Türk yazı dilleri söz varlığı
Türk yazı dilleri söz varlığı karşılaştırması

Burada yer alan bazı çizelgelerde, önemli sözcükler farklı Türk dillerinde karşılaştırılır; böylece Çuvaşça'nın ve Yakutça'nın farklığını ve diğerlerinin birbirine yakınlığını görmemizi sağlar. Bazı sözcüklerin tabloda eksik olması, o dilde o sözcüğün varolmadığı anlamına gelmez. Bazı dillerde bazı sözcükler farklı etimolojik kökten gelirler ve bu yüzden karşılaştırılması anlamlı değildir.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | Eski Türkçe | Türkiye Türkçesi | Türkmence | Tatarca | Kazakça | Özbekçe | Uygurca | Yakutca | Çuvaşca |
|   | ata | ata |   | ata |   | ota | ata |   | atte |
|   | ana | anne/ana | ene | ana | ana | ona | ana |   | anne |
|   | o'gul | oğul | oğul | ul, uğıl | ul | o'gil | oğul | uol | ıvăl |
|   | er(kek) | erkek | erkek | ir | erkek | erkak | är(käk) | er | ar, arşçin |
|   | kyz | kız | gyz | qız | qιz | qiz | qiz | ky:s | he'r |
|   | kiši | kişi | kişi | keşe | kisi |  kishi | kişi | kihi | şçin |
|   | kelin | gelin | geli:n | kilen | kelin | kelin | kelin | kylyn | kilen |
|   | Eski Türkçe | Türkiye Türkçesi | Türkmence | Tatarca | Kazakça | Özbekçe | Uygurca | Yakutca | Çuvaşca |
|   | jürek | yürek | ýürek | yöräk | jürek | yurak | yüräk | süreq | ıratu |
|   | qan | kan | ga:n | qan | qan | qon | qan | qa:n | jon |
|   | baš | baş | baş | baş | bas |  bosh | baş | bas | pušç |
|   | qyl | kıl | qyl | qıl | kyl | kyl | qil | kyl | χe'le'r |
|   | köz | göz | göz | küz | köz | ko'z | köz | kos | kör |
|   | kirpik | kirpik | kirpik | kerfek | kirpik | kiprik | kirpik | kirbi: | χurbuk |
|   | qulqaq | kulak | gulak | qolaq | qulaq | quloq | qulaq | gulka:k | hălha |
|   | burun | burun | burun | borın | murιn | burun | burun | murun | sămsa; |
|   | qol | kol | gol | qul | qol | qo'l | qol | qol | hul |
|   | el(ig) | el | el |  |   |   | al(qan) | ili: | ală |
|   | barmak | parmak | barmak | barmaq |   | barmoq | barmaq |   |  pürne |
|   | tyrnaq | tırnak | dyrnaq | tırnaq | tιrnaq | tirnoq | tirnaq | tynyraq |   |
|   | tiz | diz | dy:z | tez | tize | tizza | tiz | tüsäχ |   |
|   | baltyr | baldır | baldyr | baltır | baldyr | boldyr | baltir | ballyr |   |
|   | adaq | ayak | aýaq | ayaq | ayaq | oyoq | ayaq | ataq |   |
|   | qaryn | karın | garyn | qarın | qarιn | qorin | qor(saq) | qaryn | hırăm |
|   | Eski Türkçe | Türkiye Türkçesi | Türkmence | Tatarca | Kazakça | Özbekçe | Uygurca | Yakutca | Çuvaşca |
|   | at | at | at | at | at | ot | at | at | ut |
|   | siyir | sığır | sygyr | síır (sıyır) | siyιr | sigir | seyir |   |   |
|   | yt | it | it | et | iyt | it | it | yt | jyda |
|   | balyq | balık | balyk | balıq | balιq | baliq | beliq | balyk | pulă |
|   | bit | bit | bit | bet | biyt | bit | pit | byt | pıjdă |
|   | Eski Türkçe | Türkiye Türkçesi | Türkmence | Tatarca | Kazakça | Özbekçe | Uygurca | Yakutca | Çuvaşca |
|   | ev | ev | öý | öy | üy | uy | öy |   | av |
|   | otag | otağ | otaq |   | otaq | otoq | otağ | otu: |   |
|   | yol | yol | yo:l | yul | jol | yo'l | yol | suol | şçăl |
|   | köprüq | köprü | köpri | küpar | köpir | ko'prik | kövrük | kürpe |  keper |
|   | oq | ok | ok | uk |   | o'q | oq | oχ | ugu |
|   | ot | ot | ot | ut | ot | o't | ot | uot | vot |
|   | kül | kül | kül | köl | kül | kul | kül | kül | kö'l |
|   | suv | su | suw | syw | suw | suv | su | ui | syv |
|   | kemi | gemi | gämi | kimä | keme | kema | kemä |   | kime |
|   | köl | göl | köl | kül | köl | ko'l | köl | küöl | külĕ |
|   | atov | ada | ada | atan | aral | orol | aral |   | ută |
|   | küneš | güneş | gün | qoyaş | kün |  quyosh | kün | kün (quyaş) | hĕvel |
|   | bulut | bulut | bulut | bolıt | bult | bulut | bulut | bylyt | pĕlĕt |
|   | yulduz | yıldız | ýyldyz | yoldız | zhuldιz | yulduz | yultuz | sulus | şçăltăr |
|   | topraq | toprak | toprak | tufraq | topιraq | tuproq | tupraq | toburaχ | tăpra |
|   | töpü | tepe | depe | tübä | töbe | tepa | töpä | töbö | tüpe |
|   | yağac | ağaç | agaç | ağaç | ağaš |  yog'och | yağaç |   | jyvăşç |
|   | tenri | tanrı | taňry | täñre |   |  tangri | täñri | tanara | tură |
|   | Eski Türkçe | Türkiye Türkçesi | Türkmence | Tatarca | Kazakça | Özbekçe | Uygurca | Yakutca | Çuvaşca |
|   | uzun | uzun | uzyn | ozın | uzιn | uzun | uzun | uhun | vărăm |
|   | yany | yeni | yany | yaña | janga | yangi | yeñi | sana | şĕnĕ |
|   | semiz | semiz | semiz | simez | semiz | semiz | semiz | emis | samăr |
|   | tolu | dolu | do:ly | tulı | tolι | to'la | toluq | toloru | tulli |
|   | aq | ak | ak | aq | aq | oq | aq |   |   |
|   | qara | kara | gara | qara | qara | qora | qara | χara | χura |
|   | qyzyl | kızıl | gyzyl | qızıl | qızıl | qizil | qizil | kyhyl | χĕrlĕ |
|   | kök | gök | gök | kük | kök | ko'k | kök | küöq | kăvak |
| Sayılar | Eski Türkçe | Türkiye Türkçesi | Türkmence | Tatarca | Kazakça | Özbekçe | Uygurca | Yakutca | Çuvaşca |
| 1 | bir | bir | bir | ber | bir | bir | bir | bi:r | pĕrre |
| 2 | eki | iki | iki | ike | yeki | ikki | ikki | ikki | ikkĕ |
| 4 | tört | dört | dö:rt | dürt | tört | to'rt | töt | tüört | tăvattă |
| 7 | yeti | yedi | yedi | cide | jeti | yetti | yättä | sette | şiççĕ |
| 10 | on | on | o:n | un | on | o'n | on | uon | vunnă |
| 100 | yüz | yüz | yü:z | yöz | jüz | yuz | yüz | sü:s | şĕr |

| Şahıs Zamirleri> Türkiye | Şahıs Zamirleri> Azerbaycan | Şahıs Zamirleri> Türkmen | Şahıs Zamirleri> Özbek | Şahıs Zamirleri> Yeni Uygur | Şahıs Zamirleri> Başkurt | Şahıs Zamirleri> Tatar | Şahıs Zamirleri> Kazak | Şahıs Zamirleri> Kırgız | Şahıs Zamirleri> Yakut | Şahıs Zamirleri> Çuvaş |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ben | mən | men | men | män | min | min | men | men | min | epĕ / ep |
| bana | mənə | maňa | menga | maña | miñä | miña | mağan | maga | miexe / miexeğe | mana |
| beni | məni | meni | meni | meni | mine | mine | meni | meni | miigin | mana |
| bende | məndə | mende | menda | mändä / meniñdä | mindä | mindä | mende | mende | - | manra |
| benden | məndən | menden | mendan | mändin / meniñdin | mindän | minnän | menen | menden | miigitten | manran |
| benim | mənim | meniň | mening | meniñ | mineñ | minem | meniñ | menin | miene | man / manăn |
| benimle | mənimlə | men bilen / meniň bilen | men bilan / mening bilan | män bilen / meniñ bilän | mineñ menän | minem belän | menimen | men menen | miiginen | manpa |
| Türkiye | Azerbaycan | Türkmen | Özbek | Yeni Uygur | Başkurt | Tatar | Kazak | Kırgız | Yakut | Çuvaş |
| sen | sən | sen | sen | sän | hin | sin | sen | sen | en | esĕ / es |
| sana | sənə | saňa | senga | saña | hiñä | siña | sağan | saga | eyiexe / eyiexeğe | sana |
| seni | səni | seni | seni | seni | hine | sine | seni | seni | eyigin | sana |
| sende | səndə | sende | senda | sändä / seniñdä | hindä | sindä | sende | sende | - | sanra |
| senden | səndən | senden | sendan | sändin / säniñdin | hindän | sinnän | senen | senden | eyigitten | sanran |
| senin | sənin | seniň | sening | seniñ | hineñ | sineñ | seniñ | senin | eyiene | san / sanăn |
| seninle | səninlə | sen bilen / seniň bilen | sen bilan / sening bilan | sän bilän / seniñ bilän | hineñ menän | sineñ belän | senimen | sen menen | eyiginen | sanpa |
| Türkiye | Azerbaycan | Türkmen | Özbek | Yeni Uygur | Başkurt | Tatar | Kazak | Kırgız | Yakut | Çuvaş |
| siz | siz | siz | siz | siz / sili | heź | sez | siz | siz | en | esir / esĕr |
| size | sizə | size | sizga | sizgä / siligä | heźgä | sezgä | sizge | sizge | eyiexe / eyiexeğe | sire |
| sizi | sizi | sizi | sizni | sizni / silini | heźźe | sezne | sizdi | sizdi | eyigin | sire |
| sizde | sizdə | sizde | sizda | sizdä / silidä | heźźä | sezdä | sizde | sizde | - | sirĕnte |
| sizden | sizdən | sizden | sizdan | sizdin / silidin | heźźän | sezdän | sizden | sizden | eyigitten | sirĕnten |
| sizin | sizin | siziň | sizning | sizniñ / siliniñ | heźźeñ | sezneñ | sizdiñ | sizdin | eyiene | sirĕn |
| sizinle | sizinlə | siz bilen / siziň bilen | siz bilan / sizning bilan | siz bilän / sizniñ bilän / sili bilän | heźźeñ menän | sezneñ belän | sizben | siz menen | eyiginen | sirĕnpe |
| Türkiye | Azerbaycan | Türkmen | Özbek | Yeni Uygur | Başkurt | Tatar | Kazak | Kırgız | Yakut | Çuvaş |
| o | o | ol | u | u | ul | ul | ol | al | kini | văl / ul |
| ona | ona | oňa | unga | uniñğa | uğa | aña | oğan | aga | kiniexe | ăna |
| onu | onu | onu | uni | uni | unı | anı | onı | anı | kinini | ăna |
| onda | onda | onda | unda | unda / uniñda / anda | unda | anda | onda | anda | - | unra / unta |
| ondan | ondan | ondan | undan | undin / uniñdin / andin | undan | annan | onan | andan | kinitten | unran / untan |
| onun | onun | onuň | uning | unuñ | unıñ | anıñ | onıñ | anın | kiene | un / unăn |
| onunla | onunla | o bilen / onuň bilen | u bilan / uning bilan | u bilän / unuñ bilän | unıñ menän | anıñ belän | onımen | al menen | kininen | unpa |
| Türkiye | Azerbaycan | Türkmen | Özbek | Yeni Uygur | Başkurt | Tatar | Kazak | Kırgız | Yakut | Çuvaş |
| biz | biz | biz | biz | biz | beź | bez | biz | biz | bihigi | epir / epĕr |
| bize | bizə | bize | bizga | bizgä | beźgä | bezgä | bizge | bizge | bihiexe / bihiexeğe | pire |
| bizi | bizi | bizi | bizni | bizni | beźźe | bezne | bizdi | bizdi | bihigini | pire |
| bizde | bizdə | bizde | bizda | bizdä | beźźä | bezdä | bizde | bizde | - | pirĕnte / pirte |
| bizden | bizdən | bizden | bizdan | bizdin | beźźän | bezdän | bizden | bizden | bihigitten | pirĕnten / pirten |
| bizim | bizim | biziň | bizning | bizniñ | beźźeñ | bezneñ | bizdiñ | bizdin | bihiene | pirĕn |
| bizimle | bizimlə | biz bilen / biziň bilen | biz bilan / bizning bilan | biz bilän / bizniñ bilän | beźźeñ menän | bezneñ belän | bizben | biz menen | bihiginen | pirĕnpe |
| Türkiye | Azerbaycan | Türkmen | Özbek | Yeni Uygur | Başkurt | Tatar | Kazak | Kırgız | Yakut | Çuvaş |
| siz | siz | siz | senlar | silär / sänlär | heź | sez | sender | siler | ehigi | esir / esĕr |
| size | sizə | size | senlarga | silärgä / sänlärgä | heźgä | sezgä | senderge | silerge | ehiexe / ehiexeğe | sire |
| sizi | sizi | sizi | senlarni | silärni / sänlärni | heźźe | sezne | senderdi | silerdi | ehigini | sire |
| sizde | sizdə | sizde | senlarda | silärdä / sänlärdä | heźźä | sezdä | senderde | silerde | - | sirĕnte |
| sizden | sizdən | sizden | senlardan | silärdin / sänlärdin | heźźän | sezdän | senderden | silerden | ehigitten | sirĕnten |
| sizin | sizin | siziň | senlarning | silärniñ / sänlärniñ | heźźeñ | sezneñ | senderdiñ | silerdin | ehiene | sirĕn |
| sizinle | sizinlə | siz bilen / siziň bilen | senlar bilan | silär bilän / sänlär bilän | heźźeñ menän | sezneñ belän | sendermen | siler menen | ehiginen | sirĕnpe |
| Türkiye | Azerbaycan | Türkmen | Özbek | Yeni Uygur | Başkurt | Tatar | Kazak | Kırgız | Yakut | Çuvaş |
| onlar | onlar | olar | ular | ular | ular | alar / ular | olar | alar | kiniler | vĕsem / vălsem |
| onlara | onlara | olara | ularga | ularğa | ularğa | alarğa | olarğa | alarga | kinilerge | vĕsene |
| onları | onları | olary | ularni | ularni | ularźı | alarnı | olardı | alardı | kinileri | vĕsene |
| onlarda | onlarda | olarda | ularda | ularda | ularźa | alarda | olarda | alarda | - | vĕsenche |
| onlardan | onlardan | olardan | ulardan | ulardin | ularźan | alardan | olardan | alardan | kinilerten | vĕsenchen |
| onların | onların | olaryň | ularning | ularniñ | ularźın | alarnıñ | olardıñ | alardın | kiennere | vĕsen / vĕsenĕn |
| onlarla | onlarla | olar bilen | ular bilan | ular bilän | ular menän | alar belän | olarmen | alar menen | kinilerinen | vĕsempe |