stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Artanuci Kilisesi
Tarihçe

Artanuci Kilisesi'nin içinde yer aldığı Ardanuç Kalesi 5. yüzyılda, Gürcü kralı Vahtang Gorgasali döneminde inşa edilmiştir. Kilisenin ise, daha geç dönemde, 9-10. yüzyılda inşa edildiği mimari özelliklerinden anlaşılmaktadır. Uzun süre Gürcülerin idari merkezi de olan Ardanuç, 1551 yılında Osmanlılar tarafından ele geçirilmiştir. Nikolay Marr, Şavşeti ve Klarceti bölgelerinde 1904 yılında yaptığı araştırma gezisi sırasında Artanuci Kilisesi'ni görmüş ve tanımlamıştır.
Kilisenin bulunduğu Ardanuç Kalesi'nde 2021 yılında, kiliseyi de kapsayacak biçimde, Osman Aytekin başkanlığında arkeolojik kazılara başlanmıştır. Kazı üzerine açıklamalarında Aytekin, kale ile içindeki kiliseyi inşa eden Gürcülerden söz etmemiş, sadece Osmanlı ve Rus dönemi hakkında bilgiler vermiştir.
Mimari

Artanuci Kilisesi, bugünkü Ardanuç kasabasının eski yerleşimi olan Adakale'nin kuzey ucunda, Ardanuç Suyu vadisine bakan kayalık bir tepede yer alır. Kilise, bu vadinin bir parçası olan düz yüzeyli kayada inşa edilmiştir. Artanuci Kilisesi, neredeyse tamamen yıkılmıştır. Bu yapıdan geriye sadece batı ve kuzey duvarlarının bazı bölümleri, güney duvarının 5 metre yüksekliğindeki orta kısmı ile sunak bölümünün kuzey ve batı duvarları kalmıştır.
Nikolay Marr'ın 1904 yılında verdiği bilgiye göre kilise dikdörtgen planlı, kapalı haç planlı ve kubbeli bir yapıydı. Dört adet haç kolu orta bölümden açılıyordu. Bu kollardan biri doğudaki yuvarlak formlu apsisle, diğer üç kol köşeli duvarlarla son buluyordu. Haç kollarının arasındaki boşlukları, daha alçak biçimde inşa edilmiş kiler odaları dolduruyordu. Pastoforiumlar birer kapıyla yandaki haç kollarına bağlanıyordu. Sunağın bugüne ulaşmış kapının üzerinde bir kemer bulunmaktadır. Pastoforiumların apsisleri bulunmuyordu. Sunağın apsisinde iki adet pencere vardı. Diğer haç kollarında birer pencere bulunuyordu. Kilise iki giriş kapısına sahipti. Bu kapılardan biri güney cephesinin ortasında yer alıyordu ve kilisenin zeminin altındaki mezar odasına bu kapıdan iniliyordur.
Balvana Manastırı

| --- | --- |
Balvana Kilisesi

Temel bilgiler
Konum: Kirazlı, Şavşat
Koordinatlar: 41°16′02″K 42°30′49″D﻿ / ﻿41.26722°K 42.51361°D﻿ / 41.26722; 42.51361
İnanç: Doğu Ortodoks
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Harabe
Mimari
Mimari tür: Manastır
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: 10. yüzyıl
Balvana Manastırı (Gürcüce: ბალვანას მონასტერი; okunuşu: "balvanas monast'eri"), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Balvana olan Kirazlı köyü sınırları içinde erken Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü manastırıdır. Balvana Manastırı, Sulesi ve Balvana köyleri sınırında bulunduğu için Sulesi Manastırı olarak da bilinir.
Tarihçe

Balvana Manastırı'nın bulunduğu Şavşeti, Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biriydi. Adını Balvana köyünden alan manastırın mimari özellikleri üzerinden 10. yüzyılda, Gürcü Krallığı döneminde inşa edildiği tahmin edilmektedir. Balvana Manastırı'nın Grigol Hantsteli’nin Yaşamı adlı Gürcüce el yazmasında adı geçen Tba Manastırı olabileceği yönünde görüşler vardır. Manastırın kuruluşundaki adı bilinmediği için bu komplekse Türkçe kaynaklarda, Kraliçe Tamar'a atfen "Tamara Odaları", Kirazlı köyünde bulunmasından dolayı "Kirazlı Köyü Kaya Odaları" gibi adlar verilmiştir.
Mimari

Balvana Manastırı, Kirazlı köyünün 1,5 kilometre doğusunda, Oşoreti Deresinin sağ kıyısındaki, bugün de sadece bir patikayla ulaşılan bir kayanın dibinde ve bu kayaya yaslanmış olarak inşa edilmiştir. Manastır kompleksi içinde, kuzey tarafında bitişik yapısıyla ana kilise en önemli yapıdır. Birkaç katlı yapıda iki mezar odası ile içinde kvevri denilen küplerin bulunduğu mahzen yer alır. Kayanın üst kısmında kayaya oyulmuş basamaklar ile duvar kalıntıları vardır. Manastır bölümlerinin bir kısmının bu üst katta olduğu tahmin edilmektedir.
Balvana Manastırı'nın ana kilisesinin bir cephesi kayaya yaslanmaktadır. Kuzey tarafında bitişik bir yapı bulunan kilise, iki katlıdır. Dış girişi batıda olup hemen yan tarafında bir pencere bulunmaktadır. Pencere kenarlarında kabartma süslemeler vardır. Kilisenin ana mekanına ise, bundan sonra yer alam küçük bir holden girilir ve buradaki girişin üç kenarı da kabartmalarla süslenmiştir. Ana kilisenin doğu duvarı, yarım daire formunda kaya oyularak oluşturulmuştur. Kilisenin batı duvarında iri bir pencere, kuzey duvarında ise küçük bir pencere açıklığı vardır. Kuzey taraftan bir şelale indiği için geniş pencereden kaçınılmış olunmalıdır. Kilisenin ana mekanının alt katında tonozla örtülü bir oda bulunmaktadır. Bu oda "kemiklik" olarak da bilinen mezar odasıdır. Bu mezar odasının doğu tarafta iki adet kemerli kapısı bulunmaktadır. Ayrıca kilisenin giriş holünün atındaki odanın da mezar odası olduğu tahmin edilmektedir.
Narman

Başlığın diğer anlamları için Narman (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Narman |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de bulunduğu yer
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Erzurum
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Aziz Oğuz Alemdaroğlu
 • Belediye başkanı: Aydemir Adem Kınalı (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 1275 km²
Rakım: 1.650 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 13.381
 • Kır: -
 • Şehir: 13.183
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 442
İl plaka kodu: 25
Resmî site Narman Belediyesi
Narman, Erzurum ilinin ilçesidir. Narman'da 45 mahalle bulunmaktadır. Türk Halk Edebiyatına yazdığı eserler ile damga vuran Aşık Sümmani buralıdır.
Tarihçe

Tortum ilçesine bağlı bir bucak merkeziyken, 24 Kasım 1952'de belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. Narman ilçesinin eski ismi Mamervân idi. Bu isim Osmanlı Devletinin son dönemlerine kadar kullanıla gelmiştir; öyle ki devlet arşivlerinde Hicri 1300'lü yıllara kadar ilçe isminin resmi evraklarda bu şekilde kullanıldığı görülmektedir.
Coğrafi yapı

Narman ilçesi, Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölgesi Bölgelerinin kesişim noktasında Erzurum ilinin kuzeydoğusunda yer alır. 1275 km² yüzölçümüne ve 1650 m rakıma sahip dağlık bir alanda yer almaktadır. Doğusunda Sarıkamış, batısında Tortum, kuzeyinde Oltu, güneyinde ise Horasan, Köprüköy ve Pasinler ilçeleri yer almaktadır. Narman ilçesi il merkezlerine 90 km uzaklıktadır. Tarihi seyri içerisinde Narman Bizans hakimiyetinde iken "Namurvan - Namervan" olarak adlandırılmıştır. İlçede bulunan Narman Peri Bacaları ve Narman Beş Göller ilçenin en önemli doğal güzellikleridir.
İklim

İlçe yüksek dağların arasında kaldığından iklimi Erzurum'a göre oldukça ılık geçmektedir. Don olayları çok fazla görülmemektedir. Yazları ise sıcak ve kurak geçmektedir. Yağışlar genellikle ilkbahar aylarında olmaktadır. İlçe, Doğu Karadeniz Bölgesinde yer aldığından Karadeniz ikliminin etkileri görülmektedir.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1955 | 27.514 | 2.661 | 24.853 |
| 1960 | 21.485 | 2.839 | 18.646 |
| 1965 | 22.770 | 3.160 | 19.610 |
| 1970 | 23.926 | 4.249 | 19.677 |
| 1975 | 24.835 | 4.607 | 20.228 |
| 1980 | 25.172 | 4.596 | 20.576 |
| 1985 | 24.989 | 5.254 | 19.735 |
| 1990 | 25.699 | 6.989 | 18.710 |
| 2000 | 27.615 | 9.025 | 18.590 |
| 2007 | 18.277 | 5.064 | 13.213 |
| 2008 | 18.231 | 5.217 | 13.014 |
| 2009 | 17.318 | 4.875 | 12.443 |
| 2010 | 16.837 | 4.989 | 11.848 |
| 2011 | 16.257 | 4.818 | 11.439 |
| 2012 | 15.764 | 4.866 | 10.898 |
| 2013 | 15.336 | 15.336 | veri yok |
| 2014 | 14.632 | 14.632 | veri yok |
| 2015 | 14.234 | 14.234 | veri yok |
| 2016 | 13.774 | 13.774 | veri yok |
| 2017 | 13.399 | 13.399 | veri yok |
| 2018 | 13.381 | 13.381 | veri yok |
| 2019 | 13.326 | 13.326 | veri yok |
| 2020 | 13.183 | 13.183 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Ekonomi

İlçe ekonomisi, hayvancılık ve tarıma dayalı olup aile işletmeciliği şeklindedir. Son yıllarda et tavukçuluğu ve peynir üretim çalışmaları da önemli bir artış gözlenmektedir. Arıcılık ilçe ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır.
Bazgireti Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Maden, Şavşat
Koordinatlar: 41°22′15″K 42°07′00″D﻿ / ﻿41.37083°K 42.11667°D﻿ / 41.37083; 42.11667
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Harabe, kalıntılar
Mimari
Mimari tür: Tek nefli kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: Orta Çağ
Özellikler
Malzemeler: Taş
Bazgireti Kilisesi veya Badzgireti Kilisesi (Gürcüce: ბაძგირეთის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Bazgireti olan Maden köyünde Orta Çağ'da kalma Gürcü kilisedidir. Bulunduğu mevkiden dolayı Sazgireli Kilisesi (საზგირელის ეკლესია) olarak da bilinir.
Tarihçe

Bazgireti köyünün bulunduğu Şavşeti, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriyidi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ikinci yarısının hemen başında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin bu bölgede kurduğu Şavşat sancağının ilk beylerinden biri de İosebiti adında bir Gürcü beyi (tavadi) idi. Köyün Gürcü nüfusunun Osmanlı döneminde Müslüman olmasıyla Bazgireti Kilisesi cemaatini ve işlevini yitirmiş ve harabeye dönmüştür. Bazgireti köyünün nüfusu 1886 ve 1922 nüfus tespitlerinde de Gürcü olarak kaydedilmiştir. Günümüzde yıkılmış olan kilseye definecilerin de zarar verdiği bilinmektedir. Sazgireli olarak anılan mevki meskun bir yer olmayıp Bazgireti Kilisesi'nin hayvancılıkla uğraşan kişiler ve önemli bir kavşakta bulunmasından dolayı da yolcular için inşa edildiği tahmin edilmektedir.
Mimari

Bazgireti Kilisesi, Bazgireti köyünün batısında, deniz seviyesinden 2.430 metre yükseklikte yer alır. Sarımsı renk taşlarla harç kullanılarak düzlenmiş bir alanda inşa edilmiştir. Büyük ölçüde yıkık olan kilise, dikdörtgen planlı (10 x 9 m) ve tek nefli bir yapıdır. Derin yuvarlak formlu bir apsis olduğu kalıntılarından tespit edilmiştir. Dolgu duvar tekniğinde inşa edilmiş olan duvarların iç ve dış yüzey taşları sökülmüş, köylüler tarafından çeşitli yapıların inşasında kullanılmıştır. Güney tarafından bitişik biçimde inşa edilmiş olan yapının kalıntıları da günümüze ulaşmıştır. Kilise kalıntıları belli bir seviyeye kadar toprağın altında kalmıştır. Doğu ve kuzey duvarlarının bugüne kalan kısımlarının yüksekliği 1 metreyi bulur. Diğer duvarlar ise daha alçak seviyede olup yıkıntılar altında kalmıştır. Güney taraftaki bitişik yapının duvarları daha aşağı seviyededir. Bu kiliseden 1904 yılında köyü gezmiş olan Nikolay Marr da söz etmiştir. Kilise bu tarihte de yıkık haldeydi, içi ve etrafı yıkıntılarla doluydu. Marr kiliseyi dikdörtgen planlı ve yuvarlak forma sahip apsisli küçük bir yapı olarak tarif etmiştir. Giriş kapısı güneyde yer alıyordu.
Cuğo Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Soğanlı, Ardanuç
Koordinatlar: 41°09′34″K 42°01′56″D﻿ / ﻿41.15944°K 42.03222°D﻿ / 41.15944; 42.03222
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Yıkılmış
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: ? Orta Çağ
Özellikler
Malzemeler: Kum taşı, kireç harcı
Cuğo Kilisesi (Gürcüce: ჯუღოს ეკლესია), Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı Soğanlı köyünün bir mahallesi olan Cuğo'da Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü  kilisesidir.
Tarihçe

Cuğo Kilisesi, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'deki Cuğo köyünün eski kilisesidir. Osmanılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcüce "Cuğo" (ჯუღო), günümüzde anlamı belirsizleşmiş olsa da eski metinlerde "cuği" (ჯუღი), "cuğa" (ჯუღა) şeklinde de geçen bir kelimedir. Gürcistan'ın batı kesiminde bir göl Cuği (ჯუღი) adını taşımaktadır. Osmanlılar ele geçirdiğinde Cuğo bağımsız bir köydü ve 1574 tarihli ve Osmanlı mufassal defterine göre nüfusu 6 Hristiyan haneden oluşuyordu. Cuğo Kilisesi bu dönemdeki köyün kilisesi olup Osmanlı dönemi öncesinde inşa edilmiştir.
Mimari

Cuğo Kilisesi, Cuğo köyünün 200 metre doğusunda, yolun sağ kıyısındaki yamaçta inşa edilmiştir. Kilise yıkılmış olup bugün planını bir bütün olarak tespit etmek mümkün değildir. Tek tarafı kalış çatı ile yapının çevresindeki duvar kalıntılarının kiliseye bitişik başka bir yapıya ait olduğunu tahmin edilmektedir. Bu yapının duvarları kum taşıyla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Cuğo Kilisesi'nin duvar resimlerine sahip olduğu soluk boya izlerden anlaşılmaktadır. Bitişik yapının güneyinde, kiliseye ait duvar kalıntıları bulunmaktadır. Bu bitişik yapıya paralel uzanan duvarlar, bu duvarların arasında da başka duvarların bölümleri tespit edilmiştir.
Cvarebi Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Şalcı, Şavşat
Koordinatlar: 41°21′05″K 42°20′20″D﻿ / ﻿41.35139°K 42.33889°D﻿ / 41.35139; 42.33889
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Kalıntılar
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: Orta Çağ
Özellikler
Malzemeler: Kaba yontu taş, kireç taşı
Cvarebi Kilisesi (Gürcüce: ჯვარების ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Cvarebi olan Şalcı köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma kilisesidir.
Tarihçe

Gürcüce bir yer adı olan Cvarebi (ჯვარები), haç anlamındaki "cvari" (ჯვარი) kelimesinin çoğulu olup "Haçlar" anlamına gelir. Cvarebi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'nin köylerinden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ikinci yarısının hemen başında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu bölgede Osmanlı idaresi tarafından kurulan Şavşat sancağının 1554 tarihindeki sancak beyi, önceden Gürcü tavadi  olan İosebiti idi. Bu dönemden kalmış olan Cvarebi Kilisesi, Osmanlı döneminde köy halkının Müslüman olmasıyla cemaatini ve işlevini yitirmiştir. Nitekim 1886 tarihindeki Rus nüfus tespitinde köyde yaşayan 278 kişi Türk olarak kaydedilmiştir. Kilisenin bulunduğu mahalle "Cami-megle" adıyla kaydedilmiş olmakla bilikte, diğer iki mahalle Gürcüce olan "Karavat" (Karaveti) ve "Şalik" (Şalikaşvili) adlarını koruyordu. Nikolay Marr]]'ın 1904 yılındaki araştırma gezisi sırasında Cvarebi Kilisesi harabeye dönmüş, taşları köylüler tarafından büyük ölçüde yağmalanmıştı.
Kalıntılar

Cvarebi Kilisesi, bugün Cami mahallesi adını taşıyan köyün merkezinde, yüksekçe bir yerde inşa edilmişti. Bu kilise zaman içinde yıkılmış, günümüze küçük bir kalıntısı, kuzeydoğu duvarının bir parça ulaşmıştır. Bu duvar kalıntısından kilisenin kabaca yontulmuş taşlardan harç kullanılarak inşa edildiği anlaşılmaktadır. Doğuda apsis kısmındaki sunağın duvarında ise kireç taşı kullanılmıştır. Cvarebi Kilisesi, Nikolay Marr'ın gezisi sırasıda da yıkık haldeydi. Yapıyı "Şavşet-İmerhevi tipi" olarak tanımlamış olan Marr'ın verdiği bilgiye göre, yuvarlak forma sahip apsisin kuzey kısmı duruyordu ve bu duvarın yüksekliği o tarihte bir insan boyu kadardı. Kilisenin yıkılmış kısmının taşları köylüler tarafından paylaşmıştı. Duvarların yüzey taşlarının da tamamı sökülüp alınmıştır. Buna rağmen o tarihte kilisenin planını tespit etmek mümkündü. Günümüzde ise kilisenin planını tespit etmek mümkün olmamıştır.
Antik Dünyanın Yedi Harikası

Dünyanın yedi harikasının konumları
Dünyanın Yedi Harikası ya da eski dilde acaib-i seb'a-i alem, tamamı insanoğlu tarafından inşa edilmiş, olağanüstü antik yapı ve yapıtlardır. Ayrıca Antik Dönemin Yedi Harikası adıyla da bilinir. İlk olarak MÖ 5. yüzyılda tarihçi Herodotos tarafından ortaya atılan bir kavramdır. MÖ 4. yüzyılda Sidonlu Antipatros tarafından ilk olarak Dünyanın Yedi Harikası Üzerine (Περὶ τῶν Ἑπτὰ Θεαμάτων) adlı eserle oluşturulmuştur. Günümüzde geçerli kabul edilen Yedi Harika listesi, MÖ 2. yüzyılda son şeklini almıştır.
Günümüzde, Dünyanın Yedi Harikası'ndan sadece Keops Piramidi ayaktadır. Diğerleri yangın ya da deprem gibi nedenlerle yok olmuşlardır.
Harikaların Listesi

| Adı | İnşa tarihi | Yapanlar | Yıkım tarihi | Yıkım sebebi | Yer |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Keops Piramidi | MÖ 2584-2561 | Mısırlılar | Ayakta, yüzeyinin büyük bölümü zarar görmüştür | Ayakta, yüzeyinin büyük bölümü zarar görmüştür | Giza Nekropolü, Mısır 29°58′45.03″K 31°08′03.69″D﻿ / ﻿29.9791750°K 31.1343583°D﻿ / 29.9791750; 31.1343583﻿ (Keops Piramidi) |
| Babil'in Asma Bahçeleri (varlığı kanıtlanmadı) | MÖ yaklaşık 600 | Babilliler veya Asurlular | MS 1. yüzyıl | Bilinmiyor | El-Hille veya Nineveh, Irak 32°32′08″N 44°25′39″E﻿ / ﻿32.5355°K 44.4275°D﻿ / 32.5355; 44.4275﻿ (Babil'in Asma Bahçeleri) |
| Efes Artemis Tapınağı | MÖ 550-323'te yenilendi | Yunanlar, Lidyalılar | MÖ 356'da (Herostratus) tarafından  MS 262'de Gothlar tarafından | Herostratus tarafından kundaklandı ve yağmalandı | Selçuk yakınlarında, Türkiye 37°56′59″K 27°21′50″D﻿ / ﻿37.94972°K 27.36389°D﻿ / 37.94972; 27.36389﻿ (Temple of Artemis at Ephesus) |
| Zeus Heykeli | MÖ 466-456 (tapınak) MÖ 435 (heykel) | Yunanlar | 5.-6. yüzyıllar | Sökülüp Konstantinopolis'te tekrar inşa edilmiştir, daha sonra yangınla kül olmuştur. | Olimpia, Yunanistan 37°38′16.3″K 21°37′48″D﻿ / ﻿37.637861°K 21.63000°D﻿ / 37.637861; 21.63000﻿ (Statue of Zeus at Olympia) |
| Halikarnas Mozolesi | MÖ 351 | Yunanlar, Persler, Karyalılar | 12.-15. yüzyıllar | Depremler | Bodrum, Türkiye 37°02′16″N 27°25′27″E﻿ / ﻿37.0379°K 27.4241°D﻿ / 37.0379; 27.4241﻿ (Mausoleum at Halicarnassus) |
| Rodos Heykeli | MÖ 292-280 | Yunanlar | MÖ 226 | Rodos depremi | Rodos, Yunanistan 36°27′04″K 28°13′40″D﻿ / ﻿36.45111°K 28.22778°D﻿ / 36.45111; 28.22778﻿ (Colossus of Rhodes) |
| İskenderiye Feneri | MÖ 280 | Yunanlar, Ptolemaios Hanedanı | 1303-1480 | Girit Depremi | İskenderiye, Mısır 31°12′50″K 29°53′08″D﻿ / ﻿31.21389°K 29.88556°D﻿ / 31.21389; 29.88556﻿ (Lighthouse of Alexandria) |
Keops Piramidi

Ana madde: Keops Piramidi
Piramitlerden sadece Keops Piramidi bu listeye girmiştir. Keops Piramidi, 4. Hanedanlık zamanında MÖ 2560 yılında Firavun Khufu (Keops) tarafından yaptırıldı. Yapımının 20 yılı aştığı sanılmaktadır. Piramit yapıldığında 145,75 m yüksekliğindeydi. Yapıldığından itibaren 43 yüzyıl boyunca dünyadaki en yüksek yapı olarak kayıtlara geçmiştir. Keops Piramidi ilk inşa edilen olmasına rağmen dünyanın yedi harikası arasında günümüzde ayakta duran tek yapıdır.
Babil'in Asma Bahçeleri

Ana madde: Babil'in Asma Bahçeleri
MÖ 7. yüzyılda Babil kralı Nebukadnezar tarafından yaptırılmıştır. Babil'in çorak Mezopotamya çölünün ortasında, ağaçlar, akan sular ve egzotik bitkilerin bulunduğu çok katlı bir bahçedir. Coğrafyacı Strabon'un 1. yüzyıldaki tanımına göre:
"Bahçeler birbiri üzerinde yükselen büyük direklerden oluşuyordu. Bunların içleri çukurdu. Büyük bitkilerin ve ağaçların yetişebilmesi için toprakla doldurulmuştu. Kubbeler, sütunlar ve taraçalar pişmiş tuğla ve asfalttan yapılmıştı. Yüksekteki bahçeleri sulamak için Fırat Nehri'nden zincir pompalarla su yukarılara çıkarılıyordu. Bu şekilde üst seviyelere taşınan su, bahçeleri sulayarak teraslardan aşağıya yukarı çıkarılıyordu. Söylentiye göre Nebukadnezar bu yapıyı sıla hasreti çeken karısı Semiramis için yaptırmıştır. Semiramis Medes kralının kızıdır. Söylentiye göre Mezopotamya'nın düz ve sıcak ortamı onu bunalıma itmiş, kral da karısının hasretini sona erdirmek için yapay dağların olduğu, suların aktığı yemyeşil bir bahçe yaptırmıştır.
Babil'in Asma Bahçeleri'nin günümüze gelen kesin izleri yoktur. Fakat, bölgede araştırma yapan arkeologlar, Babil'deki sarayın kuzeydoğusunda görünüşü garip olan temel ve tonozlar buldular. Bunların Babil'in Asma Bahçelerine ait olup olmadığını düşünülmektedir. Babil'in Asma Bahçeleri, klasik yazarlar tarafından ayrıntılı bir şekilde tanımlanmıştır. Günümüzde bu tanımlara göre çizilen resimler bulunmaktadır. Sanılanın aksine efsanevi bahçeler bir yerlere asılı değil, sadece sütunlarla desteklenen taraçalar üzerinde kurulmuştur.
Zeus Heykeli

Ana madde: Zeus Heykeli
Zeus Heykeli MÖ 450 yıllarında, adına olimpiyat oyunları düzenlenen Tanrıların kralı Zeus için, Olimpiyatlar'a ismini veren Olimpia'da yapılmıştır. Zeus Heykeli, bir tahta iskelet üzerine altın, fildişi ve metal parçalar yerleştirilerek Partenon'un içinde yapılmıştır. Heykelin oturduğu taban 6,5 m genişliğinde ve 2 m yüksekliğinde, heykelin kendisi ise 12 m yüksekliğindeydi. Büyük bir yangın sonucunda yok olmuştur.
Rodos Heykeli

Ana madde: Rodos Heykeli
32 metre yüksekliğinde, demir ve taşla desteklenmiş bronzdan yapılmış bir heykeldir. Rodoslular tarafından Güneş Tanrısı Helios'a ithafen yapılmıştır. Yapılışından yok oluşuna kadar yalnızca 56 yıl geçmesine rağmen, Rodos Heykeli dünyanın yedi harikasından biri olmayı başarmıştır. Bunun en büyük sebebi, devasa bir heykel olmasının yanı sıra Rodos adasındaki insanlar için beraberliğin simgesi olması idi. Rodos Heykeli'nin yapılması tam 12 yıl sürmüş ve heykel MÖ 282 yılında bitirilmiştir. Liman girişinde bulunan heykel MÖ 226 yılında bir deprem sonucunda en zayıf noktası olan dizinden kırıldı. Rodoslular, Firavun Ptolemy III Eurgetes'den restorasyon için yardım teklifi aldılarsa da, bir kâhine başvuruldu ve yardım reddedildi. Neredeyse 900 yıl boyunca heykel harabe halinde kaldı. 654 yılında Araplar Rodos'u fethettiler. Heykelden kalanları Suriyeli bir Yahudi'ye sattılar.[kaynak belirtilmeli]
İskenderiye Feneri

Ana madde: İskenderiye Feneri
Tehlikeli kıyı şeridi boyunca gemicileri yönlendirmek amacı ile Mısır'ın İskenderiye kenti kıyısındaki Faros (Pharos) adasında yapılmıştır. Proje Büyük İskender'in komutanları Ptolemy Soter zamanında MÖ 290 yılları sonunda başlamış, ölümünden sonra oğlunun hükümdarlığı zamanında bitirilmiştir. Şehrin batı limanında bulunan fener yaklaşık 166 m yüksekliğindedir. Sadece harikaların değil bugüne kadar yapılmış fenerlerin de en yükseğidir. Gemicilik için güvenli bir ortam sağlamak isteyen Yunan tüccar Sostratus tarafından finanse edilmiştir. Fener'in en gizemli yanı, gündüzleri bile güneş ışığını denize yansıtmak amacı ile tasarlanmış cilalı bronz aynalarıydı. Geceleri ise aynaların önünde ateşler yakılıyor, böylece aynanın yansıttığı ışık gece yaklaşık 50 km mesafeden görülebiliyordu. Yapı, bir dizi depreme kadar bozulmadan kaldı. Fakat depremler ve doğal şartlar sonunda çöktü. Üst kısmı 955 yılında bir deprem ve fırtınada kopan fenerin gövde kısmı da 1302'de başka bir depremde çöktü. En sonunda 1480 yılında Memlük Sultanı Kait-bay tarafından fenerin olduğu yere yapılan bir kalede malzemeleri kullanılmak üzere tamamen yıkıldı. Fakat Dünya'nın Yedinci Harikası olmayı başarmıştır.
Halikarnas Mozolesi (Kral Mausollos'un Mezarı)

Ana madde: Halikarnas Mozolesi
Halikarnas Mozolesi, Kral Mausollos için karısı ve kız kardeşi tarafından yaptırılmış bir mezardır. Bodrum civarında yapılmış ve yapımı MÖ 350 yılında tamamlanmış. Tabanın üstünde kenarları heykellerle süslenmiş basamaklı bir podyum bulunuyordu. Süslü su mermerinden yapılmış lahit ve mezar odası, podyumun üstünde bulunuyordu ve İyonya tarzı kolonlarla çevrilmişti. Sıra sütunlar, yine heykellerle süslenmiş bir piramit çatıyı destekliyordu. Dört tane savaş atıyla çekilen bir savaş arabası heykeli ise piramidin tavanını donatıyordu. Halikarnas Mozolesi'nin toplam yüksekliği 45 m. idi ve 4 tarafındaki 4 heykelin her birini ayrı bir heykeltıraş yapmıştı. Bu heykeller, tanrıların değil de insanlar ve hayvanların heykelleri olmasından dolayı tarihte özel birer yer tutarlar. 16 yüzyıl boyunca Halikarnas Mozolesi iyi bir durumda korundu. 15. yüzyılda Haçlı Seferleri sırasında St. John şövalyeleri bölgeye geldiler ve bugün Bodrum Kalesi olarak geçen büyük bir kale yaptılar. Bu kalenin yapımında Halikarnas Mozolesi'nin neredeyse bütün taşları kullanıldı.