Uluslararası ilişkiler teorisi

Uluslararası ilişkiler teorileri uluslararası ilişkilerin kuramsal perspektiften çalışma alanıdır. Analiz edilebilen uluslararası ilişkilere kavramsal çerçeveden bakılabilmeye olanak sağlar. Ole Holsti uluslararası ilişkiler teorilerini, yalnızca teoriyle alakalı göze çarpan olayları görmeye olanak sağlayan renkli bir güneş gözlüğüne benzeterek tanımlamaktadır. Örneğin realizmi savunan bir kimse, konstrüktivizmi savunan bir kimsenin çok önemli gördüğü bir olayı tam aksine hiç umursamayabilir. Uluslararası ilişkiler teorilerinde üç temel teori vardır: realizm, liberalizm ve inşacılıktır.
Uluslararası ilişkiler teorileri, temel olarak devlet düzeyinde analiz yapmaya odaklanan pozitivizm/rasyonalizm teorilerine ayrılabilir. Aynı şekilde uluslararası ilişkiler teorilerinde birçok fikir çatışması bulunmaktadır. Bunlardan bazıları konstrüktivizm, kurumsalcılık, Marksizmdir. Ama pozitivist olan iki görüş en yaygın olanlarıdır: realizm ve liberalizm. Bunlarla birlikte konstrüktivizm de giderek yaygın hale gelmektedir. Uluslararası İlişkiler Teorileri, uzun bir süre idealizm ve realizm ekolleri arasında sıkışarak bilgi ve analiz üretmeye çalışan bir akademik disiplinin, sosyal bilimlerin diğer dallarıyla etkileşerek kendi teorik araçlarını nasıl çeşitlendirebileceğini, analitik çerçevesini nasıl zengin bir literatür üzerinden kurabileceğini gösteren makaleleri bir araya getiriyor.
Uluslararası ilişkiler teori olarak 20. yüzyılda şekillendirilmiştir. Edward Hallett Carr'ın 1939'da yayımlanan Yirmi Yıl Krizi'ne ve Hans Morgenthau 'nun 1948'de yayımlanan Uluslararası Politika'sına dayanmaktadır. Uluslararası ilişkilerin disiplin olarak oluşması I. Dünya Savaşından sonra Galler'deki Aberystwyth Üniversite'sinde uluslararası ilişkiler kürsüsünün oluşturulması olduğuna inanılıyor. İki dünya savaşı arası döneme denk gelen ilk uzmanlar, güçlerin dengesi ilkesine dayanan sistemin, herkesin güvenliği (kolektif güvenlik) ilkesine dayanan sistemle değiştirilmesi gerektiği üzerine çalışmalar yaptılar ve daha sonra bu düşünürler "İdealist" olarak tanımlandılar. Uluslararası ilişkiler teorisi, uluslararası ilişkilerin teorik bir bakış açısıyla ele alındığı bir disiplindir. Bu disiplin uluslararası ilişkilerin genel yasalarını kavramlar şeklinde izler ve analiz eder. Ole Holsti, uluslararası ilişkiler teorisinin işleyişini, bir insanın içinde dünyanın farklı renklerini görmesine izin veren, ancak tüm gerçekliği görmeyen bir çift renkli güneş gözlüğü olarak tanımlar. Örneğin, bir realist uluslararası ilişkilerdeki belirli bir fenomeni ihmal edebilirken, bir yapılandırmacı aynı fenomeni çok önemli olarak değerlendirebilir. Uluslararası ilişkilerde en popüler üç teori gerçekçilik, liberalizm ve Marksizmdir.
Uluslararası ilişkiler teorileri ilkeye göre bölünebilir: analize devlet açısından odaklanan “pozitivist / rasyonalist” teoriler ve devletin bakış açısına ek olarak, güvenlik (kültürel, ekonomik dikkate alınarak) daha geniş kapsamlı kavramlar da dahil olmak üzere “pozitivist / yansıtıcı” teoriler, uluslararası politikanın yürütülmesinde sosyal faktörler). Uluslararası ilişkiler fikirlerinde karşıt teorilerin jeopolitikte birbirleriyle çoğu zaman bir arada var olması dikkat çekicidir. Bununla birlikte, uluslararası ilişkilerin en yaygın okulları gerçekçilik ve liberalizmdir. Sosyal yapılandırmacılık taraftarlarının sayısı da artmaktadır.