Batı Çerkesleri
Genel Bilgiler > Konuk ağırlama biçimleri,soylular ve köleler

Bütün Adıge toplulukları konukseverdir, evine gelen bir konuğu ağırlar.Ancak, konuk ağırlama biçimlerinde farklılıklar vardır.Örneğin, Kabartay ya da derebeylerine bağlı özgür köylüler, istemeseler de, bir angarya olarak derebeyinin konuklarını ağırlamak zorundaydılar.Ayrıca konuk ağırlama yükümlülüğü bulunmayan köle nüfusu da çoktu.Sonuç olarak, Kabartay geleneğinde, demokratik topluluklarda olduğu gibi, tanımadığı ve karşılaştığı birini, Adige'dir diyerek, evine konuk olarak "buyur etme usulü" yoktur;bu nedenle, sözgelişi Kabartay'ın evine çağırılmadan girmek, bir emrivaki yapmak ve ağırlamalarını beklemek gerekir, o zaman konuk ağırlanır.Aksi takdirde, Kabartay geleneğinin bu farkını bilmeyen, sözgelişi bir Abadzeh ya da Şapsığ'ın  sokakta kalması işten bile değildir.Başka bir yarı feodal topluluk olan K'emguylarda ise, haberli olarak konuk olmak ve ziyaret makbuldür.Ama kendiliğinden kapıyı açıp bahçeye giren her konuk ve ziyaretçi kabul edilip ağırlanır, ama bu geliş biçimi şık bir geliş olarak algılanmaz.Ubıh (Wubıh)'larda ise her köyün bir konuk evi bulunur, akraba ve tanıdık kişiler dışındaki konuklar bu konuk evinde ağırlanırdı.
Köleler savaşa katılmaz ve konuk ağırlamazlardı.Köle olmayan birinin, sözgelişi köle birine konuk olması olacak şey değildir, ayıplanmaya, aşağılanmaya, dahası toplumdan dışlanmaya da yol açabilirdi.Köle bir erkeğe kaçan köle olmayan bir kız ise, en azından, çok ayıplanır, çoğunca ailesi, soyu ve akrabaları, dahası özgür aileler tarafından da red edilir, dahası  köle gibisine bir işleme tabi tutulurdu.Bu tür  feodal anlayışlar, çok zayıflamışlar da olsalar, Türkiye'de yer yer, hala varlıklarını korumaktadırlar.Yine de, köleler, Adıge geleneğinin korumasından yararlanırlardı;demokratik topluluklarda azatlı kölelerin  köle kökenli oldukları yüzlerine  vurulmaz, kendileri için ayağa kalkılarak karşılama yapılırdı.Bir Adıge karşısında ayağa kalkmamak, o kişiyi köle gibi aşağılamak anlamına gelirdi ve sonucu korkunç olabilirdi.Ancak, derebeyleri, statü olarak alt düzeylerinde olan kişiler karşısında ayağa kalkmayabilirlerdi.Demokratik topluluklarda, tam köle de olsa, zayıf insanların ezilmelerine ve açıktan aşağılanmalarına izin verilmez, köle kızlarla evlenilebilirdi.Bu tür örnekler Şapsığ ve Abadzehler arasında çoktu, Ubıhlar arasında ise, hiç hoş karşılanmazdı.Azatlı köle erkeklerin, özellikle Şapsığlar arasında yalnız ve çocuklu dul kadınlara iç güveyi (tlekhehaj/лъэхэхьажь) olmaları da kabul görürdü.Köleler, feodal dönemde, en çok, soyluların ve işbirlikçileri olan zengin köylülerin borç alacağı, tutsaklık, vb nedenler karşılığı köleleştirdiği, sömürdüğü ve aşağıladığı yoksul köylülerdir. Bunların Tanrı tarafından "aşağı" bir soy ve "kirli" bir kandan gelme olarak yaratıldıkları, mızmız, sürekli yakınan, köle damarı günde yedi kez başına vuran, doyumsuz ve yüz verilmemesi gereken kişiler oldukları biçiminde tipik, ama çok etkili bir soylu ideolojisi oluşturulmuştu.
Derebeyi topluluklarında,soylu (pşı-verk) olanların, özellikle kadınlar arasında, üstün bir "soylu ve temiz kan" (лъышӀу;лъыкъабз) taşıdıklarına, özellikle soylu kızların tükürüklerinin (Ӏупсы) ve dualarının "şifa verici" (ezeğu/Ӏэзэгъу) olduğuna inanılırdı.Bu tür feodal inanışlar, 1950'li yıllara değin, Türkiye'de hala yaygındı.Soylu kızlar, sözgelişi Besleneylerde hastalara götürülür, tükürükleri şifa niyetine yaralara ya da hastalara sürülür, dua ettirilirdi.
Soylu kızları, güzelliği ile ünlenmiş olan kızlar gibi, refakatçiler eşliğinde, özel olarak düğün, toplantı ve eğlencelere çağrılır, baş köşelere yerleştirilir ve kendilerine özel bir saygı gösterilirdi.Köleler ve aşağı tabakadan olanlar ise, böyle yerlere ya hiç alınmazlar ya da en arkalara itilirler, ses çıkarmalarına da izin verilmezdi.