stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Temiz olmayan hayvan
Yahudilik

Yahudilikte "temiz olmayan hayvan" ya da daha doğru bir tabirle "saf olmayan hayvan" kavramı Yahudi dinî hukukunun bir parçası olan ve hangi besinlerin Yahudilere serbest hangilerinin yasak olduğunu belirleyen kaşrut kuralları içinde önemli bir yer tutar. Bu dinî kurallar Tevrat'ın Levililer ve Tesniye kitapları ile Talmud'a göre şekillendirilmiştir. Temiz olmayan ya da kirli olan hayvan kavramı ayrıca Tekvin'de de şöyle belirtilmiştir: "Tanrının Nuha buyurduğu gibi temiz ve kirli sayılan her tür hayvan, kuş ve sürüngenden erkek ve dişi olmak üzere birer çift Nuha gelip gemiye bindiler."
Tevrat'ta bazı hayvanlar açık olarak saf ya da saf olmayan olarak belirtilmiş bazı hayvanlar ise ya anatomik özellikleri ya da başka kriterlerle sınıflandırılmıştır. Bazı durumlarda ise Ahit İbranicesinde kullanılan hayvan adının tam anlamı konusunda şüpheler vardır.
Yahudiliğin beslenme ile ilgili dinî kurallarına göre hyavanın yalnızca "saf" olması yetmez ayrıca sakatlığı olmaması ve şehita adı verilen kesim kurallarına göre kesilmesi ve temizlenmesi gerekir. Saf olmayan ve uygun kesim kurallarına göre kesilmeyen hayvanın etinin yenmesi de dinen yasaktır. Örneğin hayvan jelatini tüketmekten de kaçınılır ancak son zamanlarda inek ve balıklardan koşer kurallarına göre hazırlanmış koşer jelatin temin edilmeye başlanmıştır. Yasaklar saf hayvanların bazı parçalarına da uygulanmaktadır, örneğin kan, bazı yağ dokular ve siyatik sinirler. Ayrıca bir hayvanın etini aynı hayvanın sütü ya da süt ürünleri ile pişirmek ve hatta bunlar için aynı mutfak aletlerini kullanmak da yasaktır.
Yahudilik > Memeliler

Tevrat tarafından yasaklanan diğer memeliler fare ve uçan yarasa gibi "sürünen yaratıklar"dır. Tevrat'a göre sığır, keçi ve koyun gibi hem geviş getiren hem de çatal ya da yarık tırnaklı memelilerin eti koşer sayılır. Ancak bu iki özellikten yalnızca birine sahip olan hayvanların eti saf değildir ve tüketilemez. Levililer özellikle geviş getiren ama ayrık tırnaklı olmayan deveyi yasaklar; Kır sıçanı ve kır tavşanı da aynı nedenden yasaklanmıştır. Çatal tırnaklı olan ama geviş getirmeyen domuz da yasaktır.
Yahudilik > Balıklar

Tevrat'a göre denizde ve akarsularda yaşayan pullu ve yüzgeçli yaşayan canlılar yenebilir ancak pulsuz ve yüzgeçsiz canlılar yenemez.
Yahudilik > Kuşlar

Tevrat yalnızca bazı kuş türlerini yasaklayarak listesini verir ancak Yahudi metinlerde temiz olmayan kuşların tanımı tartışmalı bir konudur ve bu nedenle genel olarak kümes hayvanları gibi geleneksel olarak yenmesi uygun olan kuşlar yenilir.
Yahudilik > Böcekler

Tevrat dört ayaklı ve kanatlı olup ayaklarını sıçramak için kullanan bazı böceklerin yenmesine izin verirken diğerlerini yasaklar. Ancak Ahit İbranicesinde kullanılan böcek isimlerinin belirsizliği nedeniyle günümüzde hahamlar tüm böceklerin yenmemesi gerektiğini savunur. Yalnızca Yemenli Yahudi toplulukları tarafından geleneksel olarak kosher sayılan Schistocerca gregaria türü çekirgeler istisna sayılmıştır.
Balarısı'nın ürettiği bal kosher sayılır çünkü bal arıların vücudundan oluşan bir ürün değildir.
Yahudilik > Açık liste

Tevrat'ın Levililer ve Tesniye kitaplarına göre saf olmadığı belirtilen hayvanlar şunlardır:
Yarasa
Deve
Bukalemun
Kırsıçanı
Karabatak
Guguk
Kartal
Feret
Kurbağa
Mısır akbabası
Çaylak
Firavun kartal baykuşu
Kır tavşanı
Atmaca
Balıkçıl
Kız kuşu
Kukumav
Kertenkele
Köstebek
Fare
Gece atmacası
Balık kartalı
Sakallı akbaba
Baykuş
Pelikan
Domuz
Kuzgun
Salyangoz
Leylek
Kaplumbağa
Akbaba
Gelincik
Yahudilik > Nedenleri

Bazı bilginler Yahudilikteki "temiz olmayan hayvan" kavramının topluluk liderleri tarafından halk sağlığı düşünülerek ortaya atıldığını çünkü o dönemlerde bu hayvanlar gerçekten de gıda zehirlenmesine neden olabilmekte ve etlerini tüketenlere hastalık geçirebilmekteydiler.
İngiliz antropolog Mary Douglas "temiz olmayan" damgasının felsefi temelleri olduğunu ileri sürmektedir çünkü yasaklanan besinler tam olarak belirli bir sembolik kategori altında toplanamamaktadır. Örneğin domuz çatal ayaklı olmasına rağmen geviş getirmediği için "müphem" bir yaratık olarak görülmekteydi.
Hristiyanlık

Hristiyanlığın ilk dönemlerinde, sünnet ve beslenme kuralları gibi Yahudilik geleneklerinin uygulanıp uygulanmaması tartışılmıştır. İncil'de Elçilerin İşleri kitabında anlatıldığı üzere Kudüs Konsili bu geleneklere tam uyulmasını isteyenlerle daha serbest bir görüşe sahip olanlar arasında orta yolu bulmuştur. Alınan karara göre Hristiyanlığı seçen diğer milletlerden olanların "Putlara sunulan kurbanların etinden, kandan, boğularak öldürülen hayvanların etinden ve fuhuştan" sakınmaktan başka bir şey yapmalarına gerek yoktu.
İncil'de İsa'nın "İnsanın dışında olup içine giren hiçbir şey onu kirletemez...Dıştan giren, insanın yüreğine değil, midesine gider, oradan da helaya atılır." ve "Ağızdan giren şey insanı kirletmez. İnsanı kirleten ağızdan çıkandır." sözlerine Hristiyanlıkta beslenme ile ilgili kısıtlama olmadığı görüşünü göstermek için sıklıkla atıfta bulunulur.
Fare
Yarasa
Mavi yengeç.
Çöl çekirgesi
Resimde, Tanrı'nın temiz olmayan hayvanları temiz kılarak, Eski Ahit yasalarının sona erdiğini betimler..
Ben Abbey

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Benjamin Charles Abbey
Doğum tarihi:  13 Mayıs 1978 (46 yaşında)
Doğum yeri:  Londra, İngiltere
Boyu:  560 fit (170 m)
Mevkii:  Forvet
Ben Abbey veya tam adıyla Benjamin Charles Abbey (d. 13 Mayıs 1978), İngiliz futbolcudur. İngiltere'de düzenlenen futbol liginde yer alan Oxford United, Southend United ve Macclesfield Town takımlarında oynamıştır.
Abbey, Eylül 1999'da 30.000 £ karşılığında İkinci Lig kulübü Oxford United'a transfer oldu.
Ay'ın yörüngesi

Ay çevresindeki bir nesnenin yörüngesi için Ay merkezli yörüngesayfasına bakınız.
| --- | --- |
Ay'ın Dünya'ya göre yörüngesinin bir şeması. Açılar doğru ve göreli boyutlar ölçeklidir, ancak mesafeler ölçekli değildir.
Yarı büyük eksen: 384.748 km (239.071 mi)
Ortalama mesafe: 385.000 km (239.000 mi)
Ters sinüs paralaksı: 384.400 km (238.900 mi)
Yerberi: 3.632.289 km (2.257.000 mi), ort. (356400–370400 km)
Yeröte: 405.400 km (251.900 mi), ort. (404000–406700 km)
Ortalama dış merkezlik: 0,0549006 (0,026–0,077)
Ortalama eksen eğikliği: 6,687°
Ortalama eğiklik
ekliptiğe göre yörünge eğikliği: 5,15° (4,99–5,30)
ekliptiğe göre Ay ekvatorunun eğikliği: 1,543°
Dönme süresi
Dünya çevresinde (yıldız ayı): 27,322 gün
Dünya çevresinde (kavuşum ayı): 29,530 gün
Düğüm noktalarının devinimi: 18,5996 yıl
apsis devinimi: 8,8504 yıl
Ay, Dünya'nın etrafındaki yörüngesinde doğrusal yönde döner ve İlkbahar Ekinoksu ve yıldızlara göre bir döngüsünü yaklaşık 27,32 günde (Bir dönencel ay ve bir yıldız ayı) ve Güneş'e göre bir döngüsünü yaklaşık 29,53 günde (bir kavuşum ayı) tamamlar. Dünya ve Ay, Dünya'nın merkezinden yaklaşık 4.670 km (2.900 mi) uzaklıkta (Dünya yarıçapının yaklaşık %73'ü) yer alan bir çift merkez (ortak kütle merkezi) odağındaki yörüngelerinde dönerek Dünya-Ay sistemi adı verilen bir uydu sistemi oluştururlar. Ortalama olarak, Ay'a olan uzaklık Dünya'nın merkezinden yaklaşık 385.000 km (239.000 mi) olup, bu da yaklaşık 60 Dünya yarıçapına veya 1,282 ışık saniyesine karşılık gelmektedir.
Ay ve Dünya arasındaki çift merkezi çevresindeki ortalama 1,022 km/s'lik (0,635 mil/s, 2.286 mil/saat) yörünge hızıyla Ay her saatte yaklaşık olarak kendi çapı kadar mesafe kat eder ki bu da gök küre üzerinde yaklaşık yarım derecelik bir mesafe anlamına gelir. Ay'ın diğer gezegenlerin düzenli uydularından farkı, yörüngesinin Dünya'nın ekvator düzlemi yerine ekliptik düzleme daha yakın olmasıdır. Ay'ın yörünge düzlemi ekliptik düzleme göre yaklaşık 5,1° eğikken, Dünya'nın ekvator düzlemi ekliptik düzleme göre yaklaşık 23° eğiktir.
Özellikleri

Bu bölümde açıklanan yörünge özellikleri yaklaşık değerlerdir. Ay'ın Dünya çevresindeki yörüngesi hakkındaki çalışmaların (Ay teorisi) uzun bir geçmişi bulunmakta olup, Güneş ve diğer gezegenlerin kütleçekimsel etkileri sebebiyle çok farklı varyasyonlara (tedirginlik) sahiptir.
Ay'ın yörüngesi ve ölçeklenmiş boyutları
Ay'ın en yakın ve en uzak olduğu konumlardaki görünür büyüklüğünün karşılaştırılması.
Özellikleri > Eliptik şekil

Ay'ın yörüngesi Dünya'nın etrafında neredeyse dairesel bir elipstir (Yarı büyük ve yarı küçük eksenler sırasıyla 384.400 km ve 383.800 km, arada yalnızca 0,16% fark bulunmaktadır). Elips eşitliği 0,0549'luk bir dışmerkezlik ve sırasıyla 362.600 km (225.300 mil) ve 405.400 km (251.900 mil) perije ve apoje uzaklıklarını verir (%12'lik bir fark).
Daha yakın nesnelerin daha büyük görünmesi sebebiyle Ay'ın görünür büyüklüğü Dünya'dan bakıldığında uzaklaşıp yakınlaştığı dönemlere göre değişmektedir. Süper ay olarak adlandırılan fenomen dolunay döneminde Ay'ın Dünya'ya en yakın olduğu konumda (perije) gerçekleşmektedir. Ay'ın çapının olası en büyük görünümü en küçük olduğu görünüme göre %12 daha büyüktür. Bu noktada görünür bölgesi %25 artarak aynı oranda ışık miktarını Dünya'ya yansıtmaktadır.
Kepler'in ikinci yasasında belirtildiği üzere Ay'ın yörünge mesafesindeki değişimler teğetsel ve açısal hızlarına göre farklılaşır. Dünya-Ay çift merkezinde bulunduğu varsayılan hayali bir gözlemciye göre ortalama açısal hareket doğu yönünde günde 13,176°'dir (J2000,0 devir).
Dünya ve Ay arasındaki minimum, ortalama ve maksimum mesafelerin açısal çap ile Dünya yüzeyinden görünüşü, ölçekli. Ay'ı görebilmek için sağa kaydırın.
Özellikleri > Uzanım

Ay'ın uzanımı, herhangi bir zamanda Güneş'in doğusuna doğru olan açısal uzaklığıdır. Yeniayda uzanım değeri sıfırdır ve Ay'ın kavuşum halinde olduğu ifade edilir. Dolunayda ise uzanım 180°'dir ve karşı konumda olarak adlandırılır. Her iki durumda da Ay, syzygy konumundadır yani Güneş, Ay ve Dünya neredeyse aynı hizadadır. Uzanım 90° ya da 270° olduğunda ise, Ay'ın dördün evresinde olduğu söylenir.
Özellikleri > Devinim

Ay'ın Dünya'nın çevresindeki hareketinin bir animasyonu

Üstteki resim: kutup görünümü; alttaki resim: ekvatordan görünüm
Yörüngenin yönü uzayda sabit değildir ancak zaman içinde yer değiştirir. Bu yörüngesel devinime kubbemsi yalpalanma (apsisli devinim) denir ve bu durum Ay'ın yörüngesinin yörünge düzlemi içinde dönmesi, yani elipsin eksenlerinin yön değiştirmesi olarak tanımlanır. Ay yörüngesinin ana ekseni - yörüngenin en uzun çapı, sırasıyla en yakın ve en uzak noktaları olan yerberi ve yeröteyi birleştirir - Ay'ın kendisiyle aynı yönde yavaşça dönerken (doğrudan hareket) her 8,85 Dünya yılında veya 3.232,6054 günde bir tam bir devinim gerçekleştirir - yani 360° doğuya doğru devinir. Ay'ın apsidal devinimi, yörünge düzleminin düğüm noktası deviniminden ve Ay'ın kendisinin eksenel deviniminden farklıdır.
Özellikleri > Eğiklik

Ekliptik düzleme göre Ay yörüngesinin ortalama eğimi 5,145°'dir. Teorik değerlendirmeler halihazırda ekliptik düzleme bağlı eğimin Dünya'nın ekvatoruna göre oldukça sabit bir eğime sahip daha önceki bir Dünya'ya yakın yörüngeden gelgit evrimi ile yükseldiğini göstermektedir. Ekliptiğe göre günümüzdeki %5'lik bir eğim üretmek için ekvatora göre geçmişteki yörüngenin eğikliğinin yaklaşık %10 düzeyinde olması gereklidir. En başta ekvatora göre eğimin sıfıra yakın olduğunu ancak Dünya'ya düşerken Ay'ın yakınından geçen gezegenimsilerin etkileri kaynaklı olarak %10'a yükselmiş olabileceği düşünülmektedir. Eğer bu hadise gerçekleşmemiş olsaydı günümüzde çok daha sık olarak tutulmalar yaşanır ve Ay ekliptiğe göre çok daha yakın bir konumda bulunurdu.
Ay'ın dönme ekseni kendi yörünge düzlemine dik değildir, bu nedenle Ay ekvatoru yörünge düzleminde yer almaz, ancak 6,688°'lik sabit bir değerle bu düzleme eğimlidir (bu eksen eğikliği yani oblikliktir). Jacques Cassini tarafından 1722'de keşfedildiği üzere, Ay'ın dönme ekseni yörünge düzlemi ile aynı hızda ilerler, ancak 180° evresinin dışındadır (bkz. Cassini Yasaları). Bu nedenle, Ay'ın dönme ekseni yıldızlara göre sabit olmasa bile, ekliptik ile Ay ekvatoru arasındaki açı her zaman 1,543°'dir. Bu aynı zamanda, Ay ekliptiğin en kuzeyindeyken, Dünya'dan görülen kısmın merkezinin Ay ekvatorunun yaklaşık 67° güneyinde olduğu ve güney kutbunun görülebildiği, Ay ekliptiğin en güneyindeyken ise görünen kısmın merkezinin ekvatorun 6,7° kuzeyinde olduğu ve kuzey kutbunun görülebildiği anlamına gelir. Bu olaya enlem librasyonu/salınımı adı verilir.
Özellikleri > Eğiklik > Düğümler

Düğümler Ay'ın yörüngesinin ekliptik ile kesiştiği noktalardır. Ay, aynı düğüm noktasıyla ejder ayı olarak da adlandırılan her 27,2122 günde bir kesişir. İki ayrı düzlem arasındaki kesişim noktaları olan düğüm hattı ters yönlü bir harekete sahiptir. Dünya'dan bakan bir gözlemci için 18,6 yıl veya yılda 19,3540° ile ekliptik boyunca batı yönünde döner. Cismin kuzeyinden bakıldığında ise, düğümler Dünya çevresinde saat yönünde, Dünya'nın kendi dönüşü ile Güneş etrafındaki dönüşünün tersi yönünde hareket eder. Ay veya Güneş tutulması, düğüm noktaları Güneş ile aynı hizaya geldiğinde, kabaca 173,3 günde bir meydana gelmektedir. Ay yörüngesinin eğikliği aynı zamanda tutulma olaylarında etkilidir. Güneş, Dünya ve Ay üç boyutlu olarak hizalandığında ve düğümler dolunay ve yeniaya denk geldiğinde yaklaşık her altı ayda bir tutulma olayı gerçekleşmektedir.
Aslında bu, Ay'daki “bir güneş yılının” yalnızca 347 gün uzunluğunda olduğu anlamına gelmektedir. Buna drakonik (ejder) yılı ya da tutulma yılı adı verilmektedir. Ay'daki “mevsimler” bu zaman aralığına denk düşer. Bu drakonik yılın yaklaşık yarısında Güneş, Ay ekvatorunun kuzeyinde (fakat en fazla 1,543°), diğer yarısında ise Ay ekvatorunun güneyindedir. Bununla birlikte, bu mevsimlerin etkisi, Ay gecesi ile Ay gündüzü arasındaki farka kıyasla çok önemsizdir. Kutuplarda, yaklaşık 15 Dünya gününden oluşan olağan ay gündüz ve gecesi yerine, Güneş 173 gün boyunca “yukarıda” olacaktır; kutuplarda güneşin doğuşu ve batışı her yıl 18 gün sürer. Buradaki “yukarı” Güneş'in merkezinin ufkun üzerinde olduğu anlamına gelir. Ay'ın kutupsal gündoğum ve günbatımları tutulma zamanlarında meydana gelir. Örneğin, 9 Mart 2016'daki Güneş tutulmasında, Ay alçalan düğüm noktasına ve Güneş gökyüzünde Ay'ın ekvatorunun ekliptiği kestiği noktaya yakın konumda bulunmuştur. Güneş bu noktaya ulaştığında, Güneş'in merkezi Ay'ın kuzey kutbunda batar ve Ay'ın güney kutbunda doğar.
Aynı yılın 1 Eylül'ünde gerçekleşen Güneş tutulmasında, Ay yükselen düğümüne ve Güneş de gökyüzünde Ay'ın ekvatorunun ekliptikle kesiştiği noktaya yakın konumda bulunmuştur. Güneş bu noktaya ulaştığında, Güneş'in merkezi Ay'ın kuzey kutbundan doğup güney kutbundan batmaktadır.
Özellikleri > Eğiklik > Ekvatora olan eğim ve Ay'ın duraklaması

Her 18,6 yılda bir, Ay'ın yörüngesi ve Dünya'nın ekvatoru arasındaki açı 28°36′ olan (Dünya'nın eksen eğikliği 23°27′ ve Ay'ın yörünge eğikliği 5°09′ toplamı) maksimum değere ulaşır. Bu duruma büyük Ay duraklaması adı verilir. Bu dönemde Ay'ın dik açıklığı 28°36′ ila +28°36′ arasında değişir. Son olarak, 2006 yılında büyük Ay duraklaması yaşanmıştır. Bu durumun tam tersi olarak, büyük Ay duraklaması yaşanan tarihten itibaren geçecek 9,3 veya 10 yılda bir Ay'ın yörüngesi ve Dünya'nın ekvatoru arasındaki açı 18°20′ olan minimum değere ulaşır. Bu duruma ise küçük Ay duraklaması adı verilmektedir. Son olarak Ekim 2015'te küçük Ay duraklaması yaşanmış olup, bir sonrakinin, büyük Ay duraklaması tarihi olan 2024 yılını takiben 2034 yılı içinde gerçekleşmesi beklenmektedir.
Ay'ın ışığı, Kuzey Kutbunda Güneş aylarca ufkun altında kaldığı zamanlarda zooplanktonlar tarafından kullanılmaktadır ve bu ışık, iklimin daha sıcak olduğu zamanlarda Kutup bölgelerinde yaşayan canlılara faydalı olabilmektedir.
Özellikleri > Eğiklik > Ölçekli model

Dünya-Ay sisteminin Ölçekli modeli: Boyut ve mesafeler ölçeklendirilmiştir. Her iki cismin de ortalama yörünge mesafeleri ve yarıçapları gösterilmektedir. Ay'ı görebilmek için sağa kaydırınız.
Gözlem ve ölçüm tarihleri

M.Ö. 1000 yıllarında Babilliler, Ay gözlemlerinin tutarlı bir kaydını tuttuğu bilinen ilk uygarlıktır. Günümüz Irak topraklarında bulunan o döneme ait kil tabletlerde, Ay'ın doğuş ve batış zamanları ve tarihleri, Ay'ın yakınından geçtiği yıldızlar ve dolunay zamanında hem Güneş'in hem de Ay'ın doğuşu ve batışı arasındaki zaman farkları çivi yazısıyla kaydedilmiştir. Babil astronomisi Ay'ın hareketinin üç ana dönemini keşfetmiş ve geleceğe uzanan ay takvimleri oluşturmak için veri analizini kullanmıştır. Deneysel verilere dayalı tahminler yapmak için ayrıntılı, sistematik gözlemlerin bu şekilde kullanılması insanlık tarihindeki ilk bilimsel çalışma olarak kabul edilebilir. Ancak Babilliler verilerini geometrik ya da fiziksel olarak yorumlamaktan yoksun kalmış gibi görünmektedirler ve (her ne kadar olası tutulma zamanlarından önce “uyarılar” yayınlanmış olsa da) gelecekteki ay tutulmalarını tahmin edememişlerdir.
Antik Yunan astronomları gökyüzündeki nesnelerin hareketlerinin matematiksel modellerini ilk olarak ortaya koyup analiz edenlerdir. Batlamyus Ay'ın hareketini, Taşıyıcı ve ikincil çember (episikl) ve Ay tedirginliği kavramlarını kullanan iyi tanımlanmış bir geometrik model ile açıklamıştır.
Sir Isaac Newton mekanik hareket yasalarını tam olarak ilk geliştiren kişidir ve Ay hareketlerine ilişkin gözlemleriyle teorisini test etmiştir.
Ay dönemleri

Ayrıca bakınız: Kameri ay ve Ay (zaman)
| İsim | Süre (gün) | Tanımı |
| --- | --- | --- |
| Yıldız ayı | 27,321662 | Uzak yıldızlarla ilgili olarak (her bir Güneş yörüngesinde 13,36874634 geçiş ) |
| Kavuşum ayı | 29,530589 | Güneş çevresindeki yörüngeyle ilgili olarak (Ay'ın evresi, her bir Güneş yörüngesinde 12,36874634 geçiş) |
| Dönencel ay | 27,321582 | İlkbahar ekinoksu ile ilgili olarak (~26,000 yılda bir devinim) |
| Ayrıksı ay | 27,554550 | Yerberi noktasıyla ilgili olarak (3232.6054 gün= 8,850578 yılda devinim) |
| Ejder ayı | 27,212221 | Yükselen düğüm ile ilgili olarak (6793.4765 gün= 18,5996 yılda bir devinim) |
Ay'ın yörüngesi ile ilişkilendirilen birkaç garklı dönem bulunmaktadır. Yıldız ayı, sabit yıldızlar baz alınarak Dünya çevresindeki bir tam yörüngenin alınması için gerekli olan yaklaşık 27,32 günlük zamanı ifade etmektedir. Kavuşum ayı, Ay'ın bir evredeyken aynı evreye tekrar ulaşıncaya kadar geçen zamanı ifade etmektedir ve yıl boyunca çeşitlilik arz etmekle birlikte ortalama 29,53 gün sürmektedir. Kavuşum döngüsü yıldız döngüsünden daha uzun olmasının nedeni Dünya-Ay sisteminin aynı zamanda beraber her bir yıldız ayında Güneş çevresinde de dönüyor olmasıdır ki bu durum Dünya, Güneş ve Ay'ın aynı hizaya ulaşması için daha uzun bir süre gerekmesidir. Ayrıksı ay ise Ay'ın yerberi noktasına tekrar ulaşması için gereken süredir ve 27,55 gündür. Dünya-Ay ayrıklığı gelgit eksinin yoğunluğunu belirlemektedir.
Ejder ayı ise yükselen düğüm noktasına tekrar ulaşması için gereken süredir. Aynı ekliptik boylamın birbirini izleyen iki geçişi arasındaki süreye dönencel ay adı verilmekte olup, son dönemlerde yıldız ayından biraz farklılaşmaktadır.
Aylık takvimin ortalama uzunluğu yaklaşık 30,4 gündür. Bu süre, tarihi olarak görünür ay evreleri ile ilgili olması nedeniyle ay periyodu olarak kabul edilmemektedir.
Librasyon

Ana madde: Librasyon
Ay senkronize bir şekilde döner, yani her zaman aynı yüzü Dünya'ya dönüktür. Bu eşzamanlı dönüş sadece ortalama olarak geçerlidir çünkü Ay'ın yörüngesi belirli bir dışmerkezliğe sahiptir. Sonuç olarak, Ay'ın açısal hızı Dünya'nın yörüngesinde dönerken değişir ve bu nedenle her zaman Ay'ın daha sabit olan dönme hızına eşit değildir. Ay yerberi konumundayken, yörüngesel hareketi kendi etrafındaki dönüşünden daha hızlıdır. O sırada Ay kendi ekseni etrafındaki dönüşüne göre yörüngesinde bir miktar ileridedir ve bu da doğu (sağ) uzak tarafının sekiz dereceye kadar boylamını görmemizi sağlayan bir perspektif etkisi yaratır. Bunun tersine, Ay yeröteye ulaştığında, yörünge hareketi dönüşünden daha yavaş olur ve batı (sol) uzak tarafının sekiz derecelik boylamını ortaya çıkarır. Bu, boylamın optik librasyonu olarak adlandırılır.
Ay'ın dönme ekseni, ekliptik düzleminin normaline göre toplam 6,7° eğimlidir. Bu durum, kuzey-güney yönünde benzer bir perspektif etkisine yol açarak enlemde optik kayma olarak adlandırılır ve uzak tarafta kutbun neredeyse 7° ötesini görülmesini sağlar. Son olarak, Ay Dünya'nın kütle merkezinden sadece yaklaşık 60 Dünya yarıçapı uzakta olduğu için, gece boyunca Ay'ı gözlemleyen ekvatordaki bir gözlemci yanal olarak bir Dünya çapı kadar hareket eder. Bu durum, bir kişinin Ay'ın bir derecelik bir bölümünü daha görmesini sağlayan günlük bir sapmaya yol açar.
Dünya'daki bir gözlemci için perspektif değişikliğinden kaynaklanan bu “optik titreşimlerin” yanı sıra, Ay'ın uzaydaki dönüş kutbunun yönündeki gerçek üğrümler olan “fiziksel titreşimler” de mevcuttur: ancak bunlar çok küçüktür.
Güneş etrafındaki Ay ve Dünya'nın yörüngesi

Kuzey gök kutbundan bakıldığında (yani Polaris yıldızının yaklaşık yönünden) Ay Dünya'nın etrafında saat yönünün tersine, Dünya da Güneş'in etrafında saat yönünün tersine ve Ay ile Dünya da kendi eksenleri etrafında saat yönünün tersine dönerler.
Açısal hızın yönünü belirtmek için sağ el kuralı kullanılabilir. Sağ elin başparmağı kuzey gök kutbunu gösteriyorsa, parmaklar Ay'ın Dünya'nın etrafında döndüğü, Dünya'nın Güneş'in etrafında döndüğü ve Ay ile Dünya'nın kendi eksenlerinde döndüğü yönde kıvrılır.
Dünya-Ay sistemi ikili bir gezegen sistemi olarak kabul edildiğinde, ağırlık merkezi Dünya'nın içinde, Dünya'nın merkezinden yaklaşık 4.671 km (2.902 mi) veya Dünya'nın yarıçapının %73,3'ü kadardır. Bu ağırlık merkezi, Dünya günlük dönüşünü tamamlarken Dünya ve Ay merkezleri arasındaki çizgi üzerinde kalır. Dünya-Ay sisteminin Güneş yörüngesindeki yolu, bu ortak ağırlık merkezinin Güneş etrafındaki hareketi olarak tanımlanır. Sonuç olarak, Ay ortak ağırlık merkezi etrafındaki yörüngesinde hareket ederken, Dünya'nın merkezi her sinodik ay boyunca Güneş yörünge yolunun içine ve dışına sapar.
Güneş'in Ay üzerindeki yerçekimi etkisi Dünya'nın Ay üzerindeki etkisinin iki katından fazladır; sonuç olarak Ay'ın yörüngesi her zaman dışbükeydir(Dünya-Ay Güneş yörüngesinin dışında büyük bir mesafeden Güneş-Dünya-Ay sisteminin tamamına Güneş'e doğru bakıldığında görüldüğü gibi) ve hiçbir yerde içbükey (aynı perspektiften) veya ilmekli değildir.
Kubbemsi yalpalanma - Ay'ın eliptik yörüngesinin ana ekseni her 8,85 yılda bir Ay'ın kendi dönüşü ile aynı yönde bir tam tur dönmektedir. Bu görüntü Dünya'nın güney kutbundan yukarı doğru bakmaktadır ve Ay'ın yörüngesinin eliptik şekli (presesyonu belirgin hale getirmek için neredeyse dairesel şeklinden büyük ölçüde abartılmıştır) beyazdan daha gri yörüngelere doğru dönmektedir.
Dünya Ay yörüngesinin tedirginlikleri
Yörünge eğikliği - Ay'ın yörüngesi ekliptiğe göre 5,14° eğiktir. Bu, büyük kuzey ay dönümündeki özel konumunu (Ay'ın en uzak kuzey noktasına ulaşması) açıklamaktadır. Bu dönemlerde Dünya'nın kuzey kutbu Ay'a dönüktür ve Ay ekliptiğin kuzeyindedir.
Her gece Dünya'dan görülen Ay'ın gökyüzündeki görünür yörüngesi geniş bir elips şeklindedir, ancak bu yol yılın zamanına ve enleme göre değişir.
Ay'ın Dünya'dan uzaklığı ve 2014'teki Ay evreleri. Ay evreleri: 0 (1)-yeni ay, 0,25-ilk dördün, 0,5-dolunay, 0,75-son dördün
Ay'ın evrelerindeki döngüsünü gösteren animasyon. Ay'ın görünen yalpalamasına librasyon denir.
Dünya'nın ve Ay'ın Güneş etrafındaki yörüngelerinin bir kesiti