stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Litvanya
Ekonomi > Şirketler

2023 mali yılı itibarıyla gelirlerine göre Litvanya'nın en büyük şirketleri:
| Sıra | İsim | Merkez | Gelir (milyar €) | Çalışan sayısı | Endüstri |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 01.  | Orlen Lietuva, AB | Mažeikiai | 6,427  | 1.545 | Petrol, benzin |
| 02.  | Maxima LT, UAB | Vilnius | 2,143  | 11.704 | Perakendecilik |
| 03.  | Ignitis, UAB | Vilnius | 1,381  | 404 | Enerji |
| 04.  | Linas Agro, AB | Panevėžys | 1,177  | 216 | Tarım ticareti |
| 05.  | Circle K Lietuva, UAB | Vilnius | 1,154  | 1.025 | Akaryakıt istasyonu |
| 06.  | Viada LT, UAB | Vilnius | 0,897  | 1.197 | Akaryakıt istasyonu |
| 07.  | Iki Lietuva, UAB | Vilnius | 0,887  | 5.650 | Perakendecilik |
| 08.  | Thermo Fisher Scientific Baltics, UAB | Vilnius | 0,821  | 1.556 | Biyoteknoloji, ilaç sektörü |
| 09.  | Lidl Lietuva, UAB | Vilnius | 0,819  | 3.071 | Perakendecilik |
| 010.  | Sanitex, UAB | Kaunas | 0,806  | 1.260 | Toptancılık, lojistik |
Ekonomi > Tarım

Litvanya'da tarım, Cilalı Taş Devri'ne, milattan önce 3000 ile 1000 yılları arasına kadar uzanan bir maziye sahiptir. Asırlar boyunca da Litvanya'nın en mühim meşguliyetlerinden biri olmuştur. Litvanya'nın 2004 yılında Avrupa Birliği’ne katılımı ülke için tarımda yeni bir devri başlatmıştır. Avrupa Birliği, gıda emniyeti ve temizliği hususunda pek yüksek standartlar takip etmektedir. 1999 yılında Seimas tarafından Ürün Güvenliği Kanununu ve 2000 yılında da bir Gıda Kanunu kabul edilmiştir. Ziraî piyasadaki reformlar, bu iki kanun esas alınarak icra edilmiştir.
2016 yılında ziraî üretim 2,3 milyar euro olarak gerçekleşmiştir. Hububat mahsulleri en büyük kısmı (5710 ton) teşkil ederken, diğer önemli türler arasında şeker pancarı (934 ton), kanola (393 ton) ve patates (340 ton) yer aldı. Yabancı pazarlara toplam 4.385 milyon euro değerinde ürün ihraç edildi. Bunun 3.165 milyon euroluk kısmı Litvanya menşeli ürünlerdi. Tarım ve gıda ürünlerinin ihracatı, tüm mal ihracatının %19'unu oluşturmuştur.
Organik tarım giderek daha popüler hâle gelmektedir. "Organik yetiştirici ve üretici" statüsü, kamu kurumu Ekoagros tarafından verilmektedir. 2016 yılında 2539 böyle çiftlik, 225.542 hektar alanı kaplamaktaydı. Bu alanların %43'ü tahıllar, %31'i çok yıllık otlar, %14'ü baklagiller ve %12'si diğer bitkilerden oluşuyordu.
Ekonomi > Turizm

Ana madde: Litvanya'da turizm
2023 yılı istatistiklerine nazaran, Litvanya'yı ziyaret eden yabancı turistlerin sayısı 1,4 milyonu bulmuş ve bu turistler en az bir gece ikamet etmişlerdir. En fazla turist Polonya'dan (173.500), Letonya'dan (144.300), Belarus'tan (141.900), Almanya'dan (127.400), Birleşik Krallık'tan (74.200), Amerika Birleşik Devletleri'nden (69.700), Ukrayna'dan (67.000) ve Estonya'dan (61.300) gelmiştir.
Dahili turizm de artış göstermektedir. Halihazırda Litvanya'da yaklaşık 1000'e yakın turistik mekân mevcuttur. Çoğunlukla turistler Vilnius, Klaipėda ve Kaunas gibi büyük şehirleri; Neringa ve Palanga gibi sahil tatil beldelerini ve Druskininkai ve Birštonas gibi kaplıca şehirlerini ziyaret etmektedir.
Sıcak hava balonu bilhassa Vilnius ve Trakai'de rağbet görmektedir. Bisiklet turizmi de bilhassa Litvanya Kıyı Bisiklet Rotası'nda gelişme göstermektedir. EuroVelo rotaları EV10, EV11, EV13 Litvanya'dan geçmektedir. Bisiklet yollarının toplam mesafesi 3769 km olup bunun 1988 km'si asfalt kaplamadır. Nemunas Deltası Bölgesel Parkı ve Žuvintas kuş gözlemciliği ile meşhurdur.
2027 yılına kadar 3,2 milyar €'ya, yani GSYİH'nin %7'sine yükselmesi beklenen turizm gelirleri 2023'te 1,7 milyar €'ya, yani GSYİH'nin %2,3'üne düşmüştür. Bununla birlikte COVID-19 pandemisinden sonra turizm tekrar bir ivme kazanmaktadır.
Altyapı > İletişim

Litvanya gelişmiş bir iletişim altyapısına sahiptir. Ülkede 2,8 milyon vatandaş ve 5 milyon SIM kart bulunmaktadır. LTE (4G) mobil ağı, Litvanya'nın %97'sini kapsamaktadır. Sabit telefon hatlarının kullanımı, mobil hücresel hizmetlerin hızlı genişlemesi nedeniyle hızla azalmaktadır.
2017 yılında Litvanya, ortalama mobil geniş bant hızlarında dünya genelinde ilk 30'da ve ortalama sabit geniş bant hızlarında ilk 20'de yer aldı. Aynı yıl ülke 4G LTE yaygınlığı açısından dünya genelinde 7. sırada yer aldı. 2016 yılında Birleşmiş Milletler'in e-katılım endeksinde Litvanya 17. sırada yer almıştır.
Litvanya'da dört adet TIER III veri merkezi bulunmaktadır. Cloudscene'e göre Litvanya, veri merkezi yoğunluğu açısından dünya genelinde 44. sırada yer almaktadır.
2005-2013 yılları arasında gerçekleştirilen uzun vadeli proje olan Kırsal Alanlar Genişbant Ağı'nın Geliştirilmesi (RAIN) projesi, kırsal bölgelerdeki sakinlere, devlet ve belediye yetkililerine ve işletmelere fiber optik geniş bant erişimi sağlama amacıyla başlatıldı. RAIN altyapısı, 51 iletişim operatörünün müşterilerine ağ hizmeti sunmasına olanak tanımaktadır. Proje, Avrupa Birliği ve Litvanya hükûmeti tarafından finanse edilmiştir. 2017 yılında Litvanya hanelerinin %72'si internete erişim sağlamakta olup bu oran AB'nin en düşük oranlarından biriydi ve 2016'da CIA World Factbook'a göre ülke dünya genelinde 97. sıradaydı. 2021 yılı itibarıyla ülkede 2,4 milyon internet kullanıcısı bulunmaktadır. FTTH Council Europe'a göre, Eylül 2016 itibarıyla Litvanya, Avrupa'da en yüksek FTTH (eve kadar fiber) yaygınlık oranına sahiptir (%36,8).
Altyapı > Ulaşım

Litvanya, demiryolu bağlantısına ilk kez 19. yüzyılın ortalarında Sankt-Peterburg-Varşova Demiryolu inşa edildiğinde kavuştu. Bu hat, Daugavpils'ten başlayarak Vilnius ve Kaunas üzerinden Virbalis'e kadar uzanıyordu. İlk ve halen faaliyette olan tek tünel ise 1860 yılında tamamlanmıştır.
Bugün Litvanya'da demiryolu taşımacılığı, 1,762 km uzunluğunda ve 1,520 mm genişliğindeki Rus hat açıklığına sahip demiryollarından oluşur. Bu hatların 122 km'lik kısmı elektrifikasyona sahiptir. Ancak bu demiryolu ağı Avrupa standart hat açıklığı ile uyumsuz olduğundan trenlerin değiştirilmesi gerekmektedir. Litvanya'da ayrıca 115 km uzunluğunda standart hat açıklığına sahip demiryolu hatları da bulunmaktadır. Ülkede taşınan tüm yurt içi yüklerin yarısından fazlası demiryolu ile taşınmaktadır. Helsinki, Tallinn, Riga, Kaunas, Varşova ve Berlin'i birbirine bağlayacak olan Trans-Avrupa standart hat ölçülü Rail Baltica demiryolu hattının inşaatı ise devam etmektedir. Litvanya'daki demiryolu hatlarının çoğunu işleten Lietuvos Geležinkeliai, 2017 yılında Avrupa Birliği tekel karşıtı yasalarını ihlal etmesi ve haksız rekabet gerekçesiyle AB tarafından cezalandırılmıştır.
Ulaştırma sektörü, Litvanya ekonomisindeki üçüncü en büyük sektördür. Litvanyalı nakliye şirketleri, 2016 ve 2017 yıllarında büyük ve rekor kıran kamyon siparişleriyle dikkat çekti. Litvanya'daki ticari kamyon trafiğinin neredeyse %90'ı uluslararası taşımacılık dahilindedir ve bu oran Avrupa Birliği ülkeleri arasında en yüksektir.
Litvanya, geniş ve kapsamlı bir otoyol ağına sahiptir. Dünya Ekonomik Forumu (WEF), Litvanya yollarını 7 üzerinden 4,7 puanla değerlendirirken Litvanya Karayolu İdaresi (LAKD) bu yolları 10 üzerinden 6,5 olarak derecelendirmiştir.
Klaipėda Limanı Litvanya'nın tek ticari yük limanıdır. 2011 yılında toplam 45,5 milyon tonluk yük elleçlenmiştir. AB'nin en büyük 20 limanı arasında yer almamakla birlikte Baltık Denizi bölgesinin sekizinci en büyük limanı olan Klaipėda Limanı, sürekli genişleme planlarıyla büyümeye devam etmektedir.
2022 yılı itibarıyla, Litvanya İç Su Yolları İdaresi (LIWA, Litvanca: Vidaus vandens kelių direkcija), Nemunas Nehri'nde yük taşımacılığını yeniden canlandırmak için bir strateji geliştirmiştir. Elektrikli gemi filosu, Baltık Denizi kıyısındaki Klaipėda Limanı ile Kaunas'taki sanayi ve ulaşım merkezi arasında 260 km yol kat edecektir. Bu proje, toplamda 75,7 milyon euro başlangıç yatırımı gerektirmekte olup yıllık 48.000 adet kamyon seferine olan ihtiyacı ortadan kaldırmayı hedeflemektedir.
Litvanya'nın en büyük havalimanı olan Vilnius Uluslararası Havalimanı, 2023 yılında 4.406.019 yolcuya hizmet vererek Avrupa'nın en yoğun 100 havalimanı arasında 97. sırada yer almıştır. Ülkedeki diğer uluslararası havalimanları arasında Kaunas Uluslararası Havalimanı, Palanga Uluslararası Havalimanı ve Šiauliai Uluslararası Havalimanı bulunmaktadır. Kaunas Uluslararası Havalimanı, 2011 yılında düzenli ticari kargo trafiğine başlayan küçük bir ticari kargo havalimanıdır. Kaunas ve Klaipėda'yı birbirine bağlayan Marvelė'deki iç nehir yük limanı ise 2019 yılında ilk yükünü almıştır.
Altyapı > Su kaynakları ve sanitasyon

Litvanya, Avrupa'nın en büyük tatlı su kaynaklarına sahip ülkelerden biridir. Avrupa'da sadece Litvanya ve Danimarka tamamen tatlı yeraltı suyuna sahiptir. Litvanyalılar günde yaklaşık 0,5 milyon metreküp su tüketirler ki bu, keşfedilmiş tüm tatlı yeraltı suyu kaynaklarının sadece %12-14'ünü oluşturur. İçme suyu, yeryüzü yüzeyindeki kirlilikten korunan derin katmanlardan geldiğinden ülkedeki su kalitesi çok yüksektir. Sondaj derinliği genellikle 30-50 metre arasında olsa da Klaipėda Bölgesi'nde bu derinlik 250 metreye kadar ulaşabilir. Bu özellikleri sayesinde Litvanya, merkezi su temini için yeraltı suyunu kullanan az sayıdaki Avrupa ülkesinden biridir. Geniş yeraltı tatlı su rezervleri ile Litvanya, mineral açısından zengin suyu diğer ülkelere ihraç eder. Onaylanmış mineral su miktarı yılda yaklaşık 2,7 milyon metreküp olup üretim toplam mineral su kaynaklarının sadece %4-5'ini kapsar.
Vilnius, merkezi su teminini kirlenmeden korunan ve insan sağlığına zararlı nitrat veya nitrit içermeyen derin su kaynaklarından sağlayan tek Baltık başkentidir. Litvanya'da su, kimyasal kullanılmadan temizlenir. Ülkede tüketilen suyun yaklaşık %20'si filtrelenmemiş, çok yüksek kalitedeki sudur.
Altyapı > Enerji

Ayrıca bakınız: Litvanya'da yenilenebilir enerji
Enerji ithalatını ve kaynaklarını çeşitlendirmek, Litvanya'nın temel enerji stratejisidir. 2012'de Lietuvos Seimas tarafından belirlenen Ulusal Enerji Bağımsızlık stratejisinde uzun vadeli hedefler tanımlandı. Bu stratejik enerji bağımsızlığı girişimlerinin toplam maliyetinin 6,3 ila 7,8 milyar Euro arasında olacağı ve yıllık olarak 0,9 ila 1,1 milyar Euro tasarruf sağlayacağı öngörülmektedir.
Ignalina Nükleer Güç Santrali'nin kapatılmasından sonra Litvanya, elektrik ihracatçısından ithalatçısına dönüştü. Birinci ünite, Litvanya'nın Avrupa Birliği'ne katılım şartı olarak Aralık 2004'te, ikinci ünite ise 31 Aralık 2009'da kapatıldı. Visaginas Nükleer Güç Santrali'nin inşası için öneriler sunuldu. Ekim 2012'de yapılan bağlayıcı olmayan referandumda seçmenlerin %63'ü yeni bir nükleer santral istemediğini belirtti ve bu durum Visaginas projesinin geleceğini belirsiz hale getirdi.
Litvanya'nın elektrik enerjisinin ana kaynağı Elektrėnai Elektrik Santrali'dir. Bunun yanı sıra Kruonis Pompajlı Hidroelektrik Santrali ve Kaunas Hidroelektrik Santrali de ülkenin önemli enerji kaynakları arasındadır. Kruonis Pompalı Depolama Santrali, Baltık ülkeleri arasında güç sistemi operasyonlarını düzenleyen tek santraldir ve 12 saat boyunca 900 MW üretim kapasitesine sahiptir. 2015 yılı itibarıyla Litvanya, elektrik enerjisinin %66'sını ithal edilmekteydi. Ülkenin ilk jeotermal ısıtma tesisi olan Klaipėda Jeotermal Gösterim Tesisi, Baltık Denizi bölgesinde 2004 yılında kurulmuştur.
İsveç-Litvanya arası denizaltı elektrik bağlantısı NordBalt ve Litvanya-Polonya elektrik bağlantısı LitPol Link 2015 yılının sonunda hizmete girmiştir.
2018 yılında, Baltık ülkelerinin elektrik şebekesinin Kıta Avrupası senkron şebekesi ile uyumlu hale getirilmesi süreci başlamıştır. 2016'da Litvanya'da tüketilen elektriğin %20,8'i yenilenebilir kaynaklardan elde edilmiştir.
Litvanya'nın doğalgaz piyasasında Rus Gazprom'un etksini kırma amacıyla Baltık bölgesindeki ilk büyük ölçekli LNG ithalat terminali olan Klaipėda LNG FSRU, 2014 yılında Klaipėda limanında kurulmuştur. Klaipėda LNG terminali, Litvanya'nın enerji piyasasını çeşitlendirme hedefini vurgulamak adına İngilizce "Independence" ismiyle anılmaktadır. Norveçli Equinor şirketi, 2015'ten 2020'ye kadar yıllık 540 milyon metreküp doğalgaz tedarik etmiştir. Terminal, gelecekte Litvanya'nın talebini %100, Letonya ve Estonya'nın taleplerini ise %90 oranında karşılayacak kapasitededir. 2022 yılında faaliyete geçen Litvanya-Polonya Doğalgaz Boru Hattı (GIPL), iki ülke arasında doğalgaz bağlantısını sağlamaktadır.
Demografi

Cilalı Taş Devri'nden bu yana Litvanya'nın demografik yapısı oldukça homojen kalmıştır. Günümüz Litvanlarının atalarıyla benzer genetik yapıya sahip olma olasılığı yüksektir. Litvanya nüfusu, etnik alt gruplar arasında belirgin genetik farklılıklar göstermeyen homojen bir yapıya sahiptir.
2004 yılında Litvanya nüfusu üzerinde yapılan mitokondriyal DNA (MtDNA) analizi, Litvanların Kuzey ve Doğu Avrupa'daki Slav ve Fin-Ugor dillerini konuşan topluluklara genetik olarak yakın olduğunu ortaya koymuştur. Y Kromozomu SNP haplogrup analizi ise Litvanların genetik olarak en çok Letonlar ve Estonlarla ilişkili olduklarını göstermiştir.
2021 yılında nüfusun yaş dağılımı şu şekildeydi:
0-14 yaş: %14,86 (erkek sayısı 214.113; kadın sayısı 203.117)
15-64 yaş: %65,19 (erkek sayısı 896.400; kadın sayısı 934.467)
65 yaş ve üzeri: %19,95 (erkek sayısı 195.269; kadın sayısı 365.014)
Litvanya'nın doğurganlık oranı ikame doğurganlığı düzeyinin altındadır. 2021'de Litvanya'da toplam doğurganlık oranı kadın başına 1,34 çocuk olarak kaydedilmiştir ve kadınların doğum yapma yaşı ortalama 30,3 yıldır. İlk doğum yaşı ise ortalama 28,2 yıldır. 15-44 yaş aralığında cinsiyet oranı erkek lehinedir ve her kadın başına 1,0352 erkek düşmektedir. 2021 itibarıyla doğumların %25,6'sı evli olmayan kadınlar tarafından gerçekleştirilmiştir. Aynı yıl kadınlar için ilk evlenme yaşı ortalama 28,3 yıl, erkekler için ise 30,5 yıl olarak belirlenmiştir.
Demografi > Etnik gruplar ve diller

| Etnik kökenlerine göre Litvanya nüfusu (2024) |
| --- | --- | --- | --- | --- |

| Litvanlar | Litvanlar |    | %82.6 | %82.6 |
| Polonyalılar | Polonyalılar |    | %6.3 | %6.3 |
| Ruslar | Ruslar |    | %5.0 | %5.0 |
| Belaruslular | Belaruslular |    | %2.1 | %2.1 |
| Ukraynalılar | Ukraynalılar |    | %1.7 | %1.7 |
| Diğer | Diğer |    | %2.3 | %2.3 |
Litvanya, Baltık Devletleri arasında en homojen nüfusa sahip ülkedir. Etnik Litvanlar, ülke nüfusunun yaklaşık beşte dördünü oluşturmaktadır. 2024 yılı itibarıyla yaklaşık 2,8 milyon olan Litvanya nüfusunun %82,6'sını resmî dil olan Litvancayı konuşan Litvanlar oluşturmaktadır. Polonyalılar (%6,3), Ruslar (%5,0), Belaruslular (%2,1) ve Ukraynalılar (%1,7) ülkenin en büyük azınlık gruplarıdır.
Litvanya'daki en büyük azınlık olan Polonyalılar, Güneydoğu Litvanya'daki Vilnius Bölgesi'nde yoğunlaşmıştır. Šalčininkai ilçe belediyesinde [en] %76,3, Vilnius ilçe belediyesinde [en] ise %46,8 oranıyla çoğunluğu oluşturmaktadırlar. İkinci büyük azınlık olan Ruslar; Visaginas (%47,4), Zarasai ilçe belediyesi [en] (%17,2) ve Klaipėda'da (%16) yaşamaktadır. Yaklaşık 2.250 Çingene çoğunlukla Vilnius, Kaunas ve Panevėžys'te bulunmakta ve çeşitli fon ve Ulusal Azınlıklar ve Göç Dairesi gibi azınlık örgütlerince desteklenmektedirler. Tatar ve Karay toplulukları yüzyıllardır Litvanya'da yaşamaktadır ve 2021 yılında ülkede kayıtlı yaklaşık 2.150 Tatar ve 196 Karay bulunmaktaydı.
Resmî dil Litvanca olmakla birlikte bazı bölgelerde Lehçe, Rusça, Belarusça ve Ukraynaca gibi azınlık dilleri de konuşulmaktadır. Azınlıkların ve bu dillerin en yoğun olduğu bölgeler Šalčininkai, Visaginas ve Vilnius ilçe belediyesidir. Litvanya'daki küçük Yahudi topluluğunun üyeleri Yidiş dilini konuşmaktadır. Devlet yasaları azınlık dillerinde eğitimi garanti altına almakta ve azınlıkların yoğun olarak yaşadığı bölgelerde, Lehçenin eğitim dili olarak en yaygın olduğu birçok devlet okulu bulunmaktadır.
2021 Litvanya nüfus sayımı anketine göre ülke nüfusunun %85,33'ü ana dil olarak Litvanca, %6,8'i Rusça ve %5,1'i ise Lehçe konuşmaktadır. 2021 yılı itibarıyla, Litvanya'da yaşayanların %60,6'sı yabancı dil olarak Rusça, %31,1'i İngilizce, %10,5'i Litvanca, %8'i Almanca, %7,9'u Lehçe, %1,9'u Fransızca ve %2,6'sı ise diğer dilleri konuşmaktadır. Litvanya'daki okulların çoğunda birinci yabancı dil olarak İngilizce öğretilmekle beraber öğrenciler bazı okullarda Almanca, Fransızca veya Rusça da öğrenebilmektedir. Litvanya'daki gençlerin yaklaşık %80'i İngilizce bilmektedir.
Demografi > Kentleşme

Ayrıca bakınız: Litvanya'daki şehirler listesi
| Sıra | Kent adı | Kişi sayısı | Sıra | Kent adı | Kişi sayısı |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Vilnius | 601.445 | 11 | Kėdainiai | 23.362 |  |  |  |  |  |
| 2 | Kaunas | 304.210 | 12 | Telšiai | 22.024 |  |  |  |  |  |
| 3 | Klaipėda | 159.403 | 13 | Tauragė | 21.216 |  |  |  |  |  |
| 4 | Šiauliai | 110.463 | 14 | Ukmergė | 20.928 |  |  |  |  |  |
| 5 | Panevėžys | 86.606 | 15 | Visaginas | 19.330 |  |  |  |  |  |
| 6 | Alytus | 51.353 | 16 | Palanga | 18.066 |  |  |  |  |  |
| 7 | Marijampolė | 36.704 | 17 | Plungė | 17.259 |  |  |  |  |  |
| 8 | Mažeikiai | 33.377 | 18 | Kretinga | 16.927 |  |  |  |  |  |
| 9 | Utena | 27.763 | 19 | Šilutė | 16.002 |  |  |  |  |  |
| 10 | Jonava | 26.838 | 20 | Radviliškis | 15.518 |  |  |  |  |  |
Sıralama Devlet Veri Ajansı 2024 verilerine göre yapılmıştır.
1990'lardan bu yana Alytus, Marijampolė, Utena, Plungė ve Mažeikiai gibi bölgesel merkezlerin planlanmasıyla yapılan teşviklere karşın şehirlere doğru nüfus hareketi hâlâ devam etmektedir. 21. yüzyılın başlarında toplam nüfusun yaklaşık üçte ikisi şehirlerde yaşamaktaydı. 2021 itibarıyla toplam nüfusun %68,19'u kentsel alanlarda yaşamaktadır. Litvanya'nın kentsel alanları arasında 708.203 nüfuslu Vilnius, 391.153 nüfuslu Kaunas ve 124.526 nüfuslu Panevėžys bulunmaktadır. Financial Times'ın fDI araştırmasına göre Vilnius, 2018-19 sıralamasında orta ölçekli Avrupa şehirleri kategorisinde dördüncü, 2022-23 sıralamasında ikinci, 2023 sıralamasında ise yine ikinci sırada yer almıştır. Ayrıca 2021-22 dünya genel sıralamasında 24. sırayı almıştır. Vilnius ili ise 2018-19'da küçük Avrupa bölgeleri kategorisinde onuncu, 2022-23 ve 2023 sıralamalarında beşinci olmuştur.
Demografi > Kentleşme > Kentsel alanlar

| Kentsel alan | Nüfus  (2022) |
| --- | --- |
Vilnius kentsel alanı: 716.856
Kaunas kentsel alanı: 393.397
Panevėžys kentsel alanı: 122.854
Demografi > Sağlık

Litvanya, tüm vatandaşlarına ve ülkede uzun süreli kayıtlı bir şekilde ikamet etmiş sakinlerine devlet tarafından finanse edilen ücretsiz sağlık hizmeti sunar. Ülkede ayrıca özel sağlık sektörü de bulunmaktadır. 2003-2012 yılları arasında hastaneler ağı, geniş kapsamlı sağlık hizmeti reformlarının bir parçası olarak yeniden yapılandırıldı. Bu süreç, 2003-2005 yıllarında ambülatuvar hizmetlerin ve birinci basamak sağlık hizmetlerinin genişletilmesiyle başladı.
2023 itibarıyla Litvanya'da beklenen yaşam süresi 76,0 yıl olarak kaydedildi. Bu süre erkekler için 70,6 yıl ve kadınlar için 81,6 yıldır. Bebek ölüm oranı ise 2022 yılı itibarıyla 1.000 doğum başına 3,5'tir. 2007'de nüfus artış hızı yıllık %0,3 oranında arttı. Ülkedeki intihar vakalarında dramatik bir artış yaşandığı 1990'lardan günümüze intihar oranları sürekli olarak düşüş göstermektedir. Ancak bu oran hâlâ AB ve OECD ülkeleri arasındaki en yüksek seviyelerden biridir. 2019 itibarıyla intihar oranı 100.000 kişi başına 20,2'dir. Litvanya'daki intiharlar üzerine yapılan araştırmalar yüksek oranların psikolojik ve ekonomik nedenlere dayandığını göstermektedir. Bu nedenler arasında toplumsal değişimler, ekonomik durgunluklar, yüksek derece alkol kullanımı, toplumsal hoşgörüsüzlük ve zorbalanma yer almaktadır.
2000 yılı itibarıyla Litvanya'daki sağlık kurumlarının çoğunluğu kâr amacı gütmeyen kuruluşlara dönüştü ve çoğunlukla cepten ödenen ayakta tedavi hizmetleri sunan bir özel sektör oluştu. Sağlık Bakanlığı, iki büyük Litvanya eğitim hastanesinin işletiminde yer almakta ve birkaç sağlık tesisi yönetmektedir. Bakanlık ayrıca Devlet Halk Sağlığı Merkezi'ni yöneterek yerel şubeleriyle birlikte on il halk sağlığı merkezini içeren halk sağlığı ağının idaresini üstlenmektedir. On ilde il hastaneleri ve uzman sağlık tesisleri bulunmaktadır.
Litvanya'da zorunlu sağlık sigortası uygulaması mevcuttur. Vilnius, Kaunas, Klaipėda, Šiauliai ve Panevėžys olmak üzere beş bölgesel sağlık sigortası fonu bulunmaktadır. Ekonomik olarak aktif olan bireyler için katkılar gelirlerinin %9'u oranında alınmaktadır.
Acil tıbbi hizmetler tüm vatandaşlara ücretsiz olarak sunulmaktadır. Hastane tedavisi gibi ikincil ve üçüncül sebeplerle sağlık hizmetlerine erişim genellikle bir pratisyen hekim tarafından yönlendirme yoluyla gerçekleştirilir. Litvanya ayrıca Avrupa'daki en düşük sağlık hizmeti ücretlerinden birine sahiptir.
Demografi > Din

Ana madde: Litvanya'da din
Ayrıca bakınız: Litvan mitolojisi
2021 nüfus sayımına göre, Litvanya nüfusunun %74,2'si Katolik'tir. Katoliklik, 1387'de Litvanya'nın resmî olarak Hristiyanlığa geçmesinden beri ana din olarak kabul edilir. Katolik Kilisesi, Rus İmparatorluğu'nun Ruslaştırma politikaları ve Sovyetler Birliği'nin din karşıtı kampanyaları sırasında çeşitli baskılara uğramıştır. Sovyet döneminde bazı rahipler Haçlar Tepesi ve Litvanya Katolik Kilisesi Vakayinamesi ile simgelenen direnişi yönetmiştir.
Nüfusun %3,7'si, çoğunlukla Rus azınlıktan olmak üzere Doğu Ortodoks'tur. Eski İnananlar topluluğu nüfusun %0,6'sını oluşturur ve kökenleri 1660'lı yıllara kadar dayanır.
Protestanlar nüfusun %0,8'ini oluşturur: Bunların %0,6'sı Lüterci, %0,2'si Reformcudur. Reform hareketi Litvanya'da Doğu Prusya, Estonya veya Letonya'daki kadar etkili olmamıştır. Losch'a (1932) göre, II. Dünya Savaşı öncesinde Lüterciler toplam nüfusun %3,3'ünü oluşturuyordu. Bu grup, ağırlıklı olarak Klaipėda (Memel) Bölgesi'ndeki Almanlar ve Prusya Litvanlarından oluşuyordu. Savaş sonrası bu nüfus göç etmek zorunda kalmış veya sürülmüştür. Günümüzde Protestanlık, ülkenin kuzey ve batı kesimleri ile büyük şehirlerde yaşayan etnik Litvanyalılar tarafından temsil edilmektedir. 1990'dan bu yana yeni gelen Evanjelik kiliseler Litvanya'da çeşitli misyonlar kurmuştur.
Hinduizm, Litvanya'da nispeten yeni ve azınlıkta olan bir dindir. ISKCON (Litvanca: Krišnos sąmonės judėjimas), Sathya Sai Baba, Brahma Kumaris ve Osho Rajneesh gibi Hindu organizasyonları tarafından yayılmaktadır. 1979'a kadar uzanan Krishna takipçileriyle ISKCON ülkedeki en büyük ve en eski harekettir. Vilnius, Klaipėda ve Kaunas'ta üç merkezi bulunmaktadır. Brahma Kumaris, Vilnius'un Antakalnis bucağında bir merkez işletmektedir.
Lipka Tatarları İslam inançlarını sürdürmektedirler. Litvanya, tarihsel olarak önemli bir Yahudi topluluğuna da ev sahipliği yapmıştır ve ülke 18. yüzyıldan II. Dünya Savaşı'nın eşiğine kadar önemli bir Yahudi ilim ve kültürü merkezi olmuştur. Haziran 1941'de Litvanya'da yaşayan yaklaşık 220.000 Yahudi'nin neredeyse tamamı Holokost sırasında öldürülmüştür. 2009 sonunda Litvanya Yahudi topluluğu yaklaşık 4.000 kişiden oluşuyordu.
Ramiva, eski dinî uygulamaların neopagan yeniden canlanması olarak yıllar içinde popülerlik kazanmıştır. Ramiva, örf ve adetlerde hayatta kalmayı başarmış pagan geleneklerini sürdürdüğünü iddia eder. Doğanın kutsallığını vurgulayan ve atalara tapınma unsurlarına sahip çok tanrılı bir pagan inancıdır. 2001 nüfus sayımına göre Litvanya'da 1.270 adet bu Baltık inancına sahip insan vardı. Bu sayı, 2011 nüfus sayımında 5.118'e yükselmiştir.