stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kuantum kriptografi
Günümüzde Kuantum Şifreleme Uygulamaları

Kuantum kriptografi tekniği her ne kadar güvenli bir protokol içerse de uygulanabilirliği şu an için yüksek maliyet gerektirmektedir. Dolayısıyla şu an için sadece çok kısıtlı imkânlarla askeri amaçlı olarak kullanılmaktadır. Nitekim 60 km'lik bir iletim ağı üzerinden bu teknik başarı ile denenmiş ve kullanılmıştır. Önümüzdeki 10-15 yıl içerisinde bu tekniğin sivil hayatta da kullanılabileceğine dair birçok kaynaktan bilgi edindiğimi de belirtmek isterim. Hatta yakın zamanda İngiltere´de çalışan bilim insanları 100 km.den daha uzun bir fiber optik hat üzerinden göndermek istedikleri veriyi kuantum şifreleme yöntemi ile gizleyerek göndermeyi başardılar. İngiltere´deki Hazine ve Sanayi Bakanlığı tarafından finansal olarak desteklenen proje kapsamında Cambridge Üniversitesi ve Imperial College de çalışmaya başladı.
Heyecan veren bir çalışma da bilgileri Kuantum Şifreleme yöntemiyle, uydu aracılığıyla iletebilmektir ki bu da güvenli veri iletimi için gerçekten çok büyük bir adım olacaktır.
Sonuç

Kuantum kriptografide daha fazla araştırmaya gereksinim duyan çok fazla ilginç açık problem mevcuttur. EPRBE protokolü gibi iki dolaşık foton içeren Kuantum kriptografi protokollerinde Bell eşitsizliği kullanarak veri alışverişine sızmaya çalışan ajanın varlığını hissetmek için, özel bir fonksiyon olan “g” fonksiyonunu belirlemek zorundayız. Ajanın varlığının hissedilebilirliğinin artırımı için dolaşıklık durumunun hazırlanmasının tam olarak araştırılması ve mesafeye ve zamana göre değişim bilgisi gerekmektedir. Kısacası bir protokol olarak güvenliğinin ispatının gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
BB84 protokolü gibi tek fotonlu Kuantum kriptografi protokollerindeyse boşluktan gelen ataklar da dahil olmak üzere çeşitli tiplerdeki ataklara karşı güvenliğinin daha fazla araştırılması arzu edilen bir durum olacaktır.
Sayısal ağlar üzerinde nakledilecek gizli metinlerin şifre anahtarı, uzaktan etki sayesinde anında istenen yere nakledilebilecektir. Telefon firmaları, bugünkü şifre yöntemlerinden daha güvenilir olan bu yeni yöntemi incelemektedir. Belki yakında bütün elektronik haberleşmeler, uzaklara atlayabilen garip bir hayaletsel bağla yapılacaktır.
Epistemoloji

Epistemoloji (Grekçe: ἐπιστήμη, epistēmē 'bilgi' ve -loji) ya da bilgi felsefesi, bilgiyle ilgilenen bir felsefe dalıdır. Epistemologlar, bilginin doğası, kaynağı ve kapsamı, epistemolojik gerekçelendirme, inancın rasyonelliğini ve diğer çeşitli konuları incelemektedir. Epistemoloji, felsefenin etik, mantık ve metafizikle birlikte dört ana dalından biri olarak kabul edilir.
Epistemolojideki tartışmalar genel olarak dört ana alanda toplanmıştır:
Bilgi doğasının felsefi analizi ve bir inancın bilgiyi oluşturması için gereken gerçeklik ve gerekçelendirme gibi koşullar
Algı, gerekçe, bellek ve tanıklık gibi potansiyel bilgi ve gerekçeli inanç kaynakları
Tüm gerekçelendirilmiş inançların birer gerekçeli temel inançtan mı türetilmesi gerektiği yoksa gerekçelendirmenin yalnızca bir dizi tutarlı inanca mı dayalı olması gerektiği soruları da dahil olmak üzere, bir bilgi bütününün veya gerekçelendirilmiş bir inancın yapısı
Bilginin olabilirliğini sorgulayan felsefî şüpheciliğin yanı sıra, şüpheciliğin sıradan bilgi iddialarımıza bir tehdit oluşturup oluşturmadığı ve şüpheci argümanları reddetmenin mümkün olup olmadığı gibi sorunlar
Epistemoloji, bu ve diğer tartışmalarda "Ne biliyoruz?", "Bir şeyi bildiğimizi söylemek ne anlama gelir?", "Gerekçelendirilmiş inançları gerekçelendirilmiş kılan nedir?" ve "Bildiğimizi nasıl biliyoruz?" gibi soruları cevaplamayı hedefler.
Epistemolojinin temel soruları

Bilgi nedir?
Bilginin kaynağı nedir?
Bilginin değeri nedir?
Doğru bilgi var mıdır?
Bilginin sınırı nedir?
Bilginin yöntemi nedir?
İnsan neyi bilebilir?
Doğru bilginin ölçütü olarak farklı felsefi yaklaşımlar aklı, deneyleri, gözlemlenebilir olguları, faydayı, sezgileri ya da özleri (fenomen) kabul etmiştir. Ancak yaklaşımlar bunlarla sınırlı değildir.
Epistemolojinin sorgulama alanları

Sosyal epistemoloji: Bilgi yüklemelerinde bireyler arasındaki ilişkiler ve inançların sosyal bağlamlardaki yerini araştırır.
Formal epistemoloji: Bilgi yüklemelerinde karar, mantık, olasılık ve hesaplanabilirlik gibi kavramların etkisini araştırır.
Metaepistemoloji: Epistemolojinin konusu, yöntemleri ve amaçlarını araştırır. Epistemoloji alanında bilgi edinmek için sorulan soruların ve bu sorulara verilen cevapların gerekliliği ve doğruluğu üzerinde durur.
Evrimsel epistemoloji: İnsanlar ve hayvanlarda, bilginin ve bilişsel mekanizmaların geçirdiği evrimsel süreçleri araştırır.
Uygulamalı epistemoloji: Araştırma sistemlerinin doğru bilgiye erişmede işe yarayıp yaramadığını araştırır.
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkün değildir

Doğru bilginin mümkün olmadığını savunan görüşler, duyuların insanı aldatması, bilginin göreceli olması ve her şeye şüpheyle yaklaşılması gerektiği gibi bakış açılarıyla, herkesin doğru kabul edebileceği kesin bilgilere ulaşılamayacağını savunmuşlardır. Antik Yunan’da, zenginlerin çocuklarına para karşılığında eğitim veren sofistler ve şüpheyi bir sistem olarak ortaya koyan septikler, doğru bilginin mümkün olmadığını savunan filozoflar arasında yer almaktadır.
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkün değildir > Sofizm

Sofizm, bilgiye ulaşma yolunda temel kaynağın duyular olduğunu ve duyuların verdiği bilgilerin de aldatıcı olduğunu savunmuş, bu nedenle bilginin herkes için farklı olabileceğini öne sürmüştür. Rölativizme öncülük eden sofistler, felsefe tarihi boyunca birçok eleştiriye de maruz kalmıştır.
Başlıca temsilcileri: Protagoras ve Gorgias
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkün değildir > Septisizm

Septisizm, şüpheyi bir sistem haline getirerek, bilgi üzerine doğru-yanlış şeklinde bir ayrım yapmayı reddetmiştir. Hiçbir konuda yargıda bulunulmaması gerektiğini savunan septikler, bu anlayışlarına “epokhe” ismini vermişlerdir.
Başlıca temsilcileri: Pyrrhon ve Timon
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkündür

Doğru bilginin mümkün olduğunu savunan dogmatizm ise, “bilginin kaynağı nedir” sorusuyla kendi içerisinde birçok farklı görüşe ayrılmaktadır.
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkündür > Rasyonalizm

Rasyonalizm, bilgiye akıl yoluyla ulaşılabileceğini ve algılarla elde edilen bilgilerin genel-geçer olamayacağını savunmaktadır. Sokrates'in Atina sokaklarında insanlara sorduğu sorularla, doğuştan getirdiklerine inandığı bilgiyi açığa çıkartma çabası, rasyonalizmin tarihteki ilk örneğidir. Platon ise ontolojide idealar ve görüntüler dünyası arasında yaptığı ayrımı temel alarak, idealar dünyasından gelen bilgilerin doğru, görüntüler dünyasında elde edilen bilgilerin ise aldatıcı olduğunu dile getirmiştir. Aristoteles, diğer rasyonalist filozoflardan farklı olarak doğuştan bilgiye değil, doğuştan bilme potansiyeline vurgu yapmıştır. Duyulardan bağımsız, sadece akla dayalı bilginin var olamayacağını savunarak Platon'u eleştirmiştir.
Farabi, dine dayalı bir rasyonalizm anlayışı geliştirmiştir. Aristoteles'ten etkilenmiş, aklın hem Tanrı'nın varlığının hem de kendi varlığının bilincinde olduğunu düşünmüştür. René Descartes şüphecilikten yola çıkarak doğuştan gelen bilgi ve duyulardan elde edilen bilgi tanımlarını yapmış, doğuştan gelen bilgilerin apaçık olduğunu dile getirmiştir. Georg Wilhelm Friedrich Hegel ise, doğru bilgiye mantık yoluyla ulaşılabileceğini savunmuş, rasyonalizme bağlı olarak diyalektik kavramını ortaya koymuştur.
Başlıca temsilcileri: Sokrates, Platon, Aristoteles, Farabi, René Descartes ve Georg Wilhelm Friedrich Hegel
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkündür > Sensüalizm

Sensüalizm, John Locke ve David Hume gibi İngiliz empiristlerinin dışarıdan elde edilen bilginin zihinde işlendiği görüşüne karşı çıkmaktadır. Duyu organlarının elde ettiği veriler dışında hiçbir bilgi elde edilemeyeceğini savunmakta ve İngiliz empirizmine göre daha duyumcu bir tutum sergilemektedir.
Başlıca temsilcileri: Étienne Bonnot de Condillac
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkündür > Kritisizm

Kritisizm, bilginin kaynağının hem akıl hem de deney olduğunu söyleyerek rasyonalizm ve empirizmi eleştirmektedir. Immanuel Kant’ın düşüncelerine dayanan bu görüş, bilgileri deney öncesi anlamına gelen a priori ve deney sonrası anlamına gelen a posteriori olarak ayırmaktadır.
Başlıca temsilcileri: Immanuel Kant
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkündür > Entüisyonizm

Entüisyonizm, bilginin kaynağının sezgi olduğunu savunmaktadır. Gazzali’nin bilgiye iman yoluyla ulaşılabileceğini savunan “kalp gözü” anlayışı ve Henri Bergson’ın olayların bir bütün olarak değerlendirilmesine dayalı “yaşam atılımı” kavramına dayanmaktadır.
Başlıca temsilcileri: Gazzali ve Henri Bergson
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkündür > Analitik felsefe

Analitik felsefe, bilgiye ulaşmada dil çözümlemelerini ön plana çıkarmaktadır. Ludwig Wittgenstein, Rudolf Carnap ve Hans Reichenbach gibi bilimle yakından ilgilenen filozoflar tarafından, bilimin doğru bir şekilde ifade edilebilmesi için felsefeyi bir araç olarak kullanmak amacıyla geliştirilmiştir. Metafizik gibi sadece düşünceye dayalı felsefe alanlarını eleştirmektedir.
Başlıca temsilcileri: Ludwig Wittgenstein
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkündür > Pragmatizm

Pragmatizm, bilgiyi pratik değeri ve sağladığı fayda üzerinden değerlendirmektedir. Ezeli ve ebedi bilginin olmadığını, ancak içerisinde bulunulan durumda işe yarayan bilginin doğru kabul edilebileceğini savunmaktadır. William James ve John Dewey’in çalışmaları, bu görüşün temelini oluşturmuştur.
Başlıca temsilcileri: William James ve John Dewey
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkündür > Fenomenoloji

Fenomenoloji, bilgiye fenomenlerin özünün kavranmasıyla ulaşılabileceğini dile getirmektedir. Edmund Husserl’in savunduğu bu görüş, pozitivizmin sadece olgularla bilgiye ulaşılabileceği fikrini eleştirmekte, olgu bilimleri ve öz bilimleri arasında bir ayrım yapmaktadır.
Başlıca temsilcileri: Edmund Husserl
Doğru bilgi mümkün müdür? > Doğru bilgi mümkündür > Doğallaştırılmış epistemoloji

Doğallaştırılmış epistemoloji,  bilginin elde edilmesinde doğal koşulların önemini vurgulamakta ve fiziksel süreçlere dikkat çekmektedir. Willard van Orman Quine, epistemolojiyi deneysel psikolojinin, felsefeyi ise doğa bilimlerinin soyut dalı olarak görmekle birlikte, bilgi üzerine tartışılan problemlerin de bu eksende şekillenmesi gerektiğini savunmuştur. Bilimsel yönteme dayalı bir bakış açısı geliştirmiş, önermelerin bilgi olarak tanımlanabilmesi için gerekçelendirme ve temellendirmenin zorunlu etkenler olmadığını düşünmüştür. Deneyler üzerinden elde edilen ve a-posteriori olarak tanımlanan bilgilerin felsefe üzerinden gerekçelendirilmeye çalışılmasına karşı çıkmıştır. Bunun yerine, geliştirilen teoriler kapsamında bir araya getirilmelerini ve varılan sonuçların gözlemsel verilere göre değerlendirilmesini desteklemiştir.
Rene Descartes'ın öncülüğünde gelişen geleneksel epistemolojiyi terk eden ve epistemoloji tarihi boyunca cevapları aranan birçok soruyu yenileriyle değişten Willard van Orman Quine, internalizm ve eksternalizm arasında devam eden tartışmalarda da eksternalizmin radikal bir versiyonunu savunmuştur. "Gerekçelendirilmiş doğru inanç" biçiminde tanımlanan üç unsurun bir araya gelmesiyle oluştuğu savunulan bilginin, aslında "nedensel süreçlerin girdi-çıktı ilişkisi olarak fiziksel bir varlık olan insanda ortaya çıkan bir fenomen" olarak tanımlanması gerektiğini düşünmüştür.
Deney ve gözlemlerin bir araya getirilmesiyle oluşan veri yığınlarının açıklanması için, birbirine alternatif olarak tanımlanabilecek birçok teorinin kullanılmasının mümkün olduğunu düşünerek ontolojik relativizme de yakınlık göstermiştir. "Deneyciliğin İki Dogması" kitabında, Immanuel Kant'ın analitik-sentetik ayrımına karşı çıkmanın yanı sıra, eleştirmenleri tarafından özdeşleştirildiği mantıksal pozitivizmin de, her anlamlı önermenin duyu tecrübelerine dayandığı yönündeki görüşünü yetersiz bulduğunu açıkça dile getirmiştir.
Willard van Orman Quine, bilim felsefesi ve epistemolojide tartışılan problemlerin felsefe açısından yeterli olduğunu düşünerek, bu alanlardaki yargılarını desteklemek amacıyla ilgilendiği dil felsefesinin de dışında kalan felsefe dallarında çok az sayıda düşünce geliştirmiştir. Bilimsel yöntemin merkezinde yer alan empirizm ve natüralizmin belirli varsayımlarını çalışmalarında bir araya getirmiş, aynı zamanda mantık ve matematik gibi formal bilimler üzerine de ders vermeye devam etmiştir. Hilary Putnam ve Richard Rorty gibi neopragmatist filozoflarla birlikte, analitik felsefe veya dönemi nedeniyle postanalitik felsefe içerisinde değerlendirilmektedir.
Psikolojinin, bilişsel süreçler üzerine yaptığı incelemeler nedeniyle, doğallaştırılmış epistemoloji kendisini bu bilim dalıyla özdeşleştirmiş ve evrimsel psikoloji gibi yeni araştırma alanlarının gelişimini desteklemiştir. Günümüzde evrimci epistemoloji, doğallaştırılmış epistemolojiye bağlı bir görüş olarak varlığını sürdürmektedir.
Başlıca temsilcileri: Willard van Orman Quine
Konuyla ilgili yayınlar

Ahmet Cevizci, Bilgi Felsefesi, Say yay., İstanbul
Harun Tepe, Felsefede Doğruluk ya da Hakikat, Ankara
Nayla Fatouki, İdea Nedir?, çev: Atakan Altınörs, Say yay., İstanbul
Tucker McElroy; Notable Scientists; A To Z Of Mathematicians; 2005
Ian Stewart; Significant Figures: The Lives and Work of Great Mathematicians; ISBNs: 978-0-465-09612-1
Aristoteles
John Locke
Immanuel Kant
William James
1980

| --- | --- |
Binyıllar:: 2. binyıl
Yüzyıllar::  19. yüzyıl  20. yüzyıl  21. yüzyıl
Onyıllar::  1960'lar  1970'ler  1980'ler  1990'lar  2000'ler
Yıllar::  1977  1978  1979  1980  1981  1982  1983
| --- | --- |
Miladi: 1980   MCMLXXX
Ab urbe condita: 2733
Asur: 6730
Bahâî: 136 – 137
Bengal: 1387
Berberi: 2930
Birmanya: 1342
Bizans: 7488 – 7489
Budist: 2524
Discordian: 3146
Ermeni: 1429   ԹՎ ՌՆԻԹ
Etiyopya: 1972 – 1973
Fransız cumhuriyetçi: 188 – 189
Hicrî: 1400 – 1401
Hint: 
 - Kali Yuga: 5081 – 5082
 - Shaka Samvat: 1902 – 1903
 - Vikram Samvat: 2036 – 2037
Holosen takvimi: 11980
İbrani: 5740 – 5741
İran: 1358 – 1 BP – MÖ 1359 BP
Juche: 69
Kıpti: 1696 – 1697
Kore: 4313
Tayland güneş: 2523
Unix zaman: 315532800 – 347155199
g t 
1980 (MCMLXXX) salı günü başlayan yıl. 20. yüzyılın ve 2. milenyumun 80. yılı.
Olaylar > Ocak

4 Ocak - ABD Başkanı Jimmy Carter, Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı işgaline yanıt olarak bu ülkeye tahıl ambargosunun yürürlüğe girdiğini ilan etti.
6 Ocak - GPS zaman sistemi GPST, 00:00 için UTC ile ayarlandı.
9 Ocak - Suudi Arabistan'da 63 kişi, 1979 Kâbe Baskını'nı gerçekleştirdikleri nedeniyle kafası kesilerek idam edildi.
14 Ocak - Indira Gandhi Hindistan başbakanı oldu.
16 Ocak - Bilim insanları interferon üretmeyi başardı.
20 Ocak - Corraleja, Kolombiya'daki boğa koşusu sırasında yaşanan aşırı kalabalık ve panik nedeniyle tribün çöktü. En az 200 kişi yaşamını yitirdi.
22 Ocak - Sovyet bilim insanı ve insan hakları aktivisti Andrey Saharov Moskova'da tutuklandı.
26 Ocak - İsrail ve Mısır arasında diplomatik ilişkiler başladı.
31 Ocak - Guatemala'daki İspanya elçiliği işgal edilip, ateşe verildi. 39 kişi yaşamını yitirdi.
Olaylar > Şubat

2-3 Şubat - New Mexico Eyalet Cezaevi'nde meydana gelen isyanda 33 mahkûm öldürüldü.
4 Şubat - Ebulhasan Benisadr İran cumhurbaşkanı olarak göreve başladı.
13 Şubat - 1980 Kış Olimpiyatları Lake Placid, New York'ta başladı.
16 Şubat - Tam güneş tutulması Kuzey Afrika ve Batı Asya'dan gözlemlenebildi.
25 Şubat - Surinam'da gerçekleşen askeri darbe ile Henck Arron hükûmeti görevden uzaklaştırıldı. Yerine bir Ulusal Askeri Konsey oluşturuldu.
27 Şubat - Kolombiya'daki Dominik Cumhuriyeti elçiliğini işgal eden M-19 gerillaları aralarında 14 elçilik görevlisinin de olduğu 60 kişiyi rehin aldı.
Olaylar > Mart

3 Mart - Pierre Trudeau Kanada başbakanı oldu.
4 Mart - Robert Mugabe Zimbabve başbakanlığına seçildi.
14 Mart - LOT Polonya Havayolları'nın New York - Varşova seferini yapan İlyuşin İl-62 tipi uçak motor arızası nedeniyle Varşova Havalimanı'na acil iniş sırasında düştü. Kazada 87 kişi yaşamını yitirdi.
18 Mart - Rusya'da, Plesetsk Uzay Üssü'nde, Vostok-2M'in yakıt ikmali sırasında fırlatma rampasında meydana gelen patlama sonucunda 50 kişi yaşamını yitirdi.
21 Mart - ABD başkanı Jimmy Carter, Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesi gerekçesiyle ABD'nin Moskova'da düzenlenecek 1980 Yaz Olimpiyatları'nı boykot edeceğini açıkladı.
26 Mart - Güney Afrika Cumhuriyeti'ndeki bir altın madeninde yaşanan asansör kazası nedeniyle 23 işçi yaşamını kaybetti.
27 Mart - Norveç petrol platformu Alexander L. Kielland Kuzey Denizi'ndeki Ekofisk petrol sahasında çöktü. 212 kişilik mürettebattan 123'ü yaşamını kaybetti.
28 Mart - Kudüs'ün doğusunda yapılan inşaat çalışması sırasında Talpiot Mezarı keşfedildi.
Olaylar > Nisan

7 Nisan - ABD, 4 Kasım 1979'daki Tahran'daki Amerikan elçiliği baskını nedeniyle İran ile diplomatik ilişkilerini kesip, ekonomik yaptırım başlattı.
10 Nisan - İspanya ve Britanya hükûmetleri, Lizbon'da vardıkları uzlaşmayla 1969'dan beri kapalı olan İspanya-Cebelitarık sınırının 1985'ten itibaren açılmasını kararlaştırdılar.
12 Nisan - Liberya'da gerçekleştirilen askeri darbe ile Samuel Doe başkan William Tolbert hükûmetini devirdi. Darbe sırasında Tolbert ile birlikte 26 hükûmet görevlisi öldürüldü.
18 Nisan - Rodezya, Zimbabve adı altında bağımsızlığını ilan etti.
24 Nisan - 25 Nisan - ABD'nin, Tahran'daki Büyükelçiliği'nde bulunan rehineleri kurtarmak için başlattığı operasyon (Operation Eagle Claw), üç askeri helikopterde meydana gelen teknik arıza nedeniyle başarısızlıkla sonuçlandı. Helikopterlerden birinin İran toprakları üzerinde düşmesi sonucu 8 asker öldü.
25 Nisan - Dan-Air'in Manchester-Tenerife uçuşunu yapan 1008 sefer no'lu Boeing 727-46 tipi yolcu uçağı Tenerife'de düştü. Kazada uçakta bulunan 146 yolcu ve mürettebatın tamamı yaşamını kaybetti.
27 Nisan - 27 Şubat'tan beri Kolombiya'daki Dominik Cumhuriyeti elçiliğini işgal eden M-19 gerillaları Küba'ya gitmelerine izin verilmesiyle rehineleri serbest bıraktılar.
30 Nisan - Huzistan bölgesinin bağımsızlığı için mücadele ettiklerini söyleyen 6 Arap militan, İran'ın Londra Büyükelçiliği'ni işgal etti. Baskın 5 Mayıs'ta kısa adı SAS (Special Air Service) olan özel askerî birlik timlerinin harekâtı ile sona erdirildi.
30 Nisan - Kendi isteğiyle tahttan çekilen Hollanda Kraliçesi Juliana'nın yerine kızı Beatrix geçti.
Olaylar > Mayıs

4 Mayıs - Yugoslavya Devlet Başkanı Josip Broz Tito yaşamını kaybetti.
8 Mayıs - Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) çiçek hastalığının küresel olarak yok edildiğini onayladı.
9 Mayıs - Florida'da dökme yük gemisi MV Summit Venture'un Sunshine Skyway Köprüsü'ne çarpması sonucu 35 kişi yaşamını kaybetti.
13 Mayıs - Salvador İç Savaşı sırasında Chalatenango, El Salvador'da Salvador Silahlı Kuvvetleri ve hükûmet yanlısı paramiliter güçlerin, Farabundo Martí Ulusal Kurtuluş Cephesi'nin (FMLN) faaliyetlerine sekte vurmak için başlattığı saldırıda 300 ile 600 arasında sivil öldürüldü.
18 Mayıs - ABD'nin Washington eyaletinde bulunan St. Helens Yanardağı infilak etti. Piroklastik akıntı ve lahar yüzünden 57 kişi hayatını kaybetti.
20 Mayıs - Quebec'te düzenlenen referandumda seçmenler Kanada'dan bağımsızlık talebini yüzde 60 oyla reddetti.
Olaylar > Haziran

1 Haziran - CNN yayın hayatına başladı.
27 Haziran - Palermo - Bologna seferini yapan İtalyan Itavia havayollarına ait yolcu uçağı bilinmeyen bir nedenden Tiren Denizi'ne düştü. Olayda uçaktaki 81 kişiden tamamı yaşamını kaybetti.
29 Haziran - İzlanda devlet başkanlığına seçilen Vigdís Finnbogadóttir dünyanın demokratik yoldan seçilen ilk kadın cumhurbaşkanı oldu.
Olaylar > Temmuz

19 Temmuz - Türkiye eski başbakanı Nihat Erim İstanbul'da düzenlenen suikast sonucu öldürüldü.
19 Temmuz - 1980 Yaz Olimpiyatları Moskova'da başladı.
30 Temmuz - Büyük Okyanus'taki, İngiliz-Fransız ortak yönetimindeki Vanuatu bağımsızlığını ilan etti.
30 Temmuz - İsrail, yürürlüğe soktuğu "Temel Yasa" ile Kudüs'ü İsrail'in "ebedi ve bölünmez başkenti" ilan etti.
Olaylar > Ağustos

2 Ağustos - Bologna merkez tren istasyonunda gerçekleştirilen bombalı terör saldırısında 85 kişi yaşamını kaybetti, 200'den fazla kişi yaralandı.
3 Ağustos - 1980 Yaz Olimpiyatları sona erdi.
4 Ağustos - Haiti'yi vuran Allen Kasırgası 200'den fazla kişinin ölümüne neden oldu.
19 Ağustos - Saudia'nın 163 sefer sayılı uçuşu: Saudia'nın Riyad-Cidde seferini yapan Lockheed L-1011-200 tristar tipi yolcu uçağı kalkıştan hemen sonra alev aldı. Uçağın Riyad'a başarılı bir şekilde acil iniş yapmasına rağmen, mürettebatın acil tahliyeyi başaramaması nedeniyle uçaktaki 287 yolcu ve 14 mürettebatın tamamı duman solunmasından öldü.
31 Ağustos - Polonya'daki Gdańsk Tersanesi işçileri arasında Solidarność sendikası kuruldu. Solidarność, bir Varşova Paktı ülkesinde komünist parti denetimi dışındaki ilk sendika oldu.
Olaylar > Eylül

3 Eylül - Zimbabve, Güney Afrika Cumhuriyeti'yle diplomatik ilişkilerini kesti.
5 Eylül - İsviçre'de dünyanın en uzun tüneli olan 16 km uzunluğundaki Gotthard Karayolu Tüneli açıldı.
12 Eylül - Türk Silahlı Kuvvetleri ülkedeki gelişmelerden dolayı yönetime el koydu. Siyasal partiler, sivil toplum örgütleri ve derneklerin faaliyetleri durduruldu; parti başkanları ve aydınlarla birlikte çok sayıda mesleki ve siyasal örgüt yöneticisi tutuklandı.
22 Eylül - İran-Irak Savaşı başladı.
26 Eylül - Münih'teki Oktoberfest sırasında gerçekleştirilen bombalı terör saldırısında 13 kişi yaşamını kaybetti.
Olaylar > Ekim

10 Ekim - Cezayir'in kuzey kesiminde meydana gelen richter ölçeğine göre 7.1 şiddetindeki deprem, 2,633-5,000 arasında can kaybına ve 8,369-9,000 arasında kişinin yaralanmasına neden oldu.
18 Ekim - Avustralya'da yapılan federal seçimlerde Malcolm Fraser'ın Liberal/Ulusal koalisyon hükümeti sandalye sayısı düşmesine rağmen iktidarını korudu.
20 Ekim - Yunanistan NATO'nun askeri kanadına geri döndü.
30 Ekim - El Salvador ve Honduras arasındaki sınır sorunu imzalanan barış antlaşmasıyla sona erdi.
Olaylar > Kasım

4 Kasım - Ronald Reagan Amerika Birleşik Devletleri Başkanı seçildi.
10-12 Kasım - NASA uzay sondası Voyager I, Satürn gezegeninin bulut tepelerinin 77.000 mil (124.000 km) yakınına uçarak en yakın yaklaşımını gerçekleştirdi.
20 Kasım - Çin'de Dörtlü Çete yargılamaları başladı.
21 Kasım - Las Vegas'taki MGM Grand Hotel and Casino'da çıkan yangın 85 kişinin ölümüne neden oldu.
23 Kasım - İtalya'nın güneyinde meydana gelen Richter ölçeğine göre 6.9 şiddetindeki deprem 2.483 kişinin ölümüne neden oldu.
24 Kasım - Kırıkkale'de yaşanan Danacıobası Nişan Faciası sonucunda 97 kişi vefat etti.
Olaylar > Aralık

8 Aralık - İngiliz müzisyen ve aktivist John Lennon New York'taki evinin önünde öldürüldü.
16 Aralık - Bali'de gerçekleştirilen OPEC zirvesinde petrol fiyatının %10 oranında artırılması kararlaştırıldı.
Olaylar > Ay veya günü bilinmeyenler

Nisan-Ekim - Mariel Tekne Göçü: nisan-ekim ayları arasında 125 bin Kübalı denizden ABD'ye toplu göç etti.
Haziran-Eylül - ABD'de yaşanan sıcaklık dalgasının 1.700'den fazla kişinin ölümüne neden olduğu iddia edildi.
Doğumlar > Ocak

3 Ocak
Yusuf Demirkol, Türk şarkıcı ve besteci
Kurt Vile, Amerikalı müzisyen
4 Ocak - Bobbi Eden, Amerikalı pornografik film oyuncusu
5 Ocak - Etienne Bito'o, Gabonlu milli futbolcu
6 Ocak - Wassila Hachchi, Hollandalı siyasetçi
8 Ocak - Agnieszka Pomaska, Polonyalı politikacı
12 Ocak
Akiko Morigami, Japon tenis oyuncusu
Amerie, R&B şarkıcısı, söz yazarı, dansçı, aktris ve model
19 Ocak - Dmitri Gudkov, Rus siyasetçi
20 Ocak
Karl Anderson, Amerikalı profesyonel güreşçi
Ertuğrul Arslan, Türk futbolcu
Felicitas Woll, Alman oyuncu
25 Ocak
Xavi, İspanyol futbolcu
Paulo Assunção, Brezilyalı futbolcu
27 Ocak
Marat Safin, Tatar asıllı Rus tenisçi
Austin O'Riley, Amerikalı çıplak model ve pornografik film oyuncusu