Osmanlı İmparatorluğu'ndaki siyasi partiler listesi

Bu madde Osmanlı Devleti'nde kurulmuş siyasi partiler hakkındadır.
| İsim | Kuruluş Yılı ve Yeri | Açıklamalar |
| --- | --- | --- |
| Fedailer Cemiyeti | 1859, İstanbul | Genel Başkan: Süleymaniyeli Şeyh Ahmet Kurucu Üyeler: Didon Arif Bey, Hüseyin Daim Paşa, Binbaşı Rasim Bey, Cafer Dem Paşa, Tophane Müftüsü Bekir Efendi, Kütahyalı Şeyh İsmail, Hoca Nasuh Efendi, Tophane Mızıka Başçavuşu Erzurumlu Mehmed, Hezergradlı Şeyh Feyzullah Efendi, Kütahyalı Şeyh İsmail |
| Yeni Osmanlılar | 1865, İstanbul | Genel Başkan: Mustafa Fazıl Paşa Kurucu Üyeler: Namık Kemal, Kayazade Reşat, Menapirzade Nuri, Sagır Ahmet Beyzade Mehmet, Mir'at Mecmuası sahibi Refik, Suphi Paşazade Ayetullah, Ziya Paşa, Ali Suavi, Agah Efendi, Ebüzziya Tevfik. |
| Kleanti Skalyeri - Aziz Bey Komitesi | 22 Mart 1876, İstanbul | Genel Başkan: Kleanti Skalyeri  Kurucu Üyeler: Nakşibend Kalfa, Aziz Bey, Ali Şefkati, Tabib Agah Bey |
| Üsküdar Komitesi | 8 Mayıs 1878, İstanbul | Genel Başkan: Ali Suavi Kurucu Üyeler: Süleyman Asaf Sopasalan, Hafız Nuri, Hasköylü Hacı Ahmet, Mehmet İzzet Paşazade Süleyman, Bağdatlı Süleyman, Üsküdarlı Nuri, Filibeli Ahmet Paşa, Arnavut Salih, Hacı Ahmet, Molla Mustafa |
| İttihat ve Terakki | 21 Mayıs 1889, İstanbul | Genel Başkan: Ali Rüştü Kurucu Üyeler: İbrahim Temo, Abdullah Cevdet, İshak Sükûti, Mehmed Reşid, Hüseyinzade Ali |
| İttihat ve Terakki | 1889, Paris Şubesi | Genel Başkan: Ahmed Rıza Bey Yöneticiler: Mustafa Fazıl Paşa, Recep Fuat, Nihat, Doktor Nâzım Bey, Bahaeddin Şakir, Samipaşazade Sezai, Alber Fua |
| İttihat ve Terakki | 1897, Cenevre Şubesi | Kurucular: İshak Sükûti, Abdullah Cevdet, Ethem Ruhi (Balkan), Tıbbiyeli Mustafa Ragıp, Esat, Mithat Şükrü (Bleda), Ahmet, Mizancı Murat, Tunalı Hilmi, Seraceddin, Dr. Hasan, Lütfi, Dr. Akil Muhtar (Özden), Nuri Ahmet, Dr. Mehmed Reşit |
| İttihat ve Terakki | 1897, Kahire Şubesi | Kurucular: İshak Sükûti, Tunalı Hilmi, Hoca Kadri, Salih Cemal, Ali Ziya, Ahmet Ferit (Tek) |
| Teşebbüs-i Şahsi ve Adem-i Merkeziyet Cemiyeti | 1892, Paris | Genel Başkan: Prens Sabahaddin Kurucu Üyeler: Ahmet Fazlı (Genel Sekreter), İsmail Kemal, Dr. Nihat Reşat (Belger), Dr. Rıfat, Miralay Zeki, Dr. Sabri, Hüseyin Tosun, Milaslı Asker Murat, Şair Hüseyin Siret (Özsever) |
| Cemiyet-i İnkılabiye | 1904, İstanbul | Genel Başkan: Satvet Lütfi (Tozan) Kurucu Üyeler: Namık Zeki, Ferit Necdet Mübin, Dr. Mahmud, Köprülü Hamdi, Nazır Mustafa Asım, Nafi Atuf (Kansu), Vehbi Semuh |
| Osmanlı Hürriyet Cemiyeti | 8 Eylül 1906, Selanik | Genel Başkan: Talat Bey (Paşa) Yöneticiler: Hüseyin Kadri, Mithat Şükrü (Bleda), Hayri, Ahmet Rıza, Enver (Paşa), Habib, İpekli Hafız İbrahim, Bursalı Tahir, Naki (Yücekök), Edip Servet (Tör), Kazım Nami (Duru), Ömer Naci (Yüzbaşı), İsmail Canbulat, Hakkı Baha, Rahmi Bey, Mehmet Tevfik (Bilge), Halil (Kut), Cemal (Paşa), Enver (Paşa), Kazım Karabekir, İsmet (İnönü), Necib Draga (Cemiyetin Manastır ve Üsküp şubeleri kurucusu) |
| Vatan ve Hürriyet Cemiyeti | 19 Ekim 1906, Şam | Genel Başkan: Mustafa Kemal (Atatürk) Yöneticiler: Mustafa (Cantekin), Lütfi Müfit (Özdeş) |
| Selamet-i Umumiye | 1907, İstanbul | Kurucuları: İbrahim Naci, Giritli Ali, Fuat Şükrü, Abdullah Abud, Dr. Rıza Abud, Yenişehirli Salih, Pertev Tevfik, Mustafa (Demokrat), Rıza Bey |
| Osmanlı Ahrar Fırkası | 14 Eylül 1908, İstanbul | Kurucuları: Nureddin Ferruh, Ahmet Fazlı, Kıbrıslı Tevfik, Nazım, Şevket, Celalettin Arif, Mahir Sait (Pekmen) (Perde arkasından Prens Sabahaddin tarafından yönetildi.) |
| Osmanlı Demokrat Fırkası (Fırka-i İbad) | 6 Şubat 1908, İstanbul | Kurucuları: İbrahim Naci, Giritli Ali, Fuat Şükrü, Dr. Rıza Abud, Pertev Tevfik, Yenişehirli Salih, Mustafa, Rıza, Dr. Abdullah Cevdet, Dr. İbrahim Temo |
| Fedakâran-ı Millet Cemiyeti | 12 Ağustos 1908, İstanbul | 1908 seçimlerine katılmadığı gibi 31 Mart Vakası’ndan sonra da siyasal hayattan çekilmiş ve kapanmıştır. |
| Türk Derneği | 25 Aralık 1908, İstanbul | Kurucu ve Yöneticileri: Ahmet Midhat Efendi, Emrullah, Veled, Nesip Asım (Yazıksız), Korkmazoğlu Celal, Yusuf Akçura, Akyiğitoğlu Musa, Fuat Köseraif, Rıza Tevfik (Bölükbaşı) |
| Nesl-i Cedid Cemiyeti | 1908, İstanbul | Kurucuları: Nafi Atuf (Kansu), Arnavut Mustafa, Mehmet Şerafettin, Mühendis Mazhar Neriman, Mehmet Ali Şevki, Adil Bey |
| Heyet-i Müttefika-i Osmaniye | 17 Nisan 1909, İstanbul | Kuruluşu önerilse de; 31 Mart Olayı üstüne kurulamamış ve gelişememiştir. Bu kuruluş, partiler ve dernekler arası bir koalisyon olacaktı. |
| İttihad-ı Muhammedi Fırkası (Fırka-i Muhammediye) | 5 Nisan 1909, İstanbul | Kurucu ve Yöneticileri: Süheyl Paşa, Mehmet Sadık, Mehmet Emin Hayreti, Ahmet Esat, Mehmet Emin, Hafız Mehmet Sabri, Şevket Efendi, Saidi Nursî, Hacı Hayri, Raşit, Ferik Rıza Paşa, Faruki Ömer, Şevki Efendi, Seyyid Müslim Penah, Refik, Muhammed Efgani, Ahmet Nazir, Ferik Hacı İzzet Paşa, Seyyid Abdullah El Haşimi El Mekki, İhsan, Hayri Abdullah Ziyaeddin, Şeyh Ali, Hacı Kazım, Hacı Mehmed, Tevfik Derviş Vahdeti |
| İslahat-ı Esasiye-i Osmaniye Fırkası | 28 Aralık 1909, Paris | Genel Başkan: Mehmed Şerif Paşa Üyeler: Mevlanzade Rıfat, Ali Kemal, Pertev, İzmirli Kemal Avni, Nihad Reşat (Belger) |
| Mutedil Hürriyetperveran Fırkası | Kasım 1909, İstanbul | 1908 seçimlerinde seçilmiş ve fırkayı oluşturmuş bu mebuslar, Hürriyet- İtilaf Fırkası’na katıldıklarından parti olarak hiçbir seçime katılmadan kapanmıştır. |
| Ahali Fırkası | 21 Şubat 1910, İstanbul | Genel Başkan: Gümülcine Mebusu İsmail Bey Üyeler: Vasfi, Ferhad, Şevket, Ömer Lütfi, Zeynelabidin, Mustafa Sabri, Fevzi, Şükrü Bey |
| Osmanlı Sosyalist Fırkası | 15 Eylül 1910, İstanbul | Genel Başkan: Hüseyin Hilmi (İştirakçi) Üyeler: Namık Hasan, Pertev, Tevfik, İbnil Tahir, İsmail Faik, Baha Tevfik, Hamid Suphi |
| Osmanlı Sosyalist Fırkası | 1910, Paris Şubesi | Kurucu: Dr. Refik Nevzad Üyeler: Avni Kemal, Hoca Kadri, Fuat Nevzat, Memil Zeki |
| Hürriyet ve İtilâf Fırkası | 21 Kasım 1911, İstanbul | Kurucular: İsmail Hakkı Paşa, Dr. Dağavaryan Nazret, Mustafa Sabri, Abdülhamid Zöhravi, Müşir Fuat Paşa, Damat Ferit Paşa, Ferik Süleyman Paşa, Volçentrinli Hasan, Miralay Sadık, Dr. Rıza Nur, Tahir Hayrettin |
| Halâskâr Zâbitân Grubu | 17 Mayıs 1912, İstanbul | Kurucu ve Yöneticiler: Kurmay Binbaşı Gelibolulu Kemal (Şenkıl), Kurmay Kolağası Kastamonulu Hilmi, Sürvari Kaymakamı Recep, Bahriye Binbaşısı İbrahim Aşki, Yüzbaşı Kudret |
| Millî Meşrutiyet Fırkası | 5 Temmuz 1912, İstanbul | Genel Başkan: İfnam Başyazarı, eski Kütahya Milletvekili Ahmet Ferit (Tek) Üyeler: Akçoraoğlu Yusuf, Müderris Zühtü, Mehmet Ali Cemil Bey, Ethem Nejat, Mustafa Suphi |
| İstihlâk-ı Milli Cemiyeti | 3 Mart 1912, İstanbul | Kurucu Üyeler: Mahmud Esad, Rıfkı Bey, Zühdü Bey, Cemal Bey, Ethem Bey |
| Milli Talim ve Terbiye Cemiyeti | 24 Temmuz 1915, İstanbul | Kurucu Üyeleri: Sıhhiyye Müdüri Umumisi Esat Paşa, Temyiz Mahkemesi Başkanı Hacı Evliya Efendi, Eğitim Bakanlığı Telif ve Tercüme dairesi üyesi Sami Bey, İstanbul Darülfünundan Müderris İsmail Hakkı (Baltacıoğlu), Mithat Şükrü (Bleda), Eski Halep Valisi Galip, Yargıç Muhlis, Doç. Dr. Hüseyinzade Ali, Harun Reşid Bey |
| Radikal Avam Fırkası | 19 Ekim 1918, İstanbul | Genel Başkan: Mevlanzade Rıfat Üyeler: Emin Ali, Yazar Mazlum, Müdafaa Gazetesi Sahibi Ragıp, Tüccar Mehmet Faik |
| Osmanlı Hürriyetperver Avam Fırkası | 19 Ekim 1918, İstanbul | Kurucu ve Yöneticiler: Ali Fethi (Okyar), Hüseyin Kadri |
| Teceddüt Fırkası | 5 Kasım 1918, İstanbul | Kurucular: İttihad ve Terakki Cemiyeti son kongre üyeleri Yöneticiler: Başkan, Senato üyesi Hüsnü Paşa, Senatör Seyid Bey, Mavrokordato Efendi, Saruhan Mebusu Mehmet Sabri (Toprak), Yunus Nadi (Abalıoğlu), Dikran Barsamyan, Ezekiyel Sason, Şemsettin (Günaltay), İhsan, Orfanidis, Hamdi, Faik (Kaltakkıran), Sabri, Reşit Paşa, Galip Bahtiyar (Göker), Ali İhsan (Sağlam), Dr.Tevfik Rüştü (Aras), Rahmi (Köken), Muhittin (Birgen), Rahmi (Arslan), Babanzade Hikmet, Parsamyan, Mustafa Fevzi, İsmail Canbulat ve Sason Efendi |
| Ahali İktisat Fırkası | 12 Şubat 1918, İstanbul | Kurucu ve Yöneticiler: Ermenaklı Tüccar Mehmet Nuri, Gazeteci Öğretmen Lütfi Arif Kanber, Eskişehirli Tüccar Hüseyin Hüsnü, Ahmet Hamdi (Başar-Limancı Hamdi) |
| Selamet-i Osmaniye Fırkası | 14 Ocak 1918, İstanbul | Kurucular: Sabık Amasya Mebusu İsmail Hakkı Paşa, Ulemadan Fazıl Efendi, Emekli Ferik Ferit Paşa, tüccar Kudret Haki, Eski İstanbul Polis Müdürlerinden Mehmet Ali (Fesçioğlu), Soysallıoğlu İsmail Suphi, Hasan Hicabi, Emekli Miralay Behzad, Ulemadan Zeki Bey |
| Sosyal Demokrat Fırkası | 4 Aralık 1918, İstanbul | Kurucu ve Yöneticiler: Dr. Hasan Rıza, Cemil Arif (Alpay), Tahsin, Habib Bey |
| İstihlâs-ı Vatan Cemiyeti | 13 Kasım 1918, Manisa | Kurucu ve Yöneticiler: Karaosmanzade Kani, sabık Suriye mektupçusu Nuri, Dava Vekili Abidin Bey, Eczacı Rıza Bey |
| Selâmet-i Amme Cemiyeti | 9 Kasım 1918, İstanbul | Kurucu ve Yöneticiler: Rıfat Sabit, Mustafa Arif ve Mehmet Ali, Fazıl Ahmet (Aykaç), Asaf Muammer Bey |
| Osmanlı Sulh ve Selâmet Cemiyeti | 14 Ocak 1918, İstanbul | Kurucular: Satvet Lütfi (Tozan), Toygarzade Naşit, Avukat Mustafa Kemal, Kırşehirli Müfit Hoca, Balalı Şehzüvarzade Hacı Osman Bey Yöneticiler: Topçu Feriki Ferid Paşa Başkan, Yahya Adnan Paşa, Arif Paşa, Ali Kemal Bey, Cemal Bey, Av. Fuad Şükrü, Sait Molla, Miralay Süleyman, Faik Şemseddin, Dr.Selahattin, Salih Bey, Mehmet Arif Bey |
| İzmir Müdâfaa-i Hukuku Osmaniye Cemiyeti | 6 Kasım 1918, İzmir | Kurucu ve Yöneticiler: Moralizade Muvaffak, Halit Bey, Nail Bey, Menemenlizade Muvaffak, Haşim Enveri, Nazmi Bey, Hüseyin Lütfi, Abdurrahman Sami, Naci Bey, Tokadizade Şekip, Salepçizade Mithat, Cami Bey, İsmail Sıtkı, Ragıp Nureddin, Şerif Paşazade Remzi, Hasan Vasfi Bey |
| Kilikyalılar Cemiyeti | 21 Aralık 1918, İstanbul | Kurucu ve Yöneticiler: Menemenlizade Rıfat, Menemenlizade Nabi, Ali Münif (Yeğenağa), Ali Hayati, Hafız Mehmet Emin, Abdülkadir, Evliyazade Hacı Evliya, Mısrizade Seyfeddin, Ramazanoğlu Saffet Bey |
| Millî Ahrar Fırkası | 9 Aralık 1919, İstanbul | Kurucu ve Yöneticiler: Asaf Muammer, Soysallıoğlu İsmail Suphi, Agah Mazlum, Bekir Sami (Kunduh), Cami, Tevfik Hamdi, Refik İsmail, Süleyman Nüzhet, Şakir Sarıca, Abdülhak Şinasi (Hisar), Mahir Sait, Mehmet Refik Beyler |
| Türkiye İşçi ve Çifti Sosyalist Fırkası | 20 Eylül 1919, İstanbul | Kurucular: Ahmed Akif, Ethem Nejat, Dr. Şefik Hüsnü |
| Milli Türk Fırkası | 9 Aralık 1919, İstanbul | Kurucu ve Yöneticiler: Ahmet Ferit (Tek), Mehmet Emin (Yurdakul), Ahmet Hikmet (Müftüoğlu), İktisat Müderrisi Zühdü, Yusuf Akçoraoğlu, Dr.Abdülhak Adnan (Adıvar), İsmail Hakkı |
| Vilâyât-ı Şarkiye Müdâfaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti | 2 Aralık 1918, Erzurum | Kurucular: Erzurumlu Raif Hoca ve Süleyman Nazif |
| Hürriyet ve İtilâf Fırkası | 17 Kasım 1918, İstanbul | 27 Kasım 1911'de kurulmuş olan fırka, bu bölümde belirtilen dönemde yeniden faaliyete geçmiştir.Yeni Yöneticiler: Başkan Müşir Nuri Paşa Üyeler: Müşir Zeki Paşa, Ayan azası Abdülkadir, eski Konya Mebusu Zeynelabidin, eski Tokat Mebusu Mustafa Sabri, eski Karesi Mebusu Vasfi Efendi, Süleyman Paşa, Celalettin Paşa, Ali Kemal, Refik Halid (Karay), Nureddin, eski Tahran Sefiri Hasip, sabık Maarif Nazırı Rıza Tevfik (Bölükbaşı), Tüccar Hacı Osman ve Mehmet Ali Beyler |
| Anadolu ve Rumeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti | 7 Eylül 1919, Sivas | Kurucuları ve Yöneticileri: (Sivas Kongresi üyeleri adına) Mustafa Kemal Paşa, Sabık Bahriye Nazırı Rauf (Orbay), İbrahim Süreyya (Yiğit), Bekir Sami (Kunduk), Fevzi (Baysoy), Raif (Dinç), Refet (Bele), Kara Vasıf, İsmail Hami (Danişmend), İsmail Fazıl (Cebesoy), Hikmet Boran, Osman Nuri (Özpay), Hüsrev Sami (Kızıldoğan), Abdurrahman Dursun (Yalvaç), Mehmet Şükrü (Koçzade), Süleyman (Boşank), Yusuf Bahri (Tatlıoğlu), Necip Ali (Küçüka), Halit Hami (Mengi) ve Mustafa (Soylu) |
| Osmanlı Mesai Fırkası | 19 Mart 1919, İstanbul | Mütareke dönemindeki sosyalist partilere karşı bir denge öğesi olarak eski İttihatçı memur ve işçiler tarafından kuruldu.Yöneticiler: Makine Mühendisi H. Memduh, Muharrir Avni Ali, Hasan Muslihiddin, Yusuf, Vahidettin, Seyyit, Hüseyin, Lütfi, İsmail, İhsan Bey |
| Osmanlı Çiftçiler Cemiyeti Fırkası | 1919, İstanbul | Yöneticiler: Hamdullah Emin Paşa, Mehmet Esat Paşa (Işık), Mehmet Emin Paşa, İsa Ruhi Paşa, Mustafa Münif Paşa, Dr.Mustafa Hulusi, Ali Haydar, Yusuf Mazhar, Mehmet Mahfi, Hüseyin Hüsnü, Nazım, Ali Rıza Bey |
| Türkiye Sosyalist Fırkası | 20 Şubat 1919, İstanbul | Osmanlı Sosyalist Fırkası'nın yerini alarak, tarihte yeniden etkinliğe geçmiştir.Yöneticiler: Hüseyin Hilmi, Mustafa Fazıl |
| Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkası | 22 Eylül 1919, İstanbul | Osmanlı Sosyalist Fırkası'nın işgalcilerden yanan tutumuna karşı Dr. Şefik Hüsnü ve Mustafa Suphi etrafında oluşan parti. Yöneticiler: Dr.Şefik Hüsnü, Mustafa Suphi |
| Vahdet-i Milliye Heyeti | 1919, İstanbul | Genel Başkan: Ahmed Rıza Bey Kurucu ve Yöneticiler: Çürüksulu Mahmut Paşa, Hamit Bey, Nabi Reşit Sadi, Abdurrahman Şeref Bey |
| Şarki Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti | 12 Ağustos 1919, Erzurum | Kurucuları ve Yöneticileri: (Erzurum Kongresi üyeleri adına) Mustafa Kemal Paşa, Sabık Bahriye Nazırı Rauf (Orbay), Sabık Trabzon Mebusu Servet Bey, İzzet Bey, Sabık Erzurum Mebusu Raif, Sabık Bitlis Mebusu Sadullah, Erzincan'dan Nakşi Şeyhi Şeyh Feyzi, Sabık Beyrut Valisi Bekir Sami, Mutki Aşireti Reisi Hacı Mustafa Bey |
| Amele Fırkası | 1920, İstanbul | Kurucu ve Yöneticiler: Amiralzade Cemal Hüsnü, Avukat Radi, sabık memur Mehmet Behçet ve Haydar, kömür müteahhidi Mehmet Kamil, Hüsnü Paşazade Seyit Bilal, kömür katibi Ali Haydar Bey ve Vanlı Mehmet Baba, Mehmet Ali Ağa |
| Türkiye Komünist Partisi | 10 Eylül 1920, Ankara | Türkiye İşçi Çiftçi Sosyalist Fırkası yerine kurulan yasadışı parti.Merkez Komitesi Başkanı: Mustafa Suphi Kurucu ve Yöneticiler: Arif Oruç, Emekli Binbaşı Hacıoğlu Salih, Şerif Manatof, Ethem Nejat |
| Halk İştirakiyun Fırkası | 7 Aralık 1920, Ankara | Türkiye Komünist Partisi'nin yasal kolu olarak kurulan parti.Kurucu ve Yöneticiler: Nazım Resmor (Öztelli), Mehmet Şükrü (Koç), Şeyh Servet, Salih Hacıoğlu |
| Türkiye Zürra Fırkası | 1920, İstanbul | Kurucu ve Yöneticiler: Cevat Rüştü, Şükrü, Yahya Sezai, Abdülaziz Mecdi Bey |
| Türkiye Komünist Fırkası | 18 Ekim 1920, Ankara | Kurucu ve Yöneticiler: Dr.Tevfik Rüştü (Aras), Mahmut Esat (Bozkurt), Mahmut Celâl (Bayar), Yunus Nadi (Abalıoğlu), Kılıç Ali, Hakkı Behiç (Bayiç), İhsan (Eryavuz), Refik (Koraltan), Eyüp Sabri (Akgöl) ve Süreyya (Yiğit) |
| Müstakil Sosyalist Fırkası | 1922, İstanbul | Kurucu ve Yöneticiler: Türkiye Sosyalist Fırkası’ndan ayrılmış tramvay işçilerince kurulmuştur.  |