stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hâkimler ve Savcılar Kurulu
Tarihçe > 1982 Anayasası dönemi > 1981 tarihli kanun

12 Eylül 1980 tarihinde gerçekleşen darbe ile Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koydu. 29 Haziran 1981 tarihinde çıkarılan bir kanun ile, yeni anayasayı hazırlamak üzere bir Kurucu Meclis oluşturuldu. Bu meclis, Millî Güvenlik Konseyi ile Danışma Meclisinden ibaret olacaktı. Danışma Meclisi, kendi üyeleri içerisinden 15 üyeden oluşan bir Anayasa Komisyonu oluşturdu. Bu komisyonun oluşturduğu taslak metin, 23 Eylül 1982'de Danışma Meclisince, 18 Ekim 1982'de ise Millî Güvenlik Kurulunca kabul edildi. 7 Kasım 1982'de yapılan referandum ile de kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. 1982 Anayasası ile önceki anayasa sürecinde ayrı kurumlar olan Yüksek Hâkimler Kurulu ile Yüksek Savcılar Kurulu, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu adıyla birleştirildi. Ayrıca idarî yargı hâkimleri de kurulun görev kapsamına dahil edildi.
14 Mayıs 1981 tarihinde Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 2461 Sayılı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu ile hâkim ve savcılar ile ilgili hükümler tek bir kanunda toplanmış oldu. Bu kanun ile, Adalet Bakanı kurulun başkanı olarak belirlendi. Yargıtay ve Danıştay genel kurulları, kendi daire başkanları ve üyeleri arasından göstereceği adaylardan, devlet başkanı (Cumhurbaşkanı) tarafınca ikişer asıl ve yedek üye seçilecekti. Ayrıca Adalet Bakanı Müsteşarı ile Özlük İşleri Genel Müdürü de kurulun üyelerinden olacaktı. Kurulun bağımsızlığı kanunda da vurgulanmıştı. Adalet Bakanı ile Müsteşarı, kurulun tâbi üyeleriydi.
Kanun, kurula üç çeşit görev vermişti. Bunlardan ilki, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini seçmekti. İkincisi, Adalet Bakanlığınca bir mahkemenin ya da kadronun kaldırılması ya da mahkemenin yargı çevresinin değiştirilmesine yönelik verilen tekliflerin uygun olup olmadığına karar vermekti. Üçüncü olarak ise, hâkim ve savcıların mesleğe kabulü, atanma ve nakilleri, geçici yetkilendirilmeleri, yükselmeleri ve birinci sınıfa ayrılmaları, kadro dağıtımları, meslekte uygun görülmeyenler hakkında işlem yapma, disiplin cezası verme ve görevden uzaklaştırma gibi işlemlerini yapmaktı. Bunlar dışındaki özlük işleri bizzat Adalet Bakanlığınca yapılacaktı.
Kurul üyelerinin görev süresi yine dört yıl olarak belirlendi. Süresi biten üyelerin tekrar seçilmesi mümkündü. Adalet Bakanı asıl başkan olmakla birlikte, onun olmadığı toplantılarda başkanlık yapmak üzere asıl üyelerce bir Başkanvekilinin de seçileceği hükme bağlantı. Başkanvekilinin de olmadığı toplantılarda ise en kıdemli asıl üyenin başkanlık yapacağı yine kanunla kararlaştırıldı. Kurulu temsil etmek ve kurul adına beyanda bulunma yetkisi kurulun başkanına tanındı. Kurul, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanabilecek ve katılanların salt çoğunluğu ile karar alabilecekti.
Kurulun verdiği kararlara karşı yeniden inceleme talebinde bulunmak mümkündü. Yeniden inceleme talebi üzerine verilecek karara karşı da itiraz yolu mümkündü. İtiraz hâlinde, inceleme İtirazları İnceleme Kurulunca yapılacak inceleme üzerine verilecek karar ise kesindi.
Tarihçe > 1982 Anayasası dönemi > 2010 tarihli kanun

12 Eylül 2010 tarihinde yapılan referandumla birlikte 1982 Anayasası'nda değişiklikler yapıldığı gibi, kurulun işleyişinde de değişiklikler yaşanmıştır. Genel işleyişi düzenleyen 2461 sayılı Kanun ilga edilerek 6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu ihdas edilmiştir. Buna göre, kurul yirmi iki asıl ve on üç yedek üyeden oluşarak üç daire hâlinde çalışacaktı. Kurulun başkanı yine Adalet Bakanıydı.
Kanun, kurul üyelerinin atanması açısından önceki kanuna göre farklı düzenlemeler getirmiştir. Buna göre; kurulun dört asıl üyesi kanunda belirtilen yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından Cumhurbaşkanınca, üç asıl ve üç yedek üyesi Yargıtay üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca, iki asıl ve iki yedek üyesi Danıştay üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca, bir asıl ve bir yedek üyesi Türkiye Adalet Akademisi Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, yedi asıl ve dört yedek üyesi birinci sınıfa ayrılmış olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adlî yargı hâkim ve savcıları arasında adlî yargı hâkim ve savcılarınca, üç asıl ve iki yedek üye ise birinci sınıfa ayrılmış idarî yargı hâkim ve savcıları arasından idarî yargı hâkim ve savcılarınca seçilecekti. Seçilen üyeler dört yıllığına seçilecek olup, süresi biten üyenin tekrar seçilmesi mümkündü.
Kurulun görevleri, genel itibarıyla yine hâkim ve savcıların özlük işlerine yönelikti. Hâkim ve savcıların mesleğe kabulü, atanmaları ve nakilleri, geçici yetkilendirilmeleri, yükselmeleri ve birinci sınıfa ayrılmaları, kadro dağıtımları, meslekte kalmaları uygun bulunmayanlar hakkında karar verilmesi, disiplin cezası verilmesi, görevden uzaklaştırılmaları gibi işlemler kurul tarafından yapılacaktı. Bununla birlikte, Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlayacaktı. Bunun dışında, Anayasa ve kanunlarla kendisine verilen diğer görevleri de yerine getirecekti.
Kurulda üç daire bulunmaktaydı. Her dairede yedi üye vardı. Dairelerin görevleri, kanunda özel olarak belirlenmişti. Bununla birlikte kurula bağlı iki hizmet birimi daha oluşturuldu, bunlar Genel Sekreterlik ile Teftiş Kurulu idi. Genel Sekreterlik, kurulun idarî ve malî işleri ile sekreterya hizmetlerini yürütürken, Teftiş Kurulu ise hâkim ve savcıların görevlerini kanunlara uygun yapıp yapmadıklarını, görevleri sırasında ya da görevlerinden dolayı suç işleyip işlemediklerini, hâl ve eylemlerinin sıfatlarına ve görevlerinin icaplarına uyup uymadığını araştırmak ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma yapmaktı.
Kurulun bütün kararlarına karşı kapalı olan yargı yolu, referandum ile birlikte yapılan değişiklikle birlikte değişmiş ve meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararlar hariç bütün kararlara karşı yargı yolunun kapatıldığı belirtilmiştir.
Güncel yapısı

Kurulda son olarak 2017 anayasa değişikliği referandumu ile değişiklikler meydana geldi. Kurulun adı değiştirilerek adındaki "Yüksek" ibaresi çıkartılmış, kurulun adı Hâkimler ve Savcılar Kurulu olmuştur. Referandum ile birlikte, kurulun görev ve yetkilerinde bir değişiklik olmamış fakat kurulun yapılanmasında bazı düzenlemeler yapılmıştır.
Bu değişikliklerle, kuruldaki asıl üye sayısı yirmi ikiden on üçe düşürülmüş, yedek üyelik ise kaldırılmıştır. Üç olan daire sayısı ise ikiye düşürülmüştür. Adalet Bakanı ve Müsteşarı yine kurulun tâbi üyesi olarak kalmıştır. Kalan üyelerden; üçü birinci sınıf olup birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri kaybetmemiş adlî yargı hâkim ve savcıları arasından, biri birinci sınıf olup bu sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri kaybetmemiş idarî yargı hâkim ve savcıları arasından Cumhurbaşkanınca; üç üyesi Yargıtay, bir üyesi Danıştay, üç üyesi ise kanunda belirtilen yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından Türkiye Büyük Millet Meclisince seçilir.
Üyeler dört yıllık bir süre için seçilir. Seçilen üyeler sonra bir kez daha seçilebilir. Bakan ile Müsteşar dışındaki üyelerin üyelik dışında başka bir iş veya görevle ilgilenmeleri yasaktır. Bu değişikliklerle ön görülen meslekten çıkarma cezası haricindeki kararlara karşı yargı yolunun kapalı olması hükmü de hâlen varlığını sürdürmektedir.
Kurulun binası Ankara'da Emniyet Mahallesi, Mevlana Bulvarı üzerinde bulunmaktadır. Bina önceden Azot Sanayi T.A.Ş. Genel Müdürlüğüne aitti. Önceki binası ise Milli Müdafaa Caddesi üzerinde olup, buradan 2010 yılında yeni binaya taşınmıştır.
Teşkilat

Hâkimler ve Savcılar Kurulu iki daire halinde çalışır. Bu iki dairenin toplam üyeleri, Adalet Bakanı'nın başkanlığını yaptığı Genel Kurulu oluşturmaktadır.
Teşkilat > Birinci Daire

8 Ekim 2024 itibarıyla
| Sıra | İsim | Görev |
| --- | --- | --- |
| 1 | Halil Koç | Daire başkanı |
| 2 | Havvanur Yurtsever | Üye |
| 3 | Ömür Topaç | Üye |
| 4 | İbrahim Kolcu | Üye |
| 5 | Mehmet Yılmaz | Üye (bakan yardımcısı) |
| 6 | Ömer Faruk Yıldırım | Üye |
Teşkilat > İkinci Daire

8 Ekim 2024 itibarıyla
| Sıra | İsim | Görev |
| --- | --- | --- |
| 1 | Mehmet Akif Ekinci | Daire başkanı |
| 2 | Çetin Arslan | Üye |
| 3 | Sinan Esen | Üye |
| 4 | Aysel Demirel | Üye |
| 5 | Bilal Temel | Üye |
| 6 | Ergün Şahin | Üye |
Teşkilat > Genel Kurul

8 Ekim 2024 itibarıyla
| Sıra | İsim | Görev |
| --- | --- | --- |
| 1 | Yılmaz Tunç | Başkan (Adalet Bakanı) |
| 2 | Mehmet Akif Ekinci | Başkanvekili |
| 3 | Halil Koç | Üye |
| 4 | Havvanur Yurtsever | Üye |
| 5 | Ömür Topaç | Üye |
| 6 | Ergün Şahin | Üye |
| 7 | Sinan Esen | Üye |
| 8 | Aysel Demirel | Üye |
| 9 | İbrahim Kolcu | Üye |
| 10 | Ömer Faruk Yıldırım | Üye |
| 11 | Çetin Arslan | Üye |
| 12 | Bilal Temel | Üye |
| 13 | Mehmet Yılmaz | Üye (bakan yardımcısı) |

12 Mart Muhtırası ile dönemin Başbakanı Süleyman Demirel istifa etmişti.
HSK binasının 2014 yılından bir fotoğrafı. O zamanki adı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu idi.
Un

Başlığın diğer anlamları için Un (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Un |
| --- | --- |

Çok amaçlı un
Manyok unu (solda) ve mısır unu (sağda) Kinşasa, Kongo Demokratik Cumhuriyeti. Bu unlar Orta Afrika mutfağının temel malzemeleridir.
Kinako
Un, tahılların öğütülmesiyle elde edilen ince toza verilen addır. Başta ekmek ve hamur işleri olmak üzere pek çok gıdanın temel bileşenidir. Genellikle buğdaydan elde edilen toza sadece un denir. Arpa, yulaf, çavdar, mısır, nohut gibi bitkilerden elde edilen un ise, yaygın olarak o tahılın adıyla birlikte mısır unu, arpa unu biçiminde adlandırılır. En fazla üretilen un buğday unu'dur, ama elma unu, muz unu, arpa unu, mısır unu, çavdar unu, darı unu, fıstık unu, pirinç unu, nohut unu, hububat unu da tüketilen un türleridir.
Mısır unu, eski çağlardan beri Mezoamerika mutfağında önemli bir yeri vardır ve Amerika'da temel gıda maddesi olmaya devam etmektedir. Çavdar unu, hem Orta Avrupa'da hem de Kuzey Avrupa'da ekmeğin bir bileşenidir.
Tahıl unu, endosperm, buğday rüşeymi ve kepekten (tam tahıllı un) veya sadece endospermden (rafine un) oluşur.
CDC, çiğ un hamurları veya hamurları yememeniz konusunda uyardı. Çiğ un, E. coli gibi bakteriler içerebilir ve diğer yiyecekler gibi pişirilmesi gerekir.
Tarihçe

Ana madde: Buğday
Mısır veya mısır unu, antik çağlardan beri Mezoamerika mutfağında önemli olmuştur ve Amerika'da temel bir gıda maddesi olmaya devam etmektedir. Çavdar unu, Orta ve Kuzey Avrupa'da ekmeğin bir bileşenidir. Un yapımına ilişkin arkeolojik kanıtlar (basit değirmen taşları arasında ezilen buğday tohumları) en az MÖ 6000'e kadar uzanmaktadır. 2018'de arkeologlar, Ürdün'ün kuzeybatısında 14.000 yıldan daha eski bir Natufyan avcı-toplayıcı alanı olan Shubayqa 1'de ekmek yapımına ilişkin kanıtlar bulduklarını bildirdiler. Romalılar, konik değirmenlerde tohumları öğüten ilk kişilerdi. 1786'da, Sanayi Devrimi'nin başlangıcında, ilk buharla çalışan un değirmeni Albion Mills, Southwark, Londra'da tamamlandı. 1930'larda, bazı unlar demir, niasin, tiamin ve riboflavin ile zenginleştirilmeye başlandı. 1940'larda, değirmenler unu zenginleştirmeye başladı ve folik asit 1990'larda listeye eklendi.
Kompozisyon

Un, polisakkaritler de denilen kompleks karbonhidratların alt kümesi olan yüksek oranda nişasta içerir. Yemek pişirmede kullanılan un çeşitleri arasında çok amaçlı un, kendiliğinden kabaran un ve kek unu (ağartılmış un dahil) bulunur.
Protein içeriği ne kadar çoksa un o kadar sert ve güçlü olur ve o kadar çıtır veya çiğnenebilir ekmekler üretir. Protein içeriği ne kadar azsa un o kadar yumuşak olur ve bu da kekler, kurabiyeler ve turta kabukları için daha iyidir.
Tahıl unu, endosperm, tohum ve kepeğin bir arada (tam tahıllı un) veya yalnızca endospermden (rafine un) oluşur.
Kompozisyon > Ağartılmış un

"Ağartılmış un", kimyasal beyazlatıcı (ağartıcı) madde eklenmiş "rafine" undur. "Rafine" un, besin lifi ve vitaminlerin çoğunu içeren tohum ve kepek çıkarılmıştır ve genellikle "beyaz un" olarak adlandırılır.
Ağartılmış un, "ağartma" maddesi, "olgunlaştırma" maddesi veya her ikisi kullanılarak yapay olarak yaşlandırılır. Ağartma maddesi, unun doğal renginden sorumlu karotenoidleri etkiler; "olgunlaştırma" maddesi de glüten gelişimini etkiler. Olgunlaştırma maddesi, glüten gelişimini güçlendirebilir veya zayıflatabilir.
Kompozisyon > Ağartılmış un > Katkı Maddeleri

ABD'de ağartma/olgunlaştırma maddesi olarak kullanılan en yaygın dört katkı maddesi şunlardır:
Bir bileşen olarak listelenen Potasyum bromat, glüten gelişimini güçlendiren bir olgunlaştırma maddesidir. Ağartmaz.
Benzoil peroksit ağartır, ancak olgunlaştırma maddesi olarak hareket etmez. Glüten üzerinde hiçbir etkisi yoktur.
Askorbik asit (C vitamini), unun askorbik asit kullanılarak olgunlaştırıldığının veya hamur geliştirici olarak az miktarda eklendiğinin bir göstergesi olarak bir bileşen olarak listelenmiştir. Glüten gelişimini güçlendiren ancak ağartmayan bir olgunlaştırma maddesidir.
Klor gazı hem ağartma maddesi hem de olgunlaştırma maddesi olarak kullanılır. Glüten gelişimini zayıflatır ve nişastaları okside ederek unun suyu emmesini ve şişmesini kolaylaştırır, bunun sonucunda daha kalın hamurlar ve daha sert hamurlar elde edilir. Geciktirilmiş glüten oluşumu, aksi takdirde onları daha sert ve ekmeğe benzer hale getireceği için keklerde, kurabiyelerde ve bisküvilerde arzu edilir. Undaki nişastaların değiştirilmesi, hafif, kabarık kekler ve bisküviler için gerekli yapıyı bozmadan daha ıslak hamurların (daha nemli bir son ürün elde edilmesi) kullanılmasına olanak tanır. Klorlu un, keklerin ve diğer fırınlanmış ürünlerin daha hızlı sertleşmesini ve daha iyi kabarmasını, yağın daha eşit dağılmasını ve çökmeye karşı daha az hassas olmasını sağlar.
Renk ve pişirme özelliklerini değiştirmek için un işleme maddeleri olarak kullanılan diğer bazı kimyasallar şunlardır:
Klor dioksit
Kalsiyum peroksit
Azodikarbonamid veya azobisformamid (sentetik)
Atmosferik oksijen doğal ağartmaya neden olur.
Ticari unlarda yaygın olarak kullanılan koruyucular şunlardır:
Kalsiyum propanoat
Sodyum benzoat
Trikalsiyum fosfat
Bütillenmiş hidroksianisol
Kompozisyon > Ağartılmış un > Katkı maddelerinin sıklığı

Bütün ağartma ve olgunlaştırma maddeleri (askorbik asit hariç) Birleşik Krallık'ta yasaklanmıştır.
ABD'de unun bromlanması artık pek rağbet görmemektedir ve henüz hiçbir yerde yasaklanmamış olsa da, evde pişirenlerin alabileceği perakende unların çok azı artık bromludur.
Özellikle ticari fırınlar için paketlenmiş birçok un çeşidi hala bromlanmış durumdadır. Evde pişirene satılan perakende ağartılmış un artık çoğunlukla peroksidasyon veya klor gazı ile işlenmektedir. Ancak marketten un satın alırken hangi işlemin kullanıldığını söylemenin bir yolu yoktur.
Kompozisyon > Ağartılmış un > Eski ağartma yöntemi

Beyaz veya "ağartılmış" un elde etmenin eski yöntemi hiçbir şekilde kimyasal madde kullanımını gerektirmiyordu. Bunun yerine, buğday taneleri, buğdayın kepekli dış çekirdeklerinin yumuşaması ve sonunda öğütme sırasında düşmesi için yeterince uzun süre suyla nemlendirilirdi. Bazı yerlerde, Suriye sedefotu (üzerlik) yaprakları, tahıl katmanları arasına tabakalar halinde serilir ve bitkinin büzücü yapraklarından çıkan dumanlar buğdayın dış tanelerini parçalayıp eritene ve öğütüldükten sonra temiz ve beyaz bir un bırakana kadar birkaç gün bu durumda bırakılırdı.
Kompozisyon > Zenginleştirilmiş un

Un yapma sürecinde, özellikle ağartma işleminin bir sonucu olarak, besinler kaybolur. Bu besinlerin bir kısmı rafinasyon sırasında değiştirilebilir - sonuç zenginleştirilmiş undur.
Kompozisyon > Kek unu

Kek unu, gluten protein içeriği bakımından en düşük olanıdır, kekin kolayca "parçalanması" için minimum bağlanma üretmek üzere %6–7 (ikinci kaynaktan %5–8) protein içerir.
Kompozisyon > Hamur işi unu

Hamur işi unu, keklerden biraz daha fazla güçle bir arada tutmak için %7,5–9,5) proteinle ikinci en düşük glüten protein içeriğine sahiptir, ancak yine de sert veya çıtır kabuklar yerine gevrek kabuklar oluşturur.
Kompozisyon > Sade veya çok amaçlı un

Çok amaçlı veya "AP unu" veya sade un, %9,5-11,5 (ikinci kaynaktan %10-12) protein içeriğiyle orta düzeyde glüten protein içeriğine sahiptir. Birçok ekmek ve pizza hamuru için yeterli protein içeriğine sahiptir, ancak ekmek unu ve özel 00 sınıfı İtalyan unu, özellikle zanaatkar fırıncılar tarafından bu amaçlar için sıklıkla tercih edilir. Bazı bisküviler de bu tür un kullanılarak hazırlanır. "Sade" yalnızca AP ununun orta düzeyde glüten içeriğine değil, aynı zamanda herhangi bir ek mayalama maddesinin olmamasına da (kendiliğinden kabaran un gibi) atıfta bulunur.
Kompozisyon > Ekmeklik un

Ekmek unu genellikle sonbaharda ekilen ve ilkbaharda hasat edilen sert kırmızı kışlık buğdaydan yapılır. Sert buğday, hamuru esnek hale getiren bir protein olan glüten açısından zengindir. Sert buğday %11,5–13,5 (ikinci kaynaktan %12–14) protein içerir. Artan protein, maya fermentasyon işlemiyle açığa çıkan karbondioksiti hapsetmek için una bağlanır ve daha iyi bir kabarıklık ve daha çiğnenebilir doku elde edilir.
Kompozisyon > Sert un

Sert, yüksek glüten protein içeriğine sahip unlar için kullanılan genel bir terimdir ve genellikle %13,5–16 (veya bazı kaynaklardan %14–15) protein içeren ekstra güçlü unu ifade eder (%16 teorik olarak mümkün bir protein içeriğidir). Bu un, bir tarifin, hamurun varlığında bir arada durması için ekstra güçlü olmasını gerektiren malzemeler eklediği veya ekmek yapımında güç gerektiğinde kullanılabilir.
Kompozisyon > Gluten unu

Gluten unu rafine edilmiş gluten proteini veya teorik olarak %100 proteindir (ancak pratik rafine etme asla tam %100'e ulaşmaz). Gerektiğinde unu güçlendirmek için kullanılır. Örneğin, bir fincan AP unu başına yaklaşık bir çay kaşığı eklemek, elde edilen karışıma ekmek ununun protein içeriğini verir. Genellikle, daha fazla lif içeriğinin gluten gelişimine müdahale etme eğilimini aşmak için tam tahıllı un tariflerine eklenir; bu, ekmeğe daha iyi kabarma (gaz tutma) nitelikleri ve çiğneme sağlamak için gereklidir.
Kompozisyon > Ağartılmamış un

Ağartılmamış un, ağartılmamış ve bu nedenle "beyaz" un rengine sahip olmayan undur. Bir örnek, adını aldığı Sylvester Graham'ın sağlıksız olduğunu düşündüğü ağartıcı maddelerin kullanımına karşı olduğu graham unu'dur.
Kompozisyon > Kendiliğinden kabaran un

Kendiliğinden kabaran un, karışımda kimyasal mayalayıcılarla ticari olarak mevcuttur. Amerika'da önceden tuzlanmış olması muhtemeldir; Britanya'da durum böyle değildir. Eklenen malzemeler un içinde eşit şekilde dağılır ve bu da pişmiş ürünlerde tutarlı bir kabarma sağlar. Bu un genellikle sünger kek, çörek, muffin vb. hazırlamak için kullanılır. Fırıncı Henry Jones tarafından icat edilmiş ve 1845'te patentlenmiştir. Bir tarif kendiliğinden kabaran un gerektiriyorsa ve bu mevcut değilse, aşağıdaki ikame mümkündür:
1 su bardağı (125 g) sade un
1 çay kaşığı (3 g) kabartma tozu
(ABD tarifleri) bir tutam ila 1⁄4 çay kaşığı (1 gr veya daha az) tuz
Türler > Glütenli unlar > Buğday unu

Ana madde: Buğday unu
Buğday, un yapmak için en yaygın kullanılan tahıldır. Bazı çeşitlerine "beyaz un" denir. Unlar farklı seviyelerde protein glüten içerir. "Güçlü un" veya "sert un", "zayıf" veya "yumuşak" undan daha yüksek glüten içeriğine sahiptir. "Kahverengi" ve tam buğday unları sert veya yumuşak buğdaydan yapılabilir.
Atta unu, Hint ve Pakistan mutfağında önemli olan, roti ve chapati gibi çeşitli ekmekler için kullanılan tam tahıllı bir buğday unudur. Genellikle taşta öğütülüp iri taneciklere dönüştürülür ve bu ise ona diğer yassı ekmeklerde kolayca bulunmayan bir doku kazandırır.
Buğday unu (T. aestivum) ekmek yapımında en sık kullanılan undur. Durum buğdayı unu (T. durum) ikinci en çok kullanılan undur.
Maida unu, paratha ve naan gibi çok çeşitli Hint ekmekleri yapmak için kullanılan ince öğütülmüş bir buğday unudur. Maida yalnızca Hint mutfağında değil, aynı zamanda Orta Asya ve Güneydoğu Asya mutfağında da yaygın olarak kullanılır. Bazen Hint şefler tarafından "çok amaçlı un" olarak adlandırılsa da, daha çok kek ununa veya hatta saf nişastaya benzer. Hindistan'da, maida unu hamur işleri ve ekmek, bisküvi ve tost gibi diğer fırıncılık ürünlerini yapmak için kullanılır.
Noodle unu, buğday veya pirinçten yapılan Asya tarzı eriştelerin yapımında kullanılan özel bir un karışımıdır.
İrmik, makarna, kahvaltılık gevrekler, pudingler ve kuskus yapımında kullanılan sert buğdayın kaba, saflaştırılmış buğday kepeğidir.
Eski bir tahıl olan kavuzlu buğday, hekzoploid bir buğday türüdür. Kavuzlu buğday hamurunun, normal buğday veya sert buğday hamurundan daha az yoğurulması gerekir. Sert buğday unlarıyla karşılaştırıldığında, kavuzlu buğday unu nispeten düşük (yüzde altı ila dokuz) protein sayısına sahiptir, hamur işi unundan sadece biraz daha yüksektir. Bu, sade kavuzlu buğday ununun kurabiye veya krep gibi yumuşak yiyecekler için hamur oluşturmada iyi çalışması demektir. Krakerler, pişirildiğinde kabarması gerekmeyen hamurdan yapıldıkları için iyi sonuç verir.
Türler > Glütenli unlar > Diğer çeşitler

Çavdar unu, Almanya, Avusturya, İsviçre, Rusya, Çek Cumhuriyeti, Polonya ve İskandinavya'nın geleneksel ekşi mayalı ekmeklerini pişirmek için kullanılır. Çoğu çavdar ekmeği, çavdar yeterli glüten oluşturmadığı için çavdar ve buğday unlarının bir karışımını kullanır. Pumpernickel ekmeği genellikle sadece çavdardan yapılır ve çavdar unu ve çavdar unu karışımı içerir. Secale çiçeği, Prądnik ekmeği gibi ekmekleri yapmada kullanılır.
Türler > Glütensiz unlar > Daha fazla tür

Un ayrıca soya fasulyesi, ararot, gölevez, kamış, manyok, kinoa ve diğer tahıl dışı gıdalardan da yapılabilir.
Karabuğday, soya, patates, ararot, gölevez, meşe palamudu ve tanesiz ürünlerin de unları elde edilebilmektedir.
Arpa unu
Tang unu (tang: bir çeşit yosun)
Tehlikeler > Yanıcılık

Havada asılı kalan unun tozu patlayıcıdır—hava ile ince toz haline getirilmiş yanıcı bir maddenin karışımı gibi  (bakınız toz patlaması). Un değirmenlerinde bazı yıkıcı patlamalar meydana gelmiştir, bunlardan biri de 1878'de Minneapolis'teki Washburn "A" Değirmeni'nde olan ve 22 kişinin ölümüne yol açan patlamadır.
Tehlikeler > Patojenler

CDC, çiğ un hamurları veya hamurları yememeniz konusunda uyardı. Çiğ un, Escherichia coli gibi bakterileri içerebilir ve diğer yiyecekler gibi pişirilmesi gerekir.
Undan yapılan ürünler

Ekmek, makarna, krakerler, birçok kek ve diğer birçok yiyecek un kullanılarak yapılır. Buğday unu ayrıca sos ve et sularını koyulaştırmak için unlu sos (roux) yapmak için de kullanılır. Ayrıca papier-mâché tutkalında malzeme olarak da kullanılabilir.
Mısır nişastası birçok puding veya tatlıyı koyulaştırmak için kullanılan başlıca bir malzemedir ve paketlenmiş muhallebinin ana malzemesidir.
Olgunlaşmamış buğday tarlası
Büyük bez çuvallarda saklanan unlar
Bişkek, Kırgızistan'da bir pazarda satılan çeşitli un ve tahıl türleri