Açık bilim
Etkileri > Bilimsel çıktılara ulaşabilmek için açık erişim

Bilimsel çıktılar kamuya kitaplar, dergiler gibi yayınlarla ulaştırılır. Bu yayınları üreten araştırmacılar çıktıları ticari yayıncılar aracılığıyla kamuya ulaştırırken, kendi kamu desteğiyle ürettikleri çıktıları yine lisans ve abonelikler aracılığıyla satın almak mecburiyetinde kalırlar. Bu sorunlar nedeniyle Budapeşte Açık Erişim Girişimindeki öneriyle iki yol ortaya çıkmıştır. Yeşil yol yani kendi kendine arşivleme, altın yol ise açık erişim yayıncılıktır. Yeşil yolda yazarlar hakemli yayınlarını kurumsal arşivde ya da kendi web sayfalarında erişime açarlar. Altın yoldaysa yazarlar bilimsel yayınlarını açık erişim dergilerde makale işlem ücretlerini ödeyerek yayımlarlar. Bu ücreti yazar ya da yazarın çalıştığı kurum ödeyebilir. Kullanıcı aradığı içeriğe ulaşmak için ücretsiz ve açık erişimli bir derginin web sitesine giderek makalenin öz bilgisine ve tam metnine ulaşabilir ya da yazarın kendisine veya kurumuna ait web sitesinden ulaşabilir.  Hybrid yani karma modeli tercih eden dergiler de bulunur. Bu dergilerde abonelik karşılığı sunulan yayınlar ve yazarın kendisi ya da kurumu tarafından makale işlem ücreti ödenerek açık erişime açılan yayınlar da vardır. “Bir yayının kalitesiyle bu yayına erişim şekli arasında bir ilişki yoktur.”  Ayrıca platin açık erişim ve elmas açık erişim yolları da vardır. Bu yollarda da kurumlardan ya da yazarlardan yayın için makale işlem ücreti almadan yayın yapılır.
Açık erişimi destekleyen uluslararası alanda dört bildirge bulunur. Budapeşte Açık Erişim Girişimi, Bethesda Bildirgesi, Berlin Bildirgesi ve IFLA Bildirgesi. Açık erişimle ilgili gerçekleştirilmiş olan AB destekli projeler hazırlanmıştır. MedOANet bunlardan biridir. 9 Akdeniz ülkesiyle gerçekleşen bu projede açık erişim politikaları üretilmiştir. MedOANet açık erişim politikaları kullanıcılara 7 dilde sunulmaktadır. PASTEUR4OA projesi MedOANet projesinin üzerine kurulmuştur. Proje “Avrupa Birliği açık erişim politikaları ile uyumlu politikalar geliştirilmesini amaçlamaktadır.” AB destekli projelerden bir diğeri OpenAire projesidir. OpenAire, Avrupa Açık Bilim Bulutunun (EOSC) bir parçasıdır. “AB’nin en büyük akademik bilgi portalıdır.”  Bilimsel yayınları, yazılımları ve verileri ücretsiz bir şekilde ulaşıma sunar. “Araştırmacıları ve politika yapıcıları açık bilimi uygulamaları için eğitir ve destekler.”  Dünyadaki farklı disiplinlerden araştırmacıların ve bilim insanlarının yayınlarından haberdar olmayı sağlar. Yapılmış araştırmaları görünür hale getirir. Diğer araştırmacı ve bilim insanlarının ulaşmasını, yeni yayın ve fikirlerin ortaya çıkmasını sağlar. OpenAire aynı zamanda “kurumsal veya disipline özel bir depoya erişimi olmayan araştırmacılar için her şeyi kapsayan bir havuz tesisi olan Zenodo'yu yarattı.”  “Zenodo, eski İskenderiye kütüphanesinin ilk kütüphanecisi ve kütüphane tarihinde bir dönüm noktası olan meta verilerin ilk kaydedilen kullanımının babası olan Zenodotus'tan türetilen isimdir.” Zenodo, OpenAire projesi kapsamında geliştirilmiş CERN'ün işlettiği bir havuzdur. Araştırmacılar ve bilim insanları yayınlarını güvenilir ve ücretsiz bir şekilde arşivleyebilirler. Zenodo, AB projeleri ve enstitüleri, araştırmacılar ve bilim insanları için tüm disiplinlerden metin, elektronik tablolar, ses, video, fotoğraf gibi formatlarda araştırma sonuçlarının paylaşır. Açık erişim kaynaklara ulaşmak için kullanılabilecek bir veritabanı olan OAIster, OCLC bünyesinde geliştirilmiş bir veritabanııdır. OAIster, açık erişim kaynak taramak için hazırlanmış bir katalogdur. Aynı zamanda diğer açık erişim kaynaklara entegre bir şekilde çalışır. “Bu katalog, Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting (OAI-PMH) kullanılarak dünya çapında açık erişim koleksiyonlarından toplanarak oluşturulmuştur.”