Quipu
İşlev

Quipular, renk, sayı ve sıraya göre en önemli kategoriden en az önemli kategoriye doğru sınıflandırılmış çeşitli kategorilerdeki bilgileri barındırır ve bu bilgiler, quipucamayoc olarak adlandırılan yetkililer tarafından çözümlenirdi.
Araştırmacılar tarafından bugüne kadar incelenen quipulardaki bilgilerin çoğu, ondalık bir sistemdeki sayılardan oluşmaktadır. Örneğin, "yerli liderlerin, hangi bölgenin diğerine göre daha fazla kayıp verdiğini tespit ederek bu kayıpları dengeledikleri" şeklinde İspanyol istilasından sonra kaydedilmiş veriler bulunmaktadır. Peru'nun İspanyollar tarafından fethedilmesinin ilk yıllarında, İspanyol yetkililer sık sık yerel vergi ödemeleri veya mal üretimi üzerindeki anlaşmazlıkları çözmek için quipulara başvuruyorlardı. Quipucamayoclar (Quechua: khipu kamayuq, "quipu uzmanı", çoğul: khipu kamayuqkuna), mahkemeye çağrılabilir ve kayıtları, geçmiş ödemelerin geçerli bir belgesi olarak kabul edilirdi.
2011 yılında Gary Urton, sömürge dönemine ait altı quipu ile İspanyol sömürge dönemi nüfus sayımı belgesi arasında bir bağlantı tespit etti. Öğrencisi Manny Medrano, bu bağlantıyı genişleterek, bir quipun ana gövdesine bağlanan iplerin, sosyal gruplara (ör. moiety) aitliği kodlayabileceğini önerdi. Son araştırmalar, bu çözümlemeyi daha da ilerleterek, bu altı quipuda kodlanmış daha ayrıntılı And toplumsal yapılarını ortaya çıkardı.
Bazı düğümlerin ve renk, lif türü, ip bağlantıları gibi diğer özelliklerin, henüz çözülememiş sayısal olmayan bilgileri temsil ettiği düşünülmektedir. Genel olarak bu sistemin, alfabedeki harflere benzer fonetik semboller içermediği düşünülmektedir. Ancak, Gary Urton, quipuların fonolojik veya logografik verileri kaydedebilen ikili bir sistem kullandığını öne sürmüştür. Martti Pärssinen'e göre quipucamayoclar, quipularda yer alan temel bilgilerle ilişkili belirli sözlü metinleri öğrenir ve bunlar, Aztek piktogramlarına benzeyen, quiru kaplarına boyanmış resimsel temsillerle birlikte basit "bölümleri" anlatırdı.
Herhangi bir yerli And dilinin quipularla açık bir şekilde bağlantısının olmaması, quipuların glottografik bir yazı sistemi olmadığı ve fonetik bir referansa sahip olmadığını varsayan bir görüşe yol açmıştır. Wisconsin Üniversitesi'nden Frank Salomon, quipuların, müzik notasyonu veya sayılar gibi, belirli bir dilin konuşma sesleriyle doğrudan ilişkili olmayan ancak bilgi ileten sembolik bir sistem, yani semasyografik bir dil olduğunu savunmaktadır.
Son dönemde, Sabine Hyland, bir quipunun ilk fonetik çözümlemesini yaptığını iddia ederek, quipuların fonetik bilgi içermediği varsayımına meydan okumuştur. Ancak söz konusu quipu, sömürge dönemine aittir ve kodlamasının Avrupa yazı sistemlerinin etkisiyle oluşturulmuş olabileceği düşünülmektedir. Hyland, Lima'daki Collatinos Derneği başkanı Meche Moreyra Orozco'nun kendisine ulaşmasının ardından, San Juan de Collata'ya ait epistolary (mektup formatındaki) quipulara erişim sağlamıştır. Bu quipular, 18. yüzyıldaki bir İspanyol hükûmetine karşı isyan sırasında değiş tokuş edilmiştir. Bu quipularda renk, lif türü ve ip büküm yönü gibi özelliklerin bir kombinasyonu toplamda 95 farklı kombinasyon oluşturur ve bu, logografik-hecesel bir yazı sisteminin kapsamına girebilir. Quipular aracılığıyla bilgi alışverişi yapmak, İspanyol yetkililer tarafından ele geçirilmeleri durumunda mesajların anlaşılamamasını sağlamıştır ve Collata quipuları sayısal değildir. Hyland, yerel liderlerin yardımıyla, quipunun "hayvanların dili" olarak tanımlandığı bu sistemi kullanarak iki ayllu (aile soy birliği) adını çözümlemeyi başarmıştır. Çözümleme, ilgili quipu iplerinin hayvan liflerine ve renklerine yapılan fonetik referanslara dayanmaktadır.