stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Wi-Fi
Özellikleri

Lisans gerektirmeyen frekanslarda çalışır
Ağ için kablolama gereksinimi yoktur, böylece kablo çekilemeyecek binalarda veya binalar arası bağlantılarda kolaylık sağlar.
Diğer kablosuz çözümlere göre çok daha ucuz ve kolay alınıp kurulabilir.
Birden çok kablosuz erişim noktası kullanılan ağlarda kablosuz dolaşım ile kablosuz iletişim kesilmeden bir erişim noktasından diğerine geçiş yapılabilir.
WEP, WPA ve benzeri kablosuz şifreleme yöntemleri veya IEEE 802.1x gibi yetkilendirme yöntemleriyle çeşitli güvenlik seçenekleri sunar.
Wi-Fi Global bir standart kümesidir, dünyanın her yerinde aynı şekilde çalışır.
En son, yeni bir güvenlik standardı, Wi-Fi Protected Setup, kolaylıkla Internet'e bağlanmak için sınırlı grafiksel kullanıcı arayüzüne sahip cihazlar gömülü sağlar. Wi-Fi Protected Setup 2 tip yapılandırmaya sahiptir: Düğme aracılığı ile yapılandırma ve PIN ile yapılandırma. Bu gömülü cihazlar da Şeylerin Internet denir ve düşük-güç, pille çalışan gömülü sistemler vardır. GainSpan gibi gömülü Wi-Fi, Wi-Fi üreticilerin tasarım yongaları ve modülleri bir dizi.
Menzili

Wi-Fi ağlarının menzili kullanılan ortama göre oldukça değişik mesafelere ulaşmaktadır. Bu, sinyal kalitesinin çevredeki yapılara bağlı olarak düşmesiyle alakalı bir durumdur. Sinyal seviyesindeki düşüş ile hız kaybı da oluşmaktadır. Teorik olarak 300 mbit olarak ifade edilen hız çevresel faktörlere göre 0 mbit'e kadar düşmekte, bu durum da bağlantıda kopmalara neden olmaktadır. Teorik olarak 1,5 km ile ifade edilen menzil, kapalı alanlarda ve mevcut engellere bağlı olarak 300 metreye kadar düşmektedir.
Wi-fi ismi

Wi-Fi ismi bilinenin aksine "Wireless Fidelity"den türetilmemiştir, Wi-Fi ismi, ilk defa Ağustos 1999'da reklam amaçlı kullanıldı. Interbrand Corporation denilen bir marka danışmanlık şirketi tarafından bulunduğu söylendi. Belanger ayrıca Interbrand'in Hi-Fi'dan ilham alarak bir kelime oyunuyla Wi-Fi'ı icat ettiğini ve yin-yang tarzı bir  Wi-Fi logosu hazırlandığını da belirtti.
Wi-Fi şirketi önceleri Wi-Fi için "Kablosuz Bağlantı için Standart" sloganını kullandı fakat daha sonra ifadeyi piyasadan kaldırdı.
Olumsuzlukları

Lisans gerektirmeyen frekans aralıklarında çalıştığı için, Wi-Fi cihazlar diğer kablosuz cihazlarla çakışabilir veya birbirlerinin iletişimini engelleyebilirler.
2,4 GHz frekans aralığında çalışan 802.11b ve 802.11g uyumlu cihazların iletişim kalitesi ve hızı, diğer Wi-Fi cihazlar dışında, Bluetooth, mikrodalga fırın, telsiz telefon, bazı telsizler ve benzeri radyo sinyalleriyle çalışan cihazlar tarafından düşürülebilir veya tamamen engellenebilir.
Wi-Fi için yapılan uluslararası düzenlemelerin tümü aynı olmadığı için değişik ülkeler için üretilen cihazların bazı kanallarda uyumsuzluk çıkarması olasıdır.
Diğer standartlara göre güç tüketimi oldukça yüksektir.
Kablosuz olsa dahi gereksinimleri çoktur.
En yaygın kablosuz şifreleme standardı, WEP'in, düzgün yapılandırıldığında bile kolaylıkla kırılabildiği görülmüştür. 2003'te cihazlarda kullanılmaya başlanan WPA ve WPA2 şifreleme standartları ise bu sorunu çözmeyi amaçlamıştır.
Wi-Fi kullanıcılarının küçük bir kısmı, Wi-Fi kullandıktan sonra bazı sağlık sorunlarıyla karşılaştıklarını bildirmişlerdir. Wi-Fi hastalığı veya Wi-Fi duyarlılığının, olağan dışı baş ağrısıyla birlikte şu belirtileri gösterdiği bildirilmiştir: mide bulantısı, kalpte ritim düzensizliği, denge kaybı ve baş dönmesi, göğüs ağrısı, aşırı stres, panik atak ve idrak ile ilgili sorunlar. Bazı sağlık uzmanları, bu sağlık sorunlarını nörolojik unsurlarla açıklamıştır.
Frekanslar

| Standart   | Frekanslar   | Kanal Sayısı   |
| --- | --- | --- |
| IEEE 802.11a  | 5,15 GHz - 5,725 GHz   | 19, Avrupa'da TPC ve DFS 802.11h  |
| IEEE 802.11b  | 2,4 GHz - 2,4835 GHz   | 11 adet ABD, 13 adet Avrupa, 14 adet Japonya  |
| IEEE 802.11g  | 2,4 GHz - 2,4835 GHz   | 11 adet ABD, 13 adet Avrupa, 14 adet Japonya   |
Kanal genişliği tüm standartlarda 10 ila 30 MHz arasındadır.
Frekanslar > Veri hızı

| --- | --- |
IEEE 802.11 : 2 Mbps max.  
IEEE 802.11a : 54 Mbps max. (40 MHz'de 108 Mbps)  
IEEE 802.11b : 11 Mbps max. (40 MHz'de 22 Mbps, 60 MHz'de 44 Mbps)  
IEEE 802.11g : 54 Mbps max. (g+ =108 Mbps, 125 Mbps'a kadar mümkün; 2 Mbps Karma (g+b) IEEE 802.11b)  
IEEE 802.11h : 54 Mbps max. (40 MHz'de 108 Mbps)  
IEEE 802.11n : 300 Mbps max. (kullanılan teknik MIMO; 20 Ocak 2006'da tasarlandı; Versiyon 2.0 19 Mart 2007'de geliştirildi)
IEEE 802.11ac: 6,7 Gbps max. (80 MHz'de min 433 Mbps max. 1,3 Gbps) (160 MHz'de min. 1,69 Gbps)
IEEE 802.11ax: 2,4 GHz ve 5 GHz (Zaman içerisinde 1 – 7 GHz arasında genişleme
Veri hızında dikkat edilecek unsur, Upload ve Download için paylaştırılıyor. Sadece Download için bu max. hızı beklememek gerekir. Ayrıca alıcı ile verici cihaz arasındaki mesafe ve cihazların arasında bir engel olup olmaması, hızı o oranda olumsuz yönde etkiliyor.
Güvenlik

Kablosuz iletişimde radyo sinyalleri kullanıldığı için, kullanıcı ile kablosuz erişim noktası arasındaki iletişim dinlenebilir. Bunu engellemek için WEP, WPA ve WPA2 gibi şifreleme yöntemleri kullanılsa da, bu şifreleme yöntemleri hâlen yeterince güvenli görülmemektedir. Yeterli sayıda şifrelenmiş paket toplandıktan sonra birçok şifreli kablosuz iletişim çözülebilir. Bu yüzden, çeşitli şirketlerde, okullarda vb yerlerde kablosuz bağlantı yapan kullanıcıların ağa erişmeleri için VPN ve benzeri, üst katmanlarda çalışan şifreli iletişim yöntemleri kullanılmaktadır. Protokolü 802.1x dir.
Yardımcı Yazılımlar

wipeer (ücretsiz)
MariaDB

| --- | --- |

Geliştirici(ler): MariaDB Vakfı
İlk yayınlanma: 22 Ocak 2009 (2009-01-22)
Güncel sürüm: 11.6.2  21 Kasım 2024
Önizleme sürümü: 11.7.1 / 22 Kasım 2024 (2 ay önce) (2024-11-22)
Programlama dili: C, C++, Perl, Bash
İşletim sistemi: Çapraz platform (Unix tipi,  Windows, Solaris, Linux,  MacOS, BSD).
Erişilebilirlik: İngilizce
Tür: RDBMS
Lisans: GNU General Public License  (version 2),  GNU Lesser General Public License  (istemci kütüphaneleri için)
Resmî sitesi: mariadb.com
Kod deposu: github.com/MariaDB/server  
LAMP, Squid(yazılım)
MariaDB, ilişkisel veritabanı sistemi olan MySQL'in kaynak kodundan türemiş, GNU Genel Kamu Lisansı altında dağıtılarak ücretsiz olarak kullanılabilen, geliştirilmesi ve bakımı topluluk tarafından sürdürülen veritabanıdır. MySQL, önde gelen açık kaynaklı yazılım sistemi olarak ticari bir şirket olan Oracle tarafından satın alındıktan sonra MySQL'in ilk geliştiricileri tarafından Monty AB çatısı altında yine açık kaynak olarak MariaDB adıyla yola devam edeceği duyurulmuş ve oldukça ilgi görmüştür.
MySQL ile bire-bir yer değiştirebilen MariaDB, pek çok kütüphane kodlarının ortak olması nedeniyle tüm MySQL komutlarını tanır ve MySQL arayüz metotlarını destekler. MariaDB'nin geliştirilmesine katkıda bulunan geliştiriciler, telif hakarını Monty Program AB oluşumuna devretmek zorundadırlar. Açık kaynaklı ve özgür bir yazılım olması nedeniyle MariaDB, Aralık 2012 tarihinden itibaren İngilizce Wikipedia tarafından da kullanılmaya başlanmıştır.
Sürümler

MariaDB sürüm numaraları, 5.5'e kadar MySQL ile paralel ilerlemiştir. Bu, MariaDB 5.5 sürümünü kullanan herhangi birinin MySQL 5.5 sürümünde yer alan tüm özellikleri kullanabileceği anlamına gelir. Ancak, MySQL 5.1 ve 5.5 sürümleri arasında varolmayan 5.2, 5.3 gibi ara sürümler, MariaDB tarafından yayınlanmıştır.
MariaDB geliştiricileri, 5.5 sürümünden itibaren dallanmayı 10 olarak numaralandırmaya karar vermişlerdir. Bu değişiklik, MySQL 5.6 sürümü dahil olmak üzere gelecek MySQL sürümlerindeki özelliklerin MariaDB 10 sürümünden itibaren MariaDB içinde tam anlamıyla yer almayacağının net olarak anlaşılabilmesi için yapılmıştır. Bununla birlikte MySQL tarafındaki bazı yeni özelliklerin MariaDB standartlarını karşılayabilecek kadar kararlı (stabil) olmaması, aynı zamanda MariaDB tarafında geliştirilen ve MySQL de yer almayan bazı spesifik özelliklerin varlığı da bu kararın alınmasında etkili olmuştur.
MariaDB 10.5.5, 10.4.14, 10.3.24, 10.2.33 and 10.1.46 now available22 Ağustos 2020 tarihinde
Wayback Machine sitesinde
arşivlendi.
| Sürüm  | Asıl çıkış tarihi  | Son sürüm  | Son sürüm çıkış tarihi  | Durum  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 5.1  | 2009-10-29  | 5.1.67  | 2013-01-30  | Kararlı  |
| 5.2  | 2010-04-10  | 5.2.14  | 2013-01-30  | Kararlı  |
| 5.3  | 2011-07-26  | 5.3.12  | 2013-01-30  | Kararlı  |
| 5.5  | 2012-02-25  | 5.5.68  | 2020-05-12  | Kararlı  |
| 10.0  | 2012-11-12  | 10.0.38  | 2019-01-31  | Kararlı  |
| 10.1  | 2014-06-30  | 10.1.48  | 2020-11-04  | Kararlı  |
| 10.2  | 2016-04-18  | 10.2.43  | 2022-05-20  | Kararlı  |
| 10.3  | 2017-04-16  | 10.3.39  | 2023-05-10  | Kararlı  |
| 10.4  | 2018-09-11  | 10.4.34  | 2024-05-16  | Kararlı  |
| 10.5  | 2019-12-03  | 10.5.28  | 2025-02-04  | Kararlı  |
| 10.6  | 2021-04-26  | 10.6.21  | 2025-02-04  | Kararlı  |
| 10.7  | 2021-09-17  | 10.7.7  | 2022-11-07  | Kararlı  |
| 10.8  | 2021-12-22  | 10.8.8  | 2023-05-10  | Kararlı  |
| 10.9  | 2022-03-23  | 10.9.8  | 2023-08-14  | Kararlı  |
| 10.10  | 2022-06-23  | 10.10.7  | 2023-11-13  | Kararlı  |
| 10.11  | 2022-09-26  | 10.11.11  | 2025-02-04  | Kararlı  |
| 11.0  | 2022-12-27  | 11.0.6  | 2024-05-16  | Kararlı  |
| 11.1  | 2023-03-27  | 11.0.5  | 2024-05-16  | Kararlı  |
| 11.2  | 2023-06-20  | 11.2.4  | 2024-05-16  | Kararlı  |
| 11.4  | 2023-12-24  | 11.4.5  | 2025-02-04  | Kararlı  |
| 11.x Rolling  | 2023-09-20  | 11.6.2  | 2024-11-21  | Kararlı  |
Üçüncü Parti Yazılımlar

MariaDB'nin uygulama geliştirme arayüzü (API) ve protokolü MySQL ile tamamen uyumludur, buna ilave olarak MariaDB bazı operasyonların asenkron (İngilizce: Non-blocking) çalışabilmesini yerleşik olarak destekler. Bu, MySQL ile çalışan tüm bağlantı adaptörlerinin, kütüphanelerin ve uygulamaların MariaDB'de bulunan yerleşik özellikleri desteklese de desteklemese de MariaDB ile çalışabildiği anlamına gelir. Fedora geliştiricileri Oracle firmasının gelecekte MySQL'i daha kapalı bir yazılım haline getirme riskine karşı Fedora 19 sürümünden itibaren işletim sistemi ile birlikte sunulan MySQL sürümünü MariaDB ile değiştirme kararı almışlardır.
Aşağıda MariaDB ile sorunsuz olarak çalışabilen araçların ve uygulamaların listesi bulunmaktadır:
Üçüncü Parti Yazılımlar > İstemciler

DBEdit — MariaDB ve diğer veritabanları için ücretsiz bir veritabanı yönetim uygulaması.
Navicat — Windows, Mac OS X ve Linux altında çalışabilen ve yaygın olarak kullanılan veritabanı yönetim uygulaması.
HeidiSQL — Windows için özgür ve açık kaynaklı bir MySQL istemcisi. MariaDB'ye özel Sanal Sütunlar (Virtual Columns) gibi bazı özellikleri destekler ve MariaDB'nin 5.2.7 sürümünden itibaren MariaDB windows kurulum paketi (MSI) ile birlikte gelir.
phpMyAdmin — MySQL için web-tabanlı veritabanı yönetim uygulaması.
SQLTool Pro Database Editor - Android cihazlar için sunulan MariaDB dahil olmak üzere çok sayıda veritabanını destekleyen bir SQL istemcisi.
Üçüncü Parti Yazılımlar > Uygulamalar

Aşağıdaki uygulamalar resmi olarak MariaDB ile uyumludurlar:
Drupal
Kajona
MediaWiki
Moodle
Plone
WordPress
Zend Framework
Tanınmış kullanıcıları

Arch Linux
Chakra Linux
Fedora (from Fedora 19)
Mozilla
openSUSE (from openSUSE 12.3)
Slackware
Wikimedia Foundation
Kitaplar

MariaDB Crash Course, Ben Forta, Addison Wesley, 2011, ISBN 0-321-79994-1
Bandırma Santral Kültür Merkezi

| --- | --- |
Bandırma Elektrik Santrali

Genel bilgiler
Durum: Kullanımda
Tür:  Kültür merkezi  Elektrik Santrali (eskiden) 
Mimari tarz: 1. Ulusal Mimarlık Akımı
Konum: İhsaniye, Bandırma, Balıkesir
Şehir: Bandırma
Ülke: Türkiye
Koordinatlar: 40°21′09″K 27°58′28″D﻿ / ﻿40.35250°K 27.97444°D﻿ / 40.35250; 27.97444
Temel atma: 1928
Tamamlanma: 1928
Açılış:  1928 (açılış)  1957 (ek yapının inşası)  2015 (Kültür Merkezi olarak açılış) 
Maliyet: 90 bin Türk Lirası (1928 değeriyle)
Yenileme maliyeti: 1 Milyon 400 bin Türk Lirası
Sahip: Bandırma Belediyesi
Yükseklik: 8,40 m (27,6 ft)
Ölçüler
Genişlik: 36 m (118 ft)
Teknik ayrıntılar
Kat sayısı: 1
Zemin alanı: 340 m2 (3.700 ft2)
Diğer bilgiler
Oturma kapasitesi: 192 koltuk

Bandırma Santral Kültür Merkezi, Balıkesir ilinin Bandırma ilçesi, İhsaniye Mahallesinde bulunan yapı, 1928 yılında hizmete elektrik santrali olarak açılmış,  2006'da kullanım dışı kalmış, 2015 yılında restore edilerek kültür merkezine dönüştürülmüştür.
Tarihçe

Bandırma Elektrik Santrali, Cumhuriyet'in ilk yıllarında şehirlerin aydınlatma ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulmuş yerel santrallerden biridir. Genellikle taş kömürü yakan buhar santralleri veya su kuvvetine dayalı santraller tercih edilse de, bu kaynakların yetersiz olduğu durumlarda dizel santraller inşa edilmiştir. 1928 yılında mazotla çalışan bir dizel santral olarak kurulan Bandırma Elektrik Santrali, 1925 – 28 Şubat 1929 tarihleri arasında belediye başkanlığı görevinde bulunan Servet Bey döneminde 13 bin, şebekesi ise 77 bin liraya yaptırılmıştır. 1957'de kapasitesi artırılarak genişletilmiştir.
Ancak, şehirlerin elektrik ihtiyacının dağıtım şebekeleri tarafından karşılanmaya başlanmasıyla birlikte santral atıl duruma gelmiştir. Bandırma Elektrik Santrali, Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 20.10.1995 tarihinde 4731 sayılı kararla anıt olarak tescillenmiştir. 2006 yılında tamamen hizmetten çıkarılan yapı, bakımsız kalmıştır. 2011 yılında Bandırma Belediyesi tarafından satın alınan yapı EnerjiSA tarafından restore edilerek 2015 yılında kültür merkezi olarak hizmet vermeye başlamıştır.
Pan (cins)

Başlığın diğer anlamları için Pan sayfasına bakınız.
Şempanze, Orta ve Batı Afrika'da yayılış gösteren Pan cinsine mensup iki insansı türüne verilen genel ad.
Kongo Nehri, bu iki tür arasında doğal bir çizgiyi oluşturur:
Bayağı şempanze, Pan troglodytes (Batı ve Orta Afrika)
Bonobo, Pan paniscus (Kongo Demokratik Cumhuriyeti ormanları)
Şempanzeler, goriller, insanlar ve orangutanlarla birlikte Hominidae familyasına mensuptur. 6 milyon yıl önce insanın atasından ayrılan şempanzeler, bu bağlamda insanın yaşayan en yakın akrabasıdır. Günümüzde yaşayan iki şempanze türü ile insanlar, Hominini oymağını oluştururlar. Panina alt-oymağının bilinen tek üyeleri olan şempanzelerin bu iki türünün atalarının, yaklaşık 1 - 1.5 milyon yıl önce birbirlerinden ayrıldığı düşünülüyor.
Evrimsel tarih > Evrimsel akrabalık

Pan cinsi, içinde insanın da bulunduğu Homininae alt-familyasına aittir. Bu cinse mensup iki tür, insanın yaşayan en yakın akrabalarıdır. Şempanze ile insanın atalarının altı milyon yıl önce birbirinden ayrıldığı bilinmektedir. Mary-Claire King'in 1973'te yürüttüğü bir çalışmada, şempanze ve insanın %99'luk bir oranda DNA benzerliğine sahip olduğunu tespit edildi. Ancak daha sonraları kodlamayan DNA'ların da hesaba katıldığı ayrıntılı çalışmalarla bu oranın %94 olduğu görüldü. Daha yeni çalışmalar, insanlar, şempanzeler ve bonobolar arasındaki DNA farkını yine yaklaşık %1-%1.2 oranında olduğunu gösterdi.
Geçmişte troglodytes ve paniscus türlerinin, günümüz insanı olan sapiens ile beraber Pan yerine Homo cinsine dahil edilmesi önerildi.
Evrimsel tarih > Fosiller

Geçmişte birçok eski insan atası fosili bulunduysa da, 2005 yılına kadar herhangi bir eski şempanze fosiline rastlanmadı. Doğu Afrika'da bulunan bu şempanze fosilleri, şempanzelerin günümüzde yaşadığı Orta ve Batı Afrika'yla örtüşmediği görüldü. Ancak daha sonraları Kenya'dan da şempanze fosilleri bildirilince, Pan cinsinin ve insan türlerinin bu bölgede Orta Pleistosen'de beraber yaşadığı ortaya çıktı.
Anatomi ve fizyoloji

Erkek bayağı şempanzeler 70 kg'ye ve ayağa kalktıklarında 1,7 m uzunluğa erişebilirken, dişilerin boy ve kilosu biraz daha düşüktür. Bayağı şempanzelerin uzun kolları, iki yana doğru açıldığında kendi vücut uzunluklarının 1,5 katına erişebildiği gibi, şempanzelerin kolları bacaklarından daha uzundur. Bonobolar, bayağı şempanzeden biraz daha küçüktür ancak daha uzun kol ve bacaklara sahiptir. Her iki tür de bu güçlü uzun kollarını ağaca tırmanmak için kullanır. Şempanzeler yerde dört uzuvları üzerinde yürür ve el bileklerini ters döndürerek desteklik sağlarlar. Şempanzelerin geniş tabanlı ve kısa parmaklı ayakları, orangutanlara göre daha çok yürümeye elverişlidir. Ayrıca ellerinde herhangi bir nesne varken iki ayak üzerinde ileri doğru yürüyebilme yetileri vardır. Kürkleri siyah olan şempanzelerin kuyrukları olmadığı gibi, yüzlerinde, parmaklarında, avuç içlerinde ve ayak tabanlarında kıl bulunmaz. Şempanzelerin gözlerinin üzerinde, kaş hizasında bulunan bir kemik, bu canlıların kafasının geriye doğru çekilen bir görüntüye sahip olmasına neden olur. Ayrıca burunları düzdür. Her ne kadar çeneleri dışa dönük olsa da, şempanzelerin dudakları sadece surat astıkları zaman dışa döner. Şempanze beyninin boyutu, insan beyninin yarısı kadardır.
Şempanze testisleri 110 g ile diğer insansılarla karşılaştırıldığında (gorillerin 28 g, insanların 43 g) belirgin bir biçimde daha büyüktür. Bu durum çokkocalılığın hakim olduğu şempanze topluluklarında beliren sperm rekabeti sonucunda ortaya çıkmıştır.
Yüzde açığa çıkan deri rengi, pembeden siyaha kadar değişkenlik göstermektedir. Ancak genel olarak bakıldığında, deri rengi, yaşlandıkça koyulaşır. Bonoboların görece daha uzun kolları vardır ve bayağı şempanzelere göre dik yürümeye daha çok yatkındır. Chicago Üniversitesi'nin yaptığı bir çalışmada şempanze toplulukları arasında önemli genetik farklılıklar gözlendi.
Şempanzeler ergenliğe 8 ilâ 10 yaşları arasında girerler. Doğal ortamda 40 yaşından fazla yaşayamasalar da, kafeste tutulan şempanzelerin 60 yaşından fazla yaşayabildikleri bilinmektedir.
Davranış

Her ne kadar anatomik açıdan bayağı şempanzelerle bonobolar arasında farklılıklar çok büyük olmasa da, cinsel ve sosyal davranış yönlerinden önemli farklılıklar gözlemlenmektedir. Bayağı şempanzeler hepçil olup karmaşık sosyal ilişkiler içeren toplu avlanma etkinlikleri gösterirler. Ancak bonobolar genelde meyveyle beslendikleri gibi, daha eşitlikçi, şiddetten uzak, anaerkil ve cinsel açıdan yenilikçi davranışlar gösterirler. Bonobolar sıklıkla seks yaparlar ve biseksüellik bu topluluklar arasında her iki cinsiyet için de çok yaygındır. Bonobolar cinselliği çatışmaları önlemek veya çözmek için kullanırlar. Bunun yanında farklı şempanze toplulukları arasında alet kullanma yetileri de farklılık gösterir.
Bayağı şempanzeler, bonobolara göre daha fazla sinirlidir.
Davranış > Zeka

Şempanzeler aletler yapıp bunları besin kaynaklarına ulaşmak veya sosyal gösteriler yapmak için kullanırlar. Bu canlıların birlik, sosyal etkinlik ve mevki gerektiren karmaşık ve özel avlanma stratejileri bulunur. Bu tür eylemler içinde sosyal açıdan etkileyici, yönlendirici ve hile yapıcı davranışlar gösterirler. Bunun yanında sembol kullanmayı öğrenebilirler ve insan dilini bazı basit hatlarıyla algılayabilirler. Ayrıca sayıları ve sayı dizilerini öğrenebildikleri gibi, gelecek hakkında kararlar verebilirler.
Davranış > Zeka > Alet kullanımı

Şempanzeler hakkındaki en önemli keşiflerden biri, Ekim 1960'ta Jane Goodall'ın gözlemlediği alet kullanma yetisidir. Son araştırmalara bakıldığında, bu canlıların 4.300 yıl kadarlık bir süredir taş kullanabildiği görülmektedir. Şempanzelerin kullandığı alet arasında termitler için kullandıkları çubuklar da yer almaktadır. Yine son gözlemlere bakıldığında bayağı şempanzelerin dişleriyle sivrilttikleri taşlarla avlandıkları belirlenmiştir. Şempanzelerin bu alet kullanma özelliklerinin keşfinden önce, sadece insanın bu yeteneği sahip olduğu düşünülmekteydi. Ancak günümüzde şempanze dışında da birçok alet kullanabilen canlı bilinmektedir.
Davranış > Zeka > Empati

Son yapılan çalışmalarda, şempanzelerin grup içinde fedakâr davranışlarda bulunduğu gözlemlendi. Şempanzelerdeki manevi değerlere ilişkin bulgular arasında yas tutma, "romantik aşk yaşama", "yağmur dansı", göl üzerinde batan güneşi izleme gibi doğaya hayranlık, merak ve yabani hayata saygı gibi özellikler görülmektedir. Şempanzeler, beslenen kaplumbağalar gibi diğer canlılara saygı ve empati göstermektedir. Ayrıca bu canlılarda "animizm" ve "yap-inan oyunu"nun bulunduğu bilinmektedir.
Davranış > Zeka > İletişim

Şempanzeler, insanların sözsüz iletişimine benzer iletişim özelliklerine sahiptir. Vokalizasyonlara, jestlere ve mimiklere sıkça başvuran bu canlıların beyinleri üzerinde yapılan araştırmalara bakıldığında şempanzelerin beyinlerinde dil-iletişim ile ilgili bölgenin, insan beynindeki Broca bölgesi ile birebir örtüştüğü görülmektedir.
Davranış > Zeka > Dil çalışmaları

Bilim insanları uzun yıllar boyunca dil öğrenme yeteneğinin sadece insanlarda bulunan özel bir yetenek olduğunu düşündü ve bu hipotezi test etmek üzere büyük insansılara dil öğretmeye çalıştı. Allen ve Beatrice Gardner tarafından 1960'larda yürütülen ilk denemelerden birinde 51 aylık çalışma sonucunda "Washoe" adlı bir şempanzeye Amerikan İşaret Dili öğretildi. Gardner'lar, bu şempanzenin 151 işareti öğrendiğini ve bunu diğer şempanzelere kendiliğinden öğrettiğini belirtti. Daha uzun süre öğrenime devam eden Washoe, 800'den fazla işaret öğrenmeyi başardı.
Günümüzde halen başta Noam Chomsky ve David Premack olmak üzere birçok bilim insanının, insansıların dil öğrenme yetileri üzerine açtığı tartışmalar bulunmaktadır. Washoe'nun ilk verilerinden sonra diğer birçok insansıyla yapılan çalışma, değişik başarılar elde etti. Bunlardan biri Columbia Üniversitesi'nden Herbert Terrace'ın yetiştirdiği Nim Chimpsky adlı şempanzedir. Bu şempanzeyle yapılan çalışmaların ilk raporları olumlu sonuçlar verdiyse de, Kasım 1979'da çalışmaları tekrar inceleyen ekip, şempanzenin aslında bu yeteneklerini taklite borçlu olduğunu fark etti. Terrace bunun ardından şunları söyledi: "Dil öğrenme yetisi, halen sadece insanlar için temel bir ayırt edici özellik."
Davranış > Zeka > Bellek

Kyoto Üniversitesi'ndeki Primat Araştırma Enstitüsü'nün sürdürdüğü otuz yıllık bir çalışma sonucunda, şempanzelerin 1-9 arasındaki sayıları, ifade ettiği değerle beraber öğrenebildiği belirlendi. Bir bilgisayar ekranına rastgele kutucuklar halinde yansıtılan rakamlar, birkaç saniye sonra kaldırılarak şempanzelerin bu sırayı tekrar seçmeleri istendi. Bu yolla bu canlıların görsel bellek yeteneklerinin bulunduğu görülmüştür. Japonya'da bulunan Ayumu adlı bir şempanzenin, bu testi birçok insandan daha iyi çözdüğü görüldü. Öyle ki, dünya hafıza şampiyonu Ben Pridmore bile bu testteki birçok denemede yanıldı.
Davranış > Zeka > Gülme

Gülme yeteneği sadece insanlara özgü değildir. Ancak insan ve şempanze gülüşü arasında, insanın konuşma adaptasyonları nedeniyle belirgin farklar bulunur. Ayna testi ile ölçülen öz-farkındalık testini geçen canlılarda gülme yeteneği daha belirgindir.
Şempanzeler, goriller ve orangutanlar, güreşildiğinde, kovalamacılık oynadığında, gıdıklandığında ve çeşitli fiziksel temaslarla gülme benzeri bir tepki gösterir. Bu durum çeşitli yabanî ve tutsak şempanzelerde de belgelenmiştir. Bayağı şempanzelerin gülmeleri insanlarca hemen algılanamaz. Çünkü bu türün gülmesi basit ve sık nefes alıp verme şeklindedir. İnsan-dışı primatların neşe ve eğlenceyi hissettiklerini gösteren belgeler mevcuttur. Bir çalışmada, insan ve bonobo bebekleri gıdıklanarak çıkardıkları sesler kaydedildi. Her ne kadar bonobo bebeğinin gülüşü daha yüksek frekansa ulaşsa da, her iki bebeğin de sesinin benzer bir kalıpta yinelendiği ve yüz ifadelerinin benzerlikler taşıdığı görüldü. Koltukaltı, karın gibi yerler hem insanlarda, hem şempanzelerde, ortak gıdık alma yeridir. Gıdıklandıkları zaman şempanzelerin aldığı mutluluk yaşa bağlı değildir.
Davranış > Çatışmalar

Yetişkin bayağı şempanzeler, özellikle erkekler, oldukça sinirli olabilirler. Bu türün kendine ait bölgeleri oldukça önemlidir ve bu yüzden diğer şempanzeleri öldürebilirler. Şempanzelerin ayrıca diğer küçük maymunları da avladığı veya avlamaya çalıştığı ve bu maymunların etlerini kendi topluluklarında bir "sosyal araç" olarak kullandıkları görülmüştür. Şubat 2009'da Travis adında evcil bir şempanze, Stamford, Connecticut, ABD'de bir kadını yaralayıp sakat bırakınca, ülkede evcil primat satışı yasaklandı.