Siyaset sosyolojisi
Devlet üzerine Marksist teori

Karl Marx'ın devlet hakkındaki fikirleri üç konu alanına ayrılabilir: Kapitalizm öncesi devletler, kapitalist (yani şimdiki) dönemdeki devletler ve kapitalizm sonrası toplumdaki devlet ya da devletsizlik. Bunun üstesinden gelmek, devletle ilgili kendi düşüncelerinin zamanla değiştiği, erken komünizm öncesi döneme göre, Avrupa'daki başarısız 1848 Devrimlerinden hemen önceki olgun Marx döneminde daha farklı çalışmalar ortaya koymuştur.
Marx'ın 1843 tarihli Hegel'in Hak Felsefesinin Eleştirisi eserinde, temel anlayışı devlet ve sivil toplumun ayrı olduğu yönündedir. Ancak, zaten bu model için bazı kısıtlamalar gördü ve tartışmalar ileri sürdü:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Her bir devlet kendi onun dışında bulunan kitlelerin garantisine ihtiyaç duyar. | ” |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Henüz özel mülkiyetin kaldırılması hakkında hiçbir şey söylemiyordu, gelişmiş bir sınıf teorisini ifade etmiyor ve "devlet / sivil toplum ayrımı sorunu için ortaya koyduğu çözüm tamamen politik bir çözüm olan evrensel oy hakkı idi." | ” |
1846 yılında Alman İdeolojisi eserini yazdığı zaman Marx, devleti burjuva ekonomik çıkarlarının bir üretimi olarak gördü. İki yıl sonra, bu fikir Komünist Manifesto'da açıklandı:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Modern devletin yürütme organı, tüm burjuva sınıfının ortak işlerini yöneten bir komiteden başka bir şey değildir. | ” |
Bu, devlet teorisine tamamen uyacak biçimde, üretim güçlerinin halkların üretim ilişkilerini, üretim ilişkilerinin de (siyasal ilişkiler dahil olmak üzere) diğer tüm ilişkileri belirlediği tarihin ekonomik bir yorumu olan tarihsel materyalizmi açıklar. "Belirlenirci" (deterministik) iddianın güçlü bir biçimi olmasına rağmen, Marx "koşulları" da kullanır. "belirlenircilik" (determinizm) bile nedensellik değildir ve bir miktar karşılıklı hareketlilik kabul edilmektedir. Burjuvazi ekonomiyi kontrol ederken, bu yolla devleti de kontrol eder. Bu teoride devlet, sınıf yönetiminin bir aracıdır.
Antonio Gramsci'nin hegemonya teorisi yine kendi kapitalist devlet anlayışına bağlıdır. Gramsci devleti dar anlamıyla hükûmetten ibaret görmez. Bunun yerine, onu siyasal toplum (polis, ordu, hukuk sistemi vb.) - siyasi kurumların, yasal ve anayasal kontrolün alanları - ve sivil toplum (aile, eğitim sistemi, sendikalar, vb.) - genel olarak devlet ve ekonomi arasında aracılık eden özel veya devlet dışı kesim olarak görülür- olarak ikiye ayırır. Bununla birlikte, bölünmenin tamamen kavramsal olduğunu ve ikisinin de gerçekte örtüştüğünü vurgular. Gramsci, kapitalist devletin zorla ve kısmen rıza ile yönettiğini iddia eder: siyasal toplum güç dünyasıdır ve sivil toplum rıza dünyasıdır. Gramsci, modern kapitalizm sistemi altında burjuvazinin, sendikaların ve sivil toplum içindeki kitle siyasi partilerinin taleplerinin siyasi alan tarafından karşılanmasına izin vererek ekonomik kontrolünü sağlayabileceğini ileri sürer. Böylece burjuvazi, temel ekonomik çıkarlarının ötesine geçer ve egemenlik biçimlerinin değişmesine izin vererek pasif devrime geçer. Gramsci, sırasıyla reformizm ve faşizm gibi hareketlerin ve Frederick Taylor ile Henry Ford'un bilimsel yönetim (Taylorculuk) ve montaj hattı yöntemlerinin bunun örnekleri olduğunu öne sürüyor.
İngiliz Marksist sosyolog Ralph Miliband, arkadaşı olduğu Amerikalı sosyolog C. Wright Mills'ten etkilenerek kaleme aldığı, 1969 yılında yayınlanan Marksist bir siyasal sosyoloji çalışması olan Kapitalist Toplumda Devlet eserinde, çoğulculuğun siyasi gücü yaymakta olduğu fikrini reddeder ve Batılı demokrasilerde bu gücün baskın bir sınıfın elinde tutulduğunu savunur. Nikos Pulancas'ın devlet teorisi, Marksizm içinde basit anlayışlar olarak gördüğü unsurlara tepki gösterdi. Ona göre Miliband'ın araçsalcı Marksist yöntemi, devletin sadece belirli bir sınıfın elinde bir araç olduğunu iddia ediyordu. Poulantzas buna katılmıyordu, çünkü kapitalist sınıf, sınıfının gücünü bir bütün olarak sürdürmek yerine, bireysel olarak kısa vadeli kârına fazlasıyla odaklanmış olarak görünüyordu ve bütün devlet iktidarını kendi çıkarları için kullanıyordu. Poulantzas, devletin, kapitalist sınıftan nispeten özerk olmasına rağmen, yine de kapitalist toplumun düzgün işleyişini sağlama işlevini üstlendiğini ve bu nedenle kapitalist sınıfın yararına olduğunu savunuyordu. Özellikle, kapitalizm gibi doğal olarak bölücü bir sistemin kendini yeniden üretmesi için gerekli olan toplumsal istikrarla nasıl bir arada bulunabileceği çelişkisine odaklandı. Özellikle milliyetçiliğe kapitalizm içindeki sınıfsal bölünmelerinin üstesinden gelmenin bir yolu olarak bakıyordu. Gramsci'nin kültürel hegemonya anlayışından hareketle Poulantzas, ezilenlerin hareketlerinin baskı devletin tek işlevi olmadığını ileri sürüyordu. Aksine, devlet iktidarı ezilenlerin rızasını almalıydı. Egemen grup, bunu, alt grubun onayını almasının bir aracı olarak, alt gruplarla sınıf ittifakları yaparak gerçekleştirmelidir.
Bob Jessop, Gramsci, Miliband ve Poulantzas'tan etkilenerek, devletin bir varlık olarak değil, farklı stratejik etkilerle sosyal bir ilişki olarak görülmesini önerdi. Bu, devletin farklı sosyal çıkarların tarafsız bir koordinatörü, kendi bürokratik hedefleri ve çıkarları olan özerk bir kurumsal aktör veya çoğulcular, seçkinler / devletçiler ve konvansiyonel Marksistlerin sıklıkla tarif ettiği gibi "burjuvazinin yürütme komitesi" gibi önemli, sabit bir değere sahip bir kurum olmadığı anlamına gelir. Aksine, devleti esas olarak belirleyen, içinde bulunduğu geniş toplumsal ilişkilerin doğası, özellikle de sosyal güçlerin dengesidir.