Helenleştirme
Girit'in Helenleştirilmesi

Hominidler en az 130.000 yıl önce Girit'e yerleşti. Daha sonraki Neolitik ve Tunç Çağı dönemlerinde, Minoslar altında, Girit oldukça gelişmiş, okuryazar bir uygarlığa sahipti. İlk olarak yerli halk tarafından kullanılmış olan Girit daha sonra Yunan kolonizasyonu ve yayılmacılığına maruz kalarak yerli halkın Yunanca konuşması ve Yunan kültürünü benimsemesi istendi. Yunanlar Giritliler üzerindeki Yunan etkisini artırmak için Yunanlar yerleştirmeye başladı.
Sonra Roma'nın Yunanları işgal etmesiyle (MÖ 69) Roma'nın eline geçti, Girit'e "Creticus" unvanı verildi. Gortyn adanın başkenti yapıldı ve Girit, Creta et Cyrenaica olarak adlandırılan Cyrenaica ile birlikte bir Roma eyaleti oldu. Arkeolojik kalıntılar, Roma egemenliği altındaki Girit'in refaha ve İmparatorluğun diğer bölgeleriyle artan bağlantıya tanık olduğunu gösteriyor. MS 2. yüzyılda Girit'teki en az üç şehir (Lyttos, Gortyn, Hierapytna), Girit Helenleştirilmiş olduğu için imparator Hadrian tarafından kurulan bir Yunan şehirleri birliği olan Panhellenion'a katıldı. Diocletian, İmparatorluğu yeniden böldüğünde, Girit, Cyrene ile birlikte Moesia piskoposluğuna ve daha sonra I. Konstantin tarafından Makedonya piskoposluğuna yerleştirildi.
Bizans döneminde Helen kültürü ve dili yine üstün olduğu için Giritten Giritlilerin kendilerine ait kültürleri tamamen yokedildi. Bazı kaynaklara göre hala Yunanca konuşan Giritliler Yunan yerine Yunanlar tarafından Helenleştirilmiş yerel halk/yerliler (İngilizce: natives) olarak tanımlanır.
Girit adası çeşitli antik Yunan kurumları, Roma İmparatorluğu, Girit Emirliği, Venedik Cumhuriyeti ve Osmanlı İmparatorluğu tarafından yönetilmiştir. Osmanlı döneminde ilk defa Giritlilere haklar tanınmıştır. Osmanlı tarafından hem Giritte Helenleşmiş yerli Giritliler için hem de Giritte kalan Türklere özel Girit hükümeti kurulmuştur. Osmanlı tarafından tüm Giritli sakinlerine verilen kısa bir bağımsızlık döneminden (1897-1913) sonra, Yunanistan Krallığı tarafından ilhak edildi ve tekrar Türklerle birlikte Helenleştirildi. İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası tarafından işgal edildi ve en sonunda Yunanistan'a tekrar bağlandı.Girit Türklerinin günümüzdeki sayısının 450.000 (tahmini nüfus) olduğu düşünülüyor, Türkiye'de 200.000 (1971) Giritli Türk vardır geri kalanları başta Mısır ve Libya başta olmak üzere yurt dışında yaşarlar. Girit bilinenin aksine Osmanlı tarafından fethedilince, direkt Türkler tarafından asimile etmek için oraya göç edilmemiş, Yunan kolonize döneminde Yunanca'nın zorunlu oluşu gibi Türkçe zorunlu kılınmamıştır. Türkler uzun bir süre içinde iş imkanı ve Girit'in doğa güzelliği gibi nedenlerden dolayı Girit'e yerleşmiştirler.
Girit Türklerinin Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi ile Türkiye'ye gelenleri ağırlıklı olarak Çukurova, Ayvalık, İzmir, Bodrum, Side, Mudanya, Adana ve Mersin'e yerleşmişlerdir. Ayvalık ve Alibey (Cunda) adasında hâlen nüfus çoğunluğunu teşkil eden Giritli Türkler arasında Giritli Türklere uygulanan Helenleştirme politikası yüzünden Yunanca'nın Girit şivesi de günümüze dek kullanılmaktadır.
İlk Anadolu'ya göç dalgası ve Helenleşme etkisi 19. yüzyıl sonlarında, adanın üzerindeki Osmanlı hâkimiyetinin zayıflaması ve Yunanların ada üzerindeki etkisinin artmasıyla Anadolu'ya göç etmeyi tercih edenler, özellikle de adada 1897'de patlak veren adayı Helenleştirmek için yapılan "Toplu Katliam"lardan (İngiliz gazeteci-yazar Henry Noel Brailsford'a ait; "Wholescale Massacre") Anadolu'ya kaçabilen Türklerdir. (Türklere yönelik katliamların en büyüğü ve kanlısı 1866 yılının 16 Ağustos’unda Selino Kasabası’nda oldu.)
İkinci göç dalgası veya Helenleştirme politikası Girit'in Yunanistan tarafından ilhak edilmesi ile adadan ayrılmak durumunda kalanlardır. Üçüncü Helenleştirme politikası veye son göç dalgası ise, kalan Türklerin Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi ile Yunanistan'ın kalan Türkleri Türkiye'ye gönderilmesi yüzünden olmuştur.
Günümüzde eskiden (1821 civarı, alttaki etnik tablosunda gösterildiği gibi) Türklerin ve Yunanların (veya Helenleşmiş Girit Yerlileri) yarı yarıya kaldığı Girit adası, politikası yüzünden Helenleşmiş Türkler (Türk kökenli Yunanlar) sayılmazsa tamamen Helenleşmiştir.
| Yıl!! 1821 | 1832 | 1858 | 1881 | 1900 | 1910 | 1920 | 1928 |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Türk | %47 | %43 | %22 | %26 | %11 | %8 | %7 | %0 |
Yunanistan Türkleri ve Oranları
Yunanistan'da konuşulan diller haritası (Turkish Türkçe, Greek Yunanca, Albanian Arnavutça, Aromanian Aroman ve Slavic de Slav dilleri demektir)
Arkaik dönemde Yunan toprakları ve kolonileri gösteren bir harita.
Makedonya Kralı Büyük İskender'in MÖ 334-323 yıllarının askerî fetihleriyle kurulan Helenistik Makedonya İmparatorluğu Haritası.
Nisa'dan Helenistik bir kask giyen bir Parth heykeli başkanı. Parthians hem Achaemenid hem de Helenistik kültürleri kabul etti.