stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ön Hint-Avrupa dili
Teorinin gelişimi

Ön Hint-Avrupa dilinin dilsel ve fonetik özellikleri konusunda doğrudan somut bir kanıt bulunmamaktadır. Bu varsayımsal dil, günümüz dilbiliminin karşılaştırmalı metodu kullanılarak üretilmiştir. Karşılaştırmalı metot Neogrammarian okulunun ortaya koyduğu ses kurallarını temel almaktadır. Karşılaştırmalı metot dilleri karşılaştırır ve ses kurallarını uygulayarak ortak bir ata dili oluşturur.
Hint-Avrupa dili sahasında ilk çalışmaların Sanksritçe, Yunanca ve Latince dilleri arasındaki benzerlikleri ortaya koyup bu dillerin ortak bir atası olduğunu öne süren William Jones tarafından yapıldığı düşünülmektedir. Lakin 1500'lü yıllarda Avrupalı seyyahların Hint-İran dilleri ile Avrupa dilleri arasındaki benzerliklerin farkında olduğu bilinmektedir.
1653 yılında Marcus Zuerius van Boxhorn, Cermen, Latin, Yunan, Baltık, Slav, Kelt ve İran dillerini kapsayan bir proto dil önermiştir. Bunun dışında 1767 yılında  Académie des Inscriptions et Belles-Lettres'e gönderilen bir hatıratta bütün hayatını Hindistan'da geçirmiş olan Fransız cizvit Gaston-Laurent Coeurdoux Sanksritçe ve Avrupa dilleri arasında benzerlikleri göstermiştir.
Birçok bakımdan William Jones'in bu alandaki çalışmaları öncüllerine göre daha az bir doğruluğa sahiptir, çünkü o Hint-Avrupa dil ailesine Mısır, Japonca ve Çince gibi dilleri de almıştır.
1816 yılında Franz Bopp Sanksritçe, Farsça, Yunanca, Latince ve Almancanın ortak bir kökeni olduğunu öne sürdüğü ''Sanksritçe'de çekim sistemi üzerine'' adlı eserini yayınlanmıştır. 1833 yılında ''Sanksritçe, Zend, Yunanca, Latince, Litovca, Eski Slavca, Gotik ve Almancanın Karşılaştırmalı Grameri'' adlı bir eser yayınlamıştır.
1822 yılında Jacob Grimm ''Deutsche Grammatik'' adlı eserinde bugün de Grimm yasası olarak bilinen kuralı formüle etmiştir. Grimm Cermen ve Hint-Avrupa dil ailesi arasındaki ilişkiyi göstermiş ve seslerin bu dil aileleri arasında düzenli bir şekilde değiştiğini göstermiştir.
August Schleicher'in ''A Compendium of the Comparative Grammar of the Indo-European, Sanskrit, Greek and Latin Languages'' (1874–77) adlı eseri Proto Hint-Avrupa dilini rekonstrükte etmede ilk girişimlerden biridir.
1900'lü yılların başında Proto Hint-Avrupa dilinin bugün de kabul gören ilk tanımlamaları ortaya çıkmıştır. O zamandan sonra en büyük gelişmeler Anadolu ve Tohar dillerinin keşfedilmesi olmuştur. Bunun yanında gırtlak teorisinin gelişmesi de büyük aşamalardan biri olmuştur. Bu teori Proto Hint-Avrupa dilininin fonolojisinin dilbilimsel rekonstrüksiyonunda karşılaştırma yöntemine göre daha düzenli ve doğru sonuç vermektedir.
Julius Pokorny'nin 1959 basımı Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (Hint-Avrupa'nın Etimolojik Sözlüğü) kitabı kendi zamanına kadar olan birikimi içermesi ve detaylı bir biçimbilimsel eser olması yönünden kayda değerdir. Kurylowicz'in 1956 yılında yayınlandığı Apophonie adlı eseri Hint-Avrupa dillerinde ses değişimleri üzerinedir. 1960'lardan bu yana Anadolu dilleri ile ilgili bilgi birikimi, Anadolu dillerinin de Hint-Avrupa dil ailesi ile ilişkisini kanıtlamakta yeterli olmuştur.
Alt dalları

Aşağıdaki tablo teorik glottokronoloji verilerine göre hazırlanmıştır:
| Alt dal | Açıklama | Günümüzdeki dilleri |
| --- | --- | --- |
| Anadolu dilleri | Ailedeki dillerin tümü ölüdür, en iyi kayıt altına alınan Hititçedir. | Yok |
| Toharca | Ölü bir dildir, bu dilden kayıtlar Tarım Havzası'ndan 6-8.yy arası tarihlenmiş yazılı verilere dayanır. | Yok |
| İtalik diller | Eskiden çok daha çeşitliydi, ancak günümüzde yalnızca Latince kökenli diller yaşamaktadır. | Portekizce,Galiçyaca, İspanyolca, Katalanca, Fransızca, İtalyanca, Rumence, Ulahça, Romanşça |
| Kelt dilleri | Bu dil ailesine bağlı diller bir zamanlar bütün Avrupa boyunca konuşuluyordu, hatta Anadolu'ya kadar uzanmıştı, ancak günümüz Keltik dilleri Avrupa'nın Kuzey-batı bölgesinde konuşulmaktadır. | İrlandaca, İskoç Galcesi, Galce, Bretonca, Kernevekçe, Manca |
| Cermen dilleri | Kendi içinde üç öbeğe ayrılır: Batı Cermen, Kuzey Cermen, Doğu Cermen | İngilizce, Almanca, Afrikaanca, Hollandaca Norveççe, Danca, İsveççe, Frizce, izlandaca, Faroece |
| Baltık-Slav dilleri | Baltık dilleri ve Slav dilleri olmak üzere iki öbeğe ayrılır. | Letonca ile Litvanca; Rusça, Ukraynaca, Belarusça, Lehçe, Çekçe, Slovakça, Sırp Hırvatçası, Bulgarca, Slovence, Makedonca. |
| Hint-İran dilleri | Hint, İran ve Nuristan olmak üzere üç öbeğe ayrılır. | Hintçe, Bengalce, Pencapça; Farsça, Peştuca, Beluçça, Kürtçe, Zazaca. |
| Ermenice |  | Doğu Ermenice, Batı Ermenice |
| Helen dilleri | Frigce çok önceden kopmuş bir Helen dili olabilir. | Çağdaş Yunanca, Çakonca, Pontus Rumcası |
| Arnavutça | İlirce de bu daldan olabilir. | Arnavutça |
Öne sürülen diğer alt dallar şunlardır: İtalik-Keltik, Grek-İran, Grek-Ermeni, Trakça-Daçça, Trakça-İlirce.
Sayılar

Proto-Hint Avrupa dilinde ilk on sayının şu şekilde oldukları düşünülmektedir.
|  | Sihler'in görüşü |
| --- | --- |
bir: *Hoi-no-/*Hoi-wo-/*Hoi-k(ʷ)o-; *sem-
iki: *d(u)wo-
üç: *trei- , *tri- 
dört: *kʷetwor- (o-grade), *kʷetur- (zero grade) (bknz: kʷetwóres yasası)
beş: *penkʷe
altı: *s(w)eḱs; muhtemelen -> *weḱs
yedi: *septm̥
sekiz: *oḱtō, *oḱtou or *h₃eḱtō, *h₃eḱtou
dokuz: *(h₁)newn̥
on: *deḱm̥(t)
Kelimeler > Zaman terimleri

| Kökler | Anlam | Dillerdeki şekiller |
| --- | --- | --- |
| *deyn- | gün | Eski Ermenice տիւ, Rusça день, İrlandaca denus/, Litovca diena, Letonca diena, Sanskritçe dinam, Latince diēs, Arnavutça ditë, Galce dydd, Lehçe dzień, Slovakça deň, Çekçe den, İrlandaca día/dia, Gotik sintīns, Eski Prusça  deinan, İngilizce lencten/lent, Almanca lenzo/Lenz, Bretonca deiz, Hititçe šiwat- |
| *dʰǵʰ(y)es- | dün | İngilizce geostran/yesterday, Arnavutça dje, Sanskritçe hyas, Avestan zyō, Kürtçe duh, Farsça diyaka/dīg/diruz/dine, Antik Yunanca khthes, Latince herī, Galce ddoe, İrlandaca indhé/an(d)é, Gotik gistradagis, Eski Norveççe í gǽr, Almanca gesteron/gestern |
| *h₂ews- | tan vakti, şafak | Litovca aušra, Letonca ausma, Almanca ōstra/Osten, Sanskritçe उषस्, Rusça утро, İngilizce ēast/east, Antik Yunanca hēos, Latince aurōra, Eski Norveççe austr, Avestan ušastara, İrlandaca fáir/, Galce gwawr, Hititçe kariwariwar/karuwariwar |
| *nókʷts | gece | Antik Yunanca nuks, Bulgarca нощ /nošt, Litovca naktis, Letonca nakts, Almanca naht/Nacht, Sanskritçe nakti, Hititçe nekuz, Latince nox, Rusça ночь, Arnavutça natë, İrlandaca innocht/anochd, Toharca nakcu/nekcīye, Galce nos, İngilizce niht/night, Lehçe noc, Slovakça noc, Eski Prusça  naktin, Gotik nahts, Eski Norveççe nótt, Slavonca noštь |
| *wespero- | akşam | Eski Ermenice գիշեր, Latince vespera, Antik Yunanca hesperos, Litovca vakaras, Letonca vakars, İrlandaca fescor/feascar, Rusça вечер, Gotik  veig, Galce ucher, Lehçe wieczór, Slovakça večer |
Kelimeler > Hayvanlar (hava)

| Kökler | Anlam | Dillerdeki şekiller |
| --- | --- | --- |
| *h₂éwis | kuş | Latince avis, Avestan vīš, Sanskritçe vis, Eski Ermenice հաւ, Galce hwyad, Antik Yunanca aetos, oiōn, Litovca višta, Letonca vista, Umbriyan avif, İrlandaca /aoi,Hititçe wattai-/watti- |
| *h₃er- | kartal | Almanca arn/Aar, Eski Ermenice որոր, ուրուր, İngilizce earn/erne, Antik Yunanca orneon, Rusça орёл, Lehçe orzeł, Slovakça orol, Cekçe orel, Litovca erelis, Letonca ērglis, Hititçe ḫaran, Galce eryr, Eski Norveççe ari, Gotik ara, Arnavutça orë orle, Eski Prusça arelis, İrlandaca irar/ |
| *ḱoro- | karga | Arnavutça sorrë, Litovca šarka, Antik Yunanca koraks, Latince cornīx, Slavonca soraka, Rusça soroka, Polish sroka, Slovakça straka, शरि, Umbriyan curnāco, Peştuca kaarghë, Veziri dili lagëra, Hititçe šuraššura- |
| *h₂eneti- | ördek | Litovca antis, Latince anas, Sanskritçe ātis, Rusça утка, Almanca anut/Ente, İngilizce ened/--, Eski Norveççe  ǫnd, Eski Prusça antis, Antik Yunanca nēssa/, Peştuca  hilëi, Hititçe arta-/arda-/artan |
| *ǵʰans- | kaz | Antik Yunanca khēn, Sanskritçe हंस (gander, goose, swan), Latince ānser, İrlandaca géiss/, İngilizce gōs/goose, Rusça гусь, Lehçe gęś, Slovakça hus, Litovca žąsis (eski bir türevi: žansis), Letonca zoss, Almanca gans/Gans, Eski Prusça sansy, Gotik gansus, Eski Norveççe gás, Avestan zā, Farsça /ġāz, Kürtçe qaz |
| *spergʷʰ- | serçe | Almanca sperk/sperling, İngilizce spearwa/sparrow, Gotik sparwa, Eski Norveççe spǫrr, Arnavutça shpesh, Toharca ṣpār/ṣpāra-, Antik Yunanca sparasion, Latince parra, Eski Prusça spurglis, Farsça /parasto, Umbriyan parfam, İrlanda serriach/ |
| *ger- | turna | Kürtçe quling, Antik Yunanca geranos, Latince grūs, Eski Ermenice կռունկ, Almanca krano/Kranich, İngilizce cran/crane, Litovca gervė, Letonca dzerwe, Eski Prusça gerwe, Rusça журавль, Lehçe żuraw, Slovakça žeriav, Galce garan, Eski Norveççe trana, Peştuca zaaṇëi, Arnavutça curan |
Kelimeler > Hayvanlar (kara)

| Kökler | Anlam | Dillerdeki şekiller |
| --- | --- | --- |
| *h₁eǵʰi- | kirpi | Rusça ёж, Lehçe jeż, Slovakça jež, Litovca ežys, Letonca ezis, Frigçe eksis, Antik Yunanca ekhinos, Almanca igil/Igel, Eski Ermenice ոզնի, İngilizce igil/--, Eski Norveççe ígul, Kürtçe jûjî, Osetçe wyzyn, Frigçe eksis, Arnavutça esh, Peştuca zižgai |
| *gʰelōw- | kaplumbağa | Antik Yunanca khelōnē, Kürtçe kisel, Slavonca želŭvĭ, Rusça желвь, Lehçe  żółw, Cekçe želva, Litovca želvė, |
| *muHs- | fare | Sanskritçe mūṣ, Avestan mus, Latince mūs, Antik Yunanca mūs, Slavonca mŭšĭ, Rusça мышь, Lehçe mysz, Slovakça myš, Eski Ermenice մուկն, Arnavutça mi, Almanca mus/Maus, İngilizce mūs/mouse, Kamviri diyalekti musa, Farsça /muš, Eski Norveççe mús, Kürtçe mişk, Peştuca mužak/mugak, Hititçe mašhuil |
| *neHtr- | yılan | Latince natrix, İngilizce nǣddre/adder, Almanca natara/Natter, Galce neidr, Gotik nadrs, Eski Norveççe naðr, İrlandaca nathir/nathair, Peştuca nattëka |
| *h₂ŕ̥tḱos | ayı | Antik Yunanca arktos, Latince ursus, Sanskritçe ṛkṣa, Farsça  /xers, Eski Ermenice արջ, Galce Artos, Arnavutça ari, Kamviri diyalekti ic, Osetçe ærs, Galce arth, Avestan aršam, Kürtçe hirç, Hititçe ḫartagga-, Peştuca iž/ig |
| *wayl- | kurt | Eski Ermenice գայլ, İrlandaca fáel/faol |
| *wewer- | sincap | Latince vīverra, Galce gwywer, Rusça веверица, Lehçe wiewiórka, Slovakça veverica, Litovca voverė, Letonca vāvere, Farsça /varvarah, Eski Norveççe íkorni, Almanca eihhurno/Eichhorn, İngilizce ācweorna/--, Eski Prusça weware |
| *wl̥peh₁- | tilki | Avestan urupis, Kürtçe rovî, Farsça /rōbāh, Eski Ermenice աղուէս, Antik Yunanca alōpēks, Latince vulpis, Litovca lapė, Letonca lapsa |
Kelimeler > Hayvanlar (evcil)

| Kökler | Anlam | Dillerdeki şekiller |
| --- | --- | --- |
| *ḱwṓ | köpek | Antik Yunanca kuōn/, Eski Ermenice շուն, Frigçe kunes, Toharca ku/ku, Keltçe cuna, Latince canis, hund/hound, Rusça сука, Lehçe suka, Slovakça suka, Almanca hunt/Hund, Keşmir hūn, Litovca šuo (singular accusative: šunį), Letonca suns, Eski Prusça sunis, Trak dili dinu-, Gotik hunds, Eski Norveççe hundr, Galce ci, İrlanda cū/cú, Hititçe kuna-/kuwa-/kuwana-, Lidya dili kan-, Dakyan kinu-, Arnavutça shakë, qen,qan, Farsça /sag, Sanskritçe śvan, Avestan spā, Kürtçe sa, Peştuca spai, Ormuri spëk |
| *h₁éḱwos | at | Latince equus, Toharca yuk/yakwe, Keltçe  epos, Antik Yunanca hippos, Sanskritçe  aśva, Avestan asva-, Litovca ašva, Eski Prusça aswinan, Kamviri diyalekti ušpa, İngilizce eoh/--, Almanca ehwaz/--, Gotik aiƕtundi, Eski Norveççe  iór, Kürtçe hesp,Luvice aššu-, Eski Ermenice  էշ, Galce ebol, İrlandaca ech/each, Trak dili esvas, Lidya esbe-, Frigçe es', Farsça aspa/asb, Osetçe jæfs/æfsæ, Venetik ekvon, Peştuca aas |
| *gʷṓws | inek/öküz | Sanskritçe gaus, Avestan gáus, Letonca govs, Rusça говядо, Çekçe hovado, Slovakça hovädo, Toharca ko/keŭ, Eski Ermenice կով, İngilizce cū/cow, Arnavutça kau;bull, Umbriyan bum, Ancient Greek bous, İrlandaca bó/bó, Galce  buw, Almanca kuo/Kuh, Kamviri diyalekti go, Keşmir gāv, Farsça  --/gāv, Oskan buv-, Eski Norveççe kú, Osetçe gal/ Trak bonassos, Peştuca ghwa/ghoyai, Kürtçe ga, Luvice uwa- |
| *uksin- | öküz/boğa | İngilizce oxa/ox, Almanca ohso/Ochse, Gotik auhsa, Gothic ych(?), Eski Norveççe oxi, Sanskritçe ukṣan, Avestan uxšan |
| *h₁er- | keçi | Eski Ermenice որոճ, Litovca ėriukas (old: ėras), Letonca jērs, Eski Prusça eristian, Latince ariēs, Umbriyan erietu, İrlandaca  heirp/earb, Antik Yunanca  eriphos, Almanca irah/, Slavonca jarina |
| *h₂ówis | koyun | Latince ovis, Rusça овца, Lehçe owca, Slovakça ovca, Litovca avis, Letonca avs, Sanskritçe avika, İngilizce ēowu/ewe, Almanca ouwi/Aue, Gotik awēþi, Eski Norveççe ǽr, Antik Yunanca ois, İrlandaca ói/, Hititçe ḫaui-, Luvice ḫāwi-, Galce ewig, Toharca --/āuw, Eski Ermenice հովիւ, Umbriyan uvem, Eski Prusça awins, Likyan xabwa |
| *wer- | koç | Sanskritçe uraṇa, Eski Ermenice գառն, Farsça /barra, Antik Yunanca arnion, Latince vervēx, İrlandaca felb/, Toharca /yrīye, Eski Norveççe vara, Kürtçe beran, İngilizce waru/ware, Almanca /Ware, Slovakça baran |
| *h₂egʷnos | kuzu | Latince agnus, Rusça ягнёнок, Slavonca агнѧ, Antik Yunanca ἀμνός, İrlandaca úan/uan, İngilizce ēanian/yean, Galce oen, Umbriyan habina, Lehçe jagnię, Slovakça jahňa |
Kelimeler > Eşyalar

| Kökler | Anlam | Dillerdeki şekiller |
| --- | --- | --- |
|  | Aks | İngilizce axle, Orta Galce echel, Latince axis, Yunanca άξονας (IPA: /áksɔ:n/),Eski İngilizce eax, Litvanyaca ašìs, Sanskritçe ákşas |
Gérard Longuet

| Gérard Longuet |
| --- | --- |

Fransa Savunma ve Gazi İşleri Bakanı
Görev süresi 27 Şubat 2011 - 10 Mayıs 2012
Cumhurbaşkanı: Nicolas Sarkozy
Başbakan: François Fillon
Yerine geldiği: Alain Juppé
Yerine gelen: Jean-Yves Le Drian
Kişisel bilgiler
Doğum: 24 Şubat 1946 (79 yaşında) Neuilly-sur-Seine, Fransa
Partisi: Cumhuriyetçi Parti (1997 öncesi) Liberal Demokrasi (1997–1998) Bağımsız Cumhuriyetçi ve Liberal Grup (1998) Fransız Demokrasisi için Birlik (1998–2002) Halk Hareketi için Birlik (2002–2015) Cumhuriyetçi Parti (2015–günümüz)
Gérard Longuet, (d. 24 Şubat 1946, Neuilly-sur-Seine) Fransız siyasetçi.
Hukuk ve edebiyat eğitimi görmüş Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü'nden mezun olmuştur. Gençliğinde Occident (Batı) adlı aşırı sağcı gruba katılmış ve Rouen Üniversitesi'ndeki aşırı solcu gruplara saldırılar yaptığı gerekçesiyle para cezası verilmiştir. 1971-1973 yıllarında Ulusal İdare Okulu'nda eğitimini tamamlamıştır. 1972 yılında Front National'in ilk ekonomik programını yazanlardan olmuştur. 1960-1970'li yıllardaki politik yaklaşımlarına dair, geçmişte aşırı sağcı olduğunu ve üstlenilemez bir hata yaptığını kabul etmiştir. 1978 yılında Fransız Demokrasisi için Birlik'e bağlı olan Cumhuriyetçi Parti'den milletvekili seçilmiş ve bu görevi 1981'e kadar sürdürmüştür. 1984 yılında Avrupa Parlamentosu'na seçilmiş, 1986 yılında 2. Jacques Chirac Hükümeti'nde yer almıştır. Cumhuriyetçi Parti içinde saymanlık, genel sekreterlik ve 1990-1995 yılları arasında da genel başkanlık yapmıştır. 1993 yılında Balladur hükûmetinde bakan olarak yeniden görev almış ve Ekim 1994'te bakanlık görevinden istifa etmiştir. 2001 yılında Senatoya girmiş ve 2002 yılında UMP'nin kurulmasıyla oraya katılmıştır. 2009 yılında UMP Senato Grubu başkanlığına seçilmiş ve 2011 yılında Savunma Bakanı oluncaya değin bu görevini sürdürmüştür. 2012 yılında François Hollande'ın cumhurbaşkanı seçilmesiyle görevi son bulmuş ve senatörlük görevine dönmüştür. Senato Fransa-Rusya dostluk grubu başkanıdır.
Siyasi tutumu

Kendini liberal olarak tanımlayan Longuet, Sosyalist hükûmet döneminde çıkarılan haftada toplam 35 Saat Çalışma Kanunu'na karşı çıkmış ve hep bu kanunu suçlamıştır, Ayrımcılıkla Mücadele ve Eşitlik Kurulu (HALDE) başkanlığına genellikle solcuların üye olduğu SOS Racisme'in eski başkanı Malek Boutih'in atanmasına karşı çıkmış ve "geleneksel Fransız yapıdan gelmiş biri bütün vatandaşlara karşı daha sorumlu olabilir" diyerek ağır eleştiride bulunmuştur. Pedofili ve Homoseksüelliğin birbiriyle bağlantılı olduğunu söylemiştir.
Görevler > Parti yönetimi

1982 - 1986: Cumhuriyetçi Parti Genel Saymanı
1986 - 1990: Cumhuriyetçi Parti Genel Sekreteri
1990 - 1995: Cumhuriyetçi Parti Genel Başkanı
15 Ocak 2013 - 15 Haziran 2014 : UMP Başkan yardımcısı
Görevler > Yerel yönetimler

1979 - 1982 / 1998 - 2001: Meuse genel konsey başkan yardımcısı
1979 - 1992 / 1998 - 2001: Meuse genel konsey üyesi
1983: Bar-le-Duc belediye meclisi üyesi
1992 - 2010: Lorraine bölgesel konsey üyesi
1992 - 2004: Lorraine bölgesel konsey başkanı
Görevler > Parlamenterlik

3 Nisan 1978 - 22 Mayıs 1981: Meuse 1. seçim çevresi milletvekili
24 Temmuz 1984 - 19 Mart 1986: Avrupa Parlamentosu milletvekili
2 Nisan 1986: Meuse milletvekili
23 Haziran 1988 - 1 Mayıs 1993: Meuse 1. seçim çevresi milletvekili
1 Ekim 2001 - 27 Mart 2011: Meuse senatörü
7 Temmuz 2009 - 7 Mart 2011: UMP Senato grubu başkanı
1 Ekim 2011 - 2 Kasım 2011: Meuse senatörü
17 Haziran 2012 - 1 Ekim 2023: Meuse senatörü
Görevler > Hükümet

20 Mart 1986 - 19 Ağustos 1986: Sanayi, Posta-Telekomünikasyon ve Turizm Bakanı nezdinde, Posta-Telekomünikasyondan sorumlu Devlet Sekreteri
19 Ağustos 1986 - 10 Mayıs 1988: Sanayi, Posta-Telekomünikasyon ve Turizm Bakanı nezdinde, Posta-Telekomünikasyondan sorumlu Bakan
30 Mart 1993 - 14 Ekim 1994: Sanayi, Posta-Telekomünikasyon ve Dış Ticaret Bakanı
27 Şubat 2011 - 10 Mayıs 2012: Savunma ve Gazi İşleri Bakanı
Görevler > Diğer

29 Ekim 2001 - 1 Ekim 2010: İnsan Hakları Danışma Kurulu Komisyonu asıl üyesi
Tunus

Bu madde Afrika ülkesi hakkındadır.Diğer anlamları için Tunus (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Tunus, resmî adıyla Tunus Cumhuriyeti (Arapça: الجمهورية التونسية, el-Cumhûriyyetü’t-Tûnisiyye), Kuzey Afrika'da, Akdeniz'e kıyısı olan bir ülkedir. Kurucusu Habib Burgiba'dır. Batısında Cezayir, doğusunda Libya ve Akdeniz, Kuzeyinde de Akdeniz yer alır. Ülkenin güney kısmını Büyük Sahra Çölü kaplar.
Tarihçe

Ana madde: Tunus tarihi
Tunus, Fenike kökenli Kartaca Uygarlığıyla anılır. Kartacalılar, Sicilya ve İspanya'ya kadar koloniler kurmuşlardır. Yeni kurulmakta olan Roma İmparatorluğu için ilk gerçek tehdit olmuşlardır. Ama Pön Savaşları sonucu yenilip Tunus'tan sürülmüşlerdir. Roma egemenliğinde Afrika Eyaleti olarak yönetilmiştir.
Tunus, 16 Ağustos 1534 tarihinde Barbaros Hayreddin Paşa tarafından Hafsi egemenliğine son verilmesiyle Osmanlı İmparatorluğu hâkimiyetine girdi. Ancak V. Karl, 1535 yılında bölgeyi geri aldı ve İspanyol İmparatorluğu'nun kontrolünde Hafsî Hanedanı'nın yönetimine bıraktı. Başşehir Tunus 1574 yılına kadar tekrar Hafsi Hanedanlığı'nın elinde kaldı. Bu arada Barbaros Hayreddin Paşa ve Turgut Reis 1556'da Gafsa'yı, 1558'de Kayrevan'ı ele geçirdiler. Tunus'un doğu ve güney sahilleri Osmanlı himayesi altına girdi. Cerbe Adası deniz üssü olarak kullanıldı. Barbaros Hayreddin Paşa, İspanya'daki Endülüslü Müslümanlardan 100.000 kadarını kurtararak Kuzey Afrika'ya getirdi.[kaynak belirtilmeli] 13 Eylül 1574'te Uluç Ali Reis ile Sinan Paşa, Tunus şehrini (Halkul-Vad Kalesi'ni), ele geçirmek suretiyle bütün Tunus, Osmanlı Devletinin bir eyaleti haline geldi. 1881'de Fransa ile yapılan Bardo Antlaşması ile bu ülkenin himayesine girmiştir.
20 Mart 1956'da Fransa'dan bağımsızlığını kazanan Tunus, 1957 ile 1969 arası Başbakanlık makamını kaldırmıştır.
Tarihçe > 2010-2011 olayları

Ana madde: Yasemin Devrimi (Tunus)
Tunus'ta halkın pahalılık isyanı 23 yıllık lideri devirdi. Devlet Başkanı Zeynel Abidin Bin Ali Tunus'u terk etti. Bazı akrabaları tutuklandı. Partisi kapatıldı. Bin Ali'nin Suudi Arabistan'da olduğu doğrulandı.
Ülkede etkili Müslüman birliklerinin çağrısıyla düzenlenen gösteride, Başbakan Samir Rifai'nin hükûmetinin devrilmesi çağrısı yapıldı.
Coğrafya

Kuzey Afrika'da bulunan Tunus, Mağrip Bölgesi'nin en küçük ülkesidir. Sicilya Boğazı ile Avrupa kıtasından ayrılan Tunus, Avrupa'ya 140 km uzaklıktadır. Dağlar kıyıya paralel uzanmaktadır. Ülkenin güneyinde birçok mevsimsel sığ gölü ve büyük tuz gölleri vardır.
Tunus'un Cezayir ile 965 km, Libya ile 495 km sınırı vardır.
Siyaset

Tunus, Arap Baharı'nın ardından çok partili demokrasiye geçen ilk ülkedir. 23 Ekim 2011 tarihinde ilk seçimi En Nahda'nın kazanmasını ardından ülkede rejim tartışmaları başladı. Tunus halkı, İslamcıların yapısal değişiklik girişimlerine karşı yoğun sokak gösterileri düzenledi. En Nahda, diğer Arap ülkelerine göre daha eğitimli bir nüfusa, güçlü bir orta sınıfa ve sendikalara sahip olan Tunus'ta 2011 seçimlerini kazanmasına rağmen iktidarın tamamını elde edemedi. Şeriat hükümlerini anayasaya aktarma kararı alındığında da büyük bir dirençle karşılaştı. Tepkiler, düzenlenen suikastler, En Nahda'nın iktidardan adım adım çekilmesine neden oldu. Şubat 2013'te ülkenin önemli solcu liderlerinden Şükrü Belayi'nin öldürülmesi üzerine hükûmet düştü ve Enahda başbakanlığın kendisinde kalması şartıyla bir teknokratlar hükûmeti kurmayı kabul etti. Temmuz 2013'te yine muhalif bir lider olan Muhammed Brahmi'nin öldürülmesi üzerine bu hükûmet de düştü ve En Nahda iktidarı teknokrat hükûmete devretmek durumunda kaldı.
Seçim barajı olmaması ve laik kesimin çok parçalı olması nedeniyle En Nahda yine iktidar adayı olarak önde geliyordu. Fakat 26 Ekim 2014 seçimlerinde Nida %37.6 ile ilk sırayı alarak hükûmet kurma yetkisini alırken, En Nahda %27.8'de kaldı. Ardından ikinci turu 21 Aralık 2014 tarihinde yapılan ve En Nahda'nın aday çıkartmadığı başkanlık seçimini yine Nida Tunus Partisinden El Bacı Kaid el Sebsi %55.7 ile kazandı.
Ekonomi

Ana madde: Tunus ekonomisi
Tunus genel olarak bir tarım ülkesidir. Ülke topraklarının %55'i tarıma elverişlidir. Ancak bu alanın % 35'i ekilebilir topraklardan oluşmaktadır. Tunus, zeytincilikte dünyadaki ilk 10 ülkeden biridir.
Sanayi faaliyetleri pek gelişmemiştir. Ancak deri, kâğıt, gıda, elişi gibi hafif sanayi kollarının önemli etkinliği vardır. Bunun yanı sıra, petrol, selüloz, çelik, elektrikli ev aletleri üretimi de bulunmaktadır.
Ülkede son yıllarda gelişen turizm olgusu, bu alanda yatırımların artmasına neden olmuştur. Bu yüzden de, ülkeye gelen turist sayısında önemli artışlar yaşanmıştır.
Demografi

Tunus halkının %99 kadarı Müslüman'dır ve Arapça konuşur. Ülkenin güneyinde yaşayanlar Berberice konuşur. Bu kesim Müslüman nüfusun %1'i kadardır. Ülkedeki yabancılar genellikle Fransız veya İtalyan'dır.
Tunus'ta Bedevi kadınlar, Lehnert & Landrock, 1908
Tunus'un topoğrafik haritası.
Tunus yasama seçimleri 2019.
Kayravan Camii ve mezarlığı, Tunus
Aman Reis Duymasın

| --- | --- |
Film afişi
Yönetmen: Onur Tan
Yazar: Bahadır Özdener Berna Aruz
Anlatıcı: Oktay Kaynarca
Oyuncular:  Ozan Akbaba  Mustafa Üstündağ  Savaş Özdemir  Sevinç Kıranlı  Hakan Karsak  Emir Benderlioğlu  Ceren Benderlioğlu 
Görüntü yönetmeni: Veysel Kilinç
Yapım şirketi: Sinehane
Dağıtıcı: TME Films
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Komedi
Yapım yılı: 2019
Çıkış tarih(ler)i: 13 Aralık 2019
Ülke: Türkiye
Dil: Türkçe
Aman Reis Duymasın, Onur Tan'ın yönettiği, senaryosunu Bahadır Özdener ve Berna Aruz'un birlikte yazdığı, başrollerini Ozan Akbaba, Mustafa Üstündağ ve Savaş Özdemir'in paylaştığı Türk filmi. Film, Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz karakterlerinin kullanıldığı aynı isimdeki Türk televizyon dizisine dayanmaktadır.
Oyuncu kadrosu ve karakterler

Ozan Akbaba: İlyas Çakırbeyli
Mustafa Üstündağ: Boran Kayalı
Savaş Özdemir: Tipi/Murat İspirli
Sevinç Kıranlı: Hatice Kalkandere
Hakan Karsak: Enişte/Temel Kalkandere
Emir Benderlioğlu: Behzat Façalı
Ceren Benderlioğlu: Ömür Façalı
Sevil Akı Saner: Emine İspirli
Tevfik Erman Kutlu: Tekin Kutlu
Ömer Kurt: Zafer
Bekir Çiçekdemir: Hüsnü
Sabahattin Yakut: Korhan
Berna Üçkaleler: Sibel
Ezgi Esma Kürklü: Gamze
Oktay Kaynarca: Hızır Çakırbeyli
Alman pastası

| Alman Pastası |
| --- | --- |

Alternatif isim: Berliner
Ülke(ler): Almanya
Bölgesi: Orta Avrupa
Tipi: Çörek, donut
Ana malzemeler: Hamur, marmelat veya reçel, karamel veya şeker
Alman Pastası ya da Berliner, geleneksel bir Alman pastasıdır. Biçim ve yapımı itibarı ile donuta benzemektedir. Mayalanmış hamurun yağda kızartılması akabinde ikiye bölünerek içine marmelat veya reçel konularak ve üzerine karamelize şeker dökülerek elde edilir. Türkiye'de pastanelerde genellikle kremşanti, çikolata veya mocha ile dolgulanmış şekilde satılır.