stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hüsnü Çakırgil

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Doğum tarihi:  3 Ekim 1965
Doğum yeri:  Ankara
Boyu:  1.97 m
Pozisyonu:  Forvet

Hüsnü Çakırgil (3 Ekim 1965, Ankara), Türk basketbolcu ve antrenördür.
Spora Adana'da hentbol oynayarak başladı. O dönem antrenörlüğü Murat Didin tarafından yapılan Adana'da yerleşik Güney Sanayi basketbol takımının antrenmanını izlerken antrenmana davet edilmesi üzerine, 18 yaş gibi basketbol için geç sayılabilecek yaşta ve tesadüfen basketbola başladı. Kısa sürede temel hareketleri öğrenerek A takıma girmeyi başardı ve üç sayılık atışlardaki başarısıyla dikkat çekmeye başladı.
Murat Didin'in 1984-86 yıllarında çalıştırdığı Yenişehir Hortaş basketbol takımında yıldızlaşmaya başlayan Çakırgil, bu takımın kapanması ve kulüp oyuncularının neredeyse olduğu gibi Gaziantep'in Beslen takımına transfer olmasıyla kariyerini burada sürdürdü.
1986 Temmuz'unda İzmir'de yapılan Balkan Gençler Basketbol Şampiyonası'nda tarihinde üçüncü kez şampiyon olan Türkiye genç millî basketbol takımında yer aldı.
1989 yılına kadar Beslen'de oynayan Çakırgil, dzinden geçirdiği ağır sakatlıklara rağmen sayı krallığında iddialı bir oyuncu haline geldi ve o yıllarda şampiyonluğa oynayan Beslen takımının en önemli kozu olduğu gibi, A millî takıma kadar yükseldi. Beslen'in 1989 yılında Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Kupası'nı kazanmasında büyük pay sahibi olan Çakırgil, sezon sonunda 1. Lige yeni yükselmiş olan Nasaş'a transfer oldu. Nasaş'ta da ağır bir sakatlık geçiren Çakırgil, oynadığı maçlarda Nasaş'a önemli galibiyetler kazandırarak bu takımın 12 takımlı ligde 10. sırayı alarak küme düşmekten kurtulmasını sağladı.
Çakırgil, 1990 yılında yıllardır süren şampiyonluk özlemini dindirmeye niyetli olan Fenerbahçe ile anlaştı. Ligde ve play-off'ta toplam 641 sayı üreten Çakırgil, sarı-lacivertli takımın o sezon hem ilk kez Türkiye Basketbol Ligi şampiyonu, ikinci kez Cumhurbaşkanlığı Kupası ve beşinci kez Türkiye Ligi klasman birincisi olmasında büyük pay sahibi oldu ve play-off'lardaki performansıyla Play-off'un Süperi ödülünü kazandı.
1995 yılına kadar Fenerbahçe'de oynayan Çakırgil, bu takımın 1993 ve 1995 yıllarında Türkiye Basketbol Ligi finali oynamasında, 1994'te Cumhurbaşkanlığı Kupası'nı, 1992'de 
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Kupası'nı kazanmasında ve 1994 yılında Türkiye Kupası'nda final oynamasında büyük pay sahibi oldu. Fenerbahçe'nin 1992-93 ve 1993-94 sezonlarında Koraç Kupası'nda 22 maçta toplam 15 galibiyet alarak çeyrek final şansını son maçlara kadar taşımasında ve 1994-95 sezonunda Kupa Galipleri Kupası'nda yarı final grubuna yükselmesine önemli katkılar sağladı.
Çakırgil, Fenerbahçe'de oynadığı dönemlerde millî takımın da ilk beşinin değişmez oyuncuları arasında yer aldı. 1993'te 12 yıl aradan sonra Türk millî takımının Avrupa Basketbol Şampiyonası'na katılmasında ve 1995'te bu başarıyı tekrarlamasında başrol oyuncularından biri oldu.
Çakırgil 1995 yılında Burak Bıyıktay ile takas edilmek suretiyle Beşiktaş'a transfer oldu ve aktif basketbol yaşantısının son iki yılını bu takımda geçirdi.
Bir süre oynadığı son iki takımda antrenörlük de yapan Çakırgil, aynı zamanda spor yazarlığı da yapmaktadır.
Paint.NET

| --- | --- |

Geliştirici(ler): dotPDN LLC
Güncel sürüm: 5.0.13
İşletim sistemi: Windows
Tür: Resim düzenleyici
Lisans: Özel mülk yazılım
Resmî sitesi: getpaint.net 
Paint.NET, Washington Eyalet Üniversitesi öğrencilerinin Microsoft Paint yazılımının vârisi olarak 2004 yılında geliştirdiği, C#/C++ tabanlı çizge (grafik) tasarım yazılımıdır. Ancak bu yazılımın aşırı derecede geliştirilmesi sonucu, Microsoft Paint'in yerini alması iptal edilmiştir.
Paint.NET; katmanlama sistemine, sabit diskin yettiği ölçüde geri ve ileri komutlarına, özel efektlere ve süzgeçlere, değiştirilebilir fırça boyutuna, saydam PNG desteğine, kırmızı göz kaldırıcıya, yüksek kalite ile resmi boyutlandırmaya ve %1-%6400 arasında yakınlaştırma-uzaklaştırmaya sahiptir.
Paint.NET, ücretsiz bir yazılımdır. Resmi sitesinde yayınlanan eklentiler ile kullanıcıya göre özelleştirilebilir. Microsoft Windows işletim sistemi için geliştirilmiştir.
Kolesterol

| Kolesterol |
| --- | --- |

Kimyasal Adı: 10,13-dimethyl-17- (6-methylheptan-2-yl)- 2,3,4,7,8,9,11,12,14,15,16,17- dodecahydro-1H- cyclopenta[a]phenanthren-3-ol
Kimyasal formül: C27H46O
Molekül ağırlığı: 386,65 g/mol
CAS numarası: 57-88-5
Ergime noktası: 146-147 °C
SMILES: C[C@H]3C4[C@](CC[C@@H]4 [C@H](C)CCCC(C)C)([H])[C@]2 ([H])CC=C1C[C@@H](O)CC[C@]1 (C)[C@@]2([H])C3
Kaynakça ve sorumluluk reddi

Kolesterol, hayvanların vücut dokularındaki hücre zarlarında bulunan ve kan plazmasında taşınan bir sterol, yani bir steroid ve alkol birleşimidir. Daha düşük miktarlarda bitkilerde de bulunur. İlk defa 1754'te safra taşlarında kolesterol bulunduğu için bu maddenin ismi Yunanca chole- (safra) ve steros (katı) sözcükleri ile kimyadaki -ol ekinden türetilmiştir.
Kolesterol, özellikle hayvansal gıdalarda bulunur ama vücuttaki kolesterolun ancak ufak bir kısmı gıda kaynaklıdır; çoğu vücut tarafından sentezlenir. Vücudun her hücresinde bulunmakla beraber, onun sentezlendiği veya hücre zarlarının daha çok olduğu organ ve dokularda, örneğin karaciğer, omurilik ve beyinde, ayrıca ateromlarda, kolesterolun yoğunluğu daha yüksektir. Kolesterol kanda normalden fazla bulunması halinde damarlarda birikerek damar sertleşmesine (ateroskleroz) yol açar. Bazen de safra pigmentleri ile birleşerek safra taşlarının oluşumunda rol oynar.
Kolesterol pek çok biyokimyasal reaksiyonda yer almasına rağmen özellikle lipoproteinlerin kolesterolü taşıma biçimleri ve kandaki kolesterol düzeyleriyle kalp hastalıkları arasındaki bağlantıdan dolayı bilinir. Vücut, kolesterolü kullanarak hormonlar (kortizol, üreme hormonları), D vitamini ve yağları sindiren safra asitlerini üretir. Bu işlemler için kanda çok az miktarda kolesterol bulunması yeterlidir.
Eğer kanda fazla miktarda kolesterol varsa kan damarlarında birikir ve sertleşmeye ve daralmaya (ateroskleroz veya arteriyoskleroz) yol açar. Aterosklerozda damar duvarında biriken tek madde kolesterol değildir; akyuvarlar, kan pıhtısı, kalsiyum gibi maddeler de birikir. Ateroskleroza halk arasında damar sertliği, damar kireçlenmesi de denir. Yüksek kan kolesterolünün zararlarından bahsedilirken söz konusu olan "kötü kolesterol", yani düşük yoğunluklu lipoprotein (İngilizce low density lipoproteins LDL) tarafından taşınan kolesterol düzeyidir. Yüksek yoğunluklu lipoprotein (İngilizce high density lipoproteins HDL) tarafından taşınan kolesterole "iyi kolesterol" denir.
Fizyolojisi > İşlevi

Kolesterol hücre zarlarının (membranlarının) inşası ve bakımı için gereklidir. Kolesterol içeren membranlar daha geniş sıcaklık aralığında akışkanlıklarını korurlar. Kolesterol, yağların sindirimine yarayan safranın sentezlenmesinde kullanılır. Ayrıca aralarında yağda çözünen vitaminlerin (A,D, E ve K vitaminleri gibi) metabolizmasında rolü önemlidir. Aldosteron, testosteron, östrojen ve projesteron gibi steroid hormonlarının ve kortizolun sentezlerinde yer alır. Başka araştırmalar kolesterolün sinir hücreleri arasındaki sinapslarda ve bağışıklık sistemi hücrelerinin işlevlerinde rol oynadığını gösterir. Hücre membranının yapısına etkisi sonucunda hücre sinyal iletimine ve membranlardaki iyon ve proton geçirgenliğine de etki eder.
Fizyolojisi > Özellikleri

Kolesterol suda çok az çözündüğünden kanın sulu kısmında taşınamaz. Kolesterolün kanda taşınması, suda çözünebilen ve kolesterol ve diğer yağ türevlerini taşıyabilen lipoproteinler aracılığıyla olur. Bu lipoproteinlerin yüzeyinde yer alan proteinler, kolesterolün hangi hücrelerden alınıp hangi hücrelere taşınacağını belirler.
Fizyolojisi > Sentezi ve hücre içine alımı

Vücuttaki kolesterolün çoğu vücut tarafından sentezlenir. Günlük üretimin %20-25'i karaciğerde gerçekleşir, ayrıca, ince bağırsak, adrenal bezleri ve üreme organlarındaki sentezlenme miktarı diğer dokulara kıyasla daha yüksektir. Yaklaşık 70 kg ağırlığındaki bir kişinin vücudunda toplam 35 g kolesterol vardır. Günlük dahili üretim miktarı 1 g, besin yoluyla alınan miktar ise 200–300 mg'dır. Bağırsaklara (safra ve besin yoluyla) giren 1.200-1.300 mg'ın yarısı kana geçer.
Kolesterol çoğu hücre ve dokuda HMG-KoA Redüktaz enziminin başlattığı mevalonat yolu adlı reaksiyon zinciri ile sentezlenir (sağdaki şekle bakınız). Konrad Bloch ve Feodor Lynen 1964 Nobel Tıp ve Fizyoloji ödülünü, kolesterol ve yağ asidi metabolizmasının mekanizması ve denetimi ile ilgili çalışmalarıyla kazandılar.
Fizyolojisi > Vücut içinde taşınması

Şilomikronlar kolesterol ve trigliseritleri ince bağırsaktan karaciğere taşır. Bu kolesterolün bir kısmı besin yoluyla edinilmiştir, bir kısmı ise vücudun sentezleyip karaciğerden salgıladığı safradan kaynaklanır. Şilomikronlar taşıdıkları lipitlerin bir kısmını vücuttaki dokulara bırakıp sonra karaciğer tarafından alınırlar. Şilomikronların kalmadığı yemek arası zamanlarda ise kolesterolün başlıca kaynağı karaciğerdir. Karaciğerde üretilen kolesterol ve diğer lipitlerin vücuttaki diğer dokulara ulaştırılması için çok düşük yoğunluklu lipoproteinlerin (VLDL) içinde kana salgılanır. VLDL'de bulunan trigliserit ve kolesterol hücrelere aktarıldıkça VLDL'in yapısı ve yoğunluğu değişir, önce IDL, sonra da LDL'ye dönüşür. Bu sürecin sonunda arta kalan kolesterolü içeren LDL karaciğer tarafından geri alınır. Kandaki LDL miktarının yüksek olması bu lipoproteinlerin arter damarlarının çeperlerinde birikmesine yol açar, bu da aterosklerozun ilk aşamasıdır. Yüksek yoğunluklu lipoproteinler (HDL) ise vücut hücrelerinde sentezlenen kolesterolü vücuttan atılması için karaciğere taşır. (ayrıntılar için lipoprotein maddesine bakınız).
Fizyolojisi > Hücre içinde kolesterol düzeyinin denetimi

Kolesterol biyosentezi, mevcut kolesterol seviyesine bağlıdır, ancak bunu sağlayan homeostatik mekanizma henüz bilinmemektedir. Besin yoluyla gelen girdideki bir artış, dahili üretimin azalmasına yol açar, besinden gelen miktarın azalması da karşıt sonucu doğurur. En önemli düzenleme mekanizması, hücre içinde endoplazmik retikulumdaki kolesterol miktarının SREBP1 ve 2 (İngilizce Sterol Regulatory Element Binding Protein, sterol düzenleme elemanına bağlanan protein 1 ve 2) tarafından algılanması ile gerçekleşir. Kolesterol bulunduğu zaman 
SREBP1 2 proteine bağlanır: SCAP (SREBP-cleavage activating Protein) ve Insig 1. Kolesterol seviyesi azaldığı zaman Insig1, SREBP-SCAP kompleksinden ayrışır, bu kompleks Golgi aygıtına geçer ve orada S1P ve S2P (İngilizce Site 1 Protease ve Site 2 Protease) tarafından kesilir (bu iki proteaz kolesterol seviyesi düştüğü zaman SCAP tarafından aktive olurlar). Kısalıp bir transkripsiyon faktörüne dönüşen SREBP hücre çekirdeğine girer ve orada bir takım genlerin önünde yer alan SRE'ye (Sterol Regulatory Element) bağlanarak bu genlerın transkripsiyonunu artırır. Bu genler arasında HMG-CoA redüktaz ve LDL reseptörü genleri vardır. HMG-CoA redüktaz hücre içi kolesterol üretiminin artmasına neden olur, LDL reseptörü ise kanda dolaşan LDL'in hücrelere bağlanıp taşımakta olduğu kolesterolü hücrelere vermesini sağlar.
Kanda aşırı miktarda kolesterol olması halinde bu kolesterol damarların çeperlerini oluşturan hücrelerde birikir. Bu birikmeyle başlayan ateroskleroz sonucunda damar tıkanabilir ve tıkanan damarın bulunduğu organa bağlı olarak, kalp krizi veya inme meydana gelebilir.
Yukarıda özetlenen mekanizmanın büyük bölümü Michael Brown ve Joseph L. Goldstein tarafından açığa çıkartıldı. Bu çalışmalarından dolayı Brown ve Goldstein 1985 Nobel Tıp ve Fizyoloji ödülünü kazandılar.
Fizyolojisi > Vücuttan atımı

Kolesterol karaciğerden safra aracılığıyla atılır ve bir kısmı ince bağırsak tarafından geri alınır. Safra kesesi içinde, konsantrasyonunun yüksek olması nedeniyle kristalleşebilir ve bu durumda safra taşı oluşumuna yol açabilir (ancak daha ender olarak lesitin veya bilirübinden oluşmuş safra taşları da görülebilir).
Fizyolojisi > Kolesterol birikmeleri

Kolesterol ve esterleri hücre membranları ile yağda eriyebilen hormonların sentezinin temel ögesidir. Üretimi, kullanımı ve yıkımı sıkı bir denetin altında olsa da hücrelerde birikebilmektedir. Birikme türlerinin başlıcaları şunlardır:
Ateroskleroz: bu olgudaki intrasellüler birikmeler arter/arteriol duvarlarındaki düz kas hücrelerinde ve makrofajlarda görülür.
Hücre-dışı (ekstrasellüler) birikmeler: hücre yıkımının yoğun olduğu patolojilerde (dejenerasyon, nekroz, vd) rastlanır.
Ksantoma (xanthoma): kalıtsal ya da edinsel hiperlipidemilerde saptanan oluşumlardır. Sitoplazmalarında lipid yığılmaları bulunan makrofaj kümelerinden oluşurlar.
Kolesterolozis (cholesterolosis): safra kesesinin lamina propria'sında kolesterol fagosite etmiş makrofaj kümeleri saptanır.
Niemann-Pick hastalığı (C tipi): kolesterol katabolizmasında etkili bir enzimin mutasyonu nedeniyle ortaya çıkan lizozomal depo hastalığıdır.
Aterosklerozdaki rolü

Oksitlenmiş kolesterol içeren küçük boyutlu LDL taneciklerinin yüksek düzeyde olduğu hallerde bu LDL damar çeperlerinde aterom denen birikmelere yol açar, bu duruma ateroskleroz denir. Ateromlar hangi organın damarında birikirse o organa ait hastalıklar ortaya çıkar. Örneğin, kalbi besleyen atardamarlarda (koroner arterler) aterom koroner arter hastalığı'na, böbrek damarlarında yüksek tansiyona ve böbrek yetmezliğine, beyin damarlarında ise inmeye yol açabilir.
HDL tanecikleri, özellikle büyük boyutlu HDL, ateromalardaki kolesterolü karaciğere geri taşıyabilir. Bu yüzden yüksek HDL ile aterosklerozun yavaşlaması hatta gerilemesi ile ilişkilidir. Aralarında LDL, IDL ve VLDL bulunan diğer lipoprotein türleri ateroskleroza yol açar. Bu lipoproteinlerde bulunan kolesterol miktarı ile aterosklerozun ilerlemesi ilişkili bulunmuştur. Bu yüzden toplam kolesterol seviyesine değil bu kolesterolün ne kadarının hangi tür lipoproteinlerde bulunduğuna bakılmalıdır.
Amerikan Kardiyoloji Derneği (American Heart Association) kolesterol düzeyleri hakkında aşağıdaki kılavuzu hazırlamıştır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Düzey  mg/dL | Düzey  mmol/L | Yorum |
| <200 | <5,2 | Düşük kalp hastalığı riski için arzulanan düzey |
| 200-239 | 5,2-6,2 | Sınırda yüksek risk |
| >240 | >6,2 | Yüksek risk |
Ancak günümüzdeki laboratuvar testleri LDL ve HDL kolesterolünü ayrı ayrı belirleyebildiği için, bu basit kılavuz artık biraz demode kalmıştır. Arzulanan LDL düzeyi 100 mg/dL'dir (2,6 Mol/L), yakın zamanlarda elde edilen yeni bulguların ışığında yüksek riskli kişilerde hedef <70 mg/dL düşünülebilir. Toplam kolesterolün HDL kolesterola oranının 5:1 olması daha da sağlıklı sayılabilir.
LDL ölçüm teknikleri aslında LDL'yi doğrudan ölçmez; ekonomik nedenlerden dolayı LDL değeri şu formüle göre hesaplanır:
Kolesterol düzeyinin kontrol altında tutulması

Kolesterolü azaltmak için kişilerin hayat tarzlarında değişiklik yapmaları gerekir. Amerikan Millî Kolesterol Eğitim Programı'nın bu konuda yaptığı öneriler şöyledir:
Kolesterol düzeyinin kontrol altında tutulması > Diyet

Kalp hastası olmayan bir kişide yüksek kolesterol bulunduğu zaman doktorlar hastayı genelde Amerikan Kardiyoloji Derneği'nin önerdiği "Birinci Adım" diyetine başlatır. Bu programda hasta günlük kalori gereksiniminin % 8-10'unu doymuş yağlardan, %30'dan azını yağlardan almalı, besin yoluyla günde 300 mg'dan fazla kolesterol almamalı ve sağlıklı bir kiloda kalmasına yetecek kaloriden fazlasını almamalıdır. Eğer bu diyet programı kolesterol düzeylerinin inmesini sağlamazsa doktorlar "İkinci Adım" rejimi uygular; doymuş yağ miktarı toplam kalorinin %7'sinin altına, kolesterol da 200 mg'ın altına indirilir. "İkinci Adım" diyeti kalp hastalarına da uygulanır. Kolesterol düşürücü diyete başladıktan birkaç hafta sonra kolesterol seviyelerinin düşmesi gerekir. Diyet yoluyla zaman içinde toplam kolesterol rakamları 10–50 mg/dL kadar düşebilir.
| Gıda | Kolesterol  miktarı   (mg/100 g) | Gıda | Kolesterol  miktarı   (mg/100 g) |
| --- | --- | --- | --- |
| sığır beyni | 3010 | dana özdeni | 250 |
| yumurta sarısı | 1234 | kaymak | 164 |
| koyun veya kuzu böbreği | 337 | tavuk (göğüs) | 58 |
| domuz böbreği | 319 | beyaz peynir | 89 |
| domuz ciğeri | 301 | dana eti | 82 |
| dana ciğeri | 334 | mezgit | 67 |
| sığır ciğeri | 275 | sığır eti | 62 |
| tereyağ | 215 | balık | 45-75 |
Kolesterol düzeyinin kontrol altında tutulması > Kilo kaybı

Yüksek kilolu kişilerin kilolarını azaltmaları, özellikle düşük HDL, yüksek trigliserit veya büyük bel çevresi (kadınlarda 85 cm, erkeklerde 100  cm) gibi yüksek risk faktörleri bulunduruyorlarsa, önemlidir.
Kolesterol düzeyinin kontrol altında tutulması > Egzersiz

Düzenli fiziksel faaliyet (her gün veya çoğu gün, 30 dakika) HDL'yi yükseltir, LDL'yi azaltır. Egzersiz özellikle yukarıda belirtilen yüksek risk faktörlerini taşıyanlar için önemlidir.
Kolesterol düzeyinin kontrol altında tutulması > İlaç tedavisi

Diyet, egzersiz ve kilo kaybının fayda etmediği durumlarda kolesterol düzeylerinin kontrolü için lipit düşürücü ilaç tedavisine baş vurulur. Statin grubundan ilaçlar, safra asidi ayırıcıları, nikotinik asit, fibratlar ve kolesterolün bağırsaklardan emilmesini engelleyen ilaçlar kolesterol kontrolünde kullanılır. Statin grubu ilaçlar özellikle çok etkilidir. Diğer ilaçlar da bazen statinlerle beraber, bazen tek başlarına etkili olur.
Kolesterol düzeyinin kontrol altında tutulması > Doğal ürünler

Balıklarda bulunan omega-3 yağ asitleri yağları da kolesterol kontrolünde kullanılır. keten tohumunun içerdiği doymamış yağ asitleri de kolesterol kontrolünde kullanılır
Bitkilerde kolesterol

Bazı kaynaklar (ve hatta ders kitapları) bitkilerde kolesterol bulunmadığını iddia etse de, bu doğru değildir. Bu yanılgının kaynağı bitkilerde kolesterolün çok daha az miktarda olmasıdır (kolesterolün toplam lipit miktarına oranı, hayvanlarda 5 g/kg, bitkilerde ise 0.05 g/kg'dır). Bitkilerde kolesterolden çok fitosterol adlı steroller bulunur ama bitkiler hem kolesterolü hem diğer sterolleri hücre membranlarının inşası için kullanırlar. Hayvan bağırsaklarında bitki sterolleri emildikten sonra kolesterol hariç diğerlerinin çoğu bağırsağa geri atılır.
Kolesterol, D vitamini ve çeşitli steroid hormonlarının öncülüdür. Ayrıca safra asitleri de kolesterolden sentezlenir.
Kolesterolün vücutta taşınması. Kalın siyah oklar, kolesterol ve diğer lipitleri taşıyan lipoproteinlerin oluşumlarını, dönüşümlerini ve kan dolaşımından çıkışlarını gösteriyor. Kırmızı ince oklar, kolesterol veya kolesterol türevlerinin (kolesteril esterler ve safra asitleri) hareketlerini gösteriyor.
K, kolesterol; KE, kolesteril ester; LPL, lipoprotein lipaz; LCAT, lesitin kolesterol asiltransferaz; CETP, kolesteril ester transfer proteini.
Jean-Paul Vignon

| Jean-Paul Vignon |
| --- | --- |

Doğum: 30 Ocak 1935 Dire-Daou, Fransız Somalisi (şimdiki: Dire Dawa, Etiyopya)
Ölüm: 22 Mart 2024 (89 yaşında) Beverly Hills, Kaliforniya, ABD
Milliyet: Fransız
Meslek: Oyuncu ve şarkıcı
Etkin yıllar: 1956-2024
Evlilik: Brigid Bazlen (e.1966; b.1968)
Çocuk(lar): 1

Jean-Paul Vignon (30 Ocak 1935, Dire-Daou, Fransız Somalisi - 22 Mart 2024, Beverly Hills), Fransız aktör ve şarkıcı.
Hayatı

Vignon, 30 Ocak 1935'te Dire-Daou, Fransız Somalisi'nde (şimdiki: Dire Dawa, Etiyopya) doğdu. 1956'da başladığı oyunculuk kariyerini 2024 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. En çol yer aldığı; Şeytanın Komandoları (1968), Uzay Yolu: Yeni Jenerasyon (1987-1994), Şrek (2001)  ve Robin Hood (2010) gibi yapımlarla akıllarda kaldı.  Oyuncu  Brigid Bazlen ile evliliğinden bir çcouğu bulunan Vignon, 22 Mart 2024'te Beverly Hills, Kaliforniya'da 89 yaşında karaciğer kanseri nedeniyle öldü.
Berk Hakman

| Berk Hakman |
| --- | --- |
Doğum: Ayhan Berk Hakman 14 Ağustos 1981 (43 yaşında) Ankara, Türkiye
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2003-günümüz

Berk Hakman (d. 14 Ağustos 1981, Ankara), Türk oyuncudur.
Yaşamı

Kökleri Saraybosna'ya dayanan bir ailenin ikinci çocuğu olarak Ankara'da dünyaya gelmiştir. Akdeniz Üniversitesi Turizm İşletmeciliği bölümüne bir süre devam etmiştir. Bu dönemde, okulun tiyatro kulübünün yanı sıra, yine Antalya'daki Tiyatro Atölyesi'ne girmiştir. Oyunculuk yapmaya karar vererek İstanbul'a yerleşmiştir. Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuvarı mezunudur. Kırık Kanatlar, Seher Vakti, Felek Ne Demek?, Hatırla Sevgili, ES-ES, Mazi Kalbimde Yaradır, Suskunlar ve Kaçak dizilerinde oynamıştır. 11 ödüllü Tepenin Ardı filminde başrol oynamıştır.
Babası, Erkin Koray'ın Yeraltı Dörtlüsü grubu elemanlarından Ataman Hakman'dır. Kendisi de bas, klavye, piyano, gitar, bateri ve trompet çalmaktadır.
Filmografisi

| Televizyon> Yıl | Televizyon> Yapım | Televizyon> Rol |
| --- | --- | --- |
| 2005 | Seher Vakti | Davut |
| 2006 | Felek Ne Demek? | Şeyda |
| 2006-2007 | Kırık Kanatlar | Hristo |
| 2006-2007 | Hatırla Sevgili | Deniz Karayel |
| 2009 | Çocukluk Günleri |  |
| 2009-2010 | ES-ES | Tercan |
| 2011 | Mazi Kalbimde Yaradır | Selim Balkanlı |
| 2012 | Suskunlar | Gurur Kutay / Gazanfer Bircan |
| 2013-2015 | Kaçak | Ertan Demir |
| 2016 | Hayatımın Aşkı | Kaan Engindeniz |
| 2017-2018 | Siyah İnci | Vural |
| 2022 | Duy Beni | Selim Bender |
| 2023-2024 | Ne Gemiler Yaktım | Rutkay Sezai Hersekli |
İnternet
| Yıl | Yapım | Rol |
| 2021 | Olağan Şüpheliler | Yalçın Doğaner |
| 2023 | Kuzgun: Dipsiz Karanlık | Mehmet Kuzgun |
Sinema
| Yıl | Yapım | Rol |
| 2003 | Okul | Ersin |
| 2006 | Janjan | Janjan - Sadık Karayel |
| 2006 | Saklı Yüzler | İsmail |
| 2009 | Kampüste Çıplak Ayaklar | Ali |
| 2012 | Tepenin Ardı | Zafer |
| 2017 | Taksim Hold'em | Fuat |
| 2024 | Dünya Malı: Eksi Bir |  |
| 2024 | Gecenin Kıyısı | Kenan |
Ernst Mach

| Ernst Mach |
| --- | --- |
Çek kökenli Avusturyalı fizikçi ve felsefeci
Doğum: 18 Şubat, 1838 Brünn Çekya
Ölüm: 19 Şubat, 1916 Münih Almanya
Meslek: Fizikçi
İmza

Ernst Waldfried Josef Wenzel Mach, (d. 18 Şubat 1838, Brünn, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu – ö. 19 Şubat 1916, Vaterstetten, Bavyera Krallığı), Avusturyalı fizikçi ve felsefeci. Bilim tarihi alanının kurucularından biridir. Ses hızına bağlı olarak hızı tanımlayan Mach sayısı, Ernst Mach'ın adını almıştır.
Fizik problemleri ve çözümlerinin yanı sıra felsefe ve felsefî problemlerle de ilgilendi. Ampirik eleştirinin en etkili temsilcilerinden veya kurucularından biri olarak kabul edilir. Duyusal fizyolojide, insan denge duygusu, uyaran eşikleri ve optik illüzyonlar (Mach çizgileri) üzerine önemli deneyler yaptı. Psikolojide gestalt psikolojisi veya gestalt teorisinin öncülerindendi.
Hayatı

Ernst Mach, 1838'de Çekya'nın Brno şehri sınırlarında kalan Chirlitz kasabasında doğan ve Turaş (Tuřany) kasabasında vaftiz edilen Ernst Mach'ın ailesi, Moravya'da yaşayan fakat Almanca konuşan bir azınlığa mensuptu. Annesi Josepha Lanhaus (1813-1869) ve kız kardeşi Octavia da Chirlitz doğumluydular. Babası Johann Mach (1805-1879) evlerde öğretmenlik yapıyordu ve Untersiebenbrunn'da bir çiftlik satın aldıktan sonra, ailenin gelirini çiftçilik yaparak kazanmaya başladı. Baba tarafından diğer atalarının, 1848 yılında gerçekleşen mülkiyet reformuna kadar küçük çiftçi ve dokumacılık yaptıkları tahmin ediliyor. Anne tarafı ise genellikle kilise görevlileri, doktorlar, avukatlar ve memurlardan oluşuyordu.
Ernst Mach'ın ilk eğitimi, esas olarak 15 yaşına kadar ailesinden aldığı derslerden ibaretti. Mach, on yaşına kadar öğretmen olarak sadece babasını gördü. 1848'de bir yıl boyunca Seitenstetten'de gymnasiyuma devam ettikten sonra, yeniden babasının derslerine devam etti ve bir yandan da babasından çiftçilik öğrendi. Bu sırada bir müddet marangoz çıraklığı da yaptı. Asıl niyeti Kuzey Amerika'ya göç etmek amacıyla hazırlık yapmaktı. Ancak bu zanaatı asla uygulamadı. Kendi kendine çalışarak bilimsel bilgi edindi. 1853'te Moravya'ya geri döndü ve Kremsier'de dinî bir gymnasiyum olan Piaristler Okulunun 6. sınıfına kaydoldu. Bu okuldan 2 yıl sonra mezun oldu. 1855'ten itibaren Viyana Üniversitesinde matematik ve doğa bilimleri okudu ve 1859/60 eğitim yılında elektrik yükleri ve indüksiyon üzerine başlıklı teziyle felsefe doktoru olarak mezun oldu.