stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Metal
Özellikler > Metallerin günlük hayatta kullanılmasındaki nedenler

Bakır yumuşak bir metal olmasının yanı sıra iyi de bir iletkendir. Bu sebepten dolayı bakır, elektrik kablolarında kullanılmaktadır.
Altın ve gümüş, işlenebilir, iletken ve inaktif metallerdir. Bu nedenle bu iki metal mücevher olarak kullanılmaktadır. Altın kimi zamanlarda elektrik kablolarında kullanılmaktadır.
Demir ve çeliğin her ikisi de serttir. Bu nedenle bu metaller yapılarda kullanılmaktadır. Ancak demir paslanabildiği için paslanmaz çelik formülleri üretilmiştir.
Alüminyum yumuşak ve ısı iletkeni bir metaldir. Bu nedenle bu metal folyo ve tencerelerde kullanılmaktadır. Ayrıca uçak gövdelerinde hafif olmasından dolayı tercih edilmektedir.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX524901  GND: 4038860-8  NDL: 00565895  NKC: ph114995
Kathryn Gines

| Kathryn Gines |
| --- | --- |
Gines (2014)
Doğum: 2 Temmuz 1978 (46 yaşında)
Eğitim: Memphis Üniversitesi
Meslek: Filozof

Kathryn Gines (d. 2 Temmuz 1978), Amerikalı filozof. Pensilvanya Eyalet Üniversitesi'nde Felsefe bölümünün yardımcı Doçentidir. Çalışmalarının çoğunda Felsefe bünyesindeki çeşitliliği araştırmaya odaklandı. Siyahi Kadın Düşünürleri Cemiyeti'nin kurucusudur.
Eğitim ve kariyeri

Gines lisans derecesini Spelman Koleji'nde yaptı ve Memphis Üniversitesi'nden Felsefe alanında 2001 ve 2003'te sırasıyla yüksek lisans ve doktora yaptı.
Pensilvanya Eyalet Üniversitesi'ndeki görevinden önce Vanderbilt Üniversitesi’nde felsefe departmanında, Afrika kökenli Amerikan azınlık çalışmalarının eğitim görevlisiydi.
Siyahi kadın düşünürleri cemiyeti

Gines, siyahi kadın düşünürleri için iletişim ağını desteklemek ve onlara pozitif bir ortam sağlamak için 2007’de, Siyahi Kadın Düşünürleri Cemiyet’ini kurdu. Amerikan Felsefe Derneği’nin 11.000’den fazla üyesi olmasına rağmen Amerika Birleşik Devletleri’nde felsefe alanında profesör olan sadece 29 siyahi kadın belirleyebildi. Günümüzde cemiyetin yıllık konferansları felsefe öğrencileri ve yaklaşık 30’a yakın siyahi kadın öğretim görevlisine ev sahipliği yapıyor.
Araştırmalar ve yayınları

Gines, Hannah Arendt and the Negro Questions adlı kitabı yazdı. Ayrıca Convergences: Black feminism and Continental Philosophy antolojisini düzenledi. Pensilvanya Eyalet Üniversitesi Yayını tarafından ırk kavramı etrafındaki sorunları inceleyen bir dergi yayınlandı. Gines’in başlıca ilgi alanları, Afrika felsefesi, kıta felsefesi, siyah feminist felsefesi ve ırkçılığı içeriyor. Gines’in araştırmalarının çoğu ırk, ırkçılık, feminizm ve kesişimsellik sorunlarını ele alan eleştirisel yaklaşımlara odaklıydı. Arendt, ırkçılığın sosyalden ziyade siyasal bir sorun olduğunu savunuyordu.
Kalkan

Başlığın diğer anlamları için Kalkan (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Roma Kalkanı (Scuta)

Kalkan, ateşli silahların icadından önce vurucu, delici ve kesici silahlara karşı vücudu korumak için deriden, madenden yapılmış köşeli veya yuvarlak formla elde taşınan bir savunma silahıdır. Genelde sol elle tutulurdu. Dikdörtgen, yuvarlak veya kabarık olabilirlerdi.
Yapıldığı malzemeye göre isimler alırlardı. Mesela demir olanlara “hacefe”, çelik kalkanların yuvarlak olanına “yaleb” denirdi. Bir başka çeşidinin adı “matrak” idi. Kalkan imalatı ve üzerindeki süsleme işçiliği Türkiye sanatlarında büyük bir öneme sahiptir.
Kalkan türleri

Aegis
Aspis
Aşil'in kalkanı
Balistik kalkan
Clipeus
Kalasag
Kalkan duvarı
Notitia Dignitatum
Polis kalkanı
Silah kalkanı
St. Jakobshalle

| --- | --- |


Adres: Münchenstein, İsviçre
Koordinatlar: 47°32′23″K 7°37′07″D﻿ / ﻿47.53972°K 7.61861°D﻿ / 47.53972; 7.61861
Sahibi: Basel şehri
Kapasite: 12,400
İnşaat
Temel atma: 19 Nisan 1971
Açılış: 26 Eylül 1976
Yenileme: 2015–2018
Mimar: Giovanni Panozzo
Kullanıcılar
EHC Basel (1976–2002)
Resmî site
stjakobshalle.ch
St. Jakobshalle, İsviçre'nin Basel yakınlarındaki Münchenstein'da bulunan bir arenadır. Esas olarak kapalı sporlar ve konser etkinlikleri için kullanılır. Arena başlangıçta 9.000 kişilik kapasiteye sahipti ve Eylül 1976'da açıldı. İsviçre Kapalı Erkekler Tenis Turnuvası'na ev sahipliği yapmaktadır.
Binada her türlü etkinlik için kullanılan farklı büyüklükte salonlar ve odalar bulunmaktadır. Her yıl, dünyanın seçkin badminton oyuncuları uluslararası grand prix turnuvaları için bir araya gelir ve en iyi Avrupa Sepak takraw oyuncuları buluşur.
Tarihi

Swiss Indoors erkekler yıllık tenis turnuvası 1975'ten beri St. Jakobshalle'de ve 1989'dan 2014 yılına kadar Top Volley International Turnuvası'nı düzenlenmiştir. Uluslararası binicilik turnuvası CSI Basel, 2010'dan beri her yıl bu mekanda düzenlenmektedir.
Diğer spor etkinlikleri arasında 1986 Dünya Erkekler Hentbol Şampiyonası, 1991 İsviçre Açık, 1998 IIHF Dünya Şampiyonası, 2006 Avrupa Erkekler Hentbol Şampiyonası, 2019 BWF Dünya Şampiyonası, 2024 Avrupa Kadınlar Hentbol Şampiyonası, 2028 Avrupa Erkekler Hentbol Şampiyonası ve 2012 ve 2016 Dünya Erkekler Curling Şampiyonası yer almaktadır.
Ekim 2002'de açılan St. Jakob Arena'ya taşınmadan önce, 1976'dan 2002'ye kadar EHC Basel buz hokeyi takımının eviydi.
Mayıs 2025'te arena, Nemo'nun önceki yılki etkinlikte "The Code" ile kazandığı galibiyetin ardından Eurovision Şarkı Yarışması'na ev sahipliği yapacak.
2014 Swiss Indoors sırasında Arena
Ömer Aydın

Ömer Kemal Aydın (d. 1 Ocak 2001, Kocaeli), Türk judocu. -90 kiloda mücadele eden millî sporcu Kocaeli Büyükşehir Belediye Kağıtspor bünyesinde kariyerini sürdürmektedir.
Spor Hayatı

Judo kariyerine, 2009 yılında minikler kategorisinde 55 kiloda mücadele ederek başlayan Aydın, farklı kategori ve sıkletlerde, 15'i uluslararası olmak üzere, 60'tan fazla madalya sahibidir.
2018 yılında Buenos Aires'de düzenlenen Gençlik Olimpiyatları açılış seremonisinde Türkiye olimpiyat takımının bayrak taşıyıcısı olmuştur.
Spor Hayatı > Başarılar

Ümitler kategorisinde Gençlik Olimpiyatları, Avrupa ve Dünya Şampiyonaları ve Avrupa Gençlik Olimpik Oyunları'ında madalya alarak dört büyük şampiyonada madalya alan tek sporcudur.
| Yıl | Turnuva Adı  | Derece |
| --- | --- | --- |
| 2021 | Bükreş Gençler Avrupa Kupası | 1. |
| 2021 | Saraybosna Gençler Avrupa Kupası | 3. |
| 2019 | Gençler Avrupa Şampiyonası | 7. |
| 2019 | Atina Gençler Avrupa Kupası | 2. |
| 2018 | Gençlik Olimpiyatları | 3. |
| 2018 | Ümitler Avrupa Şampiyonası | 2. |
| 2018 | Kaloşvar Ümitler Avrupa Kupası | 1. |
| 2018 | Tunus Ümitler Afrika Kupası | 1. |
| 2018 | Berlin Ümitler Avrupa Kupası | 1. |
| 2018 | Antalya Ümitler Avrupa Kupası | 1. |
| 2017 | Ümitler Avrupa Şampiyonası | 7. |
| 2017 | Ümitler Dünya Şampiyonası | 3. |
| 2017 | Avrupa Gençlik Olimpik Oyunları | 3. |
| 2017 | Ploiești Ümitler Avrupa Kupası | 2. |
| 2017 | Teplice Ümitler Avrupa Kupası | 2. |
| 2017 | Antalya Ümitler Avrupa Kupası | 3. |
| 2016 | Kaloşvar Ümitler Avrupa Kupası | 3. |
| 2016 | Berlin Ümitler Avrupa Kupası | 5. |
| 2016 | Antalya Ümitler Avrupa Kupası | 5. |
| 2016 | Bielsko-Biala Ümitler Avrupa Kupası | 5. |
1960 Valdivia depremi

| --- | --- |
Depremden sonra Valdivia
1960 Valdivia depremi (Şili)
UTC zamanı: 1960-05-22 19:11:14
Yerel tarih: 22 Mayıs 1960
Yerel saat: 19.11.14 (UTC)
Süre: y. 10 dakika
Büyüklük: 9.4-9.6 Mw
Derinlik: 33 km
Merkez üs: 38°14′S 73°03′W﻿ / ﻿38.24°G 73.05°B﻿ / -38.24; -73.05
Tür: Mega bindirme depremi
Maks. şiddet: XII (Afetsel)
Maks. yer ivmesi: 2,93 g
Tsunami: 25 metreye kadar
Etkilenen ülkeler/bölgeler: Şili, Pasifik Kıyıları
Kayıplar: 1.000-6.000 ölü
Tsunaminin yayılışı
1960 Valdivia depremi veya Büyük Şili Depremi, 22 Mayıs 1960 tarihinde tüm zamanların Richter ölçeği  ile ölçülmüş en büyük depremi. UTC saat 19.11'de deprem moment magnitüd ölçeği ile 9,5 büyüklüğüne ulaşmış ve Şili'yi vurmuştur. Depremin merkez üssü başkent Santiago, Şili'nin yaklaşık 700 km güneyindeki Valdivia şehridir. Deprem Büyük Okyanus'ta yayılan tsunamiye sebebiyet vermiştir. Tsunami, 10.000 kilometre mesafedeki Hilo, Hawaii ve Güney Afrika'nın sahil bölgelerini tahrip etmiştir. Depremde ölen kişi sayısının 1.000 ila 6.000 civarında olduğu tahmin edilmektedir.
Bu depremin dalgaları yeraltından da yayıldığı için jeofizikçiler için büyük bir anlamı vardır. Bu dalgaların oluşumu ve süresinin ölçülmesi ile yeraltı hakkında birçok bilgiye ulaşılabilmiştir. Bu depremde bir çan gibi vuran yerin titreşimi, bir hafta ölçülebilir düzeyde sürmüştür. Deprem 10 dakika gibi uzun bir süre sürmüştür.
Hasar

Puerto Saavedra tamamen yıkıldı.
Puerto Montt'ta binaların %90'ı tahrip oldu.
Angol'da binaların %82'si tahrip oldu.
Los Angeles'te binaların %70'i tahrip oldu.
Talcahuano'da binaların %65'i tahrip oldu.
Valdivia'da binaların %40'ı tahrip oldu.
Concepción'da 125 kişi öldü, çok sayıda bina tahrip oldu.
Reşat Yazıcıoğulları

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- |
Doğum: 10 Mayıs 1959 (65 yaşında)
Mevcut kulübü: Karşıyaka & Türkiye
Reşat Yazıcıoğulları (d. 10 Mayıs 1959), Türk voleybol antrenörü. Hâlen Karşıyaka kadın voleybol takımının baş antrenörü  ve Altyapı Kadın Milli Takımlar Koordinatörlüğü görevini sürdürmektedir.
2003 Kadınlar Voleybol Dünya Kupası 'da Türkiye kadın millî voleybol takımı'nın baş antrenörlük görevini üstlenmiştir.
Sofyan Amrabat

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Amrabat, 2018 FIFA Dünya Kupası'nda Fas formasıyla
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Sofyan Amrabat
Doğum tarihi:  21 Ağustos 1996 (28 yaşında)
Doğum yeri:  Huizen, Hollanda
Boyu:  1,83 m (6 ft 0 in)
Mevkii:  Orta saha
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Fenerbahçe   (Fiorentina'dan kiralık)
Numarası:  34
Altyapı kariyeri
2007-2014:  Utrecht
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2014-2017 |  Utrecht |  42 |  (0) |
| 2017-2018 |  Feyenoord |  21 |  (1) |
| 2018-2020 |  Club Brugge |  25 |  (1) |
| 2019-2020 |  → Hellas Verona (kiralık) |  34 |  (1) |
| 2020- |  Fiorentina |  85 |  (1) |
| 2023-2024 |  → Manchester United (kiralık) |  21 |  (0) |
| 2024- |  → Fenerbahçe (kiralık) |  19 |  (2) |
| Toplam |   |  247 |  (6) |
Millî takım kariyeri‡
| 2010-2011 |   Hollanda U-15 |  4 |  (0) |
| 2013 |   Fas U-17 |  3 |  (0) |
| 2016 |   Fas U-23 |  2 |  (0) |
| 2017- |   Fas |  62 |  (0) |
| Toplam |   |  71 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 25 Şubat 2025 (2025-02-25) 
Sofyan Amrabat (Arapça: سفيان أمرابط; d. 21 Ağustos 1996), ön libero pozisyonunda görev yapan Huizen, Hollanda doğumlu, Faslı millî futbolcudur. Serie A takımlarından Fiorentina'dan kiralık olarak Süper Lig takımlarından Fenerbahçe'de forma giymektedir.
Amrabat, futbol kariyerine Zuidvogels altyapısında başlamıştır. 1 Temmuz 2007 tarihinde bedelsiz bir şekilde Utrecht altyapısına transfer olmuştur. 1 Temmuz 2012 tarihinde U17, 1 Temmuz 2013 tarihinde U19 ve 1 Temmuz 2014 tarihinde U21 takımlarında oynamıştır. A takıma 1 Temmuz 2015'te çıktı ve 1 Temmuz 2017'de Feyenoord ile 4 milyon euro bedelinde bir sözleşme imzalamadan önce toplamda 54 kez forma giydi. 1 Temmuz 2018 tarihinde 2,5 milyon euro bedelle Belçika ekibi Club Brugge'e katıldı ve 22 Ağustos 2019'da İtalyan kulübü Hellas Verona'ya kiralandı. 28 Ocak 2020 tarihinde 3,65 milyon euro bedelle Verona onu satın aldı ve hemen 30 Ocak 2020'de 19,50 milyon euro bedelle Fiorentina'ya sattı. Ancak 31 Ağustos 2020 tarihine kadar Hellas Verona'da kiralık oynadı. 1 Eylül 2023'te 9 milyon euro bedelle Manchester United'a kiralandı. Ardından kiralıktan dönen oyuncu, 31 Ağustos 2024 tarihinde Fenerbahçe'ye 2 milyon euro bedelle kiralandı.
Hollanda'da doğan Amrabat, hem Hollanda hem de Fas'ın genç milli takımlarında forma giydi. Fas adına ilk millî maçına Mart 2017'de çıktı ve ülkesini iki FIFA Dünya Kupası ve iki Afrika Uluslar Kupası'nda temsil etti.
Kulüp kariyeri > Utrecht

Amrabat 2007 yılında HSV De Zuidvogels takımından Utrecht'in altyapısına katıldı. Utrecht formasıyla ilk maçına 2 Kasım 2014 tarihinde Vitesse karşısında çıktı.
Kulüp kariyeri > Feyenoord

Amrabat 2017 yazında Feyenoord'a katıldı. Dört yıllık bir sözleşme imzaladı ve Utrecht 4 milyon Avro transfer ücreti aldı.
Kulüp kariyeri > Club Brugge

Ağustos 2018'de, Feyenoord'un 2,5 milyon Avro alacağı dört yıllık bir sözleşme ile Belçika ekibi Club Brugge'e katıldı. Ağustos 2019'da İtalyan kulübü Hellas Verona'ya kiralık olarak gönderildi.
Kulüp kariyeri > Hellas Verona

Ocak 2020'de Hellas Verona, Amrabat'ı Club Brugge'den 3,5 milyon Avro karşılığında satın alma opsiyonunu kullandı. Hemen ardından 20 milyon Avro transfer ücreti karşılığında Fiorentina'ya satıldı ve anlaşma 1,5 milyon Avroluk potansiyel eklentileri de içeriyordu.  Amrabat, sezon boyunca ikiden fazla kulüpte oynamasına izin verilmediği için 2019-20 sezonunun sonuna kadar Hellas Verona'da kiralık olarak kaldı. Temmuz 2020'de Hellas Verona'nın Sezonun Oyuncusu ödülünü kazandı.
Kulüp kariyeri > Fiorentina

Amrabat, Fiorentina formasıyla ilk maçına 26 Eylül 2020 tarihinde Inter Milan'a 4-3 kaybedilen karşılaşmada çıktı. Fiorentina'nın 2023 UEFA Avrupa Konferansı Ligi finalinde West Ham United'a 2-1 yenildiği maçta 90 dakika oyunda kaldı.
Kulüp kariyeri > Manchester United

Amrabat, 1 Eylül 2023 tarihinde 2023-24 sezonunun sonuna kadar Fiorentina'dan kiralık olarak Manchester United'a katıldı. Manchester United, Fiorentina'ya 8,5 milyon sterlinlik bir kiralama ücreti ödedi ve anlaşma 21,4 milyon sterlinlik bir satın alma opsiyonu içeriyordu. 23 Eylül'de, Burnley karşısında deplasmanda alınan 1-0'lık galibiyette 89. dakikada Jonny Evans'ın yerine yedek kulübesinden oyuna girerek ilk Premier Lig maçına çıktı. Üç gün sonra Amrabat, EFL Cup'ın üçüncü turunda Crystal Palace karşısında alınan 3-0'lık galibiyette "Kırmızı Şeytanlar" ile ilk defa ilk 11'de maça çıktı ve 60 dakika oynadıktan sonra yerini yeni transfer Dan Gore'a bıraktı. Amrabat, 1 Kasım 2023 tarihinde CAF tarafından 2023 Yılın Afrikalı Futbolcusu ödülüne aday gösterildi. Amrabat, Nottingham Forest ile oynanan FA Cup maçına ilk 11'de başladı ve ilk yarıdaki performansı nedeniyle çok eleştirildi. Ancak Mark Goldbridge gibi taraftarlar, Aralık ayında Liverpool'a karşı oynanan maçtan bu yana oyuna alınmamasına rağmen ikinci yarıdaki performansının elit olduğu konusunda hemfikir. Ayrıca eski takım arkadaşı Sergio Reguilón ve şimdiki takım arkadaşı Amad'dan da övgüler aldı.
Kulüp kariyeri > Fenerbahçe

30 Ağustos 2024 tarihinde Fenerbahçe, resmi sosyal medya hesaplarından Sofyan Amrabat'ın transferi konusunda görüşmelere başlandığını kamuoyuna bildirdi. Fenerbahçe oyuncuyu 2.000.000 € kiralama bedeli + 15.000.000 € zorunlu satın alma opsiyonu ile 1+3 yıllık sözleşme ile renklerine bağladı. 31 Ağustos günü kendisini Fenerbahçe'ye bağlayan resmi sözleşmeye imza attı. 1 Temmuz 2025 tarihinde 13 milyon avro bedelle Fenerbahçe'ye bonservisi verilecektir. Amrabat 2024-25 Süper Lig'in 5. haftasındaki Kasımpaşa maçıyla birlikte Fenerbahçe'de düzenli olarak süre almaya başladı. 2024-25 UEFA Avrupa Ligi'nde Fenerbahçe'nin 2. maçında, 1-1 biten FC Twente deplasmanında maçın 70. dakikasında orta sahadan Dušan Tadić'e attığı kritik pas ve hemen akabinde Tadić'in attığı golle Amrabat, Fenerbahçe'deki ilk asistini yaparak maçta beraberliği sağladı. Süper Lig'in 11. haftasında oynanan zorlu Trabzonspor deplasmanında uzatmalarla birlikte 112 dakika süren maçın tamamında oyunda kaldı ve son dakikada attığı golle Fenerbahçe maçı 3-2 kazandı. Fenerbahçe için kritik önemdeki maçta Amrabat Fenerbahçe'de ilk golünü atmış ve takımına galibiyeti getiren kişi olmuştur.
Milli takım kariyeri > Hollanda 15 yaş altı takımı

Amrabat, Hollanda veya Fas'ı uluslararası düzeyde temsil etme hakkına sahipti. İlk başta Hollanda'yı temsil etti, 15 yaş altı seviyesinde dört maça çıktı.
Milli takım kariyeri > Fas

Amrabat, 2013 FIFA U-17 Dünya Kupası için Fas 17 yaş altı milli takımına seçildi. Turnuvada üç kez forma giydi.
Amrabat, 28 Mart 2017'de Tunus'a karşı kazanılan 1-0'lık dostluk maçında Fas milli takımı formasıyla ilk maçına çıktı. Mayıs 2018'de Fas'ın Rusya'da düzenlenecek 2018 FIFA Dünya Kupası için 23 kişilik kadrosunda yer aldı.
Amrabat, 10 Kasım 2022 tarihinde Fas'ın Katar'da düzenlenecek 2022 FIFA Dünya Kupası için belirlediği 26 kişilik kadroda yer aldı. Fas turnuvayı 4. sırada tamamlarken, gösterdiği güçlü performans Avrupa'da kendisine olan ilginin artmasına neden oldu.
Amrabat 2023 Afrika Uluslar Kupası'nda Fas forması giydi ve takımının 16. turda Güney Afrika'ya 2-0 yenildiği maçın 83. dakikasında oyundan atıldı.
Özel hayatı

Amrabat, Fas kökenli bir ailenin çocuğu olarak Hollanda'nın Huizen kentinde dünyaya geldi.  Fas'ın eski milli oyuncusu Nordin Amrabat'ın küçük kardeşidir.
Başarılar

Feyenoord
KNVB Beker: 2017–18
Johan Cruyff Shield: 2017, 2018
Club Brugge
Pro League: 2019–20
Fiorentina
Coppa Italia ikinciliği: 2022–23
UEFA Avrupa Konferans Ligi ikinciliği: 2022–23
Manchester United
FA Cup: 2023–24
Kişisel
Eredivisie Ayın Oyuncusu: Kasım 2017
Hellas Verona Sezonun Oyuncusu: 2019–20
Gazzetta dello Sport Serie A'nın En İyi Afrikalı Oyuncusu: 2020
IFFHS Afrika Yılın Takımı: 2022
CAF Yılın Takımı: 2023
Başarılar > Diğer

Fas Taht Nişanı: 2022
FC Salzburg vs. Club Brügge, UEFA Avrupa Ligi son 16 turu maçında Amrabat
Sofyan, 2018 FIFA Dünya Kupası B Grubu maçında
Ağrı (il)

Bu madde Ağrı il sınırları içindeki tüm bölgeyi kapsamaktadır. Başlığın diğer anlamları için Ağrı (anlam ayrımı) sayfasına gidiniz.
| Ağrı |
| --- | --- |
il

 Ağrı'nın Türkiye'deki konumu
Koordinatlar: 39°43′7″K 43°3′8″D﻿ / ﻿39.71861°K 43.05222°D﻿ / 39.71861; 43.05222
Ülke: Türkiye
Bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
Alt idari birimler:  8 İlçe Ağrı Diyadin Doğubayazıt Eleşkirt Hamur Patnos Taşlıçay Tutak 
İdare
 • Belediye başkanı: Hazal Aras (DEM Parti)
 • Vali: Mustafa Koç
Yüzölçümü
 • Toplam: 11.099 km²
Nüfus: 549.435
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TRS)
Alan kodu: (+90) 472
Plaka kodu: 04
Resmî site Ağrı Belediyesi  Ağrı Valiliği
Ağrı Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde Yukarı Murat-Van Bölümü'nde bulunan bir ildir. Adını kısmen sınırları içerisinde bulunan Ağrı Dağı'ndan almıştır. 1834 yılında bucak, 1869 yılında ilçe olan Ağrı, 1927 yılında il olmuştur. İlin doğusunda İran, kuzeyinde Kars, kuzeybatısında Erzurum, güneybatısında Muş ve Bitlis, güneyinde Van ve kuzeydoğusunda Iğdır bulunmaktadır.
İlin nüfusu 524.644'tür. Bu nüfusun %60,58'i şehirlerde yaşamaktadır (2021 sonu). Yüzölçümü 11.099 km2'dir, km2'ye 47 kişi düşmektedir. İl merkezi Ağrı'nın denizden yüksekliği: 1630 m.'dir. Rakımı en yüksek ilçesi Diyadin'dir (1933 m).
2021 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 8 ilçe, 12 belediye, bu belediyelerde 100 mahalle ve ayrıca 563 köy vardır.
Tarihçe

Orta Asya'dan gelen kavimlerin Anadolu'ya girişleri sırasında Ağrı, bir geçiş oluşturmuş, dolayısıyla birçok medeniyete sahne olmuştur. Ancak bu medeniyetler Ağrı'yı bir giriş kapısı olarak gördüklerinden burada çok köklü bir uygarlık oluşturamamışlardır.
Bölgede egemenlik kurdukları sanılan Hititler'in güçlerini yitirmeleri üzerine, MÖ 1340 - MÖ 1200 tarihleri arasında Hurriler bölgeye yerleşmişlerdir. Hurriler krallık merkezi olan Urfa'dan uzak olan Ağrı'yı ellerinde tutamamışlardır.
En köklü uygarlığı Urartular oluşturmuştur. Urartu'nun Van Gölü'nün kuzey ve kuzeydoğusundaki ülkeler üzerine, Kral İspuini döneminde (MÖ 825 - MÖ 810) seferlere başlamış, Kral Menua döneminde (MÖ 810 - MÖ 786) ise bu akınlar daha da ağırlık kazanmıştır. Kuzeye ve kuzeydoğuya giden yollar üzerinde inşa edilen kaleler, buraya yapılan seferlerin önceden planlandığını göstermektedir. Ağrı Dağı'nın yamaçlarında, Karakoyunlu ve Taşburun köylerinin arasında ele geçen bir Urartu yazıtı Kral Menua'nın bu bölgedeki egemenliğinin kesin kanıtıdır.
MÖ 712 yıllarında Kızılırmak boylarına kadar uzanan Kimmerler, Ağrı'da geçici de olsa bir hakimiyet kurmuşlardır. Medler (MÖ 708 - MÖ 555) Asur Devleti'nin yıkılması ile birlikte bir yayılma sürecine girmiş, bunun sonucu olarak da Ağrı ve çevresini topraklarına katmışlardır.
Medler'in yıkılması ile birlikte Persler; Büyük İskender'in Pers Kralı lll. Darius'u MÖ 331'de yenerek Anadolu'yu ele geçirdiği zamana kadar yaklaşık iki yüzyıl kadar bölgede yaşamışlardır. Büyük İskender'in ölümü üzerine oluşan boşluktan faydalanan Ermeniler ve Gürcüler bölgeyi ele geçirmişlerdir.
Murat Nehri ve Doğubayazıt çevrelerine kısa sürede yerleşmişlerdir. Daha sonraları Arsaklılar ve Artaksıyaslı Krallığı, Ağrı ve çevresine hakim olmuştur.
Bölge, Halife Osman zamanında İslam orduları tarafından fethedilmiştir. 872 yılına değin Abbasiler'in kontrolü altında kalan Ağrı, daha sonra Bizans'ın kontrolüne geçmiştir.
1071 Malazgirt Meydan Muharebesi sonrası bölgeye Türk boyları gelmeye başlamıştır. Ağrı, yüzyıla yakın bir süre Sökmenli Devleti'nin sınırları içine girmiştir. 1027 - 1225 yılları arasında Ani Atabekleri, 1239'da Cengizliler, 1256 - 1358 yılları arasında İlhanlılar ve Celaliler Ağrı'da hüküm sürmüşlerdir. İlhanlılar bazen kurultaylarını Ağrı Dağı'nda yapmış, Anadolu ve İran'ı buradan yönetmişlerdir. 1393'te Türk kağanı Temir Küreğen, Ağrı bölgesini ele geçirmiştir. 1405 - 1468 tarihleri arasında Ağrı, Karakoyunlu toprakları içinde yer almış, Karakoyunlular yıkılınca Ağrı Akkoyunlular'ın egemenliğine geçmiştir. Ağrı, 1514'te yapılan Çaldıran Muharebesi sonrası Yavuz Sultan Selim tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Osmanlı döneminde Şorbulak olarak anılan ilin adı, Ermeniler zamanında Karakilise olarak değiştirilmiştir. Kâzım Karabekir Paşa zamanında ise Karakilise ismi değiştirilerek Karaköse diye adlandırılmıştır.
Nuh Tufanı ile ilgisinden dolayı Tevrat'ta adı geçen Ararat Dağı ve ülkesinin, Ağrı ve çevresinin olduğu sanılması dolayısıyla Ağrı'ya batılılar tarafından Ararat da denilmektedir. 5165 m. yüksekliğiyle Türkiye'nin en büyük dağı olan Ağrı Dağı da il sınırlarındadır.
Nüfus

Güncel Nüfus Değerleri(TÜİK 6 Şubat 2025 verileri)
Ağrı ili nüfusu: 499.801'dir. Bu nüfusun %63,39'u şehirlerde yaşamaktadır (2024 sonu). İlin yüzölçümü 11.099 km2'dir. İlde km2'ye 45 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 89, Patnos'da 78'dir.) İlde yıllık nüfus % 2,24 oranında azalmıştır. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler  Doğubayazıt (% 0,04), Hamur (-% 7,06)
06 Şubat 2025 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 8 İlçe, 12 belediye, bu belediyelerde 100 mahalle ve ayrıca 564 köy vardır.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
2024 yılı sonunda Ağrı ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri

| İlçe | Nüfus 2023 | Nüfus 2024 | Fark | Nüfus Artışı % | Belediye Sayısı | Mahalle Sayısı | Köy Sayısı | Köy Nüfusu | Şehir nüfusu | Şehirde oturan % | Alanı  km2 |  km2'ye düşen kişi |
| Diyadin | 37.687 | 36.416 | -1.271 | -3,37 | 1 | 7 | 62 | 17.375 | 19.041 | 52,29 | 1351 | 27 |
| Doğubayazıt | 114.727 | 114.769 | 42 | 0,04 | 1 | 14 | 85 | 34.319 | 80.450 | 70,10 | 2250 | 51 |
| Eleşkirt | 30.103 | 28.901 | -1.202 | -3,99 | 4 | 20 | 55 | 13.834 | 15.067 | 52,13 | 1307 | 22 |
| Hamur | 16.097 | 14.961 | -1.136 | -7,06 | 1 | 4 | 46 | 12.062 | 2.899 | 19,38 | 873 | 17 |
| Merkez | 153.709 | 150.602 | -3.107 | -2,02 | 1 | 18 | 106 | 26.830 | 123.772 | 82,18 | 1695 | 89 |
| Patnos | 112.515 | 109.224 | -3.291 | -2,92 | 2 | 28 | 93 | 47.249 | 61.975 | 56,74 | 1394 | 78 |
| Taşlıçay | 18.781 | 18.152 | -629 | -3,35 | 1 | 4 | 37 | 11.802 | 6.350 | 34,98 | 822 | 22 |
| Tutak | 27.619 | 26.776 | -843 | -3,05 | 1 | 5 | 80 | 19.511 | 7.265 | 27,13 | 1407 | 19 |

| Ağrı | 511.238 | 499.801 | -11.437 | -2,24 | 12 | 100 | 564 | 182.982 | 316.819 | 63,39 | 11099 | 45 |