Etki ajanı
Türkiye'de Etki Ajanlığı

Türkiye'de yeni yargı paketinde önerilen "Etki Ajansı" maddesinin bağımsız gazetecilik ve demokrasi üzerinde ciddi zararlar verebileceği konusunda uyarılarda bulunulmaktadır.  Belirsiz tanımları nedeniyle eleştirilen bu tartışmalı yasa tasarısının, gazeteciler ile sivil toplum kuruluşlarını hedef alabilecek potansiyelde, dezenformasyon yasasının genişletilmiş bir uygulaması olarak değerlendirildiği ifade ediliyor.
Haziran 2024 ayında Kurban Bayramı sonrasında TBMM'ye sunulması planlanmış 9 .Yargı Paketi'ndeki öneri, Türk Ceza Kanunu'nda casusluk bölümünün altında yer alan "Etki Ajansı" hükmü nedeniyle geniş çapta tepki topladı. Medya özgürlüğü ve hukuk alanındaki uzmanlar bu hükmün detaylarının net olmamasının, uygulama sırasında keyfi yorumlara ve baskılara yol açabileceği endişesini dile getiriyorlar.
Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA) yetkilileri ile basın özgürlüğü savunucuları, yasa tasarısının gazetecileri ve sivil toplum örgütlerini hedef alabileceği konusunda uyarılarda bulunurken, aynı zamanda hukuki kesinlik ilkesinin ihlal edildiğine dikkat çekiyorlar. Hukuk camiasında yapılan eleştirilerde, suçların yasada açıkca tanımlanması gerektiği, aksi takdirde keyfi uygulamalara zemin hazırlayacağı vurgulanıyor.
Siyasi muhalefetin de tepkisini çeken yasa tasarısını eleştiren, CHP Genel Başkanı Özgür Özel, 21 Mayıs 2024 tarihli CHP Meclis Grup Toplantısı'nda yaptığı açıklamada, tasarının geri çekilmemesi halinde bu durumun, "Putin'le utanç verici bir film çekmeye benzer" sonuçlar doğuracağını ifade etmiştir.
ANKA Haber Ajansı'nın 22 Mayıs 2024 tarihli haberine göre, söz konusu hüküm parlamentoya sunulmadan önce revize edilecek; haberde hukuk uzmanlarının suçların yasada açıkca tanımlanması gerekliliğine vurgu yaparak, mevcur taslağın bu ilkeye aykırı olduğunu belirttikleri ifade ediliyor.
6 Mayıs 2024 tarihli TRT haberinde, yeni paketin bu düzenlemeleri, Türkiye'deki yabancı istihbarat operasyonlarını engellemeyi ve yeni bir casusluk türü yaratmayı amaçladığını bildirdi. Daha sonra Yeni Şafak Gazetesi, "Etki Ajansı" kavramının, yabancı devlet adına Türkiye karşıtı etki yaratmak için çalışanları hedef alacağını detaylandırdı. ANKA Haber Ajansı, yayımladığı taslak metinde devlet güvenliğine zarar veya yabancı stratejik çıkarlarla uyumlu faaliyetlerde bulunanların hapis cezasıyla karşılabileceğini, ayrıca devletin askeri hazırlığını tehlikeye atan eylemlerin de bu kapsamda değerlendirilebileceğini belirtti. Bu kovuşturmaların Adalet Bakanı'nın onayına bağlı olacağı ifade ediliyor.
Türkiye'de hukuk uzmanları, bu düzenlemenin tartışmalı dezenformasyon yasasının bir devamı olarak görüldüğünü dile getiriyor.  Hukuk profesörü Yaman Akdeniz, "etki ajansı" suçunun, dezenformasyon suçları gibi keyfi uygulamalara açık olacağı uyarısında bulunurken, Avukat Baran Kaya'da tasarının esasen ciddi toplumsal sorunları ele almak yerine, eleştirel gazetecilik faaliyetlerini hedef alabileceğini öne sürüyor.
Prof. Dr. Akdeniz, özellikle yabancı fon alarak faaliyet gösteren medya ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik potansiyel baskıyı vurguluyor; temel sorun olarak da suçun belirsiz tanımını gösteriyor ve yasanın herkes tarafından anlaşılabilir olması gerektiğini belirtiyor.
Paris merkezli Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) temsilcisi Erol Önderoğlu, taslağın geniş ve muğlak yapısının, yetkililer tarafından uygunsuz bulunan herhangi bir gazeteciyi hedef alamk için kolayca kullanılabileceğine dikkat çekiyor. DİSK Basın Sendikası'ndan Ayşe Düzkan, "etki ajansı" suçunu, hükümetin eleştirisini engellemek amacıyla sosyal medyayı ve bağımsız haberciliği kısıtlayacak tuhaf bir düzenleme olarak nitelendiriyor. Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Genel Sekreteri Banu Tuna ise, taslağın eleştirel haberciliği yapan gazetecileri suçlayabileceği ve devlet ile hükümet çıkarları arasındaki farkın belirsizleşeceği konusunda uyarılarında bulunuyor.
Baskıcı rejimlerde benzer yaklaşımların varlığı da göz önünde bulundurulduğunda, bazı gazeteciler ve siyasi yorumcular, bu tür yasal düzenlemelerin otoriter rejinlerin sivil toplumu ve yabancı bağlantıları bulunan bireyleri kontrol altına almak için kullandığı araçlara benzerlik gösterdiğini savunuyor. Gazeteci Gökçer Tahincioğlu, T24 için yazdığı bir yazıda bu hükmü, otoriter rejimlerin sıvil toplumu ve uluslararası bağlantıları olan aktörleri bastırmak amacıyla kullandığı yöntemlere benzetirken, DEVA  Partisi İstanbul Milletvekili ve Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Yeneroğlu'da tasarının Rusya'dan ithal edilem baskıcı yasalarla karşılaştırılması gerektiğini belirtiyor.