Borç tuzağı diplomasisi
Asya > Sri Lanka

Ayrıca bakınız: Çin–Sri Lanka ilişkileri ve Sri Lanka Ekonomik krizi (2019)
Dünya Bankası ya da IMF tarafından dayatılan çeşitli koşulların aksine Çin, Sri Lanka'ya verdiği kredilere çok az koşul eklemiş, politika reformu ya da benzeri yapısal düzenlemeler talep etmemiştir. Krediyle finanse edilen projede Çin işgücünün kullanılması, Sri Lanka'ya verilen çoğu Çin kredisinin tek koşuludur.  Çin'den alınan kredilerin Sri Lanka'nın dış borçlarının yaklaşık yüzde 20'sini oluşturduğu tahmin edilmektedir ve Sri Lanka'nın en büyük iki taraflı borç vericisidir, ancak Sri Lanka'nın borç stokunun baskın kısmını elinde tutmamaktadır. Bunun yerine, çoğunlukla batılı özel yatırımcıların sahip olduğu uluslararası devlet tahvilleri, Sri Lanka'nın dış borcunun yüzde 36,5'ini ve toplam dış borç geri ödemelerinin yüzde 47'sini oluşturmaktadır.
2023 yılında The Diplomat, Sri Lanka borç krizinin asıl nedeninin ülkenin borç yapısından ve özellikle de yüksek faiz oranlarıyla ihraç edilen Uluslararası Devlet Tahvilerinden kaynaklandığını ileri sürmüştü. Sri Lanka'nın dış borcunun önemli bir kısmı uluslararası devlet tahvili (UDT) hesaplarına borçluydu ve 2010 ile 2021 yılları arasında Sri Lanka'nın dış borç stokunun UDT kısmı üç katına çıkarak yüzde 12'den yüzde 36'ya yükseldi ve hükûmetin yıllık faiz ödemelerinin yüzde 70'ine ulaşarak ülkenin döviz rezervlerini azalttı. 2021 yılında Çin'den alınan kredilerin ödenmesi için acil bir sorun yoktu ancak Sri Lanka'nın UDT'ler için 1 milyar ABD doları anapara ve 934 milyon ABD doları ek faiz ödemesi gerekiyordu ki bu da ülkenin dış borç ödemelerinin yüzde 47,5'ini oluşturuyordu ve Çin'e olan borç miktarının iki katıydı. Sri Lanka yerel medyası, borç servisi zorlaştığında, Sri Lanka maliye bakanının ilk etapta temerrüde düşmemek için ikili finansman sağlamak üzere Çin'e başvurmaya çalıştığını, ancak siyasi nedenlerle bu yolu izlemediğini öne sürmüştü.  Son on yıldır Çin, Sri Lanka'nın birincil alacaklısı konumunda ve ülkenin önemli kalkınma girişimleri üzerinde tartışmalı bir etkiye sahiptir.
Çin dış politikasını eleştirenler, Hambantota Uluslararası Limanı ve Mattala Rajapaksa Uluslararası Havalimanı'nın inşası için Çin Exim Bankası tarafından Sri Lanka'ya verilen kredilerin borç tuzağı diplomasisinin örnekleri olduğunu savunmaktadır.  Eleştirmenlerin söylemlerinin aksine, 2022 yılında Johns Hopkins Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırma, Çin'in verdiği kredilerde borç-özkaynak takası, varlık haczi ve "gizli borç" olmadığını ortaya koymuştur.
2007 yılında, devlete ait Çinli firmalar China Harbour Engineering Company ve Sinohydro Corporation 361 milyon $ karşılığında limanı inşa etmek üzere görevlendirilmiştir. Exim projenin yüzde 85'ini yıllık yüzde 6,3 faiz oranıyla finanse etti.  Proje zarar etmeye başladıktan ve Sri Lanka'nın borç ödeme yükü arttıktan sonra hükûmeti projeyi devlete ait China Merchants Port'a 99 yıllığına nakit karşılığında kiralamaya karar verdi. Çinli şirkete yapılan 1,12 milyar dolarlık kiralama Sri Lanka tarafından ödeme dengesi sorunlarını çözmek için kullanıldı.  Bu durum Amerika Birleşik Devletleri, Japonya ve Hindistan'da limanın ülkenin jeopolitik rakiplerini kontrol altına almak için bir Çin deniz üssü olarak kullanılabileceği ve Çin hükûmetinin projeye el koyabileceği endişelerine yol açtı.
Brahma Chellaney, Çin'in Mahinda Rajapaksa'nın başkanlığı döneminde önemli bir diplomatik güç elde ettiğini ve Sri Lanka'daki ayak izini genişlettiğini belirtti. Yeni bir hükûmet iktidara geldiğinde Sri Lanka "temerrüdün eşiğindeydi" ve yeni hükûmetin "geri dönüp Çin'i yeniden kucaklamaktan" başka seçeneği yoktu. Chellaney, Hambantota limanını kısa vadeli ticari uygulanabilirliği olmasa bile Çin için uzun vadeli değeri olan stratejik öneme sahip bir doğal varlık olarak tanımladı. Çin'in bir borçlunun kredi itibarını değerlendirmediğini ve bir kredi borçluyu borç sıkıntısına sokacak olsa bile borç vereceğini söyledi.  Daha sonra Sri Lanka'nın borç yükünün 51 milyar dolar olduğu ve devlet gelirinin yüzde 95'inin borçları karşılamaya gittiği öğrenildi.
Önde gelen 182 ekonomist tarafından yayınlanan bir bildiride, Sri Lanka'nın borcunun %40'ını elinde bulunduran ve çoğunluğu Batılı bankalar ve hedge fonlarından oluşan özel alacaklılar, ülkeyi fiilen rehin almakla suçlandı.
Sri Lanka'nın mevcut başbakanı Mahinda Rajapaksa ülkenin Çin ile ilişkilerini savundu ve ülkenin borç tuzağı imajını reddederek "Çin [çatışma sonrası kalkınma döneminde] birçok altyapı projesi için imtiyazlı krediler sağladı" dedi." Rajapaksa, Sri Lanka'nın projenin borçlarını ödeyememesi nedeniyle Çinli bir şirketle 99 yıllık bir kira sözleşmesi yapmak zorunda kaldığı görüşünü reddederek projenin ticari olarak uygulanabilir olduğunu ve Sri Lanka'nın genel liman altyapısını dönüştürdüğünü belirtti.
Sri Lanka'nın Çin Büyükelçisi Karunasena Kodituwakku, Çin hükümetinin Sri Lanka hükümetinden limanı devretmesini istemediğini; Sri Lanka hükümetinin başlangıçta Çin'den limanı kiralamasını istediğini söyledi. Diğer Sri Lankalı temsilciler de Sri Lanka'nın limana Çin yatırımı yapmasının mantıklı olduğunu çünkü ticari gemiciliğinin çoğunun bu ülkeden geldiğini belirttiler."
Deborah Bräutigam "borç tuzağı diplomasisi" teriminin kullanımına itiraz etmiştir. Sri Lanka ile ilgili olarak Bräutigam, Çin bankalarının mevcut kredilerin şartlarını yeniden yapılandırmaya istekli olduğunu belirtmiştir. Kanada Uluslararası Kalkınma Ajansı'nın Kanadalı mühendislik ve inşaat firması SNC-Lavalin'in liman için yaptığı fizibilite çalışmasını finanse ettiğini ve bu çalışmanın 2003 yılında Hambantota'da bir liman inşasının mümkün olduğu sonucuna vardığını söylemiştir. Danimarkalı mühendislik firması Ramboll tarafından 2006 yılında tamamlanan ikinci bir fizibilite raporu da benzer bir sonuca varmıştır. Bräutigam'a göre, Hambantota'daki limanın varlığını haklı çıkarmak için Singapur'dan geçen kargonun sadece bir kısmını güvence altına alması gerekiyordu. Başkan Maithripala Sirisena 2015 yılında göreve geldiğinde Sri Lanka'nın Japonya, Dünya Bankası ve Asya Kalkınma Bankası'na Çin'den daha fazla borcu vardı; Sri Lanka'nın 2017 yılında ödediği 4,5 milyar dolarlık borç servisinin sadece yüzde beşi Hambantota içindi. Bräutigam'a birkaç Sri Lanka Merkez Bankası yöneticisi Hambantota'nın (ve genel olarak Çin finansmanının) ülkenin mali sıkıntısının ana kaynakları olmadığını söyledi ve Bräutigam Sri Lanka'nın Çin'e verdiği hiçbir kredide temerrüde düşmediğini söyledi. Kolombo başlangıçta IMF'den bir kurtarma paketi ayarlamış, ancak Kanada fizibilite çalışmasının tavsiye ettiği gibi düşük performans gösteren Hambantota Limanını deneyimli bir şirkete kiralayarak gerekli fonları toplamaya karar vermişti.[Sri Lankalı bir akademisyen olan Asanga Abeyagoonasekera, Çin'in Sri Lanka'daki 'stratejik tuzağı' konusunda uyarıda bulundu. Borç tuzağı diplomasisi yerine "Stratejik tuzak diplomasisi" teriminin kullanılması da Asanga Abeyagoonasekera tarafından ortaya atıldı ve ilk olarak 16 Eylül 2021 tarihinde Amerika'nın Sesi'ne verdiği röportajda Çin'in Sri Lanka'daki "borç tuzağı diplomasisi"ni değerlendirerek yayınlandı.
Chatham House 2020 yılında Sri Lanka'nın borç sıkıntısının Çin'in verdiği kredilerle bağlantılı olmadığı, Çin hükümetinin politikalarından ziyade Batı'nın kredi ve para politikasının kolaylaştırdığı "iç politika kararlarından" kaynaklandığı sonucuna varan bir araştırma raporu yayınladı. Gazete, Çin'in Hambantota'yı bir deniz üssü olarak kullanabileceği iddiasına şüpheyle yaklaşmış ("açıkça hatalı" olarak nitelendirmiştir) ve Sri Lankalı siyasetçilerin ve diplomatların bu konunun Pekin ile hiçbir zaman gündeme gelmediği konusunda defalarca ısrar ettiklerini belirtmiştir; limanın kiralanmaya başlamasından bu yana Hambantota'da veya yakınında Çin askeri faaliyetlerine dair hiçbir kanıt yoktur.
Kiralama, olası askeri kullanım endişeleri ve Sri Lanka ulusal varlıklarının Çin'e satılması olarak nitelendiren sendikalar ve siyasi partilerin muhalefeti nedeniyle birkaç ay ertelendi.  Sri Lanka, Hambantota limanının Çin'e kiralanmasını yeniden gözden geçirdiğini belirtti.