Lipka Tatarları
Tatarlar

Farklı zaman dilimlerinde ve topluluklarda değişik anlamlarda kullanılan Tatar ismi, Tatar etnik kimliğinin tartışmalı olmasına sebep olmuştur. Orhun yazıtlarında, Türk olmayan toplulukları adlandırmak için kullanılan Tatar ismi, Ruslar tarafından ise Rusya'nın Avrupa kısmında yaşayan Müslüman-Türk halklar için kullanılmıştır. Aynı şekilde Moğol kaynaklarında ise Tatar, Moğollar içerisinde yaşayan bir Moğol kabilesini ifade etmektedir. Çinliler ise Cengiz Han döneminden önce Moğolca konuşan göçebe tüm halklara Tatar ismini vermişlerdir. Tatar adı ilk kez "Tatır" olarak ifade edilmiş ve tarih boyunca farklı anlamlarda kullanılmıştır. Ilya Nikolayevich Berezin'e göre; çeken, uzatan. Rifkat Ahmetyanov'a göre;hükümdarlar hükümdarı. Sharev'e göre;Dağ keşişi. Avrupa toplumları tarafından ise, "yağmacı Moğol" ve eski yunan mitolojisinde cehennem anlamına gelen "Tatarus" sözcüğünden türetilerek "Barbar halk" anlamlarında kullanılmıştır.  Farklı toplumların tarih bakımından iç içe geçmesi neticesinde Tatar kimliği hakkında farklı görüşler ortaya atılmıştır. Bu görüşlerin birincisi Türkoloji alanında çalışmalar yapmış, Smirnov, Gimadi, Kalinin gibi isimlerin ortaya attığı görüştür.Bu görüşe göre;Tatar kimliğinin aslında Bulgarları ifade ettiği ve Altın Orda,Kazan Hanlığı, Rus Hakimiyeti dönemlerinde Tatar kimliğinin çok büyük dönüşümlere maruz kalmadığı yönündedir. Ancak  Velidi Togan, Smolin, Aşmarin gibi isimlerin görüşlerine göre Kazan-Tatarlarının kronolojisinde İdil-Bulgarlarının çok büyük bir önemi olmadığı yönündedir. Bu görüşe göre, Altın Orda döneminde idil- Bulgarları zamanla yok olmuş ve Tatar kültürel kimliği zenginleşmiştir. Yaşanan Moğol istilası neticesinde Kama nehri civarında Kıpçak boyları ile iç içe giren Bulgarlar zamanla eriyip yok olurken Türk nüfusunda artış yaşanmış ve zamanla Altın-Orda Devletinin aristokrasisini oluşturan Moğollar dahi Türkleşmeye başlamıştır. Yaşanan bu Türkleşme ilk kez Cengiz Han döneminde başlamıştır. Bu dönemde, Cengiz Han söz konusu akınları ile Türkleri kendi ülkesine katarken ileriki süreçlerde bir kısım Türk boyları kendi istekleri ile Cengiz Han'a katılmışlardır. Bu katılımlar sonucunda Moğol İmparatorluğunda gözle görülecek bir şekilde Türk nüfusunda artış yaşatmıştır. Bu sebeple Moğol İmparatorluğu parçalandığı vakit ardından birçok Türk Devleti kurulmuştur. Tatarlar, Türkler ile Moğolların kesiştiği bir nokta gibi görüldüğü için Tatar kökeni hakkında bu denli tartışmalar yaşanmıştır. Günümüzde dahi Arap Tarih yazarları Moğol yerine Tatar adını kullanmaktadır. 19.Yüzyılda milliyetçilik akımının artış göstermesi ile beraber Tatar etnik kimliği oluşturulmaya çalışılmış ve bu çalışmalar neticesinde Tatarların kültür ve tarih birliği şekillenmeye başlamıştır. Bu şekillenme sürecine İsmail Gaspıralı, Hadi Atlasi, Şehabeddin Mercani, Ayas İshaki gibi isimlerin büyük oranda etkisi görülmüştür. Nitekim İdil boylarına "Tatar" denmesinin asıl sebebi bu yeni oluşmakta olan etnik yapı içerisinde Rusların Altın Orda Devleti'den sonra bölgede yer almakta olan tüm halka Tatar demesinden kaynaklanmıştır. Bulgar- Tatar oluşumu ise günümüzde Moğol Tatarları, Orda Tatarları, Kırım Tatarlarından farklıdır, bu tatarlar Polonya, Litvanya, Belarus Tatarlarını tek bir millet olarak bir araya getirmektedir.