Umbriyaca
Dil bilgisi > Fiiller > Bitmiş (perfect) oluşumu > Bitmiş gövde oluşumu

Diğer İtalik dillerdeki gibi Umbriyaca da Ön-İtalik ve Ön-Hint-Avrupacadaki aorist (bitmişlik) ve bitmiş (durum) biçimlerini birleştirdi, Osko-Umbriya dilleri ÖHA atematik ikinci aorist biçimlerini korurken Latince ÖHA bitmiş biçimlerini korudu. Bu etimolojik farklılıklar, Osko-Umbriya ve Latin-Falisk dilleri arasında çeşitli morfolojik tutarsızlıklara sebep oldu. İsteme bitmiş (subjunctive perfect), Umbriyacada -ē- ile, Latincede -ī- ile işaretleniyordu. Umbriyacada şimdiki zaman gövdesinden bitmiş gövdeler beş farklı yöntemle oluşturulabilir: ikileme, basit bitmiş, k-bitmiş, f-bitmiş ve Umbriyaca özgü olan nky-bitmiş.
İkileme Ön-Hint-Avrupacada bitmiş gövde oluşumu için en yaygın yöntemdi ve genellikle ikilenmiş heceden sonra -e- ünlüsü eklenirdi. Bu metodun kalıntıları Umbriyacadaki peperscust gibi fiillerde görülmektedir. Ancak zaten ikilenmiş bitmişler bu desene uymayabilirler. Bu kategoriye basit bitmişler denmektedir ve dersicust (< *dedik-, Ön-İtalik *deikō- fiilinin bitmiş gövdesi) gibi fiilleri içermektedir. Orijinal biçim bahsedilen desene göre ikilenmiş olsa da Ön-İtalik'ten Umbriyacaya geçişte -d- > -ř- değişimi yaşanmıştır.
Umbriyacadaki andirsafust gibi fiiller, -f- ünsüzü eklenerek oluşturulan f-bitmiş desenini gösteriyor. Bu türün kökeni açık olmamakla beraber daha eski kelimelerin birleşiminden türemiş olabilir. Örneğin andirsafust kelimesi aslen am-di-da-nt-s fust şeklinden geliyor olabilir ama bu etimoloji tartışmalıdır. Umbriyacada bitmiş gövdeler, muhtemelen ÖHA sigmatik aoristinden gelen -s- ünsüzün eklenmesiyle oluşturulmuş da olabilir. Umbriyacada bu biçim, sesust kelimesi dışında tasdiklenmemiştir. Ancak bu biçim genellikle ikilenmiş biçim olarak yorumlanmaktadır, haliyle Umbriyacada s-bitmişine dair hiçbir kanıt kalmamaktadır.
-nsi-, -ns- veya -nç- bitmiş ekleri Umbriyacada purtinçus ve purdinsiust gibi kelimelerde görülmektedir. Bu eklerin etimolojileri net değildir, ÖHA *h₁neḱ- 'taşı-, getir-' kelimesiyle ilişkili Ön-İtalik *-nki- biçimnden türemiş olabilirler. Bu biçim, Antik Yunanca φέρω (phérō 'taşı-, getir-') fiilinin aoristi ἤνεγκα (ḗnenka 'getirdim') kelimesinde ve Eski İrlandaca do·beir 'taşı-, getir-' fiilinin bitmiş gövdesi do·uic biçimindeki gibi bitmişlik görünüşünü işaretleyen -icc ekinde korunmuştur. Dilbilimci Kenneth Shields, Jr. bu bitmiş bitiminin, *-Ø- ile biten üçüncü tekil kişi bitimiyle *-N gösterici parçacığının kombinasyonu olan *-Ø-N biçiminden geldiğini düşünmektedir. Shields'a göre bu biçim sonradan yeniden analiz edildi ve ardından *-ki eki eklenerek *-Ø-N-ki biçimi elde edildi. Sonradan *-nky-Ø olarak yeniden analiz edilip Umbriyaca bitmiş morfemine dönüşmüş olabilir. Shields, bu bitimin Litvanca -ki emir kipi ekiyle ortak kökenli olduğunu ve *-k gösterici (deiktik) parçacığının Latince cis 'üstünde, buna, bu tarafta' veya Antik Yunanca τῆτες (têtes 'bu yıl') gibi kelimelerde gözlenebileceğini söylüyor. Dilbilimci David Jerrett bitmiş ekinin sadece isim soylu fiillerde görüldüğünü belirtmiş, bitmiş gövdelerin aslen isimler ile Umbriyacada tasiklenmemiş bir fiilin bitmiş gövdesinin birleşimi olduğunu önermiştir, bu fiil ÖHA *ḱey- (yat-, durul-) fiilinden türemiş ve 'harekete geçirrmek, hareket halinde olmak' gibi yeni bir anlam kazanmış olabilir. Böylesi semantik değişimler diğer Hint-Avrupa dillerinde görülmüştür: Antik Yunanca κινέω (kinéō 'harekete geçir-, karıştır-, karış-') ve κίω (kíō 'git-') fiilleri ve Latince cieo 'harekete geçir-, hareket et-/ettir-, karıştır-' fiili bu değişimi göstermektedir. Belli isimler bu tasdiklenmemiş fiille dolaylamalı (perifrastik) ifadelerde kullanıldığında tamamen birleşip yeni fiiller üretmiş olabilirler. Jerrett, bu tip bir gelişimin olası bir örneğini combifiansiust fiilinde gösteriyor, kelimenin aslen *combifiam ismiyle üçüncü tekil kişi etken bitmiş biçim siust fiilinin birleşiminden oluştuğunu söylüyor. Bu yüzden Jerrett, *combifiam siust 'duyurulmuş yaptı' > combifiansiust 'duyurdu' gibi bir semantik değişim öneriyor.