stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kudüs
Coğrafya > İklim

Şehirde Akdeniz iklimi etki gösterir. Sıcak ve kuru yazlar ve orta soğuklukta, ıslak kışlar vardır. Kısa süren kar yağışları, bir kış boyunca bir ya da iki defa gerçekleşir ve üç-dört yılda bir ağır kar yağışı gerçekleşir. Ocak yılın en soğuk ayıdır ve ortalama hava sıcaklığı 9 °C'dir. Temmuz ve Ağustos en sıcak aylardır ve ortalama sıcaklık 24 °C'dir. Ayrıca yazlar yağmursuzdur. Yağmur, Ekim ve Mayıs arasında yağar ve Kudüs yaklaşık 3400 güneş ışığı saatine sahiptir. Şehirdeki hava kirliliği araç trafiğinden oluşmaktadır. Kudüs'teki birçok ana yol büyük trafik yoğunluklarını ağırlayacak şekilde yapılmamıştır. Bu trafik sıkışıklıklarına ve havaya daha fazla karbon monoksite neden olur. Şehirdeki endüstriyel kirlilik seyrektir.
|  Kudüs iklimi > Aylar.En yüksek sıcaklık (°C).Ortalama en yüksek sıcaklık (°C).Ortalama sıcaklık (°C).Ortalama en düşük sıcaklık (°C).En düşük sıcaklık (°C).Ortalama yağış (mm) |  Kudüs iklimi > Oca.23,4.11,8.9,8.6,4.−3,4.133,2 |  Kudüs iklimi > Şub.25,3.12,6.10,5.6,4.−2,4.118,3 |  Kudüs iklimi > Mar.27,6.15,4.13,1.8,4.−0,3.92,7 |  Kudüs iklimi > Nis.35,3.21,5.16,8.12,6.0,8.24,5 |  Kudüs iklimi > May.37,2.25,3.21,0.15,7.7,6.3,2 |  Kudüs iklimi > Haz.36,8.27,6.23,3.17,8.11,0.0,0 |  Kudüs iklimi > Tem.40,6.29,0.25,1.19,4.14,6.0,0 |  Kudüs iklimi > Ağu.38,6.29,4.25,0.19,5.15,5.0,0 |  Kudüs iklimi > Eyl.37,8.28,2.23,6.18,6.13,2.0,3 |  Kudüs iklimi > Eki.33,8.24,7.21,1.16,6.9,8.15,4 |  Kudüs iklimi > Kas.29,4.18,8.16,3.12,3.1,8.60,8 |  Kudüs iklimi > Ara.26,0.14,0.12,1.8,4.0,2.105,7 |  Kudüs iklimi > Yıl.40,6.21,5.18,1.13,5.−3,4.554,1 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Kaynak: İsrail Meteoroloji Enstitüsü (1981-2010)
Nüfus > Tarih

Kudüs'ün nüfusu sayı ve bileşenler açısından 5000 yıllık tarihinde birçok değişikliğe uğradı. Orta Çağ döneminden beri, Kudüs Eski Şehir, Yahudi, Müslüman, Hristiyan ve Ermeni kısımlarına bölünmüştür. 1905 öncesi birçok nüfusa dair veri, genelde yabancı ziyaretçilerden ve kuruluşlardan gelen tahminlere dayanır çünkü öncesindeki nüfus sayımları başka bölgeleri de içerir. Bu tahminlere göre, Haçlı Seferleri'nden sonra Müslümanlar, 19. yüzyılın ortasına kadar Kudüs'teki en büyük çoğunluğu oluşturdular. 1838 ve 1876 yılları arasıyla ilgili, birçok tahmin arasında, Müslümanların mı Yahudilerin mi çoğunlukta olduğu tartışması vardır. 1882 ve 1922 yılları arasıyla ilgili tartışma ise, Yahudilerin ne zaman çoğunluk oldukları üzerindedir.
Kudüs yerel yönetimi

Kudüs Şehir Konseyi 31 seçilmiş üyeden oluşur ve belediye başkanı tarafından yönetilir. Belediye başkanı 5 yıllık bir dönem için görevdedir ve sekiz yardımcı atar. Bir önceki Belediye başkanı Uri Lupolianski 2003 yılında seçildi. 2008 Kasım'ında gerçekleşen yerel seçimlerde Nir Barkat seçildi ve şimdilerde belediye başkanıdır. Belediye başkanı ve yardımcıları dışında, konsey üyeleri maaş almaz ve gönüllü çalışırlar. En uzun görevde olan belediye başkanı, Teddy Kollek, 28 yıl – 6 dönem görevde bulundu. Konseyin toplantılarının çoğu gizlidir fakat her ay halka açık bir toplantı yapar. Konsey içinde, dini politik partiler güçlü bir kesimi oluşturur ve sandalyelerin büyük kısmını alırlar. Kudüs belediyesinin ana binası ve belediye başkanının ofisi Yafa yolunda bulunan Safra Meydanı'ndadır (Kikar Safra).
Politik durum

Birleşmiş Milletlerin 1947'de geçirdiği Birleşmiş Milletler Filistin Paylaşım Planı'yla, Kudüs, Birleşmiş milletler tarafından yönetilen ayrı bir yönetim altındaki bir şehir halini aldı. Yahudi liderler bu planı kabul etti fakat Arap liderler plana karşı çıktı. 1948 savaşında, şehrin batı kısmı, yeni kurulan İsrail devleti tarafından ele geçirilirken, doğu kısmı Ürdün tarafından ele geçirildi. Uluslararası toplum, Kudüs'ün yasal statüsünü Birleşmiş Milletler planına göre tanımakta ve İsrail'in şehir üzerindeki egemenliğini kabul etmemektedir. 5 Aralık 1949'da, İsrail'in ilk Başbakanı David Ben-Gurion, Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak ilan etti ve bu ilandan beri İsrail devletinin bütün birimleri; Yasama, Yargı ve Yürütme bu şehirde konumlandı. Sadece Savunma Bakanlığı Tel Aviv'de yer almaktadır. İlan döneminde Kudüs bölünmüş olduğundan sadece Batı Kudüs İsrail'in başkentidir. İsrail'in Kudüs'ü başkent olarak kabul etmesine rağmen, diğer ülkeler elçilikler için, Tel Aviv'i kullanır. Bunun sebebi ülkelerin Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanımamalarıdır. 28 Ekim 2009'da, Birleşmiş Milletler sekreteri Ban Ki-moon, barışın olması için, Kudüs'ün hem İsrail'in hem de Filistin yönetiminin başkenti olmasının gerekliliğini belirtti. Filistin Millî Yönetimi Doğu Kudüs'ü, Birleşmiş Milletler 242 nolu çözüm önergesine göre, işgal edilmiş sınırlar olarak görmektedir. Filistin yönetimine göre, Doğu Kudüs (Tapnak Dağıyla birlikte) Filistin'in başkentidir ve Batı Kudüs'ün daimi durumu da anlaşma konusu olmalıdır. Bunun yanı sıra, Kudüs'ün açık bir şehir olmasına da sıcak bakmaktadırlar. 2010'da İsrail devleti Kudüs'ü yüksek millî önceliği kanunu yürürlüğe soktu. Bu yürürlüğe göre, şehirde yerleşim alanları artırıldı, yerleşimcilere, yardım ve vergi yardımları verildi. Böylece Yahudi yerleşimciler, ev, eğitim, iş, turizm ve daha fazla kültürel aktiviteye sahip olmaya başladılar.
Dini önemi

Kudüs, Yahudiliğe aşağı yukarı 3000 yıl, Hristiyanlığa 2000 yıl ve İslam'a ise 1400 yıl civarında kutsaldır. 2000 yılı Kudüs'ün istatistiki yıllığına göre, Kudüs'te 1204 sinagog, 158 kilise ve 73 cami vardır. Durmaksızın süren, dinlerin beraber barış içinde yaşanmasını sağlamaya çalışan çabalara rağmen, Tapınak Dağı gibi bazı alanlar ayrışmanın ve tartışmanın bitmediği alanlardır. Kudüs, Yahudilere Kral Davud'un şehri Milattan Önce 10. yüzyılda ele geçirmesinden itibaren kutsallaşmıştır. Kudüs Süleyman'ın ve İkinci Tapınağın bulunduğu alandı. Eski Ahit'te belirtilmemesine rağmen, Yeni Ahit'te 632 defa görülür bu bilgi. Günümüzde, İkinci Tapınağın bir kalıntısı olan Ağlama Duvarı, Kutsalların Kutsalı Tapınak Dağından sonra ikinci en kutsal alandır Yahudiler için. Dünyanın her tarafında sinagoglar, önü Kudüs'e dönük Tanah sandukalarına sahiptir ve Kudüs'teki sandukalar ise Tapınak Dağı'na dönüktür. Mişna tarif edildiği gibi ve Şulhan Aruh'ta kodlandığı gibi, Yahudiler dua ederken Kudüs'e ve Tapınak Dağı'na dönerler. Birçok Yahudi bu yönü göstermesi amaçlı evlerinde o yöne Mizrah yerleştirirler. Hristiyanlar, Kudüs'e hem Eski Ahit tarihiyle ilgili hem de İsa'nın hayatındaki öneminden dolayı, saygı gösterir. Yeni Ahit'e göre, İsa, doğumun hemen sonra Kudüs'e getirildi(260) ve büyüdüğünde İkinci Tapınağı temizlerdi. Bazı din adamları İsa'nın son akşam yemeğinin Kudüs'te olması ve İsa'nın çarmıha gerildiği, Golgotha'da Hristiyanlar için önemli alanlar arasındadır. Adından da anlaşılacağı gibi Golgotha'nın bulunduğu yerde günümüzde Kutsal Kabir Kilisesi vardır ve Hristiyanlar için bu kilise hac alanıdır.
Kudüs, Sünni Müslümanlar için, üçüncü en kutsal şehirdir. Kıble, Mekke'deki Kabe'den önce Kudüs'tü. Şehrin Müslümanlar için en büyük önem noktası, Muhammed'in cennete Kudüs'ten çıkmasıdır. İslamiyet'e göre, Muhammed bir gece mucizevi bir şekilde Mekke'den Kudüs'e gelip cennete yükseldi. İsra Suresi'nin ilk cüzü, Muhammed'in cennete olan bu gezisinin Mescid-i Aksa'dan gerçekleştiğini belirtir. Bu aynı zamanda Hadisler'de de belirtilmiştir.
Kültür

Genelde dini önemiyle bilinmesine rağmen, Kudüs, birçok artistik ve kültürel yere sahiptir. İsrail Müzesi, yılda yaklaşık bir milyon ziyaretçi ağırlar ve bunların üçte biri turistlerdir (274). Müzede birçok arkeolojik buluntu ve İsrail'e özgü sanat eserleri bulunur. Ölüdeniz parşömenleri de bu müzededir. Gençlik Kanadı, birçok sergiye ev sahipliği yapar ve kapsamlı bir sanat programı sunar. Her yıl yaklaşık 100.000 çocuk bu yeri ziyaret eder. Müze'nin büyük bir heykel bahçesi vardır ve İkinci Tapınağın bir minyatürü de vardır. Doğu Kudüs'te bulunan Rockefeller Müzesi, Orta Doğu'da bulunan ilk arkeolojik müzedir ve 1938 yılında, İngiliz himayesindeki dönemde inşa edilmiştir. İsrail Millî Mezarlığı, şehrin batı sınırında, Herzl Dağı'nın üzerindeki Kudüs Ormanı'nda bulunur. Herzl Dağının batı uzantısı, Anma Dağı, Holokost Müzesi'nin bulunduğu yerdir. Holokost kurbanlarının anısına yapılan Yad Vashem, Holokost'la ilgili en çok bilginin bulunduğu en büyük kütüphanedir. 100.000 kitap ve makale vardır müzede. Öldürülen kişilerin ve ailelerin hikâyelerini sergiler. Soykırımda öldürülmüş sanatçıların eserlerinin sergilendiği bir galeri de vardır. Yad Vashem, Nazi Almanyası tarafından öldürülen 1.5 milyon Yahudi çocuğun ölümünü anar ve Uluslararası Dürüstleri onurlandırır.
1940'larda kurulan, Kudüs Senfoni Orkestrası dünya çapında etkinlikler yaptı. Şehrin girişinde bulunan, Uluslararası Kongre Merkezi (Binyanei HaUma), İsrail Filarmoni Orkestrasına ev sahipliği yapar. 1961 yılından itibaren gerçekleştirilen İsrail Festival'i, hem içeride hem de dışarıda birçok etkinliklere sahiptir. Yerel ve Yabancı sanatçılar festivale katılır, konserler verilir, oyunlar sergilenir ve sokak tiyatrocuları performanslarını sergiler. Festivalin daimi ev sahibi Kudüs'tür. Telbiye muhitindeki Kudüs Tiyatrosu, yılda 150 konsere, çeşitli dans gösterilerine ve yabancı sanatçılara ev sahipliği yapar. 2009 yılında, Kudüs, Arap Kültürü'nün başkenti olarak ilan edildi. Kudüs, Filistin Milli Tiyatrosuna ev sahipliği yapar. Bu tiyatro, Filistinli Arapların kültürlerini ve sanatını korumalarına yardımcı olur. Edward Sayid Milli Müzik Konservatuvarı, Filistin Çocuk Orkestrasına sponsorluk yapar. Tapınak Dağı üzerindeki İslam Müzesi, 1923'te kurulmuştur ve birçok İslami tarihî esere sahiptir. İsrail Arap Kültürel aktivitelerini onaylayıp maddi yardımlar sağlar fakat, Arap kültürü başkenti etkinlikleri İsrail tarafından yasaklanmıştır, bunun nedeni, etkinliklerin Filistin Milli Yönetimi tarafından gerçekleştirilmesidir. İbrahim Fonu ve Kudüs Kültürlerarası Merkezi (JICC) Yahudi ve Filistinlilerin katıldığı ortak kültürel aktiviteleri destekler. Kudüs Orta Doğu Müzik ve Sanat Merkezi hem Araplara hem de Yahudilere açıktır ve birçok atölye sunar. Böylece Yahudi-Arap diyaloğunu sanatla destekler. Yahudi-Arap Gençlik Orkestrası, hem Avrupa Klasik Müziği hem de Orta Doğu müziğinden eserler sunar. 2006 yılında, Kudüs Yolu açıldı, bu yol, Kudüs etrafında bulunan birçok kültürel alan ve millî parkların etrafından geçen bir yürüyüş yoludur.
Medya

Kudüs, İsrail devlet yayınlarının merkezidir. İsrail Radyo ve Televizyon Kurumu'nun merkez ofisi Kudüs'te bulunur. Bunun yanı sıra, İsrail Radyosu, Kanal 2, Kanal 10 ve BBC radyosunun bir kısmına ait stüdyolar Kudüs'tedir. Yerel medya kuruluşları arasında Kudüs Times bulunur.
Ekonomi

Tarihsel olarak, ana limanlar Yafa ve Gazze'den uzaklığından dolayı Kudüs'ün ekonomisi neredeyse tamamen dini hacılar tarafından desteklenirdi. Kudüs'ün dini alanları, günümüzde hâlâ en favori turist mekânları fakat geçen elli yılda, dini turizm gelirinin Kudüs için yeterli olmayacağına ikna olundu. İstatistikler, şehirdeki ekonomik büyümeyi kanıtlasa da, 1967 yılından beri Doğu Kudüs, Batı Kudüs'ün gelişme hızından geride kalmıştır. Buna rağmen, çalışanın olduğu ev sayısı Araplarda (%76.1) Yahudilere (%66.8) göre daha fazladır. Kudüs'teki işsizlik oranı, millî ortalamanın (%9.0) üzerindedir ama bunun yanı sıra şehirdeki yoksulluk son yıllarda artmaktadır. İsrail Kamu Hakları Derneği'ne göre, 2012 yılında Kudüs'te yaşayan Filistinlilerin %78'i yoksulluk içinde yaşıyordu. Bu 2006 yılında %64 olarak görünen sayıdan oldukça büyük bir artıştı. Dernek bu durumu, işsizliğe, altyapı sorununa ve eğitim sisteminin kötüye gitmesine bağlarken, Ir Amin, durumu Filistinlilerin Kudüs'teki yasal durumuna bağlar. 2006 yılında Kudüs'teki ortalama aylık gelir 5,940 (1410 USD) Şekeldi ve bu rakam Tel Aviv'den 1,350 Şekel azdı. İngiliz himayesi altında, kabul edilen bir kanuna göre, bütün binaların Kudüs taşından yapılması gerekiyordu. Böylece şehrin kendine özel tarihi ve estetik görünümü korunacaktı. Bunun bir parçası olarak şehirde sanayileşme pek desteklenmemiştir. Şehrin %2.2'lik bir alanı sadece sanayi için kullanılmaktadır. Buna rağmen Tel Aviv'de bu alan iki kat büyüktür. Hayfa’da ise, sanayi alanı Kudüs’ten yedi kat daha büyüktür. Kudüs çalışanlarının sadece %8.5’i üretim sektöründe çalışmaktadır, bu rakam millî ortalamanın yarısıdır. Tel Aviv İsrail’in finansal merkezi olarak görünse de, Kudüs’te taşınan ileri teknoloji firmaları, şehrin ekonomisinde etkisini göstermeye başlamıştır. 2006 yılında bu tür firmalar 12.000 iş fırsatı oluşturdu. Kuzey Kudüs’ün endüstriyel parkı, İsrail’in en büyük şirketlerine ev sahipliği yapar (Intel, Teva İlaç, ECI Telekom). İsrail devletinin kurulmasından itibaren, devlet, Kudüs ekonomisinin en büyük kurucusu oldu. Devlet Kudüs’te yeni iş fırsatları oluşturup, teşvikler sunmaktadır.
Ulaşım

Kudüs çok gelişmiş bir iletişim altyapısına sahiptir ve bu şehri lider lojistik merkezleri arasına sokar. Yafa yolunda bulunan, Kudüs merkez otobüs durağı, İsrail’in en meşgul durağıdır. Egged Otobüs Kooperatifi tarafından işletilir. Egged, dünyadaki en büyük ikinci otobüs şirketidir. Dan şirketi, Bnei Brak- Kudüs yolunda Egged yanı sıra hizmet verir. Superbus şirketi, Kudüs, Modi’in Maccabim-Re’ut ve Modi’in İllit noktaları arasında hizmet verir. Bütün bu şirketlerin merkezi Kudüs Merkez Otogarıdır. Doğu Kudüs ve Batı Şeria arasındaki ulaşım Doğu Kudüs Merkez Otogarı tarafından işletilir. Ağustos 2011’de İsrail Hafif treninin yapımına başlandı. Yapımına yeni başlanan başka bir ulaşım sistemi ise, Tel-Aviv’den Kudüs’e gidecek hızlı tren hattıdır. Hizmet vermeye 2017 yılında başlaması beklenmektedir.
Tel-Aviv Ben Gurion havaalanında ”NESTER” firmasının minibüsleri bulunuyor. Firma müşterilerini Kudüs'te istenen adrese bırakıyor. Önceden rezervasyona gerek yok. Fiyatı kişi başı 65 Nis (2015 yılında) ve yol 45 dakika civarı sürüyor.
Eğitim

Kudüs, İbranice, Arapça ve İngilizce eğitim veren birçok itibarlı okula sahiptir. 1925 yılında kurulan Kudüs İbrani Üniversitesi, dünyadaki en ünlü 100 okul arasına girdi. Yönetim kurulunda, Sigmund Freud ve Albert Einstein gibi ünlü Yahudi bilim insanları bulundu. Üniversite birçok Nobel ödülü kazanan isim yetiştirdi. Yakın dönemde, Avram Hershko, David Gross ve Daniel Kahneman Nobel Edebiyat Ödülü kazandı. Okulun sahip olduğu en önemli varlıklardan biri, beş milyon kitap bulunduran İsrail Millî Kütüphanesi'dir. Kütüphane, üniversiteden kurulmadan 30 yıl önce 1892 yılında kuruldu. İbrani Üniversitesi, Kudüs'te üç kampüse sahiptir: Scopus Dağı, Giv’at Ram ve Hadassad Ein Kerem Hastanesindeki tıp kampüsü. İbrani dili akademisi, Givat Ramdadır. Al-Quds Üniversitesi, 1984 yılında kuruldu ve Arap ve Filistinlilere eğitim vermeye başladı. Üniversite kendisini Kudüs'te bulunan tek Arap üniversite olarak tanımlar. New York'taki Bard Koleji ve Al-Quds Üniversitesi, birleşerek, Yaser Arafat'ın ofisi ve Filistin Meclisi olmak üzere inşa edilen binada bir kolej kurdu. Kolej, eğitim üzerine yüksek lisans programı sunmaktadır. 1969 yılında kurulan Kudüs Teknoloji Koleji, mühendislik ve diğer ileri teknoloji sektörleri için yetenekli insanlar yetiştirir. İlkokuldan başlayarak laik eğitimle dini çalışmaları birleştirerek veren birçok okuldan birisidir. Haredi okullara bakıldığında, bu tür okullar öğrencilerini standart testlere pek hazırlamaz ve birçok öğrenci Baqrud testinde başarısız olur. Son dönemde Kudüs'e daha fazla öğrenci çekmek adına, birçok burs ve barınma imkanları sunmaktadır şehirdeki okullar. Kudüs ve İsrail'in diğer bölgelerindeki Arap okullarının, Yahudi öğrencilerin aldığı eğitime göre daha düşük kalitede bir eğitim verdiği üzerinde birçok tartışma vardır. Çoğunluğun Arap olduğu Doğu Kudüs'teki okullar tıka basa dolu olduğunda Kudüs belediyesi yeni Arap okulları inşa etmeye başladı. Ras el-Amud ve Umm Lison'daki okullar 2008 yılında açıldı. 2007 Mart'ta, İsrail devleti, 5 yıllık bir planla şehir 8000 yeni sınıf inşa etme kararı aldı. Bunların %40'ı Arapların olduğu bölgede, %28'inin Haredilerin olduğu bölgede olması planlanmaktadır. 4.6 milyon Şekel bu plan için ayrılmıştır. Arap öğrencilerin müfredatları, Yahudi öğrencilerin aldığı müfredatla paraleldir ve Arap öğrenciler Baqrud adlı bir denklik sınavı alırlar. Sınavda sadece birkaç farklı Yahudilikle ilgili konu vardır.
Spor

Şehirdeki en favori iki spor, futbol ve basketboldur. Beitar Kudüs Futbol Kulübü İsrail'de en çok bilinen futbol kulüplerindendir. Fanatikleri arasında politikacılarda vardır ve birçok maçlarına bu politikacılar katılır. Beitar'ın en büyük rakiplerinden olan, Kudüs'ün diğer büyük takımları arasında Hapoel Kudüs F. C. vardır. Beitar, İsrail Kupasını yedi defa kazanırken, Hapoel sadece bir defa kazanmıştır. Beitar lig şampiyonluğunu 6 kez kazanırken Hapoel hiç başarılı olamadı. Beitar daha prestijli olan Ligat Haal'da oynarken, Hapoel ikinci lig olan Liga Leumit'de oynamaktadır. Açıldığı tarih olan 1992 yılından beri, Teddy Kollek Stadyumu 21.600 seyirci kapasitesiyle Kudüs'ün en önemli stadıdır. En popüler Filistin futbol kulübü West Bank Prömiyer Lig'de oynayan 1976'dan beri bulunan Jabal Al Mukaber futbol kulübüdür. Kulüp Kudüs'teki Scopus Dağ'ından gelmektedir. Asya Futbol Konfederasyonu'nun bir parçasıdır ve maçlarını Uluslararası Faisal Al-Husseini Stadyumu'nda oynamaktadır. Basketbolda Hapoel Jerusalem en iyi ligde oynamaktadır. Kulüp ülke kupasını 3 kez kazanmıştır. Geleneksel olarak her yılın mart ayında düzenlenen Kudüs Maraton koşusu 2011'de kurulmuştur. 42 km'lik yarış Knesset'de başlar, Scopus Dağı ve eski Ermeni Bölgesinden geçer ve Sacher Park'ta biter. Kudüs Maratonu 50 ülkeden 1500 sporcunun yanı sıra toplam 15.000 koşucuyu ağırlamaktadır.
Yüksek bina inşası

Kudüs geleneksel olarak düşük yükseklikte gökdelenlere sahiptir. Yaklaşık olarak şehir merkezinde henüz bu konuda bir politika yokken farklı zamanlarda 18 tane bina inşa edilmiştir. Bunların bir tanesi uluslararası standartlarda bir gökdelen olan Holyland Tower 1'dir. Bina 32 katlıdır. Yapımı onaylanan Holyland 2 ise aynı yükseklikte olacaktır. Yeni şehir planına göre, şehir, şehir merkezinin farklı bölgelerinde tasarlanan içlerinde gökdelenlerinde olduğu birçok binayı yakında görecek. Plana göre kuleler Yafa yolu ve George Street'te yer alacaklar. King George Street boyunca uzanacak olan, yapımı teklif edilmiş olan the Migdal Merkaz Hayekum 65 katlı, yani İsrail'in en yüksek binası olarak planlanmaktadır. Şehrin girişinde Kudüs Chords Köprüsü ve Otobüs terminalinin yanına, büyük bir şehir meydanı ve Tel Aviv ile Kudüs'ü bağlayan bir yeraltı tren hattının da içinde bulunduğu bir kompleksin parçası olarak 24 ve 33 kat arasında 12 kule inşa edilecek. Bu gökdelenlerden 11 tanesi ya ofis ya da apartman dairesi, bir tanesi ise 2000 odalı bir otel olacak. Kompleksin Tel Aviv'den birçok iş çekmesi ve şehrin ana ticaret ve iş merkezi olması beklenmektedir.
Resimler

Eski şehirden görünüm
Zeytin Dağından görünüm
19. yüzyılda Yafa yolu
1900'de Mescid-i Aksa
İbrani Üniversitesi
Yeni şehirden görünüm
Kubbetü's-Sahre'nin kubbesi
Kubbetü's-Sahre'nin genel görünümü
Güneybatı istikametinden Kudüs manzarası, Kudüs'ün suru, Kubbetü's-Sahre, Mescid-i Aksa görünmektedir
Üç semavi dinin kutsal saydığı Kudüs'ün, Zeytin Dağı'ndan çekilmiş panoramik bir fotoğrafı
İsrail Müzesi
İsrail Ulusal Mezarlık
Kudüs İbrani Üniversitesi
İbranice Akademisi
Kudüs Köprüsü
Kudüs Merkez Otogarı
Teddy Stadyumu, Malha
Hadar Alışveriş merkezi, Talpiot
Har Hotzvim İleri Teknoloji Parkı
Kudüs Teknoloji Parkı
Kudüs Belediyesi
Dış İşleri Bakanlığı
Başbakan'ın yaşadığı yer
İsrail Polisinin ana karargahı
İsrail Bankası
Kudüs, Akşam
Yüksek Mahkeme
Şehrin Panoraması
Kudüs'ün uzaydan görüntüsü
Davud’un Şehri
Kudüs’ün Romalılar tarafından yıkılması (David Roberts, 1850)
Kubbetü's-Sahre
İlk haçlı seferlerinde Kudüs, 1099
Osmanlı duvarları
Ben-Zakai Sinagogu (1893)
General Edmund Allenby Kudüs’e girer, 11 Aralık 1917
Arap Lejyoner ve İsrail Polisi
Zeytin Dağı
Ermeni kesmi
Sheikh Jarrah, Arapların çoğunlukta olduğu bir kesim
Kudüs tarihi belediyesi
Knesset, Givat Ram
29 Kasım 1947'de kabul edilen Birleşmiş Milletler Filistin Paylaşım Planı'nın haritası.
Ağlama Duvarı
Mescid-i Aksa
Kutsal Kabir Kilisesi
Tapınak Dağı
İsrail Müzesi'ndeki parşömen sandukası
Kudüs Botanik Bahçesi
Herzl Dağı’nın girişi, İsrail Millî mezarlığı
Yad Vashem
İsrail Yayın Kurumu ofisi
Davud'un Mezarı
Erdeşir Sarayı

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |

Konum:  İran
Kriter: Kültürel: ii, iii, v
Referans: 1568
Tescil: 2018 (42. oturum)
Bölge: Asya
Koordinatlar: 
Erdeşir Pāpakan Sarayı (Farsça: کاخ اردشير پاپکان, Kākh-e Ardashir-e Pāpakān), aynı zamanda Ateş-kadehi آتشکده olarak da bilinir, Dezh Dokhtar'ın bulunduğu dağın eteklerinde bulunan bir kaledir. MS 224'te Sasani İmparatorluğu Kralı I. Erdeşir tarafından inşa edilmiş, antik Gor kentinin iki kilometre (1,2 mil) kuzeyinde yer almaktadır.
"Fars Bölgesi'ndeki Sasani Arkeolojik Peyzajı" adı altında 2018 yılında bir Dünya Mirası olarak listelenmiştir.
Eel Nehri Atabaskları

| --- | --- |
Eel Nehri Atabasklarının coğrafyası
 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
 ABD (Kaliforniya)
Diller
Eel Nehri Atabaskçası
Din
Hristiyanlık, Animizm
Eel Nehri Atabaskları (İngilizce Eel River Athabascan/Athabaskan/Athapascan/Athapaskan peoples, Kenesti, Kuneste), Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeybatı Kaliforniya eyaletinde Eel Nehri civarında yaşayan ve adlarını da buradan alan, avcı ve toplayıcı, animist ya da şamanist Kaliforniya Kızılderilileri kültür grubundan Kızılderili halkı. Atabaskların Pasifik Atabaskları grubunun Kaliforniya Atabaskları alt grubunda yer alırlar. Diğer ABD Kızılderilileri gibi Eel Nehri Atabaskları da yasal olarak Kızılderili rezervasyonu adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar.
Günümüzde, Wailaki kabilesinden bazı Atabasklar Scotts Valley Band of Pomo Indians of California ve Grindstone Indian Rancheria of Wintun-Wailaki Indians rezervlerinde yaşarlar.
Kabileler

Lassikler
Nongatllar
Sinkyoneler
Kuzey Sinkyoneleri (Northern Sinkyone)
Güney Sinkyoneleri (Southern Sinkyone, Shelter Cove Sinkyone)
Wailakiler
Eel Wailaki
North Fork Wailaki
Pitch Wailaki
Kimileri Katolar ile Mattoleleri de Eel Nehri Atabaskları içinde sınıflandırır.
Komşuları

Kuzeyde Hupalar, Whilkut ve Chilula Atabasklarıyla, batı kıyısında Mattole Atabasklarıyla ve güneyde Kato Atabaskları ve Yukilerle komşudurlar.
Nüfus

Alfred L. Kroeber (1925:883) 1770 yılındaki nüfus tahmini olarak Nongatl, Sinkyone ve Lassik için 2.000, Wailaki için ise 1.000 rakamını verir. Sherburne F. Cook (1976) 4.700 rakamını Nongatl, Sinkyone, Lassik, Wailaki, Mattole ve Katoların toplamı için verir. Martin A. Baumhoff (1958) 2.325 Nongatl, 4.221 Sinkyone, 1.411 Lassik, 2.760 Wailaki olarak verir toplam 10.717 Eel Nehri Atabask nüfusuna ulaşır.
Kroeber 1910 yılındaki nüfusularını ise Nongatl, Sinkyone ve Lassik için 100, Wailaki için 200 rakamını verir.
Katliamlar

Tarihte Eel Nehri Atabasklarından Wailaki kabilesine yönelik iki katliam kaydedilmiştir:
1861 Horse Canyon Katliamı : Beyaz yerleşimciler ve müttefiği Kızılderililer tarafından Horse Canyon'daki (Round Valley, Kaliforniya) bir Wailaki köyüne saldırı düzenlenmesi ve 240 Wailakinin öldürülmesi.
1862 Upper Station Katliamı : Kaliforniyalı Beyaz yerleşimciler tarafından Round Valley, Kaliforniya'da en az 20 Wailaki Kızılderilisinin öldürülmesi.