Ulubatlı Hasan
Kabrinin yeri

Ulubatlı Hasan'ın tarihî yarımadanın merkezinde bulunan kabri, 2019 yılında Tarihçi Hakan Yılmaz tarafından bölgede yapılan geniş çaplı bir araştırma sonucu ortaya çıkmıştır. Fatih İskenderpaşa Mahallesi yakınlarında, Horhor'dan Büyükşehir Belediyesinin arka hizasına doğru uzanan yol üzerinde, Kırma Tulumba Sokak'la Girdap Sokak'ın kesiştiği köşede yer alan Fatih'in şehit sancaktârı “Alemdâr Baba Hasan”ın kabri, İstanbul’daki tüm fetih şehitlerinin kabirleri arasında apayrı bir öneme sahiptir. Bu ilginç şehit kabri, İstanbul’un yüzyıllar boyu süregelen kadim tarihî görüntüsünü değiştiren 1956 İmar Planı uygulanırken, sebepsiz yere ortadan kaldırılan yarı kârgir, kısa minareli küçük mescidinin yakınında, beş yüz yıl boyunca Osmanlılar tarafından fethin en büyük şehidinin yattığı yer olarak biliniyor ve halk tarafından ziyaret ediliyordu.
Alemdar Baba Hasan’ın Sultan III. Selim’in saltanatının son zamanlarında, 1221/1806 İstanbul depreminde yıkılan mescid ve kabrinin onarımı sırasında kabrin hacet penceresi üzerine yerleştirildiği, ancak daha sonra köşe duvarına nakledildiği anlaşılan manzum bir kitabesi ve üzerinde “Sıdkî” mahlaslı şaire ait beş beyitlik bir “târîh” manzumesinin içeriği aynı zamanda, kuşatmanın son anında Fatih’in sancağını burca diken Alemdar Hasan’ın “Ulubatlı Hasan”ın ta kendisi olduğunun kanıtıdır. Bugün kitabenin varlığına dair elimizde 1930’larda Süheyl Ünver, 1940 sonlarında Vakıflar Umum Müdürlüğü tarafından çekilmiş iki fotoğraf bulunmaktadır.
Sancaktar Baba Hasan'ın türbe kitâbesinde; kılıcını ve Fatih'in sancağını eline alarak burca çıkması, orada Rumlar'la savaşması, Sultan Mehmed'in sancağını burçta göz kamaştırıcı bir şekilde dalgalandırması ve kanlar içinde kalarak "Şehitlerin Serdarı" olması, Sfrancis'in yukarıda verdiği bilgilerle tamamen aynı çizgide, bizzat kendi dilinden şu ifadelerle aktarılmıştır:
“Yedümde tîğ-ı âteş-tâb dilümde nazm-ı Settârî
Ben oldum Fâtih’üñ ol günde mergûb ‘alem-dârı
Gazâ-yı ekber itdüm Rüstemâne hasmıla yed-kesr
Oluban gark-ı hûn-âlûd işte Şehîdler Serdârı…”
(“Elimde düşmana ateş saçan kılıç, dilimde tekbîr-i İlâhî
Ben oldum Fâtih’in o gün göz kamaştıran sancaktârı
Kahır pençemle, düşmanla Rüstem’ce ulu gazâ ettim
Kanlar içinde kalarak oldum Şehîdlerin Serdâr’ı…”)
Görüldüğü üzere Sıdkî’nin Hasan’ın dilinden yazdığı manzumenin ilk iki beytinde; onun elinde “tîğ-ı âteş-tâb” yani “düşmana ateş saçan kılıç” ve dilinde tekbir “nazm”ı olduğu hâlde surların üzerine çıktığı, kahır pençesiyle destansı bir kudretle düşmana karşı savaştığı, Fatih’in sancağını göz kamaştırıcı bir şekilde burcun üstünde dalgalandırdığı, sonunda kanlar içinde kalarak yalnız gâzîlerin değil “Şehîdler”in de “Serdâr”lığına ulaştığı açıkça nazmedilmiştir.

Manzumenin üçüncü ve dördüncü beyitlerinde bugüne kadar duyulmamış ilginç bir ayrıntıdan söz edilerek, Hasan’ın bedeninin burçtan düştükten sonra bir süre sur dibinde ceset ve taş yığınları altında kaldığına, ne Han (Fatih) ne de başka biri naaşının yerini bulamazken, rüyada gösterilen bir işaret üzerine çıkarılıp şimdiki kabir alanına taşındığına işaret edilmiştir:
“Yaturdum kimse bilmez hâl [ü] ahvâlimi hergiz Hân
Meger ma‘nâda irşâd eylemişler böyle düşvârı
Çerâğum şuledâr iden, aña durağ cennet olsun
Hüdâ her bir umûrında ola anuñ meded-kârı...”
(“Hal ve ahvâlimi kimse, Han bile bilmeden yatardım
Meğer mânâ ehli birine iletmişler bu güç ihtârı
Kandilimi yakıp sürdürenin durağı cennet olsun
Her işinde Allah olsun onun yardım eden Yâr'ı…”)
Şiirin beşinci ve son beytinde “menkût” (noktalı) harfle “târîh” düşürüldüğü belirtilen:
“De-gil Sıdkî bunun tamîrine menkûtını târîh:
Zehi devlet Hasan Baba ki heşt-seddin (sekiz burcun) alemdârı.”
(“Söyle Sıdkî onun (türbenin) tamirine noktalı harfle tarih:
Ne devlet; Hasan Baba oldu sekiz burcun sancaktarı.”)
Dizesi ise, yine çağdaş tarihî verilere uygun olarak; on iki kara burcu içinde ikinci sancağın dikildiği dokuzuncu burç olan Porta Pighi/Silivrikapı'dan önce, buraya kadarki sekiz burç arasında ilk Osmanlı sancağını Alemdar Hasan'ın diktiğini netleştirerek; onun hem ismi, hem hikâyesi, hem de ölüm şekliyle “Ulubatlı Hasan” olduğunu kesin olarak kanıtlamaktadır.