Ligeia
Analiz

Anlatıcı, Ligeia'ya bir çocuk gibi bağlanır, "çocuksu bir güvenle" onun kontrolüne girer. Kadının ölümüyle, "el yordamıyla ilerleyen bir çocuk" hâline gelir ve "çocuksu bir sapkınlıkla" hareket eder. Bazı yorumlara göre, Ligeia'ya bu denli bağlı olmasına rağmen anlatıcı, aynı zamanda onu unutmak da ister. Bu istek, kadının soyadını hatırlayamayışında kendini gösterir. Ancak öyküde, anlatıcının Ligeia'nın soyadını hiç öğrenmemiş olduğu belirtilmiştir.
Ligeia, anlatıcının daha önce hiçbir kadında görmediği derecede bilgilidir. En önemlisi, anlatıcıya metafizik konularında öğretmenlik yapmış, onu "yasaklanamayacak kadar değerli olan tanrısal bir bilgeliğe" doğru ilerletmiştir. Kadının derin hayatta kalma isteği, mistik bilgileriyle birleşerek, yeniden hayata dönmesini sağlamış olabilir. Metin içinde bir kez daha tekrarlanan açılış epigrafı, Joseph Glanvill'e atfedilmiş olsa da, yazarın eserleri arasında böyle bir pasaja rastlanmaz. Poe bu alıntıyı kendi yazmış ve Glanvill'in cadılığa olan inancına gönderme yapmak için ona atfetmiş olabilir.
Ligeia ile Rowena estetik açıdan birbirinin zıttıdır. Ligeia, Ren kıyısındaki bir şehirden gelen kuzgun saçlı bir kadındır. Rowena ise sarışın bir Anglosakson'dur. Bu sembolik tezat, Alman ve İngiliz romantizmi arasındaki zıtlığı vurgular.
Poe'nun öyküdeki dönüşüm sahnesinde ne demek istediği tartışmalıdır. Bu tartışmaların bir nedeni, Poe'nun mektuplarından birinde, Ligeia'nın Rowena'nın bedeninde yeniden doğduğu fikrini reddetmesidir (bu fikrinden daha sonra vazgeçmiştir). Eğer Rowena, Ligeia'nın ölü bedenine dönüşmüşse, bu durumun tek kanıtı anlatıcının sözleri olacaktır ki bu güvenilir bir kanıt değildir. Çünkü afyon bağımlısı olan anlatıcı, bir "güvenilmez anlatıcı" örneğidir. Aslında anlatıcı daha öykünün başlarında Ligeia'nın güzelliğini "bir afyon rüyasında görülecek bir aydınlık" olarak tanımlar. Bu durum, Ligeia'nın dönüşünün, afyonun etkisinde görülen bir halüsinasyon olduğu fikrini destekler. Öte yandan, Ligeia'ya göre bir insan, yaşama iradesinin zayıflaması sebebiyle ölür. Buna göre, eğer Ligeia gerçekten hayata dönüyorsa, bu durum kuvvetli bir iradenin sonucudur. Ancak onu geri getiren iradenin Ligeia'ya mı yoksa anlatıcıya mı ait olduğu belirsizdir.
Öykü içindeki Fatih Kurtçuk isimli şiir de Ligeia'nın hayata dönüşü hakkında çeşitli şüpheler doğurur. Şiirde Ligeia, kendi kaçınılmaz ölümlülüğünü kabullenmiş gibidir. Bu acıklı şiirin öyküye eklenmesi, o dönemin geleneklerine dair bir ironi ya da parodi olabilir. 19. yüzyıl ortalarında ölümün kutsallığını ve güzelliğini vurgulayan eserler yaygındı. Charles Dickens'ın Ortak Dostumuz eserindeki Little Johnny karakteri ya da Charlotte Brontë'un Jane Eyre romanında Helen Burns'ün ölümü buna örnektir. Bunların tersine Ligeia, şiirdeki "kan kırmızısı bir yaratık" ifadesiyle, ölüm korkusunu kişileştirir. Şiire ilişkin farklı yorumlamalar da mevcuttur.
Poe'nun arkadaşı olan yazar Philip Pendleton Cooke, Ligeia'nın Rowena'yı kademe kademe ele geçirmesinin daha sanatsal olacağını ileri sürmüş, Morella'da bu tür bir değişimi zaten işlemiş olan Poe da bu fikre katılmıştır. Poe ayrıca, Ligeia'ya dönüşen Rowena'nın, "bedenî değişimlerin yavaş yavaş ortadan kalkması" sonucunda yeniden kendine dönüştükten sonra gömülmesinin daha iyi olacağını yazmış, ancak sonraki bir mektubunda bu fikirden vazgeçmiştir.