Norveç edebiyatı
Yirminci yüzyıl > Savaş Sonrası Dönem (1945–1965)

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonraki ilk yıllardaki literatür, Alman gözaltında bulunan veya işgal sırasında direniş çabalarına katılan insanlardan gelen uzun bir dizi belgesel raporla karakterize edildi. Bunlar arasında en meşhur idi Lise Børsums 'Ravensbrück'te i ler fange, Tek Nansen ' ın Fra dag til dag ve ölümünden sonra yayınlanan Petter Moens dagbok (günden güne) (Petter Moen 'ın günlüğü). Birkaç yıl sonra, Fridtjof Sælen'in Leif Andreas Larsen hakkındaki Shetlands-Larsen'i ve David Armin Howarth'ın Ni liv'i gibi direniş kahramanlarının biyografileri. Historien om Jan Baalsrud (Nine Lives – Jan Baalsrud'un hikâyesi), büyük yayıncılık başarıları oldu. 1855'te Wergeland'ın kız kardeşi Camilla Collett (en), Amtmandens døttre'yi (Kaymakamın Kızları) yayımladı. Henrik Ibsen, Bjørnstjerne Bjørnson ve çağdaşlarının gerçekçi "sorunlu" literatüründe 1870'ler ve 80'ler. I (1877; Toplumun Sütunları) Ibsen'in ona dünya çapında ün kazandıran bir dizi problem dramasının ilkiydi. O zamana kadar Brand (1866) ve Peer Gynt (1867) adlı iki mısralı drama ve onun uzun "çifte draması" Kejser og galilæer (1873; The Emperor and the Galilean) yazmıştı. Bjørnson'un ilk önemli problem draması En fallit (1875; The Bankrupt) idi. Hiçbir zaman Ibsen gibi bir dünya figürü olmasa da, Bjørnson, Norveç'te romancı, oyun yazarı ve lirik şair olarak ve halkla ilişkilerde çağının önde gelen bir kişiliğiydi.
Dönemin kurgusu da savaşa odaklandı. Sigurd Evensmo'nun Englandsfarere'i (İngilizce olarak "A Boat for England" olarak yayınlandı) yakalanan bir grup direniş savaşçısı hakkında. Tarjei Vesaas , Huset i mørkret'te (Karanlıktaki Ev) savaş deneyimini sembolik olarak ele aldı. Savaş sonrası literatürün önemli bir kısmı, neden bazılarının iyi Norveçli vatanseverler olarak kaldığı ve görünüşte sıradan insanlar olan diğerlerinin düşmana hizmet ettiği sorusuyla ilgiliydi. Bunun örnekleri arasında Sigurd Hoel'in 1947 tarihli Møte ved milepelen'i , Kåre Holt'un 1949 tarihli Det store veiskillet'i (The Big Fork) ve Aksel Sandemose'nin 1958 tarihli Varulven'i (Kurt Adam) yer alır ve bunlar işbirliği için psikolojik açıklamalar sağlar. Romancılar Jonas Lie (en) ve Alexander Lange Kielland, Ibsen ve Bjørnson ile birlikte, modern Norveç edebiyatının önde gelen şahsiyetleriydi ve aşağıdaki başlıkların da gösterdiği gibi, 1870 ile 1884 yılları arasında dikkate değer ölçüde geniş bir önemli çalışmadan sorumluydu: Ibsen'in eserleri Et dukkehjem (Bir Bebek Evi), Gengangere (Hayaletler), En folkefende (Halkın Düşmanı) ve Vildanden (Yaban Ördeği); Bjørnson'ın dramaları Det ny system (The New System), En handske (A Gauntlet) ve Over ævne (Beyond Human Power I) ve romanı Det flager i byen og på havnen (Kurtların Mirası); Lie'nin romanları Gaa paa! ("Go Ahead!"), Livsslaven ("The Life Mahkum"; İng. trans. One of Life's Slaves) ve Familjen paa Gilje (The Family at Gilje); ve Kielland's Skipper Worse (İng. trans. Skipper Worse), Gift ("Poison") ve Fortuna ("Fortune"; Müh. trans. Profesör Lovdahl). Çağının önde gelen stilisti Kielland, güçlü bir toplumsal vicdana ve İngiliz filozof John Stuart Mill'e olan hayranlığından kaynaklanan aktif bir reform hevesine sahip zarif, esprili bir romancıydı.
Savaş sırasında yazılan, Londra'dan yayınlanan ya da yasadışı olarak dağıtılan şiir, 1945 baharında koleksiyon olarak yayınlandı ve Norveç şiirinin daha önce veya o zamandan beri görmediği bir popülerliğe sahipti. Özellikle Arnulf Øverland'ın Vi overlever alt'ı (Her şeyden kurtuluruz) ve Nordahl Grieg'in Friheten'i (Freedom) iyi karşılandı. Savaş sırasında genç olanlardan bazıları, geleneksel lirik biçimlerin savaşın dehşetini, atom bombalarını ve ortaya çıkan Soğuk Savaş'ı ifade etmek için yetersiz olduğunu buldu. Savaştan kişisel olarak etkilenen Gunvor Hofmo , Jeg vil hjem til menneskene (Eve Gitmek İstiyorum) ve Fra en annen virkelighet (Alternate Reality'den) gibi dikkat çekici koleksiyonlarla geldi. 1870'lerin literatürü, zamanın toplumsal değişim ve gelişime yönelik iyimser tutumuna uygun olarak bireysel gelişim ve ifadeyi vurgulamıştır. Sonraki on yılda, artan şüphecilik ve hayal kırıklığı, yazarları "yerleşik" sosyal kurumlara yönelik saldırılarında daha sert yaptı. Fra Kristiania-Bohêmen'in ("Christiania Bohemia'dan") 1885'te Hans Henrik Jæger tarafından yayınlanması, görünüşte cinsel lisans savunuculuğuyla bir kamu skandalı yarattı. Natüralizmin en aşırı savunucusu, özellikle dört ciltlik Hellemyrsfolket (1887-98; Hellemyr Halkı) adlı romanında Amalie Skram (en)'dı. Şair, romancı, oyun yazarı ve eleştirmen olan Arne Evensen Garborg, eserleri Romantizm, gerçekçilik, natüralizm ve Neoromantizm'in ardışık hareketlerini yansıtan mükemmel bir yazardı. Daha geniş ünü ilk kez Bondestudentar (1883; "Köylü Öğrenciler") adlı bir romanla kuruldu, ancak belki de en büyük başarısı Haugtussa (1895) adlı şiir döngüsüydü.
Modernizm, 1950'lerin Norveç şiirinde geniş bir cephede ortaya çıktı. Tarjei Vesaas, Ernst Orvil, Astrid Tollefsen ve Olav H. Hauge tarafından üretilen sözleri etkiledi. Astrid Hjertenæs Andersen, Paal Brekke, Hans Børli, Harald Sverdrup ve Marie Takvam gibi genç şairler arasında, serbest şiir tercih edilen biçimdi. Paal Brekke, dilde konuşma tartışması olarak kabul edilen şiirsel biçimler hakkında geniş kapsamlı bir tartışmada , Arnulf Øverland ve André Bjerke gibi gelenekçilere karşı modernizmin önde gelen savunucusuydu. Georg Johannesen'in 1959'daki ilk yayını Dikt (Şiir), 1950'lerde özellikle belirgin olmayan siyasi ve toplumsal değerlere yeni bir ilgi gösterdi. Aynı zamanda, köklü şair Rolf Jacobsen, tüketici zihniyetine ve çevresel yıkıma karşı daha eleştirel bir tavrı benimsiyordu. 1890'larda kurulan Norveçli yazarlar yeni bir neslin ateşi altında kaldı. Yeni fikirlerin manifestosu, 1890'da Knut Hamsun'un Samtiden ("Şimdiki Çağ") dergisinde yayınlanan "Fra det ubevidste sjæleliv" ("Zihnin Bilinçsiz Yaşamından") bir makaleydi. tipik olmaktan ziyade bireysel ve kendine özgü. Hamsun, toplumsal sorunlara çağdaş vurgu konusunda sabırsızdı ve ilk romanları Açlık (1890), Gizemler (en) (1892; Gizemler) ve Pan (1894) bu fikirleri örnekledi; Dünya Nimeti (1917) gibi daha sonraki romanları daha az aşırıydı ama yine de güçlü, bazen vahşi bir ironi içeriyordu. Hamsun 1920'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı.
Düzyazıda, her şeyden önce, 1950'lerde kuruluşa yönelik saldırıya öncülük eden Jens Bjørneboe'ydu. Jonas ve Den onde hyrde'de (Kötü Çoban) okul ve hapishane sistemlerine saldırır, orada hükûmetin otoriter yönlerini özellikle açıkça gösterdiğini savunur. 1950'lerin düzyazı edebiyatının öne çıkanlarından biri Johan Borgen'in Lillelord üçlemesidir. Borgen'in çalışması, deneysel bir düzyazı yazma stiliyle karakterize edilir; bu, birkaç kısa öykü koleksiyonunun yanı sıra 1959 tarihli deneysel roman Jeg (I)'de de görülebilir. 1950'lerin edebiyatının bir diğer önemli noktası, Agnar Mykle'ın Ask Burlefot hakkındaki iki tartışmalı romanıydı: Lasso rundt fru Luna (İngilizce'de "Lasso Around The Moon" olarak yayınlandı) ve Sangen om den røde rubin (The Song of the Red Ruby). Ancak ikinci kitaba yapılan yasal müdahalenin bir sonucu olarak, mahkeme davasının baskısı ve etrafındaki tartışmalar Mykle'ı daha sonra çok az yayınlayan Mykle'ı münzevi bıraktı. Axel Jensen, 1950'lerde bir başka taze, yeni sesti. İlk romanları Ikaros ve Line'da genç kahraman, Sosyal Demokrat refah devletinin sosyalist olmayan üyeleriyle anlaşmaya varır. Jensen ayrıca 1965'te Epp'nin yayımlanmasıyla Norveç edebiyatına yeni bir tema kazandırdı; Bu roman gelecekteki bir distopyayı ele aldı. Bu dönemde lirik şiir, Sembolist hareketle yakın bir yakınlığı olan Sigbjørn Obstfelder (en) ve 1890'ların en iyi şarkı sözlerini yazan Nils Collett Vogt (en) ile gelişti. Keskin hicivli bir zekayı lirik bir ustalıkla birleştiren Gunnar Heiberg (en) dramada yeni ruhu Kong Midas (1890), Gerts have (1894; "Gert's Garden"), Balkonen (1894; The Balcony) ve Kjærlighetens trajedisi (1904; Aşkın Trajedisi). Hamsun'un insan davranışının irrasyonel yanıyla meşguliyetini paylaşan kişi, hatırı sayılır bir güce ve nüfuza sahip bir yazar olan Hans E. Kinck (en)'ti. Manzum draması Driftekaren (1908; "The Drover") ve uzun romanı Sneskavlen brast'ta (1918–19; "Çığ Kırıldı") Kinck, Hamsun'dan daha düşünceli ve analitik bir yazar olduğunu gösterdi.
Johan Borgen'in yanı sıra Tarjei Vesaas ve Torborg Nedreaas da mükemmel kısa öykü yazarları olarak tanındı. 1953'te, Kjell Askildsen kısa öykü koleksiyonu Heretter følger jeg deg helt hjem ile çıkış yaptı (Bundan böyle eve kadar seninle birlikte yürüyeceğim). O zamandan beri kısa düzyazı türünde kaldı ve bugün Norveç edebiyatının en iyi kısa öykü yazarlarından biri olarak kabul ediliyor. Norveç edebiyatının 20. yüzyılın ilk yarısındaki gerçek başarıları roman ve lirik şiirdeydi. Heiberg ve Nordahl Grieg (en)'in oyunları dışında drama dikkat çekici değildi. Yüzyılın ilk on yıllarında, bölgecilik özellikle romanda güçlü bir unsurdu; yazarlar, lehçeyle renklenen dili benimseyerek bölgeleriyle özdeşleşmişlerdir. Trøndelag'ın orta kuzey bölgesinden Kristofer Uppdal (en), dikkate değer bir eser yazdı: 10 ciltlik roman döngüsü, Dansen gjenom skuggeheimen (1911–24; "Gölge Dünyasında Dans"). Roman ayrıca, Norveç'in diğer Avrupa ülkelerinden daha sonra yaşadığı sanayileşmenin yayılmasından kaynaklanan çatışmaları da ele aldı. Romancı ve oyun yazarı Oskar Braaten işçi hareketiyle yakından bağlantılıyken, Johan Falkberget (en), Christianus Sextus (1927–35) üçlemesindeki Røros ve Nattens brød (1940; "Gecenin Ekmeği"nde) madenciler hakkında anlayışlı ve tarihsel bir kavrayışla yazmıştır.). 1928'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan Sigrid Undset, romanlarını pek çok farklı çağda kurguladı ve onların kaygısı, kadınların toplumdaki rolleri çerçevesinde sadakatlerini incelemekti. Uzun bir tarihi roman olan Kristin Lavransdatter (1920–22), Norveç edebiyatının bir başyapıtıdır. Daha sonraki romanları Gymnadenia (1929; Yabani Orkide) ve Den brændende busk (1930; Burning Bush), Roma Katolikliğine dönüşmesinden açıkça etkilenmiştir. Yine orta kuzey bölgesinden olan Olav Duun, bir köylü ailesinin dört kuşak boyunca gelişimini konu alan altı ciltlik bir roman döngüsünde—Juvikfolke (1918–23; Juvik Halkı) sonu gelmez bir çatışma olarak hayata dair kavrayışını ortaya koydu.