Tesettür
İslami metinlerde > Kur'an

Kur'an'da tesettürle ilişkilendirilen âyetler Türkçeye anlamlarını da değiştirecek şekilde farklı tercümelerle çevrilen, Nur ve Ahzâb surelerinde yer alan âyetlerdir. Kur'an'da kullanılan kelimeler tesettür veya hicap değil, himar ve cilbab'tır.
"Ey peygamber! Eşlerine, kızlarına ve müminlerin kadınlarına söyle, "cilbab"larından üzerlerine alsınlar. Bu, tanınmaları ve rahatsız edilmemeleri için en uygun olanıdır." (Ahzap:59)
İslam yorumcularının görüş birliğine göre bu âyet Medineli kadınların cinsel tacize uğramasına atıfta bulunmaktaydı. Taberînin İbn Abbas'tan yaptığı alıntıya göre de âyet hür kadınlarla ilgiliydi.[kaynak belirtilmeli]
Kur'an'da erkeğin iffeti ile birlikte ele alınan kadın örtünmesinin ayrıntıları Nur:30-31'de geçenlerle sınırlıdır.
"Mümin erkeklere de ki, bakışlarını yere indirsinler ve avret yerlerini korusunlar,.... Ve mü'min kadınlara söyle: Onlar da bakışlarını sakınsınlar, iffetlerini korusunlar, görünenin dışında kalan ziynetlerini göstermesinler; örtülerini, cepleri (جيب; çoğulu cüyub; meallerde yaka, omuz, göğüs anlamı verilen kelime birçok Ortadoğu dilinde ortak olarak kullanılan cep'tir.) üzerine örtsünler. Süslerini Kocalarından, babalarından, kocalarının babalarından, oğullarından, kocalarının oğullarından, erkek kardeşlerinden, erkek kardeşlerinin oğullarından, kız kardeşlerinin oğullarından, kendi kadınlarından, ellerinin altında bulunan kölelerden, erkeklikten kesilmiş hizmetçilerinden ve kadınların mahremiyetlerine henüz vakıf olmayan çocuklardan başkasına göstermesinler. Saklı ziynetlerini fark ettirmek için de ayaklarını yere vurmasınlar" (Nur:31)
"Kadınlardan evliliği ummayıp da oturmakta olanlar, süslerini açığa vurmaksızın elbiselerini çıkarmalarında kendileri için bir sakınca yoktur. Yine de iffetli davranmaları kendileri için daha hayırlıdır." (Nur:60)
Tercüme ile ilgili sorunlar ve yorumlar
Ahzap:59 ve Nur:31 âyetleri tercüme yazarları tarafından metindeki örtünmenin amaç ve kapsamını da değiştiren farklı şekillerde tercümelerle verilir.
Nur: 31'de geçen "Khımar" kelimesini gelenekçiler baş örtüsü, geleneği reddeden Kur'ancılar ise baş ile ilgisi olmayan salt "örtü" olarak çevirir. Ayette örtülecek yeri ifade eden "جُيُوبِهِنَّۖ cuyub" (tekili ceyb) (=cepler, birçok dilde ortak ve aynı anlamda) kelimesi çoğunlukla omuz veya yaka olarak verilirken, Yaşar Nuri Öztürk "göğüs yırtmacı" nı tercih eder.
Cristoph Luxenberg'e göre âyet, kadınların "kemerlerini bellerine takmalarını" söyleyen, (mecazi olarak iffetin korunması) bir ifadeye sahipti. (Ona göre kelimelerin işaret ettiği anlamlar şöyledir: Humur; Kemer, Ceyb; cep, cinsel organ, وَلْيَضْرِبْنَ)(vursunlar, ifade örtsünler diye çevriliyor).
Hamdi Yazır Ahzâb 59 âyetinin "hür kadın"ları ilgilendirdiğini söyler ve "Cilbâb; vücudu baştan aşağı örten çarşaf, ferace, car gibi dış örtünün adıdır" der. Prof. Dr. Süleyman Akdemir bu âyetin üslubuna dikkat çekmekte ve bu âyette emir değil tavsiye niteliğinde ifade kullanıldığı üzerinde durmaktadır. Yaşar Nuri Öztürk'e göre de âyet dışarıda ve hür-cariye ayrımıyla asayişi sağlamak için getirilen bir giyim tarzı ile ilgiliydi.
Bazı yorumcular Nur 31'i de geçen süs ifadesini kadın bedeni -ve bunu da bütün vücuda yayarak- kabul ederek, örtünmenin vücudun tamamını kapsamasını, âyetin, kendiliğinden (doğal olarak) açığa çıkan kısımları istisna eden ifadesinin de zorunluluk ise sınırlandırırlar ve ayete yüz ve el gibi kısımların açılmasına ruhsat verecek şekilde meal vermeyi tercih etmektedirler. Bâzı hadislerle de desteklenen bu anlayışa göre kadın burka, peçe benzeri elbiselerle tamamen örtünür. Bu görüşteki yorumculara göre zorunlu olarak dış ortama çıkması durumunda izin verilebilecek yegane açıklık, kadının tek gözünün açılabilmesinden ibarettir. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır âlimlerin, Mevdudi ise Hanefi fıkıhcıların çoğunluğunun "kendiliğinden açığa çıkan" (ve örtünmeden istisna edilen) ifadesinden el ve yüzü anladığını söyler.
İbn Kesir, örtünmenin Müslüman olmayanlar için geçerli olmadığını ifade ederek, Süfyan es-Sevrinin kendilerini süsleyen gayrimüslim kadınlara bakmaya izin verildiği, ancak şehvetten kaçınmak için izin bundan kaçınmanın gerekli olduğu yorumlarını aktarır.
Kurtubi, âyetin hür kadınlar için olduğu konusunda Taberî ile mutabıktır. Doğru görüşün cilbabın bütün vücudu örtmesi olduğunu bildiriyor. Sahabe'den de bunun bir rida'dan (vücudu örten bir şal veya sargı bezinden) daha uzun olmadığını söylediğini aktarır. Ayrıca peçe veya başörtüsünü cilbab olarak gören bir azınlık görüşü de bildirmektedir. İbn Arabi, aşırı örtünmenin bir kadının tanınmasını imkansız kılacağını düşünmüştü. Ancak hem Kurtubi hem de Taberi, tanıma kelimesinin hür kadınları ayırt etmekle ilgili olduğu konusunda hemfikirdir.
İbn Hayyan, İbn Hazm ve Nasiruddin el-Albani gibi bâzı âlimler, âyetin yaygın açıklamasını sorguladılar. Hayyan, "inanan kadınlar" ın hem hür hem de köle kadınlara atıfta bulunduğunu, şehveti daha kolay artıran köle kadınların dışlanmalarının açıkça belirtilmediğine inanıyordu. Hazm da bunun Müslüman köleleri kapsadığına inanıyordu, ona göre bu bir köleyi taciz veya (hür bir kadınla olduğu gibi) zina etmemek yasasını çiğnemek olurdu. Muhammed'e atfedilmeyen hiçbir şeyin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.
Kur'an'da hicâb kelimesi kadın giyiminden ziyade mekânsal bir bölme veya perdeyi ifade eder. Muhammed'in eşlerini evine gelen ziyaretçilerden ayıran perdeye atıfta bulunan (33:53) âyetinde olduğu gibi. Kelime tanrı ile ölümlüler, zâlimler ve salihler (7:46, 41:5), müminler ve kafirler (17:45) ve karanlıklar ile ışık (38:32) arasındaki ayrımı ifade etmekte de kullanılır.
Hicabın kadın-erkek arasında bariyer olarak yorumlanmasıyla üç tipte ayrım ortaya çıktı. Kadın giyim ve yaşam alanları yanında erkeklerle konuşma ve fiziksel temasın engellenmesi, zorunlu durumlar için ise ahlaki baskı.
Görsel bir bariyer bir şeyi gözden gizlemeye hizmet eder. Seçkin kadınlar için rahatlık ve mahremiyet sağlayan bir alan (Harem) yaratmak için fiziksel bir bariyer kullanılır. Muhammed'in eşlerine ve onları ziyaret eden Müslüman erkeklere atıfta bulunarak kalplerin saflığı ifadesi gibi ahlaki bir engeldir.