stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İzmir Suikastı
İzmir yargılamaları ve suikast planı > İzmir yargılamaları sonuçları

İzmir yargılamaları 13 Temmuz 1926'da son buldu. Yargılanan 49 kişiden; suikast hazırlıklarına doğrudan karışan ve bu planlardan haberi olup da resmî makamlara ihbarda bulunmayan on beş kişinin idamına, bir kişinin 10 yıl kalebentlik cezasına çarptırılmasına ve cezası Konya'da sürgüne çevrilmesine, dokuz kişinin duruşma dışı tutulup, yargılamalarının Ankara'da görülecek İttihatçılar davası ile birleştirilmesine ve geri kalan yirmi dört kişinin beraatına karar verildi. Ancak mahkemeye katılmayan ve hakkında gıyaben idam kararı çıkanlardan Abdülkadir Bey Bulgaristan'a kaçmak üzereyken yakalanarak, daha sonra Ankara'da yargılanması kararlaştırıldı. Yine duruşmalara katılmayan Kara Kemal Bey ise 27 Temmuz günü İstanbul'da yakalanmak üzereyken intihar etti. İnfazlar, 13 Temmuz'u 14 Temmuz'a bağlayan gece İzmir'in çeşitli yerlerinde gerçekleştirildi. Gerçekleştirilen idamların sonrasında cenazeler önce Merkez Hastanesi'ne götürüldü, üzerindeki eşyaların alınmasının ardından da Kadifekale yakınlarındaki Kokluca Mezarlığı'na defnedildi. İzmir'de yapılan duruşmalarda tutuklu bulunanlar ve haklarında alınan kararlar aşağıdaki gibidir:
Ziya Hurşit Bey
Laz İsmail
Gürcü Yusuf
Çopur Hilmi
Ahmet Şükrü Bey
Arif Bey
İsmail Canbulat Bey (önce 10 yıllık hapse mahkûm edilse de itirazı sonucu cezası idama çevrildi)
Sarı Efe Edip Bey
Abidin Bey
Halis Turgut Bey (önce 10 yıllık hapse mahkûm edilse de itirazı sonucu cezası idama çevrildi)
Rüştü Paşa
Hafız Mehmet Bey
Miralay Rasim Bey
Kara Kemal Bey (idam kararı gıyabında verilirken, bir müddet kaçak hayatı yaşadıktan sonra yakalanmak üzereyken 27 Ağustos 1926 günü intihar etti)
Abdülkadir Bey (idam kararı gıyabında verilirken, Bulgaristan'a kaçmak üzereyken yakalandı ve daha sonra Ankara'da yargılanması kararlaştırıldı. Ankara'da tekrar idama mahkûm edildi, 31 Ağustos 1926 gecesi infaz edildi)
Sürmeneli Vahap (10 yıl kalebentlik cezasına çarptırılsa da sonra cezası Konya'da sürgüne çevrildi)
İhsan Bey
Hilmi Bey
Cavid Bey
Selâhattin Bey
Kara Vasıf Bey
Hüseyin Avni Bey
Rahmi Bey
Rauf Bey
Adnan Bey
Faik Bey
Sabit Bey
Halet Bey
Feridun Fikri Bey
Kâmil Bey
Zeki Bey
Bekir Sami Bey
Besim Bey
Necati Bey
Münir Hüsrev Bey
Kâzım Karabekir Paşa
Ali Fuat Paşa
Refet Paşa
Cafer Tayyar Paşa
Cemal Paşa
Necati Bey
Ahmet Nafiz Bey
Torbalılı Emin Efendi
Trabzonlu Naciye Nimet Hanım
Sürmeneli Keleş Mehmet
Bahçıvan İdris
Mustafa oğlu Şahin Çavuş
Sabahaddin Efendi
Giritli Hüseyin oğlu Latif
Ankara yargılamaları

İkinci davayı görmek üzere 16 Temmuz'da İzmir'den yola çıkan İstiklâl Mahkemesi heyeti, ertesi gün Ankara'ya vardı. 21 Haziran günü başlayan sanıkların ilk hazırlık soruşturmaları 31 Temmuz'da tamamlanmış, 28 Temmuz günü Denizli'den Ankara'ya gelmek için yola çıktığını belirten savcı Necip Ali Bey'in iddianamesi ise 31 Temmuz günü tamamlanmıştı. Ankara'da yargılanmalarına karar verilen eski İttihatçıların yargılaması eski Meclis Encümenler Binası'nda, 2 Ağustos'ta başladı. İddianameye göre suikast kin ve nefret dışında hükûmeti devirip iktidarı ele geçirmek amacıyla gizli bir komite tarafından da desteklenmiş, söz konusu gizli komite üyelerini bazı Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası mensupları ile İttihat ve Terakki Cemiyetinin eski yöneticilerinin bir kısmı oluşturmuş ve komitenin başkanlığını ise Kara Kemal Bey yürütmüştü.
Ankara yargılamaları > Ankara yargılamalarındaki sorgulamalar

Sorgulamalar Talât Bey ile başladı. Talât Bey, İttihat ve Terakki Cemiyeti üyesi olduğunu; ancak cemiyetin hükûmet ve iktisadî konulardaki çalışmalarına karışmadığını söyledi. Daha sonra sırasıyla İttihat ve Terakki genel sekreteri Mithat Şükrü Bey, polis müdürü Azmi Bey, eski hariciye nazırı Ahmet Nesimi Bey, doktor Hüseyinzâde Ali Bey, Eyüp Sabri Bey, doktor Rasuhi Bey ve Hamdi Baba sorguya çekildi.
İttihat ve Terakki Cemiyetinin sekiz ay boyunca sekreterliğini yapan Doktor Nâzım Bey, bu dönemde halk tarafından yapılan bağışların akıbetinin ne olduğunu bilmediğini ve I. Dünya Savaşı sonrasında Kırım'a, oradan da Almanya'ya kaçarak İslam İhtilalleri Cemiyetinin kuruluşunda yer aldığını söyledi. Mustafa Kemal Paşa'ya muhalefet imkânı olmadığından, herhangi bir siyasi parti kurma girişiminde bulunmadığını ve suikastla hiçbir ilişkisi olmadığını da sözlerine ekledi. Cavid Bey sorgusunda, Kara Kemal Bey ve İsmail Canbulat Bey ile görüştüğünü, Kara Kemal Bey'in Mustafa Kemal Paşa ile görüşmesinden sonra kendi evinde İttihatçılarla bir toplantı yapıldığını ve bu toplantının konusunun anayasa değişikliği olduğu, gizli bir amaçlarının bulunmadığını belirtti. Hüseyin Cahit Bey de Cavid Bey'in evindeki toplantıya katıldığını ve bu toplantının gizli bir amacı olmadığını, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşunda kendisinin İstanbul milletvekili adayı olarak partiye çağrıldığını ancak bunu kendisinin kabul etmediğini söyledi.
Sonraki günlerde yapılan duruşmalarda Salâh Cimcoz Bey, Mithat Şükrü Bey, Ahmet Nesimi Bey, Doktor Rasuhi Bey, Hüseyinzâde Ali Bey, Eyüp Sabri Bey, Azmi Bey, Hamdi Baba, Nail Bey, Said Bey, İbrahim Bey, Naim Cevad Bey, Hasan Fehmi Bey ve Hamal Ferid'in ileri sürülen suçlarla olan ilişkileri araştırıldı. 16 Ağustos'ta Naim Cevad Bey, Mithat Bey, Nasib Bey ve Nail Bey yargılandı. Daha sonra Rıza Bey ile Nasib Bey serbest bırakılırken, 19 Ağustos günü Selâhaddin Bey, Kara Vasıf Bey ve Hüseyin Avni Bey yargılandı. Velid Bey ile Ahmet Emin Bey'in 21 Ağustos'ta sorgulanmasının ertesi günü, Savcı Necip Ali Bey'in dört kişinin idamını istediği iddianamesi tamamlandı. İddianamede İttihat ve Terakki Cemiyetinin halkı soyan bir parti olduğu, sırf Almanya'nın çıkarları doğrultusunda ülkenin I. Dünya Savaşı'na sokulduğu, yenilgi sonrasında yönetici kesimin ülkeden kaçtığını ve bir müddet sonra, iktidarı tekrar ele geçirmek arzusuyla İzmir Suikastı'nı planladığı anlatıldı. İhsan Bey'in ifadesine göre, Kara Kemal Bey ve Şükrü Bey'i suikast işine Cavid Bey sokmuştu.
Ankara yargılamaları > Ankara yargılamalarındaki savunmalar

Sanıkların savunmaları 25 Ağustos günü yapıldı. Birçok sanık, sorgulamalar sırasında söylediklerinden farklı bir savunma yapmadı. Yurt dışında olduğundan sorgulaması ve savunması yapılamayan Rauf Bey, 12 Ekim'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına gönderdiği mektupta, milletvekili olması sebebiyle dokunulmazlığı kaldırılmadıkça kendisi hakkında yargılama yapılamayacağını ve yurt dışında olduğundan suikastla ilgisi olmadığını belirtmişti.
Cavid Bey savunmasında; Maliye Nazırı olduğu dönemde devletin I. Dünya Savaşı'na girmesini istemediğini, yaptığı birtakım hareketlerle hükûmet bütçesini rahatlattığını, Kurtuluş Savaşı'na katılmak istese de bunun kabul edilmediğini ve suikast planıyla hiçbir ilişkisi olmadığını belirtti. Nail Bey, ülkenin ve milletin zararına hiçbir eylemde bulunmadığını ve suikast girişiminden haberi olmadığını söyledi. Doktor Nâzım Bey, Almanya'da kuruluşunda yer aldığı İslam İhtilalleri Cemiyeti ile Kurtuluş Savaşı'nı desteklediğini belirtirken, kendisinin Anadolu'ya gelmesinin Enver Paşa tarafından engellendiğini, Cavid Bey'in evindeki toplantılara Mustafa Kemal Paşa'nın izni olduğunu düşünerek katıldığını, Şükrü Bey, İsmail Canbolat ve Kara Kemal Bey'i iki yıldır görmediğini ve suikastla hiçbir ilişkisinin olmadığını belirterek savunmasını yaptı. Hilmi Bey ise Türkiye Büyük Millet Meclisinden ayrılmasının ardından siyaseti bırakıp ticaretle uğraştığını, Kara Kemal Bey ile uzunca bir süredir görüşmediğini ve suikast haberini ilk olarak gazeteden duyduğunu söyledi.
Cavid Bey'in davası sürerken, İzmir'deki duruşmalarda gıyabında idam cezası verilen Abdülkadir Bey, Bulgaristan'a kaçmak üzereyken yakalandı ve Ankara'daki duruşmalar sırasında yargılandı. Kaçmasında kendisine kimlerin yardım ettiğini ve nasıl kaçtığını söyleyen, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı desteklediğini de belirten Abdülkadir Bey'in ilk duruşması 29 Ağustos'ta yapılmıştı. 31 Ağustos'ta ise mahkeme, hükûmeti devirerek cumhurbaşkanını öldürmek ve iktidarı ele geçirmek suçuyla kendisini idama mahkûm etti.
Ankara yargılamaları > Ankara yargılamaları sonuçları

26 Ağustos günü okunan mahkemenin kararına göre Kurtuluş Savaşı sonrasında iktidarı ele geçirme çabasında olan Cavid Bey'in evinde, Lozan Barış Konferansı sırasında yapılan toplantılardaki amaç, eski İttihat ve Terakki Cemiyeti üyelerinin milletvekili olarak meclise girmesi, bunun gerçekleşmemesi durumunda eski cemiyeti yeniden kurmaktı. Bunların başarısızlıkla sonuçlanması durumunda ise Rauf Bey'in de aracılığıyla Halk Fırkası'nın bölünmesi için girişimde bulunulacak ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması için uygun zemin oluşturularak iktidar ele geçirilecekti. Karardan dört idam, altı sürgün, iki hapis cezası çıkarken diğer sanıkların beraatine karar verildi. İdama mahkûm edilen dört kişinin cezası 26 Ağustos'u 27 Ağustos'a bağlayan gece, Cebeci'deki Umumi Hapishane önünde infaz edildi. İdam edilenler, hapishanenin avlusuna defnedildiler. Ankara'da yapılan duruşmalarda tutuklu bulunanlar ve haklarında alınan kararlar aşağıdaki gibidir:[kaynak belirtilmeli]
Cavid Bey
Hilmi Bey
Nail Bey
Doktor Nâzım Bey
Vehbi Bey, 10 yıl kalebentlik cezasına çarptırılsa da sonra cezası sürgüne çevrildi
Hüsnü Bey, 10 yıl kalebentlik cezasına çarptırılsa da sonra cezası sürgüne çevrildi
İbrahim Bey, 10 yıl kalebentlik cezasına çarptırılsa da sonra cezası sürgüne çevrildi
Ethem Bey, 10 yıl kalebentlik cezasına çarptırılsa da sonra cezası sürgüne çevrildi
Rahmi Bey, 10 yıl kalebentlik cezasına çarptırılsa da sonra cezası sürgüne çevrildi
Rauf Bey, 10 yıl kalebentlik cezasına çarptırılsa da sonra cezası sürgüne çevrildi
Ali Osman Kâhya, 10 yıl hapis
Salih Kâhya, 10 yıl hapis
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  1. Cahit Bey 2. Kara Vasıf Bey 3. Azmi Bey 4. Adnan Bey 5. Küçük Talât Bey 6. Mithat Şükrü Bey 7. Hüseyinzâde Ali Bey 8. Eyüp Sabri Bey 9. Salâh Cimcoz Bey 10. Küçük Nâzım Bey 11. Cemal Ferit Bey 12. Naim Cevat Bey 13. Hasip Bey 14. Rıza Bey 15. Gözlüklü Mithat Bey  |  16. Hasan Fehmi Bey 17. İhsan Bey 18. Ali Rıza Bey 19. Saadettin Bey 20. Bekir Bey 21. Mehmet Ali Bey 22. Hilmi Bey 23. Cavid Bey 24. İzzet Bey 25. Seyit Bey 26. Salih Reis Bey 27. Tırnakçı Salim Bey 28. Ali Osman Kâhya Bey 29. Selâhattin Bey 30. Hüseyin Avni Bey  |  31. Gaziantepli Ahmet Muhtar Bey 32. Rifat Bey 33. Sudî Bey 34. Haydar Reşid Bey 35. Zarcı Refik Bey 36. Büyük Mithat Bey 37. Gani Bey 38. Raşid Bey 39. Muhiddin Bey 40. Hasan Sabri Bey 41. İsmail Cabbar Bey 42. Hüseyin Bey 43. Ahmet Nesimi Bey 44. Hamdi Baba 45. Doktor Rasuhi  |
Sonrası

Duruşmalar sonucunda Rüştü Paşa dışındaki tüm paşalar beraat etmişti. Bu paşalar tekrar orduya dönmedi ve 27 Ocak 1927 yılında emekliye sevk edildikleri kendilerine bildirildi. On yıllık sürgün cezasına çarptırılan; ancak karar sırasında yurt dışında olan ve ülkeye 5 Temmuz 1935'te dönen Rauf Bey'in bu cezası, 22 Ekim 1939 tarihinde Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Vekili ve Başbakan Refik Saydam'ın imzasıyla yayınlanan bildiriyle kendisine yüklenen eylem ortadan kaldırılarak aklanarak Kastamonu milletvekili oldu. 23 Temmuz 1943 tarihinde Askerî Yargıtay'a yaptığı başvuru sonrasında, İzmir Suikastı davası evraklarının da incelenmesi suretiyle yargılanması gerçekleştirildi ve eski hizmetlerinden ötürü kendisine emekli maaşı da bağlanarak dava ile kendisinin ilişiği tamamen kesilmiş oldu.
Suikastın 30. yılına yakın tarihlerde, 1956 Ağustos'unda gazetelerde yer alan bir ilanla, dava sonucu Ankara'da idam edilen Nail Bey, Cavid Bey, Hilmi Bey ve Dr. Nâzım Bey'in ruhlarına ithaf edilmek üzere 25 Ağustos 1956 tarihinde İstanbul'daki Şişli Camii'nde ikindi namazı sonrasında bir mevlit okutulacağı duyuruldu. Organizasyonu düzenleyen kişi ise Nail Bey'in oğlu Nadir Nail Keçili'ydi. Mevlit sonrası cami avlusunda gazetecilere demeç veren eski İttihat ve Terakki Cemiyeti üyelerinden Fahri Can, Rauf Orbay'ın dava ile ilişiğinin kesilmesine de atıfta bulunarak, diğer sanıkların yargılanmalarında da buna benzer hatalar yapılmış olabileceğini ileri sürdü. İdam edilenlerin ailelerini de temsil ettiğini ve yeniden mahkeme talebinde bulunmak istediklerini söyleyen Can, mahkûmların cenazelerini ise hak ettikleri yer olan Hürriyet-i Ebediye Tepesi'ne getireceklerini ekledi. Açıklamanın yapıldığı günlerde olay, dönemin basılı yayın organlarında yer bulsa da sonraları önemini yitirdi ve bu iade-i itibar girişimi hukukî mercilere ulaşmadan sona erdi.
Popüler kültüre etkileri

1969 yılında Kemal Tahir tarafından yazılan Kurt Kanunu isimli romanda, suikast girişiminin arka planı, İttihat ve Terakki Cemiyeti üyelerinin gözünden anlatılmaktadır. Üç bölümden oluşan kitabın bu bölümleri, sırasıyla Abdülkadir Bey (kitapta Abdülkerim Bey olarak geçer), Kara Kemal Bey ve Kara Kemal Bey'in çocukluk arkadaşı Emin Bey tarafından anlatılmaktadır. Roman 1992 yılında aynı adla sinemaya, 2012 yılında ise yine aynı adla televizyon dizisi olarak uyarlandı.
Kocayazı, Kofçaz

| Kocayazı |
| --- | --- |
Köy

 Kırklareli'nin Türkiye'deki konumu
KocayazıKocayazı'nın Kırklareli'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Kırklareli
İlçe: Kofçaz
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 637 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 216
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0288
İl plaka kodu: 39
Posta kodu: 39700
Kocayazı, Kırklareli ilinin Kofçaz ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1877 yılı kayıtlarında Türkçede "Kofçağız" anlamındaki Kofçaz, 1928 yılı kayıtlarında ise Kofçağız olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Kırklareli il merkezine 55 km, Kofçaz ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 216
2021: 226
2020: 229
2019: 225
2018: 227
2017: 237
2016: 251
2015: 253
2014: 263
2013: 273
2012: 276
2011: 287
2010: 284
2009: 282
2008: 275
2007: 282
2000: 365
1990: 473
1985: 559
1965: 602
Şeyhdoğan, Çerkeş

| Şeyhdoğan |
| --- | --- |
Köy

 Çankırı'nın Türkiye'deki konumu
ŞeyhdoğanŞeyhdoğan'ın Çankırı'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Çankırı
İlçe: Çerkeş
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1357 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 158
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0376
İl plaka kodu: 18
Posta kodu: 18602
Şeyhdoğan, Çankırı ilinin Çerkeş ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1919 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Çankırı il merkezine 120 km, Çerkeş ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır. Köy, Çerkeş'in kuzeyinde olup, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 158
2020: 155
2019: 165
2018: 189
2017: 152
2016: 153
2015: 156
2014: 92
2013: 163
2012: 176
2011: 179
2010: 178
2009: 157
2008: 233
2007: 238
2000: 207
1990: 259
1985: 266
1965: 430
Karadere, Keşap

| Karadere |
| --- | --- |
Köy

 Giresun'un Türkiye'deki konumu
KaradereKaradere'nin Giresun'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Giresun
İlçe: Keşap
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 347 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 249
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0454
İl plaka kodu: 28
Posta kodu: 28902
Karadere, Giresun ilinin Keşap ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1916 yılı kayıtlarında Valid olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Giresun il merkezine 23 km, Keşap ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Köy, Keşap'ın güneydoğusunda olup, 28.02 numaralı Keşap-Karabulduk il yoluna, 1,7 km.'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 249
2020: 247
2019: 231
2018: 243
2017: 244
2016: 258
2015: 279
2014: 299
2013: 328
2012: 332
2011: 358
2010: 370
2009: 396
2008: 404
2007: 341
2000: 363
1990: 618
1985: 731
1965: 1.156
Taşlıca, Reşadiye

Başlığın diğer anlamları için Taşlıca (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Taşlıca |
| --- | --- |
Köy

 Tokat'ın Türkiye'deki konumu
TaşlıcaTaşlıca'nın Tokat'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Tokat
İlçe: Reşadiye
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1396 m
Nüfus (2020)
 • Toplam: 349
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0356
İl plaka kodu: 60
Posta kodu: 60710
Taşlıca, Tokat ilinin Reşadiye ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün adı, 1928 kayıtlarında Kotanı olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Tokat il merkezine 109 km, Reşadiye ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2020: 349
2019: 341
2018: 564
2017: 413
2016: 394
2015: 443
2014: 482
2013: 563
2012: 554
2011: 582
2010: 608
2009: 592
2008: 703
2007: 786
2000: 4.135
1990: 1.075
1985: 1.174
Yukarıfındıklı, Boğazkale

| Yukarıfındıklı |
| --- | --- |
Köy

 Çorum'un Türkiye'deki konumu
YukarıfındıklıYukarıfındıklı'nın Çorum'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Çorum
İlçe: Boğazkale
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1276 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 47
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0364
İl plaka kodu: 19
Posta kodu: 19312
Yukarıfındıklı, Çorum ilinin Boğazkale ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Çorum il merkezine 92 km, Boğazkale ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 47
2020: 43
2019: 43
2018: 54
2017: 54
2016: 66
2015: 68
2014: 76
2013: 91
2012: 90
2011: 90
2010: 92
2009: 105
2008: 119
2007: 143
2000: 205
1990: 262
1985: 335
Bayram

Cumhuriyet Bayramında, merakla beklenen, İstanbul Boğazı'ında yıllık düzenlenen havai fişek ile yapılan ulusal renklerin yer aldığı kutlamalardan görünüm.
İslam inanışında geleneksel düzenlenen Ramazan Bayramı şenliklerinde bir camii mahyasında "Sevelim, Sevilelim" yazmakta, Sultanahmet Camii.
Bayram, millî, dinî veya özel olarak önemi olan ve kutlanan gün veya günlerdir.
Kelimenin kökeni

İrani kökenli olan bayram kelimesi en eski Türkçe örneklerde badram olarak geçmektedir. Kelime Orta Farsçada paδrām ve aynı anlamda Soğdcada patrām yazımı ile neşe, huzur, mutluluk, sessizlik manasında kullanılmıştır ve pati- (geri, tekrar) ve rāma- (sükûn, barış ve mutluluk) kelime köklerinin birleşmesi ile oluşmuştur. Beyrem veya Mayram olarak da söylenir.
Bayramlar

Dinî bayramlar
Millî bayramlar
Etnik ve uluslararası bayramlar
Şenlik ve Festivaller
Türk halk kültüründe bayramlar

Türk ve Altay halk inancında Bayram niteliği taşıyan farklı kutlu günler bulunur. Türklerde İslam öncesi genel kabul görmüş iki bayram vardır.
Koçagan: Bahar Gündönümü. (Kosa ve Saya)
Paktıgan: Güz Gündönümü. (Pakta ve Payna)
Ayrıca Sümer geleneğinden Orta Doğu ve Orta Asyaya yayılmış olan ve sözbiçim olarak da bu sıralamaya uygun düşen Nardugan bayramı bulunur.
Koçagan (Kosa) baharda yapılır ve Nevruz bayramıdır, bahar gündönümüne denk gelir. Gece ve gündüz eşitlenmiştir. Koça Han adına yapılır. Paktıgan (Pakta) ise güz gündönümüne denk gelir ve Baktı Han adına yapılır. Yakutlar güz bayramına Abası Isıyah/Isıga (Kötü-ruh Serpmesi/Saçısı), bahar bayramına ise Ayıhı Isıyah/Isıga (İyi-ruh Serpmesi/Saçısı) derler. Isıyah (Isıga) sözcüğünün mevsimsel sıcaklık değişiklikleriyle bağlantıyı akla getirecek biçimde ısı kökünden türemiş olması ve Is/Es/Ez (sahip) sözcüğüyle bağlantısı da dikkate değerdir. Daire şeklinde yapılan bu şenlikler hem halayı hem de Kazaklardaki Kımız Murunduk denilen ölenleri de çağrıştırmaktadır. Ayrıca değişik mevsim ve dönemlerde yapılan törenler vardır ve bunlar da günümüzde de pek çok yörede isim değiştirmiş olarak devam eder. Saya bayramı Koçagan'ın (Kosa'nın) öncesinde yapıldığı için aynı ritüelin uzantısı olarak görülebilir. Kosa bayramı yaklaşık olarak kuzuların yüz günlük olduğu dönemde, nevruzdan bir hafta önce başlar ve nevruzu simgeler. Payna ise Paktıgan'dan sonra Aralık gündönümüne denk gelir. Yakut Takviminde Payna adlı bir ay vardır. Bu dört bayram dört ayrı yaratıcı gücü simgeler. Koça Han, Saya Han, Baktı Han, Bayanay Han. Ayrıca kimi yörelerde iki bayram kutlanır. İslamiyet sonrasında ise iki tane önemli bayram kutlanmaya başlamıştır. Kurban Bayramı ve Ramazan Bayramı. Dünyadaki hemen her kültürde özel gün, şölen, bayram, şenlik gibi uygulamalara mutlaka rastlanır. Bu durum tekdüzelikten kurtulma isteğinin bir sonucudur.
Dipnotlar

Pertev Naili Boratav, 100 Soruda Türk Folkloru, K Kitaplığı, İstanbul 2003.
Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt13 Aralık 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Hacıhasanlı, Çiçekdağı

| Hacıhasanlı |
| --- | --- |
Köy

 Kırşehir'in Türkiye'deki konumu
HacıhasanlıHacıhasanlı'nın Kırşehir'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Kırşehir
İlçe: Çiçekdağı
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1276 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 207
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
ISO 3166 kodu: TR-40
İl alan kodu: 386
İl plaka kodu: 40
Posta kodu: 40702
Hacıhasanlı, Kırşehir ilinin Çiçekdağı ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1836 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Kırşehir il merkezine 60 km, Çiçekdağı ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 207
2021: 221
2020: 234
2019: 236
2018: 250
2017: 250
2016: 249
2015: 258
2014: 262
2013: 265
2012: 265
2011: 299
2010: 307
2009: 309
2008: 321
2007: 348
2000: 427
1990: 597
1985: 813
Ev kırlangıcı

Delichon urbicum
Ev kırlangıcı (Delichon urbicum), kırlangıçgiller (Hirundinidae) familyasından göçmen bir kırlangıç türüdür. Avrupa, Kuzey Afrika ve ılıman Asya bölgelerinde ürer; kışları ise Sahraaltı Afrika'ya ve tropikal Asya bölgelerine göçer. Uçarken yakaladığı böceklerle beslenir dolayısıyla böceklerin çok bulunduğu iklimlerin olduğu yerlere göç eder. Başı ve üst tüyleri mavidir, kuyruksokumu ve alt tüyleri ise beyazdır. Hem açık alanlarda hem de insanların yaşadığı yerlerde bulunur. Doğu ve güney Asya bölgelerine endemik olan Delichon cinsinin diğer iki türüne benzer özelliklere sahiptir. Kabul edilmiş iki alt türü vardır.
Ev kırlangıcının hem bilimsel hem konuşma dilindeki adı insan tarafından yapılan yapıları kullanmasından gelmektedir. Binaların saçakları altında kapalı kap şeklinde çamurdan yuvalar yapar ve genellikle koloniler şeklinde bulunurlar. Yuvaların altında kuş pislikleri sorun yaratabilmektedir.
Delice doğan (Falco subbuteo) tarafından avlanır ve diğer benzer kuşlarda olduğu gibi iç parazitlerden ve pire ile kenelerden muzdariptir. Ancak çok geniş dağılımı ve yüksek populasyonu nedeniyle genel olarak türü tehdit altında değildir.
Taksonomi

Ev kırlangıcı ilk olarak Linnaeus tarafından 1758 yılında Systema Naturae adlı eserinde Hirundo urbica olarak tanımlanmıştır ancak şu anda bulunduğu Delichon cinsi içine Thomas Horsfield ve Frederic Moore tarafından 1854 yılında geçirilmiştir. Delichon, Grekçe 'kırlangıç' anlamına gelen χελιδών (chelīdōn) kelimesinin bir anagramıdır. Tür adı urbicum (2004 yılına kadar Latince gramerin yanlış anlaşılmasından ötürü urbica) Latince 'şehirden' anlamına gelmektedir.
Delichon cinsi, kır kırlangıcı cinsi olan Hirundo cinsinden yakın zamanda ayrılmıştır. Bu cinsteki üç tür de mavi üst tüyler, kontrast oluşturan beyaz kıç ve alt tüyler ile benzer görünüşe sahiptir. Geçmişte, ev kırlangıcı, orta ve doğu Asya dağlarında üreyen ve Güneydoğu Asya'da kışlayan Delichon dasypus ile aynı tür olarak sınıflandırılmıştır. Aynı zamanda güney Asya dağlarında yerleşik olarak yaşayan Delichon nipalense türüne de çok benzemektedir. Üç tür de birbirine benzese de yalnızca Delichon urbicum saf beyaz kuyruksokumu ve alt tüylere sahiptir.
Ev kırlangıcının iki coğrafi alt türü bulunur. Batıda bulunan D. u. urbicum ve doğuda bulunan D. u. lagopodum. Bu alt türler Alman zoolog Peter Simon Pallas tarafından 1811'de tanımlanmıştır. Akdeniz bölgesinden meridionalis gibi diğer ırklar da tanımlanmıştır ancak ana türden olan farklılıkların ırk ayrımını gerektirmeyecek kadar az olması sonucu geçerli değildir.