stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
VxWorks

VxWorks 7 başlangıç ekranı
VxWorks, Wind River Systems tarafından geliştirilen gerçek zamanlı bir işletim sistemidir. POSIX uyumlu bellek yönetimi, çok işlemci desteği, kullanıcı arayüzü için kabuk (shell), sembolik ve kaynak seviyesinde hata ayıklama ve performans takip yeteneklerine sahiptir. Bir Robot İşletim Sistemi (ROS-RİS) türüdür.
VxWorks Unix benzeri işletim sistemlerinden farklı olarak, üzerinde Linux, Solaris ya da Windows çalışan bir makinada farklı işlemci mimarileri için yapılan çapraz derleme ile geliştirilir.
BOOTP

Bilgisayar ağları konusunda geçen Önyükleme Protokolü veya BOOTP, bir yapılandırma sunucusundan bir IP adresi almak için bir ağ istemcisi tarafından kullanılan bir ağ protokolüdür. BOOTP protokolü ilk olarak RFC 951 içerisinde tanımlanmıştı.
BOOTP genellikle bir bilgisayar açılıyorken önyükleme işlemi esnasında kullanılır. BOOTP yapılandırma sunucusu bir adres havuzundan her bir istemciye bir IP adresi tahsis eder. BOOTP yalnızca IPv4 ağları üzerinde taşınan User Datagram Protocol (UDP) kullanır.
Geçmişte BOOTP, diski olmayan Unix benzeri iş istasyonları için bir IP adresi almak ve buna ek olarak bu istasyonlara ait önyükleme imajlarının ağdaki konumunu elde etmek için kullanılmıştı. Ayrıca şirketler tarafından, önceden yapılandırılmış bir istemci (örneğin Windows) kurulumunu yeni kurulmuş bilgisayarlara bellekten yollamak için kullanılıyordu.
Başlangıçta, ilk ağ bağlantısını kurmak için bir önyükleme disketinin kullanılması geriyordu. Daha sonra ağ kartı üreticileri, protokolü hem arayüz kartlarının BIOS'ları içerisine hem de yerleşik ağ adaptörlü sistem kartlarına gömdüler. Böylece doğrudan ağ önyüklemesine imkân sağlandı.
Son zamanlarda, diski olmayan bağımsız ortam merkezi bilgisayarlarına ilgi gösteren kullanıcılar, bir Windows işletim sisteminin bu yöntemle önyüklenmesine ilgi duymaya başladılar.
Dinamik Konak Yapılandırma Protokolü (DHCP) aynı amaç için daha gelişmiş bir protokoldür ve BOOTP kullanımının yerini almıştır. Çünkü birçok DHCP sunucusu BOOTP desteği de sunmaktadır.
Özellikleri

DHCP'den önce tasarlanmıştır.
Genellikle bilgisayarların veya işletim sisteminin önyükleme işleminde yapılan ağ istemcilerine otomatik olarak bir IP adresi atar.
IP ağlanı üzerinden ve UNIX tabanlı disksiz iş istasyonları tarafından uzaktan önyükleme için kullanılır.
Sağlayıcı uzantıların adı verilen sınırlı sayıda istemci yapılandırma parametresini destekler.
Çalışma Prensipleri

Bir BOOTP istemcisi başlatıldığında, bir IP adresi yoktur, bu yüzden ağa MAC adresini içeren bir mesaj yayınlar. Bu mesaj "BOOTP isteği" olarak adlandırılır ve BOOTP sunucusu tarafından alınır. Sunucu istemciye aşağıdaki bilgileri içeren yanıt verir:
İstemcinin IP adresi, alt ağ maskesi ve varsayılan ağ geçidi adresi.
BOOTP sunucusunun IP adresi ve ana bilgisayar adı.
İşletim sistemini yüklemek için istemcinin ihtiyaç duyduğu önyükleme görüntüsüne sahip sunucunun IP adresi.
İstemci, bu bilgileri BOOTP sunucusundan aldığında, TCP/IP protokol yığını'nı yapılandırır ve başlatır ve ardından önyükleme görüntüsünün paylaşıldığı sunucuya bağlanır. İstemci, önyükleme görüntüsünü yükler ve bu bilgileri kullanarak işletim sistemini yükler ve başlatır.
Dinamik Ana Bilgisayar Yapılandırma Protokolü (DHCP), BOOTP'nin bir uzantısı olarak geliştirilmiştir. BOOTP, RFC 951 ve 1084'te tanımlanmıştır.
Çalışma Prensipleri > Durum 2

İstemci ve sunucu farklı ağda ise
1.Bootp isteğiyle ilgili sorun, isteğin yayınlanmasıdır. Bir yayın IP datagramı herhangi bir yönlendiriciden geçemez. Yönlendirici bu paketi atar.
2. Bu sorunu çözmek için bir aracıya (relay) ihtiyaç vardır.
3. Ana bilgisayardan veya yönlendiriciden biri, geçiş aracısı olarak çalışacak şekilde uygulama katmanında yapılandırılabilir.
4. Aktarma aracısı, bootp sunucusunun tek noktaya yayın adresini bilir ve 67 numaralı bağlantı noktasında yayın iletisini dinler.
5. Bu yayın paketini aldığında, iletiyi tek noktaya yayın datagramında saklar ve isteği bootp sunucusuna gönderir.
6. Tek noktaya yayın hedef adresini taşıyan paket herhangi bir yönlendirici tarafından yönlendirilir ve bootp sunucusuna ulaşır.
7. Aktarma aracısı, yanıtı aldıktan sonra onu bootp istemcisine gönderir.
BOOTP ve DHCP Protokollerinin Karşılaştırılması

BOOTP açıkça oldukça başarılı olsa da, kendine ait bazı zayıflıkları da vardı. Bunlardan en önemlilerinden biri, dinamik adres atama desteğinin olmamasıdır . İnternet gerçekten 90'ların sonlarında yükselmeye başladığında, dinamik atama ihtiyacı çok daha belirgin hale geldi. Bu, doğrudan Dinamik Ana Bilgisayar Yapılandırma Protokolünün (DHCP) geliştirilmesine yol açtı.
BOOTP ve DHCP arasındaki temel fark, BOOTP'nin IP adreslerinin statik yapılandırmasını desteklerken, DHCP dinamik yapılandırması desteklenmesidir.DHCP'nin internete bağlı bilgisayarın IP adreslerini otomatik olarak atar ve alır ve ayrıca bazı ek özelliklere sahiptir.
| Karşılaştırma için temel | BOOTP | DHCP |
| --- | --- | --- |
| Otomatik yapılandırma | Mümkün değil sadece manuel konfigürasyonu  destekler. | IP adreslerini otomatik olarak alır ve atar. |
| Geçici IP adresleme | Sağlanmadı | Sınırlı bir süre için sağlanmıştır. |
| Mobil makineler | IP Yapılandırması ve bilgi erişimi mümkün  değildir. | Makinelerin hareketliliğini destekler. |
| Uygunluk | DHCP istemcileriyle uyumlu değil. | BOOTP istemcileri ile birlikte çalışabilir. |
| Hata oluşumu | Mannual konfigürasyon hatalara açıktır. | Otomatik yapılandırma, hatalara karşı  bağışıklık kazanır. |
| Kullanım | Disksiz bilgisayara veya iş istasyonuna  bilgi sağlar. | Bilgilerin saklanması ve iletilmesi için diskler gerekir. |
Tarihçe

BOOTP ilk olarak Eylül 1985'te RFC 951'de, Haziran 1984'te RFC 903'te yayınlanan Ters Adres Çözümleme Protokolü rarp'nin yerine tanımlandı. Rarp'yi BOOTP ile değiştirmenin birincil motivasyonu, rarp'nin bir bağlantı katmanı protokolü olmasıdır. Bu, birçok sunucu platformunda uygulamayı zorlaştırdı ve her bir IP alt ağında bir sunucunun bulunmasını gerektirdi. BOOTP, bir merkezi BOOTP sunucusunun birçok alt ağdaki ana bilgisayarlara hizmet verebilmesi için standart IP yönlendirmesini kullanarak yerel ağdan BOOTP paketlerini ileten geçiş aracılarının yeniliğini tanıttı.
BOOTP, 1980'lerin ortasından 1990'ların sonuna kadar tercih edilen TCP/IP ana bilgisayar yapılandırmasıydı. RFC 1048'de tanıtılan satıcı uzantıları popülerdi ve yıllar içinde ek satıcı uzantıları tanımlandı; RFC 1048, arka arkaya RFC 1084, 1395 ve 1497 ile değiştirildi. Yıllar içinde, RFC 951'in bazı bölümlerinin nasıl yorumlanması gerektiği ve BOOTP'nin belirli özelliklerinin nasıl çalıştığı konusunda bazı kafa karışıklıkları da ortaya çıktı.
Önyükleme Protokolü için Açıklamalar ve Uzantılar olan RFC 1542, bunu ele almak için Ekim 1993'te yayınlandı ve ayrıca protokolün işleyişinde bazı küçük değişiklikler yaptı. (RFC 1542 aslında içinde bazı küçük hatalar olan neredeyse aynı RFC 1532'nin bir düzeltmesidir.)
İlişkili RFC'ler

BOOTP ile ilgili RFC'ler (NOT: Grayed out RFCs are Obsolete)
| RFC # | Başlık | Tarih | Eski ve Güncel bilgi |
| --- | --- | --- | --- |
| RFC 3942 | Reclassifying Dynamic Host Configuration Protocol version 4 (DHCPv4) Options | Kas-04 | Updates RFC 2132 |
| RFC 2132 | DHCP Options and BOOTP Vendor Extensions | Mar-97 | Obsoletes RFC 1533, Updated by RFC 3442, RFC 3942, RFC 4361, RFC 4833, RFC 5494 |
| RFC 1542 | Clarifications and Extensions for the Bootstrap Protocol | Eki-93 | Obsoletes RFC 1532, Updates RFC 951 |
| RFC 1534 | Interoperation Between DHCP and BOOTP | Eki-93 |   |
| RFC 1533 | DHCP Options and BOOTP Vendor Extensions | Eki-93 | Obsoletes RFC 1497, RFC 1395, RFC 1084, RFC 1048, Obsoleted by RFC 2132 |
| RFC 1532 | Clarifications and Extensions for the Bootstrap Protocol | Eki-93 | Obsoleted by RFC 1542, Updates RFC 951 |
| RFC 1497 | BOOTP Vendor Information Extensions | Ağu-93 | Obsoletes RFC 1395, RFC 1084, RFC 1048, Obsoleted by RFC 1533, Updates RFC 951 |
| RFC 1395 | BOOTP Vendor Information Extensions | Oca-93 | Obsoletes RFC 1084, RFC 1048, Obsoleted by RFC 1497, RFC 1533, Updates RFC 951 |
| RFC 1084 | BOOTP vendor information extensions | Ara-88 | Obsoletes RFC 1048, Obsoleted by RFC 1395, RFC 1497, RFC 1533 |
| RFC 1048 | BOOTP vendor information extensions | Şub-88 | Obsoleted by RFC 1084, RFC 1395, RFC 1497, RFC 1533 |
| RFC 0951 | Bootstrap Protocol | Eyl-85 | Updated by RFC 1395, RFC 1497, RFC 1532, RFC 1542, RFC 5494 |
Bunlara da bakın

Preboot Execution Environment (PXE)
UDP Helper Address — a tool for routing BOOTP requests across subnet boundaries
İşlem yönetimi

İşlem yönetimi günümüz işletim sistemlerinin önemli bir parçasıdır. İşletim sisteminin işlemlere yer alması, aralarında haberleşmeyi sağlaması onun önemli görevlerindendir. İşletim sistemi kaynakları işlemlere göre ayırmalı, işlemleri veri aktarımı ve paylaşımına uygun hale getirmeli, her işlemin kaynağını diğer işlemlerden korumalı ve işlemler arası senkronizyonu sağlamalıdır. Bunları yapabilmek için işletim sistemi her işlem için o işlemin mevkisini ve sahipibi tanımlayan ve işletim sistemini her veriği üzerinde kontrol uyguladığı bir veri yapısı sağlamalıdır.
Çok aşamalı programlama

Çoğu modern işletim sistemlerinde, aynı anda bir programın bellekte yüklü birden fazla aşaması olabilir; örnek verirsek birden fazla kullanıcı çalıştırıyor olabilir, her kullanıcı programın belleğe yüklü ayrı kopyalarına sahip olur. Bazı programlara, bellekte sadece bir kopyasına sahip olmak mümkün olabilmektedir, birkaç kullanıcının paylaşılmış erişimi olabilir, böylece her biri aynı program kodunu kullanabilir. Böyle bir programa "evresel" denebilir. Her aşamadaki işlemci sadece bir programdan gelen direktifi çalıştırıyor olabilir ancak birkaç işlem bir süre boyunca her işlemi işlemciye aralıklara atayarak geriye kalanlar geçici olarak pasif olursa sürdürülebilir. İşlemlerin sayısı bir süre boyunca sürdürelibir, aynı zamanda eşzamanlı olarak da yürütülebilir.
Çok aşamalı programlama ya da çok aşamalı görevlendirme yapan işletim sistemi eşzamanlı olarak bir sürü işlemi sürdüren bir sistemdir. Çok aşamalı programlama, işlemcinin her işlemi bir süre için tahsis etmesi ve uygun anda ayırmasını gerektirir. Eğer işlemci bir işlemin sürdürülmesi sırasında ayırmışsa, tekrar başlatılması mümkün olduğunca kolay olacak şekilde yapılmalıdır.
İşletim sisteminin bir programın sürdürülmesi için tahsis ya da ayırma sırasında işlemcinin kontrolünü yeniden almasın için iki mümkün yol vardır:
İşlem bir sistem çağrısı yapar(yazılım kesilmesi olarak da bilinir); örnek olarak sabit diskteki bir dosyaya erişme talebi sırasında bir I/O talebi oluşur.
Donanım kesilmesi meydana gelir; örnek olarak klavyede bir tuşa basılır ya da bir zamanlayıcının süresi biter(baraj çok aşamalı görevlendirmesinde kullanılır)
Bir işlemin durması ve başka bir işlemin başlaması bağlam değişimi olarak adlandırılır. Çoğu modern işletim sisteminde işlemler birçok alt işlem oluşturabilir. Bu iş parçacıkları kavramına girer. Bir iş parcağı alt işlem olarak görüntülenir yani bir ayırma, bir işlemin kodunun içinde sürdürülen bağımsız dizidir. İş parçacıklarının önemi dağıtılmış ya da istemci-sunucu sistemlerin dizaynında ve bir yazılımın paralel hesaplama sisteminde çalışmasında önemi artar.
Çok aşamalı programlama verimi nasıl artırır?

Çoğu bilgisayar programıyla ilişkili işlemlerin arasında ortak özelliklerinin gözlenmesidir yani işlemci devirleriyle giriş/çıkış devirlerinin yer değiştirmesidir. İşlemci devirleri için gereken sürede; işlem yürütülür yani; işlemciyi meşgul eder. Giriş çıkış için gereken sürede işlem, işlemciyi kullanmaz. Bunun yerine ya giriş çıkışı gerçekleştirmek beklenecek ya da giriş çıkış yapılacaktır. Bunun bir örneği, diskteki bir veriyi okumak ya da yazmaktır. Çok aşamalı programlamanın gelişinden önce, bilgisayarlar tek kullanıcı sistemiyle işletilirdi. Bu tür sistemlerin kullanıcıları bilgisayarın bir kullanıcıya tahsis ettiğine ve işlemcinin kullanıcı veri girdiğinde ya da hata ayıklarken boşta olduğunun farkına çabuk vardılar. Bilgisayar mühendisleri makinenin tüm performansının farklı işlemlerin işlemciyi başka bir işlem giriş çıkış için beklerken kullanmasıyla artırılabileceğinin farkına vardılar. Bir birleşik programlama sisteminde; N kullanıcıları programları t1, t2, ..., tN, ardından toplam zaman tuni bireysel yürütme zamanlarıyla N işlemine servis etmek için(ardışık biçimde) bütün N kullanıcıları böyle olacaktı:
Bununla birlikte, her işlem hem G/Ç hem işlemci devirlerini tüketeceğinden, her işlemin işlemciyi kullandığı zaman tüm işlem yürütme zamanlarının küçük bir bölümü olacaktı. Bu yüzden i işlemi için:
olursa
ti (işlemci) i işleminin işlemciyi kullandığı zaman ve

ti (yürütme) ise işlem için toplam yürütme zamanı yani işlemci devirleri + giriş çıkış devirleri işlemin tamamlanmasından önce yapılacak.
Aslında, genelde bütün işlemci zamanının toplamı, N işlemi tarafından kullanılan, zamanın küçük bir bölümünü nadiren aşan zamandan yürütmeye herhangi bir işlem;
İşlemin başlaması

Bir işlem şu şekillerde çalışmaya başlayabilir:
Sistemi çalışmaya başlaması
Kullanıcının yeni bir iş başlatması
İşlem yaratma sistem çağrısının kullanılması
Üç durumlu işlem modeli

Bir  aşağıdaki 3 durumdan birindedir.
ÇALIŞIYOR: İşlem işleniyor.
HAZIR: İşlem, eğer MİB'de yer bulursa çalışmaya hazır.
ASKIDA: İşlem, bir olayın olmasını (örneğin bir girdiyi) bekliyor.
Asteroit kuşağı
Köken > Oluşum

1802 yılında Olbers, Pallas'ı keşfettikten kısa bir süre sonra Herschel'e, Ceres ve Pallas'ın bir zamanlar Mars-Jüpiter bölgesini işgal eden çok daha büyük bir gezegenin parçaları olduğunu (varsayımsal gezegen Phaeton) ve bu gezegenin birkaç milyon yıl önce içsel bir patlama veya bir kuyruklu yıldız çarpışmasına maruz kaldığını öne sürdü. Oddesa'lı gök bilimci K. N. Savchenko ise Ceres, Pallas, Juno ve Vesta'nın patlamış gezegenin parçaları değil, etrafa savrulmuş uyduları olduğunu savunmuştur. Bir gezegeni yok etmek için gereken büyük enerji miktarı, kuşağın düşük toplam kütlesi ile (bu, Dünya'nın uydusu Ay'ı yaklaşık %4'ü kadardır) bu hipotezleri desteklemez. Ayrıca asteroitler arasındaki önemli kimyasal farklılıklar, aynı gezegenden geldikleri teorisini açıklamayı zorlaştırıyor.
1596 yılında, Johannes Kepler'in gezegen yörüngelerine ilişkin muhakeme yetisi, onun Mars ve Jüpiter yörüngeleri arasında görünmez bir gezegenin bulunduğuna inanmasına yol açtı.
Asteroit kuşağındaki en büyük cisim olan Ceres'in kaşifi Giuseppe Piazzi. Ceres, keşfinden birkaç on yıl sonra bir gezegen olarak kabul edildi, ardından 1 numaralı asteroit olarak ve 2006 yılında da cüce gezegen olarak yeniden sınıflandırıldı.
Galileo'nun 1991 yılındaki yakın geçişi sırasında bir uzay aracı tarafından görüntülenen ilk asteroit olan 951 Gaspra; renkler abartılıdır
Güneş'ten uzaklığa karşı yörüngelerin eğimlerini gösteren asteroit kuşağı, asteroitlerin çekirdek bölgesinde olanlar kırmızı ve diğer asteroitler mavi renktedir
ImageMagick

| --- | --- |
ImageMagick logo

Orijinal yazar(lar): John Cristy
Geliştirici(ler): ImageMagick Studio LLC
İlk yayınlanma: 1 Ağustos 1990 (34 yıl önce) (1990-08-01)
Güncel sürüm: 7.1.1-43 / 22 Aralık 2024 (2 gün önce) (2024-12-22)
Programlama dili: C
İşletim sistemi: Çapraz platform
Erişilebilirlik: İngilizce
Tür: Resim işleme
Lisans: Apache 2.0 Lisansı
Resmî sitesi: imagemagick.org
Kod deposu: github.com/ImageMagick/ImageMagick  
ImageMagick, ücretsiz ve açık kaynak resim işleme yazılımıdır. 200'den fazla resim formatı üzerinde okuma ve yazma yapabilmektedir. ImageMagick, Apache 2.0 lisansı altındadır.
Özellikleri ve yetenekleri

Uygulama çoğunlukla komut satırı ile resimleri işlemek amacıyla kullanılır. ImageMagick'in grafiksel kullanıcı arayüzü, resimleri düzenlemek için Adobe Photoshop ve GIMP kadar gelişmiş değildir ancak X Pencere Sistemi grafiksel kullanıcı arayüzü ve birçok programlama dili için API kütüphanesi sunmaktadır.
Drupal, MediaWiki, phpBB ve vBulletin gibi birçok yazılım, eğer yüklü ise, küçük resim (thumbnail) oluşturmak için ImageMagick kullanır. ImageMagick ayrıca LyX gibi bazı programlar tarafından, resmi dönüştürmede kullanılır.
ImageMagick'in birçok programlama dili için kütüphanesi bulunmaktadır. PerlMagick (Perl), G2F (Ada), MagickCore (C), MagickWand (C), ChMagick (Ch), ImageMagickObject (COM+), Magick++ (C++), JMagick (Java), L-Magick (Lisp), NMagick (Neko/Haxe), MagickNet (.NET), PascalMagick (Pascal), PerlMagick (Perl), MagickWand for PHP (PHP), IMagick (PHP), PythonMagick (Python), RMagick (Ruby) ve TclMagick (Tcl/TK) kütüphaneleri bunlara örnektir.
Özellikleri ve yetenekleri > Dosya türü dönüştürme

ImageMagick'in en temel ve iyi şekilde uyguladığı özelliği, bir resim uzantısını başka bir resim uzantısına dönüştürmektir. convert komutuyla yapılabilmektedir.
Özellikleri ve yetenekleri > Renk nicemleme

Resimdeki renk sayısı, görüntünün sıkıştırılması için isteğe bağlı olarak azaltılabilir.
Özellikleri ve yetenekleri > Yeniden ölçeklendirme

2008 yılında yeniden ölçeklendirme özelliği eklenmiştir. Bu özellik resmi bozmadan çerçeve oranını ayarlamayı sağlar.
Özellikleri ve yetenekleri > Sanatsal efektler

ImageMagick, filitre ve sanatsal efektler sunmaktadır:
Karakalemleştirme (Charcoal Sketch Transform)
Posterleştirme (Posterization)
Özellikleri ve yetenekleri > OpenCL

ImageMagick, GPU ile resim işlemek için OpenCL kullanabilir.
Özellikleri ve yetenekleri > Diğer

Aşağıda ImageMagick'in bazı özellikleri bulunmaktadır:
Tür dönüştürme: bir resim uzantısını başka uzantıya çevirmek. (Örnek: PNG türünü JPEG türüne).
Biçimleme: resmin boyutunu değiştirme, döndürme, kırpma, çevirme ya da kırpma.
Saydamlık: görüntünün bir kısmını görünmez hale getirme.
Çizim: resme şekil ya da yazı ekleme.
Süsleme: resme kenarlık ya da çerçeve ekleme.
Özel efektler: resme bulanık, keskin, eğik ya da boya efekti verme.
Animasyon: sıralı resim dosyalarını birleştirerek GIF formatına çevirme.
Yazı & yorum: resme betimleyici ya da sanatsal yazı ekleme.
Resim tanıma: resmin türünü ve özelliklerini tanımlama.
Karıştırma: resimleri üst üste koyarak karıştırma.
Montaj: küçük resimleri resim tuvalinde sıralama.
Hareketli resim desteği: dijital film çalışmalarında, yaygın resim dosyalarını okuma ve yazma.
Resim hesaplama: resme ya da resim kanallarına matematiksel ifade uygulama.
Sanal piksel desteği: resmin dışında kalan bölgeleri, uygun piksellerle doldurma.
Büyük resim desteği: mega-, giga- ya da tera- boyutundaki resimleri okuma, işleme ve yazma.
Örnek kullanımlar

PDF dosyasını JPEG dosyasına çevirmek:
convert -density 300 -trim test.pdf test.jpg
Resmi yeniden boyutlandırmak:
convert test.jpg -resize 500x920 boyutlandirilmis.jpg
Resmin en/boy oranını koruyarak boyutlandırmak:
convert test.jpg -resize x920 boyutlandirilmis.jpg
Sıralı resimleri GIF animasyonu haline getirmek:
convert -delay 20 -loop 0 sirali_resimler*.jpg  animasyon.gif
Dağıtım

ImageMagick çapraz platform'dur ve Microsoft Windows, Unix benzeri olan Linux, Mac OS X, iOS, Android, Solaris ve FreeBSD işletim sistemlerine çalışır. Projenin kaynak kodunun AmigaOS 4.0 ve MorphOS gibi sistemlerde de derlenmesi mümkündür.
İlgili yazılımlar

GraphicsMagick, ImageMagick'in 2002 yapımı 5.5.2 sürümündeki halinden itibaren geliştirilmiştir.
Soğurma

Gaz-sıvı absorpsiyonu (a) ve sıvı-katı adsorpsiyonu (b) mekanizması. Mavi küreler çözünen moleküllerdir.
Soğurma (İng. Sorption), bir maddenin diğerine bağlandığı fiziksel ve kimyasal bir süreçtir. Spesifik soğurma vakaları aşağıdaki makalelerde ele alınmaktadır:
Sorpsiyonun tersi desorpsiyondur .
Sorpsiyon oranı

Gaz veya sıvı çözelti içinde seyreltilmiş bir çözünen maddenin bir yüzeye veya arayüzeye adsorpsiyon ve absorpsiyon hızı, Fick'in difüzyon yasaları kullanılarak hesaplanabilir.
Mutlak zaman ve mekan

Aslen Sir Isaac Newton tarafından Doğa Felsefesinin Matematiksel İlkeleri adlı kitabında tanıtılan mutlak zaman ve mekan kavramları Newton mekaniğini kolaylaştıran teorik bir temel sağlamıştır. Newton'a göre, mutlak zaman ve mekan sırasıyla nesnel gerçekliğin bağımsız yönleridir. Mutlak, gerçek ve matematiksel zaman, kendisi ve kendi doğası gereği değişmeyen ve değiştirilmeyen şekilde akar ve diğer bir deyişle ‘süre’ denir; göreceli, görünür ve genel zaman, hareketle ifade edilen sürenin makul ve dış (ister hassas, ister değiştirilemeyen) ölçüsüdür ki bu da genellikle ‘gerçek zaman’ olarak adlandırılır.
Newton'a göre, mutlak zaman herhangi bir algılayıcı olmadan var olur ve evrende tutarlı adımlarla ilerler. Newton, göreceli zamanın aksine, mutlak zaman algılanamaz olduğuna ve sadece matematiksel olarak anlaşılabilir olduğuna inanıyordu. Newton'a göre, insanlar sadece, hareketi hissedilen nesnelerin (ay ya da güneş gibi) bir ölçüsü olan göreceli zamanı algılama yeteneğine sahiptir. Biz bu hareketlerden, zamanın geçtiğini anlarız.
Newton'dan tekrar alıntı yapmak gerekirse; Mutlak uzay, kendi doğasında, dış şeylere bakılmaksızın, her zaman ayrımsız ve taşınmaz kalır. Göreceli uzay mutlak alanların biraz hareketli boyutu ya da ölçüsüdür; ki bunu da duyularımız cisimlerin konumuna göre belirler ve kabaca taşınmaz uzay sanılır... Mutlak hareket bir cismin mutlak bir yerden bir diğerine nakledilmesi, göreceli hareket ise, bir cismin göreceli bir yerden bir diğerine nakledilmesidir.
Bu kavramlar mutlak uzay ve zamanın fiziksel olaylara bağlı olmadığını fakat fiziksel olayların ortaya çıktığı zemin ve sahne dekorasyonu olduğunu ima eder. Dolayısıyla, her nesnenin mutlak uzaya göreceli hareket eden mutlak durumu vardır, yani nesnenin ya mutlak bir durgunluğa sahip olması gerekir veya mutlak bir hızda hareket etmesi gerekir. Newton görüşlerini desteklemek için kurama dayanmayan bazı örnekler vermiştir: Newton'a göre tek başına dönen bir küre, ekvatorunun şişkinliği gözlenerek, mutlak uzayda kendi ekseni etrafında döndüğü ifade edilebilir ve bir iple bağlanmış bir çift küre, bağlı oldukları ipin gerilimi gözlemlenerek, ağırlık merkezleri etrafında mutlak dönüşte oldukları ifade edilebilir.
Mutlak zaman ve uzay klasik mekanikte kullanılmaya devam etmektedir, ancak Walter Noll ve Clifford Truesdell gibi yazarların modern formülasyonları, lineer olmayan alan teorileri için topoloji ve fonksiyonel analizi kullanmak üzere elastik modüllerin lineer cebirinin ötesine geçer.
İki nesne ortak "barycenter"da dönüyorlar. Bu nesneleri tutan bir ipin olduğunu düşünelim (yerçekimi yerine, bu örnekte yok sayılmıştır). Eğer nesneler mutlak uzaya bağlı dönüyorlar ise ipin bir gerilimi olacaktır (Newton’a göre) ya da evrenin kendisine bağlı olarak dönerlerse (Mach’a göre) veya eylemsizlik çerçevesinin referansına bağlı olarak döndükleri için (modern fikirlere göre).
Tarihi tartışma > Özel Göreceliliğin Etkisi

Uzay ve zaman kavramları özel görecelilik kuramının ortaya çıkmasından önce fiziksel kuramda ayrıydı, özel görecelilik kuramı ikisini birleştirdi ve ikisinin de gözlemcinin hareket durumuna bağlı olduğunu gösterdi. Einstein'ın teorilerinde, mutlak zaman ve uzay fikirlerinin yerini özel görecelilikte uzayzaman kavramı ve genel görecelilikte ise dinamik olarak kavisli uzayzaman almıştır.
Görecelilik kuramı, mutlak eşzamanlılığın var olmaması nedeniyle mutlak zamanın varlığına izin vermez. Mutlak eşzamanlılık iki farklı olayın evrendeki tüm gözlemcilerin uzlaşacağı şekilde uzayda farklı konumlardaki aynı zamanda çakışmasının deneysel olarak sağlanması anlamına gelir. Görecelilik kuramı bilgilerin iletimi için maksimum hızın ışık hızı olduğunu varsayar ve
sonuçlarından biri, ayrı konumlardaki eşzamanlılığın gözlemci için her zaman göreceli olmasıdır.