Albanya
Albaniya’nın sınırları

VII–VIII yüzyılların eşzamanlı kaynaklarına göre, I. yüzyılda Albaniya'nın güney sınırı Araz Nehri boyunca uzanıyordu. Moisey Kalankatlı, Albaniya'nın sınırlarının miladi VII-VIII yüzyıla kadar değişmediğini kaydetmektedir.
Bilindiği üzere bilimde, 387 yılına kadar Albaniya'nın güney sınırlarının Kür Nehri boyunca geçtiği ve Kür'ün sağ yakasındaki Arsak, Uti ve Paytakaran bölgelerinin 387'den sonra Albaniya'ya katıldığı şeklinde bir iddia bulunmaktadır. MÖ II. yüzyılda Kür'ün hem sağ hem de sol yakasının Albaniya'ya ait olduğunu belirtmektedir. Bu atlasa göre, sağ yakada Sakasena, Otena (Uti), Kaspiana (Paytakaran) ve Orhistena Kafkas Albaniyası topraklarıydı. Atlasta ayrıca MÖ I. yüzyılda II. Tigran’ın Kür'ün tüm sağ yakasını ele geçirdiği ve II. Tigran ile Pompey arasında MÖ 66 yılında yapılan anlaşma sonucunda bu toprakların Ermenistan’ın bir parçası olarak kaldığı gösterilmektedir. Diğer bir görüşe göre, Arsak ve Uti bölgeleri MÖ I. yüzyılda II. Tigran tarafından işgal edilerek şuanki Ermenistan’a katılmış, 387 yılı anlaşmasıyla ise Sasaniler ve Bizans arasında bölüşülerek onların yönetimi altına girmiştir. Bu görüşte Paytakaran hakkında hiçbir şey söylenmemektedir.Feride Memmedova, Strabon’un "Coğrafya" adlı eserinde Albaniya hakkında verilen bilgileri inceledikten sonra şu sonuca varmıştır:
"Strabon’un bilgilerinde herhangi bir tutarlılık yoktur. O, Kaspiana’yı bir yandan Medya ile bağdaştırıyor, Medya'dan ayrılmış bir bölge olarak kabul ediyor, diğer yandan da Albaniya ile ilişkilendirerek 'Albaniya'nın ülkesinde Kaspiana bölgesi vardır ve bu bölge eskiden burada yaşamış, şimdi ise yok olmuş Kaspi halkının adıyla adlandırılmıştır' diye yazıyor."
Feride Memmedova – Kafkaa Albaniyası'nın siyasi tarihi və tarihi coğrafyası, Bakü, 1993, s. 83
Bazı araştırmacılar, Uti ve Orhitena bölgelerini II. Tigran'ın işgal ettiği topraklar olarak görmektedir. Ancak Yunan ve Roma kaynakları, II. Tigran'ın Alban topraklarını işgal etmediğini kanıtlamaktadır. C. Markvart'a göre bu vahalar, I. Artaşes'in işgal ettiği Atropatena'nın kuzeybatı topraklarıydı. II. Tigran, Lucullus ve Pompey tarafından mağlup edildikten sonra devleti dağıldı. M.Ö. 66 yılında yapılan anlaşmaya göre, II. Tigran ele geçirdiği topraklardan vazgeçti. Böylece Orhitena ve Uti'nin II. Tigran tarafından ele geçirilmesi iddiasının temelsiz olduğu ortaya çıkmaktadır. Albanya'nın güney sınırlarının Kür Nehri'nden geçtiği iddiaları, esas olarak Yunan-Roma ve V-VII yüzyıl gürcü yazarlarının bilgilerine, doğruluğu belirlenmemiş, sadece gelişigüzel kabul edilen kaynaklara dayanmaktadır.
Bu durum, Strabon'un birbiriyle çelişen çeşitli kaynaklardan yararlanmasından ve Alban topraklarında az bulunmaları nedeniyle sınırlı bilgilere sahip olan kişilerin kayıtlarına eleştirel olmayan bir şekilde yaklaşmasından kaynaklanmaktadır. Strabon'un kaynakları genellikle Theophanes, Delli ve diğerleridir. Plinius, Appianus, Dio Cassius, Plutarchus'un notlarının bazı kısımlarına, yani Albanya'nın güney sınırının Kür Nehri'nden geçtiği bilgisine gelince, bu antik yazarların Kafkasya hakkında çok az bilgiye sahip olan Patrocles ve Eratosthenes gibi kaynaklara dayandığı unutulmamalıdır. Ayrıca, bu notlar M.Ö. I. yüzyıl ve M.S. II. yüzyıla aittir. Oysaki bahsedilen dönem, M.Ö. II. yüzyıl ve M.S. IV. yüzyılı kapsamaktadır.
V.V. Barthold, antik edebiyat kaynaklarına değer biçerken şunları yazmıştır:
Sorun şu ki, Yunan orijinalleri bize çok geç ulaşmış, işlenmiş, değişikliklere uğramış ve çoğu zaman karşılaştırmalı bilgiler eleştirilmeksizin yalnızca bir derleme şeklinde sunulmuştur. Bu nedenle bu kaynaklara son derece dikkatle yaklaşmak gerekmektedir.
Hiç şüphe yok ki Moisey Kalankatlı, kendi ülkesinin tarihini ve coğrafyasını, Pontus kralı üzerine kısa seferlere katılan Romalı yazarlardan daha iyi biliyordu.
“Sisakan hanedanından Yafes'in soyundan gelen birine (Aran), Eras (Aras) Nehri'nden Hunan Kalesi'ne kadar Alban dağları ve bozkırları miras kaldı."
Kalankatlı, I, 4
M.Ö. III. yüzyılda Albanya'nın kuzey sınırları, Büyük Kafkas Dağları'na, Samur Sıra Dağları'nın kuzey eteklerine kadar uzanıyordu, kuzeybatıda İori ve Alazani nehirlerinin yukarı akışına, kuzeydoğuda ise modern Derbent'e kadar ulaşıyordu. Bazı dönemlerde bu sınırlar Sulak Nehri'ne ve daha da uzaklara kadar uzanıyordu.