stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Suvorov Harekâtı
Sonuç

Smolensk harekâtı kesin sonuçlu bir Sovyet zaferidir ve Wehrmacht için kesin bir bozgundur. Bu harekât sırasındaki Sovyet ilerlemesi, daha sonraki taarruz operasyonlarına oranla daha az parlak görünse de (200– 250 km.lik bir derinlikte girme sağlamasına karşın ) belirli açılardan önemliydi.
İlk olarak Alman birlikleri, Moskova yönündeki ileri durumlarından nihai olarak geri sürüldüler. 1941 yılından beri STAVKA üzerindeki en büyük baskının temeli olan Moskova yönelimli bu stratejik tehdit, sonunda ortadan kalktı.
İkinci olarak Alman birliklerinin güvenerek planladığı Alman savunma çemberleri, neredeyse tümüyle aşıldı. Birkaç tane kaldı, fakat onların sürmeyeceği açıktı. Savaştan sonra birkaç Wehrmacht subayının yazdığı denemede şunlar anlatılır.
Onların komutasının ve birliklerinin güçlü eylemleri kesintisiz bir cephe oluşturmalarını sağladıysa da, askerlerin zayıf durumları, ihtiyatların eksikliği, birliklerin tuttuğu hatların kaçınılmaz olarak uzamasındaki gizli tehlike ortadaydı. Sonuçta bir sonraki Sovyet taarruzu, büyük güçlüklerle kurulan bu yamalı cephenin çökmesine neden olacaktı.
Üçüncüsü, yukarıda özetlenen Smolensk Harekâtı, Dinyeper Taarruzu için önemli derecede “yardımcı” bir harekât olmuştur. Harekât, Smolensk yakınlarında 40- 55 Alman tümenini bağladı ve onların güney cepheye aktarılmasını önledi.
Son olarak, önceki kesintisiz Alman cephesi, geniş ve geçit vermeyen Pripet Bataklığı ile bölünmüş oldu. Güney Ordular Grubu ile Kuzey Ordular Grubu arasına girerek onları uzaklaştırdı. Böylece Wehrmacht'ın bir cepheden diğerine ikmal malzemeleri ve birlik aktarma olanakları büyük ölçüde azalmış oldu.
İlk kez Sovyet birlikleri, uzun süredir Alman askerlerinin işgali altındaki bölgelere girdiler. Bu bölgelerde, Wehrmacht birlikleri ve Hareket Birlikleri tarafından işlenmiş olan savaş suçlarını keşfettiler. Yaklaşık iki yıl işgal altında kalan ve Smolensk Harekâtı ile işgalden kurtarılan bu topraklarda tüm tarım ve endüstri, yok edilmişti. Smolensk idari bölgesinde neredeyse kentlerin % 80'i ve kırsal yaşam alanlarının % 50'si, sayısız fabrika ve tarımsal işletmeyle birlikte imha edilmişti.
Smolensk Harekât'ından sonra Sovyet - Alman cephesinin orta kesimi, 1944 yılının Haziran ayı sonlarına kadar, aylarca yeniden hareketsizdi. Bu dönemde STAVKA, geniş çaplı harekâtları Ukrayna'ya ve Dinyeper'in güney kesimlerine kaydırdı. Sadece 1944 yılının Ocak ayı boyunca kuzeyde, Alman kuvvetleri Leningrad'dan geri atılırken cephe yeniden hareketlenecekti. Bu hareketlenme, 900 gün süren Leningrad Kuşatması'nı atmış olacaktır. En sonunda 1944 yılı yazındaki Bagration Harekâtı, Kızıl Ordu'ya SSCB topraklarının hemen hemen tamamından Wehrmacht birliklerini atma olanağı verdi. Sonunda Alman işgali ve savaş, Polonya ve Alman topraklarına kaydı.
Dipnotlar

1 2  A.A. Grechko and al., History of Second World War, Moscow, 1973–1979, tome 7, p.241
↑  Nikolai Shefov, Russian fights, Lib. Military History, Moscow, 2002
↑  David M. Glantz & Jonathan M. House, When Titans Clashed, Modern War Studies, ISBN 0-7006-0899-0, Table B
↑  V.A. Zolotarev and al., Great Patriotic War 1941–1945 (collection of essays), Moscow, 1998, t.2 p. 473 and following.
↑  Marshal A.M. Vasilevsky, The matter of my whole life, Moscow, Politizdat, 1973, p. 327.
1 2  V.P. Istomin, Smolensk offensive operation, 1943, Moscow, Mil. Lib., 1975, page 15
1 2  V.P. Istomin, p. 16
1 2  V.P. Istomin, p. 12
↑  Marshal N.N. Voronov, On military duty, Moscow, Lib. Milit. Ed., 1963, pp. 382
↑  K. Rokossovsky, Soldier's duty, Moscow, Politizdat, 1988, p. 218.
↑  V.P. Istomin, p.84
↑  V.P. Istomin, pp. 81–82
↑  V.P. Istomin, p. 84–88
↑  See Tank kolorduları (Sovyet); John Erickson, writing in the early 1980s, refers to the 5th Tank Corps being badly mauled both from the air and the ground. John Erickson (historian), Road to Berlin, 1982, p.130
↑  V.P. Istomin, p. 92–94
↑  V.P. Istomin, p. 94–95
↑  A.A. Grechko and al., History of Great Patriotic War, 1941–1945, Moscow, 1963, t. 3, p. 361.
↑  G.K. Zhukov, Memoirs, Moscow, Ed. APN, 1971, p. 485
↑  Voronov, pp. 387—388
↑  V.P. Istomin, p. 101
↑  Operations of Soviet Armed Forces during the Great Patriotic War 1941—1945 (collective work, part written by V.P.Istomin), tome 2, Voenizdat, Moscow, 1958.
↑  Marshal A.I. Yeremenko, Years of retribution, Moscow, Science, 1969, pp. 51—55.
1 2  V.P. Istomin, pp. 122–123
↑  V.P. Istomin, p. 105
↑  V.P.Istomin, p.110.
↑  Voenno-istoricheskiy zhurnal (Military history journal), 1969, #10, p. 31
↑  Voenno-istoricheskiy zhurnal, p. 32
↑  V.P. Istomin, p. 131
↑  Kurt Tippelskirch, History of Second World War, Moscow, 1957, pp. 320–321
↑  V.P. Istomin, pp. 134–136
↑  V.P. Istomin, p. 5
↑  World war 1939–1945 (collection of essays), Moscow, Ed. Foreign Lit., 1957, pp. 216–217.
↑  V.P. Istomin, p. 163
Smolensk operasyonu ve ilgili saldırılarının haritası.
1941 yılı sonbahar aylarında yağmurlar ve yollar
Smolensk saldırısını detaylı gösteren bir harita.
II. Smolensk Muharebesi sırasında Smolensk bölgesinin genel görünümü.
Tevfik Esenç

| Tevfik Esenç |
| --- | --- |
Зэйшъуэ Тэуфикъ
Tevfik Esenç'in mezar taşı
Doğum: 1904 Hacıosman, Manyas
Ölüm: 7 Ekim 1992 Hacıosman, Manyas
Milliyet: Ubıh Çerkes
Vatandaşlık:  Osmanlı İmparatorluğu  Türkiye
Meslek: Devlet memuru
Tanınma nedeni: Ubıhçayı anadil olarak konuşan son kişi
Evlilik: Emine Esenç

Tevfik Esenç (Adigece: Зэйшъуэ Тэуфикъ; 1904, Hacıosman, Manyas - 7 Ekim 1992, Hacıosman, Manyas), Ubıhçayı konuşan son kişi olarak bilinmektedir. Esenç, "81 sessiz harften oluşan bir Kafkas dilini dünyada konuşan tek kişi" olarak Guinness Dünya Rekorları Kitabı'na girmiştir.
Tevfik Esenç, Ubıhça'nın yanı sıra Adigece ve Türkçe biliyordu. 1992'deki ölümünden sonra aktivistlerin çabalarına rağmen Ubıhça ölü dil haline gelmiştir. Bu ölü dil günümüzde Tevfik Esenç'in kaynak kişi olduğu çalışmalar sayesinde bilinmektedir.
Yaşamı

Ataları Türkiye'ye Çerkes Soykırımı sonucunda gelen Esenç, Hacıosman (Ubıhça: Lak°'ạ́ṡ°a ; Adigece: Хьунджэхьаблэ) köyünde Ubıhça konuşan ebeveynleri tarafından büyütülmüş ve bir dönem muhtarlık yapmıştır. Ardından İstanbul'da memurluk yapmış, bu dönemde Fransız dilbilimci Georges Dumézil ve Gürcü Kafkasolog Giorgi Şaraşidze ile Ubıhça hakkında çalışma fırsatı bulmuştur. Bu dönemde Dumezil ve Şaraşidze, Esenç'in Ubıhça hakkındaki bilgisini yazıya geçirdiler ve Ubıhça konuşurken sesini kaydettiler. Esenç ile Ubıhça hakkında Norveçli Hans Vogt, İngiliz George Hewitt, Abhaz Vyaçeslav Çirikba ve Türk A. Sumru Özsoy da çalışmalar yapmıştır.
"Bir rüya gördüm, anlatsam da anlamazsınız" sözüyle bilinen Esenç, iyi bir hafızaya sahipti. Onu ziyarete gelen dilbilimcilerin hedeflerini hızlı bir şekilde anlayan Esenç, yalnızca Ubıh dilinin değil, aynı zamanda Ubıh-Çerkes mitolojisinin, kültür tarihinin ve geleneklerinin de birincil kaynağıydı. Ubıhça'nın yanı sıra Adigece konuşuyor olması iki akraba dil arasında kıyasları kolaylaştırdı. Esenç, Ubıhça'nın temiz bir versiyonunu konuşuyordu, onun Ubıhca lehçesi, Dumézil tarafından var olan standart "edebi" Ubıh diline en yakın şey olarak görülüyordu.
Ubıh dili ile ilgili çalışmalarını bitirdikten sonra son kaydında şunları söylemiştir:
“Büyük dostum Profesör Şaraşidze...
Çok Laf Yalansız Olmaz, Çok Mal Çobansız Olmaz (Ubıh Atasözü).
Hata yaptımsa da kusura bakmayın. Ubıhçanın sonunu böyle bitiriyorum.
Bundan sonra benden fazla Ubıhça bilen birisini bulursam yine onunla da konuşurum.
Ubıhça bugünden sonra sensin. Bugünden sonra anlatacak, konuşacak sensin.
Bunları okuyanlara sesleniyorum; daha doğrusunu, daha gerçeğini bilen varsa söylesinler, çok memnun olurum.
Allah size iyilikler, güzellikler versin!
Ubıh dili burada sona eriyor.
Esenç, 7 Ekim 1992 gecesi 88 yaşındayken öldü; eşi Emine ile birlikte doğum yeri olan Hacıosman'ın köy mezarlığına defnedildi.
Etkileri ve hakkında yapılan çalışmalar

İsmet Arasan, Tevfik Esenç'i ve Ubıh dilinin trajedisini anlatan Son Sesler adlı belgesel filmi Eylül 1987'de tamamladı. Bagrat Shinkuba'nın The Last of the Departed kitabı da 1990 yılında Son Ubıh adıyla Türkçe yayınlandı.
Putilov Fabrikası

Lenin’i Putilov Fabrikasında konuşma yaparken resmeden eser
Putilov Fabrikası, Leningrad Kirov Fabrikası veya Kirov Fabrikası (Rusçası: Кировский завод), Rusya'da Sankt-Peterburg'da yer alan makine fabrikasıdır.
Kuruluş

Fabrika 1800'lü yıllarda top mermisi imalatı için inşa edilmiştir. 1848 yılında Putilov isimli bir sanayici tarafından satın alınmış ve adı Putilov Fabrikası olmuştur. Bu dönemde demiryolları için yürüyen aksam üretimi yapar. 1890'lı yıllardaki sanayileşme döneminde üretim kapasitesi ve işçi sayısı artacaktır. 1900 yılına gelindiğinde fabrikadaki işçi sayısı 12 bin 400 kişidir.
Üretim

Fabrika Rusya Çarlık hükûmeti için büyük siparişleri ve demiryolu aksamını üretecek ve ülkedeki en önemli sanayi kuruluşları arasında yer alacaktır. 1900 yılından itibaren top mermisi üretimine yeniden başlayacak ve Çarlık Ordusunun en önemli cephane tedarikçisi olacaktır. 1917 yılına gelindiğinde Sankt Petersburg şehrinin en büyük fabrika kompleksi durumundadır.
1917 Devrimleri

1917 yılında meydana gelen Şubat Devrimi ile Çarlık rejiminin yıkıldığı dönemde Putilov Fabrikası işçilerinin düzenlediği grevler ve eylemler öne çıkmıştır. Bolşeviklerin iktidarı aldığı Ekim Devrimi sonrasında fabrikanın ismi Kızıl Putilov Fabrikası olarak değiştirilir. Fabrika Sovyetler Birliğinde gerçekleştirilen sanayileşme hamlesi gereğince başı çeker ve çok sayıda ağır makina üretir. Fabrikanın ismi 1934 yılında suikast sonucu öldürülen Sergey Kirov'un anısına Kirov Fabrikası olarak değiştirilir.
II. Dünya Savaşı

Kirov Fabrikası, II. Dünya Savaşı öncesi ve sırasında savaş sanayi için üretim yapacaktır. Traktör yerine tank üretimi yapılacak ve ünlü T-34 tankı bu fabrikada üretilecektir.
Sovyetler Birliğinden sonraki dönem

Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonraki dönemde fabrika üretime devam edecektir.
Konuyla ilgili yazılan eser

Peter Gatrell (1994), Government, Industry, and Rearmament in Russia, 1900-1914: The Last Argument of Tsarism, Cambridge University Press, ISBN 0-521-46619-9.
Fabrikanın 2005 yılında çekilen fotoğrafı
Viktor Nogin

Viktor Pavloviç Nogin
Nogin'in 1907'de çekilmiş polis resmi
Viktor Pavloviç Nogin (Rusçası: Ви́ктор Па́влович Ноги́н) (1878–1924) önde gelen Bolşevik liderlerden. Ekim Devrimi'nin gerçekleştirildiği ayaklanma sırasında Moskova'dadır ve Moskova Askeri Devrimci Komitesi üyesidir. Sovyetler Birliği kurulduğunda da çeşitli görevlerde bulunacaktır.
Hayatı > Gençliği

Viktor Nogin, dokumacı olan bir babanın oğlu olarak Moskova'da dünyaya gelir. Fabrika işçisi olmasına rağmen kendisini eğitir. 1898 yılında Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi RSDİP'e katılır. Çok kez tutuklanacak ve sürgüne gönderilecektir. Rus hapishanelerinde uzun yıllar geçirmiştir.
Hayatı > Arabulucu Bolşevik

Nogin, arabulucu bir Bolşevik olarak bilinir. 1910 yılında RSDİP'in iki ayrı kanadı olan Bolşevik – Menşevik ayrımına son vermek için uğraşmıştır. Lenin tarafından şiddetle eleştirilen bu davranış tarzı parti tarafından kabul edilse de başarısız olacaktır.
Hayatı > Ayaklanma

1917 yılına gelindiğinde Bolşeviklerin Moskova'daki liderlerinden birisidir. Kornilov Olayı sırasında başkent Petrograd'a yürüyen Kazak askerleri arasında propaganda faaliyeti yaparak darbe girişiminin başarısızlığa uğramasını sağlayanlar arasındadır. Bolşevik Merkez komitesinde iktidarın alınması kararının Moskova'da uygulanması için kurulan Moskova Askeri Devrimci Komite üyesidir. İktidarı kansız alınması yönündeki görüşlerine rağmen iktidar Petrograd'daki sorunsuz harekâtın aksine günlerce sürmüş ve kanlı çatışmalara sahne olmuştur. İktidarın Sovyetler adına alınmasından sonra kurulan ilk hükûmet olan Sovnarkom'da Ticaret ve Sanayi Halk Komiseri olarak yer alsa da diğer sosyalist partilerin de hükûmette temsil edilmesi gerektiğini savunarak 4 Kasım 1917'de hükûmetteki görevinden çekilir ve Merkez Komitesinden ayrılır.
Hayatı > Devlet görevi

Tutumunun yanlışlığını belirten özeleştirisini 29 Kasım 1917 günü yapacak ve Sovyet iktidarı için devlet görevi almaya başlayacaktır. İlk olarak ulusal tekstil sanayisinin gelişmesi için çalışır. Sonrasında dış ticaret ve sanayi alanında görev alır. Leonid Krasin ile beraber Londra'ya giderek İngiliz- Sovyet Ticaret Antlaşmasını imzalar. 1923 yılında büyük bir pamuk satınalımı için ABD'ye gider. Bu ülkedeyken henüz Sovyetler Birliğini resmen tanımayan ABD ile Sovyetler Birliği arasında ilk olumlu temasların kurulmasını sağlar.
Ölümü

1924 yılında hayatını kaybeder. Mezarı Moskova'daki Kremlin Duvarı Mezarlığındadır.
Geleneği

1930 yılında Nogin anısına Bogodorosk kentinin adı Noginsk olur. Ayrıca 1934 yılında Sovyetler Birliği Posta İdaresi 15 kopeklik Viktor Nogin hatıra pulu çıkartır. Moskova'da şu anda Slavyanskaya Meydanı olan meydanın adı Viktor Nogin Meydanıydı. Ayrıca Sankt Petersburg, Nizhniy Novgorod, Volgograd, Novosibirsk, Samara gibi şehirlerde Nogin isimli çok sayıda cadde bulunmaktadır.
Nogin'in olduğu bir pul 1934
Semyon Poltavski

Semyon Vladimiroviç Poltavski (Rusça: Семён Владимирович Полтавский; d. 8 Şubat 1981, Odessa), Rus voleybolcu. İlk antrenörü Vadim Ungurs, ilk kulübü Avtomobilist'ti. Ulusal takım formasını ilk kez 2003 yılında giydi. Ulusal takım formasıyla 2007 Dünya Ligi’nde "en skorer" ve "en iyi servis", 2007 Avrupa Şampiyonası’nda "en iyi servis" ve "en değerli oyuncu", 2007 Dünya Kupası’nda "en iyi servis" ödüllerini aldı. 2003 yılından beri voleybol kariyerini Dinamo Moskova kulübünde sürdürüyor.
Oynadığı kulüpler

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Kulüp | Ülke | Yıllar |
| Piter-Lada |  Rusya | 1997-1998 |
| Avtomobilist Baltika |  Rusya | 1998-2002 |
| Acqua Paradiso Montichiari |  İtalya | 2002-2003 |
| Dinamo Moskova |  Rusya | 2003- |
Özellikleri

Boy: 205 cm.
Kilo: 89 kg.
Pozisyon: Pasör Çaprazı.
Blok yüksekliği: 338 cm.
Smaç yüksekliği: 346 cm.
Başarıları

2003-Avrupa Şampiyonası-Bronz madalya.
2005-Avrupa Şampiyonası-Gümüş madalya.
2006-Dünya Ligi-Bronz madalya.
2007-Dünya Ligi-Gümüş madalya.
2007-Dünya Ligi-En skorer ve en iyi servis.
2007-Avrupa Şampiyonası-Gümüş madalya.
2007-Avrupa Şampiyonası-En iyi servis ve en değerli oyuncu.
2007-Dünya Kupası-Gümüş madalya.
2007-Dünya Kupası-En iyi servis.
2008-Dünya Ligi-Bronz madalya.
2008-Pekin Olimpiyat Oyunları-Bronz madalya.
2009-Dünya Ligi-Bronz madalya.
Şeyhmus Diken

| Şeyhmus Diken |
| --- | --- |
Yazar
Doğum: 1954 Diyarbakır, Türkiye
İkamet: Diyarbakır, Türkiye
Eğitim: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyaset ve İdari Bilimler Bölümü
Meslek: Yazar

Şeyhmus Diken, 1954 yılında Diyarbakır'da doğdu. İlkokulu Mardinkapı Cumhuriyet İlkokulunda, ortaokulu Ziya Gökalp Lisesi'nde okudu. Ziya Gökalp Lisesi'nde başladığı liseyi Diyarbakır Lisesi'nde tamamladı.
Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyaset ve İdari Bilimler Bölümü'nden 1978'de mezun oldu. İçişleri Bakanlığı bünyesinde kısa süreli mülki amirlik memuriyeti 12 Eylül Askeri Darbesi ile son bulan Şeyhmus Diken, yaşamını Diyarbakır'da Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinde Başkan Danışmanı olarak sürdürdü. 2014 yılı başında belediyedeki görevinden emekli oldu.
Uzun yıllar sivil toplum alanını kendine uğraş olarak seçti. Aktif bir sivil toplumcu olan Şeyhmus Diken çeşitli sivil toplum örgütlerinde gönüllü olarak yönetici, üye ve danışma kurulu üyesi kimlikleriyle çalıştı. Sivil Toplum alanının dışında Kent Kültürü, Kent Kimliği ile Yerel ve Sözlü Tarih ile ilgili eserler ortaya koydu.
Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS) ile Kürt Yazarlar Derneği üyesi olan Şeyhmus Diken, Uluslararası PEN Kulübü Türkiye kolu olan Türkiye P.E.N. Yazarlar Derneği Diyarbakır Temsilciliğini yaptı.
Şiirsel metinlerinden oluşan Taşlar Şahit kitabından 13 şiiri Amerika Birleşik Devletleri'nin Los Angeles şehrinde yaşayan ut sanatçısı Yervant Bostancı tarafından bestelenip Taşlar Şahit ismiyle müzik CD'si şeklinde ölümsüzleştirildi.
"Diyarbekir Hikâyeleri" tiyatro oyunu İmgesel Düşler Tiyatro Topluluğu tarafından oyunlaştırılarak 2004 yılında Ağrı'dan Kızıltepe'ye kadar pek çok yerleşim yerinde sahnelendi. Diyarbekir Hikâyeleri, aynı yıl Diyarbakır Devlet Tiyatrosu'nun Orhan Asena Tiyatro Festivali ile Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin Kültür ve Sanat Festivali'nde de sahnelendi.
Türkiye'de günlük olarak yayınlanan Birgün Gazetesi'nde 12 yıl köşe yazarlığı yaptı. Halen Bianet.org ve Tigris Haber Gazetesi'nde köşesinde yazmaktadır.
Yayınlanmış kitapları

Bir İnsan Hakları Delisi, Rıdvan Kızgın (Dipnot Yayıncılık, Ankara Mart 2012)
Kürdilihicazkâr Metinler (Doruk, Ankara 1997)
Güneydoğu'da Sivil Hayat (Metis, İstanbul 2001)
Sırrını Surlarına Fısıldayan Şehir, Diyarbakır (İletişim, İstanbul 2002, 6. Baskı 2007)
Diyarbekir Diyarım Yitirmişem Yanarım (İletişim, İstanbul 2003, 3. Baskı 2009)
Tango ve Diyarbakır (Lîs, 2004 Diyarbakır)
İsyan Sürgünleri (İletişim, 2005 İstanbul)
Türkiye'de Sivil Hayat ve Demokrasi (Dipnot, Ankara 2006)
Amidalılar, Sürgündeki Diyarbekirliler (İletişim, İstanbul 2007, 2. Baskı Ekim 2009)
Taşlar Şahit (Lîs Yayınları, Diyarbakır Şubat 2008, Eklerle 2. basım 2008 Aralık)
Zevalsiz Ömrün Sürgünü Mehmed Uzun (Lis Yayınları-2009 Ocak)
Diyarbekir El Sallıyor (Diyarbakır Tabip Odası Yayını. Türkçe-Kürtçe-İngilizce 2009 Ekim Diyarbakır)
Bir Kürdün AKP Okumaları (Evrensel Basım Yayın]]. 2009 Kasım. İstanbul)
Gittiler İşte (Aras Yayıncılık. 2011 Nisan. İstanbul)
Ula Fılle Hoş Geldin (İletişim Yayınları, 2012, üçüncü baskı 2015 Eylül)
Amida Ana (Can Yayınları, 2014 Mayıs)
Diyarbekir El Sallıyor-Türkçe-Kürtçe-Almanca (Lis yayıncılık, 2014)
Kürdistan'da Sivil Toplum (Nurcan Baysal ile birlikte, İletişim Yayınları 2015 Haziran)
Yayına Hazırladığı Kitaplar

Şarki Türkiye'de Arkeolojik Geziler, Albert Louis Gabriyel, Diyarbakır DİTAV Yayınları, 2014
Amida, Max Van Berchem, Jozef Strzygowski, Gertrude Lowthian Bell, Diyarbakır DİTAV Yayınları, 2015
Kürtçe'ye çevrilen kitapları

Diyarbekir, Bajarê Ku Razên Xwe Ji Bircên Xwe Re Dibilîne (Sırrını Surlarına Fısıldayan Şehir: Diyarbakır, Kurmancî, Lîs Yayınları, Çeviri: Zeynep Yaş, Diyarbekir, 2006)
Dûrxirawekanî Raperîn (İsyan Sürgünleri, Soranî, Herêma Kurdistan Wezareta Rewşenbîrî Yayınları ve Bîr Yayınları, Çeviri: Feyzullah Brahîm Xan, 2007)
Diğer dillere çevirilen kitapları

Eto Che Gi Niama Veche (Gittiler İşte, Ararat News Publishing, Bulgarca, Sofya, Çeviri: Emily Slavkova,258 s. Mayıs 2012)
Diyarbakir - La ville qui murmure en ses murs, Fransızca, Editions Turquoise, Çeviri: François Skvor, 2010)
Les Voilâ Partis (Ararat News Publising, 2013 Brüksel)
Diğer kaynaklardaki biyografileri ve kitap tanıtımları

İletişim Yayınları 20 Şubat 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Metis Yayınları
Seçkin yazıları

PEN Türkiye Merkezi Web Sitesi
BIANET 4 Mart 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
TEKEL işçi eylemi

| TEKEL işçi eylemi |
| --- | --- |
Eylem sırasında çeşitli kuruluşlarca düzenlenen destek yürüyüşü. (4 Şubat 2010, Ankara)
Tarih: 15 Aralık 2009
Konum: Sakarya Caddesi, Çankaya, Ankara
Diğer adı: Tekel Direnişi
TEKEL işçi eylemi, 15 Aralık 2009 tarihinde Türk-İş'e bağlı Tekgıda-İş Sendikası'na kayıtlı TEKEL işçileri tarafından Ankara'da başlatılan ve 4 Şubat 2010 tarihinde 1980 sonrasının en büyük toplu iş bırakma eylemiyle tüm Türkiye'ye yayılan işçi eylemidir. Eylem, ülke çapında gündemin ön sıralarında bulunmasının ve geniş bir kesim tarafından da desteklenmesinin yanı sıra uluslararası çapta destek de kazanmıştır.
Arka planı

2002 yılında iktidara gelen Adalet ve Kalkınma Partisi hükûmeti de Türkiye'de izlenen özelleştirme politikalarının sonucu olarak çok sayıda devlet kuruluşunun özel sektöre çeşitli satış yöntemleriyle geçmesini sağlayan politikalar uygulamıştır. Bu politikaların bir sonucu olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın 2008 yılının Şubat ayında TEKEL'in sigara ve tütün bölümü için ihaleye çıktı.İhale sonucunda British American Tobacco (BAT) 1 milyar 720 milyon dolar vererek TEKEL'e ait Adana, Ballıca, Bitlis, Malatya, Samsun ve Tokat sigara fabrikalarının sahibi oldu.İhaleden kısa bir süre sonra da BAT, özelleştirme yöntemi 'varlık satışı' olarak belirlenen ve bir istihdam garantisi bulunmayan sözleşmeyi gerekçe göstererek, Türkiye'deki fabrikasında çalışan işçilerin çoğunu işten çıkaracağını duyurdu. Özelleştirmeyi alan firma 10 bin 818 TEKEL işçisinden 8 bin 247'sinin iş aktini feshetti.
Eylemi başlatan hükûmet önerisi

Daha önce özelleştirilen devlet kurumlarındaki işçilerin başka devlet kurumlarına aktarıldığı olmuştu. Ancak hükûmet bu sefer aynı yöntemi seçmedi ve işçileri 4/C'ye geçirmeyi önerdi. İşçiler ise bu öneriye aşağıdaki maddede yer alan temel gerekçelerle karşı çıktı.
Eylemi başlatan hükûmet önerisi > 4/C statüsüne geçişin getireceği sonuçlar

Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Dairesinin ve Maliye Bakanlığının görüşlerine dayanılarak Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimselerdir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin C fıkrası
Bu maddeye göre işçiler kıdem tazminatlarını aldıktan sonra bu kapsama girmektedir.
Bu maddeye göre bir işçi en çok 10 ay çalışabilmektedir. Ancak TEKEL  işçilerinin direnişiyle bu süre artık 11 aya çıkartıldı. Ancak bu, en yüksek süre. Gerçekte ise bir yıl içinde çalışılan ay sayısı 4'e kadar düşürülebilmektedir.
İşçilerin karşı çıktığı en önemli düzenlemelerden biri de maaşlarında meydana gelecek indirim. Yaklaşık bin iki yüz TL alan bir işçinin maaşı, 4-C kadrosunda 630 TL'ye düşmektedir. Ancak direniş beraberinde bir miktar zammı getirse de sıkıntı gene de sürmektedir.
Ayrıca 4-C kadrosunda çalışan bir işçinin ne mesai, ne de ücretli izin hakkı bulunuyor ve kazanılmış tüm özlük hakları elinden gidiyor.
Eyleme uluslararası destekler

Tekel işçilerine uluslararası destek de gelmiştir. Tek Gıda sendikasının Almanya'daki Kardeş Sendikası NGG, bu dayanışmanın koordinasyonunu üstlenmişti. Onlarca şehirde ve fabrikada dayanışma eylemleri düzenlenmiş ve maddi yardim toplanmıştı.
Avrupa Parlamentosunun yanı sıra Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu ITUC, Uluslararası Gıda Sendikaları Konfederasyonu IUL ve NGG koordinasyonu sonucu Tekel işçileri tüm dünya Emek hareketinde desteğini kazandı. AP de gündem yapıldı. AP Milletvekili Jürgen Kluteö NGG Sendikasından Selahattın Yıldırım Çalışma Bakanlığına giderek Sosyal bir çözüm talebinde bulundular..Yunanistan Sol Hareketler ve Ekoloji İttifakı Partisi (Synaspismos) Genel Sekreteri Panagıotıs Lafazanıs, TEKEL işçilerinin eylemlerini desteklediklerini bildirdi.
İlgili gelişmeler

TEKEL işçi eylemleri sürerken özelleştirme kapsamındaki TEKEL kurumuyla ilgili gelişmeler de kamuoyu tarafından dikkatle takip edilmeye başlandı. Bu kapsamda eski TEKEL binalarının otel ve alışveriş merkezi olarak kullanılacağı açıklanmakta. TEKEL fabrikalarını satın alan BAT yetkilileri ise Tire'deki fabrikayı kapatma kararı almıştır.
Yavaşlar, Demirci

| Yavaşlar |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Manisa
Koordinatlar: 38°59′10″N 28°52′55″E﻿ / ﻿38.986°K 28.882°D﻿ / 38.986; 28.882
Ülke:  Türkiye
İl: Manisa
İlçe: Demirci
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 91
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0482
Posta kodu: 45900
Resmî site 
Yavaşlar, Manisa ilinin Demirci ilçesine bağlı bir mahalledir.