stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İnyupikler
Sosyal yaşam > Barınak > Ev

İnyupik evleri bölgeye ve mevsime göre değişkenlik gösterir. Kışlık barınaklar kısmen toprağa gömülü olup yanları ve çatısı yosunlu toprak kesekleriyle kaplanmış evlerdir ve ivrulik (Nunamiut ve diğerleri), iglupiaq, maptiġaq (Kobuk) gibi adlarla bilinirler ve bu yosunla yapılan yalıtıma aumaqun adı verilir.
Hafızalara klasik Eskimo evi olarak kaydedilen iglular ya da "kardan evler" bütün dünyada çok iyi bilinse de İnyupiklerde sürekli kalınan barınaklar değil; ancak köy dışında gecelemek zorunda kalan avcıların gecelik kaldıkları yapılardır ve bu kardan evlere İnyupikler aputyaq adını vermektedirler. İnyupikler iglu adını normal ev için kullanırlar ve çadır tipindeki barınaklara ise tupiq adı verilmektedir. Karlı bölgelerde köpekler için sisigaq denen kardan kulübe yapılır. Umiaq denilen kayığın iskeletleri üzerine kardan yapılan uzun evlere umiivik adı verilir.
İçbölgedeki Brooks Sıradağlarında rengeyiklerinin göç yolunda bulunan ve geyiğin dışkılarıyla kaplandığı için Anaqtuuvak (< anaq «dışkı») denilen geçit bölgesinde yaşayan rengeyiği avcısı Nunamiut kabilesinden İnyupiklerde iki ana barınak tipi görülür. Yıl boyu kalınan ve rengeyiği derileriyle kaplanan çadır tipli itchalik rengeyiği sürülerinin gelmediği ya da az olduğu kıtlık dönemlerinde kullanılan ve avın peşinden gitmeyi sağlayacak kadar taşınması kolay ev tipidir. Diğer konut tipi ise daha çok avın bol olduğu zamanlarda haftalarca hatta aylarca kalmak üzere yapılan ve yanları ile üstü yosunlu toprak kesekleriyle kaplanan ivrulik (harfiyen «yosunlu» < ivruq «yosun» ya da «yosunlu toprak keseği» + -lik «-li/lı») adı verilen barınaktır. Bu yosunlu kesek evlerin tek kapılı ve uzun olanına sivutmuktaaq ya da sivutmuktaq, dik çatılı olanlarına ise niuvaala adı verilir. İskeleti söğüt ağacından yapılan deri çadırlara qaluuġviḷik adı verilir. Nunamiutlar bu iki temel konut tipi dışında da ihtiyaca göre geçici barınaklar da kullanır. Yumuşak taze kardan yaptıkları evlere saggutyaq adını verirler.
Sosyal yaşam > Barınak > Köy odası

Eskimo köy odası (İnyupikçe qargi (tekil) qargik (ikil) qargich ya da qargit (çoğul); Küçük Diomede şivesinde qaġsriq; King Adası şivesinde qagzriq (tekil) qagzrit (çoğul); Yupikçe qasgi ya da qasgiq (sg) qasgit (pl); İngilizce community house, traditional community house, communal men's house, men’s community house, men's house, ceremonial house, council house, dance house, communal gathering place): Alaska'da İnyupikler ile Yupiklerde görülen geleneksel yapı ve yapılanmadır.
Yalnızca erkeklerce kullanılan evlerdir. Ters çevrilmiş korunaklı bir kayık altı da "qargi" olarak kullanılsa da, genelde yarı yarıya toprağa gömülü tek odalı geniş ve büyük evdir. Üstü toprakla örtülü olan qarginin girişi mağara hissini vermektedir
Genelde akrabalardan kurulu köylerde, nüfusun büyüklüğüne göre bir ya da birkaç qargi bulunabilir. Yalnızca yetişkin erkeklerin ve erkek çocukların alındığı qargiler, İnyupik ve Yupik toplumunun sosyalleşmesinde en önemli yapılanmadır. Burada geçmişin bilgi birikimi ve geleneği yetişkinlerce değişik yöntemlerle çocuk ve gençlere aktarılmaktadır. Erkek erkeğe belden aşağı bilgiler de dahil her türlü bilgi ve deneyimin topluluğa aktarılması direkt bilgilendirici konuşmayla olabileceği gibi meddah tarzı hikâye anlatımına da yer verilmektedir. Yakında olmuş olaylardan tutun geçmişte olan her türlü olayın yeri geldiğinde anlatıldığı ortamlardır.
Qargi, erkekler arasında oynanan güreş, ağırlık kaldırma, zıplama, minyatür ok ve yay yarışması, kickball gibi değişik oyunların da mekânıdır. Kadınlar, eş ve çocuklarına yiyecek getirmek için ancak qargiye uğrarlar. Fakat dans yapılacağı zaman kız ve kadınların da qargiye girip dansa katılmalarına ses çıkarılmaz.
Qargiye kapanma genelde sonbaharda kışa doğru başlamakta ve kışın ortalarında eğlence en doruğuna ulaşmaktadır. 1890 lı yıllarda Hristiyan misyonerler Kuzey Alaska'ya geldiğinde her köyde qargi bulunmaktaydı. Misyonerlik faaliyetleri için qargiler bulunmaz bir fırsattı. Günümüzde qargi yapılanması şehirleşmenin ve modernleşmenin görüldüğü yerlerde diğer geleneklerle birlikte terk edilmektedir. Olanlarda da zamanın şartlarına uygun değişimler gözlenmektedir. Çocukarın, çetin Eskimo coğrafyasında sağ kalmalarını sağlayacak her türlü bilgi ve deneyimi öğrendikleri qargiler kimi zaman okullara rakip olarak görülmektedir. Uzman eğitimciler Batı tarzı okullarla qargilerin rakip olamayacağını ve birbirlerini tamamlayıcı olduğunu dile getirmektedirler.
Kargiler, yarı yarıya toprağa gömülü olduğundan Arktik bölgedeki en önemli ve belirgin arkeolojik kalıntıları oluştururlar. Tarihöncesi dönemlerden kalma kalıntıları bulunmaktadır. Geçmişte King Adasında Aguliit, Nutaat ve Qaluilat adlarını taşıyan üç köy odası (qagzrit) bulunurdu.
Sosyal yaşam > Müzik > Davul

Davul: İnyupiklerde yuvarlak qilaun/qiḷaun ya da sauyaq ile dört köşeli kalukaq olmak üzere iki tip tutamaklı def benzeri davul kullanılır.
Davulun köşeli olanı (kalukaq) yalnızca İnyupiklerde görülür ve Kivgiq bayramında kullanılır. Kalukaq, Tiŋmiaqpak denilen efsanevi dev kartalın dişisinin (Kartal Ana/Eagle Mother) kalbi olduğuna inanılan tahtadan geniş kutu biçiminde köşeli davuldur. Davulun üst kısmındaki zikzak desenler kartalın tüyünü temsil eder. Barrow'daki davullar daha büyük (36 inç) olurken Wainwright'takiler daha küçük (18 inç = 46 cm) olurlar.
Davulun yuvarlak olanı (qilaun/qiḷaun ya da sauyaq) bütün Eskimolarda görülür. Davul için kullanılan kelime (qilaun ya da qiḷaun) etimolojik olarak "şamanın gücü" anlamına gelen kelimeden (qila ya da qiḷa) köken alır. Davul tutamağı kemik, boynuz ya da fildişinden yapılır. Davul tokmağı (kasraun ya da mipkuq) ağaçtan kuru dal parçası olabileceği gibi balina çubuğu ya da rengeyiğinin ön bacağından (tuttuq) da yapılabilir. King Adasında davul için sauyaq davulcu (ve şarkıcı) için sauyatit kelimesi kullanılır. Eskimo davulunun (qilaun/qiḷaun ya da sauyaq) ana malzemesi sahile vuran kuru odunlardır. Bu odunlar ateşte ya da ateşin dumanında eğrilerek yuvarlak ya da oval biçimli kasnak yapılır. Kasnağa morsun midesinden kaplama yapıldıktan sonra gergi için balina karaciğeri ya da rengeyiğinin kazınmış derisi serilir. Bazı şarkılar için önce davulun kasnağına hafifçe vurularak giriş yapılır ve artan ritme bağlı olarak deri gergiye vurulur.
Şamanlarca ruhlarla olan iletişimi sağladığından davul kullanımı 20 yüzyılın başlarında Hristiyanlığa geçişte misyonerler tarafından yasaklanmıştır. Bugün ise Amerika yerlileri ile Alaska yerlilerinde oldukça sık görülen alkolizm ve diğer madde bağımlılığına karşı hekimler davulu terapi (DARTNA, Drum-Assisted Recovery Therapy for Native Americans) amaçlı kullanıyorlar.
Sosyal yaşam > Müzik > Dans

Dans: Eskimo dansı (aularuq, aġġiun), Batılıların yaptığı danstan (kanaakkiutuq) oldukça farklı, seslerin genelde kısa ünlemlerden oluştuğu, bazen de şarkıların (aġġiñ atuun ya da aŋayyun) bulunduğu, çalgı olarak def benzeri davullarla ritim verilen, nispeten ağır hareketli ve bazen de şamanistik bir törendir. Bir sıra hâlinde davulcular (qiḷausiraqti ya da kasrautitaqti) kıyıda dizilir ön alanda da dansçılar (tekil aġġiri, çoğul aġġirit) dans eder. Danslar qargi denen Eskimo köy odasında kışın yapılmaktadır. King Adasında erkekler kadın kıyafeti giyip kadın gibi dans (tuġumiq) ederken, kadınlar da erkek kıyafeti giyip erkek gibi dans (pualaq) eder ve bu karşıt cinse bürünüp yapılan dans competition dance adı verilir. King Adasında Kurt Dansı yapılırken aqłitiik adı verilen dans eldivenleri kullanılır. Dans elbisesi olarak erkek ve kadınlarda atıkluk denen ve günümüzde pamuklu patiskadan (İng. calico; King Adası İnyupikçesinde: uġiłqaaq ya da uġałqaaq) yapılan ince gömlekler, eldiven (King Adası İnyupikçesinde: agzraak) ve kamik denen deri çizmeler kullanır. İnyupik şarkılı danslarında her zaman önce performans olarak dans sergilenir sonra şarkıya geçilir.
Kuzey ve Kuzeybatı Alaska'daki İnyupik Eskimo danslarının Güney ve Güneybatı Alaska'daki Yupik Eskimo danslarından farkı vardır ve en belirgin olanları şöyledir: davulun çevresine üstten değil aşağıdan vurulur; erkek dansçılar yerde az diz çökerler ve daha çok ayakta dururlar; Yupik kadınlarında dansta görgü gereği bir halkayla parmaklara geçirilen yelpaze biçimli parmak maskeleri (Yupikçe tegumiak) oldukça yaygınken, İnyupiklerde bu uygulama çok az görülür; dans Yupiklerin hayatında yoğun ve önemli tören ögesi iken, İnyupiklerde bu daha az yoğundur.
Şamanlarca yapılan paatuqtuq dansı diğerlerinden farklıdır ve şaman bu dansta kurt maskesi ve eldiveni kullanır. Şaman daha sonra duvardaki bir delikten geçerek atlar.
Din > Hristiyanlık

Rus Alaskası döneminde Rusların (Uruusit) bile yerleşemediği Arktik bölgede Kuzey Alaska İnyupikleri, Batılıların kültürüyle, diliyle ve diniyle en geç tanışan Eskimolardır. 1890 yılında Kuzey Alaska'ya Batılılar (Tanŋit) geldiğinde İnyupikler arasında tek bir Hristiyan (Ukpiqtuaq) yoktu. Yirmi yıl gibi kısa bir süre içerisinde dramatik gelişme yaşandı ve misyonerlik faaliyetleriyle eski dinleri şamanizm büyük ölçüde yıkıldı. 1910 yılına gelindiğinde ise Hristiyanlık İnyupikler için de evrensel olmuştu.
Büyük yörelerdeki misyonerlik başlangıç tarihleri:
Wales (Kiŋigin): Protestan olan Congregational misyonu ve okulu 1890 yılında William Thomas Lopp ve Harrison Robertson Thornton tarafından açıldı. 1893 yılında Thornton suikaste uğrayınca, misyon ve okul bir yıl kapalı kaldı. Teller'e ren geyiği istasyonunu yönetmek için dönen Lopp, 1894 yılında tekrar Wales'e gelerek misyonu yeniden açar.
Point Hope (Tikiġaq): Anglikan olan Episcopal misyonu 1890 yılında Delaware'den gelen hekim John B. Driggs tarafından açıldı.
Barrow (Utqiaġvik ya da Ukpiaġvik): Protestan olan Presbyterian misyonu 1890 yılında Ohio'dan gelen profesör Leander M. Stevenson tarafından açıldı.
Kotzebue (Qikiqtaġruk): Anglikan olan Friends misyonu 1897 - 1902 yıllarında Covenant misyonerleri olan David Johnson ve Uyaraq tarafından Kotzebue bölgesinde faaliyet gösterdi. 1891 yılında 19 yaşında genç bir öğretmen olarak Unalakleet kasabasına gelen Johnson, Mart 1895'te Wales'te Lopp'un yanında çalıştı. İnyupik kökenli bir genç olan Uyaraq da onun yardımcısı oldu. İkisi birlikte Norton Sound bölgesinde ve Seward yarımadasında, Çukçi Yarımadasından Kotzebue Sound'un kuzeyine kadar olan bölgede faaliyetlerini yürüttüler.
Ekonomi > Şirketleşme

Rus Amerikası döneminde ABD'nin Ruslarla birlikte idare ettiği Alaska'yı 1867 yılında Rus İmparatorluğundan satın almasından bu yana 100 yıldır çözülemeyen yerlilerinin (Eskimo ve Kızılderililerin) toprak taleplerini çözmek üzere ABD Kongresinde 18 Aralık 1971 tarihinde başkan Richard Nixon tarafından imzalanarak yürülüğe giren ve ABD tarihinin en büyük toprak talebini karşılayan yasa olan Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (ANCSA, Alaska Native Claims Settlement Act) gereğince kurulan 13 yerli bölge şirketinden 3 tanesi İnyupiklere aittir ve bu bölge şirketleri de yerli köy şirketlerine ayrılır. Köy şirketleri topraklarının yüzey hakkına sahiptir, fakat bölge şirketleri hem köy şirketlerinin hakkına hem de toprakların yeraltı hakkına sahiptir.
Arctic Slope Regional Corporation (ASRC): North Slope Borough ilçesinde Atkasook Corporation (Atqasuk), Cully Corporation (Point Lay), Kaktovik Iñupiat Corporation (Kaktovik), Kuukpik Corporation, Inc. (Nuiqsut), Nunamiut Corporation (Anaktuvuk Pass), Olgoonik Corporation, Inc. (Wainwright), Tikigaq Corporation (Point Hope), Ukpeaġvik Iñupiat Corporation (Barrow) gibi köy şirketlerine ayrılır.
NANA Regional Corporation (NANA): Northwest Arctic Borough ilçesinde Akuliuk Inc. (Selawik), Buckland Nunachiak Corporation (Buckland), Deering Ipnatchiak Corporation (Deering), Isingnakmeut (Shungnak), Ivaisaapaagmit Corporation (Ambler), Katyaak Corporation (Kiana), Kikiktagruk Inupiat Corporation (Kotzebue), Kivalina Sinnigaakmiut (Kivalina), Koovukmeut Inc. (Kobuk), Noatak Napaaktukmeur Corporation (Noatak), Putoo Corporation (Noorvik) gibi köy şirketlerine ayrılır.
Bering Straits Native Corporation (BSNC): Nome Census Area sayım bölgesinde Brevig Mission Native Corporation (Brevig Mission), Council Native Corporation (Council), Elim Native Corporation (Elim, aynı zamanda St. Lawrence adasındaki Sibirya Yupiklerinin de şirketidir), King Island Native Corporation (King Adası), Koyuk Native Corporation (Koyuk), Mary's Igloo Native Corporation (Mary's Igloo), Shaktoolik Native Corporation (Shaktoolik), Shishmaref Natrive Corporation (Shishmaref), Sitnasuak Native Corporation (Nome), Solomon Native Corporation (Solomon), Stebbins Native Corporation (Stebbins), Teller Native Corporation (Teller), Unalakleet Native Corporation (Unalakleet, Yupiklerle birlikte), Wales Native Corporation (Wales), White Mountain Native Corporation (White Mountain) gibi köy şirketlerine ayrılır.
Kültür > Giyim Kuşam > Takı ve beden süslemesi

Takılar içinde en dikkat çekeni "dudak küpesi" adı da verilen labret (tuutaq ya da aŋmaluaq) olup hem erkeklerde hem de kadınlarda görülür. Arkeolojik araştırmalara göre İnyupik bölgesinde bulunan en eski labret 3200 yıllıktır. Kulak küpesi (imigluktuq) ve yüzük (qitiqłiaġun) de kullanılır. Bilezikler (tayaġun ya da tayaq sg tayyat pl) büyük (taliġaq) de olabilir. Yüzük ya da bileziklerde taş ya da benzeri madde (aakupak) bulunabilir.
İnyupiklerde dövme (kakiñiq) diğer Alaska Eskimolarında olduğu gibi yaygın bir uygulamadır. Kabileye göre değişkenlik gösteren dövmeler, bu farklılıklara göre kabilelerin belirlenmesinde bir ayıraç olarak da kullanılır. Dövmeler, umialik denilen balina avcılığı kaptanlarında ağzın köşesinde (iqiġun), kadınlarda çenede (tavluġun ve avalliik), alında (qauġun), yüzde ufacık (tekil tupi, tupik, çoğul tupit) ya da vücudun herhangi uygun bir bölümünde olabilir.
Takı ve dövmeler yaşa ve cinsiyete bağlı olarak da değişkenlik gösterir.
Kültür > Sinema

İnyupik sineması (Qiñiqsitaat) henüz kurulum aşamasındadır.
Sikumi («buz üzerinde»): İnyupikçe seslendirilen kısa metrajlı filmdir. İnyupik film yapımcısı Andrew Okpeaha MacLean tarafından yazılıp yönetilen filmin yıldızı Brad Weyiouanna'dır. 2008 Sundance festivalinde ödül kazanmıştır.
Anatomi ve Sağlık

Alaska Eskimoları Kanada İnuitlerinden daha uzun boylu ve çok simetrik halktır. Erkeklerin boyu yaklaşık 158 cm'dir ve Kanada İnuitlerinden 10 cm daha uzundur. Alaska Eskimo kadınlarının boyu (ortalama 158 cm) Kanada'dakilere göre daha uzun ve ince olup yüz genişliği de oldukça azdır. Büyük boylu Eskimolar genellikle Alaska'nın kuzeyinde görülür. Eskimoların çenesi son derece ağır ve güçlü olmasına rağmen dişleri alışıldık büyüklükte değildir. İnyupiklerin %12'sinde omurgada 24 yerine 25 omur bulunur. Bu yüzden lordoz (lordosis) ve sırt ağrısı sık görülebilir. Torus protuberance lar bütün Alaska Yerlilerinde uzundur ve %50'sinde görülebilir. İnyupiklerde uzun kemikler Beyazlara göre daha az yoğundur. Deri rengi açık kahverengidir. Saçlar siyah, gözler koyu renktedir. Elmacık kemikleri çıkıktır.
İnyupikler için bilinen en yıkıcı olay «büyük ölüm» (greath death) olarak nitelenen ve 1910 ile 1930 yılları arasında Avrupalı ve Amerikalı ticari balina avcılarınca getirilen kolera, difteri ve çocuk felci gibi yabancı hastalıklardan bütün köylerin etkilenmesidir.
Bütün Alaska yerlileri gibi İnyupiklerde de en sık görülen sağlık sorunları arasında alkolizm, siroz, Tip 2 diyabet, intihar, kardiyovasküler hastalıklar ve laktoz intoleransı (süt alerjisi, süt ve süt ürünlerini sindirememek ya da bunda güçlük çekmek) sayılabilir.
Alaska'da sağlık sorunları arasında ilk sırayı alkolizm alır. Alaska Yerli komisyonu (Alaska Native Commission) tarafından 1994 yılında yapılan bir uyarıya göre alkol tüketimi Alaska yerlileri arasında böyle devam ederse kalıcı sosyal, kültürel ve duygusal bozunuma uğrayacağı kaçınılmaz sonuçtur. Özellikle alkol kullanımı Alaska'nın soğuk ikliminde ölümcül olabilmektedir ve Northwest Arctic Borough ilçesinin birçok kasabasında (Ambler, Buckland, Deering, Kiana
, Kivalina, Noatak
) alkol satışı ve ithalâtı yasaktır. Kotzebue'de ise satışı, ithalâtı ve bulundurulması 2009 yılında serbest bırakıldı. Barrow'da alkolizm çok yaygındır. Alkolizm, İnyupik değerlerinin (Iñupiat Iḷitqusiat) korunmasında sosyal sorundur.
Son kırk yıl içerisinde intihar İnyupikler arasında artan bir sorun olarak karşımıza çıkar. Alaska yerlileri diğer Amerika yerlilerine göre daha fazla intihar oranına sahiptir. Alaska Yerlileri ile Amerika Yerlileri arasında intihar daha çok ergenlik ve sonrası dönemdeki genç yetişkinlerde görülür. Avrupa'da yaygın olan "Eskimolar yaşlılar ile verimsiz insanları öldürürler ya da kendileri intihar ederler" biçimindeki inanış ise tipik bir şehir efsanesidir ve gerçeklikten oldukça uzaktır. İntiharı tetikleyen etkenlerin başında alkolizm gelir. Bütün İnyupik intiharlarının ana faktörleri arasında boşanma (%29,4) ilk sırayı alır. Maniilaq kuruluşu tarafından 1990 ile 1999 yılları arasında yapılan bir araştırmaya göre intihar yöntemi olarak erkeklerde ateşli silahlarla vurulma ve boğulma ön sıradadır. Kadınlar daha çok ilaç alımını tercih ederler.
Tehditler

Inuit Circumpolar Council tarafından sıklıkla dile getirilen küresel ısınma ve buna bağlı iklim değişiklikleri bütün Eskimo halkları gibi İnyupiklerin de geleneksel yaşam tarzlarını tehdit eden en önemli etkendir. Eskimolar iklim değişikliğinden etkilenen halkların başında gelir ve Arktika için iklim değişikliği artık teori değil gerçektir. Buzlanmanın gecikmesi ve olanların da ince olması deniz buzu üzerindeki fok avcılığını olanaksız kılacak kadar zorlaştırabilmektedir.
Simalar

John Baker, köpek kızakçısı, pilot ve motivasyonel konuşmacı en:John Baker (musher)
Irene Bedard, aktör
Ray Mala, aktör
Eskimo halkları içindeki yeri

Eskimo - Aleut halkları
Aleutlar
Eskimolar
Yupik halkları
Sirenik Yupikleri
Öz Yupik halkları
Sibirya Yupikleri
Naukan Yupikleri
Alaska Yupikleri (Yupikler & Çupikler)
Supikler
İnuit halkları
İnyupikler
Batı Kanada İnuitleri
Doğu Kanada İnuitleri
Grönland İnuitleri
Süleyman Şefik Paşa

| Süleyman Şefik Paşa |
| --- | --- |

Harbiye nâzırı
Görev süresi 13 Ağustos 1919 - 2 Ekim 1919
Yerine geldiği: Mustafa Nazım Paşa
Yerine gelen: Mersinli Cemal Paşa
Kişisel bilgiler
Doğum: 1860 Erzurum, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 1946 İstanbul, Türkiye
Süleyman Şefik Söylemezoğlu ya da Süleyman Şefik Paşa (1860, Erzurum - 1946, İstanbul), Türk asker. Türk Kurtuluş Savaşı sırasında işgal karşıtı direniş gruplarına karşı savaşmak amacıyla İstanbul Hükümeti tarafından kurulan Kuvâ-yi İnzibâtiye birliklerinin komutanı olarak tanınır.
Erzurum'un eski ailelerinden Söylemezoğulları'na mensuptur. Babası, Mevlana Türbesi haziresinde yatan Konya valisi Ali Kemali Paşa'dır.
Harp Okulu'nu bitirdi, çeşitli orduların başına geçti ve Basra Valisi oldu, 1919'da üç aylığına Harbiye Nâzırlığı yaptı. İstanbul Hükûmeti'nin Kuvâ-yi Milliye'ye karşı kurduğu Kuvâ-yi İnzibâtiye'nin komutanı olduğu için vatandaşlıktan çıkarılarak Yüzellilikler listesine alındı ve sürgüne gönderildi. 1939 yılında çıkan af kanunundan sonra Türkiye'ye döndü. 1946 yılında İstanbul'da öldü.
Sihamettin Kemali Söylemezoğlu ve Benli Belkıs'ın babasıdır. Damadı Mithat Perin'dir. Paşa'nın torunu ise ünlü bestekâr Şehrazat'tır.
Nietzsche'nin soyağacı

Carl Ludwig
Nietzsche'nin soyağacı, 15 Ekim 1844'te doğan Friedrich Nietzsche'nin babası Karl Ludwig Protestan Kilisesinde papazdı. Karl Ludwig annesi Franziska Oehler ile 1843'te evlenmişti. Doğumu Prusya Kralı IV Friedrich Wilhelm'in doğum gününe rastladığı için adı Friedrich Wilhelm olmuştu. (Nietzsche daha sonra ikinci adı "Wilhelm"'i çıkardı.)Kız kardeşi Elisabeth,1846'da doğdu ve onudan sonra 1848'de Ludwig adında bir erkek kardeşi oldu. Babası Karl Ludwig'in baş ağrılarına tanı konulamamamıştı. Daha sonra hızlı ilerleyen bir tümör olduğu saptandı fakat babası kör oldu ve öldü.(1849). Onun ölümünü Friedrich'in erkek kardeşi Ludwig izledi (1850).Bu kayıp yüzünden annesi ve kız kardeşi ile birlikte Naumburg'a taşındılar (1850). Böylece çocukluk yılları kadınların himayesinde geçti.
Cem Vakası

Cem Sultan olayı bir iç sorun olarak başlamış dış sorun olarak devam etmiştir. Bu olay nedeniyle içeride Devşirmeler, Türkmenler ile iktidar mücadelesine girişmişler bu mücadeleyi devşirmeler kazanmıştır. Türkmenler yönetimdeki etkinliklerini kaybetmeye başlamıştır.
İspanya'da zulme uğrayan Müslüman ve Yahudileri Osmanlı topraklarına getirmiştir.
Askerin desteğiyle tahta çıkan Bayezid'e karşı kardeşi Cem de Bursa'ya gelerek adına hutbe okuttu, para bastırdı. Devletin paylaşılması Anadolu'nun kendisine verilmesi önerisi Bayezit tarafından kabul edilmedi. Bayezid'e bağlı kuvvetlere yenilen Cem, Mısır'a kaçtı.
Karaman oğullarının çağrısından cesaretlenerek yeniden Anadolu'ya geldiyse de yine yenilerek Rodos Şövalyeleri'ne Sığındı. Cem şövalyelerin yardımıyla Rumeli'ye geçerek saltanat mücadelesine devam etmek istiyordu. Fakat Bayezit şövalyelere para vererek Cem'in Avrupa'ya götürülmesini sağladı. Böylece Rodos şövalyeleri taht kavgasından yararlanmışlardır.
Cem yıllarca Avrupa'da şatodan şatoya gezdirildi. Kralların ve Papa'nın kendisinden İslam dünyası ve Osmanlı Devleti aleyhine yararlanmak isteklerine karşı geldi. II. Bayezit Cem'in yaşamasından kaygı duyduğundan Papa'ya para vererek Cem'in zehirlenerek öldürülmesini sağladı.
Sana (margarin)

| --- | --- |

Tür: Gıda
Sahibi: Flora Food Group (ex. Upfield)
Kökeni: Türkiye
Çıkış: 1952
İlgili markalar: Becel   Rama
Satış alanı: Gıda ürünleri
Önceki sahipleri: Unilever
Slogan: Harikalar yarattığın her sofrada,  hayallerin için attığın her adımda, Sana ilham verir Sana!
Web sitesi: www.sana.com.tr
Sana, Flora Food Group (ex. Upfield) bünyesi altında 1952 yılından itibaren Türkiye'de üretilen bir margarin markasıdır.
5 Ocak 1953'te Bakırköy'de Sana Margarin fabrikası açılmıştır.Türkiye'nin ilk margarinidir. Halk arasında herhangi bir margarine genellikle Sana yağı denir.
Sana Çeşitleri

Sana Klasik, Sana Hamurişi, Sana Tereyağı Lezzeti ve Sana Ekmeküstü çeşitleriyle, paket ve kase ambalajlarıyla farklı kullanım ihtiyaçlarına özel ürünler sunar.
Tarihçe

5 Ocak 1953'te Bakırköy'de açılan fabrikayla Sana, Türk halkının beğenisine sunulmuştur.
Tarihçe > 1956 - 1960

Mustafa Kemal Atatürk’ün aşçışı olarak ünlenmiş Ekrem Muhittin Yeğen’in 4 ciltlik kitabı dışında Türkiye’de yemek kitabı bulunmuyordu. Sana, Kebaplı Bulgur, Kapuska gibi geleneksel yemeklerin yanı sıra Kugelhuf Pastası ve Frolia Bisküvisi gibi Türkiye’de daha önce duyulmamış tariflere yer verdiği “Can Boğazdan Gelir” tarif kitabını yayınladı. Kitabın kısa süredeki başarısı sonrası 1957'de “Aşçıbaşı Diyor Ki” ve yarı yarıya renkli ilk yemek kitabı “Sofra Nimetleri” yayınlandı. Sana'nın yemek kitapları, margarin ambalaj kulakçıklarının kesilip toplanarak gönderilmesi ile kazanılıyordu.
Tarihçe > 1960'ler

Dönemin çizgi roman furyasıyla birlikte Sana'lı çizimler Türkiye'nin en önemli dergi ve gazetelerinde Çevik Ali'nin Serüvenleri adıyla yayınlandı. Aynı dönemde Sana, bir ilk gerçekleştirerek tüketicisini daha iyi tanımak, ona daha üstün hizmet sunmak amacıyla kadınlardan oluşan ilk araştırma ekibini kurdu. Ekip günde 200 evi ziyaret etti.
Tarihçe > 1970'ler

Sana, çocuk felcine karşı Sağlık Bakanlığı ile birlikte çalışarak Türkiye'nin farklı illeri ziyaret etti 1971-1982'de 7 ilkokul inşa edilerek Milli Eğitim Bakanlığı’na teslim etti.
Tarihçe > 1980'ler

Sana Mutfak Şenlikleri başladı. 29 Ekim 1984’te Çorlu fabrikası açıldı.
Tarihçe > 1990'lar ve 2000'ler

Sana, televizyon programlarında görünmeye, ve tüketicileriyle daha fazla etkileşime geçmeye başladı. 80 ilde 80 kişiye otomobil hediye etti. Çat Kapı Sana projesi ile ev ziyaretlerine gidilip “En mükemmelini mi seçtiniz?” diye sordu ve evde 4 paket Sana varsa hediyeler verdi.
Devamında Sana; tam 6 yıl boyunca Anadolu'nun şehirlerini gezerek 56 konser organize etti.