stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kuzey Anadolu Fay Hattı

Türkiye'nin çoğunu kapsayan Kuzey Anadolu fayı ve komşu faylar
Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF), dünyanın en hızlı hareket eden ve en aktif sağ-yanal atımlı faylarından biridir.
KAF sistemi, Anadolu Levhası'nın, güneyde Arap Levhası (yılda 25 mm'leri bulan hızlı sıkıştırma hareketi ile) ve kuzeyde (neredeyse hiç hareket etmeyen) Avrasya Levhası'nın arasında kalması ve bu sebeple batıya doğru açılma şeklinde hızla hareket etmesi sebebiyle yüksek sismik aktivite göstermektedir.
KAF, 1100 km uzunluğunda sağ yönlü ve doğrultu atımlı aktif fay hattıdır. Yaklaşık olarak Van Gölü'nden Saros Körfezi'ne kadar tüm kuzey Anadolu'yu keser. Tek bir faydan oluşmaz, pek çok parçadan oluşan fay zonudur. Fay hattında, parçalanmış-ezilmiş kayaçlar, soğuk ve sıcak su kaynakları, gölcükler, traverten oluşumları, genç volkan konilerine rastlanır.
Fayın bazı kısımları depremler sırasında 0,5-1,5 m düşey, 1,5-4,3 m yatay atımlar yapmıştır. Genç Kuvaterner zamanından itibaren 800–1000 m yatay atım yaptığı ötelenen genç vadi yataklarından tespit edilmiştir.
Kuzey Anadolu Fayı birçok yönden Kaliforniya'daki San Andreas Fayı'na benzer. Her ikisi de benzer uzunluklara ve kayma hızlarına sahip kıtasal dönüşümlerdir. İstanbul yakınındaki Marmara Denizi, Kaliforniya'daki Salton Çukuru'na benzer bir genişleme havzasıdır. Burada doğrultu atımlı sistemdeki serbest bükülme, bir çek-ayır havzası oluşturur.
KAF hattı üzerinde oluşan önemli depremler

1939
1929
1942
1943
1944
1951
1957
1966
1967
1992
1999
1999
2022
Ankara
İstanbul
Kuzey Anadolu Fay Sistemi üzerinde 1900'den bu yana gerçekleşen önemli depremler
| Deprem | Moment magnitüd | Şiddet | Sonuçları |
| --- | --- | --- | --- |
| 1929 Suşehri, Sivas | 6,1 | VIII | 64 ölü, 72+ yaralı |
| 1939 Erzincan | 7,9 | IX | 32.700+ ölü, 100,000+ yaralı |
| 1942 Niksar–Erbaa | 7,0 | IX | ~3.000 ölü |
| 1943 Tosya–Ladik | 7,2 | IX-X | 2.824 ölü |
| 1944 Bolu–Gerede | 7,2 | IX-X | 3.959 ölü |
| 1951 Kurşunlu | 6,9 | IX | 50 ölü, 3.354 yaralı |
| 1957 Abant | 7,1 | IX | 52 ölü |
| 1966 Varto | 6,9 | IX | 2.394 ölü, 1.489 yaralı |
| 1967 Mudurnu | 6,8 | IX | 86 ölü, 332 yaralı |
| 1992 Erzincan | 6,8 | VIII | 498+ ölü, 2.000+ yaralı |
| 1999 Gölcük | 7,8  | X  | 17.118+ ölü, 43.953+ yaralı |
| 1999 Düzce | 7,5  | IX  | 845+ ölü, 4.948 yaralı |
| 2022 Düzce | 6,0 | VII | 2 ölü, 80 yaralı |
Kuzey Anadolu Fay Hattı ve 20.yy 'da yol açtığı depremler
Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı

| --- | --- |



Genel bilgiler
Durum: Halka açık
Konum: Fener, Fatih, İstanbul
Adres: Fener Mahallesi, Mürsel Paşa Caddesi, No: 8, Fener Vapur İskelesi Karşısı (Tarihi Bina)
Koordinatlar: 41°01′51″K 28°57′02″D﻿ / ﻿41.03083°K 28.95056°D﻿ / 41.03083; 28.95056
Başlama: 14 Nisan 1990 (34 yıl önce) (1990-04-14)
Resmî site
kadineserleri.org
Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı, 1990 yılında İstanbul'da kurulan, Osmanlı döneminden itibaren Türkiye'de üretilmiş kadınlara ait ya da kadınlarla ilgili eserleri, belgeleri barındıran kurumdur.
Türkiye'nin ilk ve 2024 itibarıyla tek kadın merkezli arşiv ve kütüphanesidir. İstanbul'un Fener semtindeki tarihî binada hizmet verir.
Amacı

Vakıf, kadınların geçmişini iyi tanımak, bu bilgileri derleyip bugünün araştırmacılarına sunmak ve günümüz yazılı belgelerini gelecek nesiller için saklama amacını taşır.
Bu amaçla arşiv ve koleksiyonlarında yer alan nadir ve özgün eserlerin korunması, düzenlenmesi, kullandırılması ve geleceğe aktarılması işlevini gerçekleştirir; farklı alan ve disiplinlerde araştırmalar yapan yerli ve yabancı sosyal bilimciler, üniversite öğrencileri, akademisyenler, gazeteciler, uluslararası kadın kütüphaneleri, ulusal ve uluslararası kadın örgütlerine hizmet sunar.
Arka plan

19. yüzyılın başında özellikle Avrupa, ABD ve Osmanlı İmparatorluğu'ndaki bazı öncü kadınlar, gruplar ve örgütler tarafından harekete geçirilen kadın hakları konusunda hak arama hareketine bağlı olarak, yazılı ve görsel pek çok belge, örneğin yayınlar, afişler, günceler, fotoğraflar, mektuplar, bildiriler ve anılar, aynı süre içinde bu öncü kadınların, grupların ve örgütlerin ellerinde toplanmaya başlamıştır.
Kadınlar ve kadın hareketlerinin, gelecek kuşaklar için tanıklık oluşturmaları amacıyla ortaya çıkardıkları ve geçmişteki kadınların yaşam mücadelelerini kanıtlayan belge ve arşivlerin gözetilmesi, elde edilmesi ve korunması için bu konuda kütüphaneler ve arşivler kurma çalışmaları dünyada başlıca üç farklı tarihsel dönemde gerçekleşti: 20. yüzyılın ilk çeyreğindeki süfrajet hareketi (oy kullanma yönündeki kadın mücadelesi), ikincisi, 1970'li yıllarda İkinci Dalga Feminist Hareket, üçüncüsü ise, 1980'li yıllarda, kadın hareketini kurumlaştırma yönündeki devlet destekli girişimlerin olduğu dönemdir.
1990'da kurulan Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi; by süreçte kurulan dünyadaki sekiz kadın kütüphanesinden birisidir.
Tarihçe

Türkiye'nin ilk kadın merkezli arşiv ve kütüphanesi olan vakıf, 14 Nisan 1990 tarihinde, Haliç-Fener semtinde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin tahsis ettiği tarihî binada hizmete açıldı. Vakfın 1990'dan beri süren çalışmaları kurucu üyeleri olan Aslı Davaz, Füsun Akatlı, Füsun Ertuğ, Jale Baysal ve Şirin Tekeli tarafından başlatıldı.
Kuruluş aşamasında vakfın hukuki kuruluş süreci Ruhsar Erten, mali kuruluş süreci İmren Sipahi tarafından yürütüldü. 8 Mart 1990'da tüzel kişiliğini kazanan vakıf, 14 Nisan 1990'da, İstanbul'un Haliç-Fener semtinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin tahsis ettiği tarihî bir binada hizmete açıldı.
Kütüphanenin ilk yıllarında, yayınevlerinden kitaplar istendi; birçok kişi ve kurum, kadın konusunda elinde tuttuğu kitapları bağışladı. Arkasından, kırka yakın eski harfli Türkçe kadın dergisi sağlanarak Osmanlı dönemi kadın dergileri bölümünü açıldı. Bunu, Cumhuriyet dönemi dergileri izledi.
Beş yıl süren kuruluş sürecinin ardından 1990'da 25 yeni üyenin seçilmesiyle 30 kişilik bir Genel Kurul oluşturuldu.
Vakfın çalışmaları sonucu, kadınlar hakkında bilgi kaynakları oluşturan çeşitli kişisel arşivler, aile arşivleri, mektuplar, günceler; sanat eserleri, kadınların otobiyografileri ve biyografileri, kadın örgütlerinin kampanyaları ve kayıtları, filmler, videolar, afişler, efemera, sözlü tarih kayıtları ve transkripsiyonları elde ederek 16 koleksiyon oluşturulmuştur. Vakıf, bu koleksiyonları oluşturmanın yanı sıra başka kurumlarda bulunan kadınlarla ilgili belgelerin de yerlerini saptayarak, bibliyografyalar, arşiv katalogları hazırladı.
Vakıf merkezinde 1990 yılından itibaren kadın merkezli ulusal ve uluslararası sempozyumlar, konferanslar, paneller, söyleşiler, oyun gösterimleri, açık oturumlar, eğitim seminerleri, sergiler, konserler, okuma günleri, dia ve film gösterileri, şiir dinletileri, imza günleri gibi etkinlikler düzenledi. 1990-2018 arasında vakıf 500 etkinlik gerçekleştirmiştir.
Koleksiyonları

Vakıf, Osmanlı döneminden itibaren Türkiye'de kadınlara ilişkin veya kadınların ürettiği eserleri, belgeleri içeren koleksiyonlar oluşturur.
Koleksiyonlarını oluşturmak üzere yazılı, görsel, işitsel ve üç boyutlu materyalleri sağlar ve kadınlara dair günlük ve özel yaşamla ilgili kaynakları elde etmek için çalışır. Söz konusu kaynaklar, kadınların kişisel arşivleri, aile arşivleri ve evrakları, günceler, mektuplar; kadın örgütlerine ait kayıtlar, sanat eserleri, kadın otobiyografi ve biyografileri, fotoğraflar, videolar, filmler, afişler, efemera, sözlü tarih kayıtları ve transkripsiyonlarıdır.
2024 yılı itibarıyla vakıfta 16 koleksiyon mevcuttur. Koleksiyonlar, şu başlıklar altında toplanmıştır:
Özel Arşivler
Kadın Örgütleri ve Örgütlenmeleri
Efemera
Gazete Kupür
Afiş
Görsel
Nadir Eserler
Sözlü Tarih
Kitap
Süreli Yayın
Tez
Makale
Sanat Eserleri
Kadın Yazarlar
Kadın Sanatçılar
İşitsel
Kurucular

Aslı Davaz
Füsun Akatlı
Füsun (Yaraş) Ertuğ
Jale Baysal
Şirin Tekeli
Binası

İstanbul'un tarihi Fener mahallesinin Haliç'e bakan kıyılarında konuşlanan 18. yüzyıldan kalma bir yapı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi desteği ile restore edilmiş ve 1990 yılında vakfa tahsis edilmiştir.
1990 yılında mimar Cengiz Bektaş tarafından tasarlanıp yeniden işlevlendirilen yapı, 1992'de Ulusal Mimarlık Ödülleri'nde Yapı Dalı "Koruma-Yaşatma" Başarı Ödülü'ne değer görüldü.
Ödülleri

25. Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Filmleri Festivali Tema Ödülü, 2023
PEN Türkiye Yazarlar Derneği Duygu Asena Ödülü, 2016
Eski logosu
2024 yılında Vakıf binasında düzenlenen Vikimaraton etkinliği
Volvox

Volvox, Volvocaceae familyasına bağlı polifiletik bir yeşil algae cinsidir. Tek hücreli bir algin bölünmesi ile oluşur. Yaklaşık 200 milyon yıl önce oluştuğu tahmin edilmektedir.
Sınıflandırma > Tarihi

İlk olarak 1700'lü yıllarda, Antonie van Leeuwenhoek tarafından gözlenip rapor edilmiştir.
Henry Baker'ın (1753) tasvirlerinden sonra, Linnaeus (1758) Volvox globator ve Volvox chaos türleriyle Volvox cinsini tanımladı.
Sınıflandırma > Taksonomi

Volvox cinsine bağlı türler (2024):
Volvox aureus Ehrenb.
Volvox carteri
Volvox catax  Linnaeus, 1758
Volvox chaos  Linnaeus, 1758
Volvox conflictor  Müller, 1773
Volvox curculioides  Linnæus, 1758
Volvox globator  Ehrenberg
Volvox globator  L.
Volvox globulus  Müller, 1773
Volvox grammica  Linnæus, 1758
Volvox hecta  Linnaeus, 1758
Volvox longispiniferus  Nozaki & Mahakham, 2020
Volvox lunula  Müller, 1773
Volvox perglobator
Volvox pilula  Müller, 1773
Volvox planci  Linnæus, 1758
Volvox rufina  Linnæus, 1758
Volvox rurinana  Linnæus, 1758
Volvox spec  Linnæus, 1758
Volvox spermatosphaera  Powers
Volvox sphaerula  Müller, 1773
Volvox tertius  Meyer
Volvox teutonaria  Linnæus, 1758
Volvox uddmanniana  Linnæus, 1758
Volvox weismannia  Powers
Dağılım ve habitat

Havuz, kuyu, sığ göl gibi, tatlı sularda bulunur.
Fermiyon

Fermiyon, parçacık fiziğinde, Fermi-Dirac istatistiğine uyan parçacıktır. Başka bir deyişle, Enrico Fermi ve Paul Dirac'ın gösterdiği üzere, Bose-Einstein istatistiğine sahip bozonların aksine fermiyonlar, belirtilen zamanda sadece bir kuantum durumuna karşılık gelebilen parçacıklardır. Eğer iki ayrı fermiyon uzayda aynı yerde tanımlanmışsa her bir fermiyonun özelliği (spin kuantum sayısı gibi) birbirinden farklı olmak zorundadır. Örnek olarak, iki elektron bir çekirdeğin etrafında aynı orbitalde bulunacaklarsa, bu kez aynı spin durumunda olamazlar ve her orbitalde elektronun biri yukarı diğeri aşağı spin durumundadır.
Gözlemlenmiş tüm fermiyonlar, tam sayı spine sahip bosonların aksine buçuklu spine sahiptir. Örneğin, ışığın parçacığı foton, bir bozon olup 1 spinliyken elektron 1/2 spinlidir, Higgs bozonu ise 0 (sıfır) spine sahiptir, yani skaler parçacıktır. Daha genel olarak, spin statiği teoremine göre herhangi kabul edilebilir göreli kuantum alan kuramında tam sayı spine sahip olanlar boson, buçuklu spine sahip olanlar fermiyon olarak adlandırılır.
Fermiyonlar da proton gibi bileşik veya elektron gibi temel olabilir. Standart modelde iki tane temel fermiyon grubu bulunur: kuarklar ve leptonlar. Toplamda 24 farklı temel fermiyon vardır: 6 kuark, 6 lepton ve bunların karşıt parçacığı. Proton ve nötron gibi bileşik fermiyonlar maddenin yapı taşlarıdır. Süperiletkenlikte olduğu gibi, zayıf etkileşimdeki fermiyonlar bozonlar gibi de davranabilirler.
Tanım ve temel özellikler

Tanım gereği, fermiyonlar Fermi-Dirac istatistiğine uyan parçacıklardır. Fermi-Dirac statiğinde bir tanesi iki fermiyonla yer değiştirdiğinde dalga denklemi işaret değiştirir. Dalga denkleminin gösterdiği bu karşı simetrik özellik fermiyonun Pauli dışlama prensibine uyar: iki fermiyon aynı anda aynı kuantum haline sahip olamaz. Fermiyonunun, kuantum halindeki bu katılığı veya direngenliği, onu maddeyi oluşturan olarak kabul edilmesine sebep olurken, bozonlar etkileşimi ileten parçacıklar)kuvvet taşıyıcılar ya da radyasyonu oluşturan parçacıklar olarak kabul edilmesini getirir. Fermiyonun kuantum alanına, fermiyonik alan denir ve değişmeyen kanonik ilişkiye uyar.
Fermiyonlar için Pauli dışlama prensibinin ve maddenin asosyatif katılığının sebebi atomun elektron katmanlarının istikrarlı olması (bu istikrar atomik maddeler için geçerlidir) ve atomun karmaşıklığıdır (bu atomik elektronların aynı enerji seviyesinde olmasına izin vermez) ki bu özellik karmaşık kimyayı mümkün kılar.Beyaz cüceler ve nötron yıldızlarının denge durumunda çoğunluğunu oluşturan dejenere maddenin oluşturduğu basınca da bu sebep olur. Daha günlük anlamda, Pauli dışlama prensibi elastik maddelerin Young modülüne katkıda bulunur.
Bilinen tüm fermiyonlar yarım spine sahiptirler: bir gözlemci fermiyonun çevresinde dönerse (ya da fermiyon 3600 rotasyon yaparsa) fermiyonun dalga denklemi işaret değiştirir. Göreceli olmayan kuantum mekaniğinde, bu tamamen deneysel bir gözlemdir. Ancak göreceli kuantum alan teorisi ve spin-statiği teoremi yarım tam sayı spine sahip parçacıkların bozon olamayacağını ve tam sayı spine sahip parçacıkların da fermiyon olmayacağını göstermiştir.
Çok büyük sistemlerde, fermiyon ve bozon statiği sadece dalga fonksiyonları çakışıp çok yoğun olduklarında farklılık gösterir. Küçük yoğunluklarda her ikisinin de statiği Marxwell-Boltzmann statiği ile yakınsanabilir ki klasik mekanik ile açıklanır.
Standart modelde iki tane temel fermiyon bulunur: kuark ve leptonlar. Toplamda 24 farklı fermiyon vardır: 6 kuark, 6 lepton ve altışar antiparçacığı bulunur.
12 kuark-6 parçacık (u.d.s.c.b.t) ve bunlara karşılık gelen 6 antiparçacık (u-.d-.s-.c-.b-.t-);
12 lepton-6 parçacık (e-.μ-.τ-.ve.vμ.vτ) ve bunlara karşılık gelen 6 antiparçacık (e+.μ+.τ+.ve-.vμ-.vτ-)
Temel fermiyonlar

Gözlemlenmiş tüm temel parçacıklar ya boson ya da fermiyondur. Bilinen temel fermiyonlar iki gruba ayrılır: kuarklar ve leptonlar.
Kuarklar, bileşik fermiyonlar olan protonları, nötronlar ve diğer baryonları meydana getirirler. Ayrıca bileşik bosonlar olan mesonları da içerirler.
Leptonlar elektron ve benzeri ağır parçacıkalrı (muon ve tau) ve ayrıca nötrinoları içerirler.
Bilinen sol sarmal9 fermiyonlar zayıf etkileşimi hissederken bilinen sağ sarmal fermiyonlar hissetmez. Diğer bir deyişle sadece sol fermiyonlar ve sağ antifermiyonlar W bosonuyla etkileşirler.
Bileşik fermiyonlar

Bileşik fermiyonlar (hadronlar, çekirdek ve atomlar gibi) yapı taşlarına göre boson ya da fermiyon olabilirler. Daha net olarak spin ve statiğinin ilişkisine bağlı olarak tek sayıda fermiyon içeren bir parçaçığın kendisi de fermiyondur ve yarım tam sayı spine sahiptir.
Örneğin:
Proton ve nötron gibi bir baryon üç tane fermiyonik kuark içerir, bu yüzden fermiyondur.
Karbon-13 çekirdeği 6 proton ve 7 nötron içerir, bu sebepten fermiyoniktir.
Helyum-3 atomu 2 proton, 1 nötron ve 2 elektron içerir ve fermiyondur.
Bileşik parçacıklarda, basit parçacıkların bir potensiyelle bağ yapmasıyla oluşan bozonların sayısının fermiyon ya da boson oluşmasında hiçbir etkisi yoktur.
Bileşik bir parçacığın (ya da sistemin) fermiyonik ya da bozonik özelliği sadece çok büyük uzaklıklarda(sisteme göre) görülür. Boyutsal yapısının önemli olduğu yakınlıkta, bileşik parçacık (ya da sistem) bileşenlerine göre davranış özelliği gösterir.
Fermiyonlar gevşek bağlar kurduğunda bosonik davranışlar sergileyebilirler.Süper iletkenlikin ve Helyum-3'ün süper akışkanlıkının temeli budur: süper iletken maddelerde, elektronlar foton değişimi ile etkileşerek Cooper ikilisini oluştururken Helyum-3'te Cooper ikilisi spin dalgalanması ile oluşur.
Kısmi kuantum Hall etkisinin yalancı parçacıkları da tek sayıdaki elektron anaforlarıyla birleşmiş bileşik fermiyon olarak bilinir.
Bileşik fermiyonlar > Skyrmiyonlar

Kuantum alan teorisinde bosonların topolojik olarak bükük alan yapısı olabilir. Bunlar parçacık gibi davranan eş evreli durumlardır (ya da dalgalardır) ve bunlar tüm bileşenleri bozonik olsa da fermiyonik davranış gösterebilirler. Bu 1960'ların başında Tom Skyrmetarafından keşfedildi ve bu sebepten bozonlardan oluşan fermiyonlara skyrmiyon adı verildi.
Skyrme'ye orijinal örneği üç boyutlu küre değerlerini alabilen alanlar, pionların uzak mesafelerdeki davranışlarını açıklayan orijinal doğrusal olmayan sigma modelini içeriyordu. Kuantum renk dinamiğine Büyük N ya da sicim yakınsamasında tekrar üretilen Skyrme modelinde proton ve nötronlar piyon alanının fermiyonik topolojik dalgalarıdır. Skyrme'nin örneği piyon fiziğini içerirken kuantum elektro dinamiğindeki manyetik monopol daha bilinen bir örnektir. Olası en küçük manyetik yüke sahip bosonic monopole ve elektronun bosonik versiyonu fermiyonik diyonu oluşturacaktır.
2 fermiyon bulunduran bir boyutlu bir sistemin dalga denklemi. Sonsuz kuyu potansiyelinin n=1 ve n=3 enerji durumlarını içerir.
Baştankaragiller

Baştankaragiller ya da Paridae, ötücü kuşlar takımına ait bir familya.
Taksonomi ve sistematik

Paridae familyasının Johansson et al. (2013) araştırmasına dayanan filojenisini gösteren kladogram:
Taksonomi ve sistematik > Fosil kayıtları

Parus robustus (Csarnota pisolyeni, Macaristan)
Parus parvulus (Csarnota pisolyeni, Macaristan)
Parus medius (Csarnota pisolyeni, Macaristan)
Taksonomi ve sistematik > Türler

Familya: PARIDAE
| Resim | Cins | Yaşayan türler |
| --- | --- | --- |
|  | Cephalopyrus Bonaparte, 1854 |  Cephalopyrus flammiceps |
|  | Sylviparus Burton, 1836 |  Sylviparus modestus |
|  | Melanochlora Lesson, 1839 |  Melanochlora sultanea |
|  | Periparus Sélys Longchamps, 1884 |  Periparus rufonuchalis  Periparus rubidiventris  Çam baştankarası, Periparus ater |
|  | Pardaliparus Sélys Longchamps, 1884 |  Pardaliparus venustulus  Pardaliparus elegans  Pardaliparus amabilis |
|  | Lophophanes Kaup, 1829 |  Tepeli baştankara, Lophophanes cristatus  Lophophanes dichrous |
|  | Baeolophus Cabanis, 1850 |  Baeolophus wollweberi  Baeolophus inornatus  Baeolophus ridgwayi  Baeolophus bicolor  Baeolophus atricristatus |
|  | Sittiparus Selys-Longchamps, 1884 |  Sittiparus varia  Sittiparus owstoni  Sittiparus olivaceus  Sittiparus castaneoventris  Sittiparus semilarvatus |
|  | Poecile Kaup, 1829 |  Poecile superciliosus  Ak yanaklı baştankara, Poecile lugubris  Poecile davidi  Kayın baştankarası, Poecile palustris  Poecile hyrcanus  Poecile hypermelaenus  Dağ baştankarası, Poecile montanus  Poecile weigoldicus  Poecile carolinensis  Poecile atricapillus  Poecile gambeli  Poecile sclateri  Poecile cinctus  Poecile hudsonicus  Poecile rufescens |
|  | Cyanistes Kaup, 1829 |  Cyanistes teneriffae (önceden C. caeruleus içindeydi)  Mavi baştankara, Cyanistes caeruleus  Gök mavisi baştankara, Cyanistes cyanus |
|  | Pseudopodoces Zarudny & Loudon, 1902 |  Pseudopodoces humilis (önceden Corvidae familyasındaydı). |
|  | Parus Linnaeus, 1758 |  Büyük baştankara, Parus major  Parus minor (sıklıkla P. major içine alınır)  Parus cinereus (P. major'dan ayrıldı)  Parus monticolus |
|  | Machlolophus Cabanis, 1850 |  Machlolophus nuchalis  Machlolophus holsti  Machlolophus xanthogenys  Machlolophus aplonotus  Machlolophus spilonotus |
|  | Melaniparus Bonaparte, 1850 |  Melaniparus guineensis  Melaniparus leucomelas  Melaniparus niger  Melaniparus carpi  Melaniparus albiventris  Melaniparus leuconotus  Melaniparus funereus  Melaniparus rufiventris  Melaniparus pallidiventris  Melaniparus fringillinus  Melaniparus fasciiventer  Melaniparus thruppi  Melaniparus griseiventris  Melaniparus cinerascens  Melaniparus afer |
Sitoplazma

Tipik bir hayvan hücresinin yapı taşlarını (Organellerini) gösteren çizimi. :
 
(1) Çekirdekçik
 
(2) Çekirdek
 
(3) Ribozomlar (küçük noktalar)
 
(4) Vezikül
 
(5) Granüllü endoplazmik retikulum (ER)
 
(6) Golgi aygıtı
 
(7) Hücre iskeleti
 
(8) Granülsüz endoplazmik retikulum
 
(9) Mitokondriler
 
(10) Koful
 
(11) Sitoplazma
 
(12) Lizozom
 
(13) Sentrozom içindeki Sentriyoller
Sitoplazma, yarı sıvı matriks olup, plazma zarı ile nükleus arasını doldurur. Sitoplazma organeller ve bunların içinde yer aldığı koyu kıvamlı sıvı kısımdan (sitozol) oluşur. Bu sıvı kısmın içeriğini enzimler, RNA, aminoasitler, nükeotitler gibi yıkım tepkimeleri sonucu oluşan atık ürünler, koenzimler, iyonlar ve büyük oranda su oluşturur.
Sitoplazmanın submikroskobik morfolojisi 1945 yılında Porter tarafından elektron mikroskobu ile yapılan çalışmalar sonunda aydınlatılmıştır. Bir canlıda saptanan her türlü canlılık olayları sitoplazma içerisinde geçer. Genellikle saydam ve homojen bir kitle oluşturur.
Sitoplazma solunum, fotosentez, beslenme, sindirim, boşaltım gibi bütün yaşamsal faaliyetlerin geçtiği yerdir. Bu olaylar ile ilgili tepkimeler sitoplazmanın sıvı kısmına dağılmış enzimler tarafından yapılırken bir kısmı da organellerde gerçekleştirilir. Sitoplazmanın miktarı hücrenin boyutuna göre değişir.
Dış sitoplazmalar

Hücre zarının hemen altında yer alan kısımdır. Buna ektoplazma da denir. Bu kısım yoğun ve granülsüzdür. Dış sitoplazma kolloit yapısını belirgin olarak gösterir; reversiblkolloit özelliğini daima korur; jel halinden sol haline ya da zıt yönde kolayca değişebilir.
Stoplazma solunum, fotosentez, beslenme, sindirim, boşaltım gibi bütün yasamsal olayların geçtiği yerdir, fakat yoğunluğu sudan daha yüksektir. Bu canlı maddenin özünü proteinler ve su oluşturur. Ayrıca çeşitli enzimler, lipitler, karbonhidratlar ve mineraller de vardır. Suyun bir kısmı bağımsız halde protein moleküllerinin arasını doldurmakta, az bir kısmı ise protein moleküllerine bağlanmış durumda bulunmaktadır.
Hücre zarı ile çekirdek arasındaki sıvı bölüme sitoplazma denir. Sitoplazma büyük oranda su içerdiği için açık renkli yarı akışkan ve saydam özelliğe sahiptir.
| g t Hücre ve organellerin yapıları |
| --- | --- |
Endomembran sistem: Hücre zarı • Çekirdek (ve Çekirdekçik) • Endoplazmik retikulum • Golgi aygıtı • Parentezom • Otofaji • Veziküller (Eksozom • Lizozom • Endozom • Fagozom • Koful)  Sitoplazmik granül: Melanozom • Peroksizom (Glioksizom, Peroksizom) • Weibel-Palade cisimciği
Hücre iskeleti: Mikrofilamentler • Ara filamentler • Mikrotübüller • Prokaryotik hücre iskeleti • MTOMlar: Sentrozom/Sentriyol • Bazal cisimcik • Eksen direği cisimciği •Miyofibril
Endosimbiyontlar: Mitokondri • Plastitler (Kloroplast • Kromoplast • Lökoplast)
Diğer internal: RNA: Ribozom  • Vault • Sitoplazma • Proteazom
Eksternal: Undulipodyum: Sil/Kamçı • Aksonem • Işınsal çubuk • Hücre duvarı • Akrozom