I. Muâviye

Muâviye bin Ebû Süfyân (Arapça: معاوية بن أبي سفيان, romanize: Mu'āviyye ibn Ebu-Sufyān; Arapça telaffuz: [muʕaːwija ibn abiː sufjaːn]; y. 603 - Nisan 680), Emevî Devleti'nin kurucusu ve ilk halifesiydi. 661 yılında halife oldu ve ölümüne kadar hüküm sürdü. Halifeliği, Muhammed'in ölümünden yaklaşık otuz yıl sonra ve Dört Halife döneminin hemen ardından başladı. Önceki halifeler, Muhammed'in en yakınları ve ilk sahabelerden olurken, Muâviye ona daha sonradan katılan bir isimdi.
Muâviye ve babası Ebû Süfyân, uzaktan akrabaları ve sonradan eniştesi olan Muhammed'e karşı çıktı, ancak 630’da Mekke'nin fethedilmesiyle ona boyun eğdiler. Daha sonra Muâviye, Muhammed'in kâtiplerinden biri oldu. Halife Ebû Bekir (h. 632-634) tarafından Suriye’nin fethinde yardımcı komutan olarak görevlendirildi. Ömer'in halifeliği (h. 634-644) boyunca rütbelerini yükselterek, Emevî akrabası Halife Osman (h. 644-656) döneminde Suriye valisi oldu. Burada güçlü Beni Kelb kabilesiyle ittifak kurdu, kıyı şehirlerinin savunmasını güçlendirdi ve Bizans İmparatorluğu'na karşı savaşları yönetti, hatta ilk Müslüman deniz seferlerini düzenledi. 656 yılında Osman'ın öldürülmesine tepki olarak Muâviye, öldürülen halifenin intikamını alma davasını üstlendi ve Ali'nin seçilmesine karşı çıktı. Birinci Müslüman İç Savaşı'nda Ali ile 657’de Sıffin Savaşı'nda karşı karşıya geldi ve savaş bir çıkmaza girdi. Sonuçsuz kalan hakemlik görüşmelerinin ardından Muâviye, Suriye'de kendini halife ilan etti ve 658'de Mısır'ı Ali'nin valisinden fetheden müttefiki Amr bin Âs tarafından halife olarak tanındı. 661'de Ali'nin öldürülmesinin ardından, Ali'nin oğlu ve halefi Hasan'ı tahttan çekilmeye zorladı ve böylece Muâviye’nin hâkimiyeti tüm hilafet topraklarında kabul edildi.
Muâviye, ülke içinde kendisine sadık Suriyeli Arap kabilelere ve Suriye'nin Hristiyan ağırlıklı bürokrasisine güveniyordu. Posta yolu, yazışmalar ve kançılaryadan sorumlu devlet dairelerini kurdu. İsmi, İslam İmparatorluğu'nun para, kitabe ve belgelerinde yer alan ilk halifeydi. Dış politikada ise Bizans'a karşı neredeyse her yıl kara ve deniz seferleri düzenledi; ancak Konstantinopolis Kuşatması başarısız oldu. Irak ve doğu eyaletlerinde yönetimi, güçlü valiler Mugîre ve tartışmalı bir şekilde kardeşi olarak tanıdığı Ziyâd bin Ebih'e bıraktı. Onun döneminde, 670’de Ukbe bin Nâfi komutasında İfrîkiye'nin fethi başlatıldı ve doğuda Horasan ile Sistan'daki fetihler sürdürüldü.
Muâviye, Ümeyyeoğulları kabilesinin etkisini Medine valiliğiyle sınırlandırmasına rağmen, oğlu Yezîd'i veliaht olarak atadı. Bu, İslam siyasetinde eşi benzeri görülmemiş bir adımdı ve Ali'nin oğlu Hüseyin ile Abdullah bin Zübeyr gibi önemli Müslüman liderlerin muhalefetiyle karşılaştı. Muâviye'nin ölümünden sonra bu muhalefet, İkinci İslam İç Savaşı'nın patlak vermesiyle sonuçlandı. Çağdaş kaynaklar, Muâviye'ye dair önemli bir hayranlık içerse de, onun Dört Halife'nin adalet ve takvasına sahip olmadığı ve halifeliği bir krallığa dönüştürdüğü yönünde eleştiriler de bulunmaktadır. Bununla birlikte, Sünni İslam geleneği, onu Muhammed'in sahabesi ve Kur'ân vahyinin yazıcılarından biri olarak saygıyla anar. Şiî İslam'da ise Muâviye, Ali'ye karşı çıkması, Hasan'ı zehirlemekle suçlanması ve inançsız bir şekilde İslam’ı kabul ettiği iddiaları nedeniyle kötü bir figür olarak görülür.