Teksas Kalp Atışı Yasası
Arka plan

ABD'de bir federal yargıç, Teksas eyaletinde kadınların kürtaj yaptırmasını fiilen imkansız kılan yeni yasal düzenleme hakkında yürütmeyi durdurma kararı verdi. Kararı memnuniyetle karşılayan Beyaz Saray yargıcın hükmünü, "Kadınların anayasal haklarının iade edilmesi yönünde önemli bir adım" diye niteledi.
BBC Türkçenin aktardığına göre, Teksas eyaletinin Austin Bölgesi Federal Yargıcı Robert Pitman, Biden yönetiminin, Anayasa'ya uygunluğu tartışmalı olduğu sürece yasanın uygulanmasının engellenmesi yönündeki başvurusunu değerlendiriyordu. Kürtajı fiilen imkansız hale getiren yasa, Teksas Eyaleti Yasama Meclisindeki Cumhuriyetçi çoğunluk tarafından önerilmiş ve onaylanmıştı.
Austin Bölge Yargıcı Robert Pitman, yasanın, yürürlüğe girdiği 1 Eylül tarihinden itibaren "kadınların Anayasa ile güvence altına alınmış olan hayatları üzerinde kontrol sahibi olma hakkının yasadışı bir şekilde engellendiğini" kaydetti. Yargıç "Bu mahkeme bu kadar önemli bir hakkın bir gün daha böylesine saldırganca engellenmesine onay vermeyecektir" dedi.
Karardan sonra, Teksas'ta bir dizi kliniği bulunan Whole Woman's Health adlı kadın sağlığı kuruluşu "kürtaj operasyonlarını en kısa sürede yeniden başlatmak için hazırlık yaptığını" bildirdi. Fakat kürtaj karşıtı Texas Right to Life (Teksas Yaşam Hakkı) adlı grup yargıcı "kürtaj sektörüne hizmet" etmekle suçladı ve bundan sonraki hukuki süreçte kendilerine de söz hakkı verilmesini istedi.
Bu kararla, Teksas'taki kürtaj yasası yürürlüğe girişinden bu yana ilk kez bir hukuk engeliyle karşılaşmış oldu. Eyalet yetkilileri ise Yargıç Pitman'ın kararına itiraz başvurusu yaptı. ABD Başkanı Joe Biden ve yönetimi de, muhafazakar yargıçların ağırlıkta olduğu Yüksek Mahkeme'nin Teksas eyaleti tarafından kabul edilen yasanın yürütmesini durdurma başvurusunu reddetmesi üzerine yeni girişimlerde bulundu. Adalet Bakanlığı, hukuki süreçler devam ettiği sürece bu yasanın yürütmesinin durdurulması yönünde bir "acil eylem" başvurusu yaptı. Yargıç Pitman'ın kararı bu başvurunun değerlendirilmesine dayanıyor.
Demokrat Partili Başkan Biden, yasayı kadınların haklarına "eşi görülmemiş bir saldırı" diye nitelemiş, buna karşılık Cumhuriyetçi Teksas Valisi Greg Abbott "En kıymetli özgürlük yaşam hakkıdır" diyerek yasayı savunmuştu.
"Kalp Atışı Yasası" diye de anılan Teksas eyalet yasası, fetusun kalp atışlarının duyulmasından itibaren kürtajı yasaklıyor. Bu kural hamileliğin altıncı haftasından itibaren kürtajın fiilen yasaklanması anlamına geliyor. Oysa birçok kadın bu aşamada hamile olduklarının farkında bile olmayabiliyor. Yasa, yaptırım gücünü ise Teksas veya ABD'nin herhangi bir yerindeki bir Amerikan vatandaşının 6 haftadan sonra kürtaj yapan doktorlara dava açma hakkı verilmesinden alıyor.
1 Eylül'de yürürlüğe giren ve bugünkü yargıç kararına kadar yürürlükte kalan kürtaj yasasını ihlal ettiğini kabul eden bir doktora karşı dava açıldı bile. Dava edilen doktor Alan Braid, Washington Post gazetesine gönderdiği yazıda "Bütün hastalarım gibi bu hastama da hizmet verme sorumluluğum çerçevesinde hareket ettim ve çünkü bu tıbbi hizmeti almak hastamın temel hakkıydı" dedi.
Austin'deki federal yargıcın bugün verdiği yürütmeyi durdurma kararına rağmen bazı klinikler kürtajları başlatma konusunda tereddüt ediyor çünkü yürütmeyi durdurma kalkarsa ileride haklarında geriye dönük dava açılıp açılamayacağı konusunda bir belirsizlik var. Yasaya konulan bir madde, klinikler ve doktorların, mahkemeler acil yürütmeyi durdurma kararı verse bile, bu dönemde yaptıkları kürtaj operasyonlarından dolayı dava edilebileceklerine dair bir paragraf içeriyor.
Fakat bu paragrafın hukuken uygulanabilir olup olmadığı açık değil ve Yargıç Pitman karar gerekçesinde bu maddenin yasallığının kuşkulu" olduğunu kaydediyor. Doğurganlıkla İlgili Haklar Merkezi adlı oluşumdan Nancy Northup, yasa tamamen yürürlükten kaldırılmadıkça geriye dönük olarak dava edilme riskinin ortadan kalkmadığını söyledi.
Farklı bir fetal kalp atışı faturası olan HB 1500, daha önce 18 Temmuz 2013'te Phil King tarafından , Rick Perry'nin Teksas Senatosu Bill 5'i yasa haline getirmesinin ardından Teksas'ta tanıtıldı. Tasarı kabul edilmedi. Tasarı, Temsilciler Phil King, Dan Flynn, Tan Parker ve Rick Miller tarafından ortaklaşa kaleme alındı. 26 Şubat 2019 itibarıyla, HB 1500'ün Teksas Temsilciler Meclisinin 150 üyesinin 57 sponsoru veya destekçisi vardı.
Yasa 1 Eylül Çarşamba günü yürürlüğe girdi. Kadın hakları grupları Yüksek Mahkeme'ye yürütmenin durdurulması için başvurmuştu. Ancak yapılan oylamada Yüksek Mahkeme yargıçları 4'e karşı 5 oyla yürütmeyi durdurma başvurusunu reddetti.
Böylece yasa, yargı engeline de takılmadan yürürlüğe girmiş oldu.
ABD Başkanı Joe Biden yasayı "aşırı" diye niteleyerek kınamış ve bu düzenlemenin kadınların sağlık hizmetlerinden yararlanmasını "ciddi şekilde engelleyeceğini" söylemişti.
Biden, mahkemenin tavrı için ise "Anayasal haklara görülmemiş bir saldırı" dedi ve kürtaj hakkı konusunda "topyekün mücadele" sözü verdi.
Biden'ın hangi adımları atabileceği ise merak konusuydu. ABD Başkanı, Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı ile Adalet Bakanlığı'na, federal hükûmetin "kadınlar ve hizmet sağlayıcıların korunması için" ne tür adımlar atılabileceğini araştırmaları için talimat verdiğini söyledi ama daha fazla ayrıntıya girmedi.
Adalet Bakanlığı'nın açıklaması, kürtaj kliniklerine yönelebilecek saldırıların karşısında federal hükûmetin ve kolluk güçlerinin duracağını bildirmesi bakımından önem taşıyor.
11 Mart 2021'de Texas Heartbeat Bill (Senato Bill 8 veya kısaca SB 8) Senatör Bryan Hughes tarafından tanıtıldı. Bir gün sonra Temsilci Shelby Slawson tarafından Teksas Temsilciler Meclisine bir refakatçi yasa tasarısı (HB 1515) sunuldu.
Teksas Kalp Atışı Yasası diye de anılan düzenleme kürtaj karşıtlarının "ceninin kalp atışı" diye niteledikleri noktadan sonra gebeliğin sonlandırılmasını yasaklıyor. Bu da genellikle hamileliğin altıncı haftasından itibaren kürtajın yasaklanması anlamına geliyor ki birçok kadın bu noktada hamile olduklarını anlamamış bile olabiliyor.
Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Koleji yetkilileri, "kalp atışı" teriminin yanıltıcı olduğuna dikkat çekiyor ve bu aşamada duyulan şeyin kalp atışı değil cenin dokusunun daha sonra fetus geliştikçe kalp haline gelecek olan kısmının verdiği ses olduğunu vurguluyor.
Kalp Atışı Yasası, 87(R) olarak belirtilen 2021 olağan oturumu için Cumhuriyetçi milletvekillerinin yasama önceliğiydi. Cumhuriyetçiler her iki evde de çoğunluğa sahipler. Vali Dan Patrick'in 2021 yasama oturumu için en önemli öncelikler listesine dahil edildi. Senato versiyonu, Senato'nun Ev değişiklikleriyle aynı fikirde olması üzerine iki meclisli Teksas yasama meclisinin her iki meclisi tarafından da onaylandı. Vali Greg Abbott, 19 Mayıs 2021'de yeni yasayı imzalayarak yasalaştırdı.
Teksas'taki yasa, ayrıca koyduğu yasağı alışılmışın dışında bir yaptırıma da bağlıyor: Her Amerikan vatandaşına, yasa dışı kürtajın yapılmasına "yardım ve yataklık eden" herkes hakkında dava açma hakkı veriyor.
Bu da teorik olarak, her bireyin kürtaj yapan doktorlar ve klinikleri hatta muhtemelen bu sürece bir şekilde katılan veya destek veren personel, aile mensupları, din adamları dahil herkesi 10 bin dolara kadar tazminat talebiyle mahkemeye verebilmesi demek.
Yasanın uygulanmasının yaptırımının yetkili mercilere değil vatandaşlara verilmesi, Yüksek Mahkeme de müdahale etmeyi reddettiğine göre, muhtemelen yasaya hukuken itiraz edilebilmesi için, bir vatandaşın kürtaj yasasına dayanarak tazminat davası açmasını beklemek gerektiği anlamına geliyor.
Yasa sadece acil tıbbi gereklilik durumunda doktor raporu olması şartıyla kürtaj yasağına istisna getiriyor ama ensest ya da tecavüz sonucu meydana gelen gebelikler için muafiyet koymuyor.
Bu durumda altı haftadan büyük gebelikler için, kürtaj yaptırmak isteyen Teksaslı kadınların başka eyaletlere gitmesi gerekecek.
Yeni tür kürtaj karşıtı mevzuatın özel sivil uygulama özelliği, eski bir Stanford hukuk profesörü, eski Adalet Bakanı Antonin Scalia, Rick Perry'nin başsavcısı ve Federalist Cemiyet üyesi olan Jonathan F. Mitchell tarafından tasarlandı. Bu fikri 2018 Virginia Law Review makalesinde, The Writ-of-Erasure önerdi, ardından özel muayenehanesinin bir parçası olarak 2019'da bir Doğu Teksas kürtaj karşıtı papazın dikkatine sundu. Mitchell, 2019'da Waskom, Teksas'ta yerel düzeyde yasayı çıkarmayı başardı, ancak kasabada kürtaj tesisi olmadığı için çoğunlukla sembolik bir hareketti. Mitchell daha sonra benzer yasaların sonraki yıllarda Teksas'taki diğer kasaba ve şehirlerde de çıkarılmasını savundu.Lubbock da dahil olmak üzere, bir Planlı Ebeveynlik tesisinin yerel yasanın geçmesinin ardından kürtaj prosedürlerini durdurduğu yer. Mitchell, Hughes'un, öncelikle devleti kürtaj yasağının uygulanmasından çıkararak, acil yargı incelemesinden kaçınmanın bir yolu olarak yazdığı belediye yönetmeliklerine dayanan devlet yasası tasarısını hazırlamasına yardımcı oldu. Ayrıca, devam eden davalarda Texas Yaşam Hakkı için bir avukat olarak hizmet vermektedir. Kürtaj: ABD'nin Teksas eyaletinde tartışmalı kürtaj yasağı yürürlüğe girdi, Yüksek Mahkeme yürütmeyi durdurmadı. ABD Yüksek Mahkemesi, Teksas eyaletinde çoğu kadının kürtaj yapmasını engelleyen yasanın yürütmesini durdurmayı reddetti.
Düzenleme, kürtaj karşıtlarının ifadesiyle ceninin kalp atışının duyulmasından sonra, yani henüz birçok kadının hamile olduğunu bile fark etmediği bir evrede kürtajı yasaklıyor.
Yasa Çarşamba günü yürürlüğe girdi. Kadın hakları grupları Yüksek Mahkeme'ye yürütmenin durdurulması için başvurmuştu.
Dün gece geç saatlerde yapılan oylamada Yüksek Mahkeme yargıçları 4'e karşı 5 oyla yürütmeyi durdurma başvurusunu reddetti.
Yüksek Mahkeme kararını belirleyen yargıçlar, imzasız gerekçede, kararlarının "Teksas yasasının anayasaya uygunluğu konusunda bir değerlendirmeye dayanmadığını", bu nedenle yasaya karşı yasal yolların hala açık olduğunu bildirdiler.
Bir diğer ilgili yasa, İnsan Hayatının Korunması Yasası (House Bill 1280), eş zamanlı olarak kabul edildi. Tasarı, Roe v. Wade emsal Yargıtay tarafından bozuldu.