Stefan Banach

| Stefan Banach |
| --- | --- |

Doğum: 30 Mart 1892(1892-03-30) Kraków, Kraków Büyük Dükalığı, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu (bugünkü Polonya)
Ölüm: 31 Ağustos 1945 (53 yaşında) Lviv, Ukrainian SSR, Sovyetler Birliği (bugünkü Ukrayna)
Ölüm sebebi: Akciğer kanseri
Defin yeri: Lychakiv Mezarlığı 49°50′4.4″K 24°3′11.9″D﻿ / ﻿49.834556°K 24.053306°D﻿ / 49.834556; 24.053306
Milliyet: Polonyalı
Vatandaşlık: Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, İkinci Polonya Cumhuriyeti
Eğitim: Technical University of Lwów (1910-1914), Jagiellonian Üniversitesi (1916-1920), University of Lwów
Mezun olduğu okul(lar): University of Lwów
Tanınma nedeni:  Banach uzayı  Banach cebri  Banach–Tarski paradoksu  Banach manifoldu  Düzgün sınırlılık prensibi  Hahn–Banach teoremi  Banach sabit nokta teoremi  Banach–Saks özelliği  Banach–Mazur compactum  Banach–Alaoglu teoremi  Banach–Mazur teoremi  Banach limiti  Banach–Stone teoremi  Banach–Mackey teoremi  Banach–Mazur oyunu  Banach örgüsü  Banach ölçüsü 

Kariyeri
Dalı: Matematik, Fonksiyonel analiz
Çalıştığı kurum: University of Lwów (1922-1941), Technical University of Lwów (1920-1922)
Tez: Sur les opérations dans les ensembles abstraits et leur application aux équations intégrales (1920)
Doktoradanışmanı: Hugo Steinhaus (1. danışman), Kazimierz Twardowski (2. danışman)
Doktora öğrencileri: Stanisław Mazur (1932)
Etkilendikleri: Antoni Łomnicki, Jules Mien
 

Stefan Banach (Lehçe telaffuz: [ˈstɛfan ˈbanax]  ( dinle) (30 Mart 1892 - 31 Ağustos 1945), genellikle dünyanın en önemli ve etkili 20. yüzyıl matematikçilerinden biri olarak kabul edilen Polonyalı bir matematikçiydi. Modern fonksiyonel analizin kurucusu ve Lwów Matematik Okulu'nun orijinal bir üyesiydi. En önemli eseri, genel fonksiyonel analiz teorisi üzerine ilk monografi olan 1932 tarihli Théorie des opérations linéaires (Theory of Linear Operations; Doğrusal İşlemler Teorisi) kitabıdır.
Kraków'da doğan Banach, bir ortaokul olan IV Gymnasium'a gitti ve arkadaşı Witold Wilkosz ile matematik problemleri üzerinde çalıştı. 1910'da mezun olduktan sonra Banach, Lwów'a (bugün Lviv) taşındı. Ancak, I. Dünya Savaşı sırasında Banach, Hugo Steinhaus ile arkadaş olduğu Kraków'a döndü. Banach, Steinhaus'un zor bulduğu bazı matematik problemlerini çözdükten sonra, ilk ortak çalışmalarını yayınladılar. 1919'da Banach, diğer birkaç matematikçiyle birlikte bir matematik topluluğu oluşturdu. 1920'de Lwów Polytechnic'te asistanlık görevi aldı. Kısa süre sonra Polytechnic'te profesör ve Polonya Eğitim Akademisi'nin bir üyesi oldu. "Lwów Matematik Okulu"nu organize etti. 1929 civarında Théorie des opérations linéaires adlı eserini yazmaya başladı.
II. Dünya Savaşı'nın patlak vermesinden sonra, Eylül 1939'da Lwów, Sovyetler Birliği tarafından ele geçirildi. Banach, Ukrayna Bilimler Akademisi'nin bir üyesi oldu ve Lwów Üniversitesi Matematik ve Fizik Bölümünün dekanı oldu. 1941'de Almanlar Lwów'u devraldığında, tüm yüksek öğretim kurumları Polonyalılara kapatıldı. Sonuç olarak Banach, Rudolf Weigl'in Institute for Typhus and Virology'sinde bit besleyici olarak geçimini sağlamak zorunda kaldı. İşi, tifüs bulaşma riskini taşırken, onu Almanya'da köle işçiliğine gönderilmekten ve diğer baskı biçimlerinden korudu. Sovyetler 1944'te Lwów'u yeniden ele geçirdiğinde, Banach üniversiteyi yeniden kurdu. Bununla birlikte, Sovyetler Polonyalıları Sovyet ilhak etmiş eski Polonya topraklarından uzaklaştırdığı için, Banach Kraków'a geri dönmeye hazırlandı. Bunu yapamadan, yedi ay önce akciğer kanseri teşhisi konarak Ağustos 1945'te öldü.
Banach'ın adını taşıyan önemli matematiksel kavramlardan bazıları arasında Banach uzayları, Banach cebirleri, Banach ölçüleri, Banach-Tarski paradoksu, Hahn-Banach teoremi, Banach-Steinhaus teoremi, Banach-Mazur oyunu, Banach-Alaoglu teoremi ve Banach sabit nokta teoremidir.