stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bingöl (il)
Yönetim

Ayrıca bakınız: Bingöl'ün ilçeleri
İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezî yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Ayni seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclisleri oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar.
İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde onda birlik baraj uygulamalı nispî temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır. İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23).
İl Genel Meclisi, İl özel idaresinin karar organıdır ve başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik İl Encümenini seçer.
Merkezî yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl özel idaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.
Bingöl valisi Ahmet Hamdi Usta'dır. Ağustos 2023'te Balçova Kaymakamı iken atanmıştır.
Bingöl Belediye Başkanı Erdal Arıkan (AK Parti), 31 Mart 2024 seçimlerinde %33,6 oy oranıyla seçilmiştir.
2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Bingöl ilindeki 11 belediyenin 9'unu AK Parti, 1'ini CHP ve 1'ini de MHP kazanmıştır. Bingöl İl Genel Meclisi üye sayısı: 15 AK Parti, 3 CHP, 3 HDP ve 2 MHP olmak üzere 23’tür. Bingöl Belediye Meclisi ise 16 AK Parti, 9 HDP ve 6 MHP olmak üzere 31 üyeden oluşur.
2023 Türkiye genel seçimleri sonucuna göre Bingöl'ün  Türkiye Büyük Millet Meclisindeki milletvekili sayısı 3'tür: 2'si AK Partili (Feyzi Berdibek ve Zeki Korkutata) ve 1 tanesi de YSP'lidir (Ömer Faruk Hülagu).
Yönetim > Yerel seçimler

| Bingöl Belediyesi |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Yıl | Belediye Başkanı | Parti | Oy Oranı |
| 1946 | Tevfik Turan | CHP | %68,50 |
| 1950 | Ahmet Bayram | MP | %42,96 |
| 1955 | Halil Timur | Bağımsız | %57,92 |
| 1963 | Faik Ertuğrul | CHP | %40,00 |
| 1968 | Faik Ertuğrul | CHP | %50,02 |
| 1973 | Sait Aymaz | CHP | %23,29 |
| 1977 | Hikmet Tekin | MHP | %33,63 |
| 1984 | Mehmet Sıtkı Börü | ANAP | %31,16 |
| 1989 | Selahattin Kaya | SHP | %24,83 |
| 1994 | Selahattin Aydar | RP | %39,98 |
| 1999 | Feyzullah Karaaslan | HADEP | %26,65 |
| 2004 | Hacı Ketanalp | AK Parti | %39,81 |
| 2009 | Serdar Karaaslan | AK Parti | %42,90 |
| 2014 | Yücel Barakazi | AK Parti | %58,40 |
| 2019 | Erdal Arıkan | AK Parti | %38,60 |
| 2024 | Erdal Arıkan | AK Parti | %33,69 |
Yönetim > Genel seçimler

| Yıl | Parti | Oy Oranı |
| --- | --- | --- |
| 1946 | CHP | %100,00 |
| 1950 | CHP | %61,33 |
| 1954 | DP | %31,71 |
| 1957 | DP | %38,50 |
| 1961 | YTP | %54,60 |
| 1965 | CHP | %35,70 |
| 1969 | Bağımsız | %41,20 |
| 1973 | MSP | %25,50 |
| 1977 | AP | %29,60 |
| 1983 | ANAP | %44,17 |
| 1987 | DYP | %29,60 |
| 1991 | RP | %35,04 |
| 1995 | RP | %51,55 |
| 1999 | FP | %24,36 |
| 2002 | AK Parti | ℅31,37 |
| 2007 | AK Parti | %71,10 |
| 2011 | AK Parti | %67,07 |
| Haziran 2015 | AK Parti | %46,49 |
| Kasım 2015 | AK Parti | %64,39 |
| 2018 | AK Parti | %55,20 |
| 2023 | AK Parti | %39,20 |
Coğrafya

Bingöl ili, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat bölümünde 8.125 km²yi bulan yüz ölçümüne sahip, 38 27' ve 40°27' doğu boylamlarıyla 41°20' ve 39°54' kuzey enlemleri arasında bulunmaktadır.
Bingöl ilinin, doğusunda Muş, kuzeyinde Erzincan ve Erzurum, batısında Elazığ ve Tunceli, güneyinde ise Diyarbakır ili bulunmaktadır. Bingöl ilinin yüz ölçümünün yüzde 22.82'si merkez ilçeye aittir. Merkez ilçeden sonra sırasıyla Genç, Karlıova, Solhan, Adaklı, Kiğı, Yedisu ve Yayladere gelmektedir. Rakımı en düşük ilçe Genç ilçesi, rakımı en yüksek ilçe ise Karlıova'dır.
İlde bulunan belli başlı yaylalar; Bingöl Yaylası, Solhan'da; Şerafettin Yaylaları, Genç'de; Çötele (Çotla) Yaylası, Karlıova'da; Hırhal ve Çavreş Yaylası, Kiğı'da; Kiğı Yaylası ve Dağın Düzü Yaylaları, Adaklı'da; Kârer Yaylası'dır.
Başlıca dağ ve tepeler; Bingöl Dağı (3250 m), Genç Dağı (2940 m), Şeytan Dağı (2906 m), Sülbüs Dağı (2884), Şerafettin Dağı (2544 m)
Belli başlı ovalar; Bingöl, Genç, Karlıova ve Sancak Ovaları gibi küçük ovalar da mevcuttur. Bu ovalardan Bingöl Ovasının yüzölçümü 80 km² olup deniz seviyesinden yüksekliği 1150 metredir.
Belli başlı akarsular şunlardır; Peri Çayı, Murat Nehri, Göynük Suyu
Bingöl'de buzullar tarafından açılan sirk adı verilen birçok göl vardır. Bu göllerin başlıcaları şunlardır; Gölbahri, Karlı Göl, İçme Gölü, Kuş Gölü, Zırlır Gölü, Sar Gölü, Er Gölü, Harem Gölü, Çili Göl, Belli Göl, Kıllı Göl, Manastır Gölü ve Kerkis Gölüdür.
Coğrafya > İklim

Bingöl'ün yükselti faktörü ve kuzeyden gelen serin ve nemli hava kütlelerine açık olması nedeniyle yazları sıcak, kışları ise soğuk geçmektedir. Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü' verilerine göre Bingöl ilinde yıllık ortalama sıcaklık 12.1 derece ve yıllık yağış miktarı 873.7 mm kadar, kar yağışlı olduğu gün sayısı 24.5 gün, don olduğu gün sayısıda 94.1 gün kadardır.
Turizm

Orman zenginliği bakımından Türkiye'de 33. sırada yer alan Bingöl'de başlıca turistik gezilecek yerler şunlardır; Kös Kaplıcaları, Hesarek Kayak Merkezi, Yolçatı Kurucadağ Kayak Merkezi, Çır Şelalesi, Pergasur Şelalesi, Sülbüs Dağı, Şerafettin Dağları, Gerendal Gölü, Tarbasan Gölü, Tarihi Urartu Yolu, Göl Mezrası, Buban Bacaları, Yüzen Adalar Tabiat Anıtı, Zağ Mağaraları, Kalkanlı Mağarası, Kiğı Kalesi, Kral Kızı ve Seberitas Kaleleridir.
Ekonomi

Bingöl ekonomisinde en etkili olan sektörler arasında Maden-Mermer yüzde 37,6 ciro payı ile ilk sırada yer alırken, Gıda yüzde 35,3 ile ikinci, Yapı elemanları yüzde 12,8 ile üçüncü mobilya ise yüzde 9,6 ile dördüncü sırada yer almaktadır. Bingöl'ün ihracatının yüzde 72,9 gibi büyük bir oranı maden ve gıda gibi sektörlerden oluşmaktadır. Sanayi
ürünlerinin oranı ise yüzde 23,4 te kalmaktadır. Bingöl ili Türkiye'de arıcılığın yapıldığı önemli illerdendir. 84.269 adet kovandan 1263 ton bal elde edilir. 14,9 kg ile kovan başına verim Türkiye ortalamasının (14,5 kg) az üzerindedir. Türkiye'deki kovan sayısı ve bal üretiminin %1,5'ini Bingöl gerçekleştirir.
Tarım ve hayvancılığın yaygın olduğu şehirde Sütaş'ın entegre tesisleri de bulunmaktadır. İlde, dünyanın 2. büyük, Türkiye'nin de ilk hibrit enerji santrali olan 1 milyon metrekarelik arazi üzerine kurulmuş, 80 megavatlık güneş enerji santrali ile 400 bin hanenin yıllık tüketimini karşılayabilecek Aşağı Kaleköy Barajı ve Hidroelektrik Santrali elektrik üretimi yapmaktadır.
Eğitim

Ana madde: Bingöl Üniversitesi
Bingöl Üniversitesi 2007 yılında kurulmuştur. Üniversite 10 fakülte, 5 enstitü, 1 yüksekokul, 6 meslek yüksekokulu ve 24 araştırma ve uygulama merkezi ile faaliyetlerini sürdürmektedir. İlde daha önce Fırat Üniversitesi bünyesinde yükseköğretim kurumları mevcuttu.
Fakülte - 10 adet: Fen Edebiyat Fakültesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Veterinerlik Fakültesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, İslami İlimler Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ziraat Fakültesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Fakültesi
Yüksek Okul - 1 adet:
Yabancı Diller Yüksek Okulu
Meslek Yüksek Okulu - 6 adet: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Meslek Yüksekokulu, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu, Solhan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu, Genç Meslek Yüksek Okulu, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu
Enstitü - 5 adet: Fen Bilimleri Enstitüsü, Kıraat İlmi Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yaşayan Diller Enstitüsü
Kültür Sanat > Halk Oyunları

Belli başlı halk oyunları; Kartal Oyunu, Çepik (El Çırpma), Delilo Oyunu, Çaçan Oyunu, Çulapı (Üç Ayaklı Çatal Ağaç) Oyunu, Gövend (Halay), Horani, Gelin Oyunu, Seyirlik ve Eğlencelik Oyunlar, Darı Sulama, Sarımsak Oyunu, Şel Atmak (Taş Atmak), Değirmenci, Kalkağan Şenliği, Muhtar, Cirit Oyunu, Kalaycı
Kültür Sanat > Mutfak

Bingöl tava, sörina pel, keldoş, mastuva, klorik/gıllorik, Soğuk Çeşme kavurması, lopik, şilki, kıjı çorbası, yelıng/guluk çorbası, tutmaç çorbası, turakin, zervet (löl), kılç ve hasıda gibi yiyecek çeşitleri Bingöl yöresine özgü yiyeceklerdir. Türkiye'de marka değeri olan Bingöl balı, Bingöl kavurması, Bingöl tava, Sörina pel, Mastuva, Keldoş, Tutmaç Çorbası, Lopik ve Burma kadayıf tatlısı gibi yiyecekler, yöre mutfağında en çok sevilen yiyeceklerdir. Bingöl Balı, Bingöl Çobantaşı Kavurması, Sivan Dut Pekmezi ve Yedisu Horoz Kuru Fasülyesi coğrafi işaret belgesi almıştır.
Spor

Ana madde: Bingöl'de spor
Futbol branşında, Bingöl ilini Bölgesel Amatör Lig'de 12 Bingölspor ile Karlıova Yıldırımspor temsil etmektedir.
Voleybol branşında, 2020-2021 sezonu Efeler Liginde mücadele eden Solhanspor, ligi 9. sırada tamamlamıştır. Bir başka voleybol temsilcisi Yeni Solhanspor TVF 2. liginde mücadele etmektedir.
Büyük Bingöl Spor Kulübü, 2014 yılından beri Futsal Liginde mücadele etmektedir.
Solhan Ayak Tenisi Takımı, 2022 yılında ikincisi düzenlenen Ayak Tenisi Türkiye Şampiyonasında iki yılda da Türkiye şampiyonu olup, 29 Kasım 2022 tarihinde 15 ülkenin katılımıyla düzenlenecek olan Dünya Şampiyonası'na katılmak için milli davet almıştır.
Bingöl'deki önemli spor tesisleri şunlardır: Bingöl Şehir Stadyumu (3.000), Merkez Karşıyaka Spor Salonu (5.000), Üniversite Kapalı Spor Salonu (1000), Solhan Spor Salonu (500), Merkez Kapalı Yarı-Olimpik Yüzme Havuzu (500), Hesarek ve Yolçatı Kurucudağ Kayak merkezleri.
Nüfus

Güncel Nüfus Değerleri(TÜİK 6 Şubat 2025 verileri)
Bingöl ili nüfusu: 283.276'dir. Bu nüfusun %72,01'i şehirlerde yaşamaktadır (2024 sonu). İlin yüzölçümü 8.004 km2'dir. İlde km2'ye 35 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 96'dır.) İlde yıllık nüfus % 0,83 oranında azalmıştır. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Merkez İlçe (% 1,07), Yayladere(% -13,37),
06 Şubat 2025 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 8 İlçe, 11 belediye, bu belediyelerde 68 mahalle ve ayrıca 322 köy vardır.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
2024 yılı sonunda Bingöl ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri

| İlçe | Nüfus 2023 | Nüfus 2024 | Fark | Nüfus Artışı % | Belediye Sayısı | Mahalle Sayısı | Köy Sayısı | Köy Nüfusu | Şehir nüfusu | Şehirde oturan % | Alanı km2 | km2'ye düşen kişi |
| Adaklı | 8.863 | 7.978 | -885 | -9,99 | 1 | 7 | 33 | 4.805 | 3.173 | 39,77 | 825 | 10 |
| Genç | 34.178 | 32.543 | -1.635 | -4,78 | 1 | 5 | 68 | 11.766 | 20.777 | 63,84 | 1443 | 23 |
| Karlıova | 26.819 | 26.172 | -647 | -2,41 | 1 | 6 | 47 | 16.652 | 9.520 | 36,37 | 1566 | 17 |
| Kiğı | 5.035 | 4.650 | -385 | -7,65 | 1 | 3 | 26 | 1.992 | 2.658 | 57,16 | 483 | 10 |
| Merkez | 172.007 | 173.856 | 1.849 | 1,07 | 3 | 29 | 88 | 31.317 | 142.539 | 81,99 | 1814 | 96 |
| Solhan | 33.651 | 33.353 | -298 | -0,89 | 2 | 7 | 27 | 10.235 | 23.118 | 69,31 | 1033 | 32 |
| Yayladere | 2.304 | 1.996 | -308 | -13,37 | 1 | 6 | 20 | 1.156 | 840 | 42,08 | 417 | 5 |
| Yedisu | 2.798 | 2.728 | -70 | -2,50 | 1 | 5 | 13 | 1.362 | 1.366 | 50,07 | 423 | 6 |

| Bingöl | 285.655 | 283.276 | -2.379 | -0,83 | 11 | 68 | 322 | 79.285 | 203.991 | 72,01 | 8004 | 35 |
Nüfus > İlin yıllara göre nüfusları

| Bingöl il nüfus bilgileri> Yıl | Bingöl il nüfus bilgileri> Toplam | Bingöl il nüfus bilgileri> Sıra | Bingöl il nüfus bilgileri> Fark | Bingöl il nüfus bilgileri> Şehir - Kır |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1940 | 70.184 | 61 |  |   %6     4.02366.161     %94   |
| 1945 | 75.510 | 61 | %8  |   %6     4.51970.991     %94   |
| 1950 | 97.328 | 61 | %29  |   %9     9.12288.206     %91   |
| 1955 | 113.341 | 64 | %16  |   %12     13.054100.287     %88   |
| 1960 | 131.364 | 65 | %16  |   %11     14.723116.641     %89   |
| 1965 | 150.521 | 65 | %15  |   %14     20.401130.120     %86   |
| 1970 | 177.951 | 64 | %18  |   %20     35.451142.500     %80   |
| 1975 | 210.804 | 64 | %18  |   %22     45.961164.843     %78   |
| 1980 | 228.702 | 64 | %8  |   %24     54.997173.705     %76   |
| 1985 | 241.548 | 63 | %6  |   %25     61.199180.349     %75   |
| 1990 | 250.966 | 65 | %4  |   %35     86.648164.318     %65   |
| 2000 | 253.739 | 66 | %1  |   %49     123.470130.269     %51   |
| 2007 | 251.552 | 63 | %1  |   %56     141.703109.849     %44   |
| 2008 | 256.091 | 64 | %2  |   %54     137.286118.805     %46   |
| 2009 | 255.745 | 64 | %0  |   %54     138.574117.171     %46   |
| 2010 | 255.170 | 64 | %0  |   %54     138.069117.101     %46   |
| 2011 | 262.263 | 64 | %3  |   %56     147.081115.182     %44   |
| 2012 | 262.507 | 64 | %0  |   %57     150.166112.341     %43   |
| 2013 | 265.514 | 64 | %1  |   %57     150.556114.958     %43   |
| 2014 | 266.019 | 64 | %0  |   %59     155.697110.322     %41   |
| 2015 | 267.184 | 64 | %0  |   %60     160.614106.570     %40   |
| 2016 | 269.560 | 63 | %1  |   %62     167.917101.643     %38   |
| 2017 | 273.354 | 64 | %1  |   %64     175.82497.530     %36   |
| 2018 | 281.205 | 64 | %3  |   %60     168.180113.025     %40   |
| 2019 | 279.812 | 64 | %0  |   %64     179.82199.991     %36   |
| 2020 | 281.768 | 62 | %1  |   %65     183.61398.155     %35   |
| 2021 | 283.112 | 62 | %0  |   %66     187.40895.704     %34   |
Konum

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Konum Bilgileri
| İlçe | Kuruluş Yılı | Önceden bağlı olduğu ilçe | Alanı km² | Rakım mt. | Merkeze Uzaklık km | Ulaşan Yollar |
| Bingöl Merkez |  |  | 1.814 | 1.159 |  | D.300-27, D.950-07, 12.75 |
| Adaklı | 1987 | Kiğı | 825 | 1.507 | 78 | D.300-27=>12.75=>12.76 |
| Genç | 1926 |  | 1.443 | 1.018 | 21 | D.950-07, 12.25 |
| Karlıova | 1934 | Kiğı | 1.566 | 1.824 | 70 | D.950-05, 12.03 |
| Kiğı | Cumh.önce |  | 483 | 1.519 | 75 | D.300-27=>12.75=>12.77 |
| Solhan | 1932 | Genç | 1.033 | 1.424 | 57 | D.300-28 |
| Yayladere | 1987 | Kiğı | 417 | 1.569 | 108 | D.300-26=>23.09=>23.07=>12.78 |
| Yedisu | 1990 | Kiğı | 423 | 1.534 | 129 | D.950-05=>12.82 |
| BİNGÖL | 1935 | MUŞ | 8.004 |  |  |  |
Galeri

Yüzen Adalar Tabiat Anıtı
Hesarek Kayak Tesisleri
Bingöl şehir merkezi
Piltan (Balaban Bey) Camii
Buban Bacaları
Sülbüs Dağı
Çır Şelalesi
33 Şehit Anıtı
Bingöl Havalimanı
Gerendal Gölü
Piltan (Balaban Bey) Camii
Bingöl Belediyesi logo
Gerendal Gölü
Yüzen Adalar Tabiat Anıtı
Hesarek Kayak Tesisleri
Hiung-nu şanyuları listesi

Büyük Hun İmparatorluğu, Doğu Hun Devleti, Ak Hun İmparatorluğu, Batı Hun Devleti, Kuzey Hun Devleti, Avrupa Hun İmparatorluğu ve Güney Hun Devleti liderleri listesi:
Bütün Hun Yöneticileri > Hiung-nu (Büyük Hun İmparatorluğu)

1. Toman veya Türkçesiyle Tuman (Teoman) Tanhu 頭曼單于 tóumàn dānyú (MÖ 220 - MÖ 209)
2. Mao-tun veya Türkçesiyle Bagatur (Mete) Tanhu 冒頓單于 mào dùn dānyú (MÖ 209 - MÖ 174)
3. Lao Şang veya Türkçesiyle Gök (Ki-ok) Tanhu 老上單于 lǎoshàng dānyú (MÖ 174 - MÖ 161)
4. Çun-çen (Kün) Tanhu 軍臣單于 jūnchén dānyú (MÖ 161 - MÖ 126)
5. İçihise (İ-çi-hsien) Tanhu 伊稚斜單于 yīzhìxié dānyú (MÖ 126 - MÖ 114)
6. Uvey Şanyü 烏維單于 wūwéi dānyú (MÖ 114 - MÖ 105)
7. Er Şanyü 烏師廬兒單于 wūshīlúér dānyú (MÖ 105 - MÖ 102)
8. Suylihu Şanyü 呴犁湖單于 xǔlíhú dānyú (MÖ 102 - MÖ 101)
9. Çüdihu Şanyü 且鞮侯單于 qiědīhóu dānyú (MÖ 101 - MÖ 96)
10. Hu-lu-gu Tanhu 狐鹿姑單于 húlùgū dānyú (MÖ 96 - MÖ 85)
11. Khuandi Tanhu 壺衍鞮單于 húyǎndī dānyú (MÖ 85 - MÖ 68)
12. Khuyluy Tanhu 虛閭權渠單于 xūlǘquánqú dānyú (MÖ 68 - MÖ 60)
13. Uven-güydi Tanhu 握衍朐提單于 wòyǎnqúdī dānyú (MÖ 60 - MÖ 58)
Bütün Hun Yöneticileri > Beiting Hiung-nu (MÖ 58 - MÖ 36)

1. Khukhasie Tanhu 屠耆單于 túqí dānyú (MÖ 58 - MÖ 56)
2. 呼揭單于 hūjiē dānyú (MÖ 57)
3. 車犁單于 chēlí dānyú (MÖ 57 - MÖ 56)
4. 烏籍單于 wūjí dānyú (MÖ 56)
5. 閏振單于 rùnzhèn dānyú (MÖ 56 - MÖ 54)
-   伊利目单于 yīlìmù dānyú (MÖ 49)
6. Çi-çi Tanhu 郅支骨都侯单于 zhìzhī gǔdōuhóu dānyú (MÖ 56 - MÖ 36)
Bütün Hun Yöneticileri > Batı Hiung-nu (MÖ 56 - MÖ 36)

Çi-çi Tanhu 郅支單于 (MÖ 56 - MÖ 36)
Bütün Hun Yöneticileri > Doğu Hiung-nu (MÖ 56 - MS 48)

Büyük Hun İmparatorluğu'nun devamıdır;
14. Ho-han-ye Tanhu 呼韓邪單于 hūhánxié dānyú (MÖ 56 - MÖ 31)
15. Joti Tanhu 復株累若鞮單于 fùzhūléi ruòdī dānyú (MÖ 31 - MÖ 20)
16. Seuse-joti Tanhu 搜諧若鞮單于 sōuxié ruòdī dānyú (MÖ 20 - MÖ 12)
17. Çeya-joti Tanhu 車牙若鞮單于 chēyá ruòdī dānyú (MÖ 12 - MÖ 8)
18. Üçjolu-joti Tanhu 烏珠留若鞮單于 wūzhūliú ruòdī dānyú (MÖ 8 - MS 13)
19. Uluy joti Tanhu 烏累若鞮單于 wūléi ruòdī dānyú (MS 13 - MS 18)
20. Şikao-joti Tanhu 呼都而屍道皋若鞮單于 hūdōu érshì dàogāo ruòdī dānyú (MS 18 - MS 46)
21. Vutatiho Tanhu 烏達鞮侯單于 wūdádīhóu dānyú (MS 46)
Bütün Hun Yöneticileri > Kuzey Hiung-nu (MS 46 - MS 156)

1. Panu Tanhu 蒲奴單于 púnú dānyú (M.S. 48 -  ?)
2. 優留单于 yōuliú dānyú (? - M.S. 87)
3. (Adı bilinmiyor) (M.S. 88 - M.S. 91)
4. 於除犍单于 yūchúqián dānyú (M.S. 91 - M.S. 93)
5. 逢侯单于 fénghóu dānyú (M.S. 94 - M.S. 118)
(Bilinmiyor) - (M.S. 118 - M.S. 156)
Bütün Hun Yöneticileri > Güney Hiung-nu (MS 48 - MS 216)

1. Pi 醢落屍逐鞮單于 hǎiluò shìzhúdī dānyú  (46 - 56)
2. 丘浮尤鞮單于 qiūfúyóudī dānyú (56 - 57)
3. 伊伐於慮鞮單于 yīfáyūlǜdī dānyú (57 - 59)
4. Sanmuldutzu Tanhu 醢童屍逐侯鞮單于 hǎitóng shìzhú hóudī dānyú (59 - 63)
5. 丘除車林鞮單于 qiūchúchē líndī dānyú (63)
6. 湖斜屍逐侯鞮單于 húxiéshìzhú hóudī dānyú (63 - 85)
7. Yuliu Tanhu 伊屠於閭鞮單于 yītú yūlǘdī dānyú (85 - 88)
8. 休蘭屍逐侯鞮單于 xiūlán shìzhú hóudī dānyú (88 - 93) ve Yuçukien Tanhu 於除犍單于 yū chú qián dānyú (88 - 93)
9. Ankuo Tanhu 安國單于 ānguó dānyú (93 - 94)
10. Tingtoşi - suyheuti Tanhu 亭獨屍逐侯鞮單于 tíngdú shìzhú hóudī dānyú (94 - 98)
11. Vanşiçi - suyti Tanhu 萬氏屍逐侯鞮單于 wànshì shìzhú hòudī dānyú (98 - 124)
12. Vuçihu - şihço Tannhu 烏稽侯屍逐鞮單于 wūjīhóu shìzhú hòudī dānyú (124 - 128)
13. Tejoşi - Suytsieu Tanhu 去特若屍逐就單于 qùtè ruòshì zhújiù dānyú (128 - 140)
(Tahta boş 140 - 143)
14. Hulanjoşi Suytsieu Tahta 呼蘭若屍逐就單于 hūlán ruò shìzhú jiùdānyú (143 - 147)
15. İlingşi - Suytsieu Tahta 伊陵屍逐就單于 yīlíng shìzhújiù dānyú (147 - 172)
16. Totejoşi - Suytsieu Tanhu 屠特若屍逐就單于 tútèruò shìzhú jiù dānyú (172 - 177)
17. Huçing Tanhu 呼征單于 hūzhēng dānyú (177 - 179)
18. Kiangkiu Tanhu 羌渠單于 qiāngqú dānyú (179 - 188)
19. Teçişi Tanhu 持至屍逐就單于 chízhì shìzhú jiù dānyú (188 - 195)
20. 須卜骨都侯單于 xūbǔgǔ dōuhóu dānyú (188 - 189)
21. Huçutsiuen Tanhu 呼廚泉單于 hūchúquán dānyú (195 - 216)
Bütün Hun Yöneticileri > Ak Hun İmparatorluğu (420-562)

1. Akşunvar - (440–470)
(Bilinmiyor) - (470 - 496)
2. Toraman - (496–502)
3. Mihirakula - (502–530)
4. Lakhana (530-562)
Bütün Hun Yöneticileri > Avrupa Hun İmparatorluğu (375-469)

Balamir veya Türkçesi ile Balamber (? - 375)
Alypbi (Baltazar) (378 - 386)
Alypbi (Baltazar) ve Muncuk (386 - 390)
Muncuk ve Uldız (390 - 408)
Uldız (408 - 411)
Karaton (412 - 422)
Oktar (425 - 430)
Rua (432 - 434)
Attila ve Bleda (434 - 445)
Attila (445 - 453)
İlek (453 - 455)
Dengizik (458 – 469)
İrnek (469 - 503)
Alman İmparatorluğu

Alman İmparatorluğu ya da İkinci Reich (Almanca: resmen Deutsches Reich, Alman tarih yazımında Deutsches Kaiserreich), 18 Ocak 1871'de Prusya ve diğer Küçük Alman Devletlerinin özellikle Otto von Bismarck'ın katkılarıyla, birleşmesiyle oluşan birleşik Alman devletidir. İlk imparatoru I. Wilhelm'in taç giymesiyle imparatorluk resmen kuruldu. Yeni İmparatorluğu Habsburg Hanedanı yerine Hohenzollern Hanedanı yönetti, başkent Berlin yapıldı. Yeni İmparatorluk, Avusturya'yı toprakları dışında bıraktı. 1884'ten itibaren Almanya, Avrupa dışında sömürgeler kurmaya başladı (Alman Sömürge İmparatorluğu). Hızlı büyüyen ekonomisiyle, dünyanın en büyük ekonomilerinden biri oldu, ordusu ve donanmasıyla Büyük Britanya'ya kafa tutar hale geldi.
Birleşik Almanya, Şansölye Otto von Bismarck zamanında dış politikasını Almanya'nın güvenli bir pozisyonda durması, güçlü ülkelerle dostluk kurulması, Fransa ile dış politikada uzak durulmaması ve Fransa ile savaştan kaçınılması üzerine kurmuştu. İmparator II. Wilhelm zamanında ise sömürge konusunda diğer Avrupa ülkeleriyle çekişmeye girildi. Bu, Almanya'nın ittifaklarını yenileyememesine neden oldu. Bu esnada Fransa ise Büyük Britanya ve Rus İmparatorluğu ile ittifak kurdu (Rus-Fransız İttifakı ve İngiltere-Fransa Dostluk Antlaşması). Almanya ise sadece Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile ittifak kurabildi.
Almanya, sömürgecilik politikası gereği, Afrika'nın diğer Avrupa ülkeleri tarafından paylaşımına katılmak istedi. Berlin Konferansı ile Avrupa'nın önemli güçleri Afrika'yı paylaştılar. Almanya'nın payına Alman Doğu Afrikası, Alman Güneybatı Afrikası, Togoland ve Kamerun düştü. Afrika'yı paylaşma mücadelesi I. Dünya Savaşı'nı tetikledi.
Avusturya Arşidükü Ferdinand'ın 28 Haziran 1914'te suikasta uğraması ile I. Dünya Savaşı patlak verdi. Savaşta Almanya'nın içinde olduğu İttifak Devletleri savaşı kaybetti. Kasım 1918'de, Alman Devrimi patlak verdi; II. Wilhelm ve tüm prensler tahttaki haklarının tamamından vazgeçti. Almanya'nın savaş hali Haziran 1919'da imzalanan Versailles Antlaşması ile sona erdi. Bu, İttifak Devletleri'nin de mağlubiyeti anlamına geliyordu. İmzalanan antlaşmanın Almanya'yı aşağıladığı düşünülüyordu. Bu durum daha sonra Almanya'da nasyonal sosyalizmin güç kazanmasına sebep oldu.
Tarih > 1870-90 Arasında Ekonomi

İmparatorluk 20 yıllık hızlı ekonomik büyüme döneminin sonuna doğru kurulmuş, Alman devletleri çelik üretiminde ve demiryolu yapımında Fransa'yı geride bırakmıştı. 1867'de Kuzey Alman Konfederasyonu'nun kurulması ekonomik büyümenin önündeki engelleri yok etti. Tefecilik yasaları ve iç göç sınırlamaları kaldırıldı. Bismarck ve müttefiki Ulusal Liberaller'in girişimiyle altına dayalı tek bir para kabul edildi. İmparatorluk bankası kuruldu. Çok ortaklıklı şirketlerin oluşmasını önleyen katı kuralları bir yana bırakıldı. Sonuçta 1870-73 arasında toplam 1,4 milyar taler sermayeyle 857 yeni şirket kuruldu, bu sayılar önceki 20 yılın toplamının üzerindeydi. 1865-75 arasında demiryolu ağı iki katına çıktı. On binlerce Alman ilk kez hisse senedi almaya başladı.
Bu çılgınca büyüme 1873'te bütün dünyayı saran ekonomik bunalımla sona erdi. Tarım ve sanayi fiyatları düştü; net millî hasılanın düşüşü altı yıl durdurulamadı. Yeni kurulan çok ortaklı şirketlerin yaklaşık yüzde 20'si iflas etti. Borç içindeki Junker'lar Alman pazarına dolan Amerikalı ve Rus tahıl fazlasının rekabetiyle karşılaştı. Kırsal Prusya nüfus kaybetti.; 1870'lerde 600 bini bulan Kuzey ve Güney Amerika'ya göç edenlerin sayısı 1880'lerde bunun iki katını aştı. Gene de 1870-90 arası sürekli bir bunalım dönemi olmadı. 1880'lerde tarımda değilse bile, sanayide önemli canlanmalar görüldü ve Britanya bu yeni rakibinin gücünü tanımaya başladı.
Bunalım koşulları Alman liderleri 20 yıllık serbest ticaret uygulamasından denetimli ekonomiye dönmeye yöneltti. Yeni döneme damgasını vuran yoğunlaşma oldu. Almanya büyük sanayi, büyük tarım, büyük bankacılık ve büyük yönetim ülkesi hâline geldi. Devlet korumasındaki kartel anlaşmalarıyla pazar bölüşüldü; mamul mallarda standartlaşmaya gidildi; sabit fiyat uygulamasına geçildi. Kartelleşme çelik, kömür, cam, çimento, potas ve kimya sanayilerinde hızla yayıldı. 1882-95 arasında toplam işyeri sayısı yüzde 4,6 ama 50'den fazla işçi çalıştıran işyeri sayısı yüzde 90 arttı. 1878-79'da muhafazakâr partilerle birleşip Ulusal Liberaller'e sırt çeviren Bismarck ayrıca sanayi ve tarımın gümrük duvarlarıyla korunmasını öngören bir ekonomi politikasını benimsedi. Tarım ürünlerinde gümrük iki kez yükseltildi ve toprak sahibi Junker'lere sübvansiyon sağlandı. Böylece toprak sahipleri, büyük sanayi, ordu ve sivil bürokrasinin üst kademeleri arasında sosyal demokrasiyi ve siyasal özgürleşmeyi önlemeye, ayrıca piyasadaki dalgalanmalardan korunmaya yönelik bir ittifak oluştu.