stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ebüzziya Tevfik Bey

| Ebüzziya Tevfik Bey |
| --- | --- |
ابو الضيا محمد توفيق بك

Doğum: Ebüzziyâ Mehmed Tevfik 17 Şubat 1849(1849-02-17) Sultanahmet, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 27 Ocak 1913 (63 yaşında) Kadıköy, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Defin yeri: Bakırköy Mezarlığı
Milliyet: Osmanlı Türkü
Meslek: Gazeteci, yazar, yayıncı
Siyasi parti: İttihat ve Terakki

Ebüzziya Mehmed Tevfik Bey (Osmanlıca: ابو الضيا محمد توفيق بك; 17 Şubat 1849, İstanbul - 27 Ocak 1913, İstanbul), Osmanlı Türkü gazeteci, yazar, yayıncı ve hattat.
Türkiye'de "matbaacılığı sanat hâline getiren kişi" olarak kabul edilir. O zamana kadar süregelen ve halk dilinde "Acem baskısı" denilen kirli ve kötü baskıdan Türk basımcılığını kurtaran ünlü matbaacı; yaşadığı dönemin önemli sanat ve düşün adamlarına ait yüzlerce yapıtı sanat değeri yüksek tasarımlarla basmıştır. Yeni Osmanlılar adlı aydın hareketinin aktif bir üyesiydi, sürekli muhalif bir aydın olarak daha çok siyasi kimliği ile tanındı. Kufi türünde dikkate değer eserler vermiş bir hattat, arabesk tarzında yetkin süslemeler yapan bir süslemeci, Konya’da bulunduğu dönemde sanat eseri niteliğinde halılar dokumuş bir halıcı idi.
Yaşamı

1849 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Babası, Maliye Sergi Kalemi memurlarından Şereflikoçhisarlı Hasan Kamil Efendi'dir. Asıl adı Mehmet Tevfik’tir. “Ziyâ’nın babası” anlamına gelen Ebüzziyâ unvanını sürgünde bulunduğu târihte kendi adını kullanamadığı için almıştır. Cevriye Kalfa Sıbyan Mektebi'ni bitirdi. Babasını küçük yaşta yitirince öğrenimini bırakarak Maliye Sergi Kalemi'nde çalışmaya başladı. Kendisini özel dersler alarak yetiştirdi. Arapça, Farsça, Fransızca öğrendi. Memuriyet hayatında kurduğu dostluklar, kendisini yetiştirmesinde yardımcı oldu. Bu yıllarda kendisinden 9 yaş büyük Namık Kemal ile tanışması, ömür boyu sürecek bir fikir dostluğunu başlattı. Namık Kemal ve İbrahim Şinasi'nin etkisiyle Yeni Osmanlılar Cemiyeti'ne üye oldu. Şinasi'nin kurucusu olduğu Tasvir-i Efkar gazetesi, 1865'te Şinasi'nin Fransa'ya gitmesinden sonra Namık Kemal tarafından çıkarılmaya başlamıştı. Tevfik Bey, arkadaşı Namık Kemal'in teşviki ile Tasvir-i Efkar Gazetesi'nde yazılar yayımladı. Terakki, Diyojen (dergi), Hayal, Çıngıraklı Tatar, Hakayikü'l-Vekâyi gibi gazete ve dergilerde de yazılar yayınlandı. Memuriyet hayatına Maarif Dairesi'nde ve Adliye Dairesi'nde devam etti.
Yaşamı > Matbaa sahibi olması

Genç Osmanlıların destekçisi Mustafa Fazıl Paşa, Tasvir-i Efkâr gazetesinin basıldığı matbaayı, Şinasi'nin 1871 yılında ölümü üzerine mirasçılarından satın almış; aralarında Tevfik Bey'in de olduğu dört meşrutiyetçi gence vermişti. Diğer üçünün hisselerini Tevfik Bey'e devretmesi üzerine matbaaya tamamen sahip oldu.
Yaşamı > Oyun yazarlığı

Meşrutiyet düşüncesini geniş kitlelere yaymak için yayıncılığın gücü yanında tiyatro sanatının gücünü de kullanmak isteyen Ebüzziya Tevfik, 1872 yılında bir tiyatro eseri yazmaya girişti. Ecel-i Kaza adlı piyesi yazarın hem ilk kitabı, hem de ilk ve tek telif oyunu oldu. Eser, Güllü Agop yönetimindeki "Tiyatro-i Osmani Kumpanyası"nda sergilendi, ilgiyle karşılandı.
Yaşamı > Gazetecilik yaşamı

Namık Kemal, 1872’de arkadaşları Kayazade Reşat Bey ve Menâpirzâde Nuri Bey ile İbret gazetesini çıkararak devlet yönetimine muhalefet etmeye başlamıştı. İbret, Tevfik Bey’in matbaasında basılıyordu. Kendisi de İbret’in yazarları arasına giren Tevfik Bey, o yıl memuriyetten ayrılarak tamamen gazeteciliğe yöneldi. Hükümeti eleştirdiği için kısa süre sonra İbret Gazetesi kapatılıp, başyazarı Namık Kemal Gelibolu mutasarrıflığı görevi ile İstanbul’dan uzaklaştırılınca Tevfik Bey, onunla birlikte Gelibolu’ya gitti. Bir süre sonra İstanbul’a geri dönerek Hadika isimli bir günlük gazete kurdu. İlk sayısı 9 Kasım 1872’de çıkan gazeteye Gelibolu’daki Namık Kemal de yazı gönderiyordu. 
Tevfik Bey, 1873'te ilk Türk almanağı olan Salname-i Hadika isimli özel bir yıllık çıkardı. Hadika gazetesi 56. sayıda kapatıldı. Ebuzziya, Cüzdan isimli dergi çıkadı ancak o da ilk sayısında toplatılıp kapatıldı. Bunun üzerine 15 Mart 1873'te Sirac adlı yeni bir günlük gazete yayınlamaya başladı.
Yaşamı > Rodos sürgünü

1873'te Vatan Yahut Silistre oyununun Gedikpaşa Tiyatrosu'nda sergilenmesinden sonra çıkan olayların ardından İbret ve Sirac gazeteleri kapatıldı; beş gazeteci yargılanmadan sürgün edildiler. Ebuzziya Tevfik de sürgüne gönderilenler arasındaydı. Namık Kemal Mağusa'ya, Menapirzade Nuri ve Bereketzade Hakkı Beyler Akka'ya sürgün edilirken Ebuzziya Tevfik, Ahmet Mithat Efendi ile birlikte Rodos'a sürüldü. Ahmet Mithat ile birlikte Rodos’ta kale hapsinde tutulan Ebüzziya, sürgün yaşamı sırasında mahpusların eğitimi ile meşgul oldu, onların ürettikleri el işlerinin gelişmesine, gelirlerinin artmasına katkıda bulundu. Zindanda Muharrir adlı aylık dergiyi çıkardı. Victor Hugo'nun Angelo adlı eserinden uyarladığı Habibe veya Semahat-i Aşk adlı kitabını yazdı ve yayımladı. «Nümune-i Edebiyat-ı Osmaniye» adlı kitabını meydana getirdi. İstanbul’daki yardımcısı Şemsettin Sami'ye gönderdiği yazılarla 1875'te İstanbul'da Muharrir adlı bir dergi yayımlamaya başlayan Tevfik Bey, artık yazılarında dört yaşındaki "Ziya" adlı oğlunun isminden ötürü "Ziya'nın babası" anlamındaki "Ebüzziya" imzasını kullanıyordu. Bütün ömrü boyunca da bu ismi kullanmaya devam etti. Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesinden sonra affedildi ve 10 Haziran 1876'da İstanbul'a dönebildi.
Yaşamı > Sürgün dönüşü ve Bosna yılları

Sürgün dönüşünde Sultan Abdülhamit tarafından saraydaki Mütercimin Cemiyeti’ne üye yapılan Ebüzziya, Mithat Paşa’nın evindeki anayasa hazırlık çalışmalarına da katıldı. Meclis-i Mebusan’ın feshedilmesi üzerine 1877’de Bosna mektupçuluğuna atanarak İstanbul’dan ayrıldı. Bosna’da iken Bosna Vilayet Gazetesi’nin yönetimini üstlendi. Ayrıca Bosna Vilayet-i Salnamesi’nin 1878 tarihli 13. sayısını tipografya baskı ile yeni bir şekilde çıkardı. Bosna’nın Avusturya-Macaristan İmparatorluğu tarafından işgali üzerine İstanbul’a döndü ve matbaacılık alanında çalışmaya ağırlık verdi.
Yaşamı > Almanak yayımcılığı

Ebüzziya, Bosna’dan döndükten sonra 1879'da Salname-i Ebuzziya adlı bir almanak çıkarmıştı ancak Abdülhamit tarafından kuşkulu bulunduğu için tüm nüshaları yok ettirildi. 1880’de Salname-i Kamerî adlı yıllığı çıkardı; aynı yıl Rebî-i Marifet adlı yıllığı da bastırdı ve her yıl düzenli olarak çıkarmaya devam etti (Kimi yıllarda Nevsal-i Marifet veya Takvim-i Ebüzziya adlarıyla çıkarılmıştır). Rebî-i-i Marifet’in 1886. sayısında ilk kez Avrupa'da yapılmış çinko klişelerle resimler basıldı. Ebüzziya, 1889’da hanımlar için Takvimünnisa adlı bir almanak daha çıkardı. Türk matbaacılık tarihi için çok önemli olan bu almanaklar, Ebüzziya’nın Avrupa seyahatlerinden topladığı malzemeler, yerli ve yabancı ünlülerin hayatları hakkında bilgi içeren kaynaklardır.
Yaşamı > Mecmua-i Ebüzziya

Ebüzziya Tevfik, 1880’de Mecmua-i Ebüzziya adı altında 15 günde bir çıkan bir dergi yayımlamaya başladı. Mecmuaların basılmadan evvel Maarif Nezareti’ne gösterilip incelenmesi kararı üzerine 53. sayıda kapattı dergiyi 1896 Mart’ında yeniden yayınlamaya başladı. Mecmua-i Ebüzziya, 22 Mayıs 1880'den 1912'ye kadar 159 sayı çıkmıştır. Dergide Namık Kemal’in mektupları da yayımlanmıştır.
Yaşamı > Matbaa-i Ebüzziya

1881’de Galata’da Arap Camii bitişiğinde "Matbaa-i Ebüzziya" adlı matbayı kurdu. Mecmua-i Ebüzziya, 15 Recep 1299(2 Haziran 1882) tarihli sayısından itibaren Matbaa-i Ebüzziya'da basıldı. Matbaada ayrıca 1881-1886 yılları arasında "Kitaphane-i Meşahir" ve "Kitaphane-i Ebüzziya" dizi başlıkları altında toplam 114 kitap yayımladı. Kitabphane-i Meşahir, ünlü kişilerin hayatlarına dair bir kitap serisidir. 60 kitaplık bir seri düşünüyordu ancak Gutenberg, Galile, Napoleon, Diyojen, Franklen, Hasan Sabbah, Buffon, Ezop, Bermekîler'den Yahya, Harun Reşid ve İbni Sina'ya ait kitapları çıkarabildi. 1886'dan itibaren Kitabhane-i Ebüzziya adlı seriyi yayımladı. Kitaphane-i Ebuzziya, bugünkü anlamda dizi yapıtların başlangıcıdır. Herkesin kitap okuma zevki kazanmasını, küçük bir kütüphane sahibi olmasını arzulayan yayımcı, küçük hacimde bir kitap serisi hazırlamıştır. Yapıtların tasarımında ve üretiminde tutarlılık ve kararlılık izlemiştir.; Kitaplarda kullanılan yazı karakteri, metinde ve kapakta kullanılan kağıdın kalitesi, tasarım özellikleri ve renkler ilk kitaptan son kitaba kadar aynıdır. Şinasi ve Namık Kemal'in eserlerini tanıtmak ve yaymak için çaba sarf eden Ebüzziya, Namık Kemal'in eserlerinden topladığı dikkate değer ifadeleri "Cümel-i Müntahabe-i Kemal" adı altında üç defa bastırdı ve Namık Kemal'in ölümünden sonra hayatını anlatan ayrı bir eser çıkarmıştır. Şinasi'nin daha önce yayımlanmış olan Durub-i Emsal-i Osmaniyye'sini çeşitli ilavelerle 1885'te yayımladı.
Yaşamı > Lügat-ı Ebüzziya

1887'de fasiküller halinde yayımlamaya başladığı Lügat-ı Ebüzziya isimli Türkçeden Türkçeye sözlük, sürgüne gönderilmesi üzerine, 2. ciltte Öd maddesinde kalır.
Yaşamı > Matbacılık alanında ödülleri

19. yüzyıl basım dünyasının merkezi Leipzig'de kurulan «Leipzig Matbuat Cemiyeti» 1890'da Ebuzziya'ya bir takdirname ve şeref madalyası göndererek ödüllendirdi. Matbaacılık alanına yaptığı katkılar için1898'de de Fransa hükûmetinin "Liyakat Madalyası"yla onurlandırıldı.
Yaşamı > Memuriyetleri ve Konya sürgünü

1892’de İstanbul Sanat Okulu müdürü oldu. 1894’te Şûrayı Devlet Bidayet Mahkemesi üyesi olarak görevlendirildi. Yaptığı işler devlet memurluğunun bağdaşmadığı gerekçesiyle Abdülhamid yönetimi tarafından 1900'de Konya'ya sürüldü. Galatasaray Lisesi’nde öğrenci olan oğlu Talha da onunla birlikte sürgüne gönderilmişti. Konya’da 8 yıl kaldı. Burada yaptırdığı köşkün bahçesinde çiçek yetiştirmekle, süslemecilikle, halıcılıkla uğraştı. Sanat eseri niteliğinde duvar seccadeleri yaptı.
Yaşamı > II. Meşrutiyet dönemi

Ebüzziya Tevfik, İkinci Meşrutiyetin İlanı ile İstanbul’a dönebildi ve yeniden açılan Meclis-i Mebûsan'a Antalya milletvekili olarak girdi (1908). Bu dönemde de matbaacılığı bırakmayarak Tasvir-i Efkar gazetesinin (1909) ve Mecmua-i Ebüzziya'yı yeniden çıkardı. Tasvir-i Efkâr gazetesi 25 Aralık 1912 de Kâmil Paşa kabinesi tarafından kapatılınca gazeteyi önce "İntihab-ı Efkâr" adıyla, o da kapatılınca "Tefsir-i Efkâr" adıyla çıkardı. Tefsir-i Efkâr ilk sayısında tatil edildi ve matbaası da kapatıldı. 25 Ocak 1913'te Tasvir-i Efkar'ı çıkarmasına izin verilince gazeteyi son kez 27 Ocak 1913'te çıkardı. Aynı gün öldü. Gazetenin yayımını oğulları Talha ve Velid Ebüzziya devam ettirdi. Mezarı, Bakırköy Mezarlığı’ndadır.
Başlıca eserleri > Kitapları

Ecel-i Kaza (tiyatro)
Numune-i Edebiyyat-ı Osmaniyye (antoloji)
Yeni Osmanlılar Tarihi (Tarihi,biyografik)
Lugat-ı Ebuzziya (sözlük/tek cilt)
Başlıca eserleri > Hat Eserleri

İstanbul Kızıltoprak'taki Zühtüpaşa Camii'nin kûfi hatla yazılan kuşak yazısı Ebüzziya'nın eserleri arasındadır.
İstanbul’da Yıldız Sarayı yolu üzerindeki Yıldız Hamidiye Camii ‘nin kubbesinde Kûfi hatla, mavi renk üzerine altınla yazılan “Mülk Sûresi” Ebüzziya Tevfik'in eseridir.
Andromahi (şarkıcı)

| Andromahi |
| --- | --- |
Eurovision'da Andromahi
Doğum: Andromahi Dimitropulu 12 Ekim 1995 (29 yaşında)  Siegen, Almanya
Etnik köken:  Pyrgos, Elis, Yunanistan
Meslek: Şarkıcı
Etkin yıllar: 2015-günümüz
Boy: 1,69 m (5 ft 7 in)

Müzikal kariyeri
Tarzlar: Pop
Çalgılar: Vokaller
Müzik şirketi: Panik Records

 

Andromache Dimitropulu (Yunanca: Ανδρομάχη Δημητροπούλου; 12 Ekim 1995), bilinen adıyla Andromache ve bazen Andromachi, Yunan şarkıcı ve şarkı yazarıdır.
Andromache, 2022 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Kıbrıs Cumhuriyeti'ni "Ela" adlı şarkısıyla temsil etmiştir.
Diskografi > Singlelar

"To feggari" (2017)
"Den boro" (2018)
"Den se dialeksa" (2018)
"Na'soun psema" (2019)
"S'agapo" (2020)
"Thalassaki" (2020)
"Vasano mou" (2021)
"Ela" (2022)
Burmalı Minare Camii

| --- | --- |


Genel bilgiler
Konum: Amasya
Koordinatlar: 40°39′01″K 35°49′57″D﻿ / ﻿40.65028°K 35.83250°D﻿ / 40.65028; 35.83250
Açılış: 1237

Burmalı Minare Camii ya da diğer adlarıyla Ulu Camii ve Mahkeme Camii, Amasya ilinde yer alan tarihî mahiyette dinî yapı. Adını burmalı minaresinden alan cami bitişiğindeki Selçuklu kümbeti ve Osmanlı dönemi minaresi ile dikkat çekmektedir. 1237 yılında Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarı II. Gıyâseddin Keyhüsrev zamanında Ferruh b. Selçuk tarafından yaptırılmıştır.
Bugünkü Bakırcılar Çarşısı arkasında yer alır. Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında veziri Ferruh Bey tarafından 1237-1247 yılları arasında yaptırıldığı ileri sürülmekte ise de yapılış tarihi kesin olarak bilinmemektedir. İlk yapılışından sonra 1590'da deprem ile 1602'de yangın sonunda harap olmuş olan caminin minaresi 1730 yılında yaşanmış yangında yok oldu ve yeniden tamir ettirildiği ve bu yapılan minare bu kez camii yapısına uygun güçlü taşla yapıldı.Minarenin etrafını dolanan oyukların oluşturduğu bu camiye Burmalı Minare Cami denmiştir. Bina Selçuklular'ın ilerlemiş kubbe cami tipini göstermesi bakımından önem taşır. Cephesi, diğer Anadolu Selçuklu eserleri gibi geometrik motifler ve mukarnas dolgularla tezyin edilmiştir.Cami, girişinin iki yanında bulunan minare ve türbe dışında oldukça düzenli dikdörtgen şekle sahiptir.Caminin içi, kumtaşından örülmüş kalın ve sağlam duvarların batı ve Doğu cephelerindeki dört, güney cephesindeki üç pencere ile aydınlatılmaktadır.Camiye minare ile türbe arasında dışa doğru uzanan geniş bir miş içinde yer alan kemerli kapıdan girilmektedir.İç mekan, mihrap ekseninin her iki yanına yerleştirilmiş üçer sütun ile üç nefe bölünmüştür.Orta sıradaki bu dokuz bölümden üçü kubbelerle örtülüdür.İki yanda kıble duvarına yakın olanlar eğimli olup, geri kalan kısımlar beşik tonozlarla örtülmüştür.
Giriş cephesinin sol köşesinde, bitişik olarak yapılmış olan piramit çatılı kümbette bina emini Ferruh Bey ve oğlu Yusuf Bey yatmaktadır. Kümbet kare kaide üzerinde sekizgen planda olup, kesme taştandır. Beden duvarları üzerinde iki sıra halinde kirpi saçağı müteakip piramit çatı gelmektedir. Yapının üst katı son zamanlara kadar kütüphane olarak kullanılmış, alt kısımda hâlen Amasya Müzesi'nde bulunan mumyalar muhafaza edilmiştir. Şehzade Cumudar'ın mumyası da burada bulunduğu için halk arasında kümbete Cumudar Türbesi de denmektedir.
Cami en son iki yıl devam eden restorasyon çalışması ardından 2024 yılı 2 ağustosunda yeniden ibadete açıldı.
Kemalpaşa Camii

| --- | --- |


Genel bilgiler
Konum: Türkiye  İstanbul Aksaray
Koordinatlar: 41°00′42″K 28°57′19″D﻿ / ﻿41.01167°K 28.95528°D﻿ / 41.01167; 28.95528

Kemalpaşa Camii, İstanbul'un Aksaray semtinde cami.
Fatih devri defterdarlarından Kemal Paşa tarafından yaptırıldı. 1902'de Hasan Fehmi Paşa'nın karısı Zeynep Feride Hanım tarafından onarıldı. Caminin duvarları kâgir, çatısı ahşaptır.
| g t Fatih'teki camiler |
| --- | --- |
Mevcut:  Abdi Çelebi Camii  Ahi Çelebi Camii  Ahmediye Camii  Akbaba Mehmed Efendi Camii  Akbıyık Camii  Akşemseddin Camii  Âlî Paşa Camii  Arakiyeci Mehmed Ağa Camii  Arpa Emini Mescidi  Atik Mustafa Paşa Camii  Ayasofya  Bali Paşa Camii  Bayezid Ağa Camii  Bayezid Camii  Beşir Ağa Külliyesi  Bezmialem Valide Camii  Bodrum Camii  Burmalı Mescid Camii  Cerrah Mehmed Paşa Camii  Ceylani Camii  Cezeri Kasım Paşa Camii  Çakmakçılar Camii  Çivizade Camii  Davud Paşa Camii  Draman Yunus Camii  Dülgerzade Camii  Emir Buhari Camii  Ese Kapı Camii  Eski İmaret Camii  Fatih Camii  Fatma Sultan Camii  Fenari İsa Camii  Ferruh Kethüda Camii  Fethiye Camii  Firuz Ağa Camii  Fuad Paşa Camii  Gazi Ahmed Paşa Camii  Gazi Atik Ali Paşa Camii  Gül Camii  Hacı Evhadüddin Camii  Hacı İlyas Yatağan Camii  Hacı İsa Camii  Hadım İbrahim Paşa Camii  Haraççı Kara Mehmed Camii  Harbi Mescidi  Haseki Sultan Camii  Hazreti Kaab Camii  Hekimoğlu Ali Paşa Camii  Helvacıbaşı Camii  Hırka-i Şerif Camii  Hızır Çavuş Camii  Hidayet Camii  Hoca Ali Camii  Hürrem Çavuş Camii  İbrahim Paşa Camii  İmrahor Camii  İskenderpaşa Camii  İsmailağa Camii  İvaz Efendi Camii  Kalenderhane Camii  Kaptan-ı Derya Basmacızade İbrahim Paşa Camii  Kariye Camii  Kasımağa Mescidi  Katip Muslihiddin Camii  Katip Sinan Camii  Katip Şemseddin Camii  Keçeci Piri Camii  Kefeli Camii  Kemalpaşa Camii  Kızıl Minare Camii  Küçük Ayasofya Camii  Kürkçübaşı Ahmed Şemseddin Camii  Kürkçübaşı Camii  Laleli Camii  Mahmud Paşa Camii  Manastır Mescidi  Mehmed Ağa Camii  Mesih Mehmed Paşa Camii  Mihrimah Sultan Camii  Mimar Acem Camii  Mimar Hayreddin Cami  Mimar Sinan Mescidi  Molla Hüsrev Camii  Molla Hüsrev Camii (Küçükmustafapaşa)  Murad Paşa Camii  Nakilbend Camii  Nişancı Mehmed Paşa Camii  Nuruosmaniye Camii  Odabaşı Camii  Öküz Mehmed Paşa Camii  Pertevniyal Valide Sultan Camii  Pîrî Mehmed Paşa Camii  Ramazan Efendi Camii  Rüstem Paşa Camii  Salih Paşa Camii  Sancaktar Hayreddin Camii  Sanki Yedim Camii  Softa Hatip Camii  Sokollu Mehmed Paşa Camii  Sultanahmet Camii  Süleymaniye Camii  Sümbül Efendi Camii  Şehzade Camii  Şepsafa Camii  Şeyh Ebul Vefa Camii  Şeyh Süleyman Mescidi  Üç Mihraplı Camii  Üsküplü Çakır Ağa Camii  Vasat Atik Ali Paşa Camii  Vefa Kilise Camii  Yavuz Selim Camii  Yeni Cami  Yusuf Şucaeddin Camii  Zeynep Sultan Camii  Zeyrek Camii  Zihgiri Kemal Mescidi 
Yıkılmış:  Balaban Ağa Camii  Muhtesib Karagöz Mescidi  Odalar Camii  Sekbanbaşı Camii  Toklu Dede Mescidi
Hacı Bayram Camii

| --- | --- |


Genel bilgiler
Durum: Etkin
Konum: Altındağ, Ankara, Türkiye
Koordinatlar: 39°56′40″K 32°51′28″D﻿ / ﻿39.94444°K 32.85778°D﻿ / 39.94444; 32.85778
Başlama: 1427
Tamamlanma: 1428
Teknik ayrıntılar
Minare sayısı: 1

Hacı Bayram Câmii, Ankara'nın Altındağ ilçesinin Ulus semtinde bulunan tarihi cami. Augustus (Ogüst) Tapınağı'nın bitişiğindedir. İlk zaviye olarak yapılış tarihi hicri 831 yılı (1427-1428) olan caminin ilk mimarı Mimar Mehmet Bey hakkında bilgi bulunmamaktadır. Günümüzdeki mimari yapısı XVII. ve XVIII. yüzyıl camilerinin karakterlerini taşımaktadır. Uzunlamasına dikdörtgen bir plana sahip yapı, taş kaideli, tuğla duvarlı ve kiremit çatılıdır.
Etimolojisi

Cami, adını  bahçesindeki Hacı Bayram Türbesi'nden alır. Mihrap duvarına bitişik olan türbe, 1429 yılında yapılmıştır. Kare planlı, sekizgen tamburlu türbenin üzeri kurşun kubbe ile örtülüdür. Caminin bahçesinde ayrıca XVIII. yüzyıla ait Osman Fazıl Paşa türbesi bulunmaktadır. Sekizgen planlı yapı, doğrudan duvarlara oturan bir kubbeyle örtülüdür. Eskiden türbede bulunan Osman Fazıl Paşa'nın sandukası sonradan aile mezarlığına götürülmüştür.
Mimarisi

Camii ahşap ve ahşap üzerine kalem-işi süslemeleri, çini süslemeleri bakımından da oldukça zengin bir yapıdır. Cami içindeki ahşaplar üzerinde Nakkaş Mustafa Paşa'ya ait boyama nakışlar vardır.
Caminin güneydoğu duvarında iki şerefeli bir minare bulunur. Bu minare kare planlı taş kaideli, silindirik tuğla gövdelidir. 1714 yılında Hacı Bayram Veli'nin torunlarından Mehmet Baba tarafından tamir edilmiştir. 1940 yılında da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilen cami ve külliyesi en son Ankara Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde orijinaline uygun olarak yenilenmiş ve 14 Şubat 2011 tarihi itibarıyla ibadete açılmıştır. Kapalı alanda dört bin beş yüz, açık alanda bin beş yüz olmak üzere toplam kapasite altı bin kişinin ibadet yapmasına uygun hale getirilmiştir.
Ermeni-Kürt ilişkileri

Geleneksel kıyafetleriyle bir Kürt ve Ermeni, 1862
1923'te Balkan Yarımadası ve Küçük Asya'daki etnik grupların dağılımı, Tarihi Atlas, William R. Shepherd, New York (Harita, Yunanistan ve Türkiye arasındaki 1923 nüfus transferinin sonuçlarını yansıtmamaktadır)
Ermeni-Kürt ilişkileri, Kürtler ve Ermeniler arasındaki tarihsel ilişkileri kapsamaktadır.
İslam fetihleri dönemi

Kürtler ve Ermeniler hem kültürel hem de politik açıdan zamanla giderek daha da belirgin bir hal aldılar. Ermeniler Hıristiyanlığı resmî  dinleri olarak seçerken, Kürtler ise bölgeye  yapılan Arap akınlarıyla beraber İslam'ı kabul ettiler.
Ermenilerin çoğu Hristiyan kalmasına rağmen, bazıları Türk egemenliği altında müslüman oldu. Müslüman olan Vasburagan Ermenileri zamanla Kürt kültürüne adapte olarak asimile olmuşlardır. Bunun başka bir yerde de meydana gelmesi muhtemeldir. I.Dünya savaşı ve Ermeni tehcir'i gibi diğer faktörlerin yanı sıra, 20. yüzyılın başında Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Ermenilerin varlığı nispeten düşük gösterilmiştir.
11. yüzyıla doğru, Orta Asya'dan gelen göçebe Türk kabileleri, Kürtler, Ermeniler ve diğer yerlilerin yerel nüfusu pahasına Orta Doğu ve Anadolu'ya taşınmış ve etnik karışımın daha da değişmesine sebebiyet vermiştir.
Osmanlı imparatorluğu > Bölgede yaşayan Ermeni nüfusu

Osmanlı İmparatorluğu içerisinde, Doğu Vilayetleri'ni kapsayan bağımsız bir Ermenistan düşüncesinin mevcudiyeti sırasında bölge nüfusu süregelen bir tartışma mahiyetini almıştır. Doğu Vilayetleri genellikle Kürtler'in ve Ermenler'in ağırlıklı yaşadığı vilayetleri ifade etmekteydi. Ancak Doğu Vilayetleri içerisinde Kürt nüfusu tarih boyunca en büyük nüfus olarak varlığını sürdürmüştür. Bölgede yaşanan Ermeni nüfusu hakkında her ne kadar kesin bir bilgi mevcut olmasa dahi dönemin kaynaklarından edindiğimiz bilgiler dahilinde mevcut Ermeni nüfusunda 1880 yıllarından sonra özellikle Hamidiye Alayları ve Ermeni tehciri nedeni ile yoğun bir düşüş görülmektedir. Ermeni nüfusunda görülen bu önemli düşüş, o dönem içerisinde yaşanan göçlerin ve savaşların bilançosunun ne denli ağır olduğunu göstermektedir.
Osmanlı imparatorluğu > II.Sason İsyanı

Ermeni komite üyeleri tarafından başlatılan birinci Sason isyanı başarılı olamayınca 1897 yılında Ermeni komitecileri ile alınan karar neticesinde Sason'da ikinci bir isyan gerçekleştirilmiştir. İran'dan bölgeye  Van üzerinden gelen Taşnak komite üyeleri, 25 Temmuz 1897 yılında geçiş güzergahları üzerinde bulunan ve kendilerine rahatsızlık veren Mazrik aşiretine saldırmış ancak başarılı olamadıkları için kaçarak Sason bölgesine gelmişlerdir. Taşnak komite üyeleri bölgeye vardıklarında yerli Ermeni halkı örgütleyerek Osmanlı Devleti tarafından Sason'da kurulacak olan askerî  kışlaların kurulmaması için 1901 yılında Askeri kışlalara yönelik protestolar düzenlemişlerdir. Uzun süre Sason'da devam eden olaylar ise 1903 yılında isyan niteliği kazanmıştır. Uzun süren protestolar ve olayların ardından Sason Ermeni komitecileri 21 Kasım 1901 yılında Muş'a yakın bir bölgede yer alan Varak Manastırında saklanarak bölgede yaşayan birçok kadın ve çocuğu rehin almıştır. Bunun üzerine Muş ahalisi durumu gizlice hükûmete bildirmiş ve Ermeni komiteciler Osmanlı birlikleri tarafından ablukaya alınmışlardır. Ocak 1902 senesinde ise Muş ve çevresinde Müslüman kıyafetleri giyerek birçok Ermeni'yi katlederek bölgede Kürt-Ermeni çatışmalarını alevlendirmek istemişlerdir. Yine aynı yıllarda Pasinler, Kiğı ve Hınıs kazalarında da birkaç Ermeni'ye saldırarak Sason'a kaçmışlardır. Ermeni komiteciler'in kumandanı olan Andranik 1903 yılı sonlarında Kafkasya'dan kendisine yaya ve atlı komite kuvvetleri gelmesi için destek istemiş ardından yardıma gelen kuvvetler sayesinde Sason dağlarındaki faaliyetlerini arttırmıştır. Civardaki Ermeni köylerinden de destek alan Andranik faaliyetlerini hızlandırmış ayrıca civar illerden de birçok silahlı Ermeni'nin kendisine katılması ile faaliyetlerinin hız kazandığı arşivlerde yer almıştır. Başlangıçta 300 kişilik bir kuvvete sahip olan Andranik, civar illerden gelen Ermeniler ve silahlandırılan Sason Ermeniler'in katılması ile 600-700 kişiye ulaşmıştır. Andranik öncülüğünde hızla ilerleyen olaylar 25 Temmuz 1897 yılından 27 Mayıs 1905 yılına kadar devam etmiştir. Andranik'in kuvvetleri 20 Şubat 1904 yılında Kulp'a bağlı Tapik köyüne saldırmış ve 140 Kürt'ü köyden sürmüşlerdir. Onlarca Kürt'ün öldüğü olaylar sırasında Andranik ve kuvvetleri Bozıkan aşiretine saldırmış köylerini yakarak 1200 adet büyük baş hayvanlarını gasbetmişlerdir. Olayların büyümesi ile 4. Ordu'ya bağlı Salih Paşa birlikleri ile beraber 23 Nisan 1905 yılında Andranik ve kuvvetleri üzerine taarruza geçmiştir. 24 Mayıs 1905 senesinde Salih Paşa ve birliklerinin bölgeye gelmesi ile olaylar sona ermiş ve bölge asayişi tekrar sağlanmıştır.