stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Astrobiyoloji
Yaşamın oluşabileceği kozmik cisimler > Güneş Sistemi dışında yaşam

Günümüzde Güneş Sistemi'miz dışındaki Dünya-dışı yaşamı saptamamız olanaklı değildir. Bununla birlikte, gündemde bu amaçla hazırlanan birçok proje bulunmaktadır. Gelişen keşif ve gözlem yöntemleri sayesinde giderek daha fazla yeni gezegen sistemleri keşfedilmektedir ve bunlardan bazıları hiç kuşku yok ki bizim sistemimizin benzerleri olacaktır. Nitekim NASA'nın Mart 2009'da fırlatılan Kepler Uzay Teleskobu aracının amaçlarından biri de Dünya benzeri gezegenleri saptamaktır. Bunu yıldızların “ışık eğrisi”nde (İn. Light curve) ölçümlerde bulunarak gerçekleştirecektir. Günümüzde “kızılötesi astronomisi”sayesinde uzak yıldız sistemlerinin toz ve asteroit kuşakları gibi çeşitli bileşenleri giderek daha fazla gün ışığına çıkarılmaktadır. Güneş Sistemi’miz dışındaki bir gezegenin 1995'te keşfedilmesinden beri, Güneş Sistemi dışındaki yaşamın, varsa, atmosferlerin spektroskopi yoluyla incelenmesi sayesinde saptanabileceği düşünülmektedir. Kısa adı ESA (European Space Agency) olan Avrupa Uzay Dairesi ‘nin bu alandaki bir projesi 2025 yılına uzanmakta olup Darwin Uzay Projesi adını taşır. Darwin Projesi’nin 2020 yılına doğru Güneş Sistemi’miz dışında yeni gezegenleri gün ışığına çıkarması ve bunlardaki muhtemel ilkel yaşam izlerini keşfetmesi beklenmektedir. Proje kapsamında uzaya yeni bir model easas alınarak hazırlanan 5 teleskopun uzaya yerleştirilmesi söz konusudur.
Bir güneş sisteminde "yaşanabilir kuşak"ta (güneş sistemlerinde Dünya'nın Güneş'e uzaklığı kadar uzaklıktaki kuşak) yer alan "yaşanabilir gezegen"lere ilişkin meselelere cevap arama çabaları günümüzde hayli yol katetmiş durumdadır ve bazı başarılar elde etmiş bulunmaktadır. Örneğin günümüzde "Doppler spektroskopisi" ve transit yöntemleriyle Güneş Sistemi dışındaki gezegenler keşfedilebilmektedir. Bu sayede, çevrelerinde gezegenlerin dolandığı yıldızların sayısının sanılandan çok daha fazla oldukları anlaşılmaya başlanmıştır. Güneş Sistemi'miz dışındaki, diğer güneş sistemlerinin "yaşanabilir kuşak"larında yer alan gezegenlerden ilk keşfedileni, dikeyhızdan yararlanılarak keşfedilmiş Gliese 581 c adlı gezegendir. Bu gezegen 4 Nisan 2007’de Fransız, Portekiz ve İsviçreli astronomlardan oluşan bir ekip tarafından keşfedilmiş olup, 20 ışık yılı uzaklıkta bulunan kızıl cüce tipindeki Gliese 581 yıldızı çevresinde dolanır. Dolayısıyla bu gezegen yüzey ısısı bakımından Dünya ile büyük benzerlikler taşıyor olmalıdır. Bu gezegenin ortalama sıcaklığının -3 °C ile 40 °C arasında değiştiği sanılmaktadır ki, bu da yüzeyinde suyun sıvı halde olabileceği anlamına gelmektedir.
Büyük patlama teorisinin tarihi

Büyük Patlama modeline göre evren son derece yoğun ve sıcak bir halden genişledi ve genişlemeye devam ediyor. Bu şema düz bir evrenin bir bölümünün genişlemesini gösteren bir modeldir.
Büyük patlama teorisi'nin tarihi, büyük patlamanın gözlemlenmesi ve teorik değerlendirmesinin yapılmasıyla başladı. Kozmolojideki teorik çalışmaların çoğu artık temel Büyük Patlama modeline yapılan iyileştirmeleri içermektedir. Teorinin kendisi aslında Belçikalı Katolik rahip, matematikçi, astronom ve fizik profesörü Georges Lemaître tarafından resmîleştirilmiştir.
Felsefe ve ortaçağ

Orta Çağ felsefesinde, evrenin sonlu veya sonsuz bir geçmişi olup olmadığı konusunda çok fazla tartışma vardı. Aristoteles'in felsefesi, evrenin sonsuz bir geçmişe sahip olduğunu kabul etti ve bu, Aristoteles'in ebedilik anlayışını İbrahim'in yaratılış görüşü ile uzlaştıramayan Orta Çağ Yahudi ve İslam filozofları için sorunlara neden oldu. Sonuç olarak, diğerlerinin yanı sıra John Philoponus, Kindi, Saadia Gaon, Gazzali ve Immanuel Kant tarafından evrenin sınırlı bir geçmişe sahip olduğuna dair çeşitli mantıksal argümanlar geliştirilmiştir.
İngiliz ilahiyatçı Robert Grosseteste, 1225 tarihli De Luce (Işık Üzerine) adlı incelemesinde maddenin ve kozmosun doğasını araştırdı. Evrenin bir patlamada doğuşunu ve maddenin kristalleşmesini, Dünya'nın etrafındaki bir dizi iç içe küre içinde yıldızlar ve gezegenler sayesinde olduğunu tanımladı. De Luce, tek bir fiziksel yasa kümesi kullanarak gökleri ve dünyayı tanımlamaya yönelik ilk girişimdir.
1610'da Johannes Kepler, sonlu bir evreni tartışmak için karanlık bir gecede gökyüzünü kullandı. Yetmiş yedi yıl sonra, Isaac Newton evrendeki büyük ölçekli hareketi tanımladı.
Döngüsel bir şekilde genişleyen ve büzülen bir evrenin tanımı ilk olarak Erasmus Darwin tarafından 1791'de yayınlanan bir şiirde ortaya konmuştur. Edgar Allan Poe, Eureka: A Prose Poem başlıklı 1848 makalesinde benzer bir döngüsel sistem yayınladı. Bilimsel bir çalışma olmasa da Poe, metafizik ilkelerden yola çıkarken çağdaş fiziksel ve zihinsel bilgilerle evreni açıklamaya çalıştı. Bilim camiası tarafından görmezden gelinen ve edebiyat eleştirmenleri tarafından sıklıkla yanlış anlaşılan bu kitabın bilimsel sonuçları son zamanlarda yeniden değerlendiriliyor.
Poe'ya göre, maddenin ilk hali tek bir "İlkel Parçacık" idi. İtici bir güç olarak kendini gösteren "İlahi İrade", İlkel Parçacığı atomlara böldü. Atomlar, itici kuvvet durana kadar ve çekim kuvveti bir tepki olarak ortaya çıkana kadar uzay boyunca eşit olarak yayılır. Sonra madde bir araya toplanmaya başlar. Yıldızları ve yıldız sistemlerini oluşturur, bu arada maddi evren yerçekimi tarafından tekrar bir araya getirilir. Sonunda çöker ve sona erer. Eureka'nın bu bölümü, göreli modellerle bir dizi özelliği paylaşan Newton'un evrimleşen bir evreni tanımlar ve bu nedenle Poe, modern kozmolojinin bazı temalarını öngörmektedir.
20. yüzyılın başlarındaki bilimsel gelişmeler > Big Bang teorisine karşı Durağan Durum Teorisi

Hubble Yasası, evrenin genişlediğini, yeterince büyük mesafe ölçeklerinde bakıldığında evrenin tercih edilen yönleri veya tercih edilen yerleri olmadığı şeklindeki kozmolojik ilkeyle çeliştiğini öne sürmüştü. Hubble'ın fikri, iki karşıt hipotezin önerilmesine izin verdi. Biri, George Gamow tarafından savunulan ve geliştirilen Lemaître'nin Big Bang'iydi. Diğer model, galaksiler birbirinden uzaklaştıkça yeni maddenin yaratılacağı Fred Hoyle'un Kararlı Durum teorisiydi. Bu modelde evren, zamanın herhangi bir noktasında kabaca aynıdır. Aslında, Lemaître'nin teorisinin adını, BBC Üçüncü Programında 28 Mart 1949'da, bir radyo yayını sırasında bunu 'büyük patlama' fikri olarak adlandıran Hoyle'du. Alternatif bir sabit durum kozmolojik modelini tercih eden Hoyle'un, bunun aşağılayıcı olmasını amaçladığı, ancak Hoyle'un bunu açıkça reddettiği ve bunun sadece iki model arasındaki farkı vurgulamayı amaçlayan çarpıcı bir görüntü olduğunu söylediği bildiriliyor. Hoyle, 1950'lerin başlarında, Evrenin Doğası başlıklı beş derslik bir dizinin parçası olarak, daha sonraki yayınlarda bu terimi tekrarladı. Her dersin metni yayından bir hafta sonra The Listener'da yayınlandı, "big bang" terimi ilk kez basılı olarak yayınlandı. Big Bang modeli lehine kanıtlar çoğaldıkça ve fikir birliği yaygınlaştıkça, Hoyle, biraz isteksiz de olsa, diğer bilim adamlarının daha sonra "Steady Bang" olarak adlandıracağı yeni bir kozmolojik model formüle ederek bunu kabul etti.
1950'den 1990'lara

1950'den 1965'e kadar, bu teorilere verilen destek, Big Bang teorisinin hidrojen ve helyumun hem oluşumunu hem de gözlemlenen bolluklarını açıklayabildiği gerçeğinden kaynaklanan hafif bir dengesizlik ile eşit olarak bölündü. Oysa Kararlı Durum Teorisi bunların nasıl olduğunu açıklayabilir olmuştu. Ancak neden gözlenen bolluklara sahip olmaları gerektiğini açıklayamamıştı. Ancak gözlemsel kanıtlar, evrenin sıcak, yoğun bir durumdan evrimleştiği fikrini desteklemeye başladı. Kuasarlar ve radyo galaksiler gibi nesnelerin yakındaki evrene göre uzak mesafelerde (dolayısıyla uzak geçmişte) çok daha yaygın olduğu gözlemlenirken, Durağan Durum Teorisi evrenin ortalama özelliklerinin zamanla değişmemesi gerektiğini öngördü. Ek olarak, 1964'te kozmik mikrodalga arka plan radyasyonunun keşfi, bu tahminin yalnızca niteliksel olmasına ve SPK'nın tam sıcaklığını tahmin edememesine rağmen, Durağan Durum Teorisi'nin ölüm çanı olarak kabul edildi. Bazı reformülasyonlardan sonra, Büyük Patlama, kozmosun kökeni ve evrimi konusunda en iyi teori olarak kabul edildi. 1960'ların sonlarından önce, birçok kozmolog, Friedmann'ın kozmolojik modelinin başlangıç zamanındaki sonsuz yoğun ve fiziksel paradoksal tekilliğin, sıcak yoğun duruma girmeden önce büzüşen ve tekrar genişlemeye başlayan bir evrene izin vererek önlenebileceğini düşündü. Bu, Richard Tolman'ın salınan evreni olarak resmîleştirildi. Altmışlı yıllarda Stephen Hawking ve diğerleri, bu fikrin uygulanamaz olduğunu ve tekilliğin Einstein'ın kütle çekimi tarafından açıklanan fiziğin temel bir özelliği olduğunu göstermişlerdir. Bu, kozmologların çoğunluğunun, şu anda genel görelilik fiziği tarafından tanımlanan evrenin sonlu bir yaşı olduğu fikrini kabul etmesine yol açtı. Bununla birlikte, bir kuantum kütleçekimi teorisinin olmaması nedeniyle, tekilliğin evrenin gerçek bir başlangıç noktası olup olmadığını veya rejimi yöneten fiziksel süreçlerin, evrenin karakter olarak fiilen ebedi olmasına neden olup olmadığını söylemenin bir yolu yoktur.
1970'ler ve 1980'ler boyunca, çoğu kozmolog Big Bang'i kabul etti, ancak SPK'da anizotropilerin keşfedilmemesi ve ara sıra bir kara cisim spektrumundan sapmalara işaret eden gözlemler de dahil olmak üzere birkaç soru işareti kaldı. Bu nedenle teori çok güçlü bir şekilde doğrulanmadı.
1990'dan itibaren

Big Bang kozmolojisinde büyük ilerlemeler, COBE, Hubble Uzay Teleskobu ve WMAP gibi büyük miktarda uydu verisi ile birlikte teleskop teknolojisindeki büyük ilerlemelerin bir sonucu olarak 1990'larda ve 21. yüzyılın başlarında yapıldı.
1990'da COBE uydusundan yapılan ölçümler, CMB'nin spektrumunun 2.725 K'lık bir kara cisimle çok yüksek hassasiyetle eşleştiğini gösterdi; sapmalar 100000'de 2 parçayı geçmez. Bu, daha önceki spektral sapma iddialarının yanlış olduğunu gösterdi ve bilinen başka hiçbir mekanizma bu kadar yüksek doğrulukta bir kara cisim üretemediğinden, esasen evrenin geçmişte sıcak ve yoğun olduğunu kanıtladı. 1992'de COBE'den yapılan diğer gözlemler, büyük ölçeklerde CMB'nin çok küçük anizotropilerini keşfetti. Yaklaşık olarak karanlık maddeli Big Bang modellerinden tahmin edildiği gibi keşfedildi. O andan itibaren, bir tür Big Bang içermeyen standart olmayan kozmoloji modelleri, ana akım astronomi dergilerinde çok nadir hale geldi.
1998'de uzak süpernova ölçümleri, evrenin genişlemesinin hızlandığını gösterdi ve bu, yer tabanlı CMB gözlemleri ve büyük gökada kırmızıya kayma araştırmaları dahil diğer gözlemlerle desteklendi. 1999-2000'de Boomerang ve Maxima balon kaynaklı CMB gözlemleri, evrenin geometrisinin düze yakın olduğunu gösterdi, ardından 2001'de 2dFGRS galaksi kırmızıya kayma araştırması, ortalama madde yoğunluğunu kritik yoğunluğun yüzde 25-30'u civarında tahmin etti.
2001'den 2010'a kadar, NASA'nın WMAP uzay aracı, kozmik mikrodalga arka plan radyasyonu aracılığıyla evrenin çok ayrıntılı fotoğraflarını çekti. Görüntüler, evrenin 13,7 milyar yaşında olduğunu (yüzde bir hata içinde) ve Lambda-CDM modelinin ve enflasyon teorisinin doğru olduğunu gösterecek şekilde yorumlanabilir. Başka hiçbir kozmolojik teori, erken evrendeki element bolluklarının oranından kozmik mikrodalga arka planının yapısına, erken evrende gözlemlenen daha yüksek aktif galaktik çekirdek bolluğuna ve gözlemlenen bu kadar geniş bir parametre aralığını henüz açıklayamaz.
2013 ve 2015'te, ESA'nın Planck uzay aracı, kozmik mikrodalga arka planının daha ayrıntılı görüntülerini yayınladı ve Lambda-CDM modeliyle tutarlılığı daha da yüksek hassasiyette gösterdi.
Kozmolojideki mevcut çalışmaların çoğu, Büyük Patlama bağlamında galaksilerin nasıl oluştuğunu anlamayı, Büyük Patlama'dan sonraki en erken zamanlarda neler olduğunu anlamayı ve gözlemleri temel teoriyle uzlaştırmayı içerir. Kozmologlar, Big Bang'in birçok parametresini yeni bir kesinlik düzeyine kadar hesaplamaya, karanlık enerjinin ve karanlık maddenin doğasına dair ipuçları sağlamayı umdukları daha ayrıntılı gözlemler yapmaya ve Genel Görelilik teorisini bu konuda test etmeye devam ediyor.
Standart Büyük Patlama modelinin tahminlerinin deneysel ölçümlerle karşılaştırılması
Babanın Evlatları

| --- | --- |

Yönetmen: Natuk Baytan, Ernst Hofbauer
Yapımcı: Türker İnanoğlu Zlavko Kunkera
Senarist: Fuat Özlüer Erdoğan Tünaş
Oyuncular: Tarık Akan Öztürk Serengil Robert Widmark Beyk İmanverdi Hüseyin Alp
Görüntü yönetmeni: Çetin Gürtop
Stüdyo: Erler Film
Türü: Macera, Komedi
Renk: Renkli
Yapım yılı: 1977, Türkiye
Çıkış tarih(ler)i: Türkiye, 1 Şubat 1977
Süre: 90 dakika
Ülke:  Türkiye  İtalya
Dil: Türkçe
Babanın Evlatları, Natuk Baytan'ın yönettiği 1977 yapımı Türk filmidir. Senaryosunu Fuat Özlüer ve Erdoğan Tünaş'ın yazdığı filmin başrollerinde Tarık Akan, Öztürk Serengil ve Robert Widmark oynamaktadır.
Oyuncular

Tarık Akan (ses. Toron Karacaoğlu)
Robert Widmark … Pıç Rıza (ses. Pekcan Koşar)
Beyk İmanverdi (ses. Sadettin Erbil)
Öztürk Serengil (ses. Mücap Ofluoğlu)
Marina Davnia (ses. Gülen Kıpçak)
Hüseyin Alp (ses. Kamran Usluer)
Sami Hazinses (ses. Zafer Önen)
Cevat Kurtuluş (ses. Necdet Yakın)
İhsan Gedik
Tevfik Şen
Neriman Köksal
Kamer Sadık
Ekrem Dümer
Ali Demir
Yadigar Ejder
Cihan Alp
Osman Han
Hakkı Kıvanç
Süheyl Eğriboz
Necmettin Çobanoğlu
Muammer Gözalan
Denigomodu (ilçe)

| Denigomodu |
| --- | --- |
İlçe
Denigomodu ve Nibok'un görünümü
 Nauru'da Denigomodu İlçesi
Koordinatlar: 0°31′25″G 166°54′52″D﻿ / ﻿0.52361°G 166.91444°D﻿ / -0.52361; 166.91444
Ülke:  Nauru
Seçim bölgesi: Ubenide
Yüzölçümü
 • Toplam: 0.9 km²
Rakım: 20 m
Nüfus (2011)
 • Toplam: 1.804
 • Yoğunluk: 1984/km²
Zaman dilimi: UTC+12
Alan kodu: +674
Denigomodu, Nauru adasının batı kesiminde yer alan bir ilçedir. Nauru'nun en kalabalık ilçesidir.
Gurbetçi konut kompleksi "The Location" a ev sahipliği yapıyor. Bu, onu Nauru'nun nüfusa göre en büyük yerleşimi yapar. 1999 itibarıyla Nauru'daki insanların %25,7'si Denigomodu'da yaşıyor..
Coğrafya

Ubenide seçim bölgesinin bir parçası olan bu bölge, 1.18 km²'lik bir alanı kaplar ve 2.827 nüfusa sahiptir. Bu onu 14 Nauru ilçesinin en kalabalık bölgesi yapmaktadır.
Yerel özellikler

Bu bölgede, Nauru Fosfat Şirketi'nin (NPC) fosfat maden işçileri için işçi yerleşimi bulunmaktadır. Ayrıca Denigomodu'da şunlar yer almaktadır:
Nauru Cumhuriyeti Hastanesi
NPC planlama ve inşaat ofisleri
Eigigu Süpermarket
Eğitim

Tüm Nauru'ya hizmet veren ilkokullar ve ortaokullar; Yaren Bölgesi'ndeki Yaren İlkokulu (1-3 yaş), Meneng Bölgesi'ndeki Nauru İlkokulu (4-6 yaş), Denigomodu Bölgesi'ndeki Nauru Koleji (7-9 yaş) ve Yaren Bölgesi'ndeki Nauru Ortaokulu'dur (10-12 yaş).
Nauru Koleji, Ağustos 1993'te kabul edilen Avustralya ile Nauru arasındaki Rehabilitasyon ve Kalkınma İşbirliği Anlaşmasının bir parçası olarak Ocak 2000'de Denigomodu Okulu olarak açıldı. Anlaşmanın bir parçası olarak hükûmetler Mart 1999'da Nauru Koleji'sini kurmaya karar verdiler. Başlangıçta Nauru'nun üçüncü ilkokuluydu, ancak Naurulu çocuklar bu eğitim aşamasında burs için yarışırken, Form 1 ile bir ortaokula geçiş yaptılar. Ülkenin devlet lisesi, Yaren İlçesindeki Nauru Ortaokulu'dur.
Nisan 2002 itibarıyla, Konum yerleşimindeki gurbetçi çocuklar 1-8 yaşlarındaki Konum Okuluna devam etmektedirler; "Konum" konut geliştirme alanı içindedir. Bu okul, Nauru'da İngilizce olmayan tek okuldur.
Önemli insanlar

Olympia Zacharias (d.t. 1986), 100m koşucusu
Angelita Detudamo (d.t. 1986), tenis oyuncusu
Joanne Gobure (d.t. 1982), şair
Ekonomi

Denigomodu büyük ölçüde turizme bağlıdır; bu yüzden Nauru'nun en büyük şehridir. Yaren'e kıyasla göreceli zenginliğine ve büyüklüğüne rağmen Denigomodu, Nauru'nun merkezi başkenti olarak kabul edilmez.
Joseph Clover

Joseph Clover
Joseph Thomas Clover (28 Şubat 1825'te doğdu; 7 Mayıs 1825'te vaftiz edildi - ö. 27 Eylül 1882) İngiliz bir doktor ve anestezistti. Eter ve kloroform da dâhil olmak üzere anestezik maddeleri güvenli ve kontrollü bir şekilde iletmek için çeşitli aparatlar icat etti. 1871'e gelindiğinde ölümle sonuçlanmadan 13.000 kez anestezi uygulamıştı.
Clover, III. Napoleon, Danimarka Prensesi Alexandra ve kocası Kral VII. Edward (o zamanlar Galler Prensi), Sir Robert Peel ve Florence Nightingale gibi tanınmış kişilerin ameliyatlarına yardımcı oldu.
Buluşları arasında, sık sık fotoğraflarının çekildiği büyük "Clover kloroform aparatı" (1862); ve 20. yüzyıla kadar kullanımda kalan kompakt "Clover'ın taşınabilir düzenleyici eter inhalatörü" (1877) bulunur.
Kariyeri

Clover, 1846'da mezun olduktan sonra James Syme'ın ev cerrahı oldu. 1848'de University College Hastanesi'nde Asistan Tıp Görevlisi oldu ve 1850'de Royal College of Surgeons Üyesi olarak kabul edildi. Başlangıçta Clover üroloji alanına ilgi duydu. Mesane taşlarını kırmak ve çıkarmak için iki alet icat ederek cerrah olarak çalıştı. Sağlığının bozulması 1853'te pes etmesine neden oldu ve pratisyen hekimliğe döndü.
Birkaç yıl genel pratisyenlik yaptıktan sonra muayenehanesini anesteziye adadı ve University College Hastanesi, Westminster Hastanesi ve Londra Diş Hastanesi'nde "kloroformist" oldu.
Clover, 1871'de diğer 4000 vakada diğer anesteziklerin yanı sıra 7000'den fazla kez kloroform verdiğini ve hiçbirinin ölümle sonuçlanmadığını yazdı. Ancak 1874 yılında British Medical Journal'da anlattığı bir vakada bir hastasını ellerinin altındaki kloroform nedeniyle kaybetti.
Bibliyografi

Duncum, Barbara M., The Development of Inhalation Anaesthesia with Special Reference to the Years 1846–1900, Oxford University Press, 1947. 978-1-85315-225-2
Maltby, J.R. Notable Names in Anaesthesia. The Royal Society of Medicine Press, London, 2002. 1-85315-512-8
Rushman, G.B., Davies N.J.H., Atkinson, R.S. A Short History of Anaesthesia: the First 150 Years. Butterworth Heinemann, Oxford, 1996. 0-7506-3066-3
Sykes, W.S. Essays on the First Hundred Years of Anaesthesia, Volume 2. Churchill Livingstone, Edinburgh, 1960. 0-443-02866-4
Osmaneli

| Osmaneli |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de yeri
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Bilecik
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Yüksel Ünal
 • Belediye başkanı: Bekir Torun (İYİ Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 526 km²
Rakım: 102 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 20.976
 • Kır: 5,474
 • Şehir: 15.598
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 11500
İl alan kodu: 0228
İl plaka kodu: 11
Resmî site Osmaneli Kaymakamlığı   Osmaneli Belediyesi
Osmaneli, Güney Marmara'da Bilecik ilinin bir ilçesidir. Kuzeyde Sakarya'nın Pamukova, kuzeydoğuda Sakarya'nın Geyve, güneydoğuda Gölpazarı, güneyde Merkez ilçeyle, batıda Bursa'nın Yenişehir, kuzeybatıda Bursa'nın İznik ilçeleriyle çevrilidir.
30 derece doğu boylam, 40 derece 3 dakika kuzey enleminde olup İstanbul'a 200 km, Bursa'ya 107 km, Adapazarı'na 70 km ve Eskişehir'e 120 km uzaklıktadır.
Geçmişi MÖ 1000 yılından kalma Trak mezarı kalıntısı kadar uzanan Osmaneli, 1308 yılında Osmanlı topraklarına katılmış bir Anadolu ilçesidir.
Osmaneli'nin yüzölçümü 526 km² olup ilçe merkezinin nüfusu 14.521'dir. Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde bahsettiği üzere ayvası, karpuzu ve zeytini başta olmak üzere birçok tarım ürünü meşhurdur.
Osmaneli'nin bilinen ilk adı Anadolu'nun ilk yerleşik halklarından Luwilerin dilinde yakınından geçen Göksu (Gallos) Çayı'ndan esinlenilerek ilk çağda Mela ya da Gallos olarak anılıyordu. Bu nedenle olsa gerek bilinen ilk adı Melewana'dır (Mela halkının kenti). Helenleşme çağında kentin adı Melagina'ya dönüşmüştür. Daha sonraki dönemlerde Lefke diye anılmıştır. Lefke, eski Helencede Leuikai "Ak Kavaklık" deyişinden almıştır.
1308 yılında  fethedilerek Osmanlı topraklarına katılmıştır. 1913 yılında Osmaneli adını almıştır. 30 Nisan 1926 tarihinde Bilecik iline bağlı bir ilçe olmuştur.
Osmaneli, İstanbul-Hicaz demiryolunun geçtiği ilçelerden biridir. 1926 yılındaki mübadeleye kadar bölgede Rumlar yaşamıştır. Rum kültüründen bugüne ulaşan en kalıcı örnek Aya Yorgi Kilisesi kalıntısıdır. Yine 1970'li yıllara kadar Rum ailelerce işletmecilik bazında ipek imalatı 
yapılmıştır.
Yerel yönetim

2019 Türkiye yerel seçimlerine bağımsız aday olarak katılan Münür Şahin belediye başkanlığını kazandı. Daha sonrasında Adalet ve Kalkınma Partisi'ne katıldı. 2024 Türkiye yerel seçimleri sonucunda İYİ Parti adayı Bekir Torun seçimi kazandı ve belediye başkanı oldu.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 9.045 | 2.263 | 6.782 |
| 1935 | 9.190 | 2.138 | 7.052 |
| 1940 | 9.543 | 2.214 | 7.329 |
| 1945 | 9.882 | 2.436 | 7.446 |
| 1950 | 11.146 | 2.323 | 8.823 |
| 1955 | 11.962 | 2.613 | 9.349 |
| 1960 | 12.716 | 2.733 | 9.983 |
| 1965 | 13.310 | 3.506 | 9.804 |
| 1970 | 12.116 | 3.952 | 8.164 |
| 1975 | 13.063 | 4.789 | 8.274 |
| 1980 | 14.754 | 6.246 | 8.508 |
| 1985 | 16.682 | 7.515 | 9.167 |
| 1990 | 18.118 | 8.704 | 9.414 |
| 2000 | 21.070 | 12.814 | 8.256 |
| 2007 | 21.022 | 13.419 | 7.603 |
| 2008 | 21.094 | 13.641 | 7.453 |
| 2009 | 21.050 | 13.760 | 7.290 |
| 2010 | 20.912 | 13.816 | 7.096 |
| 2011 | 21.299 | 14.285 | 7.014 |
| 2012 | 21.274 | 14.521 | 6.753 |
| 2013 | 21.195 | 14.588 | 6.607 |
| 2014 | 20.934 | 14.555 | 6.379 |
| 2015 | 21.106 | 14.894 | 6.212 |
| 2016 | 21.071 | 15.065 | 6.006 |
| 2017 | 20.973 | 15.184 | 5.789 |
| 2018 | 20.976 | 15.224 | 5.752 |
| 2019 | 21.105 | 15.554 | 5.551 |
| 2020 | 21.072 | 15.598 | 5.474 |
Dikeyhız

Bir radar istasyonunun yanından geçen bir uçak. Uçağın hız vektörü (kırmızı), dikey hız (yeşil) ve teğetsel hızın (mavi) toplamıdır.
Dikey hız (dikine hız veya görüş çizgisi hızı), bir hedefin bir gözlemciye göre iki nokta arasındaki vektörel yer değiştirme miktarının değişim hızıdır. Hedef-gözlemci izafi hızının, iki noktayı birleştiren izafi yön veya görüş çizgisi üzerindeki vektörel izdüşümü olarak tanımlanır. Daha basitçe, bir hedefin bir gözlemciye göre, görüş çizgisi boyunca yaklaşma veya uzaklaşma hızıdır.
Astronomide nokta genellikle Dünya'daki gözlemci olarak alınır ve bu nedenle dikey hız, nesnenin Dünya'dan uzaklaşma (veya yaklaşma, negatif dikey hız için) hızını belirtir.
Bakış doğrultumuza göre eğimi dik olan bir yörünge etrafında dolanan bir cismi biz doğrudan baktığımızda ileri geri hareket eder gibi görürüz. Bu durumda cisim dikey olarak hareket eder gibi algılanır ve bu hareketin dönemi ile bağıntılı olarak dikine hız hesaplamaları yapılır.
İngilizcede kullanılan "radial velocity" ve "radial speed" terimleri farklı kavramlardır. "Radial velocity" için dikey hız kastedilirken, "radial speed" (veya "range rate") için bu konu bağlamında aralık hızı veya aralık oranı kullanılmaktadır.
Aralık hızı veya aralık oranı, iki nokta arasındaki mesafe veya aralığın zamana göre değişim hızı veya oranıdır. Bu, göreli hız vektörünün, gözlemci ile nesne arasındaki görüş çizgisi yönünde skaler izdüşümü olarak tanımlanan işaretli bir skaler büyüklüktür. Başka bir deyişle aralık hızı, dikey hızın büyüklüğüne eşittir; ancak, göreli hız ve göreli konumun geniş açı yapması durumunda, aralık hızının işareti değişir.
Formülasyon

Gözlemciye göre, bir hedefin anlık konumunu tanımlayan türevlenebilir bir vektör  {\vec {r}}\in \mathbb {R} ^{3} verilsin.
Formülleştirme
{\vec {v}}\in \mathbb {R} ^{3}, hedefin gözlemciye göre anlık hızıdır.
Pozisyon vektörü  {\vec {r}}'nin büyüklüğü şöyle tanımlanır:
Aralık oranı (Range rate),  {\vec {r}}'nin büyüklüğünün (norm) zaman türevi olarak ifade edilir
(2)'yi (3)'e yerine koyup
Sağ tarafın türevini alırsak
(1) denklemini kullanarak ifade şöyle olur
Çünkü
Ve
Aralık oranı basitçe şöyle tanımlanır
gözlemci ile hedef arasındaki hız vektörünün  {\hat {r}} birim vektörüne olan skaler izdüşümü
Gözlemci ile hedefin aynı noktada olduğu durumda, yani  {\vec {r}}={\begin{bmatrix}0\ 0\ 0\end{bmatrix}} olduğunda bir tekillik vardır. Bu durumda aralık oranı mevcut değildir, çünkü  r=0'dır.