stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
The Dearly Beloved
Genişletilmiş Anlatım

Kirsten’ın zaten çok içtiğini bilen Sandy, Caleb’in ölümü sonrasında, Kirsten’ın dozu çok fazla aşacağından emindir ve Kirsten’ı tedavi merkezine götürmeyi gizli gizli planlar. Seth, cep telefonuna şarj ararken, Sandy’in odasında katoloğu bulur. Sandy, Seth ile bunu konuşur ve Seth, ilk önce babasına çok kızar. Sonra hak verir.
Bu arada Jimmy Cooper yeniden Newport’a gelir. Jimmy ile Julie yakınlaşırlar ve hep beraber tekrar aile olmaya karar verirler. Marissa da bunu destekler.
Hailey de O.C.’ye döner. Seth ve Summer, Kirsten hakkında konuşurlar ve Summer, Sandy’e hak verir.
Caleb Nichol’un cenazesi olur… Cenaze sonrası ‘Güle Güle Caleb’ partisinde Kirsten çok içer. Bira şişelerini kırıp olay çıkartır. Sandy ise Summer'dan Seth'i, Marissa'yı ve Ryan'ı alıp bir süre onları evden uzaklaştırmasını söyler. Summer, “Beat Shop”’a gitmeyi önerir. Marissa da sorar:’Trey orada değildir, değil mi?’
Jess, Trey'den Beat Shop'ta birini vuruyormuş gibi yapmasını ister. Ve uyuşturucu satmasını ister, bol miktarda para alacaklardır. Ve Trey'in eline silah verir. Marissa, Ryan, Seth ve Summer da Beat Shop'a giderler. Marissa Trey'i görünce tuhaf olur. Summer da bunun nedenini sorar, Marissa da söylemez… Summer bundan kuşkulanır. Neyse, Trey ve Jess ve alıcı üst kata çıkarlar. Alıcı parayı vermek istemez. Jess de adamı vurur… Beat Shop'ta kargaşa yaşanır. Marissa'nın başı ufak çizilir. Ryan, bunu kimin yaptığını anlar ve eve dönerler.
Ertesi gün, herkes Kirsten'ın içmesinden dolayı duyduğu rahatsızlıkları dile getirir: Ryan, Seth, Doktor, Sandy, Hailey… Tedaviye başlarlar. Bir süre Sandy ve Kirsten tedavi oteli odasına kapanırlar. Kirsten, Sandy'den özür diler.
Ryan da Trey'in evine gider ve ona defolmasını söyler. Sonra Jess gelir ve aldığı paraları gösterir. Bin dolar. Jess ve Trey, Las Vegas'a gideceklerdir…Akşam saat 8'de.
Bu arada, Summer, Marissa'yı zorlar ve Marissa, ağlayarak Summer'a Trey'in ona neler yaptığını açıklar. Summer, Seth'e söyler. Seth de Ryan'a söyler. Ryan da hızla Trey'in evine gider.
Seth ve Summer, Marissa'ya haber verir. Marissa hızlıca gider. En yakın kişi odur çünkü…
Ryan, Trey'e gidince, Trey, Ryan'a silah doğrultur. Ryan, pes ediyormuş gibi yapar, sonra Trey'e dalar. İki kardeş, kavga ederler ölesiye. Silah da kapının yanına savrulur. Trey, Ryan'ı yere yatırır. Boğazını sıkar, Ryan ölmek üzeredir…
Tam o anda içeriye Marissa gelir ve olan bitene hayretle bakar. Trey'i engellemeye çalışır. Fakat, Trey, Marissa'yı odanın bir köşesine fırlatır ve telefon alıp Ryan'ın boğazına bastırır. Ryan, nefes alamaz…
O sırada Marissa, silahı fark eder… Silahı alır ve Trey'i vurur. Marissa ve Trey odanın farklı köşelerine yığılırlar. Ryan, bir süre kalkamaz ama sonra kalkar. Tam o sırada, içeri Summer ve Seth girer. Herkes öylece kalır, herkesin yüzünde ‘Ne olacak şimdi?’ şeklinde final karesi.
Devamında

Trey komadadır. Polisler de Ryan ile Marissa'yı sıkıştırmaktadırlar. (Bölüm: The Aftermath)
Ubıhlar

| --- | --- |
Ubıhlar tarafından da kullanılan Çerkes bayrağındaki yıldızlardan biri Ubıh bölgesini temsil eder
[[Dosya:Qerandiqo Berzeg.jpg |frameless]]Hacı Karandıqo Berzeg ve Soçi vadisinde Wubıh ve Abhaz liderleri, 1841
 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
Diller
Ubıhça (ölü dil), Türkçe ve Hakuçça
Din
İslam
Ubıhlar (Ubıhça: Твахы, Twaxı; Çerkesçe: Убыххэр, Wubıxxer; Rusça: Убы́хи, Ubıhi) ya da Vubıhlar, Çerkes boylarından birisidir. Dilleri Ubıhça, bu dili konuşan son kişinin 1992 yılında ölmesiyle yok olmuştur.
Tarih

Ubıhlar, Kuzey Kafkasya’nın batı ucunda yerleşik bir Çerkes halkıydı. Soçi Procopius, De Bello Gotico’da (Gotik Savaşı) βροῦχοι (Brouçoi) olarak adlandırdığı halkın Ubıhların ataları olduğu sanılır. Ubıhlar yarı göçebe olarak yaşıyorlardı. Sünni Müslüman olan Ubıhlar, bugünkü Soçi civarında Rus birliklerine yenilerek 1864 yılında bütün bir nüfus olarak Osmanlı topraklarına göç ettiler. Çoğunluğu Türkiye’de, Sakarya'nın Sapanca yöresine ve Balıkesir ilinin Manyas ilçesine yerleşti. Bu nüfusun önemli bölümü, aynı tarihlerde göçle gelen diğer Çerkes boyları ile karışmıştır.
İlk göç eden Ubıhların çocuklarından biri Abdülmecid'in eşi ve II. Abdülhamid'in manevi annesi olan Rahime Piristû Valide Sultan'dır. Göç eden Ubıhların bir sonraki nesil çocuklarından birisi de II. Abdülhamid'in eşlerinden Ayşe Dest-i Zer Müşfika (Kayıhan) Kadın Efendi'dir.
Din

Kuzey Kafkasya’nın batı ucunda yerleşik olan Ubıhlar, komşuları Abhaz ve diğer Çerkesler gibi paganik bir halktı. Bölge erken dönem Hristiyanlıkla tanışmıştır. Osmanlıların bölgeyi fethiyle İslam diniyle tanıştılar ve Sünniliği benimsediler. Daha önceki dönemlerde pagandırlar.
Dil

Ubıhça, Kafkas dillerinin Kuzeybatı Kafkas dilleri öbeğine bağlı, Çerkesce ile akraba bir dildir. Ubıhların göçüyle birlikte, Kafkasya’da bu dili konuşan hiç kimse kalmadı. Türkiye’ye yerleşen Ubıhlar da, yazılı olmayan bu dili zamanla unuttular. Tevfik Esenç adlı kişi Ubıhçayı konuşan son kişiydi ve Ubıhçanın grameri ve sözlüğü çalışmalarında ünlü Fransız bilim insanı Georges Dumézil ile birlikte çalıştı. Tevfik Esenç’in (1904 – 7 Ekim 1992) ölümüyle Ubıhça ölü dillerden biri hâline geldi.
Nüfus

Rusya’da 1897 yılında yapılan ilk genel nüfus sayımından iki yıl önce "Rus İmparatorluğu’nda Yaşayan Halkların Alfabetik Listesi" başlığıyla bir ön çalışma yapılmış. 1895 yılında Petersburg'ta yayınlanan bu listede Rusya halklarının değişik yayınlarda yer alan ve farklı yıllara ait nüfus bilgileri derlenerek dilleri, dini inançları ve yaşadıkları bölgeyle ilgili kısa bilgiler verilmiştir. Buna göre Ubıhların (Убыхи) 1867 yılındaki nüfusu 25.000 kişidir.
Kafkasya'dan göç eden Ubıhların sayısı tam olarak bilinmemektedir. Türkiye'ye göç edip yerleşen Ubıhların kısa zamanda Abhazlar ve diğer Çerkeslere karışmaları nedeniyle de sayılarını tahmin etmek mümkün olmamıştır. Günümüzde Manyas ilçesinin köylerinde ve Kahramanmaraş'ın Göksun ilçesi Büyükçamurlu köyünde, İzmit'in Maşukiye köyünde, Sakarya'nın Sapanca ilçesi Kırkpınar ve Yanık köylerinde, Arifiye ilçesinin Boğazköy köyünde, Andırın ilçesi Akifiye köyünde, Samsun'un Kavak ilçesinin Karapınar, Germiyan, Doruk, Kapuhayat, Karlı, Sıralı ve Bükceğiz köylerinde ve Terme ilçesinde yaşayan Ubıhların dışında Ürdün'de de az sayıda Ubıh yaşamaktadır. Balıkesir Merkez'e bağlı Boğazköy de Ubıhlar tarafından kurulmuştur. Balıkesir'in Gönen ilçesinin çınarlı köyünde ve Samsun ili Vezirköprü, Alaçam, Kavak ilçesinde Kapuhayat, Doruk köylerinde ve Asarcık ilçelerinde de Ubıhlar yaşamaktadır. Ordu ili Ünye ilçesinin Döşemedibi mahallesi Cevizdere köyü Ubıhlar tarafından kurulmuş ve göç almış yerleşkelerdir. Günümüzde dillerini unutmayanlar Abhazca ve Çerkesce konuşmaktadırlar.
Bagrat Şinkuba'nın Son Ubıh  adlı romanı ve İsmet Arasan'ın Son Sesler adlı belgesel filmi , Ubıhları konu alır.
Yol bulma problemi

Yol bulma problemi (İngilizce: Road coloring problem), IBM'de çalışan matematikçi Benjamin Weiss ve Roy Adler tarafından 1970 yılında ortaya atılan bir çizge kuramı problemidir.
Şu varsayımdan doğmuştur: Nerede olurlarsa olsunlar ve hangi noktadan yola çıkarlarsa çıksınlar, (yolunu kaybetmiş) insanları varacakları noktaya ulaştıracak "evrensel bir yol haritası" çizmek mümkündür.
37 yıl sonra gelen çözümün ispatı Rus asıllı İsrailli matematikçi Avraham Trakhtman tarafından California Üniversitesi'ne Eylül 2007'de teslim edildi ve 21 Aralık'ta Israel Journal of Mathematics'te yayınlandı.
Lockheed U-2

| Lockheed U-2 |
| --- | --- |
Lockheed U-2R/TR-1 uçarken
Türü: Keşif uçağı
Ulusal köken:  ABD
Üretici: Lockheed   Skunk Works
Tasarımcı: "Kelly" Johnson
İlk uçuş: 1 Ağustos 1955
Hizmete giriş: 1957
Durumu: 35 tanesi etkin hizmette
Ana kullanıcı: USAF
Üretim sayısı: 86 (yaklaşık olarak)
Lockheed U-2 (Takma adı: Dragon Lady, "Ejderha Kadın"), tek kişilik, tek motorlu, yüksek irtifa keşif uçağıdır.
Tasarımı efsanevi Clarence "Kelly" Johnson tarafından yönetilen bir ekipçe yapılmıştır. Uzun ve geniş kanatları ona planör benzeri bir karakteristik verir. Çok değişik tiplerde kamera ve algılayıcılar taşıyabilir. Ancak bu uçak alışılmışın dışındaki iniş karakteristikleri nedeniyle zor bir uçak olarak kabul edilebilir. Görevi nedeniyle yüksek irtifalarda uçması gerektiğinden pilotun devamlı olarak basınçlı giysi giymesi gerekir. 
U-2, CIA olarak adlandırılan Merkezi Haberalma Örgütü, ABD Hava Kuvvetleri (USAF) ve diğer malzeme üreticiler arasındaki  iyi bir iş birliği neticesi ortaya çıkmıştır. U-2'nin topladığı bilgiler ABD haber alma servisi açısından devrim değerinde olmuş ve Sovyet tehlikesinin analize edilmesini sağlamıştır.
1960'ta Amerikalı pilot Gary Powers tarafından kullanılan bir U-2, Peşaver (Pakistan)'daki hava üssünden kalkıp Sovyet toprakları üzerinde, Sverdlovsk civarında düşürülmüş ve U-2 Krizi'ne yol açmıştır.
Genel Özellikler

Mürettebat: 1
Uzunluk: 19.2 m (63 ft)
Yükseklik:4.88 m (16 ft)
Kanat açıklığı: 31.4 m (103 ft)
Kanat Alanı: 92.9 m² (1,000 ft²)
Boş ağırlığı: 6,760 kg (14,300 lb)
Azami Kalkış Ağırlığı: 18,100 kg (40,000 lb)
Motor: 1× General Electric F118-101 turbofan, 19,000 lbf (85 kN)
Genel Özellikler > Performans

Azami hız: 434 knot (0.67 Mach, 805 km/h, 500 mph)
Seyir Hızı: 373 knot (0.56 Mach, 690 km/h, 429 mph)
Menzil: 10,300 km (6,405 mi, 5,566 nmi)
Servis Tavanı: 70,000+ ft (21,300+ m)
Perdövites (Stol) Hızı: 80-90 mph
Havada Kalış Süresi: 12 saat
İlgili İçerik

Lockheed SR-71 Blackbird
Benzer rolde, dönemde ve yetenekte olan uçaklar
RQ-4 Global Hawk
Wikimedia Commons'ta Lockheed U-2 ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4277838-4  LCCN: sh85139223  NARA: 10642076  NLI: 987007558586705171 
Küba Füze Krizi'nin ardından ABD'nin Lockheed U-2 casus uçağından çekilen San Cristóbal'daki Sovyet MRBM (Orta Menzilli Balistik Füze) sitelerinin keşif fotoğrafı (1 Kasım 1962).
Sami Zan

| Sami Zan |
| --- | --- |
Prof. Dr. Sami Zan anatomi amfisinde bir ders sırasında.
Doğum: İstanbul, Türkiye 
Ölüm: 24 Aralık 1984 İstanbul, Türkiye (63 yaşındayken, kalp krizi nedeniyle)
Eğitim: Tıp, anatomi
Meslek: Tıp doktoru, akademisyen, anatomist

Sami Zan (d. 1921 - ö. 24 Aralık 1984), Anatomi profesörü, akademisyen.
İstanbul Tıp Fakültesi'nin anatomi profesörlerinden. Derslere espri kattığı için dersi alanlar dışında da çok dinleyicisi olduğu bilinir. Vefat ettiği zaman İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi'nin anatomi anabilim dalı başkanıydı.
1921 yılında İstanbul'da doğan Zan, Beşiktaş 19. İlkokulu ve Ankara İnkılâp İlkokulu'nda ilköğretimini, Çanakkale'de ortaokulu, İstanbul Haydarpaşa Lisesi'nde ise lise eğitimini tamamladı. 1940'ta, o tarihte Türkiye'nin tek tıp fakültesi olan İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne girdi. 1945 yılında, henüz fakültenin 5. sınıfındayken başkentte Türkiye'nin ikinci tıp fakültesi olan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin açılması üzerine bakanlık emriyle stajlarını tamamlamak üzere bu yeni fakülteye transfer edildi ve 1946 yılında buradan mezun oldu.
Mezuniyetten sonra pratisyen hekim olarak askerlik görevini yerine getirdi. Askerlik görevi bitince kurada Mardin'in İdil ilçesini çekti ve mecburi hizmetini burada yine pratisyen hekim olarak tamamladı. 1948 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Enstitüsü'ne asistan olarak girdi. Dört yıllık ihtisas süresinin sonunda 1952 yılında asistanlık süresi sona erdi ve uzman oldu. Sami Zan Anatomi kürsüsünde çalışmaya devam etti ve 1955 yılında doçent, 1960 yılında da profesör oldu. 1978-1984 yılları rasında aynı kürsünün başkanlığını yürüttü. 1984'te kalp krizinden öldüğünde kürsü başkanlığı görevini sürdürüyordu.
1970'li ve 1980'li yıllarda dersleri ilginç kılmak için anlattığı açık saçık (ama konuyla ilintili) sevimli anekdotlarlar, fıkra ve özdeyişler, ayrıca kürsüdeki platformda öğrencileriyle birlikte canlandırdığı mizansenler (örneğin maket niyetine kullandığı bir öğrenciyi tahtaya çağırarak bazı aksesuarlarla sınıfa onu bir "penis" olarak sunması gibi) o kadar çok ilgi çekiyordu ki, onun ders verdiği günlerde anatomi amfisi diğer sınıflardan hattâ diğer fakültelerden gelen öğrenciler tarafından hıncahınç dolduruluyordu. Bu anektodlar kuşaktan kuşağa aktarılmış ve halen gülerek anlatılmaktadır.
Üniversitenin bu saygın ve çok sevilen hocasının adı İstanbul Tıp Fakültesi'nde temel tıp bilimlerine ait amfilerden birine verilmiştir.
Anekdotlarının yanı sıra sayısız özdeyişleri de olan Prof. Dr. Sami Zan'ın en ünlü sözlerinden biri de şudur: “Hekim olmak, her konuya hâkim olmaktır”
Ampul

Başlığın diğer anlamları için Ampul (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Klasik tip akkor telli ampul
Ampul (Fransızca: (une) ampoule), elektrik akımıyla temas ettiğinde akkor durumuna gelerek ışık yayan, içinde argon gazı bulunan, armut biçimli cam şişedir. Ampulün içinde çok ince biçimde tasarlanmış filaman adı verilen, genelde tungsten metalinden yapılmış, iki ince destek çubuğu ile tutulmakta olan bir tel bulunur. Bu telden geçen elektrik akımı bu teli aşırı derecede ısıtır (yaklaşık 3000 °C) ve sonuç olarak tel ışık yaymaya başlar. Ampul, Humphry Davy tarafından icat edilmiştir, fakat Edison tarafından geliştirilerek günümüzdeki çalışma prensibini benimsemiştir.
Şu an günümüzdeki ampullerin kimileri 2 yıl, kimileri 8 yıl dayanabilir.[kaynak belirtilmeli] Thomas Edison'in ampulü icat etmesinden sonra aydınlatma teknolojisine çok büyük adım atılmıştır. Elektrik ile çalışır.
Enerji tasarrufu için tasarruf ampulü kullanılması yararlıdır.
Kökenbilim

Ampul kelimesi Türkçeye; Fransızcadan ampoule (şişecik, tüp, ampul), Fransızcaya da Latinceden ampulla, ampora (testi) ve Latinceye de
Grekçeden αμφορεύς (okunuşu: amphoreús) şeklinde geçmiştir.
Tarih

Ampul ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Ampulün mucidi ise Humphry Davy'dir. Fakat ampullerin ömürleri çok kısa olmuştur. İngiliz Joseph Wilson Swan ve Amerikalı Thomas Alva Edison, şaşırtıcı bir şekilde aynı yıllarda daha uzun ömürlü ampulü bulmuşlardır. Daha sonra Edison, 1880 yılında daha uzun süre dayanabilen ampulü yapmıştır.
Filaman

Ampulde ısınmayı sağlayan parçadır. Bu ısınma sayesinde elektronlar diotlar arasındaki hızlanma sağlanarak sinyallerin yükseltilmesi sağlanır. Filaman tungsten adı verilen metalden yapılır.
Ampul çeşitleri

Günümüzde evlerde ve iş yerlerinde yaygın şekilde kullanılan ampuller şu teknolojilerden yararlanmaktadır:
Akkor (Incandescent light)
Floresan Işık (Fluorescent Light, FL)
Işık yayan diyot (Light-emitting Diode, LED)
Bu üç yaygın teknoloji dışında tarihsel olarak kullanılmış veya günümüzde daha özel kullanım alanlarında tercih edilen veya henüz geliştirilmekte olan şu teknolojiler mevcuttur:
High-intensity Discharge, HID
Gas Discharge
Electric Arc
Yanma (Combustion)
Solid-state Lightning, SSL (Aynı zamanda LED'in dahil olduğu grup)
Electroluminescence
Chemiluminescence
Radioluminescence
Ampul araştırmalarının önemi

Birçok ülke aydınlatma teknikleri üzerine ciddi araştırmalar sürdürüyor. Bunun temel nedeni aydınlatma için kullanılan enerjinin ve dolayısıyla harcamaların ciddi rakamlara ulaşması. 2006 yılı verilerine göre ABD, harcadığı enerjinin %7.5'ini aydınlatmaya kullandı. Aynı yıl ABD, Dünya enerji tüketiminin yaklaşık %21'ini sahiplendi. Dolayısıyla ABD aydınlatması aslında tek başına 2006 Dünya enerji tüketiminin yaklaşık %1.6'sını oluşturdu. Bu rakamlar aydınlatma tekniklerinin bizim için aslında ne kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor.
Yasaklanması

Hem enerji verimliliğinin düşük olması nedeniyle, hem de dolaylı olarak atmosfere salınan karbondioksit miktarını arttırarak küresel ısınmayı hızlandırdığı için çevreye zararlı olarak değerlendirilen şeffaf akkor ampullerin üretimi, satışı ve ithalatı 1 Eylül 2012 tarihinden itibaren Avrupa Birliği ülkelerinde tamamen yasaklanmıştır.  Daha önceki yıllarda sırasıyla 100, 75 ve 60 wattlık ampuller kademeli olarak yasaklanmıştı. Bu yasakla birlikte 40 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu yapılması, ayrıca karbondioksit emisyonunun yılda 15 milyon ton azaltılması amaçlanmaktadır.
Lamba türleri

Elektrik ışığı
Kompakt floresan ampul
Halojen lamba
Nernst lambası
LED lamba
İnfraruj Led
Güneş lambası
Sis lambası
Gündüz farı
Ksenon ark lambası
Yüksek yoğunluklu deşarj lambası
Metal halide lamba
Geri vites lambası
Gece lambası
Gaz lambası
Floresan lamba
Kerosen lambası
Sokak lambası
3 yollu lamba
Açı lambası
Ark lambası
Aroma lambası
Arco lamba
Balon ışığı
Banker lambası
Bardik lamba
Betty lambası
Karbon lambası
Kapak lambası
Karbür lamba
Noel ışıkları
Elektron uyarımlı lüminesans
Lüminesans
FEL lambası
Excimer lambası
Gaz deşarj lambası
Kızılötesi lamba
Lav lambası
Maden lambası
Cami lambası
Nachiarkoil lambası
Neon lambası
Plazma lambası
Motor arıza lambası
Trafik lambası
Şabat lambası
Sinyal lambası
Antiseptik lamba
Dokunmaya duyarlı lamba
UV-B lambaları
Buğday lambası
Fener
Kandil
Avize
Aplik
Thomas Edison, icadının çalışma şeklini 1879'da Menlo Park'ta bu ampul ile gösterdi.
Sera gazları

Sera etkisi
Sera gazları, Dünya'nın yüzeyi, atmosferi ve bulutları tarafından yayılan kızılötesi radyasyon spektrumu dahilinde belirli dalga boylarındaki radyasyonu emen ve yayan, atmosferin hem doğal hem de antropojenik gaz hâlindeki bileşenleridir. Bu özellikleri nedeniyle, sera etkisine neden olurlar. Su buharı (H2O), karbondioksit (CO2), nitröz oksit (N2O), metan (CH4) ve ozon (O3) başlıca sera gazlarıdır. Sera gazları olmadan, Dünya yüzeyinin ortalama sıcaklığı mevcut ortalama olan 15 °C yerine yaklaşık -18 °C olurdu.
Sanayi Devrimi'nin başlangıcından bu yana (yaklaşık 1750) insan faaliyetleri sebebiyle, atmosferik karbondioksit konsantrasyonunda 1750'de %47'lik bir artış görülmüştür. Atmosferik karbondioksit konsantrasyonunun bu kadar yüksek olduğu en yakın zamanın 3 milyon yıldan fazla bir zaman öncesi olduğu gözlemlenmiştir. Bu artış, doğal karbon döngüsünde yer alan çeşitli "karbon yutakları" tarafından emisyonların yarısından fazlasının emilmesine rağmen meydana gelmiştir.
Mevcut sera gazı emisyon oranları devam ederse, Dünya yüzeyinin ortalama sıcaklığı 2036 yılına kadar 2 °C (3,6 °F) kadar artabilir. Bu artış miktarı Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından "tehlikeli" seviyelerden kaçınabilmek için üst sınır olarak belirlendi. Antropojenik karbondioksit emisyonlarının büyük çoğunluğu fosil yakıtların, özellikle kömür, petrol ve doğal gazın yakılmasından kaynaklanır ve ormansızlaşma ve arazi kullanımındaki diğer değişiklikler de buna katkıda bulunur.
Dünya Atmosferindeki Gazlar > Sera dışı gazlar

Dünya atmosferinin ana bileşenleri olan nitrojen (N2) (%78), oksijen (O2) (%21) ve argon (Ar) (%0,9), sera gazı değildir çünkü aynı elementten iki atom içeren moleküller N2 ve O2, titreştiklerinde elektrik yüklerinin dağılımında net bir değişime sahip değildir ve Ar gibi tek atomlu gazların titreşim modları yoktur. Dolayısıyla kızılötesi radyasyondan neredeyse hiç etkilenmezler. Karbon monoksit (CO) ve hidrojen klorür (HCl) gibi farklı elementlerden sadece iki atom içeren bazı moleküller, kızılötesi radyasyonu emer, ancak bu moleküller, reaktiviteleri veya çözünürlükleri nedeniyle atmosferde kısa ömürlüdür. Bu nedenle, sera gazı etkisine önemli ölçüde bir katkıda bulunmazlar ve sera gazları tartışılırken çoğu zaman ihmal edilirler.
Dünya Atmosferindeki Gazlar > Sera gazları

Sera gazları, Dünya tarafından yayılan dalga boyu aralığında kızılötesi radyasyonu emen ve yayan gazlardır. Karbondioksit (%0,04), azot oksit, metan ve ozon Dünya atmosferinin neredeyse %0,1'ini oluşturan ve kayda değer bir sera etkisine sahip olan eser gazlardır.
Sırasıyla, Dünya atmosferinde en bol bulunan sera gazları şunlardır:
Su buharı (H2O)
Karbondioksit (CO2)
Metan (CH4)
Nitröz Oksit (N2O)
Ozon (O3)
Kloroflorokarbonlar (CFC'ler)
Hidroflorokarbonlar (HCFC'leri ve HFC'leri içerir)
Atmosferik konsantrasyonlar, kaynaklar (insan faaliyetlerinden ve doğal sistemlerden kaynaklanan gaz emisyonları) ve yutaklar (gazın atmosferden farklı bir kimyasal bileşiğe dönüştürülerek veya su kütleleri tarafından absorbe edilerek uzaklaştırılması) arasındaki denge ile belirlenir.
Belirli bir süre sonra atmosferde kalan emisyon oranı, "havadan taşınan kısımdır" (İngilizce: Airborne fraction). Yıllık havada taşınan kısım, belirli bir yıldaki atmosferik artışın o yılki toplam emisyonlara oranıdır. 2006 yılı itibarıyla CO2'nin yıllık hava kaynaklı oranı yaklaşık 0,45 idi. Yıllık havada taşınan kısım 1959-2006 döneminde yılda %0.25 ± 0.21 oranında artmıştır.
Dünya Atmosferindeki Gazlar > Dolaylı radyatif etkiler

Bazı gazların dolaylı ışınım etkileri vardır (sera gazları olsun ya da olmasın). Bu iki şekilde olur. Bir yolu, atmosferde parçalandıklarında başka bir sera gazı üretmeleridir. Örneğin, metan ve karbon monoksit (CO), karbon dioksit vermek için oksitlenir (ve metan oksidasyonu ayrıca su buharı üretir). CO'nun CO2'ye oksidasyonu, nedeni belirsiz olmasına rağmen, ışınım zorlamasında doğrudan net bir artışa neden olur.
Dünya yüzeyinden termal IR emisyonunun zirvesi, CO2'nin güçlü titreşim absorpsiyon bandına çok yakındır (dalga boyu 15 mikron veya dalga sayısı 667 cm − 1). Öte yandan, tek CO2 titreşim bandı IR'yi yalnızca çok daha kısa dalga boylarında (4,7 mikron veya 2145 cm-1) emer; burada, Dünya yüzeyinden yayılan enerji emisyonu en az on kat daha düşüktür.
Metanın CO2'ye oksidasyonu, OH radikaliyle reaksiyona girmeyi gerektirir, CO2 metandan daha zayıf bir sera gazı olduğundan, radyatif emilim ve emisyonda anlık bir azalma sağlar. Bununla birlikte, her ikisi de OH radikallerini tükettiği için CO ve CH4 oksidasyonları birbirine bağlıdır. Her durumda, toplam ışıma etkisinin hesaplanması hem doğrudan hem de dolaylı zorlamayı içerir.
İkinci bir tür dolaylı etki, atmosferdeki bu gazları içeren kimyasal reaksiyonlar sera gazlarının konsantrasyonlarını değiştirdiğinde meydana gelir. Örneğin, atmosferdeki metan olmayan uçucu organik bileşiklerin (NMVOC'ler) yok edilmesi ozon üretebilir. Dolaylı etkinin boyutu, büyük ölçüde gazın nereye ve ne zaman yayıldığına bağlı olabilir.
Metanın CO2 oluşturmanın yanı sıra dolaylı etkileri de vardır. Atmosferde metanla tepkimeye giren ana kimyasal hidroksil radikalidir (OH), bu nedenle daha fazla metan, OH konsantrasyonunun azalması anlamına gelir. Etkili bir şekilde, metan kendi atmosferik ömrünü ve dolayısıyla genel ışıma etkisini arttırır. Metanın oksidasyonu hem ozon hem de su üretebilir; ve normalde kuru stratosferde önemli bir su buharı kaynağıdır. CO ve NMVOC'ler okside olduklarında CO2 üretirler. OH'yi atmosferden uzaklaştırırlar ve bu da daha yüksek metan konsantrasyonlarına yol açar. Bunun şaşırtıcı etkisi, CO2'nin küresel ısınma potansiyelinin CO2'ninkinin üç katı olmasıdır. NMVOC'leri karbondioksite dönüştüren süreç aynı zamanda troposferik ozon oluşumuna da yol açabilir. Halokarbonlar, stratosferik ozonu tahrip ettikleri için dolaylı bir etkiye sahiptir. Son olarak, hidrojen stratosferik su buharı üretmesinin yanı sıra ozon üretimine ve CH4 artışına yol açabilir.
Dünya Atmosferindeki Gazlar > Bulutların Dünya'nın sera etkisine katkısı

Dünyanın sera etkisine en büyük gaz olmayan katkı maddesi olan bulutlar da kızılötesi radyasyonu emer ve yayar ve dolayısıyla sera gazı ışınım özellikleri üzerinde bir etkiye sahiptir. Bulutlar, atmosferde asılı kalan su damlacıkları veya buz kristalleridir.