stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dört zamanlı motor
Çalışma

Motorlarda güç üretimi önce yakıtın içindeki kimyasal enerjinin ısı enerjisine dönüşmesi, sonra da bu ısı enerjisinin pistonu harekete geçirmesiyle gerçekleşir. Bir dört zamanlı motorda bu işlem şu aşamaları izler:
Motorun bir döngüsünü yukarıda anlatılan 4 aşamada tamamlamasından dolayı bu tip motorlara 4 zamanlı motorlar ismi verilir. Hareket halindeki benzinli bir araçta bu döngü dakikada ortalama 3.000-3.500 defa tekrarlanır.
İki zamanlı motorlardan farkı

İki zamanlı motorlara göre daha verimli olan 4 zamanlı motorlar günümüzde en çok kullanılan içten yanmalı motor tipidir. Ancak imalat aşamasında iki zamanlı motor daha ucuzdur. Fakat iki zamanlı motorun avantajı sadece bu adımda vardır. Çünkü sonrasında motor üretilip kullanılacağı makinede kullanılmaya başlandığında yine dört zamanlı motor avantajlıdır. Çünkü, üstte de yazdığı üzere dört zamanlı motor daha verimlidir. 
İki zamanlı motorlarda ayrıca:
Yakıt karışımının bir kısmı yanmadan egzoz gazı ile atıldığı için çevre ve yakıt ekonomisi konularında başarılı değildir.
Yakıt karışımının pistonun üst kısma ulaşması krank bölümü ile sağlandığından, krank bölümü devamlı yağlamaya maruz değildir ve yağlama yakıt karışımı içine karıştırılan yağ ile olur. Bu yağın yakılması çevre açısından zararlıdır.
İki strokta çalıştığı için pistonun her yukarı çıkışında yanma olur ve aşırı ısınma meydana gelir.
İki zamanlı motorların avantajı ise, soğuk havalarda daha kolay marş almalarıdır. Ancak dört zamanlı motorlar için bu durumu eşitlemek kolaydır: çoğu dört zamanlı motor donduğunda, karbüratöre (motor turboşarjlıysa da intercooler üzerinden karbüratöre) eter sıkılır, kolayca marş alır.
Bu sayısız dezavantaja rağmen iki zamanlı motor kullanılan birçok dizel motor vardır. Ancak, iki zamanlı motorun kullanımı için uygun olan yer, küçük benzinli motorlardır (çim biçme makinesi gibi).
Zenci Musa

| Zenci Musa |
| --- | --- |

Doğum: 1880 Girit
Ölüm: 1919 (38-39 yaşlarında) Üsküdar
Ölüm sebebi: Verem
Defin yeri: Özbekler Tekkesi
Diğer ad(lar)ı: Sudanlı Zenci Musa, Sudanlı Zenci Musa Bey
Meslek: İstihbaratçı
Tanınma nedeni: Kuşçubaşı Eşref'in emir eri olması
Aile: Şeyh Mansur (dede)

Zenci Musa ya da Sudanlı Zenci Musa (1880, Girit, Osmanlı İmparatorluğu - 1919, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu) Teşkîlât-ı Mahsûsa mensubu ve Osmanlı Ordusu'nda gönüllü askerdi. Kuşcubaşı Eşref'in emir eri olarak tanınmaktadır.
Hayatı

1880 yılında Girit'te dünyaya geldi. Aslen Sudanlıdır. Babasıyla birlikte Girit'te yaşarken, babasının vefatı üzerine bir Türk hayranı olan dedesinin yanına Kahire'ye taşındı ve Türklerin olduğu bir mahallede yetişti. Musa, Türkçeyi iyi derecede bu mahallede öğrendi. Dedesi ile beraber 1911 yılında gönüllü olarak Trablusgarb savaşına katıldı. Bu sırada Libya'ya yerli halkı İtalyanlara karşı örgütlemeye gelen Kuşcu Başı Eşref ile tanıştı ve emir eri oldu. Trablusgarb savaşının bitmesinin ardından Balkan Savaşlarına, I. Dünya Savaşı esnasında Sina-Filistin Cephesi'ne, Hicaz-Yemen Cephesi'ne, Çanakkale Savaşı'na ve Birinci Kanal Hareketi'ne katıldı. Cemal Kutay'ın iddiasına göre, İstanbul'un işgal günlerinde Britanya Ordusu generali General Harington'un Musa'yı İngilizler'in safına çekmek için altın teklif etmiş, fakat Musa bunu kabul etmemiştir. Katıldığı savaşlarda hem silahlı mücadele hem de istihbarat faaliyetleri yürütmüştür. 1919 yılında Üsküdar Şeyh Ata Efendi'nin Özbekler Tekkesi'nde yaşarken verem hastalığından öldü. Naaşı, Özbekler Tekkesi'nin yanında bulunan mezarlığa defnedildi. Günümüzde mezar yeri tam olarak bulunamadığından, mezarlık içerisinde belirlenen bir yere anısına kitabe konulmuştur.
Popüler kültürdeki yeri

Mehmet Âkif Ersoy 1915 yılında Arabistan yolculuğu sırasında Eşref Bey'in yanındaki Zenci Musa ile tanıştı. Ersoy, daha sonra Zenci Musa ile ilgili şu dizeleri yazdı:
“Eşref Bey’in emir eri Zenci Musa, 
Omzundan arşa yükseldi Nebi İsa”
Zenci Musa'nın, Üsküdar Özbekler Tekkesi yanındaki mezarlıkta anısına yaptırılan kitabe.
Düzenli ordu

Agualongo'ya karşı bağımsız Tropas, 1823
Düzenli ordu, bir ülkenin resmî ordusudur. Yani resmî olan silahlı kuvvetlerdir. Bu orduya dahil olan ordular daimi ordu ve yedek kuvvetlerdir. Paralı askerler, düzensiz ordu, vs. bu orduya dahil değildir. İki tip düzenli ordu vardır:
Zorunlu askerlik ordusu: Zorunlu askerlik uygulaması olan ülkelerde olan ordudur. İçinde profesyoneller ve zorunlu askerlik yapan askerler vardır.
Profesyonel ordu: Zorunlu askerlik uygulaması olmayan ülkelerde olan ordudur. İçinde profesyonel askerlik yapanlar vardır. Profesyonel ordu, daimi orduyla aynı şey değildir. Daimi ordunun içinde, zorunlu askerlik yapanlar bulunabilmektedir. Profesyonel orduda, sadece kendi isteğiyle orduya katılmış askerler vardır.
Türkiye'de düzenli ordu tarihi

I. Dünya Savaşı sonunda Osmanlı Devleti'nin elinde kalan ordu, Mondros Ateşkes Anlaşması'yla terhis edilmişti. Yunan işgaline karşı çeşitli cephelerde Kuvâ-yi Milliye birlikleri direniş gösteriyor, ancak kesin bir sonuç elde edemiyordu. TBMM açıldıktan sonra, ülkede devlet otoritesinin kurulması ve düşmanın yurttan atılabilmesi için düzenli ordunun kurulması gerekliydi. TBMM açıldıktan bir süre sonra Mustafa Kemal'in çabalarıyla düzenli ordunun kurulmasına karar verildi.
Türkiye'de düzenli ordu tarihi > Düzenli ordunun kurulmasındaki nedenler

TBMM açıldıktan sonra ülkede devlet otoritesinin kurulmasının zorunlu hale gelmesi,
Kuvâ-yi Milliye birliklerinin işgalleri engelleyememeleri ve işgal güçlerini durduramamaları,
Kuvâ-yi Milliye'nin hukuk devleti anlayışına ters hareket etmeleri,özellikle ayaklanmaların bastırılması sırasında suçluları cezalandırma yöntemlerinin halkın tepkisine yol açması,
Kuvâ-yi Milliye birliklerinin eğitim disiplin ve düzen yönünden eksik olmaları, düzenli düşman kuvvetlerine karşı koyabilecek silah, bilgi ve deneyime sahip olamamaları,
Kuvâ-yi Milliye birliklerinin 22 Haziran 1920 tarihinde saldırıya geçen Yunan kuvvetleri karşısında başarılı olamamaları, bu yüzden de büyük toprakların kaybedilmesi,
Kuvâ-yi Milliye birliklerinin kendi başlarına buyruk hareket etmeleri ve bir otorite altına girmek istememeleri,
Kuvâ-yi Milliye'nin yiyecek gibi ihtiyaçlarını halktan zorla karşılamaları
Düzenli ordunun kurulması çalışmaları sırasında Kuvâ-yi Milliye birlikleri devlet otoritesi altına girmek istemediler. Bunlar içinde en önemlisi Çerkez Ethem ile Demirci Mehmet Efe kuvvetleriydi. Düzenli orduya isyan eden bu birlikler başarılı olamadılar. Böylece 1921 yılı başlarında Kuvâ-yi Milliye birlikleri büyük ölçüde düzenli birliklere dönüştürüldü.
Krank mili

| --- | --- |

Sistemi: Krank sistemi
Kullanıldığı yerler: İçten yanmalı motorlar
Bileşenleri: Volan Biyel kolu
Krank mili ve pistonlar
"Krank mili" ya da "krank kolu", (İng. crank) içten yanmalı motorlarda pistonun gidip gelme hareketi ile elde ettiği enerjiyi motor miline ileterek dönme hareketine çevirmeye yarayan parça. Bir tür hareketi diğerine dönüştürmek üzere oluşturulmuş düzenekler ise "krank mekanizması"nı oluşturur.
Tarihi

Bir dönme hareketinin bir krank mili ve biyel yardımıyla gidip gelme hareketine dönüştürüldüğü bilinen ilk makine, Hierapolis'te bulunan ve M.Ö. 3'üncü yüzyıla tarihlenebilen Roma dönemine ait kereste fabrikasıdır.
Hollandalı mucit Cornelis Corneliszoon, 1597'de ilk krank mili patentini aldı ve bir yel değirmeni kullanarak kereste makinesi çalıştırmak için bir krank mili kullandı.
"Reiffenstuel pistonlu basınç pompası"nda güç, buhar gücü bir krank mili aracılığıyla üç pistona aktarıldı. Bu pompa Simon Reiffenstuel tarafından 1612 yılında Reichenhall'dan Traunstein'a kadar olan tuzlu su boru hattı olan "dünyanın ilk boru hattı" için geliştirildi.
Çalışma düzeneği

Krank mili genellikle döküm yöntemi ile üretilir ve biyel kolunun çalışacağı bölgeleri talaşlı imalatla hassas bir şekilde işlenir. Krank mili malzemesi düşük alaşımlı çeliktir. Döküm yoluyla üretilen krank mili küresel garafitli dökme demirle de üretilir. Malzemenin özellikleri aşınmaya, eğrilmeye ve burulmaya karşı dayanımlı olması için genellikle diğer millerde olduğu gibi kesidinin ortasına denk gelen kısımları daha yumuşak alaşımdan üretilir. Krank miline yataklık eden kaymalı yataklar (krank mili yatağı) ise mikrokaynamaları engellemek için gri dökme demirden yapılır.
Krank milinin yağlaması ise üzerinde bulunan yağlama kanalları veyahut biyel kollarının karterdeki yağa çarpıp yağı sıçratmasıyla yapılır.
| g t İçten yanmalı motorların parçaları |
| --- | --- |
( İçten yanmalı, su soğutmalı motorlar göz önüne alınmış ve genel parçalar yazılmıştır. Çeşitli motor teknolojilerine göre değişiklik gösterebilir )
Motor bloğu ve  hareketli parçalar: Biyel kolu, Çap, Krank mili, Krank mil yatağı, Motor, Motor hacmi, Piston, Piston sekmanı, Piston pimi,Silindir, Silindir kapağı, Silindir kapak contası, Silindir gömleği, Volan
Supap aksamı ve  Silindir kapağı: Kam mili, Külbütör, Sıkıştırma oranı, Silindir contası, Supap iticisi, Triger kayışı, Üstten eksantrik mili düzeni, Üstten subap düzeni, Yanma odası
Yakıt sistemi: Benzinli motor, Common rail, Dizel motor, Enjeksiyon pompası, Emme manifoldu, Hava filtresi, Karbüratör, Yakıt enjeksiyonu, Yakıt filtresi, Yakıt pompası, Yakıt tankı
Ateşleme sistemi: Buji, Buji kablosu, Distribütör, Endüksiyon bobini, Kızdırma bujisi
Motor yönetimi: Motor kontrol ünitesi (ECU)
Elektrik sistemi: Akümülatör, Alternatör, Kontak anahtarı, Marş motoru, Şarj dinamosu
Emme sistemi: Emme manifoldu, Gaz kelebeği, Gaz kelebeği konum sensörü, Hava filtresi, Hava kutusu, MAP Sensörü, Kütle akış (MAF) sensörü
Basınçlı emme  sistemi: Blow off valve, Turboşarj, Intercooler, Pompa duse, Süperşarj
Egzoz sistemi: Dizel partikül filtresi, EGT sensörü, Egzoz manifoldu, Egzoz susturucusu, Katalitik konvertör, Oksijen sensörü
Soğutma sistemi: Antifriz, Devirdaim pompası, Motor vantilatörü, Su radyatörü, Radyatör kapağı, Termostat
Yağlama sistemi: Karter (ıslak, kuru), Motor yağı, Yağ pompası, Yağ filtresi, Yağ soğutucusu
Diğer: Güç bandı, Motor vuruntusu, Redline
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4166202-7  LCCN: sh85033760  NLI: 987007531268405171
Sarımehmet Barajı

| Sarımehmet Barajı |
| --- | --- |

Havza
Konum: Muradiye, Van, Türkiye
Koordinatlar: 38°47′34″K 43°44′36″D﻿ / ﻿38.79278°K 43.74333°D﻿ / 38.79278; 43.74333
Genel bilgiler
Amaç: Sulama
Durum: Kullanımda 
Yapım süresi: 1987-1991
Açılış: 1991 (33 yıl önce) (1991)
İşletme: Devlet Su İşleri

Tür: Dolgu baraj
Gövde dolgu tipi: Toprak
Gövde hacmi: 1.150.000 m3 (1.500.000 cu yd)
Yükseklik: 62 m (203 ft)

Oluşturduğu Göl: Sarımehmet Baraj Gölü
Akarsu (giden): Karasu
Su hacmi: 134 hm3 (134.000.000 m3)
Göl alanı: 10,30 km2 (3,98 sq mi)
Sulama alanı: 17.700 ha (44.000 akre)
Sarımehmet Barajı, Van'da, Karasu üzerinde, sulama amacıyla 1987-1991 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.150.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 62,00 m., normal su kotunda göl hacmi 134,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 10,30 km²'dir. Baraj 17.700 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.
Tenzile Erdoğan

| Tenzile Erdoğan |
| --- | --- |

Doğum: 3 Mayıs 1924 Dumankaya, Güneysu, Rize, Türkiye
Ölüm: 24 Ekim 2011 (87 yaşında) Koşuyolu, Kadıköy, İstanbul, Türkiye
Defin yeri: Karacaahmet Mezarlığı, İstanbul
Evlilik: Ahmet Erdoğan
Çocuk(lar): Recep Tayyip Erdoğan
Akraba(lar): Torunları: Ahmet Burak Erdoğan Bilal Erdoğan Esra Erdoğan Sümeyye Erdoğan

Tenzile Erdoğan (evlilik öncesi soyadı: Mutlu; 3 Mayıs 1924; Dumankaya, Güneysu, Rize - 24 Ekim 2011; Koşuyolu, Kadıköy, İstanbul), 12. Türkiye cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın annesidir.
Hayatı

İlkokulu Rize'de tamamladı. Ortaokulu Ankara'da okuyan Tenzile Hanım daha sonra annesinin isteği üzerine okulu bıraktı. 1947'de İstanbul'a geldi ve Ahmet Erdoğan'la evlendi. 1954'te Kasımpaşa, Beyoğlu, İstanbul'da çocukları Recep Tayyip doğdu.
Eşinin hayatını kaybetmesinin ardından belirli bir süre Refah Partisi kadın kollarında görev aldı ve Refah Partisi İstanbul il kadın kolları başkanlığı görevinde bulundu.
Uzunca bir dönemdir yaşlılığa bağlı olarak solunum yetmezliği ve bağırsak geçirgenliği'yle mücadele eden Tenzile Erdoğan 24 Ekim 2011'de tedavi gördüğü Kadıköy Medipol Üniversitesi Hastanesi'nde 87 yaşında öldü.
Cenaze namazı ise öğle namazına müteakiben Fatih Camii'nde kılındı ve daha sonra Karacaahmet Mezarlığı'ndaki aile kabristanlığında toprağa verildi.
Hatırası

Tenzile Erdoğan'ın adı, Rize Güneysu Tenzile Erdoğan İlçe Devlet Hastanesi ve Üsküdar Tenzile Erdoğan Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi'ne verildi.
Afganistan-Çin ilişkileri

| --- | --- |



 Afganistan:  Çin
 
Afganistan ile Çin, tarih boyunca birbiriyle çoğunlukla samimi ilişkiler sürdürmüştür; İpek Yolu'nun sayesinde, bu bölgeler arasındaki ticarî ilişkiler en az Han Hanedanı dönemine dayanır. Günümüzde Afganistan'ın Pekin'de bir büyükelçiliği ve Çin'in Kâbil'de bir büyükelçiliği var. Ayrıca iki ülke arasında kısa bir kara sınırı [en] bulunmaktadır.
Afganistan'ın kuruluşundan beri iki ülke birbiriyle çoğunlukla samimi ilişkiler sürdürmüştür. II. Dünya Savaşı'nda Afganistan, Çin ile beraber Japonya'ya karşı savaştı. Soğuk Savaş'ın başında Çin, Afganistan'ın kalkınmasında katkı bulunmak üzere Afganistan'a ekonomik yardım ve milyonlarca dolar değerinde krediler sağladı. Çin-Sovyet ayrılığı ile Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesinin (1979) ardından SSCB'nin Afganistan'da Sovyet yanlısı ve Çin karşıtı bir rejim kurmasıyla Çin ile Afganistan arasındaki bu arkadaşlık aksiliğe uğradı, ancak Sovyet kuvvetlerinin Afganistan'dan geri çekilmesi ve SSCB/Rusya-Çin ilişkilerinde varılmış huzurdan beri Afganistan-Çin ilişkileri, 21. yüzyılda büyük oranda gelişmiştir.
Afganistan Savaşı'nı tetikleyen ABD istilâsından beri Afganistan-Çin ilişkilerinin siyasî boyutu çoğunlukla nispeten etkin dışı kalmıştır, ancak ticarî ilişkiler devamlı olarak sürdürülmüştür: Çin, Afganistan'ın en büyük ticaret ortağıdır ve savaş boyunca Afganistan'a milyonlarca dolar değerinde yardım bağışlamıştır. Ayrıca son senelerde Çin'in Afganistan'daki etkisi büyümeye başlamıştır ve Çin, Afganistan'da gitgide daha fazla mekik diplomasisinde bulunmaya başlamıştır.
2021'de Amerika Birleşik Devletleri askerlerinin Afganistan'dan çekilmesiyle bunun sonrasında yer almış Taliban saldırısının ardından Çin Hükûmeti, yeni Taliban hükûmetiyle beraber çalışmaya istekli olduğunu ifade etti. Çin Hükûmeti, başta Türkistan İslâm Partisi olmak üzere Doğu Türkistan bağımsızlığı yanlısı militanların Taliban tarafından desteklenmesi konusunda endişelidir.
Money (Pink Floyd şarkısı)

Money, Pink Floyd'un The Dark Side of the Moon albümünden çıkan ilk single'dır. Şarkı paranın insan hayatına yansımalarını anlatmaktadır. Waters şarkıyı önce kendi stüdyosunda demo olarak kaydetmiş, grup üyelerinin de üzerinde oynamalarıyla son halini bulmuştur. Şarkıda Dick Perry de saksafon çalmıştır. Şarkı Velvet Revolver, Dream Theater gibi sanatçılar tarafından yeniden yorumlanmış ve Pink Floyd'un 2005 Live 8'teki konserinde de çalınmıştır. Şarkının sözlerinin bir kısmı  The Wall filminde kullanılmıştır.
Şarkı A Collection of Great Dance Songs albümünde David Gilmour tarafından saksafon dışındaki bütün enstrümanlar çalınarak kaydedilmiştir. Pink Floyd'un eski firması olan Capitol yeni firme Columbia'ya izin vermediği için böyle bir değişiklik yapılmıştır. Şarkı yeni versiyonunun gitar ve davul bölümlerinde orijinal şarkıya göre farklılıklar bulunmaktadır. Şarkının yeni versiyonu da single olarak 1981'de yayınlanmıştır.
| g t Pink Floyd |
| --- | --- |
David Gilmour  ·  Nick Mason  Roger Waters  ·  Syd Barrett  ·  Bob Klose  ·  Rick Wright
Albümleri: The Piper at the Gates of Dawn  ·  A Saucerful of Secrets  ·  Ummagumma  ·  Atom Heart Mother  ·  Meddle  ·  The Dark Side of the Moon  ·  Wish You Were Here  ·  Animals  ·  The Wall  ·  The Final Cut  ·  A Momentary Lapse of Reason  ·  The Division Bell  ·  The Endless River
Konser albümleri: Ummagumma  ·  Delicate Sound of Thunder  ·  P•U•L•S•E  ·  Is There Anybody Out There? The Wall Live 1980-81
Film müzikleri: Music From the Film More  ·  Zabriskie Point  ·  Obscured By Clouds  ·  London '66-'67
Toplamalar: Relics  ·  A Nice Pair  ·  Masters of Rock  ·  A Collection of Great Dance Songs  ·  Works  ·  Shine On  ·  1967: The First Three Singles  ·   Echoes
Filmler: Tonite Let's All Make Love in London  ·  Pink Floyd: Live at Pompeii  ·   Pink Floyd: Duvar  ·   Delicate Sound of Thunder  ·  La Carrera Panamericana  ·   P•U•L•S•E  ·  Pink Floyd - The Making of The Dark Side of the Moon  ·  The Pink Floyd and Syd Barrett Story
İlişkili maddeler: Synalpheus pinkfloydi
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  MusicBrainz work: ddb63d9c-9cef-375c-9524-b70b7c1269e0
Işıklar, Afyonkarahisar

| Işıklar |
| --- | --- |
Belde

 Afyonkarahisar'ın Türkiye'deki konumu
Ülke: Türkiye
İl: Afyonkarahisar
İlçe: Merkez
Coğrafi bölge: Ege
İdare
 • Belediye başkanı: Murat Karamoçu (AK Parti)
Nüfus (2023)
 • Toplam: 7.409
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0272
İl plaka kodu: 03
Posta kodu: 03080
Resmî site 
Afyonkarahisar ilindeki yerleşim yerleri listesi
Işıklar, Afyonkarahisar ilinin merkez ilçesine bağlı bir beldedir.
Tarihçe

Kasaba 1970'li yıllara kadar şimdiki konumundan yaklaşık 6 km kadar daha güneyde dağ yamaçlarında kurulu idi. Yaşanan 1970'li yılların başında yasanan selden sonra bugünkü yerleşim yeri olan Afyonkarahisar-Konya karayoluna "sıfır" konumda devlet tarafından ikâmete tâbi tutulmuştur.
10 Eylül 1991 tarihinde yeni kurulan Çobanlar ilçesine bağlandıktan bir süre sonra Çobanlar ilçesinden ayrılarak il merkezine bağlanmıştır.
Nüfus

| Beldenin Yıllara Göre Nüfusu |
| --- | --- |
2023: 7,409
2022: 7,326
2015: 7,356
2000: 2,964
1997: 2,664
1990: 2,792
1985: 2,300
Belediye başkanları

Murat Karamoçu  (2024 - )
Erol Özağıl  (2009 - 2024)
Alper Kirez (2004 - 2008)
Mehmet Zenkin (1999 - 2004)
Recep Kirez (1989-1999)
Makine ve Kimya Endüstrisi

| --- | --- |

Eski ad(lar): Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu
Tip: Anonim Şirket
Endüstri: Savunma Sanayi
Öncül: Askeri Fabrikalar Umum Müdürlüğü
Kuruluş:  15 Mart 1950 (1950-03-15), Ankara
Genel merkezi: Ankara, Türkiye
Ürün: Ağır Silah  Hafif Silah  Mühimmat  Kimyasal   Askeri/Sivil Maske
Gelir:  ₺3.101.767.703 (2020 yılında) 
Sahibi: Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanlığı
Çalışan sayısı: 5.466 (2020 yılında) 
Web sitesi: mke.gov.tr
Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi (kısaca MKE), 15 Mart 1950 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin her türlü silah, mühimmat, roket, araç ve gereç ihtiyaçlarını karşılamakla görevli ve Millî Savunma Bakanlığına bağlı olarak savunma sanayi alanında faaliyet göstermek amacıyla kurulan kurum. Kamu iktisadi teşebbüsü olarak kurulan MKE, 3 Temmuz 2021 tarihi itibarıyla 7330 sayılı Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi Hakkında Kanun ile anonim şirkete dönüştürülmüştür.
Kurumun temelleri Fatih Sultan Mehmet tarafından kurdurulan Top Dökümhanesine dayanmaktadır. Kurum, dünyada 40'tan fazla ülkeye ihracat gerçekleştirme başarısı göstermiştir. 2020 yılında Kurumun kârı ₺925.788.800 tutarına ulaşmış ve böylelikle en çok kâr eden kamu sanayi kuruluşları arasında ilk 3'te yer almıştır. En son 2020 yılında MKE Kurumu, Türkiye'nin en büyük 100 sanayi kuruluşundan biri olup 90. sırada yer almış ayrıca Türkiye'deki savunma sanayi kuruluşları arasında 4. ve kamu sanayi kuruluşları arasında ise 7. sırada bulunmaktaydı.
Ürün Grupları

MKE Kurumunun üretim faaliyetlerini gerçekleştirdiği ürün grupları şöyledir:
1 - Silah Grubu
Hafif Silah Grubu
Ağır Silah Grubu
2 - Mühimmat Grubu
Hafif Silah Mühimmatı
Ağır Silah Mühimmatı
3 - Roket Grubu
4 - Patlayıcı Maddeler
5 - Makine Ekipman
6 - Malzeme ile Kimya
7 - Piroteknik
Ürünler

Kurumun üretmiş olduğu bazı ürünler şu şekildedir:
Ürünler > Hafif Silah Grubu

MKE MPT Milli Piyade Tüfeği
PMT-76/57A Platform Makineli Tüfek
JMK Bora-12 Keskin Nişancı Tüfeği
KNT-76 Keskin Nişancı Tüfeği
G3-A3/A4 Piyade Tüfeği
HK33E-A2/A3 Piyade Tüfeği
MP5-A2/A3/K Makineli Tabanca
MTS-A2/A3 Susturuculu Makineli Tabanca
MKE T-41/43/50/94
T40-R/R5 Bombaatar
Ürünler > Ağır Silah Grubu

155 mm T-155 Fırtına Obüs Silah Sistemi
Boran 105 mm Havadan Taşınabilir Hafif Çekili Obüs
76/62 mm Millî Deniz Topu
M113 Elektrikli Zırhlı Muharebe Aracı (E-ZMA)
155 mm T-155 Panter Obüsü
155 mm 6x6 Yavuz Obüsü
105 mm M68 Tank Topu Silah Sistemi
20 mm/35 mm Çift Namlulu Uçaksavar
107 mm ÇNRA
60 mm Komando Havanı
120 mm HY1-12 Yivli Havan
Ürünler > Maske ve koruyucu ekipman üretimi

COVID-19 salgınını önlemek ve söz konusu hastalığın etkilerini azaltmak amacıyla MKE Kurumu tarafından çeşitli çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar, Kurum bünyesinde bulunan ve uzun yıllardır maske ve maske süzgeçleri üretimi gerçekleştiren MKE Maksam Makine ve Maske Fabrikasında yürütülmüştür. Mayıs 2020 itibarıyla söz konusu ürünlerde günlük üretim kapasitesinde toplam 1.000.000 adedin üzerine ulaşılmıştır. Bu çerçevede üretilen ürünler şu şekildedir:
Cerrahi Maske,
FFP3 Tipi Maske,
Koruyucu Tulum,
Koruyucu Gözlük Tip A-B,
Yüz Koruyucu Siper Tip C,
Koruyucu Eldiven,
Panoramik Maske Seti,
P13 Plastik Süzgeç,
MKE Cerrahi Maske Üretim Makineleri
Ürünler > SAHRA Mekanik Solunum Cihazı

Maske ve koruyucu ekipman dışında ise COVID-19 hastalarına temel solunum desteği sağlamak amacıyla yerli imkânlardan faydalanılarak SAHRA Mekanik Solunum Cihazı üretilmiştir. SAHRA, 2020 yılı Mayıs ayı sonu itibarıyla seri üretime hazır olup haftalık 500 adet üretim kapasitesine sahiptir.
Ürünler > MKE Termal Kamera Sistemi

Mayıs 2020 itibarıyla vücut sıcaklığı ölçümü ve ölçüm sonrası uyarı yeteneğine sahip termal kamera sistemi geliştirilmiştir. Kalabalık ortamlarda kullanıma uygun olarak hareketli ve hareketsiz kişilerin vücut sıcaklığını ölçebilen sistem, yapılan ölçümlerin ardından belirlenen değer üzerinde çıkan sonuçlara karşı uyarı vermekte olup sistem entegrasyonu bulunan ilgililere ve sağlık birimlerine bildirimlerde bulunabilmektedir.
Fabrika ve işletmeleri

MKE Genel Müdürlüğüne bağlı olarak birbirleri ile entegre şekilde çalışan Ankara, Kırıkkale ve Çankırı illerine dağılmış şekilde 10 fabrika ve 2 işletme müdürlüğü bulunmaktaydı. Söz konusu tesisler ve bulundukları iller şu şekildedir:
MKE Ağır Silah Fabrikası Müdürlüğü (Kırıkkale)
MKE Barut Fabrikası Müdürlüğü (Kırıkkale)
MKE Roket ve Patlayıcı Fabrikası Müdürlüğü (Ankara)
MKE Çelik ve Pirinç Fabrikası Müdürlüğü (Kırıkkale)
MKE Çankırı Silah Fabrikası Müdürlüğü (Çankırı)
MKE Gazi Fişek Fabrikası Müdürlüğü (Ankara)
MKE Kapsül Fabrikası Müdürlüğü (Ankara)
MKE Makine ve Teknoloji Fabrikası Müdürlüğü (Ankara)
MKE Mühimmat Fabrikası Müdürlüğü (Kırıkkale)
MKE Silah Fabrikası Müdürlüğü (Kırıkkale)
MKE Destek Tesisleri İşletmesi Müdürlüğü (Kırıkkale)
MKE Geri Dönüşüm İşletmesi Müdürlüğü (Ankara)
Kırıkkale Geri Dönüşüm Müdürlüğü (Kırıkkale)
Aliağa Geri Dönüşüm Müdürlüğü (İzmir)
Seymen Geri Dönüşüm Müdürlüğü (İzmit)
Müzeleri

MKE Sanayi ve Teknoloji Müzesi (Ankara)
MKE Silahsan Müzesi (Kırıkkale)
İlişkili spor kulüpleri

MKE Ankaragücü
MKE Kırıkkalespor
MKE Çankırıspor
MKE Gazi Fişek Spor
Maskespor
MKEK üretimi çeşitli tipteki mühimmatlar