Varsayımsal biyokimya türleri
Su dışı çözücüler > Amonyak

Amonyak molekülü (NH3), su molekülü gibi evrende bol miktarda bulunur ve hidrojenin (en basit ve en yaygın element) başka bir çok yaygın element olan nitrojenle birleşimidir. Sıvı amonyağın yaşam için alternatif bir çözücü olarak olası rolü, en azından J. B. S. Haldane'nin yaşamın kökeniyle ilgili bir sempozyumda konuyu gündeme getirdiği 1954 yılına kadar uzanan bir fikirdir.
Amonyak çözeltisinde çok sayıda kimyasal reaksiyon mümkündür ve sıvı amonyağın suyla kimyasal benzerlikleri vardır. Amonyak çoğu organik molekülü en az su kadar çözebilir ve ayrıca birçok elementel metali de çözebilir. Haldane, suyla ilgili çeşitli yaygın organik bileşiklerin amonyakla ilgili analoglara sahip olduğuna dikkat çekti; örneğin amonyakla ilişkili amin grubu (−NH2 ), suyla ilişkili hidroksil grubuna (−OH) benzerdir.
Amonyak da su gibi H + iyonunu kabul edebilir veya verebilir. Amonyak bir H + kabul ettiğinde, hidroniyuma (H3O + ) benzer şekilde amonyum katyonunu (NH4 + ) oluşturur. Bir H + iyonu verdiğinde, hidroksit anyonuna (OH - ) benzer şekilde amid anyonunu (NH 2 - ) oluşturur. Ancak suyla karşılaştırıldığında amonyak, H + iyonunu kabul etmeye daha yatkın, bağışlamaya ise daha az eğilimlidir; daha güçlü bir nükleofildir. Suya eklenen amonyak Arrhenius bazı olarak işlev görür: anyon hidroksitin konsantrasyonunu arttırır. Tersine, asitlik ve bazlığın bir solvent sistemi tanımı kullanıldığında, sıvı amonyağa eklenen su, katyon amonyum konsantrasyonunu arttırdığı için asit işlevi görür. Karasal biyokimyada çok kullanılan karbonil grubu (C=O), amonyak çözeltisinde stabil olmayacaktır ancak bunun yerine benzer imin grubu (C=NH) kullanılabilir.
Ancak amonyağın yaşamın temeli olarak bazı sorunları vardır. Amonyak molekülleri arasındaki hidrojen bağları sudakilerden daha zayıftır, bu da amonyağın buharlaşma ısısının suyun yarısı kadar olmasına, yüzey geriliminin üçte bir olmasına neden olur ve hidrofobik etki yoluyla polar olmayan molekülleri konsantre etme yeteneğini azaltır. Gerald Feinberg ve Robert Shapiro, amonyağın prebiyotik molekülleri kendi kendini yeniden üreten bir sistemin ortaya çıkmasına izin verecek kadar iyi bir arada tutup tutamayacağını sorguladılar. Amonyak da oksijende yanıcıdır ve aerobik metabolizmaya uygun bir ortamda sürdürülebilir şekilde var olamaz.
Amonyak bazlı bir biyosfer, muhtemelen Dünya'daki yaşamla karşılaştırıldığında son derece alışılmadık sıcaklık veya hava basınçlarında mevcut olacaktır. Dünya üzerindeki yaşam genellikle suyun erime ve kaynama noktaları arasında, normal basınç olarak belirlenen basınçta ve 0 ve 100 °C (273 ve 373 K) arasında var olur. Normal basınçta tutulduğunda amonyağın erime ve kaynama noktaları -78 °C (195 K) ve -33 °C (240 K) sırasıyla. Kimyasal reaksiyonlar genellikle düşük sıcaklıklarda daha yavaş ilerlediğinden, bu koşullar altında var olan amonyak bazlı yaşam, Dünya'daki yaşamdan daha yavaş metabolize olabilir ve daha yavaş gelişebilir. Öte yandan, daha düşük sıcaklıklar, canlı sistemlerin, Dünya sıcaklıklarında yararlı olamayacak kadar kararsız olan kimyasal türleri kullanmasına da olanak tanıyabilir.
Amonyağın Dünya benzeri sıcaklıklarda sıvı olduğu başka bir koşullar dizisi, onun çok daha yüksek bir basınçta olmasını gerektirir. Örneğin, 60 atm'de amonyak -77 °C'de (196 K) erir ve 98 °C'de (371 K) kaynar.
Amonyak ve amonyak-su karışımları, saf suyun donma noktasının çok altındaki sıcaklıklarda sıvı kalır; dolayısıyla bu tür biyokimyalar, su bazlı yaşanabilirlik bölgesinin dışında yörüngede dönen gezegenler ve uydular için çok uygun olabilir. Bu tür koşullar, örneğin Satürn'ün en büyük uydusu Titan'ın yüzeyinin altında mevcut olabilir.