stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Azerbaycan mimarisi
XIII–XV. Yüzyıllarda mimarlığın gelişimi

Geniş bir gelişim süreci geçiren Şirvan-Abşeron mimarlık okulu yapıları, taş yapılar, yapıların hacimsel ve mekânsal çözümlerinin sadeliği ve taş üzerine oyulmuş bitkisel süslemeleri ile öne çıkmaktadır. Bakü'deki Sınıkkale Minaresi (1078, Muhammed Ebubekr oğlu), Kız Kulesi (12. yüzyıl, mimar Mesud Davud oğlu), Merdekan Kaleleri (Dairesel Kale, 1232, mimar Abdülmecid Mesud oğlu; Dörtköşe Kale, 14. yüzyıl), Nardaran Kalesi (1301, mimar Mahmud Sed oğlu), Ramana Kalesi (14. yüzyıl) gibi yapılar, bu okulun en iyi eserleri arasındadır. 13. yüzyılda Bakü limanında inşa edilen ve şu anda suyun altında kalmış olan Şirvanşahlar'ın "Bayıl Sarayı" adlı ikametgâhı da bu dönemin dikkat çekici yapılarındandır. Burçlu duvarlarla çevrili olan bu binalar kompleksi (1235, usta Zeyneddin Ebureşid oğlu Şirvani ve muhtemelen mimar Abdülmecid Mesud oğlu) üzerindeki taş oymalar, yazı ve tasvirlerle birlikte nadir bir mimarlık ansamblıdır. Şirvan-Abşeron mimarlık okuluna ait yapılardan biri de 13. ve 14. yüzyıllarda şekillenmiş olan Pirsaatçay Hanegâhı'dır. Pir Hüseyin türbesinin çevresinde inşa edilmiş olan bu dini komplekste yer alan minarenin üzerinde yapım tarihi (1256) ve mimarın adı (Mahmud ibn Maksud) yazılmıştır. Mereze'deki Diribaba Türbesi (1402), günümüz Kusar bölgesinin Hezre köyündeki Şeyh Cüneyd Türbesi (1544) ve Bakü'deki Şirvanşahlar Sarayı kompleksi (1420–60), Şirvan-Abşeron mimarlık okulunun olgun dönemini yansıtmaktadır.
13.yüzyılın ortalarında İlhanlılar devletinin ortaya çıkışı, mimarlık alanında belirli bir canlanmaya yol açtı. İlhanlılar hanedanının kurucusu Hülakü Han’ın (1256–65) hükümdarlık döneminde Marağa Rasathanesi inşa edildi. Devletin başkentinin Tebriz'e taşınmasıyla birlikte Tebriz şehri önemli bir mimarlık ve zanaatkârlık merkezi haline geldi. Tebriz çevresinde Arguniye, Gazaniye, Reşidiye gibi kasabalar kuruldu.
14.yüzyılın sonları ile 16. yüzyılın başlarında Safevi devletinin kurulması ve Tebriz'in başkent ilan edilmesi, ayrıca Şirvan’ın idari merkez olarak önemini kaybetmesiyle Azerbaycan’ın siyasi ve ekonomik hayatı ülkenin güneyinde yoğunlaştı. Bu dönemde şehirlerin büyümesiyle birlikte sanatsal gelenekler yeni bir gelişim aşamasına ulaştı. Azerbaycan mimarisinde Tebriz’in rolü özellikle güçlendi.
XV-XX. Yüzyıllarda mimarlığın gelişimi

15. ve 16. yüzyıllarda Azerbaycanlı mimar ve nakkaşlar başka ülkelerde de faaliyet göstermiş, çeşitli şehirlerde dikkat çekici zanaatkârlık eserleri yaratmışlardır. Bursa, Kahire, Bağdat, Demirkapı (Derbent), Herat, Semerkant gibi şehirlerde Azerbaycanlı mimarların "imzaları" kalmıştır. Bursa’daki ünlü Yeşil Türbe'nin (1420–21) zarif süslemelerle bezenmiş kapılarını Azerbaycanlı usta Ahmed Tebrizli yapmıştır. Türbenin yakınındaki Yeşil Camii’nin (1424) mihrabını Tebrizli ustalar, kendi yaptıkları çeşitli renkli çinilerle süslemiştir. Çaldıran Savaşı’ndan (1514) sonra I. Sultan Selim tarafından İstanbul’a götürülen Azerbaycanlı mimar Ali Tebrizli (Esir Ali, Acem Ali takma adlarıyla da tanınır), İstanbul’daki Topkapı Sarayı'nın baştaç kapısını ve Sultan Selim Camii'ni (1522) inşa etmiştir.
Feodal doğudaki diğer ülkelerde olduğu gibi, Azerbaycan şehirlerinde de hamamlar yaygın olarak inşa edilmiştir. Hamamlar, hijyen işlevi görmenin yanı sıra, dinlenme, toplantı, sohbet ve masa oyunları ile törenlerin düzenlendiği yerlerdi. Azerbaycan hamamlarının en iyi örnekleri arasında Abşeron'un Nardaran köyündeki (1388, mimar Keştasif Musa oğlu), Bakü’nün İçerişehir bölgesindeki (Kasımbey hamamı, 14. yüzyıl; Hacı Kayıb hamamı, 15. yüzyıl), Basgal'daki (17. yüzyıl), Gence'deki ("Çökek hamamı", 17. yüzyıl), Şuşa’daki ("Merdinli" mahallesinin hamamı), Guba’daki ("Çukur hamamı") ve Şeki'deki ("Ağvanlar hamamı" – her üçü de 19. yüzyıl) hamamlar yer almaktadır.
17.yüzyılda Azerbaycan’ın hanlıklara bölünmesi, ülkenin ekonomik olarak dağınıklığı mimarlık ve inşaatın gelişiminde durgunluğa yol açtı. Bu dönemde bazen eski gelenekler temel alınarak yapılan yapıların mimari çözümlerinde inşaat sanatının gerilediği gözlenir. Bununla birlikte, şehir planlama sanatı alanında belirli bir dönüşüm yaşandı. Büyük şehirler ve yerleşim birimleri hanlıkların idari ve zanaat merkezleri haline geldi.
18.yüzyılda Karabağ Hanı Penahali Han tarafından inşa ettirilen Asgeran Kalesi (daha sonra İbrahim Han tarafından genişletilmiştir) bu dönemin en büyük savunma yapılarından biridir. Gargar Nehri'nin sağ ve sol kıyılarında inşa edilen Asgeran Kalesi iki tahkimattan oluşmaktadır.
19.yüzyıllarda halkın yaşam evlerinin ilginç örnekleri Zagatala, Şeki, Ordubad, Şuşa, Guba, Gonagkend, Gence ve Abşeron’da kalmıştır.
XV-XX. Yüzyıllarda mimarlığın gelişimi > XV-XVIII yüzyıllarda Azerbaycan mimar, inşaat ustası ve sanatçıları:

Ustad Hacı’nın oğlu (mimar; Merezede bulunan Diri Baba Türbesi, 1402),
Mehmed Mecid Tebrizi (nakkaş; Bursa'daki Yeşil Camii'nin mihrabı, 1424),
Ali bin Hacı Ahmed (ağaç oymacısı ustası; Bursa'daki caminin kapısı),
Mimar Ali (Mehmed Ali; Bakü’deki Şirvanşahlar Sarayı kompleksi içindeki 1435 tarihli türbe),
Hacı Ahmed (mimar; Derbend’de "Kırklar Kapısı" ve "Büyük Cami, XV. yüzyıl),
Yusuf bin Ustad Zahir (mimar; Gebele ilçesinin Hazra köyünde bulunan Şeyh Bedreddin Türbesi, 1446),
Taceddin (mimar; Guba bölgesinin Agbil köyünde türbe, 1446),
Hoca Ali Hasıl Tebrizi (mimar; Herat'taki Müsella kompleksi içindeki medrese, XV. yüzyıl),
Şemsettin (mimar; Meşhed’deki Şah Camii, 1451),
Nemetullah Bavvab bin Mehmed (hat sanatı ve çini ustası; Tebriz’deki Göy Camii’nin yazıları, 1465),
Şemseddin Tebrizi (mimar; İsfahan’daki Ali Camii, 1522),
Şemseddin Şamahi (mimar; Gebele ilçesindeki Hazra köyünde bulunan Şeyh Mansur Türbesi, 1570),
Esir Ali (Tebriz; 1515-1537 yıllarında Türkiye'nin İstanbul, Konya, Eskişehir, Tekirdağ, Gebze gibi şehirlerinde çok sayıda bina yapmıştır. Önemli çalışmaları: İstanbul’daki Topkapı Sarayı'nın ikinci başkapısı, Sultan Selim Camii, 1522; Sofya'da Seyfeddin Gazi Camii, Saraybosna'da imaret, kütüphane ve camii kompleksi, 1532; Gebze'deki Çoban Mustafa Camii),
Emirşah Velyenkuhi (mimar; Bakü’deki Şirvanşahlar Sarayı kompleksi içinde yer alan doğu kapısının taş oymalı süslemeleri, 1584),
Şeyh Behaeddin (mimar ve alim; Gence’nin Cuma Camii ve çevresindeki meydanının mimari düzenlemesi, 1606),
Nadir Ali bin Ustad Yareli (mimar; Merdekan’da türbe, XVII. yüzyıl),
Perviz (mimar; Abşeron’daki Buzovna köyündeki mezarlıkta türbe, 1641),
İsmail Nakkaş Erdebilî (hat sanatı ve nakkaş; Erdebil’deki Şeyh Safi Külliyesi’nin ana kapı süslemeleri, 1647),
Yusufşah bin Melik Safimai (mimar; Şeyh Safi Külliyesi’nin ana kapısı, 1647),
Baba Şeyhican (mimar; Merezede bulunan kervansaray, 1613),
Murad Ali (mimar; Nardaran’da Hacı Bahşı Camii, 1663),
Abdulazim Sehkar (mimar; Şamahı ilçesindeki Kelahana köyünde bulunan türbeler kompleksi, XVII. yüzyıl),
Baba Ali (mimar; Abşeron’da bulunan Memmedli köyünde hamam, 1663),
Mehrem (mimar; Abşeron’da bulunan Bine köyünde camii, 1697),
Bünyad (mimar; Abşeron’da bulunan Maştağa köyünde camii, 1716),
Abbasgulu (mimar ve nakkaş; Şeki Hanları Sarayı’nın büyük salonunun tavan süslemeleri; XVIII. yüzyıl).
Diğer Önemli Eserler:
Surahanı'da Ateşgah (XVII. yüzyıl),
Şah Abbas Camii (Gence) (XVII. yüzyıl),
Nardaran Camii (1663),
Tebriz'deki Şibli Kervansarayı,
Kelahana (Şamahı, 1663, Abdulazim tarafından inşa edilmiştir).
XIX–XX Yüzyıllarda mimarlığın gelişimi

Bu dönemde Azerbaycan mimarisi, yerleşim yerlerinin mimari plan yapısında önemli yer tutan bina kompozisyonu prensipleri ve Avrupa mimarlık gelenekleri doğrultusunda iki yönde gelişiyordu. XIX. yüzyılda konut binaları dışında en karakteristik bina tipi ticaret yapılarıydı. Bu binalar genellikle hem ticari işletme hem de zanaat atölyesi olarak kullanılıyordu. Bakü, Gence, Şuşa ve Kuba'daki ticaret dükkanları bu tip yapıların en olgun örneklerindendir.
Bu dönemde Azerbaycan’da hastaneler ve hemen hemen tüm şehirlerde küçük tıbbi kuruluşlar da inşa edilmiştir. 1860'lı yıllarda Salyan’da mimar G. Hacıbababeyov’un projesiyle inşa edilen hastane, XX. yüzyılın başlarına kadar hizmet vermiştir.
XIX. yüzyılın ikinci yarısında inşa edilmeye başlanan tiyatro binaları, Azerbaycan mimarisinde tamamen yeni bir yapı türüydü. İlk tiyatro binası Şamahı'da (1858, mimar G. Hacıbababeyov), daha sonra Bakü'de Tağıyev Tiyatrosu (şimdiki Azerbaycan Devlet Müzikli Komediya Tiyatrosu; 1883, P. İ. Kongnovitski; 1980'lerin sonunda yıkılmıştır) ve Mayılov Tiyatrosu (şimdiki Azerbaycan Devlet Opera ve Bale Tiyatrosu; 1911, mimar N. G. Bayev; 1985 yılında tiyatro binası yanmış, 1986-87 yıllarında aynı proje doğrultusunda yeniden inşa edilmiştir).
XIX. yüzyılın ilk yarısında büyük ölçekli ve anıtsal dini yapılar inşa edilmiştir. Bu dönemde Azerbaycan’da önceki gelenekleri bir ölçüde sürdüren yerel mimarlık okulları ortaya çıktı. Cami binalarının dış cephelerinin karakteristik özellikleri, Bakü-Abşeron, Kuba-Kusar, Gence-Karabağ, Şeki-Zagatala, Lenkeran ve Nahçıvan gibi yerel mimarlık okullarını ayırt etmeye olanak tanır.
Bakü’deki Bey Camii (İçerişehir’de; 1895, mimarlar Mehmed Haşim el-Baküvi ve Mirali en-Naki bin Seyyid Hüseyin), Kasım Bey Camii (1896, mimar Meşedi Mirza Gafar İsmayılov), Tazepir Camii (1905-1914), "İttifak" ya da Gök Camii (1912-1913), Emircan’daki M. Muhtarov Camii (1909; her üç caminin mimarı Z. Ahmedbeyov’dur), kapitalist dönem için en karakteristik yapılardır.
Milli mimari eserlerle zengin olan ve köklü mimarlık geleneklerine sahip Karabağ bölgesinde, Avrupa mimarisi derin kök salamamış, yerel üsluplar arasında kaybolmuştur. XIX. yüzyılın ortalarında Karabağ’da kendine özgü bir mimarlık okulu ortaya çıkmış ve bu okulun en önemli temsilcisi Kerbelayi Sefihan Karabaği olmuştur. Mimari yöntemlerinde yerel geleneklere sonuna kadar sadık kalan Kerbelayi Sefihan, Berde'de İmamzade kompleksini yeniden inşa etmiş (1868), Ağdam’da Cami (1868-1870), Şuşa’da Aşağı Cami (1874-1875), Yukarı Cami ya da Cuma Camii (1883) ve mahalle camiileri, günümüz Füzuli kentinde Hacı Alekber Camii (1890), Horadiz (1891-1908) ve Koçehmetli (1906) köy camileri, Odessa’da Tatar Camii (1870'ler), Aşkabat’ta Karabağlılar Camii (1880'ler) gibi yapılar inşa etmiştir.
XX. yüzyıl Azerbaycan mimarisi

XX. yüzyılın 30’lu yıllarından itibaren, Azerbaycan mimarisinde yeni bir dönem başlamıştır. Mimaride ilerici yenilikler, özellikle Bakü şehri örneğinde kendini göstermeye başlamıştır. Bakü’nün yeniden inşa edilmesi, kamu ve idari binaların inşası bu dönemin karakteristik özelliklerindendir.
1934 yılında Bakü’de Azerbaycan Cumhuriyeti Hükûmet Binası’nın projesi için bir yarışma düzenlenmiştir. Yarışma, Azerbaycanlı mimarlar arasında yaratıcı arayışların artmasına ve sanatkarlığın yeni ve daha yüksek bir seviyeye çıkmasına neden olmuştur. 1952 yılında deniz kıyısında tamamlanan bu anıtsal, büyük bina, günümüzde de Bakü’nün mimari siluetinde önemli bir yere sahiptir.
Bakü’de, Bülbül Bulvarı ile 28 Mayıs Caddesi'nin kesişiminde inşa edilen Nizami Sineması ve karşısındaki idari bina (mimarlar S. Dadaşov ve M. Hüseynov), güzel bir mimari örnek olarak gösterilebilir. Mimarlar, bu bölgedeki eski binaların üslubunu dikkate almış, klasik geleneklerden faydalanarak yeni tip kamu binaları yaratmışlardır. Şehrin en önemli ve işlek yerlerinden birinde inşa edilen bu binalar, çevresindeki tüm yapıları kendine tabi kılarak, her iki caddenin mimarisinde güzel bir uyum yaratmıştır.
30’lu yıllarda Azerbaycan mimarları, milli gelenekleri büyük bir hevesle öğrenerek, yaratıcı deneyimlerinde uygulamışlardır. Sanatsal mirastaki ilerici unsurları modern mimarinin içeriğiyle ilişkilendirme alanında yapılan arayışlar, birçok durumda güzel sonuçlar vermiştir. Bu alanda, Sadık Dadaşov ve Mikayıl Hüseynov’un birlikte yarattıkları bazı binalarda, klasik Azerbaycan mimari mirasına gerçek bir yaratıcı yaklaşım kendini göstermektedir. Buna iki önemli mimarın projesine göre Moskova’da inşa edilen Tarım Sergisi’nin Azerbaycan pavyonu ve Bakü’deki Nizami Müzesi binası örnek verilebilir.
Çağdaş mimarimizin incilerinden sayılan Nizami Müzesi binası hakkında ayrıntılı konuşmaya değer. Yapılan bilimsel araştırmalar, günümüzdeki Nizami Müzesi’nin yerinde, yani 1860'lı yıllarda mimar Kasım Bey tarafından inşa edilen "Metropol" otelinin bulunduğunu ortaya koymuştur. Mimarlar S. Dadaşov ve M. Hüseynov, bu binayı adeta yeniden inşa etmiş ve binanın iç ve dış görünümünü tamamen değiştirerek, Nizami döneminin anıtına dönüştürmüşlerdir. Sonrasında müzenin önünde bir meydan şekillenmiş, oraya şairin heykeli dikilmiş ve bir park inşa edilmiştir. 40'lı yıllarda oluşan Nizami Meydanı ansamblı, Bakü’nün mimarlık tarihinde önemli bir aşamadır. Bu meydan, bugün de mimarların ve sanatçıların ilgisini çekmektedir. Binanın sanatsal düzenlemesinde dönemin en önemli sanatçıları, halk sanatçıları da aktif olarak yer almıştır. Burada heykeltıraşlar Fuad Abdurrahmanov, Celal Karyağdı ve dekoratif-tatbiki sanatın önemli sanatçıları Latif Kerimov, Hüseyn Babayev'in adları özellikle anılmalıdır. Böylece, yazar ekibinin verimli yaratıcı arayışları sonucunda, binanın milli mimarlık açısından doğru çözümü bulunmuştur.
Binaya girdiğinizde adeta Nizami döneminin edebi mirasıyla karşılaşıyorsunuz. Müzenin duvar resimleri – genel renk tonları ile Şuşa, Şeki, Tebriz gibi şehirlerdeki eski evler ve sarayların duvar resimleriyle uyum içinde yankılanmaktadır.
XX. yüzyıl Azerbaycan mimarisi > 1950’li Yıllar

1950’li yıllardan itibaren Bakü, Gence, Sumgayıt, Şirvan ve diğer şehirlerde modern mimari açısından önemli kamu binaları inşa edilmeye başlandı. Bunların başlıcaları arasında Bilimler Akademisi kampüsü, M. F. Ahundov Devlet Kütüphanesi (mimar M. Hüseynov), Azerbaycan Devlet Akademik Drama Tiyatrosu binası (mimarlar G. Aliyev, M. Medetov) ve Gence'nin Merkezi Meydanı’nda yer alan idari bina (mimar A. İsmayılov) dikkat çekmektedir.
Mimari formlar ve şehir planlama perspektifinden farklı olan bu binaların ortak bir yönü vardı: Yazarlar, Azerbaycan’ın klasik mimari geleneklerinden yararlanarak bu binaların anıtsal nitelikte olmasını sağlamaya çalıştılar.
XX. yüzyıl Azerbaycan mimarisi > 1960–1970 Yılları

1960–1970 yıllarında Bakü'de gerçekleştirilen en önemli kentsel planlama projelerinden biri, Hükûmet Binası’nın yer aldığı Azadlık Meydanı'nın yeniden yapılandırılması projesidir. Bu dönemin kamu binaları arasında dikkat çeken yapılardan biri de Azadlık Meydanı'nda yükselen "Azerbaycan" otelidir. Meydan tarafında 16 ve Neftçiler Bulvarı tarafında 11 katlı olan bu otel, geniş balkonların kullanımı sayesinde bölgenin güney iklimine uygun bir görünüm kazanmıştır. Mimari çözümün temel unsuru olan bu balkonlar, aynı zamanda otelin Azerbaycan’ın geleneksel halk yapılarıyla uyumlu bir şekil almasına yardımcı olmuştur.
Bu dönemde inşa edilen önemli yapılardan bir diğeri de Bakü Sirki’dir. Şehrin Semed Vurğun Caddesi’nde, yüksek bir noktada bulunan Devlet Sirki, kentsel yerleşimi ve modern iç tasarımıyla dikkat çekmektedir. 2500 seyirci kapasiteli bu sirk binası, donanımı ve mimari çözümüyle dikkat çeker (mimar Enver İsmayılov).
Azerbaycan mimarlarının son yıllardaki yaratıcı başarılarından biri de Bakü metrosunun dış vestibülleri ve yeraltı platformlarının mimari yapısıdır. İster dış pavilyonlarda, ister yeraltı tesislerinde olsun, mimari unsurların diğer sanat formlarıyla uyumu büyük bir beceriyle sağlanmıştır. Bakü metrosu istasyonları, Azerbaycan milli mimarisinden ustaca yararlanılmasıyla, inşaat kalitesi ve estetiğiyle öne çıkarlar.
XX. yüzyıl Azerbaycan mimarisi > Nizami Metro İstasyonu

“Nizami” metro istasyonu (mimar M. Hüseynov), şehrin eski kısmında yer almaktadır. Yeraltı istasyonun mimarisinde milli mimari geleneklerden geniş ölçüde faydalanılmıştır. İstasyonun yeraltı vestibülü derin olup, pilon tipindedir. Burada basit kemerler ve sanatsal birleşime imkân tanıyan dekoratif kemerler ile pilonlar önemli bir rol oynamaktadır. İlk kez Nizami metro istasyonunda geniş çapta mozaik kullanılmıştır. Halk sanatçısı M. Abdullayev tarafından yapılan bu mozaikler, metroya özel bir estetik kazandırmıştır. Bu mozaiklerdeki tarihi zemin, Nizami dönemine ait eserlerle bağlantılı olarak kurgulanmıştır.
XX. yüzyıl Azerbaycan mimarisi > Anıtlar

Yüzyılın sonlarına doğru Azerbaycan’da birkaç yüksek anlam taşıyan anıtlar da yapılmıştır. Bunlardan biri Nahçıvan’daki Hüseyin Cavid anıtı (mimar R. Aliyev), diğeri ise Şuşa'daki Molla Penah Vagif anıtıdır (mimarlar A. Salamzade ve E. Hanikov). Bu anıtlar, Azerbaycan milli mimarisinin geleneksel özelliklerinden yaratıcı bir şekilde yararlanılmasının parlak örneklerindendir.
XX. yüzyıl Azerbaycan mimarisi > Endüstriyel Yapılar

Şehirlerin estetik simasının oluşmasında endüstriyel yapılar da önemli bir rol oynamaya başlamıştır. Bunlar arasında Bakü Ev Aletleri Fabrikası, Şampanya Şarapları Fabrikası, Merkez Telefon İstasyonu ve Azerbaycan Milli Bankası gibi yapılar sayılabilir.
Yapılar

Şirvanşahlar Sarayı, Bakü
Şeki Han Sarayı, Şeki
Nahçivan Han Sarayı, Nahçıvan
Bakü Kız Kulesi.
Şirvanşahlar Sarayı.
Dörtköşeli kale
Askeran Kalesi
Mümine Hatun Türbesi
Şeki Hanları Sarayı
Nahçivan Hanları Sarayı
Kelbecerde Gandzasar Manastırı.
Dadivank manastırı.
Bakü'de Saint Michael Başmelek Ortodoks Kilisesi.
Ortodoks Katedrali.
Şuşa'da Katedral.
Kavram Kilisesi, Bakü
Lüteran Kurtarıcı Kilisesi, Bakü
Cuma Camisi, Şamahı
Muhammed Camii
Taze Pir Camii
Bibiheybet Camii Kubbesi
Hacı Sultanali Camii
Azerbaycan Ulusal Güzel Sanatlar Müzesi (De Bur's Sarayı).
Ismailiye Sarayı.
Seyid Mirbabayev'nin Sarayı.
Azerbaycan Devlet Filarmonisi.
The Bakü Belediye Başkanlığı Binası
Saadet Sarayı
Kristal Salon
Bakü Liman Kulesi ve Bakü Liman konutları
Kız Kalesi(Bakü)
Şirvanşahlar Sarayı
Nizami metrostansiyası
Balkanabat

| Balkanabat Балканабат, Небитдаг |
| --- | --- |
Şehir

BalkanabatBalkanabat'ın Türkmenistan'daki konumu
Vilayet: Balkan
Rakım: 17 m
Nüfus (2011)
 • Toplam: 120.800
Zaman dilimi: UTC+05.00
Alan kodu: (+993) 222
Balkanabat, (eskiden Nebitdağ), Türkmenistan'ın batısında yer alan ve Balkan vilayetinin merkezi olan şehir.
Aşkabat'a 600 km uzaklıktaki şehrin nüfusu 120.000'dir. Petrol ve doğalgaz üretimine dayalı bir sanayi şehri olan Balkanabat 1933 yılında Orta Asya Demiryolunun inşası sırasında kuruldu.
İklim

|  Balkanabat iklimi > Aylar.Ortalama en yüksek sıcaklık (°C).Ortalama sıcaklık (°C).Ortalama en düşük sıcaklık (°C).Ortalama yağış (mm) |  Balkanabat iklimi > Oca.7,9.3,2.−0,6.11 |  Balkanabat iklimi > Şub.10,0.4,6.0,4.14 |  Balkanabat iklimi > Mar.15,8.10,0.5,4.21 |  Balkanabat iklimi > Nis.23,7.17,3.11,9.19 |  Balkanabat iklimi > May.30,3.23,6.17,8.17 |  Balkanabat iklimi > Haz.35,4.28,8.22,5.5 |  Balkanabat iklimi > Tem.38,1.31,5.25,7.8 |  Balkanabat iklimi > Ağu.37,2.31,1.25,5.2 |  Balkanabat iklimi > Eyl.31,9.25,9.19,7.4 |  Balkanabat iklimi > Eki.23,2.17,5.12,2.12 |  Balkanabat iklimi > Kas.16,4.11,1.6,8.14 |  Balkanabat iklimi > Ara.9,9.5,5.1,9.16 |  Balkanabat iklimi > Yıl.23,3.17,5.12,4.143 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Kaynak: Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi
Eğitim

Şehir ülkenin batisinda yerleşir. Balkanabat'da 25 tane okul bulunmaktadır. Okulların 21'i şehrin içinde 4 tanesi ise şehrin dışındadır. Okullarda İngilizce, Fransizca, Almanca, Japonca, Çince ve Rusça eğitim dilleri mevcuttur. Ayrıca 1 tıp okulu, 1 teknik okul (Техникум) 1 üniversite ve birçok liseler bulunmaktadır.
Kilikya'daki Roma yolu

Mersin ili, Tarsus ilçesi, Sağlıklı köyü yakınlarındaki Roma yolu.
Kilikya'daki Roma yolu, bir Roma yolunun Mersin ilindeki parçasıdır.
Coğrafya

Yolun antik zamanda Kilikya'yı Kapadokya'ya bağlayan ana yolun parçası olduğu düşünülmektedir. Yolun kuzey ucu muhtemelen Niğde ilindeki Tuvana antik şehrinin bir parçası olan günümüzdeki Bahçeli beldesinde bulunmaktadır. Güney ucuysa önemli bir antik şehir olan Mersin ilindeki Tarsus'tadır. Bu iki konum arasındaki çağdaş otoyol 148 kilometre (92 mi) uzunluğundadır. Ancak yolun yalnızca küçük bir bölümü toprak altında kalmamıştır. Toprak altında kalmayan yol Tarsus'tan 14 kilometre (8,7 mi) uzaktaki Sağlıklı köyü civarındaki tepeden (37°03′K 34°54′D﻿ / ﻿37.050°K 34.900°D﻿ / 37.050; 34.900) başlar ve 3 kilometre (1,9 mi) boyunca kuzeye gider. Yolun ortalama yüksekliği 300 metre (980 ft) ile 400 metre (1.300 ft) arasındadır. Toprak altında kalmayan bölümün güney ucunda Kilikya'nın sınır noktası olduğu da düşünülen kemer kapısı bulunur. Bu kemer kapısı içerisinden Tarsus gözükür. Ayrıca, Tarsus'ta Antik yol olarak adlandırılan çok kısa bir yol keşfedilmiştir. Ancak iki yolun birbirine bağlı olup olmadığı net değildir.
Tarihçe

Yolun MS 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu tarafından yapıldığı düşünülmektedir. Ancak yolun yanındaki restorasyon yazıtına göre 3. yüzyılda Caracalla saltanatı sırasında yeniden inşa edilmiş veya onarılmıştır. 5. yüzyıla tarihlenen özgün geçit bir noktada yerle bir edilmiş, şu anki geçit daha sonraları yeniden yapılmıştır.
Teknik ayrıntılar

Yol, taş döşemedir ve her iki yanında taş barbatalar bulunur. Barbatalar olmadan yolun genişliği 3 metre (9,8 ft) civarındadır.
Yontma taş geçidin dıştan dışa boyutu 8.8 metre genişliğinde 5.2 metre yüksekliğindedir. İçi 411 metre (1.348 ft) genişliğindedir.
Güney uçtaki geçit
Desa (şirket)

Desa 1972 yılında kurulan ve ayakkabı, çanta, mont, cüzdan gibi deri ürünler üreten Türk markasıdır.
Melih Çelet tarafından kurulmuştur. İlk mağazası 1973 yılında Erenköy’de açılmıştır. 80'lerde büyük dünya firmaları için üretim yapan bir tedarikçi haline geldi. 1983 yılında Samsonite’in Türkiye distribütörü oldu. Bu distribütörlük 2007 yılında ortaklığa dönüştü. 2005 yılında, Türkiye Superbrands seçim kurulu tarafından Super Marka olarak değerlendi ve 2006 yılında “10 yılda 10 dünya markası yaratma” hedefiyle oluşturulan Turquality programına seçildi.
Tarihçe

1970'lerin başında Eczacılık Fakültesinde öğrenciyken iş kurma çalışmaları yapan Melih Çelet, İstanbul Ticaret Odası’na gelen mal sipariş taleplerini değerlendirir. Deri çanta temin etmek isteyen Amerikalı bir firma ile bağlantı kuran Çelet, firmanın istediği numuneyi bir gecede Kapalıçarşı'da fason olarak ürettirir. Girişimci ruhuyla müşterisini etkileyen Çelet, aldığı teklif ile birlikte DESA’yı kurar.
1972 yılında bayan çantası üreterek işe başlayan DESA’nın ilk mağazası 1973 yılında Erenköy’de açıldı. Bu yeni mağaza ile birlikte omuzdan askılı bayan çantası ilk kez Türkiye'de sunuldu. 1980’li yıllarda globalleşme yolunda atılan adımların sonunda DESA, dünyadaki büyük firmalar için üretim yapan bir tedarikçi haline geldi. 1983 yılında Samsonite’ın Türkiye distribütörü oldu. Bu distribütörlük 2007 yılında ortaklığa dönüştü. 1986 yılında New York'ta açılan DESA ofisi gibi global girişimlerle  marka; ABD, Avrupa ülkeleri ve İngiltere’de tanınan ve bu ülkelere ihracat yapar haline geldi.
2004 yılından beri ayakkabı markası Aerosoles’in de distribütörü oldu. 2005 yılında, Türkiye Superbrands seçim kurulu tarafından Super Marka olarak değerlendi ve 2006 yılında “10 yılda 10 dünya markası yaratma” hedefiyle oluşturulan Turquality programına seçildi.
Ürün haline getirdiği işlenmiş tüm derileri, gıda sektöründe kullanılan hayvanlardan elde eden DESA'nın 2012 yılı itibarıyla Türkiye'de 25 ilde 79, İngiltere'de 2 ve Cidde'de 1 mağazası bulunuyor. Bunun yanı sıra online satış mağazası ile de satış yapıyor.
Giorgi Latsabidze

| Giorgi Latsabidze |
| --- | --- |
Giorgi Latsabidze (Los Angeles, ABD 2008)
Genel bilgiler
Doğum: 15 Nisan 1978  Tiflis
Tarzlar: Klasik
Meslekler: Piyanist, kompozitör
Çalgılar: Piyano
Etkin yıllar: 1998-
Resmî site: www.Latsabidze.com

Giorgi Latsabidze (Gürcüce: გიორგი ირაკლის ძე ლაცაბიძე / Rusça: Георгий Ираклиевич Лацабидзе; d. 15 Nisan 1978, Tiflis), Gürcü Piyanist virtüöz, kompozitör ve müzik dalında doktora sahibi sanatçı.