Part İmparatorluğu
Part-Roma savaşları

Romalılar ve Partlar arasındaki çekişmelerin temelinde Armenia topraklarının paylaşılamaması yatmaktaydı. II. Mithridatis'in Ermenilere boyun eğdirmesiyle birlikte Roma'nın Kilikya proconsulü Lucius Cornelius Sulla, Fırat Nehri kıyısında Melitine'de Part elçisi Orobazos ile görüşerek bir uzlaşma sağladı. Bundan böyle Fırat Irmağı Romalılar ve Partlar arasındaki sınırı belirleyecekti. Armenia Krallığı'nda başgösteren taht kavgaları sırasında Romalı general Pompeius güçlerinin Fırat'ın doğusuna geçmeleriyle Partlar ve Romalılar arasındaki çekişmelerin temeli atılmış oldu. Romalılar ve Partlar arasında sınır ihlaline dair bir uzlaşma sağlansa da Part kralı Roma'nın üstünlüğünü kabul etmiş oluyordu. Romalılar ve Partlar arsındaki bu uzlaşma Roma'nın triumvirlerinden Marcus Licinius Crassus ’un Part seferi ile bozulmuştur. Part kralı Orodes'in komutanlarından Surena MÖ 53’te Carrhae Muharebesi’nde Romalıları büyük bir bozguna uğrattı. Rustaham Suren Pahlav olarak da bilinen Surena (MÖ 83-53) Suren hanedanına bağlı Partlı bir liderdi. Marcus Licinus Crassus’un öldürülüp 40 bin Romalı askerin bir kısmının imha edip bir kısmının esir alınmasıyla Crassus’un mağlubiyeti Romanın en büyük yenilgilerinden biri olarak tarihe geçti.
Roma’daki iç savaşta Pompeius'u mağlup eden Caesar, Part seferini gerçekleştiremeden MÖ 44’te bir suikaste kurban gitti. MÖ 36’da Romalı Marcus Antonius’un başarız bir Part seferi bilinmektedir. Roma İmparatoru Augustus dönemi’nde MÖ 21-20 yılında Tiberius Nero komutasındaki Roma ordusu, Carrhae Muharebesi’nde kaybedilen Roma sancaklarını ve hala yaşayan Romalı esirleri geri almak ve Armenia’yı bağımlı bir krallık yapmak amacıyla Partlar üzerine sefere çıktı. Bu iki istek de Partlar tarafından barışçıl bir şekilde kabul edildi. Zaman zaman Romalılar üstünlük kazansalar da MS 116, 161 ve 217 yıllarında düzenledikleri büyük seferlerin hiçbirinde Parthia’yı tam olarak ele geçiremediler. Roma imparatoru Trajan’un 114-115 yıllarında Doğu, Güneydoğu Anadolu ve Yukarı Mezopotamya’ya sefer düzenlediği, Armenialılar ve Partları kontrol altına aldığı bilinmektedir. MS 116’da Susa’yı ele geçiren Trajan, bir suikaste kurban giderek öldürülen Part kralının ardından yeni Parthia kralı olarak taçlandırılmıştır. Bu sefer esnasında Roma senatosu Trajan’a “Parthicus” (Part Fatihi) unvanını vermiştir.
Marcus Aurelius Dönemi'nde de Part kralı III. Vologases'in Romalıların Kapadokya valisini yenilgiye uğratması üzerine, Aurelius kardeşi Lucius Verus'u Doğu'ya gönderdi ve Romalılar bölgede yeniden egemenliği sağladılar. Seleukeia ve Ktesiphon ele geçirildi. Septimius Severus dönemi'nde MS 197'de Mezopotamya ele geçirildiği esnada, Romalılar bir kez daha Fırat'ı geçmişler ve Seleukeia ve Ktesiphon'u ele geçirmişlerdi. Septimius Severus'un oğlu İmparator Caracalla Partlara karşı bir fetih hareketi amacıyla 214'te doğuya doğru hareket etti. 214-215 kışını Nikomedia'da geçirdikten sonra 215 Mayısında Antiokheia'ya geldi. Part İmparatorluğunda V. Vologases ile V. Erdevân iktidar mücadelesinde olduklarından iç savaş yaşıyordu. Caracalla, Erdevân'a onun kızıyla evlenmek istediğini ve onun Roma dostu olmasını önerse de V. Erdevân bu teklifi reddetti. İmparator  Caracalla kışı geçirmek için Edessa'ya çekildi, Partlara karşı yeni bir seferin hazırlıklarına başladı. Fakat Edessa'dan Karhaia'a giderken yolda muhafız subaylarından biri tafarından öldürüldü. Caracalla'nın ardından imparator ilan edilen Macrinus, Nisibis yakınlarında Partlar ile giriştiği savaşta Partların karşısında çok zorlandı ve 217 yılının sonbaharında 200 milyon sestertius haraç ödeyerek barışı kabul etti.