Roman toplumu ve kültürü
Kökenler

Dilbilimsel ve fonolojik araştırmalar, Roman halkının kökenini Hindistan alt kıtasındaki konumlarına kadar takip etti ve özellikle Proto-Roman gruplarının Orta Hindistan'la ilişkisi olduğunu ortaya koydu. Romanların Orta Hindistan'dan ziyade Hindistan'ın kuzeybatı bölgelerinden ortaya çıktığını öne süren birçok araştırmacı bulunmaktadır. Eski Hintçeden Orta Hintçeye erken geçiş aşamasında ortaya çıkan fonolojik gelişmelerin özellikleri, Roman tarihinin Orta Hindistan'da başladığını kanıtlamaktadır. Roman dili, Hintçe, Urduca, Pencapça ve Racastani gibi Orta Hint-Aryan dilleriyle birçok özelliği paylaşır; aynı zamanda Keşmirce gibi Kuzey Hint-Aryan dilleriyle de bağlantılara sahiptir ve ayrıca bir dizi Farsça ve Arapça kelimeyi de barındırır. Dilbilimciler, Roman tarihinin Orta Hindistan'da başladığı sonucuna varmak için Eski Sanskritçeden Orta Hint Prakritçesine erken geçiş aşamasında ortaya çıkan fonolojik gelişmelerin bu fonolojik benzerliklerini ve özelliklerini kullanırlar. DNA ve kan grupları ve yazılı olmayan gelenekler gibi diğer faktörler de Romanların Hindistan alt kıtası kökenlerinin, muhtemelen Roman erkeklerin ana haplogrubu'nun (HM82) kesinlikle Hint olduğunu açıklamaktadır. Romanların ataları tarafından bırakılan belirli kayıtların bulunmaması nedeniyle kökenleri tam olarak belgelenememektedir. Romanların geçmişi, şarkılar ve hikâyeler gibi sözlü geleneklerle kuşaktan kuşağa aktarılır. Kayıtlardan, Romanların Hindistan'dan neden göç ettiğini tam olarak anlaşılamamaktadır; Büyük İskender'in (MÖ 356-323) ve/veya Gazneli Mahmud'un (MS 971-1030) seferleri ya da kıtlık gibi bir dizi olası neden bu göçe zemin hazırlamış olabilir.
Tüm farklı Roman grupları tarafından kabul edilen %100 tek bir köken teorisi bulunmamaktadır. Romanların yaşadığı farklı ülkelerde birçok efsane ve teori görülmektedir. Balkanlar'daki Dasikane Roman (Hıristiyan) ve Horahane Roman (Müslüman) grupları arasında ve ayrıca dünyadaki farklı Roman alt gruplarında değişiklikler görülmektedir.
Roman olmayanlar tarafından, özellikle de evanjelik misyonerlerin versiyonuna göre, Romanların bir zamanlar Gazneli Mahmut tarafından MS 1000-1026 yıllarında Hindistan'a düzenlenen seferde ele geçirilen Hint kölelerin torunları olduğu yönünde bazı görüşler öne sürülmektedir. Bu iddia İslamofobi tarafından desteklenmektedir. Ancak, MS 800-803'te Avrupa'da, özellikle Trakya'da Romanların yaşamış olması, Bizans temelli bu iddialarda çelişkiler olduğunu düşündürmektedir.
Macaristan'da, Romanların MS 400 ile 500 yılları arasında Hindistan'dan Avrupa'ya gelen dokunulmazlar olan Dalitlerin soyundan geldiğine dair bir inanış bulunmaktadır. Romanların genetik olarak dokunulmaz Hintlere yakın olduğunu veya Hint Dalitlerinin soyundan geldiğini açıkça gösteren bir genetik araştırma bulunmaktadır.
Almanya'daki Sindliler, atalarının bir zamanlar Muhammed bin Kasım es-Sekafî yönetimindeki Emeviler aracılığıyla MS 711-713'te Sind'den savaş mültecileri olarak Avrupa'ya geldiklerine inanırken, bazıları bir zamanlar Avrupa'da Sintiki'de yaşayan Sintilerin torunları olduklarını söyledi.
Başka bir efsanede, MS 420-438'de Hindistan'dan İran'a müzisyenler götüren ve ardından İpek Yolu üzerinden Avrupa'ya doğru ilerleyen Pers kralı V. Behrâm'dan bahsedilir. Bazı araştırmacılar Romanların bu toplulukların torunları olduğunu öne sürmektedir.
Bazı Roman grupları, MÖ 326 civarında Büyük İskender tarafından Avrupa'ya getirilen Hintlerin torunları olduklarına inanmaktadır. Bu efsane, Kuzey Makedonya ve Yunanistan'daki Hristiyan ve Müslüman Romanlar arasında geniş çapta yayıldı.
Türkiye'deki Romanların çoğunluğu, Ptolemaios Krallığı'nın son kraliçesi olan Kleopatra'nın Hint hizmetkarlarının torunları veya Roma-Hint döneminde Mısır'a daha sonra gelen Hint tüccarların torunları olduklarına inanmaktadır. MS 1. yy - MS 2. yy arasında ticari ilişkiler kurmuş ve Kıptilerle karışmış birkaç yüzyıl boyunca orada yaşamıştır. Kıptiler onları Bohairic Kıpticede insan anlamına gelen ve aynı zamanda Fayyumik Kıpticede ⲗⲱⲙⲓ (Lomi) olarak da geçen ⲣⲱⲙⲁ (Roman) olarak adlandırdılar. Mısır'daki Güney   Nil Nehri'nde bulunan Koptps'de (Qift) ve Kızıldeniz Havzası'nda çıkarılan birçok arkeolojik eserde ve erken Kıpti kroniklerinde Romanlardan belirtilmiştir. MS 629-1050 arasında gerçekleşen çeşitli Arap–Bizans savaşları sırasında Bizans İmparatorluğu döneminde Arap savaşçılarla bir araya gelerek Mısır'dan Anadolu'ya sutlerler olarak geldiler ve burada Athinganos (dokunulmazlar) olarak adlandırıldılar. Kurucuları Simon Magus'un adını taşıyan Simonyalıların Gnostik mezhebine mensuplardı. MS 1050'de Romanlar kesinlikle Bizans'ta, en eski Roman yerleşik yerleşim yeri Sulukule'de yaşıyorlardı. Romanlar, Bizans'tan çeşitli dalgalar halinde Avrupa'nın farklı ülkelerine göç ettiler.
Eski bir Alman teorisine göre Romanlar, bir zamanlar Hindistan'ın kuzeybatısında yaşayan Chandala'ya (Tschandala) mensup bir Hindu halkı olan Chingari kabilesinin (Tschingaren) torunlarıdır ve Mısır üzerinden Avrupa'ya, oradan da Küçük Asya üzerinden Avrupa'ya göç etmişlerdir. Chandala, Vedik Manusmriti sonrası metinlerde, alt sınıf Shudra erkekleri ve üst sınıf Brahman kadınlarının birleşmesinden kaynaklanan dokunulmazlar olarak bahsedilmiştir.
Bazı Hint bilim adamları, Romanların atalarının Hindu literatürü Periya Puranam'da bahsedilen Thanjavur bölgesinden MS 7. yüzyılda yağmur yağmaması nedeniyle meydana gelen 12 yıllık kıtlık nedeniyle Hindistan'dan ayrıldığı teorisini öne sürmektedir.
Ayrıca, Antik Mısırlıların (Balkan-Mısırlılar, firavunların torunları veya Mısır'ı Musa'yla birlikte terk eden Mısırlı köleler) veya Balkanlara gelen Sasani Perslerinin (Aşkali) torunları olduklarını iddia eden bazı Roman grupları da bulunmaktadır. Birkaç Roman grubu, Romanların İsraillilerin ya da Kabillilerin kayıp on kabilesinin torunları olduğunu öne sürmektedir. Diğer gruplar antik Sigynnae kabilesine atıfta bulunur veya Atlantis'in torunları veya Gujarat-Hindistan'daki batık şehir Dwaraka'dan geldiklerini öne sürerler.
Bununla birlikte, genetik ve dilbilimsel çalışmalar, Hindistan alt kıtasının menşe ülke olduğunu açıkça göstermiştir. Özellikle ana Y-DNA haplogrubu H1 ve ana mt-DNA M5, Güney Asya kökenli olduğunun kanıtıdır. Romanlar arasındaki diğer tüm haplogruplar, Roman olmayanlarla gerçekleşen evliliklerin bir sonucudur.