stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Genel bakış > İkinci bölüm: Hak ve hürriyetler > Madde 27: Bilim ve sanat hürriyeti

Anayasa, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkını herkese tanıdığını belirtir. Bu hüküm, bilimsel ve sanatsal özgürlüğü korurken, Anayasanın 1. madde (devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü koruma), 2. madde (Türkiye Cumhuriyeti'nin karakterinin değiştirilemezliği) ve 3. madde (Türkiye devletinin dini, dili, bayrağı, milli marşı, ulusal marşı, başkenti, arması ve resmi dili) hükümlerinin değiştirilmesi amacıyla kullanılamaz. Ayrıca, bu madde hükmü yabancı yayınların ülkeye girmesi ve dağıtılmasının kanunla düzenlenmesine engel değildir. Bu, ülkenin ulusal çıkarlarını koruma ve yabancı yayınların denetlenmesi için bir yasal düzenleme yapılmasına olanak tanır.
Genel bakış > İkinci bölüm: Hak ve hürriyetler > Madde 28: Basın hürriyeti

Anayasa, basın hürriyetini ve sansürün yasak olduğunu vurgular. Basımevi kurmanın izin alma veya mali teminat yatırma şartlarına bağlanamayacağını belirtir. Aynı zamanda, devletin basın ve haber alma hürriyetlerini korumak için tedbirler alacağını ifade eder. Ancak, basın hürriyetinin sınırlanmasında, Anayasanın 26. ve 27. maddelerinde belirtilen hükümlerin uygulanacağını belirtir. Devletin iç ve dış güvenliğini, ülkenin bölünmez bütünlüğünü tehdit eden veya suç işlenmesine veya isyana teşvik eden nitelikte olan haber veya yazılarla ilgili olarak yazanlar, bastıranlar veya dağıtanlar, bu suçlara ait kanun hükümlerine tabi olurlar. Bu tür haberlerin dağıtımı, hakim kararı veya kanunun yetkilendirdiği merci emriyle engellenebilir. Ayrıca, olaylar hakkında yayım yasağı konması, kanunla belirlenen sınırlar içinde ve hakim tarafından verilen kararlar saklı kalmak kaydıyla mümkün değildir. Süreli veya süresiz yayınlar, belirli suçlarla ilgili olarak mahkeme kararıyla toplatılabilir veya zapt edilebilir. Türkiye'de yayımlanan süreli yayınlar, ülkenin bölünmez bütünlüğüne, Cumhuriyetin temel ilkelerine, milli güvenliğe ve genel ahlaka aykırı olduğunda mahkeme kararıyla geçici olarak kapatılabilir.
Genel bakış > İkinci bölüm: Hak ve hürriyetler > Madde 33: Dernek kurma hürriyeti

Anayasa, herkesin önceden izin almadan dernek kurma ve bu derneklere üye olma veya üyelikten çıkma hürriyetine sahip olduğunu belirtir. Aynı zamanda, hiç kimseyi bir derneğe üye olmaya veya üyelikten çıkmaya zorlamanın yasak olduğunu vurgular. Dernek kurma hürriyeti, belirli şartlar altında millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir. Derneklerin kurulması ve faaliyet göstermesiyle ilgili usul ve şartlar kanunla belirlenir. Dernekler, kanunun öngördüğü hallerde hâkim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir. Ancak, millî güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin veya suçluları yakalamanın gerektirdiği hallerde, kanunla yetkilendirilmiş bir merci, derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin kararı, yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, bu idarî karar kendiliğinden geçersiz olur.
Genel bakış > İkinci bölüm: Hak ve hürriyetler > Madde 34: Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

Anayasaya göre, herkes önceden izin almadan silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir. Ancak bu hak, belirli şartlar altında millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla ve kanunla sınırlanabilir. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller ise kanunda belirtilir.
Genel bakış > İkinci bölüm: Hak ve hürriyetler > Madde 35: Mülkiyet hakkı

Anayasanın 5. maddesi, devletin varoluş nedeninin, "bireyin maddi ve manevi varlığının gelişimi için gerekli koşulları sağlamak" olduğunu belirtmektedir. Bu hakların birçoğu, Türkiye'nin Aralık 1948'de onaylayan ilk uluslararası insan hakları beyannamelerinden biri olan Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi gibi uluslararası insan hakları beyannamelerine dayanmaktadır.
Genel bakış > İkinci bölüm: Hak ve hürriyetler > Hukukun önünde eşitlik

Anayasa, laik bir devlet olarak kuruluştan yanı sıra, 10. maddede, vatandaşlarının eşitliği konusunda kesin ifadeler bulundurmaktadır. Bu madde, "dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inançlar veya dini inançlar" temelinde herhangi bir ayrımcılığı yasaklamakta ve vatandaşların yasalar önünde eşitliklerini garanti etmektedir. Fransız Devrimi'nin ulus ve cumhuriyet ideallerine dayanarak, Madde 3, "Türk Devleti, toprakları ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir" ifadelerini tanımlar. Madde 66 ise Türk vatandaşlığı bağıyla Türk devletine bağlı olan herkesin Türk olduğunu tanımlamaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Genel bakış > İkinci bölüm: Hak ve hürriyetler > İfade özgürlüğü

Madde 26 ifade özgürlüğünü, Madde 27 ve 28 basın özgürlüğünü, Madde 33 ve 34 dernek kurma özgürlüğünü ve toplantı, protesto ve gösteri özgürlüğünü sağlar.
Genel bakış > İkinci bölüm: Hak ve hürriyetler > Sınıfsal ayrım

Hukuki açıdan sınıflar önemsiz kabul edilir (A10). Anayasa, işçilerin "izin almadan" sendika kurma hakkını ve "sendikaya üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme hakkını" teyit eder (A51). Madde 53 ve 54, işçilerin toplu sözleşme yapma ve grev hakkını teyit eder.
Genel bakış > Üçüncü bölüm: Temel organlar > Yasama gücü

Ayrıca bakınız: Türkiye'de siyaset, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhuriyet Senatosu (Türkiye), Türkiye cumhurbaşkanı, Türkiye başbakanı ve Bakanlar Kurulu (Türkiye)
Yedinci madde, egemen halkın tek ifade organı olarak bir tek meclisli parlamentonun kurulmasını sağlar. Anayasanın Altıncı maddesi, "egemenliğin tamamen ve kayıtız şartsız olarak millette olduğunu" ve "Türk Milleti'nin, Anayasa'da belirlenen prensiplere uygun olarak yetkili organlar aracılığıyla egemenliğini kullanacağını" teyit eder. Aynı madde, egemenliğin "hiçbir bireye, gruba veya sınıfa" devredilemeyeceğini ve "Anayasa'dan kaynaklanmayan herhangi bir devlet yetkisinin hiçbir kişi veya kurum tarafından kullanılamayacağını" belirtir. 80. madde (A80), ulusal egemenlik prensibini teyit eder: "Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, yalnızca kendi seçim bölgelerini veya temsilcilerini değil, bütün Milleti temsil ederler".
Üçüncü Bölüm, Birinci Kısım (75-100. maddeler), Türkiye Büyük Millet Meclisinin yasama organı olarak seçim ve işleyiş kurallarını, seçilme koşullarını (A76), milletvekillerinin dokunulmazlığını (A83) ve izlenmesi gereken genel yasama prosedürlerini belirler. 87 ve 88. maddelere göre, hem hükûmet hem de meclis kararname çıkarabilir, ancak yasaları yalnızca meclis çıkarabilir (A87) ve Türkiye Cumhuriyeti'nin diğer egemen devletlerle yaptığı anlaşmaları onaylayabilir (A90). Cumhurbaşkanı, 2007 yılına kadar parlamento tarafından seçilen, 2007 yılında yapılan anayasa değişikliğindene ardından halkoylaması ile seçilen ve "Türkiye Cumhuriyeti'ni ve Türk Milleti'nin birliğini" temsil eden ve 2017 yılına kadar törensel, 2017 yılından sonra yürütme yetkisinde etkin bir rol olan Devlet Başkanıdır (A104).
Genel bakış > Üçüncü bölüm: Temel organlar > Yargı

Ayrıca bakınız: Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi
Dokuzuncu madde, "yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız mahkemeler tarafından kullanılacağını" teyit eder. Dördüncü Bölüm, mahkemelerin işleyişiyle ilgili kuralları sağlar ve tam bağımsızlıklarını garanti altına alır (A137-140). Yargı, sadece yürütme ve yasama organlarından bağımsız olmasıyla değil, aynı zamanda İdari Yargı ve Adli Yargı olarak iki kuruluşa ayrılarak, kuvvetler ayrılığı prensibine uygun olarak faaliyet gösterir. İdari Yargı için en yüksek mahkeme Danıştay'dır (A155), Adli Yargı için ise Yargıtay en yüksek mahkemedir (A154).
Dördüncü Bölüm, İkinci Kısım, Anayasa Mahkemesi'nin yasaların ve hükûmet kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunu inceleyen bir mahkeme olarak var olmasına izin verir. Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanı, hükümet, milletvekilleri (A150), bir sanık veya davacı tarafından bir anayasa sorunu gündeme getirilen herhangi bir yargıç tarafından başvurulan davaları inceler (A152). Anayasa Mahkemesi, hem yasa yürürlüğe girmeden önce hem de girdikten sonra inceleme hakkına sahiptir  ve tüm yasaları veya kararnameleri tamamen iptal edebilir ve gelecekteki tüm durumlar için uygulanmalarını yasaklayabilir (A153).
Genel bakış > Üçüncü bölüm: Temel organlar > Yürütme organı

Sekizinci maddeye göre, yürütme yetkisi 2017 yılına kadar Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kuruluna aitti, 2017 yılından sonra yetki tamamen Cumhurbaşkanlığına verildi. Üçüncü Bölüm, Birinci Kısım, İkinci Bölüm (Madde 109-116), eskiden Başbakan ve Bakanlar Kurulunun onaylanması ve işleyişi için kuralları belirlemekteydi (A109).
Üçüncü Bölüm, İkinci Kısım, Dördüncü Bölüm, merkezi idarenin ve cumhuriyetin önemli bazı kurumlarının, örneğin üniversitelerin (A130-132), yerel yönetimlerin (A127), temel kamu hizmetlerinin (A128) ve ulusal güvenliğin (A117-118) işleyişini düzenler. 123. madde, "idarenin teşkilat ve işleyişinin merkezileşme ve yerel yönetim ilkelerine dayandığını" belirtmektedir.
Genel bakış > Üçüncü bölüm: Temel organlar > Yürütme organı > Ulusal güvenlik

Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Cumhurbaşkanı'nın Başkomutanlık sıfatıyla emrine tabidir. TSK Genelkurmay Başkanı, görevlerini yerine getirirken eskiden Başbakan'a karşı sorumluydu, 2017 yılından sonra Cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Başbakan da diğer Bakanlar Kurulu üyeleriyle birlikte parlamentoya karşı sorumluydu, fakat bu durum 2017 anayasa değişiklikleri ile kaldırıldı ve tamamen Cumhurbaşkanlığı makamına bağlandı (A117).
Milli Güvenlik Kurulu, TSK'nın Genelkurmay Başkanı ve dört ana komutanı ile Bakanlar Kurulunun seçkin üyelerinden oluşan bir danışma kurulu olup "devletin ulusal güvenlik politikasını" geliştirmekle görevlidir (A118).
Genel bakış > Anayasa değişiklikleri

Madde 175'te, Anayasa'nın kendi değiştirilme ve düzeltilme süreci de belirtilmiştir. Değişikliklerin yapılabilmesi için ya halk oylaması ya da Mecliste 2/3 çoğunluğun oyu gerekmektedir.
Anayasa'nın bir revizyonu, 13 Eylül 2010 tarihinde oylamaya katılan 39 milyon kişiden yüzde 58 onay alarak kabul edildi. Bu değişiklik, Meclisin bir dizi yüksek mahkeme hakimini atama yetkisine sahip olmasını sağlamakta, askeri mahkeme sisteminin sivil nüfus üzerindeki gücünü azaltmakta ve insan haklarını iyileştirmektedir. Değişiklikler ayrıca, 1980'lerin başında gerçekleşen askeri darbenin eski liderlerine kendilerine bağışladıkları dokunulmazlığı kaldırmaktaydı. Türkiye'nin Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçmesini sağlayan 2017 anayasa değişikliği referandumunun %51'e yakın bir oy oranıyla kabulü sonucu anayasada köklü bir revizyona gidilmiştir.
Başlangıçtaki metin toplamda yirmi bir kez değişikliğe uğramıştır. Değişikliklerin tarihi ve ilgili kanunlar/kararlar şunlardır:
| # | Kanun | Gerçekleştiren |
| --- | --- | --- |
| 1 | 17 Mayıs 1987 tarih ve 3361 sayılı Kanun | Anayasa Değişikliği Halkoylaması |
| 2 | 8 Temmuz 1993 tarih ve 3913 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 3 | 23 Temmuz 1995 tarih ve 4121 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 4 | 18 Haziran 1999 tarih ve 4388 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 5 | 13 Ağustos 1999 tarih ve 4446 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 6 | 3 Ekim 2001 tarih ve 4709 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 7 | 21 Kasım 2001 tarih ve 4720 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 8 | 27 Aralık 2002 tarih ve 4777 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 9 | 7 Mayıs 2004 tarih ve 5170 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 10 | 21 Haziran 2005 tarih ve 5370 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 11 | 29 Ekim 2005 tarih ve 5428 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 12 | 13 Ekim 2006 tarih ve 5551 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 13 | 10 Mayıs 2007 tarih ve 5659 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 14 | 31 Mayıs 2007 tarih ve 5678 sayılı Kanun | Anayasa Değişikliği Halkoylaması |
| 15 | 9 Şubat 2008 tarih ve 5735 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 16 | Anayasa Mahkemesi'nin 5 Mayıs 2008 tarih ve 2008/16 Esas, 2008/116 Karar sayılı sayılı kararı | Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi |
| 17 | 7 Mayıs 2010 tarihli ve 5982 sayılı Kanun | Anayasa Değişikliği Halkoylaması |
| 18 | Anayasa Mahkemesi'nin 7 Temmuz 2010 tarih ve 2010/49 Esas, 2010/87 Karar sayılı kararı | Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi |
| 19 | Anayasa Mahkemesi'nin 7 Temmuz 2010 tarih ve 2010/49 Esas, 2010/87 Karar sayılı kararı | Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi |
| 20 | 20 Mayıs 2016 tarih ve 6718 sayılı Kanun | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| 21 | 21 Ocak 2017 tarih ve 6771 sayılı Kanun | Anayasa Değişikliği Halkoylaması |
Yetki devri ve idari bölümler

Ankara
Kırklareli
Edirne
Tekirdağ
Çanakkale
Balıkesir
Bursa
Yalova
İstanbul
Kocaeli
Sakarya
Düzce
Zonguldak
Bolu
Bilecik
Eskişehir
Kütahya
Manisa
İzmir
Aydın
Muğla
Denizli
Burdur
Uşak
Afyonkarahisar
Isparta
Antalya
Konya
Mersin
Karaman
Aksaray
Kırşehir
Kırıkkale
Çankırı
Karabük
Bartın
Kastamonu
Sinop
Çorum
Yozgat
Nevşehir
Niğde
Adana
Hatay
Osmaniye
Kahramanmaraş
Kayseri
Sivas
Tokat
Amasya
Samsun
Ordu
Giresun
Erzincan
Malatya
Gaziantep
Kilis
Şanlıurfa
Adıyaman
Gümüşhane
Trabzon
Rize
Bayburt
Erzurum
Artvin
Ardahan
Kars
Ağrı
Iğdır
Tunceli
Elazığ
Diyarbakır
Mardin
Batman
Siirt
Şırnak
Bitlis
Bingöl
Muş
Van
Hakkâri
Türkiye, üniter bir devlet yapısına sahiptir; ülke genelinde tek bir hukuki ve idari sistem uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin yetkisi, ülkenin tüm topraklarını kapsar.
Türkiye'de üniter devlet tanımı şu özelliklere sahiptir:[kaynak belirtilmeli] Türkiye'nin herhangi bir bölgesi yabancı bir devlete devredilemez ve ülke toprakları ayrılamaz. Ülkenin parçalanması ve üzerinde birden fazla devlet kurulması mümkün değildir. Türkiye, başka bir devletin parçası haline getirilemez ve kendi içinde bölünerek federal bir yapı oluşturulamaz.
Yetki devri ve idari bölümler > Büyükşehir belediyeleri

Ana madde: Türkiye'de büyükşehir belediyeleri
Büyükşehir belediyeleri, Anayasanın 127. maddesindeki "büyük yerleşim yerlerinde özel yönetim biçimleri oluşturulabilir" hükmüne dayanılarak 1984 yılında kurulmaya başlanmıştır.
Büyükşehir belediyeciliğinde, büyükşehir hizmet alanı içinde birden çok ilçe veya birinci kademe belediyesi vardır. 2014'ten sonra ise büyükşehir belediyelerinin sorumluluk alanı il sınırlarına genişletildi ve belde belediyelerinin kapatılmasıyla yalnızca ildeki tüm ilçe belediyelerini kapsar hâle geldi. Dolayısıyla belediye hizmeti aynı zamanda hem büyükşehir, hem de ilçe belediyesi eliyle yürütülür.
Ancak, yasa büyükşehir ve ilçe belediyelerinin yürüttükleri hizmet türlerini birbirinden ayırmıştır. Ayrıca büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri birbirinden bağımsız kuruluşlardır. Bunlar arasında astlık ve üstlük ilişkisi yoktur.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |

| Büyükşehir belediyesi | Kuruluş | Nüfus (2021) | İlçe sayısı |
| Adana | 5 Haziran 1986 | 2.263.373 | 15 |
| Ankara | 23 Mart 1984 | 5.747.325 | 25 |
| Antalya | 9 Eylül 1993 | 2.619.832 | 19 |
| Aydın | 6 Aralık 2012 | 1.134.031 | 17 |
| Balıkesir | 6 Aralık 2012 | 1.250.610 | 20 |
| Bursa | 18 Haziran 1986 | 3.147.818 | 17 |
| Denizli | 6 Aralık 2012 | 1.051.056 | 19 |
| Diyarbakır | 9 Eylül 1993 | 1.791.373 | 17 |
| Erzurum | 9 Eylül 1993 | 756.893 | 20 |
| Eskişehir | 9 Eylül 1993 | 898.369 | 14 |
| Gaziantep | 20 Haziran 1986 | 2.130.432 | 9 |
| Hatay | 6 Aralık 2012 | 1.670.712 | 15 |
| Mersin | 9 Eylül 1993 | 1.891.145 | 13 |
| İstanbul | 23 Mart 1984 | 15.840.000 | 39 |
| İzmir | 23 Mart 1984 | 4.425.789 | 30 |
| Kayseri | 7 Aralık 1988 | 1.434.357 | 16 |
| Kocaeli | 9 Eylül 1993 | 2.033.441 | 12 |
| Konya | 20 Haziran 1986 | 2.277.017 | 31 |
| Malatya | 6 Aralık 2012 | 808.692 | 13 |
| Manisa | 6 Aralık 2012 | 1.456.626 | 17 |
| Kahramanmaraş | 6 Aralık 2012 | 1.171.298 | 11 |
| Mardin | 6 Aralık 2012 | 862.757 | 10 |
| Muğla | 6 Aralık 2012 | 1.021.141 | 13 |
| Ordu | 14 Mart 2013 | 760.872 | 19 |
| Sakarya | 6 Mart 2000 | 1.060.876 | 16 |
| Samsun | 9 Eylül 1993 | 1.371.274 | 17 |
| Tekirdağ | 6 Aralık 2012 | 1.113.400 | 11 |
| Trabzon | 6 Aralık 2012 | 816.686 | 18 |
| Şanlıurfa | 6 Aralık 2012 | 2.143.020 | 13 |
| Van | 6 Aralık 2012 | 1.141.015 | 13 |
| Toplam | Toplam | 66.092.128 | 519 |
Analizler > Kazuistik yöntem

Anayasa, devletin kuruluşunu ve temel hakları ana hatlarıyla belirleyen bir anayasa değil, ayrıntılı düzenlemeler içeren bir "düzenleyici anayasa" olarak tanımlanır. Anayasa, her konuyu ayrıntılarıyla düzenlemeyi amaçlar ve "kazuistik yöntem" kullanılarak hazırlanmıştır. Benzer şekilde, 1961 Anayasası da mevcut anayasaya göre daha kısa ve daha az kazuistik özellik gösterir.
Analizler > Katı uygulamalar

Anayasa, diğer kanunlara göre daha zor değiştirilebilen, "katı" veya "sert" bir anayasadır. Mevcut anayasa, 1961 Anayasası'na kıyasla daha katı bir yapıya sahiptir. İlk olarak, anayasanın yazılış aşamasında değiştirilmesi yasak olan hükümlerin sayısı artırılmıştır. İkinci olarak, anayasa değişikliği sürecine 1961 Anayasası'nda olmayan bir "onay" aşaması eklenmiştir. Cumhurbaşkanı, onaylamadığı Anayasa değişikliklerini halkoylamasına sunabilme yetkisine sahiptir.
Analizler > Geçiş sürecinin özellikleri

Anayasa, geçiş dönemini altıncı kısmında düzenlemiştir. Anayasa hukukçusu Kemal Gözler'in analizine göre bu geçici hükümler, genel anayasa sistemiyle farklılık gösterir ve aşağıda özetlenmiştir:
İlk Cumhurbaşkanının, Anayasanın halkoylaması sonucu kabul edilmesiyle birlikte seçilmesi (geçici madde 1).
Millî Güvenlik Konseyinin altı yıllık bir süre için Cumhurbaşkanlığı Konseyi haline dönüşmesi (geçici madde 2).
Altı yıllık bir süre için Cumhurbaşkanının, anayasa değişikliklerini bir defa daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri göndermesi durumunda, aynı değişikliğin kabul edilebilmesi için dörtte üç çoğunluğunun oyunun gerekliliği (geçici madde 9).
12 Eylül öncesi siyasal partilerin bazı yöneticileri ve parlamentoları hakkında beş veya on yıl süreyle siyasal faaliyet yasağı getirilmesi (geçici madde 4). Bu madde, 6 Eylül 1987 tarihli halkoylamasıyla kaldırılmıştır.
Analizler > Güçlü yürütme erki

Anayasa, dünya genelinde görülen bir eğilime paralel olarak devlet yapısının içinde yürütme organını güçlendirmiştir. Anayasa, Cumhurbaşkanının yetkilerini artırarak ve aynı zamanda Bakanlar Kurulu içinde Başbakanın rolünü vurgulayarak bu güçlendirmeyi sağlamıştır.
Analizler > Organlar arasındaki tıkanıklıkları giderici çözüm yolları

Anayasa hukukçusu Kemal Gözler'in analizine göre, anayasa, siyasi sistemde ortaya çıkan engelleri aşmak için çeşitli çözüm yolları öngörmüştür. Bazı örnekler şunlardır:
Anayasa, Türkiye'de seçimlerin yeniden yapılabilmesi yetkisini Cumhurbaşkanına vermiştir (madde 116). Bu düzenleme, hükûmetin belirli süre içinde kurulamaması durumunda krizleri çözme imkânı sağlamıştır.
1980'de altı ay boyunca Cumhurbaşkanı seçilemedi. Bunun önüne geçmek için 102. maddeye ek hüküm eklenerek cumhurbaşkanı seçiminin yapılabilmesi amaçlanmıştır.
Önceki dönemde Meclis Başkanlığı seçimlerinde sorunlar yaşandı çünkü üye tam sayısının salt çoğunluğu gerekmekteydi. Anayasa bu sorunu çözmek için başkanlık seçimini on güne indirgeyen 94. maddeyi ekledi.
Anayasa, Cumhuriyet Senatosu'nu kaldırarak tek meclis sistemine geçmiştir. Kanun yapma sürecini daha hızlı hale getirilmesi amaçlanmıştır.
Önceki dönemde parlamento toplantıları için üye tam sayısının salt çoğunluğu gerekmekteydi. Anayasa, toplantı için gerekli üye sayısını üçte bire düşürerek bu süreci hızlandırmayı amaçlamıştır.
Anayasa, siyasi partilerin parlamentoda grup oluşturabilmek için gereken milletvekili sayısını 10'dan 20'ye çıkarmıştır. Grupların meclis çalışmalarını engelleme olasılığının azaltılması amaçlanmıştır.
Analizler > Daha az katılımcı demokrasi modeli

Anayasa, 1961 Anayasası'na göre daha az "katılımcı" bir demokrasi modelini benimsemiştir. Aynı zamanda, siyasetten uzaklaşmayı amaçlayan bir depolitizasyonu bir ölçüde hedeflemiştir. Ergun Özbudun'a göre, siyasal faaliyetlerin sadece siyasi partiler ve seçilmiş devlet organları aracılığıyla yürütülmesiyle ülke genelinde bir dereceye kadar depolitizasyon sağlanması hedeflenmiştir.
Danışma Meclisi'nin amblemi
Hürriyet gazetesinin 12 Eylül 1980 tarihli manşeti: "Ordu yönetime el koydu"
Kenan Evren, 1983'te seçimlerden iki gün önce, ANAP'ı ve genel başkanı Turgut Özal'ı eleştiren bir televizyon konuşması yaparak halkı partiye oy vermemesi konusunda uyardı.
Abdullah Gül, 2005
Ahmet Necdet Sezer, 2006
Milletvekilleri anayasa değişikliği teklifini oyluyor, Ocak 2017.
2017 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisinin yapısı
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, Ankara, 29 Ekim 1925.
İnsan Hakları Anıtı İzmir ilinin Karşıyaka ilçesinde yer almaktadır.
Âbide-i Hürriyet anıtı İstanbulda yapılmış ilk millî anıttır. Kâğıthane vâdisine hâkimdir.
Metin Yurdanur'a ait İnsan Hakları Heykeli, Ankara'da bulunmaktadır.
Seküler ve laik devletler  Resmî dini olan devletler  Belirsiz veya veri yokDünyada anayasasında lâikliği deklare eden beş devlet vardır:
Fransa (1958 Anayasası'nın 1. Maddesi)
Japonya (1946 Anayasası'nın 20. Maddesi)
Meksika (1917 Anayasası'nın 3. Maddesi)
Portekiz (1976 Anayasası'nın 41. Maddesi)
Türkiye (1982 Anayasası'nın 2. Maddesi)
Danıştay yerleşkesi.
Türkiye Büyük Millet Meclisinin amblemi
1982'den önce 1961-1982 yılları arasında var olan Cumhuriyet Senatosu, Türkiye Büyük Millet Meclisinin üst kamarası (kanadı) görevini üstlenmekteydi.
Temel anayasal organ olan ve 1961 yılında kurulan, Anayasa Mahkemesi'nin amblemi
1868 yılında kurulan Yargıtay, Türkiye'de ceza ve hukuk mahkemelerinin verdiği kararları inceleyen son mercidir.
2018 yılından bu yana yürütme gücünü üstlenen makam olan Türkiye cumhurbaşkanı amblemi
2018 yılından önce yürütme gücünü üstlenen makam olan Türkiye başbakanı amblemi

Türkiye'de 1927 yılında bulunan idari bölümleri gösteren bir harita
TVARK

| --- | --- |

Oluşturan: Steve Hackett
URL: tvark.org
Ticari?: Hayır
Site türü: Ses, video ve görüntü arşivi
Kullanılabilir dil(ler): İngilizce
Başlama tarihi: 8 Kasım 1998 (26 yıl önce) (1998-11-08)
Gelir: Bağışlar
Geçerli durum: Aktif
TVARK, dünyanın çeşitli ülkelerindeki televizyon yayınlarının, sesleri ve video kliplerini arşivleyen bir internet sitesidir. İçerikler arasında jenerik, program promosyonları, açılış jenerikleri, kamu spotu, reklamlar, günlük açılış ve kapanışlar, ara jenerikler ve kanal saatleri bulunur.
Kliplerin seçimi, başta BBC ve ITV'nin ulusal ve bölgesel bölümleri olmak üzere, birçok yayın ve prodüksiyon şirketinin çalışmalarını, ayrıca Channel 4/S4C, Channel 5, çeşitli Sky UK kanalları ve birkaç başka dijital, uydu ve kablo kanallarını içerir. Program kategorileri; diziler, bilgi yarışmaları, eğlence, müzik, komedi, drama, kült / bilimkurgu, olgusal, spor, güncel olaylar, bağış toplama etkinlikleri ve ithal şovlar gibi türlere ayrılmıştır.