Jasenovac toplama kampı

| Jasenovac toplama kampı |
| --- | --- |
 Kampa girerken malları Ustaşa gardiyanları tarafından el konulan tutsaklar
Günümüz Hırvatistan sınırları içerisindeki konumu
Diğer adları: Sırp-Hırvatça: Logor Jasenovac / Sırp-Hırvatça: Логор Јасеновац, Sırp-Hırvatça telaffuz: [lôːgor jasěnoʋat͡s]
Yer: Jasenovac, Sisak-Moslavina [en], Bağımsız Hırvatistan Devleti
İşleten: Ustaşa Denetleme Hizmeti
İnşa tarihi: Ağustos 1941
İşletim tarihi: Ağustos 1941 - 21 Nisan 1945
Mahkumlar: Çoğunlukla Sırplar, Yahudiler ve Çingeneler (Roman); bazı Hırvat ve Boşnak siyasî muhalifler
Ölü: 77.000 - 100.000; bunlardan 45.000-52.000'i Sırp 15.000-20.000'i Roman 12,000–20,000'i Yahudi 5.000-12.000'i Hırvat ve Boşnak
Kurtaran: Yugoslav Partizanları
Önemli mahkumlar: Jasenovac tutsakları listesi [en]
İnternet sitesi: jusp-jasenovac.hr
Jasenovac ([jasěnoʋat͡s]), İkinci Dünya Savaşı boyunca Mihver işgâli altında bulunan Yugoslavya'da Bağımsız Hırvatistan Devleti yetkilileri tarafından Jasenovac köyünde [en] kurulmuş toplama ve imha kampı. Avrupa'daki en büyük on toplama kampından biri olan Jasenovac toplama kampı, Avrupa'nın işgâl altındaki bölgelerinde Yahudiler ve diğer etnik gruplara yönelik kendi başlarında imha kampları işleten tek Mihver yanlısı rejim olan Ustaşa rejimi tarafından kuruldu ve işletildi. Kuruluşundan sonra zaman geçtikçe Avrupa'daki en büyük üçüncü toplama kampı hâlini aldı.
Kamp, Ağustos 1941'de, Jasenovac köyü yakınlarında, Sava ile Una nehirlerinin kesiştiği alanda bulunan bataklık arazilerin üstünde kuruldu ve Nisan 1945'te kapatıldı. "Barbar uygulamaları ve büyük kurban sayıları" için bilinirdi. Jasenovac, Alman Nazi toplama kamplarından farklı olarak pek acımasız bir tür şiddet ile karakterize edilirdi: Jasenovac tutsakları çoğunlukla bıçak, çekiç ya da baltaların kullanımıyla elle öldürülürdü.
Jasenovac kurbanlarının çoğu, Sırplara yönelik bir soykırımın kapsamında öldürülmüş etnik Sırplardı; diğer kurbanlar ise Yahudiler (bkz: Bağımsız Hırvatistan Devleti'nde Holokost [en]), Çingeneler [en] (bkz: Porajmos) ve siyasî muhaliflerdi. Jasenovac, beş alt kamptan oluşan ve Sava ile Una nehirlerinin her iki kıyısında 210 km2'lik bir alan üzerinde yer alan bir siteydi. Bu alt kampların en büyüğü, Zagreb şehrinin güneydoğusundan yaklaşık 100 km mesafede bulunan "Tuğla İşleri" kampıydı. Sitenin dâhilinde Stara Gradiška kampı, Sava'nın karşısındaki Gradina Donja [en] köyündeki ölüm alanları, beş çalışma çiftliği ve Uštica [en] Roman kampı yer aldı.
İkinci Dünya Savaşı boyunca ve bunun sonrasında Jasenovac toplama kampı sitesinin üç buçuk senelik işletim süresi boyunca orada öldürülmüş kurbanların sayısına dair tartışma ve anlaşmazlıklar olmuştur. Savaşın ardından, 700 bin ölüden oluşan bir ölü sayısı genelgeçer bilgi hâlini aldı. Lâkin Belgrad merkezli Soykırım Kurbanları Müzesi [sr], 2002 yılından beri kamp kurbanlarının sayısının 700 bin ilâ 1 milyon olduğunu savunmaktan vazgeçmiştir. 2005'te müzenin araştırmacılarından biri Dragan Cvetković ile Hırvat bir yazar, Bağımsız Hırvatistan Devleti'ndeki savaş kayıpları hakkında yazdıkları kitapta Jasenovac kurbanlarının sayısının yaklaşık 100 bin olduğu ileri sürülmektedir. Washington, DC merkezli Amerika Birleşik Devletleri Holokost Anma Müzesi [en], 1941 ile 1945 yılları arasında Ustaşa rejiminin Jasenovac'ta öldürdüğü kişi sayısının 77 bin ile 99 bin arasında olduğunu tahmin etmektedir.