Luma Muharebesi
Sonuçları

Luma Arnavutları kanlı bir muharebe ile Luma Kulesi'ni ele geçirerek bir zafer kazandılar. Arnavut kuvvetleri 17 Kasım akşamı Prizren yönüne çekilmeye çalışan Sırp konvoyunun arabalarına saldırdı. Bu çatışmalar sırasında Sırplar çok sayıda asker ve malzeme kaybetti. 
Dağlardaki çatışmalar, savaşa katılan bir Sırp askeri olan Kosta Novaković'in anılarında anlatılmıştır. Şöyle yazmıştır:
Luma bölümümüzün başaramadığımız ilk görevi olan Luma'nın silahsızlandırılmasından bahsetmeyeceğim ve bunun için komutanlarımıza dönmeyi seçtik. Bu mücadelenin bedelini canımızla ödedik ve çok asker, çok mühimmat, yiyecek ve barınak kaybettik. Luma'daki korkunç çarpışmadan sonra 4 gece uykusuz kaldıktan sonra, belime kadar suda yürüdükten sonra nihayet başka bir taburla desteklendik ve hemen bitkin bir halde Prizren'e 8 km uzaklıktaki Zhur bölgesine kaçmaya başladık.
Bu muharebe sırasında elde edilen başarı, kuvvet ve silah bakımından yetersiz olmasına rağmen galip gelen Arnavut milislerin becerilerininde ilgili asker altını çizmiştir.
Savaşın birincil kaynakları çelişkili olduğundan, kayıp sayısını hesaplamak zordur. Sırp askeri raporları, Kosta Novaković tarafından verilen tanımın aynısı olan "birkaç yüz"den söz etti. Sırp tarihçiler daha sonra bu sayının 198 ölü ve 31 yaralı olduğunu tahmin ettiler. Luma dağlılarının anlatısal hikayeleri, sayıyı 16.000'e, hatta 18.000'e kadar çıkarmaktadır; bu, yaygın olarak dolaşan ve savaşa adanmış Arnavutluk anıtında kullanılan 12.000'den çok daha fazladır.
Ohri'den Elbasan'a gönderilen 20 Kasım 1912 tarihli bir Osmanlı telgrafında, Arnavutlar tarafından üç subay ve "sayılamayan" sayıda askerin, yaklaşık 1000 tüfekle ele geçirildiği bildirildi. Elbasanlı Akif Paşa'dan Ahmet Zogoğlu'na gönderilen 2 Aralık tarihli bir başka telgrafta, Sırpların altı tabur kaybettiğini belirtiyor. Üsküp'teki İngiliz konsolosluğu, Şubat 1913'ün sonlarında 8 taburunu kaybettiklerini bildirdi. Sali Onuzi, Osmanlıların 1.000'in üzerinde olan ikinci aşama (13-18 Kasım) raporlarına dayanarak sayıyı 2.000 civarında yerleştirir. Bu, paramiliter birimlerle ilişkili potansiyel kayıpları hariç tutar.
Muharebe akabinde General Janković Luma'daki Arnavutların yok edilmesini emretti, burada Sırp ordusu erkek, kadın ve çocuklardan oluşan tüm nüfusu katletti ve bölgedeki 27 köyü yaktı. 1912-1913 Sırp saldırılarının ardından Arnavutlara karşı işlenen en büyük vahşetlerden birinin yaşandığı bölge Luma oldu. (Bkz. Balkan Savaşlarında Arnavut Katliamları) Luma Arnavutları ya yok edildi veya sürüldü.Kadınlar ve çocuklar saman demetlerine bağlanarak kocalarının ve babalarının gözleri önünde ateşe verildi. Kadınlar daha sonra barbarca parçalara ayrıldı ve çocuklar süngülendi.
Leon Troçki, dönem boyunca raporlar topladı ve raporunda şunları söyledi: "Her şey çok akıl almaz, ama yine de doğru!" Luma'dan gönüllü olarak vazgeçen 400 adam Prizren'e götürüldü ve her gün kırk ila altmış kişilik gruplar halinde idam edildi. Haberle bağlantılı olarak, Luma'daki 300 silahsız Arnavut'un Prizren'de yargılanmadan idam edildiği bildirildi. Katliamları düzenli Sırp birlikleri işledi, ancak milisler tarafından işlenen katliamların bile Sırp makamlarının zımni onayı ve tam rızasıyla gerçekleştirildiğine hiç şüphe yoktu. Savaşın başında Sırp yetkililer "Arnavutları yok edeceğiz" dediler. Avrupa protestolarına rağmen, bu sistematik imha politikası engellenmeden devam etti. 
Luma Muharebesi, 18 Kasım 1912 sabahı, Arnavut kuvvetlerinin üçüncü Sırp ordusuna karşı galip gelmesiyle sona erdi. Luma Muharebesi, kuzeybatıdaki kilit şehir İşkodra ve güneydeki Yanya'daki Bizani Muharebesi Manastır Muharebesi ve bölgedeki Osmanlı-Arnavut direnişi gibi diğer olaylarla birlikte, bağımsız Arnavutluk için önemi vardır. Zira bu bölgelerdeki direnişler Arnavutlara bağımsızlık ilanı ve direniş için zaman kazandırmıştır. Arnavutluk Bağımsızlık Bildirgesi 28 Kasım 1912'de Avlonya'da okunup topraklarının Osmanlı'nın yenilgileri ardından yabancı devletlerin (Sırbistan,Karadağ,Yunanistan) eline geçip paylaşılacağından korkan Arnavutlar,içlerinde Osmanlı'dan zaten öncesinden ayrılma taraftarı olanlarla birlikte Osmanlı'ya karşı rahatça bağımsızlık ilan etmesini sağlamıştır. Özellikle Luma savaşı, orta Arnavutluk Adriyatik kıyısını güvence altına alarak, Avlonyalı İsmail Kemal Bey ve diğer Arnavut temsilcilerin Dıraç'ta karaya çıkmalarına yönetim oluşturmalarına izin verdi, çünkü Avlonya zaten Himara'da çıkartma yapıp isyan çıkartan Yunan kuvvetleri tarafından tehdit ediliyordu.
Luma Muharebesi Arnavut Milislerin ve Sırp Güçlerinin Taktikleri