Bernard Stiegler
Felsefesi

Bernard Stiegler oldukça üretken bir yazardır. 1994'ten 2020'ye kadar 30'un üzerine kitap yazmıştır. Bu eserlerden birçoğu birkaç cilt halinde sürdürdüğü projelerdir.
La technique et le temps, Teknik ve Zaman (üç cilt) Stiegler'in düşüncesinin ana hattını oluşturan eseridir. Stiegler insan varoluşunun ufuğunu "tekniğin" oluşturduğunu iddia eder. Buna göre insan olmak teknikle beraber oluşmuştur ve insanın zamansallığı da teknikle örtüşür. Fakat felsefe tarihi boyunca süregelen teknik ve episteme arasındaki ayrım bu durumun üzerini örtmüştür. Örneğin yazının icatı insanların düşünme biçimlerinde, kendilerini ve dünyayı anlayışlarında ve toplumun organizasyonunda devrimsel değişimlere yol açmıştır. Aynı durum modern endüstri için de söylenebilir. Tekniği yeniden düşünmek ise teknik ve insan arasındaki bağın geleceğine dair yeni imkanlar açabilir.
André Leroi-Gourhan, Gilbert Simondon ve Bertrand Gille gibi yazarların eserlerine dayanarak insanlık tarihi ile teknoloji arasındaki ilişkiyi inceleyen Stiegler, bu tarihin insanların teknoloji üreten "özneler" ve teknolojinin de üretilmiş "nesneler" olarak anlaşılamayacağını, çünkü kimin ve neyin özne ya da nesne olduğunun kararverilemez olduğunu iddia eder. Buna dayanarak Heidegger'in sahih zamansallık incelemesini eleştirerek insanın zamansallığının Heigger'in iddia ettiği gibi sadece kendi olanağına yönelimiyle olamayacağını, çünkü geçmiş, gelecek ve şimdi ile kurulan ilişkinin her zaman belirli bir teknikle üretilmiş nesnelerle mümkün olduğunu söyler. "Ruh [...] her zaman tekniği, ruh teknolojilerini, "tinsel enstrümanları" gerektir."
Teknik, yani düzenlenmiş inorganik madde, hafızanın bir biçimidir. Teknik üretim hafızanın dışsallaşmasıdır. Bireyleşme ise bu hafızanın içselleştirilmesidir. Buna göre varoluş ufkunu oluşturan zamansallık, yani insanın tarihle, toplumla ve kendisiyle ilişkisi teknik ile oluşur. İnsanın içine doğduğu dünya insan tarafından üretilen tekniğin oluşum biçimiyle belirlenmiştir. İnsan dünyayı, toplumu ve kendisini yine kendi üretmiş olduğu tekniği içselleştirerek anlar. Tekniğin oluşumundaki farklılaşma zamansallığın da dönüşümüdür. Dolayısıyla insan olmakla tekniğin gerçekleşme biçimi birbirinden bağımsız olarak düşünülemez. Tekniğin orijinal veya kökensel hiçbir şeyi yoktur, her zaman türetilmiştir ve bu nedenle kökenin (yaşamın ve bilginin) varsayımının ta kendisidir.
De la misère symbolique, Sembolik Sefillik Üzerine (iki cilt) serisinde Stiegler kültürel, sembolik ve bilgi teknolojilerini ele alır. Bu teknolojiler arzuların üretime hizmet edecek şekilde endüstrileştirilmesinin aracı haline gelmiştir. Arzu endüstrileştirildiğinde ise psikolojik ve kolektif bireyleşmeyi yokedici sonuçlara yolaçar. Bu bağlamda geliştirdiği "genel organoloji" insan organları, teknik organlar ve sosyal organizasyonları birlikte bireyleşme süreçleri olarak düşünme biçimidir. "Duyulurun soykütüğü" ise arzunun ve estetiğin tarihselliğini inceler. Freud ve Deleuze'ün düşüncelerine dair tartışmalara yer veren Stiegler, Alain Resnais, Bertrand Bonello, Andy Warhol ve Joseph Beuys gibi sanatçıların eserlerini bu bakış açısından ele alır.
Mécréance et Discrédit, İnançsızlık ve Güvensizlik (üç cilt) kitabında Stiegler üretimin ve tüketimin endüstriyel organizasyonunun savoir-faire "yapma-bilgisi" ve savoir-vivre "yaşama-bilgisi" dediği bilme biçimlerini imkansız hale getirerek "genel proleterleşmeye" yol açtığını söyler. Endüstriyel organizasyon her şeyi "sayısallaştırmaktadır." Dolayısıyla her şey sayılabilir, sayısal olarak ölçülebilir ve sayısal sıralamalara göre değerlendirilebilir hale gelir. Sayısallaşma ise yaşam-biligisi ve yapma-bilgisini imkansız hale getirir. Yapma-bilgisi insanın neyi nasıl yapacağına dair bilgisidir, yaşam-bilgisi ise nasıl yaşanacağına dair bilgidir. Dolayısıyla Stiegler mevcut küresel teknik sistem içerisinde esas meselenin kapitalizmin üzerine kurulu olduğu endüstriyel temelin dönüştürülmesi olduğunu söyler, çünkü mevcut endüstriyel sistem insanın tinsel zenginliğinin yokolmasına neden olarak bireyleşmeyi imkansız hale getirmektedir.
Constituer l'Europe, Avrupa'yı Oluşturmak (iki cilt) kitaplarında Stiegler Avrupa'da psikolojik ve kolektif bireyleşmenin yokoluşunun etkilerine odaklanır. Kıtasal ölçekte yeni bir bireyleşme sürecinin geliştirilmesi gerektiği ve bunun da küresel bireyleşme sürecinin bir parçası olarak işlemesi gerektiğini söyler. Endüstriyel uygarlığın yeniden icat edilmesini sağlayabilecek yeni bir Avrupalı "motivasyonun" gerekli olduğunu söyler.
De la pharmacologie, Farmakoloji Üzerine kitabında Derrida'nın Platon'un Eczanesi kitabında ifade ettiği "farmakon" fikrine dayanarak tekniğe dair yeni bir bakış açısı öne sürer. Antik Yunancada farmakon hem şifa getiren ilaç, hem de ölümcül zehir anlamına gelen bir kelimedir. Stiegler tekniğin de böyle düşünülmesi gerektiğini söyler. Teknik bir taraftan bireyleşmeyi yokederek tinsel yaşamı yoksullaştırsa da öbür taraftan da insanın yeni imkanlar açığa çıkarması ve ufkunu genişletmesi de ancak teknikle kurduğu ilişki ile mümkündür. Aynı şekilde ekolojik yaşamın yokoluşuna çözüm getirebilecek olan yine bu sorunun sorumlusu olan modern endüstriyel teknolojidir. Dolayısıyla gerekli olan teknolojiyi reddetmek değil, onu eleştirmek, dönüştürmek ve yeniden değerlendirmektir.
Qu'appelle-t-on panser?, Düşünme Dediğimiz Nedir? kitabında düşünme hakkında bir bakış açısı sunan Stiegler Fransızca okunuşları aynı, fakat yazılışları farklı panser ve penser fiilleri arasında bir bağ kurar. Penser düşünmek anlamına gelirken panser eski Fransizca'da bakım yapmak, ihtimam göstermek, ilgilenmek anlamına gelir. Steigler teknikle bağ kuran düşünme sürecini teknik olarak dışsallaştırılmış hafızayla ilgilenerek onu içselleştirmek ve böylece onu hatırlayarak ihtimam göstermek olduğunu söyler. Bu, insanın voluşuyla ilgilenmesi ve tekniğin tehlikelerinden kendisini korulayarak kendi zamansallığını oluşturan tekniğe özen göstermesidir. Bu aynı zamanda doğanın yokedilişinin yeniden düşünülmesi anlamına gelir. Teknik ile açığa çıkan ekolojik sorunlar teknik yaşama özen göstermek, politik, etik ve bireysel yaşamımızın tekniğiyle ilgilenmek ile çözülebilir.
Pour une nouvelle critique de l'économie politique, Ekonomi Politiğin Yeni Bir Eleştirisi kitabı ise Steiglerin kapitalizm ve ekonomi hakkındaki düşüncelerine yer verir ve Marx hakkında detaylı tartışmalara girişir. Stiegler insanın "özünün" her zaman teknik olduğunu, dolayısıyla insanın özünün ezeli ve ebedi olmadığını, fakat teknik ile şekillendiğini söyler. Tekniğin dönüşümü insanın da dönüşümüdür, dolayısıyla tekniği düşünmek temelinde politik bir konudur. Steiger'lere göre modern endüstriyel teknolojinin getirisi olan genel proleterleşme ve bireyleşmenin imkansızlaşmasına karşı olarak tekniğin yeniden düşünülmesi, kapitalizmin temelini oluşturan endüstrinin psikolojik ve kolektif bireyleşme süreçleri üzerinden yeniden değerlendirilmesi ve tekniğin dönüştürülmesi gerekir. Bu Stieglere göre aynı zamanda Antroposen'den yani insanın dünyadaki canlılığı yokoluşa götürdüğü süreçten de çıkıştır.