Demokratik gerileme
Sebepleri ve özellikleri > Popülizm

Harvard Kennedy School ve Sidney Üniversitesinden Pippa Norris, iki "ikiz kuvvetin" Batı liberal demokrasileri için en büyük tehdidi oluşturduğunu savunuyor: "Güvenlik duygusunu zedeleyen, ülke topraklarında meydana gelen münferit ve rastgele terör saldırıları ve bu korkulardan asalakça beslenen popülist-otoriter güçlerin yükselişi." Norris popülizmi "üç belirleyici özelliği olan bir yönetim tarzı" olarak tanımlıyor:
"Meşru siyasi otoritenin halk egemenliğine ve çoğunluk yönetimine dayandığı" fikrine yapılan retorik vurgu;
Yerleşik "siyasi, kültürel ve ekonomik güç" sahiplerinin onaylanmaması ve meşruiyetlerine meydan okunması;
"Vox populi adına konuştuğunu ve sıradan insanlara hizmet ettiğini" iddia eden "başına buyruk yabancıların" liderliği.
Hepsi olmasa da bazı popülistler aynı zamanda otoriterdir ve "sivil özgürlükler ve azınlık hakları pahasına bile olsa, geleneksel yaşam tarzlarını 'yabancılardan' algılanan tehditlere karşı korumanın önemini" vurgulamaktadırlar. Norris'e göre, "ikiz kuvvetlerden" kaynaklanan güvensizliklerin güçlenmesi popülist-otoriter liderlere daha fazla destek verilmesine yol açmıştır ve bu ikinci risk özellikle Donald Trump'ın başkanlığı sırasında ABD'de belirginleşmiştir. Örneğin Norris, Trump'ın "müesses nizam"a duyulan güvensizlikten faydalandığını ve sürekli olarak medyanın meşruiyetine ve mahkemelerin bağımsızlığına olan inancı zayıflatmaya çalıştığını savunmaktadır.
2017 yılında Cas Mudde ve Cristóbal Rovira Kaltwasser şöyle yazdı:
Popülizm demokratikleşme sürecinin her aşamasında aynı etkiye sahip değildir. Aslında, popülizmin seçimsel veya minimal demokrasinin teşvik edilmesinde olumlu bir rol oynama eğiliminde olduğunu, ancak tam teşekküllü bir liberal demokratik rejimin gelişimini teşvik etmek söz konusu olduğunda olumsuz bir rol oynadığını öne sürüyoruz. Sonuç olarak, popülizm otoriter rejimlerin demokratikleşmesini destekleme eğilimindeyken, liberal demokrasilerin kalitesini düşürme eğilimindedir. Popülizm halk egemenliğini destekler, ancak yargı bağımsızlığı ve azınlık hakları gibi çoğunluk yönetimine getirilen sınırlamalara karşı çıkma eğilimindedir. İktidardaki popülizm anti-demokratikleşme süreçlerine (örneğin Macaristan'da Viktor Orbán veya Venezuela'da Hugo Chávez) ve hatta bazı aşırı durumlarda demokratik rejimin çökmesine (örneğin Peru'da Alberto Fujimori) yol açmıştır.
Siyaset bilimciler Yascha Mounk ve Jordan Kyle tarafından 2018 yılında yapılan bir analiz, popülizm ile demokratik gerileme arasında bağlantı kurarak 1990'dan bu yana "13 sağ popülist hükümetin seçildiğini ve bunlardan beşinin önemli demokratik gerilemeye yol açtığını" gösteriyor. Aynı zaman diliminde 15 sol popülist hükûmet seçilmiş; bunlardan beşi önemli demokratik gerilemelere yol açmıştır.
Tony Blair Küresel Değişim Enstitüsü tarafından Aralık 2018'de yayınlanan bir rapor, ister sol ister sağ görüşlü olsun, popülist yönetimlerin önemli bir demokratik gerileme riskine yol açtığı sonucuna varmıştır. Yazarlar popülizmin demokrasinin üç ana unsuru üzerindeki etkisini incelemektedir: genel olarak demokrasinin kalitesi, yürütme gücü üzerindeki denge ve fren mekanizmaları ve vatandaşların anlamlı bir şekilde siyasi katılım hakkı. Popülist hükûmetlerin demokratik kurumlara zarar verme olasılığının popülist olmayan hükûmetlere kıyasla dört kat daha fazla olduğu sonucuna varmışlardır. Ayrıca, popülist liderlerin yarısından fazlası, sıklıkla yürütme gücü üzerindeki denge ve fren mekanizmalarını aşındıracak şekilde, ülkelerin anayasalarını değiştirmiş veya yeniden yazmışlardır. Son olarak, popülistler basın özgürlüğü, sivil özgürlükler ve siyasi haklar gibi bireysel haklara saldırmaktadırlar.
Licia Cianetti, James Dawson ve Seán Hanley adlı akademisyenler, 2018 yılında demokratik gerileme üzerine yazdıkları bir makalede, Çekya'da Andrej Babiš'in ANO'su gibi Orta ve Doğu Avrupa'da ortaya çıkan popülist hareketlerin "siyasi reform için gerçek toplumsal talepleri dile getiren ve iyi yönetişim konularını merkeze taşıyan, ancak komünizm sonrası demokrasiyi karakterize eden zayıf denetim ve dengeleri daha da gevşeten ve özel çıkarları devletin merkezine yerleştiren potansiyel olarak belirsiz bir olgu" olduğunu ileri sürdüler.
Shawn Rosenberg, 2019 yılında Uluslararası Politik Psikologlar Derneğine sunduğu bir makalede, sağ popülizmin demokratik yapılardaki bir kırılganlığı ortaya çıkardığını ve "demokrasinin muhtemelen kendi kendini yiyip bitireceğini" savunuyor.
Dünyanın dört bir yanında vatandaşlar, değer verdiklerini iddia ettikleri demokrasileri oylarıyla ortadan kaldırmaktadırlar. Akademisyenler bu davranışın kısmen rakiplerinin önce demokrasiyi baltalayacağı inancından kaynaklandığına dair kanıtlar sunuyor. Deneysel çalışmalarda, partizanlara rakiplerinin demokratik normlara düşündüklerinden daha bağlı olduklarını gösterdiler. Sonuç olarak, partizanlar demokratik normları sürdürme konusunda daha kararlı hale gelmiş ve bu normları çiğneyen adaylara oy verme konusunda daha az istekli olmuşlardır. Bu bulgular, müstakbel otokratların rakiplerini demokrasiyi yıkmakla suçlayarak demokratik gerilemeyi teşvik edebileceklerini ve partizanları diğer tarafın demokrasiye bağlılığı konusunda bilgilendirerek demokratik istikrarı teşvik edebileceğimizi göstermektedir.
"Popülizm" terimi, yerlicilik ve siyasi elitler tarafından otoriterliğin kasıtlı olarak teşvik edilmesi gibi olgular için yanıltıcı bir terim olarak eleştirilmektedir.