Alesia Muharebesi
Savaş öncesi durum

Jül Sezar MÖ 58 yılından beri Galya'daydı. Romanın seçimle iş başına gelinen en yüksek makamı olan Konsüllük görevini yürüten kişilerin, bu görevin sonunda Roma senatosu tarafından prokonsül olarak Roma'nın eyaletlerine atanması alışılagelmiş bir uygulamaydı. Sezar konsüllük görevini yürüttüğü MÖ 59 yılı sonunda, bir şekilde kendisinin Cisalpina Galya ve Transalpine Galya eyaletlerine prokonsül olarak atanmasını sağlamayı başardı. Prokonsüllük makamının görev süresi bir yıl ile sınırlıyken, Sezar görülmemiş bir şekilde on yıllık süreyle bu göreve getirildi. Imperium yetkisine sahip bir prokonsül olarak artık bu eyaletlerde mutlak bir otoriteye sahipti.
Sezar, Helvetler, Belgicler ve Nerviler gibi Galyalı kabileleri bir bir dize getirdi ve ardından pek çok diğer kabileyle de ittifak anlaşmaları yaptı. Galya savaşları sırasında birbiri ardına gelen başarılarla elde edilen savaş ganimetleri ve vergi alınacak yeni topraklar, Cumhuriyete çok büyük bir zenginlik getirmişti. Sezar'ın kendisi de bir general olarak savaş esirlerinin köle olarak satılması işinden çok büyük bir servet edinmişti ancak her zaman olduğu gibi başarı ve zenginlik kaçınılmaz olarak yeni düşmanları edinmesine neden olmuştu. Sezar, Pompey ve Marcus Licinius Crassus arasında Birinci Üçlü Yönetim adıyla sağlanmış olan politik ittifak, MÖ 54 yılında Julia'nın (Sezar'ın kızı ve Pompey'in karısı) doğum sırasında, Crassus'un ise Carrhae savaşında ölmesiyle sona erdi. Pompey ile politik bir bağdan yoksun kalması Genç Cato gibi cumhuriyetçilerin, onun Cumhuriyeti yıkarak kral olmak isteyen bir despot olduğu suçlaması ile Sezar'a karşı bir kampanya başlatmasının önünü açtı.
Daha önceden kontrol altına alınmış olan Eburoneler, MÖ 54–53 kışında Ambiorix liderliğinde Roma işgaline karşı ayaklandılar ve Quintus Titurius Sabinus komutasındaki On dördüncü Lejyon'u iyi planlanmış bir pusu sonucu neredeyse yok ettiler. Bu olay, şimdiden birliklerini dörtte birini kaybetmiş ve Roma'da değişen politik koşullar nedeniyle ihtiyaç duyduğu takviyeyi sağlamakta güçlük çeken Sezar'a vurulmuş büyük bir darbeydi. Eburone isyanı, Galya'da Roma'ya karşı elde edilmiş ilk net zaferdi ve milliyetçi fikirlerin ve hareketlerin gelişmesine yol açmıştı. İsyan bir yıl kadar sürmüş ancak Sezar Galya'da kontrolü yeniden sağlayarak kabileleri pasivize etmeyi başarmıştı. Nevarki Galya'da huzursuzluklar henüz sona ermemişti. Galyalı kabileler ancak birlik olmaları durumunda Roma işgalinden kutularak özgür olabileceklerinin farkına varmışlardı. Sezar'ın eski müttefiklerinden Aeduilerin öncülüğünde Bibracte'de genel bir konsey topladılar. Sadece Remiler ve Lingoneler Roma ile olan ittifak anlaşmalarını sadık kalmayı tercih ettiler. Konsey, birleşik Galya ordularının komutanı olarak Averniler'in şefi Vercingetorix'in atandığını ilan etti.
Sezar kendisine karşı oluşturulan ittifaktan haberdar olmadan kışlık kampını Cisalpina Galya'ya kurdu. Karışıklığın ilk işaretleri, Cenabum (modern Orléans) kentinin tüm Romalı sakinlerinin Carnuteler tarafından öldürülmesiyle geldi. Bu şiddet dalgasını Galyanın büyük kentlerindeki tüm Roma yurttaşlarının, tüccarlarının ve yerleşimcilerinin öldürülmesi takip etti. Haberlerin duyulması üzerine Sezar birliklerini hızla harekete geçirdi ve halâ karlarla kaplı olan Alpleri aşarak Galyanın merkezine geldi. Bu intikâl o dönem için rekor denilebilecek bir zamanda gerçekleştirilmiş ve bu sayede Galyalı kabileleri şaşkına çevirmek mümkün olabilmiştir. Sezar birliklerini bölerek Titus Labienus komutasındaki dört Lejyonu Senoneler ve Parisilerle savaşması için kuzeye gönderirken, kendisi de altı Lejyon ve müttefiki Germen süvarileri ile birlikte Vercingetorix'in peşine düşmüştü. İki ordu Gergovia kalesinin eteklerinde karşı karşıya gelmiş ve Vercingetorix savunma pozisyonunda kalmış ancak bir süre sonra kayıplarının gittikçe artması üzerine Sezar geri çekilmek zorunda kalmıştır. M.Ö. 52 yazında süvariler arasında çeşitli çatışmalar yaşanmış ancak meydan muharebesi için doğru bir zaman olmadığına karar veren Vercingetorix Mandubilerin kalesi olan Alesia kentine çekilmiştir.