stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gregor Mendel
Akademik kariyer

Mendel Felsefe Fakültesi'ne girdiğinde Doğa Tarihi ve Tarım Bölümü'nün başında bitki ve hayvanların, özellikle de koyunların kalıtsal özellikleri üzerine kapsamlı araştırmalar yürüten Johann Karl Nestler vardı. Fizik öğretmeni Friedrich Franz'ın tavsiyesi üzerine Mendel, Brno'daki Augustinian dönemi St Thomas Manastırı'na girdi ve rahip olarak eğitimine başladı. Mendel yedek lise öğretmeni olarak çalıştı. 1850 yılında, sertifikalı lise öğretmeni olmak için girdiği sınavların üç bölümünün sonuncusu olan sözlü bölümünde başarısız oldu. 1851 yılında daha resmi eğitim alabilmesi için Başrahip Cyril František Napp'ın sponsorluğunda okumak üzere Viyana Üniversitesi'ne gönderildi. Viyana'daki fizik profesörü Christian Doppler'di. Mendel, 1853'te, esas olarak fizik öğretmeni olarak manastırına döndü. 1854'te Brno'da araştırmasını teşvik eden Aleksander Zawadzki ile tanıştı. 1856'da sertifikalı öğretmen olmak için sınava girdi ve sözlü sınavda yine başarısız oldu. 1867'de manastırın başrahibi olarak Napp'ın yerini aldı.
1868'de başrahip olarak yükseltildikten sonra Mendel'in idari sorumlulukları aşırı yüklendiğinden, özellikle de dini kurumlara özel vergiler koyma girişimi konusunda sivil hükûmetle yaşadığı anlaşmazlıktan dolayı bilimsel çalışmaları büyük ölçüde sona erdi. Mendel 6 Ocak 1884'te 61 yaşında Brno'da kronik nefrit nedeniyle öldü. Çek besteci Leoš Janáček cenazesinde org çaldı. Ölümünden sonra, yerine geçen başrahip, vergi konusundaki anlaşmazlıklara son vermek için Mendel'in koleksiyonundaki tüm belgeleri yaktı. Mendel'in cesedinin 2021'de mezardan çıkarılması, vücut boyu (168 santimetre (66 in)) gibi bazı fizyonomik ayrıntıları ortaya çıkardı. Genomu analiz edildi ve Mendel'in kalp sorunlarına yatkın olduğu ortaya çıktı.
Mendel (sağdan ikinci oturan ve "2" numaralı) 1864'te Brno Realschule'deki diğer fakülteyle birlikte (Aleksander Zawadzki (doğa bilimci) "1" olarak etiketlenmiştir.)
Kendi kendine darbe

III. Napolyon'un diktatör olduğu 1851 Fransız darbesi sırasında Paris sokaklarındaki süvariler. Demokratik yollarla seçilen Başkan Bonapart iktidarı ele geçirip bir yıl sonra taç takarak Fransa İmparatoru oldu.
Kendi kendine darbe ya da öz darbe bir devlet liderinin, yönetime yasal yollarla gelmiş olmasına rağmen, ülkenin yasama organını feshederek ya da güçsüz bırakarak, kanuna aykırı düzeyde güç sahibi olmasını sağlayacak bir ayaklanma ya da askerî darbe yapmasıdır. Bu hareketin diğer sonuçları millî anayasanın ortadan kaldırılması ve bağımsız mahkemelerin devre dışı bırakılması olabilir.
Kendi kendine darbeler listesi > Dünya Savaşları Öncesi Dönem

Sparta: Kral III. Cleomenes (MÖ 227)
Roma: Diktatör Lucius Cornelius Sulla (MÖ 81)
Roma: Vali Jül Sezar (MÖ 50-48)
Venedik Cumhuriyeti: Doc Marino Faliero (1355, başarısız oldu.)
İngiltere ve İskoçya: Kral I. Charles (4 Ocak 1642, başarısız oldu ve İngiliz İç Savaşı'na sebebiyet verdi.)
Danimarka: Kral III. Frederick (1660)
İsveç: Kral III. Gustav (19 Ağustos 1772)
Fransa: Direktuvar (4 Eylül 1797)
Fransa: Birinci Konsül Napolyon Bonapart (10 Mayıs 1802)
Fransa: Birinci Konsül Napolyon Bonapart (Kasım 1804)
Birinci Meksika İmparatorluğu: İmparator Agustín (31 Ekim 1822)
İkinci Fransa Cumhuriyeti: Başkan Charles Louis Napolyon Bonapart (2 Aralık 1851)
Meksika: Başkan Ignacio Comonfort (17 Aralık 1857)
Brezilya: Başkan Deodoro da Fonseca (3-23 Kasım 1891, başarısız oldu.)
Meksika: Başkan General Victoriano Huerta (7 Ekim 1913)
Kendi kendine darbeler listesi > Dünya Savaşları Dönemi

İtalya Krallığı: Başbakan Benito Mussolini (3 Ocak 1925)
Yugoslavya Krallığı: Kral I. Aleksandar (6 Ocak 1929)
Almanya: Şansölye Adolf Hitler (23 Mart 1933)
Avusturya: Şansölye Engelbert Dollfuss (Mart 1933 – 1 Mayıs 1934)
Uruguay: Başkan Gabriel Terra (31 Mart 1933)
Estonya: Başbakan Konstantin Päts (12 Mart 1934)
Letonya: Başbakan Kārlis Ulmanis (15 Mayıs 1934)
Şili: Başkan Arturo Alessandri Palma (Şubat 1936)
Yunanistan Krallığı: Başbakan İoannis Metaksas (4 Ağustos 1936)
Brezilya: Başkan Getúlio Vargas (10 Kasım 1937)
Romanya: Kral II. Karol (10 Şubat 1938)
Bolivya: Başkan Maj. Germán Busch (24 Nisan 1939)
Paraguay: Başkan Gen. José Félix Estigarribia (18 Şubat 1940)
Uruguay: Başkan Alfredo Baldomir (21 Şubat 1942)
Ekvador: Başkan José María Velasco Ibarra (30 Mart 1946)
Paraguay: Başkan Higinio Morínigo (13 Ocak 1947)
Romanya: Başbakan Petru Groza (30 Aralık 1947)
Kendi kendine darbeler listesi > Soğuk Savaş Dönemi

İran: Başbakan Muhammed Musaddık (3-10 Ağustos 1953)
İran: Şah Muhammed Rıza Pehlevi (15 Ağustos 1953)
Pakistan Dominyonu: Vali-General Malik Gulam Muhammed (Nisan 1953 ve Eylül 1954)
Endonesya: Başkan Sukarno (5 Haziran 1959)
Fas: Kral V. Muhammed (20 Mayıs 1960)
Nepal Krallığı: Kral Mahindra (15 Aralık 1960)
Brunei: Sultan Sir Omar Ali Saifuddin (12 Aralık 1962)
Fas: Kral II. Hasan (7 Haziran, 1965)
Uganda: Başbakan Milton Obote (22-23 Şubat 1966)
Lesotho: Başbakan Chief Leabua Jonathan (30 Ocak 1970)
Ekvador: Başkan José María Velasco Ibarra (22 Haziran 1970)
Tayland: Başbakan Field Marshal Thanom Kittikachorn (17 Kasım 1971)
Filipinler: Başkan Ferdinand Marcos (23 Eylül 1972)
Birinci Güney Kore Cumhuriyeti: Başkan Syngman Rhee (23 Mayıs 1952 – 4 Temmuz 1952)
Dördüncü Güney Kore Cumhuriyeti: Başkan Park Chung-hee (Ekim 1972)
Svaziland: Kral II. Sobhuza (12 Nisan 1973)
Uruguay: Başkan Juan Maria Bordaberry (27 Haziran 1973)
Yukarı Volta: Başkan Gen. Sangoulé Lamizana (8 Şubat 1974)
Bolivya: Başkan Hugo Banzer (7 Kasım 1974)
Hindistan: Başbakan İndira Gandhi (25 Haziran 1975)
Bahrain: Emir Şeyh İsa bin Salman El Halife (2 Ağustos 1975)
Polonya: Başbakan Wojciech Jaruzelski (13 Aralık 1981)
Kendi kendine darbeler listesi > Soğuk Savaş Sonrası Dönem

Peru: Başkan Alberto Fujimori  (5 Nisan 1992)
Guatemala: Başkan Jorge Serrano Elías (25 Mayıs 1993; Başarısız)
Rusya Federasyonu: Başkan Boris Yeltsin (21 Eylül – 4 Ekim 1993)
Lesotho: Kral III. Letsie (17 Ağustos 1994)
Nepal Krallığı: Kral Gyanendra (4 Ekim 2002)
Nepal Krallığı: Kral Gyanendra (1 Şubat 2005)
Pakistan: Başkan Gen. Pervez Müşerref (3 Kasım 2007)
Nijer: Başkan Mamadou Tandja (29 Haziran 2009)
Gambiya: Başkan Yahya Jammeh (1 Aralık 2016 –20 Ocak 2017;başarısız)
Venezuela: Başkan Nicolás Maduro (29 Mart 2017)
Angola: Başkan João Lourenço (23 Ağustos 2017)
Mariya Çehova

| Mariya Pavlovna Çehova Мари́я Па́вловна Че́хова |
| --- | --- |
1882
Doğum: 31 Ağustos 1863(1863-08-31) Taganrog, Rus İmparatorluğu
Ölüm: 15 Ocak 1957 (93 yaşında) Yalta, Sovyetler Birliği
Milliyet: Rus
Meslek: öğretmen, sanatçı
Tanınma nedeni: Yalta'daki Çehov Anı Evi müzesinin kurucusu
Ödüller: Saint Stanislaus Nişanı Kızıl Bayrak İşçi Nişanı 1941-1945 Büyük Yurtsever Savaşında Cesur Emek Madalyası

Mariya Pavlovna Çehova (Rusça: Мари́я Па́вловна Че́хова; 31 Ağustos 1863; Taganrog; 15 Ocak 1957; Yalta), Rus bir öğretmen ve sanatçı. Anton Çehov'un kız kardeşidir. Mariya Çehova Yalta'daki Çehov Anı Evi müzesinin kurucusudur. Saint Stanislaus Nişanı, Kızıl Bayrak İşçi Nişanı ve 1941-1945 Büyük Yurtsever Savaşında Cesur Emek Madalyası sahibidir.
Hakkında

Mariya Pavlovna Çehova, 31 Ağustos 1863'te Taganrog şehrinde doğdu. 1872'de Mariinskaya Kız Spor Salonu'na girdi. Ailenin 1876'daki iflasından sonra, ailesiyle birlikte Moskova'ya taşındı ve burada 1884'te Filaretovski Eparkhial Kız Okulu'ndan mezun oldu. 1886'dan 1904'e kadar Rjevskaya'nın kızlar için özel spor salonunda tarih ve coğrafya üzerine dersler okudu. 1890'larda Stroganovka'da sanat eğitimi aldı. 1903'te, eğitime sunduğu katkılar için Saint Stanislaus  altın madalyası aldı.
Kardeşi Anton Çehov'un ölümünden sonra, hayatını kardeşinin edebi mirasının toplanmasına ve yayınlanmasına adadı. 1914'te Anton Çehov'un kişisel eşyalarını Taganrog'daki Çehov Müzesi'ne bağışladı ve Çehov'un arkadaşı Fyodor Schechtel tarafından tasarlanan Çehov Kütüphanesi'nin açılışında bulundu.
1922'den 1957'ye kadar Yalta'daki Çehov Müzesi'nin müdürüydü .
1935'te Mariya Çehova ve Olga Knipper, Anton Çehov'un doğumunun 75. yıldönümünü kutlayan etkinliklere katılmak için Taganrog'un doğum şehri Çehov'u ziyaret etti. Eski Erkek Spor Salonu (okul no. 2), Çehov'un (Çehov Spor Salonu) adını aldı.
1944'te Sovyet hükûmeti, Yalta'daki Çehov Müzesi'nde uzun yıllar süren çalışmaları ve Çehov'un edebi mirasının yayınlanmasına katkısı nedeniyle Mariya Çehova'ya Kızıl Bayrak İşçi Nişanı verilmesine karar verdi.
Sarıtaş, Akçaabat

| Sarıtaş |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Trabzon ilinin Türkiye'deki konumu
SarıtaşSarıtaş'ın Trabzon'daki konumu
Koordinatlar: 41°00′36″N 39°34′01″E﻿ / ﻿41.01°K 39.567°D﻿ / 41.01; 39.567
Ülke:  Türkiye
İl: Trabzon
İlçe: Akçaabat
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2023): 2.399
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 462
İl plaka kodu: 61
Posta kodu: 61300
Sarıtaş, Trabzon ilinin Akçaabat ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı Salari'dir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 2.586 |  |
| 2018 | 2.536 |  |
| 2017 | 2.611 |  |
| 2016 | 2.601 |  |
| 2015 | 2.525 |  |
| 2014 | 2.353 |  |
| 2013 | 2.068 |  |
| 2012 | 2.119 |  |
| 2011 | 2.111 |  |
| 2010 | 1.955 |  |
| 2009 | 1.672 |  |
| 2008 | 1.189 |  |
| 2007 | 1.004 |  |
İnsan
Etimoloji ve tanım

Modern insanların tamamı, 18. yüzyılda Carl Linnaeus tarafından Systema Naturae adlı çalışmada adı koyulan Homo sapiens içerisinde sınıflandırılır. Daha genel bir isim olan "Homo" ise, her iki cinsiyetten insanlardan bahsedilirken kullanılan Latince homō sözcüğünün 18. yüzyılda türetilmiş bir türevidir. Homo sapiens, "bilen insan" veya "bilgili insan" anlamlarına gelir. Genel kullanımda, insan sözcüğü kullanılırken yalnızca hâlâ hayatta olan tek Homo türü olan Homo sapiens'ten bahsedilir. Cinsin soyu tükenmiş bazı türlerinin, örneğin Neandertallerin, H. sapiens'in bir alt türü olarak kabul edilip edilemeyeceği üzerine akademik bir görüş birliği yoktur.
Kişi terimi sıklıkla insan ile aynı anlama sahipmiş gibi kullanılır, ancak bir kişiliğe sahip olanların sadece insanlar mı yoksa buna ek olarak diğer canlı varlıklar, özellikle de diğer büyük insansı maymunlar da mı olduğu ve bir insanın kalıcı bitkisel hayata geçme gibi durumlarda kişiliğini kaybedip kaybedemeyeceği yönünde felsefi ve evrimsel tartışmalar günümüze kadar sürmektedir.
İnsan; Türkçede en az 1330 kadar erken bir yılda kullanımı görülmüş, Arapça إنسان, romanize: insān sözcüğünden türemiş bir sözcüktür. Türk Dil Kurumu'nda insan şu şekilde tanımlanır: "Toplum hâlinde bir kültür çevresinde yaşayan, düşünme ve konuşma yeteneği olan, evreni bütün olarak kavrayabilen, bulguları sonucunda değiştirebilen ve biçimlendirebilen canlı." Ön Türkçe'de "İnsan" tabirini tam karşılayan bir kelime bulunmamaktadır, onun yerine kullanılmış olan kelime *kiĺi olmuştur.
İnsanın İngilizce karşılığı olan human, Eski Fransızca humain sözcüğünden -ki humain de Latince homō (Türkçe: adam - insanlık anlamında) sözcüğünün sıfat hâli olan hūmānus'tan türemiştir- türemiş Orta İngilizce bir alıntı sözcüktür. İngilizce man (Türkçe: adam) terimi, genel olarak türün tamamına, yani insanlık sözcüğünün eşanlamlısı olarak kullanılabilmesinin yanında sadece eril bireylerden bahsetmek için de kullanılabilir. Bunlara ek olarak her iki cinsiyetten bireyler için de kullanılabilir, ancak bu kullanım şekli günümüz İngilizcesinde daha az yaygındır.
Diğer dünya dillerinde de insan için farklı sözcükler kullanılır. Diğer Hint-Avrupa dilleri insana adını ölümlülüğünden alıntılayarak vermişlerdir: İnsanları ifade etmek için kullanılmış olan Proto Hint-Avrupa dili *mr̥tós sözcüğü "ölümlü" demektir; Ermenice mard, Farsça mard ve Sanskrit marta da aynı anlama gelir. Sami dillerde de, aynı kökten gelen Arapça إنسان, romanize: insān ve İbranice אֱנוֹשׁ, romanize: Enos kelimeleri de benzer bir şekilde "hasta" ve "ölümlü" demektir. Çoğu Slav dilinde kullanılan terimin atası olan, Proto-Slav dili čelověkъ sözcüğünün kökeni bilinmemektedir. Grekçe ἄνθρωπος, romanize: anthropos sözcüğü de bilinmeyen bir kökene sahiptir.
Biyoloji

Ana madde: İnsan biyolojisi
Biyoloji > Beslenme

Yüzbinlerce yıl boyunca, insanlar avcı-toplayıcılık yaparak yiyecek buldu ve meyveler, tahıllar, yumrular, mantarlar, böceklerin larvaları ve sularda yaşayan yumuşakçalar gibi, yakınlarında bulunan kaynakların verdiklerini birleştirip kullanarak veya av hayvanlarını avlayıp öldürerek geçimlerini sağladı. Ateş, yemek hazırlamak ve pişirmek için H. erectus'tan, bazı araştırmacılara göre ise H. habilis kadar erken bir dönemden beri kullanılmıştır. Yaklaşık 10.000 yıl önce insanlar tarım yapmaya başladı ve bu beslenme düzenlerini önemli derecede değiştirdi. Beslenme düzenindeki bu değişiklik insan biyolojisini de etkiledi: Süt hayvancılığının yayılması, yeni ve zengin bir besin kaynağı ortaya çıkararak bazı yetişkinlerin laktozu sindirebilecek şekilde evrilmesini sağladı. Tüketilen gıdalar, bu gıdaların hazırlanma şekli ve nasıl tüketildikleri zaman ilerledikçe değişti ve günümüzde farklı yerlerin farklı kültürlerinde de değişiklik göstermektedir.
İnsanlar, hem bitkisel hem de hayvansal besinlerle beslenen hepçillerdir. Farklı bölgelerde bulunan farklı besin kaynakları ile farklı kültürel ve dini normlar ile, insan grupları, vejetaryen ve veganlardan çoğunlukla etçil beslenenlere kadar değişen farklı farklı beslenme düzenleri benimsemişlerdir. Bazı durumlarda, insanların beslenme düzenlerine yönelik kısıtlamalar hastalıklara varabilecek bozukluklara yol açabilir; ancak bununla birlikte, insan grupları, dengeli bir şekilde beslenebilmek amacıyla farkı gıda kaynaklarını kullanmak için hem genetik özelleşme hem de kültürel temaslar yoluyla birçok beslenme düzenine uyum sağlamıştır. Beslenme düzenleri, farklı kültürlerin önemli bir kısmını kapsar ve gıda biliminin gelişmesini sağlamıştır.
Genellikle, vücutta saklanan yağ oranına da bağlı olarak, insanlar beslenmeden ve gıda almadan 8 hafta kadar hayatta kalabilirler. Sıvı almadan ise çoğunlukla üç veya dört, en fazla ise bir hafta hayatta kalınabilir. 2020'de yapılmış tahminlere göre, her yıl 9 milyon insan direkt veya dolaylı olarak açlıkla bağlantılı olan sebeplerden ölmektedir. Çocuklarda yetersiz beslenme de yaygındır ve küresel hastalık yükünün artmasını sağlayan önemli faktörlerden biridir.
Bununla birlikte, gıdaların ve beslenmenin küresel ölçekte dağılımı eşit değildir. Obezite, insan grupları arasında hızlıca artmış ve bazı gelişmiş ülkeler ile birkaç gelişmekte olan ülkede sağlık önemli sağlık sorunlarına ve artan ölüm oranlarına yol açmıştır. Dünya çapında bir milyardan fazla insan obezdir, ve ABD'de obezlerin toplam nüfusa oranı %35 kadardır. Obezite, bireyin harcadığından daha çok kalori tüketmesinden kaynaklanır ve aşırı kilo alımının sebebi genellikle enerji yoğunluklu beslenme düzenleridir.
Psikoloji

Ana maddeler: Psikoloji, İnsan beyni ve Zihin
Daha fazla bilgi: Sinirbilim
İnsan beyni, merkezî sinir sisteminin merkezidir ve çevresel sinir sistemi için de ana kontrol merkezi olarak görev yapar. Soluma ve sindirim gibi iradedışı ve otonom aktiviteleri kontrol etmesinin yanı sıra düşünme, akıl yürütme ve soyutlama gibi bilinçli etkinlikleri de gerçekleştirir. Bu bilişsel süreçler beraber zihin kavramını oluştururlar ve davranışsal sonuçlarıyla birlikte psikoloji alanında araştırılır ve incelenirler.
Yüksek bilişsellikle ilişkilendirilen prefrontal korteks bölgesi oldukça gelişmiş olan insanların beyni, kendileri tarafından doğadaki en "zeki" ve yetenekli beyin kabul edilir ve bilinen diğer tüm türlerin beyinleri ile zihinsel kapasitelerini geride bırakır. Ancak bu tanım tartışmalıdır; diğer bazı hayvanların belli başlı alanlarda duyularını adapte edip insanlara göre mükemmelleşmesi ile, objektif bir şekilde zekâyı tanımlamak zordur. Diğer birçok hayvan, çoğunlukla içgüdü ve taklit yoluyla basit aletler kullanarak çeşitli yapılar oluşturabilse de, insan teknolojisi bundan çok daha karmaşıktır ve üstüne üstlük zaman ilerledikçe sürekli olarak gelişip evrilmektedir. İnsanlar tarafından oluşturulmuş en eski aletler ve yapılar bile, diğer herhangi bir canlı tarafından oluşturulmuş yapı ve aletlerden çok daha ileri bir düzeydedir.
İnsanın bilişsel yeteneklerinin diğer herhangi bir türden çok daha ilerlemiş olmasına rağmen, bu yeteneklerin çoğu diğer canlıların davranışlarında da ilkel bir formda da olsa gözlemlenebilir. Modern antropoloji, Charles Darwin'in "insan ve üst hayvanlar arasındaki bilişsel fark, ne kadar büyük olursa olsun, kesinlikle bir evre farkıdır ve türsel değildir" şeklindeki bulgusunu desteklemektedir. Bunun yanında, tamamen benzersiz olmasalar da insanları diğer hayvanlardan kesin bir şekilde ayıran bazı özellikler de vardır. İnsanlar, bir epizodik belleğe sahip olan ve "zihinsel zaman yolculuğu" yapabilen tek canlılar olabilirler. Diğer sosyal hayvanlarla karşılaştırıldığında, yüz ifadelerinde oldukça yüksek bir esnekliğe sahiplerdir. İnsanlar, duygularla bağlantılı olarak gözyaşı döktükleri bilinen tek hayvanlardır ve bununla birlikte bir zihin kuramına sahip olan tek hayvan olup olmadıkları da tartışılmaya devam etmektedir.
Psikoloji > Uyku ve rüya

Ana maddeler: Uyku ve Rüya
İnsanlar çoğunlukla gündüzcüllerdir. Ortalama bir yetişkinin günde yedi ila dokuz saat uyuması gerekirken aynı miktar bir çocuk için dokuz ila on saat arasındadır; yaşlılar ise genellikle günde altı ila yedi saat uyurlar. Uyku eksikliğinin sağlık üzerinde çeşitli olumsuz etkileri vardır; bir yetişkinin uyku zamanının günde dört saat ile kısıtlanması, birey üzerinde zayıflamış bir hafıza, yorgunluk, saldırganlık ve fiziksel rahatsızlıklar gibi fizyolojik ve psikolojik etkilere sebep olur, ancak buna rağmen gerekli sürelerden daha az uyumak insanlar arasında yaygındır.
İnsanlar, uykuları sırasında zihinlerinde duyusal görüntüleri ve sesleri hayal ederek rüya görürler. Rüyalar beyindeki pons yapısı tarafından genellikle uykunun hızlı göz hareketi evresinde gerçekleştirilirler. Bir rüyanın uzunluğu birkaç saniyeden 30 dakikaya kadar değişebilir. İnsanlar her gece yaklaşık üç ila beş rüya görürler ve bazı bireyler bu sayıyı yediye kadar çıkarabilir, ancak çoğu rüya anında veya hızlı bir şekilde unutulur. Eğer hızlı göz hareketi evresine uyanılırsa rüyanın hatırlanma ihtimali daha yüksektir. Rüyalarda gerçekleşen olaylar, bireyin kendinin farkında olduğu lüsid rüyalar haricinde, rüyayı gören kişinin kontrolü dışında gerçekleşir.
Psikoloji > Bilinç

Ana madde: Bilinç
İnsan bilinci, en basit şekilde "içsel veya dışsal varoluşun duyumu veya farkındalığı" veya "insanın kendisini ve çevresini tanıma yeteneği" şeklinde tanımlanabilir. Filozoflar ve bilim adamları tarafından yüzyıllardır süren analizlere, tanımlara, açıklamalara ve tartışmalara rağmen, bilinç konusu, "hayatımızın hem en bilinen hem de en gizemli yönü" olarak günümüzde anlaşılmaz ve tartışmalı olmaya devam etmektedir. Öyle ki; konu hakkında üzerinde yaygın olarak anlaşılan tek şey, bilincin var olduğu sezgisidir. Tam olarak neyin bilinç olarak tanımlanıp araştırılması gerektiği konusunda da görüşler büyük farklılık gösterir. Bazı filozoflar; konuyu duygusal deneyimin kendisi olan fenomenal bilinç ve akıl yürütme ile eylemleri doğrudan kontrol etmek için kullanılan psikolojik bilinç olarak ikiye böler. Bilinç terimi bazen "zihin" ile eşanlamlı olarak kullanılır, ancak genelde eşanlamlıdan ziyade zihnin sadece bir yönü olarak tanımlanır. Tarihsel olarak içgözlem, özel düşünce, hayal gücü ve istenç ile ilişkilendirilen bilinç, günümüzde genellikle bir tür tecrübe, biliş, his veya algı şeklinde görülür. "Farkındalık", "farkındalığın farkındalığı" veya "özfarkındalık" olarak da ortaya çıkabilir. Bilincin sınıfları da, üzerinde anlaşılamayan bir konudur; farklı bilinç seviyeleri ve düzeyleri, farklı bilinç türleri veya içinde değişen özelliklere sahip tek bir bilinç türünün varlığı çeşitli filozoflar tarafından öne sürülmüştür.
İnsanlar; bütün büyük insansı maymunlar (goriller, şempanzeler, orangutanlar ve bonobolar), yunuslar, tek bir Asya fili, Avrupa saksağanları, katil balinalar ve temizleyen lapinagiller ile birlikte bir hayvanın yansımasının kendine ait olduğunu tanıyıp tanımayacağını test eden ayna testini geçebilen türlerden biridir. İnsan çocuklarının çoğu en az 18 aylıkken ayna testini geçer.
Kültür > Din

Ana madde: Din
Arapça kökenli bir sözcük olan din sözcüğü, köken itibarıyla "yol, hüküm, ödül" gibi anlamlara sahip olup genellikle doğaüstü, kutsal ve ahlaki ögeler taşıyan, çeşitli ayin, uygulama, değer ve kurumlara sahip inançlar bütününe verilen isimdir. Zaman zaman inanç sözcüğünün yerine kullanıldığı gibi, bazen de inanç sözcüğü din sözcüğünün yerinde kullanılır. Dinler tarihine bakıldığında, birçok farklı kültür, topluluk ve bireyde din kavramının farklı biçimlere sahip olduğu görülür.
İnsanoğlu çok eski çağlardan beri doğaüstü olana ilgi göstermiş, kendini tüm insan ırkı içerisinde yalnız hissetmiş ve bir tanrıya veya tanrılara sığınma ihtiyacı duymuştur.
İnsan bir varlık arayışı içerisindedir. Bu arayış geçmişten günümüze değin gelmektedir. Bu arayış neticesinde varlıklarını anlamlandıracak çeşitli somut ve soyut olgulardan yararlanarak birçok inanç sistemi geliştirmişler veya kabul etmişlerdir. Bunlar arasında metaya, canlıya, doğaya veya 5 duyu ile tespit edilemeyip akıl ve hissiyat ile buldukları bir tanrının veya pek çok tanrının varlığına inanmaları en temel olanıdır.
İnsanların pek çoğu ölümden korkmaktadır. Birçok dinin temasında varlığın bir şekilde biçim veya boyut değiştirerek devam edeceği inancı vardır. Hiçbir dine inanmayan veya bir tanrının varlığını kabul etmeyen bireylerin bir kısmı bile insana ait tözün, bir şekilde enerji olarak devam edeceği düşüncesine sahiptir. Bu düşünce, öldükten sonra hiçliğe karışılacağı düşüncesinin insanlara verdiği psikolojik rahatsızlıktan ötürü bulunur. Bu da insanın varlık arayışının bir başka yönüdür ve dine yönelten bir özelliğidir.