Fesleğen
Yetiştirme

Yemeklik ve süs fesleğenlerinin çoğu Ocimum basilicum türünün çeşitleridir ancak diğer türler de yetiştirilir ve türler arasında birçok melez bulunur.
Geleneksel olarak yeşil bir bitkidir, 'Purple Delight' gibi bazı çeşitlerin mor görünen yaprakları vardır.
Fesleğen 40-130 cm (16-51 in) boylarındadır ve karşılıklı, açık yeşil, 3-11 cm (1-4+1⁄2 in) boyunda ve 1-6 cm (1⁄2-2+1⁄2 in) eninde ipeksi yapraklara sahiptir. Çiçekleri küçük, beyaz renklidir ve bir terminal başak şeklinde düzenlenmiştir. Lamiaceae arasında olağan dışı, dört ercik ve pistil tacının üst kenarının altına itilmez ancak alt kenarın (İngilizce: lip) üzerinde uzanır. Entomofil tozlaşmadan sonra, taç yaprak düşer ve bilabiat kaliks içinde dört yuvarlak aken (İngilizce:achene) gelişir.
Fesleğen soğuğa duyarlıdır, en iyi şekilde sıcak ve kuru koşullarda gelişir. Don ihtimali varsa yıllık olarak davranır. Ancak fesleğen, popülaritesi nedeniyle dünyanın birçok ülkesinde yetiştirilmektedir. Üretim alanları arasında Akdeniz bölgesindeki ülkeler, ılıman bölge ve subtropikal iklimlerdeki ülkeler yer alır.
Kuzey Avrupa, Kanada, ABD'nin kuzey eyaletleri ve Yeni Zelanda'nın Güney Adası'nda en iyi şekilde, camın altına bir turba (bataklık kömürü) (İngilizce: peat) saksıya ekilir ve ardından ilkbahar sonu/yaz başında ekilir (donma ihtimali az olduğunda). Ayrıca don ihtimali geçtikten sonra toprağa ekilebilir. İyi drene edilmiş, güneşli maruziyette en iyi sonucu verir.
Fesleğen en iyi açık havada yetişmesine rağmen, iç mekanda saksıda yetiştirilebilir ve çoğu bitki gibi en iyi şekilde güneşe bakan bir pencere kenarında yetişir. Aşırı soğuk hava akımlarından uzak tutulmalıdır ve güçlü güneş ışığında en iyi şekilde büyür, bu nedenle bir sera veya sıra örtüsü varsa idealdir. Bununla birlikte, flüoresan ışıklar altında bodrum katında bile yetiştirilebilir.
Yaprakları susuzluktan solmuşsa, iyice sulanır ve güneşli bir yere konursa iyileşir. Bitkinin dibine doğru uzanan sarı yaprakları bitkinin gerildiğinin göstergesidir; genellikle bu daha az suya veya daha az veya daha fazla gübreye ihtiyaç duyduğu anlamına gelir.
Güney Avrupa, ABD'nin güney eyaletleri, Yeni Zelanda'nın Kuzey Adası ve Avustralya gibi daha güneşli iklimlerde, fesleğen dışarıya ekildiğinde gelişir. Aynı zamanda orta ve kuzey Amerika Birleşik Devletleri'nde yaz aylarında büyür ancak sıcaklıklar donma noktasına ulaştığında ölür. Tohuma gitmesine izin verilirse gelecek yıl tekrar büyür. Düzenli sulamaya ihtiyaç duyar ancak diğer iklimlerde gerektiği kadar özen gösterilmez.
Fesleğen ayrıca kısa kesimlerinin sapları iki hafta kadar suda kökler gelişene kadar askıda bırakıldığında güvenilir şekilde çoğaltılabilir.
Gövde çiçek ürettiğinde o gövdede yaprak üretimi durur, gövde odunsu hale gelir ve uçucu yağ üretimi azalır. Bunu önlemek için fesleğen yetiştiricisi herhangi bir çiçek sapını tamamen olgunlaşmadan koparabilir. Sadece çiçek açan sap bu kadar etkilendiğinden, bazı saplar yaprak üretimi için sıkıştırılabilirken diğerleri dekorasyon veya tohumlar için çiçek açmaya bırakılır.
Bitkinin çiçek açmasına izin verildiğinde ertesi yıl saklanabilen ve ekilebilen küçük siyah tohumları taşıyan tohum kapsülleri üretebilir. Yaprakların bitkiden toplanması büyümeyi desteklemeye yardımcı olur çünkü bitki en üstteki yaprakların yanındaki yaprakçık çiftlerini yeni saplara dönüştürerek tepki verir.
Fesleğen, domates için yardımcı bitki olarak tavsiye edilir. Yaygın iddialar fesleğenin zararlıları caydırabileceği veya domates aromasını iyileştirebileceği yönündedir. Bununla birlikte, çift kör tat testlerinde fesleğen yanına ekildiğinde domateslerin tadını önemli ölçüde etkilememiştir.