stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İskankuyu, Han
Tarihçe

1892 yılında Bulgaristan'ın Tırnova ve Şumlu bölgelerinden gelen üç göçmen aile tarafından vadi içinde kurulmuştur. Daha sonra başka ailelerin de gelip yerleşmeleri ile köy halini almıştır. “Dirilti”, Kızılkuyu”, Kırmızıkuyu” adları ile anılan köy son olarak “İskânkuyu” adını almıştır. Jeolojik yönden mahallenin bulunduğu alanlarda ve yakınlarında deniz fosillerine rastlanmaktadır.
Coğrafya

Eskişehir iline 88 km, Han ilçesine 17 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 20 hane kalmıstır
2000: 88    
1997: 100
Karartma Geceleri

Başlığın diğer anlamları için Karartma Geceleri (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| --- | --- |
Karartma Geceleri romanının kapağı
Yazar: Rıfat Ilgaz
Ülke: Türkiye
Dil: Türkçe
Tür: Roman
Yayım: 1974
Yayımcı: Çınar Yayınları
Sayfa: 219
ISBN: 978-975-348-024-6
Karartma Geceleri, Rıfat Ilgaz'ın 1974 yılında yayımlanan romanıdır. II. Dünya Savaşı sürecinde kitabı toplatılan öğretmen-şair Mustafa Ural'ın hikâyesini anlatır. Ilgaz'ın kendi hayatından izlenimler taşıyan bu roman, daha sonra Yusuf Kurçenli tarafından filme çekilmiş ve başrolünü Tarık Akan oynamıştır. Eserdeki akıbete uğrayıp bir zamanlar toplatılan Karartma Geceleri 2004 yılında MEB 100 Temel Eser listesine girdi.
Karakterler

Mustafa Ural: Romanın ana karakteridir ve roman onun etrafında şekillenir. İdealist bir öğretmendir ve yazdığı toplumcu şiirlerden dolayı tutuklanmıştır. Roman boyunca kaçak hayatı sürer. Ancak her fırsatta şair olduğunu dile getirmekten çekinmez.
Şükran Hanım: Mustafa Ural'ın eşidir. Eşi ile düşünceleri pek uyuşmayan, rahatına düşkün bir kadındır.
Ayten: Mustafa Ural'ın ev sahibi olan subay bir babanın kızıdır. Kitap okumayı çok seven, akıllı bir hanımdır ve babasıyla düşünceleri uyuşmaz. Romanda Mustafa Ural'a yardım etmiştir.
Şehadet Camii

| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Osmangazi, Bursa, Türkiye
Koordinatlar: 40°11′11″K 29°03′22″D﻿ / ﻿40.18639°K 29.05611°D﻿ / 40.18639; 29.05611
Tamamlanma: 1365

Şahadet Camii veya diğer adlarıyla Kale Camii veya Saray Camii, Bursa'da Tophane semtindeki tarihî  cami.
I. Murad tarafından 1365 yılında Bey Sarayı'nın karşısına yaptırılmıştır. Yapıldığında şehrin en büyük camisi idi. 1855 Bursa depreminde yıkılmış ve 1890'da Vali Celaleddin Paşa tarafından  dönemin zevkine uygun olarak (neorönesans ve neogotik üsluplarda)  yenilenmiştir. Günümüzdeki hali, aslının üçte iki oranında küçültülmüşüdür.
İlk inşa edildiğinde Ulu Cami tipinde bir cami idi. I. Murad'ın Filibe’deki camisi ile aynı plan şemasına sahip olan üç bölümlü ve dokuz kubbeli yapı, çok direkli, çok kubbeli ilk halk camisi idi. Günümüzde ana ibadet mekânı, art arda iki kubbe ile örtülüdür, bu mekân eski camiden kalmadır. Ön cephe ve yan duvarlar, 19. yüzyıldaki onarımda yenilenmiştir.
Yapıya, Bursa Kalesi içinde olduğu için "Kale Camii”, Bey Sarayı’nın karşısında olduğu için  "Saray Camii" denilmiştir. Kimi kaynaklarda yapının banisi I. Murad'ın 1389’da Kosova Savaşı’nda şehit olmasından sonra "Şehadet Camii" adını aldığı belirtilir. Bir rivayete göre I. Murad vakit namazlarını kılmıyordu ve bu durum halkta tepkiye neden olduğundan namaz kıldığına şehadet etmesi için bu camiyi yaptırmış; bu nedenle "Şehadet Camii" denmiştir.
II. Dünya Savaşı yıllarında ibadete kapanan cami, 1946'da Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu'nun talebi sonucu ibadete açıldı, basit onarımlar yaptırılıp yeniden hizmete girdi.
Doğu kapısı üzerinde  küçük boy nesih harflerle Arapça yazılmış  mermer bir kitabe vardır. Bu kitabe, Bursa fethedildiğinde Orhan Gazi tarafından Hisar'da inşa edilmiş olan ve 1855 depreminde yıkılan mescide aittir. Hisar'daki mescit günümüze gelememiştir.
Königswinter

| Flama | Konum |
| --- | --- |

Temel veriler
Eyalet: Kuzey Ren-Vestfalya





Yüzölçümü: 76,19 km²
Nüfus: 40.702 (31.12.2015)
Nüfus yoğunluğu: 530 kişi/km²



Web sitesi: Königswinter
Belediye başkanı: Peter Wirtz (CDU)
Königswinter'den görünüm
Königswinter, Almanya'nın Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinde bir kent. Ren Nehri'nin Bonn'a göre karşı kıyısında yer alır. Yüzölçümü 76,19 km²'dir. Nüfusu 31 Aralık 2015 itibarıyla 40.702 olarak saptanmıştır. Km² başına 530 kişi düşmekte, belediye başkanlığı Peter Wirtz tarafından yürütülmektedir.
Kasabalar / Kentler

Altstadt, Bennerscheid, Berghausen, Bockeroth, Boseroth, Dahlhausen, Düferoth, Döttscheid, Eisbach, Eudenbach, Faulenbitze, Gratzfeld, Gräfenhohn, Hartenberg, Hasenboseroth, Heisterbach, Heisterbacherrott, Hühnerberg, Hüscheid, Ittenbach, Kellersboseroth, Kochenbach, Komp, Kotthausen, Lahr, Margarethenhöhe, Niederbuchholz, Niederdollendorf, Niederscheuren, Nonnenberg, Oberdollendorf, Oberpleis, Oberscheuren, Oelinghoven, Perlenhardt, Pleiserhohn, Pützstück, Quirrenbach, Rauschendorf, Ruttscheid, Rübhausen, Römlinghoven, Sand, Sandscheid, Sassenberg, Siefen, Stieldorf, Stieldorferhohn, Thomasberg, Uthweiler, Vinxel, Wahlfeld, Weiler, Willmeroth.
Video Bağlantıları

Konigswinter Tanıtım Videosu
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4031563-0  LCCN: n81112195  MusicBrainz: ef16db81-4c0a-4697-8ad2-64a9f7db0e7b  NKC: ge391501  NLI: 987007557481205171  VIAF: 148936403   WorldCat (LCCN): n81-112195
Rock-Star

Rock-Star (樂-STAR olarak stilize edilmiştir) Güney Koreli erkek müzik grubu Stray Kids'in sekizinci Korece genişletilmiş albümüdür. Üçüncü stüdyo albümleri 5-Star'dan (2023) beş ay sonra, JYP Entertainment ve Republic Records aracılığıyla 10 Kasım 2023'te yayınlanmıştır. Albümün içeriği Korece'de dört karakterli duygu deyimini belirten Çince huiroaerak şeklinde okunan (Çince: 喜怒哀樂; Türkçe: sevinç, öfke, üzüntü ve mutluluk) ifadeyi temel alır. Grubun şirket içi prodüksiyon ekibi olan 3RACHA, EP üzerinde Versachoi, Cubeatz, Willie Weeks, Millionboy, Nickko Young ve Jun2 ile çalışmıştır.
EP, çıkış şarkısı olarak "Lalalala" ve Japon şarkıcı-söz yazarı Lisa'nın yer aldığı "Social Path"in Korece versiyonu dahil olmak üzere sekiz parçadan oluşur. Ticari olarak Rock-Star, Güney Kore, Avusturya, Yunanistan, Macaristan, Japonya, Polonya ve Amerika Birleşik Devletleri'nde ulusal listelerde zirveye yerleşti ve Kore Müzik Telif Hakkı Derneği (KOMCA) tarafından dört milyonluk sertifikaya, Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri'nde altın sertifikaya layık görüldü. Uluslararası Fonografi Endüstrisi Federasyonu'na (IFPI) göre Rock-Star, 2023'te dokuzuncu en çok satan küresel albüm oldu.
Çiftlikköy, Havza
Coğrafya

Samsun iline 121 km, Havza ilçesine 37 km Bafra ilçesine 21 km Vezirköprü ilçesine 18 km  uzaklıkta bulunur ilçeleri birbirine bağlayan en uç köydür.Deniz seviyesinden yüksekliği 945 m  toprak yapısı humuslu ve killidir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2024 |  | 1368 |
2007: 
| 2000 |  | 1286     |
| 1997 |  | 1412 |
| g t Havza'nın mahalleleri |
| --- | --- |
 19 Mayıs  25 Mayıs  Ağcamahmut  Ağdırhasan  Arslançayırı  Aşağıyavucak  Aşağısusuz  Bahçelievler  Başpelit  Bekdiğin  Belalan  Beyköy  Beyören  Boyalı  Boyalıca  Celil  Cevizlik  Çakıralan  Çamyatağı  Çay  Çayırözü  Çelikalan  Çeltek  Çiftlikköy  Değirmenüstü  Demiryurt  Dereköy  Doğançayır  Dündarlı  Ekinpınarı  Elmacık  Ereli  Erikbelen  Ersandık  Esenbey  Eymir  Gelincik  Gidirli  Göçmenler  Güvercinlik  Hacıbattal  Hacıdede  Hecinli  Hilmiye  Ilıca  İcadiye  İmaret  İmircik  İnönü  Kaleköy  Kamlık  Karabük  Karageçmiş  Karahalil  Karameşe  Karga  Karşıyaka  Kayabaşı  Kayacık  Kemaliye  Kıroğlu  Kirenlik  Kocaoğlu  Kocapınar  Kuşkonağı  Küflek  Medrese  Memduhiye  Meryemdere  Mesudiye  Mısmılağaç  Mürsel  Orhaniye  Ortaklar  Paşapınarı  Pınarçay  Sivrikese  Sofular  Sondaj  Şerifali  Şeyhali  Şeyhkoyun  Şeyhler  Şeyhsafi  Taşkaracaören  Tekkeköy  Tuzla  Uluçal  Üniversite  Yağcımahmut  Yaylaçatı  Yazıkışla  Yenimahalle  Yenice  Yenimescit  Yeşilalan  Yukarısusuz  Yukarıyavucak 
1 2  "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024. Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
Türkiye'deki rüzgârlar

Kuzey Ege'de Poyraz nedeniyle eğilmiş bir Zeytin Ağacı
Suriye ve Irak üzerinden gelen Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ni etkileyen Çöl Fırtınası
Türkiye'de esen başlıca rüzgârlar iki gruba ayrılabilir;
Yönlerine göre rüzgârlar
Özel Rüzgârlar
Yönlerine göre Rüzgârlar

Estikleri yönlere göre rüzgârlar;
Yönlerine göre Rüzgârlar > Gündoğusu

Doğudan esen soğuk ve kuru rüzgârdır. Güney Rusya ile Kafkaslar'da yüksek basıncın görülmesi durumunda bu rüzgâr tipi daha çok gözlemlenir. Gündoğusu genellikle yağışın kesilmesine sebep olur.
Sıcaklık 24-21
°C
Yönlerine göre Rüzgârlar > Keşişleme

İstanbul yöresinde güneydoğudan esen rüzgâra denizcilerin verdiği addır. Uludağ'ın eski adı olan Keşiş dağının yönüne göre adlandırılmıştır. Gündoğusu ve Kıble arasında 135 dereceden esmektedir. Bir diğer adı da Akyeldir. Samyeli de denir.
Yönlerine göre Rüzgârlar > Kıble

Güneyden esen, güney yönünü simgeleyen kıbleden ismini alan, oldukça sıcak ve nemli rüzgâr. Orta Akdeniz'de oluşan alçak basınç merkezi Türkiye'de bu tür rüzgârın gözlenmesini sağlayan etkenlerdendir.
Sıcaklık 27-36 °C
Yönlerine göre Rüzgârlar > Lodos

Türkiye'nin batı kesimlerinde, güneybatı yönlerinden esen sıcak rüzgâr (İsmi Yunan tanrısı Notos'dan çevirme). Kabayel ve kumkarası olarak da bilinir. Bazen hızı ve hamlesi 60 ile 130 km/s'ye kadar ulaşarak etkili olur. Denizciler için oldukça önemli ve tehlikeli varsayılan rüzgâr tipidir. Bilhassa Marmara Bölgesi'nde deniz ulaşımını açık şekilde etkiler. Görüş mesafesini, içerdiği nem (mikro damlacıklar) nedeniyle yüzde 10 kadar düşürebilir.[kaynak belirtilmeli] Bazen yağmurun peşinden sıcak bir havaya neden olur. Yağmur öncesinde ise ılık ve nemli bir ortama neden olabilir. Kıyı erozyonuna neden olan rüzgâr tiplerindendir.
Özellikle kış mevsiminde, sıcak esme özelliği nedeniyle karların erimesine neden olarak zaman zaman taşkın, sel ve su baskınları yaratır. Aynı zamanda, estiği sürece sıcaklıkların da normalin üstünde artmasına neden olan bir rüzgârdır. Zaman zaman Ege, Marmara ve Batı Akdeniz'de deniz ulaşımını etkilediği gibi kara ve denizde can ve mal güvenliğini tehlikeye sokacak olaylara neden olarak yaşamı etkiler.
Mekanizması henüz anlaşılamamış olmakla birlikte, migren ağrılarını tetiklediği bilinmektedir.
Sıcaklık 9-12 °C
Yönlerine göre Rüzgârlar > Günbatısı

Batıdan esen sıcak ve nemli rüzgâr. Günbatısı özellikle Türkiye'nin batı kesimlerinde yağışlara neden olur. Marmara ve Karadeniz üzerinden alçak basınç ve cephe sistemlerinin her geçişinde gözlenir ve zaman zaman denizde ve karada yaşamı etkiler.
Sıcaklık 25-29 °C
Yönlerine göre Rüzgârlar > Karayel

Yağmurlu bir dönemi izleyen 2-3 gün boyunca devamlı olarak kuzeybatıdan esen rüzgâr. Balkanlar'ın kuzeyinde, Rusya stepleri içerisinde oluşan alçak basınç merkezi ve buna bağlı cephe sistemlerinin geçişi sırasında gözlenen rüzgâr cinsidir.
Esme yönündeki yüksek dağların kuytu taraflarında yamaç aşağı alçalan rüzgâr ısınarak fön tipi rüzgâr etkisi ve özellikleri taşır. Bu yerlerde sıcak, kuru ve hoş bir hava yaratırlar.
Sıcaklık 13-16 °C
Yönlerine göre Rüzgârlar > Yıldız

Kuzeyden esen, ismi kutup yıldızına istinaden yerel balıkçılar tarafından verilen soğuk rüzgâr. Genellikle Karadeniz ve Marmara denizi üzerinden bir soğuk cephenin geçişinden sonra eser. Yazın serin, kışın ise soğuk hava taşır.
Sıcaklık 8-14 °C
Yönlerine göre Rüzgârlar > Poyraz

Kuzeydoğudan esen bir rüzgâr çeşidi (İsmi Yunan tanrısı Boreas'dan çevirme). Kışın kar ve soğuk getirir. Deniz hafif çalkantılı ve dalga üstünde beyaz köpükler olur.
Sıcaklık -14-9 °C
Özel Rüzgârlar > Samyeli

Çölden esen rüzgârdır. Günümüzde Güneydoğu Anadolu Bölgesinde, Irak yönünde yani güneydoğu yönünden esen rüzgârdır.
Özel Rüzgârlar > Meltem

Meltemler, genellikle orta enlemlerde, yaz mevsiminde esen hafif şiddette yerel rüzgârlardır. Isınma farkına bağlı yerel basınç farkından oluşurlar. Esme sürekleri kısa, etki alanları dardır. İklim üzerinde etkileri azdır.
Deniz ve kara arasındaki sıcaklık farkı ile Deniz meltemi ve Kara meltemi eser. Dağ zirveleri ile vadiler arasındaki sıcaklık farkından Dağ meltemi ve Vadi meltemi oluşur.
Özel Rüzgârlar > İmbat

Yunancadan ya da İtalyanca "İmbatto" sözcüğünden dilimize geçmiş, yazları gündüz denizden karaya doğru esen mevsim rüzgârıdır. Ege Bölgesinde görülür. Deniz meltemidir.
Özel Rüzgârlar > Etezyen

Doğu Akdeniz ve Ege Denizinde kuzeyden esen kuru yeldir. Mayıs-Eylül döneminde etkili olan bu rüzgâr, zaman zaman fırtına şeklinde sert eser.
Özel Rüzgârlar > Bora

Yağmur getiren sert rüzgâr. Kuzey kökenlidir. Bora ismi kimi zaman Poyraz yerine de kullanılır.
Özel Rüzgârlar > Föhn

Ana madde: Fön rüzgârı
Föhn rüzgârları, hava kütlelerinin dağ yamacını aşması sureti ile diğer yamaçta alçalması neticesinde ortaya çıkan kurak ve sıcak rüzgârlardır.
İmbat, gündüzleri ısınan kara ile daha soğuk deniz yüzeyi arasındaki hava çevrimidir (şekil a)
Kızılcaören, Kızılcahamam

| Kızılcaören |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Ankara ilinin Türkiye'deki konumu
KızılcaörenKızılcaören'in Ankara ilindeki konumu
Koordinatlar: 40°30′27″N 32°37′33″E﻿ / ﻿40.50762°K 32.62595°D﻿ / 40.50762; 32.62595
Ülke:  Türkiye
İl: Ankara
İlçe: Kızılcahamam
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2023): 331
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0312
İl plaka kodu: 06
Posta kodu: 06890
İstatistiki bölge: Ankara alt bölgesi 
Seçim çevresi: Ankara (2. Seçim Bölgesi) 
Kızılcaören, Ankara ilinin Kızılcahamam ilçesine bağlı bir mahalledir.
Ankara'yı İstanbul'a bağlayan E-5 kara yolu üzerinde bulunan Kızılcaören, ilçe merkezine 4,5, Ankara'ya 84 km uzaklıktadır. Sakarya nehrinin çıkış kollarından biri olan Kirmir Çayı mahallenin önünden geçmektedir.
Ören, Özdere ve Çengeller olmak üzere üç mevkii vardır. Mahalle boyunca uzanan çam ve meşe ormanlarıyla kaplı Aluçdağı içindeki Gözdere vadisi, Çamlıdere sınırında sona erer.
| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2000: 208
1990: 311  
1985: 324
Nüfus

| Yıl | Değişim | Nüfus | Tespit Yöntemi |
| --- | --- | --- | --- |
| 2013 |  | 183 | ADNKS |
| 2014 |  2% | 179 | ADNKS |
| 2015 |  2% | 182 | ADNKS |
| 2016 |  8% | 197 | ADNKS |
| 2017 |  14% | 225 | ADNKS |
| 2018 |  16% | 260 | ADNKS |
| 2019 |  9% | 236 | ADNKS |
| 2020 |  0% | 235 | ADNKS |
| 2021 |  2% | 231 | ADNKS |
| 2022 |  11% | 256 | ADNKS |
| 2023 |  29% | 331 | ADNKS |
Damga (roman)

| --- | --- |

Yazar: Reşat Nuri Güntekin
Ülke: Türkiye
Dil: Türkçe
Tür: Roman
Yayım: 1999 (İlk basımı:1924)
Yayımcı: İnkılap Kitabevi
Sayfa: 143
ISBN: 9789751026729
Damga, Reşat Nuri Güntekin tarafından 1924 yılında yazılmış kısa romanlardan biridir. Türk edebiyatının sevilen eserlerinden biridir. Ağırlıklı olarak Osmanlı'nın son yıllarını anlatan bir romandır. İkinci Meşrutiyet'in ilanından hemen sonraki yaşamı anlatır. Güntekin, çocukluk anılarının dile getirildiği eski İstanbul günlerini anlatmaktadır.
Genel yorumlar

Romanın ana kahramanı "İffet" adlı bir adamdır. Vedia'ya duyulan büyük aşkın, sonunda boş bir kuruntu nedeniyle umutsuzluğa dönüşmesi hüzünlü şekilde ifade etmektedir. Özlenen bir evliliğin gerçekleşmemesi, büyük bir düş kırıklığına yol açar.
Tortul kayaçlar

İki değişik tortul kayaç çeşidi: kireçtaşı tabakası kireçli şistin üzerinde. Cumberland Platosu, Tennessee.
Üç ana kayaç türünden (diğerleri; magmatik kayaçlar, metomorfik kayaçlar ya da başkalaşım kayaçları) biri olan tortul kayaçlar, yeryüzünde en çok görülen kayaç türüdür. Dünya'nın yüzeyinin yaklaşık yüzde 75'ini yerkabuğunun ise yaklaşık yüzde 8'ini kaplarlar. Bu kayaçlar genellikle tabakalı olarak bulunurlar ve içerisinde organizma kalıntıları (fosil) bulundururlar. Sarkıt ve dikitler bu kayaçların oluşturduğu jeolojik yapılara örneklerdir. Tortul kayaçların büyük bir kısmı dış etmenler tarafından yeryüzünün aşındırılmasıyla meydana gelen çeşitli büyüklükteki unsurların (sediman) taşınarak çukur sahalara (göl, deniz ve okyanus tabanları gibi) biriktirilmesi sonucu oluşmuşlardır. Bu olaya genel anlamda tortullaşma denir. Biriken unsurlar önceleri boşluklu gevşek bir yapıya sahiptirler. Fakat zamanla sıkışıp sertleşirler. Bir birikme sahasında, sonradan biriken unsurlar öncekiler üzerinde birikerek ağırlıkları vasıtasıyla basınç yaparlar. Bu basınç sonucu unsurlar, aralarındaki boşlukların küçülmesi ve büyük ölçüde ortadan kalkmasıyla sıkışır ve sertleşirler. Tortul depoların veya kayaçların oluştukları ortamlar yerden yere farklılık gösterirler.
Virgin formasyonu, güneybatı Utah, ABD
Dünya kabuğunun kıtalarının tortul kaya örtüsünün kapsamı geniştir (Dünya'nın mevcut kara yüzeyinin%73'ü), ancak tortul kayaçların toplam katkısının, kabuğun toplam hacminin sadece %8'i olduğu tahmin edilmektedir. Sedimanter kayaçlar esas olarak magmatik ve metamorfik kayaçlardan oluşan bir kabuk üzerindeki ince bir kaplamadır. Tortul kayaçlar tabakalar halinde çökelir ve yatak adı verilen bir yapı oluşturur. Tortul kayaçlar ve kaya tabakalarının incelenmesi, inşaat mühendisliği için yararlı olan yeraltı, örneğin yolların inşasında, evler, tüneller, kanallar veya diğer yapılar. Tortul kayaçlar ayrıca kömür, fosil yakıtlar, içme suyu veya cevherler gibi önemli doğal kaynaklarıdır
Sedimenter kaya tabakaları dizisinin incelenmesi, paleocoğrafya, paleoklimatoloji ve yaşam tarihi de dahil olmak üzere dünya tarihinin anlaşılması için ana kaynaktır. Bilimsel öğreti özellikleri ve tortul kayaların kökenini incelenmesine sedimantoloji denir. Sedimantoloji hem jeoloji hem de fiziksel coğrafyanın bir parçasıdır ve yer bilimlerinde pedoloji, jeomorfoloji, jeokimya ve yapısal jeoloji gibi diğer disiplinlerle kısmen örtüşmektedir. Mars'ta da tortul kayaçlar bulunmuştur.
Kökene dayalı sınıflandırma > Kırıntılı kayaçlar

Kırıntılı tortul kayaçlar, silikat mineralleri ile çimentolaşmış diğer kaya parçalarından oluşur. Kırıntılı kayalar büyük ölçüde kuvars, feldispat, kaya (litik) parçaları, kil mineralleri ve mikadan oluşur; herhangi bir mineral türü mevcut olabilir, ancak bunlar genelde yerel olarak bulunan mineralleri temsil eder.
Kırıntılı tortul kayaçlar, baskın parçacık boyutuna göre alt bölümlere ayrılır. En jeologlar kullanımı Udden-Wentworth tane boyutu ölçeği ve konsolide olmayan üç bölüme tortu ayırmaktadır: çakıl (> 2 mm çapında), kum (1/16 mm çapında 2) ve çamur (kil olan <1/256 mmince kum olduğu 1/16 ve 1/256 mm arasında). Kırıntılı tortul kayaçların sınıflandırılması bu şemaya paraleldir; konglomeralar ve breşler çoğunlukla çakıl, kumtaşı çoğunlukla kum ve kerpiçten yapılmıştır. Çoğunlukla en iyi malzemeden yapılır. Bu üçlü alt bölüm geniş kategorilere göre yansıtılmış rudites, arenitik ve lutites eski literatürde sırasıyla.
Bu üç geniş kategorinin alt bölümü, klast şekli (konglomeralar ve breşler), bileşim (kumtaşı), tane büyüklüğü veya dokusundaki (çamurluklar) farklılıklara dayanmaktadır.
Kökene dayalı sınıflandırma > Konglomeralar ve breşler

Konglomeralar baskın olarak yuvarlak çakıllardan oluşurken, breşler baskın açısal çakıllardan oluşur.
Kökene dayalı sınıflandırma > Kumtaşları

Kumtaşı sınıflandırma şemaları çok çeşitlidir, ancak çoğu jeolog Dott şemasını benimsemiştir. Kuvars, feldispat ve litik çerçeve tanelerinin göreceli bolluğunu ve daha büyük taneler arasındaki çamurlu bir matrisin bolluğunu kullanır.
Kökene dayalı sınıflandırma > Çerçeve tanelerinin bileşimi

Kum boyutlu çerçeve tanelerinin göreceli bolluğu, kumtaşı adındaki ilk kelimeyi belirler. İsimlendirme, kuvars, feldispat veya diğer kayalardan kaynaklanan litik parçaların en bol bulunan üç bileşeninin baskınlığına bağlıdır. Diğer tüm mineraller aksesuar olarak kabul edilir ve bolluğa bakılmaksızın kayanın isimlendirilmesinde kullanılmaz.
·  Kuvars kumtaşlarının%90'dan fazla kuvars tanesi vardır
·  Feldspatik kumtaşlarının litik tanelere göre <%90'dan fazla kuvars tanesi ve daha fazla feldspat tanesi vardır.
·  Litik kumtaşlarının feldspat tanelerinden%90'dan az kuvars tanesi ve daha fazla litik tanesi vardır.
Kum taneleri arasındaki çamurlu matris malzemesinin bolluğu
Kum boyutlu partiküller biriktiğinde, taneler arasındaki boşluk açık kalır veya çamurla (silt ve / veya kil boyutlu partikül) doldurulur.
·  Açık gözenekli (daha sonra matris malzemesi ile doldurulabilen) "temiz" kumtaşlarına arenit denir.
·  Bol (>%10) çamurlu matriks içeren çamurlu kumtaşlarına wackes denir.
Tahıl bileşimi (kuvars-, feldspatik- ve litik-) tanımlayıcıları ve matris (wacke veya arenit) miktarı kullanılarak altı kumtaşı adı mümkündür. Örneğin, bir kuvars areniti çoğunlukla (>%90) kuvars tanelerinden oluşur ve taneler arasında çok az veya hiç killi matris bulunur, bir lithic wacke bol miktarda litik tanecik ve bol çamurlu matris vb.
Dott sınıflandırma şeması rağmen yaygın Sedimantologlar tarafından kullanılır, gibi ortak isimler grovak arkoz ve kuvars kumtaşı hala yaygın olmayan uzmanlar tarafından ve popüler literatürde kullanılmaktadır.
Kökene dayalı sınıflandırma > Çamurtaşı

Çamurlar en az %50 silt – kil boyutlu parçacıklardan oluşan tortul kayalardır. Bu nispeten ince taneli parçacıklar yaygın olarak su veya havadaki türbülanslı akışla taşınır ve akış sakinleştikçe ve parçacıklar süspansiyondan uzaklaştıkça çökelir.
Yazarların çoğu halihazırda çamurdan oluşan tüm kayaçlara atıfta bulunmak için "çamurluk" terimini kullanmaktadır.  Çamurlar, ağırlıklı olarak silt boyutlu parçacıklardan oluşan silttaşı olarak ikiye ayrılabilir; silt ve kil büyüklüğünde partiküllerin eşit olmayan karışımı olan çamurtaşları; ve çoğunlukla kil boyutlu parçacıklardan oluşan kiltaşları birçok yazar "kullanımı şist bir bir terim olarak" bölünebilir (bağımsız olarak tane büyüklüğü) bazı eski literatür Çamur kayacı eşanlamlı şekliyle "şist" kullanılmasına karşın, Çamur kayacı.
Biyokimyasal Tortul Kayaçlar
Biyokimyasal tortul kayaçlar, organizmalar dokularını oluşturmak için havada veya suda çözünmüş materyaller kullandığında oluşturulur. Örnekler:
·  Çoğu kireçtaşı, yumuşakça mercan ve foraminer gibi organizmaların kalkerli iskeletlerinden oluşur.
·  Kömür, atmosferden karbonu çıkaran ve dokularını oluşturmak için diğer elementlerle birleştiren bitkilerden oluşur.
·  Mevduatı çört gibi mikroskobik organizmaların silisli iskeletleri birikimi meydana radyolarya ve diatom.
Kökene dayalı sınıflandırma > Kimyasal tortul kayaçlar

Çözelti içindeki mineral bileşenleri aşırı doymuş hale geldiğinde ve inorganik olarak çökeldiğinde  kimyasal tortul kayaç oluşur. Genel kimyasal tortul kayalar içerir oolitli kireçtaşı ve oluşan kayalar Evaporit gibi mineraller, halit (kaya tuzu), sylvite, baryum sülfat  ve alçı.