Vega (yıldız)

| --- | --- |
  Vega'nın konumu (kırmızı daire içinde)
Gözlem verisi Dönem J2000.0      Ekinoks J2000.0
Takımyıldız: Çalgı
Sağ açıklık (α): 18sa 36d 56,3364s
Dik açıklık (δ): +38° 47′ 01,291″
Görünür büyüklük (V): 0,026 (−0,02 – +0,07)
Sınıflandırma
Evrimsel aşama: Anakol
Tayfsal sınıf: A0Va
U−B renk ölçeği: 0,00
B−V renk ölçeği: 0,00
Değişen yıldız tipi: DSCTC
Astrometri
Dikey hız ( v_{r}): −13,9±0,9 km/s
Özdevinim (μ): RA: 200,94 mys/y   Dec.: 286,23 mys/y
Iraklık açısı (π): 130,23 ± 0,36 mys
Uzaklık: 25,04 ± 0,07 Iy (7,68 ± 0,02 pc)
Mutlak büyüklük (V): 0,582
Özellikler
Kütle (m): 2,135±0,074 M☉
Yarıçap (r): 2,362–2,818 R☉
Aydınlatma gücü: 40,12±0,45 L⊙
Yüzey kütle çekimi (log g): 4,1±0,1 cgs
Sıcaklık: 9.602±180 (8.152–10.060) K
Metallik [Fe/H]: −0,5
Dönüş süresi: 16,5 sa
Dönüş hızı ( v_{\mathrm {e} }\cdot \sin i): 20,48±0,11 km/s
Yaş: 455±13 milyon
Katalog belirtmeleri
Wega • Lucida Lyrae • Alpha Lyrae • α Lyrae • 3 Lyrae • BD+38°3238 • HD 172167 • GJ 721 • HIP 91262 • HR 7001 • LTT 15486 • SAO 67174

Vega, Çalgı takımyıldızındaki en parlak yıldızdır. Bayer belirtmesi α Lyrae olan Vega, Latin alfabesine göre Alpha Lyrae olarak yazılır ve Alpha Lyr veya α Lyr şeklinde kısaltılır. Güneş'ten sadece 25 ışık yılı (7,7 parsek) uzaklıkta yer alır ve Güneş'in yakınındaki en parlak yıldızlardan biridir. Arcturus'tan sonra gece gökyüzündeki en parlak beşinci yıldız ve kuzey göksel yarım küredeki en parlak ikinci yıldızdır.
Vega, gök bilimcilier tarafından yoğun bir şekilde araştırılmış ve tartışmalı olsa da "Güneş'ten sonra gökyüzündeki en önemli ikinci yıldız" olarak nitelendirilmiştir. Yaklaşık olarak MÖ 12.000 civarında kuzey kutup yıldızıydı ve yükseliminin +86° 14′ olacağı 13.727 yılı civarında tekrar kuzey kutbu yıldızı olacaktır. Vega, Güneş dışında görüntüsü ve tayfı fotoğraflanan ilk yıldızdı. Iraklık açısı ölçümleri aracılığıyla mesafesi tahmin edilen ilk yıldızlardan biridir. Vega, fotometrik parlaklık ölçeğini kalibre etmek için referans olarak kullanılmış ve UBV fotometrik sistemi için sıfır noktasını tanımlamak amacıyla kullanılan yıldızlardan birisi olmuştur.
Vega, Güneş'in sadece onda biri yaşındadır, fakat kütlesi 2,1 kat daha fazla olduğundan beklenen ömrü de Güneş'in onda biri kadardır. Her iki yıldız da şu anda anakol ömürlerinin orta noktasına yaklaşmaktadır. Güneş ile karşılaştırıldığında helyumdan ağır elementlerin bolluğu daha düşüktür. Aynı zamanda parlaklığı hafifçe değişiklikler gösteren bir değişen yıldızdır. Ekvatorda 236 km/s'lik büyük bir hızla döner. Bu durum, merkezkaç kuvveti nedeniyle ekvatorun dışa doğru şişmesine neden olur ve sonuç olarak yıldızın fotosferi boyunca kutuplarda maksimuma ulaşan bir sıcaklık değişimine yol açar. Dünya'dan bakıldığında Vega, bu kutuplardan birinin doğrultusundan gözlemlenir.
Gözlemlenen aşırı kızılötesi radyasyon emisyonuna dayanarak, Vega'nın tozlu bir çöküntü çemberine sahip olduğu anlaşılıyor. Bu toz, Güneş Sistemi'ndeki Kuiper Kuşağı'na benzer şekilde, yörüngedeki enkaz diskinde bulunan cisimler arasındaki çarpışmaların sonucu oluşmuş olabilir. Toz yayılımı nedeniyle kızılötesi fazlalığı gösteren yıldızlara Vega benzeri yıldızlar denir. 2021 yılında Vega etrafında 2,43 günlük yörüngede dönen bir aşırı-sıcak Neptün adayı dikey hız yöntemiyle belirlenmiş ve ayrıca yaklaşık 200 günlük bir periyoda sahip Satürn kütleli bir cisme ait  işaretler bulunmuştur.