stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
D 400
Güzergâhı ve kavşaklar

D.400 devlet yolu, Datça ile Yüksekova arasında aşağıdaki şehirlerin güzergahından geçer ve önemli kavşaklar ile kavşaklardan ayrıldığı karayolları istikametleri aşağıda gösterilmiştir:
| Şehir/Bölge | Kavşak | Ayrıldığı istikamet |
| --- | --- | --- |
| Datça |  | Karayolu başlangıcı |
Marmaris: 
| Gökova |  D.550 D 550 | Aydın'a |
Muğla: 
Köyceğiz: 
Ortaca: 
| Dalaman | D.555 D 555 |  |
Göcek: 
Fethiye: 
| Kemer yakınları |  D.350 D 350 |  |
Kaş: 
Demre: 
| Finike |  D.635 D 635 |  |
Kumluca: 
Kemer: 
| Antalya |  D.650  E87 D 650  D.685 D 685 |  |
Serik: 
| Bereket yakınları |  D.687 D 687 |  |
| Manavgat |  D.695 D 695 |  |
Alanya: 
Gazipaşa: 
Anamur: 
Bozyazı: 
Taşucu: 
| Silifke |  D.715 D 715 |  |
| Kocahasanlı | 33.54 | Kanlıdivane |
| Erdemli | 33.53 | Güzeloluk, Ayrancı, Karaman |
| Mersin |   |  |
| Tarsus |  D.750 D 750 E90  |  |
Adana: 
| Ceyhan |  Otoyol 52  D.817 D 817   |  |
Toprakkale: 
Osmaniye: 
Bahçe: 
| Nurdağı |  D.825 D 825 |  |
| Gaziantep |  D.835 D 835  D.850 D 850 |  |
Nizip: 
Birecik: 
| Şanlıurfa |  D.885  D 885 E99 |  |
| Viranşehir |  D.905 D 905 |  |
| Kızıltepe |  D.950 D 950 |  |
| Alakuş yakınları |  D.955 D 955 |  |
Nusaybin: 
| Cizre |  D.380 D 380  D.430 D 430 |  |
| Şırnak |  D.370 D 370 |  |
Hakkâri: 
| Yeniköprü mevkii |  D.975 D 975 |  |
Yüksekova: 
|  İran sınırı Esendere Sınır Kapısı |  Karayolu 16 | Karayolu sonu |
Tüneller

D.400 Devlet yolu üzerinde 38 adet tünel bulunmaktadır. En uzun tünel, Bozyazı-Aydıncık arasında 2023 yılında trafiğe açılan 2.309 m-2.229 m uzunluğunda olan çift tüplü Gözce T8 tünelidir.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
D.400 Devlet Yolu üzerindeki kara yolu tünelleri

| Yol no | Güzergâh | Tünelin Adı | (Batı-Doğu Yönü) | (Doğu-Batı Yönü) |
| D.400-04 | Dalaman-Fethiye | Göcek | 926 | 950 |
| D.400-09 | Kumluca-Antalya | Phaselis | 1275 | 1305 |
| D.400-09 | Kumluca-Antalya | Altan Ayağ | 1013 | 970 |
| D.400-09 | Kumluca-Antalya | Adnan Sezgin | 316 | 330 |
| D.400-09 | Kumluca-Antalya | Orhan Büyükalp | 965 | 1100 |
| D.400-12 | Manavgat-Alanya | Çandırtepe |  | 307 |
| D.400-12 | Manavgat-Alanya | Ilıksu-Ulaş |  | 1541 |
| D.400-12 | Manavgat-Alanya | Devren |  | 406 |
| D.400-14 | Gazipaşa-Anamur | Melleç-1 | 473 | 501 |
| D.400-14 | Gazipaşa-Anamur | Melleç-2 | 537 | 507 |
| D.400-14 | Gazipaşa-Anamur | Tenzile | 827 | 773 |
| D.400-15 | Bozyazı-Aydıncık | Gözce T8 | 2229 | 2309 |
| D.400-15 | Bozyazı-Aydıncık | Gözce T7 | 820 | 795 |
| D.400-15 | Bozyazı-Aydıncık | Gözce T6 | 302 | 330 |
| D.400-15 | Bozyazı-Aydıncık | Sarıyar-1 | 371 | 386 |
| D.400-15 | Bozyazı-Aydıncık | Sarıyar-2 | 1124 | 1107 |
| D.400-16 | Aydıncık-Silifke | Eceli-3 | 186 | 262 |
| D.400-16 | Aydıncık-Silifke | Eceli-2 | 836 | 798 |
| D.400-16 | Aydıncık-Silifke | Eceli-1 | 248 | 396 |
| D.400-16 | Aydıncık-Silifke | Karayar | 985 | 1033 |
| D.400-16 | Aydıncık-Silifke | Boğsak | 1514 | 1570 |
| D.400-16 | Aydıncık-Silifke | Limankale | 851 | 851 |
| D.400-24 | Gaziantep-Birecik | Birecik |  | 66 |
| D.400-32 | Cizre-Şırnak | Şehit Güvenlik  Korucusu Dündar  Page | 751 | 751 |
| D.400-32 | Cizre-Şırnak | Şehit Yüzbaşı  Mustafa Erdal | 807 | 807 |
| D.400-33 | Şırnak-Çukurca | İnceler | 225 | 225 |
| D.400-33 | Şırnak-Çukurca | Ballı | 225 | 225 |
| D.400-33 | Şırnak-Çukurca | Ortabağ-1 | 1260 | 1260 |
| D.400-33 | Şırnak-Çukurca | Ortabağ-3 | 140 | 140 |
| D.400-34 | Çukurca-Hakkari | Taşbaşı | 145 |  |
| D.400-34 | Çukurca-Hakkari | Çukurca | 1050 | 1050 |
| D.400-35 | Çukurca-Hakkari | Sümbül 1 | 206 | 206 |
| D.400-35 | Çukurca-Hakkari | Sümbül 2 | 206 | 206 |
| D.400-35 | Çukurca-Hakkari | Kunebiz | 158 | 158 |
| D.400-35 | Çukurca-Hakkari | Arslankaya | 96 | 96 |
| D.400-36 | Hakkari-Yüksekova | Erziki |  | 178 |
| D.400-36 | Hakkari-Yüksekova | Yeniköprü | 106 | 106 |
| D.400-37 | Yüksekova-Esendere | Sarıtaş | 480 | 480 |
Kaynaklar ve dipnotlar

Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
↑  Karayolu, fiziki olarak Muğla'dan geçmez. Muğla'ya 25 km uzaklıktaki Marmaris-Fethiye kavşağı Muğla'nın banliyösü konumunda
↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 11 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Haziran 2024.
↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2022.
↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2022.
↑  "Arşivlenmiş kopya". 10 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2022.
↑  "Arşivlenmiş kopya". 24 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2022.
↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2021.
↑  "Karayoları Genel Müdürlüğü 2024 verileri" (PDF). 3 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 31 Ocak 2025.
1 2 3  "Bozyazı - Aydıncık Tünelleri Açıldı". 22 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2025.
↑  "Liman Kale Tüneli". atacanaksoy.com. 22 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2025.
Lua hatası: too many expensive function calls.
Yeni Birlik

| --- | --- |
Tür: Günlük gazete
Tiraj:  57.187  (3-9 Eylül 2018)
Slogan: "Dilde, fikirde, işte birlik!"
Resmî site: http://www.gazetebirlik.com/ Yeni Birlik
Yeni Birlik, 14 Mart 2016'da yayın hayatına başlayan günlük ulusal gazete. Sahibi Avni Özgürel, Genel Yayın Yönetmeni Okan Sarıkaya, Haber Müdürü Mustafa Yaşar. Sloganı "Dilde, fikirde, işte birlik!"tir.
Köşe yazarları

Avni Özgürel
İlnur Çevik
Cemalnur Sargut
Abdullah Ağar
Ozan Ceyhun
Aslı Sertdemir
Mustafa Kadir Atasoy
Hasan Köni
Arzu Erdoğral
Faruk Aktaş
Musa Alioğlu
Ekin Gün
Kylian Mbappé

Kylian Mbappé Lottin (Fransızca telaffuz: [kiljan (ə)mbape]; 20 Aralık 1998, Paris), La Liga takımlarından Real Madrid ve Fransa millî futbol takımında sol kanat ve santrafor pozisyonunda forma giyen Kamerun asıllı Fransız profesyonel futbolcudur. Genellikle dünyanın en iyi genç oyunculardan biri olarak kabul edilen Mbappé, olağanüstü yetenekleri ve oyunculuğu ile tanınmaktadır.
Paris'te doğan ve Bondy çevresinde büyüyen Mbappé, üst düzey kulüp kariyerine 2015'te Monaco'da başlayarak Ligue 1 şampiyonluğunu kazandı. 2017'de on sekiz yaşındaki futbolcu Paris Saint-Germain'e kiralandı ve daha sonrasında aynı kulüp tarafından 180 milyon € karşılığında transfer edilerek en pahalı ikinci futbolcu oldu. Paris Saint-Germain'de dört kez Ligue 1 ve üç kez Coupe de France şampiyonluğu yaşadı ve 217 gol atarak kulüp tarihinin en golcü oyuncusu oldu. Mbappé ayrıca 2019-20 sezonunda dört kupa kazandı ve takımın ilk UEFA Şampiyonlar Ligi finalinde boy gösterdi.
Mbappé, Fransa için uluslararası düzeyde ilk maçına 2017 yılında, 18 yaşındayken çıktı. 2018 FIFA Dünya Kupası'nda Mbappé, bir Dünya Kupası'nda gol atan en genç Fransız futbolcu ve Pelé'den sonra bir Dünya Kupası finalinde gol atan en genç ikinci futbolcu oldu. Fransa'yla Dünya Kupası'nı kazanan Mbappé ayrıca turnuvada ikinci en golcü oyuncu oldu ve performansıyla FIFA Dünya Kupası En İyi Genç Oyuncu ve Fransa Yılın Oyuncusu ödüllerini kazandı. 2022 FIFA Dünya Kupası'nda Fransa'nın finalde kaybetmesiyle Altın Ayakkabı Ödülü'nü kazandı ve Dünya Kupası finallerinde en çok gol atan oyuncu oldu.
Mbappé, 2018, 2019 ve 2022'de FIFA FIFPro World11'a, 2018'de UEFA Yılın Takımı'na ve 2016-17, 2019-20, 2020-21 ve 2021-22 sezonlarında da UEFA Şampiyonlar Ligi Sezonun Takımı'na seçildi. 2021'de Globe Soccer Yılın Oyuncusu seçilen Mbappé; 2017'de Golden Boy ödülü, üç Ligue 1 Yılın Oyuncusu ödülü ve dört Ligue 1 gol krallığı kazandı. Ayrıca 2021-22 sezonunda Ligue 1'de bir sezonu hem gol hem de asist kralı olarak tamamlayan ilk futbolcu oldu.
İlk yılları

Mbappé, ilk olarak doğduğu şehir Bondy'deki futbol akademilerinde oynadı, daha sonra Clairefontaine ve Monaco futbol akademilerinde oynayıp Monaco'nun yedek takımında profesyonel futbol yaşamına başladı. Kısa süre sonra 2016-17 sezonunda düzenli oynamaya başladı, ligde attığı 15 gol ve 8 asist ile 17 sene sonra takımının lig şampiyonu olmasına yardımcı oldu. Daha sonra 180 milyon € satın alma opsiyonuyla Paris Saint-Germain'e kiralandı.
Mbappé, 17 yaş altı ve 19 yaş altı takımında oynadıktan sonra Mart 2017'de Lüksemburg ile oynadıkları maçta Fransa adına ilk millî maçına çıktı.
Kulüp kariyeri > Önceki kariyeri

Futbola babası Wilfried Mbappé'nin hocalığını yaptığı AS Bondy'de başladı. Daha sonra Clairefontaine futbol akademisine girdi, etkileyici performansından dolayı Real Madrid ve Valencia'nın ilgisini çekti. 11 yaşında İngiliz kulübü Chelsea'de denendi. Burada genç takım adına maça çıktı. Mbappé daha sonra Monaco'nun alt yapısına katıldı.
Kulüp kariyeri > Monaco > 2015-16 sezonu

Mbappé takımıyla ilk maçına 2 Aralık 2015 tarihinde 1-1 berabere kaldıkları Caen maçının 88. dakikasında Fábio Coentrão'nun yerine girerek çıktı. Bu maçta 16 yıl 347 günle Monaco'nun en genç oyuncu unvanını 21 yıl sonra Thierry Henry'nin elinden aldı. 20 Şubat 2016 tarihinde takımı adına ilk golünü kaydetti, 3-1 kazandıkları Troyes maçının uzatma dakikalarında attığı golle kulüp tarihinin gol atan en genç ismi oldu. 17 yıl 62 gün ile Thierry Henry'nin unvanını bir kez daha elinden aldı. 6 Mart 2016 tarihinde kendisini Haziran 2019'a kadar Monaco'ya bağlayacak sözleşmeyi imzalayarak ilk profesyonel sözleşmesini imzaladı.
Kulüp kariyeri > Monaco > 2016-17 sezonu

14 Aralık 2016 tarihinde 7-0 kazandıkları Rennes maçında takımı için ilk hat trickini yaptı. Bu hatrick, en son 1997 yılında Coupe de la Ligue mücadelesinde Monaco adına Sonny Anderson tarafından yapılan hatrickten sonra yapılan ilk hatrick olma özelliğini taşımaktadır.
11 Şubat 2017 tarihinde 5-0 kazandıkları FC Metz maçında Ligue 1'deki ilk hat trickini yaptı, 18 yıl 2 ay ile 2005 yılında Ligue 1 tarihinde genç yaşta hat trick yapan Jérémy Ménez'in 17 yıl 260 günlük rekoruna en çok yaklaşan isim oldu.
21 Şubat tarihinde Şampiyonlar Ligi son 16 turunda Manchester City'ye attığı golle UEFA Şampiyonlar Ligi'ndeki ilk golünü atmış, Karim Benzema'dan sonra en genç gol atan 2. Fransız futbolcu oldu.
Mbappé, bu sezon takımıyla Şampiyonlar Liginde yarı finale kadar yükseldi, son 16 turunda Manchester City karşısında maça çıktı. İlk maçta 5-3 yenilip ikinci maçta 3-1 galip gelerek deplasman golü kuralıyla turu geçtiler. Çeyrek finalde Borussia Dortmund ile oynadılar, 3-2 kazandıkları maçta 2 gol attı, sonraki maçta 3-1 galip gelip yarı finale yükseldiler. Yarı finalde Juventus ile karşılaştılar, ilk maçta 2-0 yenilip ikinci maçta da 2-1 yenilip elendiler. Mbappé, bu turda Juventus'a attığı golle Şampiyonlar Ligi tarihinde yarı finalde gol atan en genç oyuncu olurken, Juventus kalecisi Gianluigi Buffon'un 690 dakikalık gol yememe serisini de bozdu. Şampiyonlar Liginde toplam 9 maçta 6 gol attı. Bu sezonda takımıyla ligde şampiyon oldular, ligde çıktığı 29 maçta 15 gol ve 8 asist yaparak 17 sene sonra kazanılan şampiyonluğa katkıda bulundu. Mbappé, bu sezon lig ve kupa maçlarında 2587 dakika sahada kalarak toplam 44 maça çıkıp 26 gol attı.
Kulüp kariyeri > Paris Saint-Germain

31 Ağustos 2017 tarihinde Monaco'dan Paris Saint-Germain'e kiralandı. Paris kulübü, kiralık sözleşmesinde €145 milyon € artı 35 milyon € bonus olmak üzere toplam 180 milyon € satın alma opsiyonuyla Mbappé'yi kiraladığını, kiralık sözleşmesi sonunda bu opsiyonu kullanıp Mbappé'ye 2022'ye kadar sözleşme imzalatacağını duyurdu. Kulüp Mbappé'nin takımda 29 numaralı formayı giyeceği açıklandı.
Paris adına ilk golünü 8 Eylül'de 5-1 kazandıkları FC Metz maçında attı, maçı 1 gol 1 asist ile tamamladı. Dört gün sonra Les Parisiens adına 5-0 kazandıkları Celtic maçında Şampiyonlar Ligindeki ilk golünü attı.
Kulüp kariyeri > Real Madrid

3 Haziran 2024'te Paris Saint-Germain'den Real Madrid'e 5 yıllığına transfer olmuştur. Senelik Real Madrid'den 57.5 milyon euro kazanacaktır.
Millî takım kariyeri

Mbappé, millî takımdaki ilk büyük başarısını 2016 UEFA Avrupa 19 Yaş Altı Futbol Şampiyonasında ülkesiyle şampiyon olarak yaşadı. Turnuvada 5 gol atarak Jean-Kévin Augustin'in ardından turnuvanın en çok gol atan 2. ismi oldu.
Mart 2017'de Lüksemburg ve İspanya ile oynanacak maçlar için ilk kez ana kadroya çağrıldı. İlk maçına 25 Mart 2017'de 78. dakikada Dimitri Payet'in yerine oyuna girerek çıktı. Bu maçta 18 yıl 3 ay 5 gün ile Maryan Wisnieski'nin ardından Fransa millî futbol takımında oynayan en genç 2. oyuncu oldu. millî takım adına ilk golünü ise 2018 FIFA Dünya Kupası elemelerinde 4-0 kazandıkları Hollanda maçında attı.
2022 FIFA Dünya Kupası elemelerinde 8 gol atarak gol kralı oldu. Dünya Kupası'nda hat trick yapan 2. futbolcu olmuştur.
Oyun tarzı

Eski Arsenal menajeri Arsène Wenger, Mbappé'yi Thierry Henry'ye benzettiğini, Mbappé'nin büyük bir futbol yeteneğinin olduğunu açıkladı.
Kişisel yaşamı

Mbappé'nin babası Wilfried, Kamerun kökenli bir futbol antrenörü, annesi Fayza ise Cezayir kökenli eski bir hentbol oyuncusudur. Jirès Kembo Ekoko adında profesyonel futbolcu olan üvey abisi, Ethan Mbappé ve Adeyemi Mbappé adında iki kardeşi vardır. Kardeşi Ethan'ın 29 Aralık'ta doğması sebebiyle Mbappé PSG'de 29 numaralı formayı giymektedir. Mbappé, Cristiano Ronaldo'yu idol alarak büyüdüğünü söylemiştir. France Football'a konuşan Pelé, "Mbappe, Dünya Kupası'nı 19 yaşında kazandı, bense sadece 17 yaşındaydım. Neredeyse eşitlendiğimizi söyleyerek onunla şakalaştım. Bence o yeni Pelé olabilir. Bunu söyleyince insanlar dalga geçtiğimi sanıyor ancak bu bir şaka değil" ifadelerini kullandı.
Kariyer istatistikleri > Uluslararası

| Millî takım | Yıl | Maç | Gol |
| --- | --- | --- | --- |
| Fransa | 2017 | 10 | 1 |
| Fransa | 2018 | 12 | 7 |
| Toplam | Toplam | 22 | 8 |
Kariyer istatistikleri > Millî takım golleri

| # | Tarih | Yer | Rakip | Skor | Sonuç | Turnuva |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 31 Ağustos 2017 | Fransa Stadyumu, Saint-Denis, Fransa |  Hollanda | 4-0 | 4-0 | 2018 FIFA Dünya Kupası elemeleri |
| 2 | 27 Mart 2018 | Sankt-Peterburg Stadyumu, Sankt-Peterburg, Rusya |  Rusya | 1-0 | 3-1 | Hazırlık |
| 3 | 27 Mart 2018 | Sankt-Peterburg Stadyumu, Sankt-Peterburg, Rusya |  Rusya | 3-1 | 3-1 | Hazırlık |
| 4 | 9 Haziran 2018 | Park Olympique Lyonnais, Décines-Charpieu, Fransa |  ABD | 1-1 | 1-1 | Hazırlık |
| 5 | 21 Haziran 2018 | Yekaterinburg Arena, Yekaterinburg, Rusya |  Peru | 1-0 | 1-0 | 2018 FIFA Dünya Kupası |
| 6 | 30 Haziran 2018 | Kazan Arena, Kazan, Rusya |  Arjantin | 3-2 | 4-3 | 2018 FIFA Dünya Kupası |
| 7 | 30 Haziran 2018 | Kazan Arena, Kazan, Rusya |  Arjantin | 4-2 | 4-3 | 2018 FIFA Dünya Kupası |
| 8 | 15 Temmuz 2018 | Lujniki Stadyumu, Moskova, Rusya |  Hırvatistan | 4-1 | 4-2 | 2018 FIFA Dünya Kupası finali |
Başarıları > Kulüp

Ligue 1: 2016-17
Ligue 1: 2017-18, 2018-19, 2019-20, 2021-22, 2022-23
Coupe de France: 2017-18, 2019-20, 2020-21
Coupe de la Ligue: 2017-18, 2019-20
UEFA Süper Kupası: 2024
Başarıları > Uluslararası

FIFA Dünya Kupası: 2018
Avrupa 19 Yaş Altı Futbol Şampiyonası: 2016
Başarıları > Bireysel

Avrupa 19 Yaş Altı Futbol Şampiyonası Turnuva Takımı 2016
UNFP Ligue 1 Yılın Genç Oyuncusu: 2016-17 2017-18
UNFP Ligue 1 Yılın Takımı: 2016-2017, 2017-18
UNFP Ayın Oyuncusu: Nisan 2017 Mart 2018
UEFA Şampiyonlar Ligi Sezonun Takımı: 2016-17
FIFPro World XI 3. takım: 2017
Golden Boy: 2017
FIFA Dünya Kupası En İyi Genç Oyuncu Ödülü
FIFA Dünya Kupası: 2022 - Gol kralı
Mbappé Monaco maçında oyunda girmeden önce ısınırken, 2017
Mbappé Paris Saint-Germain formasıyla, 2019
Mbappé, Rusya ile oynadıkları maçta gol attıktan sonra
Mbappé Paris Saint-Germain ve Fransa Milli Takımında santrafor pozistonunda oynayan Fransız profesyonel futbolcudur.
Güçlendirilmiş parlamenter sistem

6 siyasi parti Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem mutabakat metnini imzalıyor (28 Şubat 2022).
Güçlendirilmiş parlamenter sistem veya iyileştirilmiş ve güçlendirilmiş parlamenter sistem, Türkiye'deki bazı siyasi partilerin (CHP, İYİ Parti, DEVA, Gelecek Partisi, SAADET ve DP) geliştirdiği, parlamenter sistemi ve yönetimde etkin olmayan sembolik cumhurbaşkanı makamını temel alan bir yönetim sistemidir. Sembolik cumhurbaşkanlığı makamının yanında yetkili ve güçlü bir başbakan makamını esas alır.
2017 yılında yapılan referandumun ardından yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemine karşı geliştirilmiştir; kuvvetler ayrılığının tesis edilmesi, meclisin yetkisinin artırılması, başbakanlık makamının güçlendirilmesi ve cumhurbaşkanının tarafsız ve sembolik olması ilkeleri çerçevesinde tartışılmaya devam etmektedir. Terimde yer alan "güçlendirilmiş" ifadesi, TBMM'nin devlet yönetiminde merkez olmasını ve yapıcı güvensizlik oyu ile yürütmede istikrarın sağlanmasını ifade etmektedir.
Süreç

Güçlendirilmiş parlamenter sistem, kavram olarak değilse de terim olarak ilkin 2011 yılında Cumhuriyet Halk Partisi seçim bildirgesinde kullanıldı. Burada söz konusu terim, "Yeni Anayasa'nın temel ilkeleri" başlığı altındaki 12 ilkeden biri olarak yer aldı. Güçlendirilmiş parlamenter sistem daha sonraki dönemde, hedeflenen siyasal rejimi tanımlayan, kapsamlı bir şemsiye kavrama dönüşerek CHP bildirgesindeki diğer 11 ilkeyi ve çok daha fazlasını içerdi. Anayasa hukukçusu Prof. Dr. Şule Özsoy Boyunsuz, güçlendirilmiş parlamenter sistemin "yürütmeyi güçlendiren modeller karşısında yasama organının güçlenmesi amacına yönelik" bir kavram olarak ilk kez 2015 yılında siyaset bilimci Doç. Dr. Burak Cop tarafından kullanıldığını belirtmektedir.
2017 referandumuyla kabul edilen Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemini Türkiye'deki ekonomik ve siyasal krizlerin sebebi olarak gören muhalefet partileri parlamenter sisteme dönüş talebini dile getirmeye başladılar. Öte yandan 2017 öncesindeki sistemin de yetersiz olduğu görüşü, önerilen yeni siyasal düzenin güçlendirilmiş parlamenter sistem olarak adlandırılmasını beraberinde getirdi. Muhalefet partileri 2018 seçimlerinin ardından güçlendirilmiş parlamenter sisteme geçme arzularını kamuoyuyla ayrı ayrı paylaştılar. Kasım 2020'de Gelecek Partisi, Mayıs 2021'de İYİ Parti,, Ekim 2021'de DEVA Partisi kendi güçlendirilmiş parlamenter sistem hedeflerini bağımsız olarak ilan ettiler. Bu süreçte güçlendirilmiş parlamenter sistem hakkında siyasi partilerden bağımsız akademik yayınlar da yapıldı.
Ortak metin

CHP, İYİ Parti, DEVA, Gelecek Partisi, SAADET ve DP, Ekim 2021 itibarıyla TBMM'de bir araya gelerek ortak metin çalışmalarına başladı. Altı partinin genel başkan yardımcılarından oluşan ortak komisyon beş başlıklı bir taslak metin üzerinde çalışmaya başladı. Metin, 2021 Aralık ayında tamamlandı. 28 Şubat 2022 günü yapılan imza töreniyle parti liderleri bu metni onayladı ve kamuoyuna sundu.
Metnin içeriğinde, altı partinin fikir birliğine vardığı ilkeler yer aldı. Eski parlamenter sistemden farklı olarak hükûmet kurmanın kolay, düşürmenin ise zor olması amaçlandı. Bunun için, hükûmet düşüren TBMM üyelerine, yeni hükûmeti de belirleme zorunluluğu getirilmesi hedeflendi. Cumhurbaşkanlığı sisteminden farklı olarak, hükûmetin meclis tarafından kurulması, Cumhurbaşkanı seçilen kişinin partisinden istifa etmesi ilkeler benimsendi. Bunlar dışında yargı sisteminde, basın özgürlüğünde ve kamu atamalarında değişiklikler öngören ilkeler yer aldı.
28 Kasım 2022 gününde altı partinin ortak komisyonu tarafından "Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Anayasa Değişikliği Önerisi" başlıklı 84 maddelik anayasa değişikliği teklif maddeleri kamuoyuna sunuldu. Değişikliğe konu maddeler mutabakat metninde yer alan ilkelere uygun olarak düzenlendi.
Sistemin esasları

Söz konusu siyasi süreçlerin ardından şekillenen güçlendirilmiş parlamenter sistem görüşündeki temel unsurlar ve sistemin öngördüğü yenilikler şu şekildedir:
Sistemin esasları > Cumhurbaşkanlığı

Cumhurbaşkanlığı makamı, sembolik ve tarafsız bir şekilde devletin ve milletin bütünlüğünü temsil edecek ve yürütme organına müdahale edemeyecek şekilde düzenlenecek. Cumhurbaşkanı en fazla bir dönem için seçilecek, görev süresi 7 yıl olacak, görev süresi bittikten sonra aktif siyasete dönemeyecek. Veto yetkisi olmayacak, yalnızca uyarı amacıyla kanunu meclise geri gönderebilecek. Cumhurbaşkanının istisnai nitelikte tek başına yapabileceği işlemler anayasada ayrıntılı bir biçimde düzenlenecek. Cumhurbaşkanının, Anayasada tek başına yapabileceği belirtilen işlemleri dışındaki bütün kararları, Başbakan ve ilgili bakanlarca imzalanacak; bu kararlardan Başbakan ve ilgili bakan sorumlu olacak. Böylece Cumhurbaşkanının meclise karşı siyasi sorumsuzluğu sağlanacaktır.
Sistemin esasları > Yasama

Seçim barajı yüzde 3'e düşürülecek, yüzde 1 oy oranını aşan parti hazineden yardım almaya hak kazanacak. Parti içi demokrasiyi sağlama amacıyla düzenlemeler yapılacak. Partilerin seçim dönemlerine aldığı yardımların şeffaf bir şekilde kamuoyu ile paylaşması zorunlu hale getirilecek. Yasama sorumsuzluğu kapsamı genişletilecek, dokunulmazlık istisnaları düzenlenerek belirsizliklere son verilecek. Kanun yapım süreçlerinde meslek örgütlerinin ağırlığı arttırılacak. Sözlü soru mekanizması cevap verme zorunluluğu ile güçlendirilecek; yazılı soru önergelerine cevap verilmemesi halinde ilgili bakanlığa yaptırım uygulanacak. Meclisin denetim yetkisini etkin şekilde yerine getirebilmesi amacıyla meclis soruşturması için gereken yeter sayıları düşürülecek.
Parlamentoların tarihsel bir kazanımı olan bütçe hakkının devredilmezliği ilkesi tesis edilecek. Vatandaşlardan toplanan vergilerin nasıl harcandığının etkili şekilde denetlenebilmesi için işlevsel bir denetim mekanizması oluşturulacak. Meclis bünyesinde Kesin Hesap Komisyonu kurulacak, komisyonun başkanı ana muhalefet partisinden olacak. Sayıştay raporlarının tamamının Kesin Hesap Komisyonu'na sunulması sağlanacak.
Sistemin esasları > Yürütme

Başbakan, parlamenter sistemin gelenek ve ilkelerine uygun olarak, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından belirlenecektir. Başbakanın belirlenmesi, Cumhurbaşkanının Mecliste en çok milletvekiline sahip siyasi partiye hükûmeti kurma görevi vermesiyle gerçekleşecek; hükûmetin Anayasa'da öngörülen sürede kurulamaması halinde bu görev, milletvekili sayısıyla doğru orantılı olarak diğer siyasi partilere sırasıyla verilecektir. Bakanlar ve TBMM üyeleri (veya ihtiyaç duyulduğu takdirde milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olan kişiler arasından) Başbakan tarafından atanacaktır. Bakanlar Kurulu, Başbakanın başkanlığında toplanacaktır.
Hükûmetin kurulmasını kolaylaştırmak amacıyla hükûmetin kurulmasında basit çoğunluk, düşürülmesinde ise TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğu esas alınacaktır. Hükûmete istikrar kazandırmak amacıyla gensoru ile yapıcı güvensizlik oyu birleştirilecektir. Hükûmetin düşürülmesi; yeni hükûmetin, TBMM'nin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla seçilmesi şartına bağlı olacaktır. Diğer bir deyişle, Güçlendirilmiş Parlamenter Sistemde yeni hükûmetin kurulması güvence altına alınmadan mevcut hükûmet düşürülemeyecektir. Böylece bir yandan hükûmetin düşürülmesi zorlaştırılırken diğer yandan olası hükûmet krizleri de önlenecektir.
Olağanüstü Hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kuruluna verilecek olup olağanüstü halin yurdun tamamında veya bir bölgesinde süresi iki ayı geçmemek üzere ilan edilebilecektir. OHAL kararları aynı gün TBMM'nin onayına sunulacaktır. Meclis, olağanüstü hal süresini kısaltabilecek her defasında iki ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilecek veya olağanüstü hali kaldırabilecektir. Öngörülen yeni modelde önemli bir değişiklik olarak Olağanüstü Hal Kanunu'ndan kaynaklanan eylemler ve işlemler için yargı yolunun kapatılamayacağı düzenlenecektir.