Kırım Tatar Müziği
Folklor

Kırım Tatarlarının müzikal yapısı, Türkçe konuşan halkların kültürünün orijinal bir koludur. Bazı şarkı çeşitlerini, halk ve klasik enstrümantal müzik türlerini ve ayrıca dini müziği içerir.
Kırım Tatarlarının şarkıları, bazıları daha çok bozkır bölgelerine (Kırım Tatar dilinin bozkır lehçesi), diğerleri daha çok dağlık kesime (Kırım Tatarının orta lehçesi) özgü olan farklı türlerle temsil edilir. Ayrıca Güney Sahili'ne (Kırım Tatar dilinin güney kıyı lehçesi) özgü türler de vardır. Genelde tek seste icra edilirler. Ancak büyük bir grup tarafından bir uyum içinde veya saz eşliğinde icra edilirse heterofoni özellikleri kendini gösterir. Giriş kısmında bir oktavı geçmez, daha sonra - 2 oktava ulaşır. Şarkının doğasında devam eden enstrümantal bir yapı vardır. Şarkıların modal temeli diyatoniktir. Bozkır bölgesinin şarkıları daha münzevi, dağlık ve güney kıyı bölgelerinin şarkıları daha duygusaldır. Kırım Tatar müziğinin şarkı türleri şunlardır:
Yir; münzevi bir doğaya sahip bozkır bölgesinin şarkıları.
Türkü; dağlık ve güney kıyı bölgelerinin şarkıları, doku çeşitliliği ve karmaşıklığı baskındır. Genellikle de karmaşık yapı ve ritim ile ayırt edilir.
Destan; sözlü metin ve müzik parçalarının birbirini izlemesi üzerine inşa edilmiş destansı bir hikâyedir. Aşıklar tarafından icra edilir.
Takmak; kısa, hızlı bir şarkı, ezberci nitelikte bir atasözüdür.
Beyit; Kırım'ın bozkır bölgelerinde yaşayanların (nogay beyitleri) hiciv veya mizahi nitelikteki bir tür anlatımıdır.
Çene; Doğaçlama nitelikte bir şarkıdır. Kısa bir melodisi (8 ölçü), küçük aralığı, orta veya yavaş temposu vardır. Erkekler ve kızlar arasındaki orijinal bireysel veya grup şarkı yarışmalarında icra edilirler.
Yele; Kırım'ın kıyı ve dağlık bölgelerinde yaygın olan gelişmiş bir lirik şarkıdır. Koro tarafından icra edilir ve aynı zamanda horan gibi oynanır.
Makam; Kırım'ın kıyı kesimlerinde ve dağlık bölgelerinde yaygın olan, süit niteliğinde, doğaçlama bir vokal-enstrümental eserdir.
Kırım Tatarlarının halk enstrümantal müziği aşağıdaki türlerle temsil edilir:
Toy merasimi şarkıları; Düğün sırasında icra edilen enstrümantal parçalardır. En yaygın olanı "Taksim" (Prelüd) döngüsel formudur. “Peşrev” (Intermezzo), taksimin solo keman tarafından serbest bir şekilde, ancak hassas bir şekilde parlatılmış bir melodi ile icra edildiği, diğer enstrümanların tonik üzerinde onu desteklediği stildir.
Dolar; Düğünde tüm topluluk tarafından icra edilen topluluk melodileri;
Ağır havalar; Yavaş şarkılar.
Haytarmalar (khaytarma); Hızlı şarkı
Çeşitli oyun havaları; Çeşitli dans eserleri (yuvarlak dans, çoban melodileri vb.)
Konuşma ve eğlence havaları; Eğlenceli şarkılar.
Kırım Tatarlarının geleneksel müzik aletleri şunlardır:
Üflemeliler; zurna, koyun postu-zurna (gayda veya duda), kaval veya haval (ıslık);
Telliler; santra (bir tür zil), saz (koparılmış), kemençe (eğimli);
Perküsyon: davul (büyük davul), çubuk davul (büyük davul), dare-doira, dümbelek (çift timpani).
Kırım Tatarlarının dini müziği, yalnızca ilahi adı verilen şarkı türleriyle temsil edilir. Tanrıyı yücelten, yas tutanların, münzevi rahiplerin, misyonerlerin ve hacıların şarkılarıdır. İcranın mahiyetine göre ilahiler 2 türe ayrılır: Koral (toplu) - ilahiler tevhidler ve solo - vakıf ilahileri. İlahi tevhidi (ilahi birlik veya Tanrı ile birleşme); ana kısmı nakarat boyunca şarkı söyleyen veya şarkıya "Allah" ünlemleriyle eşlik eden bir grup insan tarafından gerçekleştirilir. Net, tek boyutlu ritmi vardır. İlahi vakıf (İlahi duruş veya Tanrı'ya giden yolda durma), tonlamalar daha karışıktır ve solo söylenir.