Çin-Sovyet ayrılığı

| Çin-Sovyet ayrılığı |
| --- | --- |
Tarih: Yoğunluğu değişmekle birlikte  1950'li - 1980'li yıllar arası
Neden: Marksizm-Leninizm'e dair politik ve ideolojik farklılık
Katılanlar:  Çin  Sovyetler Birliği  Afganistan Cumhuriyeti  Angola Halk Cumhuriyeti  Arnavutluk Halk Cumhuriyeti  Benin Halk Cumhuriyeti  Bulgaristan Halk Cumhuriyeti  Çekoslovakya Cumhuriyeti  Demokratik Kampuçya  Doğu Almanya  Etiyopya Halk Cumhuriyeti  Kongo Halk Cumhuriyeti  Kuzey Kore  Küba  Laos Halk Cumhuriyeti  Macaristan Halk Cumhuriyeti  Moğolistan Halk Cumhuriyeti  Mozambik Halk Cumhuriyeti  Nikaragua  Polonya Halk Cumhuriyeti  Romanya Cumhuriyeti  Somali Cumhuriyeti  Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti  Yemen Halk Cumhuriyeti
Sonuç: SSCB'de Gorbaçov SBKP Genel Sekreteri olduğunda diplomatik ayrılık büyük ölçüde çözüldü.
Can kaybı: Çin-Sovyet sınırında çatışma sonucu 59 SSCB, 71 Çin askeri (Bazı SSCB kaynaklara göre 800'ün üzerinde Çin askeri ölmüştür.)
Yaralı: Çin-Sovyet sınırında çatışma sonucu 94 SSCB, 68 Çin askeri
 • Söz konusu bu ayrılık; Berlin Duvarı'nın inşası, Küba Füze Krizi ve Vietnam Savaşı ile birlikte Soğuk Savaş'ın temel ve belirleyici öğelerinden biri olarak görülmektedir.
Çin-Sovyet Ayrılığı (Çince (basitleştirilmiş): 中苏交恶; Çince (geleneksel): 中蘇交惡; pinyin: Zhōngsū jiāoè; Rusça: Советско-китайский раскол, Sovyetsko-kitayskiy raskol), dönemin iki büyük komünist devleti olan Çin ve Sovyetler Birliği (SSCB) arasında 1960-1989 yılları arasında Marksizm-Leninizm'e dair teorik ve ideolojik tartışmalardan kaynaklanan ciddi bir diplomatik ayrılıktır. Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri Josef Stalin'in 1953 yılındaki ölümünden sonra Nikita Kruşçev tarafından başlatılan destalinizasyon ve barış içinde bir arada yaşama politikaları sonucunda doktriner ayrılıklar kısmen başlamış, 1969'da zirveye ulaşmış ve farklı yollarla 1980'lerin sonuna kadar sürmüştür.
Çin Komünist Partisi (ÇKP) lideri Mao Zedong (Çince:毛泽东 )Sovyetler Birliği'nin Stalin sonrası dönemde kapitalist ülkelerle başlattığı barış eksenli politikalarını sosyalist revizyonizm olarak tanımlamış, bu ülkelere karşı sert bir tutum izlenilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bununla birlikte ÇKP, destalinizasyon politikalarının giderek artması ve Stalin miraslarının toptan reddedilmesi üzerine Sovyet komünizmini "Revizyonist hainliğin" bir ürünü olarak tanımlamış ve iki ülke arasındaki ideolojik farklılıklar zirve noktasına ulaşmıştır. Sovyetler ise Mao'yu "Stalinleşmek" ile suçlayacaktır.
ÇKP, 1964 yılında Nikita Kruşçev Kremlin'in zirvesinden alınınca tekrar Sovyetler Birliği ile diplomatik ilişkiler kurarak görüşmüş, fakat iki ülke arasındaki gerilim Brejnev'in Kruşçev politikalarını devam ettireceğini söylemesi üzerine devam etmiştir. SSCB'de Mihail Gorbaçov parti genel sekreteri olduğunda sorun büyük ölçüde çözülmüştür.
Bu ayrılık zaman zaman sınır çatışmalarına da neden olmuş, iki tarafın ordularından (Kızıl Ordu ve Çin Halk Kurtuluş Ordusu) çeşitli asker kayıpları meydana gelmiştir. Ayrıca bu durum uluslararası komünist akımlarda da paralel etkilere de sebep olmuş, dönemin komünist hareketinde büyük bir bölünmeye yol açmış ve SSCB tezleri yanlıları ile ÇKP tezleri yanlıları çeşitli ülkelerde politik olarak zıt kutuplara ayrışmıştır. Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri ile Çin arasında diplomatik yakınlaşmaya neden olmuştur.