stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kıbrıs'taki medreseler listesi

Küçük Medrese'nin çeşmesi
Kıbrıs'ta Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılmış on beş medrese bulunmaktaydı. Vakfıye defterlerine göre ise kayıtlı on bir tane medrese vardı. Bu medreseler, lise düzeyinde eğitim vermekteydi. Adadaki ilk medrese, 1573'te, Lefkoşa'da inşa edilen Büyük Medrese'dir. Yine Lefkoşa'da bulunan Küçük Medrese ise, ondan beş yıl sonra inşa edilmiştir. On iki medresenin sadece sekizi İngiliz dönemine kadar eğitimine devam edebilmiştir.
On beş medreseden dokuzu, sadece Türkiye tarafından tanınmakta olan Kuzey Kıbrıs'ta, beşi ise adanın güney kesiminde bulunmaktadır. Birinin ise nerede bulunduğuna dair bilgiye ulaşılamamıştır. En fazla medrese olan yerleşim yeri yedi medreseyle Lefkoşa iken, onu iki medrese ile Baf izlemektedir. Gazimağusa, Larnaka, Limasol, Peristerona ve Lefke'de de birer medrese bulunmaktadır.
Adada, Osmanlılar döneminde medrese eğitimi çok üst düzeydeydi. A. Süha adlı araştırmacıya göre; bu dönemde Kıbrıs'taki medreseler, Anadolu'nun güney kesiminden öğrenci çekmekteydiler. Öğrenci gönderen şehirlerin başında Mersin, Anamur, Antalya ve Adana gelmekteydi. 16. yüzyıldan sonra bu eğitim türü Osmanlı gerenelinde olduğu gibi adada da zayıflamaya başlamıştır. Önceleri, bir kanunla kapatılmaları yasaklanmıştır. Daha sonra, Osmanlı döneminin sonlarında ve İngiliz hakimiyetinde bu eğitim daha da zayıflamış ve 1939-40 eğitim-öğretim sezonunda sona ermiştir. Eğitim vermekte olan son medrese olan Büyük Medrese, 1936 yılında yıkılmıştır; fakat eğitim bir süre daha devam etmiştir. 1931 yılında söz konusu medresenin yıkılıp tekrar yapılacağı haberleri üzerine, bazı ada sakinleri medreselere karşı çıkmıştır. Günümüzde ise medreselerin çoğu harap durumdadır.
Medreseler

Bazı medreselerin yapılış tarihlerine ilişkin farklı kaynaklar farklı tarihler vermektedir. Böyle olan yapılış tarihleri, "/" işaretiyle belirtilmiştir.
| Medrese | Diğer adları | İnşa tarihi | Yer | Bağışçı | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Büyük Medrese |  | 1573 | Lefkoşa | İsmail Ağa |  |
| Küçük Medrese |  | 1578 | Lefkoşa | Bilinmiyor |  |
| Pirpaşa Medresesi | Piri Mehmet Paşa Medresesi | 1580-1584 | Lefke | Pirpaşa/Mehmet Paşa |  |
| Küçük Ayasofya Medresesi |  | 1640 | Lefkoşa | Saadettinzde Müftü Ahmed Efendi |  |
| Baf Medresesi |  | 1688 | Baf | Mahmut Bey Ebu Bekir |  |
| Saray Önü Medresesi | Sarayönü Medresesi | 1748 | Lefkoşa | Bekir Paşa |  |
| Arap Ahmet Medresesi | Arap Ahmet Paşa Medresesi Hamidiye Medresesi Arab Ahmed Medresesi | 1764/1782 | Lefkoşa | Şeraibzade Osman Efendi |  |
| Sezaizade Medresesi |  | 1791 | Lefkoşa | Hacı Osman |  |
| İskele Medresesi |  | 1816/1826 | Larnaka | Hacı İbrahim Ağa |  |
| Ahmed Reşit Medresesi |  | 1820 |  | Bilinmiyor |  |
| Kutup Osman Medresesi | Mağusa Medresesi | 1826 | Gazimağusa | Seyit Mehmet Ağa |  |
| Laleli Medrese |  | 1827 | Lefkoşa | Muhassıl (Kıbrıs Valisi) Ali Ruhi Efendi |  |
| Limasol Medresesi | Köprülü Medresesi | 1825/1829 | Limasol | Köprülü Hacı İbrahim Ağa |  |
| Baf Medresesi | Hoca İbrahim Medresesi | 1850 | Baf | Hoca İbrahim Sıdık |  |
| Peristerona Medresesi |  | 1837/1875 | Peristerona | Bilinmiyor |  |
Günümüzdeki durumları

Günümüzde bazı medreseler harap durumdadır. Lefkoşa'daki Büyük Medrese, 1936 yılındaki yıkılışı ve birkaç yıl sonraki tamamen terkinin ardından harap durumdadır ve sadece kalıntıları kalmıştır. Bunun dışında çeşmesi ayaktadır. Küçük Medrese'nin de sadece kalıntıları ve çeşmesi günümüze ulaşabilmiştir.
Peristerona Medresesi de harap haldedir. Pirpaşa Medresesi'nin günümüze sadece kalıntıları ulaşabilmiştir. Yapıldıktan hemen sonra, 1584'te harap olan medrese, 1825'te tamir edilse de zamanla tekrar harap olmuştur.
Ekonomi ve mülkiyet

Tüm medreseler Vakıflar İdaresi'ne (Evkaf) bağlıydı. Medreselerin yapımı ve öğrencilerin okutulması için gerekli olan para ise bağışçılar tarafından karşılanmaktaydı.
1927-1938 yılları arasında tutulan kayıtlarda, Hamidiye (Arap Ahmet) Medresesi, Büyük Medrese ve Küçük Medrese'nin vakıflarının bulunduğu görülmüştür. Cami himayesinde olanlar ve faal olmayanların kaydı tutulmamıştır. Bu dönemde, vakıfların gömlek, belge ve varak adedi aşağıdaki gibidir. Burada gömlek sözcüğü "dosya kartonu" gibi bir anlamda, varak sözcüğü ise "yazılı kâğıt, varaka" anlamında kullanılmıştır.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Medrese | Gömlek sayısı | Belge Sayısı | Varak sayısı |
| Büyük Medrese | 28 | 38 | 38 |
| Küçük Medrese | 7 | 9 | 9 |
| Hamidiye (Arap Ahmet) Medresesi | 13 | 19 | 19 |
Medrese çeşmeleri

Büyük Medrese ve Küçük Medrese'de yapılmış çeşmeler bulunmaktadır. İki medreseden de geriye kalan tek harap olmamış yapı çeşmeleridir. Çeşmeler medreselerin su ihtiyacını karşılamak için yapılmaktaydı. Küçük Medrese'nin çeşmesinin adı "Ali Ruhi Efendi Çeşmesi"dir. Bu çeşme, bir zamanlar medresenin içinde olup, şu an medresenin yıkılmasıyla açıkta kalmış bir haldedir. Büyük Medrese Çeşmesi ise, 1828 tarihinde eklenmiş olup, medrese avlusundaydı. Günümüzde çimentoyla bilinçsizce onarıldığı için özgünlüğünü kaybetmiştir.
Medreseler ve camiler

Adada medreseler ilk önce camilerden bağımsız olarak inşa ediliyordu. Daha sonra camilerin himayesinde medreseler artmaya başladı. Günümüzde, camiler ile aynı adı taşıyan medreseler bulunmaktadır. Peristerona Camii ile Peristerona Medresesi, Pir Paşa Camii ile Pirpaşa Medresesi bunlardan birkaçını oluşturmaktadır.
Konuyla ilgili yayınlar

Süha, Ali (1971). Kıbrıs'ta Türk Maarifi. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
Alasya, H. F. (1966). Kıbrıs'ta Eğitim Müesseselerinin Son Durumu. Türk Kültürü.
Alasya, H. F. (1963). Kıbrıs'taki Türk Eğitim Müesseseleri. Türk Kültürü.
Ali Ruhi Efendi Çeşmesi'nden bir görüntü
Nell (film)

| --- | --- |
Nell
Film afişi
Yönetmen: Michael Apted
Senarist: William Nicholson   Mark Handley
Oyuncular: Jodie Foster  Liam Neeson Natasha Richardson Richard Libertini  Nick Searcy Robin Mullins Jeremy Davies
Müzik: Mark Isham Phil Marshall
Görüntü yönetmeni: Dante Spinotti
Stüdyo: 20th Century Fox PolyGram Filmed Entertainment Egg Pictures
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Dram
Renk: Renkli
Yapım yılı: 1994, ABD
Çıkış tarih(ler)i: 17 Mart 1995
Süre: 113 dk.
Dil: İngilizce
Nell 1994 yılında, William Nicholson ve Mark Handley (roman yazarı) tarafından kaleme alınmış ve Michael Apted tarafından yönetilmiş bir dram filmidir. Baş rolde Jodie Foster, yan rollerde Liam Neeson, Natasha Richardson, Richard Libertini, Nick Searcy, Robin Mullins ve Jeremy Davies oynamaktadır.
Konu

Doktor Jerome Lovell tarafından şans eseri keşfedildiğinde, Nell, Kuzey Kaliforniya ormanlarında tamamen ilkel şartlarda ve kendi başına yaşamaktadır. Nell, sadece kendisinin bildiği tuhaf bir dil kullanmakta ve kendi küçük doğal dünyasında, akıl almaz bir hayat sürmektedir.
Bilim adamları, hırçın ve evcilleştirmesi güç genç kadını incelemeye başladıklarında bu mucizevî varlığı sonsuza dek değiştireceklerinden habersizdirler. Bu yüzden, kendi hayatları da altüst olacaktır.
Oyuncu kadrosu

| Aktör/Aktris | Rolü |
| --- | --- |
Jodie Foster: Nell Kellty
Liam Neeson: Dr. Jerome 'Jerry' Lovell
Natasha Richardson: Dr. Paula Olsen
Richard Libertini: Dr. Alexander 'Al' Paley
Nick Searcy: Şerif Todd Peterson
Robin Mullins: Mary Peterson
Jeremy Davies: Billy Fisher
O'Neal Compton: Don Fontana, Lovell's avukatı
Heather M. Bomba: İkiz 1
Marianne E. Bomba: İkiz 2
Sean Bridgers: Mike Ibarra adlı raportör
Joe Inscoe: Yargıç
Stephanie Dawn Wood: Ruthie Lovell
Mary Lynn Riner: Janet Baring
Lucile McIntyre: Sally the Waitress
Gösterim tarihi

Film ABD'de 14 Aralık 1994'te gösterime girerken, Türkiye sinemalarında 17 Mart 1995 tarihinde gösterime girdi.
Münih Teknik Üniversitesi

| Münih Teknik Üniversitesi |
| --- | --- |


Slogan: Girişimci Üniversite (Die unternehmerische Universität)
Kuruluş: 1868
Tür: Devlet
Eski isim(ler)i: Münih Bavyera Kraliyet Teknik Yüksekokulu
Eğitim dil(ler)i: Almanca, İngilizce
Gelir: €1,258 milyar
Rektör: Thomas F. Hofmann
Öğretim üyeleri: 9.869
Öğrenciler: 39.081 (%22 yabancı öğrenci)
Doktora öğrencileri: 2.548
Konum: Şablon:Ülke veri Bavaria Münih, Bavyera, Almanya 
Organizasyonlar: Exzellenzinitiative, TU9, PEGASUS, ATHENS, GE4, EUA, TIME, CESAER, EuroTech Universities, LAOTSE
Web sitesi: www.tum.de
Münih Teknik Üniversitesi (Almanca: Technische Universität München, İngilizce: Technical University of Munich veya University of Technology, Munich), Münih ile civarındaki ilçelerde ve Singapur'da çeşitli kampüsleri bulunan Almanya'daki bir araştırma üniversitesi. İsmi  TU München veya TUM olarak kısaltılmaktadır. Üniversite 1868 yılında kurulmuş olup, kamuya ait bir yükseköğretim kurumudur. 9.869 öğretim görevlisi, 528 profesör üniversite bünyesinde çalışmaktadır. 39.081 öğrenci (%22'si yabancı) üniversitede eğitim alırken, öğrencilerin 2.548'i doktora aşamasındadır.
Özellikle mühendislik ve bilişim teknolojisi alanlarında Avrupa'nın ve dünyanın en iyi üniversitelerinden biri olan Münih Teknik Üniversitesi'nde 165 farklı bölüm bulunmaktadır.
QS 2020 Dünya Sıralaması'na göre TUM, Almanya'nın en iyi üniversitesi olmakla beraber dünya sıralamasında 55'incidir. Mühendislik alanlarında dünyanın en iyi 22. mühendislik okuludur. Temel bilimlerdeyse 24. sıradadır. Global Employability Survey'e göre TUM mezunları, işe alınabilirlik açısından dünya çapında 8. sıradadır. Avrupa Komisyonu ise bilimsel yayınlar açısından Münih Teknik Üniversitesi'ni, Cambridge ve Oxford'un ardından Avrupa'daki en yüksek etkiye (impact factor) sahip 3. üniversite olarak listelemiştir. Reuters'in 2015 "Dünya'nın En Yenilikçi 100 Üniversitesi" sıralamasında Almanya'nın en yenilikçi üniversitesi olarak listelenmiştir.
Münih Teknik Üniversitesi bünyesinde 17 Nobel Ödülü bulunmaktadır. Araştırma açısından Almanya'daki "mükemmeliyet inisiyatiflerinin" (Exzellenzinitiative) başını çeken TUM, hakemli dergilerde yılda 6.104 yayın ve 18.000 atıfa ulaşmış, 1990 yılından beri 700 yüksek teknoloji girişimine (high-tech startup) önayak olmuş ve kendi adına yaklaşık 300 patent edinmiştir. Ayrıca 2014 mali yılı itibarıyla de 1,258 milyar euroluk bütçesi, 295,3 milyon euroluk araştırma vb. dış kaynaklardan geliri ve 227,2 milyon euroluk bağış fonuyla Almanya'nın ve dünyanın en varlıklı üniversitelerinden biridir.  Her yıl 1.000 farklı araştırma iş birliğine imza atan üniversitenin başlıca finansal sponsorları Bavyera firmaları BMW, Siemens ve Audi'dir (dış kaynaklardan yaratılan gelirin %30'u bu 3 firmadan gelmektedir).
Uluslararası Ortaklıklar

Münih Teknik Üniversitesi, federal Exzellenzinitiative ve TU9 gibi ortaklıklarla beraber, PEGASUS, ATHENS, GE4, EUA, TIME, CESAER, EuroTech Universities, LAOTSE gibi uluslararası ortaklıklara da üyedir.
TU Münih, Nanyang Teknik Üniversitesi ve Singapur Ulusal Üniversitesi'nin iş birliğiyle 2001 yılında Singapur'da yeni bir kampüs (Alman Bilim ve Teknoloji Enstitüsü) kurmuştur.
Bunun dışında, TUM 175 uluslararası üniversite ve enstitü ile yakın iş birliği içindedir. Bunun dışında 427 üniversite ile de değişim programı uygulamaktadır.
Kampüsler > Münih

Mimarlık Fakültesi
İnşaat, Yer ve Çevre Bilimleri Fakültesi
Elektrik-Elektronik ve Bilişim Teknolojisi Fakültesi
Tıp Fakültesi
Yönetim Bilimleri Fakültesi
Eğitim Fakültesi
Spor Bilimleri Fakültesi
Kampüsler > Garching

Kimya Fakültesi
Bilgisayar Bilimleri Fakültesi
Makine Fakültesi
Matematik Fakültesi
Fizik Fakültesi
TUM-IAS İleri Çalışmalar Enstitüsü
Garching Kampüsü'nde aynı zamanda çeşitli Nobel Ödüllü araştırmalara imza atan Max Planck Enstitüsü Fizik Araştırma Merkezi ve Avrupa Güney Gözlemevi'nin merkezi de bulunmaktadır. Dünyanın en hızlı 6. süper bilgisayarı SuperMUC da bu kampüstedir.
Kampüsler > Weihenstephan (Freising)

Gıda, Arazi ve Çevre Bilimleri Fakültesi
Kampüsler > Haidhausen

Tıp Fakültesi ve "Klinikum rechts der Isar" Üniversite Hastanesi
Kampüsler > Schwabing

Tıp Fakültesi ve Schwabing Üniversite Hastanesi, "Biederstein Çocuk Kliniği"
Kampüsler > Olympiapark (Münih Olimpiyat Parkı)

Spor ve Sağlık Bilimleri Fakültesi
Kampüsler > Straubing

Straubing Bilim Merkezi (Yenilenebilir Doğal Kaynaklar)
Kampüsler > Obernach am Walchensee

Hidrolik ve Su Kaynakları Araştırma Merkezi
Kampüsler > Wettzell

Uydu Jeodezisi Araştırma Enstitüsü
Kampüsler > Iffeldorf

Limnoloji Araştırma İstasyonu
Kampüsler > Augsburg

Üretim Teknojisi Uygulama Merkezi
Kampüsler > Ingolstadt

Ingolstadt Enstitüsü (Audi iş birliğiyle)
Kampüsler > Zugspitze

Schneefernerhaus Çevre Araştırma Merkezi
Kampüsler > Singapur

Singapur Alman Bilim ve Teknoloji Enstitüsü (Singapur Ulusal Üniversitesi ve Nanyang Teknik Üniversitesi iş birliğiyle)
Gabelsberger Caddesi, Münih'teki ana kampüs girişi
Matematik ve Bilgisayar Bilimleri fakülte binasının içeriden görünümü
Olympiapark
Mimarlık bölümünün bir kapısı
Can't Take Me Home

Can't Take Me Home, Amerikalı şarkıcı Pink'in ilk stüdyo albümüdür. Albüm 2 Nisan 2000 tarihinde LaFace Records tarafından yayınlandı.
Albüm hakkında

She'kspere ve Babyface gibi ünlü yapımcıların üzerinde çalıştığı albüm, 2000 yılında satışa sunuldu. Üç teklinin yayınlandığı albüm, Amerikan müzik listelerinde 26 numaraya kadar çıktı. Ancak albüm, sonraki yıllarda da satmayı sürdürdü ve Temmuz 2006'da sadece ABD'de Nielsen SoundScan'a göre 2.4 milyon kopya sattı. Albüm, Pink'in günümüze dek R&B olarak sınıflandırılan tek albümü olma özelliği taşır. Sanatçı bundan sonraki albümlerinde rock temasını kullanmasıyla tanınmıştır.
İçerik

"Split Personality" – 4:01
"Hell wit Ya" – 2:58
"Most Girls" – 4:59
"There You Go" – 3:23
"You Make Me Sick" – 4:08
"Let Me Let You Know" – 4:45
"Love Is Such a Crazy Thing" – 5:14
"Private Show" – 4:15
"Can't Take Me Home" – 3:39
"Stop Falling" – 5:51
"Do What U Do" – 3:58
"Hiccup" – 3:32
"Is It Love" – 3:38
İçerik > İngiliz sürümü

"There You Go" (Sovereign Mix) – 6:20
"Most Girls" (X-Men Vocal Mix) – 4:51
Listeler

| Liste (2000) | Tepe  noktası |
| --- | --- |
 U.S. Billboard 200: 26
 U.S. Top R&B/Hip-Hop Albums: 23
 Avustralya: 10
 İngiltere: 13
 Kanada: 20
 İrlanda: 23
 Hollanda: 58
 Almanya: 85
| Liste | Derecelendirme | Satış |
| --- | --- | --- |
|  Avustralya | Platin | 70,000+ |
|  Kanada | 2x Platin | 200,000+ |
|  Birleşik Krallık | Platin | 500,000+ |
|  RIAA | 2x Platin | 2,400,000 |
Uçuş Planı (film)

| --- | --- |
Flightplan
Film afişi
Yönetmen: Robert Schwentke
Yapımcı: Brian Grazer
Senarist: Peter A. Dowling   Billy Ray
Oyuncular: Jodie Foster  Peter Sarsgaard Sean Bean Kate Beahan Michael Irby
Müzik: James Horner
Görüntü yönetmeni: Florian Ballhaus
Stüdyo: Touchstone Pictures
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Dram   Gerilim
Renk: Renkli
Yapım yılı: 2005, ABD
Çıkış tarih(ler)i: 11 Kasım 2005
Süre: 98 dk.
Dil: İngilizce
Bütçe: 55 milyon USD
Resmî sitesi
Uçuş Planı (İngilizce özgün adı: Flightplan) 2005 yılında, Peter A. Dowling ve Billy Ray tarafından kaleme alınmış ve Robert Schwentke tarafından yönetilmiş bir dram-gerilim filmidir. Baş rolde Jodie Foster, yan rollerde Peter Sarsgaard, Sean Bean, Marlene Lawston, Judith Scott, Mary Gallagher, Erika Christensen ve Christopher Gartin oynamaktadır.
Konu

Eşinin ölümünden sonra zor günler içeren Kyle Pratt kızı ile beraber bir yolculuğa çıkar. Son derece modern bir jet uçakta geçen bu yolculuk sırasında küçük kızı aniden kaybolur. Çıldırma noktasına gelen kadın kızını hiçbir yerde bulamaz. Üstelik hosteslerden bazıları seyahati boyunca yalnız olduğunu ve uçak listesinde kızının adına benzer bir kayıt olmadığını söylerler.
Kyle gerçekten aklını mı kaçırmaktadır yoksa uçaktaki herkesin dahil olduğu bir komplo ile karşı karşıya mıdır? Genç kadının cevaplaması gereken kocaman bir soru işareti bütün gizemiyle onu beklemektedir.
Oyuncu kadrosu

| Aktör/Aktris | Rolü |
| --- | --- |
Jodie Foster: Kyle Pratt
Peter Sarsgaard: Carson
Sean Bean: Captain Rich
Kate Beahan: Stephanie
Michael Irby: Obaid
Assaf Cohen: Ahmed
Erika Christensen: Fiona
Shane Edelman: Mr. Loud
Mary Gallagher: Mrs. Loud
Haley Ramm: Brittany Loud
Forrest Landis: Rhett Loud
Jana Kolesarova: Claudia
Brent Sexton: Elias
Marlene Lawston: Julia
Judith Scott: Estella
John Benjamin Hickey: David
Matthew Bomer: Eric
Gavin Grazer: FBI Ajanı
Christopher Gartin: Mike
Bess Wohl: Katerina
Kirk B.R. Woller: Grunick
Stephanie Faracy: Anna
Christian Berkel: Morg Amiri
Cooper Thornton: West
Klaus Schindler: Metal Detektörü Görevlisi (Silinen sahne)
Amanda Brooks: Irene
Jesse Burch: 19. Sıradaki bay yolcu.
Greta Scacchi: Terapist
Dirk Vahle: Helikopter Pilotu
Gösterim tarihi

Film ABD'de 23 Eylül 2005'te gösterime girerken, Türkiye sinemalarında 11 Kasım 2005 tarihinde gösterime girdi.
EGPWS

Yer yaklaşım ikaz sistemi (EGPWS, İngilizce: Enhanced ground proximity warning system) uçak yere yakın veya bir arazi engeline doğru ani tehlike içine girmiş ise pilotu uyarmak için tasarlanmış ikaz sistemidir. Arazi Bilinirlik ve İkaz Sistemi (TAWS İngilizce:Terrain Awareness and Warning System) ve yere çarpma ikaz sistemi (GCWS, İngilizce:Ground collision warning system) benzer işelevlere sahip uyarı ve önleme sistemleridir.
1974 yılında kullanıma sunulan GPWS sistemine 1990'lı yıllarda arazi yükselti haritası veritabanı ve küresel konumlandırma sistemi (GPS) özellikleri eklenmiş ve geliştirilmiş yer yaklaşım ikaz sistemi (EGPWS) olarak anılmaya başlamıştır. TAWS (A Sınıfı) ile EGPWS (Mark V ve sonrası) aynı özelliklere sahiptir.
EGPWS ekranında arazi yükselti haritası
Yer yaklaşım ikaz sistemleri, kontrollü uçuşta yere çarpma (CFIT) kazalarının meydana gelmesini önlemeye yardım etme amacı güder. Sistem istenilen uyarıları verebilmek amacıyla, uçağın algılama ve ölçüm donanımlarından topladığı girdileri, birtakım hesaplama ve değerlendirme algoritmalarına tabi tutarak tehlike oluşturacak durumlarda, uçuş ekibini sesli mesajlar ve görsel uyarılar ile ikaz eder ve uyarı eşikleri bantlarının ne oranda aşıldığını kabinde bulunan göstergelerinde gösterir.
Tarihçe > Kontrollü uçuşta yere çarpma (CFIT)

Ana madde: Kontrollü uçuşta yere çarpma kazası (CFIT)
Çoğunlukla kötü hava şartlarında ve iniş ve kalkışlarda ya da alçak irtifada daha çok uçağın donanımlarına güvenmek zorunda olan uçuş ekibinin her şeyin yolunda gittiğini zannederek sürdürdüğü manevra ve seyir esnasında araziye çarpmasıyla sonuçlanan kazalardır. Uçuş istikametinde aniden çıkan yükseltilerin karanlık veya kötü hava muhalefeti nedeniyle görülememesi ve görüldüğü anda kaçınma manevrası yapılmasına yeterli zaman kalmaması sık görülen CFIT kazalarındandır.
Kanada doğumlu mühendis Don Bateman, uçuş ekinini zamanında uyaracak bir GPWS sisteminin geliştirilebileceğini düşünmekteydi. 1960'lı yıllarda bir dizi Kontrollü uçuşta yere çarpma kazası (CFIT) sonucunda yüzlerce insanın hayatını kaybetmesi üzerine GPWS sisteminin geliştirilmesine öncülük etti.
Öncül GPWS sisteminin kullanımının kontrollü uçuşta araziye çarpma kazalarını (CFIT) önlemedeki faydaları etkileyiciydi. Amerika Birleşik Devletleri'nde 1946 ile 1955 yılları arasında yılda ortalama 3.5 adet büyük CFIT yolcu uçağı kazası meydana geliyordu. Bu oran, her 15 haftada bir ölümcül CFIT kazası meydana gelmesi demekti. 1970 yılları ortalarında CFIT sebebiyle hala ortalama yılda 2 kaza meydana geliyordu. 1974 yılında ABD'de hiç CFIT kazası görülmedi.
Tarihçe > Geliştirmeler

Geleneksel GPWS sisteminin bir kör noktası vardı. Bu sistem sadece uçağın altındaki bölgeden veri toplayabiliyordu fakat uçağın ilerisindeki arazi şartlarının da önceden tahmini gerekiyordu. Eğer arazide çarpıcı bir yükselti varsa, mesela uçağın karşısında uçurum şeklinde yükselen bir arazi yapısı çıktığında, GPWS uçağa güvenli şekilde yükselerek kaçış manevrası yapma imkânı tanıyamıyordu.
1990'lı yılların sonunda GPWS'de iyileştirme yapıldı ve yeni sistem "Geliştirilmiş Yer Yaklaşım İkaz Sistemi (İngilizce:Enhanced Ground Proximity Warning System -EGPWS/TAWS)" olarak isimlendirildi. Bundan sonra artık yeni sistem dünya çapında kayıtlı bir arazi veritabanı kullanıyor ve GPS teknolojisinden de konum belirlemede yararlanıyordu. Yerleşik bilgisayarlar uçağın anlık konumunu arzın o anki arazi veritabanı ile karşılaştırıyordu. Arazi haritasında artık pilotlar uçağın etrafındaki yükseltileri görebiliyorlardı.
EGPWS yazılım geliştirmeleri iki önemli problemi çözmeye odaklandı: Hiçbir uyarı vermeme ve geç ve yanlış uyarılar.
Uyarı yok: kontrollü uçuşta yere çarpma kazası (CFIT) kazalarının temel nedeni iniş sırasında iniş tekerleri çıkarılmışsa veya iniş flapları indirilmişse sistem uçağın yere inmekte olduğunu varsayıyor ve hiçbir ikaz vermiyordu. EGPWS iniş donanımları devredeyken bile GPWS koruması sağlayan Arazi pist Açıklığı (İngilizce:Terrain Clearance Floor - TCF) işlevini tanıttı.
Geç veya yanlış ikaz: GPWS ikazlarının ortaya çıkması tipik olarak bütün mürettebatın çok yoğun olduğu anlarda geliyordu ve neredeyse her zaman uçuş ekibine bir sürpriz oluyordu. Genellikle aşağı doğru bakan radyo altimetresi hesaplamalardaki en temel algılayıcıydı. Arazi yapısıyla bağlantılı ve arazi yapısını da önceden gösteren EGPWS ileriye dönük korumayı sağladı ve uçuş mürettebatını son an ikazları ile geç ikaz etmesi ortadan kaldırıldı.