stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Athenaeus
Konuyla ilgili yayınlar

David Braund and John Wilkins (eds.), Athenaeus and his world: reading Greek culture in the Roman Empire, Exeter: University of Exeter Press, 2000. 0-85989-661-7.
Christian Jacob, The Web of Athenaeus, (Hellenic studies, 61), Washington, DC: Center for Hellenic Studies at Harvard University, 2013.
Deipnosophistes, Yunan şöleninin kullanımından esinlenen edebi geleneğe aittir. Sanatçı 'Nicias'/'Nikias' tarafından dekore edilmiş Aulos'u çalan müzisyenler ve Kottabos çalan ziyafetçiler.
Zaman Makinesi 1973

| --- | --- |
Sinema filminin afişi
Yönetmen: Aram Gülyüz
Yapımcı: Adal Yapım
Senarist: Kemal Kenan Ergen
Oyuncular: Gürgen Öz Seda Bakan Ersel Şibil
Müzik: Gökalp Ergen
Görüntü yönetmeni: Ahmet Emre Tanık
Stüdyo: Warner Bros Turkey Warner Bros. Pictures Adal MNS Film
Dağıtıcı: Warner Bros Turkey
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Komedi, Bilimkurgu
Renk: Renkli
Yapım yılı: 2014, Türkiye
Çıkış tarih(ler)i: 14 Mart 2014
Süre: 109 dakika
Ülke:  Türkiye
Dil: Türkçe
Hasılat: 807.354 TL
Resmî sitesi
Zaman Makinesi 1973, 14 Mart 2014 tarihinde vizyona giren Türk yapımı komedi, bilimkurgu filmi. Yönetmenliğini Aram Gülyüz'ün yaptığı filmin senaristliğini Kemal Kenan Ergen yaptı.
Filmin Konusu

Zengin bir hayata sahip olan Tolga, umursamaz bir yaşam sürmektedir. Babası Ali Rıza vefat eder ve Tolga'ya yalnızca bir Anadol STC-16 bırakır. Tolga bu durumu anlayamaz ve sinirlenir. Sinirli bir hâlde arabayı kullanan Tolga öfke ile gaza yüklenince araba göğe çıkar. Daha sonra bir plaja inen Tolga aracı bir tamirciye götürür. Tolga'yı görenler giyiminden konuşmasına kadar her şeyini garipserler. Tamirci ile fiyat konusunda uzlaşamayan Tolga bunun üzerine tamircinin yanında çalışmaya başlar. Tolga olan biteni anlamaya başlamıştır. 1973 yılının yaz ayına gelmiştir. Evsiz yurtsuz kalan Tolga ile Çiko ilgilenir. Tolga 40 sene öncesine gelmenin şaşkınlığı ile daha önceki konforlu yaşamında karşılaşmadığı birçok olay yaşayıp ders çıkaracaktır.
Karakterler

Gürgen Öz (Tolga)
Seda Bakan (Yasemin, Deniz)
Ersel Şibil
Mustafa Uzunyılmaz
Gülhan Tekin
İrfan Kangı
Perihan Savaş
Sinan Bengier
Zihni Göktay
Ferdi Sancar
Esvet Şahin
Fatih Koyunoğlu
Birsu Demir
Can Bartu Aslan
Damla Cangül
Fehmi Dalsaldı
Suat Yalaz

| Suat Yalaz |
| --- | --- |

Doğum: 1 Ocak 1932(1932-01-01) Çiçekdağı, Kırşehir
Ölüm: 2 Mart 2020 (88 yaşında) İstanbul
Defin yeri: Zincirlikuyu Mezarlığı, İstanbul
Milliyet:  Türkiye
Eğitim: İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi
Meslek: Karikatürist, çizer, çizgi romancı, film yönetmeni, senarist, film yapımcısı
Tanınma nedeni: Karaoğlan çizgi romanı
Etkilendikleri: Hugo Pratt

Suat Yalaz (1 Ocak 1932; Çiçekdağı, Kırşehir - 2 Mart 2020), Türk çizgi romancı, film yönetmeni, senarist ve yapımcı.
Yazıp çizdiği çizgi roman Karaoğlan ile tanınmıştır. Karaoğlan'ı yapımcı, senaryo yazarı ve yönetmen olarak yedi kez de sinemaya aktardı.
Hayatı

1 Ocak 1932 tarihinde Kırşehir ilinin bir ilçesi olan Çiçekdağı'nda doğdu. Memur çocuğu olduğu için, gençliğinin ilk yılları Denizli, Adana ve Kayseri illerinde geçti. İlk karikatürü, 16 yaşındayken Erciyes Postası gazetesinde yayınlandı.
Yüksek tahsilini İstanbul'da Güzel Sanatlar Akademisi'nde tamamladı. Öğrencilik yıllarında günlük gazete ve haftalık mizah dergilerinde yeni akım karikatüristlerinden biri olarak dikkat çekti. 1960'ta Akşam gazetesinde Abdullah Ziya Kozanoğlu'na ait Kızıltuğ adlı romanın uyarlamasını çizmesi büyük ilgiyle karşılanmasının ardından, 1963 yılında Karaoğlan'ı yarattı. Bu ona hem basında yayıncılık hem de en büyük tutkusu olan sinema alanında yapımcılık ve yönetmenlik kapısını açtı. Karaoğlan'ın maceraları 1 Nisan 1963 tarihinden itibaren haftalık çizgi roman dergisi olarak yayımlanmaya başladı.
Kendi firması adına sekiz film yaptıktan ve Yeşilçam'da 10 yıldan fazla süren bir tarihi macera filmleri çığırı açtıktan sonra 1971 yılında gittiği Fransa'da Karaoğlan'ı 7 yıl süreyle yayınlattı. Fransa'da Fransızca olarak "Kebir" adıyla, bir ara da "Changor" adıyla çıkan Karaoğlan daha çok Fransa ile kültürel bağları bulunan Cezayir, Fas ve Tunus gibi Kuzey Afrika ülkelerinde rağbet gördü. Bu arada Suat Yalaz farkına varmadan Paris'e yerleşmiş oldu. Türkiye ile bağlantısını hiç kesmeyen sanatçı, hem Avrupa'nın en ünlü yayınevleriyle hem de Türkiye'nin en büyük gazeteleriyle çalışmalarını sürdürdü.
2000'li yıllarda sanatçının başyapıtı Karaoğlan'ın Lâl Kitap tarafından 57 kitaplık bir serisi yayımlandı. 2006 yılında kendisinin bir başka çizgi roman kahramanı olan Son Osmanlı Yandım Ali filme alındı ve sinemaya aktarıldı.
PTT Genel Müdürlüğü 2006 yılında Karaoğlan adına 4 dizilik pul koleksiyonu çıkardı. Böylelikle Suat Yalaz, Cumhuriyet tarihinde Cemal Nadir Güler'in Amcabey'i, Turhan Selçuk'un Abdülcanbaz'ından sonra yarattığı çizgi kahramanı pul üstüne taşınarak devlet tarafından onurlandırılan üçüncü çizgi roman sanatçısı unvanını aldı.
Kalp rahatsızlığı nedeniyle 2 Mart 2020 tarihinde öldü.
Evan Wright

| Evan Wright |
| --- | --- |
Doğum: Evan Alan Wright 28 Aralık 1964(1964-12-28) Cleveland, Ohio, ABD
Ölüm: 12 Temmuz 2024 (59 yaşında) Los Angeles, Kaliforniya, ABD
Eğitim: Vassar Koleji Johns Hopkins Üniversitesi
Meslek: Gazeteci, yazar ve savaş muhabiri
Etkin yıllar: 1991-2024
İşveren: Rolling Stone Vanity Fair New York Times
Tanınma nedeni: Generation Kill Hella Nation American Desperado
Televizyon: Generation Kill (TV dizisi)
Etkilendikleri: Hunter S. Thompson Mark Twain Christopher Isherwood
Ödüller: Ulusal Magazin Ödülü (İki defa)

Evan Alan Wright (28 Aralık 1964, Cleveland, Ohio – 12 Temmuz 2024, Los Angeles, Kaliforniya), Amerikalı gazeteci, yazar ve savaş muhabiri.
Hayatı

Wright, 28 Aralık 1964'te Cleveland, Ohio'da doğdu. Vassar Koleji ile Johns Hopkins Üniversitesi'nde eğitim gördü. En çok; Güney Afrikalı siyasetçi Mangosuthu Buthelezi ile gerçekleştirdiği röportajla akıllarda kaldı. Kaleme aldığı yazılı çalışmalarında Hunter S. Thompson, Mark Twain ve Christopher Isherwood gibi yazarlardan ilham aldı. Rolling Stone  ve Vanity Fair dergileriyle New York Times gazetesinde muhabir olarak çalıştı. Kaleme aldığı başlıca kitapları arasında ise; Generation Kill (2004), Hella Nation (2009) ve American Desperado (Jon Roberts ile beraber) (2011) öne çıkmıştır. Çalışmalarıyla iki defa  Ulusal Magazin Ödülü'nü aldı.
Wright, 12 Temmuz 2024'te Los Angeles, Kaliforniya'da 59 yaşında hayatına son verdi.
Yayınlanan kitapları

The Best American Crime Writing: 2003 Edition: The Year's Best True Crime Reporting ("Mad Dogs & Lawyers")
The Best American Magazine Writing: 2004 (En İyi Röportaj)
Generation Kill (2004)
Hella Nation (2009)
American Desperado (Jon Roberts ile beraber) (2011)
The Best American Magazine Writing: 2008 (En İyi Profil Yazarı)
How to Get Away with Murder in America (2012)
Ödülleri

2004: Los Angeles Times Kitap Ödülü; Generation Kill: Devil Dogs, Iceman, Captain America and the New Face of American War adlı kitabıyla
2004: Ulusal Magazin Ödülü; "En İyi Dergi Yazarı"
2005: Columbia Üniversitesi Gazetecilik Okulu ve Nieman Vakfı; J. Anthony Lukas Kitap Ödülü
2005: PEN ABD Edebiyat Ödülü (kurgu dışı araştırma); Generation Kill: Devil Dogs, Iceman, Captain America and the New Face of American War adlı kitabıyla
2005: General Wallace M. Greene, Jr., ABD Deniz Piyadeleri Miras Derneği "En İyi Tarih Yazarı" Ödülü
2008: Ulusal Magazin Ödülü: Vanity Fair dergisinde yer alan "Pat Dollard'ın Hollywood'la Savaşı" başlıklı yazısıyla
Anayasa

1950 Endonezya Anayasası
Anayasa, ülke üzerindeki egemenlik haklarının kullanım yetkisinin içeriğinde belirtildiği şekliyle devlete verildiğini belirleyen toplumsal sözleşmelerdir. Hans Kelsen'in normlar hiyerarşisine göre diğer bütün hukuki kurallardan ve yapılardan üstündür ve hiçbir kanun ve yapı anayasaya aykırı olamaz. Devletin temel örgüt yapısını kuran, önemli organlarını ve işleyişlerini belirleyen; ayrıca temel hak ve özgürlükleri tespit edip, sınırlarını çizen hukuk metinleridir. Toplumsal bir sözleşme niteliği taşır. Devlet faaliyetlerini ve oluşum biçimini düzenleyen yasa metnidir.
Anayasa, bir devletin yönetim biçimini belirtir. Toplumların ülke üzerindeki egemenlik haklarının, bireylerin temel haklarının hangi koşullar altında devlet tarafından kullanılabileceğini belirleyen temel kanunlardır. Devletin temel kurumlarının nasıl işleyeceğini belirler. Genel olarak genel hükümler, temel hak ve özgürlükler, bireylerin topluma karşı görev ve sorumlulukları ile yasama, yürütme, yargı gibi anayasal devlet organlarını tanımlayan bölümlere sahiptir.
Fransızca “constitution” sözcüğünün karşılığı olarak günümüz Türkçesinde “anayasa” kelimesi kullanılır. Türkçede bu sözcüğe karşılık, Osmanlı döneminde “kanun-u esasi”, Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında “teşkilat-ı esasiye kanunu” kullanılmıştır.
Tarihsel süreç

Bireysel hakları belli ölçülerde koruyan sözleşmeler olarak Anayasal metinlerin tarihi oldukça eskiye dayanır. Modern Anayasacılık ise 18. Yüzyılda başlar. Örnek olarak; Lagaş kralı Urukagina'nın emirnamesi (MÖ 24. yy), Babil'de ortaya konan Hammurabi Kanunları (MÖ 18. yy), Solon Anayasası (MÖ 6. yy), Roma Hukukunun temelini oluşturan  12 Levha Kanunları (MÖ. 5. yy) sayılabilir. Birleşik Krallık'ta 1215 Magna Carta ile ilk defa Kralın yetkileri kısıtlanmıştır. Ardından 1628 Haklar Dilekçesi, 1689 Haklar Beyannamesi gibi Anayasal metinlerle hem siyasi iktidar belli ölçüde kısıtlanmış ve keyfi yönetim engellenmiş hem de bireysel özgürlüklerin korunması işlevi gerçekleştirilmiştir.
18'inci yüzyıla gelindiğinde kral karşısında güçlenen burjuvazi, sahip olduğu hakların güvence altına alınabilmesi amacıyla o dönemde kralın gücünü sınırlayacak, hak ve özgürlükleri güvence altına alacak düşünce ve hareketler içerisinde yer aldı. Kralın mutlak gücüne yazılı ve üstün nitelikte belgelerle sınırlamaya yönelik düşünceler giderek topluma da yayıldı ve anayasa adı verilen belgelerle kralın gücüne çeşitli sınırlamalar getirildi.
1789'da Fransa'da düzenlenen İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi, 1776'da ilan edilen Amerikan Bağımsızlık Bildirisi anayasacılık için modern zamanlara geçişin habercisidir. Bu metinlerle insanların Doğal Haklarının varlığını kabul ettirdiği, bireysel özgürlüklerin devlet otoritesi karşısında korumaya alındığı görülmektedir. Bu süreçlerde Thomas Hobbes, John Locke ve Jean-Jacques Rousseau gibi düşünürler fikirleri ve eserleriyle önemli rol oynamışlardır.
Hâlen yürürlükte olan en eski Anayasa olan 1787 Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'nın ilanıyla birçok sosyal ve siyasal hak Anayasal güvence altına alınmıştır.
Kurucu veya kurulan iktidar

Anayasa hukukunda yeni anayasa yapma ve değiştirme iktidarına “kurucu iktidar” (aslî kurucu iktidar) denir. Aslî kurucu iktidar tarafından yapılmış mevcut anayasanın çizdiği hukukî kurallar çerçevesinde, oluşumunun ve çalışma sınırlarının belirlendiği mevcut anayasada değişiklik yapma iktidarına sahip devlet organına “kurulan iktidar” denir. Aslî kurucu iktidarın sürekli oluşturulması yani bütün hukukî yapının temelini oluşturan anayasanın öngördüğü usûller dışında sıkça değiştirilmesi, kronik devrime ve anayasal düzende anarşiye yol açar.
Kurucu veya kurulan iktidar > Kurucu iktidar

Kurucu iktidar hukuk dışı bir iktidardır. Bir başka deyişle, “hukuk boşluğu” ortamında yani kendisini bağlayan hukukî kuralların olmadığı ortamda oluşmuş iktidardır. Hukuk boşluğu iki şekilde oluşabilir. “Baştan itibaren” süregelen hukuk boşluğu veya “sonradan” ortaya çıkan hukuk boşluğu.
Baştan itibaren hukuk boşluğu olan ortamda aslî kurucu iktidarı bağlayan hukukî bir durum söz konusu değildir yani yeni yaptığı anayasadan önce gelen bir anayasa yoktur. Bu durumda aslî kurucu iktidar yeni bir anayasa yapmak için eski anayasayı yıkmadan mevcut olan hukuk boşluğundan yararlanmıştır. Bu tür hukuk boşlukları yeni bir devletin kurulduğu durumlarda ortaya çıkar. Bunlar, sömürgelerin bağımsızlığa kavuşması, bağımsız devletlerin birleşmesi, bir devletin birden çok bağımsız devlete ayrılması olarak sıralanabilir. Aslî kurucu iktidar tarafından bu şekilde oluşturulan anayasa yeni bir devletin ilk anayasasıdır.
Sonradan yaratılmış hukuk boşluğu, mevcut anayasanın ortadan kaldırılması ile oluşturulur. Bu tür hukuk boşlukları ise, devrim, hükûmet darbesi, iç savaş gibi durumlardan sonra ortaya çıkar. Bunun gibi durumlardan sonra ortaya çıkan asli kurucu iktidar, mevcut siyasal rejimi yıkıp “anayasayı ilga” ederek (yürürlükten kaldırarak) kendisini bağlayan hukuk kurallarını yıkarak oluşturduğu hukuk boşluğunu yeni bir anayasa yaparak doldurur. Bu hallerde genelde siyasal rejim değişir.
Kurucu veya kurulan iktidar > Kurulan iktidar

Kurulan iktidar hukukî nitelikte bir iktidardır. Yetkinin kim tarafından ve hangi sınırlar çerçevesinde kullanılacağını tespit eden hukuk kuralları aslî kurucu iktidarın yaptığı anayasa tarafından konulmuştur. Tali kurucu iktidarın anayasayı değiştirme yöntemleri yine anayasaların kendisi tarafından belirlenmektedir. Tali kurucu iktidar bu nedenle sınırlı bir iktidardır.
Cumhuriyet ve demokrasi ile yönetilen ülkelerde tali kurucu iktidar, “halk” değil, anayasanın koyduğu usûllere göre vatandaşlar arasında “seçmen” kabul edilenlerin “geçerli oy”ları ve bazı ülkelerde de seçim barajı dolayısıyla sınırlı bir temsilîyet durumu ile ortaya çıkartıldıkları için kurucu iktidar gibi davranarak mevcut anayasayı yürürlükten kaldırıp yerine yeni bir anayasa yapamaz. Devletin başlıca kurulu organları yasama, yürütme, yargıdır.
| Konu | Kurucu İktidar (aslî kurucu iktidar) | Kurulan İktidar (talî kurucu iktidar) |
| --- | --- | --- |
| Yetki | Yeni Anayasa Yapma | Anayasa'da Değişiklik Yapma |
| Yetki Sahibi | Egemenlik Hakkının Sahibi | Anayasanın Yetkilendirdiği Organlar |
| Dönemleri | Savaş, İç Savaş, Devrim, Hükûmet Darbesi, vs. | Anayasal Dönemler |
| Kuruluş Biçimleri | Genelde Belirsizdir | Anayasanın Belirlediği Usulller |
| Sınırları | Sınırsız | Anayasal Sınırlar |
| Hukukî Durumu | Hukuk dışı | Hukukî |
Anayasa yapma usulleri

Monokratik Usuller
Ferman
Misak
Demokratik Usuller
Kurucu meclis
Kurucu referandum
Anayasa çeşitleri

Bazı ülkelerde yazılı, bazılarında ise yazısız genel kabul görmüş uygulamalar şeklindedir. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu çoğu ülkede anayasa, yazılı ve bütünsel bir belgedir. Bu tip ülkeler "biçimsel" anlamda anayasaya sahiplerdir. Oysa Birleşik Krallık'ta yazılı bir anayasa yoktur. Buna ise "teamüli anayasa" denmektedir. Bu ülkede temel kurumların işleyişi yüzlerce yıllık geleneklere, yasalara ve belgelere göre düzenlenir.
"Anayasalı devlet" ve "anayasal devlet" ayrımında; şekli anlamda bir anayasası olan devlet bu belgede modern anayasanın gereklerini yerine getirmiyorsa yani devletin temel kurumlarının nasıl işleyeceği muğlak ve daha da önemlisi kişi temel hak ve özgürlükleri tam anlamıyla güvence altında değilse devlet anayasal bir devlet sayılmamakta, sadece anayasa sahibi bir devlet anlamına gelen "anayasalı devlet" sıfatını almaktadır. Buna karşın ister teamüli ister şekli anayasa sahibi olsun eğer bir devlet temel hak ve özgürlükleri güvence altına almış ise bu devlet anayasal sayılmaktadır.
Son ayrım ise "çerçeve anayasa" ile "düzenleyici anayasa" ayrımıdır.
Eğer anayasa normlarında devletin temel yapılanması hakkında ayrıntılı bilgilere giriliyor ve düzenlemeler yapılıyorsa bu düzenleyici anayasadır.
Anayasa normları sadece devletin temel yapılanmasını çiziyor ve düzenlemeyi kanunlara bırakıyorsa bu ise çerçeve anayasadır.
Anayasa çeşitleri > Yazılı anayasa

Yetkili organ tarafından yapılmış ve bir anayasada yer alması gereken kuralları içeren temel belgedir.
Anayasa çeşitleri > Geleneksel anayasa

"Geleneksel", "teamüli" veya "yazılı olmayan", sürekli uygulama sonucu ortaya çıkan anayasadır. (Örn: Birleşik Krallık) Bir devletin geleneksel anayasasının olması, anayasa alanında ortaya çıkan hiç yazılı belge olmadığı anlamına gelmez.
Teamüli Anayasalar, yazısız anayasa özelliklerinden yazılı anayasaların karşıtıdır. Teamüli Anayasaların, örf-adet kurallarının tekrarlanması suretiyle hukuka yerleşmiştir ve bağlayıcıdır. Yargı denetimine bağlı olan davranış kuralları vardır. Bu davranış kuralları ve usullerinden; devletin kuruluşu ve görevleri, faaliyetleriyle ilgili bulunanlar Anayasa adı verilen bir belgeyi oluşturur ve buna “Teamüli Anayasa” denilir. Teamüli anayasa için maddi anlamda nitelendirmesi yapılır.  Yazılı olmaması yani bir belgenin yokluğu o ülkede anayasa olmadığı anlamına gelmez. Yazılı olmayan anayasanın en bilinen örneği, İngiltere'dir. İngiltere de kullanılan kurallar, belirli konuda anayasal organlar tarafından belirli bir zaman boyunca düzenli olarak tekrarlanması ile oluşmuştur.
Devletin kuruluş ve işleyiş esasları ve kişi haklarının bir kısmını yazılı kaynaklar oluşturmuştur. Anayasayı oluşturan kaynakların normlar hiyerarşisinde bulundukları yerler önem taşımaz. Önemli olan şey, kullanılan bu kaynakların anayasal düzenlemeye ilişkin olmasıdır. Oluşturulan bu anayasaların kim tarafından yapıldığı, hangi yöntemle yapıldığı ve hangi tarihte yapıldığına dair belirli bir durum yoktur, nitelikleri bilinmez. Teamüli Anayasaların oluşumu için objektif (maddi) unsur ve sübjektif (manevi) unsur olmak üzere iki temel şart vardır. Objektif unsur; geleneğin birdenbire ve uzunca bir süre tekrarlanması ile ortaya çıktığını açıklar. Bundan dolayı da herhangi bir konuda oluşan gelenek kolay olmamalıdır.  Sübjektif unsur ise uzun süre tekrarlanması ile gelen yorumların anayasal organlar tarafından anayasa hukuku açısından kabul edilmesi ve uygulanması için bir inancın söz konusu olması gerektiğini açıklar. Bundan dolayı koyulan kuralların yeterince açık olup yorumlanmasının zor olması gerekir.
Teamüli anayasa ile anayasa gelenekleri farklı kavramlardır. Teamüli anayasa, bir anayasa türüdür. Anayasa gelenekleri ise anayasa türü değil yazılı anayasalarda ortaya çıkmış yazılı olmayan fakat uyulması gereken kurallardır. Hukukun çeşitli alanlarında kullanılır. Anayasa düzeninde ve hukuksal değeri açısından; yazılı anayasanın boşluklarını doldurma işlevi, yazılı anayasayı yorumlayıcı işlevi ve anayasadaki belirsizlikleri giderme gibi işlevleri bulunmaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Anayasa çeşitleri > Yumuşak anayasa

Maddelerinin değiştirilme usullerinin herhangi bir kanunun değiştirilme usulünden farklı olmadığı anayasalardır.
Anayasa çeşitleri > Katı (sert) anayasa

Bu anayasalar için özel, değiştirilmesi zor yöntemler benimsenmiştir.
Bir anayasanın 'sert' olduğunu gösteren özellikler:
Değiştirilemeyecek maddeler içermesi
Değiştirilmesi için özel (nitelikli) çoğunluk aranması (3/5, 2/3 gibi)
Halkoylaması usulüne yer vermesi
Anayasa çeşitleri > Çerçeve anayasa

Kısa ve öz hükümlerden oluşur. Soyut mahiyettedir. Genel bir çerçeve çizer ve içinin doldurulmasını yasama organına bırakır. Bu anayasayı kabul eden ülkelerde demokrasi köklüdür. Örneğin; 1787 Amerikan Anayasası çerçeve bir anayasadır. Toplam 7 temel madde ve bunlara ek olarak sonradan çıkarılmış 27 ek maddeden (Amendment) oluşmaktadır.
Anayasa çeşitleri > Kazuistik anayasa

Uzun ve ayrıntılı kurallardan oluşan, kesin hükümlerin belirlendiği anayasadır.
Uygunluk denetimi > Denetleyen makama göre > Amerikan modeli

Amerikan modeli anayasa yargı sistemi veya genel mahkeme sistemi; kanunların anayasaya uygunluğunun, hukuk açısından normal mahkemeler tarafından denetlenmesine dayanır. Amerika Birleşik Devletleri'nde bu denetim oldukça eskidir. Federal Yüksek Mahkeme ilk defa 1803 yılında Marbury-Madison davasında kanunların anayasaya uygunluğunun denetlenebileceğine ve anayasaya aykırı bulunan kanunların uygulanamayacağına karar vermiştir. Bir normu somut olayda uygulayacak olan mahkeme, bu norm ile hiyerarşik olarak üst derecedeki başka bir normun çatıştığı kanısına varırsa, mahkeme bu çatışmayı "Lex posterior derogat legi inferiori." ("Üst kanun alt kanunları ilga eder.") ilkesine göre çözümler. Üst norma aykırı olan alt norm uygulanmaz. Amerika Birleşik Devletleri dışında ayrıca Avustralya, Arjantin, Hindistan, Kanada, Japonya, Norveç, Danimarka ve İsveç gibi ülkelerde uygulanmaktadır.
Uygunluk denetimi > Denetleyen makama göre > Avrupa modeli

Avrupa modeli anayasa yargısı, merkezi tipte anayasa yargısı veya özel mahkeme sistemi; kanunların anayasaya uygunluğunun, bu işle görevlendirilen özel mahkemeler tarafından denetlenmesi ilkesine dayanır. Bu modele, Hans Kelsen'in fikirleri esas teşkil eder. Bu modelin ilk örneği 1920 Avusturya Anayasası ile kurulan Avusturya Anayasa Mahkemesidir. II. Dünya Savaşı'ndan sonra ise İtalyan ve 1949 Alman anayasaları ile de merkezi tipte birer anayasa mahkemesi kurulmuştur. 1958 Fransız Anayasası, bir anayasa konseyi kurmuştur. Daha sonra 1961 yılında Türkiye'de Anayasa Mahkemesi kurulmuştur. Türkiye'den sonra anayasa mahkemeleri sırasıyla; 1976 yılında Portekiz'de ve 1978 yılında İspanya'da kurulmuştur. Doğu Avrupa ülkelerinin çoğunda da sosyalist rejimin yıkılması sonucunda anayasa mahkemeleri kurulmuştur. Avrupa modeli anayasa yargısı, kanunla anayasa arasındaki çatışmayı genel mahkemelerin lex posterior esasına göre çözmeyi başaramadıkları ülkelerde ortaya çıkmıştır. Bu sistemde genel mahkemeler, anayasaya aykırı olduğunu tespit ettikleri bir normu ihmal edip doğrudan doğruya anayasa hükmü uygulayamazlar. Böyle bir durumda anayasa mahkemesine başvurulur. Bu çatışmayı çözmeye yetkili tek makam, bu işle görevlendirilmiş özel mahkemedir.
Uygunluk denetimi > Zamana göre

Anayasaya uygunluk denetimi, denetimin yapıldığı zamana göre iki şekilde yapılır.
A priori denetim
A posteriori denetim
Uygunluk denetimi > Zamana göre > A priori denetim

Önceden, önleyici denetimdir. Yürürlüğe girmemiş normlar üzerinde, ilandan önce gerçekleştirilen denetim şeklidir. Kanunun yürürlüğe girmesinden önce anayasaya uygunluk denetimi yapılır ve eğer anayasaya aykırılık tespit edilirse aykırı hükümler yürürlüğe girmez.
A priori denetimin esas olduğu ülkelerde hukuk normlarının yürürlüğe girmesinden sonra bunların anayasaya aykırı olduğunu iddia etmek mümkün değildir. Ayrıca önleyici denetim, anayasaya aykırılığın, daha denetime konu norm yürürlüğe girmeden giderilmesini sağladığından, yasa koyucunun kamuoyu önündeki saygınlığını, giderici denetime kıyasla daha fazla korur.
Fransa; a priori denetim tarzını benimseyen tek ülkedir ve kendine özgü yargı sistemi vardır. İtalya, Almanya ve Avusturya a priori denetimi belirli bazı konularda Anayasa Mahkemesinin denetiminden geçirerek önleyici denetim şekli olarak uygulamaktadır. Kanada, Finlandiya, Norveç, İsveç gibi bazı ülkelerde Anayasa Mahkemelerinin yürürlüğe girmeyen kanun tasarıları hakkında görüş bildirme yetkileri vardır fakat bağlayıcı değildir.
Uygunluk denetimi > Zamana göre > A posteriori denetim

Bastırıcı denetim de denilen a posteriori denetim sonradan; giderici ve düzeltici olarak yapılır. Yürürlüğe girmiş normlar üzerinde yapılan bu denetim, Avrupa ülkelerinde genel kabul görmüş olsa da Macaristan, Portekiz, Romanya ve Polonya; her iki denetim yaklaşımını bir arada kullanır. Hukuk normu ilan edilip yürürlüğe girdikten sonra anayasaya aykırı olduğu tespit edildiğinde ülkelerin anayasa mahkemeleri tarafından normun yürürlükten kaldırılması amaçlanmaktadır.