Hint-Hitit
Dilbilim

Çözülmesinden hemen sonra Hitit ve Anadolu dilleri, Hint-Avrupa dili olarak sınıflandırıldı, geleneksel olarak Anadolu şubesinin diğer dallardan, daha erken ayrıldığına dair, Hint-Avrupa dil bilimi bünyesinde güçlü bir ittifak vardır. Kurgan hipotezi çerçevesinde, bölünmenin MÖ.4000'lerde meydana geldiği tahmin edilmektedir,
Hitit dilinde, daha sonra bu sınıflandırmanın uyumsuz hale gelmesine sebep olan pek çok arkaik unsurlara rastlanıldı ve Hitit'in eski özellikleri göz önüne alındığında "Proto Hint-Avrupa" dili (PHA) olarak kıyaslanmasına yol açtı. Hint-Hitit teorisine göre, (PHA) ve Anadolu dalı MÖ 7000 civarında ortak "Hint-Hitit" temel dilinden ayrılmıştı, bu tarihlendirme, en eski Hitit çivi yazısı tabletlerden  5.000 yıl önce ve de ilk Sanskrit'ten ise 6.000 yıl önce olduğu için sorunludur. Bununla birlikte, bu seçenek tüm Hint-Avrupa kronolojisini ve de  kabul edilegelmiş  (PHA)'nın dilsel görüntüsünü bozmuş ve bu nedenlede reddedilmiştir.
Anadolu dillerinin tamamen yok olduğu varsayımı da sorunludur, bazı temel   "(Aorist - geniş zaman/ süreye veya tamamlamaya atıfta bulunmadan eylemi ifade eden, fiil'in her zaman yapıldığını ve yapılmakta olduğunu veya yapılacağını belirten bir fiil kategorisi)"  gibi temel ortak özellikleri ile başta Yunanca olmak üzere  Ermeni ve Tohar dilleri ile açıkça ilişkilidir.
İsimlerin örnek paradigmaların'da  dişil cinsiyetin olmaması, canlı" bir ortak cinsiyet ile "cansız" bir kısır cinsiyet arasında bölünme, düşük bir ses sistemi, dava sisteminin çok fazla basitllik ve sadeliğe doğru eğilimi, daha az tipik Hint-Avrupa sözcük dağarcığı ve diğer çarpıcı özellikleri ile dönüşümlü ve de katmanlı bir arkaik enkaz olarak; gelecekteki gelişmelerin bir çekirdeği ya da sadece tipolojik olarak yabancı bir çevrede, belki göç yolunda veyahut Anadolu yerleşiminden sonraki, uzun süreli temaslardan kaynaklandığı şeklinde yorumlanmıştır.

Hint-Hitit hipotezinin önemli argümanlarından birisi ise, birçok Hint-Avrupa terminolojisinin, (tarımın beşiği Anadolu'da) özellikle  Hitit dilinde tarımda korunmasıdır. "Laryngeal teorisi", birçok ek nefes (Spirant) sürtünmelerin ve durdurma sisteminin Anadolu dilleri içinde, sadece Hititçe'de hayatta kaldığını kanıtlamıştır. (PHA)'dan miras kalan üç zıt durdurma ünsüz dizisini, Anadolu dilleri ikiye indirir.
Hipotezin muhalifleri, genel olarak Anadolu kanıtlarına çok fazla ağırlık verildiğini düşünmektedir. Eleştirmenler, Anadolu grubunun "diğer tüm Hint-Avrupa" nın eşit bir kolu olarak değil, Hint-Avrupa dil ağacının diğer dil gruplarıyla aynı seviyede olması gerektiğine inanır. Başka bir bakış açısına göre ise, Anadolu alt grubu, Proto Hint-Avrupa dilinden nispeten geç, Aryan ile aynı zamanda ve hatta Greko-Ermeni şubesinden bile daha sonra ayrıldığı şeklindedir, özellikle Fransız Hint-Avrupa araştırmaları okulunda yaygın olan üçüncü bir görüş ise, genel olarak satem olmayan dillerde, mevcut benzerliklerin (Anadolu'da dahil olmak üzere, özel bir ata ilişkisini göstermek yerine, Hint-Avrupa dil alanındaki çevresel konumlarından ve de erken ayrılmalardan dolayı kaynaklandığıdır.
Antik Avrupa dilleri uzmanı, Katalan dilbilimci Ignacio Javier; "Anadolu dillerin'deki belli olguların arkeolojisini diğer Hint-Avrupa dillerine kıyasla yargılamanın zor olduğunu belirtmektedir, bununla birlikte genel olaylar dizisi, Hint-Hitit hipotezi çerçevesinde daha mantıklı bir açıklama oluştururken diğer hipotezler çerçevesinde, bazı olay ve olguların ise açıklanamaz bir şekilde kaldığını söyler.
PHA fiillerinin dağılımının hesaplanması, şimdiye kadar Hint-Hitit hipotezini doğrulamamıştır.