Çağdaş Ukrayna edebiyatı
Tarihi

Büyük Dönüş'ün bir parçası olarak, Ukrayna edebiyatındaki Modernizm, yeni Sovyet Başbakanı Joseph Stalin'in 1917 sonrası Korenizatsiya ve Ukraynalılaştırma politikaları altında, daha sonraları İnfaz edilmiş Rönesans olarak adlandırılan bir edebi hareket yaratmış olan yazarları ve şairleri sistematik olarak öldürmesi sonucunda söndürüldü. Ukrayna diasporası dışında, sansür, zorunlu sosyalist gerçekçilik, zorunlu Ruslaştırma ve edebi durgunluk görülmeye başlandı ve bu süreç onlarca yıl devam etti. Bu süreç, birçok yeni Ukraynalı yazarın klasik, modernist veya postmodernist tarzlarda yazmalarına neden oldu.
SSCB'nin dahasonraki yıllarında, bazı Ukraynalı yazarlar, sosyalist gerçekçiliğin resmi olarak onaylanmış edebi tarzından sapmaya başladılar. Bu yazarlar arasında psikolojik düzyazısıyla Valeriy Shevchuk ve büyülü gerçekçiliğe benzer Kimerik Düzyazı yazarları (Vasyl Zemlyak ve Volodymyr Drozd) bulunuyordu. Kiev şiir okulu (Vasyl Holoborodko, Mykola Vorobyov, Viktor Kordun, Mykhaylo Hryhoriv), samizdat "Skrynya" almanağı (Hryhoriy Chubay, Oleh Lysheha, Mykola Riabchuk, Viktor Morozov, Roman Kis, Orest Yavorskyi) etrafında Lviv yazarlarından oluşan bir çevre gibi yer altı edebiyat çevreleri ve Ihor Kalynets gibi ayrı muhalif yazarlar da vardı. Kiev ironi okuluna mensup yazarlar (Volodymr Dibrova, Bohdan Zholdak, Les Podervianskyi) Ukrayna edebiyatında Postmodernizmin kurucuları olarak kabul edilir.
Perestroyka'nın başlangıcıyla birlikte, tüm Sovyet yazarlarının uğradığı sansür zayıfladı. Bu, Ukraynalı şairlerin ve yazarların daha önce yasaklanmış stillere, konulara ve temalara dönmesine olanak sağladı.
Ukrayna edebi ilkelerinin revize edilmesinin gerekliliğinin bir sonucu olarak 1920'lerdeki "İnfaz edilmiş Rönesans", Ukrayna diasporasındaki anti-komünist yazar ve şairlerden ve Samizdat yazarlarından yasaklanmış eserler yayımlanmaya başladı.
Ağustos 1991'de Başbakan Mihail Gorbaçov'a karşı yapılan Ağustos darbe girişiminin başarısız olmasının ve Ukrayna Bağımsızlık Bildirgesi'nin yayımlanmasının ardından, Ukrayna halkı on yıl kadar sürecek önemli sosyal değişimler yaşamaya başladı. Özel sektör yayıncılığı, yalnızca Sovyet rejimine körü körüne sadık olan ve itaatkâr kabul edilen yazarları destekleyen ve yayınlayan Devlet kontrollü yayıncılık sisteminin bıraktığı boşluğu doldurmak zorundaydı.
Yazarların toplumdaki rolü de yeniden incelenen konular arasındaydı. Sovyetler Birliği'ndeki rejime sadık şair ve yazarlar, yeni postmodernist yazarların (özellikle Yuri Andrukhovych, Viktor Neborak ve Oleksandr Irvanets'in de aralarında bulunduğu Bu-Ba-Bu şair grubu) üzerinde hicvetmeye ve gerçekleri ortaya çıkarmaya başladığı çok özel bir toplumsal ve siyasal işlev görmüştü.
Yeni Ukrayna edebiyatının bazı çevreleri, Kiev'in siyasi başkentinden uzaktaydı. Stanislaviv Fenomeni Ivano-Frankivsk'te ortaya çıktı ve Yuri Andrukhovych, Yuriy Izdryk, Taras Prokhasko, Halyna Petrosanyak ve Mariya Makytsey gibi bir grup seçkin yazarı içeriyordu.
Mykola Riabchuk, 1980'lerin sonu ve 1990'ların başında Ukrayna edebiyatında etkili bir figürdü. Dönemin en etkili edebiyat dergisi olan "Suchasnist"in editörlüğünü yaptı. Riabchuk sayesinde ün kazanacak olan birçok yazar bu dergide yazılarını yayımladı.
Çağdaş Ukrayna edebiyatı aynı zamanda Ukrayna diasporasından yazarlardan ve özellikle Batı edebiyatındaki edebi modernizm, gerçeküstücülük, varoluşçuluk ve diğer birçok akımı benimseyen, siyasetlerini kendi sanatlarından ayıran 1950'ler ve 1970'ler New York Ukraynalı Şairler Grubu'ndan etkilenmiştir. Çağdaş Ukrayna edebiyatını etkileyen bir diğer konu ise, yazılarını Samizdat üzerinden dolaştırarak sansürden kaçan, dini zulme, Ukrayna'nın zorla Ruslaştırılmasına ve Sovyet Ukrayna'daki diğer birçok insan hakları ihlallerine de dikkat çekmek için kullandıkları Sovyet muhaliflerinin ve altmışlı kuşaktan yazarların günümüzde özgürce yayımlanmış eserleridir.