Demokratik gerileme
Yaygınlık ve eğilimler

Ayrıca bakınız: Ülkelere göre demokratik gerileme
Göteborg Üniversitesi V-Dem Enstitüsünün Demokrasi Çeşitleri Projesi (V-Dem) tarafından yapılan ve 2016 sonu itibarıyla 174 ülkede 350 adet son derece spesifik göstergeyi ölçerek demokrasiyle ilgili on sekiz milyondan fazla veri noktası içeren bir çalışma, dünyadaki demokrasi sayısının 2011'de 100'den 2017'de 97'ye mütevazı bir düşüş gösterdiğini; bazı ülkelerin demokrasiye doğru ilerlerken, diğer ülkelerin demokrasiden uzaklaştığını ortaya koymuştur. V-Dem'in 2019 Yıllık Demokrasi Raporu otokratikleşme eğiliminin devam ettiğini, "Brezilya, Bangladeş ve Amerika Birleşik Devletleri gibi kalabalık ülkelerin yanı sıra bazı Doğu Avrupa ülkelerinin (özellikle Bulgaristan ve Sırbistan) de aralarında bulunduğu 24 ülkenin 'üçüncü otokratikleşme dalgası' olarak adlandırılan durumdan ciddi şekilde etkilendiğini" ortaya koymuştur. Rapor, dünya nüfusunun giderek artan bir bölümünün otokratikleşme sürecindeki ülkelerde yaşadığını ortaya koymuştur (2018'de 2,3 milyar kişi). Rapor, ülkelerin çoğunluğu demokrasi olsa da liberal demokrasilerin sayısının 2018 itibarıyla 39'a düştüğünü (on yıl önce 44 iken) ortaya koymuştur. Araştırma grubu Freedom House, 2017 ve 2019 raporlarında dünyanın çeşitli bölgelerinde demokrasinin gerilediğini tespit etmiştir. Freedom House'un Geri Çekilen Demokrasi başlıklı 2019 Dünya'da Özgürlük raporu, ifade özgürlüğünün önceki 13 yıl boyunca her yıl azaldığını ve 2012'den bu yana daha keskin düşüşler yaşandığını gösterdi.
2010'lu yıllardaki akademik çalışmalar Macaristan ve Polonya, Çekya, Türkiye, Brezilya, Venezuela ve Hindistan'da çeşitli biçimlerde ve çeşitli boyutlarda demokratik gerilemeyi ayrıntılı olarak ele almıştır. Demokratik gerileme kavramının akademik olarak tanınması, "oldukça zengin bir devlette bir kez elde edilen demokrasinin kalıcı bir demirbaş haline geleceğini" savunan eski görüşlerden bir geri dönüşü yansıtmaktadır. Bu eski görüşün hatalı olduğu 2000'li yılların ortalarından itibaren anlaşılmaya başlanmış, birçok akademisyen görünüşte istikrarlı olan bazı demokrasilerin son zamanlarda kalitesinde bir düşüşle karşı karşıya kaldıklarını kabul etmiştir. Huq ve Ginsburg akademik bir makalede "savaş sonrası dönemde 25 farklı ülkede demokratik kalitenin önemli ölçüde düştüğü (ancak tamamen otoriter bir rejimin ortaya çıkmadığı) 37 örnek" tespit etmişlerdir; bunlar arasında "görünüşte istikrarlı, makul ölçüde zengin" demokrasiler de bulunmaktadır.
Demokrasi Çeşitleri Enstitüsünün 2020 raporu, demokrasilerin küresel payının 2009'da %54 iken 2019'da %49'a gerilediğini ve küresel nüfusun daha büyük bir kısmının otokratikleşen ülkelerde yaşadığını ortaya koymuştur (2009'da %6, 2019'da %34). 2009-2019 yılları arasında en fazla demokratikleşen 10 ülke Tunus, Ermenistan, Gambiya, Sri Lanka, Madagaskar, Myanmar, Fiji, Kırgızistan, Ekvador ve Nijer; 2009-2019 yılları arasında en fazla otokratikleşen 10 ülke ise Macaristan, Türkiye, Polonya, Sırbistan, Brezilya, Bangladeş, Mali, Tayland, Nikaragua ve Zambiya olmuştur. Bununla birlikte enstitü, demokrasi yanlısı kitlesel seferberlikteki artışlara yansıyan "demokrasi için eşi benzeri görülmemiş derecede seferberlik" konusunda umut işaretleri buldu; "önemli ölçüde demokrasi yanlısı kitlesel protestolara" sahip ülkelerin oranı 2019'da %44'e yükseldi (2009'da %27 idi). 2020 yılında yapılan bir araştırmaya göre, "Demokratik gerileme, tüm demokratik kurumların paralel bir şekilde aşınmasını gerektirmemektedir... seçimlerin iyileştiğini ve hakların aynı zaman diliminde ve aynı vakaların çoğunda gerilediğini tespit ediyoruz."