stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Moskova Kuşatması (1382)
Sonrası

Toktamış Altın Orda'yı baskın bir bölgesel güç haline getirdi. Topraklarını Kırım'dan Balkaş Gölü'ne kadar birleştirdi. Daha sonraki yıl Poltava'da Litvanyalıları yendi. Ancak eski efendisi Timur'a karşı bir savaş yürütmek gibi feci bir karar verdi ve Altın Orda bu savaştan sonra asla tekrar toparlanamadı.
1382'de Tokhtamysh, Moskova'yı kuşatıp yağmalayarak büyük bir yıkıma yol açtı.
Giselle (rapçi)

| Giselle |
| --- | --- |
Giselle, 2024
Genel bilgiler
Doğum: Uchinaga Aeri 30 Ekim 2000 (24 yaşında) Seul, Güney Kore
Tarzlar: K-pop
Meslekler: Şarkıcı
Etkin yıllar: 2020-günümüz
Müzik şirketi: SM Entertainment
İlişkili hareketler: Aespa

Uchinaga Aeri (Japonca: 内永 枝利, 30 Ekim 2000) veya daha çok bilinen adıyla Giselle (Korece: 지젤, Japonca: ジゼル), SM Entertainment bünyesinde yer alan Japon-Koreli rapçi ve şarkıcıdır. Kız grubu Aespa'nın Ana Rapçisi ve Alt Vokalistidir.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  ISNI: 0000 0005 0988 1075  MusicBrainz: cb8a4667-ee56-4e2e-aba7-dc54fdcb8634  NLK: KAC202278361  VIAF: 4217167025448753390000
Serebral şant

| Serebral şant |
| --- | --- |
[Vikiveri'de düzenle]
Serebral şantlar hidrosefaliyi tedavi etmede veya şişen beyine bağlı artmış kafa içi basıncı azaltmak için beyin omurilik sıvısı boşaltmak için kullanılır. Eğer hidrosefali tedavi etmezse artmış kafa içi basıncına beyin kan dolaşımın bozulmasına, enfarkt ve kanamalara ve ölümcül olabilen herniasyona, geri dönüşsüz beyin hasarına ve ölüme sebep olabilir. Şantlar çok çeşitli olmakla birlikte en sık kullanılanı, bir kranial ventriküle bağlı uc, buna bağlı tek yönlü çalışan bir valf ve ona bağlı olan, genellikle peritona yerleştirilen bir alt uçtan oluşur. Şantlar arasındaki farklar üretildikleri malzemeler, kullanılan valfin çeşidi ve valfin programlanabilir olup olmamasıdır.
Valf çeşitleri

| Valf tipi | Açıklama |
| --- | --- |
Delta: Ventriküllerdeki beyin omurilik sıvısının fazla boşaltılmasını engellenir. Önceden ayarlanmış basınç düzeyi vardır ve ventrikül içindeki basınç bu basıncın altındaysa valf çalışmaz. basınç ayarlanmış basıncı geçerse valf boşaltmaya başlar.
Orta basınçlı silindirik: Ventriküllerin dengesiz boşaltılmasına neden olabilir
Nulsen ve Spitz: Biribirine bir ay ile bağlı 2 top olan valftir. 1956 da ilk kez seri üretilmiş olan şanttır.
Spitz-Holter: şant disfonksiyonunu engellemek için yarıklı silikon kullanılır.
Anti-sifon: Sifon efekti ile fazla boşaltmaktan korur. şantın kranial ucundaki basıncın ani değişimlerinde sifon etkisi ile şantın fazla boşaltmasını etkiler. Bu etki özellikle hastanın pozisyon değiştirdiği durumlarda izlenebilir.
Sigma: Sigma valfler akım kontrolunun sağlandığı şantlardır. basınçtan bağımsız olarak fazla veya az drenajı engellerler. Akım kontrolünü herhangi bir programlama veya cerrahi işlem ile müdahale edilmeden gerçekleştirir.
Şant konumu

Şantın konumu, hidrosefalinin sebebine veya yerine göre cerrah tarafından belirlenir. Tüm beyin ventriküllerine teorik olarak şant yerleştirilebilir. Şant alt uçları en sık karın boşluğuna yerleştirilir fakat gerektiği durumlarda kalbe veya akciğer zarına yerleştirilebilir. Şantlar şantın içerisine yerleştirildiği boşluğa göre isimlendirilir. Şantın alt ucu gelen beyin omurilik sıvısını yeterince emebilecek yeterli epitelyal dokunun olabilceği herhangi bir yere yerleştirilebilir.
Şant konumu > Şant yönü

| Yön | Sıvıyı emecek boşluk |
| --- | --- |
Ventrikülo-peritoneal şant (VP şant): Peritoneal boşluk
Ventrikülo-atrial şant (VA şant): Sağ atrium
Ventrikülo-plevral şant (VPL şant): Plevral boşluk
Ventrikülo-sisternal şant (VC şant): Sisterna magna
Ventriculo-subgaleal şant (SG şant): Subgaleal boşluk
Lumbo-peritoneal şant (LP şant): Peritoneal boşluk
Subgaleal şantlar genellikle shunt cerrahisini tolere edemeyecek yeni doğanlarda veya kilosu az olan bebeklerde uygulanır. Cerrahiepikranial aponerozda (subgaleal alan) bir boşluk oluşturur. Şantın uzak ucu buraya yerleştirilir. Burada beyin omurilik sıvısı birikir ve cilt altından emilir. Infant yeterli kiloya ulaştığında bu şantlar genellikle VP şanta dönüştürülür.
VP şant yara iyileşmesi

6. günde kraniyal yara
12. günde karındaki yara
15. gün, kraniyal dikişler alınmış
Karındaki yara, 15. gün, dikişler alınmış
Komplikasyonlar

Şant işlemleri ile bazı komplikasyonlar mevcuttur. Komplikasyonların çoğu çocukluk çağında ortaya çıkar ve kişi erişkin yaşlara ulaştığında azalır.Komplikasyonların büyük çoğunluğu acil cerrahi gerektirir. Özellikle şantın değişmesi veya yeniden programlanması işlemi gerekir. Şant disfonksiyonu bulguları sıklıkla baş ağrısı, bulantı, kusma, çift görme, bilinç bulanıklığı gibi yeni başlamış hidrosefali bulguları bulgularıdır. Çocukluk çağında şant cerrahisi sonrası ilk 2 yıl içerisinde şanta bağlı komplikasyon görülme oranı % 50 civarındadır.
Komplikasyonlar > Enfeksiyon

Bağışıklık sistemi problemleri veya diğer hastalıklardna dolayı enfeksiyonlar en sık pediatrik yaş grubunu etkiler. Ayrıca yaş ilerledikçe birçok hastalığa karşı bağışıklık kazanılır veya direnç yükselir. Şant enfeksiyonları sık görülen bir problemdir ve görülme oranları %27'lere kadar çıkabilir.Enfeksiyonlar uzun dönemde bilişsel fonksiyon kayıplarına, nörolojik problemlere ve bazen ölümlere bile sebep olabilir. Şant enfeksiyonlarına en sık sebep olan etkenler stafilococcus epidermidis, stafilococcus aureus ve Candida albicanstır. Şant enfeksiyonuna hastanın yaşı (özellikle < 6ay) ve uygulanma şekli etkilidir. Şantın tipi ve enfeksiyon arasında kuvvetli bir ilişki gösterilememiştir. Şant enfekisyon bulguları şant disfonksiyonu gibi bulgular verir fakat tabloya bir de ateş ve beyaz küre sayısının yükselmesi eklenir.
Komplikasyonlar > Şant enfeksiyonlarının tedavisi

Şant enfeksiyonlarının tedavisi çoğunlukla enfekste şantın çıkarılması ve geçici olarak bir ventriküler drenaj sisteminin yerleştirilmesinden oluşur. Şant enfeksiyonlarının tedavisinde 4 ana başlık vardır:
Antibiyotikler
Şantın çıkarılması ve ereken dönemde yenisinin takılması
Antibiyotik tedavisi tamamlana kadar eksternal ventriküler drenaja alınması
Tedavi tamamlandıktan sonra drenaj sisteminin çıkarılıp yeni şant takılması.
Bu tekniklerle şant enfeksiyon tedavisinin başarı oranları %95 civarındadır.
Komplikasyonlar > Şant enfeksiyonlarının medikal tedavisi

Şant enfeksiyonlarının başlangıç tedavisi ampirik olarak başlanır. İlk aşamada geniş spektrumlu gram negatif aerobik basil olan pseudomonaslara ve gram pozitif Staphylococcus aureus ve koagülaz negatif stafilokoklara etkili olan seftazdifim ve Vankomisin kombinasyonlarıyla başlanır. Bazı hekimler tedaviye intratekal veya parenteral olarak pseudomonas etkinliği artırmak için Aminoglikozit sınıfı antibiyotikler ekleyebilirler fakat bunun etkinliği kesin olarak gösterilmemiştir. Meropenem ve aztreonam gram negatif bakteriler için ek olarak kullanılabilir.
Komplikasyonlar > Şant enfeksiyonlarının cerrahi tedavisi

Wong ve arkadaşlarının yaptığı bir çalışmada şant cerrahisi sonrası 8 yıllık süre içinde takip ettikleri hasta grubunda, hem cerrahi hem de IV antibiyotik ile tedavi edilen grubun mortalite oranının (% 19) sadece IV antibiyotik ile tedavi edilen gruptan daha az (% 42) olduğu görülmüş. Her ne kadar bur farkın istatistiksel anlamı olmasa da Wung hastaların hem cerrahi hem de IV antibiyotik ile tedavi edilmesini önermektedir.
SOn 30 yıl içerisinde yapılmış 17 çalışmanın verileri incelendiğinde şant enfeksiyonunun cerrahi ve IV antibiyotik ile tedavi edildiği 244 enfeksiyonda iyileşme oranlarının % 88 olduğu görülmüş. Sadece antibiyotik ile tedavi edilenlerde 230 enfeksiyon hastasında ise bu oran %33'te kalmış.
Şant enfeksiyonun cerrahi tedavisi, enfekte şantın çıkarılması, eksternal sisteme alınması ve tedavi sonrası yenisi ile değiştirilmesi ile yapılır. Seçilmiş hastalarda farklı cerrahi yöntemler başarı ile uygulanmaktadır. Steinbok ve arkadaşları ciltte egzaması olan ve tekrarlayan şant enfeksiyonları olan bir hastanın egzaması düzelenekadar 2 ay süreyle şantı ventrikülo-subgaleal olarak kullanmış ve tedavi bitiminde şantı tekrar peritona taşımıştır. Jones ve arkadaşları ise tekrarlayan VP şant hastalarına endoskopik 3. ventrikülostomi yaparak hastaları hem şant bağımlılığından kurtarmışlar hem de enfeksiyonlarını tedavi etmişlerdir.
Komplikasyonlar > Tıkanıklık

Şannt komplikasyonlarından biri de şantın kraniyal veya alt ucunda meydana gelebilecek tıkanmalardır. Kraniyal uçtaki tıkanmalar daha çok beyin omurilik sıvısı içerisindeki yoğun protein yapıdan kaynaklanabilir. Şantın alt ucu ise karından boşluğundan cilt altına çıkması, ucunda protein birikimin gibi sebeplerden dolayı tıkanabilir. Diğer tıkanma sebebpleri ise fazla boşaltım veya slit ventrikül durumlarıdır.
Komplikasyonlar > Fazla boşaltım

Fazla boşaltım problemleri genelde hasta için uygun olmayan şantlar kullanıldığında ortaya çıkar. Fazla boşaltım aşağıda açıklandığı gibi bazı problemlere sebep olabilir. 
Fazla boşaltım genellikle 2 sebepten oluşur. Birincisi beyin omurilik sıvısının fazla boşalmasına bağlı beyin çöker ve beynin etrafında fazla sıvı veya kan birikebilir. Bu da beyne basıya bağlı ciddi beyin hasarına neden olabilir. Bu kanama subdural kanama olarak tanımlanabilir ve farklı klinik durumların ortaya çıkmasına sebep olabilir. Subdural sıvı birikimi sıvının miktarına ve şikayetlere göre farklı şekilde tedavi edilebilir. Genellikle şant ya değiştirilir ya da basınç ayarlanabilir bir şant ise yeniden programlanabilir. Ayrıca yıllar içerisinde yavaş boşaltıma bağlı ventriküllerin tam boşaldığı durumlar ortaya çıkabilir ve bu slit ventrikül olarak tanımlanır.
Komplikasyonlar > Chiari tip 1 malformasyonu

Yakın zamanda yapılan bazı çalışmalar şant takılmasına bağlı fazla boşaltımın kazanımşıl Tip 1 Chiari malformasyonuna sebep olabileceğini göstermiştir. Daha önceden chiari tip 1 malformasyonlarının çoğunun doğumsal bir anomali olarak ortaya çıktığı düşünülürdü. Son zamanlarda özellikle kisto-peritoneal şant takılmış araknoid kist hastalarında tonsiller herniyasyon ortaya çıkabildiği görülmüştür. Tonsiller herniyasyon Tip 1 Chiari malformasyonunun tipik özelliğidir. Sık semptomlar baş ağrısı, işitme kaybı, halsizlik, kas kuvvetsizliği ve denge problemleridir.
Komplikasyonlar > Slit ventrikül sendromu

Slit ventrikül durumu şant hastalarında az görülen bir durum olsa da genellikle şant revizyonu ile düzeltilebilen bir durumdur. Genellikle şant ameliyatından yıllar sonra ortaya çıkar. En sık bulgular birkaç fark dışında normal şant disfonksiyonu ile aynıdır. Semptomlar aralıklarla meydana gelir ve sürekli değildir. Semptomlar yatar pozisyondayken şiddetlenir. Normal şant disfonksiyonlarında ağrı pozisyondan veya zamandan bağımsız olarak sürekli vardır.kerim
Bu durumun beyin büyümesi ve beyin omurilik sıvısının boşaltılmasının eşzamanlı gerçekleşmesinden kaynaklandığı düşünülüyor. Beyin büyüme esnasında ventriküllerin kapladığı alanı doldurarak ventriküllerin normalde olması gerekenden daha küçük kalmasına sebep olur. Küçülen ventriküller şantın kranial ucunun tıkanmasına sebep olabilir. Slit ventrikül durumu geri dönüşsüzdür ve hastanın yakın takibi gereklidir.
Komplikasyonlar > Ventrikül içi kanama

Ventrikül içi kanama cerrahi esnasında, cerrahi sonrası veya revizyon cerrahilerinde ortaya çıkabilir.Ventriküloperitoneal şant sonrası beyin parankimi içerisinde multifokal kanamalar bildirilmiştir. Bu kanamalar şantın doğru çalışmasını engelleyebilir, şantı tıkayabilir veya ciddi nörolojik problemlere sebep olabilir. Çalışmalar şant revizyonu geçiren hastaların ortalama % 31'inde ventrikül içi kanama meydana geldiğini göstermiştir.
Şant ameliyatı gerektiren durumlar

| Tanı | Açıklama | İnsidans |
| --- | --- | --- |
| Doğumsal hidrosefali | Çok geniş bir yelpazede genetik hastalıklar doğumsal hidrosefaliye sebep olabilirler. |  % 0.04-0.08 |
| Tümor | Beyinde belirli bölgelerdeki tümörler hidrosefaliye sebep olabilir. 3. ve lateral ventriküller, posterior fossa (arka çukur), omurilik içi tümörler. Bu tümörler iyi veya kötü davranışlı olabilir. | Bilinmiyor |
| Kanama sonrası hidrosefali | Özellikle yenidoğanlarda sık görülen bu durum, ventriküllere olan kanamanın beyin omurilik sıvısınının emilimini bozmasından dolayı ortaya çıkan hidrosefalidir. |  |
| Spina bifida | Spina bifida geniş bir hastalık skalasını içerir. Bunların içinde Chiari tip II malformasyonuna sebep olan myelomeningosel en sık hidrosefali yapan hastalıktır. |  % 0.125 |
| Doğumsal aquaduct darlığı | Santral sinir sisteminde anormalliklere sebep olan genetik bir hastalıktır. Zeka geriliği, bitişik parmaklar ve spastik parapleji görülür. |  % 0.003  |
| Kraniyosinostoz | Sütürlerin erken kapanması durumunda kafatası büyümesi duracağı için hidrosefali ortaya çıkabilir |  % 0.05 |
| Menenjit sonrası hidrosefali | İnflamasyon ve yapışıklıklar BOS emilimini engelleyebilir. |  |
| Dandy–Walker sendromu | Hastalar sıklıkla 4. ventrikülün kistki deformiteleri ile başvurur. bunlar, serebellar vermisin hipoplazisi, genişlemiş posterior fossa (arka çukur)'dur. Genetik bir hastalıktır. |  % 0.05 |
| Araknoid kist | Araknoid zarlar arasında BOS birikiminin olduğu bir defekttir. Oluşan kistik yapılar BOS emilimini bozarak hidrosefaliye sebep olabilir.Araknoid kistlerin en sık görüldüğü yerler orta çukur ve arka çukurdur. En sık görülen şikayetler bulantı, kusma ve baş dönmesidir. | %0.05 |
| Benign kafa içi hipertansiyonu | Daha çok kadınlarda görülen, görülme oranı 1/100.000 olan nadir görülen nörolojik bir hastalıktır. Kafa içi basıncın arttığı fakat kafa içi bir patolojinin izlenmediği, ilerleyici görme kaybı ve baş ağrılarının olduğu bir durumdur. |  |
Şantın çıkarılması

Şant bağımlılığının ortadan kalktığı durumlar izlenebilir. Hangi hastalarda bunun mümkün olduğunu gösterecek kesin göstergeler olmamakla birlikte buna hekim karar vermektedir. Şantın ileri dönemlerde çıkarılması mümkün olabilmektedir.
Beyinden abdominal boşluğa uzanan bir ventriküloperitoneal şantın bilgisayarlı tomografi görünütüsü
Ventriküloperitoneal şantın direk grafide görünümü
Bröve

Bröve, bir askerin çok önemli bir askeri uzmanlık alanında, üstün bir ehliyet derecesi elde etmiş olduğunu göstermek üzere verilen bir çeşit mükâfat.
Kara, deniz ve hava kuvvetlerine ait bröveler ile uzmanlık brövelerini içine alır. Aynı zamanda brövenin üzerinde yer alan MÖ 209 tarihi askeriyenin ilk temelinin atılış tarihidir. O tarihte Asya Hun Devleti'nin en ünlü hükümdarı Mete, onluk sistemi bulmuştur. Ayrıca brövelerin üstünde yer alan Atatürk resminin bulunma sebebi de Atatürk'ün "Hatt-ı müdafa yoktur, sath-ı müdafa vardır" sözüdür.
Dört çeşit bröve vardır:
Hava Kuvvetleri Brövesi
Deniz Kuvvetleri Brövesi
Kara Kuvvetleri Brövesi
Jandarma Genel Komutanlığı Brövesi
Hava Astsubay Brövesi
Deniz Astsubay Brövesi
Kara Astsubay Brövesi
Jandarma Astsubay Brövesi
IEEE-488

IEEE 488 bağlayıcıları
GPIB, genel amaçlı arayüzü veriyolu, HP-IB ile eşanlamda. Elektrikli enstrümanlı bir bilgisayarın kontrolde kullanılır. IEEE 488 veriyolu da denir çünkü ANSI/IEEE 488-1978, 488,1-1987, and 488.2-1987 standartları tarafından tanıtılır.
| g t Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsü (IEEE) Standartları |
| --- | --- |
Güncel:  488  754-2008 Revizyon  829  IEEE 830  IEEE 1003  1014-1987  IEEE 1016  1076  IEEE 1149.1  1164  1219  IEEE 1233  IEEE 1275  1284  1355  1364  1394  1451  1471  IEEE 1516  1541-2002  1547  1584  IEEE 1588  IEEE 1596  1603  1613  1667  1675-2008  IEEE 1685  1801  1900  1901  1902  11073  12207 
802 serisi:  802  .1 p  Q  Qat  Qay  X  ad  AE  ag  ah  ak  aq  .2  .3  .4  .5  .6  .7  .8  .9  .10  .11 (a b d e f g h i j k n p r s u v w y ac)  .12  .15  .15.4  .15.4a  .16  .18  .20  .21  .22 
Önerilen:  P1363  P1619  P1823  P2030 
Kaldırılan:  754-1985  854-1987 
Ayrıca bakınız: IEEE Standartları Birliği (IEEE-SA)  Kategori:IEEE standartları
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4438949-8  LCCN: sh89004775  NLI: 987007529900905171
1935

| --- | --- |
Binyıllar:: 2. binyıl
Yüzyıllar::  19. yüzyıl  20. yüzyıl  21. yüzyıl
Onyıllar::  1910'lar  1920'ler  1930'lar  1940'lar  1950'ler
Yıllar::  1932  1933  1934  1935  1936  1937  1938
| --- | --- |
Miladi: 1935   MCMXXXV
Ab urbe condita: 2688
Asur: 6685
Bahâî: 91 – 92
Bengal: 1342
Berberi: 2885
Birmanya: 1297
Bizans: 7443 – 7444
Budist: 2479
Discordian: 3101
Ermeni: 1384   ԹՎ ՌՅՁԴ
Etiyopya: 1927 – 1928
Fransız cumhuriyetçi: 143 – 144
Hicrî: 1353 – 1354
Hint: 
 - Kali Yuga: 5036 – 5037
 - Shaka Samvat: 1857 – 1858
 - Vikram Samvat: 1991 – 1992
Holosen takvimi: 11935
İbrani: 5695 – 5696
İran: 1313 – 1 BP – MÖ 1314 BP
Juche: 24
Kıpti: 1651 – 1652
Kore: 4268
Tayland güneş: 2478
g t 
1935 bir yıldır.
Olaylar > Ocak

16 Ocak - Ünlü kadın gangster Ma Barker, Florida'da saklandığı evde FBI ile girdiği silahlı çatışmada öldürüldü.
19 Ocak - Erkekler için üretilen ilk külot ABD'nin Chicago kentinde satışa sunuldu.
24 Ocak - İlk teneke kutuda bira, ABD'nin Richmond kentinde satışa sunuldu.
Olaylar > Şubat

1 Şubat - Ayasofya müze olarak halkın ziyaretine açıldı.
6 Şubat - Dünya tarihinde en çok oynanan ticari masa oyunu olan Monopoly piyasaya sürüldü.
20 Şubat - Caroline Mikkelsen Antarktika'ya ayak basan ilk kadın oldu.
26 Şubat - Almanya, Versailles Anlaşması hükümlerini çiğneyerek Luftwaffe'yi kurdu.
Olaylar > Mart

1 Mart - Yunanistan'da askerler hükûmete darbe girişiminde bulundu.
8 Mart -
Kadınların ilk defa oy kullandıkları TBMM 5. dönem seçimlerinde 18 kadın milletvekili seçilerek meclise girdi.
Hachikō, 9 yıl önce kalp krizi sonucu ölen sahibi Hidesaburo Ueno'yu beklemeye devam ettiği Shibuya Metro İstasyonu'nun kapısında öldü.
22 Mart - Dünyanın ilk televizyon istasyonu Berlin'de yayına girdi.
Olaylar > Mayıs

15 Mayıs - Moskova Metrosu hizmete girdi.
21 Mayıs - Almanya Versailles Anlaşması hükümlerini çiğneyerek, ülkede zorunlu askerlik uygulamasını başlattı.
31 Mayıs - Hindistan'ın (günümüzde Pakistan sınırları içerisinde bulunan) Ketta şehrinde meydan gelen 7.1Mw şiddetindeki depremde 40,000 kişi öldü.
Olaylar > Temmuz

16 Temmuz - Dünyada ilk Parkmetreler, ABD'nin Oklahoma kentinde hizmete girdi.
Olaylar > Kasım

3 Kasım - Gerçekleştirilen referandum sonucunda Yunanistan cumhuriyetten monarşiye geçti.
7 Kasım - 1925'te imzalanan Sovyet-Türk Dostluk Antlaşması on yıllığına yenilendi.
Olaylar > Ay veya günü bilinmeyenler

SSCB, Doğu Çin Demiryolu ağını Japonya'ya bıraktı.
İtalya, Etiyopya'yı işgal etti.
Almanya'da Reichswehr ve onun alt birimleri olan Reichsheer ile Reichsmarine lağv edildi. Yerine Wehrmacht kuruldu.
RMS Olympic gemisi hizmet dışı kalmasının ardından tersanede söküldü.
Schrödinger'in kedisi deneyi Avusturyalı fizikçi Erwin Schrödinger tarafından geliştirilmiştir.
Doğumlar > Ocak

5 Ocak - Füruğ Ferruhzad, İranlı şair, yazar, yönetmen, ressam
5 Ocak - Patsy Ticer, Amerikalı siyasetçi ve bürokrat
7 Ocak - Valeri Nikolayeviç Kubasov, Sovyet/Rus kozmonottur (ö. 2014)
8 Ocak - Elvis Presley (ö. 1977)
16 Ocak - Udo Lattek, Alman teknik direktör ve eski futbolcudur (ö. 2015)
18 Ocak - Pjetër Filip Arbnori, Arnavut bir gulag kurbanıydı (ö. 2006)
30 Ocak - Richard Gary Brautigan, Amerikalı yazardır (ö. 1984)
31 Ocak - Kenzaburō Ōe, Japon yazar (ö. 2023)
Doğumlar > Şubat

1 Şubat - Vladimir Viktorovich Aksyonov, eski Sovyet kozmonot
14 Şubat - Christel Adelaar, Hollandalı oyuncu (ö. 2013)
16 Şubat - Brian Bedford, İngiliz oyuncu (ö. 2016)
18 Şubat - Ciaran Bourke, İrlandalı şarkıcı ve müzisyendir (ö. 1988)
25 Şubat - Oktay Sinanoğlu, Türk kimya mühendisi ve akademisyen (ö. 2015)
Doğumlar > Mart

1 Mart - Robert Conrad, Amerikalı oyuncu, şarkıcı ve dublör (ö. 2020)
26 Mart- Erdal Öz, Türk yazar; Can Yayınları kurucu (ö. 2006)
Doğumlar > Nisan

3 Nisan - Ahmet Yüksel Özemre
Doğumlar > Mayıs

5 Mayıs - Bernard Pivot, Fransız gazeteci, yazar ve sunucu (ö. 2024)
Doğumlar > Haziran

2 Haziran - Dimitri Kitsikis
14 Haziran - Dieter Forte, Alman oyun yazarı.
Doğumlar > Temmuz

4 Temmuz - Mercedes Sosa, Arjantinli şarkıcı.
6 Temmuz - Tenzin Gyatso, 14. Dalay Lama.
Doğumlar > Ağustos

2 Ağustos - Ion Ungureanu, Moldovalı oyuncu ve siyasetçi (ö. 2017)
11 Ağustos - Erdoğan Karabelen, Türk basketbolcu ve atlet (ö. 2018)
Doğumlar > Eylül

7 Eylül
Abdou Diouf, Senegal'in 2. Cumhurbaşkanı
Pedro Manfredini, Arjantinli millî futbolcu (ö. 2019)
9 Eylül
Demir Özlü, Türk yazar
Haim Topol, İsrailli tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 2023)
11 Eylül - Arvo Part, Estonyalı klasik müzik bestecisi
24 Eylül - Alfrēds Rubiks, Leton komünist politikacı, Letonya Komünist Partisi eski genel sekteri, Avrupa Parlamentosu milletvekili
Doğumlar > Ekim

12 Ekim - Luciano Pavarotti, İtalyan tenor (ö. 6 Eylül 2007)
29 Ekim - Füruzan, Türk yazar
Doğumlar > Kasım

8 Kasım - Alain Delon, Fransız oyuncudur.
11 Kasım - Oliver Batali Albino, Güney Sudanlı politikacı (ö. 2020)
19 Kasım - Reşad Halife, biyokimyager ve yazar (ö. 1990)
29 Kasım - Thomas Joseph O'brien, Amerikalı Roma Katolik piskopos ve din adamı
Doğumlar > Aralık

13 Aralık - Türkan Saylan, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği Başkanı
21 Aralık - Lorenzo Bandini, İtalyan Formula 1 yarışçısı. (ö. 10 Mayıs 1967
Doğumlar > Ay veya günü bilinmeyenler

Ali Şevki Erek, Türk siyasetçi
Hikmet Sami Türk, Türk siyasetçi
Giray Alpan, Türk oyuncu (ö. 2002)
Yılmaz Önge, Türk akademisyen ve mimar (ö. 1992)
Ölümler > Mart

20 Mart - Memduh Erdal, iş insanı
Ölümler > Nisan

14 Nisan - Amalie Emmy Noether, Alman matematikçi (d. 1882)
Ölümler > Aralık

24 Aralık - Alban Berg, Avusturyalı besteci (d. 1885)
Nobel Ödülü kazananlar

Barış – Carl von Ossietzky
Edebiyat –
Fizik – James Chadwick
Kimya – Frédéric Joliot-Curie, Irène Joliot-Curie
Tıp – Hans Spemann
Alfrēds Rubiks (d. 1935)
HyperTransport

Çok Yüksek Aktarım (HyperTransport™) AMD (Advanced Micro Device) firmasının yeni işlemcilerinde kullandığı yüksek hızlı vadeden, düşük gecikme süresi sağlayan, sunucu ve ana çatı bilgisayarlar arasındaki haberleşme süresini düşüren yeni bir teknolojidir.
Özellikleri

Veriyolu tipi: Çift, tek, adresten adrese
Adres Genişliği: 2, 4, 8, 16 ya da 32 bit
Bant Genişliği: 100 MBayt'tan 11.2 GB/saniyeye
Veri hızı: 22.4 Gigabayt/saniyeye kadar
İşlemci tabanlı mı? Evet
Çoklu işlemci desteği var mı? Evet
Sinyalleme: 100 ohm'luk farklı bir dirençle 1.2-V Düşük Voltajlı Farklı Sinyalleme (LVDS)
1989'da Türkiye

Bu sayfada, 1989 yılında Türkiye'de görevdeki siyasi kurumlar ve kişiler, yaşanan olaylar, doğan ve ölen kişiler yer alır.
Meclis

TBMM 20. dönem
Görevdekiler

Cumhurbaşkanı
Kenan Evren (9 Kasım'a kadar)
Turgut Özal (9 Kasım'dan itibaren)
Başbakan
Turgut Özal (9 Kasım'a kadar)
Yıldırım Akbulut (9 Kasım'dan itibaren)
Anamuhalefet lideri
Erdal İnönü
İktidar partisi ve ana muhalefet

İktidar partisi - Anavatan Partisi (ANAP)
Ana muhalefet - Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP)
Kabine

46. Türkiye Hükûmeti (9 Kasım'a kadar)
47. Türkiye Hükûmeti (9 Kasım'dan itibaren)
Olaylar > Ocak

15 Ocak - DSP genel başkanlığı’na Bülent Ecevit seçildi.
20 Ocak - Malatyaspor ile oynayacağı lig maçı için otobüsle yola çıkan Samsunspor kafilesi trafik kazası geçirdi. Kazada teknik direktörünü ve 3 oyuncusunu kaybeden ekip 1. Lig'ten çekildi.
Olaylar > Mart

7 Mart - Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in başvurusu üzerine, "Üniversitelerde bayan öğrencilerin baş örtüsü takmalarına izin veren" yasal düzenlemeyi iptal etti.
26 Mart -  1989 Türkiye yerel seçimleri yapıldı.
29 Mart - TBMM'de iki milletvekilinin kavgasını ayırmaya çalışan DYP Siirt Milletvekili Abdülrezzak Ceylan, silahla vurularak hayatını kaybetti.
Olaylar > Nisan

18 Nisan - Türkiye'nin ilk tüp bebeği, İzmir'deki Ege Üniversitesi Tüp Bebek Merkezi'nde dünyaya geldi.
Olaylar > Mayıs

15 Mayıs - 50000 TL'lik banknotlar tedavüle çıkarıldı.
19 Mayıs - Atatürkçü Düşünce Derneği kuruldu.