Toğrul Nerimanbeyov
Çalışmaları > 1960-1980'ler

1960-1980 yılları, Nerimanbeyov'un sanatta ustalık dönemiydi. Bu yıllar, Sovyetler Birliği'nde ressamlığın gelişme dönemi olarak kabul edilirdi. 1960'ların ikinci yarısı aynı zamanda yeni sanat akımlarının ortaya çıktığı yıllar olarak da değerlendirilir. Bu dönemde sanat arayışlarına cesaretle devam eden Nerimanbeyov, bu döneme ait eserlerinde özellikle manzara ve natürmortlarında Azerbaycan toprağının bereketini yansıtmıştır. Yakın arkadaşı, Azerbaycan'ın diğer ünlü ressamı Settar Behlulzade ile Azerbaycan'ın çeşitli bölgelerini gezmiş, bu seyahatlerin sonucunda "Göyçay bahçelerinde" (1965), "Bolluk" (1968), "Bereket" (1968) ve diğer eserlerini ortaya koymuştur. Nerimanbeyov, manzara eserlerinde daha çok doğduğu şehir olan Bakü'yü tasvir etmiştir. Sanatının orta dönemlerinde keten üzerine yağlı boya tekniği ile "Eski Bakü" (1964), "Bakü'de bahar" (1964), "Bakw" (1965), "Bakü'de rüzgarlı gün" (1977) tablolarını yapmıştır. Nerimanbeyov'un Bakü'ye, şehrin tarihine ve mimarisine olan bağlılığı, ressamın tablolarında daha çok eski şehir manzaralarının betimlenmesi biçiminde kendini gösterdi.
Nerimanbeyov'un tematik eserlerinde bolluk ve iyi yaşam ideallerinin öne çıktığını görmekteyiz. O, vatanı Azerbaycan'ı, halkın yaşam tarzını, günlük hayatını, gelenek ve göreneklerini tasvir ettiği birçok eser ortaya koymuştur. Ressamın halk hayatından etkilendiği bayramlar konusundaki eserlerinde "Buzovna köyünde bayram" (1965), "Festival" (1982), pazar konusunda ise "Bakü çevresi pazar" (1968), "Bakü'de pazar" (1974), "Şeki pazarı" (1976) ve "Sonbahar pazarı" (1976) eserlerinde Doğu pazarının sesli ve renkli atmosferi tasvir edilmiştir.
Nerimanbeyov, sanatının bu döneminde portre eserlerine de büyük önem vermiştir. Ressamın portrelerinin en önemli özelliği, çektiği insanlarla öncelikle uzun bir süre dostluk kurması, onları tanıdıktan sonra iç dünyalarını, fikir ve düşüncelerini çeşitli çizgi ve renklerle tasvir etmesidir.
Ressam, 1960-80'li yıllarda Azerbaycanlı yazarlar, şairler ve ressamları tasvir ettiği "Şair Fikret Koca" (1966), "Yazıçı Anar" (1968), "Besteci Emin Sabitoğlu" (1977), "Müzisyen Yavər Kelenterli" (1977) ve "Gürcü ressamı Niko Pirosmani" (1966) gibi portreler çizdi. Toğrul'un kendi annesini, Fransız kökenli kadın Irma Lya Rudeni'yi tasvir ettiği "Annemin portresi" (1981) eseri de ressamın yaratıcılığında önemli bir yer tutar. Ressamın kendi portresini tasvir ettiği "Avtoportre" (1976) eserinde sanat arayışlarının izleri görülebilir.
Bu dönemde Nerimanbeyov, çocuk portreleri de çekti. Bu konudaki başarılı eserleri arasında "Genc rəssam" (1965), "Tomik" (1969), "Günel" (1972), "Aysel" (1974), "Günay" (1975) gibi eserler bulunmaktadır. Kızını tasvir ettiği "Yatmış Esmer" (1964) ve "Kız və natürmort" (1968) kompozisyonlarında küçük kız, doğanın kucağında, gül, çiçek ve nar ağacının altında tasvir edilmiştir.
Nerimanbeyov'un kendisi de profesyonel bir müzisyen olduğu için her zaman müzik temalı eserler yaratmıştır. Sanatsal kişiliği, şüphesiz ki, eserlerine kendi yansımıştır. Tablolarındaki ustalık, ince doğasından ve sanatsal hassasiyetinden kaynaklanır. "Ohuyan aşık", "Müzisyenler", "Aşık Penah", "Şarkı" ve diğer eserleri, ressamın bu dönemde yarattığı müzik temalı eserlerindendir. 1965 yılında Azerbaycan halk müziği olan Muğam'a adanmış "Muğam" kompozisyonu, ressamın sanat hayatında önemli bir yere sahiptir. Bu eser, Azerbaycan Resim Sanatının şah eserleri arasında sayıldığı gibi ressamın en ünlü tablolarındandır.
Modern Azerbaycan ressamlığı içinde kendine özgü bir tarz oluşturmaya çalışan Nerimanbeyov, Doğu halk hikâyelerinden, efsanelerinden ve masallarından etkilenerek dizi halinde tablolar yapmaya başlar. 1969'da "Bereket" kompozisyonuyla Sovyet ideolojisinin hüküm sürdüğü bir dönemde, ressam bu anlamlı konuyu yenilikçi bir tarzda çeker. Yaptığı seyahatler, ressamın eski ve modern dönemlerin büyük ressamlarının yaratıcılığıyla tanışması, dünyanın en ünlü şehirlerini ve müzelerini ziyaret etmesi, diğer halkların adet ve gelenekleriyle tanışması, sıradan insanlarla iletişim kurma imkanı sağladı. Nerimanbeyov, 1971'de Hindistan'a yaptığı sanat gezisinden sonra 1972'den itibaren bu ülke hakkında dizi halinde eserler yapmıştır. "Delhi'de yürüyüş", "Hindistan'da pazar", "Mahatma Gandi", "Anne ve Çocuk", "Dilek ağacı", "Yel değirmeni olan çocuk", "Bengal köyünde sabah", "Bombey anıları" ve diğer eserlerinde ressam, farklı kültürlere ev sahipliği yapan Hindistan'ı, misafirperver insanlarını, zengin doğasını ve günlük yaşamını tasvir etmiştir.
Nerimanbeyov, "Hindistan" serisiyle birlikte seyahatleri sonucunda "Şehrin Görüntüleri" kompozisyonunda birçok manzara eseri üzerinde çalıştı. Bu eserler arasında Semerkant (Özbekistan), Vilnius (Litvanya), Moskova (Rusya), Havana (Küba) ve Almanya şehirlerinin tasvirleri bulunmaktadır.
Toğrul Nerimanbeyov, 1970'li yılların ikinci yarısında duvar resimleri yapmaya başladı. 1975-1978 yıllarında Azerbaycan Devlet Kukla Tiyatrosu'nun lobisinde halk masallarının motiflerinden yola çıkarak "Masal Dünyası" adlı muhteşem bir duvar resmi yaptı. Bu eser sanatçının duvar resmi sanatına ilk adımı ve ilk başarılı eseridir. 1978 yılında Nerimanbeyov büyük bir projeyi daha tamamladı. Böylece Bakü'deki "Moskva" otelinin lobisinin duvarlarına "Aşıkların Şarkısı" adlı bir tablo yaratır. Duvar resimleri, sanatçının resimleri gibi, ulusal folklordan ilham alan değerli sanat eserleridir. Bundan sonra Toğrul Nerimanbeyov, tiyatro dekorasyonunun yanı sıra sahne ekipmanlarını da hazırlamaya başladı. Azerbaycanlı ünlü besteci Fikret Emirov'la birlikte "Sevil" (1979) operası, "Nesimi" (1979) ve "Binbir Gece" (1980) baleleri üzerinde çalışan Nerimanbeyov, parlak renkler açısından çok güzel dekoratif kompozisyonlar yarattı. Ayrıca Faraj Garayev'in "Gobustan'ın Gölgeleri" (1969) ve Kara Karayev'in "Yedi Güzel" (1972) balelerinin sahne dekorasyonlarının eskizlerini çizdi.
Toğrul Nerimanbeyov, "Azerbaycan halk destanları" için kompozisyonlar ve illüstrasyonlar, Azerbaycanlı şair Resul Rıza'nın "Zaman varken" şiir koleksiyonunu, yazar Anar'ın "Dade Korkut" kitabı ve filmi için kompozisyonlar ve illüstrasyonlar hazırladı. Türk halkının ortak geçmişine ait hikâyelerin anlatıldığı aynı isimli kitap için hazırlanan illüstrasyonlar "Dede Korkut", Azerbaycan sanatının en değerli örnekleri arasında yer alıyor. Bu kitap Sovyet döneminde Rusya'nın başkenti Moskova'da "Detskaya izdatelstva" (Çocuk Yayınevi) tarafından basılmıştır.