stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yolcuyum Bu Dağlarda
Sözler ve müzik

Güler Duman, Öl Deseydin Ölmez miydim? (1997) adlı bir önceki albümünde Neşet Ertaş, Hasan Karakuş, Rıza Ergin, Erkan Yoksuli, Rıza Ergin, Gülizar Ergin ve Ahmet Çelik gibi sanatçıların eserlerini seslendirdi. Albümde özellikle  "Açma Zülüflerin", "Öl Deseydin Ölmez miydim?", "Tutam Yar Elinden", "Başımda Bir Sevda Döner" ve "Var Gibi" adlı parçalar ön plana çıkarak büyük beğeni topladı. Yolcuyum Bu Dağlarda adlı on dördüncü albümü için on iki parça kaydedildi. Albüme adını veren "Yolcuyum Bu Dağlarda" adlı parçanın söz ve müziği Aşık Aliyar Arslan'a aittir. Albümde önemli ozanların albümlerine yer verildi. "Ölmem" adlı parçanın sözleri Aşık Meçhuli'ye müziği ise Ozan Şirazi'ye aittir. Albümün üçüncü parçası "Doyamadım"'ın sözleri Seyit Meftuni'ye aittir. "Gam Yeyip Gam Çekme" adlı parçanın sözleri Hasan Hüseyin Orhan'a müziği Hasan Temiz'e aittir. Tokat yöresine ait olan "Yandı Ha Yandı" adlı parçanın sözlerini Aşık Sıtkı'ya aittir. Derlemesini ise Arif Meşhur yapmıştır.
Albümde iki hareketli parçanın söz ve müziği anonimdir. Erzurum yöresine ait "Aya Bak Nice Gider" ve Sivas yöresine ait "Entarisi Dım Dım Yar" adlı parçaların derlemelerini Aleaddin Seçgel yapmıştır. Yine bir hareketli parça olan "Dalal" adlı türkünün söz ve müziği Ömer Önderoğlu'na aittir. Albümün onuncu parçası olan "Kuldan Sanıyor"'un sözleri Tahsin Tanrıkulu'ya müziği ise Cemal Güneri'ye aittir. Albümün kayıt sürecinde yazılan "Yarim" adlı parçanın sözlerini Gülizar Ergin yazdı. Müziğinin ise Güler Duman besteledi. Albümün son parçası olan "Bahçalara Bar Düşer"'in söz ve müziği ise Musa Eroğlu'na aittir.
Şarkı listesi

| No>  | Başlık | Şarkı yazar(lar)ı | Müzik | Süre |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | "Yolcuyum Bu Dağlarda"   | Aşık Aliyar Arslan | Aşık Aliyar Arslan | 3:39 |
| 2. | "Ölmem"   | Aşık Meçhuli | Ozan Şirazi | 4:29 |
| 3. | "Doyamadım" (Uzun Hava) | Seyit Meftuni | Seyit Meftuni | 4:16 |
| 4. | "Gam Yeyip Gam Çekme"   | Hasan HÜseyin Orhan | Hasan Temiz | 5:04 |
| 5. | "Yandı Ha Yandı"   | Aşık Sıtkı | Anonim | 3:47 |
| 6. | "Aya Bak Nice Gider"   | Anonim | Anonim | 4:10 |
| 7. | "Dalal"   | Ömer Önderoğlu | Ömer Önderoğlu | 4:49 |
| 8. | "Entarisi Dım Dım Yar"   | Anonim | Anonim | 4:06 |
| 9. | "Ah Edip Çırpınan"   | Sefil Selimi | Sefil Selimi | 4:12 |
| 10. | "Kuldan Sanıyor"   | Tahsin Tanrıkulu | Cemal Güneri | 3:34 |
| 11. | "Yarim"   | Gülizar Ergin | Güler Duman | 4:11 |
| 12. | "Bahçalara Bar Düşer"   | Musa Eroğlu | Musa Eroğlu | 3:29 |
Katkıda Bulunanlar

Yapım görevlileri, Yolcuyum Bu Dağlarda albüm kitapçığından alınmıştır.
Güler Duman - Vokal, besteci (11)
Sinan Çelik - Yapımcı, yönetmen, kaval, geri vokal
Musa Eroğlu - Müzik yönetmeni, söz yazarı (12), bağlama (1, 2, 9, 12), besteci (12)
Ayhan Orhuntaş - Aranjör, mastering, gitar
Gökhan Çelik - Süpervizör
Erkan Akpınar - Tonmaister, mastering
Çetin Akdeniz - Bağlama (4, 6, 7, 8, 10, 11), geri vokal
Erdal Erzincan - Bağlama (5)
Aşık Aliyar Arslan - Söz yazarı (1), besteci (1)
Aşık Meçhuli - Söz yazarı (2)
Ozan Şirazi - Besteci (2)
Seyit Meftuni - Söz yazarı (3), besteci (3)
Hasan Hüseyin Orhan - Söz yazarı (4)
Hasan Temiz - Besteci (4)
Aşık Sıtkı - Söz yazarı (5)
Ömer Önderoğlu - Söz yazarı (7), besteci (7)
Sefil Selimi - Söz yazarı (9), besteci (9)
Tahsin Tanrıkulu - Söz yazarı (10)
Cemal Güneri - Besteci (10)
Gülizar Ergin (11)
Ertan Tekin - Mey, zurna, geri vokel
Cemal Kaplan - Ritim
Adnan Karaduman - Keman
Şenol Karagöz - Klarnet
Bülent Ay - Davul
İsmail Soyberk - Bas gitar
Osman Aktaş - Geri vokal
Sinan Uluer - Geri vokal
Tayfun Köse - Geri vokal
İlyas Akkuyu - Fotoğraf
Serdar Kıyas - Fotoğraf
Sibel Güner - Fotoğraf
Özlem Semiz - Grafik tasarım
FRS Matbaacılık - Basım
Boş yuva sendromu

Boş yuva sendromu, ailenin son çocuğunun da evden ayrılmasıyla birlikte ebeveynlerin yaşadığı psikolojik semptomlardır. Ebeveynler üzüntü, korku, kayıp duyguları yaşayabilirler ve ebeveynlik rollerini tanımlamada zorluk çekebilirler. Çocukların evden ayrılmasının yaratabileceği olumsuz etkiler her ne kadar daha çok olsa da ebeveynlere birlikte geçirebilecekleri boş zaman ve birbirleriyle yeniden ilişki kurma fırsatı da oluşturabileceğinden olumlu sonuçları da olabilir.
Sebepler

Çocukların yuvayı terk etmeleri sonucunda aileler çok önemli bir rolü kaybettiği düşüncesine kapılır. Bazı araştırmacılar boş yuva sendromun ana etkenini rol kaybı olarak görmüştür. Bazı çalışmalara göre kişi için önemli olan bir rolü kaybetmesi onun yalnız, memnuniyetsiz ve yabancılaşmış gibi hissetmesine neden ololur. Kişinin az sayıda rolle özdeşleşmesi boş yuva sendromu olasılığını artırmaktadır.
Boş yuva sendromundan çoğunlukla kadınların etkilendiği gözlenmiştir. Bu konuda kadınların daha fazla sıkıntı yaşama sebebi ebeveynlikte daha fazla rolünün olması, çocukla güçlü bir bağ geliştirmiş olması ile ilişkilendirilmiştir. Annelik rolünü fazla içselleştiren ve ihtiyaçlarını çocuklarının ihtiyaçları ile bir tutan annelerde bu sendrom çok fazla görülmektedir.
Boş yuva sendromunun görülmesini aynı dönemde yaşanan stresli olaylar da tetikleyebilir. Özellikle orta yaşlı kadınların menopoz yaşadığı dönemde boş yuvada olması sendrom nedenlerinden biridir. Bakım açısından aileye bağımlı olan yaşlı ebeveynler buna örnektir.
Ailelerin içinde bulunduğu kültür de boş yuva sendromunun ortaya çıkmasını tetikleyebilir. Aileler kültürel farklılıklarına göre çocuklarına dair bir beklentiye sahiptir. Örneğin çoğunlukla bireyci kültürden olan bir İngiliz ailesi çocuğunun evden ayrılmasını normal karşılar. Ancak geleneksel kültüre sahip aileler çocuklarıyla iş birliği içinde ve yakın olmayı beklerler. Sonucunda da çocukların evden erken ayrılmasını olumlu değerlendiremezler.
Belirtiler ve etkiler

Boş yuva sendromunun etkileri, yaygın olarak 45-65 yaş aralığındaki ebeveynlerin %50'si ile %78'i arasında gözlemlenmekle birlikte, bütün yaştan ebeveynlerde gözlemlenebilmektedir. Bu alandaki ilk çalışmalar 1950'li yıllarda başlasa da, sendromun görülme oranı 70'li yıllarda artmış, 2000'li yılların başında patlama yaşanmıştır. Boş yuva sendromu etkilerinin anne rolündeki kadınlarda daha sık rastlandığı gözlemlense de, baba rolündeki erkeklerin de bazı durumlarda çok ağır semptomlar gösterebildiği gözlemlenmiştir.
Belirtiler ve etkiler > Davranışsal etkileri

Ebeveynin çocuğuyla olan bu samimi ve düzenli ilişkisinin aniden kaybolması durumunun ebeveynde kimlik bunalımına, ani bir rol kaybına ve kendini başkalarından izole etme arzusuna sebep olduğu gözlemlenmiştir. Sendromun etkileri, aile üyeleri dışında sosyal etkileşime daha az giren ebeveynlerde çok daha ciddi sonuçlara sebep olabilmektedir. Sendrom ilerledikçe ebeveynlerin kimlik bunalımına girdikleri, ebeveynlik rollerini tanımlamada zorluk çektikleri, evlilik içi sorunlar yaşadıkları ve alkolizme yöneldikleri gözlemlenmiştir. Bu sorunlar, özellikle de boş yuva sendromunu evliliğin görece erken dönemlerine yaşayan ebeveynlerde, evliliğin boşanmayla sonuçlanmasına kadar gidebilir. Bu bireylerin genel olarak daha mutsuz olduğu, hayattan ve evliliklerinden daha az keyif aldıkları gözlemlenmiştir.
Nadiren de olsa, çocuğun evden ayrılmasıyla birlikte ortadan kalkan sorumluluk yükünün, ebeveynlere birlikte geçirmek için zaman oluşturma, birbirleriyle yeniden bağlantı kurma ve ilişkilerini tekrar alevlendirme fırsatı tanıma gibi birkaç olumlu etkisinin de bulunduğu kanıtlanmıştır.
Belirtiler ve etkiler > Fiziksel etkileri

Semptomun etkisi altındaki bireylerin yoğun keder, suçluluk, öfke ve yalnızlık hissettikleri; bu etkilerin depresyon, anksiyete bozukluğu ve psikoz gibi ağır psikopatolojik durumlara sebep olabileceği gözlemlenmiştir. Bu durumlar terapi gerektirecek klinik vakalara dönüşebilmektedir.
Farklılıklar > Cinsiyet

Boş yuva sendromu başlarda yalnızca kadınlarda görülen bir durum olarak düşünülüyordu. Bunun ana sebeplerinden biri kadının tek kimliğinin ve en temel rolünün çocuklarına bakmak şeklinde tanımlanmasıydı. Yapılan araştırmalar, kadınların çocuklarının evden ayrılmasına yalnızlık, depresyon, endişe, stres ve memnuniyetsizlik gibi ortak tepkiler verdiklerini göstermiştir. Son yıllarda yapılan araştırmalarla birlikte her iki cinsiyet de boş yuva sendromunu yaşadığı tespit edilmiştir. Ancak toplumsal cinsiyetin de etkisiyle bu durumu dışa vuruş şekilleri farklılaşabilir. Evin birincil ekonomik destekçisinin baba olduğu ailelerde çocuklar evdeyken onlarla yeterince zaman geçiremeyen babalar ev boşaldığında pişmanlık ve suçluluk duygusu hissedebilirler. Aşırı ilgili, aşırı korumacı anneler boş yuva sendromunu yaşamaya daha açıktır. Geleneksel ailelerde babalar erkek çocuklarının evden ayrılmasını babalık rollerinin kaybı olarak algılamışlardır Boş yuva sendromu her iki cinsiyette de ortaya çıkabilir ancak gösterilen tepkiler aile yapısına, içinde yaşanılan topluma göre şekil alır.
Farklılıklar > Kültür

Çeşitli kültürel gruplar aile türleri, ilişkiler ve bunlarla başa çıkma yolları kapsamında birbirinden farklı normlar, değerler, roller ve beklentiler içerebilir. Bu kültürel normların ve beklentilerin oluşmaması durumunda ebeveynler için çatışma, stres ve endişe halinden söz edilebilir. Araştırmacılar, yuvanın boşaltılmasına yüklenen anlam konusunda kültürel bir farklılık olduğunu belirtmiştir. Batılı ebeveynler için “boş bir yuvaya” sahip olmak daha fazla esneklik, eğlence ve daha az günlük duygusal zorluk ve baskı anlamına gelebilir. Buna karşılık, Doğu kültürlerinde, evden ayrılan çocuklar (özellikle normatif olmayan durumlarda) aile bağlarının koptuğunu ve ebeveynlerin geleneksel kültürel değerleri aşılayamadıklarına bir gösterge olabilir, bu da bu ebeveynler için endişe ve strese neden olabilir.
Batılı ebeveynler bağımsız çocuk yetiştirmeye önem verir ve bu anlayıştan ötürü Batı’da küçük çocukların ebeveynlerinden farklı bir yatak odasında uyuması ve gençlerin 18 yaşına geldiklerinde ebeveynlerinden ayrı bir eve çıkması normal kabul edilir. İtalya ve İspanya gibi Güney Avrupa ailelerinde ataerkil anlayış boş yuvayı aile mirasının bir kaybı olarak görmektedir. İtalyan aileler boş yuvaya olumsuz tepki verir ve sağlıklı yaşam kaybı hissederken, Fransız anneler daha az geleneksel annelik rollerini sürdürerek ve çocukların aile evine muhtemel dönüşünü kabul ederek boş yuvayı daha olumlu deneyimler.
Toplulukçu Doğu toplumlarında ise anne ve babalar çocuklarından itaat ve iş birliği özelinde beklentiye sahip olabilir. Öyle ki, yaşlı insanlar için sunulan aile desteği, uzun yıllardır süregelen bir Çin geleneğidir. Uyuşmacı toplum anlayışının yaygın olduğu Afrika, Hindistan, Orta Doğu ve Doğu Asya’da, yaşlı anne-babalara çok büyük hürmet gösterilir. Onlara bakmak ve saygı duymak neredeyse bir çocuğun görevi olarak kabul edilir. Bu ilkelere uymamak anne babada strese, üzüntüye ve utanca yol açabilir. Öte yandan İngiliz ailelerinde ise çocukların aileden ayrılması, özerk yetişkin yaşam sürmenin zorluklarıyla yüzleşmek için donanımlı çocuklar yetiştirmede ebeveyn başarısının bir kanıtıdır. Elde edilen veriler evde çocukları olan akranlarına kıyasla çocukları olmadan yaşayan Çinli ailelerin çocuklarıyla daha zayıf bağlara, daha kötü aile işleyişine ve yaşamlarından memnun olmamaya daha yatkın olduklarını göstermiştir. Ayrıca Çinli emekli ebeveynlerin %80’den fazlası orta ile yüksek düzeyde yalnızlık bildirmiştir. Bir diğer Asya ülkesi olan Tayland’dan alınan verilere göre bu ülkede emekli anne babalar yetişkin çocukları ikamet ettikleri bölgenin dışına çıktıklarında, daha yakın olduklarında olduğundan daha düşük depresyon dereceleri göstermektedir. Ağırlıklı olarak Doğu kültürüne sahip olan Hindistan’da en büyük oğlun yetişkinliğe kadar evde yaşamayı sürdürmesi ve eşiyle birlikte ebeveynlerini desteklemeye devam etmesi yaygın bir gelenektir.
Başa çıkma yolları > Süreci zamana bırakmak

Ebeveynler çocuklarının deneyimleriyle yani onların zaman çizelgesiyle kendi deneyimlerini karşılaştırmaktan kaçınmalıdırlar. Bu süreçte ebeveynler evden ayrılan çocuklarının başarısı için onlara nasıl yardımcı olabileceklerini düşünebilirler.
Başa çıkma yolları > Çocuklarla iletişimi devam ettirmek

Ebeveynler çocuklarından ayrı yaşasalar bile onlarla iletişimlerini devam ettirebilirler. Telefon görüşmelerini sürdürebilirler, karşılıklı ziyaretler yapabilirler, e-posta ve mesaj yoluyla iletişimde kalabilirler veya günümüz teknolojisinin imkânlarından olan görüntülü görüşmeler gerçekleştirebilirler.
Başa çıkma yolları > Çevreden destek almak

Ebeveynler boş yuva sendromu sürecinde kendilerini güvende ve iyi hissedecekleri kişilerle normalden daha sık görüşebilirler. Ancak kişiler kendilerini depresyonda hissediyor ise doktorlarına ya da bir akıl ve ruh sağlığı uzmanına danışmalıdırlar.
Başa çıkma yolları > Pozitif kalmaya çalışmak

Çocukların evden ayrılması ebeveynleri boş yuva sendromuna düşürmektedir ancak ebeveynler bu durumun olumlu yanlarını görmeye çalışmalıdırlar. Yani kişiler bu süreçte yapmak isteyip yapamadıkları çocuklarıyla iken zaman bulamadıkları hobileri, kişisel aktiviteleri ve eşlerin birbirleri ile zaman geçirmesi gibi onlara içinde bulundukları yaşam değişikliğine uyum sağlamalarına yardımcı olabilecek uğraşlar edinebilirler.
"SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 70 Yılı" Jübile Madalyası

| "SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 70 Yılı" Jübile Madalyası |
| --- | --- |
Madalyanın önden görünüşü
 Sovyetler Birliği tarafından verilir
 
Tür: Jübile Madalyası
Olası Hak Sahipleri: SSCB Vatandaşları
Gerekçe: Bu madalya SSCB Silahlı Kuvvetlerinde hizmete giren ve aktif görevde bulunan kişilere verildi.
Tanım: 28 Ocak 1988
İstatistikler
Toplam Verilişi: 9,842,160
 
"SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 70 Yılı" Jübile Madalyası (Rusça:  Юбилейная медаль «70 лет Вооружённых Сил СССР»), Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri'nin kuruluşunun 70.yıldönümünü ilan etmek için 28 Ocak 1988'de SSCB Yüksek Sovyet Başkanlığı kararı ile kurulan Sovyetler Birliği devletinin askeri hatıra madalyasıydı.
Bu madalyadan önce "SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 40 Yılı" Jübile Madalyası, "SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 50 Yılı" Jübile Madalyası ve "SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 60 Yılı" Jübile Madalyası verilmiştir.
"SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 70 Yılı" Jübile Madalyasının arkası
Ödül Tüzüğü

"SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 70 Yılı" Jübile Madalyası 23 Şubat 1988'de Sovyet Ordusu'nda, Deniz Kuvvetlerinde, SSCB Bakanlar Konseyinde Devlet Güvenlik organlarının kuvvetleri ve İçişleri Bakanlığı birliklerinde silahlı olarak hizmete giren ve aktif görevde bulunan memurlar, emniyet subayları, astsubaylar, astsubaylar, küçük subaylar, denizciler ve askerlere verildi. Ayrıca, SSCB Silahlı Kuvvetleri'ndeki Sovyet vatanını korumak için savaşa katılan eski Kırmızı Muhafızlar, askerler, İç Savaş ve 1941 - 1945 Büyük Yurtsever Savaşı partizanları; Sovyet Ordusu'nda, Deniz Kuvvetlerinde, İçişleri Bakanlığı birliklerinde, SSCB Devlet Güvenlik Bakanlar Kurulu Silahlı Kuvvetlerinde ve organlarında 20 yıl ya da daha fazla görev yapan yedekte veya emekli olarak askerlik görevinden uzaklaştırılan kişiler ve birçok madalya sahipleri de ödüllendi.
Madalya, SSCB Yüksek Sovyet Başkanlığı adına askerî birlikler, ajanslar ve kurumların komutanları tarafından verildi. Emekliler için, cumhuriyetçi, bölgesel, bölgesel, ilçe, belediye ve ilçe askeri komiserleri tarafından verildi. Her madalya ödül teyidi ile geldi; bu tasdik, ödülün ismini taşıyan küçük, 8 cm x 11 cm karton kitapçık, alıcının ayrıntıları ve içeride resmi damga ve imza şeklinde geldi.
"SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 70 Yılı" Jübile Madalyası göğüsün sol tarafında ve SSCB'nin diğer emir ve madalyalarının yanında giyildi ve ""SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 60 Yılı" Jübile Madalyası"nın hemen ardından yer aldı. Rus federasyonunun emir ve madalyaları eşliğinde giyilirse, ikincisi önceliğe sahiptir.
Madalya Tanımı

"SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 70 Yılı" Jübile Madalyası, çapı 32mm olan dairesel pirinç madalyon olup her iki tarafında yükseltilmiş bir jant vardır. Merkezin ön yüzünde, üç Sovyet askerinin üst üste binen kabartmalı profillerini bıraktı; solda bir uçuş kaskı, ortada bir denizci, sağda kasklı bir asker giyen bir pilot; yukarıda çekiç ve orak içeren beş sivri bir yıldızın kabartma görüntüsü vardır. Meşe ve defne çelengi üzerine "1918" ve "1988" olmak üzere iki sıra halinde bulunan kabartma yazıtları madalyon çevresi boyunca yükselir ve beş sivri yıldızla üstten ayrılmıştır. Bunun aksine, yukarıda beş sıradaki "Sovyet Silahlı Kuvvetlerinin 70 Yılına" ait kabartma yazıt, defne ve meşe dallarını geçti.
Madalya, madalyon süspansiyon halkası vasıtasıyla bir halka tarafından standart bir Rus beşgen kulvarına sabitlendi. Montaj, 24 mm genişliğinde kırmızı ipek moiré şerit ile 2 mm yeşil kenar çizgileri ve sarı 2 mm şeritlerle sınırlandırılmış merkezi bir 2 mm mavi şerit ile kaplanmıştır.
Onurlananlar

Aşağıdaki kişiler, "SSCB Silahlı Kuvvetlerinin 70 Yılı" Jübile Madalyasının alıcılarıydı.
Yuri Malenchenko
Igor Sergeyev
Pavel Kurochkin
Vladimir Kuroyedov
Yuri Baluyevsky
Anna Yegorova
Meliton Kantaria
Boris Gromov
Timur Apakidze
Sergey Sokolov
Anatoly Kvashnin
Viktor Kazantsev
Vladimir Shamanov
Gennady Troshev
Vladimir Yegorov
Rashid Nurgaliyev
Uładzimir Karvat
Nikolai Patrushev
Aleksandr Aleksandrovich Skvortsov
Mukhtar Altynbayev
Natalya Meklin
Nikolay Bordyuzha
Riad Ahmadov
Polina Gelman
Igor Sergun
Evrim
Tarihçe

İnsanlık tarihi boyunca değişik kültürler, insanın, diğer canlıların ve evreninin kökenini çeşitli şekillerde açıklamaya çalışmış bu çaba da pek çok farklı yaratılış mitine yol açmıştır. Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam'da canlıların ortaya çıkışı bir yaratıcının tüm evreni yoktan (Latince: ex nihilo) var etmesiyle açıklanır.
İlk Hristiyan din adamlarından Nenizili Gregor ve Augustinus, tüm canlıların tanrı tarafından yaratılmadığını, bir kısmının sonradan tanrının yaratıklarından gelişerek oluştuğunu ileri sürmüştür. Bu iddiayı harekete geçiren güdü ise biyolojik değil, dinîdir. Bu din adamları, tüm canlı türlerinin, Tufan esnasında Nuh'un gemisine sığamayacağını, bu nedenle bir kısmının sonradan ortaya çıkmış olması gerektiğini düşünüyorlardı.
Antik Yunan filozofları, kendi yaratılış mitlerini oluşturmuşlardır. Anaksimandros, hayvanların şekil değiştirebildiklerini ileri sürmüştür. Empedokles, hayvanların, önceki hayvanların organlarının birleşiminden oluştuklarını ileri sürmüştür.
El-Cahiz'in Abbasiler döneminde yazdığı Hayvanlar Kitabı (Kitab el-Hayavan) adlı kitapta, hayvanların evrim geçirdiği savunulmuştur.
Bir olgunun ortaya çıkışında bileşenlerin değişime uğramaları ile ilgili süreç tanımının felsefi açıdan "evrim" kelimesi ile belirginleşmesi çok eskiye dayanır. Darwin'in "Türlerin Kökeni" adlı eserinde yer alan "evrimsel hayat ağacı", canlı evriminin anlatımında kullandığı mitolojik bir simgedir ve pek çok inançta yer alır. Herhangi bir "sağlam ve doğru" biyolojik altyapısı olmasa da, Aristoteles'ten Konfüçyüs'e kadar birçok önemli isim evrim kavramı konusunda yazmıştır. Ayrıca, evrim konusunda İbn-i Haldun ve İbn-i Sina farklı teoriler sunmuşlardır.
19. yüzyılda Lamarck, kazanılan karakterlerin kalıtımına dair bir hipotez öne sürmüş; fakat yaptığı deneyler bu hipotezin yanlış olduğunu göstermiştir. Aynı yüzyılda Charles Darwin, Galapagos Adaları'ndaki gözlemlerine dayanarak, evrimin mekanizmasını doğal seçilimle açıklamıştır.
Tarihçe > Antik dönem

Bir organizma türünün başka bir türden türeyebileceği önerisi, Anaksimandros ve Empedokles gibi ilk Sokratik öncesi Yunan filozoflarından bazılarına kadar uzanır. Bu tür öneriler Roma dönemine kadar varlığını sürdürdü. Şair ve filozof Lucretius, başyapıtı De rerum natura'da (Nesnelerin Doğası Üzerine) Empedokles'i takip etti.
Tarihçe > Orta Çağ

Bu materyalist görüşlerin aksine, Aristotelesçilik, tüm doğal şeyleri, formlar olarak bilinen sabit doğal olasılıkların gerçekleşmeleri olarak görmüştür. Bu, her şeyin ilahi bir kozmik düzende oynamak için tasarlanmış bir rolü olduğu Orta Çağ teleolojik doğa anlayışının bir parçası haline geldi. Bu fikrin varyasyonları, Orta Çağ'ın standart anlayışı haline geldi ve Hristiyan inancına entegre edildi. Aristoteles, gerçek organizma türlerinin her zaman tam metafizik formlarla birebir örtüşmesini talep etmemiş ve özellikle yeni canlı türlerinin nasıl oluşabileceğine dair örnekler vermiştir.
Bir dizi Arap Müslüman alim evrim hakkında yazmıştır, en önemlisi MS 1377'de Mukaddime kitabını yazan İbn Haldun'dur.
Tarihçe > Darwin öncesi

17. yüzyılın "Yeni Bilimi", Aristotelesçi yaklaşımı reddetti. Doğal fenomenleri, tüm görünür şeyler için aynı olan ve herhangi bir sabit doğal kategorinin veya ilahi kozmik düzenin varlığını gerektirmeyen fiziksel yasalar açısından açıklamaya çalıştı. Bununla birlikte, bu yeni yaklaşım, sabit doğal türler kavramının son kalesi olan biyolojik bilimlerde kök salmak için yavaştı. John Ray, sabit doğal türler için daha önce kullanılan daha genel terimlerden birini, "türler"i bitki ve hayvan türlerine uyguladı, ancak her canlı türünü kesin olarak bir tür olarak tanımladı ve her türün, devam eden özelliklerle tanımlanabileceğini öne sürdü. Carl Linnaeus tarafından 1735'te tanıtılan biyolojik sınıflandırma, tür ilişkilerinin hiyerarşik doğasını açıkça kabul etti, ancak yine de türleri ilahi bir plana göre sabitlenmiş olarak görüyordu.
Bu zamanın diğer doğa bilimcileri, türlerin zaman içinde doğa yasalarına göre evrimsel değişimi hakkında spekülasyon yaptılar. 1751'de Pierre Louis Maupertuis, üreme sırasında meydana gelen ve yeni türler üretmek için birçok nesil boyunca biriken doğal modifikasyonları yazdı. Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon, türlerin farklı organizmalara dönüşebileceğini öne sürdü ve Erasmus Darwin, tüm sıcakkanlı hayvanların tek bir mikroorganizmadan (veya "filament") türemiş olabileceğini öne sürdü. İlk tam teşekküllü evrim şeması, Jean-Baptiste Lamarck'ın 1809'daki " dönüşüm" teorisiydi, spontan nesil sürekli olarak, doğal ilerleme eğilimi olan paralel soylarda daha fazla karmaşıklık geliştiren basit yaşam biçimleri üretti ve yerel düzeyde, bu soyların, ebeveynlerde kullanımlarının veya kullanılmamalarının neden olduğu değişiklikleri miras alarak çevreye uyum sağladıklarını varsaydı.  (İkinci süreç daha sonra lamarkizm olarak adlandırıldı.) Bu fikirler, yerleşik doğa bilimciler tarafından ampirik desteği olmayan spekülasyonlar olarak kınandı. Özellikle Georges Cuvier, türlerin ilgisiz ve sabit olduklarında, benzerliklerinin işlevsel ihtiyaçlar için ilahi tasarımı yansıttığında ısrar etti. Bu arada, Ray'in yardımsever tasarım fikirleri, William Paley, karmaşık uyarlamaları ilahi tasarımın kanıtı olarak öneren ve Charles Darwin'in hayran olduğu Tanrı'nın Varlığının ve Niteliklerinin Doğal Teolojisine veya Kanıtlarına (1802) girdi.