Lusitanca
Sınıflandırma ve ilgili diller > Kelt olmayan

Genelde dilbilimciler Lusitancayı Kelt olmayan bir Hint-Avrupa dili olarak görüyor.
Villar ve Pedrero (2001), Lusitanca ve çoğunlukla Galyaca ve Etrüskçe dil bölgeleri (sprachraum) arasında, Kuzeybatı İtalya'da konuşulmuş olan çağdaşı Antik Ligurca arasında bir bağlantı öneriyorlar. Bu varsayımda çözülmemiş iki büyük boşluk vardır. Birincisi, Antik Ligurca sınıflandırılmamış bir dil ve genellikle ya Kelt ya da para-Kelt olarak kabul edilir ki bu da Lusitanca ve kanonik Kelt dilleri (İberkelt dahil) arasındaki farklılıklara yöneltilen soruları cevaplamıyor. İkincisi; varsayım kısmen, Lusitanca ve bir İtalik dili olan Umbriyaca gibi Ligurcayla bilinen hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü diller arasındaki ortak gramatik ögelere, teonim (tanrı adı) (en) ve olası eş asıllı leksemlerdeki paralellere dayalıdır (Villar ve Pedrero, Lusitanca comaim ve Umbriyaca gomia gibi olası eş asıllı kelimeleri belirtiyorlar). Bu yüzden en azından Lusitancanın İtalik dillerle (Ligurcaya göre) daha yakın bir bağlantısının olması muhtemeldir.
Krzystof (1999); Anderson (1985) ve Untermann (1987) tarafından verilen Lusitanca-Keltçe isim karşılıklarını son derece eleştirmektedir, bu karşılıkları verimsiz olarak görür ve [Kelt dilleriyle] bir dil temasından gelmiş olabileceklerinden bunların bir genetik ilişki için yetersiz kanıtlar olduğu konusunda Karl Schmidt ile fikir birliğine varır. Krzystof; bazı fonolojik olgularla Kelt dillerinden ayrıldığından dolayı Lusitancanın bir Hint-Avrupa dili olduğuna, muhtemelen bir Batı kolundan geldiğine ancak bu kolun Kelt olmadığına karar verir. Bu olgulara; Lusitancanın Ön-Hint-Avrupaca *p'yi koruyup *d'yi r'ye dönüştürmesi, Yaygın Keltçede ise aksine *d'nin korunup *p'nin kaybolması örnek verilebilir.
Jordán Colera (2007); bazı Kelt dil özelliklerine sahip olduğunu iddia etmesine rağmen, Lusitancayı veya daha genel olarak Gallo-Lusitancayı bir Kelt külliyatı olarak kabul etmiyor.
Prósper'a (1999) göre mevcut dilbilimsel Keltlik tanımlarına göre Lusitanca, bir Kelt dili olarak kabul edilemez çünkü, diğer Kelt dışı özelliklerinin yanı sıra, Hint-Avrupa *p'sini Kelt dillerinin korumayacağı yerlerde, özellikle de PORCOM 'domuz' ve PORGOM'da koruyor. Daha yakın zamanlarda Prósper, Plasencia'da yeni keşifedilen bir yazıtın yardımıyla önceki yazıt okumalarını doğruladı. Bu; yönelme ve bulunma durumu bitimlerinin, Lusitancayı Kelt dillerinden kesinlikle ayırdığını ve onu İtalik'e yaklaştırdığını açıkça gösteriyor.
Prósper, Lusitancanın Keltlerin İber Yarımadası'na gelişinden daha önceye dayandığını ileri sürüyor ve Eski Avrupa dillerinden (en) unsurlar koruduğuna, dolayısıyla kökeninin muhtemelen daha eski olduğuna işaret ediyor. Bu; Mallory, Koch ve diğerlerinin önerilerini bir miktar desteklemektedir. Bu öneriler; Antik Lusitanyalıların, Tuna Vadisi'ne doğru yapılan yeni Yamnaya göçlerinden sonra Merkez Avrupa'dan Batı Avrupa'ya yayılan Ön-İtalik ve Ön-Keltçe dili konuşan nüfusların birinden geldiğini, Ön-Cermence ve Ön-Baltık-Slavca dillerinin ise Karpatların doğusunda - günümüz Ukrayna'sında - gelişip kuzeye doğru hareket edip Orta Avrupa'daki İp Baskılı Seramik kültürüyle yayıldığını (MÖ 3. milenyum) varsayıyor. Alternatif olarak, "Kuzeybatı Hint-Avrupa" olarak adlandırılan ve çan biçimli çömlek kültürüyle ilişkilendirilen bir Hint-Avrupa kolu; sadece İtalik ve Kelt dillerinin değil, ayrıca Cermen ve Baltık-Slav dillerinin de atası olabilir.
Luján (2019) da benzer bir düşünce çizgisini takip ediyor ancak Lusitancanın kökenini daha da erken bir tarihe yerleştiriyor. Kanıtların; Lusitancanın, sonrasında İtalik ve Kelt ailelerine evrilecek olan çekirdek oluşmadan önce diğer Batı Hint-Avrupa lehçelerinden ayrılmış olması gerektiğini gösterdiğini ileri sürüyor. Bu, Lusitancanın çok eski olduğuna ve hem Kelt hem de İtalik dil gruplarından önce geldiğine işaret ediyor. Ardından İber Yarımadası'na yapılan Kelt göçleriyle oluşan temas, muhtemelen dilde bulunan Kelt unsurlarının dilsel asimilasyonuna (en) yol açmıştır.