Sadık Bey Afşar
Çalışmaları > Resimleri

Sadıki'nin hocası Muzaffer Ali'nin rehberliğinde çizdiği "Mecmaü'l-Havas" ve "Kanunü's-Suver" adlı eserlerde övgüyle bahsedilen ilk önemli çalışması, 1573 tarihli "Garşaspname" nüshası için çizdiği minyatürdür. Çalışmaları Şah II. İsmail tarafından çok beğenildi ve bunun sonucunda saray kütüphanesine atandı ve Siavuş Bey Gürcü, Mir Zeynalabidin, Şeyh Mohammad Shirazi, Ali Asgar Kashi ve Abdullah Şirazi gibi sanatçılarla aynı çalışma ortamını paylaştı.
Sadıki Bey, Şah İsmail'in 1576-1577 tarihli "Şehnâme"si için 7 resim çizmiştir. Kaynaklarda 1579 tarihli "Habib al-Siyar" nüshası için de bir minyatür hazırladığından söz edilse de Şah I. Abbas dönemine kadar ağırlıklı olarak tek sayfalık çalışmalar yaptığı söylenebilir. 1587-1589 yıllarında Şah Abbas döneminde hazırladığı "Şehname" illüstrasyonları ve 1593 tarihli "Anvar-i Suhaili" nüshasındaki minyatürler kitap illüstrasyonları arasında en değerli çalışmaları olarak kabul edilir.
Sadık Bey, koleksiyonunda yer alan bir mektubunda, Sadık Salman'ın "Kuliyat"ının resimlerini çizip iade ettiğinden bahseder. Bu da sanatçının birçok kitap için minyatürler hazırladığını göstermektedir.
Sadık Bey'in eserleri, yaşadığı dönemde hem ülkesinde hem de sınırlarının ötesinde büyük değer görmüştür. Kendisi için bir kaside yazmış olan şair Kururi'ye, "Tüccarlar eserlerimin her sayfasını üç tümene satın alıp Hindistan'a götürüyorlar, bu yüzden onları ucuza satma" demiştir.
Sadık Bey'in görsel sanat yaratıcılığında portre çalışmaları önemli bir yer tutar. Avrupa'da yayınlanan literatürde, çoğunlukla birkaç eserinden alınmış reprodüksiyonlara rastlanır. "Amal-e Sadiki" imzalı ve sadece kontur çizgileriyle çalışılmış deseninde, sarıklı ve sivri sakallı yaşlı bir emir tasvir edilmiştir. Yerdeki deri üzerine bağdaş kurarak oturan emir, biriyle konuşuyor gibidir. Vücut, kollar ve baş için kullandığı etkileyici ve serbestçe akan çizgiler, mağrur figürün inandırıcı ifadesini aktarmaya yardımcı oluyor. Bu eser geleneksel olarak "Emir'in Portresi" olarak adlandırılır.
Sanatçının imzalı basılı eserlerinden birinde eşek üzerinde orta yaşlı bir binici tasvir edilmiştir. Bu minyatürün sağ tarafında Arapça olarak "Rakimahu Sadiqi" yazmaktadır. Binicinin, özellikle de bindiği eşeğin tasviri çok canlı, orantılı ve doğaldır. Bu eser, Doğu minyatürlerinin karakteristik manzara tasvirlerinden farklı bir doğa tasviri ve kompozisyon yapısına sahiptir. Binici ön planda, gerçekçi sanatın karakteristik özelliklerine uygun bir oran ve ölçekte tasvir edilmiştir. Arka planda küçük tepeler gösterilmiştir. Uzakta, sarp bir kayanın üzerinde antik bir kalenin silueti ve bu kayanın eteğinde bir yerleşim yeri - bir köy - görülebilir. Avrupa sanatının gerçekçi özelliği olan perspektif küçültmenin Doğu minyatür sanatına yabancı olduğu bilinmektedir. Sadece 16. yüzyılın sonunda birkaç sanatçının eserlerinde ortaya çıkmıştır, bunlardan biri de Sadık Bey'dir.
Sadık Bey'in yaratıcılığının imzasını taşıyan eserlerden biri de Teymur Han Türkman'ın portresidir. Bu portreyle ilgili ilk bilgiler 1886 yılında Petersburg'da yayınlanan Doğu Dilleri Enstitüsü'nün el yazmaları kataloğunda yer almaktadır. Resimde gri bir cübbe giymiş, sert görünümlü, göbekli bir hükümdar, açık yeşil bir halı üzerinde dizlerinin üzerine oturmuş ve ellerini dizlerine dayamış olarak görülmektedir. Kırmızı çizgili sarığının ortasında yükselen uzun fesi de kırmızıdır. Plastik bir formda canlı renklerle çalışılmış bu portre, uygulaması açısından yeni nüanslara sahiptir. Burada hükümdar oturur vaziyette, yüzü yana dönüktür. Sarığının sağ tarafında mücevherli bir hançer görülmektedir. Bununla birlikte, resim belirli bir kişiyi tanımlayan bireysel özellikler ve karakteristikler içermektedir. Portrenin sağ alt tarafında Farsça bir not bulunmaktadır:
"Bu, merhum Teymur Han Türkman'ın tasviridir. Merhum Sadık Begy Afşar tarafından 102 yılında yapılmıştır. En düşük hizmetkâr Muin Musavvar 1095 yılında tamamladı. Üzerine bereket olsun!"
Sadıki Bey'in yaratıcılığı, İsfahan okulu da dahil olmak üzere minyatür sanatının gelişiminde önemli bir rol oynamıştır.