stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
1999 Dünya Ralli Şampiyonası
Ralli Sonuçları

| Rally ismi | Başlangıç-Son Tarihi | Podium Sürücüleri (Bitirdikleri zaman) | Podyum Araçları |
| --- | --- | --- | --- |
|  Monte Carlo Rally | 17 Ocak–20 Ocak |   Tommi Mäkinen (5h:16m:50.6s)   Juha Kankkunen (5h:18m:35.3s)   Didier Auriol (5h:20m:43.4s) |  Mitsubishi Lancer Evo 6  Subaru Impreza WRC  Toyota Corolla WRC |
|  Swedish Rally | 12 Şubat–14 Şubat |   Tommi Mäkinen (3h:29m:15.6s)   Carlos Sainz (3h:29m:33.7s)   Thomas Rådström (3h:29m:53.4s) |  Mitsubishi Lancer Evo 6  Toyota Corolla WRC  Ford Focus WRC |
|  Safari Rally | 26 Şubat–28 Şubat |   Colin McRae (8h:41m:39s)   Didier Auriol (8h:56m:05s)   Carlos Sainz (8h:59m:46s) |  Ford Focus WRC  Toyota Corolla WRC  Toyota Corolla WRC |
|  Rally Portugal | 21 Mart–24 Mart |   Colin McRae (4h:05m:41.7s)   Carlos Sainz (4h:05m:54.0s)   Didier Auriol (4h:05m:58.2s) |  Ford Focus WRC  Toyota Corolla WRC  Toyota Corolla WRC |
|  Rally Catalunya | 19 Nisan–21 Nisan |   Philippe Bugalski (4h:13m:45.6s)   Didier Auriol (4h:14m:17.4s)   Tommi Mäkinen (4h:16m:06.7s) |  Citroën Xsara Kit Car  Toyota Corolla WRC  Mitsubishi Lancer Evo 6 |
|  Tour de Corse | 7 Mayıs–9 Mayıs |   Philippe Bugalski (3h:44m:35.7s)   Jesús Puras (3h:45m:10.4s)   Carlos Sainz (3h:45m:45.0s) |  Citroën Xsara Kit Car  Citroën Xsara Kit Car  Toyota Corolla WRC |

|  Rally Argentina | 22 Mayıs–25 Mayıs |   Juha Kankkunen (4h:17m:15.4s)   Richard Burns (4h:17m:17.8s)   Didier Auriol (4h:17m:55.0s) |  Subaru Impreza WRC  Subaru Impreza WRC  Toyota Corolla WRC |
|  Acropolis Rally | 6 Haziran–9 Haziran |   Richard Burns (4h:21m:21.2s)   Carlos Sainz (4h:22m:22.5s)   Tommi Mäkinen (4h:24m:01.2s) |  Subaru Impreza WRC  Toyota Corolla WRC  Mitsubishi Lancer Evo 6 |
|  Rally New Zealand | 15 Temmuz–18 Temmuz |   Tommi Mäkinen (4h:11m:07.1s)   Juha Kankkunen (4h:12m:44.1s)   Toni Gardemeister (4h:13m:56.1s) |  Mitsubishi Lancer Evo 6  Subaru Impreza WRC  SEAT Córdoba WRC |
|  Rally Finland | 20 Ağustos–22 Ağustos |   Juha Kankkunen (3h:08m:54.5s)   Richard Burns (3h:09m:04.2s)   Carlos Sainz (3h:09m:12.5s) |  Subaru Impreza WRC  Subaru Impreza WRC  Toyota Corolla WRC |
|  Rally China | 17 Eylül–19 Eylül |   Didier Auriol (3h:38m:36.6s)   Richard Burns (3h:39m:32.4s)   Carlos Sainz (3h:40m:56.0s) |  Toyota Corolla WRC  Subaru Impreza WRC  Toyota Corolla WRC |
|  Rally Sanremo | 11 Ekim–13 Ekim |   Tommi Mäkinen (4h:26m:45.0s)   Gilles Panizzi (4h:27m:03.0s)   Didier Auriol (4h:27m:27.2s) |  Mitsubishi Lancer Evo 6  Peugeot 206 WRC  Toyota Corolla WRC |
|  Rally Australia | 4 Kasım–7 Kasım |   Richard Burns (3h:44m:31.5s)   Carlos Sainz (3h:44m:43.1s)   Tommi Mäkinen (3h:49m:02.9s) |  Subaru Impreza WRC  Toyota Corolla WRC  Mitsubishi Lancer Evo 6 |
|  Rally of Great Britain | 23 Kasım–26 Kasım |   Richard Burns (3h:53m:44.2s)   Juha Kankkunen (3h:55m:31.5s)   Harri Rovanperä (3h:58m:39.5s) |  Subaru Impreza WRC  Subaru Impreza WRC  SEAT Córdoba WRC E2 |
Puanlar

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| No | Yarış |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Toplam |
| 1 | Toyota | 4 | 9 | 10 | 10 | 10 | 14+4 | 6 | 6 | 5 | 4+3 | 14 | 4 | 6 | - | 109 |
| 2 | Subaru | 7 | 3 | - | 3 | 5 | 2 | 16 | 10 | 6 | 16 | 9 | 2 | 10 | 6 | 91 |
| 3 | Mitsubishi | 10 | 10 | - | 2 | 10 | 4+2 | 3 | 7 | 11 | 0+2 | 0 | 13 | 7 | 2 | 83 |
| 4 | Ford | - | 4 | 13 | 11 | - | 6 | 1 | - | - | - | - | 1 | - | 1 | 37 |
| 5 | SEAT | 5 | - | 2 | - | 1 | - | - | - | 4 | 3+1 | 2 | - | 1 | 4 | 11 |
| 6= | Peugeot | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | - | 6 | 2 | - | 11 |
| 6= | Škoda | - | - | - | - | - | - | - | 3 | - | - | - | - | - | 3 | 6 |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| No | Yarış |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Toplam |
| 1 |  Tommi Mäkinen | 10 | 10 | - | 2 | 4 | 1+2 | 3 | 4 | 10 | 0+2 | - | 10 | 4 | - | 62 |
| 2 |  Richard Burns | - | 2 | - | 3 | 2 | - | 6 | 10 | - | 6 | 6 | - | 10 | 10 | 55 |
| 3 |  Didier Auriol | 4 | 3 | 6 | 4 | 6 | 2+3 | 4 | - | 3 | 0+3 | 10 | 4 | - | - | 52 |
| 4 |  Juha Kankkunen | 6 | 1 | - | - | 1 | - | 10 | - | 6 | 10 | 3 | 1 | - | 6 | 44 |
| 5 |  Carlos Sainz | - | 6 | 4 | 6 | - | 4+1 | 2 | 6 | 1 | 4 | 4 | - | 6 | - | 44 |
| 6 |  Colin McRae | - | - | 10 | 10 | - | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 |
| 7 |  Philippe Bugalski | - | - | - | - | 10 | 10 | - | - | - | - | - | - | - | - | 20 |
| 8 |  Freddy Loix | - | - | - | - | 3 | - | - | 3 | - | - | - | 3 | 3 | 2 | 14 |
| 9 |  Harri Rovanperä | - | - | 1 | - | - | - | - | - | - | 2 | 2 | - | 1 | 4 | 10 |
| 10= |  Jesús Puras | - | - | - | - | - | 6 | - | - | - | - | - | - | - | - | 6 |
| 10= |  Gilles Panizzi | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 6 | - | - | 6 |
| 12 |  Toni Gardemeister | - | - | - | - | - | - | - | - | 4 | 1+1 | - | - | - | - | 6 |
| 13 |  Thomas Rådström | - | 4 | - | - | - | - | 1 | - | - | - | - | - | - | 1 | 6 |
| 14 |  Bruno Thiry | 2 | - | - | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 6 |
| 15 |  Marcus Grönholm | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | - | - | 2 | - | 5 |
| 16= |  François Delecour | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 |
| 16= |  Ian Duncan | - | - | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 |
| 18= |  Petter Solberg | - | - | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 |
| 18= |  Markko Märtin | - | - | - | - | - | - | - | 2 | - | - | - | - | - | - | 2 |
| 18= |  Peter 'Possum' Bourne | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | - | - | - | - | - | 2 |
| 18= |  Andrea Aghini | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | - | - | 2 |
| 22= |  Piero Liatti | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 |
| 22= |  Leonídas Kyrkos | - | - | - | - | - | - | - | 1 | - | - | - | - | - | - | 1 |
| 22= |  Volkan Işık | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | - | - | - | 1 |
Puanlar > FIA Takımlar Kupası

| Poz>  | Sürücü | MON  | SWE  | KEN  | POR  | ESP  | FRA  | ARG  | GRE  | NZL  | FIN  | CHN  | ITA  | AUS  | GBR  |  Pts  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Luís Clíment | YD | 2 | 2 | 2 | 1 | 1 |  | 1 |  | YD |  | YD |  | 1 | 58 |
| 2 |  Volkan Işık |  |  |  | 1 | 2 |  | YD | YD |  | 1 | 1 | 1 |  |  | 46 |
| 3 |  Frédéric Dor |  |  | 1 | 3 |  |  | 1 | 3 | 2 | 2 |  |  | YD |  | 40 |
| 4 |  Hamed Al-Wahaibi |  |  |  | YD | 4 | 2 | YD | 4 | 1 | YD | YD | 3 | YD |  | 28 |
| 5 |  Abdullah Bakhashab |  |  |  | YD | 3 | YD |  | 2 |  |  | YD | 2 |  | YD | 16 |
| NC |  Krzysztof Hołowczyc |  | 1 |  | YD |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 2 | 16 |
| NC |  Michael Guest |  |  |  | YD | 5 |  |  | YD | YD |  | 2 |  | YD |  | 8 |

| Poz. | Sürücü | MON  | SWE  | KEN  | POR  | ESP  | FRA  | ARG  | GRE  | NZL  | FIN  | CHN  | ITA  | AUS  | GBR  |  Puan  |
Puanlar > N Grubu Dünya şampiyonası

| Poz>  | Sürücü | MON  | SWE  | KEN  | POR  | ESP  | FRA  | ARG  | GRE  | NZL  | FIN  | CHN  | ITA  | AUS  | GBR  |  Puan  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Gustavo Trelles | 2 | 6 |  | 2 | 3 | 1 | 1 | YD | 1 | YD | 2 | YD | YD |  | 69 |
| 2 |  Hamed Al-Wahaibi |  | 9 | 1 | YD | 1 | 3 | YD | 1 | 2 | YD | YD | 6 | YD |  | 53 |
| 3 |  Toshihiro Arai |  |  |  |  |  |  |  |  | 4 |  | 1 |  | 1 |  | 29 |
| 4 |  Manfred Stohl | YD | 4 | 4 | YD | YD | 2 | YD | YD |  | 3 |  | 2 |  | YD | 27 |
| 5 |  Jouko Puhakka |  | 1 |  | YD | YD | YD |  |  |  | 1 |  |  |  |  | 26 |
| 6 |  Ramón Ferreyros |  |  |  | 4 |  |  |  | 2 |  |  | YD |  |  | 1 | 24 |
| 7 |  Gianluigi Galli |  | 7 |  | YD | YD | YD |  |  |  | 6 |  | 1 |  |  | 24 |
| 8 |  Marc Duez | 1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 13 |
| 9 |  Miguel Campos |  |  |  | 1 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 13 |
| 10 |  Jani Paasonen |  | 3 |  |  |  |  |  |  |  | 2 |  |  |  |  | 13 |
| 11 |  Katsuhiko Taguchi |  |  |  |  |  |  |  |  | 3 |  | 3 |  | 4 |  | 13 |
| 12 |  Stig-Olov Walfridson |  | 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 8 |
| 13 |  Luis Climent | YD | 8 | 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 8 |
| 14 |  Giovanni Manfrinato |  |  |  |  | 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 8 |
| 15 |  Jorge Recalde |  |  |  |  |  |  | 2 |  |  |  |  |  |  |  | 8 |
| 16 |  Ed Ordynski |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 2 |  | 8 |
| 17 |  Richard Tuthill |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 2 | 8 |
| 18 |  Christophe Spiliotis | 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 5 |
| 19 |  Hideaki Miyoshi |  |  | 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 5 |
| 20 |  Juha Kangas |  | YD |  | 3 | 8 |  |  | YD |  | YD |  |  |  |  | 5 |
| 21 |  Claudio Menzi |  |  |  |  |  |  | 3 |  |  |  |  |  |  |  | 5 |
| 22 |  Gaby Goudezeune |  |  |  |  |  |  |  | 3 |  |  |  |  |  |  | 5 |
| 23 |  Mario Stagni |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 3 |  |  | 5 |
| 24 |  Uwe Nittel |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 3 |  | 5 |
| 21 |  Gavin Cox |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 3 | 5 |

| Poz. | Sürücü | MON  | SWE  | KEN  | POR  | ESP  | FRA  | ARG  | GRE  | NZL  | FIN  | CHN  | ITA  | AUS  | GBR  |  Puan  |
Puanlar > FIA 2 Litre Markalar için Dünya Kupası

() Düşürülen puanları belirtir
| Poz | Katılımcı | R1 | R2 | R3 | R4 | R5 | R6 | R7 | R8 | R9 | R10 | R11 | R12 | R13 | R14 | Puan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Renault | 16 | (3) | 0 | (7) | 10 | 16 | 10 | 10 | (4) | 16 | 0 | 16 | 8 | (6) | 102 |
| 2 | Hyundai | 0 | 0 | 10 | 16 | 0 | 0 | 0 | 13 | 16 | 4 | 16 | 0 | 13 | 7 | 95 |
| NC(*) | Volkswagen | 0 | 16 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5 | 0 | 4 | 0 | 0 | 25 |
(*) – Volkswagen(*) – Volkswagen sezonun başında Golf Kit Car aracını homologe etmediği için şampiyona listesine dahil edilmedi
Dış Linkler

Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
FIA World Rally Championship 1999 at ewrc-results.com
1138

| --- | --- |
Binyıllar:: 2. binyıl
Yüzyıllar::  11. yüzyıl  12. yüzyıl  13. yüzyıl
Onyıllar::  1110'lar  1120'ler  1130'lar  1140'lar  1150'ler
Yıllar::  1135  1136  1137  1138  1139  1140  1141
| --- | --- |
Miladi: 1138   MCXXXVIII
Ab urbe condita: 1891
Asur: 5888
Bahâî: MÖ 706 – MÖ 705
Bengal: 545
Berberi: 2088
Birmanya: 500
Bizans: 6646 – 6647
Budist: 1682
Discordian: 2304
Ermeni: 587   ԹՎ ՇՁԷ
Etiyopya: 1130 – 1131
Fransız cumhuriyetçi: MÖ 654 – MÖ 653
Hicrî: 532 – 533
Hint: 
 - Kali Yuga: 4239 – 4240
 - Shaka Samvat: 1060 – 1061
 - Vikram Samvat: 1194 – 1195
Holosen takvimi: 11138
İbrani: 4898 – 4899
İran: 516 – 1 BP – MÖ 517 BP
Juche: MÖ 773
Kıpti: 854 – 855
Kore: 3471
Tayland güneş: 1681
g t 
1138 (MCXXXVIII) yılı, Jülyen takvimine göre cumartesi günü başlayan yaygın bir yıldır.
Doğumlar

Selahaddin Eyyubi, Mısır ve Suriye sultanı, Eyyubi Hanedanının kurucusu ve Kudüs Fatihi (ö. 1193)
Ölümler

6 Haziran - Râşid, Abbâsî halifesi (d. 1109)
tarihi bilinmeyen
İbn Bacce, Endülüs'lü, Arap filozof ve bilim insanı (d. 1095)
Kiyâ Büzürgümmîd, Nizarîler'in Alamut Kalesi'nde Hasan Sabbah'tan sonraki ikinci komutanı (d. 1062)
O1

| --- | --- |
Geliştirici(ler): OpenAI
İlk yayınlanma: 12 Eylül 2024 (3 ay önce) (2024-09-12)
Tür: Önceden eğitilmiş üretken dönüştürücü
Resmî sitesi: openai.com/o1/ 
o1, OpenAI tarafından geliştirilen ve çok adımlı problemleri analiz edebilme yeteneğine sahip önceden eğitilmiş üretken dönüştürücü yapay zekâ modeli. 12 Eylül 2024 tarihinde duyurulmuştur.
Tarihçe > Arka Plan

Temmuz 2024'te, Reuters OpenAI'ın "Strawberry" kod adıyla bilinen bir önceden eğitilmiş üretken dönüştürücü geliştirdiğini bildirdi.
Tarihçe > Yayın

o1, 12 Eylül 2024 tarihinde ChatGPT Plus ve Team kullanıcıları için piyasaya sürüldü. GitHub o1'i Copilot hizmetinde uygulamaya başladı.
Yetenekler

OpenAI'a göre, o1 yeni bir optimizasyon algoritması ve bu algoritmaya özel olarak hazırlanmış bir veri kümesi kullanılarak eğitilmiştir. Eğitim, pekiştirmeli öğrenme yöntemini kullanmıştır.
o1, bir yanıt üretmeden önce ek süre harcayarak düşünmektedir, bu da onu özellikle bilim ve programlama gibi karmaşık akıl yürütme görevlerinde daha etkili hale getirmektedir. Önceki modellere kıyasla, o1, nihai yanıtı vermeden önce kullanıcıdan gizli "Chain-Of-Thought" oluşturacak şekilde eğitilmiştir. OpenAI CTO'su Mira Murati'ye göre o1'deki yanıt vermeden önce düşünme yeteneği, yeni bir yaklaşımı temsil ediyor. Bu yöntem, yanıt üretirken daha fazla hesaplama gücü kullanarak modelin çıktısını geliştiriyor; Diğer taraftan, modelin ölçeklenmesi yaklaşımı, çıktıları artırmak için modelin boyutunu, eğitim verilerini ve hesaplama gücünü artırıyor. OpenAI'ın test sonuçları, yanıt vermeden önce düşünülen hesaplama miktarının logaritması ile doğruluk arasında bir korelasyon olduğunu göstermektedir.
o1-preview, fizik, kimya ve biyoloji ile ilgili soruları yanıtlarken yaklaşık olarak bir doktora (PhD) seviyesinde performans göstermiştir. Uluslararası Matematik Olimpiyatları (IMO) seçme sınavında, o1-preview %83 oranında doğru çözüm sağlarken, GPT-4o'nun oranı %13'tür. Ayrıca, Codeforces kodlama yarışmalarında en iyi %89'luk yüzde diliminde yer almıştır. o1-mini, o1-preview'den %80 oranında daha hızlı ve ucuzdur. Özellikle programlama ve STEM alanlarıyla ilgili görevler için daha uygundur, ancak o1-preview kadar geniş bir "genel dünya bilgisi"ne sahip olmamaktadır.
OpenAI, o1'in akıl yürütme yeteneklerinin, verilen güvenlik kurallarına uyma konusunda daha etkili olduğunu belirtmiştir. OpenAI, bir test sırasında o1-preview'ün, bir hata nedeniyle başarısız olması gereken bir görevde bir yapılandırma hatasını kullanarak başarı sağladığını rapor etmiştir. OpenAI ayrıca Birleşik Krallık ve ABD'deki yapay zekâ güvenlik enstitülerine erken erişim sağlamış, bu sayede araştırma, değerlendirme ve testler yapılmıştır. Araştırmacı Dan Hendrycks, o1 hakkında, "Model, biyolojik silahlarla ilgili soruları yanıtlamada çoğu zaman doktora seviyesindeki bilim insanlarını geride bırakıyor." açıklamasını vermiştir.
Çanakkale Deniz Muharebesi (1654)

| g t 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı |
| --- | --- |
 Aya Todori  Hanya (1645)  Bozcaada (1646)  Resmo  Bibercik  Kandiye (1647)  Çanakkale  Foça  Nakşe  Değirmenlik  Çanakkale (1654)  Çanakkale (1655)  Benefşe  Çanakkale (1656)  Çanakkale (1657)  Bozcaada (1657)  Limni  Hanya (1660)  Kandiye (1666-69)  Çanak Limanı  Midilli  Kandiye Mütarekesi ayrıca bkz.: Osmanlı-Venedik Savaşları 
Birinci Çanakkale Deniz Muharebesi, Kaptan-ı Derya Kara Dev Murat Paşa komutasındaki Osmanlı Donanması'nın 16 Mayıs 1654'te bir Venedik Cumhuriyeti Donanması ile Çanakkale Boğazı önlerinde yaptığı deniz muharebesi. 1645–1669 döneminde Girit'in Fethi sırasında Osmanlı-Venedik Savaşları'nın bir evresidir.
Nedenleri

Bu deniz muharebesi Venedik Cumhuriyeti tarafından idare edilen Girit adasını fethetmek için Osmanlı Devleti'nin adaya gönderdiği kara güçlerinin denizden iaşesi ve takviyesi için Osmanlı Devleti'nin İstanbul ve civarından yaptığı ulaşımı kesmek için Venedik'in denizden Çanakkale Boğazı'nı kapatıp, ablukaya almak hedefi ile yaptığı Çanakkale Boğazı önüne ve içine yaptığı hücumlardan ve Osmanlı Donanması'nın buna engel olmak için yaptığı çabalardan ilkidir.
Venedik Cumhuriyeti 1654 deniz muharebe ve ulaşımı sezonunun başında birçok Hollandalı ve İngiliz Akdeniz korsanlığı yapan gemiler kiralayarak desteklediği bir donanma filosunu Venedikli soylu Giuseppe Delfino komutasında Ege Denizi'ne göndermişti. Bu Venedik filosu yolda 3 gemiyi deniz kazası sonunda kaybettikten sonra, 16 Nisan'da Çanakkale Boğazı ağzına yetişmişti. Venedik filosunda 19 kalyon, 2 mavna ve 8 kadırga bulunmaktaydı. Filo komutanı Giuseppe Delfino'nın komutan gemisi 'San Giorgio grande adlı Venedikli kalyonu idi. Bu filonun ikinci kaptanı Venedikli soylu  Daniele Morosini ise bir kadırgada bulunmakta ve Venedik filosunun 8 kadırgasına diğer bir Venedikli soylu Francesko Morosini "kadırga komutanı"  olarak komuta etmekteydi.
Osmanlı Devleti Girit'e 1645'te asker çıkartma yapmış; adanın büyük bir kısmını eline geçirmiş ve 1564'te Kandiya Kuşatması ile uğraşmaktaydı. Tersane-yi Amire'de büyük gayretlerle o yıl büyük bir donanma kurulmuştu. Akdeniz'de Tunus beylerbeyliği ve Trablusgarp Beylerbeyliği deniz filoları da destek için çağrılmışlardı. Bu filolar Venedikliler ve bağdaşıklıkları gemileri ile karşılaşmadan Çanakkale Boğazı'na gelmeyi başarmışlardı. Kaptan-ı Derya Kara Dev Murad Paşa komutasında 30 yelkenli kalyon, 6 mavna veya mahon ve 40 kadırgadan oluşan bir filo İstanbul'dan 10 Mayıs'ta ayrılmış ve Çanakkale Boğazı'nın hemen Ege Denizi ağzına 15 Mayıs'ta varmıştı.
Muharabenin gelişmesi

Kaptan-ı derya'nın harp planına göre, Boğaz'ın ağzını korumakla görevli geride ihtiyat olarak bırakılan filodan ayrı olarak, Ege'ye çıkması hedeflenen donanma filosu harp düzeni ile üç sıra halinde önce Boğaz'ın ağzını tutacaktı. Bu filonun birinci sırasında yelkenli kalyonlar, ikinci sırasında mavnalar ve son sırasında ise kadırgalar vardı. Sonra, bu harp düzeni bozulmadan Ege Denizi'ne açılmak planlanmıştı.
Venedik amirali ise 15 Mayıs'ta harekâta geçti. Delfino'nun planı Venedik gemilerinin Osmanlı filosunun kenarlarında beklemeleri ve Osmanlı gemileri Ege'ye doğru ilerleyip onları geçtikten sonra, geriden Osmanlı filosuna hücum etmek idi.
Fakat Venedik harekâtı komutanın planına uymadı; Venedik gemilerinin çoğu hızla kendileri için planlanmış mevkilere doğru hareketa geçtiler. Fakat bu harekât koordineli olmadı. Filonun çoğunluğu hızla ilerleyip Defino'nun kalyon komuta gemisi  San Giorgio grande ile ikinci komutan Daniele Morosini'nin 'Aquila d'Oro adlı gemisini ve  'Orsola Bonaventura (kaptanı Sebastiano Molino) ile Margarita adlı kalyonları ve 2 mavna ile 1 kadırgayı da arkada desteksiz bıraktılar.
İlerleyen Osmanlılar geride kalmış Venedik gemilerine yetiştiler. Bir büyük Osmanlı kalyonu Venedik komutan gemisi Aquila d'Oro kalyonuna hücum etti; ama Venedikliler bu Osmanlı gemisini ele geçirmeyi başardılar. Fakat tam bu sırada bu mevkiye 5 diğer Osmanlı gemisi yetişti. Bu gemiler hem Venediklilerin eline geçen Osmanlı gemisini hem de Venedik Amiral gemisi Aquila d'Oro kalyonunu ateşe verdiler. Yine geride kalmış bir kadırgada olan Venedik ikinci komutanı Daniele Morosini bir sandal ile hücuma uğrayan gemisinden kaçmakta iken yakalanıp esir edildi. Venedik kadırgalar kaptanı "Francesko Morosini" muharebede öldü.
O günkü çatışmalar sonucu  Venediklilerin 2 kalyonu ve 1 kadırgası yanarak battı ve 1 Venedik kadırgası Osmanlılar eline geçti. Venedik donanmasının zayiatı 10 ölü 40 yaralı olarak verilmiştir; ama gerçekte bu zayiatın daha büyük olduğu çok daha olasıdır. Osmanlı kayıpları ise 2 yelkenli kalyon ve 1 kadırganın yanıp kaybolması ve olasılıkla 1 mavnanın da kaybıdır.
Katılan gemi envanteri

Bu deniz muharebeye katılan gemilerin envanteri şöyledir:
Katılan gemi envanteri > Venedik Cumhuriyeti

Giuseppe Delfino komutasındaki donanma: 
(Çoğunluğu İngiliz ve Hollandalılardan kiralanmış).
San Giorgio grande (Komutan gemisi)

Aquila d'Oro (Hollandalı Gouden Arend) -  Yandı

Concordia (Hollandalı Eendracht)

Casa di Nassau (Hollandalı Huys van Nassau)

San Zorzi (Giorgio) piccolo (HollandalıKleene Sint Joris)

Aquila Coronato (Hollandalı Kronede Arend)

Orsola Bonaventura (İngiliz Ursula Bonaventure) - Yandı

Anna Bonaventura (Îngiliz  Anne Bonaventure)

San Michiel

Spirito Santo

Apollo

Margarita

San Giovanni

Conte Sdrin/Conte Desdrin

Genovese grande

Pinco Tremartino

2 mavna

8 kadırga - Francesko Morosini'nin komuta kadırgası yandı, 1 diğeri Osmanlılara teslim oldu
Katılan gemi envanteri > Osmanlı Devleti

Kara Dev Murat Paşa komutasındaki donanma:
30 kalyon - 2 tanesi yandı
6 mavna - 1 tanesi battı
40 kadırga- 1 tanesi battı
Boğaz'ın ağzını korumakla görevli ihtiyat filosu 14 kalyon 22 kadırga
Sonuç

Bu deniz muharabesinden sonra Ege Denizi ulaşımı Osmanlılara açılmış oldu. Venedik filosu ile Osmanlı donanması büyük Ege Denizi alanında küçük gemi grupları ile birbirinden kaçıp takip etme stratejisini uygulamaya başladılar. O yaz bir büyük deniz hücumu veya muharebesi olmadı.
Ege ve Akdeniz'de kampanya mevsimi sona erdikten sonra, Venedikliler bu deniz kıyılarında bulunan liman ve kalelerine çekildiler. Osmanlı ordusunun Girit'te bağlanmış olması dolayısıyla bu üslere hücum edilemedi. Osmanlı donanması bunu da yapamadı. Donanmanın mensupları arasında çok sayıda yeniçeri bulunmaktaydı. Bunlar kişi kendi kışlalarında geçirmek istemekteydiler. Bu nedenle Osmanlı donanması Çanakkale Boğazı'ndan geri dönerek İstanbul'a geri geldi.
Böylece bu deniz muharebesi ile 1654'te kazanılmış olan stratejik avantaj Osmanlılar için kayboldu.
Konuyla ilgili yayınlar

Anderson, R.C. (2005 orj.1952), Naval wars in the Levant 1559-1853, Liverpool:Liverpool University Press ve Martino ISBN 1-57898-538-2. (İngilizce)
Ferdinand de Saussure

| Ferdinand de Saussure |
| --- | --- |
Ferdinand de Saussure
Tam adı: Ferdinand de Saussure
Doğumu: 26 Kasım 1857(1857-11-26) 
Ölümü: 22 Şubat 1913 (55 yaşında) 
Çağı: 19. yüzyıl felsefesi
Bölgesi: Batı felsefesi
Okulu: Yapısalcılık, Semiyotik
İlgi alanları: Dil bilimi
 Etkiledikleri Barthes, Lévi-Strauss, Lacan, Althusser, Jakobson, Foucault, Derrida, Laclau, Chomsky 
Ferdinand de Saussure (26 Kasım 1857, Cenevre – 22 Şubat 1913, Vufflens-le-Château), 20. yüzyılda dilbilimde kayda değer gelişiminin birçoğu için fikirleriyle temel hazırlamış, İsviçreli dilbilimci.
Genellikle 20. yüzyılın dilbiliminin ‘babası’ olarak düşünülmektedir. Özellikle yapısalcılık ve göstergebilim alanında adını duyurmuştur.
Ferdinand, doğabilimci Henri de Saussure ve Louise Elisabeth de Pourtalès'in oğlu ve Nicolas Theodore de Saussure'ün torunudur. Ferdinand Almanya’nın Leipzig şehrinde üniversite eğitimi almıştır ve Berlin'de bir dönem Heinrich Zimmer'in yanında Hint-Avrupa Dilleri üzerine çalışmıştır. Leipzig'de doktorasını yazdıktan sonra 1881 yılından 1891 yılına kadar Paris'te École pratique des hautes études okulunda ders vermiştir. 1891 yılından ölümüne kadar Cenova Üniversitesi'nde tarih ve Hint Avrupa dillerinin karşılaştırılması alanında profesörlük yapmıştır. Ferdinand de Saussure, Cenova Üniversitesi’nde 1906 yılından 1911 yılına kadar Genel dilbilim üzerine dersler vermiştir.
Saussure’ün şöhreti yaşamı boyunca Slav dilleri araştırmacısı olarak yaptığı çalışmalarında mevcuttur. “Mémoire sur le système primitif des voyelles dans les langues indo-européennes“ (Memory auf dem primitiven System der Vokale im Indo-Europäischen Sprachen/Hint Avrupa Dillerindeki Seslerin İlkel Sisteminin Hafızası-1879) isimli eserinde Saussure daha 21 yaşında bir öğrenciyken dilbilgisel yöntemleri uygulayarak "Laringeal" kuramını geliştirmiştir. Hint Avrupa ses sisteminin yeniden yapılandırılması sürecinde Saussure kaybolan ses katsayılarının (coefficients sonantiques) varlığını kuramsal olarak talep etmektedir. Bu ses katsayılarını daha sonraları Danimarkalı dil araştırmacısı Hermann Møller de 19. yüzyılda "Laringeal" olarak tanımlamıştır. Saussure'ün ölümünden sonra 1914 yılında Bedřich Hrozný bu noktada Hint Avrupa dili olarak belirtilen Hititçe'yi çözümlemiştir. Sausure'ün kendi ses katsayılarını yeniden yapılandırdığı bazı durumlarda Polonyalı dilbilimci ve Slav dilleri araştırmacısı Jerzy Kuryłowicz Hititçedeki "Laringeal"i bulmuştur. Önemli kısıtlamaların hesaba katılmasına rağmen Hititçedeki "Laringeal" genel anlamda Saussure'ün yeniden yapılandırmasının onaylanması olarak kabul edilmektedir.