Nayib Bukele
Devlet başkanlığı > Cinayet oranı ve suç > Çetelere karşı alınan önlemler

Ana madde: El Salvador'da çetelere karşı baskı
25-27 Mart 2022 tarihleri arasında El Salvador'daki çeteler toplam 87 cinayet işledi. Bu cinayetlerden 62'si yalnızca 26 Mart'ta meydana geldi ve o gün, Salvador tarihinde iç savaşın sona ermesinden bu yana en ölümcül gün oldu. Florida Uluslararası Üniversitesi araştırma direktörü José Miguel Cruz, gerçekleşen cinayetleri hükûmet ile çeteler arasındaki gizli ateşkes arasındaki bozulmaya bağladı, ancak Bukele bu ateşkesi yalanladı. Cruz, cinayetlerin çetelerin hükûmete daha iyi tavizler almak için gönderdiği bir mesaj olduğuna inanıyordu; bunun gizli ateşkesin bir parçası olduğunu düşünüyordu.
| --- | --- |
Nayib Bukele: 
@nayibbukele: 
Türkçe: "ÇETELERE MESAJ: Elimizde 16.000 'ev çocuğu' var. Bugünlerde tutuklanan 1000 kişi dışında. Sahip oldukları her şeye, hatta yataklarına bile el koyduk, yiyeceklerini karneye bağladık ve artık güneşi göremeyecekler. ARTIK ÖLDÜRMEYİ BIRAKIN, yoksa bedelini onlar da ödeyecek."
28 Mart 2022
27 Mart 2022 tarihinde Yasama Meclisi, resmî olarak "istisna hâl" ("İspanyolca: régimen de excepción") olarak anılan ve bazen "çetelere karşı savaş" olarak da bilinen 30 günlük olağanüstü hâl ilan etme yönünde oy kullandı. Olağanüstü hâl; toplanma özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü, haberleşmede özel hayatın gizliliği, tutuklama gerekçesinin bildirilmesi, susma ve hukukî temsil hakkı gibi bazı anayasal hakları askıya aldı. Tutuklanan kişilerin, tutuklandıktan sonraki 72 saat içinde hâkim karşısına çıkması şartı da askıya alındı. Ordu, hükûmetin kontrolünü yeniden sağlamak amacıyla çetelerin kontrolündeki mahallelere seferber edildi ve ülke çapında şüpheli çete üyelerine yönelik geniş çaplı tutuklamalar başlattı. Bazı durumlarda Bukele, güvenlik güçlerine bazı belediyelerde bulunan tüm çete üyelerini yakalamak amacıyla bazı belediyeleri ablukaya alma emri verdi. Mayıs 2024 itibarıyla Apopa'da iki, Cabañas, Comasagua, Nuevo Concepción, güney Chalatenango ve Soyapango'da birer kez ablukalar uyguladı.
Bukele hapsedilen çete üyelerini tehdit etti. Operasyonun başlamasıyla birlikte, Bukele Twitter'da hükûmetin hapsedilmiş çete üyelerinin eşyalarını ele geçirdiğini, yataklarını kaldırdığını ve yiyecek alacakları miktarı kısıtladığını paylaştı. Ayrıca mahkûmların yerlerde uyuduğunu, yiyecek ve hijyen eksikliğinden şikayetçi olduklarını gösteren bir video da yayımladı. Nisan 2022'de Bukele, çetelerin intikam cinayetleri işleyeceğine dair söylentiler olduğunu iddia ederek, çetelerin baskıya misilleme yapması hâlinde onları yiyecek karnesinden tamamen mahrum bırakmakla tehdit etti. Barrio 18 üyelerinin Haziran 2022'de Santa Ana'da üç polisi öldürmesinin ardından Bukele, basın toplantısında çetelerin polise karşı "pusuya düşürme" eyleminin "pahalıya mal olacağını" belirtti. Kasım 2022'de hükûmet, ölen çete üyelerine ait mezar taşlarını "anıt" olmalarını engellemek için yok etmeye başladı. Bukele bunu II. Dünya Savaşı sonrası Almanya'da yapılan denazifikasyon ile karşılaştırdı. El Salvadorlu ebeveynleri çocuklarını çetelere karışmaktan uzak tutmaları yoksa bunun "hapis veya ölüme" yol açacağı konusunda uyardı.
Baskıların başlamasından kısa bir süre sonra Bukele, 20.000 mahkûmu barındıracak yeni bir hapishane inşa edilmesi çağrısında bulundu. Temmuz 2022'de Bukele, Tecoluca'da Terörle Mücadele Merkezi (CECOT) olarak bilinen ve 40.000 mahkûmu barındırabilecek yeni bir hapishanenin inşasını resmen duyurdu ve bu da onu dünyanın en büyük hapishanelerinden biri haline getirdi. Şubat 2023'te Bukele, Twitter'da kendisi ve bazı kabine üyelerinin hapishaneyi gezdiği bir video yayımladı. Hapishanede 250 polis memuru ve 600 asker görev yapmakta ve 170 hektar (420 akre) araziyi kapsamaktaydı. 24 Şubat 2024 tarihinde, Twitter'da hapishanedeki ilk 2.000 mahkûmun nakledildiğini gösteren bir video yayımlarken; ertesi ay 2.000 mahkûmun daha nakledildiğini gösteren benzer bir video yayımladı. 9 Temmuz 2023 itibarıyla CECOT'ta 12.500'ün üzerinde mahkûm bulunmaktaydı.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği sözcüsü Liz Throssell, El Salvador güvenlik güçlerinin çete baskını sırasındaki eylemlerini "gereksiz ve aşırı güç kullanımı" olarak nitelendirdi. Mayıs 2022'de İnsan Hakları İzleme Örgütü, El Salvadorlu yetkililerin çete baskısı sırasında keyfi tutuklamalar, zorla kaybetmeler ve gözaltında ölümler gibi insan hakları ihlalleri işlediğine dair "artan kanıt" ve "inandırıcı iddialar" bulunduğunu iddia etti. Haziran 2022'de Uluslararası Af Örgütü, El Salvador hükûmetinin hapsedilenlere işkence de dâhil olmak üzere "büyük insan hakları ihlalleri" gerçekleştirdiğini belirtti.
9 Nisan 2024 itibarıyla olağanüstü hâl Yasama Meclisi tarafından 25 kez uzatıldı. 2 Nisan 2024 itibarıyla toplam 79.184 şüpheli çete üyesi tutuklandı. Büyük çaplı tutuklamalar, El Salvador'un hapishane nüfusunu 2020'de 37.190'dan Aralık 2023 itibarıyla 105.000'in üzerine çıkardı. Ülke nüfusunun yüzde 1,7'sinin hapsedildiği El Salvador, dünyadaki en yüksek hapsetme oranına sahip ülke oldu. Ağustos 2023 itibarıyla 7.000'den fazla kişi, hükûmetin onların masum olduklarına karar vermesinin ardından serbest bırakıldı. İnsani Yasal Yardım adlı sivil toplum kuruluşuna göre Nisan 2024 itibarıyla en az 241 kişi gözaltındayken hayatını kaybetti. Mayıs 2022 ile Haziran 2023 arasında birden fazla anket firmasının gerçekleştirdiği kamuoyu yoklamasına göre Salvadorluların yaklaşık yüzde 80 ila 90'ı çete baskısını ve hükûmetin çetelere karşı aldığı önlemleri onayladı.