Avrupa güç dengesi
Tarihi > Antik Çağdan Vestfalya’ya

Antik Yunan’da şehir devletlerinin (polis) ortaya çıkması klasik antik çağın başlangıcı sayılır. En önemli iki Yunan şehir devleti olan İyonyalı-demokratik Atina ve Dor-aristokratik Sparta, Yunanistan’ın doğudan gelen istilacı Perslere karşı başarılı bir şekilde savunulmasına öncülük etmişler fakat daha sonra Peloponez Savaşı’nda üstünlük için birbirleriyle savaşmaya başlamışlardır. Makedon Krallığı bu istikrarsızlıktan faydalanarak Yunanistan üzerinde tek bir yönetim kurmayı başarmıştır. Evrensel bir monarşi kurma arzusu ile Büyük İskender, tüm Pers İmparatorluğu’nu ilhak etmeye ve topraklarını Helenleştirmeye yöneldi. MÖ 323’te öldüğünde hükümdarlığı halefleri arasında bölündü ve birkaç Helenistik krallık kuruldu.
Roma aynı dönemde İtalya’yı fethetti ve ardından Pön ve Makedon savaşlarıyla batı ve doğu Akdeniz’de güçlendi ancak daha sonra yüzyıl süren bir siyasi krizle çalkalandı. Bu arada Romalı generallerin popülaritesi ve zenginliğini de artmıştı. Özellikle Jül Sezar, Alplerin kuzeyinden Galya’ya, Ren’in doğusundan Cermanya’ya ve Manş denizini geçerek Britanya’ya askerî gücüyle yayılmasıyla büyük ün kazanmıştır. Sezar’ın ömür boyu diktatör unvanından korkan bir grup senatör, MÖ 44 yılının Mart ayında ona suikast düzenledi. Sezar’ın evlatlık oğlu Augustus, babasının katillerini yenerek MÖ 27 yılında ilk Roma İmparatoru (Princeps) oldu.
Roma İmparatorluğu, Pax Romana döneminde zirveye ulaşmış, MS üçüncü yüzyıldaki kriz esnasında duraklamış ve nihayetinde Latin Batı ile Yunan Doğu şeklinde bölünmüştür. İmparatorluğun her iki parçası da tek tanrılı Hristiyanlığı tolere etmek ve nihayetinde devlet dini haline getirmek için çok tanrıcılığı terk etti. Batı, Germen ve Slav halklarının yüzyıllar süren saldırılarının ardından 476 yılında çöktü ve eski topraklarında birkaç “barbar” krallık kuruldu. Doğu, Bizans İmparatorluğu tarafından bin yıl daha yönetilmeye devam etti. Batı’daki halef barbar krallıklar arasında Franklar en büyüğüydü ve Şarlman bugünkü Fransa, Almanya, İsviçre, Almanya, Avusturya, Felemenk ve İtalya’nın çoğunu tek bir yönetim altında birleştirmeyi başardı. Daha sonra 800 yılında Noel gününde Papa III. Leo tarafından Kutsal Roma İmparatoru olarak taçlandırıldı. Bu esnada İber yarımadası ise Müslümanların kontrolü altına girdi.
Germen İmparatoru (Kutsal Roma İmparatoru) ve Roma’daki Papa, Avrupa’nın evrensel güçleri olarak bilinmeye başladılar ancak daha sonra atama tartışması ve hizipleri arasındaki çatışma sırasında iki taraf da çatışmaya girdi. Aralarındaki rekabet, kuzey İtalya’da özerk şehir devletlerin doğmasına ve Fransa’da Capet hanedanı altında bağımsız bir feodal monarşinin yükselmesine olanak sağladı. Aynı dönemde, Normanlar 1066’da İngiltere’yi ve 1130’da Sicilya’yı fethetti. Kutsal toprakların İslam’ın eline geçmesi ve Bizans İmparatorluğu’nun Türklere karşı yardım istemesi üzerine Papa, Ortodoksların Katoliklerden ayrıldığı Doğu Bölünmesini takiben Hristiyan birliğini yeniden tesis etmek amacıyla Müslümanlara karşı Haçlı Seferlerini başlattı.
Haçlı Seferlerinin birçoğu hedefine ulaşamadı ancak bazıları Avrupa’nın siyasi ve ekonomik düzeni üstünde büyük etki sağladı. Birinci Haçlı Seferi (1099) Akdeniz’deki ticaret yollarını yeniden açtı ve ticari devrimi başlattı, Dördüncü Haçlı Seferi (1204) Venedik deniz imparatorluğunun kurulmasıyla sonuçlandı. Altıncı Haçlı Seferi (1228) hem Sicilya Krallığı’nın hem de Kutsal Roma İmparatorluğu’nun varisi olan II. Friderich’i geçici olarak Kudüs Kralı yaptı. Aynı zamanda İber yarımadasında Hristiyanlar Reconquista (Yeniden Fetih) gerçekleştiriyor ve Portekiz, Kastilya ve Aragon krallıkları kuruluyordu. Fransız soyluların büyük bir kısmı krallarının önderliğinde Haçlı Seferlerine katıldı, bu da güçlü bir merkezi Fransız monarşisinin oluşumunu mümkün kıldı. Orta Çağ Fransa’sının yükselişi Bouvines Muharebesi (1224) ve Avignon Papalığı (1309) ile başlamış ancak İngiltere ile Yüz Yıl Savaşı’nın (1337) başlamasıyla ve papalığın Roma’ya dönmesiyle (1378) sona ermiştir. Avrupa Kara Ölüm’den kurtulunca İtalya’da sanat ve bilim alanında bir Rönesans başladı ve kıtanın geri kalanına yayıldı.
Portekiz, 1415 yılında Septe’nin fethiyle Avrupa’nın ilk sömürge imparatorluğu kurdu. 1453’te Fransızlar ise İngilizleri topraklarından kovdu ve Osmanlı Türkleri Konstantinopolis’i fethederek Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa’daki yükselişini başlattı. 15. yüzyılın sonunda Kastilyalı I. Isabel ve Aragonlu II. Fernando’nun evlenmesinin ardından birleşik İspanya kuruldu. Portekiz ve İspanya’nın ardından Fransa ve İngiltere de coğrafî keşiflere başlamıştır. 16. yüzyılın başlarında Fransa ve Habsburglar İtalya Savaşları’nda karşı karşıya geldiler. 1516’da, Burgonya Dükü, İspanya Kralı ve Avusturya Arşidükü olan V. Karl, Kutsal Roma İmparatoru oldu ve Fransa Kralı I. François ve Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman ile uzun bir rekabete girişti. Konkistadorlara Aztek İmparatorluğu’nu ilhak etmelerini ve İnkaları fethetmelerini emretti ve Amerika’dan gelen altın ve gümüşü Avusturya’daki Alman topraklarının Osmanlı İmparatorluğu’na (Viyana Kuşatması) ve Milano Dükalığı’ndaki İtalyan topraklarının Fransa’ya (Pavia Muharebesi) karşı savunulmasını finanse etmek için kullandı. Kendisini Katolikliğin koruyucusu olarak tanımlasa da Protestanlığın büyümesi nedeniyle bunu unvanı bıraktı ve topraklarını İspanya Kralı II. Felipe liderliğindeki İspanyol İmparatorluğu ve I. Ferdinand liderliğindeki Alman Kutsal Roma İmparatorluğu arasında paylaştırdı.
Papalık, Protestanlığın büyümesini ve Osmanlı yayılmasını durdurmak amacıyla Katolik uyanışını başlattı. İnebahtı Deniz Muharebesi (1571) ve Paris Kuşatması (1590) gibi bazı başarılara rağmen İngiliz-İspanyol Savaşı ve Uzun Türk Savaşı, Katolik hırslarını sorguladı. Nihayetinde Papalık, Otuz Yıl Savaşı (1618-1648) ile statüsünü ve etkisini kaybetti ve birçok Protestan devlet altın çağını yaşadı. Hollanda (hem Kutsal Roma İmparatorluğu’ndan hem de Habsburg İspanyası’ndan bağımsızlığını elde etti) Endonezya’da Hollanda Doğu Hindistan Şirketi’ni kurdu, İsveç Kuzey Avrupa’da bir İmparatorluk kurdu, İngiltere ise Kuzey Amerika’yı sömürgeleştirmeye başladı. Otuz Yıl Savaşı’nın sonunda imzalanan Vestfalya Antlaşması ile Kutsal Roma İmparatorluğu, Prusya (İmparatorluk dışında da kendi toprakları vardı) gibi imparatorluk içindeki devletlerin Avusturya’nın Habsburg İmparatoru’ndan bağımsız olarak kendi dış politikalarını izlemelerine izin verilen daha ademi merkeziyetçi bir yapı haline geldi. Avusturya Habsburgları, Kutsal Roma İmparatorluğu dışındaki bazı devletleri de kontrol ediyordu. Vestfalya Antlaşması ve Pireneler Antlaşması sayesinde Habsburgların elindeki baskın kıta gücü statüsü Fransa’nın eline geçmiştir.