Belogradçik
Tarih

Belgradcık Kalesi'nin bir Roma yapısı olduğu düşünüldüğü için kasabanın tarihinin Romalılar'a kadar uzandığı söylenebilir. Kalenin 13. ve 14. yüzyıllarda Bulgar Vidin Prensliği'nin küçük bir istihkâmı olduğu ise kesin olarak bilinmektedir. Prenslik; I. Murad Hüdâvendigâr zamanında Osmanlılar'ın bir vasalı olmuştur. Yıldırım Bâyezîd'in 1396 Niğbolu Zaferi'nden Belgradcık; Osmanlı hâkimiyetine girmiştir.
Osmanlı Devleti'nin bölgedeki askerî gücü içerisinde vaktiyle Osmanlı askerî sistemine dâhil edilmiş olan yerli Hristiyan kuvvetler de yer alıyordu. Belgradcık'tan ilk bahseden 1455 tarihli Tahrir Defteri'nde otuzaltı Hristiyan hâne ile kaledeki küçük bir Türk garnizonu ve bir de camiden bahsedilir. 1466'da ise Hristiyan hâne sayısı kırk dörde yükselmiştir. 1528 senesinde garnizonda, bir imam ve bir dizdarın da aralarında bulunduğu onaltı muhafız; 1586 tarihli tahrîr defterine göreyse yirmiyedisi muhafız, dokuzu bunlara mensup toplam otuzaltı kişi ve ayrıca ziraatla geçinen 7 hâne halkı ile 5 mücerred (bekâr veya yalnız yaşayan), toplamda kırk kadar müslüman nüfus yaşıyordu.
Belgradcık 17. yüzyılda bir Türk-Müslüman yerleşim yeri olarak kale dışına doğru gelişme gösterirken bunda Müslüman âdeti olan cami etrafında şehirleşmenin etkisi olmuştur. 18. yüzyılda küçük bir kasaba haline geldiğinde 1756-57 yıllarında Hacı Hüseyin Ağa, kendi adıyla anılacak bu camiyi yeniden inşa ettirdi.
Özellikle 19. yüzyılda Bulgar etkisi görülmeye başlar. 1821'de bir okul, 1840'ta Ucailisate denilen ve herkese açık bir okuma salonu açılır. II. Mahmud döneminde (1808-1839) Osmanlı-Sırbistan hudûdu Belgradcık'ın yakınından geçtiği için stratejik önemi artan kale; yeniden inşâ edilip genişletildi. Padişahın ve Vidin müşîri Hüseyin Tevfîk Paşa'nın bu inşaattaki gayretlerini öven iki kitâbede kalenin tamamlanma tarihinin Hicrî 1254 (1838-39) olduğu yazılıdır. Bu yeni kale 1841 ve 1850'de, Tanzimat'ın tatbîkine karşı çıkan 12.000 kişilik Bulgar köylü grubun çıkardığı Belgradcık İsyanı yüzünden şiddetli bir mücadeleye sahne olurken isyancıların kaleye hücumları püskürtüldü.
Kırım Harbi'nden sonra Sırbistan'a göç eden Bulgarlar'ın boşaltıkları yerlere hem insan gücü açığını kapatmak hem de stratejik mevkî olması hasebiyle Belgradcık bölgesine Nusretiye, Osmaniye, Tevfikiye adlarıyla yeniden kurulan üç köyde 2.000 kişilik bir Çerkes nüfus iskân edildi. Bir sınır bölgesi olan Belgradcık'ın nüfus yapısı hakkında detaylı malûmat veren Tuna Vilâyeti Salnâmesi'ne göre, Sırbistan ayrılmadan evvelki zamanlarda daha geniş bir sahayı kaplayan, ancak daha sonra sınır bölgesi olunca idarî sınırları daralan Belgradcık kazâsında ler aman otuzsekiz kadar köyden sâdece üçü (Çerkesler'in yerleşmiş oldukları köyler) müslüman köyleri olup iki küçük muhâcir grubu ise diğer köylerde yerleştirilmişlerdi. Belgradcık kasabasının nüfusu ise 300 hânede 2.600 kişi olup bunların üçte ikisi müslümandı. Vidin kazâsında yaşayan 14.400 Hristiyan ile 3.700 müslüman nüfus arasında büyük sosyal karışıklıklar sebebiyle giderek gerginleşen münasebetler neticesinde bölgeyi terk etmeye başlayan Türk nüfus; 1877-78'deki Osmanlılarla Ruslar arasındaki 93 Harbi'nden sonra imzalanan 25 Şubat 1878 Edirne Antlaşması'nın ardından göçünü hızlandırdı ve neredeyse tamamen Anadolu'ya gitti. Osmanlı-Rus Harbi'ni tamamen bitiren 1878 Berlin Antlaşması'yla kurulan vasal devlet Bulgaristan Prensliği'nin sâdece iki sene sonra yaptığı 1880 nüfus sayımına göre sâdece 1.100 Türk nüfus kalmıştı. Nitekim 1975'te burada az sayıda Türk ailenin yaşadığı tespit edilmiştir. Türk halkın göç etmesiyle kasabanın nüfusu oldukça azalmasını beraberinde getirmiştir.