Şahkulu İsyanı
İsyanın sonucu

İsyanla ilgili tartışmalara yol açan konulardan biri de ayaklanma sırasında verilen kayıpların sayısıdır. İsyan sırasında hem Osmanlı birliklerinden hem de Şahkulu tarafından çok sayıda kişi hayatını kaybetmiş olsa da 50.000 rakamı pek olası görünmemektedir. İdris-i Bitlis tarafından verilen bu rakamın başka tarihçiler tarafından desteklenmemesi, başka bir kaynaktan teyit edilmesini imkânsız kılmaktadır. Öte yandan, Safevi dönemi tarihçilerinin verdiği bilgilerde 50.000 gibi yüksek bir rakamın bulunmaması da gerçeğin doğruluğu konusunda şüphe uyandırmaktadır. Safevi tarihçisi Hasan Bey Rumlu bile bu konuda herhangi bir rakam vermemiştir. Türk tarihçi Ümid Erkan, “16. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda Kızılbaş İsyanları” adlı eserinde Osmanlı arşiv belgelerine dayanarak bu rakamın 5-6.000 civarında olduğunun tahmin edildiğini belirtmektedir. Yazar, dönemin nüfus ve vergi kayıtlarına dayanarak 50.000 rakamının abartılı olduğunu yazmaktadır. İsyanın başladığı ve her iki taraftan da çok sayıda insanın hayatını kaybettiği Teke elinin nüfusuna bakıldığında, 16. yüzyılın ilk yarısında 3.600 olan bölge nüfusunun ikinci yarısında 5.000'e yükseldiği tahrirlerden anlaşılmaktadır. Tahrir defterlerine dayanan bu demografik bilgiler, Antalya'nın 16. yüzyılda Anadolu'da orta büyüklükte bir şehir olduğunu göstermektedir. Ayrıca 19. yüzyılda kenti ziyaret eden ünlü seyyahlardan Francis Beaufort, yüzyılın başlarında kentin nüfusunu 8.000 olarak kaydetmiştir. Yüzyılın ortalarında bölgeye gelen bir diğer seyyah Charles Tehier ise nüfusu 15-18.000 olarak belirtmiştir.
Öte yandan, söz konusu döneme ait vergi belgeleri, 1530 yılında derlenen listeye kıyasla 1455 yılında toplanan vergi miktarında önemli bir fark göstermemektedir. İsyanın yayılması sırasında Hamedan bölgesinde çok sayıda insan hayatını kaybetmiştir. Ancak bölgenin nüfus ve vergi seviyelerine baktığımızda bir azalma değil artış gözlemliyoruz. Yaklaşık 50.000 kişinin hayatını kaybettiği düşünüldüğünde, tablolarda kaydedilen nüfus ve vergi seviyelerinde önemli bir düşüş olma ihtimali bulunmaktadır. Dolayısıyla listelerden elde edilen nüfus ve vergi düzeyleri İdris-i Bitlis'in bahsettiği elli bine yakın bir rakamı göstermektedir.
Bu isyanın ardından Sultan II. Bayezid, Kızılbaş topluluğunu Hemedan vilayetinden ve Tekeli bölgesinden sürgün etmiştir. Anadolu'da binlerce insanın ölümüne neden olan bu isyan ve Safevi Devleti'ne yapılan göçler ve zorunlu sürgünler Tekke Sancağı'nın nüfusunun azalmasına neden olmuştur. Özellikle Tekke bölgesinden 15.000 kişinin gönüllü olarak Safevi İmparatorluğu'na göç etmesi bazı kasabaların küçülmesine, bazılarının ise ıssızlaşmasına neden olmuştur.
Bu isyan sonucunda Şahkulu, Antalya'dan Sivas'a kadar başarı elde etmiş ve o dönemde çeşitli nedenlerle zayıf olan Osmanlı yönetimini neredeyse yok etmişti. İsyan, kırsal tarım ve ekonomik hayatta daha fazla aksamaya yol açtı. Şehzade Ahmed'in isyanı bastırmadaki başarısızlığı ve kendisini desteklemeyen yeniçerilere sert davranması, halkın ve ordunun gözünden düşmesine neden oldu. Şehzade Ahmed, en büyük destekçisi Vezir Hadım Ali Paşa'yı da kaybedince tamamen yalnız kaldı. Şehzade Selim kendisine Avrupa'da bir vilayet verildiğini duyunca öfkesi daha da arttı. Şehzade Ahmed, Anadolu'daki isyancıları temizlemek yerine Afyon'da oturup durumu izledi. Onun bu kayıtsız tutumu halk ve asker arasında Şehzade Selim'e olan ilgi ve sevgiyi artırdı. Dolayısıyla bu isyanın Şehzade Selim'in taht mücadelesindeki başarısızlığının sebeplerinden biri olduğu söylenebilir.