stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yusuf bin Ebü’s-Sâc

| Yusuf bin Ebü’s-Sâc |
| --- | --- |
Yusuf bin Ebü’s-Sâc'ın sikkesi, Varis Ebu'l-'Abbas, vezir Ebu'l-Hasan ve halife Muktedir'den alıntı yaparak. Erdebil Darphanesi H. 276 (MS 889/90)
Sâcoğulları emiri
Hüküm süresi: 901–928
Önce gelen: Dîvdâd bin Muhammed
Sonra gelen: Ebü'l-Müsafir el-Feth

Doğum: Bilinmiyor
Ölüm: 928
Hanedan: Sâcoğulları
Babası: Ebü’s-Sâc Dîvdâd
Dini: Sünni İslam
Yusuf bin Ebi'l Sâc (ö. 928), 901 yılından ölümüne kadar Azerbaycan'ın Sâcoğulları emiridir. Ebü’s-Sâc Dîvdâd'ın oğludur.
Hapis, iade ve ölüm

Vezir İbnü'l-Furat'ın azledilmesinden sonra Yusuf, halifeye ödenmesi gereken yıllık verginin bir kısmını tutmaya başlamıştı. 915 veya 916 yılında halifenin bir elçisini hapse attıysa da daha sonra serbest bırakarak hediyeler ve parayla geri göndermiştir. İbnü'l-Furât 917 yılında vezirliği tekrar ele geçirdikten sonra Samanîler'den Zencan, Ebher, Kazvin ve Rey'i fethetmiş ve İbnü'l-Furât'ın Muktedir'le işleri düzelteceğini ummuştur. Fakat halife öfkelenerek Yusuf'un üzerine bir ordu göndermiştir ancak Yusuf bu orduyu mağlup etmiştir. Mu'nis el-Hadim komutasındaki ikinci Abbasi ordusunun gelişi, Yusuf'un Erdebil'e çekilmesine neden olmuştur. İbnü'l-Furât, Muktedir'i Yusuf'u vali olarak tanımaya ikna etmeye çalıştıysa da halife bunu reddetmiştir. 918 yılında Abbasi ordusu Erdebil yakınlarında Yusuf tarafından yenilgiye uğratıldı, 919 yılında ise Sâcoğulları yenildi. Yusuf yakalanarak Bağdat'a getirildi ve üç yıl boyunca burada hapsedildi. Bu sırada sadık gulâm Subuk Azerbaycan'ın kontrolünü ele geçirdi ve efendisi Bağdat'ta iken eyaleti elinde tuttu ve kendisine karşı gönderilen Abbasi ordusunu yendi.
922 yılında Yusuf serbest bırakıldı ve halife ona Azerbaycan'ın ve Samanoğulları'ndan aldığı eyaletlerin valiliğini verdi. Azerbaycan'a döndüğünde Subuk'un öldüğünü öğrendi. 924 yılında Sâmânîlere karşı isyan eden Rey valisinden şehri aldı. Bölgeyi terk edip Hemedan'ı işgal eden Rey halkı, oradaki yetkilileri kovdu. 925 yılında Yusuf bin Ebü’s-Sâc kısa bir süreliğine Rey'e döndü.
926 yılında Yusuf, halife tarafından El-Ahsa'daki Karmatîlere karşı yapılacak seferin komutasını üstlenmekle görevlendirildi. 927 yılında Yusuf'un ordusu sayıca büyük bir üstünlüğe sahip olmasına rağmen Kufe yakınlarında Karmatiler tarafından bozguna uğratıldı. Yusuf bin Ebü’s-Sâc esir alındı ve 928 yılında öldürüldü. Azerbaycan'da yerine yeğeni Ebü'l-Müsafir el-Feth geçti.
Azerbaycan ve Kafkasya Haritası.
Kayo Dottley

Kayo Dottley
John Albert "Kayo" Dottley (d. 25 Ağustos 1928 – ö. 17 Kasım 2018), Amerikalı eski Amerikan futbolu oyuncusu.
Yaşamı ve kariyeri

Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Amerikan Futbolu Ligi (NFL) bünyesinde bek pozisyonunda 1951-53 yılları arasında "Chicago Bears" takımında oynamıştır. Sporcu 25 Ağustos 1928'de Birmingham, Alabama'da doğmuştur.
Ölümü

Eski Amerikan Futbolu oyuncusu Kayo Dottley zatürre tedavisi gördüğü Vicksburg, Mississippi'deki bir hastanede 17 Kasım 2018'de 90 yaşında ölmüştür.
Anadolu Hareketi

Hareketin lideri Mustafa Kemal Paşa, Batı Cephesi'ni teftişte (4 Aralık 1920)
The Sphere gazetesinin 1-5 Mart 1921'de "Ankara Hükûmeti ve Talepleri" başlığıyla yayımladığı harita. Başlığın altında verilen bilgi: "Kemalistler ya da milliyetçiler, gölgeli alanı etkin biçimde kontrol ediyorlar. Onlar, Yunanlar tarafından Ege'den sürüldüler fakat Trakya'yı, İzmir'i, Ermenistan'ı ve Basra Körfezi altındaki bütün Mezopotamya'yı talep ediyorlar"
Türk Ulusal Hareketi, Millî Hareket, Milliyetçi Hareket ve Kemalist Hareket adlarıyla da anılan Anadolu Hareketi, Kuvâ-yi Milliye'nin direnişiyle Ankara Hükûmeti'nin diplomatik ve askerî eylemlerini kapsayan siyasî harekettir. I. Dünya Savaşı'nın kötü sonuçlarından sonra Osmanlı İmparatorluğu'nun bölünmesi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasına kadar geçen süreyi kapsar. Ulusal hareketin ilk adımı Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı kabul edilmektedir. Türkler aşamalı olarak, Mustafa Kemal Paşa'nın liderliği çevresinde birleşti.
Bu hareket, Sevr Antlaşması'nı tanımadı ve Mîsâk-ı Millî ile belirlenen sınırların çok büyük bölümünü kapsayan Lozan Antlaşması ile güvence edildi.
Dipnotlar

↑  İstanbul'daki rejim ve rejimin taraftarları, Mustafa Kemal'in önderlik ettiği hareketi destekleyen herkesi, küçümser bir yaklaşımla, "Kemalistler", "Kemalîler" ve "Kemalciler" olarak adlandırdı. "Kemalîler" adlandırması Celalîler'e bir atıftı. Dış basın "Kemalistler" adlandırmasını Ankara merkezli hareketi ve o hareketin silahlı gücünü belirtmek için "milliyetçiler" adlandırması ile eş anlamlı olarak kullandı.
Hücresel olmayan yaşam

Adenovirüs illüstrasyonu
Aselüler yaşam olarak da bilinen hücresel olmayan yaşam, yaşam döngüsünün en azından bir kısmında hücresel bir yapı olmadan var olan yaşamdır. Tarihsel olarak, çoğu yaşam tanımı bir organizmanın bir veya daha fazla hücreden oluşması gerektiğini varsaymıştır, ancak bazıları için bu, artık gerekli görülmemektedir ve modern kriterler diğer yapısal düzenlemelere dayanan yaşam biçimlerine izin vermektedir.
Hücresel olmayan yaşam için birincil adaylar virüslerdir. Bazı biyologlar virüsleri organizma olarak kabul ederken diğerleri kabul etmezler. Birincil itirazları, bilinen hiçbir virüsün otonom üreme yeteneğine sahip olmamasıdır; kendilerini kopyalamak için diğer hücrelere ihtiyaçları vardır.
Hücresel olmayan yaşam olarak virüsler

Daha fazla bilgi: Virüs, Virüs evrimi, ve Virüs sınıflandırması
Virüslerin doğası, patojen olarak keşfedilmelerinin ardından uzun yıllar boyunca belirsizliğini korumuştur. İlk başta zehir veya toksin, daha sonra da "bulaşıcı proteinler" olarak tanımlandılar, ancak mikrobiyolojideki ilerlemelerle birlikte genetik materyale, tanımlanmış bir yapıya ve kendilerini oluşturan parçalardan kendiliğinden bir araya gelme yeteneğine sahip oldukları anlaşıldı. Bu durum, virüslerin temelde organik mi yoksa inorganik mi - çok küçük biyolojik organizmalar mı yoksa çok büyük biyokimyasal moleküller mi - olarak görülmeleri gerektiği konusunda kapsamlı tartışmalara yol açmıştır. 1950'lerden bu yana birçok bilim insanı virüsleri kimya ve yaşam arasındaki sınırda, canlı ve cansız arasındaki gri bir alanda var olan varlıklar olarak düşünmüştür.
Viral replikasyon ve kendi kendine birleşme, hücrelerin ve virüslerin, bencil genetik bilginin RNA dünyasındaki üreticilere parazitlik yaptığı bir replikatör havuzu olarak, hayatta kalmak için iki strateji olarak, çevresel koşullara yanıt olarak kazanılmış veya kendi kendine bir araya gelen organik moleküller olarak başlamış olabileceği hipotezlerine daha fazla güven kazandırdığı için yaşamın kökeni çalışmaları üzerinde etkileri vardır.
Viroidler

Ana madde: Viroid
Viroidler biyologlar tarafından bilinen en küçük bulaşıcı patojenlerdir ve protein kılıfları olmaksızın yalnızca kısa dairesel, tek sarmallı RNA ipliklerinden oluşurlar. Çoğunlukla bitki patojenleridir ve bazıları ticari öneme sahip hayvan patojenleridir. Viroid genomlarının boyutu son derece küçük olup 246 ila 467 nükleobaz arasında değişmektedir. Buna karşılık, kendi başlarına enfeksiyona neden olabilen bilinen en küçük virüslerin genomu yaklaşık 2.000 nükleobaz boyutundadır. Viroidler, yeni bir biyolojik alt-viral patojenler aleminin bilinen ilk temsilcileridir.
Viroid RNA herhangi bir protein için kodlama yapmaz. Çoğaltma mekanizması, normalde DNA'dan mesajcı RNA senteziyle ilişkili bir konak hücre enzimi olan RNA polimeraz II'yi ele geçirir ve bunun yerine viroidin RNA'sını bir şablon olarak kullanarak yeni RNA'nın "yuvarlanan daire" sentezini katalize eder. Bazı viroidler ribozimdir ve daha büyük replikasyon ara ürünlerinden birim boyutlu genomların kendi kendine bölünmesine ve bağlanmasına izin veren katalitik özelliklere sahiptir.
Viroidler bitki virolojisinin ötesinde bir önem kazanmıştır çünkü kökenlerinin olası bir açıklaması, DNA veya proteinin evriminden önceki varsayımsal, eski ve hücresel olmayan bir RNA dünyasından "yaşayan kalıntıları" temsil etmeleridir. Bu görüş ilk olarak 1980'lerde ortaya atılmış ve 2010'larda yaşamın cansız maddeden evrimleşmesindeki (abiyogenez) önemli ara adımları açıklamak için yeniden popülerlik kazanmıştır.
Viroidler > Obeliskler

Ocak 2024'te, obelisk adı verilen viroid benzeri, ancak farklı, RNA tabanlı elementlerin olası keşfi duyuruldu. Obeliskler, insan mikrobiyomunun sekans veri tabanlarında bulundu ve muhtemelen bağırsak bakterilerinde barındırılıyor. Bunlar, oblin adı verilen iki farklı proteini ve RNA'larının öngörülen çubuk benzeri ikincil yapısını kodlamaları bakımından viroidlerden farklıdır.
Taksonomi

Yaşamın taksonomik üst alemlerini tartışırken, "Acytota" ve "Aphanobionta" terimleri zaman zaman viral bir alemin veya üst alemin adı olarak kullanılır. Buna karşılık gelen hücresel yaşam adı Cytota olacaktır. Hücresel olmayan organizmalar ve hücresel yaşam, yaşamın en üst düzey iki alt bölümü olacak ve yaşam bir bütün olarak organizmalar, Naturae, Biota veya Vitae olarak bilinecektir. Cytota taksonu kendi içinde üç üst düzey alt bölüm, Bacteria, Archaea ve Eukarya üst alemlerini içerecektir.[kaynak belirtilmeli]
İlk evrensel ortak ata (FUCA), LUCA'nın, kardeş soylarının ve şu anda yaşayan her hücrenin en eski atası olduğu için taksonomide önerilen hücresel olmayan yaşam formuna bir örnektir.
Zaporojya Kazakları

Zaporojya Kazakları veya kısaca Zaporojyalılar (Ukraynaca: Запорожці Zaporojtsi), Dinyeper Nehri'nin çağlayanlarının ötesindeki Zaporijya bölgesinde yaşayan Kazaklardı. Günümüzde Orta Ukrayna'da "Büyük Çayır" olarak bilinen bu bölge, Sovyet döneminde Kakhovka Reservuarı'nın suları altinda kalmıştır. Zaporijya Siçi 15. yüzyılda Lehistan-Litvanya Birliği'nden kaçan serfler ile hızla büyümüştü. Parlamenter sistemi olan, saygın bir siyasi varlık haline gelmişti.
Zaporojya Kazaklarının adı (Zaporojtsi) tahkimatlarının (Siç) bulunduğu yer olan Zaporojya'dan gelir. Zaporojya, 'çağlayanların ötesindek toprak' demektir (za ‘ötesinde’ poróhy ‘çağlayanlar’).
16., 17 ve 18. yüzyılın büyük bölümünde Zaporojya Kazakları Lehistan-Litvanya Birliği'nin, Osmanlı İmparatorluğu'nun, Kırım Hanlığı'nın ve Rusya Çarlığı'nın otoritesine kafa tutabilen kuvvetli bir siyasi ve askerî güç haline geldi. Üç büyük devlet arasındaki ihtilaflar ve ittifaklar arasında gidip gelen Host, 18. yüzyıl sonunda Rus İmparatorluğu tarafından zorla dağıtıldı.
Ukrayna Kazakları 1917 Ekim Devrimi'nden sonra Sovyet hükûmetini devirebilmek için Beyaz Ordu'ya katılarak Kızıllara karşı katliam hareketlerine girişmişlerdir. Kazak atamanlar özellikle Rusya'nın doğusu ve güneyinde Beyaz Terör adı verilen katliamlara sebep olmuşlardır. Ancak Ukraynalı Bolşevikler karşısında yenilmişlerdir.
Kökeni

Aşağı Dinyeper'deki ilk Kazak topluluklarının ne zaman oluşmaya başladığı kesin olarak bilinmemektedir. Avrasya Bozkırlarında 12. yüzyıl gibi erken bir tarihte benzer insanların yaşadığına dair işaretler ve hikayeler bulunmaktadır. O dönemde kendilerine Kazak adı verilmemişti, çünkü Kazak, Türk dilinde “özgür adam” anlamına gelen ve etimolojisini “Kazak” etnik kimliğiyle paylaşan bir kelimedir. Daha sonra Ukraynaca ve Rusça'da “özgür akıncı” anlamına gelen bir kelime haline gelmiştir. Karadeniz'in kuzeyindeki bozkırlarda Kumanlar, Peçenekler ve Hazarlar gibi göçebe kabileler yaşamaktaydı. Bu kabilelerin Kazakların etnogenezindeki rolü tartışmalı olmakla birlikte, daha sonraki Kazak kaynakları Slavlaşmış bir Hazar soyu olduğunu ileri sürmüştür.
Ayrıca, baskılardan veya cezai takibattan kaçmak için Kiev Rusyası'nın ekili topraklarından bu vahşi bozkırlara kaçan insan grupları da mevcuttu. Yaşam tarzları büyük ölçüde günümüzde Kazak olarak adlandırılan insanlarınkine benzemekteydi. Hayatlarını esas olarak avcılık ve balıkçılık yaparak, at ve yiyecek için Asyalı kabilelere baskınlar düzenleyerek idame ettirdiler, fakat aynı zamanda bu göçebelerle karışarak kültürel özelliklerinin çoğunu benimsediler. 16. yüzyılda Ukraynalı bir soylu olan Dmytro Vyshnevetsky, bu farklı grupları güçlü bir askeri organizasyonda birleştirmiştir.
Zaporojya Kazakları çeşitli sosyal ve etnik kökenlere sahip olmakla birlikte, büyük ölçüde Leh aristokratlarının yönetimi altında yaşamaktansa vahşi bozkırların tehlikeli özgürlüğünü tercih eden kaçak serflerden oluşmaktaydı. Bununla birlikte, kasaba halkı, küçük soylular ve hatta Kırım Tatarları da Kazak topluluğunun bir parçası haline gelmiştir. Din olarak ise Ortodoks Hristiyanlığını kabul etmek ve onun ritüellerini ve dualarını benimsemek durumundaydılar.
Göçebe hipotezi, Kazakların farklı zamanlarda Kuzey Karadeniz topraklarında yaşamış bir veya daha fazla göçebe halktan geldiğidir. Bu hipoteze göre Kazakların ataları İskitler, Sarmatlar, Hazarlar, Polovtsiler (Kumanlar), Çerkesler (Adigeler), Tatarlar ve diğer halklardı. Kazakların kökenine ilişkin göçebe hipotezi, 16. ve 17. yüzyıllardaki Polonya tarih okulunun etkisi altında şekillenmiş ve soyluların Sarmat kökenli olduğu teorisiyle bağlantılı olmuştur. Devletin veya halkın kökenini antik çağdaki belirli bir halktan türetme geleneğine göre, 18. yüzyılın Kazak tarihçileri Kazakların Hazar kökenini savundular. Kaynaklar arttıkça ve tarih bilimi geliştikçe göçebe hipotezleri resmi tarih yazımı tarafından reddedilmiştir. İlk kez Alexander Rigelman hipotezin kusurlu olduğuna değinmiştir. 20. yüzyılda Rus bilim adamı Gumilyov, Kazakların kökeninin Kumanlar olduğunu savunanlardan biri olmuştur.
Mirası

1775 yılında Zaporojya Siçi'nin varlığı resmen sona ermiş olsa da, Ukrayna, Rusya, Polonya, Türkiye ve kendileriyle temasa geçen diğer devletler üzerinde derin bir kültürel, siyasi ve askeri miras bırakmışlardır. Kazakların diğer devletlerle olan değişken ittifakları, özellikle 20. yüzyılda tartışmalara yol açmıştır. Ruslar açısından Pereyaslav Antlaşması, Rus Çarlığı'na ve daha sonra Rus İmparatorluğu'na Rutenya topraklarını ele geçirme, Kiev Rusyası'nın tek varisi olarak hak iddia etme ve Rus Çarı'nı tüm Rusların koruyucusu ilan etme dürtüsü vermiş ve 19. yüzyıldaki Panslavizm hareketiyle bu düşünce doruğa ulaşmıştır.
Zaporojyalıların modern torunları olan Kuban Kazaklarının çoğu Rusya'ya karşı sadıktır. Birçoğu Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından yerel çatışmalarda savaşmıştır ve tıpkı devrimden önce İmparator'un özel muhafızlığını yaptıkları dönemde olduğu gibi, Kremlin Alayı'nın çoğunluğu Kuban Kazaklarından oluşmaktadır.
Polonya-Litvanya Birliği için Hmelnitski Ayaklanması ve Zaporojya Kazaklarının mağlubiyeti, 18. yüzyılın sonlarında Polonya'nın parçalanması ile sona eren ve birliğin kademeli olarak çöküşüne yol açan Tufan ile sonunun başlangıcını işaret etmiştir. Benzer bir kader hem Kırım Hanlığı'nı hem de Osmanlı İmparatorluğu'nu beklemekteydi. Her ikisinin de sayısız baskın ve saldırısına maruz kalan Zaporojya Kazakları, Osmanlı'nın Kuzey ve Orta Avrupa'ya yayılma emellerini sona erdirmek için Rus Ordusu'na yardım etti ve Polonya gibi Osmanlı İmparatorluğu da Kırım'ın kaybından sonra gerilemeye başlamıştır.
Zaporojya Kazaklarının tarihsel mirası, 19. yüzyılın ikinci yarısında Ukrayna milliyetçiliği düşüncesini şekillendirdi ve etkiledi. Adrian Kashchenko (1858-1921), Olena Apanovich gibi Ukraynalı tarihçiler, Zaporojya Siçi'nin 1775'te nihai olarak ortadan kalkmasının Ukrayna tarihinin önemli bir kaybı olduğunu öne sürmektedir. 1917 Devrimi'nden sonra, yeni ilan edilen Ukrayna Halk Cumhuriyeti'ni savunmak için Ukrayna'da Özgür Kazak birlikleri oluşturuldu. Sovyet döneminde, milliyetçi duyguların yükselişini bastırmak için milliyetçilik resmi olarak engellenmiş ve bunun yerine Zaporojya Kazaklarının Moskovayı Türklere karşı savunmadaki tarihi rolü vurgulanmıştır. 1990 yılında Sovyet hükûmeti ve Ukrayna bağımsızlık hareketi işbirliği yaparak Zaporojya Siçi'nin 500. yıldönümünü kutlamıştır.
Zaporojya kıyafetleri, şarkıları ve müziği resmi devlet dans ve müzik topluluklarına girmiş ve sonraki yıllarda Ukrayna'nın imajını etkilemiştir. 1991'de Ukrayna'nın bağımsızlığını kazanmasından bu yana, Kazak yaşam tarzını yeniden canlandırmaya yönelik girişimler daha çok politika, binicilik ve kültürel çabalar üzerinde yoğunlaşmıştır. Kasım 2016'da Dnipropetrovsk Oblastı Kazak şarkıları UNESCO Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne alındı.
Şu anda Zaporojya Kazaklarının merkezi Khortytsia, Ukrayna devletinin bir sembolü olarak görülmektedir.
Manila Muharebesi (1945)

Manila Muharebesi, II. Dünya Savaşı sırasındaki 1944-45 Filipin harekatının büyük bir savaşıdır. Filipinler'in başkenti Manila'da Japon birliklerine karşı hem ABD hem de Filipinler güçleri tarafından savaşıldı. En az 100.000 sivilin ölümü ve şehrin tamamen yerle bir edilmesiyle sonuçlanan bir ay süren savaş, Amerikan kuvvetlerinin Pasifik bölgesinde yaptığı en zorlu şehir çatışmalarına sahne oldu. Savaş sırasında Japon kuvvetleri, Filipinli sivillere karşı toplu katliam gerçekleştirirken, Amerikan ateş gücü de birçok insanı öldürdü. Japon ve Amerikan topçularının direnişi, Manila'nın şehrin kuruluşundan bu yana uzanan mimari ve kültürel mirasının çoğunu da yok etti. Savaş, şimdiye kadar yapılmış en yoğun ve en kötü şehir savaşlarından biri olarak kabul edilmekte olup Amerikan kuvvetleri tarafından şimdiye kadar yapılan en büyük şehir savaşıdır.
Manila, Berlin ve Varşova'nın yanı sıra tüm savaş boyunca en çok harap olmuş başkentlerden biri oldu. Savaş, Filipinler'deki neredeyse üç yıllık Japon askeri işgaline (1942–1945) son verdi. Şehrin ele geçirilmesi, General Douglas MacArthur'un yeniden fetih harekâtındaki zaferinin anahtarı olarak işaretlendi. Bu, bugüne kadar Manila'da yapılan en son savaştır.
Manila Savaşı, Amerikan kuvvetlerinin tüm Pasifik Savaşı boyunca yaptığı ilk ve en şiddetli şehir çatışmasıydı. İkinci Dünya Savaşı'nın son aylarındaki çok az çatışma, Manila'daki katliamların ve vahşetin yarattığı yıkımı ve vahşeti aşmıştı.  Manila'nın ticaret bölgesinde yalnızca iki bina hasar görmedi ve bu ikisinin su tesisatı yağmalandı.
Ermita'daki eski ABD Büyükelçiliği binasının girişinde bugün hala çelik bir bayrak direği duruyor, duvarlarla çevrili şehir için verilen yoğun, sert mücadelenin bir kanıtı olan çok sayıda kurşun ve şarapnel isabetiyle delik deşik olmuş durumda.
Filipinliler, bugün ulusal bir trajedi olarak anılan Manila'nın katliamı ve yıkımı sonucunda yeri doldurulamaz bir kültürel ve tarihi hazineyi kaybetti. Şehrin kuruluşundan bu yana sayısız hükûmet binası, üniversite ve kolej, manastır, manastır ve kilise ve bunlara eşlik eden hazineler harap oldu. Bir zamanlar "Doğu'nun İncisi" olarak lanse edilen ve Asya ile Avrupa kültürlerinin buluşmasının yaşayan bir anıtı olarak ünlenen Manila neredeyse yok oldu.
Savaş sırasında hasar gören binaların çoğu, kurtuluştan sonra Manila'nın yeniden inşasının bir parçası olarak yıkıldı ve İspanyol ve erken Amerika döneminden kalma Avrupa tarzı mimarinin yerini modern Amerikan tarzı mimari aldı. Sadece birkaç eski bina sağlam kaldı.
Mert Irmağı

| Mert Irmağı |
| --- | --- |
 Mert Irmağı Karadeniz'e dökülür

Genel bilgiler
Kaynak rakımı: 1300 m
Ağız: Karadeniz
Ağız rakımı: 0 m
Uzunluk: 67,88 km
Debi: 5,28 m3/sn
Mert Irmağı, Samsun ilindeki akarsudur. Canik Dağları'nın yükseklerinden doğar, güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda akar, Samsun merkezin doğusundan Karadeniz'e dökülür. Uzunluğu 67,8 km, yükselti farkı 1300 m, ortalama akım 5,28 m3/sn'dir.
Ulaşım

Üzerinde 3'ü otoyol köprüsü, 1'i yaya köprüsü olmak üzere toplam dört köprü bulunmaktadır. Üçüncü otoyol köprü inşaatının temeli, kısa zamanda atıldı ve 2. Bulvar Mert Köprüsü inşası tamamlanarak hizmete açılmıştır. Böylece hastaneye, merkez ilçelere ve mahallelere geçişin daha kolay ve güvenli olması sağlanmıştır.
Bu ırmağın 1. köprüsü Karadeniz sahil şeridinde bulunur ve şehirler arası ulaşımda kolaylık sağlar.
İkinci köprü, Mert Bulvar Köprüsü, Canik ve İlkadım ilçeleri arasındaki ulaşıma alternatif bir güzergâh kazandırmıştır.
Su Kirliliği ve Projeler

Mert Irmağı'ndan balık avlanmaktaydı, fakat ırmağın zamanla kanalizasyon atıkları, katı ve sıvı atıklarla kirletilmesi sonucunda avlanma yasaklanmıştır. Irmağın çevresinde turistlerin ve halkın ilgisini çekecek güzel projeler uygulanmaya başlanmıştır. 2003 yılında 3 km'lik bir yürüyüş yolu yapılmıştır. Bununla beraber, akarsuyun karşı yakasına (Canik) da iki yakayı eşdeğerli kılacak projeler yapılmaktadır. Gelecekte temizlenmesi düşünülen ırmak, kano ve benzeri su araçlarıyla da görülmeye değer bir akarsuya dönüşecektir.
Şehir Açısından Konumu ve Etkileri

İlkadım ve Canik ilçelerini birbirine bağlar ve bu ilçelerin arasında yer alır.
90'lı yılların başına kadar ırmak temiz, avcılığa ve kullanıma müsait bir durumda iken zamanla, nüfus artışına bağlı olarak kirlenmiş, kullanılamaz hale gelmiştir.
Genel olarak ırmağın debisi ve akış hızı yazın ve kışın farklılık göstermekle beraber, olağanüstü durumlar haricinde ırmağın yazın ortalama derinliği 1,5 m, kışın ise yağmur ve kar yağışlarının etkisiyle yaklaşık 2,5 m'dir.
Taşkın

4 Temmuz 2012 yılının gece yarısında başlayan yağmurda metrekareye 48.8 kg yağış düşmüş olup, sel süresince akıntı hızıyla beraber Mert Irmağı'nın su seviyesi 15 metreye kadar yükselmiştir. Bunun devamında ırmağı besleyen diğer küçük derelerin de etkisiyle büyük bir doğal afet meydana gelmiştir. Aşırı yağış ırmağı taşırarak büyük maddi hasara ve can kayıplarına neden olmuştur. Bu tarihte yaşanan selde ırmağın doğu kıyısında bulunan ve Canik ilçesinde yer alan Kuzey Yıldızı TOKİ konutlarında yaşayan, 4'ü çocuk olmak üzere 5 kişi ölmüştür.
Aykut Akgün

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Aykut Akgün, 2013
Kişisel bilgileri
Doğum tarihi:  18 Eylül 1987 (37 yaşında)
Doğum yeri:  Karlsruhe, Almanya
Boyu:  1,83 m (6 ft 0 in)
Mevkii:  Orta saha
Altyapı kariyeri
199?-2003:  Karlsruher SC
2003-2006:  Trabzonspor
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2006-2007 |  Trabzonspor |  0 |  (0) |
| 2006 |  → Maltepespor (kiralık) |  2 |  (0) |
| 2007 |  Zeytinburnuspor |  4 |  (0) |
| 2007-2008 |  Karlsruher SC II |  0 |  (0) |
| 2008-2009 |  Giresunspor |  28 |  (0) |
| 2009-2011 |  Karşıyaka |  47 |  (0) |
| 2011-2014 |  Trabzonspor |  47 |  (0) |
| 2014 |  → Çaykur Rizespor (kiralık) |  5 |  (0) |
| 2014-2015 |  Kardemir Karabükspor |  17 |  (0) |
| 2015-2016 |  Adana Demirspor |  14 |  (0) |
| 2016-2018 |  Eskişehirspor |  41 |  (0) |
| 2018-2019 |  Şanlıurfaspor |  30 |  (1) |
| 2019-2021 |  Bursaspor |  52 |  (0) |
| 2022 |  Çorum FK |  8 |  (0) |
| 2022-2023 |  Nilüfer Belediye |   |   |
| Toplam |   |  295 |  (1) |
Millî takım kariyeri
| 2006 |   Türkiye U-20 |  1 |  (0) |
| 2011 |   Türkiye A2 |  3 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Aykut Akgün (d. 18 Eylül 1987, Karlsruhe), Türk eski futbolcu ve antrenör.