Ömer Seyfettin öyküleri listesi

| 45 | Üç Nasihat | 30 Ağustos 1917 | Yeni Mecmua | Kastamonu'daki bir köyde annesiyle yaşayan Durmuş, öküzlerinden biri ölünce para kazanmak için İstanbul'a gider. On gün iş bulamaz, sonra Edirnekapı'da Müstaki Efendi adında yaşlı bir adamın uşak aradığını öğrenip işe talip olur. Müstakim Efendi, ücret olarak yılda bir kuruş ve bir de nasihat vereceğini söyleyince Durmuş başta reddeder, ama ertesi gün kabul edip işe başlar. Bir yılın sonunda ücretini ve "Yolunu, izini bilmediğin yere gitme!" tavsiyesini alır. Canı sıkılan Durmuş işten ayrılmaya karar verir, ama bir yıl daha hizmet ederse bir kuruş ve bir tavsiye daha vereceğini söyleyen Müstakim Efendi'nin teklifini kabul eder. İkinci yılın sonunda aldığı tavsiye "Emanete hıyanetlik etme!" olur. Durmuş'un canı sıkılır, yine ayrılmaya karar verir, ama Müstakim Efendi son bir tavsiye daha vadedince kalmaya karar verir. Durmuş'un aldığı son tavsiye "Karını kendin gitmediğin yere gece yatısına gönderme!" olur. Durmuş memlekete dönmeye karar verir, Müstakim Efendi de annesine hediye olarak Durmuş'a iki somun verir. Dönüş yolunda yolu taşkın bir ırmak tarafından kesilen Durmuş, ilk tavsiyeyi hatırlayıp suya girmez, cesaret gösteren arkadaşı ise suya kapılıp kaybolur. Kalanlar bir çobandan ırmağın üstünden geçen köprünün yerini öğrenirler. Bir süre sonra yolda acıkan Durmuş, yanındaki somunu yiyecekken, ikinci tavsiyeyi hatırlayıp vazgeçer. Grubun yolu hırsızlar tarafından kesilir, herkes değerli malını kaybeder, yanında ekmekten başka bir şeyi olmayan Durmuş ise dayak yer. Herkes evine parasız biçimde döner. Durmuş annesiyle buluşur, yemek için çıkardıkları ekmeklerin ikisinin de içinden altın çıkar. Köy halkı Durmuş'a evlenmesini söyler, Durmuş ise, evleneceği kızı kendi kalmadığı bir yere göndermeme şartını öne sürünce gelin bulunamaz. Bir süre sonra uzak bir köyden öksüz bir kız bulurlar, Durmuş bu kızla evlenir ve bir oğlu olur. Yıllar sonra kızın köylüleri, Durmuş'a ısrar ederek kızı düğüne katılmak için bir geceliğine köyüne götürürler. Durmuş'un için rahat etmez, karısının peşinden gider. Düğün alanına yaklaşır, karısını uzaktan görür, kimliğini gizleyerek konuştuğu bir kocakarıya, kendisiyle karısını gece aynı odaya sokması için para verir. Yüzünü kapatarak girdiği odada kız ağlar ve direnir. Durmuş da oğlunu alıp evine döner. Çocuğun kaybolduğunu gören köylüler, ertesi gün kızı Durmuş'a götürürler ve oğlunun çıkan yangında öldüğünü söylerler. Durmuş da gerçeği anlatır ve evlenmeden önce kendi kalmadığı bir yere karısını göndermeyeceğini söylediğini hatırlatır. | - |
| 46 | Kaç Yerinden? | 6 Eylül 1917 | Yeni Mecmua | Yazar, bir gün vapurda doktor akrabasıyla karşılaşır ve sohbet etmeye başlarlar. Yazar eski zamanları ve kahramanlık öykülerini överken, doktor da modern zamanları ve teknolojiyi övmektedir. Yazar eski zamanlarda on yara alsa bile savaşmaya devam eden yiğitlerden bahsedince doktor, yolcular arasında Ferhat Ali Bey adında bir subayı işaret eder ve onu beş ayrı cephede tedavi ettiğini, toplam 49 yara almasına rağmen savaşmaya devam eden bu kahramanın, kendisini milletine adadığı için adının duyulmasını istemediğini anlatır. Yazar bu yeni kahramana hayran olur. Vapur yanaşırken Ferhat Ali Bey'in yanına giden yazar ve doktor, onun son savaşta sağ bacağını kaybettiğini, savaşa bundan sonra uçak pilotu olarak devam edeceğini öğrenirler. | - |
| 47 | Kütük | 27 Eylül 1917 | Yeni Mecmua | Birçok kaleyi fethettikten sonra iki bin askeriyle Şalgo Burcu'nun önüne gelen Arslan Bey, bir ormanın yakınında kamp kurar. Askerler kaleye neden hücum edilmediğini anlamazlar ve sıkılmaya başlarlar. Bu sırada Arslan Bey her gün atıyla ormana gitmekte ve saatler sonra dönmektedir. Bir sabah ortalığı sis kaplar, Arslan Bey askerlerine gürültü yapmalarını, nara atmalarını ve civardaki elli mandayı kullanmalarını, sis dağılınca da susmalarını ister. Kendisi de kalenin önüne gider, İstanbul'un fethinde kullanılan topu yakındaki ormana getirdiğini söyleyerek, teslim olmadıkları takdirde kaleyi yıkacağını söyler. Kaledeki askerler işaret edilen yerde, mandaların yanında büyük bir top görürler ve teslim olurlar. Kaleyi teslim aldıktan sonra Arslan Bey, düşman askerini ormana götürür ve top sandıkları şeyin siyaha boyanmış bir kütük olduğunu gösterir. | Şalgo Kalesi, Macaristan'ın başkenti Budapeşte'ye 120 kilometre mesafede bulunmaktadır. |
| 48 | Vire | 11 Ekim 1917 | Yeni Mecmua | Goça bölgesini fetheden Türk ordusu, bir kalede 150 asker bırakmıştır. Kaledeki askerler, padişahın "Kızılelma" üzerine çıkacağı sefer için kaleyi korumaktadır. Kalenin komutanı Barhan Bey, padişahın İran seferinde olduğunu öğrendiğinde, kalenin üç aylık erzağı kalmıştır. Çok geçmeden üç-dört yüz şövalyenin kaleye doğru ilerlediğini görürler. Kaleyi savaşmadan teslim etme numarası yapmaya hazırlanan Barhan Bey, kalenin dibine gelen düşmanla anlaşır: Türkler savaşmadan kaleyi terk edecekler, kaleyi kuşatanlar da güvenli geçişi temin etmek için iki gruba ayrılacaklar, silahlı olan ilk grup kaleye girecekti. Teklif kabul edilir ve kale el değiştirir. Barhan Bey çok beklemeden, dışarıda bekleyen silahsız düşman askerlerini esir alır ve ağır cephanelere el koyar, ayrıca kalenin dar kapısına yukarıdan bakan bir tümseğe de asker yerleştirir. Kandırıldıklarını anlayan askerler kaleden çıkmaya çalıştıkça tümsekteki Türkler tarafından vurulur. Suların zehirlendiğini düşünen kaledekiler dört gün sonra teslim olmaya karar verir. Barhan Bey ve askerleri kaleye girer, düşman askerleri arasında asilzade olan 50 kişiyi ayırır, diğerlerinin silahsız biçimde ayrılmalarına izin verir ve asilzadeleri geri istiyorlarsa kaleye erzak getirmelerini söyler. Düşman kabul eder ve kaledeki Türkler, kendilerine uzun süre yetecek erzakla padişahın seferini beklemeye başlarlar. | - |
| 49 | Yeni Bir Hediye | 11 Ekim 1917 | Yeni Mecmua | Akşam yemeğinden sonra kahvelerini balkonda içen Sadi Bey ve Cevriye Hanım, ertesi gün davetli oldukları sünnet düğününe ne hediye götüreceklerini düşünürler. Fazla harcama yapmak istemeyen, ama kötü bir hediye vermek de istemeyen Sadi Bey, hediye olarak piyango bileti almaya karar verir. | - |
| 50 | Binecek Şey | 18 Ekim 1917 | Yeni Mecmua | Derviş Hasan, aç ve yorgun biçimde yolunda ilerlemektedir. Dua ederek Tanrıdan kendisine bir topal eşek de olsa "binecek bir şey" göndermesini ister. Yolda dik bir yokuşa gelince duasını tekrar eder ve Tanrı binecek bir şey göndermezse yerinden kıpırdamayacağını söyler. Yorgunluktan uyuyakalan Derviş Hasan'ı bir yörük uyandırır. Yörük, dervişin dinlenmiş olduğunu söyleyerek yeni doğan bir tayı kucaklayarak yokuşun tepesine çıkarmasını ister. Derviş reddeder, yörük ısrar edince de derviş küfreder. Yörükler dervişi döverler, derviş de hem yorgun, hem acı içinde, hem de kucağında kokan bir hayvan olduğu hâlde yokuşu çıkar. Yokuşun tepesinde Tanrıya isyan etmekte haksız olduğunu anlayıp tövbe eder. | - |
| 51 | Teselli | 25 Ekim 1917 | Yeni Mecmua | Safevi şehzadesi İsmail Mirza, hileyle ele geçirdiği Erciş'te katliam yapmış, kendisini öldürmeye gelen sancak beylerini pusuya düşürmüştür. Bu pusudan sağ kurtulan Erzurum kumandanı İskender Paşa, idam edilmeyi beklemekte, vaktini türbede ibadetle, ölüm korkusu içinde geçirmektedir. İşlerini defterdarına devreden İskender Paşa, bir gün kahyasından atlıların geldiğini öğrenir ve son namazını kılmaya başlar. Gelen kişiler içeriye girerler, namazı bitince öldürüleceğini anlayan İskender Paşa korkudan bayılacak gibi olur. Namazı bittiğinde ise, gösterdiği kahramanlık için padişahın kendisine hediyeler gönderdiğini öğrenip rahatlar. | - |
| 52 | Pembe İncili Kaftan | 1 Kasım 1917 | Yeni Mecmua | Safevi hükümdarı Şah İsmail'in Osmanlı sultanı II. Bayezid'e altınlar ve elmaslarla gönderdiği elçiye padişahın eli öptürülmemiştir. Şah İsmail'e gönderilecek elçiye daha kötü davranılabileceğinden çekinen sadrazam ve vezirler, ölümden korkmayan birini elçi yapmayı düşünürler. Vezirlerden biri, Üsküdar'da oturan Muhsin Çelebi adında, gururlu ve mert bir gaziyi teklif eder. Sadrazamla görüşüp yapılacak elçilik görevini öğrenen Muhsin Çelebi, hazineden bir kuruş almadan, mallarını satarak ve borç alarak gösterişli bir temsil heyeti oluşturacağını ve kendisinin de, İstanbul'da o dönem ünlü olan "Sırmakeş Toroğlu'nun dibası Hint'ten, harcı Venedik'ten gelme Pembe İncili Kaftanını" giyeceğini söyler. Sadrazam devletin parasını kullanmakta ısrar etse de sözünü dinletemez. Muhsin Çelebi altı ay içinde gerekli parayı denkleştirir, karısını ve iki çocuğunu altı aylık nafakalarıyla birlikte akrabalarından birinin evine bırakır ve yola çıkar. Pembe inciyi yalnızca masallarda işitmiş olan Şah İsmail, Muhsin Çelebi'yi kıskanır, onu küçük düşürmek için tahtın önündeki şilteleri ve seccadeleri kaldırtır. Muhsin Çelebi taht odasına girdiğinde oturacak bir yer göremez, "Beni mecburen ayakta, hürmet vaziyetinde tutmak istiyorlar galiba..." diye düşünerek, pembe incili kaftanını çıkarır, yere serer ve padişahın mektubunu okur. Mektup bitince de izin istemeden kalkar ve kapıya doğru yürür. Sinirlenen Şah İsmail, "Şunun kaftanını veriniz," der. Tahtın önündeki kaftanı alıp "Buyurun, kaftanınızı unutuyorsunuz," diyen muhafıza cevap olarak Muhsin Çelebi ise "Hayır, unutmuyorum. Onu size bırakıyorum. Sarayınızda büyük bir padişah elçisini oturtacak seccadeniz, şilteniz yok... Hem bir Türk yere serdiği şeyi bir daha arkasına koymaz... Bunu bilmiyor musunuz?" der. İstanbul'a dönen Muhsin Çelebi, sadrazamın yanına gider ve mektubu şaha ilettiğini, hiçbir hakarete uğramadığını ve geri döndüğünü anlatır. Sadrazam kaftanı satın almak ister, ama kaftanın akıbetini öğrenemez. Kaftanı satamadığı için mallarını rehinden kurtaramayan Muhsin Çelebi, atını satarak Kuzguncuk'ta bir bahçe alır, ailesine bakar, ömrünün sonuna kadar pazarda sebze satarak fakir bir hayat yaşar. | - |
| 53 | Çakmak | 15 Kasım 1917 | Yeni Mecmua | Makedonya'da sürücülük yapan İboş ve Mıstık, yıllar sonra bir Anadolu kasabasında karşılaşırlar. İkisi de kısa yoldan para kazanabilecekleri işler arayan hemşehriler, Anadolu'nun ahlakından, hilekarlığından ve geçimsizliğinden şikayet etmeye başlarlar. Sigara içmek için tütün sardıkları sırada Mıstık, İboş'un çakmağını çalar ve koynuna gizler. İboş da Mıstık'ı suçlar, ama Mıstık inkâr eder, birbirlerinden şikayetçi olmak üzere mahkemeye giderler. Hakim ikisini de dinler, şahit olmadığı için Mıstık'ı haklı bulur, ama mahkeme masrafını Mıstık'ın ödemesini ister. Mıstık da mahkeme masrafı çakmaktan daha pahalı olduğu için çakmağı çıkarır ve İboş'un yüzüne fırlatır. | - |
| 54 | Mermer Tezgah | 15 Kasım 1917 | Yeni Mecmua | Cabi Efendi, kitapları hafife alan, gerçek bilgeliğin hayatta gizli olduğunu düşünen bir ihtiyardır. Bir gün Üsküdar'da gezerken, bir marangozun tezgahının beyaz mermerden olduğunu görür ve anlam veremez. Marangozla konuşur, iş yaparken aletlerin tezgaha zarar verebileceğini söyler ve neden ahşap tezgah kullanmadığını sorar. Marangoz da hünerine güvendiğini, on beş yıldır hiç hedefi ıskalamadığını söyler. Cabi Efendi de marangoza ders vermek için civarda bir kasapta kuzu pişirtir ve marangozun evine gönderir. Marangoz evde kuzuyu kimin gönderdiği üzerine karısıyla kavga eder, dikkati dağıldığı için ertesi gün mermer tezgahına zarar verir. Cabi Efendi çıkagelir, yaşananları açıklar ve marangoza ahşap tezgah kullanması gerektiğini hatırlatır. Sonra da Kız Kulesi'nin gizemini çözmek için yola çıkar. | - |
| 55 | Başını Vermeyen Şehit | 22 Kasım 1917 | Yeni Mecmua | Türk ordusu civardaki kaleleri fethetmiş, Zigetvar Kalesi'ne yapılan kuşatma ise kışın bastırması üzerine kesilmiştir. Ordu Budin'e dönmüş, Zigetvar yakınındaki, Grijgal adlı hisarda 114 asker bırakılmıştır. Kuru Kadı'nın liderlik ettiği askerler arasında Deli Mehmet ve Deli Hüsrev adlarında iki arkadaş da vardır. Bayram arefesinde Zigetvar kumandanı Kıraçin, iki bin askeriyle kaleden çıkar ve Grijgal önüne gelir ve kalenin teslim edilmesini ister. Bu sırada Kuru Kadı, civardaki Türk hisarlarından yardım isteyen topları ateşler ve yaptığı çağrı, yardımın geldiğini belirten işaret toplarıyla karşılık bulur. Kuru Kadı kaleyi teslim etmeyi kabul etmez, askerleri ise kapının açılmasını ve düşmanla savaşmayı ister. Savaş başladıktan sonra Kuru Kadı, bir şövalyenin bir Türk askerinin kafasını eline aldığını görür. Deli Hüsrev bu sırada, "Mehmet! Mehmet! Canını verdin! Başını verme Mehmet!" diye bağırır. Kuru Kadı ölenin Deli Mehmet olduğunu anlar. Hüsrev'in çağrısı üzerine Mehmet'in başsız vücudu yerden kalkar, kendi başını tutan şövalyeye yetişir, şövalyeyi atından düşürür, kendi başını yerden alır ve oraya uzanır. Savaşı Türkler kazanır ve düşman geri çekilir. Deli Mehmet'in naaşı Grijgal'de toprağa verilir. Kuru Kadı gördüklerinden çok etkilenir, her gün Mehmet'in mezarını ziyaret eder, sonra yaşananları önce mevlit diliyle, sonra da yüzlerce beyitlik bir destanla yazıya geçirir, gördüğü herkese de anlatır. Bir süre sonra Kuru Kadı'ya bir iç sıkıntısı gelir ve Mehmet'in hikâyesinden aldığı hazzı alamamaya başlar. Deli Hüsrev'e rastladığında nedenini sorar, Hüsrev de gördüğü mucizevi bir olayı herkese anlattığı için kerametini kaybettiğini söyler. Kuru Kadı perişan olur, bir süre sonra da görevini yerine getiremeyeceği görülerek Budin Valisi Ahmet Bey tarafından görevden alınır. On iki yıl sonra Zigetvar Kalesi fethedilir, kale önündeki yaralılar toplandığı sırada askerler, Deli Hüsrev'in naaşının yanında ak saçlı, ak sakallı birinin de şehit olup uzandığını görürler ve bunun "Grijgal'in meczup kadısı" olabileceğini söylerler. | - |
| 56 | Kızılelma Neresi? | 29 Kasım 1917 | Yeni Mecmua | Sefer sırasında askerlerin "Kızılelma'ya! Kızılelma'ya!" diye bağırdıklarını duyan Kanuni Sultan Süleyman, şehzadeliği döneminden beri duymakta olduğu Kızılelma'nın neresi olduğu düşünür ve yanına topladığı vezirlerine bu soruyu sorar. Vezirler Viyana, Roma, Çin, Maçin, Hint, Sint, Kafdağı gibi yanıtlar verir. Vezirlerin en bilgini, Kızılelma diye bir şeyin olmadığını ve halk tarafından uydurulduğunu söyler. Sultan ise halkın dilinde olanın aynı zamanda örf olduğunu, halkı yöneten kişilerin halkın ne istediğini bilmesi gerektiğini söyler. Sultan sonradan bu sorunun cevabını kendisinin de bilmediğini fark eder. Huzurdakilerden İskender Paşa, halktan bir garip, bir asker, bir de bostancı bulur. Sultan bu üç kişiye aynı soruyu sorar. Üçü de Kızılelma'nın padişahın milletini götüreceği yer olduğunu söyler. Sultan da vezirlerine dönerek, "Kızılelma, hakkın beni göndereceği yerdir," der. | - |
| 57 | Büyücü | 6 Aralık 1917 | Yeni Mecmua | Selahaddin Eyyubi Kudüs'ü aldıktan sonra fetihlerine devam etmektedir. Alp Arslan'ın kumandanlarından birinin oğlu olan Doğan Bey, Şam'ın doğusundaki bir Türk mahallesinde medresede ilim tahsil etmiş, yüksek duvarlı bahçesinden dışarı çıkmamaktadır. Yirmi yıldır görmediği üç kardeşinden biri Kızıl Arslan'ın, biri Pehlivanoğlu Özbek'in, biri de Harzemşah Döğüş'ün ordusunda savaşmaktadır. Şam ahalisi, hiç dışarı çıkmayan ve ara sıra bahçesinden patlama sesleri gelen Doğan Bey'in büyücü olduğunu düşünür ve Selahaddin Eyyubi şehre geldiğinde, ondan Büyücü Doğan'ı def etmesini ister. Selahaddin konuyu Kaymakam Ferruh Şah'a sorar. Ferruh Şah, önceden de böyle şikayetler aldıklarını, ama yapılan araştırmada Doğan Bey'in kimseye zarar verdiğinin görülmediğini, ahalinin şikayetinin sebebinin gördükleri zarar değil bastıramadıkları merak duygusu olduğunu söyler. Selahaddin bunun üzerine Doğan Bey'in şehirden sürülmesini emreder. Doğan Bey sürgüne giderken halk evini yağmalar ve deney aletlerini parçalar. Yıllar sonra Haçlı ordusu Akka'yı kuşatır. Kuşatmada kullanılan seyyar kuleler, koruyucu maddeyle kaplandığı için ateş almamakta ve Akka'nın savunmasını zayıflatmaktadır. Bir gün seyyar kulelerden birinin alev aldığını gören Selahaddin, nedenini sorgular. Askerleri, bir ihtiyarın bulduğu yöntemle kuleleri ateşe verebildiklerini anlatır. Selahaddin, bu ihtiyarın Şam'dan sürdüğü Doğan Bey olduğunu görür. Ödül teklif eder, ama Doğan Bey kabul etmez ve Selahaddin'e dönerek, "Ecrimi ancak Allah'tan isterim. Yalnız beni bunların elinden kurtar!" der ve ahaliyi işaret eder. | - |
| 58 | Teke Tek | 13 Aralık 1917 | Yeni Mecmua | Osmanlı ordusu Yayçe kalesini kuşatmıştır. Kuşatmada görev alan ihtiyar bir subay, diğer askerlere Fatih Sultan Mehmet zamanında Yayçe kalesinin iki yıl boyunca Osmanlılarda kaldığını, kendi dedesi Sungur Alp'in kale kumandanı olduğunu, kendilerine adaletle davranılan ahalinin bir gün Türk yöneticileri Cuma namazındayken öldürdüğünü ve aradan geçen 70 yıl boyunca kalenin Hristiyanların yönetiminde kaldığını anlatır. İhtiyar subay, daha sonra Yayçe'yi geri almak için yapılan başarısız kuşatmalardan birine kendisinin de katıldığını, bu kuşatmada Cem adında bir yiğidin Yayçe kalesindeki en güçlü savaşçı olan Blas Şeri'yi teke tek dövüşe çağırdığını, silah ve zırh bakımında daha zayıf durumda olan Cem'in iki saat dayandıktan sonra mızrağının kırıldığını, Blas Şeri'nin Cem'in sol bacağını kılıcıyla kopardığını ve Cem'in de tedavi edilerek Anadolu'ya gönderildiğini anlatır. Öyküyü dinleyenlerden Kasım Voyvoda kalkar ve atsız, zırhsız, kılıçsız, kalkansız bir biçimde, yalnızca mızrağıyla kaleye yanaşır ve Blas Şeri'yi ister. Blas Şeri'nin kalede olmadığını öğrenen Kasım, ondan daha güçlü birini ister. Düşmanın en güçlü askeri Jan Hobordanski, atıyla, zırhıyla ve kılıcıyla kalenin önüne çıkar. Atını Kasım'un üstüne sürer, Kasım anlık bir manevrayla mızrağını Jan'ın göğsüne saplamayı başarır. Kasım, yaralanıp yere düşen Jan'ın göğsünü birkaç yumruklar ve arkadaşlarının yanına döner. Jan tedavi edilir ama bir daha savaşamaz; siyasetçi olur, İstanbul'a elçi olarak atanır. Bir gün Kanuni Sultan Süleyman'ın Macaristan'ın başına atadığı Yanoş Zapolya'ya suikast düzenlemek için Buda'ya girmeye çalıştığı sırada yakalanır, çuvala konup Tuna Nehri'ne atılır. | - |
| 59 | Topuz | 27 Aralık 1917 | Yeni Mecmua | Son Eflak tacını giyen papazı Tergoviç'te yenen Mehmet Bey, kendisini sancak beyi ilan etmiştir. Ancak Eflak halkı bu kararı tanımamış ve Zips'teki Zapolya ailesinden yardım istemiştir. Bunu gören Mehmet Bey de bu ittifaktan çekinerek Eflak halkına özerklik vermiştir. Türklerin yönetiminden kurtulan Eflak halkı kutlama yapmaktadır. Kutlama sırasında üç yüz atlıyla birlikte şehre gelen Türk elçisi, padişahtan hediyeler getirdiğini söyler. Üç yüz atlıyla hediye gönderen padişahın, kendisini Eflak prensiyle denk gördüğünü ilan ettiğine sevinen Eflaklılar, meydanda bulunan dört bin askerlerine de güvenerek heyeti kabul eder. Eflak askerleri, prensin huzuruna yalnızca elçinin ve üç yardımcısının çıkmasına izin verirler. Prense önce mektup veren elçi, ilk hediye olarak bir topuz sunar. Tahta yaklaştığında ani bir hareketle topuzu prensin başına indirir ve prensi oracıkta öldürür. Etraftakiler şaşkınlıkdan donakalmışken, elçi "İşte gördünüz ya... İstiklal sevdasına düşen asi cezasını buldu!" der. Elçi, üç yardımcısına meydanda toplanmış halka duyuru yapmalarını ve Eflak askerlerinin silah bırakmalarını istemelerini söyler. Elçi tahta oturur, korku içindeki voyvodalar elçinin elini öpüp itaat ederler. | - |
| 60 | Fon Sadriştayn'ın Karısı | 3 Ocak 1918 | Yeni Mecmua | Yazar vapurda seyahat ederken yanına bir Alman oturur. Başkasıyla konuşmasından adının Fon Sadriştayn olduğunu öğrendiği bu kişi, düzgün Türkçe konuşmaktadır. Vapur iskeleye yanaştığı sırada Fon Sadriştayn, yazara selam vererek okul arkadaşı olduklarını söyler. Yazar başta anlam veremez, ama Fon Sadriştayn, gerçek adının Sadrettin olduğunu ve okulda kendisine Serçe Pehlivan dediklerini söyleyerek başından geçenleri anlatır: Mezun olduktan sonra evlenmiş, fakat giderek zayıflayınca Almanya'daki bir arkadaşının yanında gitmiştir. Burada bira içmeye başlayınca iştahı açılmış ve zamanla sıskalıktan kurtulup yapılı bir adam hâline gelmiştir. Kendisindeki değişimi anlattığı Alman arkadaşı, kerametin Almanya'da değil, Alman kadınında olduğunu söylemiş ve Sadrettin'e karısını boşayıp bir Almanla evlenmesini tavsiye etmiştir. Sadrettin bunun üzerine bir Alman kız bulup İstanbul'a dönmüş, onun yokluğunda başka bir adama âşık olan karısını boşamış ve yeni Alman karısıyla yaşamaya başlamıştır. Düzenli, disiplinli, tutumlu ve çalışkan olan Alman kadın, kısa sürede Sadrettin'in hayatını düzene sokmuştur. Anlatılanları dinleyen yazar, Alman kadınları hakkında arkadaşının anlattıklarına hak verir. | - |
| 61 | Diyet | 10 Ocak 1918 | Yeni Mecmua | Beylerbeyi olan babası idam edilince 12 yaşında yetim kalan Ali, vezir olan amcasının konağına alınır. Kimseye minnet duymak istemeyen Ali konaktan kaçar, Anadolu'yu dolaşır ve Erzurum'da bir demircinin yanında çırak olur. Yıllar boyunca yalnızca işini yapar, mesleğinde ustalaşır ve halk ona Koca Ali adını verir. Uykusu gelmediği bir gece köprüde durup dereyi izlediği sırada, subaşının adamları olan dizdarlar Ali'yi görür ve eve gitmesini söylerler. Ertesi sabah Ali'nin kapısı çalınır. Kapıya dayanan dizdarbaşı, önceki gece Budak Bey'in mandırasında hırsızlık olduğunu ve Ali'nin dükkânını arayacaklarını söyler. Dükkânda yeni yüzülmüş bir koyun derisi, dükkânın önünde de mandıradan çalınan paraların konduğu kese bulunur, Ali bunları kimin koyduğunu bilmediğini söyler. Subaşının önüne çıkarılan Koca Ali suçlu bulunur ve sol kolunun kesilmesine karar verilir. Becerikli bir ustanın kolunun kesilmesine razı olmayan halk, zenginliğiyle bilinen Hacı Mehmet'e başvurur ve diyetini ödeyerek Ali'yi cezadan kurtarmasını ister. Hacı Mehmet de, sahibi olduğu kasap dükkânında ölene kadar kendisi için bedava çalışmayı kabul etmesi hâlinde, Koca Ali'nin diyetini ödemeyi kabul eder. Başta razı olmayan Koca Ali, Hacı Mehmet'in yaşlı olduğunu ve çok yaşamayacağını söyleyen halkın ısrarıyla ikna olur. Diyeti ödenen Ali, kasap dükkânında çalışmaya başlar. Fakat Hacı Mehmet, olur olmaz her işte çalıştırdığı Koca Ali'ye kötü davranmakta ve diyetini ödemeseydi Ali'nin çolak kalacağını sık sık hatırlatmaktadır. Kasapta çalışmaya başlamasının üzerinden bir hafta geçtikten sonra, bir Cuma günü, dükkân sahibinin kışkırtmalarına daha fazla dayanamayan Koca Ali, satırla sol kolunu keser, "Al bakalım, şu diyetini verdiğin şeyi!" diyerek kesik kolunu Hacı Mehmet'in önüne fırlatır. Sonra da kentten ayrılır. | - |
| 62 | Düşünme Zamanı | 17 Ocak 1918 | Yeni Mecmua | İstanbul semtlerinde korku saçan kabadayılar, II. Meşrutiyet'in ilanıyla birlikte hareket edemez olmuşlar ve herkes gibi iş yaparak para kazanmak zorunda kalmışlardır. Fakat kabadayılardan biri olan Badik Ahmet, bu dönemin geçici olduğunu düşünerek teslim olmamış, cezaevine girip çıkmış, yine de pes etmişti. Elindekileri de kumarda zamanla kaybeden Badik Ahmet, bir gün eski kabadayılardan Ödlek Murat'a rastlar, düşünüp taşındıktan sonra hareket ettiği için hiç yakalanmayan, bu nedenle "ödlek" lakabı verilen Murat, Meşrutiyet ilan edildikten sonra Sivas'a sürülmüş, sonra askere alınmış, kasık çıkığı nedeniyle terhis edildikten sonra zengin bir beyin ahırında seyis olarak çalışmaya başlamıştır. Fakat bir gün beyin elindeki gazeteden ürken atı sakinleştirmeye çalışırken atın ayağına bastığı için işten kovulmuştur. Ahmet'e rastladığında üç gündür aç gezmekte olan Murat'ın düştüğü hâli değil de açlığını nasıl gidereceğini düşündüğünü görüp ona acıyan Ahmet, arkadaşını bir lokantaya götürüp ziyafet çektirir. Hesabı nasıl ödeyeceklerini soran Murat'a, "Şimdi düşün işte, ne yapacağız?" der. İki arkadaş gülmeye başlar. | - |
| 63 | Muhteri | 24 Ocak 1918 | Yeni Mecmua | Göztepe'de annesinden kalan arsaya ev yaptırmak için yedi yıldır para biriktiren yazar, çok para harcamamak kaydıyla Avrupa'yı gezmeye karar verir. Fakat ilk günlerinde gördüklerinin etkisiyle çok para harcar. Bir gün trende rastladığı, Bacanak Bey el-Rıza adındaki, zengin bir Mısırlının da etkisiyle parasını daha çok israf eder. Zengin olup sefahat içinde yaşama hayalleri kurmaya başlayan yazar Monako'daki bir otelde başka Türklerle tanışır, çok geçmeden Amerikalı bir milyoner bu Türk grubunu masasına davet eder. Kendisi de Türk olan milyoner, hemşehrilerinin görünce alaturka eğlence düzenlemeye karar verir. Bir tiyatroda bütün salon Türk grubu için kapatılır, aktörler ve aktrisler Türk grubuna eğlencede eşlik ederler. Gece yarısından sonra iyice sarhoş olan milyoner, yaşam öyküsünü anlatmaya başlar: Kayseri'de doğmuş ve liseden sonra cebinde beş para olmadan Amerika'ya göçmüş, uşaklık yapmaya başlamıştır. Çalıştığı evde temizlik sırasında değerli halıların duvara çakılarak temizlendiğini, bu sırada halıların kenarlarının yıprandığı görmüş, bu temizliğin duvara monte edilecek bir çıtçıtla yapılara halının zarar görmesini önleyecek bir yöntem tasarlamış, patentini almış ve kısa sürede zengin olmuştur. Ertesi gün apar topar İstanbul'a dönen yazar, yaptığı israf nedeniyle zor günler geçirir ve basit bir buluşla zengin olan milyoneri hatırlayarak kendi hâline üzülür. | - |
| 64 | Fon Sadriştayn'ın Oğlu | 31 Ocak 1918 | Yeni Mecmua | "Fon Sadriştayn'ın Karısı" öyküsünün geçtiği zaman diliminden 25 yıl sonra, Fon Sadriştayn ve karısı Lida, İstanbul'da yaşantılarına devam etmektedir. Aradan geçen sürede Hasip adında bir oğulları olmuş, fakat bu çocuk büyüyünce, anne ve babasının yıllar boyunca biriktirdiği parayı kasadan çalarak Amerika'ya kaçmıştır. Bunun yarattığı şokla saçları ağaran Lida ve Fon Sadriştayn, oğullarının adını ağızlarına almamaya karar vermişlerdir. Bir gün, Şair Orhan Bey'in doğumunun yıl dönümü için düzenlenen bayram hazırlıklarını izlemek için dışarı çıkmak isteyen Fon Sadriştayn, karısını kendisiyle gelmeye ikna edemez. Bunun üzerine, 28 yıllık evliliklerinde karısıyla arasında "ummanların, karlı şahikaların ayırdığı geçilmez bir hudut" olduğunu fark ederek üzülür. Sokaktan geçen gazete satıcısı çocuğa seslenerek her gazeteden birer nüsha alır; bütün gazeteler, 27 yaşındaki Şair Orhan Bey'den övgüyle söz etmektedir. Fon Sadriştayn, kendi oğlu Hasip'in bencil, tembel ve karaktersiz olmasına hayıflanır ve babası Çanakkale'de şehit olan Orhan Bey'i yetiştiren annenin nasıl biri olduğunu merak eder. Aynı gün akşama doğru gezmeye çıkar, bir telefon merkezinden Orhan Bey'in evine telefon eder ve annesiyle görüşmek ister. Kabul edilmesi üzere Çamlıca'daki köşke gider; Orhan Bey'in annesini gördüğünde, onun yıllar önce Lida'yla evlenebilmek için boşadığı Türk karısı olduğunu görüp hayrete düşer. Kadın oldukça olgun biçimde Sadrettin'e sitem eder ve boşanmadan önce kendisine iftira atmasına çok kırıldığını anlatır. Fon Sadriştayn neye uğradığını şaşırmış biçimde kekeleyerek özür diler ve kendini evin dışına güçlükle atar. Evine döner ve koltuğuna çöker, yaşlı gözlerle pencereden Çamlıca Tepesi'ne bakar. | Aynı yılın başında yayımlanan "Fon Sadriştayn'ın Karısı" adlı öykünün devamıdır. |
| 65 | Cesaret | 8 Şubat 1918 | Yeni Mecmua | Berberde sıra bekleyen yazar, sıkıntısını gidermek için kasadaki kız çocuğunun yaşlanmış hâlini, yaşlı bir müşterinin gençleşmiş hâlini hayal ederek vakit geçirmektedir. O sırada dükkâna görünüşü korku veren, iri, heybetli bir müşteri girer, sıra beklemeden kendisine gösterilen yere oturur. Bir süre sonra bu iri müşteri haykırarak yerinden zıplar ve yere çömelir. Yazar önce bu kişinin usturayla yaralandığını zanneder, sonra bitten korktuğunu düşünür, sonunda arananın at sineği olduğunu anlar. Sinek öldürülünce titremesi yavaş yavaş azalan heybetli adam, at sineği ve hamam böceğinden çok korktuğunu söyler. Yazar, en cesur ruhların bile mücadele edilemez bir düşman karşısında cesaretlerini kaybedebildiklerini görür. | - |