stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İzopropil alkol
Tarih

1920'de Standard Oil, ilk olarak propeni hidratlayarak izopropil alkol üretti. İzopropil alkol, dumansız, düşük patlayıcı bir itici olan korditin hazırlanması için asetona oksitleniliyordu.
Üretim

1994 yılında Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa ve Japonya'da 1,5 milyon ton izopropil alkol üretildi. Öncelikle su ve propenin bir hidrasyon reaksiyonunda birleştirilmesiyle veya asetonun hidrojenlenmesiyle üretilir. Hidrasyon işlemi için iki yol vardır ve her iki işlem de izopropil alkolün su ve diğer yan ürünlerden damıtma yoluyla ayrılmasını gerektirir. İzopropil alkol ve su bir azeotrop oluşturur ve basit damıtma kütlece %87.9 izopropil alkol ve kütlece %12.1 su olan bir malzeme verir. Saf (susuz) izopropil alkol, azeotrop ajanlar olarak diizopropil eter veya siklohekzan kullanılarak ıslak izopropil alkolün azeotropik damıtılmasıyla yapılır.
Üretim > Biyolojik

Diyabetik ketoasidozda vücutta az miktarda izopropil alkol üretilir.
Üretim > Dolaylı hidrasyon

Dolaylı hidrasyon, bir sülfat esterleri karışımı oluşturmak için propen ile sülfürik asit reaksiyona girer. Bu işlem, düşük kaliteli propen kullanabilir ve en ABD'de kullanılır. Propene su veya sülfürik asit eklenmesi Markovnikov'un kuralına uyduğundan, bu işlemler öncelikle 1-propanol yerine izopropil alkol verir. Bu esterlerin daha sonra buharla hidrolizi, damıtma yoluyla izopropil alkol üretir. Diizopropil eter, bu işlemin önemli bir yan ürünüdür; prosese geri döndürülür ve istenen ürünü vermek üzere hidrolize edilir.
Üretim > Doğrudan hidrasyon

Doğrudan hidrasyon, katı veya destekli asidik katalizörlerin varlığında yüksek basınçlarda gaz veya sıvı fazda propen ve suyu reaksiyona sokar. Bu tür bir işlem genellikle daha yüksek saflıkta propilen (> %90) gerektirir. Bu yöntem en çok Avrupa'da kullanılır.
Üretim > Asetonun hidrojenasyonu

İzopropil alkol, asetonun hidrojenasyonu yoluyla hazırlanabilir; bununla birlikte, asetonun kendisi normal olarak kümen prosesi yoluyla propenden hazırlandığından, bu yaklaşım, yukarıdaki yöntemlere kıyasla fazladan bir adım içerir. IPA maliyeti esas olarak hammadde (aseton veya propilen) maliyetinden kaynaklanmaktadır. Bilinen bir konu, MIBK (metil izobütil keton) ve diğer kendi kendine yoğunlaşma ürünlerinin oluşmasıdır. Raney nikeli orijinal endüstriyel katalizörlerden biriydi, modern katalizörler genellikle desteklenen bimetalik malzemelerdir.
Kullanım alanları

1990'da Amerika Birleşik Devletleri'nde, çoğunlukla kaplamalar veya endüstriyel işlemler için bir çözücü olarak 45.000 metrik ton izopropil alkol kullanıldı. O yıl 5400 metrik ton IPA, ev ve kişisel bakım ürünlerinde kullanıldı. İzopropil alkol, düşük toksisite sayesinde, özellikle farmasötik uygulamalarda yaygındır. Izopropil alkol, kimyasal ara madde olarak kullanılır. İzopropil alkol asetona dönüştürülebilir.
Kullanım alanları > Çözücü

İzopropil alkol, çok çeşitli polar olmayan (apolar) bileşikleri çözer. Ayrıca hızla buharlaşır, etanol ile karşılaştırıldığında neredeyse sıfır yağ kalıntısı bırakır ve alternatif çözücülere kıyasla nispeten toksik değildir. Bu nedenle özellikle yağları çözmek için çözücü ve temizleme sıvısı olarak yaygın olarak kullanılmaktadır. Etanol, n-bütanol ve metanol ile birlikte alkol çözücüler grubuna aittir.
İzopropil alkol genellikle gözlüklerin, elektrik bağlantılarının, ses veya video bant okuyucu kafalarının, DVD ve diğer optik disk lenslerinin temizlenmesinde, CPU'lardaki ve diğer IC paketlerindeki soğutuculardan termal macunun çıkarılmasında kullanılır.
Kullanım alanları > Tıbbî kullanımları

El dezenfektanı ve dezenfekte edici pedler tipik olarak suda %60-70 izopropil alkol veya etanol çözeltisi içerir. İzopropil alkol için bir geçit görevi gören bakterilerin zar gözeneklerini açmak için su gereklidir. El dezenfektanı olarak suda %75 v/v çözelti kullanılabilir.
Kullanım alanları > Anestetik olarak erken kullanımları

İzopropil alkol anestezi için kullanılabilse de, birçok olumsuz özelliği veya dezavantajı bu kullanımı engellemektedir. İzopropil alkol de çözücü olarak etere benzer şekilde kullanılabilir.  İlk kullanımlar, çözücünün küçük memeliler ve kemirgenler için bilim adamları ve bazı veterinerler tarafından genel anestezik olarak kullanılmasını içeriyordu. Bununla birlikte, solunum tahrişi, iç kanama ve görme ve işitme sorunları dahil olmak üzere birçok komplikasyon ortaya çıktığından kısa süre sonra kesildi. Nadir durumlarda, hayvanlarda ölüme yol açan solunum yetmezliği gözlenmiştir.
Kullanım alanları > Laboratuvar

Biyolojik numune koruyucusu olarak izopropil alkol, formaldehit ve diğer sentetik koruyuculara nispeten toksik olmayan bir alternatif sağlar. Örnekleri korumak için %70-99 izopropil alkol çözeltileri kullanılır.
DNA ekstraksiyonunda genellikle izopropil alkol kullanılır. Bir laboratuvar çalışanı, DNA'yı çökeltmek için bir DNA çözeltisine IPA ekler, bu da santrifüjden sonra bir pelet oluşturur. Bu mümkündür çünkü DNA izopropil alkolde çözünmez.
Güvenlik

İzopropil alkol buharları, havadan daha yoğundur ve yanıcıdır; havada %2 ile %12,7 arasında bir yanıcılık aralığı vardır. Isıdan ve açık alevden uzak tutulmalıdır. İzopropil alkolün magnezyum üzerinde damıtılmasının, konsantrasyon üzerine patlayabilecek peroksitler oluşturduğu rapor edilmiştir.
Toksikoloji

İzopropil alkol, metabolitleri aracılığıyla etanolden biraz daha toksiktir, ancak etilen glikol veya metanolden önemli ölçüde daha az toksiktir. Nispeten büyük miktarlarda bile yutulması veya emiliminden ölüm nadirdir. Hem izopropanol hem de metaboliti aseton, merkezî sinir sistemi (CNS) depresanları olarak işlev görür. Zehirlenme; yutma, soluma veya cilt emiliminden kaynaklanabilir. İzopropil alkol zehirlenmesinin belirtileri arasında kızarma, baş ağrısı, baş dönmesi, CNS depresyonu, mide bulantısı, kusma, anestezi, hipotermiya, düşük tansiyon, şok, solunum depresyonu ve koma yer alır. Aşırı dozlar, metabolizmasının asetona dönüşmesinin bir sonucu olarak nefeste meyvemsi bir kokuya neden olabilir. İzopropil alkol; anyon açıklı asidoza neden olmaz, ancak diğer alkollerde olduğu gibi, serumun hesaplanan ve ölçülen ozmolaliteleri arasında ozmolal bir boşluk oluşturur.
İzopropil alkol, karaciğerde alkol dehidrojenaz tarafından aseton oluşturmak üzere oksitlenir ve insanlarda 2.5 ile 8.0 saat arasında biyolojik bir yarı ömre sahiptir. Metanol veya etilen glikol zehirlenmesinden farklı olarak, izopropil alkolün metabolitleri önemli ölçüde daha az toksiktir. Ayrıca, metanol veya etilen glikol ile birlikte alımdan şüphelenilmedikçe, bir alkol dehidrojenaz inhibitörü olan fomepizolün kullanımı için herhangi bir gerek yoktur.
Terörle mücadele

Terörle mücadele veya anti-terörizm, bir ülkenin hükûmeti, ordusu, kolluk kuvvetleri ve istihbarat kuruluşları veya uluslararası örgütler tarafından uygulanan, terörizm ile doğrudan savaş veya terörizmi önlemek amacıyla kullandıkları yöntem, askerî taktik ve teknikler ile stratejileri içerir.
Terörizm konusunda uluslararası bir fikir birliği olmaması sebebiyle gerek terör ile ilişkilendirilen yapılar ve gerekse terörle mücadele uygulamaları değişkenlik göstermektedir.
Dicle Koğacıoğlu

| Dicle Koğacıoğlu |
| --- | --- |

Doğum: Eylül 1972 
Ölüm: 00 Ekim 2009 (37 yaşında)
Meslek: Sosyolog 


Dicle Koğacıoğlu, (Eylül 1972, İzmir- Ekim 2009), sosyolog, feminist, aktivist.
Türkiye'de feminist hareketin önemli isimlerindendir. Türkiye'de hukuk sosyolojisi alanının gelişmesine ve toplumsal cinsiyetin bu alandaki öneminin fark edilmesine önemli katkılarda bulunmuştur.
Hayatı

Koğacıoğlu, 1972 yılında İzmir'de doğdu. 1999 yılında Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nden mezun olduktan sonra Stony Brook Üniversitesi’nde kadın çalışmaları bölümünde araştırma görevlisi olarak çalıştı; 1997-1998 yıllarında "Anayasa Hukuku ve Müslüman Orta Doğu'da Siyasal Kurumların Modernizasyonu" başlıklı uluslararası projede araştırma görevlisi olarak yer aldıı ve aynı yıl İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün (HRW) "Türkiye'de Düşünce Özgürlüğü" projesinde danışman ve çevirmen olarak görev  aldı.
Koğacıoğlu, 1999 yılında Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji bölümünde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladı. 1999 Gölcük depremi  sonrası İzmit Doğukışla Rehabilitasyon Merkezi'nde Kadının İnsan Hakları Projesi'nin travma yaşamış çocuklara yönelik çalışmasında proje koordinatörlüğü yaptı ve yine aynı dönemde, Müslüman Toplumlarda "Kadın ve Cinsellik" kitabının editör yardımcılığını yürüttü.
2002-2004 yılları arasında Columbia Üniversitesi ve Brown Üniversitesi Pembroke Kadın Araştırmaları Merkezi'nde doktora sonrası araştırmalarına devam etti. 2005 yılında Sabancı Üniversitesi  Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak çalışmaya başlayan Dicle Koğacıoğlu, Kültürel Çalışmalar lisans ve yükseklisans programlarının ve toplumsal cinsiyet çalışmalarının geliştirilmesine önemli katkılarda bulundu. Türkiye'de feminist hareketin önemli isimlerinden olan Koğacıoğlu, Amargi, Birbirimize Sahip Çıkıyoruz gibi örgütlenmelerin de aktif bir üyesi olarak çalışmalarını sürdürmüştür.
Türkiye'de hukuk sosyolojisi alanının gelişmesine ve toplumsal cinsiyetin bu alandaki öneminin fark edilmesine önemli katkılarda bulunan Dicle Koğacıoğlu'nun doktora tezi "Türkiye'de Vatandaşlık Bağlamı: Uygulamalar ve Anlamlar", Ortadoğu Ödülleri'ne (Middle East Awards - Population Council) ve Lübnan Politika Çalışmaları Merkezi'nin (Lebanese Center for Policy Studies) Ortadoğu Araştırma Yarışması Ödülü'ne hak kazandı. 
Namus cinayetleri üzerine hukuk ve devletin belirleyici rollerinin altını çizen makaleleri hem uluslararası akademik çalışmalarda, hem de Türkiye'de yaygın olarak kullanılmaya devam etmektedir. Dicle Koğacıoğlu, 2009 yılında öldü. Ölümünden önce adalete erişim süreçleri üzerine bir alan araştırması yürütüyor, aynı zamanda 12 Eylül darbesinin hukukçular tarafından nasıl algılandığını ve anlatıldığını inceliyordu. Bu çalışması “Hukukçu Otobiyografileri ile 12 Eylül Yasallığının Dinamiklerini Düşünmek” başlığı ile  Seda Kalem ve Tuğçe Ellialtı tarafından yayına hazırlanarak European Journal of Turkish Studies'de yayımlanmıştır.
Sabancı Üniversitesi Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi 2010 yılından itibaren Dicle Koğacıoğlu anısına her yıl tekrarlanacak bir makale ödülü yarışması da başlatmıştır.
Çalışmaları

Namus cinayetleri konusunda yazdığı akademik çalışmalardan bazıları şunlardır:
Gelenek Söylemleri ve İktidarın Doğallaşması: Namus Cinayetleri Örneği  8 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
The tradition effect: framing honor crimes in Turkey
Feminizasyon (biyoloji)

Biyoloji ve tıpta feminizasyon, bir organizmada genellikle türün dişisine özgü fiziksel özelliklerin gelişmesidir. Bu, cinsel farklılaşmaya katkıda bulunan normal bir gelişim sürecini temsil edebilir. Feminizasyon ayrıca çevresel faktörler tarafından da tetiklenebilir ve bu fenomen birkaç hayvan türünde gözlemlenmiştir. Transseksüel hormon tedavisi durumunda, kasıtlı olarak yapay olarak indüklenir.
Patolojik feminizasyon

Hayvanlarda, bir erkekte veya uygun olmayan bir gelişim çağında dişileşme meydana geldiğinde, bu genellikle endokrin sistemin genetik veya edinilmiş bir bozukluğundan kaynaklanır. İnsanlarda, anormal feminizasyonun en yaygın belirtilerinden biri, östrojenler gibi feminizasyon hormonlarının yüksek düzeylerinden kaynaklanabilecek memelerin uygunsuz gelişimi olan jinekomastidir. Virilizan hormonların (androjenler) eksikliği veya blokajı da feminizasyona katkıda bulunabilir. Bazı durumlarda, androjenler periferik dokularda aromataz tarafından östrojenlere dönüştürülebildiğinden, yüksek seviyelerde androjenler hem virilize edici etkiler (artmış vücut kılı, kalınlaşmış ses, artan kas kütlesi vb.) hem de dişileştirici etkiler (jinekomasti) üretebilir.
Böceklerde dişileşme, üremeyi manipüle eden endosimbiyontların kalıtımı yoluyla gerçekleşebilir. Bu, endosimbiyontların kalıtımını teşvik eder çünkü endosimbiyontlar anneler tarafından yumurtalarına aktarılır. Bu nedenle, bir popülasyonda ne kadar çok endosimbiyoz ile enfekte olmuş dişi varsa, endosimbiyontlar bir sonraki nesle o kadar fazla aktarılır.
Say So (Doja Cat şarkısı)

"Say So", ikinci stüdyo albümü Hot Pink'de (2019) yer alan Amerikalı şarkıcı ve rapçi Doja Cat'in bir şarkısı. 28 Ocak 2020'de albümün beşinci single'ı olarak Amerikan radyosuna gönderildi. Şarkı, TikTok kullanıcısı Haley Sharpe tarafından oluşturulan bir dansın platformda viral hale gelmesinden sonra popülerlik kazandı. Şarkı Doja Cat, Lydia Asrat, Yeti Beats ve Dr. Luke tarafından yazılmıştır. Şarkı Billboard Hot 100'de 1 numaraya ulaştı ve Doja Cat'in ilk 1 numaralı single'ı oldu.
Arka plan

"Say So" ilk olarak Doja Cat'in ikinci stüdyo albümü Hot Pink'in beşinci parçası olarak piyasaya sürüldü. 2019'un sonlarında ve 2020'nin başlarında şarkı, şarkıyı içeren birkaç dans yarışması videosu nedeniyle sosyal medya uygulaması TikTok'ta popülerlik kazandı. Bunun ardından şarkı, Birleşik Devletler çağdaş hit radyosuna albümden resmî  bir single olarak gönderildi.
Kompozisyon

"Say So", diskodan etkilenen bir ritim" ile "pop şarkısı" olarak tanımlandı. Şarkı ayrıca, modern house müziğin etkilerini dahil ederken 1970'lerden funk tarzını da taşıyor.
Eleştiriler

Hot Pink albüm eleştirisinde Consequence of Sound'dan Lucy Shanker, şarkıyı "geleneksel pop hiti" olarak nitelendirdi. Nerisha Penrose ise Elle için yazdığı yazısında "Doja'nın nostaljik vokal etkileri arasında hayalci tonla şarkı söyleyişi ve synth ve yakalayıcı bas çizgisi birleşmiş," diye yazdı. Clash, şarkının "Doja'nın her zaman mükemmel vokal performansı ile birleştiğini" yazdı.
Ticari performansı

Şarkıyı içeren birkaç viral dans videosunun ardından, "Say So", Ocak ayı sonlarında single olarak servis edilmeden önce bazı ülkelerde rekor listelerde uyuyan bir hit oldu.
Amerika Birleşik Devletleri'nde, "Say So", yüksek dijital indirmeler nedeniyle 4 Ocak 2020 tarihli liste sayısında başlangıçta Bubbling Under Hot 100 Singles listesine girdi ve burada ertesi hafta altı numaraya çıktı. İki hafta sonra, "Say So", Doja Cat'e üçüncü Billboard Hot 100 girişini, Hot Pink adlı albümünden ise ikinci girişini 18 Ocak 2020 tarihli listede 95 numaradan girmesiyle kazandırdı. Listede ikinci haftasında 77 numaraya yükseldi ve yavaş yavaş listede yükseldi. Daha sonra Mainstream Top 40'ta 33 numaradan başladı ve "Juicy" adlı single'ından sonra pop airplay'de listeye giren ikinci single'ı oldu; orada 23 numaraya ulaştı. Ardından Billboard Hot 100 listesinde zirveye çıktı. Streaming Songs'da 26 numaraya yükseldi. Sonuç olarak, "Juicy"nin 41 numaralı zirvesini aşarak Doja Cat'in ülkedeki ilk 40 sıradaki yerini aldı. Aynı hafta <i id="mwUw">Rolling Stone</i> Top 100'de dokuz numaraya yükseldi.
Uluslararası olarak, "Say So", Avustralya, Yunanistan, İskoçya ve Slovakya gibi birçok ülkede ilk 40'a ulaştı. Ayrıca Belçika, İrlanda, Hollanda, İngiltere ve Yeni Zelanda'da ilk on arasına ulaştı.
İngiltere'de "Say So", 9 Ocak 2020 tarihli listede 83 numaradan UK Singles Chart listesine girdi. Bu listede yavaş yavaş yükseldi. 13 Şubat 2020'de 35 numara ile ilk 40'a girdi. 28 Şubat 2020'de 19 numaraya yükselerek ilk 20'ye girdi. Ertesi hafta ise ilk 10 arasına girdi.
Canlı performansları

Şarkı Doja tarafından 26 Şubat 2020'de The Tonight Show Starring Jimmy Fallon programında seslendirildi. Performans sırasında Doja Cat, pembe bir kıyafet giydi ve arkasına iki dansçı alarak disko etkili koreografisini ve TikTok videosu hareketlerini sergiledi.
Video klibi

"Say So" video klibi 27 Şubat 2020'de yayınlandı. 1970'lerde Los Angeles'ta geçen " disco dönemi" temalı klip Sheats – Goldstein Residence'da çekildi. Hannah Lux Davis'in yönettiği videoda Doja birkaç farklı "ışıltılı" kıyafetle karşımıza çıkıyor. Videoda ayrıca TikTok yıldızlarından Dontè Colley ve Haley Sharpe de oynadı ve bunların şarkı için viral dansı yapan cameo görünümleri de yer aldı. Şarkıyı popüler yapan dansın kendisi müzik videosunda yer aldı.
Parça listesi

Jax Jones Midnight Snack Remix
"Say So" (Jax Jones Midnight Snack Remix) – 3:30
Friend Within Remix
"Say So" (Friend Within Remix) – 2:52
Snakehips Remix
"Say So" (Snakehips Remix) – 3:20
Listeler

| Liste (2019–2020) | Zirve numarası |
| --- | --- |
Avustralya (ARIA): 4
Avusturya (Ö3 Austria Top 40): 21
Belçika (Ultratop 50 [Flandre]): 5
Belçika (Ultratop 50 [Valon Bölgesi]): 5
Brezilya (Top 100 Brasil): 42
Bulgaristan (PROPHON): 9
Kanada (Canadian Hot 100)  Nicki Minaj version: 3
Kanada AC (Billboard): 31
Kanada CHR/Top 40 (Billboard): 1
Kanada Hot AC (Billboard): 5
Kolombiya (National-Report): 37
Hırvatistan (HRT): 9
Çek Cumhuriyeti (Rádio – Top 100): 96
Çek Cumhuriyeti (Singles Digitál Top 100): 18
Danimarka (Tracklisten): 9
El Salvador (Monitor Latino): 10
Estonya (Eesti Tipp-40): 5
Euro Digital Song Sales (Billboard): 13
Finlandiya (Suomen virallinen lista): 13
Fransa (SNEP): 9
Almanya (Official German Charts): 33
Global 200 (Billboard): 50
Yunanistan (IFPI): 13
Macaristan (Rádiós Top 40): 7
Macaristan (Single Top 40): 11
Macaristan (Stream Top 40): 11
İzlanda (Tonlist): 5
İtalya(FIMI) Nicki Minaj version: 45
Japonya Hot Overseas (Billboard): 9
Letonya (Latvijas Top 40): 1
Lübnan (OLT20): 5
Lithvanya (AGATA): 5
Malezya (RIM): 2
Meksika (Monitor Latino): 2
Mexico Airplay (Billboard): 1
Hollanda (Dutch Top 40): 12
Hollanda (Single Top 100): 9
Yeni Zelanda (RMNZ): 3
Norveç (VG-lista): 19
Panama (Monitor Latino): 8
Paraguay (SGP): 94
Polonya (Radyo Top 100): 32
Romanya (Airplay 100): 20
İskoçya (OCC): 9
Sırbistan (Radiomonitor): 2
Singapur (RIAS): 4
Slovakya (Rádio Top 100): 58
Slovakya (Singles Digitál Top 100): 26
Slovenya (SloTop50): 3
Güney Kore (Gaon): 143
İspanya (PROMUSICAE): 80
İsveç (Sverigetopplistan): 17
İsviçre (Schweizer Hitparade): 15
Birleşik Krallık  (OCC): 2
ABD Billboard Hot 100: 2
ABD Billboard Hot 100  Nicki Minaj version: 1
ABD Adult Contemporary (Billboard): 20
ABD Adult Top 40 (Billboard): 7
ABD Hot R&B/Hip-Hop Songs (Billboard)  Nicki Minaj version: 1
ABD Mainstream Top 40 (Billboard): 1
ABD Rhythmic (Billboard): 1
ABD Rolling Stone Top 100 Nicki Minaj version: 2
Sertifikalar

| Bölge | Sertifika | Satış/gönderi |
| --- | --- | --- |
| Avustralya (ARIA) | 3× Platin | 210.000^ |
| Avusturya (IFPI Austria) | Altın | 15.000x |
| Belçika (BEA) | Altın | 15.000* |
| Danimarka (IFPI Denmark) | Altın | 45,000^ |
| Fransa (SNEP) | Platin | 200.000* |
| İtalya (FIMI) | Altın | 35.000 |
| Meksika (AMPROFON) | 2× Platin+Altın | 150.000^ |
| Yeni Zelanda (RMNZ) | Platin | 30.000* |
| Polonya (ZPAV) | Platin | 20.000* |
| Portekiz (AFP) | Altın | 10,000x |
| Birleşik Krallık (BPI) | Platin | 600.000 |
| ABD (RIAA) | 3× Platin | 3.000.000^ |
 *yalnızca sertifikaya dayalı satış rakamları ^yalnızca sertifikaya dayalı gönderi rakamları xyalnızca sertifikaya dayalı açıklanmamış rakamlar yalnızca sertifikaya dayalı satış/streaming rakamları
Yayınlanma tarihi

| Bölge | Tarih | Biçim | Etiket | Kay>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Çeşitli | 7 Kasım 2019 | Dijital indirme streaming | Kemosabe RCA |  |
| Birleşik Krallık | 24 Ocak 2020 | Çağdaş hit radyo | Kemosabe RCA |  |
| Amerika Birleşik Devletleri | 28 Ocak 2020 | Çağdaş hit radyo | Kemosabe RCA |  |
| İtalya | 31 Ocak 2020 | Çağdaş hit radyo | Sony |  |
| Amerika Birleşik Devletleri | 4 Şubat 2020 | Ritmik Crossover radyosu | Kemosabe RCA |  |
Hava korsanlığı

24 Temmuz 1981 tarihinde kaçırılmış bir Antonov An-24
Hava korsanlığı veya uçak kaçırma, bir hava taşıtının silahla ya da zor kullanarak ele geçirilmesi. Uçak kaçırma çeşitli amaçlara hizmet edebilir, uçak kaçıranlar geçmişte yolcuları rehin almış ya da öldürmüş, hatta 11 Eylül saldırılarında görüldüğü gibi uçağı silah olarak kullanmıştır; uçak kaçırma siyasi ve şahsi nedenlere dayanabilir.
Kayıtlara geçen ilk uçak kaçırma olayı 1961'de Peru'da gerçekleşti. 1 Mayıs 1961 tarihinde Miami-Key West seferini yapan uçağın Antulio Ramirez isimli kişi tarafından Küba'ya kaçırılması üzerine hava korsanlığına ilişkin ilk yasal düzenleme aynı yıl ABD'de yapıldı. Bu yasayla hava korsanlığı, uçuştaki her türlü ticari hava taşıtını şiddet, zor ya da tehditle haksızca ele geçirmek ya da denetim altına almak biçiminde tanımlandı ve ağır cezalar getirildi. 1961 sonuna kadar 3 uçak kaçırma vakası daha gerçekleşti. 1963 yılında BM'nin üye ülkeleri bir sözleşme imzalamaya özendirmesinden 7 yıl sonra, 1970'te Lahey'de bir araya gelen yaklaşık 50 devlet uçak kaçırma üzerine bir sözleşme imzaladı. Sözleşmede uçak kaçıranların ilgili ülkeye teslim edilmesini gerektiren madde dikkat çeker. Ama yasal düzenlemelere karşın 1970'lerde gerek siyasi, gerekse özel nedenlerle uçak kaçırma eylemlerinde tırmanma gözlendi.
1970'lerde başta Filistinli gerillalar ve Kübalılar olmak üzere çeşitli gruplar değişik uçak kaçırma yöntemlerine başvurdular. 1973'te ABD Federal Havacılık İdaresi yolcuları arama uygulamasını başlattı. Silah taşıyıp taşımadıklarını anlamak için yolcuların ve yolcu bagajlarının X-ray aygıtlarıyla aranması ayrıca yolcuların uçağa binmek üzere geçtikleri kapılarda silahlı görevlilerin bulundurulması gibi yeni önlemlerle özellikle 1980'li yıllardan itibaren uçak kaçırma olaylarının sayısında belirgin bir azalma görüldü.
İlgili bağlantılar

Türkiye'deki uçak kaçırma eylemleri listesi
11 Eylül saldırıları
| g t Terörizm |
| --- | --- |
Ana maddeler:  Tanımlar  Terörizm tarihi  Uluslararası sözleşmeler  Terörle mücadele mevzuatı  Terörle mücadele  Terörizmle Savaş 
İdeolojiye göre:  Komünist  Yeşil  Sol kanat  Sağcı  Etnik şiddet Filistinli  Siyonist  Narko terörizm  Milliyetçi  Dini  Hıristiyan  İslami  Yahudi) 
Türler ve taktikler:  Tarımsal terörizm  Hava korsanlığı  Biyoterör  Bombalı araç  Çevresel yıkım  Nükleer  Korsanlık  Eylemin propagandası  Proxy bombası  İntihar saldırısı 
Devlet katılımı:  Devlet terörü  Devlet destekli terörizm 
Organizasyon:  Gizli hücre sistemi  Finansman  Cephe  Yalnız kurt  Eğitim kampı 
Tarihsel:  Kızıl Terör  Terör Hükümdarlığı  Beyaz Terör 
Listeler:  Terörizmle bağlantılı olmakla suçlanan hayır kurumları  Belirlenen terör örgütleri  Olaylar  İslami terör saldırıları 
Anıtlar ve müzeler:  Korku Evi  Terörün Topografyası  Terör Eylemi Mağdurları Anıtı 
Ülkeye göre:  İran  İsrail  Kuveyt  Pakistan  Katar  Rusya  Türkiye Sovyetler Birliği  Sri Lanka  Amerika Birleşik Devletleri Sponsorlu 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: sh85060788  NDL: 00562832  NKC: ph581720  NLI: 987007560454705171
Ötegezegenler listesi

Algılama yöntemlerini gösteren renkleriyle, Temmuz 2023 itibarıyla her yıl keşfedilen güneşdışı gezegen sayıları:




  doğrudan görüntüleme
  mikro merceklenme
  geçiş


  dikey hız
  zamanlama
Bu bir ötegezegenler listesidir. 20 Ağustos 2024 itibarıyla,
4.963 gezegen sisteminde varlığı doğrulanmış 7.255 ötegezegen bulunmaktadır ve bu gezegen sistemlerinden 1.015 kadarı birden fazla gezegene sahiptir. İlk kez 1984 yılında görece genç ve sıcak bir yıldız olan Vega (A tipi, 26,4 ışık yılı uzaklıkta) çevresinde gözlenen Toz diski daha sonra yakınlardaki 100 kadar yıldızın çevresinde de gözlendi. Ancak gezegenlerin bu disk içinde oluşmak için fazlaca bir zamanları yoktur. Uluslararası bir gökbilim ekibince 84 yıldız üzerinde yapılan bir araştırma, 400 milyon yıldan daha genç yıldızların %60'ının toz diskine sahip olduğunu, yaşları 1 milyar yılı aşan yıldızlardaysa bu oranın %10'a düştüğünü ortaya koymuştur. Sonuç: Bir gaz ve toz diskinin ömrü, yalnızca 300 - 400 milyon yıl. Daha sonra toz diski çeşitli öğelerin etkileşimiyle dağılıyor. Disk içindeki toz zerrecikleri, başka zerreciklerle çarpışarak iyice ufalıyor. En küçükleri yıldızdan gelen ışınım basıncıyla uzaya atılıyor. Daha büyükleriyse yıldız ışığıyla etkileşim sonucu sarmal hareketlerle yavaş yavaş yıldızın içine düşüyorlar.