Sosyoekonomik gelişmişlik
Değerlendirilmede kullanılan göstergeler > İstihdam ve Sosyal Güvenlik Değişkenleri

İstihdam ve sosyal güvenlik değişkenleri yerleşim yerlerinin iş gücü potansiyeli ve iktisadi yapısının özellikleri ile sağlık hizmetlerine erişim ve sosyal refahı göstermesi yönleriyle önemlidir. Bu nedenle bu çalışmada da istihdam ve sosyal güvenliğe ilişkin değişkenler kullanılmaktadır. Bu çerçevede 8 istihdam değişkeni dâhil edilmiş olup bu değişkenler aşağıda verilmektedir.
Çalışma Çağındaki Nüfusun (15-64) Payı: Türkiye İstatistik Kurumu verilerinin kullanıldığı bu değişken % olarak ifade edilmektedir. Çalışma çağındaki nüfusun (15-64 yaş arası) toplam nüfus içerisindeki oranının yüksek olması yerleşim yerinin iş gücü potansiyelinin yani üretime katılabilecek kesimin oranının yüksek, bağımlı nüfusun düşük olduğu anlamına geldiğinden bu değişkenin analiz sonucuna olumlu etki etmesi beklenmektedir.
Faal Çalışanların Çalışma Çağı Nüfusuna Oranı: Sosyal Güvenlik Kurumu verileri kullanılarak hesaplanan bu değişken % olarak ifade edilmekte ve yerleşim yerinde aktif çalışan şahıs sayısının 15-64 yaş aralığındaki toplam nüfusa oranını göstermektedir. Çalışma çağındaki nüfus potansiyel iş gücünü gösterse de bu nüfusun ne kadarının aktif iş gücü piyasasında yani üretimde bulunduğu da önemlidir. Bu da ekonomik faaliyetlere katılımın yüksek olduğunu gösterdiğinden bu değişkenin analiz sonucunu olumlu etkileyeceği tahmin edilmektedir.
Faal Bayan Çalışanların Çalışma Çağı Bayan Nüfusuna Oranı: Sosyal Güvenlik Kurumu verileri kullanılarak hesaplanan bu değişken yerleşim yerindeki aktif sigortalı bayan sayısının 15-64 yaş aralığındaki toplam bayan nüfusuna oranını ifade etmektedir. Bir üstteki değişkenle aynı sebeplerle sağladığı ekonomik gelişmişliğe katkısının yanında bay bayan arasındaki fırsat adaletini de yansıttığından sosyal gelişmişliği de açıklamaktadır. Bu sebeplerle bu değişkenin analiz sonucunu olumlu etkilemesi beklenmektedir.
Ortalama Günlük Kazanç: Sosyal Güvenlik Kurumu verileri kullanılarak hesaplanan bu değişken Türk Lirası olarak ifade edilmektedir. Ortalama günlük kazanç değerinin yüksek olması, üretimin katma değerinin ve iş gücü niteliğinin yüksek olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, iktisadi faaliyetlerin gelişmişliğini dolayısıyla gelir ve refah düzeyinin yüksekliğini de gösterdiğinden bu değişkenin analiz sonucunu olumlu etkilemesi beklenmektedir.
Primi Devlet Tarafından Ödenen Nüfus Oranı: Benzer şekilde Sosyal Güvenlik Kurumu verileri kullanılarak hesaplanan bu değişken % olarak ifade edilmektedir. Yerleşim yeri içerisinde sosyal güvenlik primi devlet tarafından ödenen nüfusun yüksek olması; yerleşim yerindeki çalışmayan nüfusun boyutunu, yerleşim yerindeki yoksulluğu ve yoksul nüfusun sağlık hizmetlerine erişim talebini işaret etmektedir. Yoksulluk hem ekonomik hem de sosyal bir problem olduğundan bu değişkenin analiz sonucunu olumsuz etkileyeceği öngörülmektedir.
İmalat Sanayii İş Yeri Ülke Payı: Önceki değişkenler gibi Sosyal Güvenlik Kurumu verileri kullanılarak hesaplanan bu değişken ‰ olarak ifade edilmektedir. Bu değişkenle yerleşim yerindeki imalat sanayii iş yerlerinin ülke içindeki payı, dolayısıyla da imalat sanayiinin ağırlığı dikkate alınmaktadır. Sosyo-ekonomik gelişmişlikle birlikte toplam iş yerleri içinde katma değeri düşük olan tarım sektörünün payı göreceli olarak düşerken sanayi ve hizmetler sektörünün payı artmaktadır. Dolayısıyla bu değişkenin analiz sonucuna etkisinin olumlu olması beklenmektedir.
Hizmetler Sektörü İş Yeri Ülke Payı: Sosyal Güvenlik Kurumu verileri kullanılarak hesaplanan bu değişken ‰ olarak ifade edilmektedir. Bu değişkenle yerleşim yerindeki hizmetler sektörü iş yerlerinin ülke içindeki payı, dolayısıyla da hizmetler sektörünün ağırlığı dikkate alınmaktadır. Sosyo-ekonomik gelişmişlikle birlikte toplam iş yerleri içinde katma değeri düşük olan tarım sektörünün payı göreceli olarak düşerken sanayi ve hizmetler sektörünün payı artmaktadır. Dolayısıyla İmalat Sanayii İş Yeri Ülke Payı değişkeni gibi bu değişkenin de analiz sonucuna etkisinin olumlu olması beklenmektedir.
Şahıs Başına Sosyal Yardım Tutarı: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verileriyle hesaplanan bu değişken Türk Lirası olarak ifade edilmektedir. Bu değişken değerinin yüksek olması yerleşim yerindeki refah seviyesinin düşüklüğünü ve yoksulluğu göstermektedir. Bu sebeple bu değişken değerinin yüksekliği Primi Devlet Tarafından Ödenen Nüfus Oranı değişkeninde olduğu gibi sosyal ve ekonomik eksikliklerin mevcudiyetini göstermektedir. Dolayısıyla bu değişkenin analiz sonucuna etkisinin olumsuz olması beklenmektedir.