Portekiz-Safevî Savaşı
Portekizlilerin Basra Körfezi'nden sürülmesi > Askeri operasyonların başlaması > Hürmüz'ün ele geçirilmesi

Hürmüz Kuşatması (1622)
Zaferden iki hafta sonra, 10 Şubat'ta büyük Kızılbaş ordusu Hürmüz'e konuşlandırıldı ve bölge hızla ele geçirildi. Daha sonra İskender Bey Münşi tarafından "Frenklerin tahkimat sanatındaki becerilerinin muhteşem bir örneği" olarak tanımlanan kale kuşatıldı. İngilizler sadece surları değil, kale duvarlarının yakınına sığınan Portekiz gemilerini de bombardımana tuttu. Karada, İngiliz toplarından oluşan bir batarya kurularak müthiş bir topçu birliği oluşturuldu. Mevzilerini inatla savunan Portekizlilerin gösterdiği şiddetli direnişe rağmen, Kızılbaşlar 17 Mart'ta kalenin duvarlarından birinin yıkılmasından sonra bile kaleyi ele geçiremediler. Portekiz garnizonu yakın gelecekte Goa'dan yardım gelmesini umuyordu. Böyle bir yardım gelse bile, savaşçıların azlığı nedeniyle savaşa katılmaları gecikti. İki ay süren yoğun direnişten sonra, 23 Nisan 1622'de, kalenin Kızılbaşlar tarafından ele geçirilmesi üzerine bir katliamdan korkan Portekizliler teslim oldu.
Böylece Basra Körfezi'ndeki yüzyıllık Portekiz egemenliği sona erdi. Figueroa, bu trajediyi İspanyol-Portekiz'in aptalca saldırgan politikasına bağlıyor:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Özellikle İngilizler gibi yetenekli bir ulus tarafından desteklenen Konseyi, Şah Abbas'a savaş açacak ve ona kendi ülkesinde saldıracak kadar aptal bir Kral'ın kimin yaptığını söylemeye cüret etmeyeceğim...Hindistan'da küçük bir kuvvetin varlığına rağmen, bu kale ve her şeyden önce Hürmüz bölgesi, apaçık kaçınılmaz yenilgiye ve ilk saldırganın insafına terk edildi. | ” |
Hayatta kalan Portekizli savaşçılar, kadın ve çocuklar Maskar ve Sohar'a götürüldü. Yine Portekizlilerin yanında savaşan Müslümanlar idam edildi. Hürmüz önemli zenginlikleriyle birlikte yağmalandı. Monnoks bunu şu şekilde açıklıyor:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Safeviler ve İngilizler öyle bir yağmalamaya başladılar ki, bunu görünce hem üzüldüm, hem de utandım; ama buna bir çözüm bulamadım | ” |
Kızılbaşlar özellikle ele geçirdikleri Portekiz toplarının gücünden çok etkilenmişlerdi. Bu toplar İsfahan'a götürüldü ve Şah'ın sarayının önünde sergilendi. İskender Bey Münşi bu topları "her biri Frenklerin top yapma sanatının şaheseri" olarak tanımlamıştır. Daha sonra İngilizler, Kızılbaşların ganimetten adil paylarından fazlasını aldıklarından şikâyet ettiler. Ayrıca, Kızılbaşların kuşatma için sürekli olarak iki gemi sağlamadıkları için geri kalan kuşatmaya katılmayı reddetmelerinden endişe duyuyorlardı ve bu nedenle Kızılbaşların Maskat'taki Portekizlilere saldırmak için kendilerine katılma önerisini reddettiler. Ayrıca, İngilizlerin zafer sonucunda ele geçirdiği ganimetler Kızılbaşlar tarafından düşük bir fiyata satıldı.
Hürmüz'ün ele geçirilmesinden sonra Abbas için önemini yitirdi. Şah Abbas adına önce Gambron'a sonra da Bender Abbas adlı limana yönlendirdiği tüm ticaret yolunu daha iyi koruyabilirdi. Bu bölge hızla genişledi ve İngiliz ticaret gemilerinin giriş noktası olan Caskin'in işlevlerini devraldı. Kısa bir süre sonra Hollanda Doğu Hindistan Şirketi de başlangıçta İngilizlerin müttefiki, daha sonra ise rakibi olarak bölgeye müdahale etmeye başladı. Portekizliler, buradaki topraklarını kaybettikten sonra bölgenin kontrolünü yeniden ele geçirmek için birkaç girişimde bulundu. 11 Şubat 1625'te Hürmüz'de Portekiz gemileri ile İngiliz-Hollanda gemileri arasında bir savaş çıktı. Safevi ordusunun gemilerinin sahilden ateş ve duman çıkardığını gördüklerinde hayrete düştükleri söylenir. Savaş her iki taraf için de mutlak bir zaferle sonuçlanmasa da, Portekizliler bundan sonra Hürmüz için herhangi bir tehdit oluşturamadı. Aynı yıl, Avrupalılar arasındaki rekabetin yalnızca Hürmüz'ün yararına olacağını fark eden Portekizliler Şah Abbas'a gelerek Kongo kıyılarında bir fabrika kurmalarına ve bir kale inşa etmelerine izin verildi. Portekizliler ayrıca, İstanbul'dan elde ettiği iç bağımsızlığı korumak için Portekizlilerle iyi ilişkilerini sürdürmenin önemli olduğunu düşünen Basra valisiyle de iyi ilişkilerini sürdürdüler.
Hürmüz'ün ele geçirilmesinden sonra İspanya kralı, iki devletin monarşilerinin birleştiğini ileri sürerek protesto etti ve İngiliz hükûmetinden askeri müdahale için bir açıklama talep etti. Açıklama olarak da şirketin Safevi İmparatorluğu tarafından çatışmaya zorlandığı belirtilmiştir. Kral I. James ve gözdesi Buckingham, Portekizlilerin itirazlarını umursamadılar ve elde edilen ganimeti paylaşmaya hevesliydiler. Buckingham, Lord Amiral olarak, Doğu Hindistan Şirketi'nin son yıllarda hem Portekiz'den hem de Hürmüz'den ele geçirilen gemilerinden elde edilen ve 100.000 sterlin olarak tahmin edilen kârın onda biri üzerinde hak iddia etti. Şirketi Amirallik Mahkemesi'ne çıkarmak ve gemilerini limanlarda durdurmakla tehdit ettikten sonra 10.000 Sterlin elde etmeyi başardı. Kral, kendisini İspanyolların şikâyetlerinden kurtardığını açıkça beyan ederek, "Seni İspanyolların şikâyetlerinden kurtarmadım mı? Ve siz bana hiçbir şey iade etmiyor musunuz?" diye soran krala da 10.000 sterlin verildi.