stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
9 (film, 2002)

| --- | --- |

Yönetmen: Ümit Ünal
Yapımcı: Ümit Ünal Haluk Bener Aydın Sarıoğlu
Senarist: Ümit Ünal
Oyuncular: Ali Poyrazoğlu Cezmi Baskın Serra Yılmaz Fikret Kuşkan Ozan Güven Rafa Radomisli Esin Pervane Fuat Onan Sezgin Devran
Müzik: Zen
Görüntü yönetmeni: Aydın Sarıoğlu
Kurgu: İsmail Canlısoy
Cinsi: Sinema filmi
Renk: Renkli
Yapım yılı: 2002
Süre: 91 dakika
Ülke: Türkiye
Dil: Türkçe
9, 2002 Türkiye yapımı bir Ümit Ünal filmidir. Türkiye'de 15 Kasım 2002'de gösterime girdi. Baştan sona dijital olarak çekilmiş ilk Türk filmidir.
Ümit Ünal'ın ilk filmi olan 9, İstanbul'da bir mahallede kimsesiz bir kızın öldürülmesi üzerine yapılan sorguyu konu alır. Film boyunca şüpheli 6 kişi polis kamerasına konuşur. Bunun dışında filmde yer alan görüntüler ise, karakterlerden birinin el kamerasıyla çekilenlerdir. Filmin bu yapısı, dijital çekimi gerekli ve doğal kılmıştır. 21. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nin "Ulusal Yarışma Bölümü"nde yarıştığı sırada sansürlenmek istenmiş, ancak tepkiler ve üst kurulun incelemesi sonucunda film işletme belgesi almış ve sansürlenmemiştir.
Film, 75. Akademi Ödülleri'nde Türkiye'nin yabancı dilde en iyi film dalında Oscar aday adayı olarak seçilmiştir.
Dikkat çekmiş bir film olmasına rağmen, VCD veya DVD'si ya da film müzikleri albümü satışa sunulmamıştır.
Açılışı

Film, Franz Kafka'nın Ceza Sömürgesi eserinden yapılmış şu alıntıyla açılır:
| --- | --- |
: "...ama çıt çıkmıyordu, en küçük bir uğultu bile duyulmuyordu. Makine böylesine sessiz çalıştığı için dikkatinizi çekmiyordu."

Ardından, Merih Öztaylan'ın hazırladığı, sarı rengin tonlarının hâkim olduğu jenerik başlar. Jenerikte, oyunculardan Esin Pervane'nin görüntüleri kullanılmıştır.
Konusu

İstanbul'un kenar mahallelerinden birinde herkesin 'Kirpi' ismiyle tanıdığı bir sokak kızı (Esin Pervane) vahşice öldürülür. Mahalledekiler kız hakkında fazla bir şey bilmemektedir. Polis, bu cinayetle ilgisi olabilecek 6 kişiyi sorgulamaya başlar: Evhamlı bir adam olan fotoğrafçı Firuz (Ali Poyrazoğlu), mahallede kırtasiye dükkânı olan eski solcu Salim (Cezmi Baskın), ev kadını Saliha (Serra Yılmaz), mahallenin milliyetçi delikanlısı Tunç (Fikret Kuşkan), Saliha'nın oğlu Kaya (Ozan Güven) ve 'Amerikalı' adıyla tanınan, yarı deli bir adam (Rafa Radomisli).
Sorgulama ilerledikçe, mahallenin geçmişinde saklı şiddet, görünenin ardındaki gerçekler ve basit yaşam ayrıntılarına sinmiş faşizm ortaya çıkacaktır.
Karakterler

Firuz (Ali Poyrazoğlu): Mahallenin fotoğrafçısıdır. Evhamlı ve titiz bir adamdır. Amerikalı'nın bulduğu dijital kamera ona aittir.
Salim (Cezmi Baskın): Mahallede kırtasiye dükkânı vardır. Eski bir solcudur. Kirpi mahallede yaşarken, zaman zaman dükkânına gelip gitmiştir.
Saliha (Serra Yılmaz): Muhafazakâr bir ev kadınıdır. Kaya'nın annesidir.
Tunç (Fikret Kuşkan): Mahalle kasabının oğludur, babasının yanında çalışır. Mahallenin sıradan gençlerini simgeler. Milliyetçi bir adamdır. Kaya'nın yakın arkadaşıdır.
Kaya (Ozan Güven): Saliha'nın oğludur. Cinayetin esas şüphelisidir. Cinayetten sonra bir süre ortalarda görünmez. Daha sonra bulununca, o da sorguya alınır. Uzak bir akrabalarının kızıyla nişanlıdır.
Amerikalı (Rafa Radomisli): Mahallede kendi yaptığı kulübesinde yaşayan bir adamdır. Bir süre Amerika'da yaşadığından, mahalleliler kendisine Amerikalı lakabını takmıştır. Kirpi ara sıra onun yanında kalmıştır. Cinayet gecesi, Firuz'un kamerasını sokakta bulur.
Kirpi (Esin Pervane): Sokaklarda yaşayan, mahallelinin hakkında fazla bir şey bilmediği bir kızdır. Tecavüz edilmiş, dövülmüş ve başı ezilerek öldürülmüş olarak bulunur. Mahalleliler, kızın sürekli, hangi dilde olduğunu anlayamadıkları bir şarkı söylediğini hatırlar.
Manav (Fuat Onan): Kirpi'nin cesedini bulan kişidir. Sorguya alınır; ancak yalnızca tanıklığına başvurulur. Şüpheli değildir.
Kaya'nın nişanlısı (Sezgin Devran): Kaya ortalıktan kaybolduğu sırada, ona ulaşmak için ifadesi alınır. Şüpheli değildir.
Özellikleri

9, uzun yıllar senaristlik yapmış olan Ümit Ünal'ın ilk filmidir. Ünal, filmin tamamını, sorgu sahnelerinin polis kamerasıyla çekilmiş olması gereğinden de yararlanarak, dijital olarak çekti. 9, Türk sinemasında baştan sona dijital olarak çekilmiş ve daha sonra 35 mm'ye aktarılmış ilk filmdir. Türk sinemasında dijital kamera kullanımı, bu filmden sonra daha yaygın hale geldi. Filmin neredeyse tamamı, sorgu odasında, karakterlerin tek tek sorgulandığı sahnelerden oluşur. Bu durum, ilk bakışta filmin baştan sona tekdüze bir şekilde ilerlemesi tehlikesi taşısa da, yapılan kurguyla bu aşıldı, giderek karakterlerin kendi aralarında konuştuğu duygusuyla ilerleyen bir film ortaya çıktı. Film ayrıca, Merih Öztaylan'ın hazıladığı ve Zen'in müziğinin eşlik ettiği farklı jeneriğiyle de dikkat çekti.
Çekimleri Temmuz - Ağustos 2001'de, İstanbul'da yapılan 9, aynı zamanda, Rafa Radomisli ve Esin Pervane'nin rol aldıkları ilk sinema filmidir.
6 ve 9

Filmde sıkça 6 ve 9 sayılarına ve bu sayıların birbirinin tersi, bir başka deyişle, tersten bakınca birbirinin aynısı olmasına gönderme yapılır. Bu göndermeler, gerçeğin farklı bakış açılarına göre değişkenliği, ters zannedilen kavramların birbirine benzerliği, gerçeğin görünenin ardında gizli olması gibi, filmde tekrarlanarak vurgulanan kimi temalarla da örtüşür.
Göndermelerin ilki ve belki de en açık olanı, filmin afişinde 9'un üst kısmının 6 sayısı olacak şekilde uzatılmış olmasıdır.
Filmde cinayet nedeniyle, esas olarak 6 kişi sorgulanır. Ancak, seyirci, filmde 3 kişi daha görür (Kirpi, manav ve Kaya'nın nişanlısı) - toplam 9 kişi.
Filmin bir sahnesinde, seyirci, bir apartman dairesinin numarasını görür. Numara 9 olarak görünse de, dikkatli bakıldığında 6 olan numaranın ters dönmesi nedeniyle 9 gibi göründüğü anlaşılır.
Film müzikleri

Filmin müzikleri, Zen grubunca yapıldı. rock tarzında müzik yapan Zen'in, filmde, Tanbul adlı albümlerinde yer alan üç şarkısı kullanıldı. Bu şarkılar,
Ben de Yalnızım
Islak Kanatlar ve
Uzun Düş'tür.
Bunların dışında, filmde Kirpi'nin söylediği şarkı duyulmaktadır. Kirpi'yi canlandıran Esin Pervane tarafından değil, Kaya'nın nişanlısını oynayan Sezgin Devran tarafından seslendirilen bu şarkı, eski bir Yidiş şarkısı olan "Sapozhkelekh"tir ("çizmeler").
Eleştiriler

Pek çok özelliğiyle deneysel bir film olarak nitelendirilebilecek 9, genellikle olumlu eleştiriler aldı. Radikal Gazetesi sinema yazarı Fatih Özgüven, Ümit Ünal'ın senaryo yazımındaki başarısını ve oyuncuların performanslarını övdükten sonra, filmle ilgili,
| --- | --- |
: "Ümit Ünal'ın filmi 'oyuncaklı' ve 'sanatlı' ama 'nakışlı' değil. En önemlisi, '9'da, Türk filmlerinin 'bundan sonra' nasıl görünmeleri gerektiği konusunda ciddi bir teklifi olan bir sinemacı ile karşı karşıyayız."

ifadelerini kullandı.
Beyazperde internet sitesi yazarlarından Serdar Kökçeoğlu da, Abbas Kiyarüstemi'nin 10 filmi üzerine yazdığı yazının sonunda, 9'u,
| --- | --- |
: "İran sinemasından gelen son derece önemli bu yapım, belki bizim yönetmenlerimizin de dijital kameralar üzerine bir kez daha düşünmelerini sağlayabilir. Bütün bu mantığı çözüp, Türk sinemasının son yıllardaki en önemli denemelerinden birine imza atmış olan Ümit Ünal'ın 9 filminin de, 10'dan geri kalmadığını belirtmek gerekiyor. Belki genç kuşak, onu daha da ileri götürebilir..."

cümleleriyle övdü.
Aynı sitede konuk yazar olarak kaleme aldığı yazısında Levent Türkan ise, dijital çekimin filmin yapısına son derece uygun düştüğünü belirtti ve gerçeği hem deforme eden hem gerçeklik duygusu veren dijital kamera görüntülerinin filmi biçimsel olarak mükemmel kıldığı yorumunu yaptı.
Radikal Gazetesi yazarlarından Murat Özer de, oyuncuların performanslarını övdü ve filmin konusunun David Lynch filmlerinde tekrarlanan temalarla parallellik gösterdiğini belirtti.
Öte yandan filme kimi olumsuz eleştiriler de getirildi. Evrensel Gazetesi sinema yazarı Filiz Cemsu, Ünal'ın filmde İstanbul'un sıradan, yoksul bir mahallesinde geçen olaylarla adeta toplumun bir ortalamasını almak istediği ve filmin bu noktada başarısız olduğu yorumunu yaptı. Cemsu, yazısının devamında eleştirilerini,
| --- | --- |
: "Fikrimce Ünal, Türk toplumunda yaygın olduğunu  düşündüğü faşizmi süreçlerinden, kaynaklarından  soyutlayarak vermiş. Faşizm denilen canavarın başlarını görmezlikten gelip sadece kuyruklarıyla uğraşmak oldukça basit bir çözüm bence. Sanat eseri, tabii ki, gerçeğin ta kendisi değildir ama hiç olmazsa gerçeklikten kaynaklanan bir "yanılsama" olmak zorundadır (özellikle "deneysel", "soyut" ve "fantastik" sinema yapmak niyetinde değilsek). Ümit Ünal'ın “9”u çekerken unuttuğu "şey" işte bu..."

cümleleriyle açıkladı.
Sansür

Film, 21. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nin Ulusal Yarışma Bölümünde yarıştığı sırada Denetleme Alt Kurulunca sakıncalı bulunarak, Tayfun Pirselimoğlu'nun Hiçbiryerde adlı filmiyle birlikte üst kurula havale edildi; bu iki filme eser işletme belgesi verilmedi. Buna, filmde polise yapılan eleştirinin yol açmış olabileceği yorumları yapıldı ve bu karar pek çok kişi ve kuruluşça eleştirildi.
21. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nin Ulusal Yarışma jürisi başkanı yönetmen Erden Kıral da, Denetleme Üst Kurulunun 9 ve Hiçbiryerde'yi yasaklanması durumunda jüriden istifa edeceğini açıklayarak tepkisini belirtti.
Denetleme Üst Kurulu ise, yaptığı toplantıda, 9 ve Hiçbiryerde filmlerinin yasaklanmamasına ve bu filmlere işletme belgesi verilmesine karar verdi.
Ödülleri

Film 21. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nde En İyi Film ödülünü kazandı. Serra Yılmaz'da bu filmdeki rolü ile En İyi Kadın Oyuncu ödülünü Zuhal Olcay'la (Hiçbiryerde) paylaştı. Film ayrıca 14. Ankara Uluslararası Film Festivali'nde Ümit Ünal ile Onat Kutlar En İyi Senaryo Ödülü ve Umut Veren Yeni Yönetmen ödülü aldı. Fikret Kuşkan En İyi Erkek Oyuncu ödülünü kazanırken, Zen de En İyi Müzik ödülünün sahibi oldu. Serra Yılmaz, Cezmi Baskın, Ali Poyrazoğlu, Ozan Güven, Fikret Kuşkan, Rafa Radomisli ve Esin Pervane 10. ÇASOD Oyuncu Ödülleri'nde Jüri Özel Ödülü kazandılar. Serra Yılmaz bu filmdeki rolü ile 2003 Sadri Alışık Ödülleri'nde En İyi Kadın Oyuncu ödülünü kucakladı.
| Yıl | Ödül | Kategori |
| --- | --- | --- |
| 2002 | 21. Uluslararası İstanbul Film Festivali | En İyi Film |
| 2002 | 21. Uluslararası İstanbul Film Festivali | En İyi Kadın Oyuncu (Serra Yılmaz) |
| 2002 | 14. Ankara Uluslararası Film Festivali | Onat Kutlar En İyi Senaryo Ödülü (Ümit Ünal) |
| 2002 | 14. Ankara Uluslararası Film Festivali | Umut Veren Yeni Yönetmen (Ümit Ünal) |
| 2002 | 14. Ankara Uluslararası Film Festivali | En İyi Erkek Oyuncu (Fikret Kuşkan) |
| 2002 | 14. Ankara Uluslararası Film Festivali | En İyi Müzik (Zen) |
| 2002 | 10. ÇASOD Oyuncu Ödülleri | Jüri Özel Ödülü (Serra Yılmaz, Cezmi Baskın, Ali Poyrazoğlu, Ozan Güven, Fikret Kuşkan, Rafa Radomisli, Esin Pervane) |
| 2003 | Sadri Alışık Ödülleri | En İyi Kadın Oyuncu (Serra Yılmaz) |
Ödülleri > Akademi Ödülleri

9, 2003 yılı Akademi Ödüllerinde Yabancı Dilde En İyi Film Oscar'ı için yarışmak üzere Türkiye adayı olarak gönderildi. Ancak film, yapılan eleme sonucunda ilk beş film arasına giremedi ve Oscar adayı olamadı.
Kaya (Ozan Güven) polis tarafından sorgulanırken.
Menahem Mendel Schneerson

Menahem Mendel Schneerson'un 1987'de ABD, New York'ta çekilmiş bir fotoğrafı
Menahem Mendel Schneerson (İbranice: מנחם מנדל שניאורסון‎; Yidiş: מנחם מענדל שניאורסאהן; 5 Nisan 1902 E.U. - 12 Haziran 1994; AM 11 Nisan 5662 - 3 Tammuz 5754), birçok takipçisi tarafından Lubavither Rebbe veya kısaca Rabbe olarak anılır, Rusya İmparatorluğu doğumlu bir Amerikalı Ortodoks Yahudi hahamıydı ve Lubavither Hasidik hanedanının en son rebbesiydi. 20. yüzyılın en etkili Yahudi liderlerinden biri olarak kabul edilir.
Çöğürlü, Muş

| Çöğürlü |
| --- | --- |
Köy

 Muş'un Türkiye'deki konumu
ÇöğürlüÇöğürlü'nün Muş'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Muş
İlçe: Merkez
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 6,4 km²
Rakım: 1276 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 2.328
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0436
İl plaka kodu: 49
Posta kodu: 49100
Çöğürlü, Muş ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 680 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Arinc ya da Arinç, 1928 yılı kayıtlarında ise Arinç olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 3 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 2.328
2021: 2.238
2020: 1.971
2019: 1.934
2018: 1.924
2017: 1.922
2016: 1.909
2015: 1.907
2014: 1.934
2013: 1.857
2012: 1.894
2011: 1.868
2010: 1.768
2009: 1.580
2008: 1.532
2007: 1.447
2000: 1.428
1990: 1.017
1985: 909
1965: 463
Derecik, Muş

| Derecik |
| --- | --- |
Köy

 Muş'un Türkiye'deki konumu
DerecikDerecik'in Muş'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Muş
İlçe: Merkez
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 93,62 km²
Rakım: 1638 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 605
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0436
İl plaka kodu: 49
Posta kodu: 49100
Derecik, Muş ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1912 yılı kayıtlarında Havadorig, 1928 yılı kayıtlarında ise Ermenice kökenli Havadrik olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 14 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 605
2021: 683
2020: 744
2019: 763
2018: 849
2017: 634
2016: 656
2015: 623
2014: 642
2013: 710
2012: 639
2011: 619
2010: 630
2009: 614
2008: 666
2007: 306
2000: 580
1990: 1.458
1985: 1.633
1965: 1.081
Dilimli, Muş

| Dilimli |
| --- | --- |
Köy

 Muş'un Türkiye'deki konumu
DilimliDilimli'nin Muş'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Muş
İlçe: Merkez
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 19,9 km²
Rakım: 1404 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 539
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0436
İl plaka kodu: 49
Posta kodu: 49100
Dilimli, Muş ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı, 1902 yılı kayıtlarında Ermenicede "ericek" ya da "erikli" anlamına gelen Salorig, 1928 yılı kayıtlarında ise Salorik olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 32 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 539
2021: 612
2020: 622
2019: 627
2018: 683
2017: 666
2016: 703
2015: 736
2014: 782
2013: 781
2012: 818
2011: 820
2010: 797
2009: 775
2008: 797
2007: 712
2000: 636
1990: 551
1985: 535
1965: 275
Lalo Schifrin

| Lalo Schifrin |
| --- | --- |
Lalo Schifrin (2006, Köln)
Doğum: Boris Claudio Schifrin 21 Haziran 1932 (92 yaşında) Buenos Aires, Arjantin
Evlilik: Donna Schifrin
Çocuk(lar): 3

Lalo Schifrin, (gerçek adı Boris Claudio Schifrin, d. 1932 Arjantin) Piyanist ve kompozitördür. Görevimiz Tehlike (Mission: Impossible) adlı dizinin müziği ile dünya çapında başarı elde etmiştir. Schifrin ayrıca Bruce Lee'nin rol aldığı ve soundtrack'iyle hafızalara kazınan "Ejder Kalesi" filminin müziklerinin de bestecisidir.
Diskografi > Solo albümler

1962: Piano Strings And Bossa Nova (MGM Records)
1963: Samba Para Dos (Verve Records) (with Bob Brookmeyer)
1964: New Fantasy (Verve Records)
1966: The Dissection And Reconstruction Of Music From The Past As Performed By The Inmates Of Lalo Schifrin's Demented Ensemble As A Tribute To The Memory Of The Marquis De Sade (Verve Records)
1968: There's A Whole Lalo Schifrin Goin' On (Dot Records)
1971: Rock Requiem (Verve Records)
1976: Black Widow (CTI Records)
1977: Towering Toccata (CTI Records)
1978: Gypsies (Tabu Records)
Diskografi > Film

1964: Rhino!
1965: The Cincinnati Kid
1965: The Liquidator
1965: Once a Thief (1965 film)
1966: Murderers' Row
1967: The Fox
1967: The President's Analyst
1967: Cool Hand Luke
1968: Bullitt
1968: The Brotherhood
1968: Hell in the Pacific
1968: Coogan's Bluff
1969: Che!
1970: Kelly's Heroes
1970: WUSA
1971: THX 1138
1971: The Beguiled
1971: Dirty Harry
1971: The Hellstrom Chronicle
1971: Pretty Maids All in a Row
1972: Prime Cut
1972: Joe Kidd
1972: Rage
1972: The Wrath of God
1973: Magnum Force
1973: Enter the Dragon
1973: Charley Varrick
1973: Hit!
1974: The Four Musketeers
1976: The Eagle Has Landed
1976: Voyage of the Damned
1977: Rollercoaster
1977: Telefon
1978: Return from Witch Mountain
1978: The Manitou
1979: The Amityville Horror
1979: Escape to Athena
1979: The Concorde ... Airport '79
1979: "Boulevard Nights, 1979
1979: Love and Bullets
1980: The Big Brawl
1980: When Time Ran Out
1980: The Competition
1980: Serial
1980: The Nude Bomb
1981: Caveman
1981: Loophole
1982: Amityville II: The Possession
1982: The Seduction
1983: Sudden Impact
1983: The Osterman Weekend
1983: Doctor Detroit
1983: The Sting II
1984: Tank
1985: Bad Medicine
1985: The Mean Season
1986: The Ladies Club
1986: Black Moon Rising
1987: The Fourth Protocol
1989: Return From the River Kwai
1991: F/X2
1993: The Beverly Hillbillies
1996: Scorpion Sting
1997: Money Talks
1988: The Dead Pool
1998: Tango
1998: Rush Hour
2001: Rush Hour 2
2003: Bringing Down the House
2004: The Bridge of San Luis Rey
2004: After the Sunset
2006: Abominable
2007: Rush Hour 3
Miliza Korjus

| Miliza Korjus |
| --- | --- |
Doğum: Miliza Elizabeth Korjus 18 Ağustos 1909(1909-08-18) Varşova,  Polonya
Ölüm: 26 Ağustos 1980 (71 yaşında) Culver City, Kaliforniya,  ABD
Meslek: Ses sanatçısı, aktris
Etkin yıllar: 1938-1980
Evlilik: Walter Shector (e. 1952; ö. 1973)
Çocuk(lar): [Melissa F. Wells]]

Miliza Elizabeth Korjus [militsa] (18 Ağustos 1909 - 26 Ağustos 1980), Polonya doğumlu etnik Estonyalı koloratur soprano opera sanatçısı ve daha sonra Hollywood filmlerinde rol aldı. Doğum yılı belirsiz olarak bildirilmiştir ve çeşitli kaynaklara göre 1900 ile 1909 arasında değişmektedir. Kızı Melissa Wells, yılın 1909 olduğunu ve annesinin bunu bildiğini iddia ediyor. Daha sonra vatandaşlık almış ve ABD vatandaşı olmuştur. The Great Waltz'daki performansıyla 1938'de En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü'ne aday gösterildi.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 9055959  BNE: XX1230307  BNF: cb13896106m (data)  CiNii: DA13813282  GND: 13240186X  ISNI: 0000 0001 1804 3293  LCCN: n83066262  LNB: 000350611  MusicBrainz: 36900dc2-b216-4963-bc91-ff42ddeb2bb5  NLI: 987007332749405171  NSK: 000672685  RERO: 02-A009643405  VIAF: 65166214   WorldCat (LCCN): n83-066262
Akçadağ

| Akçadağ |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de bulunduğu yer
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Malatya
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Adem Topaca
 • Belediye başkanı: Hasan Ulutaş (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 1192 km²
Rakım: 1050 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 35.359
 • Kır: -
 • Şehir: 28.709
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 422
İl plaka kodu: 44
Resmî site Akçadağ Kaymakamlığı   Akçadağ Belediyesi
Akçadağ, Malatya'nın bir ilçesidir.
Tarihçe > Erken dönem

Tarihi eski dönemlere uzanan ilçede ilk yerleşim MÖ 111'de Tunç Çağı devrinde başlamış, Geç Hitit, Roma ve Bizans devirlerinde devam etmiştir. Bu devirlerin yörede yaşandığı, Akçadağ ilçe merkezinde yer alan Akçadağ Höyük ve Akçadağ kasabasında yer alan Ören Höyük ile Akçadağ Ören Kasabası yolu üzerinde bulunan İkinciler Höyük'te yapılan yüzey çalışmalarıyla belirlenmiştir. İlçe Müslüman-Arap devletlerinin kendilerini güvenlik altına alarak Bizans saldırılarından korunmak için paralı askerler ve Türkmen ailelerin yerleştirilmesiyle Anadolu'da Türklerle tanışan ilk yerleşim yerlerinden biridir.
Tarihçe > Osmanlı Dönemi

İlçe Osmanlı döneminde de yerini korumuş ve Kürne ve Kürecik bölgelerinde çıkan isyanlar nedeniyle Osmanlı Devleti hükümdarı 2. Abdülhamit tarafından Hamidiye Kışlası kurulmuş Sultan Abdülhamit'in Doğu Anadolu'da meydana getirdiği bu alaylar çerçevesinde köy Osmanlı ordusuna at ve zahire yetiştirmiştir.
Akçadağ, Osmanlı devrinde tahminen 1850 yıllarında bugünkü Levent bucağında teşkilatlandırılmış, 1858 yılında da ilçe merkezi şimdiki yerine Arga'ya nakledilmiştir.
Coğrafya

Akçadağ'ın Malatya'ya uzaklığı 35 km'dir. İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 925 metredir. İlçe dağlık ve ovalık bir konumda olup karasal iklim etkisindedir.
İlçenin batı ve kuzeybatısında 850 ile 1660 rakımları arasında, ilçenin doğusunda Malatya merkez ilçesi, güneyinde Yeşilyurt ve Doğanşehir ilçeleri, batısında Kahramanmaraş iline bağlı Elbistan ilçesi kuzeyinde Darende ve Hekimhan ilçeleri bulunmaktadır.
Nüfus ve idari yapı

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 37.294 | 1.770 | 35.524 |
| 1935 | 41.390 | 2.049 | 39.341 |
| 1940 | 45.724 | 2.689 | 43.035 |
| 1945 | 48.111 | 3.540 | 44.571 |
| 1950 | 32.630 | 2.858 | 29.772 |
| 1955 | 37.316 | 4.552 | 32.764 |
| 1960 | 42.235 | 5.121 | 37.114 |
| 1965 | 47.036 | 5.995 | 41.041 |
| 1970 | 53.439 | 7.540 | 45.899 |
| 1975 | 54.463 | 7.366 | 47.097 |
| 1980 | 57.463 | 9.548 | 47.915 |
| 1985 | 57.638 | 10.285 | 47.353 |
| 1990 | 51.226 | 10.839 | 40.387 |
| 2000 | 48.670 | 13.432 | 35.238 |
| 2007 | 29.940 | 8.427 | 21.513 |
| 2008 | 33.431 | 8.948 | 24.483 |
| 2009 | 31.983 | 7.762 | 24.221 |
| 2010 | 30.114 | 7.564 | 22.550 |
| 2011 | 29.858 | 8.081 | 21.777 |
| 2012 | 28.206 | 7.055 | 21.151 |
| 2013 | 32.260 | 32.260 | veri yok |
| 2014 | 29.573 | 29.573 | veri yok |
| 2015 | 27.437 | 27.437 | veri yok |
| 2016 | 26.561 | 26.561 | veri yok |
| 2017 | 26.058 | 26.058 | veri yok |
| 2018 | 35.359 | 35.359 | veri yok |
| 2019 | 29.064 | 29.064 | veri yok |
| 2020 | 28.709 | 28.709 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Nüfus ve idari yapı > Bağlı köy ve bucaklar

İlçenin Kürecik ve Levent olmak üzere 2 bucağı; Merkez, Bahri, Ören ve Yukarı Kozluca olmak üzere 4 belediyesi, 9 mahallesi, 72 köyü ve 169 mezrası vardır.
Eğitim ve kültür

Eğitim ve kültürel faaliyetler ile halkın büyük şehirlerle fazla ilişki kurması, çok sayıda vatandaşın Avrupa ülkelerine işçi olarak gitmesi, ilçenin kısıtlı olan sosyal hayatını modern hale getirmiştir. Okuma yazma oranı %98 gibi yüksek bir rakama ulaşmıştır.
Eğitim ve kültür > Tarihi yerler

İlçe, tarihî eser bakımından, eski konaklama merkezleri olan han kalıntıları açısında zengindir. Bunlardan Sarıhacı, Bekiruşağı ve Esenbey köylerinde, yine Kürecik bucağına bağlı Düvencik Köyü (güneşli) civarındaki Hititler devrinden kalma Ferik Kalesi ve kaya manzaraları sayılabilir.
Eğitim ve kültür > Gezilebilecek yerler

Başpınar, Akpınar, Karadağ eteklerinde Yaylımlı Köyü Humarağılı Mezrası yakınlarında yaklaşık 3 metre çapındaki yapay mağara (yerel halk arasında "Gâvur Kayası" olarak bilinir) ile Sultansuyu gezilebilecek yerler arasında sayılabilir.
Ekonomi

İlçe sınırları içerisinde TİGEM'e bağlı Sultan Suyu üretme Çiftliği mevcut olup, bu çiftlikte tarım ve meyvecilikle birlikte hayvancılık yapılmaktadır. Türkiye'nin ünlü yarış atları burada yetiştirilmektedir. Çiftçiliğin her türlüsüyle uğraşılmaktadır ve aile ekonomisi genellikte tarıma dayanmaktadır. Burada çalışan insanlar dışında yerli halkın %75,3'ü geçimini kayısıdan temin etmektedir. Dünya kayısı üretiminin %80'i Türkiye'den ve bu üretimin tamamı Malatya'dan sağlanmaktadır. Malatya'da yetişen kayısının hem şeker oranı hem kilo bazındaki değeri açısından hem de her sene Malatya ilinde düzenlenen kayısı festivalinde 1. olmasından dolayı ilçe ekonomisi için büyük önem arz etmektedir.
Ioan Gruffudd

| Ioan Gruffudd |
| --- | --- |
Fantastik Dörtlü: Gümüş Sörfçü'nün Yükselişi Premierinde, 4 Mayıs 2007
Doğum: 6 Ekim 1973 (51 yaşında) Llwydcoed, Galler
Milliyet: Galler
Meslek: Oyuncu
Boy: 1,8 m (5 ft 11 in)
Evlilik: Alice Evans (2007–günümüz)

Ioan Gruffudd (d. 6 Ekim 1973, Llwydcoed), Galli oyuncu. 1997 yılı yapımı Titanik filminde Titanik gemisinin beşinci subayı Harold Lowe rolüyle oynadı.
Gruffudd son dönemdeki önemli filmlerde rol aldı. Bunlar Kral Arthur (2004), Fantastik Dörtlü (2005), bu filmin devamı olan Fantastik Dörtlü: Gümüş Sörfçü'nün Yükselişi (2007), Amazing Grace filminde kölelik karşıtı İngiliz William Wilberforce'u ve W. filminde (2008) Tony Blair'ı oynadı.