stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kıbrıs: Zafere Doğru

| Kıbrıs: Zafere Doğru |
| --- | --- |
Bir Zamanlar Kıbrıs
Dizinin 2. sezon afişi
Format: Televizyon dizisi
Tür: Tarihî Dram Savaş
Senarist: Emre Özdür Başar Başaran
Yönetmen: Hakan İnan (1-9) Osman Taşcı (10-24) Barış Erçetin (10-24)
Başrol: Ahmet Kural Serkan Çayoğlu Pelin Karahan Tayanç Ayaydın Gülper Özdemir Devrim Saltoğlu
Ülke:  Türkiye  Kuzey Kıbrıs
Dili: Türkçe
Sezon sayısı: 2
Bölüm sayısı: 24 (bölümleri listesi)
Yapım
Yapımcı: Erol Avcı
Mekân: Kıbrıs Ankara
Gösterim süresi: 135 dakika
Yapım şirketi: TMC Film
Yayın bilgileri
Kanal: TRT 1
Görüntü formatı: 576i (16:9 SDTV) 1080i (HDTV)
Ses formatı: Stereo
Yayın tarihi: 1 Nisan 2021 - 4 Şubat 2022
Durumu: Sona erdi


Bir Zamanlar Kıbrıs (1-9)
Kıbrıs: Zafere Doğru (eski adıyla Bir Zamanlar Kıbrıs), TMC Film imzalı, ilk bölümü 1 Nisan 2021 tarihinde yayımlanan, tarihî, dram ve savaş türündeki Türkiye ve KKTC ortak yapımı televizyon dizisidir. Kıbrıs adasındaki çatışmaları ve Kıbrıs Sorunu'nun gelişimini konu edinmektedir. Dizi, Enosis yanlısı Kıbrıs Rumları'nın Kıbrıs Türkleri'ne yönelik saldırgan faaliyetlerini de içermektedir. Dizinin adı ilk sezon Bir Zamanlar Kıbrıs olsa da ikinci sezon Kıbrıs: Zafere Doğru olarak değişmiştir. 2 sezondan oluşan dizi, 4 Şubat 2022 tarihinde yayımlanan 24. bölümüyle final yaparak sona erdi.
Yapım

Dizinin senaryosu; Emre Özdür ve Başar Başaran tarafından yazıldı. Yapımcılığını Erol Avcı'nın üstlendiği yapımın yönetmen koltuğunda ilk sezon Hakan İnan, ikinci sezon ise Osman Taşcı ve Barış Erçetin oturdu. Müziklerini Seçil Akın hazırladı. Dizinin yapım şirketi ise TMC Film'dir.
Dizinin Ankara'da yapılan galasına Türkiye Cumhurbaşkanı yardımcısı Fuat Oktay, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ersin Tatar ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Başbakanı Ersan Saner de katıldı. Dizinin birinci bölümünde 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı öncesindeki Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıs Türkleri arasındaki çatışmalar ve Kanlı Noel ele alındı.
Çekimler

Çekimler Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Gazimağusa ilçesinde ve Kapalı Maraş bölgesinde gerçekleştirildi. Dizi çekimlerinin bir bölümü Geçitkale beldesine bağlı olan İncirli Mağara'da gerçekleştirildi. Yerbilim Mühendisleri Odası Başkanı Oğuz Vadili, 200.000 yıl önce oluşmuş olan mağarada çekimler sırasında oluşabilecek tahribatın giderilmesinin imkânsız olduğunu ifade ederek çekimleri doğru bulmadıklarını söyledi.
Oyuncu kadrosu ve karakterler > Ana karakterler

| Oyuncu | Karakter | Bölüm |
| --- | --- | --- |
| Serkan Çayoğlu | Bereli/Ankaralı/Ali İhsan Cenkeri | 1-24 |
| Ahmet Kural | Kemal Dereli | 1-24 |
| Tayanç Ayaydın | Nikos Sampson | 1-24 |
| Pelin Karahan | İnci Dereli | 1-24 |
| Gülper Özdemir | Doktor Ayşe İnan | 1-24 |
| Devrim Saltoğlu | Rauf Denktaş | 1-24 |
Oyuncu kadrosu ve karakterler > Yardımcı karakterler

| Oyuncu | Karakter | Bölüm |
| --- | --- | --- |
| Hasan Küçükçetin | Derviş | 1-24 |
| Miray Akay | Pembe Dereli | 1-24 |
| Deniz Baytaş | Sıtkiye Dereli | 1-24 |
| Umut Avcı | Şoför Hamit | 1-24 |
| Ömer Turan | Mucahit Bekir | 1-24 |
| İbrahim Yıldız | Çoban Sefer | 1-24 |
| Celal Can Orhan | Telgrafçı Ferdi | 1-24 |
| Demir Karahan | Efsane | 3-24 |
| Sümeyra Koç | Sandy | 3-24 |
| Mehmet Aykaç | Erdil | 8-24 |
| Musab Ekici | Kurtcebe | 10-24 |
| Serdar Özkan | Ulak | 10-24 |
| Serdar Özer | Apollon | 15-24 |
| Vurgun Adalayı | Bülent Ecevit | 23-24 |
| Murat Atak | Necmettin Erbakan | 23-24 |
| Hamza Yusuf Şahin | Cengiz Cenkeri | 23-24 |
| ? | Salahi Dereli (Çocuk) | 23-24 |
| Milen Curcur | Milen | 24 |
Oyuncu kadrosu ve karakterler > Bitirilen karakterler

| Oyuncu | Karakter | Bölüm |
| --- | --- | --- |
| Furkan Babaoğlu | Ali | 1 |
| Damla Alibeşe | Müge Dereli 1 | 1 |
| Sanlı Baykent | Şef Tekin Bey | 1-7 |
| Yiğit Küçük | Yorgos | 1-9 |
| Emre Özmen | Mühendis Eray | 4-9 |
| İpek Çelik | Doktor Mesude | 4-9 |
| Sadık Tevfik Kayrakçı | Lucky | 4, 7-14 |
| Kemal Uçar | Cengiz Topel | 8-13 (14-flashback) |
| Tekin Temel | Ali Rıza Vuruşkan | 10-14 |
| Nihal Dinçel | Mebuse Hanım | 12-16 |
| Serhan Süsler | Dr. Binbaşı Nihat İlhan | 2-3, 18 |
| Mihriban Er | Meliha | 8-9, 14-18 |
| Ahmet Mark Somers | Salahi Dereli | 1-19 |
| Metin Büktel | Gazeteci Sami Coşar | 10-15, 17, 19 |
| Yuşa Erdoğan | Feride | 2-9, 13-19 |
| Dize Kandu | Stella | 15-21 |
| Bade Arazlı | Mine Dereli | 1-22 |
| Rüzgar Irmakoğlu | Müge Dereli 2 | 2-22 |
| Nebil Sayın | Yeoryos Grivas | 1-22 |
| Nejmi Aykar | Süleyman Demirel | 15-22 |
| Emre Törün | III. Makarios | 1-21 (23'te radyodan yaşadığını açıklamıştı.) |
Genel bakış

| Sezon | Sezon | Bölüm sayısı | Bölüm sayısı | Orijinal yayın tarihi> Başlangıç tarihi | Orijinal yayın tarihi> Bitiş tarihi | Orijinal yayın tarihi> Kanal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | 9 | 9 | 1 Nisan 2021 (2021-04-01) | 3 Haziran 2021 (2021-06-03) | TRT 1 |
|  | 2 | 15 | 15 | 15 Ekim 2021 (2021-10-15) | 4 Şubat 2022 (2022-02-04) (Final) | TRT 1 |
Not: Dizinin birinci sezonu Perşembe 20.00'de, ikinci sezonu ise Cuma 20.00'de yayımlandı.
Bölümler

Ana madde: Bir Zamanlar Kıbrıs/Kıbrıs: Zafere Doğru bölümleri listesi
Tepkiler

Dizide konu alınan iki Kıbrıslı Türk liderin de ailesi, diziyi yakınlarını yanlış gösterdiği için eleştirdi. Fazıl Küçük'ün oğlu Mehmet Küçük'ün yürüttüğü, Fazıl Küçük tarafından kurulan Halkın Sesi gazetesi "Liderimize ve tarihi gerçeklere saygısızlık" manşetiyle çıktı. Mehmet Küçük, Fazıl Küçük'ün dizide "adeta yok sayıldığı"nı belirtti, "İkinci, üçüncü adam gibi sunulan liderimiz Dr. Küçük silik bir karakterde gösterilmiştir." ifadesini kullandı. Rauf Denktaş'ın kızı Ender Denktaş Vangöl, dizinin ikinci bölümünün fragmanında babasının çocuğunun ölümünü Rıza Vuruşkan'ı temsil eden karaktere ağlayarak anlattığı gösterilen sahne sonrası sessiz kalamadığını, babasının "hiçbir evladının acısını hiç kimseyle, özellikle de öylesi bir zamanda ağlayarak paylaşmadığı"nı, dizinin "tarih danışmanları kim ise, 'Rauf' adında farklı bir karakter yarattığı"nı söyledi. Vangöl, "Biz Kıbrıslı Türkler olarak, Kıbrıs Cumhuriyeti sonrasında, 11 yıl verilmiş olan varoluş mücadelemizin böylesi yanlışlarla anlatılması karşısında sayınlığımızı, benliğimizi ve onurlu bir direnişin tüm yaşanmışlığını, buna ses çıkarmayarak onay verenler sayesinde kaybedeceğiz..." ifadesini kullandı.
I. Mesud

Bu madde Türkiye Selçuklu sultanı hakkındadır.Gazne sultanı için I. Mesud (Gazneli) sayfasına bakınız.
I. Rükneddin Mesud (Arap alfabesiyle: ركن الدين مسعود (Rukn ed-Dīn Mes'ūd)) (1095-1156) en uzun süre hüküm sürmüş Anadolu Selçuklu Sultanı'dır.
Danişmendli Beyi olan kayınpederi Emir Gazi sayesinde Anadolu Selçuklu tahtına çıkmış, kardeşleri Arapşah, Şahinşah ve Tuğrul Arslan'dan kurtulup tahtını sağlamlaştırmıştır. Onun saltanatının Emir Gazi'nin ölümüne kadar olan döneminde devlet kısmen bağımsızlığını kaybetti; Danişmendliler'in uydusu haline geldi. Ancak Emir Gazi'nin ölümünden sonra izlediği siyaset sayesinde Mesud, Türkiye Selçuklularının Anadolu'daki üstünlüğünü yeniden kurmayı başardı. 1147'de II. Haçlı Seferine çıkan Haçlı ordusunu Dorileon Muharebesi'nde yenerek babası I. Kılıçarslan'ın 50 yıl önce aynı yerdeki yenilgisinin intikamını aldı.
Yaşamı

I. Kılıç Arslan'ın oğullarındandır. Babasının Büyük Selçuklu emiri Emir Çavlı ile yaptığı savaş sırasında genç yaşta beklenmedik ölümünden sonra Türkiye Selçuklu Devleti tahtı bir süre boş kalmıştı. Kılıçarslan'ın geride bıraktığı dört varisten büyük oğlu Şahinşah esir olarak Büyük Selçuklu Devleti'nin başkenti İsfahan'a; en küçük oğlu Tuğrul ise Emir Bozkuş tarafından annesi Ayşe Hatun ile birlikte Musul'dan Malatya'ya götürülmüştü. Arap ve Mesud'un bu dönemde nerede oldukları konusunda pek fazla bilgi yoktur ancak Anadolu'nun çeşitli yerlerine yerleşen Türkmen kültürlerinin yanında oldukları düşünülür.
Şahinşah'ın üç yıl sonra serbest kalıp tahta çıkmasına kadar Danişmendliler Anadolu'nun en büyük gücü haline geldiler. Şahinşah'ın tahta geçişine kadar Mesud'un Danişmentlilerin yardımıyla Akşehir, Konya hattında bulunduğu; Melik Arab'ın ise Ankara ve çevresinde bulunduğu ve Bizans'a karşı akınlar düzenledikleri bilinir. Mesud, Danişmend Beyi Emir Gazi'nin kızı ile evlenerek Danişmendli ailesine damat olmuştur.
Mesud ile Melik Arapşah, Şahinşah'ın Anadolu Selçuklu tahtına oturmasından sonra tarafından Konya'da hapsedildiler.
Yaşamı > Şahinşah ile mücadelesi

Üç yıllık saltanat boşluğu sırasında Bizanslılar Batı Anadolu topraklarını yeniden ele geçirmeye başlamıştı. Bu toprakları geri almak için Bizans ile mücadeleye başlayan Şehinşah, 1116'da imparator I. Aleksios ile yaptığı savaştan sonra imparatorun Afyonkarahisar'daki karargahında barış imzaladı. Mesud, bu sırada serbest kaldı ve Danişmendliler'in yardımı ile tahtı ele geçirmek için harekete geçti. Kimi kaynaklara göre Şehinşah'ın bir emiri ona isyan ederek Mesud'u hapisten çıkarmış; Danişmendli Emir Gazi'nin yanına götürmüş ve onu sultan ilan etmişlerdir.
Kardeşi Mesud'un sultanlık için harekete geçtiğini haber alan Şahinşah da hemen Konya'ya doğru hareket etti. Bizans imparatorunun kendisine Bizans kuvvetlerinin eşlik etmesi önerisini geri çevirmişti. Şahinşah'ın birlikleri yolda Mesud'un güçleri ile karşılaşınca Akşehir'e çok yakın olan Tyragion kasabasına gittiler. Mesud'un kasabayı kuşatması üzerine halk Şehinşah'ı kendisine teslim etti (1116). Şehinşah'ın gözlerine mil çektiren Mesud, onu Konya'da hapsettirdi. Ancak bir süre sonra Şahinşah'ın gözlerinin tam kör olmadığı anlaşılınca yeniden saltanat mücadelesine girişebileceği endişesi ile onu öldürtmüştür (1118).
Yaşamı > II. İoannis'in Anadolu seferi

Sultan Mesud, Bizans imparatoru I. Aleksios'un 15 Ağustos 1118'de ölümü ve tahtın el değiştirmesini fırsat bilerek Bizans'ın elindeki Denizli ve civarını ele geçirdi; ancak yeni imparator II. İoannis 1119'da Anadolu'ya sefere çıkarak bu toprakları geri aldığı gibi 1120'de Türk akınlarına son vermek üzere yeni bir sefere çıkarak Uluborlu kalesini ele geçirmiştir. Ayrıca Bizans ordusu Antalya'ya kadar ilerleyerek birçok kaleyi Türkler'in elinden almıştır.
Yaşamı > Tuğrul Aslan ile mücadelesi

Mesud, kendisini taht kavgasında destekleyen ve Konya'yı almasını sağlayan kayınpederi Emir Gazi'ye bağlılığını Emir Gazi'nin ölümüne dek sürdürdü. Kardeşi Tuğrul Aslan'ın kontrolünde bulunan Malatya'yı ele geçirmesi için Emir Gazi'ye destek verdi.
Ayşe Hatun, Malatya'da oğlu Tuğrul Aslan'ın hakimiyetini devam ettirmek için elinden geleni yapıyordu. Siyasi varlığını koruyabilmek için çeşitli evlilikler yapan Ayşe Hatun, son olarak Anadolu'nun güçlü beylerinden Artuklu Belek ile evlenmişti. Belek Gazi'nin Franklar ile yaptığı bir mücadelede ölümü (1124) üzerine Emir Gazi, Ayşe Hatun'un yeni bir eş bulmasına fırsat vermeden Malatya'yı kuşattı. Bir ay kadar kuşatmaya devam eden Gazi, daha sonra kuşatmayı oğlu Muhammet'e bırakarak oradan ayrıldı. Muhammet altı ay daha kuşatmayı sürdürdü ve sonunda açlık sebebiyle daha fazla dayanamayan Malatya, Danişmendlilerin eline geçti Ayşe Hatun ve oğlu Tuğrul Arslan, Minşar (Maşara / Mışar) kalesine çekilerek şehri Danişmendlilere bıraktılar (1 Zilkade 518 / 10 Aralık 1124).
Yaşamı > Melik Arap ile mücadelesi

Ankara, Kastamonu ve Çankırı'da hüküm süren Melik Arap, kardeşi Sultan Mesud'un Emir Gazi'nin Malatya seferine katılmasını ve şehri diğer kardeşlerinden alıp Danişmendlilere bırakmasını onaylamayarak isyan etti. Mesud'un yardım istemek için Bizans başkenti İstanbul'a gittiği sırada Melik Arap Konya'yı kuşattı (1126).
Bizans İmparatoru II. İoannis'dan çok miktarda para ve asker desteği alan Mesud, Emîr Gazi ile birlikte Melik Arap'ın üzerine yürüyerek onu yendi; hakimi olduğu bölgeleri almayı başardı. Mücadeleden vazgeçen Melik Arap 522 (1128) veya 523'te (1129) ölmüştür.
Yaşamı > Bizans İmparatoru’nun kardeşi Isaakos’un Selçuklulara sığınması

1130 yılında II. İoannis'in kardeşi İsaakios, İstanbul'da hükümdarlığı ele geçirme girişiminde bulunup başarısız olunca önce Selçuklu Sultanı I. Mesud'a, sonra da Dânişmendli Hükümdarı Emîr Gazi'ye sığındı. Daha sonra Ermeni Leo'nun yanına gidip kızıyla evlenen Isaakos, Ermeni Leo ile arası açılınca Sultan Mesud'a sığındı. İsaakios'un kışkırtmasıyla Sultan Mesud, Tarabzon merkezli Haldia'nın bağımsız prensi Konstantinos Gavras, Kilikya Ermeni Prensi Leon ve Latin Kudüs Kralı arasında Bizans'a karşı oluşturulması planlanan fiiliyata dönüşmedi, İsaakios 1136'da kardeşiyle uzlaştı. Ancak oğlu İoannis Çelepes Komnenos tekrar Türklere kaçmış ve Müslüman olarak Sultan Mesud'un kızlarından birisi ile evlenmiştir.
Yaşamı > Melik Muhammed ile ilişkiler

Sultan Mesud'un Arapşah, Şahinşah ve Tuğrul Arslan'dan kurtulup tahtını sağlamlaştırmasını sağlayan Emir Gazi, 1134'te öldü ve Melik Muhammed Danişmed Beyi oldu. Sultan Mesud, Emir Gazi'nin ölümünden sonra Danişmendli topraklarına yürüyen Bizans İmparatoru II. İoannis ile anlaşıp savaşa asker yolladı ancak Bizans ordusu Çankırı'yı kuşattığı sırada kuvvetlerini geri çekti ve Bizans kuşatmayı kaldırmak zorunda kaldı. 1137'de İmparator Suriye seferine çıktığında ise Mesud Bizans topraklarına saldırarak onun geri dönmesine sebep oldu. Mesud, muhtemelen Bizans imparatorunun Dânişmendliler'in eski merkezi Niksar'ı kuşattığı sırada da (1140) kayınbiraderi Muhammed'e yardım etmiştir. Türk akıncılar 1142'de Antalya yöresine kadar ilerlediler. O yıl Melik Muhammed'in ölümü üzerine Danişmendli Beyliği'nde saltanat mücadeleleri başladı. Sultan Mesud'un Danişmendli hükümdarı Muhammed döneminde uyguladığı siyaset, Türkiye Selçuklu Devleti'ni Anadolu'da Danişmendliler ile eşit seviyeye getirmeyi sağlamıştır.
Yaşamı > Anadolu’da üstünlüğü ele geçirmesi

Sultan Mesud, 1142'de Türkiye Selçuklularının Anadolu'daki üstünlüğünü yeniden kurma fırsatını Melik Muhamedin ölümünden sonra elde etti. Danişmendli Devleti, Melik Muhammed'in ölümünden sonra merkezleri Kayseri, Sivas ve Malatya olan üç kısma ayrıldı. Mesud, Kayseri meliki Zünun'u himaye etti. Zünnun dışındakilerle mücadelesini, onları itaat altına alıncaya kadar sürdürdü Önce Sivas Meliki Yağıbasan'ı yendi, ardından Malatya'yı kuşattı (1143). Bizans ordusunun ülkesine geldiği haberi üzerine üç ay sonra kuşatmayı kaldırıp Konya'ya dönmek zorunda kaldıysa da Malatya hakimi Aynüddevle'nin kendisini metbu tanımasını sağladı.
Mesud, Danişmendliler ile mücadelesini sürdürürken bir yandan da Türkler'i Anadolu'dan atmak isteyen Bizans imparatorları ve kalabalık Haçlı orduları ile mücadele etmişti.
Yaşamı > Bizans İmparatoru Manuil ile mücadelesi

İkinci Suriye seferine çıkan Bizans İmparatoru II. İoannis'in 1143 yılı Mart ayında beklenmedik şekilde hayatını kaybetmesinde sonra Mesud, ani taht değişikliğini fırsat bilerek Bizans topraklarına akınlarda bulundu. Selçuklu-Bizans sınırındaki Bizans'a ait Prakana Kalesi'ni aldığı için öfkelenen yeni imparator Manuil'un ordusu 1146'da Konya önlerine kadar ilerledi ancak Konya ve çevresini yağmalatıp geri dönmek zorunda kaldı. Bizans ordusu, Konya'dan kendi topraklarına varıncaya kadar Türkler tarafından ağır kayıplara uğratıldı. Sultan Mesud, Avrupa'dan gelen Haçlı orduları tehlikesi nedeniyle barış teklif etti. Selçuklular'ın Prakana kalesini ve daha önce Bizans'dan aldıkları birkaç kaleyi geri vermesi şartıyla barış yapıldı.
Yaşamı > II. Haçlı ordusu ile mücadelesi

Ayrıca bakınız: Dorileon Muharebesi (1147)
Urfa Haçlı Kontluğu'nun kaldırılması üzerine düzenlenen Haçlı Ordusu, 26 Ekim 1147'de Dorylaion (Eskişehir) civarında Selçuklu Ordusu tarafından ağır bir mağlubiyete uğratıldı. Sultan Mesud, bu zaferle babası I. Kılıcarslan'ın 1092'de Eskişehir'de uğradığı yenilginin intikamını almış oldu.
Yaşamı > Güneydoğu Anadolu'daki Haçlılar Üzerine Sefer

Sultan Mesud, II. Haçlı Seferi'nde Haçlıların gücünü büyük ölçüde kırdıktan ve Bizans İmparatoru ile barış yaptıktan sonra Güneydoğu Anadolu üzerine sefere çıktı. Sultan Mesud, kazandığı bu zaferlerle kendini daha serbest hissediyor ve Anadolu'da yeni fetihler yapma fırsatını yakalamış oluyordu. Bunun dışında II. Joscelin'in kendisine alaycı bir mektup göndermesini de dikkate alarak Artuklular, Zengiler ve oğlu Kılıç Arslanile birlikte 1149'da sefere çıktı.
Maraş önlerine gelen Sultan Mesud kısa bir kuşatmadan sonra 11 Eylül 1149'da amanla Haçlıların idaresindeki bu şehri aldı.
1150 yılının ilkbaharında Sultan Mesud, oğlu Kılıçarslan'ı da yanına alarak ikinci kez Haçlılar üzerine sefere çıktı. 22 Mayıs 1150'de Keysun'u (Göksun) fethetti. Bundan 8 gün sonra (30 Mayıs 1150'de) Behisni Kalesi'ne hakim oldu. Ve 3 Haziran 1150 tarihinde de Ra'bân şehrini teslim aldı. Sultan, buradan da Tell-Bâşir Kalesi'ni kuşatmaya başladı.
Yaşamı > Kilikya seferi ve ölümü

Kilikya Ermeni Kralı II. Toros'un topraklarını genişletmek için Bizans ve Selçuklu topraklarına saldırması üzerine Sultan Mesud, Bizans İmparatoru II. Manuil ile anlaştı ve a Dânişmendli Yağıbasan'ı da yanına alarak ordusuyla harekete geçti (1153). Ermenilerin direnişi ile karşılaşan Sultan Mesud ilerlemek istemedi. Bir dostluk ve ittifak ahidnâmesi yazdırıp bunu yeminle tasdik ettikten sonra bir elçi vasıtasıyla Ermeni hâkimine gönderdi ve hiç kimseye zarar vermeden geri döndü. Ancak Bizans imparatorunun talebi üzerine 1154 Mart'ında yeniden Kilikya seferine çıktı. Ancak doğal afetler yüzünden geri çekilmek zorunda kalan Sultan Mesud, Toros ile anlaşma yaptı. Bu sefer gibi çok sayıda insan, hayvan, silah ve teçhizat kaybına yol açtı. Seferden döndükten sonra hastalanan Sultan on ay süren bir rahatsızlık devresinden sonra 1156 yılında öldü.
I. Mesud, geleneğe uyarak ülkesini üç oğlu (Kılıç Arslan, Dolat ve Şahinşah) arasında paylaştırmış; Elbistan Meliki lan Kılıçarslan'ı veliaht ilan etmişti. Ölümünün ardından oğulları arasında taht kavgaları başladı.
Bizans İmparatoru II. İoannis
İmparator İoannis'in kardeşi İsaakios
İmparaotru I. Manuil
Haçlılara karşı Dorileon Muharebesi
Ateş

Başlığın diğer anlamları için Ateş (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Ateş
Dal gibi maddeler kolayca ateş alır.
Buşmanlar kabilesinden iki erkek, ince ağaç liflerini tahta parçalarının sürtünmesi yoluyla tutuşturup alev elde etmeye çalışmakta.
Ateş, yüksek sıcaklık ve çoğunlukla alev veren hızlı yanma olayıdır. Eski Türkçe od ve Arapça nâr sözcüğü de zaman zaman aynı anlamda kullanılır. Ateş, insan yaşamının vazgeçilmez unsurlarındandır ve kontrol altına alınması, medeniyetin ortaya çıkmasına olanak sağlamıştır.
Tarihçe

İnsanoğlunun ilk defa ateşle tanışmasının binlerce yıl önce yıldırım düşmesi sonucu ile başladığı düşünülmektedir ve buna benzer tesadüfi nedenlerle oluşmuş yangınlar, çok uzun bir süre dünyadaki tek ateş kaynağı oldu. Uzun yıllar boyunca, yaklaşık 500 bin yıl önce yaşamış olan ve Pekin adamı denen ilkel insan, ateşi bilinçli olarak kullanan ilk kişi olarak bilindi; ancak 1981 yılında Kenya'da ve 1988'de Güney Afrika'da bulunan kalıntılar hominid denen ilkel insanların bundan 1,42 milyon yıl önce ateşi kontrollü olarak kullandığını ortaya koydu. İnsanoğlu MÖ 7000 yıllarına kadar verimli ateş yakma tekniklerini bilmiyordu. Neolitik insan, testere ve matkap hareketleriyle ve çakmak taşı-pirit ile ateş yakmayı biliyordu. Bununla birlikte, bu dönemde ateşi yanar durumda muhafaza etmek, yeniden ateş yakmaktan daha avantajlıydı.
Ateş yakma düşüncesinin, çakmak taşını piritlere sürterken mi, yoksa ağaç içinde delik açmaya çalışırken mi ortaya çıktığı bilinmemektedir. Avrupa'daki Neolitik yerleşim bölgelerinde çakmak taşı ve piritlerin yanı sıra alev delgileri de bulunmuştur. İlkel toplumlarda en yaygın ateş yakma yöntemi sürtmeydi. Bambudan yapılmış küçük bir tüp içindeki havanın sıkıştırılmasıyla ısı ve alev üreten ateş pistonu Güneydoğu Asya, Endonezya ve Filipinler'de geliştirilip kullanılan karmaşık bir aygıttı. Bundan tümüyle bağımsız olarak 1800'lerde Avrupa'da da metalden bir ateş pistonu geliştirildi.
İngiliz kimyacı John Walker, içinde fosfor sülfat bulunan ve sürtülünce yanan kibriti 1827'de icat etti. Modern teknoloji ve bilim tarihi, büyük ölçüde, ateşten elde edilerek insanoğlunun kullanımına sunulan enerji toplamındaki sürekli artış olarak nitelenebilir. Enerji üretimindeki artışın büyük bölümü hem miktar hem çeşit bakımından ateş kullanımının artmasıyla sağlanmıştır. Atom enerjisinin denetim altına alınması, ateş kullanımında atılan son adım sayılabilir.
Oluşumu

Ateşin meydana gelebilmesi için yanabilen bir maddenin tutuşma sıcaklığında oksijen ile temas etmesi gerekir. Yakıt ve oksijen devamlı mevcut ve temas halinde ise sürekli yanma olur. Bir alevin söndürülmesi, yanmaya sebep olan unsurlardan oksijenin veya yakıtın yok edilmesi, sıcaklığın düşürülmesi ile mümkündür.
Herhangi bir maddenin yanabilirliği kimyasal bileşime ve fiziksel duruma bağlıdır. Ola ki oksijen kaynağı hava ise, herhangi bir yanıcı gazın molekülleri hava içine girer ve havadaki oksijen moleküllerine temas eder. Tutuşma sıcaklığına erişince de bu gaz yanar.
Bir yanıcı sıvı ilk önce buharlaştırılmalı ve tutuşma sıcaklığındaki bu buhar oksijen ile karıştırılmalı ki, yanma olabilsin. Katıların yanması için ise sıvılaştırılmalı veya buharlaştırılmalı veya hiç olmazsa geniş bir yanma yüzeyi meydana getirmek için küçük taneciklere ayrılmalıdır. Fakat katı, gözenekli ise öğütme zaruri değildir. Bütün katılar, mümkün olan en küçük taneciklere ayrılırsa, oksijen ile temas eden toplam katı yüzeyi çok olacağından şiddetli yanar.
Çok şiddetli alevler, yanabilen tozların (zerreciklerin) hava ile karışımından elde edilir: Örneğin kömür ve metal tozlarının yanması gibi. Magnezyum tozları gerekli oranda hava ile karıştırılıp tutuşma sıcaklığına getirilirse, göz kamaştırıcı parlak bir alevle yanar.
Maddeler tutuşma sıcaklığının altında oksitlenir. Fakat maddelerin yanabilmesi için tutuşma sıcaklığına yükseltilmesi gerekir. Bu sıcaklığın üzerinde oksidasyon ısısı yeteri kadar hızlı yayılmaz ve yanmamış yakıtta oksidasyonun olduğu bölgeye yakın alanı yanma sıcaklığına yükseltir. Çok ince parçalara ayrılmış maddeler hariç olmak üzere, katıların yanma sıcaklığı sıvılarınkinden daha yüksektir. Genellikle sıvılar kaynama noktasının düşüklüğü nispetinde parlayıcıdırlar.
Od, etrafındaki havayı ısıtır ve onun genişleyerek yükselmesini sağlar. Bunun sonucu olarak da uzaklardan buraya soğuk hava akımı başlar. Bu meydana gelen akım sebebiyle devamlı ve yeni oksijen temin edilmektedir. Böylece alevin yanması sürekli olur. Hatta od, büyük şehir veya orman yangını halindeyse, bu hava akımı önemli hızda yel bile meydana getirir.
Patlayıcı madde ateşi ile yanıcı madde ateşi arasındaki fark

Patlayıcı maddelerin yanması ile örneğin bir kömürün yanması farklı bir reaksiyon ile gerçekleşir. Kömürün yanması için havadaki oksijene ihtiyaç vardır fakat patlayıcı maddelerin reaksiyona girip aleve dönüşmesi için havadaki oksijene ihtiyaç duyulmaz. Çünkü patlayıcı maddeler kendi bileşimindeki oksijene ihtiyaç duyar. Örneğin ANFO'nun yapımında kullanılan Fuel Oil yanıcı, Amonyum Nitrat ise oksitleyicidir yani Fuel Oil bu oksitleyici sayesinde çok hızlı yanıp söner. Bu yanma kömürün yanması gibi değil, ani ve çok hızlı gerçekleşen bir ateş reaksiyonudur. Fuel Oil ağır ağır yanar ancak Amonyum Nitrat ile desteklendiğinde çok çabuk yanar ve anında söner. Fuel Oil'in yanması ile sönmesi daha uzun sürede gerçekleşir. Patlayıcı maddeler bu mantıkla yapılır. Ve patlayıcı maddelerin şiddeti yanma süresine göre hesaplanır. Ne kadar çok hızlı yanarsa tahrip gücü o kadar artar. Ağır çekim ile görüntüsü izlenen bir patlamanın neredeyse sanki normal ateş gibi yandığı görülebilir.
Folklor ve mitolojide ateş

Ateş pek çok kültürde kutsal sayılırken, ezoterik öğretilerde insanla özdeşleştirilmiş hatta ışığının bedeni ısısının ise ruhu olduğu düşünülmüştür. Ateşe tapınmanın güneş kültünün devamı ya da bir parçası olduğu da yaygın kanaattir. Anadolu'da sabahleyin başkasına ateş verenin ocağının söneceğine, ateş verenin evinin bereketinin alana geçeceğine inanılmaktadır. Ateş çeşitli uygarlıklarda tanrılaştırılmış olup, Bybloslu Phlo'nun Fenike yaratılış söylencesinde Genos ve Genea'nın üç çocuğundan birisi olarak görülmüştür.
Tekkeköy Mağaraları Arkeoloji Vadisi'nde Taş Devri insanlarının ateş yakma anı parodisi