Sasuntzi Davit
özet

Kitabın Sürmeliceye göre bölümleri:
Döngü 1
Bölüm 1 - Sanasar ve Balthasar. Hristiyan Ermeni prensesi Tsovinar, babasının krallığını onu ele geçirmek için işgal ederek yok etmektense, Bağdat'ın Müslüman Halifesi ile evlenmeyi kabul eder. Barışı korumak için Musr Sultanı Melik'in sarayında rehin tutulur. Kutsal bir kaynaktan susuzluğunu giderdikten sonra kutsal topraklara hac yolculuğunda ilahi ikizler Sanasar ve Bağdasar'a hamile kalır. Vezirler ile halife arasında çıkan bir anlaşmazlık sonucunda çocukların Bağdat'tan sürülmesine karar verilir. Çocuklar dedeleri Kral Gagik tarafından alınır ve çocuklukları Ermeni topraklarında geçer. Bir gün annesinin onlara hamile kaldığı ayazmaya giderler. Sanasar, küçük erkek kardeşinden baharda atlamasını ister ama Bağdasar reddeder. Sanasar baharda cesurca atlar ve bir yeraltı krallığına düşer. Bir mucize olur, Meryem Ana (Surb Astvatsatsin) Sanasar'a üç yenilmez silah ve zırh verir:
Tur Ketsak büyülü bir yıldırım kılıcı
İlahi savaş atı Djalali veya Kurkik Celal. Bu efsanevi at tarif edilemez olağanüstü niteliklere sahipti çünkü insan dilini konuşmanın yanı sıra sonsuz yolları aşabiliyor ve güneşe uçabiliyordu.
Kullanıcının sağ koluna kendiliğinden yerleşen ve zafere götüren Savaş Haçı.
Bölüm 2 - Sanasar ve Balthasar'ın Evlilikleri. İkizlerin her biri, birçok cesaret ve meydan okumanın ardından evlendikleri bir prensesle tanışır. Ancak Balthasar'ın erkek kardeşi yanlışlıkla Sanasar'ın o güzel prenseslerden biriyle bilgisi olmadan kur yaptığına inandıktan ve bu aldatmaca yüzünden kardeşiyle savaşmakta ısrar ettikten sonra. Bu bölüm, Balthasar ve karısının servetini aramak için çocuksuz başka bir ülkeye gitmesi ve Sanasar'ın en büyüğü Mher olan ve üstün olduğu kabul edilen 3 oğluyla Sasun'da kalmasıyla kapanır.
Su, Sanasar'ı kardeşinin bile tanımadığı gerçek bir dev yapar. Kısa süre sonra olayı öğrenir ve bundan sonra sadece cesurlar yollarına devam eder. Kardeşler yürüyorlar ve dağlardan gelen güçlü bir akıntının büyük bir nehrin tüm akışını nasıl kestiğini görüyorlar. O suyun gücüyle cezbedilen Sanasar ve Bağdasar, nehrin devasa kayaları üzerine bir kale inşa ederek nehrin akışının başlangıcını bulur. Kısa süre sonra Sanasar ve Bağdasar kurdukları kalenin bitişiğindeki bölgelere yerleşmeye başlayarak Ermeni dünyasından 40 aileyi buraya getirip yerleştirdiler. Böylece mitolojik bir bakış açısıyla bu, Sasun şehrinin “Sason” (Batman İli Türkiye'nin eski Muş ilçesi) kuruluş hikâyesidir. İnşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından kardeşler kurdukları yerleşime isim vermek istiyor. Tam bu sırada, yüksek, görkemli bir şehir kalesi için bir isim bulması istenen yaşlı bir adamın ekicisi tarafından tesadüfen karşılanırlar.
2. Döngü - Büyük Mher: Sasun Aslanı. Sanasar ölür ve Sasun, yıllık haraç almaya başlayan savaşçı Mısır Lordu Mira Melik tarafından işgal edilir. Medz Mher insanlık dışı bir güce sahipti ve ağaçları kökünden sökebilirdi. Mher, gücünü yerli halkın iyiliği ve refahı için kullandı. Mher, Sasun'u işgal eden, kuyulara giden yolu kapatan ve insanları neredeyse aç bırakan bir aslanı çıplak elleriyle öldürdü. Mher yeterince büyüdüğünde, güzel bir tutsak prensesi özgür bırakır ve onunla evlenir. Daha sonra haraçları öğrenir ve Mira Melik ile bire bir dövüşmek için Mısır'a gider. Eşit olarak eşleştiklerini gördükten sonra kan kardeşi olurlar, haraçlar sona erer ve Mher eve döner. Daha sonra Mira Melik'in dul eşinden kocasının öldüğüne ve söz verdiği gibi Mher'in gelip ona bakması ve krallığını alması gerektiğine dair bir mektup alır. Karısının isteklerine karşı gelir ve ondan bir çocuk sahibi olması için kandırılır. Çocuğa bir gün Sasun'u ezeceğini fısıldadığını duyar ve öfkeyle eve döner. Ayrılırsa 40 yıl karısı olmayacağına söz veren karısı, rahipler tarafından onun tekrar karısı olması gerektiğine ikna olur ve hemen bir çocuk olan David'e hamile kalırlar ve ardından annenin önceden söylediği gibi ikisi de kısa süre sonra ölür.
Döngü 3
Bölüm 1 - Muhteşem David: Sasun'un Işığı - Bebek David süt içmeyi bırakır ve Mira Melik'in dul eşinden emzirmeye gönderilir. Büyüdükçe, ağabeyi ile anlaşmazlık büyür ve dul kadın, büyük oğlunu birkaç kez öldürmekten vazgeçirdikten sonra, onun Sasun'daki evine geri gönderilmesine karar verilir. David, eve giderken kardeşinin onu öldürme planını bozar ve zavallı amcasının evine sıcak bir şekilde geldikten sonra, hemen belanın kaynağı olur. Çözüm, onu sürülere bakması için dağlara göndermektir, bu da sonunda 40 iblis öldürmesine ve amcası için servetlerini talep etmesine ve kendisine sadece güçlü bir midilli tutmasına yol açar. Bölüm 2 - David, Babasının Manastırını Yeniden İnşa Ediyor ve Vergi Adamlarını Cezalandırıyor - David, babasının Melik'in aldığı özel oyun rezervinin yanı sıra babasının mezarını ve Maruta Manastırı kalıntılarını keşfeder. Hayvanların vahşi doğada düzgün yaşayabilmeleri için rezervin duvarlarını yıkar ve manastırı 40 sunakla yeniden inşa ederek büyük hazinelerle doldurur. Melik, av rezervinin yok edildiğini keşfeder ve Kouz-Badin liderliğindeki 40 diktatörü 7 yıllık vergileri ve birçok kız ve sığırı toplamaları için Sasun'a gönderir. David bunun olduğunu keşfeder ve onlara saldırarak Kouz-Badin'i eli boş geri gönderir. Kouz-Badin, bu kez 40 yıllık vergileri toplamak için 500 diktatörle birlikte geri gönderilir, ancak bunun yerine, manastıra girerek manastırı yağmalayarak ve gizlice güneye geri dönmeye çalışırlar. David bunu öğrenir ve bir nehir geçişinde onlara kafa tutar, yine tüm gücü siler ve kötü bir şekilde şekli bozulmuş ve yaralanmış Kouz-Badin'in ondan bir mektupla geri dönmesine izin verir. Öfkelenen Melik, annesinin Davut'a üvey kardeşi gibi davranması ve iyi ilişkiler kurması için yaptığı çağrılara rağmen topyekun savaşa karar verir. Bölüm, David'i yok etmek ve Sasun'u yerle bir etmek için güçlü kuvvetli her bir adamın büyük bir saldırı için askere alınmasıyla sona erer.
3. Bölüm - David, Misra Melik ile Tek Dövüşte Dövüşür - Mira Melik, dünya ordularını toplar ve tekrar Sasun'a gider. Yaşlı kadın ona söyleyene kadar tehditleri David'den saklanıyor ve savaşmak için babasının atını ve ekipmanını alması gerektiğini söylüyor. Melik'e kadın ve altın ödemeye hazır olan amcası ve teyzesinden zorla alır ve manastırını ziyaret ettikten sonra onlarla savaşmaya gider. Orduda yedi oğlu olan yaşlı bir adam, Melik'le bire bir savaşması için yalvarana ve askerleri bunun dışında bırakarak onu uyuyan Melik'in çadırına götürene kadar onları silmeye başlar. Birden fazla oyalama girişimi ve hileden sonra, Melik'in annesinin eve dönme ricasına rağmen kavga ederler. Melik üç kez saldırır ve David'e zarar vermeyi başaramaz. David bir kez vurur, üvey kardeşini ikiye böler ve bulabildiği tek yarıyı alarak, yarı Hristiyan olduğu için bir Hristiyan cenazesi için bir ev bulabilir. Kalan orduları eve huzur içinde gitmeleri için serbest bırakır. 4. Bölüm - David ve Leydi Khandut - David, babasının eski salonuna yerleşir. Sara Teyzesi bir hafta boyunca David'i baştan çıkarmaya çalıştıktan sonra, yaşlı bir kadın ona Tebriz'e gitmesini ve eşi benzeri olmayan Khandut Hanım'ı bulup evlenmesini söyler. Aynı zamanda David'i duyan Leydi Khandut, ilgisini çeken David'e övgülerini söylemeleri için ozanlar gönderir. Tebriz'e gider, buluşurlar ve öpüşürler, öpücükler boynunun altına geldiğinde burnunu kanlar, öfkeyle ayrılmaya çalışır, onu kalmaya ikna eder, babasından elini ister, ona Şah'la savaşması gerektiği söylenir. ilk nişanlandığı kişidir ve Şah'ın kafasını Tahran'dan geri getirir. David ve Khandut diğer 40 talibi kovarken ve diğer tehditlerle savaşmak için yola çıktıkça daha fazla zorluk ortaya çıkar. Sonunda, ailesindeki tek kişi olan gizlice bir Hristiyan olduğu ortaya çıkınca, Tebriz'de bir kilisede onunla evlenir.
Bölüm 5 - David'in Ölümü - Mher Junior, Tebriz'de David ve Khandut'ta doğar. David, halkını özgürleştirerek Papa Frank'ı öldürür. David ve Khandut, Sasun'a geri çağrılır. Sasun'a giderken Akhlat'ta onu kandıran ve onunla evlenme sözü veren Sultan tarafından durdurulur. Kolunun üzerine (dövmesi?) onun istediği gibi savaşmak için geri döneceğine dair yemin eder, ancak Sasun'a geri döner ve unutur, bunun yerine bir önceki bölümdeki 40 pehlevana gelin bulmak için 7 yıllığına yola koyulur. Mher sonunda babasını bulmaya gider ve David'i bulduğunda, kiminle savaştığını anlamadan neredeyse onu öldürür. Sason'a dönen Mher, kendisini kızdıran Tebrizli 5 amcasını öldürür ve bunu öğrenen Davut onunla tekrar savaştıktan sonra bir meleğin gelip kavgayı bitirmesi gerekir ve ayrıca babasının isteği üzerine Mher'i kısırlaştırır. David'in haçı, iltihaplı bir yaraya dönüşür ve Sultana ile savaşmak için geri dönme sözünü hatırlar. Zayıflamış olmasına rağmen, gayri meşru kızının planlanan uçuşlarından önce onu zehirli bir okla vurması için ihaneti kullanır ve bunun üzerine kızı, şok ve öfke haykırışından korkudan ölür. David'in yurttaşları onu Sasun'dan duyar ve Mher ile birlikte onun intikamını almak ve Akhlat'ı yok etmek için gelir. Khandout, David'in öldüğünü öğrenir ve intihar eder ve onunla ve gayri meşru kızıyla birlikte gömülür.
4. Döngü - Kuzgun Kayası (Agravakar): Küçük Mher - Pokr Mh Pokr Mher ve Gürcü eşi, 7 yıl krallık yaptığı Azerbaycan'a gider. Amcasından gelen bir mektup, onu Kuz-Badin'in torunlarına karşı savunmak için karısı olmadan hızla Sasun'a gitmesine neden olur. Mher Junior onları yakalar ve şehrin kapılarının her iki yanına ikişer çivi çakar. Mher'in naibi olan Vergo, hâlâ onun kral olmasına izin vermeyi reddediyor. Karısına dönmek ister ama amcası Ohan'ın karısı Sara onu oyalar ve baştan çıkarmaya çalışır. Reddediyor ve Ohan'a Mher'in kendisine tecavüz etmeye çalıştığını iddia ediyor, bu yüzden amcası onu evine kilitliyor. Yolunu zorlamak yerine, karısını ölü bulduğu Azerbaycan'a ağlayarak döner. Halep'e doğru yola çıkar ve yolda Doğu Kralı'nın 40 diktatör oğulları ve torunlarını develerde karşılar ve onlara katılır. Kız kardeşlerinin büyülü güçleri vardır ve onları sürgüne göndererek tahta kendisi geçer. Onu ortadan kaldırmak için Mher'e geri dönmeye karar verdiler. Mher, kılık değiştirmiş kız kardeşleri olduğunu anladığı bir kadınla tanışır, bir tokatla başını keser ve kardeşler sevinerek Mher'e tahtı teklif eder. O reddeder ve hepsi birlikte Mher'in atası Balthasar'ın mezarını görmek için Bağdat'a gitmeye karar verir. Bağdat kralı ona sarayının önündeki türbeyi gösterir. Kral, düşmanlarından şikayet eder ve Mher, 40 pehlevanıyla en büyük düşmanını, iblis Kup Dev olduğu ortaya çıkan, yok etmeyi teklif eder. Mher gitti ve kafasını vurmadan önce 3 saat onunla savaştı. Pehlevileri ortadan kaldırmak üzereyken hepsi soyundu ve kadın olduklarını anladı. Kadınları ve kesik başı, Mher'e tahtını teklif eden Bağdat Kralı'na götürdü. Mher reddetti ve bunun yerine doğudan gelen 40 oğul ve torunun bu 40 kadınla evlenebilmesi için bir kilise inşa edilmesini istedi. Yapıldı. Mher daha sonra Bağdat prensesiyle evlenmeyi reddetti ve 80 yeni evliyle birlikte ayrıldı. Mher daha sonra, birkaç değerlilik testini geçtikten sonra kızı Gohar Katun ile evlenmesini teklif eden Kral Pajik'e gider. Gohar, yaptığı başka bir düşmanı yok etmedikçe Mher ile yatmayı reddeder. Ama babanın laneti yerine geliyor. Mher çocuksuz kalır.
Halep Kralı, Mher'in Gohar ile evlenmesini kıskanarak, Sasun'un oğullarının naiplerinden birini, ilk başta akrabasıyla savaşmayı reddeden, ancak Gohar tarafından buna zorlanan Mher ile savaşması için gönderir. Gohar, kavganın çok yakın olduğunu görür, naibinin oğluna göğsünü açar ve baktığında Mher onu öldürür. Gohar'a kızan Mher, 7 yıl boyunca kafirleri katlederek ve tapınaklarını yıkarak ayrılır. Gohar'ı ölü bulmak için geri döner ve onu Sasun'a gömer. Küçük Mher, sadık arkadaşı ateşli Kurkik Celali ile uzun süre Sasna Dağları'nda dolaştı. Lanet, onu artık toprağın kendisini veya atını taşıyamayacağı bir dünyada ölümsüz bir gezgin haline getirdi. Şimdi Mher ölmek istiyor ve bunu yapabilmek için Tanrı'nın melekleriyle savaşıyor. Atalarının mezarlarını ziyaret eder ve duasını dinlemeleri için onlara dua eder. Sonunda Raven's Rock'ı ikiye böler, içindeki mağaraya girer ve onu ve Kurkik'i kapatır. Mher sonsuza kadar dağın içinde hapsedilir. Dünyanın günahlardan arınacağı ve Sasun'un gerçek varisi olarak yerini alabileceği anı bekliyor: "Dünyada yalanlar hüküm sürdükçe ben buradan çıkamayacağım. Yer yarılıp yeniden yapıldığında, arpa tanesi ceviz kadar, buğday tanesi gül kadar olunca, beni kayadan çıkaracaklardır." O günden beri kimse onu görmemişti. Ama suyun Agravakar'dan Vardavar'da (Yükseliş Bayramı) çıktığını söylüyorlar. Kürkük Celalik'tir, toynaklarıyla vurur, yerden su fışkırtır.