stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sanat ve eğlencede simya

David Garrick as Abel Drugger in Jonson's The Alchemist,, Johann Zoffany tarafından y. 1770
Simyanın, hem simya metinlerinde hem de ana akım eğlencede görülen, sanatla uzun süredir devam eden bir ilişkisi vardır. Edebi simya, Shakespeare'den modern fantezi yazarlarına kadar İngiliz edebiyat tarihi boyunca görülmektedir. Burada karakterler veya olay örgüsü, simyasal bir magnum opus'u takip eder. On dördüncü yüzyılda Chaucer, Terry Pratchett'inkiler gibi son zamanlardaki fantezi eserlerinde hala görülebilen bir simya hiciv akımı başlattı.
Görsel sanatçıların da simya ile benzer bir ilişkisi vardı. Bazıları simyayı hiciv kaynağı olarak kullanırken, diğerleri ise simyacılarla bizzat çalışmış veya eserlerine simyasal düşünce veya sembolleri entegre etmişlerdir. Aynı zamanda müzik de simyacıların eserlerinde yer aldı ve hala da popüler sanatçıları etkilemeye de devam ediyor. Son yüz yılda, simyacılar fantastik kurgu, film, televizyon, çizgi roman ve video oyunlarında büyülü ve spagirik bir rolde tasvir edilmiştir.
Görsel sanat

Jan Bäcklund ve Jacob Wamberg, simya sanatını aşağıda verilen dört gruba ayırır:
Simya kültürü içinde yapılan resimler;
Simyacıları ve çevrelerini tasvir eden tür resimler;
Dini, mitolojik veya tür resimler, simya fikirlerini veya motiflerini Panofskyvari bir "gizli simgecilik" olarak benimseyenler; ve
Simya ile yapısal benzerlikler gösteren ancak ikonografik olarak alıntı yapmayan resimler.
Birinci grupta, simya metinlerinin kendisinde bulunan tezhipler ve simgeler yer alır. İllüstrasyonlar, Kleopatra'nın Chrysopoeia'sı gibi erken dönem eserlerde ortaya çıktı, ancak on üçüncü yüzyılın ortalarına kadar Orta Çağ eserlerinde büyük ölçüde yok denecek kadar azdı. On beşinci yüzyılın başlarında ise, Ripley Parşömeni ve Mutus Liber gibi simya eserlerinde önemli resimsel öğeler ortaya çıkmaya başladı. Bu eğilim, on altıncı yüzyıl amblemlerinde daha da gelişti ve ilerledi. Horapollo'nun çalışmalarından ilham alan bu alegorik sanat formu, simyacılar tarafından benimsendi ve Matthäus Merian, Lucas Jennis, Johann Theodor de Bry, Aegidius Sadeler ve diğerlerinin gravürlerinde kullanıldı.
Simyacıları, tür çalışmalarında tasvir etme eğilimi Yaşlı Pieter Brueghel (y. 1525-1569)'in çalışmalarıyla başladı ve Jan Steen (1626-1679) ve Genç David Teniers'in (1610-1690) çalışmalarında devam etti.
Simya, boyanın evriminde de rol oynamıştır. Simyacılar ve pigment üretimi, Leyden papirüsü X ve Stockholm papirüsü kadar erken dönemlerden, Robert Boyle'un Origin of Formes and Qualities (1666) eserine kadar kesişmiştir. Cennino Cennini ve Theophilus gibi sanatçıların pigment tarifleri, simyanın hem pratik hem de teorik yönlerinden etkilenmiş ve bazı alegorik ve büyülü unsurlar içermiştir.
Görsel sanat > Modern sanat ve sergi

Bazı çağdaş sanatçılar simyayı ilham verici bir konu olarak kullanırlar ya da çalışmalarında ve eserlerinde simya sembolleri kullanırlar. Simya, mevcut görsel sanatlar için marjinal olsa da, simyasal düşünce hala merkezi bir konum tutmaktadır. Brett Whiteley, Krzysztof Gliszczynski ve Thérèse Oulton gibi daha az bilinen bazı sanatçılar eserleri ve çalışmalarında açıkça simya sembolleri kullanırlar. Öte yandan, Jackson Pollock, Marcel Duchamp ve Salvador Dalí gibi ünlü sanatçıların eserlerindeki simyasal etkiler, eserin asıl önemi değil, daha yüzeysel olabilmekte. Bu sanatçıları etkileyen ise, simyanın kendisinden çok simya fikridir. Modern sanatta simyanın diğer örnekleri şunları içerir:
Michael Pearce, Fama ve The Aviator's Dream.
Adam McLean
Max Ernst
Odd Nerdrum
Matthew Barney, Ren (2008), Guardian of the Veil (2007) ve Khu (2010).
Anselm Kiefer
Michael Maschka, The Alchemist (1995), Hermaphrodite (2016)
Reuben Kadish, A Dissertation on Alchemy (1937). San Francisco'da bir fresk.
Müzik

Bazı Rönesans simyacıları fikirlerini müzikle ifade ettiler. Benzer bir eğilim günümüzde bazı müzisyenlerin simyayı kullanarak kendilerini ifade etmeleriyle devam ediyor.
Heinrich Khunrath'ın Amphitheatrum Sapientiae Aeternae'si, "Kutsal müzik üzüntüyü ve kötü ruhları dağıtır" metninin yanında müzik enstrümanlarının resimlerini içerir ve bu da müziğin simya uygulamalarında rol oynamış olabileceğini düşündürür. Simyadaki müziğin en güçlü örneği, Michael Maier'in on yedinci yüzyıl çalışmalarında bulunabilir. Atalanta Fugiens adlı eseri elli füg içeriyordu. Fügler, felsefe taşını, peşindeki ustayı ve önündeki engelleri simgeleyen üç ses halinde düzenlenmiştir. Bunlar ayrıca simyasal tria prima'ya karşılık geldiği şeklinde yorumlanmıştır. "Müzik, imge, şiir ve düzyazıyı tek parça halinde bir araya getiren ilk simyasal Gesamtkunstwerk'tir. Kitabın ön yüzünde de vurgulandığı gibi, tüm duyular bu risaleyle temas halindedir: partim oculis et inteflectui... partim auribus et recreationi... videnda, legenda, meditanda, intelligenda, dijudicanda, canenda et audienda. Bu açıdan Atalanta oldukça düşünsel bir egzersiz gerektiren bir kitap". Maier'in Cantilenae Intelectuales de Phoenice Redivivo adlı eserinin metni benzer şekilde üç müzikal seste düzenlenmiştir. Maier şöyle yazar:
Bu Evrende, göksel veya yeryüzü formları dahil, tüm şeyler SAYI, AĞIRLIK & ÖLÇÜ ile yaratıldığından, aralarında parçaların, güçlerin, niteliklerin, miktarların ve etkilerin harika bir orantısı vardır, böylece bir arada olağanüstü uyumlu bir Müzik gibi görünürler ve aralarında benzer bir müzikal uyum, insan zihninde yer alan Akıl gibi, manevi varlıklar arasında da vardır. [...] Hermetik Filozofların gizli konusu için de aynı şey geçerlidir: çeşitli ve orantılı ağırlıkları nedeniyle keyifli bir uyum sağlayan bas, tenor ve soprano şeklinde doğal olarak üç düzenli bölüme ayrılmış bir tür felsefi mikro-dünya, Pythagoras tarafından demircide duyulan çekiçlerin, ağırlıkları nedeniyle keyifli bir uyum sağlaması gibi.
Simya müzisyenleri etkilemeye devam ediyor. Son zamanlarda, simya motifleri etrafında konsept albümler yapıldı. Simya, şarkı veya albüm yapısına, kapak resmine ve şarkı sözlerine dahil edilebilir. Bazı örnekler şunları içerir:
Jorge Ben Jor, A Tábua De Esmeralda
Manuel Freire, Pedra Filosofal (1969)
Bruce Dickinson, The Chemical Wedding (1998)
Dire Straits, Alchemy
Susumu Hirasawa, Philosopher's Propeller (2000)
Kate Bush, You Want Alchemy (1993)
Home (Birleşik Krallık grubu), The Alchemist
Yngwie Malmsteen, Alchemy (1999)
Marilyn Manson, Holy Wood
Morgana Lefay, Grand Materia (2005)
Van Morrison, The Philosopher's Stone (1998)
Mudvayne, The End of All Things to Come
Pink Floyd, A Saucerful of Secrets
The Smashing Pumpkins, Machina/The Machines of God (2000)
Thrice, The Alchemy Index
Film, televizyon ve web bölümü

Edebi simya, film ve televizyona da genişletilmiştir. Simya arayışı, The Holy Mountain (1973) ve Milton's Secret (2016) gibi filmlerde izleyiciler tarafından açıkça görülebilir. Kayboluş (1988) daha az belirgin bir örnektir. The Golden Egg'den uyarlanan bu film, Mutus Liber'in ortaya çıkışı gibi doğrudan simyasal araçlar içeriyor. Daha da önemlisi, kötü adam simyasal büyük eserin çarpık bir yorumunu tamamlarken olay örgüsü simyasal olarak görülebilir. The Vanishing'in (1993) Amerikan versiyonunda, simyasal unsurlar çıkarılmıştır.
Simyasal etki, mitlerin ve efsanelerin film uyarlamalarında da görülebilir. Jason ve Altın Post'un simyasal bir yorumuna dair kanıtlar, Antakyalı John'un (yedinci yüzyıl) yazılarında bulunabilir. Bu (ve diğer) mitlerle olan simyasal bağlar Rönesans simyacılarına kadar devam etti ve özellikle Solomon Trismosin'e atfedilen on beşinci yüzyıl simya kitabı Aureum vellus'ta (Altın Post) bu belirgindir. Jason and the Argonauts (1963 filmi) gibi bu hikâyelerin daha yeni enkarnasyonları, filmde simya alegorisini ileriye taşıma kapasitesine sahiptir. Harry Potter film serisi gibi filmler, daha yeni kurgu için aynı işlevi görür.
Yirminci yüzyılın diğer eğlence ve sanat biçimleri gibi, simya içeren filmler ve şovlar da genelde sihir ve fantezi unsurlarını içerir. Bazen bu durum, Parash Pathar (1958) ve Hudson Hawk (1991) filmlerinde olduğu gibi büyülü gerçekçiliğe kadar uzanır. Aynı tür tasvir 9 (2009) gibi bilimsel fantezi filmlerinde veya The Dark Crystal (1982) gibi fantastik filmlerde de bulunabilir. 2014'ün fantastik korku filmi As Above, So Below da bu kavramlara yer vermiştir.
Film, televizyon ve web bölümü > Deneysel film

Deneysel film yapımcısı James Whitney, 1970'lerin ortalarında dört simya film serisi planladı. Bunlardan sadece biri olan Dwija (1976) yapıldı ve William Wees tarafından "titreşen renkli bir ışık akışı içinde tekrar tekrar çözülen ve maddeleşen bir simya kabı" olarak tanımlandı.
Jordan Belson ve Harry Everett Smith de deneysel filmlerinde simya fikirlerine ve imgelerine atıfta bulundular.
Alman deneysel film yapımcısı Jürgen Reble, film şeridinin fiziksel ve kimyasal manipülasyonunda simyasal süreçlere atıfta bulunarak, özellikle Alchemy'yi filmin "işlenmesi ve sabitlenmesi" arasındaki boşluğu kapatıyor olarak tanımlıyor.
2010 yılında hareketli görüntü sanatçısı Richard Ashrowan, on ikinci yüzyıl simyacısı Michael Scot'un metinlerini kullanan ve simya temalarıyla ilgili performanslar içeren Alchemist adlı bir video enstalasyonu yarattı.
Grafik roman ve animasyon

Simya ve simya kavramları, yirminci yüzyıl fantezi kurgusuyla tutarlı bir şekilde çizgi romanlarda, aynı zamanda Japon manga ve animelerinde de ortaya çıkıyor. Simyayı yoğun bir şekilde kullanan birkaç örnek şunlardır:
The Fabulous Philosopher's Stone (1955)
Indiana Jones and the Iron Phoenix (1994)
Cyber Team in Akihabara (1998)
Fullmetal Alchemist serisi: Temmuz 2001 ile Haziran 2010 arasında yazılan ve yayınlanan Japon manga serisi. Steampunk teknolojileriyle ve simyanın yaygın olarak uygulanan bir bilim olduğu, esas olarak Avrupa Sanayi Devrimi'nden sonra tasarlanan kurgusal bir 20. yüzyılın başlarında geçen dizi, iki simyacı erkek kardeşin, Edward ve Alphonse Elric'in yolculuğunu takip ediyor. İki kardeş, simya kullanarak annelerini hayata döndürmek için başarısız bir girişimin ardından vücutlarını eski haline getirmek için felsefe taşını arıyor. Ayrıca iki anime dizisi de vardır; Fullmetal Alchemist (2003) ve Fullmetal Alchemist: Brotherhood (2009).
Baccano! (2003)
Buso Renkin (2003–2006)
Animamundi: Dark Alchemist (2004)
Arcana Famiglia (2012)
Symphogear (2012-2019)
Video oyunları

Simya, çok sayıda fantezi türündeki oyunun da bir öğesidir. Bu oyunlarda, karakterler simyacı olarak tasvir edilebilir veya oynanabilir. Dönüşüm, spagirik iksir yapımı, homunculi ve simyasal olarak yaratılmış öğeler oyuna dahil edilebilir. Simya kavramlarını içeren oyunlar şunları içerir:
Aidyn Chronicles: The First Mage
La storia della Arcana Famiglia
Atelier serisi
Code Realize (görsel roman serisi)
Castlevania serisi
Chakan: The Forever Man (1992)
Darklands (1992)
Devil May Cry
Dragon Quest serisi
The Elder Scrolls serisi
EverQuest (1998-)
Final Fantasy serisi
Fullmetal Alchemist 2: Curse of the Crimson Elixir
Fate/Stay Night: Simya, Thaumaturgy'nin bir formu olarak göründü.
Genshin Impact
Golden Sun serisi
GrimGrimoire
Harry Potter and the Philosopher's Stone
Haunting Ground
ICO
Indiana Jones and the Emperor's Tomb
Kingdom Come: Deliverance
Kingdoms of Amalur: Reckoning (2012)
The Lurking Horror
Mabinogi
Mana Khemia: Alchemists of Al-Revis
Marvel: Avengers Alliance (2012)
Minecraft
Neverwinter Nights serisi ve Dungeon & Dragon Neverwinter'
Noita (2019)
Opus Magnum
A Plague Tale: Innocence
Pokémon Sun and Pokémon Moon
Ragnarok Online
The Room (2012) ve devam oyunları
RuneScape
Secret of Evermore
Shadow of Destiny
Shadow of the Colossus
Shovel Knight
Silent Hill
Spellbound
Star Ocean: Till the End of Time
The Last Guardian
The Sims 3: Supernatural
Tomb Raider: The Angel of Darkness
Tomb Raider Chronicles
Ultima Online (1997)
The Witcher (2007) ve devam oyunları
World of Darkness
World of Warcraft
Zork Nemesis (1996)
Michael Maier'in Tripus Aureus'unda (1618) Lucas Jennis tarafından yayınlanan simya gravürü
Simyacı Johann Georg Faust, romanlarda, oyunlarda ve operalarda tasvir edilen Faust efsanesine ilham verdi.
The Egg (Weir kısa hikâyesi)

| "The Egg" |
| --- | --- |
Yazar: Andy Weir
Ülke: Amerika Birleşik Devletleri
Dil: İngilizce
Yayımlanma: Galactanet
Ortam türü: Çevrimiçi
Basım tarihi: 15 Ağustos 2015
"The Egg" (Türkçe: Yumurta), Amerikalı yazar Andy Weir'ın yazdığı ve ilk olarak 15 Ağustos 2009'da Galactanet adlı kendi internet sitesinde yayınlanan kısa hikâyedir. Weir'ın en popüler kısa hikâyesidir ve okuyucular tarafından 30'dan fazla dile çevrilmiştir. Hikâye, öldükten sonra "hayatın anlamını" keşfeden 48 yaşındaki isimsiz bir adamı konu almaktadır.
Özet

Hikâye, "sen" olarak anılan ana karakter (ikinci şahıs) ve "ben" olan Tanrı (birinci şahıs) hakkındadır. Bir araba kazasında ölen 48 yaşında bir adam olan siz, anlatıcı olan Tanrı ile tanışırsınız ve Tanrı sizin daha önce birçok kez reenkarne olduğunuzu ve bir sonraki reenkarnasyonunuzun MS 540 yılında Çinli bir köylü kızı olarak gerçekleşeceğini söyler. Tanrı daha sonra aslında zaman içinde sürekli olarak reenkarne olduğunuzu ve şimdiye kadar yaşamış ve yaşayacak olan tüm insanların sizin enkarnasyonlarınız olduğunu açıklar. Siz Abraham Lincoln, Adolf Hitler ve İsa olduğunuzu söylüyorsunuz. Tanrı sizin da bir zamanlar John Wilkes Booth, bütün Holokost kurbanları ve İsa'yı takip eden her insan olduğunuzu ekliyor.
Tanrı aslında başka yerlerde de tanrısal varlıklar olduğunu ve sizin de bir gün tanrı olacağınızı açıklar. Tüm evren ana karakter (tüm insanlık) için bir yumurta olarak yaratılmıştır ve tüm insanların hayatlarını yaşadıktan sonra bir tanrı olarak doğacaksınız. Tanrı'nın evreni yaratmasının nedeni ana karakterin, yani sizin, şu noktayı anlamanız içindi: "Birine her haksızlık yaptığın zaman... aslında kendine haksızlık yapıyordun. Yaptığın her iyiliği kendine yaptın. Herhangi bir insanın yaşadığı her mutlu ve üzüntülü an senin tarafından yaşanmıştır ya da yaşanacaktır."
Tarih

2015 yılında Craftsman Founder Podcast ile yaptığı bir röportajda Weir, diğer konuların yanı sıra "The Egg"i yazma motivasyonunu da tartıştı. Röportajda Weir, "hayatın her şeye rağmen adil olduğu bir hikâye yazmak istediğini" belirtti. Weir'a göre, çoğu din "ne ekersen onu biçersin" atasözünü kendine göre yorumluyor ve bir şekilde bu fikir etrafında dönüyor. Neden zaman içinde doğrusal olarak ilerlemek yerine tek bir ruhun zaman içinde sürekli reenkarne olmasını seçtiği sorulduğunda Weir, herkesin tek bir ruh olması fikrinin işe yaramasının tek yolunun reenkarnasyonun zaman içinde gerçekleşebilmesi olduğunu söyledi. Weir hikâyeyi hızlı bir şekilde yazdığını belirterek, "40 dakika içinde yazdım ve yayınladım, hepsi bu" dedi. Hikâyenin yayınlandıktan sonra bu kadar ilgi çekeceğini tahmin etmemişti.
Uyarlamalar

Rapçi Logic, 2017'de yayımlanan Everybody albümünde "The Egg"i ilham kaynağı olarak kullandı ve "Waiting Room" adlı ara parçada yeniden canlandırıldı ve Tanrı rolünde Neil DeGrasse Tyson yer aldı.
Hikâyenin birçok kısa film uyarlaması bulunmaktadır. Hjalmar Ekström Wikander, Tage Hervén, Walter Schönenbröcher, Fred Grant, Andrej Dojkic, Timothy Judd, Ben Brand, Gabrielle Salonga, Josef Orlandi ve Nataliia Weaver bu uyarlamalardan birer tanesini yönetmiştir. Ayrıca Kurzgesagt, hikâyeyi bir animasyon videoya dönüştürdü.
David Von Erich

| David Von Erich |
| --- | --- |
Doğum: 22 Temmuz 1958(1958-07-22) Dallas, Teksas, ABD
Ölüm: 10 Şubat 1984 (25 yaşında) Tokyo, Japonya
Eş(ler)i: Candy McLeod (e. 1978–1979) Tricia Matter (e. 1982–1984)
Profesyonel güreş kariyeri
Boyu: 6 ft 7 in (2,01 m)
Kilosu: 235 lb (107 kg)
Eğiten: Fritz Von Erich
Başlangıç: 11 Haziran 1977
David Allen Adkisson, (d. 22 Temmuz 1958 - ö. 10 Şubat 1984), Amerikalı profesyonel güreşçi. "The Yellow Rose of Texas ring adıyla güreşmiştir.
1984'te güreş yaşamını sürdürdüğü Tokyo, Japonya'da kalp krizinden genç yaşta öldü. 
İntihar eden kardeşleri Mike Von Erich ve Kerry Von Erich'te güreşçiydi.
Elveda Katya

| --- | --- |

Yönetmen: Ahmet Sönmez
Yapımcı: Osman Sönmez
Senarist: Nalan Merter Savaş
Oyuncular: Kadir İnanır  Anna Andrusenko  Caner Cindoruk  Rüçhan Çalışkur Elena Polyanskaya Tatsyana Tsvikeviç Ekaterina Malikova Belgin Erdoğan Beliz Aksoy
Müzik: Tamer Çıray
Görüntü yönetmeni: İlker Berke
Sanat yönetmeni: Burhan Türk
Kurgu: Cem Tenikalp
Stüdyo: Fono Film
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Dram
Renk: Renkli
Yapım yılı: 2012
Çıkış tarih(ler)i: 21 Aralık 2012
Ülke:  Türkiye   Rusya
Dil: Türkçe Rusça
Resmî sitesi
Elveda Katya, 21 Aralık 2012 tarihinde gösterime girecek başrolleri Kadir İnanır, Anna Andrusenko, Caner Cindoruk'un oynadığı Türk - Rus ortak yapımı film.
Film gerçek bir hayat hikâyesinden sinemaya uyarlanmıştır.  Film 49. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Müzik, En İyi Kadın Oyuncu ve Antalya Kent Konseyi Ödülü almaya hak kazanmıştır.
Konusu

Katya yetimhanede büyümüştür. Bir gün babasının adının Yunus olduğunu ve Trabzon'da gemi kaptanlığı yaptığını öğrenir. Merakını yenemeyerek babasıyla tanışmak için Trabzon'a gider. Yunus kaptan Katya'nın annesi Nadya ile birlikteliğinden hamile kaldığını ve kendi kızı olduğunu bilmemektedir. Yunus kaptan Katya'nın kendi kızı olduğunu kabul etmez.
Katya ise Yunus kaptanı onun kızı olduğu konusunda ikna etmeye kararlıdır. Türkiye'de Türkçeyi bilmeden zaman geçirmeye başlar. Rus kızı Katya ile gözüken Yunus kaptanın çevrede adı çıkmaya başlar. Yunus kaptanın karısı ve kızı bu durumu tepki gösterirler. Hatta bu tepki sonucunda Katya'yı tartaklayıp, hırpalarlar. Katya bu esnada Yunus kaptanın babası olduğunu söyler.
Yunus kaptan ise bu halde bile Katya'nın para için bu oyunu oynadığını ve kendisinin kızı olmadığını söyler. Katya'ya tek inanan kişi ise Yunus kaptanın oğlu Veli'dir. Veli Katya'ya babasına babalık davası açması konusunda destek verir. Dava başlar ve davanın sonuna doğru Katya babası Yunus kaptana annesi Nadya'nın ölmeden önce yazdığı mektubu verir. Yunus kaptan dava sonuçlanacağı gün bu mektubu okur.
Oyuncular

| Oyuncu | Rolü |
| --- | --- |
Kadir İnanır: Yunus Kaptan
Anna Andrusenko: Katya
Caner Cindoruk: Veli - Genç Yunus
Rüçhan Çalışkur: Emine
Belgin Erdoğan: Zeliha
Elena Polyanskaya: Nadya
Tatsiana Tsivikevich: Olga
Beliz Aksoy: Filiz
Ekaterina Malikova: Swetlena
Danişmend Şah

Danişmend (Çağatayca: دانشمندجی) 1346-1348 yılları arasında hüküm süren Çağatay Hanlığı'nın hanıydı. Cengiz Han'ın üçüncü oğlu Ögeday'ın soyundan gelen Batı Çağatay ulusunun ikinci hanıydı. Başa geldikten iki yıl sonra idam edildi ve yerine Bayan Kuli geldi. Babası Kaydu'dur.
Koku hafızası

Koku hafızası kokuların toplanmasını ifade eder. Çalışmalar, yaygın olarak koku hafızasının anılarının, kalıcılık ve parazite karşı yüksek direnç gibi çeşitli özellikleri bulmuştur. örtüsüz bellek tipik olarak koku hafızası çalışmalarına odaklanan formdur, ancak örtülü hafıza biçimleri kesinlikle koku ve anılarının anlaşılmasına farklı katkılar sağlar. Araştırmalar, doğumdan sonra koku soğanı ve ana koku alma sistemindeki değişikliklerin anne davranışları için son derece önemli ve etkili olduğunu göstermiştir. Memeli koku alma ipuçları anne bebek bağının koordinasyonunda ve aşağıdaki yavruların normal gelişiminde önemli bir rol oynar. Maternal meme kokuları bireysel olarak farklıdır ve annenin yavruları tarafından tanınması için bir temel sağlar.
Evrimsel tarih boyunca koku alma, iletişimin gelişimi gibi türlerin hayatta kalmasıyla ilgili çeşitli amaçlara hizmet etmiştir. Bugün insanlarda ve diğer hayvanlarda bile, bu hayatta kalma ve iletişim boyutları hala işler durumdadır. Ayrıca Alzheimer hastalığı ve bunama gibi beyin dejeneratif hastalıkları olan bireylerde koku hafızasında eksiklikler olduğunu gösteren kanıtlar vardır. Bu bireyler, hastalıkları kötüleştikçe kokuları ayırt etme yeteneğini kaybeder. Ayrıca, koku hafızasındaki eksikliklerin, her zihinsel bozukluğun kendine özgü koku kusurları paterni olduğundan, depresyon gibi belirli zihinsel bozuklukların değerlendirilmesinde bir temel olabileceğini gösteren araştırmalar da vardır.
Mekanizma > Fizyoloji > Koku maddesi (Odorant)

Odorant, belirli bir reseptör proteinine bağlanan fizyokimyasal bir moleküldür. Memelilerde, her koku alma reseptör proteini, bir koku alma-bir-nöron kuralı olarak bilinen ve yaklaşık bin çeşit tanımlanmış yanıt verdiği bir tip moleküle sahiptir. Yapı ve karmaşıklık, koku verici kalitenin değişmesine neden olan değişikliklerle koku verici özelliklerini oluşturur. Bir koku verici maddenin özellikleri koku alma sisteminin glomerülleri ve koku alma duyunun algısal farklılaşmasında rol oynayan kortikal bir yapı olan koku alma ampulünde bulunabilen mitral hücreleri tarafından tespit edilir. Kokulu ampulün kendisi, zamansal yapısı ve ateşleme oranı ile kokuların nasıl kodlandığını etkiler, bu da koku veren maddenin hatırlanma olasılığını etkiler.
Mekanizma > Fizyoloji > Nöromodülatörler

Nöromodülasyon koku alma sisteminde bulunur ve hem memelilerde hem de böceklerde nöral plastisite ve davranış değişikliğinden sorumludur. Koku alma hafızası bağlamında nöromodülatörler, bilginin depolanmasını koku alma deneyiminin önemini koruyacak şekilde düzenler. Bu sistemler, hem örtük hem de örtüsüz belleği etkileyen norepinefrin ve asetilkoline oldukça bağımlıdır. Farelerin noradrenerjik sistemini içeren çalışmalar, bu sistemi içeren alanlar lezyonlandığında alışılmış öğrenmenin ortadan kaldırıldığını ve daha sonra koku ampulüne noradrenalin enjekte edildiğinde alışılmış öğrenme yeteneklerinin restorasyonunu göstermektedir. Kolinerjik sistemlerin önemi sıçanların çalışmalarında ve skopolaminin etkileri ile gösterilmiştir, asetilkolin ilk öğrenme aşamalarında ve daha spesifik olarak depolanan anılar arasındaki etkileşimin azaltılmasında rol oynamıştır.
Mekanizma > Örtük koku hafızası

Uyaranların örtülü anıları, uyaranın ilk karşılaşmasının bilinçli olarak hatırlanmasını gerektirmez. Koku hafızası ile ilgili olarak, beyindeki kokuların anılarının oluşması için bir koku deneyiminin kasıtlı olarak hatırlanması gerekli değildir. Örtük koku hafızasını incelemek için kullanılan tekniklerin hem insanlar hem de hayvanlar için geçerli olduğu düşünülmektedir. Örtük bellek testlerinde, bir uyaranın hafızasına, aynı uyarana daha önce maruz kalınmasıyla yardımcı olduğu gösterilmiştir. Örtük bellek oluşumunun kanıtı alışkanlık, duyarlılaşma, algısal öğrenme ve klasik koşullama testlerinde bulunur. Olfaction'da, aşağıdaki paragrafta daha ayrıntılı olarak ele alınan güçlü bir alışkanlık eğilimi vardır. Örtük belleğin bu 'alt kümelerinden' birini içeren görevlerin bellek performansını değerlendirerek, bilinçli hatırlama içermeyen önceki koku uyaran deneyiminin etkisi ölçülebilir. Bilişsel eksikliklerin etkilerini inceleyerek kokunun örtülü hafızası hakkında daha fazla bilgi edinilebilir. Beyin hasarının koku hafızası üzerindeki etkileri, beynin daha iyi anlaşılmasına yol açan bu örtülü hafıza önlemleri kullanılarak araştırılabilir.
Mekanizma > Örtük koku hafızası > Alışma (habituasyon)

Alışma, azalmış dikkat düzeylerini ve artık yeni olarak algılanmayan bir uyarana yanıt vermeyi içermektedir. Koku hafızası alanında, alışma, koku alma sistemindeki hücrelerin adaptasyonunu içeren uzun süreli maruz kalmanın (belirli bir tekrarlanan uyaranla sınırlı) bir sonucu olarak bir kokuya karşı duyarlılıkta bir azalmaya işaret eder. Koku alma sisteminde bulunan reseptör nöronları ve mitral hücreler kokulara tepki olarak uyarlanır. Bu, yeni kokulara hızla, daha eksiksiz ve seçici olarak adapte olan ve aynı zamanda kokuların alışkanlığında çok önemli bir rol oynadığı düşünülen piriform kortikal nöronların katılımını içerir. Norepinefrinin, cevap verebilirliklerini artırarak mitral hücrelerin işleyişi üzerinde bir etkisi olduğu düşünülmektedir. Asetilkolin aynı zamanda koku alma uyarısının alışkanlığında yer alan önemli bir nörotransmitter olarak kabul edilir, ancak tam olarak çalıştığı araçlar henüz net değildir.