stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
2024-25 UEFA Türkiye katsayısı
UEFA Avrupa Konferans Ligi > Lig aşaması > Puan Durumu

| Sıra | Takımg t  | O | G | B | M | AG | YG | GF | P | Eleme |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Chelsea | 6 | 6 | 0 | 0 | 26 | 5 | +21 | 18 | Son 16 turuna (seri başı) |
| 2 |  Vitória de Guimarães | 6 | 4 | 2 | 0 | 13 | 6 | +7 | 14 | Son 16 turuna (seri başı) |
| 3 |  Fiorentina | 6 | 4 | 1 | 1 | 18 | 7 | +11 | 13 | Son 16 turuna (seri başı) |
| 4 |  Rapid Wien | 6 | 4 | 1 | 1 | 11 | 5 | +6 | 13 | Son 16 turuna (seri başı) |
| 5 |  Djurgårdens | 6 | 4 | 1 | 1 | 11 | 7 | +4 | 13 | Son 16 turuna (seri başı) |
| 6 |  Lugano | 6 | 4 | 1 | 1 | 11 | 7 | +4 | 13 | Son 16 turuna (seri başı) |
| 7 |  Legia Warszawa | 6 | 4 | 0 | 2 | 13 | 5 | +8 | 12 | Son 16 turuna (seri başı) |
| 8 |  Cercle Brugge | 6 | 3 | 2 | 1 | 14 | 7 | +7 | 11 | Son 16 turuna (seri başı) |
| 9 |  Jagiellonia Białystok | 6 | 3 | 2 | 1 | 10 | 5 | +5 | 11 | Play-off turuna (seri başı) |
| 10 |  Shamrock Rovers | 6 | 3 | 2 | 1 | 12 | 9 | +3 | 11 | Play-off turuna (seri başı) |
| 11 |  APOEL | 6 | 3 | 2 | 1 | 8 | 5 | +3 | 11 | Play-off turuna (seri başı) |
| 12 |  Pafos | 6 | 3 | 1 | 2 | 11 | 7 | +4 | 10 | Play-off turuna (seri başı) |
| 13 |  Panathinaikos | 6 | 3 | 1 | 2 | 10 | 7 | +3 | 10 | Play-off turuna (seri başı) |
| 14 |  Olimpija Ljubljana | 6 | 3 | 1 | 2 | 7 | 6 | +1 | 10 | Play-off turuna (seri başı) |
| 15 |  Real Betis | 6 | 3 | 1 | 2 | 6 | 5 | +1 | 10 | Play-off turuna (seri başı) |
| 16 |  Heidenheim | 6 | 3 | 1 | 2 | 7 | 7 | 0 | 10 | Play-off turuna (seri başı) |
| 17 |  Gent | 6 | 3 | 0 | 3 | 8 | 8 | 0 | 9 | Play-off turuna (seri başı değil) |
| 18 |  Copenhagen | 6 | 2 | 2 | 2 | 8 | 9 | -1 | 8 | Play-off turuna (seri başı değil) |
| 19 |  Víkingur Reykjavík | 6 | 2 | 2 | 2 | 7 | 8 | -1 | 8 | Play-off turuna (seri başı değil) |
| 20 |  Borac Banja Luka | 6 | 2 | 2 | 2 | 4 | 7 | -3 | 8 | Play-off turuna (seri başı değil) |
| 21 |  Celje | 6 | 2 | 1 | 3 | 13 | 13 | 0 | 7 | Play-off turuna (seri başı değil) |
| 22 |  Omonia | 6 | 2 | 1 | 3 | 7 | 7 | 0 | 7 | Play-off turuna (seri başı değil) |
| 23 |  Molde | 6 | 2 | 1 | 3 | 10 | 11 | -1 | 7 | Play-off turuna (seri başı değil) |
| 24 |  TSC | 6 | 2 | 1 | 3 | 10 | 13 | -3 | 7 | Play-off turuna (seri başı değil) |
| 25 |  Hearts | 6 | 2 | 1 | 3 | 6 | 9 | -3 | 7 |  |
| 26 |  İstanbul Başakşehir | 6 | 1 | 3 | 2 | 9 | 12 | -3 | 6 |  |
| 27 |  Mladá Boleslav | 6 | 2 | 0 | 4 | 7 | 10 | -3 | 6 |  |
| 28 |  Astana | 6 | 1 | 2 | 3 | 4 | 8 | -4 | 5 |  |
| 29 |  St. Gallen | 6 | 1 | 2 | 3 | 10 | 18 | -8 | 5 |  |
| 30 |  HJK | 6 | 1 | 1 | 4 | 3 | 9 | -6 | 4 |  |
| 31 |  Noah | 6 | 1 | 1 | 4 | 6 | 16 | -10 | 4 |  |
| 32 |  The New Saints | 6 | 1 | 0 | 5 | 5 | 10 | -5 | 3 |  |
| 33 |  Dinamo Minsk | 6 | 1 | 0 | 5 | 4 | 13 | -9 | 3 |  |
| 34 |  Larne | 6 | 1 | 0 | 5 | 3 | 12 | -9 | 3 |  |
| 35 |  LASK | 6 | 0 | 3 | 3 | 4 | 14 | -10 | 3 |  |
| 36 |  Petrocub Hîncești | 6 | 0 | 2 | 4 | 4 | 13 | -9 | 2 |  |
Kaynak: UEFA
Sıralama kuralları: Sıralama kriterleri
Notlar:
1 2  Deplasman golleri: Djurgårdens IF 5, Lugano 4.
Giovanni Maria Angiolello

| Giovanni Maria Angiolello |
| --- | --- |
Doğum: 1451 yahut 1452 Vicenza (İtalya)
Ölüm: 1525 civarı
Vatandaşlık: Venedik Cumhuriyeti
Meslek: Seyyah, müellif
Önemli eser(ler): Historia Turchesca (Türk Tarihi)

Giovanni Maria Angiolello, Akkoyunlular ve erken Safevi İranı hakkında önemli bir tarihî raporun müellifi olan Venedikli bir seyyahtı.
1404'ten beri Venedik hakimiyetinde olan Vicenza'da 1451 yahut 1452 civarında doğan Angiolello, 1468'de Venedik'ten ayrılarak Osmanlı Sultanı II. Mehmed tarafından kuşatılan Negroponte'nin savunmasında yer aldı. Türkler tarafından esir alınarak Konstantinopolis'e götürüldü ve burada önce veliaht Şehzade Mustafa'ya, ardından Büyük Saray'a hizmet etti. İran'da, Balkan Yarımadası'nda ve Asya'da (1472-1481) Osmanlı orduları ile birlikte bulundu.
Yaklaşık 1483'ten sonra Angiolello'nun kariyeri belirsizdir. Memleketi Vicenza'ya döndü, evlendi ve memur oldu.
Muhtemelen 1482 civarında (Sultan Mehmed'in ölümünden sonra) ve ardından 1499 ile 1515 yılları arasında İran'da iki görevde bulundu (belki de Venedik Cumhuriyeti için) veya kaldı (bir mümessil veya tacir olarak). 1525 civarında öldü.
İlk seyahatine dair bir raporun yanı sıra, II. Mehmed ve II. Bayezid saltanatının tarihi için değerli bir kaynak olan Historia Turchesca'nın (Türk Tarihi) müellifi olduğu neredeyse kesindir. Gentile Bellini'nin İstanbul'daki eserleri hakkında bazı notlar bırakmıştır.
Türk dilleri tarihi

Türk dili tarihi, çivi yazılı Sümerce tabletlerdeki alıntı kelimeler şeklinde bilinen ilk örneklerine rastlanan, coğrafya olarak Moğolistan ve Çin içlerinden Avrupa’nın ortalarına, Sibirya’dan Hindistan ve Kuzey Afrika sahasına kadar yayılmış olan Türk dilinin tarihidir. Günümüzde Asya ve Avrupa kıtalarında konuşulan ve yazılan Türk yazı dilleri ve bunların ağızlarının tarihî süreçlerini kapsar.
Türk dilinin tarihî dönemleri, alt dönemleri dünya çapında çeşitli çalışmalarda anlatılmıştır. Altay dönemi, Türk dilinin kaynağı olarak belirtilir. Dilin ailesi de zaten bu sebeple aynı adla (Altay) anılır. Günümüz yazı dilleri ve onların ağızlarına gelinceye kadar birçok dönem yaşanmıştır. Bu dönemleri belirtmek üzere yapılan nitelikli çalışmaların toplamını da veren Ahmet Bican Ercilasun’un eserinde, Türk dilinin tarihten günümüze dönemleri tabloyla gösterilmiştir.
Türk yazı dilleri ve ağızları hakkında ilk bilgileri söz varlığı verileriyle ve sözlü edebiyat ürünleriyle sunan, Türk dilinin ilk sözlüğü ve dil bilgisi kitabı Divânu Lügati't-Türk’te, Kutadgu Bilig adlı ünlü eserde, Ali Şir Nevai’nin Muhakemetü'l-Lugateyn’inde, Harezm-Kıpçak, Anadolu ve Çağatay sahasında XIX. yüzyıla kadar bu dilin adı Türk tili, Türkî, Türkçe şekillerinde kaydedilmiştir.
Ana Altay dili

Dilbilgisinde bir ‘dil ailesi’ veya ‘topluluğu’ için kullanılan Altay dilleri adıyla, dar olarak üç (Türk, Moğol, Tunguz), geniş olarak bunlarla birlikte Kore ve kısa bir süreden beri Japon dilinin de yeniden katılması ile, beş dil kastedilir. Bu teori; Türk, Moğol, Tunguz, Kore ve Japon dillerinin ortak bir kökten çıktığını ve bunların akraba olduğunu kabul eden teorinin adıdır. Teoriye göre bu diller ortak bir ata dilden iniyordu. Ortak ata dil, farazi bir dildi ve tabiatıyla bir adı yoktu. Akrabalık teorisine inananlar bu farazi dile Altay dili (Altayca) adını verdiler. Teorik olarak kurgulanan bu Altay dilinden ayrılmalar sonucunda ortaya çıkan Türk dili ile Türkiye Türkçesinin tarihi başlar.
Ana Türk dili

Ana madde: Ana Türk dili
Ana Altay dilinden zamanla çıkan kollardan birisi Ana Türk dilidir. Bu dil, Altay özelliklerinin yanında artık kendisine has yapılar kazanmış bir hâlde düşünülmektedir. Türk dilinin bu ilk dönemine dair yazılı belgeler yoktur, görüşler ve belli dil ilkeleriyle dönem tarifi yapılmıştır.
Sümerce-Türkçe ilişkisi

Aşağı yukarı MÖ 3500-MÖ 1700 yılları döneminde bugünkü Mezopotamya bölgesinde konuşulmuş olan Sümerce, döneminde büyük bir medeniyetin temsilcisi, yazının kullanıldığı dil olmuştur. 1947-1948 akademik yılı sırasında İstanbul Üniversitesi Türkoloji Bölümünde öğrenci iken, eline geçen tercüme Eti Dili Sözlüğü'nde rastladığı gud “sığır, öküz” kelimesi Türkolog Osman Nedim Tuna’nın Sümerce ile derin ilgisini başlatmıştır. Bu kelime ile Eski Türkçe ud “öküz” kelimesi arasındaki benzerlik dikkatini çekmiştir. Bunun üzerine, Sümerce hakkında çok çeşitli okumalar yapan Tuna, “Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi ve Türk Dilinin Yaşı Meselesi” adlı eserinde, yaklaşık olarak son kırk yılda tespit ettiği 32 ses denkliğinin, karakteristik olan ve maksada yeter 16'sını sunmuştur. Türkoloji, Sümeroloji ve daha birçok bilim dalında büyük çığır açan bu çalışmadan çıkarılan sonuçlar şu şekilde verilmiştir:
Sümerce ve Türkçe çok daha eski bir devirde birbiri ile akraba olmuş olabilir veya olmayabilir. Bu konu bizi burada ilgilendirmiyor. Fakat, Sümerlerle Türkler arasında dil bakımından tarihî bir ilgi bulunduğu hususu bu 168 kelime ve gerekli açıklamalarla ispatlanmıştır.
Türklerin en az MÖ 3500'lerde Türkiye'nin Doğu bölgesinde bulunduğu tespit edilmiştir. Bunun Kuzey, Doğu ve Batı sınırlarının ne olduğunu başka bir çalışmamda açıklayacağım.
Türk dilinin zamanımızdan 5500 yıl önce müstakil ve iki kollu bir dil olarak varlığı ispatlanmıştır. Eğer doğuştan, Sümerlerle temasa geldikleri zamana kadarki çözülme hızı sabit ise, İlk Türkçe veya Ana Türkçenin muazzam bir zaman önce yaşamış olması gerekir. Bu sonuç, benim 1978 yılı sonunda tamamlayıp 1983 Ağustosunda yayımladığım Altay Dilleri Teorisi adlı çalışmamda, Türk dilinin, archeology ve glottochronology araştırmalarından hareketle ileri sürdüğüm ‘yaşı, en pinti hesaplara göre 8500’dür’ (s. 52-55) ifademle karşılaştırılabilir. Şimdi, bu rakam doğrulanmaktadır. Çünkü Ana Türkçeden Ana Doğu ve Batı Türkçesine kadar geçen zamanı da hesaba katarsak, bu devreden zamanımıza kadar geçen 5500 yılın ikiye katlanması mümkündür.
Bugün, yaşayan Dünya dilleri arasında, en eski yazılı belgelere sahip olan dil, Türk dilidir. Bunlar, çivi yazılı Sümerce tabletlerdeki alıntı kelimelerdir.
Altay dili teorisindeki en önemli meselelerden biri olan l2/ş, r2/z’ye ait misallerdeki anachronism, bu konuda aksi istikamette bir düzeltme yapılmasını gerektirir.”
↑  Tuna’nın eserinde Sümerce kelime anlamları, alıntılanan kaynaktaki dille verilmiştir.
Lir Türkçesi

Ana madde: Lir Türkçesi
Lir Türkçesi veya Batı Türkçesi, Macar Türkologları, lehçeler tasnifi için z > r (=rhotacisme) ve ş > l (=lambdaisme) değişimlerini daha esaslı saydıklarından, Türk lehçelerini bu esasa göre ikiye ayırmışlar ve z-ş esaslı lehçeler grubuna  “Doğu Türkçesi” (A. Zeki Velidi Togan'a göre: Şaz Türkçesi), r-l esaslı lehçelere de “Batı Türkçesi” (aynı müellife göre: Lir Türkçesi) demişlerdir. L-r paralelliğini çok basitçe anlatmak gerekirse Şaz Türkçesindeki kız kelimesi Lir Türkçesinde kır şeklindedir.
Lir Türkçesi > Tuna Bulgarcası

Ana madde: Tuna Bulgarcası
Altayistik ve karşılaştırmalı Türk dili araştırmalarına göre bugünkü Türk dili ve lehçeleri, Çuvaşça dışında, bir z- ve ş- dili olan Proto-Türkçeye gider. Bir Türk dili olan, fakat z yerine r, ş yerine l bulunduran Çuvaşça ise Proto-Türkçeye değil, yine bir r ve l dili olan Proto-Çuvaşçaya veya Proto-Bulgarcaya gider. Kuban, İdil (Volga) ve Tuna Bulgarlarına ait dil malzemesi faza değildir. Kuban Bulgarcası hakkındaki bilgilerimizi daha çok VIII. yüzyıldan önce bu dilden Macarcaya geçmiş 300 küsur ödünç kelimeye borçluyuz. Tuna Bulgarcası hakkındaki bilgilerimiz de bize kadar gelen fakat çok sınırlı olan dil malzemesine dayanmaktadır. Bununla birlikte, bu dil malzemesi Tuna Bulgarcasının mahiyeti ve onun Kuban ve İdil (Volga) Bulgarcasına olan yakınlığı konusunda bizi yeterince aydınlatacak niteliktedir.
Lir Türkçesi > İdil diyalektleri

İdil bölgesinde yaşamış olan Türk boylarının 13. yüzyıl öncesi dil yapılarına dair bilgiler yoktur. Bunda bölgedeki Türk boylarının dağınık yapısı, göçler etkili olmuş olabilir. Yazılı belge kalmaması sebebiyle, o yüzyıllarda konuşulan ve muhtemelen yazılan dil hakkında bilgiler edinilememektedir.
Lir Türkçesi > İdil diyalektleri > İdil Bulgarcası

Ana madde: İdil Bulgarcası
İdil (Volga) Bulgarcasını XIII. ve XIV. yüzyıldan kalma Arap harfli 90 kadar mezar kitabesindeki sınırlı dil malzemesi aracılığı ile bir dereceye kadar biliyoruz.
13. ve 14. yüzyıllarda Yukarı İdil (bugünkü Tataristan) sahasında bulunan mezar kitabelerinin dili İdil Bulgarcası idi. İkincisi Mısır ve kısmen Suriye idi. Buradaki yazı dili Harezm Türkçesine çok yakındı ve Kıpçak Türkçesi adını taşıyordu. Üçüncü saha Azerbaycan ve Anadolu sahasıydı. 13. yüzyılda bu alanda Oğuz ağzına dayanan yeni bir yazı dili doğmuştu. Bu yazı dili Balkanlar’a doğru sahasını genişleterek kesintisiz şekilde bugüne dek sürmüştür. Sadece mezar kitabelerinde gördüğümüz İdil Bulgarcası 14. asırdan sonra yerini Kıpçakçaya bırakır.
Lir Türkçesi > İdil diyalektleri > İdil Bulgarcası > Çuvaşça

Ana madde: Çuvaşça
Çuvaşça, çağdaş dönem Türk yazı dillerinden biridir. Rusya'nın orta kesiminde, Ural Dağları’nın batısında konuşulan Çuvaşça, Lir Türkçesinin günümüzdeki tek temsilcisidir. Çuvaşça, Çuvaşların anadili ve Çuvaşistan’ın resmî dilidir. Yaklaşık iki milyon kişi tarafından konuşulur. 2002 verilerine göre Çuvaşistan’da bu dili konuşan nüfusun % 92 etnik olarak Çuvaş, % 8’i ise başka etnik kökenlidir.
Şaz Türkçesi

Ana madde: Şaz Türkçesi
Şaz Türkçesi veya Doğu Türkçesi, Macar Türkologları, lehçeler tasnifi için z > r (=rhotacisme) ve ş > l (=lambdaisme) değişimlerini daha esaslı saydıklarından, Türk lehçelerini bu esasa göre ikiye ayırmışlar ve z-ş esaslı lehçeler grubuna  “Doğu Türkçesi” (A. Zeki Velidi Togan'a göre: Şaz Türkçesi), r-l esaslı lehçelere de “Batı Türkçesi” (aynı müellife göre: Lir Türkçesi) demişlerdir. Şaz Türkçesi, günümüzde Türk yazı dillerinin Çuvaşça dışında kalan bütün kollarının çıktığı ana koldur. Nüfus ve yayılma alanı açılarından büyük kesimi oluşturur.
Şaz Türkçesi > Hazar dönemi

Ana madde: Hazarca
Hazarca, Orta Çağda konuşulmuş olan bu tarihî dönemin, Türk dili tarihinde hangi kola ait olduğu kesinleştirilmemiştir. Türkçenin Eski Türkçe dönemi (6-10. yüzyıl) içinde değerlendirilen Hazarcanın eldeki en belirgin örneği 1912 yılında bilim dünyasına tanıtılan ve Cambridge Belgesi (ya da daha önceki adıyla Schlechter Mektubu) olarak bilinen mektubun kenarına Göktürk Alfabesinin Hazar versiyonuyla yazılmış tek kelimelik cümledir. İbranice mektubun sol alt köşesine yazılmış olan bu runik yazının sağdan sola transliterasyonu HWQWRWM olup transkripsiyonu hukurim anlamı da "ben onu okudum" demektir. Bu tek kelimelik cümle dışında Hazar Türkçesiyle elde kabile, kale, 12 Hayvanlı Takvimin ay adları kalmıştır. Bunların dışında Hazar şahıs adları da tespit edilmiştir.
Şaz Türkçesi > Kuman dönemi

Ana madde: Kumanca
Kumanca, Kumanlar tarafından konuşulmuş olan tarihî bir Türk yazı dilidir. Kumanlar, 11. yüzyıl ile 14. yüzyıl arasında, Doğu Avrupa’da yaşamış bir Türk boyudur. Tarihte Kıpçaklar ile aynı birlik içinde bulunmuş, bu yüzden de zamanla Kıpçaklar ile aynı sayılabilmişlerdir. Kuman Türkçesi, Doğu Avrupa’da Karadeniz’in kuzeyinde, kısmen Balkanlar’da konuşulmuştur.
Şaz Türkçesi > Peçenek dönemi

Ana madde: Peçenekçe
Peçenekçe, 12. yüzyılda yok olana kadar Peçenekler tarafından konuşulmuş Oğuz grubuna ait ölü bir Türk dilidir. Karadeniz’in kuzeyi ve Balkanlar’da konuşulmuştur.
Şaz Türkçesi > Göktürkçe

Ana madde: Göktürkçe
Göktürkçe, Türk dilinin bilinen ve yazılı metinleri ele geçirilebilen en eski dönemine verilen isimdir. Eski Türkçe adlı dönemin ilk kısmını oluşturur. Devamında Eski Uygur dönemi yaşanmıştır. MS 7. yüzyılda Moğolistan'da yaşayan Göktürklerin konuşup yazdığı dildir. Göktürkçe yazılı belgeler 2. Göktürk Devleti döneminden kaldığından Göktürkçe kağanlığın resmî dili hâlinde olmuştur. Kısacası, bu dönem, Göktürk Kağanlığı’nın hüküm sürdüğü dönemin sonuna kadar süren evreyi kapsar.
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Eski Uygur Türkçesi

Ana madde: Eski Uygur Türkçesi
Türk dilinin eski dönemlerinde konuşulmuş ve yazılmış olan Türk dilinin tarihî dönemlerinden biridir. Eski Türkçe adlı dil döneminin Göktürkçeden sonraki ikinci kısmını oluşturmuştur.
Eski Uygur Türkçesi dönemi için asıl fark, Göktürk metinlerinde bozkır yaşayışı, savaşçılık ve devlet düzeniyle ilgili kelimeler ağırlıktadır. Uygur metinlerinde ise Maniheizm ve Burkancılıkla ilgili kelimeler hâkimdir. Bunlar da Sanskritçe, Çince ve Soğdakçadan alınmıştır. Çok defa da kavramlara Türkçe karşılıklar bulunmuştur. Temel söz varlığı ise her iki dönem metinlerinde aynıdır.
| Sevgili! - |  |
| --- | --- |
Orijinal: Kasınçıgımın öyü kadgurar men; Kadgurdukça Kaşı körtlem, Kavışıgsayur men. Öz amrakımın öyür men, Öyü evirür men ödü…çün Öz amrakımın Öpügseyür men. Barayın tiser Baç amrakım; Baru yime umaz men Bagırsakım. Kireyin tiser Kiçigkiyem; Kirü yime umaz men Kin yıpar yıdlıgım Yaruk teŋriler Yarlıkazunın. Yavaşım birle Yakışıpan adrılmalım Küçlüg priştiler Küç birzünin. Közi karam birle Külüşüpen külüşügin oluralım.: Türkiye Türkçesi: Yavuklumu düşünüp dertlenirim; Dertlendikçe Kaşı güzelim, Kavuşmak isterim. Öz sevgilimi düşünürüm, Düşünüp dururum… Öz sevgilimi Öpmek isterim. Gideyim desem Güzel sevgilim; Gidemem ki Sadık yarim. Gireyim desem Küçücüğüm; Giremem ki Misk amber kokulum. Işıklı tanrılar Buyursun. Yavaş huylum ile Birleşip ayrılmayalım. Güçlü melekler Güç versin. Gözü karam ile Gülüşüp oturalım.
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Karahanlı Türkçesi

Ana madde: Karahanlı Türkçesi
Türk dilinin tarihinde konuşulmuş ve yazılmış olan tarihî dönemlerinden biridir. Türk dilini, eski, orta, yeni olarak üç döneme ayıran Türkologlara göre Karahanlı Türkçesi, Orta Türkçenin ilk dönemini oluşturur. Böyle düşünen Türkologlara göre 10-15. yüzyıllar arası, Orta Türkçe dönemidir. 13. yüzyıldan itibaren Türk yazı dilinin (Kuzey-) Doğu ve (Güney-) Batı olarak iki ayrı kol hâlinde geliştiğini göz önünde bulunduran diğer bir kısım Türkolog, Karahanlı Türkçesini Eski Türkçe içine alır. Bugüne ulaşan metinleri 11. ve 12. yüzyıllara ait olan Karahanlı Türkçesi, Eski Uygur Türkçesiyle çağdaştır.
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Harezm Türkçesi

Ana madde: Harezm Türkçesi
Türk dilinin tarihinde konuşulmuş ve yazılmış olup Karahanlı Türkçesi sonrasında gelen tarihî dönemlerinden biridir. Ceyhun'un Aral Gölü'ne döküldüğü bölgede yer alan ve 12. yüzyılda bir kültür merkezi olarak sivrilen Harezm'in, Çengizliler ve Altın Ordu çağında da bu durumu devam etti. Altın Ordu çağında (1241-1502) Harezm, Aşağı Seyhun boyları, İdil’in Hazar’a döküldüğü yerde bulunan başkent Saray başlıca kültür merkezleriydi. Harezm Türkçesine ait eserler işte bu kültür muhitinde yazıldı.
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Çağatay Türkçesi

Ana madde: Çağatay Türkçesi
Kuzey-Doğu Türkçesinin ikinci döneminin adıdır. 15. yüzyıl başlarında başlar, 20. yüzyıl başlarına kadar devam eder. Çağatayca yalnızca Orta Asya Türk devletlerinde yazı ve diploması dili olarak kullanılmakla kalmamış, Avrupa Rusya'sında Oğuzlar-Kayılar dışındaki Müslüman Türkler arasında da 19. yüzyıla değin kullanılmıştır. Harezm Türkçesinin devamı olarak Timurlular devrinde oluşmuştur.
Çağatayca yazılmış eserlerin hemen hemen tümü Arap kaynaklı alfabeyle olmuştur. Bununla birlikte Eski Uygur alfabesiyle yazılmış bazı metinlere de rastlanmıştır.
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Çağatay Türkçesi > Özbekçe

Ana madde: Özbekçe
Tarihî Çağatay Türkçesinin çağdaş devamı olan Türk yazı dillerinden birisi olan Özbekçe, Türk lehçelerinin Karluk grubunun içinde yer alır. Özbekistan'ın resmî dili konumundadır. Orta Asya genelinde en çok konuşulan Türk lehçesi olan Özbekçe; Kıpçak, Karluk ve Oğuz lehçelerine ait unsurları bünyesinde birleştiren tek Türk lehçesidir. Özbekistan'ın Fergana vadisi, Taşkent ve etrafı ile Semerkant, Buhara, Karşı, Şehrisebz ve Termez şehirlerinde Karluk lehçesi, Surhanderya, Kaşkaderya, Semerkant vilayetlerinde Kıpçak lehçesi, Harezm vilayetinde ise Oğuz lehçesinde konuşulmasına rağmen, Özbek edebi dilinde ağırlıklı olarak Fergana ve Taşkent ağızlarının ağırlık kazandığı Karluk lehçesi hâkimdir. Orta Çağ'da Orta Asya'nın en önemli kültür ve bilim dili olmuştur.
Özbek Türkçesi Türkistan coğrafyasında Özbekistan dışına yayılmış olan Özbek Türkleri arasında; Kırgızistan, Kazakistan, Tacikistan, Afganistan, Türkmenistan cumhuriyetlerinde de kullanılır. Söz konusu bazı bölgelerde, bölgenin resmî dilinden de çok kullanılır.
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Çağatay Türkçesi > Yeni Uygurca

Ana madde: Uygurca
Uygurca veya Yeni Uygurca, Uygurlar tarafından konuşulan Türk yazı dillerinden biridir. Uygur grubunda yer alır. Türkçe literatürde “Uygurca” veya “Uygur Türkçesi” kullanımı, aynı zamanda tarihî Eski Uygur Türkçesini de kapsayabildiği için, ayırmak için bu çağdaş yazı dil yayınlarda Yeni Uygur Türkçesi olarak da kullanılır. Türk dili tarihi içerisinde önemli bir yeri olan Uygur Türkçesi, kendi içinde iki döneme ayrılır. Birincisi, ‘Eski Uygurca’ denilen ve Göktürk yazı dilinden sonra eser vermeye başlayan tarihî dönemdir. İkincisi ise, XX. yüzyılda yeniden yazı dili olarak kullanılan ve ‘Yeni Uygurca’ dediğimiz dönemdir. Uygurca Çin'de 8.5 milyon kişi tarafından çoğunlukla uzak batı otonom bölgesi Sincan Uygur Özerk Bölgesinde konuşulur. Uygurca ayrıca 300,000 kişi tarafından Kazakistan'da konuşulur ve Afganistan, Arnavutluk, Avustralya, Belçika, Kanada, Almanya, Endonezya, Kırgızistan, Moğolistan, Pakistan, Suudi Arabistan, İsveç, Tayvan, Tacikistan, Türkiye, Birleşik Krallık, Birleşik Devletler ve Özbekistan'da da Uygurca konuşan topluluklar vardır.
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Kıpçak Türkçesi

Ana madde: Eski Kıpçakça
Kıpçakça veya Eski Kıpçakça, Orta Türkçe dönemine ait Deşt-i Kıpçak sahası ile Mısır ve Suriye'de 13. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar kullanılmış Türk dillerinin Kıpçak grubundan ölü dil. Eski Kıpçakça günümüzde Yeni Kıpçakça adıyla da anılan Kıpçak grubundan Türk dillerinin oluşumuna kaynaklık eden dillerden biridir. Günümüzde geriye dönük dil sınıflandırmalarında Eski Kıpçakça, Kıpçak grubunun Kıpçak-Kuman alt grubunda ele alınır.
Bugüne gelebilmiş eserler sınırlı sayıda olup en çok incelenen eser Bozkır Kıpçakçasına (Kumancaya) ait Codex Cumanicus adlı eserdir. Eski Kıpçak Türkçesine ait eserlerin büyük çoğunluğu Memlûkler döneminde kaleme alınmıştır.
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Kıpçak Türkçesi > Tatarca

Ana madde: Tatarca
Tatarca veya Kazan Tatarcası, çağdaş Türk yazı dillerindedir. Türk dillerinin Kıpçak Grubuna bağlı bir dildir. Aynı aileden bir lehçe olan Kırım Tatarcasıdan ayırmak için “Kazan Tatarcası” olarak da adlandırılır. Çoğunluğu Rusya Federasyonu içindeki Tataristan'da yaşayan Tatarlar tarafından konuşulur. Tataristan Cumhuriyeti'nin Rusça ile birlikte iki resmî dilinden biridir.
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Kıpçak Türkçesi > Başkurtça

Ana madde: Başkurtça
Çağdaş Türk yazı dillerinden biri olarak Kıpçak grubu içinde yer alır. Çoğunluğu Başkurdistan'da yaşayan Başkurtların konuştuğu bu dil Kazan Tatarcasına oldukça yakındır
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Kıpçak Türkçesi > Kazakça

Ana madde: Kazakça
Kıpçak öbeğine ait, Kazakistan'da konuşulan çağdaş Türk yazı dillerinden biridir. Kırgız Türkçesine yakındır. Dünyada yaklaşık 16 milyon kişi tarafından, Kazakistan'da da 10 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır. Moğolistan'ın batı bölgesindeki Bayan Ölke (diğer adı Bayan Ölgey)  eyaletinde yaşayan Kazak Türkleri Kazakistan'ın kullandığı alfabeyi kullanarak Kazak Türkçesi yazmaktadırlar. Bayan Ölgey'de oturanların çoğu %88.7 oranla Kazak Türkleridir. Bu bakımdan eyalet nüfusunun %98'i kadarını Türk halkları oluşturmaktadır. İldeki önemli bir nüfus Kazak Türkçesi konuşmaktadır.
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Kıpçak Türkçesi > Kırgızca

Ana madde: Kırgızca
Türk yazı dillerinin Kıpçak grubuna ait bir koludur. Kazakça ile yakın özellikler gösteren Kırgızca yaklaşık 5 milyon kişi tarafından konuşulmakta olup, Kırgızistan'ın birinci resmî dilidir. Sözcük başı Ortak Türkçe asıllı kelimelerdeki y'ler Kırgızca clidir; yol: жол (col), yıldız: жылдыз (cıldız) vb. Eklerde de değişme olur, yuvarlak ünlüler kendinden sonraki ünlüleri etkiler: bölmö: бөлмэ (bölme), köpölöklördön: кэлэбэклэрдэн (kelebeklerden), bazı b ile başlayan kelimeler m olabilir: boyun: боюн (moyun), bun (sıkıntı): муң (muñ; ñ nazal n, ŋ ve ng sesi verir).
Şaz Türkçesi > Göktürkçe > Kıpçak Türkçesi > Karakalpakça

Ana madde: Karakalpakça
Diğerlerine göre daha az konuşura sahip çağdaş Türk yazı dillerinden biridir. Kıpçak grubuna ait bu lehçe. Bazı araştırmacılar tarafından Kazakçanın bir ağzı olarak görülür. Çünkü Kazakçaya oldukça benzemektedir. Alfabe, Kazak Kiriline çok benzemektedir. Özbekistan'ın kuzeyinde Karakalpaklar tarafından konuşulur. Karakalpakça'yı bir Kazak ağzı olarak gören Türkologlar Karakalpakça'ya “Güney Kazakçası” da derler.