. Filmleri dünyada 3,05 milyar dolar gişe yapmıştır.
Amerikalı bir baba ve Alman bir annenin çocuğu olarak Almanya'nın Idar-Oberstein kentinde dünyaya gelen Willis, çocukluk yıllarını New Jersey'de geçirmiş, daha sonra New York'a yerleşmiştir. Babası Almanya'da görev yaparken Bruce Almanya'da doğmuştur. Dört çocuğun en büyüğüdür.
Bruce Willis, "Moonlighting" (Mavi Ay) (1985-1989) isimli televizyon dizisindeki David Addison rolüyle üne kavuşmuştur.
30 Mart 2022'de Willis'in kızı Rumer, kendisine afazi teşhisi konulduktan sonra oyunculuğu bıraktığını açıkladı. Emekli olduğu sırada Willis, 2022 ve 2023'te gösterime girmeyi bekleyen onbir filmi tamamlamıştı.
İlk yılları

Walter Bruce Willis 19 Mart 1955'te, o zamanki Batı Almanya'nın Idar-Oberstein kentinde doğdu. Annesi Marlene Almandı, Kassel'liydi. Babası David Willis ise Almanya'da görev yapan bir Amerikan askeriydi. Willis'in Florence adında küçük bir kız kardeşi ve Robert (merhum) ve David adında iki erkek kardeşi vardır. 1957'de ordudan terhis edilen babası, aileyi memleketi Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Carneys Point, New Jersey'e yerleştirdi. Annesi bir bankada çalıştı ve babası kaynakçı, usta tamirci ve fabrika işçisiydi.
Kekeleyerek konuşan Willis, okul arkadaşlarının ona "Buck-Buck" lakabını taktığı Penns Grove Lisesi'ne gitti. Drama kulübüne katıldı, sahnede oynamanın kekemeliğini azalttığını gördü ve sonunda öğrenci konseyi başkanı seçildi.
1973'te liseden mezun olan Willis, Salem Nükleer Santrali'nde güvenlik görevlisi olarak çalıştı ve New Jersey, Deepwater'daki DuPont Chambers Works fabrikasında işçileri taşıyarak servis şoförlüğü yaptı. Özel dedektif olarak çalıştıktan sonra (daha sonra komedi-drama dizisi Mavi Ay'da ve aksiyon-komedi filmi The Last Boy Scout'ta oynayacağı bir rol), oyunculuğa yöneldi. Montclair Eyalet Üniversitesi Drama Programına kaydoldu ve burada Cat on a Hot Tin Roof adlı yapımda rol aldı. 1977'de okulu bıraktı ve New York'a taşındı. 1980'lerin başında Hell's Kitchen semtinde yaşarken Manhattan sanat barı Kamikaze'de barmenlik yaparak geçimini sağladı.
Kariyeri > 1980'ler: Zor Ölüm ve Şöhrete yükselişi

Willis, Mavi Ay (1985–1989) adlı televizyon dizisinde David Addison Jr. rolünü üstlendi ve bu rol için seçmelere katılıp 3.000 oyuncuya karşı yarıştı. Mavi Ay'da Cybill Shepherd'la oynadığı rol, onun bir komedi oyuncusu olarak yerleşmesine yardımcı oldu. Dizinin beş sezonu boyunca, Drama Dizisinde En İyi Erkek Oyuncu dalında Emmy Ödülü ve En İyi Erkek Oyuncu - Müzikal veya Komedi Televizyon Dizisi dalında Altın Küre Ödülü kazandı. Rol aldığı Mavi Ay dizisi başarısının zirvesindeyken, içecek üreticisi Seagram, Willis'i Altın Şarap Soğutucu ürünleri için sürahi olarak tuttu.
Reklam kampanyası, Willis'e iki yılda 5-7 milyon ABD doları ödedi. Willis, 1988'de alkol almayı bırakmaya karar verdiğinde sözleşmesini yenilememeyi tercih etti.
Willis ilk başrolünü 1987 yapımı Blake Edwards filmi Blind Date'de Kim Basinger ve John Larroquette ile bir uzun metrajlı filmde oynadı. Edwards, Sunset'te (1988) gerçek hayattaki kovboy oyuncusu Tom Mix'i oynaması için onu tekrar kadroya aldı. Ancak, Die Hard (1988) filmindeki John McClane rolündeki beklenmedik dönüşü onu film yıldızı ve aksiyon kahramanı statüsüne yükseltti. Filmde kendi dublörlerinin çoğunu oynadı ve film dünya çapında 138.708.852 $ hasılat elde etti. Die Hard'daki başarısının ardından Willis, In Country dizisinde Vietnam gazisi Emmett Smith olarak başrol oynadı ve ayrıca Look Who's Talking (1989) ve devam filmi Look Who's Talking Too'da (1990) konuşan bir bebeği seslendirdi.
Kariyeri > 2020'ler: Kritik düşüş, sağlık sorunları ve emeklilik

Willis, kariyerinin son yıllarında birçok düşük bütçeli bağımsız gerilim ve bilimkurgu filminde rol aldı. Öncelikli olarak Randall Emmett başkanlığındaki Emmett/Furla Oasis ve Corey Large başkanlığındaki 308 Entertainment Inc yapım şirketleri ile çalıştı. Emmett/Furla Oasis, Willis'in oynadığı 20 filmin yapımcılığını üstlendi. Esquire'den Chris Nashawaty tarafından yaşlı oyuncular için "kârlı bir güvenli liman" olarak tanımlanan Cehennem Melekleri'ne benzer şekilde, filmlerin çoğu doğrudan videoya yayınlandı. Willis, film başına ortalama sadece 15 dakika görülüyordu ve iki günlük çalışma için genellikle 2 milyon ABD doları kazanıyordu. Yine de, filmlerin tanıtım materyallerinde yoğun bir şekilde yer aldı ve aşağılayıcı bir takma ad olan "moruk teaserları"ı lakabını aldı.
Filmlerde çalışan set ekipleri Willis'in kafası karışmış göründüğünü, neden orada olduğunu anlamadığını ve bir kulaklıktan hatlarla beslenmesi gerektiğini söylediler. Willis'in Out of Death (2021) filmi için sete gelmesinin planlanmasından günler önce, senariste rolünü azaltması ve diyaloğunu kısaltması talimatı verildi ve yönetmen Mike Burns'e Willis'in tüm sahnelerini tek bir günde tamamlaması söylendi. Yılın en kötü filmleri ve performansları için verilen ve yıllık bir ödül olan Altın Ahududu Ödülleri, o yıl vizyona giren sekiz filmdeki rolleri için 2021 Filmindeki En Kötü Bruce Willis Performansı isimli özel bir kategori ortaya çıkardı.
30 Mart 2022'de Willis'in ailesi, kendisine, beynin dil ifadesini ve kavrayışını kontrol eden alanındaki hasarın neden olduğu bir bozukluk olan afazi teşhisi konduğu için sinemadan emekli olduğunu duyurdu. Altın Ahududu Ödülleri, performansı tıbbi bir durumdan etkilenen birine Altın Ahududu verilmesinin uygun olmadığını söyleyerek Willis kategorisini geri çekti. Willis, emekli olduğu sırada vizyona girmeyi bekleyen on bir filmi tamamlamıştı. 16 Şubat 2023'te Willis'in ailesi, kendisine frontotemporal demans (bunama) teşhisi konulduğunu duyurdu. Aile yaptığı açıklamada, Willis'in durumunun "ilerlediğini" ve "iletişim güçlüklerinin hastalığın belirtilerinden yalnızca biri olduğunu" söyledi.
Özel hayatı

1987'de evlendiği Amerikalı oyuncu Demi Moore'dan 2000'de boşanan Willis üç çocuk babasıdır. 21 Mart 2009 tarihinde Emma Heming ile evlenmiştir.
31 Mart 2022 Tarihinde ailesi Willis'in hesabından Afazi teşhisi konulduğunu ve sinema kariyerini noktaladığını belirten bir gönderi paylaştı. Altın Ahududu Ödülleri, performansı tıbbi bir durumdan etkilenen birine altın bir ahududu vermenin uygun olmadığını söyleyen Willis, kategorisini geri çekti. Willis, emekli olduğu sırada, 2022 ve 2023'te gösterime girmeyi bekleyen onbir filmi tamamlamıştı.