Uruk dönemi
Aşağı Mezopotamya > Uruk

Ana madde: Uruk
Anu/Beyaz Tapınak ziguratı
</img>
</img>
Uruk'taki Anu/Beyaz Tapınak zigguratı. Orijinal piramidal yapı olan "Anu Zigguratı" MÖ 4000'lere tarihlenmektedir ve Beyaz Tapınak MÖ 3500 civarında üzerine inşa edilmiştir.
Bu kentsel yığılmalar arasında, döneme adını veren Uruk, mevcut bilgilere göre açık ara en büyüğüdür ve dönemin kronolojik sıralamasının oluşturulduğu başlıca yerdir. Geç Uruk dönemindeki zirve noktasında 230-500 hektarlık bir alanı kaplıyor olabilir; bu alan çağdaşı olan diğer büyük yerleşimlerden daha büyüktür ve 25.000-50.000 kişilik bir nüfusa sahip olabilir. Alanın mimari profili, 500 metre arayla yerleştirilmiş iki anıtsal gruptan oluşmaktadır.
En dikkat çekici yapılar Eanna olarak adlandırılan sektörde yer almaktadır (sonraki dönemlerde ve muhtemelen bu aşamada burada bulunan tapınaktan sonra). Beşinci kattaki 'Kireçtaşı Tapınağı'ndan sonra dördüncü katta şimdiye kadar benzeri görülmemiş bir inşaat programı başlatıldı. Bundan sonra binalar öncekilerden çok daha büyük oldu, bazıları yeni tasarımlara sahip oldu ve yapı ve dekorasyon için yeni inşaat teknikleri kullanıldı. Eanna'nın dördüncü katı iki anıtsal gruba ayrılır: batıda, IVB katındaki 'Mozaikli Tapınak' (boyalı kil konilerden yapılmış mozaiklerle süslü) merkezli bir kompleks, daha sonra IVA katındaki başka bir bina ('Riemchen Binası') tarafından örtülmüştür. Doğuda çok önemli bir yapı grubu bulunmaktadır - özellikle 'Kare Yapı' ve 'Riemchen Tapınak Binası', bunların yerini daha sonra 'Sütunlu Salon' ve 'Mozaikli Salon' gibi orijinal planlı diğer yapılar, kare bir 'Büyük Avlu' ve üçlü plana sahip iki çok büyük bina, 'Tapınak C' (54 x 22 m) ve 'Tapınak D' (80 x 50 m, Uruk döneminden bilinen en büyük bina) aldı.
İkinci anıtsal sektör, sit alanını kazanlar tarafından tanrı Anu'ya atfedilmiştir, çünkü yaklaşık 3000 yıl sonra bu tanrı için bir kutsal alanın bulunduğu yerdi. Obeyd döneminden sonra yüksek bir teras üzerine inşa edilen bir dizi tapınak buraya hakimdir. Bunlardan en iyi korunmuş olanı, 17,5 x 22,3 m boyutlarında olan ve adını duvarlarını kaplayan beyaz levhalardan alan dördüncü kattaki "Beyaz Tapınak "tır. Tabanında, 'Taş Bina' olarak adlandırılan labirent planlı bir bina inşa edilmiştir.
Eanna, VI-V seviyeleri.
Eanna, seviye IV.
An Sektörü, seviye IV-III.
Büyüklükleri ve anıtsal gruplar halinde toplanmış olmaları bakımından benzersiz olan bu yapıların işlevi tartışmalıdır. Alanın kazıcıları, tarihi dönemde Eanna'nın tanrıça İnanna'ya, diğer bölümün ise tanrı An'a adanmış alan olmasından etkilenerek bunları 'tapınak' olarak görmek istemişlerdir. Bu, iki savaş arası dönemde moda olan 'tapınak-şehir' teorisine uymaktadır. Burasının aslında kentteki egemen güç tarafından arzulanan ve niteliği hala belirsiz olan farklı biçimlerdeki yapılardan (saray konutları, idari alanlar, saray şapelleri) oluşan bir iktidar mekanı olması mümkündür. Her halükarda, bu binaları inşa etmek için büyük çaba sarf etmek gerekmiştir ki bu da dönemin elitlerinin kapasitelerini göstermektedir. Uruk aynı zamanda, dördüncü ve üçüncü tabakalarda bulunan erken dönem yazı tabletlerinin en önemli keşiflerinin yapıldığı yerdir; bu tabletlerin atılmış olduğu, yani hangi bağlamda oluşturulduklarının bilinmediği bir bağlam söz konusudur. Cemdet Nasr dönemine denk gelen Uruk III'te, Eanna mahallesinin tamamen yeniden düzenlendiği, alandaki binaların yerle bir edildiği ve yerlerine daha önceki binaları yok sayan büyük bir teras inşa edildiği görülmektedir. Temellerinde, dönemin bazı önemli sanatsal eserlerini (büyük kült vazo, silindir mühürler, vb.) içeren, muhtemelen kült niteliğinde bir dolgu (Sammelfund) bulunmuştur.