stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Wola katliamı
Sonrası

Varşova Ayaklanması sırasında işlenen zulümlere katılan Alman kuvvetlerine mensup hiç kimse İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra onlar adına hiçbir zaman yargılanmadı. Wola katliamı ve yakındaki Ochota bölgesindeki benzer katliamların ana failleri Heinz Reinefarth ve Oskar Dirlewanger'dı. En kötü şiddet eylemlerinin çoğuna başkanlık eden ve bizzat katılan Dirlewanger, 1 Haziran 1945'te Yukarı Swabia'daki Altshausen kasabası yakınlarında sahte bir isim altında saklanırken Fransız işgal birlikleri tarafından tutuklandı. 7 Haziran 1945'te Altshausen'deki bir Fransız esir kampında, muhtemelen Polonyalı muhafızlarının kötü muamelesi sonucu öldü. 1945'te Reinefarth, Müttefik yetkililer tarafından gözaltına alındı, ancak Polonya'nın iade talebine rağmen Varşova'daki eylemlerinden dolayı hiçbir zaman yargılanmadı. Bir Batı Alman mahkemesinin delil yetersizliği nedeniyle kendisini serbest bırakmasının ardından Reinefarth, savaş sonrası avukat olarak başarılı bir kariyere sahip oldu, Westerland belediye başkanı ve Schleswig-Holstein Landtag parlamentosunun bir üyesi oldu. Batı Alman hükümeti aynı zamanda eski SS- Obergruppenführer'e 1979'da ölmeden önce general maaşı bağlamıştı.
Mayıs 2008'de, hâlâ hayatta olan birkaç eski SS Dirlewanger üyesinin listesi Varşova Ayaklanma Müzesi tarafından derlendi ve yayınlandı.
Ağustos 1944'te Varşova'daki Wola katliamı sırasında öldürülen Polonyalı siviller
Ağustos 1944'ün başlarında Wolska Caddesi boyunca Alman birlikleri tarafından yönetilen çocuklu Polonyalı kadınlardan oluşan bir grup
Franaszek fabrikasında öldürülen 4.000 Wola katliamı kurbanının külleri yerdeki bir deliğe gömüldü ve geçici haçla anıldı
Wola Katliamı Kurbanları Anıtı, Wola'daki infaz yerlerinin bir listesini ve her bölgedeki kurban sayısına ilişkin tahminleri gösteriyor
Wola Katliamı Kurbanları Anıtı'nın Wolska Caddesi'ndeki infaz yerlerinden bazılarını listeleyen bir detayının yakından görünümü
Yusuf Hikmet Bayur

| Hikmet Bayur |
| --- | --- |

Türkiye Millî Eğitim Bakanı
Görev süresi 27 Ekim 1933 - 8 Temmuz 1934
Başkan: Mustafa Kemal Atatürk
Başbakan: İsmet İnönü
Yerine geldiği: Refik Saydam
Yerine gelen: Zeynel Abidin Özmen
Türkiye Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri
Görev süresi 27 Mart 1932 - 21 Ekim 1933
Başkan: Mustafa Kemal Atatürk
Yerine geldiği: Tevfik Bıyıklıoğlu
Yerine gelen: Ruşen Eşref Ünaydın
Görev süresi 20 Kasım 1927 - 4 Kasım 1928
Başkan: Mustafa Kemal Atatürk
Yerine geldiği: Tevfik Bıyıklıoğlu
Yerine gelen: Tevfik Bıyıklıoğlu
Türkiye'nin Afganistan Büyükelçisi
Görev süresi 1928-1931
Yerine geldiği: Ömer Fahreddin Türkkan
Yerine gelen: Memduh Şevket Esendal
Türkiye'nin Yugoslavya Büyükelçisi
Görev süresi 1925-1927
Yerine gelen: İnayetullah Cemal Özkaya
Türkiye Büyük Millet Meclisi 4., 5., 6., 7., 10. ve 11. Dönem milletvekili
Görev süresi 14 Mayıs 1954 - 25 Mayıs 1960
Seçim bölgesi: 1954 – Manisa 1957 – Manisa
Görev süresi 4 Mayıs 1931 - 14 Haziran 1946
Seçim bölgesi: 1931 – Manisa 1935 – Manisa 1939 – Manisa 1943 – Manisa
Kişisel bilgiler
Doğum: Yusuf Hikmet 1891 İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 6 Mart 1980 (89 yaşında) İstanbul, Türkiye
Defin yeri: Edirnekapı Şehitliği, İstanbul
Partisi: Cumhuriyet Halk Partisi Millet Partisi
İlişkiler: Kıbrıslı Mehmed Kamil Paşa (dedesi)
Bitirdiği okul: Galatasaray Lisesi, Sorbonne Üniversitesi
Mesleği: Bürokrat, Diplomat, Siyasetçi
Yusuf Hikmet Bayur (1891, İstanbul - 6 Mart 1980, İstanbul), Türk siyasetçi ve tarihçi. Türk devrim tarihi konusundaki çalışmalarıyla tanınmıştır. 1933–1934 yılları arasında İsmet İnönü tarafından kurulan hükûmette Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanı olarak yer almıştır. Bu görevinden önce 1932–1933 ve 1927–1928 yılları arasında Türkiye Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği görevini sürdürmüştür. 1925–1927 yılları arasında Yugoslavya, 1928–1931 yılları arasında ise Afganistan Büyükelçisi olmuştur.
1935, 1939 ve 1943 Türkiye genel seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) listesinden Manisa milletvekili olarak meclise girmiştir. 1946'da CHP'den ayrılmıştır ve siyasi yaşamını CHP'nin muhalifi olarak sürdürmüştür. Millet Partisi'nin kurucu üyeleri arasında yer almıştır. 1952 yılında bu partiden ayrılmıştır ve Demokrat Parti'ye katılarak 1954 ve 1957 seçimlerinde Demokrat Parti'den (DP) bağımsız Manisa milletvekili olarak meclise girmiştir. 1960 Darbesi'nden sonra 4 yıl 2 ay hapis cezasına hüküm giymiştir fakat 1963 affıyla özgürlüğüne kavuşmuştur. 6 Mart 1980 tarihinde İstanbul'da ölmüştür.
Yaşamı

Son Osmanlı sadrazamlarından Kıbrıslı Kâmil Paşa'nın oğlu Haşmet Bey'in oğludur. Mekteb-i Sultani'yi (Galatasaray Lisesi) bitirdi. Yükseköğrenimini Fransa'da, Paris Üniversitesi Fen Fakültesi'nde tamamlayarak Türkiye'ye döndü ve bir süre Mekteb-i Sultani'de öğretmenlik yaptı (1914-20). Türk Kurtuluş Savaşı'nın başlarında Anadolu'ya geçerek Salihli cephesinde Kuvâ-yi Milliye'ye katıldı.
Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) açılmasından sonra, 1 Ekim 1920'de Dışişleri Bakanlığı siyasi işler genel müdürü oldu (1920-22). Londra ve Lozan konferanslarında Türk kuruluna danışmanlık etti. 1923'te Londra büyükelçiliği danışmanlığına, 1925'te siyasal temsilci olarak Belgrad ortaelçiliğine atandı. 1927'de Cumhurbaşkanlığı genel sekreterliği, 1928'de Kabil büyükelçiliği, 1932'de ikinci kez Cumhurbaşkanlığı genel sekreterliğine getirildi.
1933 ara seçimlerinde Manisa milletvekili seçildi ve Ekim 1933-Temmuz 1934 arasında Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı görevini üstlendi. 1933 Üniversite Reformu'yla bütün üniversite ve yüksekokullara zorunlu ders olarak konulan Türk inkılap tarihini okutmakla görevlendirildi. Daha sonra Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde Hint tarihi ordinaryüs profesörü oldu. 1942'de emekli oldu.
1935, 1939 ve 1943 genel seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) listesinden Manisa milletvekili seçildi. 1946'da CHP'den ayrıldı. Siyasi yaşamını CHP'nin muhalifi olarak sürdürürken, Mareşal Fevzi Çakmak ile birlikte Millet Partisi'nin (MP) kurucu üyeleri arasında yer aldı (Temmuz 1948). MP'nin iki yıl genel başkanlığını (1948-50) yaptı, bu partinin yayın organı olan Kudret gazetesinin de başyazarlığını yaptı. 1952'de partiden ayrıldı. 1954 ve 1957 seçimlerinde Demokrat Parti'den (DP) bağımsız Manisa milletvekili seçildi. 27 Mayıs Darbesi'nden (1960) sonra DP'lilerle Yassıada'da yargılanıp dört yıl iki ay hapis cezasına hüküm giydi. 1963 affıyla özgürlüğüne kavuştuktan sonra siyasal yaşamdan çekilerek yalnız tarih alanındaki çalışmalarına bağlandı.
6 Mart 1980 tarihinde İstanbul'da öldü.
Yapıtları

Başlıca yapıtları aşağıdaki gibidir:
Türkiye Devleti'nin Dış Siyasası (1934)
Türk İnkılabı Tarihi (1940-67, 10 kitap, 3 cilt)
Hindistan Tarihi (1946-50, 3 cilt)
Atatürk, Hayatı ve Eseri (1963)
XX. Yüzyılda Türklüğün Tarih ve Acun Siyasası Üzerindeki Etkileri (1974)
Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
Yoncalı kaplıcaları

Yoncalı kaplıcaları, Kütahya - Tavşanlı karayolunda, Kütahya'ya 16 km mesafede bulunmaktadır. Kaplıca suyunun tedavi özellikleri T.C. Sağlık Bakanlığınca belirlenmiş, ortopedik ve nörolojik sekellerin rehabilitasyonunda, kronik dönemdeki romatizmal hastalıkların rehabilitasyonunda kullanılabilir nitelikte olduğu saptanmıştır.
Wolayta Sodo

Wolayta Sodo (Amharca: ዎላይታ ሶዶ) veya kısaca Sodo (Wolaytta: Wolaytta Sooddo), Etiyopya'da bir şehirdir. Şehir, Wolayta Bölgesi ve Güney Etiyopya Bölgesel Devleti'nin siyasi ve idari merkezidir. 6°54′K 37°45′D enlem ve boylamına ve deniz seviyesinden 1.600 ila 2.100 metre (5.200 ve 6.900 fit) yüksekliğe sahiptir.
Haile Oteli ve Tona Kompleksi
Tarihçe

1930'ların başında Sodo, Wolaita bölgesinde kasaba olarak adlandırılmayı hak eden tek bölge olarak tanımlandı. Cumartesi günleri bir pazarı, başkente giden bir telefon hattı ve haftalık bir postanesi vardı.
1958'de Sodo, Etiyopya'da birinci sınıf belediye olarak sınıflandırılan 27 yerden biriydi. Etiyopya Ticaret Bankası şubesi 1965-1968 yılları arasında kurulmuştur.
Nüfus

Etiyopya İstatistik Bürosu tarafından yayınlanan 20023 nüfus tahminlerine göre, şehrin toplam nüfusu 108.161'i erkek ve 105.306'sı kadın olmak üzere toplam 213.467'dir.
Başvuru

↑  "Population-Size-of-Towns-by-Sex-as-of-July-2023" (PDF). Etiyopya İstatistik Servisi (İngilizce). 7 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 16 Mart 2024.
| g t Etiyopya'daki il merkezleri |
| --- | --- |
 Adama  Addis Ababa  Adigrat  Adva  Ambo  Araka  Arba Minch  Asella  Awasa  Axum  Bale Hawassa  Bahir Dar  Boditi  Debre Berhan  Debre Marqos  Debre Tabor  Debre Zeyit  Degehabur  Dembidolo  Dessie  Dila  Dimtu  Dire Dawa  Gambela  Gasuba  Goba  Gode  Gondar  Gununo  Harar  Irgalem  Jijiga  Jimma  Kebri Dahar  Kombolcha  Mek'ele  Negele Arsi  Negele Boran  Nekemte  Shashamane  Tabala  Weldiya  Wolayta Sodo  Wukro  Ziway 
Tona döngüsü
Simeis 147

| --- | --- |
Simeis 147'nin Hα- ve RGB filtreleri kullanılarak elde edilmiş fotoğrafı.
Olay türü: Süpernova kalıntısı 
Tarih: 1952
Takımyıldız: Arabacı / Boğa
Sağ açıklık: 05sa 39d 00s
Dik açıklık: +27° 50′ 00″
Dönem: J2000
Uzaklık: (3000 ± 350) Iy
Boyut: 3°
Ana gökada: Samanyolu
Belirtmeler: Simeis 147 • Sh2-240 • SNR G180.0-01.7
  Wikimedia Commons'ta ilgili ortam

Simeis 147 (ayrıca Sharpless 2-240 veya Spagetti Bulutsusu olarak da bilinir), Arabacı ve Boğa takımyıldızları arasındaki sınırda yer alan, yaklaşık olarak 3000 (±350) ışık yılı uzaklıkta bulunan bir süpernova kalıntısıdır. 1952 yılında Kırım Astrofizik Gözlemevi'nde Grigori Şayn ve ekibi tarafından bir Schmidt kamerası ve Hidrojen Alfa iletim yoluna yakın bir dar bant filtre kullanılarak keşfedildi. Son derece düşük parlaklığı nedeniyle gözlemlenmesi zordur.
Gökyüzünde yaklaşık olarak üç derecelik (yaklaşık 137 Iy) bir yer kaplayan bulutsunun alanı, neredeyse küresel bir kabuk ve ipliksi bir yapı ile oldukça büyüktür. 40.000 yıl önce oluştuğu hesaplanmaktadır.
Yıldız patlamasından sonra, atarca PSR J0538+2817 olarak bilinen ve hızla dönen bir nötron yıldızının bulutsunun çekirdeğinde kaldığı ve güçlü bir radyo sinyali yaydığı düşünülmektedir.
Yoshiki Takahashi

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Yoshiki Takahashi
Doğum tarihi:  14 Mayıs 1985 (39 yaşında)
Doğum yeri:  Nagano, Japonya
Boyu:  1,7 m (5 ft 7 in)
Mevkii:  Orta saha
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2004-2009 |  Sagan Tosu |   |   |
| 2010-2011 |  Vegalta Sendai |   |   |
| 2012- |  Sagan Tosu |   |   |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Yoshiki Takahashi (d. 14 Mayıs 1985), Japon futbolcudur. Profesyonel kariyerine 2004 yılında Sagan Tosu kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Vegalta Sendai kulüplerinde oynadı.
Xyliphius

Xyliphius, Aspredinidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
2024 Yaz Olimpiyatları'nda atıcılık - Karma 10 metre havalı tüfek

Ana madde: 2024 Yaz Olimpiyatları'nda atıcılık
| 2024 Yaz Olimpiyatları'nda   Atıcılık |
| --- | --- | --- | --- |

Elemeler
Tüfek
| 50 m tüfek üç pozisyon | erkekler | kadınlar |  |
| 10 m havalı tüfek | erkekler | kadınlar | karma |
Tabanca
| 25 m tabanca |  | kadınlar |  |
| 25 m çabuk atış tabanca | erkekler |  |  |
| 10 m havalı tabanca | erkekler | kadınlar | karma |
Pompalı tüfek
| Trap | erkekler | kadınlar |  |
| Skeet | erkekler | kadınlar | karma |
g t 
2024 Yaz Olimpiyatları'nda karma 10 metre havalı tüfek müsabakaları 27 Temmuz 2024 tarihinde Ulusal Atıcılık Merkezi'nde yapılmıştır.
Program

Tüm saatler Türkiye Saati (UTC+03.00) şeklindedir.
Sonuçlar > Final

| Sıra | Takım | Ülke | Toplam |
| --- | --- | --- | --- |
Altın madalya maçı
|  | Huang Yuting   Sheng Lihao |  Çin 1 | 16 |
|  | Keum Ji-hyeon   Park Ha-jun |  Güney Kore 1 | 12 |
Bronz madalya maçı
|  | Alexandra Le   Islam Satpayev |  Kazakistan 1 | 17 |
| 4 | Anna Janßen   Maximilian Ulbrich |  Almanya | 9 |
Vjosa Osmani

| Vjosa Osmani |
| --- | --- |

5. Kosova Cumhurbaşkanı
Görevde
Makama geliş  4 Nisan 2021
Başbakan: Avdullah Hoti
Yerine geldiği: Hashim Thaçi
6. Kosova Meclisi Başkanı
Görev süresi 3 Şubat 2020 - 22 Mart 2021
Başkan: Hashim Thaçi
Yerine geldiği: Glauk Konjufca
Yerine gelen: Glauk Konjufca
Kişisel bilgiler
Doğum: 17 Mayıs 1982 (42 yaşında) Mitroviça, Yugoslavya SFC (günümüz Kosova)
Milliyeti: Arnavut
Partisi: Kosova Demokratik Birliği
Uzmanlık alanı: Hukuk profesörü
Evlilik(ler): Prindon Sadriu
Çocuk(lar): Dua Tiara Sadriu, Anda Elisa Sadriu
Bitirdiği okul: Priştine Üniversitesi Pittsburgh Üniversitesi
İmzası: 
Vjosa Osmani-Sadriu, (d. 17 Mayıs 1982, Mitroviça, Kosova), Kosovalı bir hukukçu ve politikacıdır. Nisan 2021'den beri Kosova Cumhuriyeti'nin beşinci cumhurbaşkanıdır. Osmani, 2019 Kosova genel seçimlerinde Kosova Demokratik Birliği (LDK) partisinin başbakan adayı oldu.
Hayatı

İlkokulu ve liseyi Mitroviça'da bitirdi. Priştine Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde lisans eğitimini tamamladıktan sonra, yüksek lisans ve doktora çalışmalarını Pittsburgh Üniversitesi'nde tamamladı. Priştine Üniversitesi'nde, Kosova Amerikan Üniversitesi'nde (İngilizce: American University in Kosovo, Arnavutça: Universiteti amerikan i Kosovës) ve Pittsburgh Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde ders verdi. Kosova'da uluslararası hukuk alanında dersler verirken Amerika'da Devlet İnşası ve Hukuk: Kosova Deneyimi başlıklı bir seminer verdi.
Osmani dış ilişkiler, diaspora ve stratejik yatırımlar komitesinin ve Avrupa Birliği Uyum Komitesi'nin başkanlığını yürüttü ve Kosova'da anayasa reformları komitesi başkan yardımcısı olarak görev yaptı.
Osmani, Prindon Sadriu ile evli ve ikiz kız annesidir. Anadilinin yanı sıra İngilizce, Türkçe, İspanyolca ve Sırpça da konuşabilmektedir.
Siyasî hayatı

Osmani'nin siyasi kariyeri, gençliğinde LDK aktivisti olduğu zaman başladı. 27 Ağustos 2009 tarihinde, o zamanki Kosova Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Fatmir Sejdiu'nun Kurmay Başkanı seçildi. Osmani, Kosova Meclisinde LDK'nın üç dönem üyesidir ve son iki dönemde Kosova'da en çok oy alan kadındı.
Kosova'nın bağımsızlığına katkısıyla, özellikle Kosova'nın Sırbistan'a karşı kazandığı bir dava olan Kosova'nın bağımsızlığının yasallığını savunmak için Kosova partisinin bir parçası olduğu Uluslararası Adalet Divanı'nda yaptığı katkılarıyla bilinmektedir. Bu süreçte Osmani Kosova temsilcisi olarak görev yaptı.
Vjosa Osmani, 2019 erken parlamento seçimlerinde partisi LDK tarafından Kosova'nın olası başbakanı olarak görüldü. Seçim için kampanya yürütürken Osmani, Kosova halkının bir kadın başbakana hazır olduğuna ve Kosova için serbest piyasa reformları vadetmenin yanı sıra yolsuzlukla mücadele edebileceğine inandığını söyledi.
Ödülleri

Osmani, Kosova'daki lisans eğitimini Eğitim Bakanlığı'ndan aldığı bursla Kosova Hukuk Fakültesinin en iyi öğrencisi olarak tamamladı. Aynı zamanda, tüm fakülteler tarafından ülkenin ilk beş öğrencisinden biri olarak seçildi. 2004 yılında Pittsburgh Üniversitesi'nde yüksek lisansını tamamlaması için burs kazandı. 2005 yılında Pittsburgh Üniversitesi tarafından iki kez Gelecek İçin Mükemmellik Ödülü'ne layık görüldü. 2009 yılında gösterdiği başarı sayesinde, yine hukuk alanına odaklandığı aynı üniversitede doktora çalışmalarını tamamlamak için bir kez daha tam burs kazanmıştır.
Ayrıca insan hakları alanına yaptığı katkılardan dolayı Pittsburgh Üniversitesi tarafından Sheth Uluslararası Başarı Ödülü ile onurlandırıldı.
Çalışmaları

Osmani, uluslararası hukuk ve ticaret hukuku alanlarında hem Arnavutça hem de İngilizce olarak kitaplar, makaleler, monograflar ve makaleler yayınlamıştır.
Kosova Cumhuriyeti Dış Politikasının Şekillendirilmesinde Parlamenter Diplomasinin Rolü; Pittsburgh Üniversitesi, Hukuk İncelemesi, yayın hariç: Sonbahar, 2014;
Tahkim - Hakimler ve Uygulayıcılar için Rehber; USAID, 2008;
Balkanlar - Dış İlişkiler, Politika ve Sosyo-Kültürler (Kosova Dış Politikası bölümünün ortak yazarı); EPOKA Üniversitesi Yayınları, Tiran, Ekim 2011; 978-9928-4044-4-2;
Kosova'nın dış politikası: Beş Yıl Sonra ("Siyasi Düşünce: Dış Politika ve Uluslararası Diplomasinin Özellikleri", ortak yazar); 2011, No 43, Eylül 2013; Konrad Adenauer Vakfı);
Bar Sınavı El Kitabı - Ticaret Hukuku Bölümü; ortak yazar; UNDP ve Kosova Avukatlar Odası, 2008;
Uluslararası Adalet Divanı önünde Kosova'yı temsil etmek; Uluslararası Hukuk Eğitimi Merkezi (CILE Notları), Eylül 2010, Pittsburgh Üniversitesi Hukuk Fakültesi;
İşletme Hukuku - Yetkili Dersler; Riinvest Üniversitesi, Kosova, 2008;
Küçük Bir Programın Kosova'da Hukukun Üstünlüğünün Geliştirilmesi Üzerindeki Büyük Etkisi ("Hukuk Eğitiminin İhracatı: Geçiş Ülkelerinin Teşvik Edilmesi ve Etkilenmesi" bölümünde); Ashgate, 2009;
Monograf: "Kosova'da Sokak Çocukları"; Kosova'da Üç Dilde Finlandiya İnsan Hakları Programı (İngilizce, Arnavutça, Sırpça), 2004
Başkan Barack Obama ve First Lady Michelle Obama, New York'taki Metropolitan Müzesi'nde Kosova Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Fatmir Sejdiu, eşi Nezafete Sejdiu ve tercüman Vjosa Osmani (sağda) ile birlikte bir resepsiyon sırasında poz veriyor.
Cengiz Han'ın yükselişi

Cengiz Han
| g t Cengiz Han'ın seferleri |
| --- | --- |
 Cengiz Han'ın yükselişi Chakirmaut  Batı Şia Hanedanlığı  Kin Hanedanlığı Yehuling  Zhongdu  Karahıtaylar  Harezmşahlar Buhara  Semerkant  Merv  Pervan  İndus  Kalka Nehri  İdil Bulgar Devleti 
Cengiz Han'ın yükselişi, 1162'de Temuçin olarak doğumundan, Moğol reislerinden oluşan bir meclis olan Kurultay tarafından kendisine "Evrensel Hükümdar" anlamına gelen "Cengiz Han" unvanının verildiği 1206 yılına kadar olan olayları kapsar.
Cengiz Han'dan önce Moğollar

Moğollar ilk olarak Tang Hanedanı döneminde ortaya çıkmış ve 553'ten 745'e kadar Göktürkler'in vasalları olan Şiveyler'in bir kolu olarak tanımlanmıştır. Şiveyler, Moğolların Argun Nehri'ne göçtüğü ve Hıtaylar'ın vasalı oldukları 10. yüzyıla kadar Küçük Hingan Sıradağları'nda yaşamışlardır. Moğollar 11. yüzyılda Onon Nehri ve Kerulen Nehri'ne ulaşana kadar batıya doğru ilerlemeye devam etmişlerdir.
Moğol mitolojisine göre, Cennet tarafından doğurulan mavi-gri bir kurt ile alageyik bir dişi geyikten türemişlerdir. Hep birlikte bir gölü geçerek Burhan Haldun Dağı'a ulaşmışlar ve burada bir erkek doğurmuşlardır. Bat Tsagan adındaki bu erkek insan, tüm Moğolların atası sayıldı. Bat Tsagan'ın soyunun 11. neslinde Dobun Mergen, Khorilar'dan Alan Gho'a adında genç bir kadınla evlendi. Dobun Mergen öldükten sonra Alan Gho'a, Börçigin klanının kurucusu Bodonçir Munkhag'ı doğurdu. Bodonçir'in büyük büyük torunu Kaidu 11. yüzyılda doğmuş ve "tüm Moğolları yöneten" ilk kağan olmuştur.
Moğollar 1135'ten 1147'ye kadar sürekli olarak Jin Hanedanlığı sınırlarına akınlar düzenlediler. Jin misilleme yaparak Tatarlarla ittifak kurdu ve Tatarlar, yeni Moğol hanı Taichiud'lu Ambaghai'yi barış yapma bahanesiyle yakalayıp Jin sarayına teslim etti. Ambaghai yakalanmadan önce akrabalarına bir haberci göndermeyi başararak onları Tatarlarla ölümüne savaşmaya çağırdı. Ambaghai tahta bir eşeğe çivilenerek ölüme terk edildi. Ambaghai'nin 1150'lerde ya da 1160'larda yakalandığı sıralarda, Khabul'un torunu Yesugei, Merkitler'den bir kadını gelin olarak kaçırdı. Hotula Han tarafından Tatarlara karşı yapılan bir dizi akına katıldı. Bu saldırılardan birinden döndükten sonra karısı, Cengiz Han adını alacak olan Temuçin'i doğurdu.
Çocukluk dönemi (1155/1162/1167-1177)

Temuçin'in doğum yılı tartışmalıdır ve farklı tarihçiler tarafından birden fazla tarih verilmektedir: 1155, 1162 veya 1167. Ancak 1162 en çok kabul gören tarihtir. Temuçin'in doğum tarihini hiçbir zaman tam olarak bilmek mümkün değildir. Moğolların Gizli Tarihi doğum yerini Onon Nehri üzerindeki Delüün Boldog olarak belirtir.
Cengiz Han, Börçigin klanının lideri Yesügey ile Olkhonud kabilesinden Höelin'in çocuğu olarak Temuçin adıyla dünyaya geldi. 1171 yılında Yesugei, oğlu ile Börte arasında bir evlilik ayarlamak için Temuçin'in Tatar topraklarından doğuya, karısının Olkhonud kabilesiyle yakından ilişkisi olan Khongirad'a götürdü. Temuçin, Khongiradların yanında bırakıldı, ancak Yesugei dönüş yolculuğu sırasında Tatarlar tarafından zehirlendi. Yesugei, Temuçin'i Khongirad'dan alması için Münglig adında güvenilir bir hizmetkârını gönderdi. Babasının yoldaşları onun ölümü üzerine dağıldı ve Hoelun çocuklarına tek başına bakmak zorunda kaldı. Çocuklarıyla birlikte Hentiy Dağları'na gittiler ve burada birkaç yıl boyunca balıkçılık ve bitki kökleri toplayarak geçimlerini sağladılar. Temuçin'in bu yıllarda yaşadığı olaylar hakkında üç önemli nokta dışında çok az şey bilinmektedir. Bir noktada Temuçin üvey kardeşi Begter'i bir balık çaldığı için öldürmüştür. Daha sonra Taichiud'un esiri oldu ve Suldus Shira adlı bir kabile üyesinin yardımıyla kaçmadan önce bir süre kafeste yaşadı. 1173 yılında Jadaran (Jajirad) klanından Camuka'nın kan kardeşi oldu. Jadaran klanı kendilerinin Börçigin soyundan geldiğini düşünmekteydi, ancak bazıları onların gayrimeşru bir hanedan olduğunu söylemektedir.
Kağan oluşu > İlk liderlik dönemi (1177-1191)

1177'de Temuçin Khongirad'a gitti ve Börte ile evlendi, ancak kısa süre sonra Börte bir Merkit baskınında kaçırıldı. Temuçin 20,000 savaşçı topladı ve kan kardeşi Camuka ile Keraitlerin hanı Tuğrul Han'ın yardımını aldı. Birlikte Temuçin'in Börte'yi geri almasına yardım ettiler. Börte'nin nasıl geri getirildiği ya da bu süreçte askeri bir harekâtın söz konusu olup olmadığı net değildir. Bir söylenim, Temuçin ve müttefiklerinin Merkit'i bozguna uğrattığını ve Börte'nin çok sayıda ganimetle birlikte kurtarıldığını iddia eder, ancak bu daha sonraki bir askerî harekâtı daha önceki bir olayla birleştiren karma bir anlatı olabilir. Börte kısa bir süre sonra doğum yapmış ve çocuğun babası bir Merkit olsa da, Temuçin onu yine de kendi çocuğu olarak yetiştirmeye karar vermiş ve adını Cuci koymuştur.
Temuçin'in hayatının 1177'den 1191'e kadar olan dönemi, Temuçin'in Taichiud, Salji'ut, Khadagin ve Tatarlarla karışık olarak sık sık savaşması dışında büyük ölçüde bilinmemektedir. Temuçin'i lider kabul eden klanlardan biri sonunda ayrıldı ve Taichiud tarafından yenilgiye uğratıldı, ardından Camuka'ya katıldılar. 1180'lerde Moğolistan'da kabileler arasındaki çatışmayı artıran olaylar baş gösterdi, ancak Temuçin bu olaylarda etkin olarak yer almadı.
Kağan oluşu > Merkit'e saldırı (1191)

Merkitlere yapılan ve Börte'nin kurtarılmasıyla sonuçlanan önceki saldırı 1191'de gerçekleşen ayrı bir sefer olabilir ve kaynaklarda karıştırılmış olabilir. 1191'de Camuka, Temuçin ve Tuğrul ile kardeşi Jaka Gambu, Merkit'e saldırmaya karar verdiler. Ancak Temuçin ve Tuğrul'un buluşma yerine üç gün geç gelmesi Camuka'yı çok kızdırdı. Birlikte 40,000 kişilik müttefik kuvvetleri düşman kampına kuzeydoğudan saldırmak için doğuya doğru bir sapma yaptı. Bir balıkçı onları gördü ve Merkit'i yaklaşan saldırı konusunda uyardı, ancak Merkit gerekli hazırlıkları yapamadı ve dağıldı.