stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Karaylar
Etimoloji

Karaim kelimesinin kökeni hakkında pek çok görüş ortaya atılmıştır. Karay kelimesinin İbranicede okumak anlamına gelen "Karai"den gelmektedir. Sâdece yazılı Tora'yı, Eski Ahit'i otorite kabul ettiklerini ve genel Yahudi kitlenin benimsedikleri diğer Tevrat yorumlarını göz önüne almadıklarını imâ eden bir ifade olduğu da söylenmiştir. İbranicede çoğul takısı "im" getirilerek Karaim şeklinde telaffuz edilir.
Bir diğer görüşe göre 10. yüzyılda Bizans'tan sürgün olarak Hazar ülkesine sürgüne giden ve Museviliğin Karai mezhebine bağlı olan insanlar, Hazar Devleti sınırları içinde kalan Kırım topraklarına yerleştirildiler. Hazar hakanının Musevi inancını kabul etmesiyle, Karai mezhebi, Kırım'da yaşayan Türkler arasında da yayılmaya başladı. Bu inancı kabul eden Türk toplulukları, ilerleyen yıllarda 'Karaim' adıyla anılmaya başlandılar.
Geçmişleri

Kökenlerinin Türklerin Hazar boyuna dayandığı düşünülen Karaylar'ın bugün en kalabalık yaşadıkları ülke olan Litvanya’daki geçmişleri 14. yüzyılın sonlarına dayanır.
1397 ile 1398 yıllarında Karadeniz kıyılarına giden Büyük Litvanya dükü Vytautas (Litvanyaca: Vytautas Didysis; Latince: Alexander Vitoldus; Lehçe: Witold), buradan ülkesine Müslüman ve Musevi Kırım Tatarı göçmenlerle döndü. Çoğunluğu Müslüman olan bu göçmenlerin arasında bulunan 380 Musevi, Karay ailesinden 300 kişi Vytautas’in Trakai’deki sarayına yerleştirildi. Litvanya’daki Karaylar’ın sayısı zamanla artarak 5.000 kişiyi buldu. Karaylar saraya giden yol boyunca ağaçtan yapılmış ahşap evlerde yaşarlar, dini ayinlerini Knessa denilen sinagoglarda yaparlar.
Bugün Litvanya’da yaşayan Karaylar’ın sayısı yıllar içinde kuşaktan kuşağa azalarak Litvanya’ya gelişlerinin 600. yılının kutlandığı yıl olan 1997’deki sayıma göre 257’ye düşmüştür. Bunlardan 138’i başkent Vilnius’da, 65’i Trakai’de (okunuşu Trakei), gerisi de daha az sayılarda ülkenin öteki bölgelerinde yaşarlar.
İstanbul Koç Üniversitesi'nde görevli Doç. Dr. Timur Kocaoğlu çok önemli bir duyuruda bulunuyor:
"Bugün Türk konuşma ve yazı dillerinden biri olan Karaimce yok olmak üzeredir. Rusya, Ukrayna ve Litvanya'da yaşayan Karaimların sayısı 2200 kişi kadardır ve bunların ancak çok az bir bölümü, belki 100 kişi anadilini konuşabilmekte ve daha az bir kısmı yazabilmektedir. Litvanya'da Trakai bölgesinde yaşayan Karaylar (yani Karay Türkleri) bir Litvanya bankasında dillerinde ders kitapları bastırmak ve knessa dedikleri sinagoglarını tamir etmek için maddi yardım sormaktalar. Bu Karaim konuşma ve yazı dilini kurtarma çabalarına biz de katkıda bulunarak, sosyo-politik bir olguyu hızlandırabiliriz."
Karay Dili

Karayların konuştuğu dil Kıpçak Türkçesi grubuna dahildir. Karay kültüründeki Kıpçak Türk karakteri Güney Rusya'da Kıpçak stepleri denilen bölgede yaşayan Karayların atalarının Türkçe konuşan diğer halklarla karışmış olabileceğini akla getirmektedir.
Günümüzde küçük bir topluluk olan Karayların dilini yeryüzünde konuşanların sayısının 5000 dolayında olduğu sanılır.
Karay dilinin, Karaçay, Kırım Tatarcası, Nogay gibi öteki Kıpçak Türkçe lehçeleri ile birçok ortak özelliği vardır. Bu lehçeleri konuşan topluluklar dil dışında ortak gelenekler, öyküler, masallar, koşuklar, yemek adları gibi özellikleri de paylaşırlar.
Karaylar ibadetlerinde Karay Türkçesi konuşurlar. Karay Türkçesinin Troki (Trakay), Kırım ve Haliç-Lutsk şeklinde üç ağzı bulunmaktadır.
Karay dili kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya olan dillerden biridir. Karayca konuşanların sayısı ise 5000 kişiden az kalmıştır.
Bugün Litvanya’da Karay dilini günlük konuşmada kullananların sayısı 50’yi geçmez. Bu sayı Ukrayna’da sekizdir. Polonya Karayları iletişim için artık bu dili kullanmasalar da, aralarında zor da olsa bu dili konuşabilenler bulunur. Kırım’da bugün yok olmuş olan Karay dilini, son yıllarda gençler arasında kitaplardan öğrenerek yaşatmaya çalışanlar vardır.
Litvanya’da bugün Karay dili yalnızca pazar günleri okullarda öğretilir ve 1988’de kurulan "Litvanya Karay Kültür Derneği"nce desteklenir. Ayrıca Karay topluluğu, gençleri ulusal ekinleri ve geçmişleri ile yakınlaştırmak için her yıl gençlik ve kültür bayramı düzenler.
Karay dilinden örnekler:
| --- | --- |
sav: Sağ, iyi
sav-uş: İyileş(mek), savuş(mak) (TDK sözlüğündeki “Hastalık ya da başka kötü bir durum geçirmek, iyileşmek” anlamında)
Sav-uş-tur-: Savuştur(mak), Geçiştir(mek), iyileştir(mek)
Sav-uş-tur-u-: Savuşturu (“savuşturma”nin isim durumu)
Sav-uş-tur-uv-ču: Savuşturucu, doktor
Sav-uş-tur-uv-ču-lar: Savuşturucular, doktorlar
sav-uş-tur-uv-ču-lar-ım: Savuşturucularım, doktorlarım
sav-uş-tur-uv-ču-lar-ım-ız: Savuşturucularımız, doktorlarımız
sav-uş-tur-uv-ču-lar-ım-ız-dan: Savuşturucularımızdan, doktorlarımızdan
Kendi dillerinden Karaylar Litvanya'ya gelişlerini şöyle anlatıyorlar:
"Vatat Biy sofunda ondórtúnčú yúzyïlnïn da bašlaýïnda onbešinči yúzyïlnïn tirildi, yomaxlarïna kórà bar dunyanïn ol keltirdi karaylarnï Krïmnïn yanïndan, Kara Tengiznin yanïndan, da olturyuzdu karaylarnï bunda Troxta. Berdi karaylarya kóp yer ki bolyey nesindàn tirilmà karaylarya."
Karay Dili > Şema

Kırım Karaycasında Şema Yisrael:
"Eşitkin İsrayel, Ad... Teñrimiz, Ad.. birdir.
Ad.. adıñ dunyağa degin, Ad.. sağınçıñ davurdan davurğa Ad.. hoqmat bilen binyat etti yerni, tüzüdi köklerni aqıl bilen. Ad.. köklerge degindir şağavatıñ, inamlığıñ köklerge degindir. Ad.. kökte tüzüdi tahtın da hanlığı cumlağa erklendi. Ad.., begimiz, ne qadar sıylıdır adıñ cumla ol yerde, ki berisiñ ol kökler üstüne. Ad.. yoqtır Seni kibik, da yoqtır Senden başqa Teñrini, cumladan ki eşittik qulaqlarımıznıñ. Yoqtır Seni kibik, Ad.., uludır Sen, da uludır adıñnı kudretiñ. Ki uludır Sen da qılıvçı acayipler, Sensiñ Teñri yalğız. Sensiñ ol Ad.. yalğız, Sen yarattıñ ol köklerin ol köklerniñ da cumla çerivlerin, ol yerni da cumla ki üstüne, ol deñizlerni da cumla ki alarda, da Sen tirgizeydirsiñ cumlalarin, da çerivi ol kökniñ Saña baş urarlar. Dağın biz qulluq etermiz Ad..'ğa, ki oldır Teñrimiz. Teñrimdir ol da mahtarmın anı, Teñrisi babamnıñ da büyüktirmin anı. Teñrim Sensiñ, Saña mahtov beririmin, Teñrim Saña kavod etermin.

Mahtov beriñiz Ad..'ğa, ki yahşıdır, ki dunyağa degindir şağavatı. Mahtov beriñiz Teñrisine ol malahlarnıñ, ki dunyağa degindir şağavatı. Mahtov beriñiz begine ol beglerniñ, ki dunyağa degindir şağavatı. Qılıvçı ulu acayipler yalğız, ki dunyağa degindir şağavatı. Qılıvçı ol kökni aqıl bilen, ki dunyağa degindir şağavatı. Yayıvçı ol yerni ol suvlar üstüne, ki dunyağa degindir şağavatı. Qılıvçı ulu yarıqlar, ki dunyağa degindir şağavatı. Quyaşnı erklenme kündüz, ki dunyağa degindir şağavatı. Aynı da yulduzlarnı erklenme keçe, ki dunyağa degindir şağavatı. Berivçi ötmek cumla tenge, ki dunyağa degindir şağavatı. Mahtov beriñiz Teñrisine ol kökniñ, ki dunyağa degindir şağavatı.

Bolğay şağavatıñ ey Ad.. üstümizge, neçik ki musandıq Saña. Mahtovlıdır Ad.. dunyağa degin. Qayyam da köni.

Da tekmillendirler ol kök da ol yer, da cumla çerivleri. Da tekmil etti Teñri ol yedinci künde işi ki yarattı, qaldı ol yedinci künde cumla işinden ki yarattı. Da alğışladı Teñri ol yedinci künni, da ayruqsı etti anı, zira ondan qaldı cumla işinden, ki yarattı Teñri qılmadan. Da saqlasınlar oğlanları İsrayelniñ ol şabbatnı nizamda tutmağa ol şabbatnı davurlarıña ömürlik şart. Arama da arasıña oğlanlarınıñ İsrayelniñ, nişandır ol dunyağa degin, ki altı künlerde yarattı Ad.. ol kökni da ol yerni, da ol yedinci künde batal oldı damoradı bitti. Da topladı Moşe cumla camaatın oğlanlarınıñ İsrayelniñ da ayttı alarğa: bulardır ol sözler ki sımarladı Ad.. qılmağa alarnı, altı künler qılınsın iş, da ol yedinci künde olsın sizge Qodeş şabbat şabbaton Ad..'ğa, cumla ol qılğan anda iş öldürrülsin. Yandırmañız ateş cumla oturşalarıñızda ol şabbat künde.

Şabbatlarımnı saqlañız da mikdaşımda qorquñız, Menmin Ad... Har kişi anasından da atasından qorquñız, da şabbatlarımnı saqlañız. Menmin Ad.. Teñriñiz.

Añlatıvçı sözlerin Yakovğa, rasimların da şaraatların İsrayelğe. Qılmadı alay heç bir ulusqa, da şaraatların bilmediler alar. Mahtañız Teñrini.

Yahşıdır mahtov berme Ad..'ğa da zemer aytma adıña ey biyik Teñri. Añlatma erte şağavatıñnı da inamlığıñnı keçelerde."
Türkiye'de Karaylar

Bizans ile Hazar Türkleri arasındaki yakın ilişki sebebiyle Anadolu'da Karaylar uzun bir tarihi dönemden beri yaşamaktadırlar. Bu ilişki Osmanlı döneminde de devam etmiş ve Anadolu'da 80'e yakın Karay cemaati yaşamaya başlamıştır. Fatih'in İstanbul'u fethinden sonra önde gelen Karay cemaatlerinin merkezi İstanbul haline gelmiştir. İstanbul'daki en uzun ömürlü Karay cemaati Hasköy'de yaşamıştır. İstanbul'daki "Karaköy" semtinin adının bile "Karay köy"den geldiği ifade edilmektedir. Çıksalın'da Seferad mezarlığının yanında bir duvarla ayrılmış Karay mezarlığı bulunmaktadır. İstanbul'da hala Hasköy semtinde faaliyette olan Karay Sinagogunun 1000 yıla yakın bir tarihi vardır. İstanbul'daki Karaylar genelde kendi aralarında Bizans-Rumcası (Antik Yunanca), Latince, Kırım Karaycası ve İbranice karışık Karaitika adını verdikleri Judeo-Yevanit (Yunanca) bir dilde konuşurlar.
Bugün, ABD ve Avrupa'nın çeşitli ülkeleri, Türkiye, İsrail ve eski Sovyet coğrafyasında olmak üzere bütün dünyada 50.000'in üzerinde Karaylı Türk yaşamaktadır. Kırım'ın Kezlev (Gözleve-Yevpatoriya) kasabasında 700 kadar yaşayan Karaylar çoğunluktadırlar. Kırım'ın Bağçasaray, Simferopol (Aqmescit), Sivastopol (Aqyar), Kefe (Feodosiya), Aqerman (Odessa) şehirlerinde de aktif Karay Cemaatleri bulunmaktadır. Kırım'ın Bağçasaray Şehrinde Karaylara ait Kültürel bir yaz kampı da mevcuttur. Kırım'ın Bahçesaray, Kırım şehrinde Karaylara ait Hazarlar dönemine ait bir kale bulunur adı Mangup Qale-Çufut Qaledir. Kırım Karaycasında Çufut çift manasına gelir. Kırım'ın Bağçasaray Şehrinde Karaylara ait bin yıllık bir mezarlık bulunmaktadır bu mezarlığın adı Balta Tiymez'dir. Bu mezarlık tüm Avrupa'nın en eski Türk ve Musevi Mezarlığı olarak kabul edilmektedir. Mezarlıkta Baştaşları genel olarak Kırım Karaycasında yazılmıştır. Kırım'da çok anıtları bulunan Karaylar Polonya'da Litvanya yakınlarında 50, Krakovi (Krakow)'de 650 Karay yaşamaktadırlar. Litvanya'da ise Vilinius'ta 1380, Trakay (Troki)'da 650 ve Diğerki bölgelerde 50 karay yaşar. Rusya'da Dağıstan'da ise azınlıkta olan Karay milleti, İsrail'de ise 25000 civarındadır. İsrail'in çoğunlukla Ramle, Ofakim, Aşdod, Beer Şeva, Yeruşalayim, Holon şehirlerinde yaşamaktadırlar. Ramle şehrinde Karaylar'a ait büyük bir kültür merkezi mevcuttur. İsrail Karay Hahambaşılığı ise Ofakim şehrindedir. 2012 yılında seçilen Karay Hahambaşı Roş Haham Moşe Firuz, Cemaat Başkanı Neria HaRoedir. Rus Karaim Hahambaşısı Gerşom Ha Kohen Kıprısçı ise İsrael'in Hevron şehrinde yaşamaktadır. Karaylar yıllardır Kırımçaklarla yaşamışlardır, Kırımçaklar köken olarak Karaydırlar ama zamanında Sefarad Rabbanların etkisiyle Rabbani Mezhebine geçiş yapmışlardır ve sonradan savaşlar nedeniyle çoğu Karay, Kırımçaklarla ayrılmıştır.
Litvanya’nın Trakai kentinde bir Knessa.
Litvanya’nın başkenti Vilnüs'teki bir Knessa.
Karaköy'de Galata Kulesi
Khoisan dilleri

| Khoisan dilleri |
| --- | --- |
Coğrafi dağılım: Güney Afrika ve Tanzanya
Sınıflandırma: Genetik olmayan bir dil grubu
Alt bölümler:  Khoe–Kwadi  Kxʼa  Tuu  Sandawe  Hadza 
ISO 639-2 / 5: khi

Khoisan dilleri, ağırlıklı olarak Güney Afrika'da konuşulan şaklamalı seslere sahip dillerin oluşturduğu alansal bir dil ailesidir. 20. yüzyıl boyunca bu dil ailesinin birbirleri arasında bir soy ilişkisi olduğu düşünülmüşse de bu görüş artık kabul edilmemektedir. Khosian dillerinin çoğu yok olmak üzeredir ve çoğunun da herhangi bir yazılı verisi bulunmamaktadır.
En yaygın Khoisan dili Namibya'da 250.000 konuşana sahip Khoekhoe dilidir. İkinci sırada 40-80.000 konuşanla Tanzanya'da konuşulan Sandawe dili yer alır. Üçüncü sırayı ise Kuzey Kalahari'de yaklaşık 15.000 kişinin konuştuğu Kung dili takip eder.[kaynak belirtilmeli]
Khoisan dilleri en çok da şaklamalı ünsüz seslere sahip olmaları ile bilinir. Bu sesler yazıda  ǃ ve ǂ işaretleri ile gösterilir.
Keçuvaca Vikipedi

| --- | --- |

Sahip: Wikimedia Foundation
URL: http://qu.wikipedia.org/
Slogan: Qispi insiklupidiya (Özgür ansiklopedi)
Ticari?: Hayır
Site türü: İnternet ansiklopedisi
Kayıt: İsteğe bağlı
Kullanılabilir dil(ler): Keçuva dili
Başlama tarihi: Kasım 2003 (21 yıl önce) (2003-11)
Geçerli durum: Aktif
Keçuvaca Vikipedi (Keçuva dili: Qhichwa Wikipidiya), Vikipedi'nin Keçuvaca versiyonudur. 2003 yılında kurulmuştur. 14 Eylül 2012 itibarıyla Keçuvaca Vikipedi'de 17.378 madde, 9.534 kayıtlı kullanıcı bulunmaktadır. Keçuvaca Vikipedi'nin şu anda 2 hizmetlisi vardır.
Önemli tarihler

2003, Keçuvaca Vikipedi kuruldu.
9 Aralık 2006, 1.000 maddeye ulaşıldı.
21 Şubat 2007, 2.000 maddeye ulaşıldı.
29 Temmuz 2007, 3.000 maddeye ulaşıldı.
12 Eylül 2007, 4.000 maddeye ulaşıldı.
31 Ekim 2007, 5.000 maddeye ulaşıldı.
22 Eylül 2008, 8.000 maddeye ulaşıldı.
16 Nisan 2010, 15.000 maddeye ulaşıldı.
Kıraça Holding

| --- | --- |

Kuruluş: 1998
Kurucu: İnan Kıraç Claude Nahum
Genel merkezi: İstanbul, Türkiye
Önemli kişiler: İnan Kıraç (Başkan)
Web sitesi: kiraca.com.tr
Kıraça Holding, ağırlıklı olarak otomotiv sektöründe faaliyet gösteren Türk holding kuruluşu.
Başta otomotiv ve otomotiv yan sanayi olmak üzere, denizcilik, tasarım ve enerji sektörlerinde faaliyet gösteren şirketleri bünyesinde bulundurmaktadır. İnan Kıraç ve Claude Nahum tarafından 1998 yılında kurulmuştur. Kıraça Holding bünyesinde 8'in üzerinde şirketi barındırmaktadır.
Ayrıca holding kurucularından olan İnan Kıraç'ın eşi Suna Kıraç ile birlikte kurmuş oldukları Suna ve İnan Kıraç Vakfı, eğitim, kültür, sanat ve sağlık alanlarında çeşitli faaliyetleri desteklemektedir. Vakıf bünyesinde Pera Müzesi  ve İstanbul Araştırmaları Enstitüsü yer almaktadır.
Keikyu Corporation

| --- | --- |

Menkul değer sembolü: TYO: 9006
Tür: Kabushiki gaisha
Kuruluş: 1948
Genel merkezi: Tokyo, Japonya
Önemli kişiler: Kazuyuki Harada (Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO)
Web sitesi: www.keikyu.co.jp
Keikyu 2100 serisi tren
Keikyu Corporation (Japonca: 京浜急行電鉄株式会社, Keihin Kyūkō Dentetsu Kabushiki-gaisha), Japonya'da özel bir Demiryolu işletmecisidir. Şirketin tarihi 1898 yılına kadar uzanmakta olup günümüz şirket 1948 yılında kurulmuştur ve Japonya'nın en eski özel demiryolu şirketlerinden biridir. Demiryolu Tokyo'nun şehir merkezini Kanagawa prefektörlüğüne bağlı Kawasaki, Yokohama, Yokosuka ve Miura Yarımadası'ndaki diğer noktalara bağlamaktadır. Şirket toplu taşımanın yanı sıra perakendecilik, gayrimenkul ve diğer sektörlerde de faaliyet göstermektedir. Şirketin merkezi Tokyo'nun Minato semtinde yer almaktadır.
Hatlar

Keikyu demiryolu sistemi, 87.0 km uzunluğunda olup beş hat ve 73 istasyona sahiptir.
| Hatlar | Japonca | Güzergâh | Mesafe (km) | İstasyon sayısı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Keikyu Ana Hattı | 京急本線 | Sengakuji - Uraga | 56,7 | 50 |
| Kurihama Hattı | 久里浜線 | Horinouchi - Misakiguchi | 13,4 | 9 |
| Zushi Hattı | 逗子線 | Kanazawa-Hakkei - Shin-Zushi | 5,9 | 4 |
| Daishi Hattı | 大師線 | Keikyū Kawasaki - Kojimashinden | 4,5 | 7 |
| Havalimanı Hattı | 空港線 | Keikyū Kamata - Haneda Havalimanı İç Terminal İstasyonu | 6,5 | 7 |
Keoladeo Millî Parkı

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |
Keoladeo Ghana Millî Parkı, Bharatpur, Rajasthan, Hindistan
Konum:  Hindistan
Kriter: Doğal: x
Referans: 340
Tescil: 1985 (9. oturum)
Bölge: Asya-Pasifik
Keoladeo Millî Parkı veya Keoladeo Ghana Millî Parkı eski adıyla Bharatpur Kuş Koruma Alanı, Hindistan'ın, Rajasthan Eyaletine bağlı Bharatpur'da, özellikle kış mevsiminde binlerce kuşa ev sahipliği yapan önemlibir kuş gözleme alanıdır. Bölgede 230 kuş türünün ikamet ettiği bilinmektedir. Ayrıca kış sezonunda buraya gelen kuş bilimcileri ile önemli bir turizm merkezidir. 1971'de Koruma Alanı ilan edilmiştir. Aynı zamanda bir Dünya Mirası alanıdır.
Keoladeo Ghana Millî Parkı, insan yapımı ve insan tarafından yönetilen bir sulak alan ve Hindistan'ın millî parklarından biridir. Rezerv, Bharatpur'u sık sık sellerden korur, köy sığırlarına otlatma alanları sağlar ve daha eski zamanlarda bir su kuşları avlanma yeri olarak kullanılırdı. Millî parkın 29 km2'lik (11 mi2) bölümü Ghana olarak bilinir ve kuru otlaklar, ormanlık alanlar, longozlar ve sulak alanlardan oluşan bir mozaiktir. Bu çeşitli yaşam alanları 366 kuş türü, 379 çiçek türü, 50 tür balık, 13 yılan türü, 5 tür kertenkele, 7 amfibi türü, 7 kaplumbağa türü ve çeşitli diğer omurgasız hayvanları barındırmaktadır. Her yıl binlerce göçmen su kuşu kışlamak ve yemlenmek için parkı ziyaret etmektedir. Koruma Alanı, dünyadaki en zengin kuş bölgelerinden biridir ve yerleşik kuşların yuvalanması ve su kuşları da dahil olmak üzere göçmen kuşların ziyaret etmesi ile bilinmektedir. Bu parkta kışlayan nadir Sibirya turnaları, artık görülmemektedir. Dünya Doğal Hayatı Koruma Vakfı'nın kurucusu Peter Scott'a göre, Keoladeo Millî Parkı dünyanın en iyi kuş alanlarından biridir.
Galeri

Millî Parkın bataklıkları
Keoladeo Millî Parkı
Boyalı leylek
Büyük ak balıkçıl
Bayağı kaşıkçı
Millî parkta yemlenen leylekler
Parakeet
Darter
Bir turna
Sambar
Nilgai
Bayağı kaşıkçı
Burma pitonu
Kernavė

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |
Kernavė Kilisesi
Konum:  Litvanya
Kriter: Kültürel: iii, iv
Referans: 1137
Tescil: 2004 (28. oturum)
Bölge: Avrupa ve Kuzey Amerika
Kernavė, Litvanya Büyük Dükalığı'nın Orta Çağ başkentiydi. Günümüzde arkeolojik bir bölge (1999 tarihi itibarıyla nüfusu 318) ve bir turistik merkezdir. Litvanya'nın güneydoğusundaki Širvintos ilçesinde bulunur. 2004'te UNESCO tarafından bir Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.
Alternatif isimler

Alternatif isimleri arasında Kernavos, Kernovo, Kiernowo, Kiernów (Lehçe) ve Kernuvke (Yidiş) bulunur.
Katvan Muharebesi

Katvan Muharebesi, 1141 yılında Karahitay ile Büyük Selçuklu Devleti arasında yapılan muharebedir.
Savaş öncesi durum

Yehlü Taşi'nin Balasagun'a kadar gelerek Kaşgar, Beşbalık ve Hoten'i de ele geçirerek başkenti Balasagun olan Karahıtay Devleti'ni kurmasıyla Karahanlı-Karahitay mücadelesi yoğunlaşmaya başlamıştı. 1137 yılında Karahıtay ordusu, Selçuklu vasalı olan Batı Karahanlı hükümdarı Mahmud b. Muhammed Arslan Han kuvvetlerini Hoten. yakınlarında yenilgiye uğrattı. Harezmşahlar ile Selçuklu mücadelesinden de faydalanan Karahitaylar, Karahanlı topraklarına olan saldırılarını iyice yoğunlaştırmaya başladılar. Karahanlılar ile onlara tabi olan Karluklar arasında yaşanan anlaşmazlık ve Karahanlılar'ın, Selçuklu hükümdarı Ahmed Sencer'den yardım istemeleri üzerine Karluklar da Karahitaylar'a sığındı.
Savaş

Yehlü Taşi, Karlukların affedilmesi amacıyla Ahmed Sencer'e başvurmuş ancak bu talebi olumsuz karşılayan Sencer 100,000 kişilik, ordusuyla birlikte 
hareketine devam etmiştir. İki ordu Semerkant'ın kuzeyindeki Katvan bozkırında karşılaştı. Yapılan savaşta Selçuklu ordusu ağır kayıplar vererek dağıldı. Ahmed Sencer ile Mahmud b. Muhammed Arslan Han savaş alanından kaçmak zorunda kaldı.
Sonuçları

Yelü Daşi, Semerkant'ta doksan gün geçirdi, Müslüman soyluların sadakatini kabul etti ve Mahmud'un kardeşi İbrahim'i Semerkant'ın yeni hükümdarı olarak atadı. Ancak Yelü, Müslüman Burhan ailesinin Buhara'yı yönetmeye devam etmesine izin verdi. Bu savaştan sonra Harezmşahlar, Karahitay'ın vasal bir devleti oldu. 1142'de Yelü, Erbuz'u Harezm'i yağmalamak için gönderdi ve Atsız'ı yıllık 30.000 dinar haraç ödemeyi kabul etmeye zorladı.
Philip Pettit

| Philip Pettit |
| --- | --- |

Tam adı: Philip Noel Pettit
Doğumu: 1945 (79-80 yaşında) İrlanda
Çağı: 20. yüzyıl felsefesi
Bölgesi: Batı felsefesi
Okulu: Cumhuriyetçilik
İlgi alanları: Siyaset felsefesi, demokrasi, özgürlük
 Etkilendikleri Marcus Tullius Cicero, Niccolò Machiavelli, James Harrington, Quentin Skinner, Amartya Sen, Jean-Paul Sartre 
 Etkiledikleri José Luis Rodríguez Zapatero 
Philip Noel Pettit (d. 1945), İrlanda doğumlu bir filozof ve siyaset teorisyenidir. 1988 yılından bu yana Avustralya ve 2005 yılından beri ABD vatandaşıdır. Son olarak Princeton University'de Laurance S. Rockefeller Siyaset ve İnsani Değerler Profesörü ve aynı zamanda Australian National University'de Seçkin Felsefe Profesörü olarak çalışmaktadır.
Akıl ve metafizik felsefesi temelinde cumhuriyetçilik, kamusal yaşam ve ortak akıl gibi kavramlar üzerine çalışmalar yapmaktadır.
Eğitim ve kariyer

Pettit, doğum yeri İrlanda'da Garbally College ve Maynooth National University of Ireland'da eğitim gördü; doktorasını Queen's University'de tamamladı.
Dublin University College'da öğretim görevlisi, Cambridge Trinity Hall'da burslu araştırmacı ve University of Bradford'da profesör olarak görev yaptı. Avustralya Ulusal Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırma Okulu'nda uzun yıllar sosyal ve politik teori alanında profesörlük yaptı ve beş yıllığına Columbia Üniversitesi'nde misafir felsefe profesörü oldu, ardından Princeton'a geçti.
National University of Ireland'dan fahri doktora ünvanı da dahil olmak üzere çok sayıda ödül almıştır. Pek çok yerde davetli konuşmacı olarak bulunmuştur.
2009 yılında Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi üyeliğine ve 2013 yılında İngiliz Akademisi Sorumlu Üyeliğine seçildi. Ayrıca Guggenheim Bursiyeri olmuştur.
Felsefi çalışmaları

Pettit, siyaset felsefesinde sivil cumhuriyetçiliği savunur. Bu yorumlarını en kapsamlı olarak Cumhuriyetçilik: Bir Özgürlük ve Hükümet Teorisi adlı kitapta yayımladı. Düşünür cumhuriyetçiliği, liberal özgürlük anlayışının dışında toplumsal yaşam ve kamusal erdemlerle birleştirerek, demokrasi ve özgürlük kavramları etrafında analiz eder.
Ayrıca 2010 yılında José Luis Martí ile birlikte yazdığı Kamusal Yaşamda Politik Bir Felsefe: Zapatero'nun İspanya'sında Sivil Cumhuriyetçilik adlı kitabında İspanya'da José Luis Rodríguez Zapatero yönetimindeki siyasi reformların teorik çerçevesini sağladı ve Zapatero ile olan ilişkisini detaylandırdı.
Pettit, felsefenin bir alanındaki sorunlar hakkında düşünürken öğrenilenlerin, genellikle tamamen farklı alanlarda karşılaşılan sorunlara hazır-üretim çözümler oluşturduğunu vurgular. Akıl felsefesinde savunduğu görüşler, özgür iradenin doğasına ilişkin metafizik sorunlara ve sosyal bilimler felsefesindeki sorunlara sunduğu çözümleri temellendirmektedir. Bunlar aynı zamanda da yine onun ahlak felsefesi ve siyaset felsefesindeki sorunlara getirdiği çözümleri içerir. Bir bütün olarak külliyatı, Common Minds: Themes from the Philosophy of Philip Pettit'te (Oxford University Press, 2007) yayımlanan bir dizi makalede tartışılmıştır.
Üyelikler ve unvanlar

Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi Üyesi (2009)
İrlanda Kraliyet Akademisi Onursal Üyesi (2010)
İngiliz Akademisi Sorumlu Üyesi (2013)
Avustralya Sosyal Bilimler Akademisi Üyesi (1987)
Fundacion IDEAS  bilim kurulu üyesi
2017 Avustralya'da Kraliçe'nin Doğum Günü Onuruna Verilen Ödüller'de Avustralya Nişanı (AC)
Seçilmiş eserleri > Kitapları

The Concept of Structuralism: a Critical Analysis (1975), University of California Press, ISBN 9780520028821
Judging justice: an introduction to contemporary political philosophy (1980), Routledge, ISBN 9780710005632
Rawls: 'A Theory of Justice' and its critics (1990) Chadran Kukathas ile birlikte, Stanfırd Universit Press, ISBN 9780804717694
The Common Mind; an essay on psychology, society and politics (1993), Oxford University Press, ISBN 9780195106459
Not Just Deserts. A Republican Theory of Criminal Justice, John Braithwaite ile, ISBN 978-0-19-824056-3,
Republicanism: a theory of freedom and government (1997) - (Cumhuriyetçilik: bir özgürlük ve hükümet teorisi, Çev. Abdullah Yılmaz, Ayrıntı Yayınları, ISBN 978-975-539-192-2)
Three Methods of Ethics: a debate (1997), Marcia Baron ve Michael Slote ile, ISBN 9780631194354
A Theory of Freedom: from psychology to the politics of agency (2001), Wiley, ISBN 9780745620930
On The People's Terms: A Republican Theory and Model of Democracy (2012), Cambridge, ISBN 9781107005112
Just Freedom: A Moral Compass for a Complex World. (2015), Norton, ISBN 9780393063974
The Robust Demands of the Good: Ethics with Attachment, Virtue, and Respect (2015), Oxford University Press, ISBN  9780191046605