stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Fahrettin Genç
Teknik direktörlük kariyeri

İlk teknik direktörlük deneyimini 1983-84 sezonundan Samsunspor'u çalıştırarak edindi. Daha sonra 1988 yılına kadar kısa aralarla Samsunspor'da teknik direktörlük görevini birkaç kez üstlendi. Daha sonra 1987-88 sezonu için Adıyamanspor'da teknik direktörlük yaptı ve 1988-89 sezonunda Ünyespor'u çalıştırdı. Samsunspor kulüp tarihinin 20 Ocak Faciası diye adlandırılan ve futbol takımının deplasman karşılaşmasına giderken takım otobüsünün kaza yapması sonucu takımda birçok futbolcunun hayatını kaybetmesiyle ya da yaralanmasıyla sonuçlanan kazanın ardından takımın başına getirildi. Bu kazadan sonra büyük güç kaybeden Samsunspor'a Ertuğrul Sağlam, İmdat Arslan gibi genç ve tanınmamış futbolcuları kazandırarak Samsunspor'u 1990-91 sezonunda 1. Lig şampiyonu yaparak Süper Lig'e yükselmesini sağladı.
Bu başarısına rağmen yeni sezon için takımdan ayrılarak Giresunspor'la anlaştı. İlerleyen yıllarda birçok 3. Lig, 2. Lig ve 1. Lig ekibinde teknik direktör olarak görev aldı.
2009-10 sezonunun ara transfer döneminde Zeytinburnuspor'un başına geçirildi fakat görevinden sezon sonu ayrıldı.
Bunun üzerine 2010-11 sezonunda 1. Lig ekiplerinden İstanbul Güngörenspor'da A2 takımı teknik direktörlüğüne getirildi ve aynı zamanda altyapı sorumlu olarak görev aldı. Burada gösterdiği başarılı çalışmasında dolayı 2011-12 sezonunda as takım antrenörlüğüne getirildi. Takımıyla sezonu kötü bir başlangıç yaptı ligin başlamasiyle itibaren ligin dibindee bulundu ve art arda yenilgi alındı. Son olarak 30 Ekim 2011 tarihinde kendi evinde Bucaspor'a karşı oynanan ve 1-5 kaybedilen lig karşılaşmasından sonra görevine son verildi.[kaynak belirtilmeli] Yerine Ömer Can Göksu getirildi.
Teknik direktör başarıları > Kulüp

1. Lig: 1
Zoigl

Zoigl biraları
Bavyera'nın kuzeydoğusunda Tirschenreuth'taki Zoigl evi
Zoigl, Frankonya ve Çek Cumhuriyeti arasında kalan doğu Bavyera'daki Oberpfalz bölgesinde üretilen bir Alman birası türüdür.
İsmin, Almanca Zeigen veya Zeichen kelimesinin Windischeschenbach lehçesindeki telaffuzundan türediğine inanılıyor; "işaret" anlamına geliyor ve bira işletmesinde biranın mevcut olduğunu duyurmak için kullanılan sembol olduğu belirtiliyor. Logosu, altı bira bileşeninin birleşimini temsil eden iki bileşen üçgenden oluşuyor: ilk üçgen su, ateş ve havayı; ikinci ve ters üçgen ise maltlanmış arpa, şerbetçiotu, suyu ifade ediyor.
Tarihçe

"Zeigl" kelimesinin ilk belgelenmiş örneği, Almanca işaret anlamına gelen "Zeichen" veya göster anlamına gelen "zeigen" kelimelerinden türemiş olan 1508 tarihli Neustadt an der Waldnaab belgesinde görülmektedir. Oberpfalz bölgesinde "zeigel" olarak telaffuz edilmiştir. Günümüzde "Zoigl" kelimesi hala kullanılmaktadır ve bu bira üretim tarzına adını vermiştir.
Zoigl, yüzyıllardır kasabaya veya ev bira üreticilerinden oluşan bir bira derneğine ait ortak bira fabrikalarında üretilmektedir. Zoigl, 2000 yılına kadar sadece Windischeschenbach ve Neuhaus'ta bulunuyordu. Adı ve markası, ticari markaları olmadığı için çalındı ve bu da Zoigl birasının Almanya genelinde aşırı reklamının yapılmasına yol açtı. Orijinali Windischeschenbach ve Neuhaus'tan geliyor ve içenlerin favorileri vardır ve her bira üreticisinin kendine özgü tarifleri bulunmaktadır.
İşlem

Önce odun kesilir, ateş; suyu ve arpayı pişirmek için yakılır, bakır üzerinde soğutulur, sonra şerbet bira üreticilerinin özel mahzenlerine dağıtılır ve burada fermantasyon gerçekleşir. Kullanılan yöntem, alt fermente maya ve lagerlemedir. Yaklaşık iki hafta sonra bira, doğrudan lagerleme tankının musluğundan alındığı bu ev barlarına getirilir. Daha sonra bira üreticisinin evinde satılır ve tüm bira içilene kadar etkili bir şekilde bir bara dönüşür. O Cuma'dan Pazartesi'ye kadar Zoigl'e ev sahipliği yapan bar, birasının mevcut olduğunu göstermek için evinin köşesine Davut yıldızına benzeyen Zoigl-Yıldızı'nı iliştirir. Windischeschenbach'ta aynı anda sadece 9 veya 10 kişi "das Braurecht" içer.
Assietta Muharebesi

Assietta Muharebesi, Avusturya Veraset Savaşı sırasında gerçekleşen "önemli" bir çatışmaydı. Muharebe, Louis Fouquet, Chevalier de Belle-Isle komutasındaki 25.000 kişilik sayıca üstün bir Fransız kuvvetini, Giovanni Bricherasio liderliğindeki 15.000 kişilik bir Sardinya ordusuna karşı karşıya getirdi. Fransızlar ağır bir yenilgiye uğradılar ve komutanları Belle-Isle savaş sırasında öldürüldü. Çatışma, Habsburglar ile Bourbonların Kuzey İtalya ve çeşitli İtalyan devletleri üzerinde hakimiyet için mücadele ettiği Avusturya Veraset Savaşı'nda İtalyan seferinin bir parçasıydı.
Sardinya Krallığı, 1742 yılında Pragmatik Müttefikler safında savaşa katıldı ve Maria Theresa'nın yanında yer aldı. Ayrıca Fransızların kendi topraklarında nüfuzunun artmasından da endişe ediliyordu. İtalya'daki savaş yedi yıldır sürüyordu ve Sardinya ordusu birçok yenilgi almıştı, bu da onları daha savunmacı bir yaklaşım benimsemeye yöneltmişti. Fransızlar, savaş sırasında siyasi amaçlarına ulaşmak için güçlerini İspanyol Bourbon'larıyla birleştirerek İtalya'ya birkaç sefer düzenlediler.
1747'de savaş sona eriyordu, ancak Fransızlar hâlâ İtalya'da daha fazla nüfuz elde etmek için çabalıyordu. Bu nedenle Sardinyalılardan Colle dell'Assietta'yı ele geçirmek için Belle-Isle komutasında bir ordu gönderdiler. Fransız ordusu otuz iki tabura ayrıldı, Susa Vadisi'nde Sardinya'nın müstahkem mevzileriyle karşılaştı ve tahkimatlarına saldırılar başlattılar. Fransızlar kuvvetlerini dört kola ayırıp Belle-Isle'ın bizzat önderliğinde birkaç saldırıdüzenledi. Hepsi ağır kayıplar vererek geri püskürtüldüler ve Belle-Isle'in kendisi öldürüldü, bunun üzerine geri çekilme emri verildi. Sardinyalılar sadece hafif kayıplar verirken, Fransızların kuvvetlerinin beşte birinden fazlası ölmüş veya yaralanmıştı. Sardinya zaferi, savaşın İtalya seferindeki son büyük muharebe oldu.
Bibliyografya

Browning, Reed (2008). Avusturya Veraset Savaşları. Aziz Martin'in Griffin'i. 0-312-12561-5ISBN 0-312-12561-5
Dabormida, Vittorio (1891). La battaglia dell'Assietta : studio storico. Voghera.
Alberti, Adriano (1902). La battaglia dell'Assietta (19 di luglio del 1747): note e documenti. Francesco Casanova.
Rodolico, Niccolò (July–August 1947). "Il Centenario della Battaglia dell'Assietta". L'Universo, 4.XXVII. Istituto Geografico Militare.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: sh85008785  NLI: 987007295879405171
Cemalettin Şimşek

| Cemalettin Şimşek> Türkiye Büyük Millet Meclisi 24. Dönem Milletvekili |
| --- | --- |
Görev süresi 28 Haziran 2011 - 23 Nisan 2015
Seçim bölgesi: 2011 – Samsun
Kişisel bilgiler
Doğum: 5 Kasım 1954 (70 yaşında) Bafra,Samsun, Türkiye
Milliyeti: Türk
Partisi: Milliyetçi Hareket Partisi
Bitirdiği okul: Marmara Üniversitesi
Mesleği: Diş hekimi
Cemalettin Şimşek (d. 7 Kasım 1954, Bafra, Samsun), Türk siyasetçidir. Milliyetçi Hareket Partisi Samsun 24. dönem milletvekilidir.
İlk yılları ve kariyeri

Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinden mezun oldu.
Siyasi kariyeri

2011 Türkiye genel seçimlerinde Milliyetçi Hareket Partisi'nden Samsun milletvekili seçilmiştir.
Zlatan Ibrahimović'in attığı millî takım golleri listesi

Zlatan Ibrahimović, 2012 Avrupa Futbol Şampiyonası'nda İsveç millî takımı formasıyla
Zlatan Ibrahimović, İsveç millî takımı formasıyla çıktığı 122 maçta 62 gol attı. Eylül 2014'te, Friends Arena'da Estonya ile oynadıkları hazırlık maçında attığı iki gol sonrası Sven Rydell'ı geçerek İsveç millî takımı tarihinde en çok gol atan futbolcu oldu.
31 Ocak 2001'de Faroe Adaları ile 0-0 berabere kaldıkları maçta ilk kez A millî takım formasını giyen Ibrahimović, ilk golünü 7 Ekim 2001'de Azerbaycan ile oynanan maçta attı.
Ekim 2009'da, İsveç'in 2010 FIFA Dünya Kupası'na katılamaması üzerine millî takımı bırakma kararı alsa da Ağustos 2010'da millî takıma kaptan olarak geri döndü. 21 Haziran 2016'da, 2016 Avrupa Futbol Şampiyonası'ndan sonra millî takımdan emekli olduğunu açıkladı ve bundan bir gün sonra Belçika'ya karşı oynadı. Ancak, dört yıldan fazla bir süre sonra bu kararından vazgeçti ve Mart 2021'de, 39 yaşındayken millî takım kadrosuna tekrar çağrıldı.
Ibrahimović, Malta'yı 7-0 yendikleri maçta millî takımdaki ilk hat trick'ini yaptı. Aynı maçta dördüncü golünü de attığı Malta, altı golle en çok gol attığı takım oldu. Ibrahimović'in gollerinin yarısından fazlası iç sahada geldi; gollerin yirmisini Friends Arena'da, on birini Råsunda Stadyumu'nda, beşini Ullevi Stadyumu'nda, ikisini Stadion'da ve birini Gamla Ullevi'de kaydetti.
Ibrahimović'in gollerinin çoğu eleme maçlarında geldi. Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde on dokuz gol atan Ibrahimović, bu gollerden on birini 2016 elemelerinde attı. Müsabakada Polonyalı Robert Lewandowski'nin ardından en çok gol atan ikinci oyuncu oldu. Dünya Kupası elemelerinde de toplam on dokuz gol atan oyuncu, Dünya Kupası'nda hiç gol atamasa da Avrupa Şampiyonaları'nda altı gol kaydetti. Kalan on sekiz gol ise hazırlık maçlarında geldi.
Meltem Yıldızhan

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
No. 23 - Galatasaray
Pozisyon:  Uzun forvet
Lig:  KBSL
Kişisel bilgileri
Doğum tarihi:  5 Ağustos 1999 (25 yaşında)
Doğum yeri:  İstanbul, Türkiye
Boyu:  1,88 m (6 ft 2 in)
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Galatasaray
Numarası:  23
Profesyonel kariyeri
Yıllar:  Takım
2015-2021:  Galatasaray
2021-2022:  Nesibe Aydın GSK (kiralık)
2022-:  Galatasaray
Meltem Yıldızhan (d. 5 Ağustos 1999; İstanbul, Türkiye), Türk milli basketbolcudur. 1.88 m boyundaki oyuncu Forvet pozisyonunda görev yapmaktadır.
Kulüp kariyeri

Basketbol kariyerine Galatasaray altyapısında başlayan Meltem Yıldızhan henüz 16 yaşındayken 2015-2016 sezonunda Galatasaray Kadın Basketbol A Takımı kadrosunda yer almaya başladı. 2017 - 2018 sezonunda Galatasaray formasıyla Eurocup Women şampiyonluğu yaşadı. Meltem Yıldızhan 2018-2019 sezonundan bu yana Galatasaray Kadın Basketbol A Takımı'nda forma giymektedir.
2021-2022 sezonu başında Galatasaray Kadın Basketbol A Takımı ile iki yıllık yeni sözleşme imzalayan milli oyuncu Nesibe Aydın'a kiralanmıştır. Nesibe Aydın GSK'da 29 maçta forma giyen oyuncu 8.4 sayı, 5.2 ribaunt, 1.5 asist ortalamaları ile oynamıştır.
Oyuncu 2022-2023 sezonunda ise Galatasaray'a geri dönmüştür.
Cemal Uşak

Cemal Uşak (d. 1953, Bursa — ö. 25 Ağustos 2016), Türk yazar ve gazetecisi.
1977 yılında İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü'nden mezun oldu. Mezuniyet sonrası, öğrencilik yıllarında amatör olarak ilgilendiği basın-yayın dünyasına, profesyonel olarak girdi. Muhabirlikten editörlüğe; köşe yazarlığından yöneticiliğe değişik sahalarda görev yaptı. 1979-1980 yılları arasında TRT Genel Müdürlük Danışmanı olarak çalıştı. Türkiye'nin demokratikleşmesine katkı sağlayacak olan çözüm sürecinin Akil adamlar listesinde olup İç Anadolu grup sözcüsüdür.
İslami yazıları Köprü, Zafer dergileri; Yeni Asya, Yeni Nesil, Zaman ve Bugün gazetelerinde yayınlandı. Cemal Uşak, Rotahaber Web sitesinde de yazmaktaydı. Cemal Uşak, 1995 yılında Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı'nda Başkan Yardımcısı olarak görev yapmaya başlamıştır. Cemal Uşak, ayrıca 1995 yılına kadar yönetici ve programcı olarak çalıştığı Moral FM radyosunda, Cuma ve Cumartesi akşamları yayınlanmakta olan PANORAMA programında Haluk İmamoğlu, Ömer Faruk Uysal ve Safa Mürsel'le birlikte Türkiye ve Dünya gündemine ilişkin olan görüşlerini dinleyicilerle paylaşmıştır. 23 Temmuz 2016 tarihli KHK/667 karar sayılı kapatılan Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı'nın Başkanlığı yaptı. Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Başkanı olan Cemal Uşak  hakkında silahlı terör örgütü üyeliğinden dava açıldığı için yurt dışına çıkmak zorunda kaldı.
Cemal Uşak, 25 Ağustos 2016 tarihinde kanser tedavisi gördüğü yurt dışında öldü.
Kitapları

Açıklamalı Kur'an-ı Kerim Meali
Başarının Yolları
Fazilet Kervanı
Kütüb-ü Sitte'den Seçme Hadisler
Peygamber Hasreti
Sahabiler Ansiklopedisi
Yazılası Destanlar
Ágnes Keleti

Ágnes Keleti (9 Ocak 1921 - 2 Ocak 2025), Macar artistik jimnastikçi.
Ölümü

2 Ocak 2025 tarihinde Budapeşte'de 103 yaşında öldü.
Hamse

Hamse, bir şâirin beş mesnevisinin bir araya getirilmesiyle oluşturulan yapıttır.
Hamse yazarı şâirler hamse şâiri ya da hamsenüvis diye bilinir. Türk edebiyatında 16. yüzyılda gelişmeye başlamıştır. İlk hamseyi Çağatay şâiri Ali Şir Nevai yazmıştır. Divan edebiyatının ilk hamsesini yazan şair de Nizami Gencevi'dir. Hamse türüne düzyazının girişi ise 17. yüzyılda gerçekleşti. Nergisi, hamseye düzyazıyı sokan ilk yazardır. Çoğunlukla hüzünlü aşkların konu edinildiği hamselerde soyut kavramları işleyen mesnevilere de yer verilir. Hamse sahibi divan yazarları edebi çevrelerde büyük saygı görürdü.
Hamse sahibi olan sanatçılar

Nizami Gencevi
Ali Şîr Nevaî
Hamdullah Hamdi
Nevizade Atayi
Lâmiî Çelebi
Taşlıcalı Yahya
Hayati
Genceli Nizami
Nergisi
Behişti Ahmet Sinan Çelebi
Bostanlı Sabit
Bursalı Celilî
Ahmed Rıdvan
Kara Fazlı
Hamizade Celili
Fikri Derviş Çelebi
Kalkandelenli Mu'di
Subhizade Feyzi
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu

| BTK |
| --- | --- |


 Kurumun girişi (Şubat 2017)
Genel bilgiler
Kuruluş tarihi: 29 Ocak 2000 (25 yıl önce) (2000-01-29)
Önceki kurum: Telekomünikasyon Kurumu
Bağlılığı: Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı
Adres: Eskişehir Yolu 10.Km No:276 Çankaya / Ankara
Personel sayısı: 7 (Üst Kurul Üyesi) - 741 Diğer personel (570 kişi Merkez Teşkilatı, 171 kişi Taşra teşkilatı)
Yıllık bütçe: 7.000.000.000₺ (2022)
Yönetici(ler): Ömer Abdullah Karagözoğlu, Başkan Selamettin Ermiş, İkinci Başkan
Web sitesi: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Genel Ağ Sayfası
'Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (kısaca BTK), Türkiye'de telekomünikasyon sektörünü düzenleyip denetleyen kurumdur.
Telekomünikasyon sektörünün rekabete açılması ile doğan düzenleme ve denetleme ihtiyacını karşılamak üzere kurulan kurumla ilgili kanunlar ve kanun değişiklikleri şöyle özetlenebilir:
2813 sayılı, 5 Nisan 1983 tarihli Telsiz Kanunu'nda değişiklik yapan 27 Ocak 2000 tarihli, 4502 sayılı kanun ile "Telekomünikasyon Kurumu" kurulmuştur.
5809 sayılı ve 10 Kasım 2008 tarihli, Elektronik Haberleşme Kanunu ile kurumun adı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu olarak değiştirilmiştir.
Kurum görevlerini yerine getirirken bağımsızdır. Kurumun ilişkili olduğu bakanlık Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığıdır. 5018 sayılı kanunda düzenleyici ve denetleyici kurumlar arasında gösterilen Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ile elektronik haberleşme ve ileşitim sektöründe denetleme, düzenleme, uzlaştırma ve yetkilendirme yapmaktadır.
Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı, Ağustos 2016'ya kadar bu kurum başkanlığına bağlı olarak faaliyet göstermiş ve lağvedildikten sonra görevlerinin tamamı BTK'ye devredilmiştir. Kurum kamu tüzel kişiliğine haiz olup idarî ve mali özerkliğe sahip özel bütçelidir. BTK ile Başkanlık teşkilatından oluşur. Kurul Başkanı kurumun en üst idarî amiridir. Kurumun yönetim ve temsil yetkisi başkana aittir. Kurum personeli ücret, sosyal ve diğer mali haklar ile 5809 sayılı Kanunda yer alan hükümler dışında 657 sayılı Kanuna tâbidir. Hizmet gereklerinin zorunlu kıldığı hallerde, ülke genelinde toplam sayısı onu geçmemek üzere, bölge müdürlükleri kurabilen kurumun halen 9 bölge müdürlüğü bulunmaktadır.
Kurumun Faaliyetlerinden Bazıları > 2011

22 Kasım: Güvenli İnternet adlı İnternet filtresi Türkiye çapında uygulanmaya başlandı.
Kurumun Faaliyetlerinden Bazıları > 2012

6 Haziran: Kurum 3N (3G) servis sağlayıcıların kıyaslamalı reklamlar yapmalarını yasakladı.
2 Temmuz: Kotalı internet bağlantı tarifelerinde kota aşımı sonrası sunulacak hızın 1Mbit'ten 3 Mbit'e yükseltilmesine yönelik Türk Telekom'un teklifi onaylandı.
14 Aralık: TTNet ve Phorm şirketleri hakkında soruşturma başlatıldı.
Kurumun Faaliyetlerinden Bazıları > 2013

18 Haziran: Kurum mobil cihazlarda SIM kilidi uygulamasının kaldırılmasına karar verdi. Mobil cihazlara, tedarikçi ve işletmeciler tarafından, cihazın sadece işletmecinin SIM kartı ile çalışmasını sağlayacak engeller konamayacak. Halihazırda kullanılan kilit veya şifreler 3 ay içinde kaldırılacak:
Kurumun Faaliyetlerinden Bazıları > 2016

1 Nisan 2016 tarihinde ülke genelinde LTE (4.5G) iletişim teknolojisine geçilmiştir.
Kurumun Faaliyetlerinden Bazıları > 2017

29 Nisan: Vikipedi'ye Türkiye'den erişim Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından idari tedbir uygulanmak suretiyle engellendi. 2 yıl 8 ay 17 gün aradan sonra (992 gün), 15 Ocak 2020 tarihinde Türkiye saati ile 22.30'da Anayasa Mahkemesi kararıyla yeniden erişime açıldı.
Kurumun Faaliyetlerinden Bazıları > 2020

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 1 Milyon İstihdam Projesi çerçevesinde BTK Akademi kurulmuştur. Kişisel gelişim, programlama, veri tabanları, blockchain, siber güvenlik ve hackleme gibi çeşitli konularda ücretsiz eğitimlerin verildiği bir platformdur.
Kurumun Faaliyetlerinden Bazıları > 2022

13 Kasım: İstanbulda gerçekleşen 2022 İstanbul saldırısı sonrası Twitter, Youtube, Instagram, Facebook gibi sosyal medya uygulamalarına geçici olarak erişim kısıtlaması uygulandı ve ülke genelinde internet hızı yavaşlatıldı.
Kurumun Faaliyetlerinden Bazıları > 2023

21 Şubat: BTK kararıyla Ekşi Sözlük sitesine erişim engeli getirildi.
Kurumun Faaliyetlerinden Bazıları > 2024

23 Şubat: BTK  kumar yayınlarını gerekçe göstererek Twitch ve Kick platformuna  ve sitesine erişim engeli getirdiklerini açıkladı ve iki platforma erişim engeli getirildi.
12 Temmuz: Wattpad sitesine erişim engeli getirildi.
2 Ağustos: Instagram platformuna erişim engeli getirildi.
7 Ağustos: Roblox  platformuna erişim engeli getirildi.
23 Ekim: Ankara'da gerçekleşen TUSAŞ saldırısı sonrası Twitter, YouTube, Instagram, Facebook, TikTok, Telegram gibi sosyal medya uygulamalarına geçici olarak erişim kısıtlaması uygulandı ve ülke genelinde internet hızı yavaşlatıldı.
BTK Üst Kurulu üyeleri

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Üst Kurulu, Başkan ve İkinci Başkan dahil olmak üzere toplam 7 üyeden oluşur:
Başkan: Ömer Abdullah Karagözoğlu
İkinci Başkan: Selamettin Ermiş
Üye: Orhan Öğe
Üye: Nurettin Şar
Üye: Hüsnü Kılıç
Üye: Mehmet Koçyiğit
Paskalya mumu

Azize Tereza Kilisesi 2024 Paskalya mumu
Paskalya mumu, Batı Hristiyanlığındaki kutsal ayinlerde kullanılan büyük, beyaz bir mumdur. Paskalya mumu her sene Paskalya Pazarı kutsanır ve Pentekost'a kadar olan Paskalya Devresi boyunca kullanılır. Vaftiz ve cenaze törenleri gibi özel günlerde de kullanılır.
Doğu Ortodoks Kilisesi'ndeki Paskalya mumunun karşılığı, hem stil hem de kullanım açısından farklılık gösteren Paskalya trikirionu'dur .
Etimoloji

Paskalya terimi, İbranice'de 'Fısıh' anlamına gelen İbranice Pesah sözcüğünden gelen Latince Pascha sözcüğünden gelir ve Paskalya'nın kurtuluş gizemiyle ilgilidir. Bazen "Mesih mumu" olarak da anılır.
Biçimi

Paskalya mumu kullanıldığı ayinlerde ibadet alanındaki en büyük mumdur. Günümüzde çoğu Paskalya mumunda ortak semboller vardır:
En belirgin sembol olan ve onu en açık şekilde Paskalya mumu olarak tanımlayan haç
Tanrı'nın başlangıç ve son olduğunu simgeleyen Yunan harfleri Alfa ve Omega (Vahiy Kitabından)
Mevcut cemaatin arasındaki Tanrı'yı temsil eden mumun kullanıldığı yıl
İsa'nın beş yarasını temsil etmek için Paskalya Nöbeti sırasında mumun içine gömülen (bazen balmumu "çiviler" ile kaplanmış) beş tütsü tanesi (çoğunlukla kırmızı): ellerini ve ayaklarını delen üç çivi, böğründeki mızrak yarası ve başını taçlandıran dikenlere.
[Orta Çağ] Kilisesi'nde Paskalya mumları genellikle muazzam bir boyuta ulaşırdı. Salisbury Katedrali'ndeki Paskalya mumunun 11 metre uzunluğunda olduğu söyleniyor. Bugün, Amerika Birleşik Devletleri ve Güney Avrupa'da (örneğin, İtalya ve Fransa) mumun çapı yaklaşık 10 santimetre ve yüksekliği 91 ila 122 santimetre; Kuzey Avrupa'da mumun yüksekliği daha kısa (48 ila 61 santimetre ) ve çapı daha geniş (7,6 ila 12,7 santimetre) olma eğilimindedir. Manila Katedrali'nin Paskalya mumu genellikle 10 veya 11,43 santimetreye ulaşır ve 127 santimetre yüksekliği olur.
Kullanımı > Paskalya Nöbeti

Kutsal Cumartesi gecesi Paskalya Nöbeti'ni kutlayan kiliseler için Paskalya mumunun yakılması, ayinin en kutsal anlarından biridir. Latin Katolik, Lüteriyen, Anglikan, Metodist ve Presbiteryen Kiliselerinin Paskalya Nöbeti ayinleri neredeyse aynıdır.
Aynı haftanın Kutsal Perşembe günü tüm mumlar ve lambalar söndürülerek tüm kilise karartılır. Bu, Tanrı'nın olmadığı bir dünyanın karanlığını temsil eder.
Paskalya Nöbeti'nin açılışında "yeni bir ateş" yakılır ve kutlanır. Papaz, Paskalya mumunun üzerindeki sembolleri takip edecek ve şuna benzer sözler söyleyecektir: "Mesih, dün ve bugün, başlangıç ve son, Alfa ve Omega . Tüm zamanlar ve tüm çağlar; tüm yücelik O'na aittir. ve egemenlik şimdi ve sonsuza kadar onundur. Amin." Daha sonra çarmıhın beş noktasına Mesih'i çarmıhta tutturmak için kullanılan çivileri hatırlatan beş tütsü tanesi yerleştirir ve şöyle der: "Rabbimiz Mesih, kutsal ve görkemli yaralarıyla bizi korusun."
Paskalya mumu, bu kutsal ateşten çıkan alevle yakılan ilk mumdur ve Mesih'in dünyaya gelen ışığını temsil eder. Bu, karanlığı (ölümü) dağıtan ışığın (yaşam) sembolü olarak dirilen Mesih'i temsil eder. Işık yanarken, bakan şuna benzer sözler söyleyebilir: "Mesih'in ihtişamla yükselen ışığı, kalplerimizin ve zihinlerimizin karanlığını dağıt."
Genelde, cemaat daha sonra Paskalya mumunun önderlik ettiği kiliseye doğru ilerler. Alay sırasında mum üç kez kaldırılır ve "Mesih'in Işığı" ilahisi eşliğinde cemaat buna "Tanrıya şükür" diye yanıt verir.
Bazı topluluklarda, yakındaki farklı Hristiyan mezheplerine ait kiliselerin (örneğin Katolik, Lüteriyen, Anglikan, Metodist ve Presbiteryen) yeni Paskalya Ateşini birlikte yakmaları ve bundan sonra her cemaatin kendi Paskalya töreniyle kendi kilisesine geri dönmesi yaygındır. Paskalya Nöbeti kutlamaları için mum; bu ekümenizmin teşviki olarak kabul edilir.
Alayın ardından Exultet geleneksel olarak bir diyakon tarafından söylenir, ancak rahip veya kantor tarafından da söylenebilir. Exultet mumun kutsanmasıyla sona erer.
Bazı geleneklerde, ayinin geri kalanına devam etmeden önce mumun tabanı ritüel olarak vaftiz kurnasına batırılabilir.
Bu mum geleneksel olarak Paskalya töreni için diğer tüm ışıkların alındığı mumdur.
Kullanımı > Yılın diğer zamanları

Mum, Pentekost günü sona eren Paskalya devresi boyunca ayinlerinde yanık kalır (veya bazı geleneklerde, İncil okumasından hemen sonra söndürülen Yükseliş Günü'ne kadar  ), bu süre zarfında mum, Kutsal bölgede sunağa yakın bir yerde bulunur. Paskalya devresinden sonra sıklıkla vaftiz kurnasının yakınına yerleştirilir. 1955'ten önce, Pentekost Nöbeti'nde vaftiz kurnasını kutsama seçeneği mevcuttu ve bu, Yükselişten sonra ayinlerde Paskalya mumunun yakılacağı tek zamandı.
Paskalya mumu, Vaftizci Yahya'nın Mesih'te vaftiz edilenlere vadettiği Kutsal Ruh'u ve ateşi simgelemek için vaftizler sırasında da yakılır. Birçok gelenekte vaftiz ayini sırasında, topluluğun bir üyesi tarafından yeni vaftiz edilen kişiye yanan küçük bir mum verilir ve şuna benzer sözler söylenir: "Sizin ışığınız insanların önünde öyle parlasın ki, iyi işlerinizi görerek göklerdeki Babanız'ı yüceltsinler!” (Matta 5:16)
Roma Riti Olağan Form'da; Paskalya Ayini ve Requiem Ayini gibi cenaze törenleri sırasında Paskalya mumu yakılır ve tabutun veya vazonun yanına yerleştirilir. Bu, Hristiyanların vaftiz edildiği diriliş umudunu ifade etmek içindir.
Doğu kullanımı

Doğu Ortodoks ve Doğu Katolik kiliselerinde Batı Paskalya mumunun doğrudan bir karşılığı yoktur. Bununla birlikte, Aydınlık Hafta boyunca, rahip tüm ayinlerde, özellikle de buhurdanlık yaparken, Küçük Giriş sırasında veya Paskalya selamını verirken bir haç ve trikirionu taşır. Trikirion, rahibin sol elinde taşıdığı bir şamdan içinde yanan üç mumdan oluşur. Slav geleneğinde üç mum beyaz veya yeşil, kırmızı, mavi renkte olabilir. Diyakoz ayrıca bir ektenia veya buhur düzenlediğinde tek bir büyük mum olan özel bir Paskalya mumu taşır.