stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Türkiye'de idam edilenler listesi
Diğer idamlar > Elazığ Ayaklanması davası (44)

22.7.1925 Madenli Osman ve Çevalikli Süleyman.
28.7.1925 Palulu Mühendis Ali ve 4 arkadaşı.
29.7.1925 Ayaklanma nedenleri ile 2 kişi.
5.9.1925 Osmaniye baskıncılarından Zülfikar ve Demir.
23.10.1925'tersim eski milletvekili Hasan.Hayri(Kangotan),Celal(Celalzade)Mehmet(Baykara).
30.12.1925 Palulu Hasanoğlu İbrahim ayaklanmaya katılmaktan.
14.1.1926 Çapakçurlu Şükrü, Alioğlu Sait, Alioğlu Faik, Alioğlu İbrahim, Mehmetoğlu Selim, Ömeroğlu Ahmet, Şafa oğlu Olaş, Mehmetoğlu Abdulkerim, İbrahim oğlu Ali, Zafioğlu Molla Yusuf, Cundioğlu Fevzi, Hasanoğlu Osman (ayaklanmaya katılmaktan).
4.3.1926 Halil Mustafa, Silu Ahmet, Yaşar, Ömer, Davut, Veysel, Abdullah ve Tiran aşiretinden 10 kişi.
Şark İstiklal Mahkemesi Savcısı Süreyya Bey (Özgeveren)in 24 Mart 1926'da yaptığı açıklamaya göre 156 kişi idama, 56 kişi ise gıyaben idama mahkûm olmuşlardır.
Diğer idamlar > Menemen Olayı (29)

Divanı Harbi Örfi (Sıkıyönetim Mahkemesi) 36 kişi hakkında idam cezası vermiş, TBMM'ce bu cezalardan 4'ü 24 yıla, 2'si 2 yıla çevrilmiş, Şeyh Esat ve Göreceli Mustafaoğlu Abdulkerim hastanede öldüğünden aşağıdaki 28 sanık İstasyon'da, Tuz Pazarı'nda, Bedesten Meydanı ve sinema önünde asılarak idam edilmiştir:
3.2.1931'de Manisa'dan Kahveci Çırağı Mustafa, Topçu Hüseyin, Tatlıcı Mustafa Hüseyin, Eskici Hüseyin, Himmetoğlu Süleyman (Keçeli Köyünden), Emrullahoğlu Mehmet, Mutaf Süleyman, Manifaturacı Osman, Hafız Cemal, Tabur İmamı İlyas Hoca, Alipaşaoğlu Ragıp, Şeyh Hafız Ahmet, Giritli İbrahimoğlu İsmail, Hastane İmamlığından emekli Laz İbrahim, Alişehir'den Şeyh Ahmet Muhtar, Bozalan Köyünden Koca Mustafa, Hacı İsmail, Hacı İsmailoğlu Hüseyin, Menemen'den Cumai Balalı Ramiz, Çıtaklı Molla Süleyman, Yahya oğlu Hüseyin, Çingene Mehmet oğlu Ali, Hayim oğlu Josef, Şımbıllı Ali Osmanoğlu Mehmet, Arnavut Yusufoğlu Kamil, Kerimoğlu İbrahim, Selim oğlu Boşnak Abbas ve Şeyh Esad'ınoğlu Mehmet Ali.
Diğer idamlar > Dersim İsyanı (11)

18.11.1937'de aralarından oğlunun da bulunduğu toplam 11 kişi Elazığ'ın Buğday Meydanında idam edildi. İdamdan sonra cenazeleri darağaçlarından indirilerek Elazığ sokaklarında halka teşhir edildikten sonra yakıldı. İdam edilen 11 kişiden 7'sinin isimleri şunlar:
Seyit Rıza, (Seyit Rıza'nın küçük oğlu) Reşik Hüseyin, (Şeyhanlı aşireti reisi) Hasso Seydo, (Yusufan aşireti reisi) Kameroğlu Fındık, (Deneman aşireti reisi) Cebrail oğlu Hasan, Kureyşanlı Ulkiye oğlu Hasan ve Mirza Aliağa oğlu Ali.
Kağnı

Türkiye'de kullanılan bir kağnı, 1976
Kağnı, eskiden insanların yük taşımak için kullandıkları araç. Genellikle öküzler tarafından çekilmek suretiyle, bazen de at veya eşekle de kullanılır.
Etimoloji

Divan-i Lugati't-Türk'te "Kaŋlı" (Kanglı) sözcüğü "ağır yük arabası" olarak tanımlanır. Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'nde "Anaṭoli vilāyetiŋdeki gibi iki tekerlekli kaŋlı (قاكلى)  arabalar ile yük taşırlar" cümlesi yer almaktadır. Lehçe-i Osmanî'de ise "Ḳaŋ" (قاك) kelimesi "Tekerlek ve onun gibi müdevver şey, tabla. Sabıkta canilerin boğazına geçirdikleri ağır tomruk" şeklinde izah edilmişir.
Ayrıca “Cansızı çeksin canlılar Kanga ile / Adınız Kangalug olsun, belginiz de araba” cümleleri ile Oğuz Kağan Destanı'nda kağnının icadından söz edilirken Kanglı boyu ile bir ilgi kurulmuştur.
Parçalar

Kağnılar; teker, kağnı evi ve boyunduruk olarak 3 parçadan meydana gelir. Tekerlekler ay biçimi 2 tahta ile bunların arasında bir göbekten ibarettir. Tekerin çerçevesine 1 cm kalınlığında 2-3 cm genişliğinde demir çember kızdırılarak geçirilir. Böylece tahta tekerleğin kısa zamanda parçalanıp elden çıkması önlenmiş olur. Tekerlekleri birleştiren dingil üzerine oklar ve bu okların üzerine de kağnı evi tabir edilen kısım oturtulurdu. Boyunduruk ise hayvana kayışla bağlanan kısımdır.
Kağnıyı idare eden kimse ayakta veya oturarak, elindeki 2 metre boyundaki meses veya üvendeire adı verilen ucu nodullu (sivri demir) değnekle öküzlere yön verir. Boyundurukta dört adet ucunda ip veya kayış bağlı zelve olur. Bir de ısınmayı ve dönerin yanmasını önlemek için kağlağı denen bir kap olur, içinde ise yağ ve kayısı çekirdeği ezmesi olur.
Dipnotlar

↑  Lehçe-i Osmânî / Ahmet Vefik Paşa, Hazırlayan: Recep Toparlı, Ankara : Türk Dil Kurumu, 2000
↑  Bahaeddin Ögel,1993, Türk Mitolojisi I, İstanbul, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları. s.60-61.
Fotoğraflar

Kağnı -1
Kağnı -2
| g t Araba |
| --- | --- |
İnsan gücü ile: Çekçek  ·  El  arabası  ·  Bebek arabası  ·  Alışveriş arabası  ·  Bagaj arabası  ·  El takası  ·  Düz yatak arabası  ·  Sedye
Hayvan gücü ile: Atlı tramvay  ·  At arabası  ·  Posta arabası  ·  Savaş arabası  ·  Fayton  ·  Troyka  ·  Kağnı  ·  Kızak
Motor gücü ile: Otomobil  ·  Otobüs  ·  Kamyon  ·  Kamyonet  ·  Panelvan  ·  Minibüs  ·  Traktör
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4133862-5  LCCN: sh85144807  NDL: 00577176  NLI: 987007548865105171 
Kağnı Parçaları
Alüminyum oksit üreten ülkelerin listesi

2005
Alüminyum oksit üreten ülkelerin listesi 2006 senesinin verilerine göre dünya genelindeki 72,200,000 ton alüminyum oksit üretiminin ülkeler bazında dağılımını gösteren listedir.
Üretim miktarına göre ülkeler

2006 yılının verilerine göre. British Geological Survey27 Mart 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
| Sıra | Ülke | Alüminyum oksit Üretimi(ton) |
| --- | --- | --- |
|  |   Dünya | 72,200,000 |
| 1 |  Avustralya | 18,312,000 |
| 2 |  Çin | 13,696,000 |
| 3 |  Brezilya | 6,720,200 |
| 4 |  ABD | 5,012,000 |
| 5 |  Jamaika | 4,099,548 |
| 6 |  Rusya | 3,265,250 |
| 7 |  Hindistan | 3,080,000 |
| 8 |  Surinam | 2,151,148 |
| 9 |  Venezuela | 1,920,000 |
| 10 |  İrlanda | 1,800,000 |
| 11 |  Ukrayna | 1,671,620 |
| 12 |  Kazakistan | 1,514,509 |
| 13 |  Kanada | 1,476,959 |
| 14 |  İspanya | 1,400,000 |
| 15 |  İtalya | 1,090,000 |
| 16 |  Almanya | 830,000 |
| 17 |  Japonya | 780,000 |
| 18 |  Romanya | 621,973 |
| 19 |  Gine | 555,000 |
| 20 |  Yunanistan | 510,000 |
| 21 |  Fransa | 500,000 |
| 22 |  Azerbaycan | 352,665 |
| 23 |  Macaristan | 300,000 |
| 24 |  Karadağ | 236,740 |
| 25 |  Türkiye | 140,089 |
| 26 |  İran | 130,000 |
Reg Butler

Frankfurt'taki Reg Butler heykeli
Reginald Cotterell Butler (28 Nisan 1913 - 23 Ekim 1981), İngiliz heykeltıraş.
1937 ile 1939 yılları arasında Londra'daki Architectural Association School of Architecture'da okudu ve ders verdi. II. Dünya Savaşı sırasında askere gitmeyi reddetti, tarım aletlerini tamir etmek üzere küçük bir nalbant işi kurması koşuluyla askerlik hizmetinden muaf tutuldu. 1953 yılında Unknown Political Prisoner (Tanınmayan Siyasi Mahkûm) yarışmasını kazanmasından sonra, 1950'ler ve 1960'lar boyunca en çok tanınan heykeltıraşlardan biri oldu. Bu yıllarda Slade School of Art'ta ders verdi.
Sonraki çalışmalarında bazen alaycı ve gerçeğe çok benzeyen kadın model figürleri içerir, Girl on a Round Base gibi, bunu Hans Bellmer, Allen Jones ve Ron Mueck da sıklıkla kullanmaktadır.
Günümüzde, birçok çalışması New York'taki Modern Sanatlar Müzesi ve Londra'daki Tate Galerisi'nde bulunmaktadır.
Butler, Amerikalı film yapımcısı Warren Forma'nın "5 British Sculptors (Work and Talk)" adlı 1964 tarihli belgeselinde yer aldı.
Oktay Akdemir cinayeti

| --- | --- |
Bölge: Şişli, İstanbul, Türkiye
Tarih: 14 Aralık 1991
Saldırı türü: Dövülerek
Silahlar: Sopa, demir çubuk
Ölü: Oktay Akdemir
Sebep: Cinayet
Oktay Akdemir (Mühendis Oktay) cinayeti, 30 yaşındaki Beşiktaş taraftarı makine mühendisi olan Oktay Akdemir'in 14 Aralık 1991 tarihinde Şişli'de otobüs beklediği sırada Ali Sami Yen Stadı'nda oynanan Galatasaray – Beşiktaş maçının ardından 30-35 kişilik Galatasaray taraftarlarından şiddetli bir şekilde saldırıya uğrayarak öldürülmesidir.
Cinayet

O yıllarda İtalya'da mühendis olarak çalışan Oktay Akdemir izin için Türkiye'ye gelmişti ve 14 Aralık 1991 tarihinde Ali Sami Yen Stadı'ndaki Beşiktaş'ın Galatasaray karşısında 1-0 kazandığı müsabakanın ardından boynundaki siyah beyaz atkısı nedeniyle 30-35 kişilik bir grup Galatasaray taraftarı tarafından saldırıya uğradı. Boynundaki atkıdan çekilip dövülen Oktay, olay yerinde hayatını kaybetmiştir. Oktay Akdemir'in vefat haberinin ardından olay ülke gündeminde büyük manşet oluşturmuştu.
Anısı

Vefatının ardından her yıl Beşiktaş taraftarları tarafından ölüm yıldönümünde anılmaktadır.
Sema Ramazanoğlu

| Sema Ramazanoğlu |
| --- | --- |

Türkiye Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı
Görev süresi 24 Kasım 2015 - 24 Mayıs 2016
Başbakan: Ahmet Davutoğlu
Yerine geldiği: Ayşen Gürcan
Yerine gelen: Fatma Betül Sayan Kaya
Türkiye Büyük Millet Meclisi   26. Dönem Milletvekili
Görev süresi 17 Kasım 2015 - 24 Haziran 2018
Seçim bölgesi: Kasım 2015 – Denizli
Kişisel bilgiler
Doğum: Sema Bostancı 25 Ağustos 1959 (65 yaşında) Denizli, Türkiye
Partisi: AK Parti
Evlilik(ler): Yıldırım Mehmet Ramazanoğlu
Bitirdiği okul: Ankara Üniversitesi
Mesleği: Doktor, siyasetçi
Akrabaları: Selma Aliye Kavaf (kız kardeş)
Sema Ramazanoğlu (d. 25 Ağustos 1959, Denizli); Türk doktor, siyasetçi ve Türkiye Cumhuriyeti Eski Aile ve Sosyal Politikalar bakanı. 4 Kasım 2015 ile 24 Mayıs 2016 tarihleri arasında 64. Türkiye Hükûmeti'nde T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı olarak görev almıştır. Meclise ilk defa Kasım 2015 Türkiye genel seçimleri'nde Denizli milletvekili olarak girmiştir.
Milletvekili ve bakan olmadan önce Ramazanoğlu, 2003 - 2009 yılları arasında eski Başbakan ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın danışmanlığını yapmıştır. Ayrıca AK Parti'nin kurucuları arasında yer almaktadır. Partisinin MKYK üyesi olarak da görev yapmıştır. Kardeşi Selma Aliye Kavaf'da 2009 - 2011 yılları arasında kendisi gibi AK Parti'den bakandır.
Erken yaşamı ve eğitimi

Sema Ramazanoğlu, 25 Ağustos 1959'da, Niyazi ve Gülseren Bostancı çiftinin kızı olarak Denizli'de dünyaya geldi. İlk ve orta öğretimini Denizli'de tamamladıktan sonra 1983 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olmuştur. Mezun oluşunun ardından çeşitli sağlık kuruluşlarında doktorluk yapmıştır. İsviçre Bern Üniversitesi Hastanesi ve kadın doğum hastanesinde radyoloji ihtisatını tamamlamıştır.
Türkiye'ye döndükten sonra radyolog uzman doktor olarak çeşitli hastanelerde görev yapmaya devam etti. Zeynep Kamil ve Numune hastanelerinde doktorluk görevini sürdürmüştür. 28 Şubat Süreci'nde çalışmakta olduğu Haydarpaşa Numune Hastanesi'nde başörtüsü sorun olunca çalıştığı hastaneden istifa ederek 1998 yılında kendi kliniğini açtımıştır.
Erken siyasal kariyeri > AK Parti dönemi

Ramazanoğlu, aile dostu Recep Tayyip Erdoğan'ın AK Parti'yi kurmasıyla beraber partinin kurucu çekirdek kadrosu üyeleri arasına girmiştir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Başbakanlığı döneminde, kendisine bağlı Genel Başkan Danışmanı ve MKYK üyesi olarak görev yaptı. İki dönem üst üste Adalet ve Kalkınma Partisi Merkez Karar Yönetim Kurulu Üyesi olarak Parti Yönetiminde önemli sorumluluklar üstlenmiştir.
Ramazanoğlu Kasım 2015 Türkiye genel seçimlerinde AK Parti Denizli milletvekili olarak ilk defa TBMM'ye girmiştir.
Aile ve Sosyal Politikalar bakanlığı dönemi (2015 - 2016)

24 Kasım 2014 tarihinde Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun hazırlayıp sunduğu ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın onayladığı 64. Hükümet kabinesinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı olarak görevlendirildi.
Tartışmalar > Ensar Vakfı

45 çocuğun tecavüze uğradığı Ensar Vakfı tecavüz skandalı ardından yaptığı "Karaman’da ilk vaka ortaya çıkar çıkmaz hemen hukuki açıdan bakanlığımız müdahil oldu, bir kere olması karalamak için gerekçe olamaz." açıklaması Türkiye'de muhalefet partileri, Başbakan ve Cumhurbaşkanı'nın da taraf olduğu tartışmalara neden olmuştur.
Kadın hakları

Türkiye’deki ve İslam Ülkelerindeki kadınların sosyal problemleri dahil olmak üzere, onların tüm sorunları üzerinde, ulusal ve uluslararası düzeydeki birçok faaliyetlerde Adalet ve Kalkınma Partisini temsil etmiştir ve aylık yayınlanan “Kadın ve Aile” Dergisine makaleler yazmıştır. 2005 yılından beri Merkezi Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde bulunan İslam Kalkınma Bankasının Akil Kadınlar Danışma Kurulunun Kurucu ve Aktif Üyesidir. Bu kapsamda adı geçen Uluslararası İslam Kalkınma Bankasına ait Kadın ve Aile konularındaki projelerin, öneri, planlama ve uygulama aşamalarının tümünde Onursal Başkan Danışmanı olarak faaliyet göstermiştir.
New York’daki Birleşmiş Milletler bünyesinde bulunan CEDAW (Convention on the Elimination of Discrimination against Women) kurumunun aktif bir katılımcısı olarak, Türkiye hakkındaki raporların sunumuna katkıda bulunup rehberlik yapmıştır. Günümüz Dünyasında Kadınlarla ilgili Paylaşılan Politik Çabalar kapsamındaki çeşitli konularda, farklı uluslararası sempozyumlarda aktif katılımcı olarak yer almıştır.
Özel yaşamı

İki kız kardeşinden biri olan Selma Aliye Kavaf da kendisi gibi siyasetçidir. Sema Ramazanoğlu, siyasetçi Yıldırım Mehmet Ramazanoğlu ile evlidir ve iki çocuk annesidir. Almanca ve İngilizce bilmektedir.
Afganistan tarihinin zaman çizelgesi

Bu madde, Afganistan ve öncül devletlerindeki önemli yasal ve toprak değişikliklerini ve siyasi olayları içeren Afgan tarihinin bir zaman çizelgesidir.
Tarih öncesi

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| MÖ 50.000 |  | Afganistan'da insanların yaşadığına dair bilinen ilk kanıtlar ve bölgedeki çiftçilik topluluklarının dünyadaki en eski topluluklar arasında olduğu. |
| MÖ 3300-2350 |  | Tunç Çağı Helmand kültürü, Helmend Nehri'nin orta ve alt vadisinde, Güney Afganistan'da (Kandehar, Helmend ve Nimruz eyaletleri) ve doğu İran'da (Sistan ve Belucistan eyaletleri) |
| MÖ 2400-1700 |  | Günümüzde Kuzey Afganistan, Doğu Türkmenistan, Güney Özbekistan ve Batı Tacikistan'da bulunan Tunç Çağı Ceyhun uygarlığı. |
MÖ 16. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| MÖ 1500 |  | Gandhara uygarlığına dair en eski metinler, antik Hint el yazmaları olan Rigveda ve Zerdüşt Avesta'sında yer almaktadır. |
MÖ 7. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| MÖ 678-549 |  | Kâbil vadisi Med imparatorluğunun bir parçası olur. |
MÖ 6. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| MÖ 550 |  | II. Kiros, Zerdüştlük ve Budizm'in eğitim merkezi haline gelen Kâbil'i ele geçirir. |
| MÖ 516 |  | I. Darius, Afganistan'ı işgal ederek, ülkeyi Ahameniş İmparatorluğu'nun bir parçası haline getirir. |
MÖ 4. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| MÖ 330-327 |  | Makedonya Kralı İskender Afganistan'ı fethetti. |
| MÖ 312 |  | İskender'in ölümü ve Makedonya İmparatorluğu'nun dağılmasının ardından Afganistan Selefkî İmparatorluğu'nun bir parçası olur. |
| MÖ 305-303 |  | Chandragupta Maurya'nın Seleukos-Maurya Savaşı'nda I. Seleukos'u yenmesinin ardından Hindukuş, Gandhara, Arachosia (antik Kandehar merkezli) ve Bagram'ın güneyindeki bölgeler Maurya İmparatorluğu'nun bir parçası haline geldi. Zerdüştlük ve antik Hinduizm'in yanında önemli bir din haline gelen Budizm'in bölgeye girişi. |
MÖ 1. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| MÖ 15 |  | Swat, Gandhara, Taxila ve doğu Afganistan'ın bazı bölgelerini kapsayan topraklara sahip Budist Apracharajas hanedanı. (MS 50'ye kadar) |
MS 1. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| MS 19 |  | Gondophares tarafından kurulan, başkentleri Kâbil ve Taxila olan Suren krallığı, toprakları Afganistan'ın güneyini, İran'ın doğusunu ve Hint alt kıtasının kuzeybatı bölgelerini kapsıyordu. (MS 226'ya kadar) |
| MS 30 | 27 Ocak | Kujula Kadphises tarafından Arghandab Nehri vadisinde kurulan Kuşan İmparatorluğu. (MS 375'e kadar) |
2. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 120 |  | Kanishka, Kuşan İmparatorluğu'nun imparatoru olur. İmparatorluğunu günümüzdeki Güney Özbekistan ve Tacikistan'dan, kuzeybatıda Ceyhun'un kuzeyinden, Kuzey Hindistan'a, Ganj Ovası'ndaki Pataliputra'ya kadar genişletti. Budizm inancına sahip olan sanatçı, Budist öğretilerini, sanatını ve mimarisini teşvik ediyor. |
| 151 |  | Kanishka Stupası inşa edildi. Modern arkeologlar ve antik Çinli hacı Xuan Zang tarafından çapının 87 metre, yüksekliğinin 180-210 metre olduğu ve mücevherlerle kaplı olduğu bildirilmiştir. |
| 191 |  | Vasudeva I, Kuşan İmparatorluğu'nun imparatoru olur. Saltanatı MS 232 yılına kadar sürdü. |
4. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 320 |  | Kidara Hun Krallığı kuruldu, yaklaşık 467'ye kadar sürdü. |
5. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 440 |  | Başkenti Kunduz olan Ak Hun İmparatorluğu kuruldu. Başlıca dinleri Budizm, Maniheizm ve Zerdüştlüktü. |
6. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 570 |  | Bamyan Budalarının daha küçüğü, "Doğu Budası" olarak bilinir (karbon tarihlemesine göre yaklaşık yıl) Ak Hun yönetimi sırasında inşa edilmiştir. |
7. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 618 |  | Bamyan Budalarının daha küçüğü, "Batı Budası" olarak bilinir (karbon tarihlemesine göre yaklaşık yıl) Ak Hun yönetimi sırasında inşa edilmiştir. |
| 630 |  | Çinli rahip, bilgin ve gezgin Xuan Zang, Belh'i ziyaret ettiğinde 100 Budist manastırı, 30.000 rahip, çok sayıda stupa ve diğer dini anıtlardan söz eder. En dikkat çekici stupa, içinde devasa bir Buda heykelinin bulunduğu Navbahara'ydı. |
| 665 |  | Günümüzdeki Bagram kasabası yakınlarındaki Kapisi'de başkenti bulunan Budist Türk Şahiler hanedanının kuruluşu. |
| 680 |  | Günümüzdeki Güney Afganistan bölgesinde başkenti Gazne olan Zunbil hanedanlığının kurulması. |
| 683 |  | Türk Şahı kral, Yezîd bin Ziyâd liderliğindeki Emevi Halifeliği'nin Arap ordusunu bozguna uğratır; savaşta Yezid öldürülür ve Arap istilası kesin bir şekilde püskürtülür. |
| 698 |  | Zünbil kralı, Ubeydullah b. Ebî Bekre komutasındaki Arap 'Yıkım Ordusu'nu yener. Bunun üzerine, Zünbil kralı büyük bir haraç ödemeye, aralarında üç oğlunun da bulunduğu rehineler vermeye ve bir daha Zünbil'i işgal etmemeye yemin etmeye zorlanır. Otuz bin kişilik Arap ordusundan yirmi beş bin kişi öldürüldü. |
9. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 815 |  | Türk Şahlarının Arap Abbasiler Halifeliği tarafından yenilgiye uğratılması. Türk Şahı Müslüman olmaya ve yıllık haraç ödemeye zorlanır. |
| 850 |  | Halkın sevmediği Türk Şah Lagaturman'ın bakanı Kallar tarafından devrilmesi ve Hindu Şah hanedanının kurulması. |
10. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 964 |  | Hindu Şahi hanedanından Jayapala, Gaznelilerin başkenti Gazne'ye bir dizi istila düzenler. |
11. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 1001 | 27 Kasım | Mahmud Gaznevî'nin ordusu, Peşaver Muharebesi'nde Jayapala'nın Hindu Şahi ordusunu yendi (1001) |
13. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 1219-1221 |  | Moğolların Harezmşah İmparatorluğu'nu fethinin bir parçası olarak Afganistan'ı işgal etmesi, Kâbil, Kandehar ve Celalabad şehirlerinde binlerce kişinin ölümüne yol açtı. |
| 1221 |  | Kaçan Harezmşah Kralı Celâleddin Harezmşah'ın peşinde olan Cengiz Han, Bamiyan Kuşatması'nda en sevdiği torunu Mutukan'ı öldürdükten sonra Bamiyan'ın tüm halkını katleder, ancak Bamiyan Buda heykellerine zarar vermez. |
| 1259 |  | Cengiz'in ölümünden sonra Moğol İmparatorluğu'nun bölünmesi. Afganistan Çağatay Hanlığı'nın bir parçası oldu. |
14. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 1383-1385 |  | Komşu Mâverâünnehir'in (kabaca günümüzdeki Özbekistan, Tacikistan ve bitişik bölgeler) hükümdarı Timur'un Afganistan'ı işgal etmesiyle Afganistan, Timur İmparatorluğu'nun bir parçası haline geldi. |
16. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 1504 |  | Fergana ve Semerkant hükümdarı Babür, Kâbil'i ele geçirdi (Kâbil Kuşatması (1504)). |
18. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 1709 | 21 Nisan | Etkili bir Afgan kabile şefi olan Mirwais Hotak, Pers Safevî Hanedanı'na karşı başarılı bir devrimden sonra Kandahar'da bağımsızlığını kazandı. |
| 1709–1713 |  | Fars hükûmeti Kandahar Eyaletini geri almak için iki büyük ordu gönderdi ancak Afganlar tarafından yenilgiye uğratıldı. |
| 1715 | Kasım | Mirwais doğal bir nedenden öldü ve kardeşi Abdülaziz, Mirwais'in oğlu Mahmud Hotakî tarafından öldürülene kadar tahtı miras aldı. |
| 1722 |  | Gulnabad Muharebesi : Mahmud önderliğinde Afgan ordusu Safevi başkenti İsfahan'ı ele geçirdi ve Mehmed, Pers Şahı ilan edildi. |
| 1725 | 22 Nisan | Mahmud, kuzeni Abdülaziz'in oğlu Eşref tarafından öldürüldü ve onun yerine İran Şahı oldu. |
| 1729 | 29 Eylül | Damğan Muharebesi : Nadir Şah komutasındaki Afşar kuvvetleri Eşref ve kuvvetlerini yendi. |
| 1738 |  | Nadir, Kandehar'ı işgal edip yıktı ve Abdali etnik Peştularının siyasi açıdan yeniden öne çıkmasını sağladı. |
| 1747 | 19 Haziran | Abdali Peştun konfederasyonundan Ahmed Şah Dürrânî, başkenti Kandahar olan bağımsız bir Afganistan'ın kurulduğunu ilan etti. |
19. yüzyıl

| Yıl | Tarih | Etkinlik |
| --- | --- | --- |
| 1809 |  | Durrani, Birleşik Krallık ile ittifak anlaşması imzaladı. |
| 1819 | Temmuz | Şopyan Muharebesi: Ranjit Singh'in Sih Khalsa ordusu, vali Cabbar Han komutasındaki Durrani mağlup edip Keşmir'i Sih İmparatorluğu'na ilhak ettiler. |
| 1823 |  | Dost Muhammed Han, kendisini emir ilan ettiği Kâbil'de tahta çıktı. |
| 1823 | Mart | Nowshera Muharebesi: Ranjit Singh komutasındaki Sih Khalsa Ordusu, Azim Han komutasındaki Durrani kuvvetlerini yenerek Peşaver Vadisi'ni ele geçirdi. |
| 1837 | Kasım | Herat Kuşatması: Bir Pers kuvveti Herat'ı ele geçirmeye çalışır ancak yenilir ve 1838'de ayrılır. |
| 1839 | Marr | I. İngiliz-Afgan Savaşı: Bir Britanya sefer kuvveti Ketta'yı ele geçirdi. |
| 1839 | 23 Temmuz | İngilizler Gazne Muharebesi'nde Gazne'yi ele geçirdiler ve Şuca Şah Dürrani'yi Afganistan'ın kukla hükümdarı olarak tahta çıkardılar. |
| 1841 | Kasım | I. İngiliz-Afgan Savaşı: Bir kalabalık, Britanya'nın Afganistan elçisini öldürdü. |
| 1842 | Ocak | Elphinstone ordusunun katledilmesi: Geri çekilen Britanya alayı, çoğunluğu Hintlerden oluşan 16 bin kişilik bir kuvvetle Afganlar tarafından katledildi. |
| 1857 |  | Afganistan İran'a savaş açtı. |
| 1857 |  | Afgan güçleri Herat'ı yeniden ele geçirdi. |
| 1878 | Ocak | II. İngiliz-Afgan Savaşı: Afganistan, Britanya diplomatik misyonunun talebini reddederek ikinci bir İngiliz-Afgan savaşına yol açtı. |
| 1879 | Mayıs | II. İngiliz-Afgan Savaşı: Ülkenin büyük bir bölümünün Britanya arafından işgal edilmesini önlemek amacıyla Afgan hükûmeti Gandamak Antlaşması ile yetkilerinin büyük bir kısmını Birleşik Krallık'a devretti. |
| 1880 | 22 Temmuz | Abdurrahman Han resmen Afganistan'ın emir'i olarak tanındı. |
| 1893 | 12 Kasım | Abdurrahman Han ve Britanya Hindistanı temsilcisi Mortimer Durand, Durand Hattı'nı tesis eden bir anlaşma imzaladılar. |
Konuyla ilgili yayınlar

"Afghanistan". Political Chronology of Central, South and East Asia. Europa Publications. 2003. ISBN 978-1-135-35680-4.