stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Portakal
Besin değerleri

Portakalın içerisinde B ve C vitaminleri bulunmaktadır.
| Besin öğeleri | 100 g |
| --- | --- |
Enerji: 192 kJ (46 kcal)
Karbonhidrat: 11,54 g
Şeker: 9,14 g
Lif: 2,4 g
Yağ: 0,21 g
Protein: 0,70 g
Tiamin (B1 vit.): 0,100 mg (%8)
Riboflavin (B2 vit.): 0,040 mg (% 3)
Niasin (B3 vit.): 0,400 mg (% 3)
Pantotenik asit (B5): 0,250 mg (% 5)
B6 vitamini: 0,051 mg (% 4)
Folat (Vit. B9): 17 mg (% 4)
C vitamini: 45 mg (% 75)
Kalsiyum: 43 mg (% 4)
Demir: 0,09 mg (% 1)
Magnezyum: 10 mg (% 3)
Fosfor: 12 mg (% 2)
Potasyum: 169 mg (% 4)
Çinko: 0.08 mg (% 1)
%: Günlük önerilen miktar
Türkiye'de çeşitleri

Finike portakalı 26.12.2008 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve Antalya için coğrafi işaret almıştır.
Kozan portakalı 16.09.2020 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve Adana için coğrafi işaret almıştır.
Kuyucak portakalı 18.10.2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve Aydın için coğrafi işaret almıştır.
Köyceğiz portakalı 24.05.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve Muğla için coğrafi işaret almıştır.
İnsülin

İnülin ile karıştırılmamalıdır.
İnsülinin yapısı
 Kırmızı: karbon; yeşil: oksijen; mavi: azot; pembe: kükürt. Mavi/pembe şeritler iskeleti simgeliyor.
İnsülin, moleküler ağırlığı 5,8 kilodalton (kDa) olan, polipeptit yapılı ve vücuttaki karbonhidrat özüştürmesinin düzenlenmesinde glukagon ile birlikte rol alan bir hormondur. Kan şekerini düşürücü etki yapar. Pankreasın hormonal salgı birimleri olan Langerhans adacıklarından salgılanan insülinin adı da Latincede "ada" anlamına gelen "insula" sözcüğünden türetilmiştir.
İnsülinin, karbonhidrat özüştürmesinin birincil dengeleyicisi olmanın yanında, karbonhidrat metabolizması ile ilişki içinde bulunan yağ ve protein metabolizmaları üzerinde de önemi vardır ve kandaki insülin derişimi değişikliklerinin tüm bedende yaygın etkileri bulunur. Bu hormonun tam yokluğu, şeker hastalığının 1. tipine (yüksek şeker); görece azlığı ya da insüline karşı direnç ya da her ikisinin birlikte olması ise 2. tip şeker hastalığına (düşük şeker) yol açar. Bu doğrultuda, endüstriyel olarak üretilmiş olan insülin, tip-1 şeker hastalığında ve başka ilaçların yetersiz kaldığı tip-2 şeker hastalığı vakalarında ilaç olarak kullanılır.
İnsülinin yapısı hayvanlar arasında görece küçük farklara bağlı bir çeşitlilik gösterir ve insan insülinine en benzer yapıdaki insülin, arada tek bir aminoasit biriminin farklı oluşuyla, domuz insülinidir. İnsülinin karbonhidrat metabolizması üzerindeki düzenleyici işlevinin etkinliği de insandan insana değişkenlik gösterebilmektedir.
Yararlı bağlantılar

Glukagon
Konjenital Hiperinsülinizm
Çinko etrafında heksamer oluşturan insülin hormonunun kurdeleler kullanılarak üç boyutlu çizimi. İnsülin hormonunda bulunan altı monomer farklı renkler ile gösterilmiştir.
İnsülin kristalleri
Ted Bundy
Kurbanlar

İdam edilmeden önceki gece Bundy 30 cinayet işlediğini itiraf etti fakat gerçek rakam bilinmiyor. Yayınlanan tahminlerle sayı 100 veya daha fazla çıkmıştır ve Bundy bu tahmini destekleyerek zaman zaman şifreli yorumlar yapmıştır. 1980'de Hugh Aynesworth'a "halka açık" her cinayet için olmayan bir cinayet daha olabileceğini söyledi. FBI ajanları toplamda 36 kurban sayısı tahmin ettiğinde, Bundy cevap verdi, "Başına bir rakam daha ekle ve gerçek sayıya sahip ol." Yıllar sonra avukat Polly Nelson'a 35'in ortak tahmininin doğru olduğunu söyledi, ancak Robert Keppel "Ted ve ben toplamın çok daha yüksek olduğunu biliyorduk." "Kaç kişiyi ya da neden öldürdüğünü bildiğini bile sanmıyorum" dedi Rev.Fred Lawrence, Bundy'nin son ayinlerini yöneten Metodist din adamı, "Bu benim izlenimimdi, güçlü izlenimim."
İdamı öncesi Bundy Dedektif Bill Hagmaier ile eyaletlere göre tam 30 cinayetin sıralamasını yapmıştır.
Washington'da 11 (Parks dahil Oregon'da kaçırıldı ama Washington'da öldürüldü ve 3 kimliği belirsiz kişi)
Utah'da, 8 (3 kimliği belirsiz)
Colorado'da, 3
Florida'da, 3
Oregon'da 2 (ikisi de kimliği belirsiz kişi)
Idaho, 2 (1 kimliği belirsiz kişi)
Kaliforniya'da, 1 (kimliği belirsiz kişi) cinayet işlediğini itiraf etmiştir.
Aşağıdaki sıralama 20 bilinen kurban ve 5 saldırıdan kurtulmuş kişileri içermektedir.
Kurbanlar > 1974 > Washington, Oregon

4 Ocak: Karen Sparks (18): ağır bir şekilde dövüldü ve uyurken yatağında cinsel saldırıya uğradı; kurtuldu.
1 Şubat: Lynda Ann Healy (21): uyurken ağır bir şekilde dövüldü ve kaçırıldı; kafatası ve alt çenesi Taylor Dağı'nda bulundu.
12 Mart: Donna Gail Manson (19): The Evergreen Devlet Üniversitesi'nde bir konsere giderken kaçırıldı; Bundy'e göre cesedi Taylor Dağı'na bırakıldı ama hiç bulunamadı.
17 Nisan: Susan Elaine Rancourt (18): Central Washington Devlet Üniversitesi'nde bir toplantıya katıldıktan sonra kayboldu; kafatası ve alt çenesi 1975 yılında Taylor Dağı'nda bulundu.
6 Mayıs: Roberta Kathleen Parks (22): Oregon Devlet Universitesi'nden kayboldu; kafatası ve alt çenesi 1975 yılında Taylor Dağı'nda bulundu.
1 Haziran: Brenda Carol Ball (22): Burien'de Flame Tavernasından ayrıldıktan sonra kayboldu; kafatası ve alt çenesi 1975 yılında Taylor Dağı'nda bulundu.
11 Haziran: Georgann (yanlış olarak "Georgeann" olarak da geçiyor) Hawkins (18): Washington Üniversitesi'nde kaldığı kızlar yurdunun arkasındaki bir geçitten kaçırıldı, Issaquah alanında bulunan iskelet kalıntıları Bundy tarafından Hawkins'in kalıntıları olarak tanımlandı.
14 Temmuz: Janice Ann Ott (23): Gündüz vakti Sammamish Gölü Devlet Parkı'ndan kaçırıldı. İskelet kalıntıları 1975 yılında Issaquah alanında bulundu.
14 Temmuz: Denise Marie Naslund (19): Janice Ott'dan 4 saat sonra aynı parktan kaçırıldı. İskelet kalıntıları 1975 yılında Issaquah alanında bulundu.
Kurbanlar > 1974 > Utah, Colorado, Idaho

2 Ekim: Nancy Wilcox (16): Utah Holladay'da pusuya düşürüldü, kaçırıldı ve boğuldu; Bundy'e göre cesedi Salt Lake City'in güneyindeki Capitol Reef Ulusal Park'ın yakınlarına gömüldü ancak hiç bulunamadı.
18 Ekim: Melissa Anne Smith (17): Midvale, Utah'da kayboldu; cesedi dokuz gün sonra yakındaki dağlık bir alanda bulundu.
31 Ekim: Laura Ann Aime (17): Lehi, Utah'da kayboldu; dövülmüş ve tecavüze uğramış cesedi American Fork Canyon'da yürüyüş yapan kişiler tarafından bulundu.
8 Kasım: Carol DaRonch (18): Murray, Utah'da kaçırılmaya teşebbüs edildi; ancak Bundy'nin arabasından kaçmayı başararak kurtuldu.
8 Kasım: Debra Jean Kent (17): Bountiful, Utah'da bir okul oyunundan ayrıldıktan sonra kayboldu; Bundy'e göre cesedi Bountiful'un güneyindeki Fairview, Utah'da bırakıldı, küçük bir iskelet parçası (1 diz kapağı kemiği) bulundu ve ancak 2015 yılında yapılan DNA testi sayesinde Kent'e ait olduğu kanıtlandı.
Kurbanlar > 1975 > Utah, Colorado, Idaho

12 Ocak: Caryn Eileen Campbell (23): Snowmass, Colorado'da bir otel koridorunda kayboldu; cesedi 36 gün sonra, otelin yakınındaki bir toprak yolda bulundu.
15 Mart: Julie Cunningham (26): Vail, Colorado'da bir taverna yolunda kayboldu; Bundy'e göre cesedi Vail'in batısındaki Rifle'da gömüldü ancak hiç bulunamadı.
6 Nisan: Denise Lynn Oliverson (25): Grand Junction, Colorado'da ailesinin evine bisiklet ile giderken kayboldu; Bundy'e göre cesedi Colorado Nehri'ne atıldı ancak hiç bulunamadı.
6 Mayıs: Lynette Dawn Culver (12): Pocatello, Idaho'daki Alameda Ortaokulu'ndan kaçırıldı; Bundy'ye ve dedektiflerin tahminine göre cesedi Snake Nehri'ne atıldı ancak hiç bulunamadı.
28 Haziran: Susan Curtis (15): Brigham Young Üniversitesi'nde bir konferans sırasında kayboldu; Bundy'e göre cesedi Provo'nun güneydoğusundaki Price, Utah'da gömüldü ancak hiç bulunamadı.
Kurbanlar > 1978 > Florida

15 Ocak: Margaret Elizabeth Bowman (21): Florida Devlet Üniversitesi'ndeki Chi Omega kızlar binasında uyurken ağır bir şekilde dövüldü ve sonra boğuldu.
15 Ocak: Lisa Levy (20): Florida Devlet Üniversitesi'ndeki Chi Omega kızlar binasında uyurken ağır bir şekilde dövüldü, boğuldu ve cinsel saldırıya uğradı.
15 Ocak: Karen Chandler (21): Florida Devlet Üniversitesi'ndeki Chi Omega kızlar binasında uyurken ağır bir şekilde dövüldü ancak kurtuldu.
15 Ocak: Kathy Kleiner (21): Florida Devlet Üniversitesi'ndeki Chi Omega kızlar binasında uyurken ağır bir şekilde dövüldü ancak kurtuldu.
15 Ocak: Ceryl Thomas (21): Chi Omega kızlar binasından 8 blok ötedeki evinde uyurken ağır bir şekilde dövüldü ancak kurtuldu.
9 Şubat: Kimberly Dianne Leach (12): Lake City, Florida'da bir ortaokuldan kaçırıldı; mumyalaşmış kalıntıları Lake City'nin batısındaki Suwannee River Devlet Parkı'nda bulundu.
Günümüzdeki eşyaları

Bundy'nin 1968 Volkswagen Beetle'ı, 2015 yılında kapanışına kadar Washington, D.C.'deki Ulusal Suç ve Ceza Müzesi'nin lobisinde gösterildi. Şu anda Tennessee, Pigeon Forge'daki Alcatraz Doğu Suç Müzesi'nde sergileniyor.
Bundy'nin 1968 Volkswagen Beetle arabasının torpido gözünden alınan bir kayak maskesi, ip, el feneri, kelepçe, eldiven ve naylon maske buluyor.
Bundy'nin kurbanlarının polaroid fotoğrafları bulunuyor.
Medya > Filmler

Ted Bundy, popüler kültürde de yer buldu ve hakkında birçok film çekildi.
The Deliberate Stranger (1986), Mark Harmon tarafından canlandırıldı.
Ted Bundy (2002), Michael Reilly Burke Bundy'i, Barbara Hershey Ann Rule'u canlandırdı.
The Stranger Beside Me (2003), Billy Campbell tarafından canlandırıldı.
The Riverman (2004), Cary Elwes tarafından canlandırıldı.
Bundy: An American Icon (2008), Corin Nemec tarafından canlandırıldı.
The Capture of the Green River Killer (2008), James Marsters tarafından canlandırıldı.
Bundy And The Green River Killer (2019), Richard Mark tarafından canlandırıldı.
Extremely Wicked, Shockingly Evil and Vile (2019), Zac Efron tarafından canlandırıldı.
American Boogeyman (2021), Chad Michael Murray tarafından canlandırıldı.
No Man of God (2021), Luke Kirby tarafından canlandırıldı.
Medya > Kitaplar

The Stranger Beside Me, Ann Rule, W.W. Norton, 2000, ciltli, 456 sayfa, ISBN 978-1-938402-78-4 20. yıl yeni baskısı
Bundy: The Deliberate Stranger, Richard W. Larsen, 1980, ciltli, ISBN 0-13-089185-1
The Phantom Prince, Liz Kendall ISBN 978-1419744853
The Only Living Witness, Stephen Michaud ve Hugh Aynesworth, Authorlink 1999, 344 sayfa, ISBN 1-928704-11-5
The Riverman: Ted Bundy and I Hunt for the Green River Killer, Robert Keppel, 1995, ciltli, 448 sayfa, ISBN 0-09-472210-2
Ted Bundy: Conversations with a Killer, Stephen Michaud ve Hugh Aywnesworth ISBN 978-1928704-17-1
Defending the Devil: My Story as Ted Bundy's Last Lawyer, Polly Nelson ISBN 978-1635617-91-7
Seri Katiller, Fikret Topallı (2006), ithaki yayınevi, 400 sayfa, ISBN 975-273-237-2
Medya > Televizyon

Ted Bundy: Devil In Disguise.
Ted Bundy: An American Monster.
Ted Bundy: What Happened.
Bir Katilin İfadeleri: Ted Bundy, Netflix belgesel serisi (2019)
Ted Bundy: Bir Katile Tutulmak, Amazon Prime Video belgesel serisi (2020)
Medya > Müzik

Jane's Addiction grubu tarafından "Ted, Just Admit it..."
Medya > Bahsedildiği Eserler

Thomas Harris'in romanı Kuzuların Sessizliği'ndeki Buffalo Bill karakterinde Bundy'den de bir parça vardır. Bundy gibi Bill de kolundan yaralı taklidi yaparak öldürmeyi düşündüğü kadınlara yaklaşmaktadır. Ayrıca Hannibal Lecter'in hücrede yaptığı görüşmelerin de Bundy'nin Keppel ile yaptığı görüşmelerden esinlendiği söylenilmektedir.
Amerikan Sapığı filminde Christian Bale sık sık Bundy'ye gönderme yapmaktadır.
Prison Break'te Theodore Bagwell karakteri Ted Bundy'den (Theodore Bundy) ilham alınarak yaratılmıştır.
Korn vokalisti Jonathan Davis'in seri katil koleksiyonunda Bundy'nin VW arabası da bulunmaktadır.
The Following isimli televizyon dizisinde Joe Carrol isimli karakter Ted Bundy'den esinlenmiştir.
Kosta Kortidis'in yazdığı tiyatro eseri "Ted Bundy"'de katilin Florida Eyalet Hapishanesi'nde idam edileceği son günde celladıyla yaşadıkları konu edilmiştir. Tiyatro Keyfi yapımı oyunda; Bundy'yi Orhan Kılıç, celladı ise Kemal Başar canlandırmıştır.
Lise son sınıf öğrencisi Bundy, 1965
Ted Bundy'nin 1968 model Volkswagen Beetle'ı, Suçlarının çoğunu bununla işledi. Alcatraz Doğu Suç ve Ceza Müzesinde sergileniyor.
Bundy'nin Eylül 1974'ten Ekim 1975'e kadar yaşadığı Salt Lake City'deki evi. Cinayetlerinin fotoğraf hatıralarını gizlediği odasına ve pencerelerine sızan yangın merdiveni gösteriliyor.
Caryn Campbell bu aydınlık koridorda otel odasına yürürken kayboldu.
Bundy ilk duruşmadan önce gazetecilere el sallıyor, Şubat 1976
Bundy'nin soldan ikinci pencereden atladığı Pitkin County Adliye Sarayı, ikinci kaçışı.
1977, FBI En Çok Aranan On Kaçak posterinden, Bundy'nin ilk kaçışı ve yakalanmasından kısa bir süre sonra çekilen fotoğrafı
Tallahassee'deki üçlü cinayet suçlaması sırasında Bundy, Temmuz 1978
Lisa Levy ve Margaret Bowman, Bundy'nin kurbanlarından ikisi
Ön duruşmaya giderken, Miami, 1979
Diş hekimi Richard Souviron, Chi Omega duruşmasında ısırık izi kanıtlarını açıklıyor.
Bundy karara tepki gösteriyor.
Kimberly Leach cinayeti için mahkum edildikten sonraki gün çekilen vesikalık fotoğrafı.
1979'da Miami mahkemesinde Bundy.
Bundy'nin Chi Omega cinayetleri için mahkumiyetinden sonra çekilen vesikalığı, Ağustos 1979
Hagmaier ve Bundy, Bundy'nin idamından önceki gün, son röportajı sırasında, 23 Ocak 1989
Sinop'ta spor

Sinop'ta spor, Türkiye'nin Sinop ilinin spor tarihçesini, spor kulüplerini, önemli spor tesislerini konu almaktadır.
Sinop'un futbol, basketbol, voleybol, hentbol gibi farklı branşlarda faaliyet gösteren spor takımları vardır.
2024-25 Sezonu

Lig takımları (2024-25)
2023-24 Sezonunda Sinop'un BAL'daki takımı Boyabat 1868 ligden ihraç edilmiştir.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sinop'un Türkiye liglerindeki kulüpleri | Sinop'un Türkiye liglerindeki kulüpleri | Sinop'un Türkiye liglerindeki kulüpleri | Sinop'un Türkiye liglerindeki kulüpleri | Sinop'un Türkiye liglerindeki kulüpleri |  |  |

| İlçesi | Takımın Adı | Branşı | 2023-2024 Sezonu | 2023-2024 Sezonu | 2024-2025 Sezonu | 2024-2025 Sezonu |
| İlçesi | Takımın Adı | Branşı |  |  |  |  |
| Ligi | Sezon sonu | Ligi | Sezon sonu |  |  |  |
| Merkez | Sinopspor | Futbol |  | 2018-19/yeniden | BAL |  |
| Boyabat | Boyabat Eğitimspor | Futbol K. | FK 3. Lig | Lig 9/112 | FK 3. Lig |  |
| Merkez | Sinopspor | Hentbol K. | HK 2. Lig | Grup 3/5 | HK 2. Lig | Lig 5/37 |
| Merkez | Sinop Yurdum Gençlik | Voley E. | VE Bölg.L. | Eleme G. | VE Bölg.L. |  |
| Gerze | Gerze Spor | Voley E. |  | Yerel/alındı | VE Bölg.L. |  |
| Ayancık | Ayancık Belediyesi | Voley E. | VE Bölg.L. | Eleme G. | katılmadı |  |
| Gerze | Gerzem Spor Kulübü | Voley K. | VK Bölg.L. | Eleme G. | katılmadı |  |
| Ayancık | Ayancık Belediyesi | Voley K. | VK 2.Lig | Son 16-13/144 | katılmadı |  |
| Boyabat | Boyabat 1868 Spor | Futbol | BAL | İhraç edildi | xx |  |
2024-25 Sezonu > Türkiye Kupaları (2024-25)

2024-25 sezonunda Sinop ilinden Türkiye kupalarına katılan Sinopspor,
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sinop  takımlarının Türkiye kupalarındaki maçları | Sinop  takımlarının Türkiye kupalarındaki maçları | Sinop  takımlarının Türkiye kupalarındaki maçları | Sinop  takımlarının Türkiye kupalarındaki maçları | Sinop  takımlarının Türkiye kupalarındaki maçları | Sinop  takımlarının Türkiye kupalarındaki maçları | Sinop  takımlarının Türkiye kupalarındaki maçları | Sinop  takımlarının Türkiye kupalarındaki maçları | Sinop  takımlarının Türkiye kupalarındaki maçları |  |

| Takım | Branş | Lig | Kupa | Tur | Rakip | Rakip | Sonuç | Sonuç |  |
| Sinopspor | Futbol | BAL | F Türkiye Kp | 1.tur (İ) | Düzcespor | F 3. Lig | 11 Eylül | 0-2 | Elendi |
Kaynak:
Spor Tesisleri

Sinop'un en önemli spor tesisleri: Sinop Dokuzoğlu Stadı, Atatürk Kapalı Spor Salonu, Sinop Olimpik Yüzme Havuzu'dur.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Stadyumlar, Kapalı Spor Salonları

| İlçe | Spor tesisi | Kapasitesi | Son Şekli | Yararlanan kulüp | Branşı-ligi |
| Boyabat | Boyabat Daylı Stadı | 1.000 |  | Boyabat 1868 spor | BAL |
| Merkez | Sinop Dokuzoğlu Stadı | 2.500 | 1974 |  |  |
| Ayancık | Ayancık Gazi Stadı | 500 | 2015 |  |  |
| Merkez | Atatürk Kapalı Spor  Salonu | 1.080 |  |  |  |
| Merkez | 85.Yıl Kemalettin  Sami Paşa S.S | 600 | 2016 |  |  |
| Merkez | Üniversite Kapalı  Spor Salonu | 319 | 2011 | Sinop Üniversitesi |  |
| Ayancık | Ayancık Spor Salonu |  | 2010 |  |  |
| Gerze | Gerze şehir stadyumu |  | 2019 | Gerze belediyespor | BAL |
| Erfelek | Erfelek ilçe stadyumu |  |  | Erfelekspor |  |
| Dikmen | Dikmen stadyumu |  | 2016 |  |  |
| Saraydüzü | Saraydüzü stadyumu |  |  |  |  |
| Türkeli | Türkeli stadyumu |  |  | Türkeli spor |  |
| Durağan | Durağan stadyumu |  |  | Durağan spor |  |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Yüzme Havuzları

| İlçe | Spor tesisi | Kapasitesi | Son işlem | Bağlı Olduğu  kurum | Özellikleri-tesisleri |
| Merkez | Sinop Olimpik Yüzme  Havuzu | 500 | 2015 | GHSİM | Y.Olimpik-6/25 |
| Boyabat | Boyabat K.Yüzme  Havuzu | 0 | 2014 | Boyabat Belediyesi | Y.Olimpik-5/25 |
Kaynak:
Önemli ya da Türkiye liglerinde yer alan kulüplerin maç yaptığı tesisler tabloda yer almıştır.
Shar-Pei

Shar-Pei ya da şar pey, (Çince: 沙皮), Çin kökenli köpek ırkı. Ataları tam olarak bilinmemektedir. Chow chow'dan türetilmiş olabilir. Ancak bu iki cins arasındaki yegane benzerlik mor dilleridir.
Tarihçesi

Çin Kwangtung Eyaletindeki küçük Tai Li köyünde ortaya çıktığı düşünülen bu ırk Çin'de yapılan köpek dövüşlerinde çok popülerdi. Yıllarca bu dövüşlerde bir öncü olarak alkışlandı. Matgo Law adındaki Hong Kong'lu bir iş adamı tarafından kurtarıldı ve 1973'te bir köpek dergisinin de yardımı ile Amerika Birleşik Devletleri'ne götürülmüştür.
Özellikleri

Sağlam, çevik, güçlü bir köpektir. Teni yumuşak ve sarkıktır. Yükseklikleri; erkeklerde 46 – 51 cm, dişilerde 41 – 61 cm. Ağırlıkları; erkeklerde 20 – 25 kg, dişilerde 16 – 20 kg. Başının iki yanına düşük küçük kulakları vardır. Kıvrık kuyruğu dik durur. Tüyleri yumuşaktır. Açık kahverengi, krem, kızıl ya da siyah renklerde olabilirler. Yüzlerinde üzüntülü bir ifade vardır. Ev içinde mutludurlar. Sakin, iyi huylu ve sadıktırlar. Özellikle çocuklarla araları iyidir. Shar Pei, geçmişte yırtıcı bir savaş köpeği idi.
Sağlık

Böbrek rahatsızlıklarına yatkın olan Shar Pei sağlığı konusunda dikkatli hareket etmek gerekir. Bununla birlikte deri tiplerinden dolayı deri hastalıklarına yatkın köpeklerdir. Tümör görülebilen bu köpeklerin düzenli olarak veteriner hekimin kontrolünden geçirilmesi gerekmektedir. Ortalama 8-10 yıl arasında yaşayabilen bu köpeklere düzenli bakım yapıldığında daha uzun süre yaşayabilirler.
Galileo Galilei

Başlığın diğer anlamları için Galileo Galilei (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Galileo Galilei |
| --- | --- |
Galilei'nin 1636 yılında Justus Sustermans tarafından yapılan portresi
Doğum: Galileo di Vincenzo Bonaiuti de' Galilei 15 Şubat 1564(1564-02-15) Pisa, Floransa Dükalığı
Ölüm: 8 Ocak 1642 (77 yaşında) Arcetri, Toskana Büyük Dükalığı
Milliyet: İtalyan
Mezun olduğu okul(lar): Pisa Üniversitesi
Tanınma nedeni: Analitik dinamik günmerkezlilik kinematik gözlemsel astronomi

Kariyeri
Dalı: Astronomi fizik mühendislik doğa felsefesi matematik
Çalıştığı kurumlar: Pisa Üniversitesi Padova Üniversitesi
Patronlar:  Cosimo II de Medici  Federico Cesi  Ferdinando II de Medici  Paolo Sarpi  Francesco Maria del Monte 
Akademik danışmanları: Ostilio Ricci da Fermo
Önemli öğrencileri: Benedetto Castelli Mario Guiducci Vincenzo Viviani
Etkilendikleri: Yahya en-Nahvi Nicolaus Copernicus
 
İmza
 Arma 
Galileo Galilei, (d. 15 Şubat 1564 – ö. 8 Ocak 1642) İtalyan astronom, fizikçi, mühendis, filozof ve matematikçiydi.
Rönesans'ın bilimsel devrimine büyük katkıda bulunan bilim insanına “gözlemsel astronominin babası”, “modern fiziğin babası” ve “bilimin babası” gibi isimler takılmıştır. Gözlemsel astronomiye katkılarının arasında Venüs'ün evrelerinin teleskopik kanıtı, Jüpiter'in en büyük dört uydusunun keşfi (Galileo'nun uyduları adı verilmiştir), güneş lekelerinin gözlemi analizi bulunmaktadır. Galileo ayrıca uygulamalı bilim ve teknoloji alanında da çalışmış ve geliştirilmiş bir askeri pusula gibi başka aletler icat etmiştir.
Galileo'nun güneş merkezciliği ve Kopernikçiliği yaşadığı dönemde daha çok dünya merkezcilik ve Tycho sistemi yaygın olduğu için tartışma konusu olmuştur. Astronomlar ona sık sık karşı çıkmış ve güneş merkezli bir sistemin yıldızsal paralaks gözlemlenmediği için mümkün olmadığını savunmuşlardır. Bu konu 1615 yılında Roma Engizisyonu tarafından soruşturulmuş ve bunun yalnızca bir olasılık olduğu sonucuna varılmıştır. Galileo daha sonrasında "İki Ana Dünya Sistemi Üzerine Diyalog" kitabında bu görüşünü savunmuştur. Kitabın Papa 8. Urban'a ve Cizvitler'e bir saldırı niteliğinde olduğu düşünülmüş ve Galileo itibar kaybetmiştir. Engizisyon tarafından yargılanan Galileo'nun dalalet suçu işlediğinden şüphelenilmiş ve Galileo hem yazdıklarından caymaya zorlanmış hem de hayatının geri kalanını ev hapsinde geçirmeye mahkûm edilmiştir. Ev hapsindeyken en başarılı çalışmalarından olan İki Yeni Bilim'i yazmış ve bu kitapta kırk yıl öncesinde yaptığı kinematik ve maddelerin kuvveti ile ilgili çalışmalarına yer vermiştir.
Gençliği ve ailesi

Galileo, 15 Şubat 1564 tarihinde, o dönemde Floransa Dükalığı'na ait olan Pisa'da doğmuştur. Altı kardeşin en büyüğü olan Galileo'nun babası ünlü bir lavtacı ve müzisyen olan Vincenzo Galilei ve annesi Giulia Ammannati 1562 yılında evlenmişti. Galileo babasından erken yaşta lavta tekniği, otoriteyi sorgulama yetisini, dikkatli ölçüm ve deney yapma, ritmi müzikal bir şekilde irdeleme ve matematik ile deneysel yollarla sonuca ulaşma becerilerini aldı. Galileo'nun beş kardeşinden ikisi bebekken öldü. Diğerlerinden en küçüğü Michelangelo da yetenekli bir lavtacı ve müzisyen oldu; ancak Galileo'nun gençliğinde mali sıkıntılara yol açtı. Michelangelo babası tarafından kayınbiraderlerine söz verilmiş olan başlık paralarının kendine düşen kısmını ödeyemedi ve ona bu yüzden davalar açıldı. Galileo da zaman zaman kardeşine müzikal projeleri için borç verdi. Bu mali sıkıntılar Galileo'da erken yaşta para edecek buluşlar yapma isteği doğurmuştur.
Galileo sekiz yaşındayken ailesi Floransa'ya taşındı, fakat o iki yıl Jacopo Borghini ile yaşadı. Daha sonra Floransa'nın 35 kilometre güneybatısında Vallombrosa'daki Camaldolese Manastırı'nda eğitim gördü.
Gençliği ve ailesi > Adı

Galileo'ya büyük büyük dedesi Galileo Bonaiuti'nin adı verilmiştir. Bonaiuti 1370-1450 yılları arasında Floransa'da yaşamış olan bir doktor, üniversite hocası ve siyasetçi idi. 14. yüzyılın sonunda ailenin soyadı Bonaiuti'den Galilei'ye çevrilmiştir. Galileo, tıpkı kendinden 200 yıl önceki Bonaiuti gibi Floransa'daki Santa Croce Bazilikası'na gömülmüştür.
Gençliği ve ailesi > Çocukları

Koyu ve dindar bir Katolik olmasına rağmen Galileo, Marina Gamba ile evlilik dışı üç çocuk yapmıştır. Virginia (1600) ve Livia (1601) adında iki kızları ve Vincenzo (1606) adında bir oğulları olmuştur.
Evlilik dışı doğdukları için Galileo kızlarını evlendirilemez olarak görmüştür. Bu durumun yol açacağı mali sıkıntıları düşünen Galileo kızlarını hayatlarının geri kalanını geçirdikleri Arcetri'deki San Matteo rahibeler manastırına vermiştir. Virginia buraya girdiğinde adını Maria Celeste olarak değiştirmiştir. 2 Nisan 1634'te ölen Virginia, Galileo ile birlikte Santa Croce Bazilikası'nda gömülüdür. Livia ise Rahibe Arcangela adını almıştır. Hayatının çoğunu hasta olarak geçirmiştir. Vincenzo ise sonradan Galileo'nun yasal varisi haline getirilmiş ve Sestilia Bocchineri ile evlenmiştir.