İnsan
Kültür > Dil

Ana maddeler: Dil ve Dilbilim
Daha fazla bilgi: Dil ailesi, Anadili, İletişim, Konuşma, Konuşmanın kökeni, Dilbilgisi ve Dil felsefesi
Ayrıca bakınız: Dil aileleri listesi ve Anadili olarak konuşulma sayılarına göre diller listesi
Diğer birçok hayvan cinsi de birbirleri arasında iletişim kursa da, insanlığın tanımlayıcı bir özelliği olan ve dünya üzerindeki tüm kültürlerde görülen dil, insanlara özeldir. Diğer hayvanların oldukça sınırlı olan iletişim sistemlerinin aksine insan dili açık ve gelişmiştir; sözdizim kuralları ile kullanılan kelimelerden oluşan cümleler içinde alfabelere göre değişen sınırlı sayıda harf ve diğer semboller birleştirilerek sonsuz farklı anlam türetilebilir. İnsan dili, o anda ve orada olmayan ve bulunmayan ancak iletişimin muhataplarının hayal güçlerinde yer alan kavramları ve olayları kelimeler kullanarak ifade edebilir, yani var olmayan şeylerden bahsetme kapasitesine de sahiptir. Bu durum dilin insanlığı tanımlayıcı bir özellik olmasında önemli bir faktördür. Dil, "modalite olarak bağımsız" olması ile diğer iletişim yollarından ayrılır: Aynı anlam farklı medya yolları ile; örneğin konuşma ile sesli, işaret dili ve yazı ile görsel ve braille alfabesi ile dokunsal yolla aktarılabilir. Dil; insanlar arasındaki iletişimin ve farklı ulusları, kültürleri ve etnik grupları oluşturan kimlik duygusunun yapıtaşıdır.
Bir ila altı yaş arasında tüm insanlar, çoğunlukla özel yönergelere ihtiyaç duymadan ve görülebilir bir çaba göstermeden, aşağı yukarı aynı aşama ve süreçlerden geçerek yakın çevrelerinde konuşulan en az bir konuşma dilini anadili olarak edinirler. İnsanlar yetişkinliklerinde de yeni diller öğrenebilirler, ancak bunun için çok daha fazla çaba göstermeleri gerekir ve çoğu zaman yeni dilin şivesini ve sözdizimini tamamen edinemezler.
Dünyada bugün işaret dilleri de dahil 6.000 ila 7.000 dil kullanılmaktadır ve bunların 2.000'i ölü dil olma tehlikesiyle karşı karşıyadır, ek olarak daha binlercesi zaten ölü dil durumundadır. Bu dillerin yaklaşık 400'ü bir milyondan fazla, 150'si ise 10'dan az kişinin anadilidir. Asya'da yaklaşık 2.300, Afrika'da 2.140, Pasifik'te 1.310, Amerika'da 1.060 ve Avrupa'da 290 dil konuşulmaktadır. Dağlık bölgelerde birbirinden izole yaşayan toplumlarda dil sayısı artar; bunun en büyük örnekleri olan ve sırasıyla 840 ile 720 dile sahip olan Papua Yeni Gine ve Endonezya, beraber dünya dillerinin %21'ini barındırmaktadır. Dünyanın anadil olarak en yaygın konuşulan dilleri; Çince (Mandarin) (%12.3), İspanyolca (%6), İngilizce (%5.1), Arapça (%5.1) ve Hintçe'dir (%3.5). Birleşmiş Milletler'in altı resmi dili olan Arapça (Fasih), Çince (Mandarin), İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca (Kastilya); dünya nüfusunun neredeyse yarısının ana veya ikinci dili ve dünya ülkelerinin yarısından çoğunun resmi dilidir.
Dilbilimciler dilleri ailelere ayırırlar. Her dil ailesinin içindeki diller ortak ata bir proto dilden gelir, birbirleriyle benzerlikler taşır ve genellikle birbirine coğrafi olarak nispeten yakın etnik gruplar tarafından konuşulurlar. Bir proto dilin farklı dillere ayrılma süreci çoğu zaman coğrafi ayrılık yoluyla proto dilin farklı bölgesel lehçelerinin farklı değişiklikler geçirip birbirlerinden ayrı diller haline gelmeleri şeklinde meydana gelir. Herhangi bir dil ailesine ait olduğu kanıtlanamayan dillere izole dil denir. Dünyada bugün 142 dil ailesinin bulunduğu tahmin edilmektedir, izole dillerin sayısına dair ise araştırma eksikliğinden dolayı bir tahmin mevcut değildir. Dünyadaki dillerin en az %1'ini içinde barındıran, en büyük dil ailelerinin sayısı 13'tür. En çok konuşulan dil aileleri ise Hint-Avrupa ve Çin-Tibet dil aileleridir.
Dünyadaki ana dil ailelerinin dağılımı.