Bosna Savaşı

Bosna Savaşı (Sırp-Hırvatça: Rat u Bosni i Hercegovini / Рат у Босни и Херцеговини), 1992 ile 1995 yılları arasında Bosna-Hersek'te meydana gelen uluslararası bir silahlı çatışmaydı. Savaşın, genellikle daha önceki bir dizi şiddet olayını takiben 6 Nisan 1992'de başladığı kabul edilir. Savaş, 14 Aralık 1995'te Dayton Anlaşması'nın imzalanmasıyla sona erdi. Ana savaşan taraflar, sırasıyla Hırvatistan ve Sırbistan tarafından yönetilen ve sağlanan proto-devletler olan Bosna-Hersek Cumhuriyeti, Hersek-Bosna Hırvat Cumhuriyeti ve Sırp Cumhuriyeti güçleriydi.
Savaş, Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nın dağılmasının bir parçasıydı. Slovenya ve Hırvatların 1991'de Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nden ayrılmalarının ardından, çok etnikli Bosna-Hersek Sosyalist Cumhuriyeti 29 Şubat 1992'de bir bağımsızlık referandumu kabul etti. Bosnalı Sırpların siyasi temsilcileri referandumu boykot etti ve sonucunu reddetti. Bosnalı Sırpların çoğunluğu tarafından boykot edilen referandumun sonucunu öngören Bosna-Hersek Sırp Halk Meclisi, 28 Şubat 1992 tarihinde Bosna-Hersek Sırp Cumhuriyeti Anayasasını kabul etti ve Aliya İzzetbegoviç'in daha önce imzalanan (Bosna'nın etnik kantonlara bölünmesini öneren) Cutileiro Planı'ndan çekilmesinin ardından, Radovan Karadžić liderliğindeki ve Slobodan Milošević'in Sırp hükümeti ve Yugoslav Halk Ordusu (JNA) tarafından desteklenen Bosnalı Sırplar, etnik Sırp topraklarını güvence altına almak için güçlerini Bosna-Hersek içinde seferber etti. Sonra savaş kısa sürede etnik temizlik eşliğinde ülke geneline yayıldı.
Çatışma başlangıçta, bir tarafta daha sonra Sırp Cumhuriyeti Ordusu'na dönüşen Bosna'daki Yugoslav Ordusu birimleri ile büyük ölçüde Boşnaklardan oluşan Bosna-Hersek Cumhuriyeti Ordusu ve Hırvat Savunma Konseyi'ndeki Hırvat kuvvetleri arasındaydı. Hırvatlar ve Boşnaklar arasındaki gerilim 1992'nin sonları boyunca arttı ve 1993 başlarında Boşnak-Hırvat Savaşı'nın tırmanmasıyla sonuçlandı. Saraybosna Kuşatması ve Srebrenitsa Katliamı gibi olaylar daha sonra çatışmanın simgesi haline geldi.
Sırplar, başlangıçta Yugoslav Halk Ordusu tarafından sağlanan silahlar ve kaynaklar nedeniyle askeri açıdan üstün olsalar da, Boşnaklar ve Hırvatların 1994'te Washington Antlaşması'nın ardından Bosna-Hersek Federasyonu'nun kurulmasıyla Sırp Cumhuriyeti'ne karşı ittifak kurmasıyla ivme kaybetti. Pakistan, Birleşmiş Milletler'in silah tedariki yasağını görmezden geldi ve Bosnalı Müslümanlara havadan tanksavar füzeleri fırlatırken, Srebrenica ve Markale katliamlarından sonra NATO, 1995'te Kararlı Güç Harekâtı ile Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun mevzilerini hedef alarak müdahale etti. Savaş, 14 Aralık 1995 tarihinde Paris'te Bosna-Hersek Barışı İçin Genel Çerçeve Anlaşması'nın imzalanmasıyla sona erdi. Dayton, Ohio'da barış görüşmeleri yapıldı ve 21 Kasım 1995 tarihinde sonuçlandırıldı.
2008 yılının başlarında, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, Bosna'daki savaşla bağlantılı olarak kırk beş Sırp, on iki Hırvat ve dört Boşnak'ı savaş suçlarından mahkûm etti. Tahminler, savaş sırasında yaklaşık 100.000 kişinin öldürüldüğünü göstermektedir. 2.2 milyondan fazla insan yerinden edildi ve bu, o zamanlar Avrupa'da II. Dünya Savaşı'nın sonundan bu yana en yıkıcı çatışma haline geldi. Buna ek olarak, tahmini olarak 12.000-50.000 kadın tecavüze uğradı; kurbanların çoğu Boşnak kadınlar olmak üzere, çoğunluğu Sırp güçleri tarafından gerçekleştirildi.