Apateizm
Tarihi > Ortaya çıkışı

Apateizm, genellikle varoluşsal güvenlik koşullarına bağlı olarak ortaya çıkar. Yani insanlar, yaşadıkları koşullarda güvenlik, istikrar ve kontrol bulduklarında genellikle dinî meselelere karşı ilgisiz bir tutum benimserler. Bir toplumdaki dinî inançların sıklığı ve yoğunluğu, genellikle varoluşsal güvenlik duygusunun arttığı durumlarda azalma eğilimindedir. Örneğin, azalan yoksulluk oranları, daha düşük bebek ölümleri, daha uzun yaşam süreleri, ekonomik istikrar ve güvenilir devlet hizmetleri ile sosyal güvenlik ağlarının varlığı, insanların dinî konulara duydukları ilgiyi azaltabilir. Yüksek düzeyde varoluşsal güvenliğe sahip, güçlü ve istikrarlı toplumlarda, genellikle kamusal alanda radikal dindarlık gösterilerine nadiren rastlanır. Çünkü varoluşsal güvenlikteki artışlar, dinî törenlere katılma motivasyonlarını azaltmış ve sonuç olarak dinî inançlarda daha fazla azalmaya neden olmuştur. Bir toplum kendini ne kadar güvende ve öngörülebilir bir yaşama sahip olduğunu hissederse, tanrıya, doğaüstü veya metafizik bir varlığa inanç azalmaktadır. Apateizmi savunanlar açısından, bu düşünceyi ortaya çıkaran nedenlerden biri ise Fransız Devrimi ile başlayıp günümüze kadar devam eden insan hakları ve demokratik gelişmelerdir.
Ian von Hegner, insanın mutlak iktidarını ilan ettiği çağdaş dünyada; teizmin, ateizmin veya agnostisizmin demokratik değerlere uygun olmadığını belirtir. Ona göre demokrasi, her bireyin kendi varoluşunun yöneticisi olması gerektiği genel fikrinin bir uzantısıdır. Bu sebeple Tanrı, insan hayatının hiçbir alanında yer almamalıdır. Çünkü bir apateistin temel tutumu, kendi yaşamı üzerinde hiçbir etkenin yönetme yetkisinin olamayacağıdır. Hegner'e göre, Tanrı başka bir kimsenin katkısı olmadan tüm kuralları koyacaksa bu bir diktatörlüktür. Bu bağlamda, insanı değerli görenler açısından sorunun cevabı, "Her şey insanın çabasıyla daha iyiye gidebilir." olmalıdır.
2000'li yılların başından itibaren, modern hayatın baş döndürücü gelişmeleri, varoluşsal güvenlik kaygılarının azalması, demokratik düşüncenin gelişmesi, sekülerleşme ve konforlu yaşam gibi birçok etken, bir neslin Tanrı ve din düşüncesine mesafe koymasına neden oldu. Bu dönemde, Z veya Y kuşağı olarak adlandırılan, dinle ilgilenmeyen, Tanrı'nın var olup olmadığını temel bir soru olarak görmeyen bir nesil ortaya çıktı. Jonathan Rauch, 2003 yılında The Atlantic dergisinde yazdığı "Let it Be" adlı makalesinde, Tanrı'ya inanmadığını ancak bunun çok da umrunda olmadığını, içerisinde bulunduğu durumun apateizm olduğunu ifade etti. Bu makale ile apateizm; teolog, filozof, sosyolog ve psikologlar tarafından tartışılmaya başlandı.
Rauch'a göre, bugün ABD'de en yaygın tutum inanç veya inançsızlık değil, buna karşı kayıtsızlıktır. Benzer şekilde, Beshears özellikle 18 ile 33 yaş aralığındaki insanlar arasında manevi konulara ilgisizliğin arttığını ve son dönemde teizmden vazgeçenlerin ateizmi değil, apateist düşünceyi tercih ettiklerini belirtir. Zira günümüzde, dinlerin ibadethanelerine gitmeyen birçok insan, kendilerini Tanrı'nın varlığına inanmayan bir ateist olarak adlandırmak yerine, bu tür konuların kendilerini fazla ilgilendirmediğini ve Tanrı'nın var olup olmamasının çok önemli olmadığını ifade etmektedir.