stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Güney Vietnam Cumhuriyeti Geçici Devrimci Hükûmeti

Güney Vietnam Cumhuriyeti Geçici Devrimci Hükûmeti (Vietnamca: Cong hoà Mien Nam Việt Nam), 8 Haziran 1969 yılında Güney Vietnam'da kurulan geçici hükûmet. Amaç Vietnam'ın Marksist-Leninist ilkeler çerçevesinde birleşmektir. Devlet Başkanı Nguyen Huu Tho, Hükûmet Başkanı ise Huỳnh Tấn phat'tır. Devlet kapitalist devletlerince tanınmasa da komünist devletlerce tanınıyordu. Vietnam Savaşı'nda Amerika'yı yenecek olan Vietkong gerillaların bayrağını kullanıyordu. Vietnam Savaşı sonlanmasıyla geçici hükûmet amacına ulaşmış ve 2 Temmuz 1976 yılında Vietnam, Marksist-Leninist prensiplerde birleşmişti.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  NLI: 987007465498305171  SUDOC: 121214915  VIAF: 204946524
10 Ekim

| --- | --- |
: 10 Ekim günü gerçekleşen en önemli olayları Tarihte Bugün sayfalarına ekleyebilir ve anasayfada görüntülenmelerini sağlayabilirsiniz.
10 Ekim, Miladi takvime göre yılın 283. (artık yıllarda 284.) günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 82 gün vardır.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Eylül – Ekim – Kasım
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |   |   |   |
Tatiller ve özel günler

Ağaç Dikme Günü
Finlandiya'da sancak günleri
Dünya Ruh Sağlığı Günü
| g t Yılın ay ve günleri |
| --- | --- |
Bugün: 15 Aralık 2024 [yenile]
Ocak: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 
Şubat: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 
Mart: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 
Nisan: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Mayıs: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Haziran: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Temmuz: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Ağustos: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Eylül: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Ekim: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Kasım: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Aralık: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Standart olmayan tarihler
Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
Adolf Joffe (1883-1927)
Gavin Newsom (1967-)
Mónika Lamperth

Mónika Lamperth (d. 5 Eylül 1957) Macar siyasetçi. Eski bakan.
Pécs Üniversitesi'nde hukuk eğitimi almıştır. 1971'den itibaren Komünist Gençlik Birliği'nde görev almıştır. Macar Sosyalist İşçi Partisi'nde görev almıştır. Ardından Macar Sosyalist Partisi'nin kurucusu olmuş ve başkan yardımcılığı dahil çeşitli görevlerde bulunmuştur. 1994 seçimlerinden itibaren milletvekilliğine seçilmiştir. 2002 seçimlerinin ardından Sosyalistler iktidara gelince İçişleri Bakanlığı, Bölgesel Kalkınma Bakanlığı ve Çalışma Bakanlığı yapmıştır. 2008 yılında hükûmetten ayrılmıştır. Halen avukatlık yapmaktadır.
Bakanlıkları

26 Mayıs 2002 - 9 Haziran 2006: İçişleri Bakanı
9 Haziran 2006 - 30 Haziran 2007: Bölgesel Kalkınma ve Yerel İşler Bakanı
30 Haziran 2007 - 30 Nisan 2008: Çalışma ve Sosyal İşler Bakanı
Kemah Kuşatması

Kemah Kuşatması, 1515 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun, Safevi Devleti yönetimindeki Kemah Kalesi'ni almasıyla sonuçlanmıştır.
Öncesi

Çok önemli bir konumu olan bu Kemah Kalesi, Anadolu'nun kuzey yoluna hakim bir güzergahtadır. Bu yüzden Yıldırım Bayezid zamanında bu kale, Osmanlı orduları tarafından ele geçirilmişti. Timur istilasından sonra ise bazı Türk devletleri/beylikleri bu kalede hüküm sürdü. 16'ncı yüzyılın başına gelindiğinde ise hızla büyüyen ve etrafı için tehdit olan Safevi Devleti'nin himayesine giren kale, Osmanlı'nın İran Seferi'nde hedef oldu. Düzensiz akınlarla ele geçirilemediği gibi içindeki kuvvetlerin de Erzurum ve Erzincan dolaylarında tahribata yol açması, kalenin zaptını zorunlu hale getirdi.
Çaldıran Muharebesi'nden sonra kışlamak üzere Amasya'ya dönen Padişah, ağır kış şartlarında kuşatmaya ordu gönderilemeyeceği için bu işi yapacağına güvendiği genç Generali'ne bu görevi verdi: Bıyıklı Mehmed Paşa
Kuşatma

Halihazırda Erzincan'da Vali olan Bıyıklı Mehmed Paşa, Padişah fermanını alınca kuvvetlerini topladı ve kışa rağmen Kemah önlerine gelerek muhasarayı başlattı.
Bütün kış muhasarada kalan kaleye ne top atışı yapıldı, ne de genel taarruz oldu. Bunların sebebi ise ağır kış şartlarıydı. Yağan karda ve çıkan tipide kuşatma topu getirmek imkânsızdı, keza piyade hücumu da öyle. Yapılan kuşatmanın iki amacı vardı: Kaledeki Safevi kuvvetlerinin köy baskınlarını durdurmak, ablukada kalan kalenin yiyecek ve mühimmat ikmali yapmasını engellemek.
Bahar olduğunda ise bizzat Amasya'da bulunan Padişah, kuşatma toplarıyla birlikte Kemah üzerine gitti. Yumuşayan hava koşulları sayesinde Bıyıklı Mehmed Paşa komutasındaki kuşatma ordusu da kaleye taarruzlar gerçekleştiriyor, müdafilerin direncini azaltıyordu. Padişah ve ana ordunun da gelmesiyle kalenin eskimiş duvarları bombardımanlara dayanamadı, bazı yerlerinde gedikler açıldı. 19 Mayıs Cumartesi günü açılan gediklere yapılan umumi taarruzla kale ele geçirildi.
Hoca Sâdeddin Efendi ise Tâcü't-Tevârih adlı kitabında kuşatma için şu dizeleri yazıyordu:
Tüfenk dumanından bulut oluştu gökte

kötülükte azanın indi taş ensesine

Kızılbaş her yakadan başın çekti içe

Çünkü boğulayazdı o kan denizinde

Yedi muştayı bir anda parlak kılıçtan

Kalmadı kalede tek kişi kızılbaştan
Sonrası

Böylelikle Kuzey Anadolu'nun güvenliği, kati surette sağlanmış oldu. Kale komutası da Karaçinoğlu Ahmed Bey'e verildi. Kaleye yeterli garnizonun da bırakan Padişah, seferi sonlandırarak İstanbul'a doğru yürüyüşe geçti.
Kemah'ın düştüğünü öğrenen Şah İsmail, kuşatma sırasında kalesinde olmayan Kemah Valisi Nur Ali Halife komutasındaki bir orduyu Erzincan'a yolladı. Erzincan'da ise onu Bıyıklı Mehmed Paşa karşıladı.
Atmaca bağı

Atmaca bağı
Atmaca bağı, Sol el bir hayvanı tutarken sağ elle bağlanabilen ve gerektiğinde kolay çözülen, hayvanın çözememesi için kilitlenebilen bir düğümdür.
Bağlanacağı dal etrafında ucu dolaştırdıktan sonra ip bedeni etrafına atılan bir Adi düğümün foralısı (yani Adi ilmek) olarak da tanımlanabilir.
Bağlanışı

Atmaca bağı genellikle sağ elle bağlanır (sol el bir hayvanı tutmakla meşguldür yardım edemez):
İp dolanır : Uç, bağlanacağı tüneme dalı ya da yular kazığı arkasından geçirilip arkada sola doğru uzandırılır. İp bedeni önden sol elin tuttuğu hayvana doğru zaten uzanmaktadır.
Alttan makas : Sağ el alttan avuç içi yukarı dönük şekilde uzanır ve uç ortasını işaret ve orta parmakla makaslarmış gibi tutar.
Üstten çengel : Başparmak ip bedeni üzerinden uzanıp, makaslama tutan işaret parmağının dala yakın tarafından geçer ve arkadaki uç gerisini alttan sırtıyla (başparmak tırnağı ile) kancalar.
Arkaya alınır: Sağ el parmakları, el sırtıyla "GİT" hareketi yapar gibi alttan döndürülüp uç, alttan sağ tarafa çekilir. Bu sayede uç gerisi başparmağa tam dolanmıştır ve başparmakta üstten sağ tarafa çekildiği için uç ip bedenine de tam dolanmıştır.
Makas-dirsek çengel-göze fora edilir : makaslama tutulmuş uç gerisi, başparmağı çevreleyen halka içinden dirsek edilip ip bedeni yanı sıra geçirilir (başparmak kancalayıp çekebilir, makaslamış parmaklar iteleyebilir).
İp bedeni çekilip sıkıştırılır : Sonuçta ipin ucuyla, ip bedeni etrafında bir foralı Adi düğüm veya bir Adi ilmek atılmıştır. Uç çekildiğinde çözülür, ip bedeni çekildiğinde sıkışır. Bağlanışı da çözülüşü de hayvanı tutan sol el gerekmeden, kolay ve hızla yapılabilir.
Kilitlenir : Bazı havanlar tek hareketle çözme işlemini yeteri kadar gözlemledikten sonra kendileri de yapabilirler. Bu yüzden en son olarak uç, kendi forası içine sokulup çekilerek, düğüm, tek hareketle çözme işlemine karşı kilitlenir.
Atmaca bağı 1 : İp dolanır, Alttan makas, Üstten çengel atılır
Atmaca bağı 2 : "GİT len!" der gibi bir hareketle sağ arkaya alınır
Atmaca bağı 3: Uç başparmağa ve ip bedenine tam dolanmıştır
Atmaca bağı 4 : Makas-dirsek çengel-göze fora edilir
Atmaca bağı 5 : İp bedeni çekilip Adi ilmek sıkıştırılır
Atmaca bağı 6: Uç fora dirseğine sokulup çekilerek bağ kilitlenir
Kemerovo Üniversitesi

| Kemerovo Devlet Üniversitesi |
| --- | --- |


Slogan: Rusya için başarı, kendiniz için bilgi
Kuruluş: 1974
Eğitim dil(ler)i: Rusça, Şorca (sadece Şorca öğretmenliği bölümünde)
Rektör: Vladimir Bolçek
Konum: , Kemerovo, Rusya
Web sitesi: www.kemsu.ru
Kemerovo Devlet Üniversitesi idari katı (2017)
Kemerovo Devlet Üniversitesi (Rusça: Ке́меровский госуда́рственный университе́т) (KemDÜ) 1973 yılında  Kemerovo Pedagogikal Enstitüsü olarak kuruldu. Kemerovo Oblastında Belovo, Anjero-Sudjensk, Novokuznetsk, Prokopyevsk ve Moğolistanda Ulaanbaatar olmak üzere toplam  beş ayrı şehirde birimleri olan bir üniversitedir.
Üniversite'nin Kemerovo oblastında tükenmekte olan Türk dillerinden Şor Türkçesi bölümü de bulunmaktadır.
Toplam 21.000 öğrencisi vardır.
Yönetim

Üniversite rektörleri:
Vladimir Volçek, 2012.
Irina Sviridova, 2007-2012
Ilia Povarich, 2006-2007

İktisat doktoru
Boris Nevzorov, 2005-2006
Yury Zakharov, 1975-2005
.
UCM tarafından Binyamin Netanyahu ve Yoav Gallant'a tutuklama kararı çıkarılması

Benjamin Netanyahu'ya yönelik ICC tutuklama emriyle ilgili açıklama yapan ülkelerin dünya haritası.
21 Kasım 2024 günü Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından İsrail başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski İsrail savunma bakanı Yoav Galant'a "savaş suçu" işledikleri gerekçesiyle tutuklama emri çıkarıldı. UCM'nin 124 üye ülkesi kendi topraklarına ayak basan Netanyahu ve Gallant'ı gözaltına almak ve nakletmekle yükümlü.
Mayıs 2024 tarihinde Güney Afrika tarafından yine aynı şekilde İsrail başbakanı Binyamin Netanyahu için tutuklama emri çıkarılmış, bu olay İsrail'de büyük tepkilere neden olmuştur.
The Charlatans

| The Charlatans |
| --- | --- |
Charlatans(UK)
Genel bilgiler
Başladığı yer: Batı Midlands/Northwich, İngiltere
Tarzlar: Alternatif rock, Madchester, Britpop, indie rock
Müzik şirketi: Dead Dead Good Records (Kendi şirketleri), Situation Two/Beggars Banquet, Universal, Sanctuary, BMG Japan (Japon)
Resmî site: 

Üyeler: Martin Blunt Tim Burgess Mark Collins Tony Rogers

Eski üyeler: Jon Brookes Rob Collins Baz Ketley Jon Day

Charlatans, İngiliz indie rock grubu. Tim Burgess (vokalist), Mark Collins (gitarist), Tim Burgess (bas) ve Tony Rogers'dan (klavye) oluşmaktadır.
Eski üyeler Baz Ketley (1989/vokalist), Jon Day (Jonathan Baker) (1989-1991/gitarist), 5. albümlerinin çekimleri sırasında bir araba kazasında ölen Rob Collins (1989-1996/klavye) ve 2010'da beyin tümöründen ölen Jon Brookes(1989-2013/davul) dur.
İngiltere'de bandın 13 stüdyo albümünün tamamı, 3'ü birinci olmak üzere, BK Albüm Listesi Top 40'a girmiştir. Ayrıca 17 Top 30 ve 4 tane Top 10 hiti vardır.
Diskografi

Stüdyo Albümleri
Some Friendly (1990)
Between 10th and 11th (1992)
Up to Our Hips (1994)
The Charlatans (1995)
Tellin' Stories (1997)
Us and Us Only (1999)
Wonderland (2001)
Up at the Lake (2004)
Simpatico (2006)
You Cross My Path (2008)
Who We Touch (2010)
Modern Nature (2015)
Grup üyeleri

Martin Blunt - bas (1989-günümüz) (d. 11 Aralık 1966)
Tim Burgess - vokal, mızıka (1989-günümüz) (d. 30 Mayıs 1967)
Mark Collins - gitar, pedal steel guitar, backing vocals (1991-günümüz) (d. 14 Ağustos 1965)
Tony Rogers - klavye, piano, organ, hammond organ, yardımcı vokalist (1997-günümüz) (d. 19 Nisan 1966)
Eski üyeler
Jon Brookes - davul ve vurmalılar (1989-2013) (21 Eylül 1968 - 13 Ağustos 2013)
Rob Collins - klavye, piano, organ (1989-1996) (23 Şubat 1963 - 22 Haziran 1996)
Baz Ketley - vokal, gitar (1989) (d. 31 Aralık 1959)
Jon Day (d. Jonathan Baker) - gitar (1989-1991) (d. 17 Mayıs 1962)
Sezonluk ve tur üyeleri
Martin Duffy (müzisyen) - klavye (1996-1997)
Peter Salisbury - davullar and vurmalı çalgılar (2010; 2013)
Carmagnola

piazza Sant'Agostino
Ortaçağ Kalesi
Carmagnola, İtalya'nın Torino ili, Piyemonte bölgesinde bulunan bir ilçe belediyesidir. İlçe, Torino'nun 29 kilometre (18 mil) güneyinde bulunmaktadır. 11 Temmuz 2007 tarihi itibarıyla nüfusu 27,043 ve yüzölçümü 96,4 kilometre kare (37.2 sq mi) bir alanı kapsar.
Tarihi

Belediye 11. yüzyılda kuruldu. Başlangıçta Arduinic hanedanı tarafından sahip olunan arazi ve burada inşa edilmiş bir kale bulunmaktaydı. Saluzzo hanedanı yakın zamanda 40 yıl süren bir Fransız hakimiyeti dönemi ile biten hızlı bir çöküş yaşadı.
Ekonomi

Şehrin ekonomisi şu anda özellikle toprağı çok verimli kılan sebze ve tahılların sanayi ve yoğun üretimi ile bağlantılıdır. Sanayi, 1960'lı yıllarda kayda değer bir büyüme yaşadı. FIAT'ın önemli bir fabrikası açıldığında, güney İtalya'dan giderek artan sayıda göçmen çekti. Bankacılık, finans ve sigorta sektörleride gelişmiştir.
Saçaklı yarasa

Saçaklı yarasa (Myotis nattereri) soluk kanatlı Avrupa gececi yarasasıdır. Kürkü genellikle kahverengi olup karın kısmında gri-beyaza dönüşmektedir. Büyük oranda kıtasal Avrupa'da, kuzey ve batı Arika'daysa yer yer bulunmaktadır. Yazları ağaçlarda veya beslenme bölgelerine yakın yarasa kutularında yaşamaktadırlar. Kışlarıysa mağaralarda, tünellerde, madenlerde veya kilerlerde uykuya yatmaktadırlar. Bu yarasa türü ilk olarak 1817'de Heinrich Kuhl tarafından bulunarak Avustralyalı Johann Natterer'in adını vermiştir.
Tanım

Saçaklı yarasa orta boy bir tür olup gövde-baş uzunluğu 44 – 51 mm arasında, dirsek bilek mesafesi 44 mm civarında ve ağırlığıysa 5 - 9.5 gram arasında değişir. Gövdenin ve başın üstünde bulunan kısa ve yoğun kürk kahverengi, kürkün altıysa beyaz-gri renktedir. Kulak ve kanat derileri duman grisidir. Bu türü diğer benzer yarasalardan ayıran arka bacakların arasındaki derinin buruşuk ve sert saçaklara sahip olması ve bu deriyi destekleyen kemiğin "S" şeklinde olmasıdır.
Dağılım ve doğal ortam

Saçaklı yarasa Avrupa'nın çoğunda, Orta Asya'nın kimi kısımlarında ve Kuzey Afrika'nın kimi kısımlarında bulunmaktadır. Kuzeyde güney İsveç, Finlandiya ve batı Rusya; Batıda kuzey İrlanda, Birleşik Krallık, İspanya ve Portekiz; Doğuda Güneydoğu Anadolu, Levant, Kafkasya, Türkmenistan'da Kopet Dağları, İran, kuzey Kazakistan; Güneyde Fas, Cezayir, Atlas Dağları arasında yaşamaktadır. Kuzey Afrika'daki kayıtlar az olmakla beraber nüfusun da az olduğu düşünülüyor. Deniz seviyesiyle 2000 metre arasında ormanlarda, parklarda yaşamaktadır. Genellikle ağaç kovuklarında, binalarda ve insan yapımı yuvalarda yaşamaktadırlar. Kışları genellikle mağaralarda veya madenlerde girişe yakın çatlak ve kırıkların arasında gizlenmiş şekilde kış uykusuna yatarlar. Yaz ve kış yaşam alanlarının arası genellikle 120 km'dir.
Davranış

Saçaklı yarasa gececi ve böcekcidir. Tüneklerinden günbatımından sonra ayrılırlar. Avlarını bulmak ve kendilerini yönlendirmek için ekolokasyon kullanırlar. Pek çok diğer yarasa türü gibi yüksek frekanslı bir ses yayarak geri dönen yankılardan çevrelerinin bir haritasını oluştururlar. Bu yarasa tarafından kullanılan ses 23-115 kHz arasındadır. Bu aralıkta en yüksek enerjiyi 53 kHz'de yayarlar. Frekans aralığının bu kadar geniş olması sonucunda bitkilerin sadece birkaç santimetre yanındaki böcekleri bile fark edebilirler ve bu aşamada görme, koklama ve av tarafından yayılan seslere gerek duymazlar. Avlarını genellikle uçarken yakalarlar, kimi zamansa yapraklardan sarkan örümcek ve tırtılları avlarlar. Yarasanın beslenme şekilleri incelenirken, dışkı tahlilleri sayesinde yerdeki avları da yakaladıkları fark edilmiştir. 
Beslenmesini genellikle sinekler, zarkanatlılar (arı, karınca vs), örümceğimsilerden sağlar. Yerden topladığıkları arasında güve, kın kanatlılar, yarım kanatlılar, kulağakaçanlar ve çıyanlar vardır.
Bu yarasa türü avlanırken arka bacaklarının arkasında buluna deri(interfemoral membran) sayesinde böcekleri yakalar. Ayrıca yere inip geceleri aktif olan omurgasızları kovaladığı ve ekolokasyon sayesinde kesin yerini bularak yakaladığı gözlemlenmiştir.
Çiftleşme dönemi olan bahar aylarında üreme tüneklerinde toplanırlar. Döllenmeden sonra, dişi genellikle tek bir yavru doğurur.Gebelik süresi 50 - 60 gün arasındadır. Fakat nadiren yavrular ikiz olur, bu durumda sütten kesilme 6 - 7 hafta gecikebilir. Yavru bir sene içinde yetişkinliğe ulaşır.
Durum

Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği(IUCN) tarafından IUCN Kırmızı Listesi'nde asgari endişe altındaki türler arasına alınmıştır. Bunun nedeni dağılım olarak çok geniş bir bölgede yaşaması ve yaşadığı bölgelerde nüfusunun oldukça yüksek olmasıdır. Fakat IUCN yaşadıkları kimi ormanlık arazilerin tehdit altında olduğunu ve toprak politikasının değiştiğini göz önünde bulundurmaktadır. Tünekleme bölgeleri ve binaları yok edilmiş olması ve Afrika'da kullandıkları mağaralara zarar verilmektedir. Yarasa Kuzey Afrika'da geleneksel ilaçlarda kullanılmaktadır.
Saçaklı yarasalar Avrupa Doğal Habitat Yönergesine göre koruma altındadır. Birleşik Krallık'ta sayılarının az olması yaşadıkları bölgelerin koruma bölgeleri ilan edilmesini sağlayabilmektedir.
Mil Mi-28

| Mil Mi-28 |
| --- | --- |
Rusya Hava Kuvvetleri'ne ait bir Mil Mi-28N
Türü: Saldırı helikopteri
Ulusal köken:  Sovyetler Birliği  Rusya
Üretici: Mil
İlk uçuş: 10 Kasım 1982
Hizmete giriş: 15 Ekim 2009 (Mi-28N ile)
Durumu: Hizmette
Ana kullanıcı: Rusya Hava Kuvvetleri
Diğer kullanıcılar: Cezayir Hava Kuvvetleri Irak Hava Kuvvetleri Uganda Hava Kuvvetleri
Üretim aralığı: 1982-Günümüze
Üretim sayısı: 126
Birim maliyeti: 15-16 milyon US$ (2002)
Mil Mi-28 (NATO rapor adı: “Havoc”) Sovyetler Birliğine ait her türlü hava koşuluna uygun, gündüz-gece, askerî tandem, iki koltuklu tanksavar saldırı helikopteridir. İkincil taşıma kabiliyeti olmayan bir saldırı helikopteridir ve bu rol için Mil Mi-24 savaş helikopterinden daha iyi optimize edilmiştir. Burun altı barbette tek bir silah ve saplama kanatlarının altındaki pilonlarda taşınan harici yükler taşır.
Tasarımı

Mi-28, Mi-24 Hind ve Ka-50 Hokum için havadan havaya ve havadan karaya bir ortak olarak işlev gören yeni nesil bir saldırı helikopteridir. Beş kanatlı ana rotor gövde orta bölümünün üzerine monte edilmiştir, kısa, geniş, konik, silah taşıyan kanatlar gövde orta bölümünün arkasına monte edilmiştir. Podlar içindeki iki turboşaft motor, gövdenin üst kısmının yanına, aşağıya dönük egzozlarla monte edilmiştir. Gövde incedir ve kuyruk bomuna ve buruna doğru incelir. Tandem, kademeli kokpitlere, göbeğin altına monte edilmiş bir topa ve geri çekilemeyen üç tekerlekli kuyruk tekerleği tipi iniş takımlarına sahiptir. Enerji emici iniş takımı ve koltuklar sayesinde mürettebat 12 m/s'ye kadar dikey düşüşlerde hayatta kalabilir. Mi-28, 7.62 ve 12.7 mm zırh delici mermilere ve 20 mm mermi parçalarına dayanıklı ön cam dahil olmak üzere tamamen zırhlı bir kabine sahiptir.
Helikopter tasarımı, kuyruk rotorlu geleneksel pod ve bom konfigürasyonuna dayanmaktadır. Ana rotor kafası elastomerik yataklara sahiptir ve ana rotor kanatları kompozit malzemelerden yapılmıştır. Kuyruk rotoru, bağımsız olarak kontrol edilen X-şekilli kanatlara sahip çift kanatlı bir konfigürasyonda tasarlanmıştır. Mi-28N gece saldırı varyantına 30 mm'lik mermilere dayanabilen tamamen plastik rotor kanatlarının yeni bir tasarımı monte edilmiştir.
İki ağır zırhlı kokpit, 12.7-14.5 mm kalibreli mermilere dayanabilen bir ön cam, burun içi elektronikler ve azaltılmış gürültü özelliklerine sahip dar X kuyruk rotoru (55 derece) ile donatılmıştır. İki adet 2,200 hp Isotov TV-3-117VM (t/n 014) turboşaft motoru ile güçlendirilmiştir.
Mi-28 bir nakliye aracı olarak kullanılmak üzere tasarlanmamış olsa da, üç kişi taşıyabilen küçük bir yolcu bölmesine sahiptir. Bunun planlanan amacı düşen helikopter mürettebatının kurtarılmasıdır.
Mi-28N'de pilot için kaska monte edilmiş bir ekran bulunmaktadır. Pilot, navigatör/silah subayı için hedefleri belirler ve o da söz konusu görevi yerine getirmek için gereken silahları ateşlemeye başlar. Entegre gözetleme ve atış kontrol sistemi, geniş ve dar görüş alanları sağlayan iki optik kanala, dar görüş alanlı bir optik televizyon kanalına ve lazer telemetreye sahiptir. Sistem azimutta 110 derece içinde ve yükseklikte +13 ila -40 derece arasında hareket edebilir.
Gece saldırı helikopteri, orijinal Mi-28'in yapısal tasarımının çoğunu korur. Temel fark, entegre bir elektronik savaş sisteminin kurulmasıdır. Diğer değişiklikler şunlardır: rotora daha yüksek güç iletmek için yeni ana dişli kutusu, süpürme şekilli uçlara sahip yeni yüksek verimli kanatlar ve bir motor yakıt enjeksiyon kontrolü.
Pilot kaska monte edilmiş bir hedef belirleyici kullanır, bu da hedefi seyrüsefer subayının gözetleme ve ateş kontrol sistemine tahsis eder. Seyrüsefer subayı/silah subayı daha sonra hedefe karşı güdümlü silahlar veya toplar kullanabilir. Hedefleme sistemi pilotun gözlerinin yönünü takip eder.
Rusya'nın askerî döner kanatlı uçak filosu yeni gece görüş gözlükleri (NVG) ile tamamen yenilendi. Rus Havacılık ve Uzay Kuvvetleri'nin (VKS) Mi-28N saldırı helikopterleri GEO-ONV1 ailesi NVG'leri aldı.
Tasarımı > Silahlanma

Mi-28, 30 mm otomatik Shipunov 2A42 otomatik topa sahip çeneye monte edilmiş bir NPPU-28 tareti ile donatılmıştır. Seçici ateşe ve dakikada 200 ila 800 mermi arasında döngüsel bir atış hızına izin veren çift beslemeye sahiptir. Etkili menzili kara araçları için 1.500 metreden havadaki hedefler için 2.500 metreye kadar değişir. Yüksek Patlayıcı Yangın Çıkarıcıdan (HEI) Zırh Delici Atma Sabotuna (APDS) kadar mermiler kullanılabilir. 3UBR8 mermisi için belirtilen penetrasyon 1.500 metrede 25 mm RHA'dır.
Mi-28N'nin standart füze silahı, radyo ışını güdümlü süpersonik 9M120 Ataka-V füzesidir. İki rafın her biri 8 Ataka füzesi taşıyabilir, bu da toplam 16 füze sağlar, ancak 8 Atak daha normal bir yüktür. Ataka füzesinin farklı görevler için dört çeşidi vardır. 9M120 Tandem Yüksek Patlayıcılı Anti-Tank (THEAT) harp başlığı varyantı Patlayıcı Reaktif Zırh (ERA) ile donatılmış tanklara karşı kullanılır, belirtilen delme kabiliyeti 800 mm Haddelenmiş Homojen Zırh (RHA)'dır. 9M120F termobarik varyantı piyadelere, binalara, sığınaklara ve mağaralara karşı kullanılır. 9M120O genişleyen çubuk harp başlığı varyantı helikopterlere karşı kullanılır. Tüm varyantlar 6 km menzile sahiptir. Geliştirilmiş 9M120M versiyonu daha uzun menzile (8 km) ve daha iyi deliciliğe (900 mm RHA) sahiptir. Tüm varyantlar SACLOS füze güdümünü kullanır.
Roket gibi güdümsüz silahlar saplama kanatlarının altındaki dört pilonda taşınabilir. Taşınan tipik roketler, beş turlu B-13 roket kapsüllerinden ateşlenen 122 mm (4,8 inç) S-13 ve 20 turlu B8V-20 kapsüllerinden ateşlenen 80 mm (3,1 inç) S-8'dir. Mi-28 tarafından kullanılan S-8 ve S-13 roketleri genellikle güdümsüzdür. En yaygın konfigürasyonda, 40 S-8 roketi veya 10 S-13 roketi beklenebilir. Her iki roketin de HEAT savaş başlıklarından termobarik savaş başlıklarına kadar varyantları vardır. S-8, S-13'e göre daha kısa bir menzile ve daha küçük bir savaş başlığına sahiptir, ancak bunu sayılarla telafi etmektedir. Şu anda Rusya Hava-Uzay Kuvvetleri S-8 ve S-13 roketlerini önerilen Ugroza (“Menace”) sistemi ile lazer güdümlü füzelere yükseltmektedir. Ugroza kapsamında yükseltilen roketler sırasıyla S-8Kor ve S-13Kor isimlerini almıştır.
Mi-28 ayrıca kızılötesi güdümlü R-73 havadan havaya füzeleri, H-25 havadan karaya füzeleri ve 500 kg'a kadar hava bombası taşıyabilir.
Operasyonel geçmiş > Irak

Ekim 2012'de Rusya ve Irak'ın 30 adet Mi-28NE helikopteri alımını da içeren 4,2-5,0 milyar dolarlık bir silah anlaşması imzalayabileceği bildirildi. Anlaşma 9 Ekim'de onaylandı. Anlaşmanın Irak'ın yolsuzluk endişeleri nedeniyle iptal edildiği bildirildi, ancak bu endişe giderildi ve Irak savunma bakanı “anlaşma devam ediyor” dedi. Aralık 2015 itibarıyla 15 adet Mi-28NE teslim edildi.
Irak Mi-28'lerinin ilk kez Eylül 2014'te, ülkeye varışlarından sadece birkaç gün sonra savaşta kullanıldıkları bildirildi. Ancak Irak Savunma Bakanlığı'nın resmî teyidi aynı yılın 30 Ekim tarihinde geldi.