El-Azm ailesi
Kökenler

Azm ailesinin kökenleri nispeten belirsizdir ve kanıtlar "çelişkili ve genellikle yetersiz" olarak tanımlanmıştır. Osmanlı Suriyesi'nin en önemli ailelerinden biri olan el-Azm'lar Anadolu'nun Konya bölgesinden gelmiş olabilirler; dolayısıyla Türkiye'deki kökleri, Suriye vilayetlerinde Osmanlı subayı olarak üst düzey görevlerde bulunan aile üyelerinin işe alım ve kariyer kalıplarına ışık tutabilir. El-Azm'lar, "muhtemelen Türk soyundan gelen kırsal bir eşraf" olan İbrahim el-Azm'ın on yedinci yüzyılın ortalarında düzeni sağlamak için Ma'arretü'n-Nu'man'a gitmesiyle bölgede önemli bir etki olarak ortaya çıkmaya başladı. Ölümü üzerine İbrahim el-Azm'ın oğulları İsmail Paşa el-Azm ve Süleyman Paşa el-Azm, babalarının görevini tamamlayarak, Osmanlı yönetimi tarafından Humus, Hama ve Ma'arretü'n-Nu'man’da kalıtsal iltizamlarla ödüllendirildiler.
Ailenin bir üyesi olan Profesör Sadık Celal el-Azm tarafından kaleme alınan bir makalede, giriş yazısı yazarı Jean-Pierre Rondas, el-Azm'ı şöyle tanımlamaktadır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ...aslında 'Osmanlı' ve Türk kökenli. Ailesi Şam'daki Osmanlı yönetici sınıfına mensuptu; bu sınıfın gücü 17. ve 18. yüzyıllara kadar uzanıyordu... Türk ailesi el-Azm, Fransız mandası altındaki Şam'da [...] kalmaya devam etti. Ailenin bir üyesi, Halid Bey el-Azm, başbakan bile oldu. Ailenin siyasi etkisi, pan-Arap milliyetçisi Baas Partisinin iktidarı ele geçirdiği 1963 yılına kadar sürdü. | ” |
Türk köken teorisine ek olarak, bir Arap kökeninin de mümkün olduğuna inanılmaktadır. Özellikle Azm ailesinin "on altıncı yüzyılda Şam-Medine kervan yolunu koruyarak Osmanlılara hizmet eden ve daha sonra Anadolu'ya, ardından da Ma'arra'ya göç eden kuzey Hicaz'daki Beni Azm kabilesinin" bir parçası olduğuna inanılmaktadır. Aslında,
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Bununla birlikte, on sekizinci yüzyıl yerel tarihçileri ve Avrupalı gözlemciler için Azmların Arap (Bedevi) kökenli bir aile olarak bilindiğine şüphe yoktur... İkinci görüşün [Türk kökenli olma], ailenin Konya vilayetinde uzun süre ikamet etmesine dayanan yanlış bir sonuç olması pekâlâ mümkündür. | ” |
Ancak, "Azm'ların kendilerinin bedevi kökenli olduklarını iddia ettiklerine dair hiçbir kanıt yoktur".
Tartışma Dr. Şimon Şamir ve Dr. Abdülkerim Refik tarafından yapılan açıklamalar ışığında anlaşılabilir. Dr. Şimon Şamir, "görüşlerden hiçbiri kesin kanıtlarla desteklenmese de ikincisi [yani Bedevi teorisi] daha kabul edilebilir görünmektedir. On yedinci ve on sekizinci yüzyıllarda Suriye'nin gerçeklerinde, Osmanlı hizmetindeki bir Bedevi ailesinin kısmen Türkleşmesi ve bir süre Anadolu'da yaşaması, bir Türk ailesinin kökenlerini yanlış bir şekilde bir Bedevi kabilesine atfederek prestij kazanmaya çalışmasından daha olasıdır." Öte yandan, Dr. Abdülkerim Rafık "bedevi kısmına bağlı kalmadan yerel köken teorisini tercih etmektedir." "Sadeddin'in [Paşa el-Azm] "un autre pacha arabe de nation" olduğunu ve Mehmed'in [Paşa el-Azm] Arap bir aileden geldiğini" belirten birincil kaynaklara yanıt olarak... ['Azm'ların Arap topraklarından (al-bilad al-'Arabiyya) gelen "Araplar" (awlad al-'Arab) olduğunu" iddia eden Dr. Rafık, bu ifadelere, özellikle de Osmanlı'nın aksine "yerel" anlamına geldiğini düşündüğü "Arap" sıfatına büyük bir dikkatle yaklaşılması gerektiğini savunmaktadır. Son olarak, "Süleyman Paşa el-Azm'ın tek kelime Arapça bilmediğine, Mehmed'in ise görünüşe göre tamamen Araplaşmış olduğuna" dair kanıtlar bulunduğunu belirtmek önemlidir.