stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nanoteknoloji
Güncel araştırma > Yukarıdan aşağı yaklaşımları

Bu yaklaşımlar, birleşimlerini oluşturmak için daha büyük aygıtları kullanarak daha küçük aygıtlar meydana getirmeye çalışır.
Mikroişlemci üretimi için geleneksel katı hal silikon yöntemlerinden türeyen birçok teknoloji, şimdi 100 nm'den küçük özellikler yaratma kapasitesine sahiptir ki bu da nanoteknoloji tanımı altında incelenebilir. Piyasadaki dev manyetodirenç temelli hard diskler, atomik tabaka çökeltme teknikleri gibi bu tanıma uyar. Peter Grünberg ve Albert Fert 2007'de spintronik alanına katkılarından ve dev manyetodirenci keşfetmelerinden dolayı fizik alanında Nobel Ödülü almışlardır.
Katı hal teknikleri, mikro elektro-mekanik sistemler (MEMS) ile alakalı nanoelektromekanik sistemler ya da NEMS olarak bilinen aygıtlar yapmak için de kullanılabilir.
Odaklanmış iyon demetleri, materyali direkt olarak ortadan kaldırabilir ya da uygun öncül gazlar aynı zamanda uygulandığında madde çökeltebilir. Örneğin; iletim elektron mikroskobunda analiz için maddenin alt 100 nm bölümünü oluşturmak için düzenli olarak bu teknik kullanılır.
Atomik kuvvet mikroskobu uçları, bir direnç oluşturmak için nano-ölçek “yazma başlığı” olarak kullanılabilir. Daha sonra bunu, yukarıdan aşağı yönteminde maddeyi ortadan kaldırmak için bir aşındırma aşaması takip edilir.
Güncel araştırma > Fonksiyonel yaklaşımlar

Bu yaklaşımlar, nasıl birleştiklerine dikkat etmeden istenilen işlevsellikte bileşenler geliştirmeye çalışır.
Moleküler ölçek elektroniği yararlı elektronik özelliklerine sahip moleküller geliştirmeye çalışır. Bu moleküller, o zaman nanoelektronik aygıtta tek moleküllü bileşenler olarak kullanılabilir.
Sentetik kimyasal yöntemler ayrıca nano arabadaki gibi sentetik moleküler motorlar yapmada kullanılabilir.
Güncel araştırma > Biyobenzeşimsel yaklaşımlar

Biyonik veya biyomimikri; doğada bulunan biyolojik yöntemleri veya sistemleri, modern teknoloji ve mühendislik sistemlerinin tasarımı ve çalışmalarına uygulamayı amaçlar. Biyo ineralizm, çalışılan sistemlere bir örnektir.
Biyonanoteknoloji; virüslerin ve lipid birleşimlerin kullanımını da içermekle birlikte nanoteknoloji uygulamaları için biyomoleküllerin kullanımıdır. Nanoselüloz potansiyel bir yığın-ölçek uygulamadır.
Güncel araştırma > Teorik yaklaşımlar

Bu alt alanlar nanoteknolojinin hangi buluşları yapabileceğini tahmin etmeye çalışır ya da araştırmanın ilerleyebileceği bir süreç öne sürmeye çalışır. Bu alt alanlar; böyle buluşların nasıl yapılabildiği detaylarından çok nanoteknolojinin toplumsal sonuçlarına önem vererek nanoteknolojinin genel görünümüne odaklanır.
Moleküler nanoteknoloji, iyi şekilde kontrollü ve belirleyici yollarla tek moleküllerin kontrolünü içeren, önerilen bir yaklaşımdır. Bu, diğer alt alanlara göre daha teoriktir ve önerdiği tekniklerin çoğu güncel kapasitelerin ötesindedir.
Nanorobotik, nano-ölçekte çalışan bazı işlevselliğin kendi kendine yeten makinelerine odaklanır. Tıpta nanorobotik'i uygulamak için umutlar vardır, ama böyle aygıtların bazı dezavantajları yüzünden böyle bir şeyi yapmak kolay olmayabilir. Bununla beraber, gelecek ticari uygulamalara yönelik yeni nanoüretim aygıtları ile ilgili patentler sayesinde çığır açıcı materyaller ve yöntemlerde ilerleme kaydedilmiştir. Bu da ilgili nanobiyoelektronik kavramların kullanımı ile nanorobotlara doğru bir gelişmeye sürekli yardımcı olur.
Üretici nanosistemler, diğer nanosistemlerin hassas parçalarını üreten karmaşık naosistemler olacak "nanosistem sistemleri"dir. Bunların yeni nano-ölçek oluşturma özelliklerini kullanmalarına gerek yoktur, ama üretimin temellerinin iyi anlamış olması gerekir. Maddenin ayrık (atomik) doğası ve üstel gelişme ihtimali nedeniyle, bu aşama diğer bir sanayi devriminin temeli olarak görülmektedir. ABD'deki National Nanotechnology Initiative'in mimarlarından biri olan Mihail Roco, Sanayi Devrimi'nin teknik ilerlemesine paralel gözüken dört nanoteknoloji durumu öne sürmüştür. Bunlar pasif nanoyapılardan aktif nanoaygıtlara, karmaşık nanomakinelere ve tamamen üretici nanosistemlere doğru ilerleyen durumlardır.
Programlanabilir madde, özellikleri bilgi bilimi ve madde bilimi füzyonu ile dıştan, tersinden ve kolayca kontrol edilebilen materyaller tasarlamaya çalışır.
Nanoteknoloji teriminin yaygınlığı ve medya yansıması nedeniyle, picoteknoloji ve femtoteknoloji kelimeleri nadiren ve informal olarak kullanılmalarına rağmen nanoteknolojinin benzeri olarak kullanılmaktadır.
Uygulamalar

21 Ağustos 2008'de Project on Emerging Nanotechnology (Yeni Gelişen Nanoteknoloji üzerine Proje)’ nin tahminlerine göre 800’den fazla nanoteknolojik ürün halka açıktır. Haftada 3-4 kez yenileri piyasaya sürülmektedir. Bu proje bütün ürünleri halka açık online bir database üzerinde listeler. Çoğu uygulama “birinci nesil” pasif nanomateryallerin kullanımına sınırlıdır. Bu pasif nanomateryaller; güneş kremi, kozmetik, yüzey kaplama ve bazı yiyecek ürünlerindeki titanyum oksidi içerir. Ayrıca gecko tape üretmek için kullanılan Carbon allotropları; yiyecek paketlemede, giyim, dezenfektanlar ve ev aletlerindeki gümüş; kozmetik ve güneş kremindeki çinko oksit; ve yakıt katalizörü olarak seryum oksit de bu nanomateryallere örnektir.
Daha ileri uygulamalar tenis topunun daha uzun dayanmasını, golf topunun daha düz uçmasını ve bowling topunun daha dayanıklı olmasını ve daha sert yüzeye sahip olmasını sağlar. Pantolonlar ve çoraplarda da daha uzun süre dayanmaları ve yazın insanları serin tutmaları için nanoteknoloji kullanılır. Bandajlarda yaraları çabuk iyileştirmeleri için gümüş parçacıkları kullanılır. Arabalar da nanomateryallerle üretilmektedir, bu sayede gelecekte daha az metal ve yakıta ihtiyaç duyabilirler. Video oyun konsolları ve kişisel bilgisayarlar nanoteknoloji sayesinde daha ucuz, daha hızlı hale gelebilir ve daha çok hafızaya sahip olabilir. Nanoteknoloji var olan tıbbi uygulamaların evde ve pratisyen hekimin ofisi gibi yerlerde daha ucuz ve daha kolay kullanılmasını sağlayabilir.
The National Science Foundation (ABD'deki en büyük nanoteknoloji araştırma merkezlerinden biri), nanoteknoloji alanını çalışması için araştırmacı David Berube'yi finansal olarak desteklemiştir. David Berube'nin bulguları, Nano-Hype: The Truth Behind the Nanotechnology Buzz (Nano-Aldatmacası: Nanoteknoloji Vızıltısının Arkasındaki Gerçek) adlı monografide yayınlanmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre nanoteknoloji olarak satılan şeylerin çoğu aslında basit maddeler biliminin yeniden önümüze koyulmuş halidir. Bu durum; nanoteknoloji endüstrisinin sadece nanotüpler, nanoteller satmak üzerine kurulu olmasına neden olmaktadır ve büyük hacimlerde düşük marj ürünler satan çok az satıcının kalmasıyla sonuçlanacaktır. Nano-ölçek bileşenlerin gerçek kontrol ve düzenlenmesini gerektiren daha ileri uygulamalar daha ileri araştırmalar beklemektedir. ‘Nano’ terimi ile etiketlenen teknolojiler, bazen moleküler üretim tasarılarındaki türlerin en kararlı ve dönüştürülebilir amaçlarından çok uzak düşmekte ya da çok az alakalı olmaktadır. Buna rağmen nanoteknoloji terimi bu fikirleri ifade etmektedir. Berube'ye göre; daha iddialı ve öngörülü çalışmanın dönüştürücü olasılıklarına olan ilgiye bakmaksızın, terimin girişimciler ve bilim adamları tarafından fon biriktirmek için kullanmasından dolayı “nano kabarcık” oluşma tehlikesi oluşabilir ya da oluşmakta olabilir.
Sonuçlar

İlgili alanı, nanotoksikoloji araştırması tarafından öne sürüldüğüne göre, nanomateryallerin kullanımının ve endüstriyel-ölçek üretiminin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkileridir. Bu nedenlerden dolayı bazı gruplar nanoteknolojinin devlet tarafından düzenlenmesini savunur. Diğerleri, fazla düzenlemenin, gerekli yeniliklerin gelişmesini ve bilimsel araştırmaları engelleyeceğini savunmaktadır. Kamu sağlık araştırma kuruluşları, örneğin National Institute for Occupational Safety and Health (Ulusal İş ve Güvenliği ve Sağlık Kuruluşu), nanoparçacıklara maruz kalmaktan kaynaklanan olası sağlık etkileri üzerine araştırma yapmaktadırlar.
Bazı nanoparçacıkların istenmeyen sonuçları olabilir. Araştırmacılar, çoraplarda ayak kokusunu azaltmak için kullanılan bakteriyostatik gümüş parçacıkların yıkayınca bırakıldığını keşfetmişlerdir. O zaman bu parçacıklar atık suyun içinde kalır ve doğal ekosistemin, tarlaların ve atık arıtma işleminin önemli parçaları olan bakterilere zarar verebilir.
ABD'de ve Birleşik Krallık'ta Center for Nanotechnology in Society (Toplum Nanoteknoloji Merkezi) tarafından gerçekleştirilen risk algısı üzerine kamu müzakerelerine göre katılımcılar nanoteknolojinin sağlık uygulamalarından çok enerji uygulamaları hakkında daha pozitiftiler. Sağlık uygulamaları fiyat ve ulaşılabilirlik gibi etik ve ahlaki ikilemler ortaya çıkarmaktadır.
Woodrow Wilson Center'ın Project on Emerging Nanotechnologies (Yeni Gelişen Nanoteknoloji üzerine Proje)' in yöneticisi David Rejeski gibi bilim adamları; başarılı ticarileştirmenin yeterli gözetim, risk araştırma stratejisi ve kamu katılımına bağlı olduğunu doğrulamışlardır. Berkeley, Kaliforniya ABD'de nanoteknoloji işleyişini düzenleyen tek şehirdir. Cambridge, Massachusetts 2008'de benzer bir yasa çıkarmayı düşündü, ancak sonunda reddetti. Hem nanoteknoloji uygulamaları hem araştırmalarıyla alakalı olarak nanoteknolojinin garantisi tartışmaya açıktır. Devlet nanoteknoloji düzenlemeleri olmadan, olası zararlar için özel sigortanın ulaşılabilirliği sorumlulukların tamamen devletleştirilmemesini sağlamak için gerekli görülmektedir.
Sağlık ve çevre endişeleri

Nanofiberler; uçak kanadından tenis raketine kadar değişik ürünlerde ve bazı alanlarda kullanılmaktadır. Uçuşan nanoparçacıkları ve nanofiberleri içine çekmek fibröz gibi birçok akciğer hastalığına sebep olabilir. Araştırmacılar; deney fareleri nanoparçacıkları içine soluduğunda bu parçacıkların beyine ve akciğere yerleştiğini ve bunun da stres tepkisi ve iltihaplanma için biyo-işaretlerde önemli artışa sebep olduğunu bulmuşlardır. Ayrıca nanoparçacıklar tüysüz farelerde oksidatif stres yoluyla cilt yaşlanmasını tetikler.
UCLA’s School of Public Health’te gerçekleştirilen iki yıllık çalışmanın sonuçlarına göre, nano-titanyum dioksit tüketen laboratuvar faresinde; kanser, kalp rahatsızlığı, nörolojik rahatsızlık ve yaşlanma gibi insan için ölümcül olan durumlara sebep olacak şekilde DNA ve kromozom hasarı görülmüştür.
Nature Nanotechnology’de son zamanlarda yayınlanan bir çalışmaya, karbon nanotüplerinin bazı formlarının -nanoteknoloji devriminin tipik bir örneği- eğer yeterli sayıda solunursa asbest kadar zararlı olabileceğini öne sürmüştür. İskoçya Edinburgh Institute of Occupational Medicine (Meslek Hekimliği Enstitüsü)’nde çalışan ve karbon nanotüpleri hakkındaki makaleye katkıda bulunan Anthony Seaton’a göre “Biliyoruz ki bunların bazılarının mezotelyoma neden olabilir. Bu yüzden bu tür materyaller çok dikkatli işlenmelidir. Devletlerden gelecek olan belirli bir düzenlemenin yokluğunda, Paull ve Lyons (2008) yiyeceklerde nanoparçacıkların kullanılmaması için çağrıda bulunmuşlardır. Bir gazete makalesi boya fabrikasındaki işçilerin ciddi akciğer kanserine yakalandıklarını ve akciğerlerinde nanoparçacıkların bulunduğunu bildirmiştir.
Lyman-alfa yayıcısı

Bir Lyman-alfa yayıcısı (solda) ve nispeten yakın bir mesafeden bakıldığında nasıl görünebileceğine dair sanatsal bir tasviri (sağda).
Lyman-alfa yayıcısı (İngilizce: Lyman-alpha emitter, kısaltılmışı LAE), nötr hidrojenden Lyman-alfa ışınımı yayan uzak bir gökada türüdür.
Bilinen çoğu LAE son derece uzaktır ve ışığın sonlu bir seyahat süresi olduğundan, evrenin geçmişine dair ipuçları sağlarlar. Bu gökadaların çoğunun modern Samanyolu türü gökadaların ataları olduğu düşünülmektedir. Bu gökadalar, günümüzde dar bant aramalarıyla kırmızıya kaymalarından hesaplanabilen bir dalga boyunda, dar bant akılarındaki fazlalık ile nispeten kolay bir şekilde bulunabilir:
Burada z kırmızıya kayma,  \lambda  gözlemlenen dalga boyu ve 1215,67 Å ise Lyman-alfa emisyonunun dalga boyudur. Çoğu LAE'deki Lyman-alfa çizgisinin, devam eden bir yıldız oluşumu patlamasıyla iyonize olan yıldızlararası hidrojenin yeniden birleşmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Böyle bir Lyman-alfa emisyonu ilk olarak 1967 yılında Bruce Partridge ve P. J. E. Peebles tarafından genç gökadaların bir işareti olarak önerilmiştir. LAE'lerin kırmızıya kaymalarının deneysel gözlemleri, karanlık madde halesini izledikleri ve dolayısıyla evrendeki madde dağılımının evrimini anlamaya katkıda bulundukları için kozmolojide büyük önem taşır.
Özellikler

Lyman-alfa yayıcıları tipik olarak 108 ila 1010 güneş kütlesine sahip düşük kütleli gökadalardır. Genellikle 200 ila 600 milyon yıl yaşında genç gökadalardır ve bilinen tüm gökadalar arasında en yüksek spesifik yıldız oluşum oranına sahiptirler. Bu özelliklerin tümü, Lyman-alfa yayıcılarının modern Samanyolu türü gökadaların öncülleri hakkında önemli ipuçları sunduğunu göstermektedir.
Lyman-alfa yayıcılarının bilinmeyen birçok özelliği vardır. Bu gökadalardaki Lyman-alfa foton kaçış fraksiyonu büyük ölçüde değişkenlik göstermektedir. Bu fraksiyon, gökada içinde Lyman-alfa çizgisi dalga boyunda yayılan ışığın ne kadarının gerçekten kaçarak uzaktaki gözlemciler tarafından görülebileceğini ifade eder. Bu gökadaların toz içeriğinin önemli olabileceğine dair çok sayıda kanıt bulunmaktadır ve bu da gökadaların parlaklığını gizlemektedir. Ayrıca, hidrojen yoğunluğu ve hızının anizotropik dağılımının, fotonların hidrojen gazıyla sürekli etkileşime girmesi (ışınımsal aktarım) nedeniyle değişken kaçış oranında önemli bir rol oynayabileceği düşünülmektedir. Kanıtlar, kırmızıya kayma ile birlikte Lyman-alfa kaçış oranında güçlü bir değişim olduğunu göstermektedir. Bu durum muhtemelen yıldızlararası ortamdaki (ISM) toz birikimiyle ilişkilidir. Tozun, Lyman-alfa fotonlarının kaçışını belirleyen ana parametre olduğu gösterilmiştir. Ayrıca; metalliği, dışa akışlar (outflow) ve kırmızıya kayma ile birlikte ayrıntılı evrimi hala bilinmemektedir.
Kozmolojideki önemi

Lyman-alfa yayıcıları, reiyonizasyon süreci ve kozmoloji (özellikle BAO) araştırmaları için önemli araçlardır, ayrıca yüksek kırmızıya kaymada aydınlatma gücü fonksiyonu zayıf ucunun incelenmesine olanak sağlarlar.
Baryon akustik salınım (BAO) işaretinin, yüksek kırmızıya kaymadaki Lyman-alfa yayıcılarının güç spektrumunda belirgin olması gerekir. Baryon akustik salınımlar, erken evrende radyasyon basıncının yoğunluk dalgalanmalarını kütleçekimsel çökmeye karşı dengelediği ölçeklerdeki ses dalgalarının izleridir. Karakteristik olarak homojen Lyman-alfa gökada popülasyonunun üç boyutlu dağılımı, kozmolojinin güçlü bir şekilde araştırılmasına olanak sağlayacaktır. Lyman-alfa yayıcıları iyi bir araştırma aracı olarak kabul edilir çünkü Lyman-alfa eğilimi, yani gökadaların altta yatan karanlık madde dağılımının yüksek aşırı yoğunluğa sahip bölgelerde oluşma eğilimi, modellenip hesaba katılabilir. Lyman-alfa yayıcıları gökada kümelerinde aşırı yoğundur.
Franz Liszt

| Franz Liszt |
| --- | --- |
Franz Liszt (1858)
Doğum: 22 Ekim 1811(1811-10-22) Doborján, Macaristan
Ölüm: 31 Temmuz 1886 (74 yaşında) Bayreuth, Almanya
Diğer ad(lar)ı: Liszt Ferencz (Macarca)
Meslek: Müzisyen, besteci, piyanist, orkestra şefi, müzik öğretmeni
İmza

Maddede ad soyadı sırasıyla yazılmaktadır. Macar geleneğine göre Liszt Ferenc olarak yazılır.
Franz Liszt (22 Ekim 1811, Macaristan - 31 Temmuz 1886; Bayreuth), Macar müzisyen, besteci, piyanist, orkestra şefi, müzik öğretmeni. 19. yüzyılın en önemli piyanistlerinden birisi, senfonik şiir tarzının yaratıcısı olan bestecidir.
Ölümü

Liszt'in Temmuz ayında zatürreden ani bir şekilde ölmesi kuşku uyandırıcıdır ve bu kuşkuyu destekleyen birtakım ön hadiseler mevcuttur: Bunların ilki, 5 Aralık 1849'da, evinden çıkarken bıçaklanmasıdır. Bu suikast girişimini yara alarak atlatan Liszt, bir süre hastanede yattıktan sonra eski sağlığına kavuşmuş, fakat 10 Ocak 1850'de kendisine yeniden suikast girişiminde bulunulmuştur. Bu ikinci suikast girişimini, kendisini koruyanlarca yara almadan atlatan Liszt, uzun bir sükûn devresinden sonra, 20 Mayıs 1886'da, bir ölüm tehdidi aldı. Bu tehditten sonra güvenliğini artırdı ve vasiyetini yazdırdı. Tüm bu güvenlik önlemlerine rağmen 31 Temmuz 1886'da evinde şüpheli bir şekilde ölü bulundu. Budapeşte'de gömülmeyi vasiyet etmiş olmasına rağmen, apar topar, Bayreuth'a gömüldü. Ölüm nedeni zatürre olarak bildirilmişken, bir müddet sonra, öldürüldüğü ve katilin ortadan kaybolduğu açıklandı. Ne var ki, katili hiçbir zaman ele geçmedi.
Liszt'in ısrarla öldürülmeye çalışılmasının sebebinin, gayr-ı meşru ilişkileri ve yasa dışı faaliyetleri olduğu iddia edilmişse de, Liszt, sağlığında, şahsına yönelen öldürme girişimlerinin, kendisini kıskananlarca yapıldığını söylemiştir.
Mauricio Arriaza Chicas

| Mauricio Arriaza Chicas |
| --- | --- |

13. El Salvador Ulusal Polis Direktörü
Görev (1 Haziran 2019 - 8 Eylül 2024)
Başkan: Nayib Bukele
Yerine geldiği: Howard Cotto Castaneda
Yerine gelen: Boş pozisyon
El Salvador Ulusal Polis Teşkilatı (Baş Komiser)
Görev (1993–2024)
Kişisel bilgiler
Doğum: Mauricio Antonio Arriaza Chicas 16 Aralık 1964(1964-12-16) Chalchuapa, El Salvador
Ölüm: 8 Eylül 2024 (59 yaşında) Pasaquina, El Salvador
Bitirdiği okul: Yüzbaşı General Gerardo Barrios Askeri Okulu
Mesleği: Üst düzey kolluk görevlisi
Mauricio Antonio Arriaza Chicas (16 Aralık 1964 – 8 Eylül 2024), El Salvadorlu üst düzey kolluk görevlisi.
Hayatı

Chicas, 16 Aralık 1964'te Chalchuapa, El Salvador'da doğdu.
Yüzbaşı General Gerardo Barrios Askeri Okulu'nda eğitim gördü. Mezun olduktan sonra El Salvador Ulusal Polis Teşkilatı'nda (Baş Komiser) olarak ölümüne kadar görev aldı.
Aynı zamanda 13. El Salvador Ulusal Polis Direktörü (1 Haziran 2019 - 8 Eylül 2024) olarak yine ölümüne kadar hazır bulundu.
Chicas, 8 Eylül 2024'te Pasaquina, El Salvador'da geçirdiği helikopter kazasında 59 yaşında vefat etti.
Gabriela Mistral

| Gabriela Mistral |
| --- | --- |

Doğum: Lucila de María del Perpetuo Socorro Godoy Alcayaga 7 Nisan 1889 Vicuña, Şili
Ölüm: 10 Ocak 1957 (67 yaşında) New York, ABD
Meslek: Şair, diplomat
Milliyet: Şilili
Dönem: 1914-1957
Tür: Şiir
Önemli ödülleri: Nobel Edebiyat Ödülü (1945)

İmza: 

Gabriela Mistral, (asıl adı Lucila de María del Perpetuo Socorro Godoy Alcayaga), (d. 7 Nisan 1889; Vicuña, Şili - ö. 10 Ocak 1957, New York) Şilili şair, eğitimci, diplomat.
Latin Amerikan edebiyatının tanınmış yazarlarındandır. 1945'te edebiyat dalında Nobel Ödülü'nü aldı. Bu ödüle layık görülen ilk Latin Amerikalıdır ve beşinci kadındır. Şiirlerinin temasını doğa, aşk, anne şefkati oluşturmaktadır. Şili yerli halkı Aymara kökenli olduğu bilinen Mistral, ülkesinin sorunlarını çözmeye kendini adamış bir sanatçıdır. Latin Amerika'yı, Avrupa'yı ve ABD'yi dolaşarak eğitim alanında çalışmalar yapmıştır.
Eserleri

Sonetos de la muerte, 1914.
Desolación, 1922.
Lecturas para mujeres, 1923.
Ternura, 1924.
Nubes blancas y breve descripción de Chile, 1934.
Tala, 1938.
Antología, 1941.
Lagar, 1954.
Recados contando a Chile, 1957.
Poema de Chile, 1967.
Kris Kristofferson

| Kris Kristofferson |
| --- | --- |
Kristofferson 1978 yılında
Doğum: Kristoffer Kristofferson 22 Haziran 1936(1936-06-22) Brownsville, Teksas, ABD
Ölüm: 28 Eylül 2024 (88 yaşında) Hana, Hawaii, ABD
Milliyet: Amerikalı
Meslek: Oyuncu ve şarkıcı
Etkin yıllar: 1959–2021
Evlilik: Frances Beer (e. 1960; b. 1969) Rita Coolidge (e. 1973; b. 1980) Lisa Meyers (e. 1983)
Çocuk(lar): 8
Resmî site: kriskristofferson.com

Kristoffer Kristofferson (22 Haziran 1936 - 28 Eylül 2024), Amerikalı oyuncu, şarkıcı ve şarkı yazarı.
"Me and Bobby McGee", "For the Good Times", "Sunday Mornin' Comin' Down" ve "Help Me Make It Through the Night" gibi şarkıları, birçok sanatçı tarafından seslendirilerek hit olmuştur.
1985'te Kristofferson, country müzik süper grubu The Highwaymen'e katıldı. Bu grupta Waylon Jennings, Willie Nelson ve Johnny Cash ile birlikte yer aldı. Grup, geleneksel Nashville country müziğini reddederek bağımsız şarkı yazarlığı ve yapımcılığına yönelen kanun dışı country müzik hareketinin önemli bir parçasıydı.
Kristofferson, Pat Garrett ve Billy the Kid (1973), Blume in Love (1973), Alice Doesn't Live Here Anymore (1974), A Star Is Born (1976 film) — bu filmle En İyi Erkek Oyuncu dalında Altın Küre Ödülü kazandı — Convoy (1978), Heaven's Gate (1980), Stagecoach (1986), Lone Star (1996) ve Blade üçlemesi (1998–2004) gibi filmlerdeki rolleriyle tanınır. Kristofferson, 2004'te Country Müzik Onur Listesi'ne girdi ve 2014'te Grammy  Yaşam Boyu Başarı Ödülü aldı.
88 yaşındaki Kristofferson'ın Maui'deki evinde hayatını kaybetti
Filmografi

The Last Movie (1971)
Cisco Pike (1972)
Gospel Road: A Story of Jesus (1973)
Pat Garrett and Billy the Kid (1973)
Blume in Love (1973)
Bring Me the Head of Alfredo Garcia (1974)
Alice Doesn't Live Here Anymore (1974)
The Sailor Who Fell from Grace with the Sea (1976)
Vigilante Force (1976)
A Star Is Born (1976)
Semi-Tough (1977)
Convoy (1978)
Heaven's Gate (1980)
Rollover (1981)
Songwriter (1984)
Flashpoint (1984)
Trouble in Mind (1985)
The Last Days of Frank and Jesse James (1986)
Blood & Orchids (1986) (TV)
Amerika (1987) (TV dizisi) (en:Amerika (miniseries))
What I've Learned About US Foreign Policy: The war against the Third World. Secrets of the C.I.A., Documentary (1987)
Big Top Pee-wee (1988)
The Tracker (1988) (TV)
Millennium (1989)
Welcome Home (1989)
Sandino (1990)
Night of the Cyclone (1990)
Original Intent (1992)
Miracle in the Wilderness (1992) (TV)
Paper Hearts (1993)
No Place to Hide (1993)
Knights (1993)
Pharaoh's Army (1995)
Lone Star (1996)
Blue Rodeo (1996) (TV)
Message to Love: The Isle of Wight Festival (1997) (belgesel)
Fire Down Below (1997)
Girls' Night (1998)
Blade (1998)
Dance with Me (1998)
A Soldier's Daughter Never Cries (1998)
The Land Before Time VI: The Secret of Saurus Rock (1998) (seslendirme)
Payback (1999)
Molokai: The Story of Father Damien (1999)
Limbo (1999)
The Joyriders (1999)
Outlaw Justice/The Long Kill (1999)
Perfect Murder, Perfect Town (2000)
Comanche (2000)
The Ballad of Ramblin' Jack (2000) (belgesel)
Immaculate Funk (2000) (documentary)
Planet of the Apes (2001)
Chelsea Walls (2001)
Wooly Boys (2001)
John Ford Goes to War (2002) (documentary) (anlatıcı)
D-Tox (aka Eye See You) (2002)
Blade II (2002)
Easy Riders, Raging Bulls: How the Sex, Drugs and Rock 'N' Roll Generation Saved Hollywood (2003) (belgesel)
Where the Red Fern Grows (2003)
Silver City (2004)
Final Cut: The Making and Unmaking of 'Heaven's Gate' (2004) (belgesel)
Be Here to Love Me: A Film About Townes Van Zandt (2004) (belgesel)
Blade: Trinity (2004)
Trudell (2005) (belgesel)
The Jacket (2005)
The Life and Hard Times of Guy Terrifico (2005)
The Wendell Baker Story (2005)
Passion & Poetry: The Ballad of Sam Peckinpah (2005) (belgesel)
Dreamer: Inspired by a True Story (2005)
GUN (2005) (video game) Voice of Ned
Disappearances (2006)
Fast Food Nation (2006)
I'm Not There (2007) (anlatıcı)
The Best of The Johnny Cash Show (2007)
Lords of the Street (2008)
Powder Blue  (2008)
He's Just Not That into You (2009)