Es Sinn Muharebesi
Muharebe

27 Eylül 1915'te Townshend'in kuvvetleri Es Sinn'deki Osmanlı mevzilerine yaklaştı. Önceki günlerde hava ve süvari keşif birlikleri bölgede keşif yapmış ve Osmanlı savunmasını ellerinden geldiğince tespit etmişlerdi. Gözcüler, Osmanlı hatlarının kuzeyindeki Atabe ve Suveykiye Bataklıkları arasındaki bölgenin ağır bir birlik için geçilebilir olduğunu keşfetmişti. Townshend, mevziye doğrudan saldırmak yerine, Nurettin Bey'in kuvvetlerini kuşatmak için karmaşık bir plan yapmayı tercih etti.
Townshend, 30. Tugay'ın iki taburunu nehrin sağ kıyısına konuşlandırdı. Kuvvetlerinin büyük kısmını Dicle'nin sol kıyısına kaydırdıktan sonra kalan birliklerini üç unsura ayırdı. İki kol bataklıkların etrafından yürüyecek ve Osmanlı mevzilerine arkadan saldıracaktı. Tuğgeneral Delamain komutasındaki 2. Dorset, 117. Mahrattas ve bir lağımcı bölüğünden oluşan A koluna, Suveyda ve Atabe bataklıkları arasındaki Osmanlı mevzilerini temizleme görevi verildi. Tuğgeneral F. A. Hoghton komutasındaki 17. (Ahmednagar) Tugay ile 20. Pencap Tugayı ve 104. Wellesley Piyade Tugayı'nden oluşan B kolu, Osmanlı mevzilerinin arka siper hattına saldırmakla görevlendirilmiştir. Üçüncü unsur, Tuğgeneral Fry komutasındaki 18. (Belgaum) Tugay, Osmanlı cephesi boyunca bir gösteri yapacak ve savunmacıları yerlerinde sabitleyecekti. Tuğgeneral Delamain kanat manevrasını denetleyecekti. Süvari Tugayı, nehrin sol tarafındaki beklenen geri çekilme hatlarının etrafında dönecek ve bu hatlara yerleşecekti. Ancak tüm bunlar İngiliz-Hint kuvvetlerinin çöl boyunca ve bataklıkların etrafından bir gece yürüyüşü gerçekleştirmesine bağlıydı.
Tüm plan neredeyse başlamadan başarısız oluyordu. 27 Eylül 1915 günü alacakaranlıkta, Poona Tümeni'nden iki sepoy ve bir Hint çavuşu firar etti. Yanlarında tüm planı taşıyarak Osmanlı mevzilerine doğru yola çıktılar. Ancak Nurettin Bey, İngilizlerin böyle bir risk alacağına inanmayı reddetti. Bunun yerine, herhangi bir saldırının nehir kıyısına en yakın yerden yapılacağına ikna olmuştu.
28 Eylül 1915'te gece saat 2'de yola çıkan iki kol, karanlıkta ilerleyerek şafak vakti bombardımanla desteklenmek üzere hedeflerine zamanında varmaya çalıştı. Ancak işler ters gitti. Houghton'un kolu kayboldu ve Suveydiya bataklığına girdi. Delamain'in onu bu konuda uyarma girişimleri başarısız oldu ve B kolu yoluna geri dönmeden önce adımlarını geri takip ederek bir saat geçirdi. Delamain'in A kolu zamanında yerine ulaşmış, ancak Houghton'un kuvvetlerinin kısa süre içinde atlama noktasına ulaşacağı umuduyla beklemek zorunda kalmıştır.
Sabah 8:45 civarında, yani saldırının başlangıç saatinden neredeyse üç saat sonra, Delamain hâlâ Houghton'un bataklıkları temizlemeye yaklaştığına dair bir haber alamamıştı. Daha fazla beklemek yerine, koluna Osmanlı mevzilerine saldırma emri verdi. Ancak Houghton'un desteği olmadan, Delamain'in kuvvetlerinin Osmanlı mevzilerine öngörülenden daha fazla saldırması gerekiyordu. Osmanlı savunmasının kuzey ucuna saldıran 117. Maharattas ve Bombay İstihkâmcıları ve Madencileri'nin 22. Bölüğü ağır kayıplar verdi. Maharattalar tüm İngiliz subaylarını kaybederek taburu Genel Vali'nin görevlendirdiği subayların komutasına bıraktı. Maharattalar ve istihkâmcılar hattın kuzey ucuna saldırırken, 2. Dorsetler hattın merkezine ve güney ucuna saldırdı ve sert bir direnişle karşılaştı.
Delamain'in bilmediği bir şekilde, Houghton'un birliği bataklık yakınlarında daha önce keşfedilmemiş bir Osmanlı tabyasına rastlayarak çoktan çatışmaya girmişti. Houghton'un birliği nihayet muharebeye vardığında, taburlarını derhal tabyalara yönelik saldırıları desteklemek üzere görevlendirdi. Sonunda, tüm siper ve tabya ağı süngü ucunda temizlendi.
Kuzeydeki Osmanlı savunma hattında elde edilen başarının haberini alan Tuğgeneral Fry, taktiği nehir ile Suwada bataklığı arasındaki Osmanlı mevzilerine tam bir saldırıya dönüştürmeye çalıştı. Ancak Osmanlı savunmacıları sert bir direniş gösterdi ve 18. Tugay'ın saldırısı tıkandı. Nehir boyunca ilerleyen gambotlardan açılan ateşe rağmen Fry'ın kuvvetleri Osmanlı savunmacılarını yaramadı. Fry, Delamain'in yardımını talep eden bir haber gönderdi. Delamain hâlâ kuzeydeki Osmanlı mevzilerini temizlemekle meşgul olsa da, kuvvetlerini güneye kaydırarak Fry'ın tugayını desteklemeye çalıştı.
Delamain bu manevraya başlarken, Nureddin'in takviye birlikleri nehrin yukarısındaki mevzilerinden gelmeye başlamıştı. İki süvari tugayı ve topçular tarafından desteklenen dört tabur Osmanlı piyadesi, Osmanlı hatlarını yeniden ele geçirmek için yarışıyordu. Her ikisi de Delamain'in kontrolünde olan A ve B sütunlarının unsurları, Osmanlı birliklerini önce fark etmiş ve ateş altına almıştır. Osmanlı ilerleyişini durdurduktan sonra Delamain, Osmanlı ihtiyatlarını geri çekilmeye zorlayan bir süngü hücumu emri verdi. Ancak ihtiyatlarla uğraşırken Delamain, Osmanlı siperlerinin önünde tıkanıp kalan Fry'ın saldırısına yardım edecek birlikleri ayıramadı.
Harekât başladığında Townshend esasen işsiz kalmıştı. Çatışmaya girmeyen tek piyade birliği 30. Tugay'ın iki taburuydu ve sağ kıyıdaki Osmanlı kuvvetlerini bir çalımla yerinde tutuyordu. Süvarileri, Dicle boyunca beklenen geri çekilme rotaları boyunca konumlanmaya çalışıyordu. Hâlâ kontrolü altında olan tek birlik Kraliyet Donanması/Kraliyet Hint Deniz Filosu filosuydu. Onlara ilerleme emri veren Townshend, Kut'ta demirli Osmanlı nehir gemilerini ve şehri desteksiz olarak ele geçirebileceklerini umuyordu.
Yarbay Cookson emri kabul etti. Topçu botlarıyla nehirde ilerleyen Kraliyet Donanması/Kraliyet Hint Deniz Filosu birlikleri yoğun ateş altında Osmanlı hatlarını geçti. Ancak Kut'a az bir mesafe kala nehrin batık nehir tekneleri ve çelik halatlarla kapatıldığını gördüler. Engel nedeniyle durdurulan İngiliz-Hint nehir botları yollarını keserek geçmeye çalıştı. Mürettebatının çoğu yaralı olan Cookson, teknelerinin geri kalanının geçmesine izin vermek için kabloları kesmeye çalıştı. Ancak bu girişim sırasında vurularak öldürülmüştür. Cookson bu girişiminden dolayı Victoria Haçı ile ödüllendirilmiştir.
Günün sonunda İngiliz ve Hint birlikleri Dicle'nin sol kıyısındaki kuzey siper hattının çoğunu ele geçirmişti. İhtiyat kuvvetleri geri püskürtülen Nurettin Bey, Es Sinn'deki mevziyi tutmaya çalışmaya devam etmenin 38. Tümen'in imhasıyla sonuçlanacağını fark etti. Gece boyunca 38. Tümen'den kalan askerler Nurettin Bey'in karargâhına geri çekildi. Sağ kıyıdaki 35. Tümen ise mevzilerini terk etti.
Townshend'in süvarileri kendilerine verilen mevzilere ulaşmış olmalarına rağmen, geri çekilen Osmanlı kuvvetlerine saldırmayı başaramadılar. Komutanlar, yenilgiye uğrayan Osmanlı kuvvetlerini Kut'a kadar takip etmekten fazlasını yapamadılar. Çünkü olası bir artçı saldırının lojistik ekipmanlarını ve atlarının erzaklarını geride bırakmaları gerekiyordu.