stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hadım

Hadım terimi, genellikle erken yaşta hadım edilmiş bir erkeği ifade etmektedir. Bazı eski metinlerde "hadım", hadım edilmemiş, ancak iktidarsız, bekâr kimseler veya başka bir şekilde evlenmek ve çocuk sahibi olmak istemeyen bir erkeğe atıfta bulunabilir.
Barbare Corcadze

| Barbare Corcadze |
| --- | --- |
Barbare Corcadze
Kendi dilinde adı: ბარბარე ერისთავი-ჯორჯაძე / Barbare Eristavi-Corcadze
Doğum: 1833 Kistauri köyü, Ahmeta
Ölüm: 10 Nisan 1895 Tiflis
Mahlas: İlk feminist yazar
Meslek: Yazar, Şair
Dil: Gürcüce
Milliyet: Gürcü
Vatandaşlık: Gürcistan Vatandaşlığı
Edebî akım: Gürcü dilinin modernleşmesi üzerine İlia Çavçavadze'ye karşı yazı kaleme almıştır.
Önemli eser: “Altmışlılar” (“Samotsianelta”)
Evlilik: Zakaria Corcadze

Barbare Corcadze (Gürcüce: ბარბარე ერისთავი-ჯორჯაძე / Barbare Eristavi-Corcadze) (1833, Kistauri köyü, Ahmeta - 10 Nisan 1895, Tiflis), Gürcü yazar, şair ve kadın hakları savunucusu. Gürcü mutfağı konusunda yazdığı kitap, yüzyılı aşkın bir süre sonra, unutulmuş Gürcü yemeklerinin yeniden hayata döndürülmesini sağlamıştır.
Çocukluğu

Barbare, soylu bir ailede Davit Eristavi’in kızı olarak dünyaya geldi. Küçük yaşta annesini kaybetti ve sütannesi tarafından büyütüldü. Daha 12 yaşındayken, Zakaria Corcadze ile evlendirildi. Barbare Corcadze daha sonra “O zamanlar kızları çok genç yaşta evlendiriyorlardı ve ben nikâhımı oyun sanmıştım” diye yazmıştır. Şair ve tarihçi Rapiel Eristavi Barbare Corcadze'nin erkek kardeşidir.
İlk feminist yazar

Barbare Corcadze 17 yaşındayken ilk şiirini yazdı. 1858’de Tiskari dergisinde yazmaya başladı. 1861’de, Gürcü dilinin modernleşmesi üzerine İlia Çavçavadze'ye karşı yazı kaleme aldı. Babalar ile oğullar arasındaki çatışma üzerine yazdı ve gençleri toplumun geleneklerine sahip çıkmamakla eleştirdi. “Genç Erkeklerin Dikkatine Birkaç Söz” başlıklı yazısı, Gürcistan’da kadın hakları konusunda yazılmış ilk yazı ve Barbare Corcadze de ilk feminist kadın yazar sayıldı. 1895’te İveria gazetesinde yazmaya başladı ve kadın hakları dahil toplumsal sorunları dile getirdi. Ayrıca Cecili ve Droeba adlı yayın organlarında yazıları yayımlandı.
Eserleri

Barbare Corcadze “Altmışlılar” (“Samotsianelta”) adlı edebiyat grubuna daha yakın duran şiirler yazdı. Şiirlerinde insanların sıkıntılarını ve yurt sevgisini dile getirdi. Ezilenlerin yanında durdu ve adaletsizliğe karşı çıktı. Tiyatro oyunlarında (İntikam; 1865) ve komedilerde toplumsal sorunları dile getirdi. O dönemin Gürcü toplumsal yapısını gerçekçi biçimde yansıtmak için çaba harcadı. Ancak geleneksel yapıya bağlı Gürcüleri etkilemekte başarılı olamadı. Corcadze’nin eserleri, Şiirleri, Oyunları, Öyküleri, Yazıları (1986) adıyla yayımlandı.
Gürcü mutfağı

Barbare Corcadze, Gürcü yemek tariflerini kapsayan kitabı Gürcü Mutfağı ve Aile Ekonomisi Deneyimleri Üzerine Bilgiler (Kartuli Samzareulo da Saocaho Sameurneo Natsadi Tsnobani) adıyla 1874 yılında basıldı. Kitap 1914’te kızı tarafından bazı Avrupa yemekleri tarifleri eklenerek Bütün Mutfak (Sruli Samzareulo) yeniden yayımlandı. Kitap yakın tarihte yeniden ele geçince, Tiflis’te bir restoran bu yemekleri tecrübe ederek yeniden hayata döndürdü. Restoranın adını değiştirdi ve Barbare adına atfen “Barbarestan” adını aldı. Tiflis’in gözde restoranlarından olan Barbarestan, sadece Barbare Corcadze’nin yemek kitabına uygun yemekler hazırlamaktadır. Bu restoranın yaptığı yemeklerin fotoğraflarıyla Bütün Mutfak 2017’de yeniden yayımlandı.
Kathleen Hanna

Indianapolis Le Tigre ile Hannah canlı, 2000'li yılların başında Indiana.
Kathleen Hanna (d. 12 Kasım 1968, Portland, Oregon), Amerikalı bir müzisyen, feminist bir eylemci ve yazar. Punk Grubu “Bikini Kill”in solistliğini yapmıştır ve Elektro-punk grubu “Le Tigre”yi kurmuştur. Ayrıca 1998 yılında Julie Ruin ismiyle, grupla aynı adı taşıyan solo bir albüm çıkarmıştır. Amerika Birleşik Devletleri’nde feminizm akımının yenilenmesine büyük katkısı bulunan Kathleen Hanna, aynı zamanda “Riot Grrrl Hareketi” için de sembol figür olarak görülmüştür.
Yaşamı > Gelişimi

Kathleen Hanna'nın çocukluğu, babasının sürekli iş değiştirmesi nedeniyle farklı birçok yerleşim yerinde geçmiştir.
9 yaşındayken annesi tarafından Amerikalı feminist ve kadın hakları savunucusu Gloria Steinem’in bir gösterisine götürülen Hanna, burada ilk kez feminist düşünceyle tanışmıştır. Hanna, bu olayın ardından annesinin kadın hareketlerine olan ilgisi ile feminist edebiyatına özellikle de Betty Friedans’ın “The Feminine Mystique” (Kadınlığın Gizemi) isimli kitabına merak salmıştır.
Hanna'ya göre bu deneyimler hayatını oldukça etkilemiş ve gençliğinin daha ilk yıllarında feminizm düşüncesini onda belirgin şekilde ortaya çıkarmıştır. 1980'li yıllarda Washington'un Olympia kentinde “Evergreen State College” isimli sanat okulunda fotoğrafçılık eğitimine başlamış ve öğrenimini burlesk (parodi) dansçılığı yaparak finanse etmiştir. Hanna bu dönemde, arkadaşları Heidi Arbogast ve Tammy Rae ile birlikte “Reko Muse” isimli bağımsız feminist sanat galerisini kurmuştur. Üç arkadaş hemen sergiler ile yeni bir grup kurma girişimlerine başlamış ve “Amy Carter” isimli müzik grubunu kurmuştur.
Hanna ayrıca, cinsiyetçilik ve kadına uygulanan şiddeti konu alan kabare şovlar da yapmıştır. Kendisine kabare şov (aslında halk tarafından pek de sevilmeyen bir tür) üzerine kariyer yapma tavsiyesinde bulunan yazar Kathy Acker'dan esinlenerek “Viva Knievel” isimli grubu kurmuş ve grup tekrar dağılmadan önce Amerika'da iki ay süren bir turneye çıkmıştır.
Bundan sonraki süreçte ise; okuldan arkadaşları Tobi Vail ve Kathi Wilcox ile “Revolution Girl Style Now ve Bikini Kill” isimli grupların zinelerini (bildiri, manifesto dergisi) yazmış ve bu metinlerde punk – rock sahnesinde yaygın olan kadına karşı ayrımcılığı eleştiri boyutunda açıklamıştır. Bu üçlü, ideallerini gerçekleştirmek için 1990 yılında dördüncü kişi olarak aralarına Billy Karren'i de alarak, “Bikini Kill” adlı bildirilerinin adını verdikleri punk grubu kurmuşlardır. İleriki yıllarda ise; Kill Rock Stars adlı yapım şirketinin bağımsız etiketiyle 5 uzunçalar albüm, bir EP ve birçok single çıkarmışlardır. Albüm, Nirvana ve Joan Jett gibi birçok ünlü sanatçı tarafından müzikal ya da politik bağlamda desteklenmiştir; grup ise 1998 yılının nisan ayında dağılmıştır. Hanna, grubun dağılmasının ardından farklı müzik projelerine yönelmiş ve bu bağlamda solo projesi “Julie Ruin” ve 1998 yılının haziran ayında aynı ismi taşıyan albümünü yayınlamıştır. Aynı yıl New York şehrine taşınan Hanna, burada manifesto yayımcısı Johanna Fateman ve video sanatçısı Sadie Benning ile birlikte, önceleri sadece "Julie Ruin"e eşlik edecek bir grup olarak düşünülen elektro punk grubu "Le Tigre"yi kurmuştur. 2004 yılına kadar Mr. Lady Records adlı yapım şirketiyle anlaşmalı olan ve 2007 yılında uzun bir ara vermek istediğini açıklayan grup bugüne kadar 3 uzunçalar, 6 EP ve birçok single çıkarmıştır.
Hanna ise o dönemden beri New York Üniversitesi'nde sanat eğitimi vermekte ve çeşitli feminist organizasyonlarda yer almaktadır.
Riot Grrrl Hareketine etkisi

1990'lı yılların Punk çevrelerinde kadınlara karşı uygulanan yaygın ayrımcılığını temel alan Hanna, düzenli olarak diğer kadın ve feminist grupların üyeleri ile punk dünyasında egemen olan eril – cinsiyetçiliği eleştirdikleri metinler yazdı.
Bu, başlangıçta özellikle Washington'un Olympia kentinde yoğun olan alt kültüre ait feminist punk hareketi, beraberinde bir yığın gruplaşma getirdi. Bu gruplara; Babes In Toyland, Bikini Kill, Bratmobile, The Donnas, Hole, Jack Off Jill, L7, Le Tigre, Sleater-Kinney ya da Team Dresch örnek olarak gösterilebilir.
Riot-Grrrl Hareketi ismini; Hanna'nın grubu Bikini Kill ve Bratmobile grubunun üyeleri tarafından yayımlanan aynı isimdeki parçadan almıştır. Hareketin sloganı da (Revolution Girl Style Now!) aynı şekilde bir metnin başlığıdır.
Hanna, artık kendisini hareketin bir parçası olarak görmemesine rağmen; bağlılığından dolayı, bugüne kadar hareketin ilk ve en önemli temsilcilerinden biri olarak görülmektedir.
Albüm listesi

Bikini Kill ile birlikte; •	1991: Revolution Girl Style Now!
1991: Bikini Kill (EP)
1993: Yeah Yeah Yeah Yeah (Huggy Bear ile birlikte)
1994: Pussy Whipped
1994: The C.D. Version of the First Two Records
1996: Reject All American
Julie Ruin olarak;
1998: Julie Ruin
Le Tigre ile birlikte;•	1999: Le Tigre
2001: From the Desk of Mr. Lady (EP)
2001: Feminist Sweepstakes
2004: This Island
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 5073645  GND: 119467870X  ISNI: 0000 0001 1186 8946  LCCN: no2011002966  MusicBrainz: 4638653b-a279-42d6-bd8c-b2bcb9a19f77  SNAC: w6r36xx7  VIAF: 162788879   WorldCat (LCCN): no2011-002966 
Kathleen Hanna Bikini Kill ile - 17 Ocak 1996 - Annandale Hotel, Sidney Avustralya
Musa Farisoğulları

| Musa Farisoğulları> Türkiye Büyük Millet Meclisi  27. Dönem Milletvekili |
| --- | --- |
Görev süresi 7 Temmuz 2018 - 4 Haziran 2020
Seçim bölgesi: 2018 - Diyarbakır
Kişisel bilgiler
Doğum: 1956 (68-69 yaşında) Genç, Bingöl, Türkiye
Partisi: Halkların Demokratik Partisi
Diğer siyasi bağlantıları: Halkın Emek Partisi  Demokratik Toplum Partisi
Çocuk(lar): 3
Bitirdiği okul: Diyarbakır Eğitim Enstitüsü Almanca Bölümü
Mesleği: Siyasetçi
Musa Farisoğulları (d. 1956, Genç, Bingöl), Kürt kökenli Türk siyasetçi. TBMM 27. dönem Diyarbakır milletvekilidir.
İlk yılları ve kariyeri

Farisoğulları 1956'da Bingöl'ün Genç ilçesinde doğdu. Diyarbakır Eğitim Enstitüsü Almanca Bölümünden mezun oldu.
1973'ten beri Kürt siyasetinin içinde yer almış, Halkın Emek Partisi (HEP) ve Demokratik Toplum Partisi (DTP) üyesi olmuştur. DTP'ye karşı açılan kapatma davasının ardından Aralık 2009'da beş yıl süreyle siyasi faaliyetlerde bulunması yasaklandı. Farisoğulları 2018 Türkiye genel seçimlerinde Halkların Demokratik Partisinden 27. dönem Diyarbakır milletvekili seçildi. Partisini temsilen TBMM bünyesinde yer alan komisyonlarda üyelik yaptı.
Siyasi görüşleri

Farisoğulları, Türkiye Kürdistanı'nın sömürgeleştirildiği, Türkiye'nin Ermenilere yaptığını Kürtlere de yapmak istediği ve Kürtlerin hala ayakta kalmasının nedeninin örgütlenme kabiliyetleri olduğu görüşündedir. Kürdistan'ın dört parçasının birliğini desteklemekte ve Türkiye'nin 2018'de Suriye'de Afrin'e yönelik sınır ötesi saldırısına karşı çıkmakta ve HPG militanlarının cenazesine katılmasını savunmaktadır.
Kovuşturma ve hapis cezası

Eylül 2019'da KCK ana davası kapsamında altı yıl hapis cezasına çarptırıldı ancak milletvekili dokunulmazlığı nedeniyle tutuklanmadı. 10 Ocak 2020'de Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, "Terör örgütü PKK'ya üye olmak" suçundan hapis cezası kesinleşen Diyarbakır Milletvekili Musa Farisoğulları hakkında Adalet Bakanlığı tarafından yazı gönderildi. Adalet Bakanlığından TBMM'ye gönderilen fezlekenin 4 Haziran 2020'de Meclis kürsüsünden okunmasıyla Farisoğullarıyla birlikle Halkların Demokratik Partisi Hakkari Milletvekili Leyla Güven ve Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu'nun vekillikleri düşmüş bir gün sonra da tutuklanmışlardır.
Kendi ifadesine göre on iki yıldır cezaevinde tutulmaktadır. 2019'da tutuklanmasından bu yana, HDP'nin bir mektubunun yasa dışı bir örgütün propagandasını içerdiği gerekçesiyle kendisine teslim edilmesine izin verilmediğinden, HDP ile kendisi arasındaki iletişim zorlaştı. Farisoğulları, Mart 2022'de serbest bırakıldı.
Özel yaşamı

Farisoğulları evli ve üç çocuk babasıdır. Çok iyi derecede Kürtçe ve iyi derecede Almanca bilmektedir.
Dil ölümü

Kernevekçe dilinin bilinen son ana dili konuşucusu sayılan Dolly Pentreath, 1781'de yayınlanmış oyma porte
Marringarr dilinin (Magati Ke) son üç konuşucusu
Dil biliminde dil ölümü, bir dilin son ana dili konuşucusu yitirildiğinde meydana gelir. Buna ek olarak, dilin yok olması, ikinci dil konuşucuları da içinde olmak üzere dilin artık bilinmemesidir. Dil ayrımcılığı (Dilin öldürülmesi), bir dilin doğal veya politik nedenlerden dolayı ölümü; seyrek olarak da glottofaji, küçük bir dilin büyük bir dil tarafından özümsenmesi, eritilmesi veya değiştirilmesi başka benzer terimler arasında yer almaktadır.
Dil ölümü, bir konuşucu topluluğunun kendi dil çeşitliliği içinde dilsel yeterlilik düzeyinin azaldığı ve bunun sonrasında da çeşitliliğin ana dili veya akıcı konuşucularının ortaya çıkmadığı bir süreçtir. Dil ölümü, lehçeler de içinde olmak üzere herhangi bir dil biçimini kapsayabilir. Dil ölümü, bireyin ana dilinde yeterlilik kaybını tanımlayan dil yozlaşması (dil yıpranması, dil yitimi) ile karıştırılmamalıdır.
Modern dönemde (M.Ö. 1500 - günümüz; sömürgeciliğin yükselişinin ardından) dil ölümü; dil değişimine neden olan kültürel asimilasyon sürecinin ve bir ana dilin yabancı bir lingua franca lehine (büyük çoğunluğu Avrupa ülkelerinin dillerinden oluşmaktadır) aşamalı olarak terk edilmesinin bir sonucudur.
2000'li yıllardan itibaren, dünya çapında kabaca 7.000 doğal konuşma dili bulunmaktadır. Bunların çoğu yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan küçük dillerdir; 2004 yılında yayınlanan bir öngörüde şu anda konuşulan dillerin yaklaşık %90'ının 2050 yılına değin yok olması beklenmektedir.
Türleri

Dil ölümü, genel olarak dil değişiminin kaçınılmaz bir sonucudur ve kendini aşağıdaki yollardan biriyle gösterebilir:
Aşamalı dil ölümü: Yavaşça, bir dönem içerisinde
Aşağıdan yukarıya dil ölümü: Özel durumlar dışında dil kullanımının kesilmesi (örn. Edebi dil)
Yukarıdan aşağıya dil ölümü: Hükûmet gibi üst düzey bir çevreden dil değişiminin başlaması.
Radikal dil ölümü: Dilin bütün konuşucuları dili konuşmayı bıraktığında dilin ortadan kalkması.
Dilin öldürülmesi (ani ölüm, dil soykırımı, fiziksel dil ölümü, biyolojik dil ölümü olarak da bilinir).
Dil yozlaşması: Bir dilde bireysel düzeyde yeterlilik yitimi
Dil ölümüne ilerleyen süreçlerin büyük çoğunluğu, bir dilin konuşucu topluluğunun, başka bir dille birlikte iki dilli olması ve kendilerine miras kalmış öz dillerini kullanmayı bırakana dek bağlılıklarının aşamalı olarak ikinci dile kayması biçimindedir. Bu, bir dil topluluğunun gönüllü olabildiği veya bir dil topluluğuna güç kullanılabildiği bir asimilasyon sürecidir. Kimi dillerin konuşucuları, özellikle de yerel dillerin veya azınlık dillerinin konuşucuları, daha fazla yararlılığa veya saygınlığa sahip olduğunu kabul ettikleri diller lehine ekonomik zeminde veya yararcı temeller üzerinde kendi dillerini terk etmek yönünde karar kılabilirler.
Coğrafi olarak yalıtılmış, küçük bir konuşucu nüfusuna sahip diller; soykırım, hastalık veya doğal afet gibi nedenlerle konuşucularının kalmamasıyla da ölebilir.
Tanım

Çoğu kez bir dilin, son ana dili konuşucusunun ölmesinden öncesinde bile ölmüş olduğu bildirilmektedir. Bir dilin yalnızca birkaç yaşlı konuşucusu varsa ve artık bu dili iletişim için kullanmıyorlarsa o zaman bu dil işlevsel yönden ölmüş olur. Böylesine düşük bir kullanım aşamasına geçmiş bir dilin genellikle ölmek üzere olduğu düşünülür. Dünyadaki konuşulan dillerinin yarısı yeni kuşak çocuklara öğretilmemektedir. Bir dil ana dil olmaktan çıktığında, yani bu dilde ilk dil olarak sosyalleşen hiçbir çocuk kalmamışsa aktarım süreci sona ermiştir ve dilin kendisi yaşayan kuşaklardan sonraki kuşaklarda yaşamını sürdüremez.
Dil ölümü nadiren ani bir olaydır, ancak bir dilin kullanımı şiir ve şarkı gibi geleneksel kullanım alanlarına daralana dek her bir kuşağın söz konusu dili daha da az öğrenmesi yavaş bir süreçtir. Tipik olarak, dilin yetişkinlerden çocuklara geçişi; yetişkinlerin, dili akıcı olarak konuşamayacağı çocuklar yetiştirdiği son düzeye doğru gittikçe kısıtlı hale gelir. Dalmaçya dili, bu tür bir sonuca ulaşılmış sürecin bir örneğidir.
Dil bilgisi üzerindeki sonuçlar

Dil kaybı süresince (bazen dil bilimi literatüründe eskime olarak da adlandırılmaktadır) konuşucular, dillerini değiştirdikleri dile daha benzer hale getirdikçe genellikle kaybolan dil değişime uğrar. Bu değişim süreci Appel (1983) tarafından karşılıklı biçimde özel olmasa da iki kategori içerisinde tanımlanmıştır. Genellikle konuşucular, kendi dillerindeki ögeleri, değiştirdikleri dilden bir şeyle değiştirirler. Ayrıca, miras kalmış dilleri yeni dilin sahip olmadığı bir ögeye sahipse konuşucular bu ögenin varlığını dillerinden düşürebilirler.
Aşırı genelleme;
Yetersiz genelleme;
Ses bilimsel aykırılıkların yitimi;
Değişkenlik;
Söz sırasındaki değişiklikler;
Biçim bilimsel kayıplar; İskoçya, Doğu Sutherland'daki (Dorian: 1978) Kelt dilini akıcı biçimde konuşanlar hala tarihi çoğul yapılarını kullanmaktaydılar, oysa yarı konuşucular basit son ek kullanmaktaydılar ya da çoğul yapıya hiç yer vermemekteydiler.
Yapay biçim söz dizimi giderek çözümleyici hale gelebilir;
Söz dizimsel kayıp (yani sözcük kategorileri, karmaşık yapılar);
Yeniden sözcükleşme;
Sözcük oluşumu verimliliğinin kaybı;
Törensel konuşma kaybı gibi biçem kaybı;
Biçim bilimsel düzeylenme;
Analog düzeylenme.
Dilin diriltilmesi

Dilin diriltilmesi, dil ölümünü yavaşlatma veya tersine çevirme girişimidir. Diriltme programları, birçok dilde sürmekte ve çeşitli düzeylerde başarıya ulaşmıştır.
İsrail'de İbranicenin diriltilmesi; bir dilin, uzun bir süre boyunca günlük kullanımda yok olmasının ardından yalnızca edebi bir dil olarak kullanılmasının ardından yeni bir ana dil konuşucusu edinmesinin tek örneğidir. İbranicenin durumunda bile "Saf İbranice konuşmak isteyen İbranice dirilişçileri başarısız olmuşlardır. Sonuç, yalnızca çok katmanlı değil, aynı zamanda çok kaynaklı olan büyüleyici ve çok yönlü bir İsrail dilidir. Klinik olarak ölü bir dilin diriltilişi, canlandırıcıların ana dillerinden çapraz döllenme olmaksızın olanaklı değildir." biçiminde ileri sürülmüş bir kuram vardır.
Bir dereceye dek başarı gösteren başka dil diriltme olguları şunlardır: İrlandaca, Galce, Hawai dili, Çerokice ve Navaho dilidir.[kaynak belirtilmeli]
İngiliz dilinin hakimiyetine bir yanıt olarak İngilizceleşme karşıtlığı, bazı yerlerde ve özellikle de bir zamanlar sömürge egemenliği altındaki bölgelerde, sömürge egemenliğinin izlerinin hassas bir konu olduğu yerlerde ulusal bir gurur meselesi haline gelmiştir. İrlanda'da yüzyıllarca süren İngiliz yönetiminin ve İngilizlerin İngilizceyi dayatmasının ardından, 25 Kasım 1892'de Dublin'deki İrlanda Ulusal Edebiyat Derneği huzurunda İngilizceleşme karşıtlığına ilişkin bir savunma sunuldu: "İrlanda Ulusunun İngilizleşmeden Arınma Gereksinimi"nden söz ettiğimizde biz, İngiliz halkının en iyisini örnek almaya karşı bir duruşu değil, böyle bir şey saçma olurdu, İrlandalı olanı ihmal etme ahmaklığını göstermekten ziyade sırf İngilizce olduğu için İngilizce olan her şeyi apar topar ve ayrım gözetmeksizin benimsemede acele etmeyi kastetmekteyiz.". İrlanda'daki İngilizleşme niteliklerinden biri dildi: Bağımsızlıktan sonra hiç ortadan kalkmamış olmasına ve resmi dil haline gelmesine karşın İrlandaca, İngiliz yönetimi dönemi boyunca bir azınlık dili olmak için adanın ana yerel dili konumunu yitirmişti; benzer bir biçimde Kuzey Amerika'nın yerli dillerinin yerini sömürgecilerin dilleri almıştır.
Ghil'ad Zuckermann'a göre, "Dil ıslahı, insanların kültürel özerkliklerini iyileştirmeye, ruhsal ve entelektüel egemenliğini güçlendirmeye ve refahını arttırmaya çalışmayla gitgide artarak ilgili olmaya başlayacaktır. Dilin diriltilişinin çeşitli etik, estetik ve yararcı çıkarları vardır; örneğin, sırasıyla tarihsel adalet, çeşitlilik ve istihdam edilebilirlik.".
Dil ölümünü önleyen etkenler

Google, yok olma riski olan dillerin korunmasına yardımcı olmak amacıyla Tehlike Altındaki Diller Projesi'ni başlattı. Amacı, yok olmakta olan dillere ilişkin güncel bilgileri derlemek ve bu dillerle ilgili en son araştırmaları paylaşmaktır.
Antropolog Akira Yamamoto, dil ölümünü önlemeye yardımcı olacağına inandığı dokuz etken tanımlamıştır:
Dilsel çeşitliliği destekleyen baskın bir kültür olmalı
Tehlike altında olan toplum, dilin korunmasını teşvik edecek denli güçlü bir etnik kimliğe sahip olmalıdır
Tehlikeye girmiş dil ve kültür konularında öğrencilerin yetiştirildiği programların oluşturulması ve tanıtılması
Hem iki dilli hem de iki kültürlü okul programlarının oluşturulması
Yerel dil konuşucularının öğretmenden eğitim alması
Tehlike altındaki konuşucu topluluğu tamamen dahil olmalı
Kullanımı kolay dil malzemeleri oluşturulmalıdır
Dil, yeni ve geleneksel içeriği kapsayan yazılı ögelere sahip olmalıdır
Dil yeni ortamlarda kullanılmalı ve dilin kullanıldığı alanlar (hem eski hem de yeni) güçlendirilmelidir
Ölü diller

Dil bilimciler, dil "ölümü" ile yalancı yok oluşa benzer dil bilimsel bir fenomen olan normal dil değişimi yoluyla bir dilin "ölü dil" haline gelme sürecini birbirinden ayırırlar. Bu, olağan gelişimi sırasında bir dil aşamalı biçimde ayrı olarak tanımlandığı farklı bir dil olarak bilinen bir şeye dönüştüğünde, ana dili konuşucusu kalmamış eski biçimin terk edilmesiyle gerçekleşir. Bu nedenle örneğin, Eski İngilizce; Orta İngilizce, Erken Çağdaş İngilizce ve Çağdaş İngilizce olarak değişmesine ve gelişmesine karşın "ölü dil" olarak kabul edilebilir. Bir dilin lehçeleri de ölebilir ve genel dil ölümüne katkıda bulunabilir. Örneğin, Ainu dili yavaşça ölmektedir, UNESCO Tehlike Altındaki Dünya Dilleri Atlası, Hokkaido Ainu dilinin 15 konuşucusuyla ciddi bir tehlike altında olduğunu ... ve Sahalin Ainu dili ile Kuril Ainu dilinin yok olduğunu kaydetmiştir.
Dil değişimi

Dil değişim süreci, ölü ortak ata dili bırakıp birtakım yavru dilin bulunduğu ailedeki bir dilin ayrılmasını da kapsayabilir. Bu süreç, Latince için Halk Latincesi aracılığıyla zamanla Roman dillerine gelişerek ve Prakrit dili için Yeni Hint-Aryan dillerine gelişerek gerçekleşmiştir. Böyle bir işlem normalde "dil ölümü" olarak tanımlanmaz, çünkü dilin bir kuşaktan diğerine olağan iletiminin kesintisiz bir zincirini kapsar, zincirdeki her bir noktada yalnızca küçük değişiklikler vardır. Dolayısıyla, Latince ile ilgili olarak, örneğin, Latincenin "öldüğü" hiçbir nokta yoktur; farklı coğrafi alanlarda farklı şekillerde evrimleşmiştir ve çağdaş formları artık Fransızca, Portekizce, İspanyolca, İtalyanca, Rumence, Katalanca, Galiçyaca, Venedik vb. gibi farklı adlarla tanımlanmaktadır.
Dil canlılığının ölçülmesi

Dili öldürme olguları dışında diller birden yok olmaz; konuşucu topluluğunun başka dilleri kullanımıyla yavaş yavaş dil değiştirmesiyle diller ölmenin eşiğine gelir. Konuşucular dillerini değiştikçe dil davranışında fark edilebilir çok ince değişiklikler bulunur. Davranıştaki bu değişiklikler toplumda dilsel canlılığın değişmesine yol açar. Bir topluluktaki bir dilin canlılığını ölçmek için önerilen çeşitli sistemler bulunmaktadır. Bunların ilklerinden biri GIDS (Aşamalı Kuşaklar Arası Bozulma Ölçeği, Graded Intergenerational Disruption Scale), Joshua Fishman tarafından 1991 yılında önerilmiştir. Dil canlılığını ölçmede önemli bir kilometre taşı yayını, Journal of Multilingual and Multicultural Development'in birtakım yazarın kendi dil canlılığı ölçüm araçlarının sunduğu bütünüyle etnik-dilsel canlılık çalışmalarına ayrılmış olan sayısıdır (Cilt 32.2, 2011). Farklı durumları ve uygulamaları göz önünde bulunduran yazarlar tarafından hazırlanan, dil canlılığını ölçmeye yönelik yayınlanmış diğer bazı çalışmalar da yayınlanmıştır. Bunlar Arienne Dwyer, Martin Ehala, M. Lynne Landweer, Mark Karan, András Kornai, ve Paul Lewis ve Gary Simons'un çalışmalarını içermektedir.