stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Süperakışkan helyum-4
Teori > Gauss küme yaklaşımı

Bu helyum-4 ün süperakışkan bileşenini tanımlayan 2 ölçekli bir yaklaşımdır. Parametrik alanla bağlı iç içe geçmiş iki modelden oluşur. Kısa dalgaboylu kısım Logaritmik Schrödinger eşitliğine dayanan sarsılmaz bir yaklaşım kullanarak akışkan birimin iç tarafını tanımlar; iç yoğunluğun ve parçacık arası etkileşim potansiyelinin Gauss tarzı davrandığını öne sürer. Uzun dalgaboylu kısım bu birimlerin dinamik ve etkileşimleriyle uğraşan  kuantum çoklu cisim teorisidir. Bu yaklaşım fonon, maxon ve roton uyarılmalarının birleşik bir tanımını sağlar ve deneyle dikkatedeğer bir uyuşması vardır: Temel bir parametre ile süperakışkan helyum-4 ün Landau roton spektrumu, ses hızı ve yapı faktörünü yüksek doğrulukla yeniden üreten biriyle uyuşturmak. Bu model quantum Everett-Hirschmanentropi fonksiyonuyla ilgili olan enerjiye harcama-tarzı katkıyı ortaya koymaya dayanan kuantum Bose sıvıları ile logaritmik doğrusal olmama genel teorisini kullanır.
Arka plan

Süperakışkan durumundaki helyum-4 ve helyum-3 hakkındaki fenomenolojiler çok benzer olsa da geçişlerin mikroskobik detayları çok farklıdır. Helyum-4 atomları bozonlardır ve süperakışkanlıkları uydukları Bose-Einstein istatistikleri açısından anlaşılabilir. Spesifik olarak helyum-4 ün süperakışkanlığı etkileşen bir sistemde Bose-Enstein yoğuşmasının bir sonucu olarak görülebilir. Diğer yandan helyum-3 atomları fermiyonlardır ve bu sistemdeki süperakışkan geçişi süperiletkenliğin BCS teorisinin bir genellemesi tarafından tanımlanır. Bunun içerisinde elektronlar yerine atomlar arasında Cooper gruplaması yer alır ve onlar arasındaki çekim gücü fononlar yerine dönüş dalgalanmaları tarafından ortaya çıkar. (Fermiyon yoğuşmasına bakınız.) Süperiletkenlik ve süperakışkanlığın birleşik bir tanımı gösterge simetri kırılması açısından mümkündür.
Lambda noktasının altındaki helyum-4 gibi süperakışkanlar birçok tuhaf özellik sergilerler. Bir süperakışkan sanki normal bir sıvının tüm özelliklerine sahip bir normal bileşen ve bir süperakışkan bileşenin karışımı gibi davranır. Süperakışkan bileşenin entropisi ve viskozitesi sıfırdır. Süperakışkan helyumda bir yere ısı uygulanması çok yüksek etkili termal iletim sağlayan nispeten yüksek bir hızda (20 cm/s ye kadar) ısı nakliyle ilgilenen  normal bileşenin akışına yol açar.
Süperakışkan dönen bir kaba konulursa diğer bir önemli özellik ortaya çıkar. Kapla aynı şekilde dönmek yerine, dönmekte olan durum nicel girdaplardan meydana gelir. Bu kap ilk kritik açısal hız altında bir hızda dönerken sıvının tamamen sabit kaldığı anlamına gelir. İlk krtik açısal hıza ulaşıldığı anda süperakışkan bir girdap oluşturur. Girdap gücü niceldir, bu da bir süperakışkanın yalnızca belirli “izin verilmiş” değerlerde dönebileceği demektir. Su gibi normal bir akışkandaki dönme nicel değildir. Dönme hızı arttıkça bir süperiletkendeki Abrikosov kafesine benzer şekilde  güzel modellerde düzenlenmiş nicel girdaplar oluşacaktır.
Pratik Uygulama

Son zamanlarda kimya alanında, süperakışkan helyum-4 bir kuantum çözücü olarak spektroskopik tekniklerde başarıyla kullanılmaktadır. Süperakışkan helyum damlacık spektroskopisinde ifade edildiği gibi süperakışkan ortamda çözünmüş tek bir molekül bir molekülün etkin bir dönme özgürlüğüne sahip olmasına yani gaz halindeymiş gibi davranmasına izin verir. Süperakışkan helyum damlacıkları ayrıca çözünen molekülleri temel hallerine ya da yakınlarına kadar soğutan yaklaşık 0.4 K lik karakteristik bir sıcaklığa sahiptir.
Süperakışkanlar ayrıca teorik olarak tahmin edilen yerçekimsel etkilerin ölçümüne olanak sağlayan jiroskop gibi yüksek hassasiyetli cihazlarda da kullanılır. (Gravity Probe B ye bakınız.)
1999’da bir çeşit süperakışkan ışığı tuzağa düşürmek ve hızını büyük ölçüdde azaltmak için kullanılmıştır. Lene Hau tarafından yapılan bir deneyde ışık bir Bose-Einstein yoğuşmalı sodyum gazından geçirilmiş(bir süperakışkana benzer şekilde) ve boşluktaki normal hızı 299,792,458 m/s lik normal hızından 17 m/s (61 km/h) ye kadar yavaşladığı görülmüştür. Bu   c nin mutlak değerini değiştirmez ya da tamamen yeni bir şey değildir: boşluk dışında her ortam (su veya cam gibi) ışığın yayılmasını n maddenin kırınım indisi olmak üzere c/n’ e yavaşlatır. Işığın çok yavaş hızı ve yüksek kırılma indisi bu özel deneyde gözlemlemiştir, diğer taraftan bu tüm süperakışkanlar için genel bir özellik değildir.
Kızılötesi Astronomik Uydu IRAS Ocak 1983’te 73 kg süperakışkan helyum tarafından 1.6 K  (−271.55 °C) lik sıcaklık korunarak soğutulan kızılötesi veriyi toplamak için fırlatılmıştır. Ayrıca Helyum-3 ile birleşik halde kullanıldığında, aşırı düşük sıcaklık deneylerinde 40 mK e kadar düşük sıcaklıklara ulaşılmıştır. 3.2 K de sıvı haldeki Helyum-3 bir gaz olarak davrandığı süperakışkan helyum-4 e buharlaştırılabilir. Bu buharlaştırma bütün sistemden normal soğutma teknikleriyle tamamen aynı şekilde dışarıya pompalanabilen bir enerji çeker.
Süperakışkan helyum teknolojisi kryojeniklerin sıcaklık  menzilini daha düşük sıcaklıklara yaymak için kullanılmaktadır. Şimdiye kadar limit 1.19 K dir, ancak 0.7 K’ye ulaşma potansiyeli vardır.
21. yüzyıl gelişmeleri

2000’lerin başlarında fizikçiler ultra soğuk fermiyonik atom gruplarından Fermiyonik yoğuşma oluşturdular. Belirli şartlar altında fermiyon grıpları diatomik moleküller oluşturur ve Bose-Einstein yoğuşmasına uğrar. Diğer tarafta fermiyonlar(özellikle süperiletken elektronlar)  süper akışkanlık gösteren Cooper grupları oluşturur. Ultra-soğuk atomik gazlarla yapılan bu çalışma bilimadamlarına BEC-BCS geçiti olarak bilinen bu iki uç arasında çalışma imkânı vermiştir.
Süper katılar da Penn State Üniversitesindeki fizilçiler tarafından 2004’te keşfedilmiş olabilir. Helyum-4 yüksek basınçlar altında yaklaşık 200 mK nin altına kadar soğutulduğunda, katının bir kısmı (~%1)  süperkatı olarak görünür. Söndürme soğutma teknikleri veya tavlama zamanının aydınlatılmasıyla kusur yoğunluğunun nispeten artıp veya azalmasıyla, burulmayla ilgili osilatör deneyiyle süperkatı kesri tamamen varolmayandan  %20’lik bir menzile çıkarılabilir. Bu helyum-4 ün süperkatı doğasının gerçek olmadığını ancak helyum-4 ün bir özelliği ve düzensizliği olduğunu öne sürer. Gelişmekte olan bazı teoriler helyum-4 te gözlemlenen süperkatı sinyallerinin bir süpercam durumu ya da aslen helyum-4 kristalleri içinde	süperakışkan tanecik sınırları olduğunu varsayar.
Konuyla ilgili yayınlar

Fig.1. 4He faz diyagramı. Bu diyagramda   λ doğrusu ayrıca verilmiştir.
Fig.3. Normal ve süperakışkan bileşenlerin  (ρn/ρ ve ρs/ρ) sıcaklığa bağlı değişimi .
Fig.4. Helyum II kendi seviyesini bulmak için yüzeyler boyunca kayar-kısa bir süre sonra iki kapta da su seviyeleri eşitlenir. Rollin filmi büyük kabın içini korur, eğer mühürlü değilse Helyum II dışarıya kaçabilir.
Fig.5. Süperakışkan fazındaki sıvı helyum. Süperakışkan olarak kaldıkça ince bir film gibi kabın duvarlarında yukarı sürünür. Kenarlardan aşağıya gelerek aşağıdaki sıvıya düşmek üzere damlalar oluşturur. Bu olay kap boşalana kadar devam eder.
Amilin

Disülfür köprülü aminin amino asit dizisi ve oklarla gösterilen insülin parçalayıcı enzimin yarılma (klevaj) yerleri
Amilin veya adacık amiloid polipeptidi (IAPP), 37 kalıntılı peptit hormonudur. Pankreasın β hücrelerinden yaklaşık 100:1 (insülin:amilin) oranında insülin ile eşgüdümlü olarak salgılanmaktadır. Amilin, mide boşalmasını yavaşlatarak ve tokluğu artırarak glisemik düzenlemede rol oynamaktadır, böylelikle yemek sonrasında kan şekeri düzeylerindeki ani artışları önlemektedir.
IAPP, 89-kalıntı kod dizisinden işlenir. Proadacık amiloid polipeptidi (proIAPP, proamilin, proadacık proteini), 67 amino asitten olup 7404 Dalton pro-peptit olarak pankreasın beta hücrelerinde (β hücreleri) üretilir ve amilin üretmek için proteaz klevajı (yarılması) da içinde olmak üzere posttranslasyonel modifikasyon geçirir.
Üretim

ProIAPP, 89 amino asitlik kodlama dizisinin translasyonundan sonra 22 amino asitlik sinyal peptidinin hızla yarılmasının ardından ortaya çıkan 67 amino asitten oluşmaktadır. İnsandaki dizisi şöyledir (N-terminalinden C-terminaline):
(MGILKLQVFLIVLSVALNHLKA) TPIESHQVEKR^ KCNTATCATQRLANFLVHSSNNFGAILSSTNVGSNTYG^ KR^ NAVEVLKREPLNYLPL. Sinyal peptidi; proteinin translasyonu sırasında taşınmaktadır ve endoplazmik retikulum içine aktarılmaktadır. Endoplazmik retikulumun içine girdikten sonra 2 ve 7 numaralı sistein kalıntıları arasında bir disülfür bağı oluşmaktadır. Daha sonra salgı yolağında prekürsör (öncü), ek proteolize ve posttranslasyonel modifikasyona tabi tutulmaktadır (^ ile gösterilmiştir). 11 amino asit, proprotein konvertaz 2 (PC2) enzimi ile N-terminalinden çıkarılırken 16 amino asit, proprotein konvertaz 1/3 (PC1/3) tarafından proIAPP molekülünün C-terminalinden çıkarılır. C-terminalinde Karboksipeptidaz E daha sonra terminal lizin ve arjinin kalıntılarını çıkarır. Bu yarılma sonucu ortaya çıkan terminal glisin amino asidi, peptidilglisin alfa amitleyici monoksijenaz (PAM) enziminin bir amin grubunu eklemesine olanak sağlamaktadır. Bundan sonra, prekürsör protein proIAPP'den biyolojik olarak aktif olan IAPP'ye dönüşüm tamamlanmıştır (IAPP dizisi: KCNTATCATQRLANFLVHSSNNFGAILSSTNVGSNTY).
Düzenlenme

Belli bir dereceye kadar hem IAPP hem de insülin, pankreasın β hücreleri tarafından üretilmektedir, bozulmuş β hücresi fonksiyonu (lipotoksisite ve glukotoksisiteye bağlı olarak) hem insülin hem de IAPP üretimini ve salgılanmasını etkileyecektir.
İnsülin ve IAPP, ortak bir düzenleyici promotör motifini paylaştıkları için benzer faktörlerle düzenlenir. IAPP promotörü, aynı zamanda, tümör nekroz faktörü alfa ve yağ asitleri gibi insülini etkilemeyen uyaranlarla da etkinleştirilir. Tip 2 diyabetin tanımlayıcı özelliklerinden biri insülin direncidir. Tip 2 diyabet, vücudun insülini etkili bir biçimde kullanamadığı ve artan insülin üretimiyle sonuçlandığı bir durumdur; proinsülin ile proIAPP birlikte salgılandığından, bu durum aynı zamanda proIAPP üretiminde de bir artışa neden olmaktadır. IAPP'ın düzenlenmesine ilişkin çok az şey bilinmesine karşın, insülinle bağlantısı, insülini etkileyen düzenleyici mekanizmaların da IAPP'yi etkilediğini göstermektedir. Bu nedenle kan glikoz düzeyleri, proIAPP sentezinin düzenlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır.
İşlev

Amilin, endokrin pankreasın bir parçası olarak işlev görmektedir ve glisemik kontrole katkıda bulunmaktadır. Bu peptit, pankreas adacıklarından kan dolaşımına salgılanmaktadır ve böbrekteki peptidazlar tarafından temizlenmektedir. İdrarda bulunmamaktadır.
Amilinin metabolik işlevi, plazmada besin (özellikle glikoz) oluşumunun bir inhibitörü olarak belirgin olarak ayırt edicidir. Bu nedenle, insülinin sinerjik bir ortağı olarak işlev görmektedir ve bununla birlikte yemeklere yanıt olarak pankreasın beta hücrelerinden salgılanmaktadır. Genel etki, yemekten sonra kandaki glikozun belirginleşme hızını (Ra) yavaşlatmaktır; bu durum; gastrik boşalmayı yavaşlatmanın koordinasyonu ile sindirim salgısının inhibisyonu (mide asidi, pankreas enzimleri ve safranın boşaltılması) aracılığıyla ve bunun sonucunda besin alımındaki azalma aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Glukoneojenik glukagon hormonunun salgılanmasının engellenmesi yoluyla kanda yeni glukoz oluşumu azaltılmaktadır. Çoğunlukla beyin sapının glukoza duyarlı bir kısmı olan area postrema aracılığıyla gerçekleştirilen bu eylemler, hipoglisemi sırasında baskınlaşabilir. Toplam insülin gereksinimini toplu olarak azaltmaktadır.
Amilin; "kalsitonin" ve "kalsitonin geni ile ilgili peptit" ile ilişkili peptitler ile birlikte kemik metabolizmasında da görev yapmaktadır.
Gen düzeyinde amilin ifadesi susturulmuş kemirgenlerdeAnoreksi, yiyecek tüketiminin ardından normal bir iştah azalması bulunmamaktadır.[kaynak belirtilmeli] Birçok nöropeptid gibi amitlenmiş bir peptid olduğundan, iştah üzerindeki etkiden sorumlu olduğuna inanılmaktadır.
Yapı

IAPP'nin insan formu, sisteinin 2 ve 7 kalıntıları arasında bir disülfür köprüsü ile birlikte KCNTATCATQRLANFLVHSSNNFGAILSSTNVGSNTY amino asit dizilimine sahiptir. Amilinin tam biyolojik etkinliği için hem amitlenmiş C-terminali hem de disülfür köprüsü gereklidir. IAPP, in vitro amiloid fibrilleri oluşturabilir. Fibrillenme tepkimesi bünyesinde erken prefibriler yapılar, beta hücreleri ve insülinom hücre kültürleri için son derece toksiktir. Daha sonraları amiloid lif yapılarının da hücre kültürleri üzerinde bazı sitotoksik etkilerinin bulunduğu görülmüştür. Çalışmalar, fibrillerin son ürün olduğunu ve genel olarak amiloid proteinlerin/peptitlerin mutlaka en toksik formu olmadığını göstermiştir. Fibril oluşturmayan bir peptid (insan amilininin 1-19 kalıntısı) tam uzunluktaki peptid gibi toksiktir, ancak ilgili sıçan amilininin segmenti toksik değildir. Ayrıca katı hal NMR spektroskopisi ile insan amilin fragmanlarının 20-29 fragmanının membranlarının olduğu da gösterilmiştir. Sıçanlar ve fareler, in vitro amiloid fibrilleri oluşturma eğilimi tamamen görülmemiş olmasına karşın, amiloid fibrillerin oluşumunu önlediğine inanılan altı ikameye (bunların üçü 25., 28. ve 29. konumlardaki prolin ikameleridir) sahiptir. Sıçan IAPP'si, transgenik kemirgenlerde aşırı ifade edildiğinde beta hücreleri için toksik değildir.
Geçmiş

IAPP, 1987'de diyabetle ilişkili adacık amiloid birikintilerinin ana bileşeni olarak iki grup tarafından bağımsız olarak tanımlanmıştır.
Adlandırmadaki farklılık büyük ölçüde coğrafi niteliktedir; Avrupalı araştırmacılar IAPP'yi tercih edelerken, Amerikalı araştırmacılar amilini tercih etme eğilimindedirler. Bazı araştırmacılar, ilaç kuruluşları ile karıştırılabileceği gerekçesiyle "amilin" kullanımını önermemektedirler.[kaynak belirtilmeli]
Farmakoloji

25, 26 ve 29 konumlarında prolin ikameleri olan insan amilininin sentetik bir analoğu veya pramlintid (marka adı Symlin), 2005 yılında hem tip 1 diabetes mellitus hem de tip 2 diabetes mellitus olan hastalarda yetişkin kullanımı için onaylanmıştır. Ayrı ayrı, ancak her ikisi de yemekten önce enjekte edilen insülin ve pramlintid, yemek sonrası glikoz dalgalanmasını kontrol etmek için birlikte çalışmaktadır.
Amilin, kısmen insülini parçalayan enzim tarafından parçalanmaktadır.
Reseptörler

Amilinin yüksek afinite ile bağlandığı en az üç farklı reseptör kompleksi var gibi görünmektedir. Üç kompleksin tamamı, çekirdekte kalsitonin reseptörünü, artı üç reseptör etkinliğini değiştiren proteinden birini, RAMP1, RAMP2 veya RAMP3'ü içerir.
Ayvacık, Çanakkale

Ayvacık, Samsun ile karıştırılmamalıdır.
| Ayvacık |
| --- | --- |
İlçe
Assos Antik Kenti
 Çanakkale'nin Türkiye'deki konumu
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Çanakkale
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Cevat Çelik
 • Belediye başkanı: Mesut Bayram (CHP)
Yüzölçümü
 • Toplam: 893 km²
Rakım: 285 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 33.568
 • Kır: -
 • Şehir: -
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 17860
İl alan kodu: 0286
İl plaka kodu: 17
Resmî site Belediye  Kaymakamlık
Ayvacık, Çanakkale ilinin bir ilçesidir.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1935 | 18.348 | 1.631 | 16.717 |
| 1940 | 18.418 | 1.308 | 17.110 |
| 1945 | 20.458 | 2.406 | 18.052 |
| 1950 | 21.610 | 1.444 | 20.166 |
| 1955 | 23.435 | 1.829 | 21.606 |
| 1960 | 24.462 | 1.908 | 22.554 |
| 1965 | 25.353 | 2.277 | 23.076 |
| 1970 | 26.459 | 2.452 | 24.007 |
| 1975 | 27.148 | 3.120 | 24.028 |
| 1980 | 28.194 | 3.769 | 24.425 |
| 1985 | 28.092 | 4.243 | 23.849 |
| 1990 | 30.534 | 5.595 | 24.939 |
| 2000 | 30.502 | 6.475 | 24.027 |
| 2007 | 30.387 | 7.609 | 22.778 |
| 2008 | 30.409 | 7.642 | 22.767 |
| 2009 | 30.144 | 7.538 | 22.606 |
| 2010 | 30.027 | 7.457 | 22.570 |
| 2011 | 30.285 | 7.619 | 22.666 |
| 2012 | 30.448 | 7.920 | 22.528 |
| 2013 | 30.735 | 7.758 | 22.977 |
| 2014 | 32.187 | 8.480 | 23.707 |
| 2015 | 31.423 | 8.271 | 23.152 |
| 2016 | 31.683 | 8.599 | 23.084 |
| 2017 | 32.136 | 8.920 | 23.216 |
| 2018 | 33.568 | 8.881 | 24.687 |
| 2019 | 33.356 | 9.107 | 24.249 |
| 2020 | 33.751 | 9.343 | 24.408 |
Assos

İlçeye bağlı Behramkale Köyü ve Assos Antik Kenti, Çanakkale'nin ve Türkiye'nin en önemli turizm alanlarından biridir. Assos, 2017 yılından beri UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'nde bulunmaktadır.
MÖ 612

| --- | --- |
Binyıllar:: MÖ 1. binyıl
Yüzyıllar::  MÖ 8. yüzyıl  MÖ 7. yüzyıl  MÖ 6. yüzyıl
Onyıllar::  MÖ 630'lar  MÖ 620'ler  MÖ 610'lar  MÖ 600'ler  MÖ 590'lar
Yıllar::  MÖ 615  MÖ 614  MÖ 613  MÖ 612  MÖ 611  MÖ 610  MÖ 609
MÖ 612 yılı Jülyen öncesi Roma takviminin bir yılıdır. Roma İmparatorluğu'nda bu yıla 142 Ab urbe condita yılı denilirdi. Bu yıl için MÖ 612 tanımı, Anno Domini takvim döneminin Avrupa'da yıllara isim vermede yaygın yöntem haline geldiği erken Orta Çağ döneminden bu yana kullanılmaktadır.
Olaylar

Ninova Muharebesi : Babilliler, Medler, İskitler ve Susa'san oluşan müttefik bir ordu,Yeni Asur İmparatorluğu'nun başkenti Ninova'yı kuşatır ve fetheder. Yağmalamada Asur Kralı Sîn-şar-işkun öldürüldü.
Yeni Babil İmparatorluğu'nun başkenti olan Babil, Ninova'nın ardından dünyanın en büyük şehri olur.
II. Asur-uballit, Harran'da kendini kral ilan ederek Asur devletini ayakta tutmaya çalışır.
Zhou Kralı Kuang, Çin'in Zhou Hanedanı'nın kralı olur.
Ölümler

Sîn-şar-işkun, Asur kralı
Patan (Gucerât)

| Patan |
| --- | --- |
Şehir

  Patan Belediye Logosu 
PatanGucerât'ta yeri
Koordinatlar: 23°51′00″K 72°07′30″D﻿ / ﻿23.85000°K 72.12500°D﻿ / 23.85000; 72.12500
Ülke:  Hindistan
Eyalet:  Gucerât
İlçe: Palan
Kuruluş: Anhilpur Patan olarak 8. yüzyıl
Kurucu: Vanraj Chavda
Ad babası: Kral Anhil Bhil
İdare
 • Tür: Patan Belediyesi
 • MLA: Dr. Kirit Patel
 • Lok Sabha seçim bölgesi: Patan Lok Sabha seçim bölgesi
Yüzölçümü
 • Şehir: 43,89 km²
Rakım: 76 m
Nüfus (2023)
 • Şehir: 1.720,00[kaynak belirtilmeli]
 • Sıra: 17. (Gucerât)
 • Metropol: 190,000
Dil
 • Resmi: Guceratça, Hintçe ve Hint İngilizcesi
Zaman dilimi: UTC+5:30 (HSS)
Posta kodu: 384265,384275, 384290
Alan kodu: 02766
Plaka kodu: GJ-24

 UNESCO Dünya Mirası
Resmî ad: Rani ki vav
Tür: Kültürel
Kriter: (i), (iv)
Belirleme: 2014 (38. oturum)
Referans no.: 922
Ülke:  Hindistan
Bölge: Güney Asya
 
 
Anahillapataka (Patan) Chaulukyas'ın altın sikkesi, Kral Kumarapala, y. 1145 – y. 1171
Patan, Hindistan'ın Gucerât eyaletindeki Patan bölgesinin idari merkezi ve bir belediyedir. Orta Çağ'da Gucerât'ın Çavda ve Çaulukya hanedanlarının başkentiydi ve Prabhas Patan'dan ayırt etmek için Anhilpur-Patan olarak da bilinir. Gucerât Sultanlığı'nın yönetimi sırasında 1407'den 1411'e kadar başkent olmuştur.
Patan, Çavda kralı Vanaraja tarafından kurulmuştur. Birkaç Hindu ve Müslüman hanedanlığın yönetimi sırasında, bir ticaret şehri ve Kuzey Gucerât'ın bölgesel başkenti olarak gelişmiştir. Şehirde çok sayıda Hindu ve Cayn tapınağının yanı sıra cami, dergah ve rauza da bulunmaktadır.
Artık kurumuş olan Saraswati Nehri'nin kıyısında bulunan tarihi bir mekandır. Patan'ın oldukça büyük bir eski pazarı vardır ve en azından Vaghelalar ve gandilerin iktidarından beri faaliyette olduğuna inanılmaktadır.
Hani

Başlığın diğer anlamları için Hani (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Hani |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de yeri
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Diyarbakır
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Mevlana Kürkçü
 • Belediye başkanı: Besile Narin (DEM Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 450 km²
Rakım: 756 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 33.100
 • Kır: -
 • Şehir: -
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 651
İl alan kodu: 0412
İl plaka kodu: 21
Hani, Diyarbakır ilinin bir ilçesidir. İlçenin eski ismi Henı'dır. Henı Zazacada Çeşme demektir. Hani Zazaların eski yerleşim yerlerindendir. İnanç bakımından İslamiyetin izleri belirgin bir şekilde görülür. Hani'nin en büyük ziyaretleri olan, Salıkaf, Cafer-i Tayyar Yatırı ve Seyyid Bedrettin ve Dımıştad yatırı'nın Sünni İslam'ın bölgeye gelmeden öncesi olduğu bilinmektedir.
Tarihçe

Kuruluş tarihi çok eski olan Hani ilçesi ile ilgili ilk bilgiler MÖ 8. yüzyılda başlar. Urartu devleti ve Asurlular arasında önemli çatışmalara sahne olduğu bilinmektedir. Daha sonra Nirbi'lerin yerleşim merkezi olan Hani'nin tarihçesi Diyarbakır merkezinin tarihçesiyle paraleldir. 1875'te Palu'ya bağlı bir bucak olan Hani, daha sonra Lice'ye bağlanmıştır. Hani'de belediye 1878'de kurulmuştur.
Genel durum

MÖ 1280 yılında Asur Hükümdarı I. Salmanassar ile yaptıkları savaşta yenilerek dağılan Nirbi'lerin yerleşim merkezi olan Hani, Cumhuriyet döneminde Lice'ye bağlı bir belde idi. Daha sonra gelişerek ilçe oldu.
Denizden 1200 metre yüksekte, dağlık bir bölge olan Hani, Artuklulardan kalma Hatuniye Medresesi, Ayn-Kebir Su Kaynağı, Yasin Minaresi ve Cafer-i Tayyar Yatırı ile tarihi bir zenginliğe sahiptir.
Silvan'dan sonra nüfus yoğunluğu en çok olan ilçedir. Kilometrekareye 63 kişi düşer. Ayrıca 100 km'ye ortalama 4 köy düşer. Köyler ilçenin kuzeyindeki küçük ova çevresinde toplanmıştır.
Dışarıya sattığı en önemli ürünler tahıl, pamuk, yaş ve kuru meyveler ile birlikte ayrıca ilçeden her yıl kereste satışı yapılmaktadır. Ayrıca ilçede çökelek ve tereyağı satılmaktadır.
Dicle Nehri Hani'ye 18 km uzaklıktadır. Ayrıca nehirde bolca alabalık yetiştirilmektedir.
Turistik yerleri > Hatuniye Medresesi

Sancar Şahin Validesi Zeynep Hanım tarafından 13. yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır.
Turistik yerleri > Hani Ulu Camii

Kesin olarak tarihi bilinmemekle beraber bir Selçuklu eseri olup, 15. yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır. Kızıl kilise olarak da bilinir. Ulu Camii 1684, 1779, 1780 ve 1870 tarihlerinde tamir görmüştür. Yakın zamanda, camii avlusuna ŞURKAV tarafından kesme taşlardan yapılmış bir şadırvan inşa edilmiş ve bahçe düzenlemeleri yapılmıştır.
Turistik yerleri > Aynkeris Şifalı Suyu

İlçe merkezinden 2 km mesafededir, sarılık hastalığına iyi geldiği sanılmaktadır. Yıllık ziyaretçi sayısı 10.000 kişi dolayındadır. 
.
Turistik yerleri > Koki Çayı Mesiresi

İlçe merkezinden 8 km mesafededir. Burada kaynayan suda bol miktarda alabalık bulunur. Saniyede 6 m³ su akmaktadır. Hani'nin şebeke suyu koki çayından gelmektedir.
Turistik yerleri > Aynkebir Havuzu

Aynkebir su havuzu Ulucami ile Hatuniye medresesi arasında bulunan büyük bir havuzdur. Bu su Hani Dağının eteklerinde kaynar ve 9 kemerli bentlerden çıkarak bir havuz oluşturur. Havuza 7 gözden su akmaktadır. Akan su ile ilçenin tüm arazileri sulanmaktadır. MÖ 2000 yılında Huriler tarafından yapılmıştır. Hani ilçesinin bağlı olduğu Diyarbakır merkez ilçeye olan uzaklığı 64 km dir. Merkez, Çarşı, Derelli, Zirve ve veziri mahallesi olmak üzere ilçe merkezi 5 mahalleden ibarettir.
Turistik yerleri > Şeyh Ahmed Efendi Türbesi

1823 yılında ölen, Halidi Tarikatı'nın kurucusu Mevlana Halid Ziyâeddin'in küçük oğlu Şehabeddin Ahmet'in mezarı bulunmaktadır. Türbe, yakın zamanda ŞURKAV tarafından restore edilmiştir
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1960 | 13.231 | 3.573 | 9.658 |
| 1965 | 15.876 | 4.802 | 11.074 |
| 1970 | 18.192 | 5.500 | 12.692 |
| 1975 | 20.733 | 7.559 | 13.174 |
| 1980 | 23.018 | 8.077 | 14.941 |
| 1985 | 25.962 | 9.575 | 16.387 |
| 1990 | 27.252 | 10.266 | 16.986 |
| 2000 | 31.794 | 10.918 | 20.876 |
| 2007 | 31.509 | 8.292 | 23.217 |
| 2008 | 32.320 | 8.778 | 23.542 |
| 2009 | 31.551 | 8.335 | 23.216 |
| 2010 | 31.691 | 8.146 | 23.545 |
| 2011 | 32.666 | 8.988 | 23.678 |
| 2012 | 32.571 | 8.824 | 23.747 |
| 2013 | 32.814 | 32.814 | veri yok |
| 2014 | 32.413 | 32.413 | veri yok |
| 2015 | 32.600 | 32.600 | veri yok |
| 2016 | 32.565 | 32.565 | veri yok |
| 2017 | 32.573 | 32.573 | veri yok |
| 2018 | 33.100 | 33.100 | veri yok |
| 2019 | 32.675 | 32.675 | veri yok |
| 2020 | 33.048 | 33.048 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.