Rumyantsev Harekâtı
Savaş > İkinci evre, Harkov

Raus Kolordusu, Belgorod'un güneyine çekilmişdi ve Harkov'un kuzeyinde Donets ile Lopan ırmakları arasında yeni mevzilere yerleşti. Raus Kolordusu, beş piyade tümeni ile 6. Panzer Tümeni'nden oluşan bir kuvvettir. Bu durumda Kolordu'nun pozisyonu Sovyet hatlarında derin bir girme oluşturuyordu ve kanat açığından çevrilme tehlikesi vardı. Gerçekten Sovyet zırhlı birlikleri Kolordu cephe hattının 32 km. gerisinde belirdi. Kolordu kuşatılmaktan kurtulabilmek için kademeli olarak Harkov yönünde çekilmeye başladı. Sovyet 57. ve 69. Orduları'nın taarruzları ardından 12 Ağustos'ta Harkov'un kuzeyindeki son savunma hattına ulaşıldı  168. Piyade Tümeni bu arada dağılmıştı. Kolordu ihtiyatları savunma hatlarına getirildi. Step Cephesi, Poltova – Harkov demiryolu hattını kesmek için, 2. SS Panzer Tümeni “Das Reich” tarafından tutulmakta olan Korotiç'e taarruz etti. Şiddetli çatışmalardan sonra Korotiç 5. Muhafız Mekanize Kolordusu tarafından alındı. Ardından “Das Reich”’in mekanize piyade unsurlarınca yeniden geri alındı. Korotiç Alman kontrolünde kaldı fakat general Rotmistrov komutasındaki 5. Muhafız Tank Ordusu, 22 Ağustos 1943  tarihinde demiryolu hattını kontrol altına aldı.
Bu yaşamsal önemdeki demiryolu ulaşım hattının kaybedilmesi kendi başına ölümcül sayılmazdı fakat, Harkov’u savunmakta olan Kempf Ordu Müfrezesi’nin savaş gücüne ciddi bir darbe oldu. Bunun nedeni, top mermisi ve takviye desteğindeki gecikmelerdi. Bunun sonucunda bu tür ikmal için daha dolambaçlı ve uzun olan güneydoğu rotası kullanılmak zorunda kalındı ki, bu hat da güneydoğudan tehdit ediliyordu. Poltava yolu halen açıktı fakat Vatutin, Alman kuvvetlerinin kanatları güçlüyken baskı yapmakta tereddüt etti. Bunun yerine sol kanattaki ordularına, (5. Muhafız Ordusu ve 5. Muhafız Tank Ordusu) yöneldi. Bu kesim, Kempf Ordu Müfrezesi’nin batı cephesiydi ve SS Panzer tümenlerinin, Harkov’un güneybatı yaklaşımını tutmak için çarpıştıkları bölgeydi. Kempf Ordu Müfrezesi’nin daha zayıf olan doğu cephesinde Donets Nehri’nin batı kıyılarını Sovyet 57. Ordu’su temizlemişdi. Bu tehdit karşısında General Kempf kentin tahliye edilmesini önerdi. Manstein itiraz etmedi, fakat Hitler, “her koşulda elde tutulması” emriyle buna karşı çıktı. Harkov'un elde tutulması emrinin, “başka bir Stalingad”a neden olacağı öngörüsünden ve bu öngörünün giderek güç kazanmasından sonra Manstein 14 Ağustos 1943 tarihinde Hitler'in emriyle Mempf'i görevden alarak yerine General Otto Wöhler'I atadı. Birkaç gün sonra Kempf Ordu Müfrezesi, 8. Ordu adını aldı.
Harkov, bu durumda Alman hatlarında derin bir girinti oluşturmuşdu ve artık Alman savunması için yaşamsal bir ulaşım ve ikmal merkezi olmaktan çıkmıştı.
Kolordu Komutanı General Raus olayları şöyle anlatmaktadır
Rusların Harkov çıkıntısına bir cephe taarruzu yapmayacağı açıktı. Kenti kuşatmak için kentin batısında daha dar alanda taarruz girişiminde bulunacaklardı. Biz, elimizdeki tüm tanksavar toplarını, bu kesimin kuzey sınırında mevzilendirdik ve birçok 88 mm.lik topu, geride yüksek zeminlere yerleştirdik. Bu tanksavar savunması, beklenen Sovyet kitlesel tank taarruzunu püskürtmeye tek başına yeterli olamazdı. Fakat, son anda güçlü bir panzer bileşeniyle “Das Reich”’den bir panzer alayı, takviye kuvvet olarak geldi. Onları derhal en tehlikede olan bölgeye gönderdim. Ilk büyük çaplı saldırı devam ederken, 20 Ağustos’ta, 96 Panther, 35 Tiger tank ve 25 Sturmgeschütz III taarruz topu, henüz yerlerini almıştı. Yine de Sovyet tankları, henüz toplanmakta iken durumu fark ettiler. Birkaç dakika içinde bomba yüklü Stuka’lar kama düzeninde saldırdılar ve imha edici yüklerini iyi zamanlanmış dalışlarla bu dar alanda yakalanan düşman tankları üzerine bıraktılar. Luftwaffe’nin bu saldırısı, 11. Kolordu için çok gerekli olan savunma hazırlıklarını geliştirmeye zaman sağladı.
Harkov'daki ikmal depoları boşalmıştı ve topçu, son top mermilerini de kullandıktan sonra piyade olarak savaşmak üzere topları terk etti. 11. Kolordu'nun piyade gücü 4 bin askere düşmüştür. Cephenin her dokuz metresini tek kişiyle tutabilecek durumdadır.
General Wöhler, durumun umutsuzluğunu, Harkov savunmasının içinde bulunduğu sert gerçeklerde daha fazla direnç ortaya konulamayacağını gördü. Tükenmiş piyade alaylarının mevzilerini, yeterli topçu desteği olmadan tutamayacağının farkındaydı. Wöhler, 8. Ordu Komutanlığı'nı üstlendikten Iki gün sonra, von Manstein'den kentin bırakılması için izin istedi. Hitler'in, Harkov'un savunulması emrini dikkate almayan Wöhler ve von Manstein, azalan Alman gücü ve muazzam Sovyet ihtiyatları göz önünde bulundurulduğunda, kentin uzun süre savunulamayacağı konusunda görüş birliğine vardılar. Bunun üzerine Manstein, 21 Ağustos 1943 tarihinde Harkov'dan çekilme izni verdi.
22 Ağustos 1943 gecesi, Alman birliklerinin geri çekilmesi yoğun Sovyet baskısı altında başladı. 57. ve 69. Sovyet Orduları, gün ışıyana kadar kente üç yönden baskı uyguladılar. Sovyet kuvvetleri, topçu ateşinin ve ön hatlardaki Alman direncinin azalmasından, kentin boşaltılmakta olduğunu anladılar.
Güney yönünde yapılan bu çekilme sırasında Almanlar, koridorun açık tutulabilmesi için mücadele ettiler. Çekilişi kesmek için Sovyet birliklerinin taarruzları sürmekteydi. Alman tümenlerinin Harkov'u tahliye ettikleri koridor boyunca Sovyet topçusu ve havanları düzenli olarak ateş açtılar. Rus uçakları da yürüyüş kollarına saldırdı.
Rusları geciktirmek umuduyla Almanlar tarafından kentte büyük yangınlar çıkartılmıştı. Kent, yangın ve dumandan, topçu ateşinden, umutsuzca sürdürülen çatışmalardan, ikmal malzemesi ve cephane yığınlarının infilakından cehenneme döndü.
Sovyet 89. ve 183. Piyade Tümeni unsurları, 23 Ağustos 1943 günü saat 14.00'de kent merkezine ulaştı.