Kapadokya (eyalet)
Tarih > Roma Müvekkil Krallığı dönemi (MÖ 95 - MS 14) > Mithridatis Savaşları (MÖ 88-63)

M.Ö. 89'da, Roma'yla barış anlaşması yaptıktan ve I. Ariobarzanes yeniden Kapadokya tahtına oturduktan sonra, VI.Mithridates, Kapadokya'yı tekrar işgal etti ve oğlu IX. Ariarathes'i Pontus egemenliği altında kukla kral olarak yeniden Kapadokya tahtına oturttu. Mithridates'in Kapadokya'daki eylemleri, Roma ile Pontus ve müttefiki Ermenistan Krallığı arasında Birinci Mithridatis Savaşı'na (MÖ 89-85) sebep oldu.
Lucius Cornelius Sulla, MÖ 87'de Roma birliklerinin komutasını devraldı ve VI. Mithridates ve müttefiklerini MÖ 85'te sağlam bir şekilde yendi. Sulla, artan siyasi problemler nedeniyle dikkatini Roma'ya vermesi gerektiğinden, VI.Mithridates'e ılımlı koşullar dayattı: Mithridates, Bitinya ve Kapadokya üzerindeki haklarından feragat ederek I. Ariobarzanes ve IV.Nicomedies'i Roma'ya bağlı müşterek krallar olarak yeniden tahta geçirtecekti. Buna karşılık Roma, VI.Mithridates'in Pontus üzerindeki egemenliğini korumasına izin verdi.
IV.Nicomedes, MÖ 74 yılında öldüğünde, Bitinya Krallığını Roma Cumhuriyeti'ne bıraktı. Ölümü, Küçük Asya'da bir güç boşluğuna neden oldu ve bundan yararlanan VI.Mithridates lidersiz krallığı istila etti. VI. Mirthidates'in, Kapadokya da dahil olmak üzere Anadolu'daki Roma himayelesindeki krallıklar üzerinde planları vardı, bunun üzerine Roma, Pontus tehdidini sona erdirmek için Üçüncü Mithridatis Savaşı'nı başlattı. Konsül Lucius Licinius Lucullus'u Asya'ya gönderen Roma, Pontus'u ve onun müttefiki Ermenistan'ı MÖ 71'de yendi. VI.Mithridates Ermenistan'a kaçtı ve Lucullus MÖ 69'da Pontus'u ele geçirdi. Böylece Asya'daki Roma'ya bağlı krallıklar üzerindeki kesin Roma hakimiyeti yeniden tesis edildi.
İlk başarılarına rağmen, Lucullus savaşı kesin bir şekilde sona erdiremedi. MÖ 66'da VI. Mithridates ve Tigranes kendi krallıklarını geri aldılar ve Lucullus Roma'ya geri çağrıldı. Senato daha sonra savaşı sona erdirmek için Büyük Pompey'i Doğu'ya gönderdi. VI.Mithridates, Pompey'e yenilmesi üzerine tekrar Ermenistan'a kaçtı. Ancak Tigranes onu kabul etmeyi reddetti. VI.Mithridates, Karadeniz üzerinden kuzeye, oğlu Machares yönetimindeki Bosporos Krallığı'na kaçmak zorunda kaldı ve MÖ 65'te savaş kesin bir şekilde sona erdi.
Machares, Roma'ya karşı yeni bir savaş başlatmayı reddettiğinde, VI.Mithridates onu öldürdü ve kendisi Boshporus tahtını ele geçirdi. VI.Mithridates, Romalılarla bir kez daha savaşmaya istekliyken, en küçük oğlu II. Farnakis değildi ve babasını iktidardan uzaklaştırmak için bir plan yaptı. Planları ortaya çıktı, ancak Pompey ve ordularıyla çatışmak istemeyen Boshporus ordusu, Farnakis'i destekledi. VI.Mithridates'e isyan ettiler ve saraya doğru yürüyüşe geçtiler. VI. Mithtidates'i MÖ 63'te kendi canına kıymaya zorladılar. II.Farnakis, teslim olma ve boyun eğme teklifleriyle Pompey'e hızlı bir şekilde bir elçi gönderdi. Pompey, II.Farnakis'in teslimiyetini kabul etti ve karşılığında II. Farnakis'i Bosphorus Krallığı'nın Romalı müvekkil kralı olarak seçti.
VI.Mithridates artık hayatta olmadığı için Pompey, Bitinya, Pontus ve Kilikya'yı Roma Cumhuriyeti'nin bir eyaleti olarak resmen ilhak etti. MÖ 64'te Pompey Ermenistan'ı işgal etti. Tigranes, Pompey'e teslim oldu ve Ermenistan Roma'nın bağlı krallığı oldu. Ermenistan'ın tehdit olmaktan çıkmasıyla, Pompey güneye gitti ve Kral Antiochus XIII. Asiaticus'u devirerek Roma'ya bağlı bir müvekkil krallık olan Suriye'yi resmen ilhak etti ve bir Roma eyaletine dönüştürdü. I.Ariobarzanes'in ölümünden sonra, Roma'ya dönmeden önce Pompey'in Doğu'daki son eylemlerinden biri olarak Pompey, I.Ariobarzanes'in oğlu II.Ariobarzanes'i Kapadokya'nın yeni Romalı müvekkil kralı olarak görevlendirdi.
II.Ariobarzanes, komşu Part İmparatorluğu'na bağlı güçler tarafından öldürüldüğü MÖ 51'e kadar Roma'nın müvekkil kralı olarak hüküm sürdü. Roma Senatosu, onun oğlu III. Ariobarzanes'i onun halefi olarak ilan etti ve Roma Kilikya Valisi Marcus Tullius Cicero'nun askeri desteğiyle onu Kapadokya tahtına oturttu. MÖ 50'de, III. Ariobarzanes, Cicero'nun yardımıyla,annesi II.Athenais Philostorgos'un onu devirip küçük kardeşi X.Ariarathes'i kral olarak tahta oturtmak için bir komplo hazırladığını keşfetti. Cicero ve III.Ariobarzanes birlikte, VI.Mithridates'in de kızı olan Athenais'i Kapadokya'dan sürdüler.