Sutherland
Coğrafya

İç kısımdaki manzara engebeli ve çok seyrek nüfusludur. Yüzölçümü bakımından İskoçya'nın beşinci büyük bölgesi olmasına rağmen, orta büyüklükteki bir İskoç kasabasından daha küçük bir nüfusa sahiptir. Batıda Atlantik'ten Pentland Firth'e ve doğuda Kuzey Denizi'ne kadar uzanır. Deniz kıyıları, doğuda ve kuzeyde çok yüksek kayalıklarla ve derin fiyortlarla, batıda engebeli koylar ve kuzeyde kumsallar görülür. Doğu kıyısında Loch Fleet ve Dornoch Firth deniz gölleri bulunur. Sutherland'in en uzak kuzeybatı noktası olan Cape Wrath, aynı zamanda İskoçya'nın en kuzeybatı noktasıdır. Kuzey ve batı kıyılarında çeşitli yarımadalar bulunabilir; bunların en önemlisi Strathy Point, A' Mhòine, Durness/Faraid Head, Ceathramh Garbh ve Stoer Head. İlçede pek çok güzel plaj vardır; uzak bir örnek, yalnızca zorlu bir yol boyunca yürüyerek ulaşılabilen Sandwood Körfezi'dir. Gelen turist sayısı doğal olarak minimum düzeydedir.
Sutherland, en kuzeydeki Munro olan, Ben Hope ve 998 m (3,274 ft) ile ilçedeki en yüksek zirve olan Ben More Assynt gibi birçok engebeli dağa sahiptir. Batı kısmı, Lewis gnaysının altında yatan Torridon kumtaşından oluşur. Muhteşem manzara, Foinaven, Arkle, Cùl Mòr ve Suilven gibi izole edilmiş kumtaşı zirvelerinin oluşması için aşındırma yoluyla yaratılmıştır. Bu tür dağlar, uzak konumlarına rağmen tepe yürüyüşü ve tırmanma için ilgi çekicidir. Wester Ross'un güneyindeki Stac Pollaidh gibi benzer zirvelerle birlikte, keşif için geniş kapsamı olan benzersiz bir yapıya sahiptirler. Öte yandan izolasyonları ve yaralanma riskleri nedeniyle kötü hava koşulları oluştuğunda dikkatli olunması gerekiyor.
İlçede çok sayıda iç göl bulunmaktadır. En belirgin olanları:
|  | Rakım | Bölge | Yerleşim |
| --- | --- | --- | --- |
Loch Veyatie: 
Loch Urigill: 
Loch Dionard: 
Fionn Loch: 
Càm Loch: 
Loch Assynt: 
Loch an Gainimh: 
Loch Poll: 
Loch Beannach: 
Loch an Leothaid: 
Loch an Leothaid Bhuain: 
Loch Stack: 
Loch na Tuadh: 
Loch na Claise Carnaich: 
Sandwood Loch: 
Loch Ailsh: 
Loch na Claise Moire: 
Loch Fiag: 
Loch Merkland: 
Loch Shin: 
Glas-Loch Mor: 
Loch Meadie: 
Loch an Deerie: 
Loch a’Ghorm-choire: 
Loch Coire-na Saidhe Duibhe: 
Loch Airigh na Beinnea: 
Loch Meadaidh: 
Loch na Seilg: 
Loch Hope: 
Loch Loyal: 
Loch Craggie: 
Loch Syre: 
Loch Truderscaig: 
Loch Cròcach: 
Loch Druim à Chliabhain: 
Loch Arichlinie: 
Loch an Ruathair: 
Loch nan Clach: 
Loch Mòr na Caorach: 
Loch Hord: 
Loch Brora: 
Loch Buidhe: 
Loch Migdale: 
Gorm-loch Mòr: 
Loch Ascaig: 
Loch Naver: 
Loch a' Bhealaich: 
Loch Choire: 
Loch Rimsdale: 
Loch Nan Clar: 
Loch Badanloch: 
Loch an Altan Fheàrna: 
Loch na Seilge: 
Loch Borralan: 
Ülkenin geri kalanından izolasyonu nedeniyle Sutherland'in, 18. yüzyılda vurularak hayatta kalan son kurt olan yerli kurdun son uğrak yeri olduğu söyleniyor. Bununla birlikte, ülkenin geri kalanında çok nadir görülen diğer türlerin yanı sıra altın kartal, deniz kartalı ve çam sansarı da dahil olmak üzere diğer yaban hayatı popülasyonunu sürdürmektedir. Orijinal Kaledonya Ormanı'nın kalıntıları olan yerli sarıçam keseleri bulunmaktadır.
Bölge manzarasının önemi, İskoçya'nın kırk ulusal doğal alanından (NSA) dördünün burada yer almasından gelmektedir. NSA atamasının amacı olağanüstü manzaraya sahip alanları belirlemek ve buraların uygunsuz gelişmeye karşı korunmasını sağlamaktır. Tanımla korunan alanların, "popüler olarak İskoçya ile ilişkilendirilen ve ünlü olduğu" doğal güzellik türünü temsil ettiği düşünülmektedir. Sutherland'deki dört NSA bölgesi şunlardır:
Assynt - Coigach NSA , çevredeki "cnoc ve lochan" manzarasından dik bir şekilde yükselen Quinag, Canisp, Suilven, Cùl Mòr, Stac Pollaidh ve Ben More Assynt dahil olmak üzere birçok farklı şekilli dağa sahiptir. Bunlar, dik kenarları ve yükseldikleri bozkırla zıtlıkları nedeniyle çoğu zaman gerçek yüksekliklerinin gösterdiğinden daha yüksek görünebilir.  Assynt, Sutherland'de yer alırken, Coigach, Ross ve Cromarty'de yer almaktadır.
Dornoch Firth NSA aynı zamanda Sutherland ile Ross ve Cromarty arasındaki sınırın iki yanında yer alır ve dar ve kıvrımlı vadiyi çevreleyen çeşitli manzaraları kapsar.
Kyle of Tongue NSA, Ben Hope ve Ben Loyal dağlarının yanı sıra kyle'ın kıyı şeridindeki ormanlık alanları ve çiftçilik yerleşimlerini de kapsıyor.
Kuzey Batı Sutherland NSA, Foinaven, Arkle ve Ben Stack dağlarının yanı sıra Loch Laxford ve Handa Adası'nı çevreleyen kıyı manzaralarını da kapsıyor.