Tuapse
Tarih

İlk insan meskeni 300 bin yıl önce kurulmuştur. 3 bin yıl önce dolmenleri yaratan kabilelerin ana yurdu olmuştur.
İki dağ nehrinin, (Adıgece Çilıpsı: Чылэпсы ve Pşenaxo: Псынэф) nehirlerinin birleşmesinden yaranan Adıgece olan Tuapse ("Tuapse" - "ikinehir", "iki çayın birleştiyi yerden alçaktaki yer") nehri bu adı taşıyan ilk yerdir. Bu ada ilk defa M.Ö. VII-II yüzyıllarda rastlanmaktadır. Buranın adının Yunanca transkripsiyini Topsidadır. O zamanlarda Şapsığların meskeni vardı ve burada köle ticareti yapılıyordu. Yunanların da çok küçik kolonilerinin olduğu bilinmektedir.
13. yüzyıl — Bölge moğol istilasına uğramıştır.
15-16. yüzyıl — Osmanlı yönetimine girmiştir. Bu yüzyılda İslam bölgede hızla yayılmıştır.
1829 — Sahil Edirne Antlaşması'na göre Rusya'ya geçmiştir.
1838 — Karadeniz Sahil Hattı ile ilişkili olarak burada Velyaminovsk Meskeni kurulmuştur (ismini general A. A. Velyaminovdan almıştır). Bu yer bir yıl sonra şapsığlar tarafından yok edilse de, imar edilmiştir.
1853 — Kırım Savaşı şartlarına göre ruslar meskeni yıktıktan sonra terk etmiştir.
1857 — Adigelere silah veren Türk deposu kurulmuştur. Buraya "Aslan" isimli Türk gemisiyle "Kanguru" isimli İngiliz gemisinde 6 topu olan 200 asker gelmişti.
1859 — Yarbay Levaşovun kumandasındaki deniz çıkartma bölüğünün Türk deposunu yok etmiştir.
1864 — General Geymanın bölüğü Tuapse'ye indi ve Velyaminov meskenini aldı.
1864 — Bölgede oturan  Adıge, Şapsığ, Ubıh ve b. halkların Türkiye'ye kovulması (bakınız. Çerkes Sürgünü) Tuapse yöresi deniz yoluyla yapılan deportasyonun  merkezi toplanma yerlerinden biri olmuştur. Bazı kaynaklara göre bölgeden 500 bin kadar Çerkes göç etmeye zorlanmıştır.
1864 — Sahilde ilk Rusya vatandaşlarının meskeni. Meskene ruslar, ermeniler, yunanlar göç ediyorlar.
1867 — Kadoş burnunda deniz fenerinin inşa edilmiştir. (şimdiki şehir sınırında)
1875 — Sivil meskenin (Velyaminovski Posad) kurulmuştur.
1895 — Meskene Novorossiys-Suhumi ve Maykop-Tuapse yollarının uzatılmıştır.
1896 — Deniz limanı yapılmıştır.
1896 — İsmi posad Tuapseye değiştiriliyor. Çernomor Quberniyasının Tuapse okrugunun merkezi.
1913 — "Tuapsinskiye otkliki" (Tuapse haberleri) gazetesinin ilk numarasının baskısı.
1916 — Şehir statüsünü  almış ve Armabir-Tuapse Demir Yolu çekilmiştir.
1917-1920 — Rusya İç Savaşında birkaç kez el değiştiriyor ve kısmen yıkılmıştır.
1921 — İlk kütüphane açılmıştır.
1921 — Çocuk Müzik Okulu açılmıştır.
1923 — Yeni bölgü ile Kuban-Çernomor ilinin Çernomor okrugunun Tuapse rayonunun merkezi.
1924 — Tuapse 23 Eylül 1924'te kurulan Şapsığ Ulusal Rayonu merkezi oldu.
1928 — Bu yıl Grozni-Tuapse hattı açılmıştır.
1933 — Tuapse limanı SSCB önemi kazanmıştır.
1935 — Tuapse Kray'a bağlı kent haline dönüştürülmüştür.
Ekim 1941 — Agoy Havaalanı'nın (şehirden 8 kilometre uzaklıkta) ve Tuapse Deniz Filo karargâhı inşa edilmiştir.
II. Dünya Savaşında yıkıma uğramıştır. Zarar 22 milyon ruble civarındaydı.
1947 — Mimar Şusevin planı ile imar çalışmaların başlanmıştır.
1976 — Fransanın Agen kenti ile kardeş şehir olmuştur.
5 Mayıs 2008 — Tuapse kentine "Askerî zafer şehri" ismi verilmiştir.
Ekim 2011 - Yerel Rus makamları, Şapsığ Ulusal Rayonu'nun kaldırıldığı 1945'ten bu yana Tuapse'de bir Şapsığ Festivali düzenlenmesine izin ve destek vermiş bulunuyorlar. Bkz.Ныбэ Анзор, "Нартхэм ямашIо кIуасэрэп", Адыгэ макъ, 01.11.2011.