stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İlkay Akkaya
Hayatı

İlkay Akkaya, Manavgatlı memur bir baba ve Muğlalı bir annenin dört çocuğundan birisi olarak doğdu. Marmara Üniversitesi Basın Yayın Yüksekokulu'nu bitirdi. Profesyonel müzik çalışmalarına Grup Yorum'a katılarak başladı. Bir süre İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarına devam etti. Ayrıca özel şan dersleri aldı. Grup Yorum'la birlikte Berivan-Haziranda Ölmek Zor ve Türkülerle albümlerinde çalıştı. 1989'da Tuncay Akdoğan'la birlikte Grup Yorum'dan ayrıldı.
10 Ocak 1990'da Tuncay Akdoğan ve İsmail İlknur'la birlikte Grup Kızılırmak'ı kurdu. Grup Kızılırmak'la birlikte şu ana kadar on üç albüm çıkardı. Türkiye içi ve dışında konserlere çıktı. Çeşitli gazete ve dergilerde haftalık yazıları yayınlandı.
Grup Kızılırmak'la çalışmalarını sürdürürken bir yandan da solo çalışmalar yaptı. 1990-1992 yılları arasında Ankara Birlik Tiyatrosu tarafından sahnelenen Pir Sultan Abdal oyununun müziklerini yapan Grup Kızılırmak'ın bu oyuna diğer katkısı, Tuncay Akdoğan'ın (anlatıcı-ozan) ve İlkay Akkaya'nın (Pir Sultan Abdal'ın eşi Ballıhan) oyuncu olarak da sahnede yer almasıydı.
1990 yılında Tarık Akan ve Füsun Demirel'in oynadığı Bir Küçük Bulut filminin müziğini yaptı.
Grup Kızılırmak'la birlikte başka birçok oyun müziği yapan Akkaya, 2003'te Zafer Diper'in sahnelediği Talan adlı oyunda da rol aldı. Mayıs 2005'te Nâzım Hikmet'in Şeyh Bedreddin Destanı adlı şiiri oyunlaştırılmış şekilde sahnelendi. Bu oyunun müziklerini de Grup Kızılırmak yaptı. Oyun Küba'da da sahnelendi; ayrıca İlkay Akkaya ve Kızılırmak Küba Kültür Bakanlığı davetlisi olarak Havana şehrinde konser verdi.
Birçok müzisyenin ve grubun albümlerine konuk sanatçı olarak destek verdi. İlk solo albümü olan Kül'ü 1997'de yayınladı. 1999'da Salkım Söğüt adlı ortak bir çalışmada yer aldı. Daha sonra 2000'de Unutma adlı ikinci solo albümü yayınlandı. Üçüncü solo albümü olan Yine 2003 yılında yayınlandı. Aralık 2005'te piyasaya sürülen solo albümü olan Yalnız ile bir müddet albüm çalışmalarına ara verdi. Bu süreçte Grup Kızılırmak içindeki anlaşmazlıklar sebebiyle İsmail İlknur'un ayrılmasıyla grup dağılmıştır. 2010 yılında Gelmedin Diye albümüyle dönüş yaptı. 2013 yılında Umut albümü çıktı. 2015 yılında Hayat albümünü piyasaya sürdü.
Siyasi yelpazede sol seçenekte duran Akkaya, 2008 yılında Yeşiller Partisi'nin kurucular kurulunda ve parti meclisinde yer aldı.
Diskografi

Kül - 1997
Unutma - 2000
Hücre - 2000
Yine - 2003
Yalnız - 2005
Umut - 2013
Kurtuluş Yok Tek Başına - 2014
Ey Vicdan - 2014
Bir Gökyüzü Çiz - 2015
Hayat - 2015
Gelmedin Diye - 2015
Sizlerle 25 Yıl - 2015
Gelme - 2019
Köleler Ve Kilitler - 2019
Sebastián Olmedo

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Sebastián Olmedo Pereira
Doğum tarihi:  21 Haziran 2001 (23 yaşında)
Doğum yeri:  Hohenau, Itapúa, Paraguay
Boyu:  1,85 m (6 ft 1 in)
Mevkii:  Defans
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Puebla
Numarası:  3
Altyapı kariyeri
2019-2021:  Club Atlético Tembetary
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2022 |  Club Sol de América |  16 |  (0) |
| 2023 |  Sportivo Luqueño |  14 |  (0) |
| 2023- |  Puebla |  31 |  (1) |
| Toplam |   |  61 |  (1) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 18 Şubat 2025 (2025-02-18) 
Sebastián Olmedo (d. 21 Haziran 2001), Paraguaylı profesyonel futbolcu. Defans mevkiinde görev almaktadır. Liga MX ekiplerinden Puebla'da forma giymektedir.
Mçita Murutshi

|  |
| --- | --- |
Abhazya'da Lazca olarak basılmış bir gazete: "Mç̌it̆a Murutsxi (Kızıl Yıldız)"
Tür: Gazete
Muhabir: İskender Tsitaşi
Kuruluş tarihi: 7 Kasım 1929
Dil: Lazca
Son yayım tarihi: Aralık 1929
Genel merkez: Sohum, Gürcistan
Mçita Murutshi ("Kızıl Yıldız"), İskender Tsitaşi ile Muhammed Vanilişi, Rıza Bibinoğlu, Helim Hazirişi ve Nazım Kurtoğlu tarafından 1929 yılında Abhazya'nın idari merkezi Sohum'da yayınlanmaya başlayan bir gazetedir. Türkiye'de yaşayan Lazlar arasında dağıtılmak üzere yayılmanan Bolşevik yayın organı, ilk Lazca gazete olarak bilinir.
Mçita Murutshi, Latin harflerine dayanan bir alfabeyle yayımlanmıştır. Ancak bu alfabe bugün kullanılmadığı için günümüzde gazetenin adı Lazca "Mç̆ita Muruʒxi", Gürcüce "მჭითა მურუცხი" şeklinde yazılmaktadır.
Mçita Murutshi'nin ilk sayısı, 7 Kasım 1929 tarihinde basılmıştır. Yeni geliştirilmiş olan Laz alfabesiyle gazetenin Abhazya Komünist Partisi Merkez Yürütme Kurulunun yayın organı olduğu belirtilmiş ve sağ üst köşesinde “Bütün dünyanın proleterleri birleşin” şeklindeki Marksist slogana yer verilmiştir. Sohumi’deki adresi verilirken gazetenin adı Rusça "мчита муруцхи" şeklinde yazılmıştır. Gazetenin fiyatı 5 Kapik olarak belirlenmişti.
Mçita Murutshi, Türkiye'de yaşayan Lazlar arasında Bolşevizmin yaymak amacıyla çıkarılmış bir yayın organıydı. Nitekim gazetenin yayıncılarından olan Muhammed Vanilişi'nin idaresinde gazete Türkiye'ye gizlice sokuluyordu. Türkiye ile SSCB arasında, akrabaların birbirlerini ziyaret etmek amacıyla geliş gidişlerin kolay olduğu bu dönemde Muhammed Vanilişi'nin kendisinin de gazeteyi gizlice Türkiye'ye soktuğu ve Lazlara ulaştırdığı bilinmektedir. Bunun üzerine Mçhita Murutsxi "zararlı" bir yayın sayılmış, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'in de imzasını taşıyan bakanlar kurulu kararıyla gazete Türkiye'de yasaklanmıştır.
Mçita Murutshi, sadece iki sayı yayınlanmıştır.
Galeri

Mç̆ita Muruʒxi gazetesinin 1. sayısının ilk sayfası
Mç̆ita Muruʒxi gazetesinin 1. sayısının ikinci sayfası
Mç̆ita Muruʒxi gazetesinin Türkiye'de yasaklanmasına dair karar.
Trabzonspor 1981-82 sezonu

| 1981-82 sezonu |
| --- | --- |
Stadyum: Hüseyin Avni Aker Stadyumu
Türkiye 1. Futbol Ligi: 2.
Türkiye Kupası: Çeyrek final
Şampiyon Kulüpler Kupası: 1. tur
← 1980-811982-83 →
1981-82 Trabzonspor sezonu Bu sezonda bordo mavili ekip Türkiye 1. Futbol Ligi'de art arda 8. sezonunu geçirdi.
Sezon özeti

Trabzonspor 1981-82 sezonunu 43 puanla ikinci sırada tamamlamıştır.
Trabzonspor Türkiye Kupası'na beşinci kademeden itibaren dahil olmuştur. Çeyrek finalin birinci maçında Ankaragücü'yle kendi evinde 1-1 beraber kalmış, ikinci maçta rakibine 1-0 yenilerek kupadan elenmiştir. Ankaragücü Türkiye Kupası'nı kazanan ekip olmuştur.
Trabzonspor Şampiyon Kulüpler Kupası'nda birinci turda o zamanki SSCB temsilcisi Dinamo Kyiv ile eşleşmiştir. Kiev'deki maçı 1-0 kaybeden Trabzonspor kendi evinde oynadığı maçta 1-1 beraber kalarak kupadan elenmiştir.
Kadro

Not: Uyruk bilgisi futbolcuların FIFA uygunluk kurallarınca oynayabileceği millî takımı gösterir. FIFA kuralları haricinde başkaca uyruğa da sahip olabilirler.
Transferler > Gelenler

| # | Poz>  | Oyuncu | Geldiği Takım | Durum | Tarih |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | FV | Cengiz Akçay | - | - | - |
| 2 | OS | Erdoğan Koç | - | - | - |
| 3 | OS | İbrahim Tolgay Kerimoğlu | - | - | - |
| 4 | OS | İsmail Hamarat | - | - | - |
| 5 | OS | Metin Yüce | Trabzonspor (altyapı) | Profesyonelliğe geçiş | - |
| 6 | DF | Raci Özkara | - | - | - |
| 7 | FV | Turgut Kural | - | - | - |
| 8 | OS | Zeki Çakır | - | - | - |
Transferler > Gidenler

| # | Poz>  | Oyuncu | Gittiği Takım | Durum | Tarih |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | DF | Abdülkadir Aslan | - | - | - |
| 2 | KL | Ali Çanakçı | - | - | - |
| 3 | DF | Arif Abanozlu | Bursaspor | Transfer | - |
| 4 | OS | Faruk Sağlam | Boluspor | Transfer | - |
| 5 | FV | Galip Değerli | Bursaspor | Transfer | - |
| 6 | FV | Levent Erköse | - | - | - |
Puan Durumu

| Sıra | Takımg t  | O | G | B | M | AG | YG | GF | P | Eleme veya küme düşme |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Beşiktaş | 32 | 14 | 16 | 2 | 38 | 17 | +21 | 44 | 1982-83 Şampiyon Kulüpler Kupası birinci tur |
| 2 | Trabzonspor | 32 | 14 | 15 | 3 | 26 | 11 | +15 | 43 | 1982-83 UEFA Kupası birinci tur |
| 3 | Fenerbahçe | 32 | 15 | 11 | 6 | 48 | 26 | +22 | 41 |  |
| 4 | Zonguldakspor | 32 | 12 | 13 | 7 | 30 | 26 | +4 | 37 |  |
| 5 | Sakaryaspor | 32 | 14 | 8 | 10 | 36 | 28 | +8 | 36 |  |
| 6 | Adana Demirspor | 32 | 10 | 13 | 9 | 30 | 23 | +7 | 33 |  |
| 7 | MKE Ankaragücü | 32 | 14 | 5 | 13 | 31 | 28 | +3 | 33 |  |
| 8 | Adanaspor | 32 | 11 | 11 | 10 | 24 | 27 | -3 | 33 |  |
| 9 | Altay | 32 | 8 | 16 | 8 | 37 | 27 | +10 | 32 |  |
| 10 | Kocaelispor | 32 | 10 | 12 | 10 | 36 | 31 | +5 | 32 |  |
| 11 | Galatasaray | 32 | 10 | 12 | 10 | 26 | 26 | 0 | 32 | 1982-83 UEFA Kupa Galipleri Kupası birinci tur |
| 12 | Boluspor | 32 | 7 | 17 | 8 | 24 | 24 | 0 | 31 |  |
| 13 | Bursaspor | 32 | 11 | 9 | 12 | 25 | 26 | -1 | 31 |  |
| 14 | Gaziantepspor | 32 | 9 | 12 | 11 | 30 | 35 | -5 | 30 |  |
| 15 | Eskişehirspor | 32 | 10 | 9 | 13 | 16 | 27 | -11 | 29 | 1982-83 Türkiye 2. Futbol Ligi |
| 16 | Göztepe | 32 | 4 | 8 | 20 | 17 | 53 | -36 | 16 | 1982-83 Türkiye 2. Futbol Ligi |
| 17 | Diyarbakırspor | 32 | 2 | 7 | 23 | 16 | 55 | -39 | 11 | 1982-83 Türkiye 2. Futbol Ligi |
Kaynak: TFF
Sıralama kuralları: Puan Gol farkı Atılan gol sayısı
Notlar:
↑  1981-82 Federasyon Kupası şampiyonu olarak
Golcüler

| # | İsim | Lig | Kupa | Avrupa | Toplam |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Hüsnü Özkara | 7 | 1 | - | 8 |
| 2 | Şenol Ustaömer | 4 | 1 | - | 5 |
| 3 | Mustafa Gedik | 4 | - | - | 4 |
| 3 | Sinan Ünal | 2 | 2 | - | 4 |
| 5 | Tuncay Soyak | 3 | - | - | 3 |
| 6 | Ali Yılmaz | 1 | 1 | - | 2 |
| 6 |  Cemil Canalioğlu | 1 | - | 1 | 2 |
| 8 | Ahmet Ceyhan | 1 | - | - | 1 |
| 8 | Bahaddin Güneş | - | 1 | - | 1 |
| 8 | İskender Günen | 1 | - | - | 1 |
| 8 | Turgay Semercioğlu | 1 | - | - | 1 |
| 8 | Yaşar Alemdaroğlu | 1 | - | - | 1 |
Türkiye Kupası Maçları

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 24 Şubat 1982 5. Kademe 1. Maç | Trabzonspor | 1 - 0 | Boluspor | Trabzon |
| 13.45 | Sinan Ünal  68' | - | - | Stadyum: Hüseyin Avni Aker Stadyumu  Hakem: Nihat Gülşen  |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 3 Mart 1982 5. Kademe 2. Maç | Boluspor | 0 - 2 | Trabzonspor | Bolu |
| 14.00 | - | - | Bahaddin Güneş  26' Hüsnü Özkara  42' | Stadyum: Bolu Şehir Stadı  Hakem: Atilla Asal  |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 17 Mart 1982 6. Kademe 1. Maç | Trabzonspor | 1 - 0 | Altay | Trabzon |
| 14.15 | Şenol Ustaömer  60' | - | - | Stadyum: Hüseyin Avni Aker Stadyumu  Hakem: Atilla Asal  |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 24 Mart 1982 6. Kademe 2. Maç | Altay | 1 - 1 | Trabzonspor | İzmir |
| 15.30 | Mete Adanır  47' | - | Ali Yılmaz  77' | Stadyum: Alsancak Stadyumu  Hakem: Erkan Göksel  |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 7 Nisan 1982 Çeyrek final 1. maç | Trabzonspor | 1 - 1 | Ankaragücü | Trabzon |
| 14.30 | Sinan Ünal  82' | - | Haluk Kargın  39' | Stadyum: Hüseyin Avni Aker Stadyumu  Hakem: Yalçın Darıcı  |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 14 Nisan 1982 Çeyrek final 2. maç | Ankaragücü | 1 - 0 | Trabzonspor | Ankara |
| 15.15 | Nazmi Erdenerin  87' | - | - | Stadyum: Ankara 19 Mayıs Stadyumu  Hakem: Ekrem Yenci  |
Avrupa Kupası Maçları

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 16 Eylül 1981 Şampiyon Kulüpler Kupası 1. tur 1. maç | Dinamo Kyiv  | 1 - 0 |  Trabzonspor | Kiev |
| - |  Oleg Blokhin  74' | Rapor | - | Stadyum: NSC Olimpiyskiy Stadı  Hakem: Horst Brummeier  |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 30 Eylül 1981 Şampiyon Kulüpler Kupası 1. tur 2. maç | Trabzonspor  | 1 - 1 |  Dinamo Kyiv | Trabzon |
| - |  Cemil Canalioğlu  27' | Rapor | Viktor Khlus  57' | Stadyum: Hüseyin Avni Aker Stadyumu  Hakem: Bogdan Dochev  |
Nijmegen

Kuzeybatıdan Nijmegen şehir manzarası
Nijmegen, Hollanda'nın doğusunda, Gelderland vilâyetinde yer alan bir şehirdir. Nijmegen'in belediye sınırları içindeki nüfusu 31 Ocak 2019 itibarıyla 176.508 kişidir. Nijmegen, Hollanda'nın en büyük onuncu şehri olmakla birlikte ülkenin "en eski" şehri olma vasfını da taşımaktadır. Romalılar tarafından askeri bir lejyon kampı olarak M.S. 104 yılında kurulan Nijmegen, 2005 yılında 2000'inci kuruluş yıldönümünü kutladı.
Eğitim

|  | Üniversite | Kuruluş | İsmi | Tip |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Nijmegen Radboud Üniversitesi | 1923 | RU Nijmegen | Katolik kamu üniversitesi |
Spor

| Takım | Spor | Lig | Stadyum | Kuruluş |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| NEC |  Futbol | Eredivisie | Mario Rigamonti Stadyumu (Kapasite: 27,547) | 1900 |
Kardeş şehirler

| --- | --- |
  Gaziantep, Türkiye   Pskov, Rusya   Masaya, Nikaragua:   Albany, New York, Amerika Birleşik Devletleri   Suzhou, Çin   Higashimatsuyama, Saitama, Japonya
Resimler

Nijmegen - Burchtstraat Sokağı
Nijmegen - Benedenstad aşağı semti
Nijmegen - St Stevens can kulesi
Kış zamanı Nijgemen merkezinden bir görünüm
Nijmegen - Benedenstad 1.jpg
Nijmegen'de tipik Hollanda evleri
Mükerrem Talabani

| Mükerrem Talabani> Irak Devlet Bakanı |
| --- | --- |
Görev (1972-1977)
Kişisel bilgiler
Doğum: Mart 1923 Kerkük, Irak
Ölüm: 24 Ocak 2025 (101 yaşında) Süleymaniye, Irak
Partisi: Baas Partisi
Bitirdiği okul: Bağdat Üniversitesi
Mesleği: Siyasetçi
Mükerrem Talabani (Mart 1923, Kerkük, Irak – 24 Ocak 2025, Süleymaniye), Iraklı Kürt siyasetçi.
Hayatı

Talabani, Mart 1923'te Kerkük, Irak'ta doğdu. Bağdat Üniversitesi'nde hukuk eğitimi gördü. 1946'dan itibaren hukukçu olarak çalıştı ancak 1948'den 1955 yılına kadar hapis yattı ve ancak Irak'taki monarşik yönetimin devrilmesinden sonra eski mesleğine geri dönebildi. Ardından Abdülkerim Kasım'ın Irak'teki yönetimi döneminde, 1959'da devlet tütün firmasının başına geçti ve daha sonra Tarım Reformu Bakanlığı müfettişi oldu. Başlangıçta Kürt Demokratik Partisi'nin (KDP) destekçisi olup 1963'te Irak'taki mevcut rejiminin devrilmesine katkı sağladıktan sonra aynı yıl KDP lideri Mustafa Barzani'nin yanından ayrılarak Irak Komünist Partisi'ne (ICP) katılmış ve partinin Merkez Komite üyesi olmuştur.
Irak Komünist Partisi (ICP) sonra Baas Partisi liderliğindeki Ulusal İlerici Cephe'ye (UİC) katıldığında 1972'den 1977 yılına kadar Irak Devlet Bakanı olarak görev aldı. Partilerin ortaklığı bitip yollarında ayırdıklarında 1978'de siyasi kariyerine son vermiş ancak 2004'e kadar Bağdat'ta yaşamış sonradan Irak'taki Kürt Özerk Bölgesi'ne yerleşmiştir.
Talabani, 24 Ocak 2025'te Süleymaniye, Irak'ta doğal nedenlerden 101 yaşında ölmüştür.
Megreller

| --- | --- |
[[Dosya:Megrelian-man.jpg |frameless]]
 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
 Gürcistan (Megrelya): 400,000
 Rusya: 600 (2010)
Diller
Megrelce, Gürcüce
Din
Ortodoks Hristiyanlık
İlgili etnik gruplar
Lazlar, Svanlar, Gürcüler, Abhazlar
Megreller
Megrelya prensesi Çkoniya
Megreller (Megrelce: მარგალეფი  Margalepi; Lazca მარგალეფე Margalepe; Gürcüce: მეგრელები Megrelebi; Svanca: tekil ზანა̈რ Zanär, çoğul მჷზან Mәzan; Abhazca: а́гырқәа Agәrwa), Gürcistan'da Karadeniz'e kıyısı olan Megrelya'nın yerli halkı. Önemli bir Megrel nüfusu da başkent Tiflis’te ve Abhazya’da yerleşiktir. 1990’ların başında, Gürcü-Abhaz savaşı sırasında, ayrılıkçı yönetim tarafından Abhazya’dan göç ettirilen halkın yaklaşık 180.000-200.000 kadarı Megrel'di. Göç edenlerden önemli bir kısmı geri dönebilmiştir. En yakın akrabaları Lazlar olup birlikte Zanlar adıyla ele alınır ve Zan dilinin birbirine yakın iki kolunu konuşurlar.
Gürcüler, Zanlar (Megreller ile Lazlar) ve Svanlar tarih öncesi ortak bir proto-halkın mensuplarıyken bu halkın sonradan üç farklı halka bölünmesiyle ortaya çıkmışlardır.
Nüfus

Rusya’da 1897 yılında yapılan ilk genel nüfus sayımından iki yıl önce "Rus İmparatorluğu’nda Yaşayan Halkların Alfabetik Listesi" başlığıyla bir ön çalışma yapılmış. 1895 yılında Petersburg'ta yayınlanan bu listede Rusya halklarının değişik yayınlarda yer alan ve farklı yıllara ait nüfus bilgileri derlenerek dilleri, dini inançları ve yaşadıkları bölgeyle ilgili kısa bilgiler verilmiştir. Buna göre Megrellerin (Мингрельцы = Mingreller) 1891 yılındaki nüfusu 214.000 kişidir.
Dil

Ana madde: Megrelce
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Güney Kafkas dilleri | Güney Kafkas dilleri | Güney Kafkas dilleri | Güney Kafkas dilleri | Güney Kafkas dilleri | Güney Kafkas dilleri |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Güney Kafkas dilleri | Güney Kafkas dilleri | Güney Kafkas dilleri | Güney Kafkas dilleri | Güney Kafkas dilleri | Güney Kafkas dilleri |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Karto-Zan | Karto-Zan | Karto-Zan | Karto-Zan | Karto-Zan | Karto-Zan |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Karto-Zan | Karto-Zan | Karto-Zan | Karto-Zan | Karto-Zan | Karto-Zan |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Zan | Zan | Zan | Zan | Zan | Zan |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Zan | Zan | Zan | Zan | Zan | Zan |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |  |  |
| Svanca | Svanca | Svanca | Svanca | Svanca | Svanca |   |   | Lazca | Lazca | Lazca | Lazca | Lazca | Lazca |   |   | Megrelce | Megrelce | Megrelce | Megrelce | Megrelce | Megrelce |   |   | Gürcüce | Gürcüce | Gürcüce | Gürcüce | Gürcüce | Gürcüce |   |   |   |   |
| Svanca | Svanca | Svanca | Svanca | Svanca | Svanca |   |   | Lazca | Lazca | Lazca | Lazca | Lazca | Lazca |   |   | Megrelce | Megrelce | Megrelce | Megrelce | Megrelce | Megrelce |   |   | Gürcüce | Gürcüce | Gürcüce | Gürcüce | Gürcüce | Gürcüce |   |   |   |   |
Megrellerin çoğunluğu iki dilli olup Megrelce ve Gürcüceyi bir arada konuşur, ancak yazı dilleri sadece Gürcücedir. Megrelce, kuzeybatı (Zugdid-Samurzakan) ve güneydoğu (Senaki) olmak üzere iki ana diyalekte ayrılır. Lazca ve Megrelce birbirine yakın dillerdir. Megreller ve Lazlar birbirinin şivesini rahatça anlayabilmektedirler.
Tarih

Karadeniz kıyısındaki çoketnikli bölgede kurulan Kolhis Krallığı (Egrisi), bilinen en eski Zan-Svan devletidir. Coğrafi konumu nedeniyle ağırlıklı olarak Zanların yaşadığı krallığın başkenti bugünkü Kutais ve Fasis şehirleri olmuştur. MÖ 5. yüzyıldan itibaren Perslerin, Büyük İskender ve ardıllarının, Pontus Krallığı'nın ve Romalıların saldırılarıyla karşılaşan krallık MÖ 1. yüzyılda Romalılar tarafından yıkılmıştır. MS 2. yüzyılda aynı bölgede Lazika Krallığı kurulmuştur. 778 yılında Lazika, 1008 yılına kadar bölgede varlığını sürdüren Abhazya Krallığı'na bağlanmıştır. Ardında bölgede Megrelya'yı da içinde alan Gürcistan Krallığı kurulmuştur. Megrellerin yaşandığı Megrelya bölgesi, 1200'lü yıllardan 19. yüzyıla kadar Dadiani hanedanı tarafından yönetilmiştir. 1557'ye kadar bölgeyi dük (eristavi) olarak yöneten Dadiani'ler 1557'de Megrelya Prensliği'nin kurulmasıyla Prens unvanını almıştır. Bu prenslik 1867'de Rus İmparatorluğu'na bağlanana kadar varlığını korumuştur. Gürcistan'da Sovyet yönetiminin kurulmasından sonra, Megreller 1930'lara değin nüfus sayımlarında ayrı halk olarak sayılmış, daha sonraki sayımlarda ise Gürcü olarak kaydedilmiştir.
Sovyet dönemi sonrasındaki bağımsız Gürcistan'ın ilk devlet başkanı olan Zviad Gamsahurdia (1939-1993) bir Megrel'di. 1992'de Tiflis'te başlayan iç savaşta iktidardan indirildi ve yerine Eduard Şevardnadze devlet başkanı oldu. Bu sırada Megrelya'da gerçekleşen iç savaşlarda Gamsakhurdia'nın destekçileri kaybetti.
1990'ların başındaki Abhaz-Gürcü ihtilafında yaklaşık 180.000-200.000 Gürcü ve Megrel Abhazya'da Gürcülere uygulanan etnik temizlik kapsamında Abhazya'dan sürgün edilmiştir. Yerlerinden edilmiş 40.000-60.000 kişi evlerine geri dönmüştür. Megreller günümüzde daha çok Gürcistan'ın Samegrelo-Zemo Svaneti bölgesinde yaşamaktadır.
Kültür > Mutfak

Geleneksel Megrel yemekleri baharatlı ve bol çeşnili olmalarıyla öne çıkar. Bunun sebebi, eski zamanlarda ılıman, subtropikal iklim nedeniyle Megrelya için en büyük tehdidi sıtma hastalığının oluşturması ve bu bölgenin sakinlerinin en başından beri çok miktarda biber tüketmenin bu korkunç hastalığın gelişimini bir dereceye kadar engellediğini fark etmesidir.
Megrelya mutfağı, başta soslar olmak üzere çeşitli çeşniler kullanır. Geleneksel yemekler arasında Megrel Haçapurisi, Ghomi (mısır unuyla yapılan bir meze), Sulguni (yağlı peynir) ve baharatlı soslarla (örneğin Acika) kızartılmış etler bulunur. İki özel yemek - Elarci ve Satsivi bayramlarda ve onur konukları için yapılır. Bu yemekler, Gürcistan genelinde Megrel mutfağının güzelliği olarak kabul edilir.
Kültür > Şarap

Gürcistan'da 500'den fazla asma çeşidi var ve bunların 60'ı Megrelya'da yetişiyor. Bunların en ünlüsü, en iyi şarabın yapıldığı Ocaleşi üzümüdür; Hafif bir yabani gül aroması ve parlak kırmızı bir renge sahip yarı tatlı bir kırmızı şaraptır.
19. yüzyılın ikinci yarısında Ocaleşi neredeyse tamamen ortadan kayboldu. O zamana kadar üzümler, Avrupa'da olduğu gibi bağda bile değil, ağaç dallarında yabani liana şeklinde yetiştiriliyordu; Daha sonra, bu şaraba olan talebin artması, Ocaleşi üzümünün neslinin neredeyse tükenmesine yol açtı (Megrelce'de "Ocale" kelimesi "ağaçta yetişen" anlamına gelir). 19. yüzyılın ortalarında, Megrelya'nın son prensinin kız kardeşi Salome Dadiani'nin kocası Fransız Achilles Murat, şarap üretme ve satma planının bir parçası olarak Ocaleşi üzümünü Avrupai tarım uygulamalarına göre yetiştirmeye başladı. Böylece Ocaleşi üzümü kurtulmuş oldu ve bu şarap Megrelya'nın Tsageri ve Martvili semtlerinde yapılmaktaydı. Bu şarabın üretimi Gürcistan'ın diğer bölgelerine de yayılmıştır.
Kültür > Müzik

Megrel halk müziği çok seslidir ve şarkı sözleri yalnızca Megrelce söylenir. Şarkılar melankolik ve hüzünlü bir tempo ile karakterize edilir. Megreller, müziklerinin sürekli süregelen savaşlardan dolayı zarar görmüş ve yoksullaşmış Megrelya'nın trajik tarihini yansıttığına inanırlar. Megrel romantik şarkılarına genellikle Çonguri (dört telli ahşap bir enstrüman) eşlik eder.
En ünlü Megrel halk şarkısı İavnana veya "Megruli Nana" dır. Bazı araştırmacılar, şarkının sözlerine eşlik eden gizemli "Nana Nanina" kelimelerinin, Hristiyanlık öncesi bir yaz tanrıçasının adı olduğunu düşünüyor. "Megruli Nana" şarkısının ezgilerinden biri Rus besteci Pyotr İlyiç Çaykovski tarafından ünlü Noel balesi "Fındıkkıran" da kullanıldı. Bir başka ünlü Megrel şarkısı - "Dadiani'nin Çağrısı" Dadiani ailesine adanmıştır.