stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bosanska Krajina'da Boşnaklar arası çatışma
Tarihi

Bosna-Hersek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı'nın Müslüman bir üyesi olan ve Agrokomerc etrafında bir ekonomik imparatorluk kuran yerel lider Fikret Abdiç, 27 Eylül 1993 tarihinde Velika Kladuşa şehrinde Batı Bosna Özerk Bölgesi'ni kurdu. Batı Bosna Özerk Bölgesi, başbakanı ve parlamentosuyla mini bir devlet olarak faaliyet göstermekteydi.  Bihaç'lı Boşnaklar, bu yeni özerk devlete karşı çıktılar ve Bosna-Hersek Cumhuriyeti'ne bağlı kaldılar. Boşnaklar'ın Bosnalı Sırplar ve Bosna Hırvatlar ile açık savaşta olduğu dönemde Fikret Abdiç, Ekim 1993'te Sırp Cumhuriyeti ile iş birliği anlaşması imzaladı ve Kasım 1993'te Sırp Cumhuriyeti ve Hersek-Bosna Hırvat Cumhuriyeti ile siyasi iş birliğini geliştirme anlaşması imzaladı. Abdiç fazlasıyla güçlü olan yerel destekten faydalandı.  Bosna-Hersek Cumhuriyeti Ordusu 5. Kolordusu'nun Velika Kladuşa'daki 521. ve 527. Tugayları 5.Kolordu'dan kaçarak Abdiç'in kuvvetlerine katıldı.
Bosna-Hersek Cumhuriyeti'ne bağlı kalan Boşnaklara, Bosna-Hersek Cumhuriyeti Ordusu 5. Kolordu Komutanı Atıf Dudakoviç komuta etmekteydi. Cazinska Krajina, Abdiç ve Dudakoviç arasında bölünmüştü; Velika Kladuša ve Cazin, Abdiç'in yanında, Bihać ise Dudakoviç'in yanında yer aldı. Ocak 1994 itibarıyla Cazinska Krajina topraklarının çoğu 5. Kolordu'nun kontrolü altındaydı. Aynı ay Dudakoviç, Abdiç ile ateşkes imzaladı. Ancak ateşkes, 18 Şubat 1994 tarihinde Abdić'in 5. Kolordu'ya saldırı başlatmasıyla bozuldu. Çatışmalar 1994 yazına kadar sürdü ve çatışmanın sonunda Abdiç'in 30.000 kişilik kuvveti komşu Hırvatistan'a kaçtı. 5. Kolordu, birçok zafer kazanmasına rağmen Aralık 1994'te Velika Kladuşa bir kez daha Abdiç'in kontrolü altına girdi. 5. Kolordu, Bihaç çevresindeki Sırp hatlarını aşmayı başardı ve 1994 yılında imzalanan Boşnak-Hırvat Washington Anlaşması ile daha da güçlendi. 1995 yılında gerçekleşen Fırtına Operasyonu'nda 5. Kolordu, Abdiç'in ordusuna karşı kesin zaferler elde etmeyi başardı.
87 Sylvia

| --- | --- |

Keşif
Keşfeden: Norman Robert Pogson
Keşif tarihi: 16 Mayıs 1866
Adlandırmalar
MPC belirtmesi: (87) Sylvia
Telaffuz: /ˈsɪlviə/
Adın kaynağı: Rhea Silvia
Alternatif adlandırma: A909 GA
Küçük gezegen kategorisi: Asteroit kuşağı · (dış) Sylvia · Kibele
Sıfatlar: Sylvian /ˈsɪlviən/
Yörünge özellikleri
Dönem 1 Temmuz 2021  (JG 2459396,5, güneş merkezli)
Günöte: 3,81 AB (560 Gm)
Günberi: 3,15 AB (480 Gm)
Yarı büyük eksen: 3,48 AB (520 Gm)
Dış merkezlik: 0,094
Yörünge periyodu: 6,5 JY (2372 gün)
Ortalama yörünge hızı: 15,94 km/s[kaynak belirtilmeli]
Ortalama ayrıklık: 213°
Ortalama devinim: 0° 9d 6.48s / gün
Eğiklik: 10,9°
Çıkış düğümü boylamı: 73°
Perihelyon açısı: 263°
Bilinen doğal uydusu: 2
Fiziksel özellikler
Tayf tipi: X 
Mutlak parlaklık (H): 6,94
Boyutlar: (363 × 249 × 191) ±5 km (MPCD) veya  (374 × 248 × 194) ±5 km (ADAM)
Ortalama çap: 271±5 km (MPCD) veya 274±5 km (ADAM)
Hacim: (10,5±0,2)×107 km3 (MPCD) veya (10,8±0,2)×107 km3 (ADAM)
Kütle: (14,76±0,06)×1018 kg (14,6±0,1)×1018 kg
Ortalama yoğunluk: 1,378±0,045 g/cm3[kaynak belirtilmeli]
Sinodal dönme süresi: 0,2160 g (5,183641±0,000039 sa)
Kuzey kutbu sağ açıklık: 14,3°±5°
Kuzey kutbu dik açıklık: +83,5°±5°
Kutup ekliptik enlemi: +64,2°±5°
Kutup ekliptik boylamı: 75,3°±5°
Geometrik albedo: 0,0435 
  Wikimedia Commons'ta ilgili ortam
  
Sylvia (Küçük gezegen tanımı: 87 Sylvia), en büyük asteroitlerden biridir. Sylvia ailesinin ana gövdesi ve ana asteroit kuşağının ötesinde bulunan Kibele grubunun üyesidir. Sylvia, birden fazla uyduya sahip olduğu bilinen ilk asteroittir.
Keşfi ve adlandırma

Sylvia, 16 Mayıs 1866'da Hindistan'ın Madras (Chennai) kentinde Norman Robert Pogson tarafından keşfedildi. Adını Roma mitolojisinde yer alan Rhea Silvia'dan almıştır.
Fiziksel özellikler

Sylvia'nın rengi çok koyu ve bazı içsel farklılaşmalara sahip bir bileşime sahiptir. Uydularının keşfi sayesinde, asteroitin kütlesinin, yoğunluğunun ve kütle dağılımının doğru bir şekilde ölçülmesini sağlamıştır.
Uyduların yörünge özellikleri bu tabloda listelenmiştir.
| Ad | Yığın [kg] | Çap [km] | Yarı büyük eksen [km] | Yörünge dönemi [gün] | Eksantriklik | Eğim [°] |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Remus | (0,8±0,2)×1015 | 10+17 -6 | 694,2±0,1 | 1,3570±0,0003 | 0,005+0,010 -0,002 | 8,7±1,8 |
| Romulus | (1,4±0,4)×1015 | 15+10 -6 | 1340,6±0,4 | 3,64126±0,00002 | 0,000+0,003 -0,000 | 7,4±0,5 |
(87) Sylvia'nın iki uydusunu, Remus ve Romulus'u gösteren Optik gözlemleri.
Terrassa

| Terrassa |
| --- | --- |
Şehir - Belediye

  Bayrak Mühür 
 Terrassa'nin konumu
Ülke:  İspanya
Bölge:  Katalonya
İl:  Barcelona ili
Comarca (ilçe): Vallès Occidental
Adli Bolge: Terrassa
İdare
 • Alcalde (Belediye Reisi): Jordi Ballart Pastor (PSC)
Yüzölçümü
 • Toplam: 70.2 km²
Rakım: 286 m
Nüfus (1.1.2010)
 • Toplam: 212.724
 • Yoğunluk: oto/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu: 08221 - 08229
Alan kodu: 34 (İspanya) + 93 (Terrassa)
Resmî site www.terrassa.cat
Terrassa, Katalonya İspanya'da bulunan bir şehirdir. 2006 itibarı ile şehir merkezinde nüfus yaklaşık 201.000, tüm ilde ise 250.000'dir.
Demografi

Terrassa belediye sınırları içinde nüfusu (1.1.2010 tahmini itibarıyla) 212.724 kişidir.
Terrassa belediye sınırları içinde nüfusun gelişmesi şu gösterimde izlenebilir:
1.000 Kişi
Terrassa nüfusunun  1543 ile 2006 arasındaki demografik gelişmesi şu listeden gorulebilir:
| Terrassa - 1543 ile 2006 arasındaki demografik gelişmesi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1543 | 3.000 | 1920 | 30.532 | 1960 | 92.239 | 2000 | 175.649 |  |  |  |  |  |  |
| 1824 | 4.195 | 1930 | 39.975 | 1970 | 138.697 | 2004 | 196.053 |  |  |  |  |  |  |
| 1857 | 8.721 | 1940 | 45.081 | 1980 | 155.360 | 2006 | 201.442* |  |  |  |  |  |  |
| 1910 | 22.679 | 1950 | 58.880 | 1990 | 161.823 |  |  |  |  |  |  |  |  |
Kardeş şehirler

Terrassa'nin şu kardeş şehirleri bulunmaktadır:
Pamiers, Fransa
Örebro, İsveç
Resimler

Terrassa - La Masia Freixa
Terrassa - La Mola zirvesinde manastır
Terrassa - Sant Pere Köprüsü. yapımı 1595-1626
Transgender pornografisi

Transgender pornografisi, transseksüel veya transgender oyuncuların yer aldığı bir pornografi türüdür. Türün çoğunluğu transgender kadınlardan oluşmaktadır fakat bazen transgender erkekler de öne çıkmaktadır. Transgender kadınlar genellikle erkek partneleriyle birlikte yer alır fakat aynı zamanda hem transgender hem de cisgender diğer kadınlarla birlikte yer alırlar.
Ödülleri

AVN Ödülleri Yılın Transeksüel Oyuncusu, türdeki oyuncular için sektördeki en büyük ödüllerden biridir. Transgender Erotika Ödülleri (eski adıyla Tranny Ödülleri) diğer büyük ödüldür.
Transgender Kadınları

Transgender kadınların yer aldığı pornografi izleyicileri genellikle heteroseksüeldir. Transgender pornografi, heteroseksüel erkekler arasında en büyük ve en popüler pornografi türlerinden biri durumuna geldi.
Pornografik video barındırma sitesi olan RedTube'dan alınan veriler, 2016 itibarıyla ve çevrimiçi aramaların sıklığına göre transgender pornografilerin en popüler Brezilya, İtalya, Arjantin, Rusya ve İspanya'da olduğunu gösterdi. Amerika Birleşik Devletleri ise 12. sırada yer aldı ve ABD içinde transgender pornografi aramaları en çok Wyoming'de yapıldı.
ABD'li bir pornografi yapım şirketi olan Evil Angel'ın sözcüsü, 2015 yılında transgender pornografinin şirketin en kârlı ulamı olduğunu ve diğer türlerden veya sahnelerden yaklaşık %20 daha fazla kâra sahip olduğunu söyledi.
Transgender pornografik aktrisler, cinsel olarak edilgin veya erkek rol arkadaşlarıyla etkin olabilir. Danni Daniels gibi bazı aktrisler genellikle partnerinin üstünde performans gösterir veya baskın rollerde uzmanlaşırlar.
Transgender Erkekleri

2005 yılında Titan Media, gey pornografisi konusunda uzmanlaşmış bir şirket tarafından üretilen, tamamı erkek bir filmde ilk kez bir transgender erkeğin yer aldığına işaret eden, Buck Angel'ın oynadığı Kara Sirk adlı bir film yayımladı.
Cyd St. Vincent, ünlü gey pornografi yıldızlarının transgender erkeklerle seks yaptığını ve onu sevdiğini göstermek amacıyla 2014 yılında ilk transgender erkek gey pornografi şirketi Bonus Hole Boys'u kurdu. Daha fazla gey erkek türe maruz kaldıkça, trans erkek pornografisi için gey erkek izleyici giderek büyüyen duruma geldi.
Ocak 2018'de, büyük gey pornografi stüdyosu Raw Fuck Club (RFC), Cyd St. Vincent'ın başrolünü oynadığı, Bazı Erkeklerin Döl Yolu Var adlı bir sahne yayımladı ve transgender erkeklerin yer aldığı birkaç büyük gey pornografi şirketinden biri oldu. Sahne büyük ölçüde popülerdi fakat bazı tartışmalara neden oldu. Buck Angel'ın Kara Sirk ve Cyd St. Vincent'ın Bazı Erkeklerin Döl Yolu Var adlı yapıtı, transgender erkeklerin büyüklüğü küçümsenemeyecek olan gey pornografisindeki temsilinde dönüm noktası rolleri olarak övüldü.
2019 itibarıyla, gey transgender erkek pornografisi, az sayıda oyuncuya sahip nispeten küçük bir pornografi türüdür fakat bu tür için bir izleyici geliştirdikçe pazar her yıl büyüyor.
Algısı

Ruh bilimci David J. Ley, transgender pornografinin tutulmasının, cinsel akışkanlık, yenilik etkeni gibi çeşitli nedenleri olabileceğini ve bazı transgender kadınların cinsel olarak daha çok erkekler gibi davranabileceğini yazdı. Yazar J. Phillips, "Fallik kadın...kendi cinsel kimliğimizin sabitliğine meydan okuyor." yazdı. Nörolog Ogi Ogas, bazı heteroseksüel erkeklerin transgender kadınların bulunduğu pornografi ile ilgilendiğini çünkü beynin "yeni kombinasyonlarda farklı cinsel ipuçlarını" sevdiğini ve erkeklerin cinsel yönelimden bağımsız olarak erkeklik organına büyük ilgi gösterdiğini söyledi.
LGBT topluluğundaki bazıları, transgender pornografinin transgender bireyleri nesneleştirdiğini düşünüyor. Diğerleri bunun olumlu etkileri olabileceğini savunuyor. Transgender aktör Buck Angel, "İnsanlardan her gün bedenleri hakkında daha iyi hissetmelerini sağlamak için bana teşekkür eden mektuplar alıyorum" dedi.
Sessiz Tanık

Sessiz Tanık, Agatha Christie'nin polisiye romanıdır.
Dive Deep

Dive Deep, Morcheeba'nın 8 Şubat 2008 tarihinde İngiltere'de çıkardıkları albümdür. Grubun 6. albümüdür. Bu albüm aynı zamanda grubun Skye Edwards olmadan kaydettiği ikinci stüdyo albümüdür.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  MusicBrainz release group: 7738bff5-f71e-3917-92d9-9aaf3bd6827c
Otis Rush

Otis Rush 1997'de Norveç Notodden Blues Festivali'nde
Otis Rush (d. 29 Nisan 1934; Neshoba Kasabası, Mississippi- ö. 29 Eylül 2018), Amerikalı blues müzisyeni ve şarkıcısıdır.
Diskografi (albümler)

1969: Mourning in the Morning
1974: Screamin' and Cryin'
1975: Cold Day in Hell
1976: So Many Roads
1976: Right Place, Wrong Time
1978: Troubles Troubles
1988: Tops
1989: Blues Interaction – Live in Japan 1986
1991: Lost in the Blues
1993: Live in Europe
1994: Ain't Enough Comin' In
1998: Any Place I'm Going
2006: Live...and in Concert from San Francisco
2009: Chicago Blues Festival 2001
Esrarengiz Sanık

Esrarengiz Sanık, Agatha Christie'nin polisiye romanıdır.
Eduard Roschmann

| Eduard Roschmann |
| --- | --- |

Doğum: 25 Kasım 1908(1908-11-25) Graz, Avusturya-Macaristan
Ölüm: 08 Ağustos 1977 (68 yaşında) Asunción, Paraguay
Diğer ad(lar)ı: Federico/Frederico Wegener/Wagner
Tanınma nedeni: Riga gettosunun Komutanı'nın Odessa Dosyası'ndaki kurgusal tasviri
Siyasi parti: NSDAP

| Eduard Roschmann |
| --- | --- |
Lakabı: Riga Kasabı
Bağlılığı:  Almanya
Branşı:  Schutzstaffel
Hizmet yılları: 1939–45
Rütbesi: SS-Hauptsturmführer

}}
Eduard Roschmann (takma adı "Frederico/Federico Wagner" veya "Frederico/Federico Wegener"; d. Graz, 25 Kasım 1908 - ö. 8 Ağustos 1977, Asunción), Nazi SS örgüt üyesi  ve 1943 yılında Riga'daki getto komutanı idi. Çok sayıda cinayet ve diğer zulümlerden sorumluydu.
Gençliği ve kariyeri

Roschmann, Avusturya'nın Graz kentinde bir avukattı. Avusturya'nın Styria bölgesinden gelmiş iyi, tanınmış bir ailenin oğluydu. 1927-1934 yıllarında Roschmann, Anavatan Cephesi üyesi idi. 1927-1934 tarihlerinde "Steyr Vatan Koruma Gücü" adı verilen bir organizasyon ile ilişkili oldu. Bir üniversitede altı dönem geçirdi. 1931 yılına, bir bira fabrikası çalışanı oldu. 1935 yılında kamu hizmetine girdi. 1938'de Nazi Partisi ve ertesi yıl SS'e katıldı. 1941 yılında Güvenlik Polis'ine atandı.
Letonya'daki savaş suçları

SS içinden Güvenlik Servisine (Sicherheitsdienst) atandı. II. Dünya Savaşı'nda Letonya'nın Alman işgalinin ardından, SD ülkedeki tüm Yahudileri öldürme amacı ile Letonya'da varlığını sürdürdü. Bu amaçla SD, Riga'da getto kurdu. 1943 Ocak ayında başlayarak, Riga getto komutanı oldu. Ondan hemen önceki komutan Kurt Krause idi. O zamanlar Roschmann nispeten düşük rütbe olan Unterscharführer rütbesindeydi. Ekim 1944'te üzerinden yaklaşan Sovyet ordularının korkusu ile Letonya'daki toplama kampı sisteminin SS personeli, Riga veya Liepāja'dan gelerek, Danzig deniz yoluyla ülkeden kaçtı.
Arjantin'e kaçış

1945 yılında, Roschmann Graz'da tutuklandı ancak daha sonra serbest bırakıldı. Roschmann, savaşta sıradan bir tutuklu olarak kendini gizledi ve bu sayede 1947 yılında gözaltına alındıktan sonra serbest bırakıldı. Eski toplama kampı mahkûmlarının yardımıyla tanındı ve İngiliz askeri polis tarafından tutuklandı. Roschmann suçlanan savaş suçluları için hapis kampına dönüştürülmüş Dachau toplama kampına gönderildi fakat gözaltından kaçmayı başardı. 1948 yılında Almanya'dan kaçmayı başardı. Uluslararası Kızıl Haç tarafından sağlanan bir seyahat belgesi sayesinde İtalya'nın Cenova kentine geldi ve oradan gemi ile Arjantin'e gitti. Roschmann kaçış için Alois Hudal'a başvurmuştur. Hudal, Katolik kilisesinin güçlü bir Nazi yanlısı Piskoposu idi. Roschmann, 2 Ekim 1948 ya da 10 Şubat 1948'de Arjantin'de geldi. Buenos Aires'teki bir ahşap ithalat-ihracat firması kurdu. ilk eşinden boşanmış olmamasına rağmen 1955 yılında Arjantin ikinci kez evlendi. İkinci eşi 1958 yılında onu terk etti ve evlilik daha sonra geçersiz ve de hükümsüz ilan edildi. 1968 yılında, "Frederico Wagner" (bazen "Federico" olarak görülür) adı altında Arjantin vatandaşı oldu.
Cezaları

1960 yılında, Graz ceza mahkemesi cinayet suçundan Roschmann ve tutuklama emri çıkardı ve 1938 ve 1945 yılları arasında en az 3000 Yahudilerin öldürülmesi ile ilgili olarak ciddi insan hakları ihlalleri, zorla Auschwitz'de işçi çalıştırma ve 10 yaşın altında en az 800 çocuk cinayeti ile suçlandı. 1963 yılında Hamburg bölge mahkemesi, Roschmann ve tutuklama emri çıkardı.
Bu da Roschmann için daha ciddi bir tehdit ispat etti.
Suçluların iadesi görüşmeleri

Ekim 1976'da, Batı Almanya, Arjantin'deki elçiliği vasıtasıyla II. Dünya Savaşı sırasında Yahudi cinayetleri suçundan Almanya'ya Roschmann'ın iade talebini iletti. Bu talep, Hamburg Batı Alman savcılığının talebi üzerine dayanıyordu.
Talep Mayıs 1977'de tekrarlandı. 5 Temmuz 1977 tarihinde, Arjantin Devlet Başkanının, Batı Almanya ile bir iade anlaşması var olmasına rağmen Arjantin hükûmetinin talebi dikkate alacağını belirten Arjantin basınında yayımlanan bir bildirisi yayınlandı. Tebliğ, Arjantin Dışişleri Bakanlığı ve Batı Alman Büyükelçiliğinde sürpriz olarak karşılandı.
Arjantin'deli Elçilik, Roschmann'ın tutuklanma talebini haber almamıştı. Roschmann, tebliğ verildiği anda tutuklu değildi. Bunu fırsat bilerek sonradan Paraguay'a kaçtı.
Ölümü

Roschmann 8 Ağustos 1977 tarihinde, Paraguay'ın başkenti Asuncion'da öldü. Cesedi ilk başta sahipsiz olduğu için Roschmann'ın cesedi olup olmadığı konusunda ortaya bazı sorular vardı. Batı Alman Büyükelçiliği, cesedi üzerinde olumlu bir tanımlama yapmak için çalıştı. Paraguay gazetesi ABC Color'a göre, "Federico Wegener" ismi, Roschmann'ın en bilinen bir diğer adını taşıyan kâğıtları taşıyordu.
Kireç Taşı Florası Tabiatı Koruma Alanı

| Kireç Taşı Florası Tabiatı Koruma Alanı> Ukraynaca: Крейдова флора (заповідник).IUCN kategori Ia (tabiatı koruma alanı) |
| --- | --- |
Kireç Taşı Florası Tabiatı Koruma Alanı
Alan türü: Tabiatı koruma alanı
Sınıflandırma: IUCN kategori Ia
Devlet:  Ukrayna
Bölge: Donetsk Oblastı
İl: Lyman Rayonu
Koordinatları: 48°52′23″K 37°53′09″D﻿ / ﻿48.87306°K 37.88583°D﻿ / 48.87306; 37.88583
Kapladığı alan: 1.134 hektar (2.802 akre; 11 km2; 4 sq mi)
Kuruluş tarihi: 1988
Kontrol kuruluşu: Ukrayna Ulusal Bilimler Akademisi
İnternet sitesi http://pryroda.in.ua/creidoshyl/pro-zapovidnyk
Kireç Taşı Florası Tabiatı Koruma Alanı (Ukraynaca: Крейдова флора (заповідник)) (ayrıca: Cretaceous Florası), Ukrayna'da, Donets Nehri kenearında, nehir tepelerinin açık kireç taşı yamaçlarında bulunan bir tabiatı koruma alanıdır. Koruma alanı, Donetsk Oblastı'nın idari Lyman ve Sloviansk bölgelerinde bulunmaktadır. 1.134 hektarlık alan kaplar ve Ukrayna Bozkır Tabiatı Koruma Alanı'nın bir alt birimidir.
Topografya

Tepeler, çevredeki bölgeden yaklaşık 50-70 metre yüksekliğe ve 70 dereceye kadar ulaşan eğimlere ulaşabilir. Arazi tarıma elverişli olmadığı için alan büyük ölçüde korunmuştur.
İklim ve ekolojik bölge

Kireç Taşı Florası Tabiatı Koruma alanının iklimi Nemli karasal iklim, sıcak yaz (Köppen iklim sınıflandırması (Dfb)) iklimi sınıflandırması içinde yer almaktadır. Bu iklim, büyük mevsimsel sıcaklık farklılıkları ve ılık bir yaz ile karakterizedir (en az dört ay, ortalama 10 °C (50 °F) üzerinde görülür, ancak ortalama 22 °C (72 °F) sıcaklığın üzerine çıkan ay yok).
Flora ve fauna

Koruma alanı bölgesinin yaklaşık üçte biri, bozkırlarla çevrili ormandır. Ormanlar tipik olarak kireç taşı çam veya huş ağacıdır. Bozkırlar, iç Ukrayna bölgelerinde, kireçli topraklarda ve humuslu siyah topraklarda bulunan çok çimenli bir çeşit örtü ile kaplıdır.
Halka açık kullanım

Bir tabiatı koruma alanı olduğu için Kireç Taşı Florası'nın birincil amacı doğayı korumak ve bilimsel çalışmalardır. Kamu kullanımı yasaktır.
Koruma alanındaki kireç taşı topraklardaki bitki örtüsü
Kapı kapatıcı

Modern manuel kapı kapatıcı
Eclipse kapı yayı ve ayrı kontrol mekanizması
Kapı kapatıcı bir kapıyı genellikle birisi onu açtıktan sonra veya otomatik olarak açıldıktan sonra kontrollü bir şekilde kapatan, çarpmasını önleyen, bir mekanik cihaz olarak tanımlanır. Kapıyı açmak için kullanılan kuvvet bir tür yayda depolanır ve serbest bırakıldığında bu enerji daha sonra kapıyı kapalı konuma döndürmek için kullanılır. Kapı kapatıcılar binanın yangın alarm sistemine bağlanabilir. Kapıların çoğu zaman açık tutulması gereken yerlerde elektromanyetik bir cihazla geri tutulurlar. Yangın alarmı tetiklendiğinde elektromanyetik açık tutma cihazına giden gücü keserek kapıların kapanmasını sağlar. Bu açık tutma cihazları kapı kapatıcısından veya tasarımının bir parçası olabilir.
Erken tarihi

Tek başına yerçekimi ilk "kapı kapatıcı" olarak düşünülebilir. Kapıları kapatmak için herhangi bir mekanik cihaz takılmadan önce kapının çalışma şekli nedeniyle kapı açıldıktan sonra kendiliğinden kapanırdı. Trafik geçtikten sonra kapalı kalmaları gerektiğinden kapıları asmak için kullanılan bu teknik kapılardan kaynaklanmış olabilir. Yöntem, geleneksel kayışların dayandığı kancaların veya pimlerin kasıtlı olarak yanlış hizalanmasını içerir; alt pim kapı direğinden yukarıdakinden daha fazla çıkıntı yapar. Bu biçim kapı ağırlığını kullanarak yer çekimi ile daima açık kapıyı kapatır. En iyi şekilde tek yöne doğru açılan kapılarda kullanılır örneğin birçok eski kilise kapısının hala bu şekilde çalıştığı görülebilir.
Bir cihazla kapıyı kapatmak için ilgili ilk başvuru kaynaklarından  birisi tapınakların kapılarını kendiliğinden açıp kapatarak kontrol eden "otomatını" anlattığı İskenderiyeli Heron’nun yazılarındadır. Ağırlıklar ve kaldıraçlar da kapı kapatmak için kullanıldı,
Küçük ev kapıları için başka bir cihazdaysa kapıyı itmek için kıvrımların arasına yerleştirilen bir tahta parçası ile kapı çerçevesine sabitlenmiş, bükülmüş bir halat veya çile kullanırdı. Kapının açılması çıtayı daha fazla büker, kapı serbest bırakıldığında halatın burulma kuvveti kolu kapıya doğru geri iter ve böylece kapı kapanırdı.
Daha modern zamanlarda saat üreticileri Thwaites ve Reed 1850'de spiral kapı yayının asıl mucitleri olduklarını iddia ettiler. Ağırlıklar ve kasnaklardan oluşan kapı kapatma cihazı için en eski İngiliz patenti 1786'da Francis Moore'a verildi. Bir yaydan bahseden ilk İngiliz patenti birkaç yıl sonra Henry Downer'inkine kadar izlenebilir. 
Fleet Street, Londra'dan (Ironmonger) "kapıyı kapatmak için bir yay" (1790) icat etti.
Kapıyı kapatmak için daha önce icat edilmiş cihazlar da vardı, örneğin Bay Delevitz'in spiral yaylı menteşeli kapı modeli (1768) 
Daha önce Sir Edward Filmer (3. Bart.) İle kardeşi Beversham Filmer arasında kapı yayını mektup yoluyla tartıştıkları 1748 tarihli bir mektup referans olarak alınır. 
Bir kapı kapatıcı olmasa da Stamford Gazetesi'nde bildirilen ve 21 Aralık 1736'da Stamford, White Swan'da Mösyö Delanois tarafından sergilenen ve kendi kapısını açıp kapatan mekanik bir heykel vardı.
Kapı kapatıcının gelişimi

İlk kapı kapatıcıları kapının kapatılma hızına göre zaman geçtikçe sadece bir yay mekanizmasından ibaretti. Bu zamanda kapı kapatıcı, kapı yayı ve kontrol olarak biliniyordu. Daha sonra bu iki cihaz, hem kapıyı kapatan hem de bunun yapılma hızını yavaşlatan tek bir ünite halinde birleştirildi. Bu erken "kapı kapatıcılarda" hızı kontrol etmek için pnömatik piston kullanılırken sonraki modellerde aynı etki için hidrolik veya içi yağ dolu cihaz kullanıldı.
Kapının ani çarpmasını önleyen pnömatik bir cihaz için ilk patent 13 Mayıs 1813'te William Bullock ve James Boaz'a verildi (Patent Numarası 3695).
Kapı çarpmasını önlemek için geliştirilmiş hidrolik bir cihaz 1864'te William Overden Snr ve William Overden Jnr tarafından patentlendi. 
Vulkanize Hint kauçuğunun özelliklerini kullanan kapı kapatıcıların da patenti alındı ve kullanıldı.
Viktorya döneminde kapı kapatıcı kullanımı arttı. William Tonks and Son, James Cartland and Sons ve William Newman and Son gibi hepsi Birmingham ve çevresinde yerleşik olan şirketler,. 1974 yılında ürettikleri bir milyonuncu kapı kapatıcıları için ödül aldılar. 1907'de önce Briton B piyasaya çıktı.
Amerika Birleşik Devletleri'nde Lewis. C. Norton, 1877'de Boston Trinity kilisesi için kapı kontrolüyle 1880'de kapı kapatıcı pazarına girerek işe başladı. 
Eugene Blount, Francis Richards ve Joseph Bardsley Yale, Norton, Rixson ve The Shelby Spring Hinge Company gibi diğer şirketlerle birlikte kapı kapatıcıların geliştirilmesi, iyileştirilmesi ve ticarileştirilmesinde de önemli rol oynadılar.
1970'lerden/1980'lerden bu yana Dorma ve GEZE Amerikan pazarının büyük bölümlerine sahip olan Ingersol Rand, ASSA ABLOY, RIXSON'na karşı kapı kapatıcı işinde baskın olmaya çalıştılar.