stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Süperkıta listesi
Yıllar Boyunca Süre Gelen Kıtaların Kısaca Tanımları > Kongo Kratonu

Paleozoyik-to-son Kongo Havzası tarafından kapsanan Kongo Kratonu, dört kişiyle (Kaapvaal, Zimbabve, Tanzanya ve Batı Afrika kratonları) Afrika'nın modern kıtasını oluşturan eski bir Prekambriyen kratonudur. Bu kratonlar yaklaşık 3.6 ila 2.0 milyar yıl önce kuruldu ve o zamandan beri tektonik olarak stabildi. Tüm bu kratonlar, 2.0 milyar ile 300 milyon yıl önce oluşan genç kat kayışları ile sınırlandırılmıştır.
Kongo Kratonu, DRC'NİN Kasai bölgesinden Sudan ve Angola'ya uzanan orta Güney Afrika'nın büyük bir bölümünü kaplar. Gabon, Kamerun ve Orta Afrika Cumhuriyeti ülkelerinin bir kısmını oluşturur. Küçük bir kısmı da Zambiya içine uzanır, ona Bangweulu blok denir.
Yıllar Boyunca Süre Gelen Kıtaların Kısaca Tanımları > Vaalbara

Vaalbara, Kaapvaal Kratonundan (şimdi Doğu Güney Afrika'da) ve Pilbara Kratonundan (şimdi kuzey-batı Batı Avustralya'da) oluşan bir Archean süper kıtasıydı. E. S. Cheney, her craton'un adının son dört harfinden türetilmiştir. İki kraton, vaalbara'yı dünyanın en eski süper kıtalarından biri haline getirecek olan 2.7 ila 3.6 Gya arasında uzanan kabuktan oluşur.
Lavrasya, üst kısım.
Büyük Pangea Kıtası
Gondvana, alt kısım.
Kolombiya Kıtası, 1.59 milyar yıl önce. Grönland, Amazonya, Kuzey Çin ve Güney Afrika gibi kıtaları bulunduruyor.
Sibirya'nın Asya'daki konumu.

Kongo Kratonu. Kalahari ve Taznzanya'nın üstü.
Kupon toplayıcısının problemi

Kupon toplayıcısının problemi bir olasılık kuramı pratik problemi olarak "bütün kuponları topla ve ödün kazan" tipli yarışmalar için olasılık modeli içerir. Sorulan soru şöyle ifade edilebilir:
Yarışma için n sayıda kupon olduğu kabul edilsin ve kuponların geri koyup tekrar seçme ile toplandığı varsayılsın. Bütün n kuponları toplamak icin t sayıda örneklem deneysel seçiminden daha fazla sayıda seçim yapılması gerekliliğinin olasılığı nedir?"
Bu problemin matematik analizi gereken deneysel seçimin beklenen sayısının
 O(n\log(n)) haddinde büyüyeceğini açıklamaktadır. Örneğin n=50 olursa bütün 50 kuponun toplanması için gereken örneklem yaklaşık sayısı 225 olmalıdır.
Problemin anlaşılması

Bu problemi çözmeye anahtar ilk düşük sayıda kuponun toplanması zamanının çok küçük olduğudur.
Son birkaç kuponun toplanması ise, buna tam karşıt olarak, gayet çok zaman alması gerekmektedir. Örnegin 50 kuponlu bir problem için 49uncu kuponu topladıktan sonra 50. kuponu bulmak için asgari 50 deneysel seçim yapmak gerekmektedir. Beklenen zaman dönemini hesap edebilmek için toplam zamanı 50 zaman aralığına bölmek gerekmektedir.
Çözüm > Bekleyişin hesaplanması

Tum n kuponu toplamak için gerekli zaman T olarak ve ti i - 1 kupon toplandıktan sonra iinci kuponu toplamak için gerekli zaman olduğu kabul edilsin. T ve ti rassal değişkenler olarak görülebilir. i - 1 kupon elde bulunduğu verilmiş ise bir yeni kuponu toplama olasılığı

 
'pi = (n - i + 1)/n


olduğu gözümlenebilir. Bundan dolayı ti beklenen değeri 1/pi olan bir geometrik dağılım gösterir. beklenen değerlerin doğrusallığı dolayısıyla şu yazılabilir:
Burada Hn bir harmonik sayı olur ve harmonik sayıların "asimptotik" özelliğini kullanarak, şu ifade bulunur:
Burada  \gamma \approx 0.5772156649 Euler–Mascheroni sabiti olur.
Şimdi Markov eşitsizliği kullanarak istenilen olasılık sayısı için sınırlar konulur:
Çözüm > Varyansın hesaplanması

ti rassal degişkenlerinin bağımsızlığı özelliği kullanılarak şu elde edilir:
Burada son eşitlilik baz problem olarak anılan Riemann zeta fonksiyonunun değeridir.
Şimdi istenilen olasılık değerine sınırlar koymak için Çebişev eşitsizliği kullanılır:
Çözüm > Kuyruk kestirimleri

Diğer bir yaklaşım kullanılarak başka bir yukarı sınır ifadesi de elde etmek mümkündür: İlk 
 r sayıda deneysel seçimde  i-inci kuponun ele geçmeme olayı  {Z}_{i}^{r} ile ifade edilsin. O zaman
Böylece,  r=\beta n\log n, için şu elde edilir  P\left[{Z}_{i}^{r}\right]\leq e^{(-\beta n\log n)/n}=n^{-\beta }.
Çözüm > Olasılık üretici fonksiyonları ile bağlantı

Kupon toplayıcısının problemini çözmek için üretici fonksiyon yaklaşımı da kullanılabilir.
Cafer Aydın

Cafer Aydın (d. 17 Kasım 1971, Çorum), forvet mevkiinde forma giymiş Türk eski millî futbolcu ve teknik direktördür.
Futbolculuk kariyeri > Kulüp takımları kariyeri

Gençlerbirliği altyapısında futbola başlayan Cafer, etkili oyunuyla 19 yaşında A takımda yer aldı. Gençlerbirliği'nden ayrıldıktan sonra Türkiye'nin seyyah futbolcuları arasında yer aldı.
Cafer'in beğenilmeyen bir yönü maçlarda çok sinirli olması ve bir golcüden beklenmeyecek şekilde görmüş olduğu kartlardı. Kulüp kariyeri boyunca 93 sarı, 6 kırmızı kart görmüştür.
Kariyeri boyunca Türkiye kupası maçlarında 25 kez forma giymiş ve 7 gol kaydetmiştir.
Futbolculuk kariyeri > Millî takım kariyeri

18 yaş altı millî takımından başlayarak düzenli olarak U-18 ve U-21 millî takımlarında yer aldı. 1993 yılında Akdeniz Oyunlarında şampiyon olan millî takımın oyuncularından biriydi. 1997 yılındaki başarılı performansıyla 2 kez A millî takım forması giymiştir.
Teknik direktörlük kariyeri

1 Mart 2011 tarihinde Vedat İnceefe'nin yerine Yeni Malatyaspor teknik direktörlüğüne getirildi. Bu görevini 26 Eylül 2011 tarihine kadar sürdürdü.2012 sezonunda 3. Lig 2. grupta yer alan Orhangazisporu çalıştırmıştır.
2020-2021 Sezonunda 2. Lig ekiplerinden Pazarspor'u ve 3. Lig ekiplerinden Elazığspor'u çalıştırmıştır.
25 Nisan 2022 tarihinde 68 Aksaray Belediyespor ile sezon sonuna kadar anlaşma sağlamıştır.
Pinokyo (2022 animasyon filmi)

canlı aksiyon Disney filmi için Pinokyo (2022 canlı aksiyon filmi) sayfasına bakınız.
| --- | --- |
Guillermo del Toro's Pinocchio
Pinocchio (2021) tanıtım posteri
Yönetmen:  Guillermo del Toro  Mark Gustafson 
Yapımcı:  Guillermo del Toro  Lisa Henson  Alexander Bulkley  Corey Campodonico  Gary Ungar 
Senarist:  Guillermo del Toro  Patrick McHale  Gris Grimly  Matthew Robbins 
Hikâye (eser):  Guillermo del Toro  Matthew Robbins 
Oyuncular:  Gregory Mann  Ewan McGregor  David Bradley  Finn Wolfhard  Cate Blanchett  John Turturro  Ron Perlman  Tim Blake Nelson  Burn Gorman  Christoph Waltz  Tilda Swinton 
Müzik: Alexandre Desplat
Görüntü yönetmeni: Frank Passingham
Kurgu: Ken Schretzmann
Stüdyo:  Netflix Animation  The Jim Henson Company  Pathé  ShadowMachine  Double Dare You Productions  Necropia Entertainment  El Taller del Chucho 
Dağıtıcı:  Netflix 
Çıkış tarih(ler)i: 9 Aralık 2022 (2022-12-09)
Ülke:  Amerika Birleşik Devletleri  Fransa  Meksika 
Dil: İngilizce
Bütçe: $35 milyon
Guillermo del Toro's Pinocchio (sadece Pinocchio olarak da bilinir), Guillermo del Toro ve Mark Gustafson tarafından yönetilen, Carlo Collodi'nin 1883 tarihli İtalyan romanı Pinokyo'nun Gris Grimly'nin 2002 baskısındaki tasarımına dayanan, yakında çıkacak bir stop-motion animasyonlu müzikal fantezi filmidir. Film, del Toro'nun ilk uzun metrajlı animasyon filmidir. Senaryo del Toro, Gris Grimly, Patrick McHale ve Matthew Robbins tarafından, del Toro ve Robbins'in bir hikâyesinden yazılmıştır. Ewan McGregor, David Bradley, Gregory Mann, Finn Wolfhard, Cate Blanchett, John Turturro, Ron Perlman, Tim Blake Nelson, Burn Gorman, Christoph Waltz ve Tilda Swinton'ın seslerini canlandırıyor. Filmin baş yapımcısı Daniel Radcliffe.
Malcolm Young

| Malcolm Young |
| --- | --- |
AC/DC Monster Of Rock Tour performansı esnasında Malcolm Young
Genel bilgiler
Doğum: 6 Ocak 1953
Ölüm: 18 Kasım 2017 (64 yaşında)
Tarzlar: Rock
Meslekler: Şarkı yazarı, yapımcı
Çalgılar: Gitar
Etkin yıllar: 1969-2014
Müzik şirketi: EMI, Epic, Atlantic, Albert
İlişkili hareketler: AC/DC, Marcus Hook Roll Band
Resmî site: acdc.com

Malcolm Mitchell Young (6 Ocak 1953; Glasgow, İskoçya - 18 Kasım 2017), Avustralyalı rock grubu AC/DC'nin kurucu üyesi, ritim gitaristi ve şarkı yazarıydı.
Her ne kadar kardeşi ve AC/DC'nin solo gitaristi olan Angus Young daha ön plandaysa da Malcolm'un grubun esas beyni olduğu ve albüm, turne ve medya ile ilgili konularda esas karar verici olduğu söylenir.
Malcolm Young ailesiyle 1963 yılında Avustralya'nın Sidney şehrine göç etti. Ağabeyi George Young'ın 1960'ların ikinci yarısında grubu The Easybeats ile ülkede kazandığı büyük başarı onu gitar çalmayı öğrenmeye teşvik etti. Erken yaşta okulu bıraktı. Malcolm ilk olarak T. Rex ve Rolling Stones şarkıları çalan The Velvet Underground grubuna katıldı.
AC/DC'yi 1973'ün Ocak ayında kardeşi Angus ile birlikte kurdu. Grup 1976 yılında İngiltere'ye taşındı ve art arda albümler yayınlayıp, turnelere çıktı. 1980 yılında solist Bon Scott'un alkol zehirlenmesinden ölmesinin ardından bugüne kadar en çok satan albümleri Back in Black'i piyasaya sürdüler.
Alkol bağımlılığının üstesinden gelmek için 1988'deki "Blow Up Your Video" turnesinin ABD ayağına katılmadı. Yokluğunda yerini yeğeni Stevie Young doldurdu.
AC/DC'nin ilk konserlerinden itibaren grubun ritim gitaristliğini üstlenen Malcolm Young grubun tarzının oluşmasında büyük payı sahibi olmuştur. 1950'lerin Rock N' Roll'undan ve sonraki dönemlerin blues kökenli rock gitaristlerinden etkilenmiştir.
Genellikle 1963 model Gretsch Firebird kullanır.
AC/DC'nin en sevdiği şarkısı "Let There Be Rock"dır. Grubunu Led Zeppelin ve The Who'dan bu yana son 15 yılın en büyük heavy-rock grubu olarak görmektedir.
Sağlık problemleri

2014 yılı Nisan ayında ciddi sağlık problemleri yaşayan Young'un Demans rahatsızlığına yakalandığı belirtildi. 2015, Rock or Bust World Turnesinde yerini Stevie Young aldı.
Ölümü

18 Kasım 2017 tarihinde 64 yaşındayken öldü.
Palm

Başlığın diğer anlamları için Palm (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| --- | --- |
Endüstri: Bigisayar donanım ve yazılım
Kuruluş: 1992
Kurucu: Jeff Hawkins 
Genel merkezi: Sunnyvale, Amerika Birleşik Devletleri, ABD
Önemli kişiler: Ed Colligan, Başkan ve CEO
Ürün: Z22 (aygıt), Tungsten E2, TX, Palm Treo 650, Palm Treo 700p, Palm Treo 680, Palm Treo 700x, Palm Treo 700wx, Palm Treo 750
Gelir: 1.57 milyar$  (FY2006)
Net gelir: 336.2 milyon$  (MY2006)
Çalışan sayısı: 1,103 (Kas. 2006)
Web sitesi: palm.com
İbranice desteği yüklü Palm IIIx.
Palm, Palm OS tabanlı PDA'lar üreten bir şirketti. 2010 yılında HP tarafından satın alınmıştır.
Tarihçe

Ürettikleri Palm Pilot isimli PDA o kadar ünlü olmuştur ki, hâlen PDA'lara "Palm Pilot" şeklinde hitap eden kişiler bulunmaktadır. Şirket tanınan Treo serisi akıllı telefonları da üretmektedir. Palm şirketi geliştirdikleri PalmOS işletim sistemi ile çalışan Palm Pilot serisi ile büyük başarı yakalamıştır. Şirket hâlen Palm Z (eski Zire), Palm T (eski Tungsten), LifeDrive ve Treo serisi cihazları üretmektedir. Palm şirketi Jeff Hawkins, Donna Dubinsky ve Ed Colligan tarafından 1992 yılında kurulmuştur. İlk başlarda bir yazılım şirketi olan Palm, Casio tarafından üretilen Zoomer isimli PDA için PIM yazılımları üretmiştir. Zoomer başarılı olamasa da Palm ayakta kalmayı başarmıştır. Şirket 1995 yılında USRobotics tarafından satın alınmış, 1997 yılında da 3Com yönetimi altına girmiştir. Şirketin gidişatından memnun olmayan kurucular şirketten ayrılarak Handspring isimli bir şirket kurmuşlardır. Palm daha sonra 3Com'dan ayrılmıştır. Ağustos 2003'te Palm şirketi PalmSource ve PalmOne olarak ikiye ayrılmış, PalmOne sadece donanım, PalmSource da sadece işletim sistemi üzerine odaklanmıştır. Bu sırada PalmOne ile Handspring birleşmiştir. PalmSource ise, Access Co. tarafından 2005 yılında satın alındı. PalmOne şirketi Mayıs 2005'te Palm isim haklarını satın alarak tekrar Palm adını almıştır. Eylül 2005'te Palm ve Microsoft, Windows Mobile işletim sistemi kullanan bir Treo üzerinde çalıştıklarını duyurmuşlardır. 2010 yılında 1.2 milyara Hewlett-Packard tarafından satın alınmıştır. 2014 yılının sonunda ise Palm'ın fikrî mülkiyeti TCL Corporation şirketine satıldı.
Fırıldak Ailesi bölümleri listesi

Star TV ekranlarında yayınlanmaya başlayan Fırıldak Ailesi adlı animasyon dizisinin bölüm listesidir. 11 Şubat 2013 tarihinde yayın hayatına başlayan dizi, Grafi2000 Prodüksiyon tarafından hazırlanıyor. Türk televizyonlarında yetişkinlere yönelik yapılan ilk yerli çizgi filmdir. Dizi, 2. sezonunda televizyonda değil YouTube'da yayın hayatına devam etmiştir. 3 Şubat 2014 tarihinden itibaren, İnternet bölümleri TV 2'de yayınlanmaya başlanmıştır. 3. sezon her pazar TV8 kanalında 13.15'te yayınlanmaktadır.
Seri görünümü

| Sezon | Sezon | Bölüm sayısı | Bölüm sayısı | Orijinal yayın tarihi> Başlangıç tarihi | Orijinal yayın tarihi> Bitiş tarihi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | 13 | 13 | 11 Şubat 2013 (2013-02-11) | 6 Mayıs 2013 (2013-05-06) |
|  | 2 | 38 | 38 | 4 Eylül 2013 (2013-09-04) | 4 Haziran 2014 (2014-06-04) |
|  | 3 | 29 | 29 | 28 Kasım 2015 (2015-11-28) | 25 Aralık 2016 (2016-12-25) |
Bölümler > 1. sezon (2013)

| № genel | № sezon | Bölüm adı | Yönetmen | Senarist | Yayın tarihi | Yapım kodu | Reyting (Share) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1 | "İşçi Önderi" | Haluk Can Dizdaroğlu | Coşkun Irmak | 11 Şubat 2013 (2013-02-11) | 201 | 9.8 |
| 2 | 2 | "Dürdane Ana" | Haluk Can Dizdaroğlu | Coşkun Irmak | 18 Şubat 2013 (2013-02-18) | 202 | 10,52 |
| 3 | 3 | "Sanal Aile" | Haluk Can Dizdaroğlu | Coşkun Irmak | 25 Şubat 2013 (2013-02-25) | 203 | 7,78 |
| 4 | 4 | "Kayıp Dünya" | Haluk Can Dizdaroğlu | Coşkun Irmak | 4 Mart 2013 (2013-03-04) | 204 | 6,36 |
| 5 | 5 | "Altın Aslan" | Haluk Can Dizdaroğlu | Coşkun Irmak | 11 Mart 2013 (2013-03-11) | 205 | 12,76 |
| 6 | 6 | "Güvenli Dünya" | Haluk Can Dizdaroğlu | Coşkun Irmak | 18 Mart 2013 (2013-03-18) | 206 | 6,09 |
| 7 | 7 | "Zamansız Yolculuk" | Haluk Can Dizdaroğlu | Haluk Can Dizdaroğlu | 25 Mart 2013 (2013-03-25) | 207 | 6,09 |
| 8 | 8 | "Dürdanenin Parası" | Haluk Can Dizdaroğlu | Coşkun Irmak | 1 Nisan 2013 (2013-04-01) | 208 | 5,34 |
| 9 | 9 | "İşsiz Adam" | Haluk Can Dizdaroğlu | Ayça Üzüm | 8 Nisan 2013 (2013-04-08) | 209 | 6,74 |
| 10 | 10 | "Survivor" | Haluk Can Dizdaroğlu | Haluk Can Dizdaroğlu | 15 Nisan 2013 (2013-04-15) | 210 | 7,96 |
| 11 | 11 | "Hayalet Avcıları" | Haluk Can Dizdaroğlu | Yusuf Bahri Özsoy Oktay Aydın | 22 Nisan 2013 (2013-04-22) | 211 | 8,71 |
| 12 | 12 | "Keşkek" | Haluk Can Dizdaroğlu | Mert Dikmen | 29 Nisan 2013 (2013-04-29) | 212 | 6,89 |
| 13 | 13 | "Sağdan Dönsün Limonata" | Haluk Can Dizdaroğlu | Yusuf Bahri Özsoy Oktay Aydın | 6 Mayıs 2013 (2013-05-06) | 213 | 7.31 |
Herta Müller

| Herta Müller |
| --- | --- |

Doğum: 17 Ağustos 1953 (71 yaşında) Niţchidorf, Timiş, Romanya
Önemli ödülleri: Nobel Edebiyat Ödülü (2009)

Herta Müller (d. 17 Ağustos 1953, Timeşvar), Rumen-Alman roman yazarı ve şair.
Çavuşesku döneminde Rumen halkının yaşamını anlattığı eserleri ile tanınmaktadır. Romancı Richard Wagner ile evli olan Müller Romanya'da gizli servisle çalışmayı reddettiği için işinden olmuş ve 1987 yılında Almanya'ya göç etmişti.
Müller'in, 'Tilki Daha O Zaman Avcıydı' ve 'Yürekteki Hayvan' adlı kitapları Türkçede yayınlandı.
İsveç Bilim Akademisi tarafından yapılan açıklamada, Romanya doğumlu Alman yazar Müller'in 2009 Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandığı açıklandı. Müller'in bu ödülü, "şiirin yoğunluğu ve nesirin açıklığını kullanarak yoksulların dünyasını tasviriyle" aldığı kaydedildi. Müller bu ödülü kazanan 51. kişi oldu.
Biyografi

Herta Müller, Banat Svablı çiftçilerinin kızı olarak Niţchidorf (Almanca: Nitzkydorf)'da Banat'ın Almanca konuşulan bir tarihsel kasabasında doğdu. Onun ailesi azınlıkta olan Romanya Almanları'nın bir parçasıydı. Babası, Waffen SS'de askerlik hizmetini yapmıştı ve annesi Sovyetler Birliği GULAG kampında (köle işçi kampı) II. Dünya Savaşı sonrası pek çok yıllarını yaşam mücadelesiyle geçirmişti. Dedesi zengin bir çiftliğe sahip ve tüccardı.
Ödüller

1981 Adam-Müller-Guttenbrunn Sponsored Prize the Temeswar Literature Circle
1984 Aspekte Edebiyat Ödülü
1985 Rauris Edebiyat Ödülü
1985 Bremen Edebiyat Teşvik Ödülü
1987 Darmstadt Ricarda-Huch Ödülü
1989 Ingolstadt Marieluise-Fleißer Ödülü
1989 Alman Dil Ödülü, Gerhardt Csejka, Helmuth Frauendorfer, Klaus Hensel, Johann Lippet, Werner Söllner, William Totok, Richard Wagner ile birlikte.
1990 Roswitha Medal of Knowledge of Bad Gandersheim
1991 Kranichsteiner Edebiyat Ödülü
1993 Edebiyat Eleştirmen Ödülü
1994 Kleist Ödülü
1995 Aristeion Ödülü
1995/96 Frankfurt-Bergen-Enkheim şehir yazarı
1997 Graz Edebiyat Ödülü
1998 Ida-Dehmel Edebiyat Ödülü ve Uluslararası IMPAC Dublin Edebiyat Ödülü Yürekteki Hayvan için
2001 CICERO Konuşmacı Ödülü
2002  Renanya-Palatina'nin Carl-Zuckmayer-Medaille ödülü
2003 Joseph-Breitbach Ödülü (Christoph Meckel ve Harald Weinrich ile beraber)
2004 Konrad-Adenauer-Stiftung Edebiyat Ödülü
2005 Berlin Edebiyat Ödülü
2006 Avrupa Edebiyat ve Walter-Hasenclever Edebiyat Ödülü için Würth Ödülü
2009 Nobel Edebiyat Ödülü
Eserleri

Keşke Bugün Kendimle Karşılaşmasaydım (Heute wär ich mir lieber nicht begegnet), 1997
Diğer edebi araştırmalar

Norbert Otto Eke (Ed.): Die erfundene Wahrnehmung ("The Invented Perception"), Paderborn 1991
Herta Müller, Berlin 1992
Herta Haupt-Cucuiu: Eine Poesie der Sinne ("A Poetry of the Senses"), Paderborn 1996
Ralph Köhnen (Ed.): Der Druck der Erfahrung treibt die Sprache in die Dichtung ("The Pressure of Experience Forces Language Into Poetry"), Frankfurt am Main [u.a.] 1997
Brigid Haines (ed.): Herta Müller, Cardiff 1998
Grazziella Predoiu: Faszination und Provokation bei Herta Müller ("Fascination and Provocation in Herta Müller's Work"), Frankfurt am Main (and elsewhere) 2000
Nina Brodbeck: Schreckensbilder ("Terrifying Images"), Marburg 2000
Herta Müller, Munich 2002
Carmen Wagner: Sprache und Identität ("Language and Identity"), Oldenburg 2002
Martin A. Hainz: Den eigenen Augen blind vertrauen? Über Rumänien. ("Do You Trust Your Eyes Blindly? On Romania") From: Der Hammer – Die Zeitung der Alten Schmiede, Nr. 2, Nov. 2004, S.5-6
Thomas Daum (Ed.): Herta Müller, Frankfurt am Main 2003
Oliver E. Williamson

| Oliver E>  Williamson |
| --- | --- |

Doğum: 27 Eylül 1932(1932-09-27) Superior, Wisconsin, ABD
Ölüm: 21 Mayıs 2020 (87 yaşında) Berkeley, Kaliforniya, ABD
Milliyet: ABD
Mezun olduğu okul(lar): Massachusetts Teknoloji Enstitüsü İşletme Fakültesi (BA 1955), Pennsylvania Üniversitesi (MBA 1960), Carnegie Mellon Üniversitesi (1963 Doktora)
Ödüller: Nobel Ekonomi Ödülü (2009)

Kariyeri
Dalı: Microekonomi Kurumsal ekonomi
Çalıştığı kurumlar: Pennsylvania Üniversitesi (1965-1983), Yale Üniversitesi (1983-1988) California Üniversitesi (1988- )
 

Oliver E. Williamson (27 Eylül 1932, Superior, Wisconsin - 21 Mayıs 2020, Berkeley, Kaliforniya) Amerikalı ekonomist. "İktisadî bakımdan firmaların kontrol ve işletilemesi, özellikle firmaların sınırları, analizi" konusunda yaptığı orijinal katkılarıyla 2009 yılında Elinor Ostrom ile birlikte Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.
Yaşamı

Oliver E. Williamson 27 Eylül 1932'de ABD'nin Superior, Wisconsin adlı küçük bir şehrinde doğmuştur. Üniversite diploma (BA) derecesini Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ndeki "İşletme Fakültesi (Alfred P. Sloan School of Management)"'nden 1955'te almıştır.
Çalışmaları

Piyasa ve piyasa-dışı karar vermeye, işletmeye ve hizmet sağlamaya dikkati çekerek, Williamson 1980'li ve 1990'lı yıllarda özel sektör ve kamu sektörü arasındaki sınırlar hakkındaki tartışmalara yüksek teorik seviyede çok etkili katkılar yapmıştır.
İşlem görme maliyetlerine odaklanması ile Willamson her bir tek hal için tekrar tekrar  ayrı ayrı yapılan pazarlıklarla ortaya çıkan kontratlarla ile ilişkilere-dayanan-özel olan kontratlar arasındaki farkı ortaya çıkartmıştır. Örneğin, bir elektrik üretici firmanın günlük veya haftalık doğal gaz taleplerini tekrar tekrar spot piyasa'ya giderek her satın alışta yeniden pazarlık yaparak sağlaması mümkündür. Fakat zaman geçtikçe, elektrik üreticisi belirli bir doğal gaz üreticisi ile devam eden bir ilişki kurması çok olasıdır. Williamson bu iki çeşit piyasa ilişkisinin incelenmesinin aynı teorik araçların kullanılması ile yapılmaması gereğini ve bu iki çeşit işlem görmenin kökünden farklı olması nedeniyle değişik analiz şekli kullanılması gerektiğini açığa çıkartmıştır.
Williamson bir karar almak için "enformasyon çarpma etkileri" terimini ilk geliştiren incelemeci olarak kabul edilmektedir. Bu terim ile Williamson bir karar alınmakta iken istenilen ve kullanılan enformasyonun maliyetlerinin önceden tanımlaması zor olan halleri ve bunların önemini açıklamıştır. Karar verme sorununda "enformasyon çarpma etkileri" bulunan hallerde
belirsizlik, fırsatçılık ve aynı zaman da sınırlı rasyonellik görülmesi çok olasıdır. Bu hallerde bir piyasa işlemi yapmak ile ilgili doğru bir kararın altında bulunması gerekli gerçek koşullar sadece bir veya birkaç tarafça bilinmektedir ve karşıda bulunan taraf ve taraflarca ekstra maliyetler yüklenilmeden bunların bilinmesi veya açıklanması çok zordur. Bu yüklenilmesi gereken maliyetlerin önceden tahmini bile imkansız olabilir.
Williamson "özel sektör işletmelerini çelişkilerin çözümlenmesi için yapılar olarak incelenmesini ön plan alan bir teori geliştirmesi" dolayısıyla bu ödüle layık görülmüştür. Williamson, Coase'in piyasaya dayanan organizasyon ile şirket şeklindeki organizasyonu ayrı şekiller olan inceleyen teorisini geliştirmiştir. Williamson bir piyasa içinde yapılan basit işlemlere karşıt olarak şirketler gibi hiyerarşik bir yapıya sahip olan organizasyonların değişik farklı idare ve kontrol yapıları olduğunu ve çelişki ve çatışmaları çözümlemek için yaklaşımlarının değişik olacağını önermiştir. Ayrıca bir pazar organizasyonu ile bundan değişik bir şirket organizasyonu arasında birçok melez şekiller de olabileceğini, örneğin taşeronculuk, imtiyaz sahipçiliği, ilişkiler ağı vb. göstermiştir. Bu alternatif hiyerarsik organizasyon şekillerinin çelişkileri çözümlemeye yaklaşımlarının da  değişik olacağını açığa çıkarmıştır.
2009'da İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi 10-milyon kron ($1.44 milyon) değerde ödülü ortaklaşa almak üzere Oliver E. Williamson ve Elinor Ostrom'ü seçmiştir. Bu ödülün verilme nedeni iktisadi sahiplilik, kontrol ve idare konusu üzerinde değişik çalışmalarıdır.
Önemli yayınları > Kitaplar

Williamson O.E., Markets and Hierarchies : Analysis and Antitrust Implications, Free Press, 1975
Williamson O.E., The Economic Institutions of Capitalism, Free Press, 1985
Önemli yayınları > Makaleler

Williamson O.E., "Managerial Discretion and Business Behaviour", American Economic Review, 1963
Williamson O.E., "Hierarchical Control and Optimum Firm Size", Journal of Political Economy, Sayı 75, Cilt. 2, 1967
Williamson O.E., "The Modern Corporation : Origins, Evolution, Attributes", Journal of Economic Literature, Cilt. 19, Aralık 1981
Williamson O.E., "The New ınstitutional Economics", Journal of Economic Literature, Cilt 38, 2000
Oliver E. Williamson (2002). "The Theory of the Firm aş Governance Structure: From Choice to Contract" (PDF). Journal of Economic Perspectives. 16 (3). ss. 171-195. 22 Kasım 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Haziran 2009.