Samsunspor (basketbol takımı)
Tarihçe

1927'de kurulan, 1965'te profesyonel kulüp mahiyetini alan Samsunspor'un tescil fişinde verilen bilgilere göre o tarihlerde basketbol şubesinin bulunduğu bilinmektedir. Şubenin profesyonel basketbol takımının kurulması ise 3 Aralık 1966'da profesyonel ligin faaliyete geçmesini takiben olmuştur.
1967 yılında 19 Mayıs Lisesinin kadrosunun neredeyse tamamının Samsunspor'a dâhil olmasıyla profesyonel anlamda kurulan basketbol takımı aynı yıl hizmete açılan Yaşar Doğu Spor Salonu'nda iç saha maçlarını oynamaya başlamıştır. İlk maçını Samsun'daki Amerikan radar üssünün askerleri ile yapan basketbol takımı üç sene içerisinde büyük bir gelişme göstermiş ve Anadolu'nun güçlü takımlarından biri haline gelmiştir. 1967'de mahalli ligi şampiyon tamamlayarak 1967 Anadolu Kupası'na katılan takım burada başarı gösteremese de 1970 Anadolu Kupası'nda şampiyon olmuş, Bolu'daki terfi maçlarını da aşarak ilk defa Türkiye İkinci Deplasmanlı Basketbol Ligi'ne çıkma başarısı göstermiştir. Samsunspor'un şampiyon kadrosunda Osman Şenher, Cudi İmamoğulları, Ferit Bestami, Uğur Pehlivan, Kaya Akal, Ertuğrul Bayraktar, Samet İmamoğulları, Yalçın Gürpınar ve iki Amerikalı oyuncu bulunmaktaydı.
Samsunspor, Türkiye İkinci Deplasmanlı Basketbol Ligi'ndeki ilk sezonu olan 1971-72 sezonunu son haftada Yenişehire karşı aldığı tek mağlubiyetle şampiyon olarak tamamlayarak Ankara, İzmir ve İstanbul takımları dışında Türkiye Deplasmanlı Basketbol Ligi'nde mücadele etme hakkı kazanan ilk takım olmuştur. Tansev Mıhçıoğlu, İsmet Badem, Cudi İmamoğulları, İren İmre ve Yalçın Gürpınar ilk beşiyle kazanılan bu şampiyonluğun ardından maddi anlamda sıkıntılar çekmeye başlayan ve oyuncuların maaşlarını ödeyemeyen kulüp, 1972-73 sezonu devam etmekte iken ligden çekilmek zorunda kalmış, ertesi yıl da liglere katılmamıştır. Bu süreçte takım dağılmış ve şube kapatılmıştır.
Şubenin kapanmasından sonra Samsun'u basketbol liglerinde temsil eden takımlardan biri olan Samsun DSİ, 1989-90 sezonunda Türkiye İkinci Deplasmanlı Basketbol Ligi'ne yükselme başarısı göstererek üç sezon boyunca bu ligde mücadele etmiştir. Samsunspor, 1992-93 sezonu başında kendisi de eski bir basketbolcu olan İsmail Uyanık'ın kulüp başkanlığında Samsun DSİ'nin yarışmacı hakları ile Samsun Yolspor'un oyuncularını bünyesine katarak basketbol şubesini tekrar açmıştır. 2001-02 sezonunda Türkiye Basketbol Birinci Ligi'ne çıkma hakkı elde eden takım altyapı yetersizliği nedeniyle hakkından feragat etmek zorunda kalmış, 2004-05 sezonunda ise İsmail Uyanık'ın özel gayretleri sayesinde tekrar Türkiye Basketbol Birinci Ligi'ne yükselmeyi başarsa da fikstür çekimine dahi giren takım Panasonic'in isim sponsoru olmasına karşın Uyanık'ın başkanlığı bırakmasıyla birlikte yeni yönetim tarafından yeterli desteğin gösterilmediği gerekçesiyle liglerden çekilmiştir.
Şubenin tekrar faal hâle getirilmesi yine Uyanık'ın başkanlığı döneminde, 2019-20 sezonu öncesinde Samsun Büyükşehir Belediyesi Anakentin Türkiye Basketbol 2. Ligi'nde mücadele eden basketbol takımının devralınması ile olmuştur. Takım devralındıktan sonra Türkiye Basketbol Ligi'nden çekilen takımlar nedeniyle kontenjan açılmasıyla bu lige katılmak için başvuruda bulunulmuş, başvurusu kabul edilen Samsunspor yeni döneme bu ligde mücadele ederek başlamıştır. Antrenman ve iç saha maçlarının oynanacağı salon ise Mustafa Dağıstanlı Spor Salonu olarak belirlenmiştir.
Sezonun ilk maçının ardından basketbolda yeni bir yapılanmaya gidilmiş, branş Samsunspor Kulübünün bir şubesi iken Samsunspor Basketbol Kulübü adı altında müstakil bir yapı hâline getirilmiştir. Yeni kulübün ilk yönetim kurulu toplantısı 15 Ekim'de yapılmış, daha önce şube sorumlusu olan Suat Çakır kulübün başkanı olmuştur. 2019-20 sezonunda küme düşme hattında yer alan takım Türkiye'de COVID-19 pandemisi sebebiyle liglerin iptal edilmesiyle ligde kalmayı başarmıştır. Bunun üzerine kulüpte idari yapılanma yenilenerek tekrar Samsunspor'a bağlı bir branş hâline getirilmiş, genel menajer olarak Emre Ekim ile anlaşılmış ve kadro da elden geçirilmiştir. 2020-21 normal sezonunu ikinci sırada tamamlayan play-off serisinde finalde elenerek üst lige çıkamamıştır. 2021-22 sezonunda altyapı gruplarını oluşturarak basketbol akademisini kuran Samsunspor geçen sezon olduğu gibi ligi ikinci sırada tamamlamış ve play-off finalinde elenmiştir. 2022-23 sezonunda sponsorluk anlaşması gereğince Yılyak Samsunspor adıyla mücadele eden takım sezonu play-off şampiyonu olarak tamamladı ve Basketbol Süper Ligi'ne yükseldi.
51 yıl aradan sonra en üst ligdeki ilk sezonunu lig sonuncusu olarak tamamlayan Samsunspor, Türkiye Basketbol Ligi'ne düştü. İkinci devre başarısız sonuçlar sebebiyle başantrenör gönderildi, ilerleyen haftalarda maddi olanaksızlıklar yaşayan takımdan yabancı oyuncular da ayrıldı. Sezon sonuyla birlikte Sampa ile lisans hakkının devri için görüşmeler yapılsa da kulübün mevcut borçları konusunda anlaşmaya varılamadı. 1 Ağustos'ta kulüp tarafından bu görüşmelerin bir sonuca varmadığı, lige katılım bedelinin ödendiği ancak ekonomik zorluklar sebebiyle maçlara çıkılamayacağı ve lige katılım hakkının devri için yatırımcı arandığı açıklandı. İTÜ ile görüşmeler yapılsa da mesafe alınamadı, süreç devam ederken 2020'den beri takımın genel menajerliğini üstlenen Emre Ekim ile yollar ayrıldı. 16 Ağustos'ta takımın 2024-25 sezonunda lige katılmayacağı resmen duyuruldu ancak ertesi sezon tekrar katılım sağlanabileceği belirtildi.