Beşşar Esad
Tartışmalar > İnsan hakları

Ayrıca bakınız: Suriye'de insan hakları
Baas rejimi on yıllardır Suriye'yi totaliter bir devlet olarak yönetmekte ve Suriye toplumunu her yönüyle kitlesel gözetim altında tutmaktadır. Suriye Arap Ordusu, gizli polis ve Baasçı paramiliter güçlerden oluşan hükûmetin güvenlik güçlerinin komutanları, yasal süreçlere ve bürokrasiye çok az saygı göstererek devletin yürütme işlevlerini doğrudan uygulamaktadır. Ülkede Muhaberat'ın gözetim sistemi yaygındır ve çeşitli kollarında çalışan toplam ajan sayısının sivil nüfusa oranının 158'de 1 gibi yüksek bir rakam olduğu tahmin edilmektedir. Güvenlik güçleri sivil toplum örgütlerini kapatmakta, ülke içinde hareket özgürlüğünü kısıtlamakta ve Baasçı olmayan siyasi literatürü ve sembolleri yasaklamaktadır. 2010 yılında İnsan Hakları İzleme Örgütü, Esad'ın keyfi tutuklamalar, sansür ve azınlıklara yönelik ayrımcılıkla damgalanan ilk on yıllık olağanüstü hal yönetimi sırasındaki baskıları belgeleyen "Boşa Geçen On Yıl" adlı rapor yayınlamıştır.
Muhaberat ajanları 2000'li yıllar boyunca sivillere yönelik rutin kaçırma, keyfi gözaltı ve işkence eylemleri gerçekleştirmiştir. Muhaliflere karşı çok sayıda göstermelik yargılama yapılmış ve Suriye hapishaneleri gazeteciler ve insan hakları aktivistleri ile doldurulmuştur. Suriye Genel İstihbarat Müdürlüğü mensupları uzun süredir hukuk dışı eylemlerde bulunmak için geniş ayrıcalıklara ve cezai suçlardan muafiyete sahiptir. Esad 2008 yılında bu dokunulmazlığı güvenlik güçlerinin diğer birimlerini de kapsayacak şekilde genişletmiştir. İnsan Hakları İzleme Örgütü ve Uluslararası Af Örgütü gibi insan hakları grupları, Esad hükûmetinin gizli polisinin siyasi muhaliflere ve hükûmet aleyhinde konuşanlara nasıl işkence yaptığını, hapsettiğini ve öldürdüğünü ayrıntılı olarak açıklamıştır. Buna ek olarak, Suriye'nin Lübnan'ı işgalinden bu yana 600 kadar Lübnanlı siyasi mahkûmun hükûmet hapishanelerinde tutulduğu ve bazılarının 30 yılı aşkın süredir hapiste olduğu düşünülmektedir. Esad hükûmeti 2006 yılından bu yana siyasi muhaliflere karşı seyahat yasağı uygulamasını genişletmiştir. Esad 2007 yılında ABC News'e verdiği bir röportajda "Bizde siyasi tutuklu diye bir şey yok" demiştir, ancak New York Times Aralık 2007'de ortak bir muhalefet cephesi örgütleyen 30 Suriyeli siyasi muhalifin tutuklandığını ve bu gruptan muhalefet lideri olduğu düşünülen 3 kişinin gözaltında tutulduğunu bildirmiştir.
Hükûmet ayrıca insan hakları örgütlerinin ve bağımsız STK'ların ülkede çalışmalarına izin vermemektedir. Suriye 2010 yılında üniversitelerde yüz peçesini yasaklamıştır. 2011'deki Suriye Devrimi protestolarının ardından Esad peçe yasağını kısmen gevşetmiştir.
Foreign Affairs dergisi 2011 protestolarının ardından Suriye'deki duruma ilişkin bir başyazı yayımlamıştır:
Onlarca yıllık iktidarı boyunca... Esad ailesi, orduyu hükümete sıkı bir şekilde entegre ederek güçlü bir siyasi güvenlik ağı geliştirdi. Beşar'ın babası Hafız Esad, 1970 yılında Suriye Silahlı Kuvvetleri saflarında yükseldikten sonra iktidarı ele geçirdi ve bu süre zarfında sadık Alevilerden oluşan bir ağ kurarak onları kilit noktalara yerleştirdi. Aslında ordu, yönetici elit ve Muharebat o kadar iç içe geçmiştir ki Esad rejimini güvenlik kurumunlarından ayırmak artık imkansızdır. Beşar Esad'ın protestoculara karşı güç kullanma tehdidi Tunus ya da Mısır'dakinden daha inandırıcı olacaktır. Dolayısıyla, profesyonel olarak eğitilmiş bir ordunun bağımsız bir rol oynama eğiliminde olduğu Tunus ve Mısır'ın aksine, rejim ve ona bağlı güçler en kararlı ve korkusuz muhalif aktivistler dışında herkesi caydırmayı başardı... Aynı zamanda, ordunun acımasız ve rejime sadık olmasına rağmen, eğitimli ve disiplinli bir ordudan ziyade daha dağınık bir militan haydutlar grubu olduğu Libya'dan önemli ölçüde farklıdır.
2011 ve 2013 yılları arasında; devlet güvenlik aygıtlarının, Esad tarafından emredilen ölümcül baskı politikasının bir parçası olarak 10.000'den fazla sivil aktivisti, siyasi muhalifi, gazeteciyi, sivil savunma gönüllüsünü ve vatana ihanet ve terör suçlamalarıyla suçlanan kişileri işkence ederek öldürdüğüne inanılmaktadır. Haziran 2023'te BM Genel Kurulu, zorla kaybedilen, öldürülen ya da Esad rejiminin hapishanelerinde ve işkence odalarında kaybolan yüz binlerce kayıp sivilin akıbetini araştırmak üzere bağımsız bir organ kurulması yönünde karar aldı. Oylama Rusya, Kuzey Kore ve İran tarafından kınandı.
2023 yılında Kanada ve Hollanda, Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) Suriye aleyhine bir dava açarak Suriye'yi Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmeyi ihlal etmekle suçladı. Ortak dilekçede Suriye rejimi, Suriye halkını toplu olarak cezalandırmak için bir strateji olarak "hayal edilemez fiziksel ve zihinsel acı ve ıstırap" düzenlemekle suçlandı. Rusya, BM Güvenlik Konseyi'nin Beşar Esad'ın Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde yargılanmasına yönelik çabalarını veto etti.