Cilalı Taş Devri

| --- | --- |
Neolitik, sabit insan yerleşimleriyle karakterize edilir. Modern Türkiye'de Aşıklı Höyük'teki Çömlekçilik Öncesi Neolitik B konutunun yeniden inşası.
Evre: Taş Devri'nin son dönemi
Öncül: Mezolitik, Epipaleolitik
Ardıl: Bakır Çağı
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
Üç çağ sistemi
| Holosen |   La Tène |   La Tène |   | Protohistorya |
| Holosen |   Hallstatt |   Hallstatt |   | Protohistorya |
| Holosen | Demir Çağı | Demir Çağı | Demir Çağı | Protohistorya |
| Holosen |   Geç Tunç Çağı |   Geç Tunç Çağı |   | Protohistorya |
| Holosen |   Orta Tunç Çağı |   Orta Tunç Çağı |   | Protohistorya |
| Holosen |   Erken Tunç Çağı |   Erken Tunç Çağı |   | Protohistorya |
| Holosen | Tunç Çağı | Tunç Çağı | Tunç Çağı | Protohistorya |
| Holosen |     Bakır Çağı |   |   | Protohistorya |
| Holosen |   Cilalı Taş Devri |   Cilalı Taş Devri |   | Prehistorya |
| Holosen | Orta Taş Çağı / Ara Taş Çağı | Orta Taş Çağı / Ara Taş Çağı |   | Prehistorya |
| Pleistosen |     Üst Paleolitik |   |   | Prehistorya |
| Pleistosen |     Orta Paleolitik |   |   | Prehistorya |
| Pleistosen |     Alt Paleolitik |   |   | Prehistorya |
| Pleistosen |   Eski Taş Çağı |   Eski Taş Çağı |   | Prehistorya |
| Pleistosen | Taş Devri | Taş Devri | Taş Devri | Prehistorya |
Neolitik bir çiftlik evinin yeniden inşası, İrlanda Ulusal Miras Parkı. Neolitik çağda tarımın icadı görüldü.
Cilalı Taş Devri veya bilimsel adıyla Neolitik Çağ (Yeni Taş Çağı), tarih öncesi çağlardan biridir. Neolitik Çağ veya Yeni Taş Devri (Grekçe νέος néos 'yeni' ve Grekçe: λίθος líthos 'taş' kelimelerinden türetilmiştir) Taş Devri'nin Avrupa, Asya ve Afrika'daki son bölümü olan arkeolojik bir dönemdir. Neolitik çağ, dünyanın çeşitli yerlerinde bağımsız olarak ortaya çıkmış gibi görünen geniş kapsamlı gelişmelerden oluşan Neolitik Devrimi gördü. Bu "Neolitik paket" çiftçiliğin başlayışını, hayvanların evcilleştirilmesini ve avcı-toplayıcı yaşam tarzından yerleşik tarza geçişi içeriyordu.
'Neolitik' terimi, 1865 yılında Sir John Lubbock tarafından üç yaş sisteminin geliştirilmiş hali olarak icat edildi.
Neolitik dönem, yaklaşık 12.000 yıl önce Epipaleolitik Yakın Doğu'da ve daha sonra dünyanın diğer bölgelerinde tarımın ortaya çıkmasıyla başladı. Yakın Doğu'da, yaklaşık 6.500 yıl öncesinden (M.Ö. 4500) Kalkolitik Çağ'ın (Bakır Çağı) geçiş dönemine kadar sürmüş, metalurjinin gelişmesiyle işaretlenmiş ve Bronz Çağı ve Demir Çağı'na kadar sürmüştür.
Bu dönemde (MÖ 8000-5500) önceki devirlere göre daha sert ve daha düzgün taş aletler yapılmıştır. Topraktan veya kilden yapılan kaplar ateşte pişirilmiş, bunun sonucunda seramik sanatı başlamıştır. Bu devirdeki insanlar bilgi ve teknikte önceki dönemlere göre oldukça ileri bir düzeye çıkmışlardır. Kemik ve taştan daha kullanışlı aletler yapılmıştır. İnsanların yerleşik düzene geçmesi de bu dönemde meydana gelmiştir. Birbirine yakın aileler topluca bir yerde oturarak köyleri meydana getirmişlerdir. Böylece tarihteki ilk köyler kurulmuştur. Ayrıca insanlar tahıl üretimine de başlamış, hayvanlar evcilleştirilmiş, insanlar tüketicilikten üretici duruma geçmişlerdir. İlk defa ticaret başlamıştır.
Diğer yerlerde Neolitik, Mezolitik'i (Orta Taş Çağı) takip etti ve daha sonraya kadar sürdü. Antik Mısır'da Neolitik dönem Protodinastik döneme kadar (y. M.Ö. 3.150) sürdü. Çin'de, Şang öncesi Erlitou kültürünün yükselişiyle birlikte M.Ö. 2.000'lere kadar sürerken ve İskandinavya'da Neolitik, M.Ö. 2.000'e kadar sürdü.