Agathias
Yazıları > Historiae

II. Justinus döneminde yazılmaya başlamış olan kitaba Agathias'ın Historiae'si veya Agathias Kroniği denmektedir. Agathias bu kitabı "kendi döneminde yaşanan olayların kaybolmasına" izin vermemesi gerektiğini düşünerek yazmıştır. Bu kitabı yazmasını arkadaşları teşvik etmişlerdir. Bu çalışma, Prokopius'un tarihini devam ettiren ve Justinianus dönemini anlatan 5 kitaptan oluşmaktadır. Kitap, Narses'in komutasındaki imparatorluk ordusunun Gotlar, Vandallar, Franklar ve Farslar'a karşı yaşadığı zorlukları anlatmaktadır.
Çalışma günümüze ulaşmış fakat tamamlanmamıştır. Kitaptaki bazı ifadeler, Agathias'ın kitabın sonunda hem II.Justinianus'un son yıllarını ve Hunlar'ın yıkılışını anlatmayı planladığı yazmakta fakat kitapta iki içerik de bulunmamaktadır. Menander Protektor Agathias'ın çalışmayı bitiremeden vefat ettiğini belirtmiştir. Bu kitapta anlatılan en son olay Pers Kralı I. Hüsrev'ın ölümüdür (531-579) ki bu Agathias'ın Tiberios (578-582) döneminde hala yaşamakta olduğunu göstermektedir. İmparator Mauricius'tan (582-602) kitapta bahsedilmemiş, bu durum Agathias'ın 582 yılına kadar ölmüş olacağı düşüncesini ortaya çıkarmıştır.
Menander Protektor Agathias'ın tarihine devam etmiş, 558 ila 582 yılları arasını aktarmıştır. Evagrius Skolastikos Agathias'ın çalışmalarına atıfta bulunmuştur fakat çalışmanın tüm hikâyeye erişimi olduğu düşünülmemektedir.
Katolik Ansiklopedisi'ne göre, Agathias'ın Historiae'si "felsefi düşüncede zengin"dir. Prokopios gibi yaşanılanlara doğrudan tanıklık etmeyip tanıklardan veri toplamasına rağmen yetenekli ve güvenilirdi. Hakkında yazdığı yabancı halkların örf, adet ve dinlerini tasvir etmekten zevk alır; zamanının depremler, salgınlar, kıtlıklar gibi büyük rahatsızlıkları ilgisini çeker ve " şehirlerin, kalelerin, ırmakların ve alt komutanların kendilerine özgü detaylarını" kağıda aktarmada başarılı olurdu. Yazdığı birçok bilgi başka kaynaklarda bulunamamaktadır ve anlattığı dönem için her zaman değerli bir otorite olarak görülmüştür.
Encyclopædia Britannica'nın on birinci baskısı'na göre, "Yazar, kendi dürüstlüğü ve tarafsızlığı konusunda övünmekte fakat yargılama ve verileri işlemede yetersizdi. Buna rağmen çalışma ele aldığı olayların öneminden dolayı değerlidir."
Hristiyan yorumcular Agathias'ın inancının yüzeyselliğine değinmiştir. "Agathias'ın geç tarihte  bir pagan olması pek olası görünmese de onun Hristiyan olmadığını düşünmek için nedenler vardır." (Katolik Ansiklopedi) "Pagan dinine mensup olduğunu açıkça belirten kimse Justinianus döneminde bir kariyere sahip olamasa da Agathias'ın kültürünün derinliği ve genişliği Hristiyanca değildi." Kaldellis
Agathias, Justinianus'un Atina'da bulunan Platon Akademisi'ini kapattığını (529) anlatan tek otoritedir ki bu olay bazen Antik Çağ'ın bitiş tarihi olarak anılır. Dağılan Neo-Platonistler, kütüphaneleri ile birlikte Pers başkenti Ktesifon'a ve sonra Edessa taşınmıştır. Bu olaydan 1 yüzyıl sonra Müslüman düşünürler antik Yunan kültürü ile karşı karşıya gelmiş ve bilim ve tıp bilgileri ile ilgilenmişlerdir.
Agathias'ın Historiae'si aynı zamanda İslam öncesi İran hakkında bir kaynak olmuş ve "Khvadhaynamagh geleneklerinin en eski kanıtını" gözler önüne sermiştir. Bu olay Firdevsî'nin Şehnâme'sinin temelini oluşturmuş ve Taberî'nin tarihi hakkında birçok bilgi sağlamıştır.
Agathias tavla oyunun en eski halini kaydetmiş ve buna "Tabula" adını vermiştir. Bu isim Yunanistan'da İmparator Zeno'nun oynadığı bahtsız bir oyun ile ilgili bir hikâyede hala kullanılmaktadır.
480 yılında oynanmış bir tabula oyunu. Agathias tarafından yaklaşık 530 yılında kaydedilmiştir. Bu oyun tavlaya çok benzemektedir.