stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ahmet Büyükgümüş
Siyasi Kariyeri

2007-2014 yılları arasında Yalova Kent Konseyi Yürütme Kurulu Üyesi ve Gençlik Meclisi Başkanı olarak çalışmıştır. Akademik çalışmalarının yanı sıra AK Parti İstanbul İl Gençlik Kolları Yönetim Kurulu Üyesi olarak çeşitli siyasi görevlerde bulunmuş, 2018 yılında AK Parti Gençlik Kolları Başkanı olmuş, 23 Şubat 2025 günü itibariyla AK Parti Teşkilat Başkanıdır. İngilizce, Fransızca ve orta düzeyde Arapça bilen Büyükgümüş, Evlidir.
Arkeoloji felsefesi

Arkeoloji felsefesi, insanlığın geçmişini ve bugününü daha iyi anlamak için arkeoloji disiplininin temellerini, yöntemlerini ve sonuçlarını araştırmayı amaçlar.
Temel sorular arasında arkeoloji nedir? Arkeolojinin kuramsal temeli nedir? Arkeoloji zamanı nasıl ele almalıdır? Arkeoloji neden ve kimin için yapılır? Arkeolojik çalışmanın nesnelerinin ve süreçlerinin doğası ve gerçekliği nedir? Analitik arkeoloji felsefesi, arkeolojik eser, arkeolojik alan, arkeolojik kayıt ve arkeolojik kültürler gibi kavramların ardındaki mantığı araştırır. Bunlar, arkeoloji pratiğinin merkezinde yer alan metafizik, estetik, epistemolojik, etik ve teorik kaygıların sadece birkaç örneğidir.
Bu genel sorulara ek olarak, arkeoloji felsefesi saha çalışması metodolojisi, teorinin entegrasyonu ve diğer disiplinlerle işbirliği, ölçüm teorileri ve veri temsili ile de ilgilenir.
Arkeoloji felsefesi aynı zamanda disipline uygulanan feminist, Marksist, hümanist veya süreçsel gibi belirli bir yaklaşımı veya tutumu da ifade edebilir. Bu yaklaşımlar arkeologlar tarafından genellikle "teori" olarak adlandırılır ve bazen analitik arkeoloji felsefesi ile karıştırılır, ancak aynı şey değildir. Bu yaklaşımların tam bir tanımı için Arkeoloji teorisi bölümüne bakınız.
Şu anda arkeologlar arasında arkeoloji felsefesindeki sorunların doğası, hatta bazı durumlarda bir arkeoloji felsefesinin var olup olmayacağı konusunda çok az fikir birliği vardır. Bu nedenle, disiplin çok gelişmiş değildir, hatta bazı arkeologlar tarafından varlığı veya geçerliliği bile tartışılmaktadır. Bununla birlikte, arkeoloji felsefesi araştırmaları yoluyla konunun felsefi meselelerinin ve çerçevesinin farkında olmanın, disiplinde ilerlemenin yanı sıra araştırma tasarlama, çıkarım ve yorumlamayı kontrol etme ve sınıflandırmada önemli olduğu genel olarak kabul edilmektedir.
Tarih

Arkeolojik araştırmaların kökleri, nihayetinde insanların etraflarındaki dünyanın kökenini açıklama dürtüsüne kadar uzanmaktadır. Evrenin kökenine ilişkin bu ilk kozmolojik açıklamalar mitoloji biçimini almıştır. Sümer, Babil, Mısır ve Pers gibi karmaşık uygarlıkların yükselişiyle ve giderek daha sofistike hale gelen rahip sınıfıyla birlikte bu mitolojik açıklamalar da daha sofistike hale gelmiştir.
Bu felsefeler her şeyin bir başlangıcı, bir kökeni olduğunu iddia etmiş ve bunu tüm maddenin kendisinden yaratıldığı şekilsiz bir boşluk ya da Kaos olarak tasavvur etmiştir. Bu açıklamalar her şeyin altında yatan ve her şeyi birleştiren bir ilk ilke ya da köken fikrini ortaya koymuştur ki bu fikir Yunancaya arché kelimesi olarak geçmiştir.
Tarih > Yunan Felsefesi

Başlangıçta, kökenlerine uygun olarak, Yunan düşüncesinde arché'nin, örneğin Hesiodos'un MÖ 8. yüzyıl kozmogonisinde olduğu gibi, ilahi olduğuna inanılıyordu. Ancak, MÖ 7. yüzyılda Miletli Thales, arkhe kavramını mitolojiden alarak, onun kökeninin ilahi değil, doğal olduğunu söyleyen ilk kişi olmuştur. Arkhe'nin su olduğunu iddia etmeye devam etti. Ondan sonra gelen Yunan filozoflar arkheyi doğada aramaya devam ettiler ve bu nedenle felsefelerini doğaüstü bir temele dayandıran teologlardan ayırmak için physiologoi (fiziksel veya doğal filozoflar anlamına gelir) olarak biliniyorlardı. Bu nedenle arkeoloji, ilahi müdahaleye başvurmaksızın, bir zamanlar dinin özel koruması altında olan şeylerin kökenini ve nasıl değiştiklerini açıklama yükünü devralmıştır.
Dolayısıyla, arkeolojinin bilimsel yaklaşımı Batı'da Antik Yunanlılara ve onların ilahi olandan ziyade doğadaki nedenselliğin kökenini veya ilk ilkesini arayışlarına kadar izlenebilir. Açıklama arayışı ilahi kaynaklardan ayrıldıktan ve Elealı Parmenides'in hiçbir şeyin yoktan var olmadığı ilkesi gibi ilkelerle birleştirildikten sonra, nedensellik ilkelerinin araştırılması, dünyanın ve süreçlerinin rasyonel düşünce yoluyla anlaşılabilir hale getirilebileceği inancına yol açmıştır. Bu, insanlığın doğal tarihinin ve gelişiminin de rasyonel olarak araştırılabileceğinin farkına varılmasına yol açmıştır.
Bu şekilde yeterli sebep ilkesi, nedensel eş anlamlılık ilkesi ve hiçbir şeyin yoktan var edilemeyeceği aksiyomu, bir doğa bilimi süreci olarak arkeolojik araştırmanın temelini oluşturmuştur. Dolayısıyla arkeoloji, bilim felsefesinin erken tarihinin bir gelişimidir
Arke arayışı daha sonra insanlığa uygulanmış ve organizmaların evrimine dair ilk teorilere yol açmıştır. Bununla birlikte, filozofların insanlığın bir zamanlar daha ilkel olması gerektiğini fark etmelerine ve insan konuşmasının gelişimini evrimsel çizgilerle açıklamaya yönelik bazı girişimlere rağmen, klasik dünyada arkeoloji ağırlıklı olarak felsefi bir uğraş olarak kalmıştır.
Tarih > Modern Gelişim

19. yüzyılda Hutton ve Lyell'in tekdüzelik teorisi ve Darwin'in doğal seçilim teorisi ile yaşanan gelişmeler, insanlığın kökenine ilişkin modern bilimsel araştırmalara zemin hazırlamıştır.
Epistemoloji

Arkeolojik epistemoloji, arkeolojik bilginin ne olduğu, nitelikleri, nasıl elde edilebileceği ve bir konu ya da varlık hakkındaki arkeolojik bilginin ne ölçüde bilinebileceği ile ilgilenir. Ayrıca arkeolojik araştırmanın öznel doğası da dikkate alınır. Örneğin, tek bir gerçek nesnel geçmiş mi yoksa birden fazla öznel geçmiş mi vardır? Ayrıca, arkeolojik bilgi iddialarına uygulanması gereken standartları belirlemeye çalışır. Geçmişe ilişkin inanç ya da hakikat nedir?
Alison Wylie'nin açıkladığı gibi, "arkeolojik olarak ne bulduğunuz, ne aradığınızla, sorduğunuz sorularla ve bunları yanıtlamaya çalışırken kullandığınız kavramsal kaynaklarla ilgilidir." Vivian James bunu daha da ileri götürerek bağlamın arkeolojik pratiğin epistemolojik sonucu olduğunu söyler. Dolayısıyla ne aradığınız, hangi soruları sorduğunuz ve kavramsal kaynaklarınız, epistemolojik sonuç olan bağlamı oluşturur.
Ontoloji

Arkeolojinin ontolojisi, hangi arkeolojik varlıkların var olduğu, var olduğu söylenebileceği ve bunların birbirleriyle ilişkilerinin ne olabileceği ile ilgilenir. Örneğin, bir eser, bir alan veya bir kültür nedir ve bunlar birbirinden ayrı varlıklar olarak düşünülebilir mi? Varlıkların var olduğu kabul edilirse, bunlar nasıl kategorize edilmeli veya kaydedilmelidir. Arkeolojik ontolojideki bir araştırma dalı, nesneleri fiziksel özelliklere göre sınıflara ayırmaya çalışan tipoloji olarak bilinir.
Zamanın varlığı ve doğası da arkeolojik ontolojinin ilgi alanına girmektedir. Örneğin, üç çağ modeli gibi dönemlendirmelerin arkeolojik teori ve pratik üzerindeki etkisi nedir?. Hem zamanın hem de nesnelerin ontolojik doğasına ilişkin sorular, arkeolojik veritabanılarının tasarımında büyük önem taşımaktadır ve arkeolojik süreçlerin ve verilerin bilgisayarlaştırılması arttıkça önemi de artmaktadır.
Teori

Arkeoloji felsefesi aynı zamanda disiplin içindeki teorilerin inşasıyla da ilgilidir. Arkeoloji, disiplinin temelini oluşturan genel olarak uygulanan yorumlayıcı bir teorinin bulunmadığı, teorik olarak kendi içinde bölünmüş bir alandır. Son 50 yılda çok sayıda farklı teorik yaklaşım geliştirilmiş ve disiplin genelinde paralel olarak var olmuştur. Bunlar, bir bilim olarak görülen ampirik bir arkeolojiden, kendi kavramlarını doğrulayamayan bir ideoloji olarak göreceli post-modern bir arkeoloji kavramına kadar geniş bir yelpazede yer almaktadır.
Bu nedenle, birleştirici bir açıklayıcı teori arayışı, arkeoloji felsefecileri arasında önemli bir endişe kaynağıdır. Bununla birlikte, böyle bir teorinin olasılığı bile bazı arkeologlar tarafından reddedilmekte ve arkeolojik yaklaşımlardaki kopukluk vurgulanmaktadır.
Etik

Arkeoloji etiği, arkeolojik alanların ve malzemelerin kullanımıyla ilgili konuları inceler. Bu tür kullanımları kimin onayladığı, kontrol ettiği ve bedelini kimin ödediği genellikle tartışmalıdır. Örneğin, yerli halkın haklarıyla ilgili olarak, özellikle de arkeolojinin baskı veya mülksüzleştirme anlatılarını desteklemek için kullanılabileceği sömürge durumlarında. Ya da inançları, eski mezarlıklardan cesetlerin çıkarılması gibi belirli arkeolojik uygulamalarla bağdaşmayanların hakları gibi.
Diğer örnekler arasında arkeolojinin toprak talepleri gibi siyasi amaçlarla ya da Üçüncü Reich dönemindeki meşhur Ahnenerbe gibi rejimleri veya belirli ideolojileri desteklemek için kullanılması sayılabilir.
Arkeolojik anlatılardaki önyargıların incelenmesi, örneğin arkeolojinin sömürge tarihi ile ilişkilendirilmesi ve ardından eserlerin mülkiyeti ile ilgili sorunları içerir. Örneğin, Elgin mermerleri üzerinde süregelen tartışmalar gibi.
Zebur

Mezmurlar Kitabı (İbranice: תְּהִלִּים‎, romanize: Tehillim, lit. "övgüler"), popüler ismiyle Zebur, Tanah'ın üçüncü bölümü, Ketuvim'in ("Yazılar") ise ilk kitabı olan Yahudi kutsal kitabıdır. Kitabın "gökten indiricisi" olduğuna inanılan Kral Davud'a ithafen Davut'un Mezmurları da denir.
Davud evli bir kadın olan Batşeba'yı sever, kadının kocası olan Hititli Uriya'yı öldürterek Batşeba'ya sahip olur. Tanrı bunun üzerine kendisini lanetler; Batşeba'dan doğan oğlu yedi günlükken ölür. Mezmurların bir bölümü, Davud'un bu olay üzerine duyduğu acı ve pişmanlığı anlatır.
Bölümleri

Yahudilikte Teilim olarak anılan Zebur, Tanah'ın bölümlerinden biridir. Çoğu David Hameleh (İbranice: דּוֹד הַמֶּלֶךְ) yani Kral Davut ve Şlomo Hameleh (İbranice: שְׁלֹמֹה הַמֶּלֶךְ) yani Kral Süleyman tarafından yazılmış ilahi formunda 150 şiirdir. Zebur'a sonradan eklenmiş olan 151. kısım Yahudilerce kabul edilmez. Yahudiler tarafından dinsel törenlerde okunur (sonradan eklenen 151. kısım hariç). Ayrıca her dindar Musevi her gün bir bölümü okunmak suretiyle bir haftada tamamlanacak şekilde bu kitabı bitirir.
Hristiyanlıkta

Davud'un Mezmurları olarak anılan Zebur, Hristiyanlarca da kutsal kabul edilir ve Tanah'taki şekliyle Kitab-ı Mukaddes'in Eski Ahit kısmında bulunur. Zebur'a eklenmiş olan 151. Bölüm Hristiyanlarca apokrif (kitaba eklenmemiş, doğruluğu şüpheli) olarak kabul edilir.
İslamiyette

İslam'a göre Zebur Davud'a indirilmiş bir kutsal kitaptır fakat Zebur da tıpkı Tevrat gibi zamanla tahrif edilmiş ve yerine yine değiştirilecek olan İncil gelmiştir.
Batı Duvarı'nda Zebur okuyan bir Yahudi
Ahmet Ağgün

| Ahmet Ağgün |
| --- | --- |
Doğum: 25 Kasım 1990 (34 yaşında) Gaziantep, Türkiye
Vatandaşlık: Avusturya Türkiye
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2019-günümüz

Ahmet Ağgün (d. 25 Kasım 1990, Gaziantep), Türk oyuncudur.
Hayatı ve kariyeri

Ahmet Ağgün, 25 Kasım 1990 tarihinde Gaziantep'te doğdu. 14 yaşında Avusturya’nın Viyana kentine taşındı ve lise ile üniversite eğitimini burada tamamladı. İlk olarak tıp eğitimi almayı planladı, ancak edebiyata olan ilgisi ve çevresinin desteğiyle tiyatroya yöneldi. Viyana’da dört yıl boyunca tiyatro eğitimi aldı. 2019 yılında Londra’ya taşındı, ancak COVID-19 pandemisi nedeniyle oyunculuk kariyerine ara vermek zorunda kaldı. Daha sonra Fransa’nın Marsilya kentine yerleşerek yaşamını burada sürdürdü. Ahmet Ağgün, yönetmen Tunahan Kurt’un yönettiği Karganın Uykusu (2023) filminde başrol olan Nasip karakterini canlandırdı. Bu performansıyla 30. Adana Altın Koza Film Festivali'nde "En İyi Erkek Oyuncu Ödülü" kazandı. Ahmet Ağgün, 57. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri'nde En İyi Erkek Oyuncu ödülüne aday gösterildi.
Filmografisi

2023 - Karganın Uykusu - rolü; Nasip
Ödül ve adaylıkları

30. Adana Altın Koza Film Festivali - En İyi Erkek Oyuncu
57. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri - En İyi Erkek Oyuncu adaylığı
Arapça

| Arapça |
| --- | --- |
عربى / عربي / العربية
(Koyu yeşil) Çoğunlukla Arapça konuşulan bölgeler (Açık yeşili) Arapçanın çoğunluk olmadığı bölgeler
Telaffuz: al-ʻarabīyah/ʻarabī
Bölge: Orta Doğu, Arap yarımadası, Kuzey Afrika
Etnisite: Araplar
Konuşan sayısı: 310 milyon (tüm değişkeler)  (2011-16)
Dil ailesi: Afro-Asya dilleri  Sami dilleriBatıMerkezArapça
Ardıl: Arapça lehçeleri Maltaca
Standart formlar: Fasih Arapça     
Yazı sistemi: Arap (Arap alfabesi)
Resmî durumu
Resmî dil:  Arap Birliği
Dil kodları
ISO 639-1: ar
ISO 639-2: ara
ISO 639-3: ara
Yeşil yerler Resmî dil olduğu bölgeler, Mavi olarak gösterilen yerler ise ikinci bir Resmî dil olan yerlerdir.
Arapçanın lehçeleri.
Arapça (اللغة العربية, el- lugat'ul ʿarabiyye ya da sadece عَرَبِيّ,ʿarabī), Afroasya dilleri ailesinin Sami koluna mensup bir dildir. Batıda Atlantik Okyanusu'ndan doğuda Umman Denizi'ne, kuzeyde Akdeniz'den güneydoğuda Afrika Boynuzu ve Hint Okyanusuna uzanan geniş bir coğrafyada konuşulmaktadır. Tüm lehçeleri ile birlikte 420 milyonu aşkın kişi tarafından konuşulduğu tahmin edilmektedir. Arap Birliği'ne üye 22 ülke ile Çad ve Mali dâhil olmak üzere 24 ülkede resmî dildir. Aynı zamanda kısmî olarak tanınan Sahra Demokratik Arap Cumhuriyeti, Somaliland ile Tanzanya'da (Zanzibar) resmî dil statüsündedir. Arap Birliği'nin ve Birleşmiş Milletler'in kabul edilen altı resmî dilinden biridir. Nijer, Senegal ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nde ulusal/azınlık dili olarak tanınmıştır. Arapça İran, İsrail, Pakistan, Filipinler ve Güney Afrika Cumhuriyeti anayasalarında özel dil statüsüne sahiptir.
Arapça kendi içerisinde çeşitli değişkelere ayrılır. Bu değişkeler birbirleriyle farklı oranlarda karşılıklı anlaşılabilirllik gösterebilirler veya hiç göstermezler. Bu nedenden ötürü bazı kaynaklar bunları ayrı birer dil olarak ele almaktadır. Arapçanın standartlaştırılmış formu olan ve Kuran Arapçasını temel alan Fasih Arapça, Arap dünyasında yazı dili olarak kullanılan Arapça lehçesidir. İslam'ın kutsal kitabı Kur'an Kuran Arapçası ile yazılmıştır ve bu Müslümanların ibadet dilidir.
Sınıflandırma

Arapça ve ilgili değişkeleri, bir dil ailesi olan Afro-Asya dilleri içerisinde bulunur. Dil, bu aile içerisinde Sami dilleri kolunda yer alır. Glottolog'a göre Doğu Sami dilleri olan Akadca ve Ebla dili dışında kalan tüm Sami dilleri Batı Sami dilleri grubunda yer almaktadır. Aramice, Kenan dilleri (İbranice ve Fenikece) ve Amorice Kuzeybatı Sami dillerini oluştur ve Arapça bu grup ve Eski Güney Arapçası ile birlikte Orta Sami dilleri adlı bir ara grupta sınıflandırılır.
Coğrafî dağılım

Arapça, Arap Yarımadası'ndan Bereketli Hilâl boyunca Atlantik Okyanusu'na kadar ulaşan geniş bir alanda konuşulan bir dildir. Dünya'da yaklaşık 350 milyon insanın anadili olan Arapça, bir milyarı aşkın Müslüman'ın ibadet dili olması yanı sıra; Suudi Arabistan, Yemen, Birleşik Arap Emirlikleri gibi 22 Arap ülkesinin resmî dilidir. Bu dilin Dünya'daki önemi ve rolünün büyüklüğü sonucunda Birleşmiş Milletler, 1974'te Arapçayı altıncı resmî dil kabul etmiştir.
Arapça, şu ülkelerde tek resmî dildir, resmî dillerden biridir ya da azınlıkla konuşulmaktadır: Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Cibuti, Çad, Eritre, Etiyopya, Fas, Filistin, Irak, İsrail, Katar, Komorlar, Kuveyt, Libya, Lübnan, Mali, Mısır, Moritanya, Batı Sahra (Kısmen tanınan devlet), Senegal, Suudi Arabistan, Somali, Sudan, Suriye, Tunus, Umman, Ürdün Yemen. Bununla birlikte Arapça ile yakından ilişkili bir dil olan Malta dili de Malta'da konuşulmaktadır.
Tarih

Arapça büyük medeniyetler, kültürler ve imparatorluklar doğuran dillerin başında gelir. Arapçanın kullanımı 7. yüzyıla kadar Arap Yarımadası içine sınırlı kalmış, İslamiyetin gelişiyle birlikte Arap Yarımadası'nın dışında büyük bir hızla yayılarak; Irak, Suriye, Mısır ve Kuzey Afrika'yı kuşatmış, oradaki dillerin yerini almış ve bir kültür ve medeniyet dili olmuştur. Sonraki asırlarda İslami fetihlerin sürmesiyle Arapça doğuda Afganistan ve en batıda İspanya'ya kadar uzanan bölgede konuşulan dil haline gelmiştir.
Arap alfabesi

Ana madde: Arap alfabesi
Arap alfabesi 28 harften oluşur. Bu harfleri oluşturan temel şekil sayısı ise 17'dir. Arap yazısı sağdan sola doğru akış sergiler. Harflerin tamamına yakını sessizdir (sâmit). Harflerin seslenmesini sağlayan; ancak Kur'an, dil öğrenim kitapları ve şiirler dışında pek kullanılmayan işaretler hareke ismini alır. Arap harflerinin yazılışları, kelimenin başında, ortasında ve sonunda bulunmalarına göre kısmi değişiklikler gösterir. Arap alfabesinde bulunan 28 ünsüzün 22 tanesi Sami alfabesinden geçerken şekil değişikliğine uğrayan sesler olup geri kalan altı ses Arapçaya özgüdür.[kaynak belirtilmeli]
Arap alfabesinin, Arami alfabesi kökenli Nabatî alfabesinden türediği kabul edilmekle birlikte nasıl, ne zaman ve nerede oluştuğu konusunda kesin bilgiler bulunmamaktadır. İslam'dan önceki Cahiliye olarak adlandırılan dönemde edebiyat, özellikle şiir çok üst düzeylere çıkmıştı. Ancak yine de yazma konusunda ileri seviyelere ulaşılmamıştı.[kaynak belirtilmeli] İslam peygamberi Muhammed devrinde iki alfabe kullanılıyordu:
Nesih: Kitap ve yazışmalarda kullanılan, yuvarlak harflerle ve bitişik olarak yazılmış el yazısı şekli,
Kufi: Çoğunlukla dekoratif amaçlar için kullanılan keskin köşeli harfleri olan yazı şekli.
Arap alfabesi tarihte ve günümüzde sadece Arapların kullandığı bir alfabe olmamış, özellikle İslam'ın başka milletler tarafından da kabul edilmesiyle İranlılar, Türkî halklar ve Müslüman Hintler (bkz. Urduca) gibi Asya'daki diğer Arap olmayan kavimler tarafından da kullanılmıştır. Günümüzde de Arap ülkeleri dışında İran, Pakistan, Afganistan gibi ülkelerde kullanılmaktadır. Ancak, Arapça dışında kullanıldığı dillerdeki farklı sesler için, alfabenin temel şekilleri üzerinde küçük değişiklikler yapılmıştır. Örneğin; Farsça ve Türkçedeki "ç" sesi Arap alfabesinde olmadığı için İranlılar ve Türkler, kendi alfabelerine, ج (cim/c) harfinin nokta sayısını üçe çıkararak چ (çîm/ç) şeklini verdikleri harfi eklemişlerdir.
Lehçeleri

Ana madde: Arapçanın lehçeleri
Arapça, birbirleri ile farklı oranlarda karşılıklı anlaşılabilirlik gösteren (veya hiç göstermeyen) pek çok değişkeden oluşur; bu değişkeler Arapçanın lehçeleri olarak adlandırılır. Ethnologue ile Uluslararası Standardizasyon Örgütü, bu lehçelerden 30 kadarını kendi başına ayrı bir dil olarak sınıflandırmıştır. Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi ise bu değişkeleri lehçe statüsünde saymaktadır. Arapça değişkelerinin bir lehçe mi dil mi olduğu konusunun politik yönleri de vardır. Arapça konuşurları genellikle konuştukları değişkeleri siyasi veya dinî nedenlerden ötürü tek bir dil olarak ele alırlar. Arapça değişkeleri arasındaki farklılıklar dilbilimsel açıdan Latin dilleri arasındakiler ile kıyaslanmıştır. Bu bağlamda Fasih Arapça Latinceye, çağdaş Arap değişkeleri ise İtalyanca, Fransızca, Rumence ve İspanyolca gibi Halk Latincesinden evrilme Romen dillerine paralellik oluşturmaktadır.
Standart Arapça olarak kabul edilen Fasih Arapça (العربية الفصحى; El-Arabiyye el-fushâ) tüm Arap devletlerinin resmî dilidir. Arap Yarımadası ve Kuzey Afrika'da halkın çoğunluğunca, İran ve Türkiye'de ise Arap azınlıklarca kullanılan diller, Arapçanın lehçeleridir. Standart Arapça herhangi bir ülkede halk dili olarak konuşulmamakla beraber resmî dil olduğu için eğitim görmüş her Arap standart Arapçayı anlar ve konuşabilir. Bu bir iki dillilik örneğidir. Arap devletlerinin resmî dili olduğu için eğitim ve basın yayın da bu Standart Arapça ile yapılır.
Arapça, Arabistan yarımadası lehçeleri, Irak lehçeleri, Suriye lehçeleri, Mısır lehçeleri ve Kuzey Afrika lehçeleri gibi beş ana lehçe öbeğine ayrılır. Standart Arapçanın dışında en önemli Arapça lehçeleri; Mısır Arapçası, Şamî (Suriye, Lübnan, Filistin ve Ürdün'de) Arapça, Irak Arapçası, Körfez Arapçası, Hicaz Arapçası, Necd Arapçası, Yemen Arapçası ve Kuzey Afrika Arapçasıdır (Magribî Arapçası). Arapça ile kökensel ve dilbilimsel açıdan yakından ilişkili Maltaca ise Sicilya Arapçasından evrilmiştir. Buna karşın Mısır Arapçası, Fasih Arapçadan sonra en sık kullanılan Arapça lehçelerinden biridir.
Dilbilgisi

Ana madde: Arapça dilbilgisi
Diğer Sami dilleri gibi, Arapçada da sözcüklerin çoğunluğu üç sessizden, daha az sayıda dört, ondan daha az sayıda beş sessiz harften oluşan bir kökten türetilir. Bir kökten on değişik vezin üretilebilir. Bu vezinler üç sessiz harfe ünlülerle hareke sistemiyle ses ekleyerek ya da birtakım ön ekler ile elde edilir. Her vezinde aynı kökle alakalı ancak ayrı ayrı başka anlamlar ifade eden bir konsept vardır ve her vezinden kendi içinde bir fiil, bir ya da birkaç fiilden türetilmiş isim ve fiili yapan bir özne ile fiile maruz kalan bir nesne türetilebilir. Arapçada üç sözcük türü vardır: fiil, ad, harf ya da edat. Adların eril ve dişil biçimleri vardır.
Arapçada ismin üç hali vardır. İsmin halleri sözcüğün sonuna eklenen ünlü hareketleriyle betimlenir: (damme, fetha ve kesra). Dilin gramer yapısı büyük ölçüde bu hareke (seslendirme) sistemine dayanmaktadır. Kısa bir u sesi veren damme ismin yalın halini betimler. Takribi kısa bir e sesine denk gelen fetha nesneyi betimler. Kısa bir i sesine denk gelen kesra ise edatları ve tümleçleri betimler. Ancak bunun pek çok istisnası vardır ve hareke sistemi yan cümleciklerde ve dilin çeşitli yapılarında değişikliğe uğrayabilir. Günlük konuşmada ve yazıda bu hareke sistemi çoğunlukla ihmal edilir.
Arapçada zamanlar temelde geçmiş ve geniş olmak üzere iki zamandan oluşur. Ayrıca bir şimdiki zaman yoktur. Gelecek zaman şimdiki zaman çekiminin başına (سـ)se- öneki getirilerek oluşturulur. Ancak geniş zamanın da değişik türevleri bulunur ve bazı kişi çekimlerinde hareket değişebilir. Her fiil geçmiş ve geniş (şimdiki) zamanda on iki tip kişi zamirine göre çekilir (1. tekil ve çoğul, 2. erkek tekil, ikil (dual) ve çoğul, 2. dişi tekil ve çoğul, 3. erkek tekil, ikil ve çoğul, 3. dişi tekil ve çoğul).
Sıfatlar ve rakamlar da cinsiyete göre çekilir. İnsan olmayan çoğullar dişi tekil sıfat tamlaması alırlar.
Arapçada sessiz harflere ses veren harekeler yazıda gösterilmeyebilir. Kalın ve ince sesler için ünsüzler değişir. Bu yüzden Türkçede aynı harfin kullanıldığı pek çok sözcük Arapçada farklı iki sessizle yazılır. (Sayf=yaz (sad, ya, fe); Seyf=kılıç (sin, ya, fe); Kalb=kalp (kaf, lam, be); Kelb=köpek (kef, lam, be) gibi).
Söz varlığı ve diğer dillerle etkileşimleri

Günümüzde yaygın olan pek çok dil Arapçanın söz varlığından pek çok sözcük almıştır. Türkçede pek çok Arapça kökenli sözcük bulunmaktadır. Ayrıca İngilizceye, birçoğu Arapçanın ön eki "al-" ile başlayan birçok sözcük katmıştır. Bunlardan bazıları; algebra, alcohol, alchemy, alkali, alcove ve albatros, mosk, minaret, sultan, elixir, harem, girate, gazelle, cotton, amber, sofa, mattress, tariff, magazine, arsepial, syrup, sugar, sherbet ve artichoke gibi sözcüklerdir. "Coffee" (kahve) de İngilizceye Türkçe ve İtalyanca yoluyla giren Arapça bir sözcüktür. "Assassin" (suikast) sözcüğü "haşhaş bağımlıları" anlamındaki "haşhaşin" gibi bir Arapça sözcükten gelir. Ayrıca İspanyolcada 1600 civarında Arapça sözcük olduğu sanılmaktadır.
Arapça; Yunancadan İngilizceye, İspanyolcadan Farsçaya pek çok dünya dilini etkilediği gibi dilin Türkçe üzerindeki etkisi de çok büyüktür. Türkçede Arapça kökenli pek çok sözcük bulunur. Ancak gramer yapılarındaki büyük farklar dolayısıyla pek çok Arapça kökenli sözcük Türkçede anlam kaymasına ve değişimine uğramıştır.[kaynak belirtilmeli]
Arapça kendi içerisinde de alıntı sözcükler barındırır. İslam öncesi Arapçayı söz varlığı açısından etkilemiş en önemli dilleri Aramice, Geez ve daha az oranda İbranice gibi diğer Sami dilleri oluşturmaktadır. İranî diller olan Orta Farsça, Partça ve Klasik Farsçadan da dile kültürel, dinî ve siyasi kelimeler girmiştir. Koini Grekçesi de Arapçayı etkilemiştir; bu dilden Arapçaya girmiş kelimeler arasında kīmiyāʼ (gr. khymia; metalleri dönüştürme ilmi) al-munaḳḳaḥ (gr. almenichiakon; takvim) ve al-anbiq (gr. alembic; kupa, distilasyon aparatı) bulunur.
Arap alfabesi
Arapça yazı örneği