stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kaşkaylar
Kültürel atıflar

Ana madde: Nissan Qashqai
2006 yılında Nissan, yeni Avrupalı küçük SUV'una Kaşkaylardan esinlenerek "Qashqai" adını vermiştir.
Kaşkayların günlük yaşamı, Mohsen Makhmalbaf'ın yönettiği 1996 yapımı İran filmi Gabbeh'te tasvir edilmiştir.
Geleneksel şapka takmış bir Kaşkay çocuk
CBC.ca

| --- | --- |

Sahip: Canadian Broadcasting Corporation (CBC/Radio-Canada)
Oluşturan: Canadian Broadcasting Corporation
URL: cbc.ca
Ticari?: Hayır
Site türü: Elektronik gazete
Kayıt: İsteğe bağlı
Kullanılabilir dil(ler): Kanada İngilizcesi
Başlama tarihi: 1993
Gelir: >$1 milyar
Geçerli durum: Çevrimiçi
CBC.ca, Canadian Broadcasting Corporation'ın (CBC) İngilizce dilindeki çevrimiçi hizmetidir. 1996 yılında tanıtıldı. Daha önceki adlarıyla, CBC'nin çevrimiçi hizmeti ilk kez 1993 yılında yayına başladı.
CBC'nin web tabanlı hizmeti, Kanada'nın en çok ziyaret edilen web sitelerinden biridir. Şu anda üzerinde bir milyondan fazla bilgi sayfası bulunmaktadır.
CBC ayrıca Fransızca web sitesi Ici.Radio-Canada.ca'yı da işletmektedir.
Harici bağlantılar

Resmî site
Radio-Canada.ca
CBC/SRC Archives
Koliba Film

| --- | --- |

Tür: Medya
Kuruluş: 2000
Kurucu: Ata Türkoğlu
Genel merkezi: Türkiye
Web sitesi: kolibafilm.com.tr
Koliba Film, Eylül 2000'de kurulan Türk yapım şirketi.
Yapımlar > Televizyon, internet dizileri ve sinema filmleri

| Yayın/Vizyon yılı | Dizi/Film | Başrol(ler) | TV kanalı veya Platform |
| --- | --- | --- | --- |
| 2022 | Adı Sevgi | Yunus Emre Yıldırımer, Gizem Güneş | atv |
| 2021 | Kazara Aşk | Ümit Kantarcılar, Sude Zülal Güler | Star TV |
| 2019 | Canevim | Aras Aydın, Biran Damla Yılmaz, Özgür Çevik, Burcu Tuna, Ezgi Şenler, Nihan Büyükağaç, Rıza Akın, Bedia Ener | atv |
| 2018 | Masum Değiliz | Uraz Kaygılaroğlu, Damla Sönmez, Ushan Çakır, Aras Aydın, Sercan Badur | atv |
| 2017-2018 | Kanatsız Kuşlar | Melis Tüzüngüç, Ümit Kantarcılar, Ayten Gökçer, Ahmet Varlı, Deniz Bolışık, Fatih Al, Seda Türkmen, Servet Pandur, Evren Bingöl, Gizem Güneş, Emir Özden, Eliz Neşe Çağın, Sinem Karel Gürtekin, Emre Melemez, Yusuf Baymaz, Kahraman Sivri | atv |
| 2015-2016 | Yeter | Pelin Karahan, Yurdaer Okur, Ekin Türkmen, Wilma Elles, Rüçhan Çalışkur, Hâzım Körmükçü, Mustafa Mert Koç | atv |
| 2014-2015 | Yılanların Öcü | Cemal Toktaş, Hande Soral, Ahmet Varlı, Gözde Çığacı, Nail Kırmızıgül, Mehmet Atay, Gonca Yakut, Rüçhan Çalışkur, Şebnem Diligil, Servet Pandur, Hande Kaptan, Nalan Örgüt, Süleyman Karaahmet, Burak Can, Sibel Şişman, Ceyda Kasabalı | Show TV |
| 2013-2014 | Fatih Harbiye | Kadir Doğulu, Neslihan Atagül, Yunus Emre Yıldırımer | FOX, Show TV |
| 2012 | Evlerden Biri | Ceyda Ateş, Özgür Çevik, Barış Aytaç, Şemsi İnkaya | Star TV |
| 2012 | Esir Şehrin Gözyaşları - Bir Ferhat ile Şirin Hikayesi | Yiğit Özşener, Sedef Avcı | FOX |
| 2011 | Canan | Gamze Özçelik, Özlem Conker, Ragıp Savaş, Erdinç Gülener, Neriman Uğur, Mehmet Atay | FOX |
| 2011 | Türkan |  | Sinema filmi |
| 2011-2012 | Firar | Caner Cindoruk, Didem Balçın, İsmail Hacıoğlu, Engin Şenkan, Ece Çeşmioğlu, Eda Özerkan, Lilâ Gürmen, Haldun Boysan, Şafak Pakdemir, Yavuz Çetin, Osman Akça, Eser Karabil, Beyza Şekerci, Necip Memili | Star TV |
| 2010-2011 | Türkan | Pınar Öğün, Saygın Söysal, Özgürcan Çevik | Kanal D |
| 2009-2010 | Maskeli Balo |  | Star TV |
| 2008 | Vali | Erdal Beşikçioğlu, Uğur Polat, İsmail Hacıoğlu, Şebnem Dönmez, Hakan Boyav, Özgür Çevik, Şemsi İnkaya, Ahmet Somers | Sinema filmi |
| 2008 | Gece Sesleri |  | Show TV |
| 2008 | Beni Unutma |  | TRT 1 |
| 2007 | Geniş Zamanlar | Zuhal Olcay, Özge Özberk, Oktay Kaynarca | Star TV |
| 2007 | Dağlar Delisi |  | Star TV |
| 2007 | Aşk Kapıyı Çalınca | Burak Kut, Burak Davutoğlu, İpek Erdem | Star TV |
| 2006-2008 | Köprü | Erdal Beşikçioğlu, Ayşegül Ünsal, İpek Karapınar | Star TV |
| 2006-2007 | Hayat Türküsü | Burak Davutoğlu, Devin Özgür Çınar, Sermin Hürmeriç, Aslı Yılmaz, Tolga Evren, Betül Arım, Melih Görgün, Haldun Boysan, Uğur Çavuşoğlu, Jale Aylanç, İpek Atagün, Özlem Başkaya | TRT 1 |
| 2005 | Maki |  | Show TV |
| 2004 | Saçsaça Başbaşa |  | TV8 |
| 2004 | Görünmez Adam |  | atv |
| 2002-2005 | Kuzenlerim | Ayşegül Ünsal, Sevinç Erbulak, Çiçek Dilligil | TRT 1 |
| 2001 | Avcı |  | Kanal D |
| 2001 | Yaşamak İçin |  | Sinema filmi |
Yapımlar > Sinema filmi

2001: Yaşamak İçin
2008: Vali
2011: Türkan
Central Island

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |

Konum:  Kenya
Kriter: Doğal: viii, x
Referans: 801
Tescil: 1997 (21. oturum)
Uzatma: 2001
Tehlike: 2018
Bölge: Afrika
Koordinatlar: 
Crocodile Island olarak da bilinen Central Island, Kenya'daki Turkana Gölü'nün ortasında bulunan volkanik bir adadır. Aynı zamanda Kenya Yaban Hayatı Servisi tarafından yönetilen Central Island Ulusal Parkı'nın bulunduğu yerdir. Turkana Gölü Ulusal Parkları içerisinde yer alarak Sibiloi Ulusal Parkı ile birlikte Dünya Mirası alanını oluşturur.
Centennial Hall

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |

Konum:  Polonya
Kriter: Kültürel: i, ii, iv
Referans: 1165
Tescil: 2006 (30. oturum)
Bölge: Avrupa ve Kuzey Amerika
Centennial Hall (Lehçe: Hala Stulecia, eskiden Hala Ludowa, Almanca: Jahrhunderthalle), Polonya'nın Wrocław bölgesinde yer alan tarihi bir binadır. 1911-1913 yıllarında, bölge Alman İmparatorluğu'nun bir parçasıyken, mimar Max Berg'in planlarına göre inşa edildi. Max Berg, Centennial Salonu'nu, "sergiler, konserler, tiyatro ve opera performansları ve spor etkinlikleri" düzenlenecek çok işlevli bir yapı olarak hizmet vermek üzere tasarladı.
Betonarme mimarinin erken bir dönüm noktası olan yapı, Four Domes Pavilion, Pergola ve Iglica ile birlikte 20 Nisan 2005'te Polonya'nın resmi tarihi Ulusal Anıtları'ndan (Pomnik historiii) biri haline geldi. Listeleme, Polonya Ulusal Miras Kurulu tarafından yapılmaktadır. Ayrıca 2006 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edildi.
Knights of Honor

| Knights of Honor |
| --- | --- |

Geliştirici: Creative Assembly Sofia 
Yayımcı: Sunflowers Interactive Entertainment Software Paradox Interactive
Yapımcı: Black Sea Studios
Tasarımcı: Vesselin Handjiev
Besteci: Borislav Slavov (Glorian)
Platform: Microsoft Windows
Tür: Gerçek zamanlı strateji
Mod: Tek oyunculu oyun Çok oyunculu oyun 
Knights of Honor, Bulgar oyun şirketi Black Sea Studios (şimdiki ismi Creative Assembly Sofia) tarafından geliştirilmiş, bir gerçek zamanlı strateji oyunudur. Oyun 2004 yılında Avrupa'da Sunflowers GmbH ve 2005 yılında Kuzey Amerika'da Paradox Entertainment tarafından yayımlandı. Oyun, ikinci bin yılın ilk yüzyıllarını üç farklı tarihsel zaman periyodu içerisinde ele alarak Avrupa'nın Orta Çağ döneminde oynanmaktadır. Oyuncu 100'ün üzerinde farklı krallıktan birini oynamak üzere seçebilir.
Oyunun Amacı

Oyunun asıl amacı Avrupa'nın İmparatoru olabilmektir. Bununla birlikte oyuncu istediğini yapabilmekte özgürdür. Oyunda herhangi bir zaman kısıtlaması yoktur. Oyundaki asıl amaca ulaşabilmenin iki farklı yolu vardır. Birinci yol, Antakya'dan Dublin'e kadar her yeri fethetmektir. Bu, tamamen askerî güç sayesinde gerçekleştirilebilir fakat, oyuncu, farklı bir ülkenin prenslerinden birisi ile kendi prensesini evlendirmesi ve diğer ülkenin kralının ölmesi durumunda, oyuncunun prensesine de miras hakkı düşeceği için oyuncu, diğer krallıktan miras hakkı olarak toprak talep ederek askerî güç kullanmadan da bir eyaleti ele geçirebilir. Ayrıca, imparatorluk toprakları genişledikçe kontrol etmesi de gittikçe zorlaşacağı için oyuncu, eğer kendisini Avrupa'nın İmparatoru olabilecek kadar güçlü hissediyor ise basitçe “Unvan Talebi” yapabilir. Bu, oyuncunun tek başına veya Orta Avrupa'nın diğer güçlü devletleri ile birlikte Avrupa'nın en üstün kralı olabilmesi için oylanacağı anlamına gelmektedir. Bununla birlikte eğer öneri kabul görmez ise, bütün güçlü devletler En Üstün Tahtı ele geçirme girişiminden dolayı oyuncuya savaş açacaktır.
Daha geniş bir imparatorluğun çekirdek vilayetlerini yeniden birleştirerek ve fethederek genişleyebilen kimi belli başlı krallıklar vardır. Örneğin Kiev, Muscovy (ve Kazan) olarak oynuyorsanız, merkez Rusya'nın (Polotsk, Muscovy, Ryazan, Smolensk, Kiev, Chernigov, Novogorod, Tver, Voronezh, Saratov, Vladimir, Kazan) vilayetlerini ele geçirmek size Rusya İmparatorluğu'nu kurma fırsatını verir. Aynı şekilde Normandy ile oynarken Britanya'nın anahtar vilayetleri ele geçirilerek (ve Wessex, York ve East Anglia krallıkları da yıkılarak) İngiltere krallığı kurulabilir. Yeni bir ulus oluşturmak için gerekli şartlar sağlandığı zaman krallığın adını değiştirip değiştirmemeyi seçebilirsiniz; eğer değiştirirseniz krallığınız birkaç bonus vilayeti almanın yanında bir defaya mahsus olarak altın bonusu da kazanır. Bu gibi krallıklar için bu çok hızlı bir şekilde genişleme imkânı sunar. İşin bir diğer tarafı da şudur ki komşu krallıklar da  kendi uluslarını birleştirebilir ve bonus olarak aldıkları vilayetler senin krallığından giden topraklar olabilir.
Ceylan Holding

| --- | --- |

Tip: Anonim şirket
Kuruluş: 1960
Kurucu: Ağa Ceylan
Genel merkezi: Ankara, Türkiye
Sahibi: Zülküf Ceylan
Web sitesi: Resmi sitesi
Ceylan Holding, Türkiye'de faaliyet gösteren holding kuruluşu.
1960 yılında Diyarbakırlı inşaat mühendisi ve iş insanı Ağa Ceylan finans sektöründe yatırımları ile faaliyete başladı. Ağa Ceylan'ın hayatını kaybetmesinden sonra Mahmut Ceylan yönetim kurulu başkanı seçilmiştir. 1995 yılında ana ortakları Ceylan Holding şirketleri olan Bank Kapital'i kurmuştur. Zararı özkaynaklarını aşan, mali bünyesi zayıflayan Bank Kapital 2000 yılının Ekim ayında Tasarruf Mevduatları Sigorta Fonu (TMSF) kapsamına alındı. Şirketlerin  yönetimine 2000'de Tasarruf Mevduatları Sigorta Fonu (TMSF) tarafından el konuldu ancak holding şirketleri, holding tarafından tekrar satın alınmış ve holding çatısı altında faaliyet göstermektedir.
České dráhy

| --- | --- |

Tür: Devlet şirketi
Kuruluş: 1 Ocak 2003
Genel merkezi: Prag, Çekya
Önemli kişiler: Ivan Bednárik
Gelir:  33 milyar CZK (2013)
Sahibi: Çek Cumhuriyeti hükûmeti
Çalışan sayısı: 24,163 (2014)
Web sitesi: www.ceskedrahy.cz
ČD Pendolino treni
České dráhy (ČD), Çekya'nın devlete ait demiryolu hizmetlerini işleten kurumdur. Şirket, 1 Ocak 2003 tarihinde kurulmuş olup merkezi Prag'da yer almaktadır.
II. Rudolf (Kutsal Roma imparatoru)

| II>  Rudolf |
| --- | --- |

Kutsal Roma imparatoru
Hüküm süresi: 1576 - 1611
Önce gelen: II. Maximilian
Sonra gelen: Matthias

Doğum: 18 Temmuz 1552 Viyana, Avusturya
Ölüm: 20 Ocak 1612 (59 yaşında) Prag, Bohemya
Defin: Prag
Hanedan: Habsburg Hanedanı
Babası: II. Maximilian
Annesi: Maria
II. Rudolf (18 Temmuz 1552, Viyana - 20 Ocak 1612, Prag), Macar kralı (Rudolf olarak, 1572-1608), Bohemya kralı (II. Rudolf olarak, 1575-1608/1611), Avusturya arşidükü (V. Rudolf olarak, 1576-1608) ve Kutsal Roma imparatorudur (Rudolf II olarak, 1576-1612). Habsburg Hanedanı'nın bir üyesidir.
Rudolf'un mirası geleneksel olarak üç şekilde görülebilir: başarısız bir hükümdarlık hataları doğrudan doğruya Otuz Yıl Savaşları'na götürdü; Rönesans sanatının büyük koruyucusu; ve bilimsel devrimin tohumlanmasına yardım eden  büyülü sanatlara ve ilme düşkünlük.
Yaşamı

18 Temmuz 1522 tarihinde Viyana'da doğdu. Kutsal Roma İmparatoru, Bohemya ve Macaristan Kralı II. Maximilian ve eşi Kutsal Roma İmparatoru V. Karl ile Isabella'in kızları Maria'nın en büyük erkek çocuklarıydı.
Rudolf, şekil aldığı sekiz yılını, 11 yaşından 19 yaşına olan yıllarını (1563-1571) dayısı II. Felipe'in sarayında geçirdi. Viyana'ya dönüşünden sonra, babası Rudolf'un sokulmaz ve inatçı davranışlarıyla endişeliydi. Fakat onun İspanyol olan annesi Rudolf'da nezaket ve saflık gördü. Rudolf yaşamının geri kalan kısmında ağzı sıkı, kapalı bir kutu gibi ve seyahat etmeyi sevmeyen ve devletin günlük işlerine katılmayan bir kişi olarak kalacaktı. Onun daha çok astroloji ve simya gibi büyülü bilimler merakını uyandırdı. Rönesans döneminde ana akım bu yöndeydi. Bu nedenle çok çeşitli kişisel hobilere sahipti. Örnek olarak Atlar, nadir ve değerli olan şeyleri toplamak ve sanatçıların hamisi ve koruyucusu olmak.
Büyülü bilimler

Astroloji ve simya ilmi Prag Rönesans'ında ana akım bilimiydi ve Rudolf her ikisine de kesin bir şekilde düşkündü. Ömrü boyunca araştırması Felsefe Taşı'nı bulmaktı ve Rudolf Avrupa'nın en iyi simyacılarını Edward Kelley ve John Dee sarayına getirtmek için para harcadı. Rudolf hatta kendi özel laboratuvarında simya tecrübelerini uyguladı. Rudolf Prens iken, Nostradamus tarafından hazırlanan bir horoskop (yıldız falı) kendisine Prens ve Kral olarak sunuldu.
Rudolf Prag'a mistik bir ün verdi. Bu ün bugün de Alchemists' Alley ile Prag Şatosu'nda popüler ziyaretçi yeridir.
Ataları

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |

| II. Rudolf, Kutsal Roma İmparatoru | Babası: II. Maximilian (Kutsal Roma imparatoru) | Dedesi: I. Ferdinand (Kutsal Roma imparatoru) | Dedesinin babası: I. Philip (Kastilya) |
| II. Rudolf, Kutsal Roma İmparatoru | Babası: II. Maximilian (Kutsal Roma imparatoru) | Dedesi: I. Ferdinand (Kutsal Roma imparatoru) | Babasının babasının annesi: Joanna (Kastilya) |
| II. Rudolf, Kutsal Roma İmparatoru | Babası: II. Maximilian (Kutsal Roma imparatoru) | Babasının annesi: Anne (Bohemya ve Macaristan) | Babasının annesinin babası: II. Vladislaus (Bohemya ve Macaristan kralı) |
| II. Rudolf, Kutsal Roma İmparatoru | Babası: II. Maximilian (Kutsal Roma imparatoru) | Babasının annesi: Anne (Bohemya ve Macaristan) | Babasının annesinin annesi: Anne de Foix |
| II. Rudolf, Kutsal Roma İmparatoru | Annesi: Maria | Annesinin babası (dedesi): V. Karl (Kutsal Roma imparatoru) | Annesinin babasının babası: I. Philip (Kastilya) |
| II. Rudolf, Kutsal Roma İmparatoru | Annesi: Maria | Annesinin babası (dedesi): V. Karl (Kutsal Roma imparatoru) | Annesinin babasının annesi: Joanna (Kastilya) |
| II. Rudolf, Kutsal Roma İmparatoru | Annesi: Maria | Annesinin annesi (ninesi): Isabella | Annesinin annesinin babası(ninesinin babası): I. Manuel |
| II. Rudolf, Kutsal Roma İmparatoru | Annesi: Maria | Annesinin annesi (ninesi): Isabella | Ninesinin annesi: Maria (Aragon) |
Arşidük Rudolf
Cerîde-i Havâdis

| --- | --- |
Gazetenin ilk sayısı.
Sahibi: William Churchill
Kuruluş tarihi: 1840
Dil: Osmanlı Türkçesi
Son yayım tarihi: 1864
Cerîde-i Havâdis, Türk basın tarihinin yarı resmî olan ilk Türkçe gazetesi.
Cerîde-i Havâdis, Osmanlı'da ilk yarı resmi gazete olarak İngiliz misyonundan William Churchill tarafından 1840'ta çıkartılmıştır. Bu konuda Ahmet Hamdi Tanpınar hayıflanarak şöyle bahseder: "İlk yıllarda iktidar mevkiinde bulunanların hiçbiri memleket içinde matbuatın kuvvetinden istifadeyi ciddi surette düşünmemiş."
Devletten teşvik yardımı aldığından ötürü gazete yarı resmî bir kimliğe sahip olmuştur. İlk sayılarında sadece haber içerikli olan gazete, yayınlanmaya başladığı günlerde hiç ilgi görmemiş hatta ilk üç sayı bedava dağıtılmıştır. Bu yüzden gazete haftalık olarak çıkarılmaya başlanmış ardından da on günde bir çıkarılması kararlaştırılmıştır. 1843 yılında bir süreliğine kapatıldıysa da, daha sonra yayın hayatına tekrar döndü.
Bilimsel, ahlaki ve edebi içeriğiyle her ne kadar zamanın "üdeba"sını başına toplasa da gazetenin asıl çıkış amacı; İngilizlerin ekonomik ve siyasi çıkarlarına yönelik bir kamuoyu oluşturmak idi. Zira 1830-1837 yılları arasında İstanbul'da İngiliz Elçiliği yapmış olan David Urguhard, yaptığı araştırmalar sonucu; zengin ham madde kaynaklarına ve geniş bir pazara sahip olan Osmanlı İmparatorluğu'nun, İngiliz çıkarları için yararlı olacağını Kraliyet ailesine rapor etmişti.
William Churchill, Cerîde-i Havâdis'te kullandığı Ermeni iktisat yazarlarla, İngiliz çıkarlarını örtülü bir şekilde Osmanlı kamuoyuna benimsetmeye çalışır. Nitekim, bu yılları takiben İngiliz sanayisinin ham madde ihtiyacı Osmanlı'dan karşılanacak ve İngiliz mallarının sürümü -Osmanlı sanayiinin iflası pahasına- artacaktır. Niyazi Berkes bu durum hakkında; "İngilizlerin hayretlere düştüğünü, Osmanlı devlet adamlarının bu kadar saf ve ahmak olmalarıyla alay ettiğinden bahseder."
Gazetenin döneminde çeşitli ilanlara yer vermiş ayrıca ilk ölüm ilanları bu gazetede yer almıştır. Kırım Savaşına, savaş muhabirlerini de göndererek döneminde uluslararası haberciliğe öncü olmuştur. 1864 yılında 1212 sayıyı geride bırakarak kapanmıştır.[kaynak belirtilmeli]
Cennet Tapınağı

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |
Cennet Tapınağı
Konum:  Çin
Kriter: Kültürel: i, ii, iii
Referans: 881
Tescil: 1998 (22. oturum)
Bölge: Asya-Pasifik
Koordinatlar: 39°52′56.07″K 116°24′23.29″D﻿ / ﻿39.8822417°K 116.4064694°D﻿ / 39.8822417; 116.4064694
Cennet Tapınağı (Çince: 天坛; pinyin: Tiāntán), Çin'in başkenti Pekin'in merkezinde yer alan Orta Çağ'dan kalma dini yapılar kompleksidir. Bir Taocu tapınağı olarak inşa edilmiş olup Ming ve Qing hanedanı imparatorları tarafından tüm dini ritüeller ve dini ayinler için ziyaret edilirdi.
Kızıl Ölümün Maskesi

| "Kızıl Ölümün Maskesi" |
| --- | --- |
Harry Clarke'ın öykü için çizdiği illüstrasyon, 1919
Yazar: Edgar Allan Poe
Özgün adı: "The Masque of the Red Death"
Ülke: ABD
Dil: İngilizce
Tür: Korku öyküsü
Yayımlanma: Graham's Magazine
Kızıl Ölümün Maskesi (İng. The Masque of the Red Death, 1842'deki ilk basımında The Mask of the Red Death), Edgar Allan Poe tarafından yazılmış öykü. Öyküde Prens Prospero'nun, "Kızıl Ölüm" olarak bilinen bir salgından korunmak için kendini bir manastıra kapatması anlatılır. Prens, kendisine eşlik eden birçok soyluyla birlikte, manastırın her biri farklı renkte döşenmiş yedi odasında bir maskeli balo düzenler. Eğlencenin doruk noktasına ulaşıldığında, gizemli biri ortaya çıkar ve tüm odaları dolaşmaya başlar. Prospero bu yabancıyla yüzleştiği anda düşüp ölür. Öykü Gotik edebiyatın birçok geleneksel unsurunu kullanır ve ölümün kaçınılmazlığına dair bir alegori olarak yorumlanır, ancak kimi yorumcular bu alegorik okumaya karşı çıkar. Gerek öykünün yorumlamasına, gerekse "Kızıl Ölüm" hastalığının gerçekte ne olduğuna dair birçok farklı görüş vardır.
Öykü ilk defa Mayıs 1842'de Graham's Magazine'de yayımlandı. Birçok defa farklı biçimlerde uyarlanan öykü, Vincent Price'ın başrolünü oynadığı 1964 yapımı The Masque of the Red Death filminin de kaynağıydı. Çeşitli alanlardaki birçok eserde de bu öyküye göndermeler yapıldı.
Özet

Öykü, "mutlu, korkusuz ve zeki" bir adam olan Prens Prospero'nun kaleye dönüştürülmüş manastırında geçer. Prospero, bin soyluyu da yanına alarak, Kızıl Ölüm olarak anılan ve tüm ülkeyi etkisi altına alan korkunç bir salgından korunmak üzere bu manastıra kapanır. Kızıl Ölüm'ün belirtileri dehşet vericidir: acı veren havaleler ve kan terleme. Hastalığın kurbanlarını yarım saatte öldürdüğü söylenmektedir. Prospero ve saray mensupları, halkın çektiği acılara karşı duyarsız kalırlar, sığındıkları manastırın koruması altında lüks içinde salgının sona ermesini beklerler.
Bir gece Prospero, konuklarını eğlendirmek için manastırın yedi odasına yayılan bir maskeli balo düzenler. Balonun yapılacağı odalardan altısı farklı renklerde döşenmiştir: mavi, mor, yeşil, turuncu, beyaz ve menekşe rengi. Yedinci oda ise siyah döşenmiştir ve kan kırmızısı bir ışıkla aydınlatılmıştır. Bu iki rengin korku veren bileşimi sebebiyle bu odaya girmeye pek az konuk cesaret eder. Bu odada ayrıca, her saat başı çalan büyük abanoz bir saat bulunmaktadır. Saatin gürültüyle çaldığı saat başlarında konuklar susar ve orkestra çalmayı bırakır.
Saat geceyarısını çaldığında Prospero, üzerinde kan lekeleri olan kefen benzeri bir kıyafet giymiş ve Kızıl Ölüm'ün kurbanlarını akla getiren kafatası şeklinde bir maske takmış birini fark eder. Prens, orada bulunan tüm topluluğun kaçınmaya çalıştığı hastalığı anımsatarak onları küçük düşüren bu kişinin kimliğini öğrenmek ve onu şafakta asarak idam etmek ister. Odadan odaya yürüyen bu gizemli konuğun karşısında herkesin donup kaldığını gören Prospero, elinde bir hançerle onu kovalar. Altı odadan peş peşe geçerler ve gizemli konuk siyah döşeli yedinci odada durur. Dönüp prensin yüzüne baktığı anda prens düşüp ölür. Korku ve umutsuzluk içindeki konuklar siyah odaya doluşup gizemli konuğun üzerine atılırlar, ancak maskenin ve kostümün içi boştur. Bir anda karşılarındakinin Kızıl Ölüm'ün kendisi olduğunu anlarlar ve tüm konuklar hastalığın belirtileriyle kıvranarak ölmeye başlar. Öykünün son cümlesi her şeyi özetler: "Ve Karanlığın, Çürüme'nin ve Kızıl Ölüm'ün her şey üstündeki egemenliği başladı."
Analiz

Kızıl Ölümün Maskesi'nde Poe, hikâyenin bir kalede geçmesi de dahil olmak üzere birçok geleneksel Gotik kurgu unsurunu kullanır. Tek renkte döşenmiş birçok oda, farklı karakterlerdeki insanları betimlemek yoluyla insan aklını temsil ediyor olabilir. Öykü boyunca tekrarlanan kan ve zaman betimlemeleri, fiziksel varoluşu temsil eder. Salgın hastalık ise insan yaşamının ve ölümlülüğün tipik özelliği olarak öne çıkar. Bu durumda tüm hikâye, insanın ölümü önlemek için giriştiği sonuçsuz çabanın bir alegorisidir ve en fazla kabul gören yorum budur. Yine de Kızıl Ölümün Maskesi'nin nasıl yorumlanması gerektiğine dair tartışmalar mevcuttur. Poe'nun edebiyatta didaktik anlatımdan hoşlanmadığını öne süren araştırmacılar, öykünün bir alegori olamayacağını savunur. Öyküde verilmek istenen bir ders varsa bile, Poe bunu metin içinde doğrudan belirtmemiştir. Böylece, öyküde bir ders arayanlar bunu bulabilir, aramayanlar ise fark etmez.
Öykü boyunca kanın ve kırmızı rengin vurgulanması, iki zıt anlama gelecek bir sembol olarak garip bir paradoks yaratır. Bu sembolün ilk anlamı açık biçimde ölümdür. Öte yandan yaşam da aynı biçimde simgelenir. Kızıl Ölüm'ün kendisi değil de onun kıyafetlerine bürünmüş bir konuk olan gizemli kişinin ilk defa en doğudaki odada görülmesi bunu destekler. Bu oda, genelde doğumla ilişkilendirilen mavi renkte döşenmiştir.
Prospero'nun kalesi, hastalığı dışarıda tutmaya yarayacak koruyucu bir mekân olarak belirlenmiştir ancak aynı zamanda oldukça bunaltıcı bir binadır. Labirent benzeri tasarımı ile dar ve yüksek pencereleri, özellikle siyah odada neredeyse burlesk bir hava yaratır ve bundan kaynaklanan bunaltıcı etki sebebiyle konuklar bu odaya girmek istemez. Ek olarak bu kale, kapalı bir mekân olarak tasarlanmıştır, ancak yine de yabancı biri içeri girebilmiştir. Bu durum kaledeki tüm korumanın bir yanılsama olduğunu gösterir.
Poe'nun birçok öyküsünde olduğu gibi, Kızıl Ölümün Maskesi'nin de otobiyografik unsurlar taşıdığı öne sürülür. Bu bakış açısına göre Prens Prospero, yazarın üvey ebeveynleri olan Allan'lar gibi saygın bir aileye mensup genç ve varlıklı Poe'yu temsil eder. Ardından Poe, kendini dış dünyanın tehlikelerinden korumaya çalışır. Sonuçta Prens'in tehlikeli yabancıyla kendi başına yüzleşmeye kalkışması, Poe'nun hayatında tipik olarak defalarca tehlikeli durumlara atılmasına benzer.
Analiz > Kızıl Ölüm hastalığı

Kızıl Ölüm, kurgusal bir hastalıktır. Poe bu hastalığı şöyle tanımlar: "korkunç bir acı ve ani baş dönmesiyle başlıyordu; sonra derideki gözeneklerden kan gelmeye başlıyor[du]..." Hastalığa yakalananlar yarım saat içinde ölmektedir.
Bu hastalığın muhtemel ilham kaynağı, öykü yazıldığında Poe'nun eşi Virginia'nın da yakalanmış olduğu tüberkülozdu. Tıpkı Prens Prospero gibi Poe da bu hastalığın ölümcüllüğünü göz ardı etmekteydi. Poe'nun annesi Eliza, ağabeyi William Henry Leonard Poe ve üvey annesi Frances Allan da tüberkülozdan (verem) ölmüştü.
Kızıl Ölüm'ün başka bir ilham kaynağı da kolera olabilirdi. Poe 1831'de Baltimore, Maryland'de bir kolera salgınına şahit olmuştu. Başka görüşlere göre Kızıl Ölüm, hıyarcıklı veba (bubonik veba) ya da öykünün sonundaki siyah odadan hareketle kara ölümdü. Kimi yazarlar hastalığın tanımının viral kanamalı ateşe ya da nekrotizan fasiite benzediğini ileri sürdü. Kızıl Ölüm'ün herhangi bir hastalık olmadığı, tüm insanlığın doğası gereği sahip olduğu bir olguyu temsil ettiği de öne sürüldü.