stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Antimon
Kullanımlar > Diğer kullanımlar

Diğer üç uygulama dünyanın geri kalanının neredeyse tamamını tüketmektedir. Bir uygulama, polietilen tereftalat üretimi için bir dengeleyici ve katalizördür. Bir diğeri, çoğunlukla TV ekranları için camdaki mikroskopik kabarcıkların çıkarılması için bir inceltici maddedir. antimon iyonları oksijen ile etkileşir ve sonraki kabarcık oluşturma eğilimini bastırır. Üçüncü uygulama pigmentlerdir.
Biyoloji ve tıbbın antimon için az kullanımı vardır. Antimoniyel olarak bilinen antimon içeren tedaviler emetik olarak kullanılır. Antimon bileşikleri antiprotozoan ilaçlar olarak kullanılır. Potasyum antimonil tartrat veya tartar emetik, bir zamanlar 1919'dan itibaren bir anti-şistozomal ilaç olarak kullanıldı. Daha sonra yerini prazikuantel aldı. Antimon ve bileşikleri, gevişgetirenlerde cilt yumuşatıcı olarak antiomalin ve lityum antimon tiyomalat gibi çeşitli veteriner hazırlamalarda kullanılır. Antimon, hayvanlarda keratinize dokular üzerinde besleyici veya iyileştirici bir etkiye sahiptir.
Meglumin antimoniyat gibi antimon bazlı ilaçlar da evcil hayvanlarda layşmanyaz tedavisi için tercih edilen ilaçlar olarak kabul edilir. Ne yazık ki, düşük terapötik endekslere sahip olmanın yanı sıra, ilaçlar, bazı Layşmanya amastigotlarının bulunduğu kemik iliğine çok az nüfuz eder ve hastalığı tedavi etmek – özellikle visseral form – çok zordur. Bir antimon hapı olarak elementel antimon bir zamanlar ilaç olarak kullanıldı. Yutma ve eliminasyondan sonra başkaları tarafından tekrar kullanılabilir.
Antimon sülfürler, otomotiv fren balatası malzemelerindeki sürtünme katsayısının dengelenmesine yardımcı olur. Antimon mermi, mermi izleyicileri, boya, cam sanatı ve emayede bir opaklaştırıcı olarak kullanılır. Antimon-124, nötron kaynaklarında berilyum ile birlikte kullanılır; antimon-124 tarafından yayılan gama ışınları, berilyumun fotodisintegrasyonunu başlatır. Yayılan nötronların ortalama enerjisi 24 keV'dur. Doğal antimon başlangıç nötron kaynaklarında kullanılır.
Tarihsel olarak, ezilmiş antimondan (kohl) elde edilen toz, eski bir insanın göz enfeksiyonlarını iyileştirmeye yardımcı olduğunu düşündüğü bir metal çubukla ve birinin tükürüğü ile gözlere uygulanmıştır. Uygulama hala Yemen ve diğer Arap ülkelerinde görülüyor.
Önlemler > Toksiklik

Özellikle antimon trioksit ve antimon potasyum tartarat gibi bazı antimon bileşikleri toksik olarak görünmektedir. Etkiler arsenik zehirlenmesine benzer olabilir. Mesleki maruziyet solunum yolu tahrişine, pnömokonyoza, ciltte antimon lekelerine, gastrointestinal belirtilere ve kardiyak aritmilere neden olabilir. Ek olarak, antimon trioksit insanlar için potansiyel olarak kanserojendir.
İnsanlarda ve hayvanlarda soluma, oral veya antimon ve bileşiklerine dermal maruziyet sonrasında olumsuz sağlık etkileri gözlemlenmiştir. Antimon toksisitesi tipik olarak ya mesleki maruziyete bağlı olarak, tedavi sırasında ya da kazayla yutulmasından kaynaklanır. Antimonun vücuda cilt yoluyla girip girmediği belirsizdir.
Antimonun siyah allotropunu içeren bir şişe
Oksidasyon ürünleri ile doğal antimon
Sb, AsSb ve gri As için ortak kristal yapı
Stibnit, Çin CM29287 Carnegie Doğal Tarih Müzesi örneği Hillman Mineral ve Taşlar Salonu'nda sergileniyor
Gaz halindeki SbF5'nin yapısı
Antimon için simyasal simgelerden biri
İtalyan metalürist Vannoccio Biringuccio, antimonu izole etmek için bir prosedür açıkladı.
2010 yılında dünya antimon üretimi
Diamond Energie kurşun-asit akü.
650'lerde Râşidîn Halifeliği

Bu sayfada 650'li yıllarda Râşidîn Halifeliği'nde yaşanan olaylar yer almaktadır.
Halife

Osman (656'ya kadar)
Ali (656'dan sonra)
Olaylar > 650

Abdurrahman bin Rebia komutasındaki bir Raşidun ordusu, Belencer (Kuzey Kafkasya) şehrinin yakınlarında Hazarlar tarafından imha edildi. Savaş sırasında, her iki taraf da diğerine karşı mancınık kullandı (yaklaşık tarih).
Olaylar > 651

Pers Kralı III. Yezdigirt'in Merv yakınlarında bir değirmencinin kulübesinde taraftarları tarafından öldürülmesiyle hem Perslerin Arap fetihlerine karşı direnişi hem de Sasani İmparatorluğu sona erdi.
Abdullah bim Amir komutasındaki Raşidun ordusu Afganistan'ı işgal etti ve Horasan'daki ana kaleleri ele geçirdi. Müslümanlar, teslim olan Belh ve Herat şehirlerini aldı.
Sad bin Ebu Vakkas liderliğindeki bir elçilik heyeti denizaşırı bir yolculukla Çin  başkenti Chang'an'a varır. İlk Çin camisinin kurulmasını emreden İmparator Gao Zong tarafından karşılanırlar.
Kuran, Halife Osman tarafından günümüzdeki haliyle mushaf haline getirildi. Mushafların birer kopyası, İslam dünyasının önemli merkezlerine gönderildi.
Olaylar > 652

Arap-Bizans Savaşı: Abdullah bin Sa'ad komutasındaki bir filo, İskenderiye kıyılarında Bizans filosunu (500 gemi) yendi.
Dongola Kuşatması: Abdullah ibn Sa'ad komutasındaki ordu (5.000 asker), Makuria Krallığı'nda (modern Sudan) Dongola'yı kuşattı.
Halife Osman, Hristiyan Nübyeliler ile Mısır'daki Müslümanlar arasında altı yüzyıl süren bir antlaşma yaptı. Nubyeliler her yıl 400 kölenin cizye olarak vermeyi kabul etti.
Muhammed'in sahabesi Abdurrahman bin Avf, ölümünde 30.000 köleyi azat etti.
Olaylar > 653

Bizans İmparatoru II. Konstans, Suriye valisi Muaviye ile yaptığı ateşkesin ardından Ermenistan'ı gönüllü olarak Araplara teslim etti. Muaviye, Ermenilere fiili özerklik verdi ve nakharar Theodor Rshtuni'yi Ermenistan'ın yöneticisi olarak atadı.
Muaviye, Rodos'a bir akın düzenleyerek, Rodos Heykeli'nin (Antik Dünyanın Yedi Harikası'ndan biri) dağılmış parçalarını alır ve bunları Suriye'ye geri gönderir. Burada bronz parçalarını sikke yapımında kullanır.
Ahnef bin Kays, Herat ve Belh'i aldı.
Olaylar > 654

Suriye valisi Muaviye, Kıbrıs'a büyük bir garnizon yerleştirir. Oniki Ada'daki Yunan adası Kos'u fetheder.
Araplar, Ceyhun Nehri'ni geçti. Bu sırada göçebe Türk kabileleri Orta Asya'yı kontrol etmeye devam ediyordu.
Osman'ın yönetimine karşı artan huzursuzluklar sonucu halife valileri Medine'de topladı. İsyan hazırlığı içinde olanlara sert tedbirler alınması kararlaştırıldı.
Olaylar > 655

Direkler Muharebesi: İmparator II. Constans Bizans filosuna (500 gemi) bizzat komuta edeerek Arap donanmasına meydan okumak üzere yola çıktı. Küçük Asya'nın güney bölgesindeki Likya eyaletine (şimdi Türkiye'de) yelken açtı. İki kuvvet Phoenix limanının (günümüzde Finike) yakınında, Phoenix Dağı kıyılarında karşılaşır. Abdullah ibn Sa'ad komutasındaki Araplar savaşta galip gelir, ancak her iki taraf için de kayıplar ağırdır. Constans, Konstantinopolis'e zar zor kaçar.
Olaylar > 656

Ocak - Halife Osman yönetimine karşı artan huzursuzluklara karşı Mısır'dan bir heyet gelerek rahatsız oldukları meseleleri halifeye aktardılar. Halife, sorunların çözüleceğini vadedince geri döndüler.
Nisan - Valilerin yönetiminden şikayet eden bin kişilik bir topluluk Medine'ye gelerek Halife Osman'la görüşmek istedi. İstekleri reddedildi. Medine'den ayrılan topluluk aniden geri döndü ve şehre girerek halifenin evini kuşattı.
17 Haziran - Yaklaşık iki aydır halifenin evini kuşatan isyancılar eve girerek halife Osman'ı öldürdü.
İlk Fitne: İsyancılar tarafından öldürülen Osman'ın yerine Ali'ye halifelik teklif edildi. Teklifi kabul eden Ali dördüncü halife olarak biat aldı.
7 Aralık - Cemel Vakası: Ali'nin halifeligine biat etmeyenlerle Ali'nin ordusu Basrada karşı karşıya geldi. Muharebede Ali galip geldi, karşı tarafta olan sahabelerden Talha ve Zübeyr öldü, Aişe Medine'ye geri gönderildi.
Olaylar > 657

Sıffin Muharebesi: Ali halifelifine biat etmeyen Muaviye üzerine yürüdü. Rakka yakınlarında meydana gelen muharebe iki aya yakın sürdü.
28 Temmuz - Hakem Olayı: Muharebede Ali tarafı üstün gelip Muaviye savaş alanından kaçmayı düşündüğü sırada Amr bin Âs Allah'ın kitabının hakemliğine başvurulması önerisinde bulundu. Muaviye askerleri mızrak uçlarına mushaf yaprakları takarak savaş alanında yürüdüler. Ali hakem teklifine razı oldu ve muharebe sonuçsuz olarak sonlandı. Ali'nin bu kararından memnun olmayan 10.000'e yakın asker Ali'nin ordusindan ayrıldı. Daha sonra bu topluluğa Hariciler denilmiştir.
Olaylar > 658

17 Temmuz - Nehrevan Muharebesi: Ciddi bir sorun olmaya başlayan Haricilerin üzerine yürüyen Ali onları yaptığı muharebede yendi. Tamamına yakını öldürüldü.
İç karışıklıklardan faydalanan Amr bin As eskiden vali olduğu Mısır'a gelerek burayı tekrar kendisine bağlar.
Olaylar > 659

Arap-Bizans Savaşı: İmparator II. Constans, Raşidun Halifeliği ile bir barış antlaşması imzalar. Ermenistan üzerindeki Bizans kontrolünü sağlamlaştırdı.
Kahverengi pelikan

Kahverengi pelikan (Pelecanus occidentalis), pelikangiller (Pelecanidae) familyasından 8 pelikan türünün en küçüğü olan bir su kuşu türüdür. Amerika'da yaşayan bu kuş türü ABD'nin güney ve batı sahillerinde en iyi bilinen kuş türlerinden biridir. Batı Yarımkürede bulunan üç pelikan türünden biri olduğu gibi balıkları denize dalarak avlayan iki pelikan türünden biridir.
Taksonomi ve sınıflandırma

Kahverengi pelikanın beş alt türü tanınmaktadır:
P. o. californicus, Ridgway, 1884, ABD'nin ve Meksika'nın batı kıyılarında,
P. o. carolinensis, Gmelin, JF, 1789, Amerika'nın ılıman ve tropikal Atlantik kıyılarında,
P. o. murphy, Wetmore, 1945, Kolombiya ve Ekvador'un batı kıyılarında,
P. o. occidentalis, Linnaeus, 1766, Karayipler'de,
P. o. urinator, Wetmore, 1945, Galapagos Adaları'nda yaşar.
Daha önceleri alt tür olarak tanınan Peru pelikanı (Pelecanus thagus) ayrı bir tür olarak sınıflandırılmaktadır.
Fiziksel özellikleri

Diğer kuşlara göre oldukça iri bir kuş olan kahverengi pelikan, diğer pelikan türleri arasında en küçükleridir. Uzunluğu 106 ila 137 cm, ağırlığı 2,75 ila 5,5 kg, kanat açıklığı da 1,83 ila 2,5 m arasında değişir. Yaşadığı bölgelerde çok kolay tanınabilen ve diğer kuşlardan ayırt edilebilen bir türdür. Tüm pelikanlar gibi çok uzun bir gagası ve avlanırken kepçe gibi kullandığı boğaz kesesi vardır. Gaga uzunluğu 28 ila 34,8 cm arasındadır. Başı beyaz renklidir ama genellikle erişkin kuşlarda hafif sarıya çalar. Gaga grimsi renktedir ancak üreme döneminde boğaz kesesi kızılımsı renge döner. Sırtı, arkası ve kuyruğu gri ve koyu kahverengi çizgilidir ve bazen paslı bir tondadır. Erişkin pelikanlarda göğüs ve karın siyah-kahverengi arasındadır ve bacaklar ile ayaklar siyah renklidir. Genç kuşlar da benzer renktedir ancak boyunları kahverengimsi-gri ve alt kısımları da beyaz renklidir.
Bu kui tüylerinin beyaz olmaması, daha küçük cüssesi ve havadan suya dalarak balık avlaması nedeniyle Amerika ak pelikanından kolaylıkla ayırt edilir. Peru pelikanının tüyleri de kahverengi pelikan ile benzerlik gösterir ama cüsse olarak görece daha büyüktür. Güney Amerika'nın Pasifik kıyılarında Peru pelikanı ile kahverengi pelikanın yaşadığı bölgeler örtüşmektedir.
Dağılımı ve yaşam alanı

Kahverengi pelikan Amerika'nın hem Atlantik hem de Pasifik kıyılarında yaşar. Atlantik ve Meksika Körfezi kıyısında Yeni İskoçya'dan Venezuela ve Amazon Nehri'nin ağzına kadar olan bölgede yaşar ancak Kuzey Carolina'nın kuzeyinde az sayıda rastlanır ve en önemli popülasyonu Meksika Körfezi kıyısındadır. Pasifik kıyısında ise Britanya Kolumbiyası'ndan Galapagos Adaları dahil olmak üzere Şili'nin merkezinin güneyine kadar olan bölgede yaşar. Pasifik'te Kaliforniya, Meksika ve Orta Amerika kıyılarında yaygındırlar. Erişkin olmayan kuşlar kıyılardan içerideki göllere de gidebilmektedir. Kıyıda daha kuzey bölgelerde üreme mevsimi geçiren Kuzey Amerika kuşları kışları daha güneye göç ederler. Mangrov bataklıklarında da yaygın olarak bulunurlar.
Davranış ve ekoloji

Pelikanlar yıl boyunca koloniler hâlinde yaşayan sosyal kuşlardır. Kemiklerinde ve derilerinin altında bulunan hava keseleri sayesinde su üstünde batmadan durabilirler ancak karada yürürken sakardırlar. Uçarken kafalarını omuzlarından geriye doğru çeker ve gagaları kıvrılmış olan boyunlarının üzerinde durur. Gruplar hâlinde V şeklinde uçabildikleri gibi daha çok tek sıra hâlinde su yüzeyine yakın olarak uçarlar.
Davranış ve ekoloji > Beslenme

Avlanırken yalıçapkınları gibi gagaları ilk olarak suya girecek şekilde dalarak avlanırlar. Daldıklarında kısa bir süre içinde tamamen suyun içine girer ve gagalarını kepçe olarak kullanıp balıkları avlarlar. Yüzeye çıktıklarında boğaz keselerine dolan suyu dışarı attıktan sonra kalan balıkları yutarlar. Dalarak avlanma tekniği yalnızca Peru pelikanında görülür, diğer pelikan türleri grup hâlinde yüzeye yakın uçarken su yüzeyinden geçen balıkları avlarlar ama suya dalmazlar. Genellikle martılar, korsanmartılar ve fregat kuşları gibi balıkla beslenen diğer kuşlar pelikanların avlarını çalabilirler.
Kahverengi pelikan daha çok balık ile beslense de amfibiler ve kabukluları da yerler.
Davranış ve ekoloji > Üreme

Kahverengi pelikan genellikle adacıklarda ve mangrovlarda koloni hâline yuva yapar. Erkek pelikanlar yuva yapılacak alanı seçtikten sonra dişileri çekmek için nümayişte bulunurlar. Erkek ve dişi çift oluşturduktan sonra aralarında açık iletişim durur. Genellikle mart ve nisan aylarında yuva yapmaya başlarlar. Koloni hâlindeki yuvalar ağaçların ve çalılıkların üzerinde olabildiği gibi kolay erişilemeyen adacıklarda yerde de olabilir. Ağaçlarda sazlıklar, otlar, saman ve çalı çırpıdan yapılan yuvalar dayanıksız gözükürler. Yerde yapılan yuvalar ise çok derin olmayan bir oyukta tüylerle kaplı ve çevresinde 10 ila 26 cm yüksekliğinde topraktan bir yükselti oluşturulmuş hâldedir. Kuluçkadan iki ila üç arası tüysüz yavru çıkar. Kuluçka süresi 28 ila 30 gün arasındadır. Hem erkek hem de dişi kuş yavruların bakımı ile ilgilenir. Yerdeki yavrular 35 günlük iken yuvada yürümeye başlar, ağaçlardaki yavrular ise 68 ila 88 günlüğe gelene kadar yuvayı terk etmezler. Yaklaşık 8 ila 10 ay boyunca ebeveynleri tarafından beslenen yavrular 70 kg'a kadar balık tüketirler. Genç kuşlar iki ila beş yıl arasında cinsel olgunluğa erişirler.
Korunma durumu ve tehditler

Kolonilerde bulunan yumurtalar ve yavrular ve nadiren de erişkin pelikanlar başka hayvanlar tarafından avlanır. Bunların arasında martılar, başta kel kartal olmak üzere yırtıcı kuşlar, tilkiler, kokarcalar ve vahşi kediler bulunur. Amerika aligatoru palazlanmış yavruları yiyebilmektedir. Koloniler adacıklarda olduğunda yaban hayvanları tarafından avlanma tehdidi azalmaktadır. Tüm pelikanlarda olduğu gibi kahverengi pelikanlarda turistler ve balıkçılar gibi insanların verdiği rahatsızlıklara karşı çok duyarlıdırlar ve ebeveynler böyle durumlarda yuvalarını terk edebilirler. Büyük cüsseleri nedeniyle yuvada olmayan erişkinler başka hayvanlar tarafından avlanmaz.
DDT ve dieldrin gibi pestisitler 1970'lerin başında ABD'deki kahverengi pelikan popülasyonunu oldukça tehdit etmiştir. DDT pelikan yumurtalarının kabuğunun incelmesine dolayısıyla da kolay kırılıp üreme oranının azalmasına neden olmaktadır. DDT kullanımı ABD'de 1972 yılından itibaren yasaklanmış ve cezaî müeyyideye tabi tutulmuştur. Bu dönemden sonra popülasyon sayısında artış gözlemlenmiştir. Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) 1988 yılından beri kahverengi pelikanı asgari endişe altındaki türler altında listelemektedir. Popülasyonlarının 650.000 civarında olduğu tahmin edilmektedir.
İnsan kültüründe yeri

Kahverengi pelikan Barbados ve Turks ve Caicos Adaları'nın ulusal kuşu, ABD'nin Louisiana eyaletinin de eyalet kuşudur. Louisiana'da bulunan Tulane Üniversitesi, Louisiana State Üniversitesi ve University of Louisiana at Lafayette'in armalarında kahverengi pelikan bulunur. Ayrıca West Indies Üniversitesinin armasında da yer alır. Pasifik Okyanusu'nda Avustralya yakınlarında geçen Kayıp Balık Nemo animasyon filminde kahverengi pelikan karakteri Nigel Geoffrey Rush tarafından seslendirilmiştir. Aslında Avustralya bölgesinde kahverengi pelikan bulunmaz yalnızca beyaz renkli Avustralya pelikanı bulunur.
NBA takımı New Orleans Pelicans'ın adı da kahverengi pelikandan gelmektedir.
Kahverengi pelikan uçarken boynunu geriye çeker ve gagasını boynuna yaslar.
Kahverengi pelikan suya dalarak avlanır.
Kahverengi pelikan ve yavrusu yuvalarında
Kanatlarını kurutan kahverengi pelikan
Boy kısalığı

Boy kısalığı; bir insanın boyunun ortalamanın, yani 2 SD (standart deviasyon) değerinden daha düşük veya boy persantil eğrilerinde boyun 3. persantilin altında olması durumudur. Boyları ortalamanın 3 SD veya 1. persantil altında olan çocukların ise boy kısalıklarının patolojik olma olasılığı daha yüksektir. Boyu normal persantiller içinde olduğu halde büyüme hızının düşük olması veya boyun hedef boya göre geri olması da patolojiktir. Boy kısalığı önemlidir çünkü bu durum, altta yatan başka bir hastalığın ilk bulgusu olabilir.
Boy kısalığının tanımında dikkat edilecek noktalar

Takvim yaşının doğru hesaplanması, ölçümlerin doğru alınması, ölçümlerin persantil eğrisine işaretlenmesi ve değerlendirilmesi, büyüme hızının yaşa ve ergenlik durumuna göre değerlendirilmesi ve anne-baba boyunun ölçülerek çocuğun boyunun hedef boya uygunluğunun saptanması ve boy kısalığı varsa vücut oranlarının değerlendirilmesi.
Boy kısalığı nedenleri

En sık nedenler konstitüsyonel (yapısal) boy kısalığı ve ailevi boy kısalığıdır. Bu çocukların büyüme hızları normaldir ve hedef boylarına uygun bir boya erişirler. Patolojik nedenlerde ise büyüme hızı düşüktür.
Orantısız boy kısalıklarında en sık neden iskelet displazileridir. İskelet hastalıkları içinde hipokondroplazi sıktır ve oran bozukluğu çok fazla olmadığı için kolay atlanabilir. Anne ve/veya babası kısa olanlarda mutlaka düşünmek gerekir.
SGA bebeklerde (doğum haftasına göre küçük bebekler) mutlaka Turner sendromu düşünülmelidir.Özellikle Turner sendromunda tek bulgu boy kısalığı olabilir ve boyu 3. persantil altında olan kızlar arasında oranı 60'ta birdir.
Postnatal (doğum sonrası) nedenler içinde malnutrisyon ve kronik hastalıklar önemli yer tutar. Çölyak ve Crohn hastalıklarında da ilk ve tek bozukluk büyümede duraklama olabilir.
Endokrin nedenler içinde büyüme hormonu (BH) eksikliği önemli bir boy kısalığı nedenidir. Konjenital hipotiroidide beyin gelişmesi de etkilendiğinden, boy kısalığı yanı sıra zeka geriliği de olur. Tartı artışı ve büyümede duraklamada Cushing mutlaka akla gelmelidir. Büyümede duraklamanın diğer endokrin nedenleri arasında sonradan edinilmiş bir büyüme hormonu eksikliği(en sık neden kraniofaringioma) veya sonradan edinilmiş hipotiroididir.
Boy kısalığında tanısal yaklaşım

Hastanın öyküsü: Doğum tartısı ve boyu, gestasyon yaşı ve gebelik öyküsü, eğer varsa eski boy ölçümleri, beslenme anamnezi, kronik ilaç kullanımı, psikososyal çevre, kronik hastalık öyküsü, ailenin puberte başlama yaşı, boy kısalığı öyküsü ve sosyo ekonomik durum araştırılır.
Fizik inceleme: İlk çıkış noktası çocuğun ölçülerinin, o toplumun standart büyüme eğrilerine göre değerlendirilmesidir. Boy, tartı, vücut oranları ve ilk 5 yaşta baş çevresi mutlaka kaydedilir. Tartının boya göre daha düşük olması bir kronik hastalığı ve malnutrisyonu akla getirir. Endokrin nedenlerde tartı boya göre artmış olabilir. Dismorfik bulgular değerlendirilir. Sonradan edinilmiş büyüme duraklamasında kraniofaringeoma tümör tanısı için mutlaka görme ve göz dibi muayenesi yapılmalıdır, şüphe durumunda beyin MR incelemesi de yapılır.
Laboratuvar: Kemik olgunlaşmasının değerlendirilmesi çok önemlidir, bunu için kemik yaşı değerlendirilir. Sol el ve el bileği grafisi çekilerek değerlendirilir ve kemik yaşı olarak ifade edilir. Bir çocuğun kemik yaşı, büyümesinin ne kadar tamamlandığını ve bundan sonra ne kadar büyüyeceğini gösterir. Boy kısalığında istenecek ilk tetkikler kronik hastalık araştırmasına yönelik olarak tam kan sayımı, tam idrar tahlili, eritrosit sedimentasyon hızı, sodyum, potasyum, üre, kalsiyum, fosfor, alkalen fosfataz, albumin, karaciğer fonksiyon testleri, kan pH, dışkı tetkiki, tüberkülin testi (ve gerekirse akciğer grafisi) ve tiroid hormonları sayılabilir. Bazı merkezlerde bu rutin taramalara çölyak hastalığı açısından antigliadin veya antiendomisium antikorları da eklenir. Vücut oran bozukluğu durumunda iskelet grafileri çekilir. Boyu kısa her kız çocuğunda başka neden yoksa Turner sendromunu dışlamak için kromozom incelemesi istenir. Sonradan bir duraklama varsa, kraniyofaringeoma gibi bir beyin tümörünü düşünüp görüntüleme yöntemlerine başvurulur.
Büyüme hormonu eksikliği düşünülüyorsa bazal BH düzeyi bakmanın bir yararı yoktur. IGF-I özellikle BH eksikliğinde tarama testi olarak kullanılabilir.
Hayvan hakları

Hayvan hakları, insan harici hayvanların tümünün ya da bir kısmının kendilerine ait bir özerkliğe sahip oldukları ve acıdan kaçınma gibi temel çıkarlarının tıpkı insanların temel çıkarlarının korunduğu gibi korunması gerektiğini savunan fikirdir. Hayvan hakları kavramı, insan harici hayvanların insan amaçlarına uygun düştüğü biçimde kullanılabilecek birer eşya olmadığı, kendi arzuları ve ihtiyaçları olan bireyler olarak muamele görmeleri gerektiği anlamına gelir. Pratikte bu, hayvanların insancıl muamele görmelerinin gerekli olması anlamına gelebileceği gibi, hayvanların tibbi ve kozmetik deneylerde kullanılmasının, eti ya da derisi için öldürülmesinin, eğlence için avlanmasının ve hayvancılık sektöründe hammadde ya da kaynak olarak kullanılmalarının hayvan hakkı ihlalleri olarak tanımlanması anlamına gelecektir.
Hayvan hakları savunucuları, bir türe -insan türüne- mensup olmanın tek başına ahlaki değerlendirmenin temeli olamayacağını öne sürerek, insan harici hayvanları ahlaki değerlendirmenin dışında bırakan önyargılı bakış açısını türcülük olarak adlandırmaktadır.
Hayvan hakları kavramı, hayvanların insanlar tarafından kullanım şartlarında iyileştirmelere ve yasal bazı düzenlemelere gidilmesini öneren hayvan refahı kavramıyla karıştırılmamalıdır.
Felsefe ve hayvan hakları

Dünyadaki bazı kültürel geleneklerde de, örneğin Jainizm, Taoizm, Hinduizm, Budizm, Şinto ve Animizm, hayvanlara bazı haklar tanımaktadır.
Batıda ise John Locke (1632-1704) hayvanlara gereksiz yere zulmetmenin ahlaken yanlış olduğunu savunmuş, Immanuel Kant (1724-1804) ise hayvanlara yönelik zulm içeren davranışların insanı zalimleştireceğini ve diğer insanlara yönelik işlenebilecek şiddet eylemlerini kolaylaştırabileceğini öne sürmüştür.
Yararcı felsefeci Jeremy Bentham (1748-1832) ise, bir kavram olarak haklara karşı çıkıyor olsa da, diğer varlıklara muamele etme biçimlerimizi belirleyen temel unsurun hissedebilirlik yetisi olması gerektiğini savunmuştur. Bentham, acı çekebilir olma yetisinin bu acıya eşit muameleyi gerekli kıldığını öne sürmüş, bir edimin ahlaki değerine karar verirken bu eylemden etkilenecek acı çekebilen her varlığın acısını dikkate almamız gerektiğini savunmuştur. Bentham, 1789 yılında yazdığı kitabında bu görüşünü şöyle ifade etmiştir:
Yetişkin bir at ya da köpek, ussal kapasitesi ve iletişim yetileri bakımından, bir günlük, bir haftalık, hatta bir aylık bir bebekle kıyaslanamayacak kadar gelişmiştir. Kaldı ki öyle olmadığını farz edelim, bunun ne önemi olurdu? Asıl soru, ‘akıl yürütebiliyorlar mı’ ya da ‘konuşabiliyorlar mı’ değil, “acı çekebiliyorlar mı’ sorusudur.