stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kobalt

Mavi Kobalt camları
Kobalt kimyasal bir elementtir. Sembolü Co ve atom numarası 27'dir. Nikel gibi kobalt da, doğal meteorik demir alaşımlarında bulunan küçük birikintiler dışında, yer kabuğunda yalnızca kimyasal olarak birleşik formda bulunur. İndirgeyici eritme yoluyla üretilen serbest element sert, parlak, gümüş rengi bir metal'dir.
Kobalt bazlı mavi pigmentler (kobalt mavisi), antik çağlardan beri takı ve boyalarda ve cama ayırt edici mavi renk tonu vermek için kullanılır.
Rengin uzun süre metal bizmut'tan kaynaklandığı düşünülüyordu. Madenciler uzun zamandır mavi pigment üreten mineral'lerin bazıları için kobold cevheri (Almanca goblin cevheri) adını kullanmışlardı. Bilinen metaller açısından zayıf oldukları ve eritildiğinde arsenik içeren zehirli dumanlar çıkardıkları için bu şekilde adlandırılmışlardı. 1735 yılında, bu tür cevherlerin yeni bir metale (antik çağlardan beri keşfedilen ilk metal) indirgenebildiği keşfedildi ve bu metale sonuçta kobold adı verildi.
Günümüzde bazı kobalt, kobaltit (CoAsS) gibi metalik parlaklığa sahip bir dizi cevherden özel olarak üretilir. Element daha çok bakır ve nikel madenciliğinin bir yan ürünü olarak üretilir.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC) ve Zambiya'daki Bakır Kuşağı, küresel kobalt üretiminin çoğunu yapar. 2016 yılında dünya üretimi 116,000 ton (114,168 emperyal ton; 127,868 küçük ton) (114.000 uzun ton; 128.000 kısa ton) idi (Kanada Doğal Kaynakları'na göre) ve tek başına DKC %50'den fazlasını üretmiştir.
Kobalt öncelikle Lityum iyon pil'lerde ve manyetik, aşınmaya dayanıklı ve yüksek mukavemetli alaşım'ların üretiminde kullanılır.
Kobalt silikat ve kobalt(II) alüminat (CoAl2O4, kobalt mavisi) bileşikleri cam'a, seramik'lere, mürekkep'lere, boya'lara ve vernik'lere belirgin  koyu bir mavi renk verir.
Kobalt doğal olarak tek kararlı izotop olan kobalt-59 olarak oluşur. Kobalt-60, radyoaktif izleyici olarak ve yüksek enerjili gama ışınlarının üretiminde kullanılan, ticari açıdan önemli bir radyoizotoptur. Kobalt ayrıca petrol endüstrisinde ham petrolün rafine edilmesinde katalizör olarak da kullanılır. Bu, yakıldığında çok kirletici ve asit yağmurlarına neden olan kükürtten arındırmak içindir.
Kobalt, kobalaminler adı verilen bir grup koenzim'in aktif merkezidir. Bu türün en bilinen örneği olan Vitamin B12, tüm hayvanlar için vazgeçilmez bir vitamin'dir. İnorganik formdaki kobalt aynı zamanda bakteri, su yosunları ve mantarlar için de mikro besin'dir.
Özellikler

Kobalt, özgül ağırlığı 8,9 olan ferromanyetik bir metaldir. Curie sıcaklığı 1.115 °C (2.039 °F) ve manyetik momenti atom başına 1,6–1,7 Bohr magneto'ndur. Kobalt, demir'in üçte ikisi kadar göreceli geçirgenliğe sahiptir.
Metalik kobalt iki kristalografik yapı halinde oluşur: Altıgen sıkı paket (hcp) ve Yüzey merkezli kübik fcc. Hcp ve fcc yapıları arasındaki ideal geçiş sıcaklığı 450 °C (842 °F) ancak pratikte aralarındaki enerji farkı o kadar azdır ki ikisinin rastgele büyümesi yaygındır.
Kobalt, pasifleştirici bir oksit filmi ile oksitlenmesinden korunan zayıf indirgeyici bir metaldir. Halojen'lerin ve kükürt'ün saldırısına uğrar. Oksijen'de ısıtma, 900 °C'de (1.650 °F) oksijeni kaybederek monoksit CoO'yu veren Co3O4'ü üretir. Metal, F3'ü vermek üzere 520 K'de flor (F2) ile reaksiyona girer; klor (Cl2), brom (Br2) ve iyot (I2) ile eşdeğer ikili halojenür'ler üretir. Isıtıldığında bile hidrojen gazı (H2) veya azot gazı (N2) ile reaksiyona girmez ancak bor, karbon, fosfor, arsenik ve kükürt ile reaksiyona girer. Normal sıcaklıklarda mineral asitlerle yavaş, nemli fakat kuru olmayan havayla ise çok yavaş reaksiyona girer.
Bileşikler

Kobaltın yaygın yükseltgenme durum'ları +2 ve +3'ü içerir ancak oksidasyon durumları −3 ila +5 arasında değişen bileşikler de bilinir. Basit bileşikler için yaygın bir oksidasyon durumu +2'dir (kobalt(II)). Bu tuzlar suda pembe renkli metal su kompleksi [Co(H2O)6]2+ oluşturur. 
Klorür ilavesi yoğun mavi [CoCl4]2- verir. Boraks boncuklarında alev testi, kobalt hem oksitleyici hem de indirgeyici alevlerde koyu mavi renk gösterir.
Bileşikler > Oksijen ve kalkojen bileşikleri

Kobaltın birkaç oksit'i bilinmektedir. Yeşil kobalt (II) oksit (CoO) kaya tuzu yapılıdır.
Su ve oksijenle kolayca kahverengi kobalt(III) hidroksite (Co(OH)3) oksitlenir.
600–700 °C sıcaklıklarda CoO, spinel yapıya sahip mavi kobalt(II, III) okside (Co3O4) oksitlenir.
Siyah kobalt(III) oksit (Co2O3) de bilinmektedir.
Kobalt oksitler düşük sıcaklık'ta antiferromanyetik'tir:CoO (Néel sıcaklığı 291 K) ve Co3O4 (Néel sıcaklığı: 40 K), +2 ve +3 oksidasyon durumlarının karışımıyla manyetit'e (Fe3O4) benzer.
Kobaltın başlıca kalkojenürleri arasında siyah kobalt(II) sülfürler, pirit benzeri bir yapı benimseyen CoS2 ve kobalt(III) sülfür (Co2S3) bulunur.
Bileşikler > Halidler

Kobalt(II)'nin dört dihalojenürü bilinmektedir: kobalt(II) florür (CoF2, pembe), kobalt(II) klorür (CoCl2, mavi), kobalt(II) bromür (CoBr2 yeşil), kobalt(II) iyodür (CoI2, Mavi-siyah). Bu halojenürler susuz ve hidratlı formlarda bulunur. Susuz diklorür mavi iken hidrat kırmızıdır. Co3+ reaksiyonunun indirgeme potansiyeli + e− → Co2+ +1,92 V'tur, klor'dan klorüre olan değer +1,36 V'un ötesindedir. Sonuç olarak kobalt(III) klorür kendiliğinden kobalt(II) klorür ve klora indirgenir. Florun florüre indirgenme potansiyeli +2,87 V kadar yüksek olduğundan, kobalt(III) florür birkaç basit kararlı kobalt(III) bileşiğinden biridir. Bazı florlama reaksiyonlarında kullanılan kobalt(III) florür su ile kuvvetli reaksiyona girer.
Bileşikler > Koordinasyon bileşikleri

Tüm metallerde olduğu gibi, kobaltın moleküler bileşikleri ve çok atomlu iyonları, koordinasyon kompleksi'leri yani bir veya daha fazla ligand'a bağlı kobalt içeren moleküller veya iyonlar olarak sınıflandırılır. Bunlar potansiyel olarak sonsuz çeşitlilikte molekül ve iyonların kombinasyonları olabilir, örneğin:
su H2O, katyon hexaaquocobalt(II)'de olduğu gibi [Co(H2O)6]2+. Bu pembe renkli kompleks, x = 6 veya 7 ile katı kobalt sülfattaki CoSO4. (H2O)x baskın katyondur. ve bunların su çözeltileri.
amonyak NH3, cis-diaquotetraamminecobalt(III)’de olduğu gibi [Co(NH3)4(H2O)2]3+, heksolde [Co(Co(NH3)4(HO)2)3]6-, [Co(NO2)4(NH3)2]-’de (Erdmann tuz anyonu), ve [Co(NH3)5(CO3)]-’de.
karbonat [CO3]2-, yeşil triskarbonatokobaltat(III) [Co(CO3)3]3- ‘deki gibi anyon.
nitrit [NO2]- [Co(NO2)4(NH3)2]-’de olduğu gibi.
hidroksit [HO]-, heksol’deki gibi.
klorür [Cl]-, tetrakloridokobaltat(II) CoCl4]2-’deki gibi.
bikarbonat [HCO3]-, [Co(CO3)2(HCO3)(H2O)]3-’deki gibi.
oksalat [C2O4]2-, trisoksalatokobaltat(III) [Co(C2O4)3-3]’deki gibi.
Bu bağlı gruplar, elektronegatiflik ve sertlik-yumuşaklık genel prensiplerine göre kobalt atomlarının oksidasyon durumlarının stabilitesini etkiler. Örneğin Co3+ kompleksleri amin ligandlarına sahip olma eğilimindedir. Fosfor azottan daha yumuşak olduğundan, fosfin ligandları yumuşak Co2+ ve Co+ özelliğine sahip olma eğilimindedir; bunun bir örneği tris(trifenilfosfin)kobalt(I) klorürdür (P(C6H5)3)3CoCl). Daha elektronegatif (ve daha sert) oksit ve florür, Co4+ ve Co5+ türevlerini stabilize edebilir; ör. sezyum heksaflorokobaltat(IV) (Cs2CoF6) ve potasyum perkobaltat (K3CoO4).
Koordinasyon kimyasında Nobel ödüllü bir öncü olan Alfred Werner, ampirik formül’lü bileşiklerle çalıştı [Co(NH3)6]3+. Belirlenen izomerlerden biri kobalt(III) hekzammin klorürdü. Tipik bir Werner tipi kompleks olan bu koordinasyon kompleksi, altı amin ortogonal ligandı ve üç klorür karşı anyonu tarafından koordine edilen merkezi bir kobalt atomundan oluşur. Amonyak yerine şelatlayıcı etilendiamin ligandlarının kullanılması tris(etilendiamin)kobalt(III) ([Co(en)3]3+), optik izomerlere çözülen ilk koordinasyon komplekslerinden biriydi. Kompleks, "üç kanatlı pervanenin" sağ ve sol yönlü formlarında mevcuttur. Bu kompleks ilk olarak Werner tarafından sarı-altın iğneye benzer kristaller halinde izole edildi.
Bileşikler > Organometalik bileşikler

Kobaltosen, demir yerine kobalt içeren, ferrosen'in yapısal bir analoğu'dur. Kobaltosen oksidasyona ferrosenden çok daha duyarlıdır.. Kobalt karbonil (Co2(CO)8), karbonilasyon ve hidrosililasyon reaksiyonlarında bir katalizör’dür. B12 Vitamini (aşağıya bakın) doğada bulunan organometalik bir bileşiktir ve metal atomu içeren tek vitamin’dir. Kobaltın normalde alışılmadık +4 oksidasyon durumundaki bir alkilkobalt kompleksinin bir örneği, β-hidrojen eliminasyonuna karşı direnciyle dikkat çeken bir geçiş metali-alkil kompleksi olan homoleptik kompleks tetrakis(1-norbornil)kobalt(IV) (Co(1-norb)4)'tür.. Kobalt(III) ve kobalt(V) kompleksleri [Li(THF)4]+[Co(1-norb)4]- ve [Co(1-norb)4]+[BF4]- da biliniyor.
Uygulamalar

Kobalt bazlı alaşımlar ayrıca korozyon’a ve aşınmaya dirençlidir bu nedenle  titanyum gibi zamanla aşınmayan ortopedik implantlar yapmak için kullanışlıdır. 
Aşınmaya dayanıklı kobalt alaşımlarının gelişimi 20. yüzyılın ilk on yılında, değişen miktarlarda tungsten ve karbon içeren krom içeren stellite alaşımlarıyla başladı. Krom ve tungsten karbür içeren alaşımlar çok serttir ve aşınmaya dayanıklıdır.
Protez parçalar (kalça ve diz protezleri) için Vitallium gibi özel kobalt-krom-molibden alaşımları kullanılır.
Kobalt alaşımları aynı zamanda diş protezlerinde, alerjik olabilen nikel yerine yararlı bir alternatif olarak kullanılır.
Bazı yüksek hız çelikleri ayrıca ısı ve aşınma direncini arttırmak için kobalt içerir. Kalıcı mıknatıs’larda, Alnico olarak bilinen alüminyum, nikel, kobalt ve demir ile samaryum ve kobaltın (samaryum-kobalt mıknatısı) özel alaşımları kullanılır. Aynı zamanda mücevherat için %95 platin ile alaşımlanarak hassas döküm için uygun ve aynı zamanda hafif manyetik olan bir alaşım elde edilir.
Kobalt iki ya da fazla bileşenli toz metallerin yapıştırılmasında ve kesici takımlarda kullanılır.
Tarihçe

Kobalt 1773 yılında Georg Brandt tarafından keşfedilmiştir.
Üretim

| Ülke | Üretim | Rezervler |
| --- | --- | --- |
|  Kongo DC | 130.000 | 4.000.000 |
|  Endonezya | 10.000 | 600.000 |
|  Rusya | 8.900 | 250.000 |
|  Avustralya | 5.900 | 1.500.000 |
|  Kanada | 3.900 | 220.000 |
|  Küba | 3.800 | 500.000 |
|  Filipinler | 3.800 | 260.000 |
|  Madagaskar | 3.000 | 100.000 |
|  Papua Yeni Gine | 3.000 | 47.000 |
|  Türkiye | 2.700 | 36.000 |
|  Fas | 2.300 | 13.000 |
|  Çin | 2.200 | 140.000 |
|  ABD | 800 | 69.000 |
| Diğer ülkeler | 5.200 | 610.000 |
| Dünya toplamı | 190.000 | 8.300.000 |
Kobaltın ana cevherleri kobaltit, eritrit, glokodot ve skutterudittir, ancak kobaltın çoğu nikel ve bakır madenciliği ve eritme işlemlerinin kobalt yan ürünlerinin indirgenmesiyle elde edilir.
Co(OH)3 ısıtılarak Co2O3 oksidine dönüştürülür. Daha sonra bu oksit karbon ile indirgenerek saf kobalt elde edilir.
İzotopları

Ana madde: Kobalt izotopları
| g t Kobalt bileşikleri |
| --- | --- |
Kobalt(I):  HCo(CO)4 
Kobalt(II):  CoBr2  Co(CN)2  CoCO3  CoC2O4  CoCl2  Co(ClO3)2  Co(ClO4)2  CoF2  Co(HCO2)2  CoI2  Co(NO3)2  Co3(PO4)2  Co(OAc)2  CoGeO3  CoO  Co(OH)2  CoS  Co(OCN)2  Co(SCN)2  CoSO4  CoSe  Co3P2  CoH2  Co(C3H6O3)2  C24H48CoO4  C36H70CoO4 
Kobalt(0,III):  CoSi  CoGe 
Kobalt(II,III):  Co3O4 
Kobalt(III):  CoAs  CoCl3  Co(NO3)3  Co2O3  CoF3  Co(OH)3  LiCoO2 
Kobalt(III,IV):  NaxCoO2 
Kobalt(IV):  CoF4  Cs2CoF6  CoC28H44 
Kobalt(V):  Na3CoO4 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb119794179 (data)  GND: 4070047-1  LCCN: sh85027513  LNB: 000216325  NDL: 00566072  NKC: ph543047  NLI: 987007284052205171 
Büyük bir plakadan kesilmiş, elektrolitik olarak rafine edilmiş bir kobalt bloğu (%99,9 saflıkta)
Kobalt(II) klorür hekzahidrat
Tetrakis(1-norbornil)kobalt(IV)'ün yapısı
Kobalt cevheri
Kobalt
Şafak Pekdemir

| Şafak Pekdemir |
| --- | --- |
Doğum: 19 Haziran 1988 (36 yaşında) İstanbul, Türkiye
Eğitim: Beykent Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2009-günümüz
Evlilik: Burak Mengü (e. 2017; b. 2018)

Şafak Pekdemir (d. 19 Haziran 1988, İstanbul), Türk oyuncudur. Beykent Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi mezunudur.
Filmografisi

| Televizyon> Yıl | Televizyon> Yapım | Televizyon> Rol | Televizyon> Kanal |
| --- | --- | --- | --- |
| 2010 | Türk Malı | Zehra | Show TV |
| 2011 | Şüphe | Aslı Demircan | Kanal D |
| 2012 | Leyla ile Mecnun | Nisan | TRT 1 |
| 2012 | Seksenler | Türkan | TRT 1 |
| 2015-2016 | Asla Vazgeçmem | İclal Demirer Kozan | Show TV |
| 2018-2021 | Yasak Elma | Zehra Argun | FOX |
| 2021 | Yalancılar ve Mumları | Meliha | FOX |
| 2022 | Senden Daha Güzel | Sevda Tuzkan | FOX |
| 2023 | EGO | Esin Meriçli | FOX |
Sinema
| Yıl | Yapım | Rol | Notlar |
| 2009 | Sadist |  |  |
| 2014 | İncir Reçeli 2 | Gizem | Başrol oyuncusu |
| 2017 | Deli Aşk | Zeynep | Başrol oyuncusu |
| 2018 | Deniz ve Güneş | Güneş | Başrol oyuncusu |
| 2022 | Barış Akarsu "Merhaba" | Nalan | Yardımcı oyuncu |
Tiyatro oyunları

| Tiyatro> Yıl | Tiyatro> Oyun |
| --- | --- |
2009: Tersine Dünya
2010: Savaş Ve Barış
Murat Reis Camii (Yunanistan)

| --- | --- |
Murat Reis Camii
Genel bilgiler
Mimari tarz: Osmanlı İslam
Konum: Rodos, Yunanistan
Koordinatlar: 36°27′08″K 28°13′27″D﻿ / ﻿36.45222°K 28.22417°D﻿ / 36.45222; 28.22417
Tamamlanma: 1623
Teknik ayrıntılar
Malzeme: Taş ve tuğla
Minare sayısı: 1

Harita

Murat Reis Camii (Yunanca: Τζαμί Μουράτ Ρέις), Yunanistan'ın Rodos kentinde bulunan bir camidir. Cami, 17. yüzyılda Osmanlı döneminde inşa edilmiştir ve adını Koca Murat Reis'ten almaktadır. Cami hala ayakta olup restorasyona ihtiyacı bulunmaktadır ve Rodos'taki Osmanlı camilerinin çoğu gibi ibadete açık değildir.
Tarihçe

Cami, 1623 yılında Ebubekir Paşa tarafından I. Süleyman döneminin önde gelen Osmanlı amirallerinden Koca Murat Reis onuruna, Aziz Antuan'a ithaf edilen eski kilisenin yerine yaptırılmıştır. Kendisi de vefatının ardından mezarlığa defnedilmiş, mezarı adanın Müslüman halkının yanı sıra Anadolu kıyılarında denizin karşı tarafında yaşayan halk için de bir ibadet ve hürmet nesnesi haline geldi. Hhac sırasında Müslümanlar türbeyi ziyaret ederler, kandiller ve adak taşırlardı. Mezarın yakınında hayvanları kesip etlerini fakirlere dağıtmak gelenekti.
Yapı, 1797-1798 yıllarında Murabıt Hasan Bey tarafından onarılmış ve kendisi de buraya defnedilmiştir. Bu, kapının üzerindeki velinimetinin ve neredeyse tamamen yıkıntıdan yenilendiği yılın belirtildiği kitabeden anlaşılmaktadır.
Caminin orijinal minaresi, Trablusgarp Savaşı sırasındaki bombardımanın ardından Mayıs 1912'de yıkıldı. Daha sonra İtalyanlar tarafından bugünkü şekliyle yeniden inşa edilmiş ve 1993 yılında daha da restore edilmiştir.
Mimarisi

Cami, limandan sahile giden ana yolun kıvrımında yer almaktadır.
Murat Reis Camisi'nin ibadet yeri kare planlı olup kubbeyle süslenmiş olup, şerefe ve minarenin ucu sıvalıdır. Kuzeybatı cephesinde, birçok Türk camisinin tasarladığı ilk Bursa tipine uygun olarak, ahşap tavanı destekleyen üç kemerden oluşan bir revak yer almaktadır. Caminin günümüzde acil bir restorasyon ihtiyacı bulunmaktadır.
Mihrabın sağ tarafında yer alan ahşap minber, iki taş sütunla çevrelenmiş, yarım daire şeklinde bir girinti olup, herhangi bir yazılı metin içermemektedir, ancak böyle bir metnin bir zamanlar mevcut olması ve daha sonra vandalizme maruz kaldığı düşünülmektedir.
Avlusunda, binanın etrafını saran bir Osmanlı mezarlığı bulunmaktadır. Burada, bugün hala Murat Reis ve diğer önemli şahsiyetlerin mezarları görülebilmektedir. 1522 yılında adanın fethi sırasında hayatını kaybettiği anlaşılan I. Süleyman'ın üç subayının da burada gömülü olması, buranın, Murat Reis Camii'nin inşasından tam bir asır önce mezarlık olarak kullanıldığını göstermektedir.
Bibliyografi

Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
Economides, Regina (2008). "Murat Reis complex".  Érsi Broúskari (Ed.). Ottoman architecture in Greece. Atina: Kültür ve Spor Bakanlığı. ISBN 9789602147931.
Konuk, Neval (2008). Ottoman architecture in Lesvos, Rhodes, Chios and Kos islands. Ankara: The Center for Strategic Research. ISBN 978-9757307693.
Panagiotidi, Maria; Kalopisi, Sophia; Mamaloukos, Stavros (2010). "Τα οθωμανικά τεμένη στην παλαιά πόλη της Ρόδου: Σουλτάν Σουλεϊμάν τζαμί, Μουράντ Ρέις τζαμί, Σουλτάν Μουσταφά τζαμί, Μεχμέτ Αγά τζαμί" (Yunanca). ss. 23-25. doi:10.12681/eadd/25418. Erişim tarihi: 12 Kasım 2023.
| g t Yunanistan'daki camiler |
| --- | --- | --- |
| Batı Trakya |  Çelebi Sultan Mehmet Camii  Dedeağaç Camii  Eski Cami  Selvili Camii  Süleyman Camii*  Yeni Cami  Yunus Bey Camii  |  |
| Ege Adaları |  Bayraklı Camii  Defterdar Camii  Enderun Camii*  Eski Cami  Gazi Hasan Paşa Camii (Lonca)  Gazi Hasan Paşa Camii (Platani)  Hanzade Mescidi *  İbrahim Paşa Camii  Kavaklı Mescidi*  Mecidiye Camii  Mehmet Ağa Camii  Meis Camii  Murat Reis Camii  Mustafa Paşa Camii (Rodos)  Osmaniye Camii  Recep Paşa Camii  Süleymaniye Camii  Valide Camii  Yeni Cami  |  |
| Epir |  Aslan Paşa Camii  Faik Paşa Camii  Fethiye Camii  Feyzullah Camii  Kanlı Çeşme Camii  Rokka Camii  Sultan Mehmed Camii  Veli Paşa Camii  |  |
| Girit |  Defterdar Ahmet Paşa Camii*  Deli Hüseyin Paşa Camii  Hamidiye Camii  Hünkar Camii*  Kara Musa Paşa Camii  Küçük Hasan Paşa Camii  Valide Sultan Camii  Veli Paşa Camii  Yeni Camii*  |  |
| Makedonya |  Ahmed Bey Camii  Alaca İmaret Camii  Arap Camii  Ayasofya Camii*  Bey Camii*  Eskicuma Cami*  Feride Hanım Camii  Halil Bey Camii  Hamza Bey Camii  Hünkar Camii*  İbrahim Paşa Camii  İki Şerefiye Camii*  İshakiye Camii*  Kasımiye Camii*  Kavalalı Mehmed Ali Paşa Camii  Kazancılar Camii*  Koca Mustafa Camii  Kurşunlu Camii  Mahmud Çelebi Camii  Mehmet Bey Camii  Medrese Camii  Orta Camii  Saraylı Camii*  Soğuksu Camii*  Soluca Camii*  Süleyman Hortacı Efendi Camii*  Yakup Paşa Camii*  Yeni Cami (Selanik)  Yeni Cami (Vodina)  Zincirli Camii  |  |
| Mora Yarımadası |  III. Ahmed Camii  Ağa Paşa Camii  Ayasofya Camii*  Benefşe Camii  Eski Cami  Fethiye Camii*  Kurşunlu Camii*  Vrontohion Camii*  |  |
| Orta Yunanistan |  Atina Camii  Cizderiye Camii  Emirzade Camii  Fethiye Camii (Atina)  Fethiye Camii (İnebahtı)  Gazi Ömer Bey Camii  Partenon* Partenon Camii  |  |
| Teselya |  Bayraklı Camii  Muharrem Paşa Camii  Osman Şah Camii  Yeni Cami  |  |
Kategori Kalın yazılı camiler ibadete açıktır. * Kiliseye veya tapınağa çevrilmiştir.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  kulturenvanteri.com: 13091
Antihistaminik

Antihistaminik, histaminin etkisini önleyen maddelerdir. Histamin, kişinin alerjik olduğu madde ile karşılaştığında veya iltihap durumlarında ortaya çıkan önemli bir kimyasal ajandır. En iyi sonuç için bu ilaçlar alerji şikayetleri ortaya çıkmadan alınmalıdırlar.
Antihistaminiklerin ortaya çıkardığı en sıkıcı yan etki "uyku hâli" vermeleridir. Bu durum gece yatmadan önce alındığında iyi olabilse de gündüz sıkıntı yaratabilir. Hatta bazen zararlı olabilir. Araba veya tehlikeli olabilecek makine kullananlara bu ilaçlar önerilmez. İlk dozlar en fazla uyku verirler, sonraki dozlarda biraz bağışıklık gelişir.
Günümüzde yeni çıkan antihistaminik türleri ile kısmen de olsa bu şikayetlerin önüne geçilebilmektedir.
Histamin

Vücuttaki dokuların çoğunda, mastosit adı verilen hücrelerin içinde bulunan ve salgılandığında bazı etkileri olan kimyasal bir maddedir. KBB'de en önemli yeri alerjik durumlarda aşırı miktarda salgılanarak belirtilere yol açmasıdır. Histaminin en önemli etkileri damarlarda genişleme, damar geçirgenliğinin artması ve damar dışına sıvı çıkması, kaşıntı, ciltte kızarıklık olarak sayılabilir. Bu etkiler KBB açısından önemli olan etkileridir. Bunun dışında alt solunum yollarında, kalpte, mide bağırsak sisteminde ve merkezi sinir sisteminde de etkileri vardır.
Histamin etkisini göstermek için dokularda bazı reseptörlere tutunur. Bu reseptörler 3 tiptir ve H1, H2 ve H3 olarak isimlendirilir. KBB bölgesindeki reseptörler H1 reseptörleridir. H2 ise daha çok mide-bağırsak sisteminde bulunur.
SALINIMI AZALTAN VE ARTIRAN FAKTÖRLER
Artıran
Atropin
Mast hcc. stabilizatörler
cAMP'yi uyaranlar
Fosfodiesteraz inhibitörleri
Morfin
tübokürarin
Azaltan
P maddesi
alfa-adrenerjik agonistler
muskarinik-kolinerjik ilaçlar
Antihistaminik

Histaminin vücuttaki etkilerini ortadan kaldırmak için dışarıdan verilen ilaçlara antihistaminik denir. Bu ilaçlar histaminin dokularda tutunduğu reseptörlere, daha önce tutunarak histaminin etki etmesini önler. Histamin reseptörlere tutunduktan sonra verilen antihistaminikler ortaya çıkmış etkileri yok etmezler ancak yeni oluşacak etkilere izin vermezler.
Antihistaminik türleri

Mide bağırsak sistemini etkileyen H2 histamin reseptörleri için kullanılan antihistaminikler bir tarafa bırakıldığında, KBB için kullanılan antihistaminikler kabaca klasik antihistaminikler ve yeni kuşak antihistaminikler olmak üzere 2 türdür. Klasik antihistaminikler genel olarak gün içinde daha sık kullanılmak zorunda oldukları gibi yan etkileri de daha fazladır. Klasik antihistaminik olarak en sık difenhidramin, yeni kuşak antihistaminik olarak da en sık Loratadin, Astemizol ve Cetryzin sayılabilir.
Kullanımı

Antihistaminiklerin en sık kullanıldıkları hastalık alerjik rinittir. Bunun dışında alerjinin de rol oynadığı düşünülen sinüzit ve üst solunum yolu infeksiyonlarında da kullanılırlar. Başka ilaçlara veya bazı yiyeceklere bağlı olarak gelişen alerjik solunum ve cilt problemlerinde de antihistaminikler kullanılırlar. Her hasta değişik antihistaminiğe duyarlıdır. Bu nedenle hangisinin seçileceği hastaya göre değişir. Birinden fayda görmeyen hastaya diğeri verilir. Antihistaminikler genellikle ağızdan kullanılmalarına rağmen parenteral (kas veya damar içi) ya da burun spreyi şeklinde kullanılabilirler.
Kullanımı > Yan etkileri

Klasik antihistaminiklerin en önemli yan etkisi olarak sedasyon (uyku hali) sayılabilir. Bu nedenle özellikle araba kullanan ve iş makineleri gibi tehlikeli olabilecek aletleri kullanan kişiler uyarılmalıdır. Yeni kuşak antihistaminiklerde bu etki çok daha azdır. Bunun dışında özellikle prostatı olan hastalarda şikayetinin artması, göz içi basıncının artması (glokom), ağız kuruluğu, tansiyon yükselmesi ve bazı kalp ve sinir sistemi yan etkileri görülebilir. Bazen antihistaminikler sedasyon yerine uyarıcı etki yaparak sinirlilik ve uykusuzluk hali oluşabilir. Bu durum hastaya göre değişmektedir.
Birinci kuşak antihistaminikler

Etanolaminler(difenhidramin, dimenhidrinat, karbinoksamin, klorfenoksamin)
Etilendiaminler (mepiramin, antazolin, tripelamin)
Alkilaminler (deksklorfeniramin, deksbromfeniramin, feniramin)
Piperazinler (buklizin, hidroksizizin, sinarazin, meklizin)
Fenotiyazinler (alimemazin, prometazin)
Piperadinler (siproheptadin, klorsiklizin)