stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mustafa Kemal Atatürk
Özel hayatı > İlgi alanları

Kitap okumayı, müzik dinlemeyi, dans etmeyi, ata binmeyi ve yüzmeyi severdi. Tavla ve bilardo oynamak hoşuna giderdi. Zeybek oyunlarına, güreşe, Rumeli türkülerine ilgi duyuyordu. Sakarya adını verdiği atına ve köpeği Foks'a çok değer verirdi. Bir yaveri zengin bir kitaplık oluşturan Atatürk'ü boş zamanlarında elinden tarihle ilgili kitapları düşürmeyen biri olarak anlatır. Başka meselelerle ilgilenmek yerine gereğinden fazla tarihi kitap okuyor olmasına bozulan bir politikacının ona "Kitap okuyarak mı Samsun'a çıktın?" demesi üzerine Atatürk şu yanıtı verir: "Ben çocukken fakirdim. İki kuruş elime geçince bunun bir kuruşunu kitaba verirdim. Eğer böyle olmasaydı, bu yaptıklarımın hiçbirini yapamazdım." Çankaya Köşkü'nde sık sık devlet adamlarının, sanatçıların, bilim adamlarının, dostların davet edildiği, ülke sorunlarının da konuşulduğu akşam yemekleri verilirdi. Temiz ve düzenli giyinmeye önem verirdi. Doğayı çok severdi. Sıkça Orman Çiftliği'ne gider, modern tarıma geçiş amacıyla yürütülen çalışmalara bizzat katılırdı. İleri derecede Fransızca ve yeterli derecede Almanca biliyordu.
Afet İnan; öğretmeni olan İsviçreli antropolog Profesör Eugène Pittard'ın, kendine doktora tezi olarak verdiği "Türk Milletinin Özellikleri" konusunda Atatürk'ten yardım istedi. Atatürk; Afet İnan'ın önce kendi görüşlerini yazmasını ve fikirlerini daha sonra belirteceğini söyledi. Afet İnan'ın uzun çalışmasına karşılık, Atatürk kurşun kalemle, iki küçük not kâğıdı üzerine kendi tanımını yaptı.
1939'da dönemin antropoloji alanında en saygın akademik yayın organlarından Revue anthropologique'de Pittard'ın Atatürk hakkındaki uzun bir makalesi çıktı. Derginin bu sayısı böylece Atatürk'ün anısına ayrılmış ve makale kapakta yer etmişti. Fransızca yazının başlığı "Antropolojiyi ve Tarihöncesini Canlandıran Devlet Adamı: Kemal Atatürk" idi. Bu makale Eugene Pittard'ın yıllarca Türkiye'de gözlemlediği bilimin evrimi ve Atatürk'ün bilime olan derin tutkusu üzerineydi. Atatürk Hitit uygarlığı hakkındaki kazıların tutkulu bir takipçisiydi. Eugene Pittard, Atatürk'ün direktifleri ile Anadolu'nun birçok yerinde kazılara başlandığını ve çok önemli bulgular ortaya konulduğunu kaydediyordu. Tarihçi İlber Ortaylı'ya göre her ne kadar zaman zaman Mustafa Necati gibi eğitimci kimseler çıksa da millî eğitim konusuyla CHP'de ilgilenen tek kişi Mustafa Kemal idi.
Atatürk giyim kuşama son derece önem verir, modaya ilgi duyardı. Giysilerinin, gömleklerinin modellerini kendi çizerdi.
Atatürk, gençlik dönemlerinde sanata ilgi duymuş, idâdi dönemlerinde "Hakikat" adlı bir şiir yazmıştır.
Özel hayatı > Dinî inancı

Ana maddeler: Mustafa Kemal Atatürk'ün dinî inancı ve Mustafa Kemal ve Corinne Lütfü
Atatürk'ün dinî inancı tartışmalı bir konudur. Kimi araştırmacılar onun dine ilişkin söylemlerinin dönemsel olduğunu vurgulamakta ve bu konuyla alakalı olumlu görüşlerinin 1920'lerin başlarıyla kısıtlı olduğunu belirtmektedirler. Atatürk'ün dinî inancı hakkında farklı kaynaklar, farklı çıkarımlarda bulunmuştur. Bazı kaynaklar Müslüman olduğunu iddia ederken, diğer kaynaklar deist veya ateist olduğunu iddia etmektedir.
Bir sözünde dini "lüzumlu bir müessese" olarak gördüğünü ifade eden Atatürk, başka sözlerinde de İslam için "bizim dinimiz" ve "büyük dinimiz" gibi ifadeler kullanmıştır. Ayrıca Kur'an için "şanı büyük" ve "en eksiksiz kitap", Muhammed için "peygamberimiz efendimiz hazretleri" ve "Allah'ın birinci ve en büyük kulu" demiştir. 1922 ve 1923'te yaptığı iki konuşmada "Allah birdir, büyüktür." demiştir.
Atatürk'ün, dini "lüzumlu bir müessese" olarak gördüğünü belirttiğine ilişkin sözüne karşın "dini olanların fakir kalmaya mahkûm oldukları" ve bu nedenle "öncelikle din anlayışını kaldırmak" gerektiğine inandığına ilişkin görüşleri için de kaynaklar mevcuttur. Kâzım Karabekir'in belirttiğine göre, Atatürk ona din ile ilgili olarak dini olanların kazanamayacağını ve fakir kalmaya mahkûm olduklarını söyleyip netice olarak önce din anlayışını kaldırmak gerektiğini söylemiş ve bu sebeple Kur'an'ın anlaşılarak okunmasına önem verip Türkçeye çevrilmesini emretmiştir. Ayrıca İslam'a ilişkin olumsuz sözleri de bulunmaktadır. Karabekir'in anlattığı üzere, Atatürk Balıkesir'de hutbe okumasına karşın daha sonra Kur'an ve Muhammed ile ilgili olumsuz sözler etmiştir.
Kaynaklar, Atatürk'ün din konusunda şüpheci ve özgür düşünen biri olduğuna işaret ediyor. 1933'te ABD büyükelçisi Charles H. Sherrill onunla röportaj yaptı. Röportajda; dininin sadece Kâinat'ın Mucidi ve Hâkimi tek Tanrı'ya inanmak olduğunu, insanlığın böyle bir Tanrı'ya inanmaya ihtiyacı olduğunu ve dualarla bu Tanrı'ya seslenmenin iyi olduğunu söyledi. Atatürk'e göre Türk halkı İslam'ın gerçekte ne olduğunu bilmiyor ve Kur'an'ı okumuyor. İnsanlar anlamadıkları Arapça cümlelerden etkilenirler ve âdetleri gereği camilere giderler. Türkler Kur'an'ı okuyup üzerinde düşündüklerinde İslam'ı terk edecekler.
Öte yandan Atatürk 21 Aralık 1937'de Hatay sorunuyla ilgili konuştuğu sırada, Suriye Başbakanı Cemil Merdam Bey'e "hepimiz Müslümanız" demiştir:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Yapamam! Hepimiz Müslümanız! Yemin ederim ki, namusum üzerine söylerim ki (Hatay'ı) bırakmam! Çok temenni ederim ki, Fransız hükümeti aklını başına toplasın. Namusum üzerine söylüyorum bırakmam. | „ |
Özel hayatı > Mason olduğu iddiası

Bazı ansiklopedilerde Atatürk'ün mason olduğu iddia edilir. Tarihçi ve Atatürk biyografisi yazarı Andrew Mango'ya göre üyeliği tam olarak kanıtlanamasa da 1907-1909 yılları arası en azından muhtemeldir. H. C. Armstrong Grey Wolf: Mustafa Kemal adlı kitabında, Atatürk'ün, toplantılarının gizliliğini korumak amacıyla muhalif İttihat ve Terakki siyasi örgütlenmesinin basamak olarak kullandığı Vedata Locası'nda bir birader olarak inisiye olduğunu ancak kendini hoşlanmadığı bir atmosferde bulduğunu ve masonların ritüelleriyle alay ettiğini belirtir.
Mahmut Esat Bozkurt, 1932 yılında Akşam'da yayımlanan bir yazıda Atatürk'ün hayatı boyunca Farmason olmadığını belirtir. Yine Atatürk, Masonlardan gelen bir teklife karşılık "Ben bu cemiyete girmem!" diyerek karşı çıkmıştır.
Zaman dizini

Ana madde: Mustafa Kemal Atatürk kronolojisi
Yapıtları

Takımın Muharebe Tâlimi, Selanik Asır Matbaası, Selanik, 1908 (Almancadan çeviri).
Cumalı Ordugâhı - Süvâri: Bölük, Alay, Liva Tâlim ve Manevraları, Selanik, 1909.
Ta’biye ve Tatbîkat Seyahati, Selanik Askeri Matbaası, 1911.
Bölüğün Muharebe Tâlimi, 1912 (Almancadan çeviri).
Ta’biye Mes’elesinin Halli ve Emirlerin Sûret-i Tahrîrine Dâir Nasâyih, Edirne Sanayi Mektebi Matbaası, 1916.
Taʼlîm ve Terbiye-i Askeriyye Hakkında Nokta-i Nazarlar, Edirne Sanayi Mektebi Matbaası, 1916.
Zâbit ve Kumandan ile Hasb-ı Hâl, Minber Matbaası, 1918.
Nutuk, Türk Tayyare Cemiyeti, Ankara, 1927.
Vatandaş için Medeni Bilgiler, Milliyet Matbaası, İstanbul, 1930.
Geometri, 1937.
Atatürk'ün ayrıca, 1915-1918 yılları arasında Anafartalar, Doğu Cephesi ve Karlsbad'daki hatıralarını yazdığı günlükleri de bulunmaktadır. Bunlardan Anafartalar Muharebatı'na Ait Tarihçe, Türk Tarih Kurumu tarafından kitap olarak yayımlanmıştır. 1908-1938 yılları arasında Atatürk'ün imza attığı, yazdığı, söylediği kişisel notları dâhil her şeyin toplandığı Atatürk'ün Bütün Eserleri adlı bir ansiklopedi de Kaynak Yayınları tarafından hazırlanmaktadır.
Atatürk'ün başarılarının ve kaleme aldığı eserlerin en önemli dayanaklarından biri de kitap okuma tutkusudur. Örneğin, sonraları dünya barışı ve insan hakları konularında önderler arasında yer alacak bir kimse olan H. G. Wells, 1921 yılında İngilizce olarak 1208 sayfalık İnsanlık Tarihi adlı bir kitap yayımlar. Bu kitap Atatürk tarafından kısa sürede okunur, değerlendirilir ve Türkiye'de yayımlandıktan sonra Nutuk'ta yer alır. Yine 1756 yılında toplam 5 cilt olarak Fransızca basılan Hunlar, Türkler ve Moğollar kitabı da onun okuduğu kitaplar arasındadır.
Atatürk döneminde kurulan kurumlar

Kapatılan ya da ismi değiştirilen kurumları gösterir.
| Kurum Adı | Kuruluş Tarihi | Konum |
| --- | --- | --- |
| Anadolu Ajansı | 6 Nisan 1920 | Ankara |
| Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti | 2 Mayıs 1920 | Ankara |
| Çocuk Esirgeme Kurumu | 30 Haziran 1921 | Ankara |
| İzmir Enternasyonal Fuarı | 17 Şubat 1923 | İzmir |
| Diyanet İşleri Başkanlığı | 3 Mart 1924 | Ankara |
| Türkiye İş Bankası | 26 Ağustos 1924 | İstanbul |
| Orman Çiftliği | 1925 | Ankara |
| Ankara Hukuk Fakültesi | 5 Kasım 1925 | Ankara |
| Anadolu Sigorta | 1 Nisan 1925 | İstanbul |
| Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası | 1 Mayıs 1925 | - |
| Devlet İstatistik Enstitüsü | 26 Nisan 1926 | Ankara |
| Devlet Demiryolları ve Limanları İdare-i Umumiyesi | 1927 | Ankara |
| Merkez Hıfzıssıhha Enstitüsü | 27 Mayıs 1928 | Ankara |
| Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti | 12 Nisan 1931 | Ankara |
| Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası | 3 Ekim 1931 | Ankara |
| Halkevleri | 19 Şubat 1932 | Ankara |
| Türk Dili Tetkik Cemiyeti | 12 Temmuz 1932 | Ankara |
| Ziraat Okulları ve Yüksek Ziraat Enstitüsü | 1933 | Ankara |
| Devlet Havayolları | 20 Mayıs 1933 | İstanbul |
| Sümerbank | 11 Temmuz 1933 | - |
| Türkkuşu | 3 Mayıs 1935 | Ankara |
| Etibank | 14 Haziran 1935 | - |
| Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü | 14 Haziran 1935 | Ankara |
| Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi | 14 Haziran 1935 | Ankara |
| Elektrik İşleri Etüd İdaresi | 24 Haziran 1935 | Ankara |
| Türkiye Şeker Fabrikaları | 6 Temmuz 1935 | Ankara |
| Bursa Merinos Fabrikası | 2 Şubat 1938 | Bursa |
Popüler kültürdeki yeri

Ana madde: Popüler kültürde Mustafa Kemal Atatürk
1994 yapımı Kurtuluş dizisi ve 1998 yapımı Cumhuriyet filminde Rutkay Aziz tarafından canlandırılmıştır.
2010 yapımı Veda filminde Kaan Olcay, Bartunç Akbaba, Sinan Tuzcu ve Burhan Güven tarafından canlandırılmıştır.
2013 yapımı Yol Ayrımı dizisinde Yavuz Sepetçi tarafından canlandırılmıştır.
2016 yapımı Seddülbahir 32 Saat dizisinde Serdar Yeğin tarafından canlandırılmıştır.
2020 yapımı Ya İstiklal Ya Ölüm dizisinde İlker Kızmaz tarafından canlandırılmıştır.
2022 yapımı Pera Palas'ta Gece Yarısı dizisinde Hakan Dinçkol tarafından canlandırılmıştır.
2023 yapımı Mahsusa: Trablusgarb dizisinde Baki Çiftçi canlandırılmaktadır.
2023 yapımı Akif dizisinde Berke Üzrek tarafından canlandırıldı.
2023 yapımı Son Akşam Yemeği filminde Onur Tuna tarafından canlandırılmıştır.
2023 yapımı Atatürk 1881-1919 filminde Aras Bulut İynemli tarafından canlandırılmıştır.
2024 yapımı Zaferin Rengi filminde Yiğit Özşener tarafından canlandırılmıştır.
2024 yapımı Bir Cumhuriyet Şarkısı filminde Ertan Saban tarafından canlandırılmıştır.
Rewşan Çeliker

| Rewşan Çeliker |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Doğum: 11 Eylül 1980 (44 yaşında) Tatvan, Bitlis, Türkiye
Tarzlar: World Music, Progressive Folk
Meslekler: Solist, Söz yazarı, Müzisyen, Kemancı, Derlemeci
Çalgılar: Vokal, keman, viyola, ukulele, akustik gitar
Etkin yıllar: 2017-günümüz
Müzik şirketi: Ck Music Production, Aynalı Record
Resmî site: rewshan.com
Eş: Hakan Gürbüz

Rewşan Çeliker veya Rewşan (doğum Revşan Çeliker, 11 Eylül 1980, Tatvan, Bitlis) Kürt müzisyen, söz yazarı, kemancı ve derlemecidir. İstanbul Pera Güzel Sanatlar keman-viyola bölümü mezunu olan sanatçı, aynı zamanda PDR ve oyunculuk mezunudur. Yüksek lisansını oyunculuk alanında yapmıştır.
Biyografi

13 yaşına kadar Bitlis'te yaşamını sürdüren Rewşan, küçük yaşlarda müziğe ilgi duydu. Ailesiyle birlikte Mersin'e göç edip lise eğitimini orada bitirdi. Ankara Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü’nden mezun olan sanatçı lisans eğitimi süresince müzik ve yaratıcı drama eğitimleri aldı. Bahçeşehir Üniversitesi'nde ileri oyunculuk alanında yüksek lisans yaptı ve aynı yıllarda İstanbul Pera Güzel Sanatlar eğitim kurumunda keman-viyola eğitimi aldı.
İstanbul Film Müzikleri Orkestrası’nın (İFMO) kurucuları arasından yer alan Rewşan, Pera Jazz Orkestrası, İTÜ Oda Orkestrası, Çağdaş Müzik Topluluğu, Barış Melodileri Senfoni Orkestrası ile çeşitli festival ve etkinliklerde kemancı olarak konserlerde yer aldı. Barış Melodileri Senfoni Orkestrası ile Avrupa Kültür Projeleri kapsamında Ermenistan'da konserler verdi.
Müzik çalışmalarının yanı sıra Kürt kadınının sözlü geleneği ve kültürel hafızası üzerine "Dengên Bakur (Kuzeyin Sesleri)" adlı belgesel serisini hazırlayıp sunarak Kürt kadın dengbêjlerin seslerini kayda geçirdi.
Geçmiş yıllarda birçok proje ve grupta yer alan Rewşan 2018 yılı itibariyle solo kariyerine "Ax Lê Wesê" albümüyle adım attı. Ardından gelen yıllarda kendi besteleri ve derlemelerinden oluşan çalışmalar yaptı. 2020'de bestelerinin yanı sıra, geçmiş ve günümüz bestekârlarına da yer verdiği "Tov" (Tohum) albümünü yayınladı.
2023'te canlı konser performans kayıtlarından oluşan ve videoları milyonlar izlenen "Live Session Vol.1" yayımlandı. Swedish National Touring Theatre tarafından organize edilen Eldfesten Festivali'nde "Call For Freedom" temalı performans sergiledi. Aynı yıl ilk Avrupa turnesinde Rotterdam, Bern, Köln, Essen ve Frankfurt'ta çeşitli konserler verdi.
2024'te İstanbul Bostancı Gösteri Merkezi'nde gerçekleştirdiği konserin canlı performansı olan "Live Session Vol.2" albümünü yayımladı.
Tüm sözlerini ve bestelerin çoğunu kendisinin yazdığı ilk albümü "Hinar" Aynalı Records etiketiyle 2024 yılında yayımlandı. Etnopop, etno-synth ve balat tarzlarını harmanlayan dokuz şarkılık albüm, sanatçının İstanbul'un çeşitli deneyimli müzisyenleriyle bir araya geldiği ilk beste albümü olma özelliğini taşıyor.
Diskografi > Albümler

Ax Lê Wesê (2018)
Tov (2020)
Live Session Vol.1 (2023)
Live Session Vol.2 (2024)
Hinar (2024)
Diskografi > Tekliler

Kirasê Te (2019)
Bingol (2019)
Destmala Min (2019)
Azîzakam (2019)
Şalik Şînokê - Մայրո (2021)
Kavir (2022)
Xuçê (2022)
Yarê (2022)
Dîlo Malê Min Dîlo (2022)
Mala Te Li Kêrê Ye (2023)
Filmografi

Dengên Bakûr (2014)
Kilama Dayîka Min (2014)
Al Shafaq (2019)
Rewşan
Confidente

| --- | --- |
Yönetmen: Çağla Zencirci Guillaume Giovanetti
Yapımcı: Çağla Zencirci Guillaume Giovanetti Muriel Merlin
Senarist: Çağla Zencirci Guillaume Giovanetti
Oyuncular:  Saadet Işıl Aksoy  Erkan Kolçak Köstendil  Muhammet Uzuner  Nilgün Türksever  İlber Uygar Kaboğlu 
Görüntü yönetmeni: Eric Devin
Sanat yönetmeni: Osman Özcan Görkem Canbolat
Kurgu: Guerric Catala
Yapım şirketi:  II Film  Les Films du Tambour  3B Productions  Bidibul Productions 
Dağıtıcı: Pyramide Distribution (Fransa)
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Dram
Renk: Renkli
Çıkış tarih(ler)i: 17 Şubat 2025 (2025-02-17) (Berlin) 30 Temmuz 2025 (2025-07-30) (Fransa)
Süre: 76 dakika
Ülke:  Fransa  Türkiye  Lüksemburg 
Dil: Türkçe
Diğer adları: Confidante
Confidente, yönetmenliğini ve senaristliğini Çağla Zencirci ve Guillaume Giovanetti'nin birlikte gerçekleştirdiği 2025 çıkışlı dram filmidir. Fransa, Türkiye ve Lüksemburg olan film ilk gösterimini 17 Şubat 2025'te 75. Berlin Uluslararası Film Festivali'nde gerçekleştirdi.
Oyuncu kadrosu ve karakterler

Saadet Işıl Aksoy - rolü; Arzu / Sabiha
Erkan Kolçak Köstendil - rolü; Patron
Muhammet Uzuner - rolü; Savcı
Nilgün Türksever - rolü; Hayal
İlber Uygar Kaboğlu - rolü; Genç adam
Osman Alkaş - rolü; Erden / Seza
Elit Andaç Çam - rolü; Tülay
Kıvanç Kılınç - rolü; Faruk
Yayınlanması

Film, ilk gösterimini 17 Şubat 2025'te 75. Berlin Uluslararası Film Festivali'nin "Panorama" bölümünde gerçekleştirdi.
İzmir Ticaret Tarihi Müzesi

| İzmir Ticaret Tarihi Müzesi |
| --- | --- |

Açılış: 2003
Konum: İzmir,Türkiye
Koordinatlar: 38°25′37″K 27°07′58″D﻿ / ﻿38.42694°K 27.13278°D﻿ / 38.42694; 27.13278
İzmir Ticaret Tarihi Müzesi, İzmir ilinde yer alan bir müzedir.İzmir Ticaret Odası tarafından 2003 yılında ziyarete açılmıştır.
Donzdorf

| Donzdorf |
| --- | --- |
Şehir

  Arma 
Donzdorf
Ülke:  Almanya
Eyalet: Baden-Württemberg
Nüfus (31 Aralık 2010)
 • Toplam: 10.816
Donzdorf, Almanya'da Baden-Württemberg eyaletinde yer alan bir şehirdir.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4091144-5  LCCN: n81059034  MusicBrainz: ddd24669-55d4-4705-9b53-6cfc5236c769  NLI: 987007564565105171  VIAF: 144255438   WorldCat (LCCN): n81-059034
Arkas Deniz Tarihi Merkezi

| Arkas Deniz Tarihi Merkezi |
| --- | --- |

Açılış: 2012 (13 yıl önce) (2012)
Konum: Bornova, İzmir
Koordinatlar: 38°27′49″K 27°13′12″D﻿ / ﻿38.46361°K 27.22000°D﻿ / 38.46361; 27.22000
Resmî site: https://arkasdeniztarihimerkezi.com
Arkas Deniz Tarihi Merkezi; Arkas Holding tarafından İzmir'in Bornova ilçesinde 2012 yılında açılan müzedir. Müzede denizcilik tarihinin gelişimini göstermek amacıyla gemi maketleri, tablolar ve gemi antikalarından oluşan koleksiyon bulunmaktadır.
Eldarbek Suyunov

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Eldarbek Suyunov
Doğum tarihi:  12 Nisan 1991 (33 yaşında)
Doğum yeri:  Qarshi, Özbekistan
Boyu:  1,90 m (6 ft 3 in)
Mevkii:  Kaleci
Kulüp bilgileri
Kulübü:  FC Nasaf
Numarası:  1
Altyapı kariyeri
2008-2012:  FC Nasaf
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2011-2017 |  FC Nasaf |  51 |  (0) |
| Toplam |   |  51 |  (0) |
Millî takım kariyeri‡
| 2013-2021 |   Özbekistan |  17 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: Nisan 2017 
Eldarbek Suyunov (d. 12 Nisan 1991), Özbek millî futbolcudur.
Başarıları > Nasaf

Özbek Ligi: 2011 (2.cilik)
Özbekistan Kupası: 2011,2012,2013 (2.cilik)
AFC Cup: 2011
Türkiye millî futbol takımı

Bu madde erkek millî takımı hakkındadır.Kadın millî takımı için Türkiye kadın millî futbol takımı sayfasına bakınız.
Türkiye millî futbol takımı, Türkiye'yi uluslararası turnuva ve maçlarda temsil eden futbol takımıdır. İlk maçını 26 Ekim 1923 tarihinde yapan takım, FIFA Dünya Kupası'na katılmaya 1950, 1954 ve 2002 olmak üzere 3 defa hak kazanmış, ancak 1950 FIFA Dünya Kupası'na finansal sorunlar yüzünden katılamamıştır.
Türkiye Futbol Federasyonu bir UEFA üyesi olduğundan, Türkiye millî takımı dünya çapındaki turnuvalara Avrupa elemeleri üzerinden katılmaktadır. 2002 FIFA Dünya Kupası'nda Şenol Güneş yönetiminde aldığı üçüncülük ve Fatih Terim yönetiminde 2008 Avrupa Futbol Şampiyonasında aldığı üçüncülük, tarihindeki en büyük başarılarıdır ve Şenol Güneş yönetiminde gençleştirilmiş kadrosuyla 2003 FIFA Konfederasyonlar Kupası'nda da üçüncülüğü vardır (2002 Dünya Kupası ikincisi Almanya katılmayınca yerine davet edildi)*. Avusturya ve İsviçre'nin ortaklaşa düzenlediği Euro 2008'de sakatlıklara rağmen (Almanya maçında toplam 14 oyuncu vardı ve bunların ikisi kaleciydi.) Almanya ile yarı final oynadı ve son dakika golüyle elenmiştir. Tarihinde iki kez FIFA Dünya Kupası'na katılma başarısı göstermiş olan Türkiye millî takımında en fazla formayı 120 kez Rüştü Reçber giymiş, millî forma altında en fazla golü ise 51 kez ile Hakan Şükür atmıştır.
Kullandığı forma setinden iç saha forması, Türk bayrağının renklerini taşıyan klasik kırmızı bantlı beyaz formadır. Dış sahada kullanılan forma ise beyaz detayları bulunan kırmızı renkli formadır.
Tarihi > 1991'den 2002'ye

1991 Akdeniz Oyunları'nda finale çıkan genç nesil; Türk Futbol Tarihi'nde milat oldu. 1992 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde son, 1994 FIFA Dünya Kupası elemelerinde ise 5. torbadan kur'a çekimine katılan millî takım; bu nesille birinci torbaya kadar yükseldi. Akdeniz Oyunları finalinde Türk ümit millî futbol takımı, sonradan 2006 FIFA Dünya Kupası'nı kaldıran İtalya'ya elendi. A millî takıma yükselen bu nesil futbolcularla Fatih Terim teknik direktörlüğünde takım; Euro'96 elemelerinde İsviçre ve İsveç'i 2-1 yendi; İsveç'i saf dışı bırakarak İngiltere'de düzenlenen 1996 Avrupa Futbol Şampiyonası'na katılmaya ilk kez hak kazandı. Türk millî takımı; turnuvada Hırvatistan, Danimarka ve Portekiz ile aynı grupta yer aldı. Hırvatistan'a son dakikalarda yediği golle yenilen millî takım Portekiz'e 1-0 ve Danimarka'ya 3-0 mağlup oldu. Turnuvada hiç gol atamayan ve hiç puan alamayan Türk millî takımı; ilk kez katıldığı Avrupa Şampiyonası'ndan eli boş döndü. 1998 FIFA Dünya Kupası elemelerinde grupta Hollanda ve Belçika'nın ardından üçüncü olan takım turnuvaya gitme şansını son maçlarda kaybetti. Mustafa Denizli yönetiminde Euro 2000 elemelerinde Almanya'nın ardından grup ikincisi olarak baraj maçlarına kaldı. İrlanda'nı rakip sahada 1-1 ve içeride 0-0'lık sonuçlarla eleyerek Belçika ve Hollanda'nın ortaklaşa düzenlediği 2000 Avrupa Futbol Şampiyonası'na katılmaya hak kazandı. Türk millî takımı, B Grubu'nda İsveç, İtalya, Belçika ile eşleşti. İlk maçta İtalya'ya 2-1 kaybeden millîler; Avrupa Şampiyonalarında ilk golünü attı, gruptaki ikinci maçında İsveç ile golsüz berabere kalarak ilk puanını aldı. Gruptan çıkan takımı belirleyecek son maçta ev sahibi Belçika'yı Hakan Şükür'ün -biri kaleciden bile yükseğe sıçrayarak kafayla olmak üzere- attığı 2 golle devirerek Avrupa Şampiyonaları'nda ilk galibiyetini alan Türk millî takımı; İtalya'nın ardından ikinci olmayı başardı ve futbolda tarihinde ilk defa bir uluslararası organizasyonda çeyrek finale yükseldi. Çeyrek finalde Portekiz ile eşleşen millîler; rakibine 2-0 yenildi ve 6. olarak turnuvaya veda etti.
Tarihi > Dünya üçüncülüğü

2002 FIFA Dünya Kupası elemelerinde Şenol Güneş yönetiminde İsveç'in ardından ikinci olan millîler kupaya gitme hakkını da play-off (baraj maçları)'nda Avusturya'ya 1-0 ve 5-0'lık sonuçlarla üstünlük sağlayarak kazanan ay-yıldızlılar; tarihinin en büyük başarısını bu turnuvada elde etti. Temelini 1991 yılındaki Akdeniz Oyunları'nda ikinci olan futbolcuların oluşturduğu takım Brezilya, Kosta Rika ve Çin ile birlikte C Grubu'nda yer aldı. Grup aşamasını Güney Kore'de oynayan Ayyıldızlılar ilk maçında Brezilya karşısında Hasan Şaş'ın attığı müthiş golle öne geçmesine rağmen karşılaşmayı 2-1 kaybetti. İkinci maçında da Kosta Rika ile 1-1 berabere kalan millîler, grubun son maçında Çin'i 3-0 yenerek gruptan ikinci olarak çıkmayı başardı. 2. Tur'da ev sahiplerinden biri olan Japonya'yı Ümit Davala'nın attığı golle 1-0 geçen ekip, çeyrek finalde turnuvada Fransa ve İsveç gibi takımları yenen Senegal ile eşleşti. Türk millî takımı karşılaşmayı İlhan Mansız'ın attığı altın golle 1-0 kazandı. Sonradan kupayı kazanacak olan, grupta karşılaştığı ve kaybettiği Brezilya'ya yarı finalde (1-0) kaybeden Türk millî takımı, Güney Kore'yi 3-2 yenerek Dünya üçüncüsü oldu. Üçüncülük maçında Hakan Şükür maçın başlamasından 10.8 saniye sonra attığı golle FIFA Dünya Kupası tarihinin en hızlı golünü attı ve tarihe geçti. Üçüncülük maçının sonunda Türkiye ile Güney Kore'li futbolcuların kol kola sergiledikleri dostluk görüntülerini seyircileri alkışlaması üzerine, Avrupa basını daha önce olası Türkiye-Güney Kore finali için "kâbus final" derken maçtan sonra "finalin adı Türkiye-Güney Kore olmalıydı" şeklinde başlıklar attı. Kupanın ardından turnuvanın en iyi oyuncuları kadrosuna Rüştü Reçber ve Hasan Şaş seçildi.