stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bilim politikası
Ülkeye göre > Sri Lanka

Sri Lanka Parlamentosu'nun çıkardığı bir kanunla yasal bir organ olarak kurulan Ulusal Bilim Vakfı'nın (NSF - National Science Foundation) Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Bölümü (STPRD - Science and Technology Policy Research Division) bilim, teknoloji ve ülkenin araştırma/inovasyon eko-sistemini sağlayan diğer alanlarda politika oluşturulması için kanıta dayalı politika önerileri sunmakla görevlidir. Bu doğrultuda Bölüm, politika formülasyonu için tavsiyelerde bulunmak üzere önem arz eden alanlarda bilim, teknoloji ve inovasyon politikası araştırmaları yürütmektedir.
NSF'nin yanı sıra, ulusal uzmanlar, araştırmacılar, devlet üniversiteleri ve Sri Lanka Ulusal Bilimler Akademisi (NASSL - National Academy of Sciences of Sri Lanka) gibi sivil toplum kuruluşları da Hükûmete politika konularında uzman tavsiyesi sağlamaktadır.
Ülkeye göre > İsviçre

İsviçre araştırma fonlama kurumları arasında İsviçre Ulusal Bilim Vakfı (SNSF - Swiss National Science Foundation), inovasyon teşvik ajansı CTI (CTI/KTI), Ressortforschung des Bundes ve Eidgenössische Stiftungsaufsicht bulunmaktadır.
Ülkeye göre > Birleşik Krallık

Birleşik Krallık'ta, araştırma fonlarının neye harcanacağına ilişkin kararların politikacılar yerine araştırmacılar tarafından verilmesi gerektiği şeklindeki Haldane ilkesi, araştırma politikasında hala etkilidir. Bilim Politikası Araştırma Birimi gibi bilim politikasına odaklanan birkaç üniversite bölümü bulunmaktadır. Yedi adet hibe veren Araştırma Konseyi bulunmaktadır:
Sanat ve Beşeri Bilimler Araştırma Konseyi (AHRC - Arts and Humanities Research Council)
Biyoteknoloji ve Biyolojik Bilimler Araştırma Konseyi (BBSRC - Biotechnology and Biological Sciences Research Council)
Ekonomik ve Sosyal Araştırma Konseyi (ESRC - Economic and Social Research Council)
Mühendislik ve Fizik Bilimleri Araştırma Konseyi (EPSRC - Engineering and Physical Sciences Research Council)
Tıbbi Araştırma Konseyi (MRC - Medical Research Council)
Doğal Çevre Araştırma Konseyi (NERC - Natural Environment Research Council)
Bilim ve Teknoloji Tesisleri Konseyi (STFC - Science and Technology Facilities Council)
Ülkeye göre > Birleşik Devletler

Amerika Birleşik Devletleri'nin bilim ve teknolojiye yönelik devlet desteği konusunda uzun bir geçmişi vardır. Amerika Birleşik Devletleri'nde bilim politikası, federal hükümet bünyesindeki birçok kuruluşun sorumluluğundadır. Büyük ölçekli politikaların çoğu, yıllık federal bütçenin yürürlüğe girdiği yasama bütçe süreci aracılığıyla yapılır. Diğer kararlar, Kongre tarafından tahsis edilen fonları ya kurum içi araştırmalarda ya da kurum dışı kuruluşlara ve araştırmacılara fon sağlayarak harcayan çeşitli federal kurumlar tarafından alınır.
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki araştırma fonlama kurumları, aşağıdakileri içeren birçok farklı departman arasında yayılmıştır:
Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA - Defense Advanced Research Projects Agency)
Amerika Birleşik Devletleri Enerji Bakanlığı Bilim Ofisi
Ulusal Sağlık Enstitüleri: biyomedikal araştırma
Ulusal Bilim Vakfı: Bilim ve mühendisliğin tıbbi olmayan tüm alanlarında temel araştırma ve eğitim.
Deniz Araştırmaları Ofisi
Konuyla ilgili okumalar > Kitaplar

Science the Endless Frontier.
Pasteur's Quadrant: Basic Science and Technological Innovation
Beyond Sputnik: U.S. Science Policy in the 21st Century
The Honest Broker: Making Sense of Science in Policy and Politics
How Economics Shapes Science
Frontiers Of Illusion: Science, Technology, and the Politics of Progress
Science Policy Up Close
Dangerous Science: Science Policy and Risk Analysis for Scientists and Engineers
Konuyla ilgili okumalar > Dergiler

Issues in Science and Technology
Science and Public Policy
Research Policy
Journal of Science Policy and Governance
Türkiye Ermenileri

| Թրքահայեր> Toplam nüfus |
| --- | --- |
40.000–76.000 (Hemşinliler hariç) 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
Hatay (Vakıflı ve İskenderun), İstanbul
Diller
Türkçe (çoğu) • Ermenice (azı)
Din
Çoğunluk: Ermeni Apostolik Kilisesi Azınlık: Ermeni Katolik Kilisesi • Dinsizlik • İslam
Artvin'de Ermeni Katolik kadınları
Türkiye Ermenileri (Ermenice: Թրքահայեր T’urk’ahayer), Türkiye sınırları içinde yaşayan ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan etnik azınlıktır. 1914-1921 yılları arasında 2 milyondan fazla olan Ermeni nüfusunun, günümüzde 40.000 ila 76.000 arasında olduğu tahmin edilmektedir. Bugün Türkiye Ermenilerinin ezici çoğunluğu İstanbul'da yaşamaktadır. Kendi gazetelerini, kiliselerini ve okullarını desteklemektedirler ve çoğunluğu Ermeni Apostolik inancına mensuptur ve Türkiye'deki Ermenilerin azınlığı Ermeni Katolik Kilisesi'ne veya Ermeni Evanjelik Kilisesi'ne mensuptur. Dört bin yıldan fazla bir süredir tarihi anavatanlarında yaşadıkları için Ermeni Diasporası'nın bir parçası olarak görülmemektedirler.
1915'teki Ermeni Kırımı'na kadar, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Ermeni nüfusunun çoğu, Ermenilerin Batı Ermenistan olarak adlandırdığı, ülkenin doğu bölgelerinde (günümüzde Doğu Anadolu Bölgesi) yaşıyordu. Kırımdan sonra ülke dışına göçler arttı ve Türkiye Ermenilerinin nüfusu azaldı.
Ermeniler, Yahudiler, Rumlar ve Bulgarlarla birlikte Türkiye'de resmî olarak tanınan dört etnik azınlıktan biridir. Türk vatandaşı olan yerel etnik Ermenilerin yanı sıra, İstanbul'da Ermenistan'dan yeni göç etmiş birçok kişi de bulunmaktadır. Ayrıca, on yıllar ya da yüzyıllar önce Müslümanlaştırıldıktan sonra son zamanlarda Ermeni kökenlerine dayanarak kendilerini Ermeni olarak tanımlamaya başlayan, resmî olarak Müslüman olan bilinmeyen sayıda Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı da bulunmaktadır. Bu kişiler Kripto Ermeniler olarak adlandırılmaktadır.
Tarihçe

Bugün Türkiye'de yaşayan Ermeniler, Anadolu Selçuklu Devleti'nın kurulmasından çok önce, binlerce yıldır var olan çok daha büyük bir topluluğun kalıntılarıdır. Birinci Dünya Savaşı'ndan önceki on yılda Osmanlı İmparatorluğu'nun Ermeni vatandaşlarının sayısına ilişkin tahminler 1,3 ile 3 milyon arasında değişmektedir.
Konstantinopolis, Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçası olduğunda, Sultan tarafından Apostolik Kilisesi'ne mali destek verildi, böylece şehirde kiliseler inşa edebildi, daha önce Bizanslılar, kiliseyi sapkın olarak gördükleri için reddetmişlerdi. Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Ermeniler ayrı bir millet olarak görüldü ve ikinci sınıf vatandaş statüsü verildi, ancak imparatorluk tarihinin ilerleyen dönemlerine kadar genellikle kötü muamele görmediler. Birçok Ermeni, neredeyse tekel oldukları bankacılık gibi mesleklerde imparatorlukta önemli mevkiler elde etti. En eski Türk şirketi olan Zildjian, 17. yüzyılda bir Ermeni tarafından kuruldu.
19. yüzyılın sonlarından itibaren siyasi istikrarsızlık, kötü ekonomik koşullar ve devam eden etnik gerilimler, 100.000 kadar Ermeni'nin Avrupa, Amerika ve Orta Doğu'ya göç etmesine neden oldu. Bu kitlesel göç hareketleri, dünya çapında modern Ermeni diasporasını başlatan olaydır.
Demografi

| Türkiye'de Ermenice konuşan nüfus> Yıl | Türkiye'de Ermenice konuşan nüfus> İlk dil olarak | Türkiye'de Ermenice konuşan nüfus> İkinci dil olarak | Türkiye'de Ermenice konuşan nüfus> Toplam | Türkiye'de Ermenice konuşan nüfus> Türkiye'nin nüfusu | Türkiye'de Ermenice konuşan nüfus> Toplam konuşmacıların yüzdesi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 67.745 | – | 67.745 | 13.629.488 | 0,50 |
| 1935 | 57.599 | 9.782 | 67.381 | 16.157.450 | 0,42 |
| 1945 | 47.728 | 12.354 | 60.082 | 18.790.174 | 0.32 |
| 1950 | 52.776 | 9.322 | 62.098 | 20.947.188 | 0.30 |
| 1955 | 56.235 | 6.084 | 62.319 | 24.064.763 | 0,26 |
| 1960 | 52.756 | 19.444 | 72.200 | 27.754.820 | 0,26 |
| 1965 | 33.094 | 22.260 | 55.354 | 31.391.421 | 0.18 |
Siyaset > Yerel siyaset

Türkiye'deki Ermeniler, eskiden Türk siyasetinde aktifti. Türk-Ermeni Sarkis Çerkezyan ve Aram Pehlivanyan, Türkiye Komünist Partisi'nin kuruluşunda önemli bir rol oynadılar. Diğer birçok Türk siyasi partisinde de Ermeni aktivistler bulunmaktaydı. 2015 yılında üç Türk-Ermeni, Garo Paylan (Halkların Demokratik Partisi), Markar Esayan (Adalet ve Kalkınma Partisi) ve Selina Özuzun Doğan (Cumhuriyet Halk Partisi) seçilerek 1961'den bu yana Türkiye Büyük Millet Meclisine milletvekili olarak seçilen ilk Ermeniler oldular.
Türk-Ermeni gazeteci, yazar ve siyasi aktivist, Agos'un genel yayın yönetmeni ve yayıncısı Hrant Dink, Türkiye'deki Ermeni toplumunun fikirlerini ve isteklerini sadece Türk-Ermeniler için değil, dünya çapındaki birçok Ermeni için aktaran çok önemli bir figür olarak kendine bir yer edindi. Agos gazetesi, Türk kamuoyuna yönelik Türkçe makaleler ve görüşler yayınlayarak Ermenilerin tarihsel şikayetlerinin sunulmasında önemli bir rol oynadı. Gazetesinin önünde 19 Ocak 2007'de uğradığı suikast, Türkiye'nin dört bir yanında ulusal kederin ifade edilmesine ve Türkiye'deki Ermeni toplumunun kaygılarına Türk kamuoyundan büyük destek gelmesine vesile oldu.
Öldürülen gazeteci Hrant Dink'in cenazesi sırasında İstanbul'da 100.000'den fazla kişinin yürüdüğü protestolar. Protestocular " yazılı pankartlar taşıyor. (Şişli ilçesindeki Halaskargazi Bulvarı'ndan panorama)
Dink en çok Türk-Ermeni uzlaşmasını ve Türkiye'deki insan ve azınlık haklarını savunmasıyla tanındı; hem Türkiye'nin Ermeni soykırımını inkâr etmesini hem de Ermeni diasporasının soykırımın uluslararası alanda tanınması için yürüttüğü kampanyayı sık sık eleştirdi. Dink, Türklüğü aşağıladığı gerekçesiyle üç kez kovuşturmaya uğradı ve Türk milliyetçilerinden çok sayıda ölüm tehdidi aldı. Cenazesinde yüz bin kişi "Hepimiz Ermeniyiz" ve "Hepimiz Hrant Dink'iz" sloganları atarak suikastı protesto etti. Ölümünden sonra 301. maddeye yönelik eleştiriler giderek daha yüksek sesle dile getirilmeye başlandı ve yasanın yürürlükten kaldırılması için parlamentoya teklifler sunuldu.
Dil

Ermenice (Batı Ermenice lehçesi) bugünkü Ermeni toplumunda sadece küçük bir azınlık tarafından konuşulmaktadır. Ermeni toplumunun yüzde 82'si anadili olarak Türkçe konuşurken, Ermeni toplumunun sadece yüzde 18'i anadili olarak Ermenice konuşuyor. Bu oran gençler arasında daha da düşüktür ve yüzde 92'si anadili olarak Türkçe konuşurken, sadece yüzde 8'i anadili olarak Ermenice konuşmaktadır. Anadili olarak Türkçe Ermenicenin yerini alıyor ve bu yüzden Türkiye'de Ermenice yok olma sürecine girmiştir. UNESCO, Türkiye'de Ermeni dilini Dünya yıllık "Atlas of the World's Languages in Danger" (Tehlikede olan Dünya Dilleri Atlası)na eklemiştir ve burada Türkiye'de Batı Ermeni lehçesini "definitely endangered language" (kesinlikle tehlikede bir dil) olarak tanımlanıyor.
Din

Resmî olarak Ermeni Azınlığının bir parçası olarak kayıtlı olan Ermenilerin neredeyse tamamı Hristiyandır ve büyük çoğunluğu Ermeni Apostolik ve azı Katolik ve Protestan mezheplerine mensuptur. Diğerlerinin ve resmî olarak azınlığın bir parçası olmayanların dinleri, Demografi bölümünde ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Din > İstanbul Ermeni Patrikhanesi

İstanbul Ermeni Patrikhanesi (resmi adıyla Konstantinopolis Ermeni Patrikhanesi), 1461 yılından bu yana Türkiye'deki Ermeni cemaatinin dini lideridir. İstanbul Ermeni Patrikhanesi geçmişte çok önemli bir siyasi rol oynadı ve bugün hala Doğu Ortodoks kiliseleri arasında kendisine büyük saygı kazandıran ruhani bir otoriteye sahiptir. İstanbul Ermeni Patrikhanesi, Ermeni Kilisesi'nin ruhani ve idari merkezi olan Kutsal Eçmiadzin Ana Makamı, Vagharshapat, Ermenistan Cumhuriyeti'nde, dünya çapındaki Ermeni Kilisesi'ni ilgilendiren konularda Yüce Patrik ve Tüm Ermeniler Katolikosu'nun önceliğini tanımaktadır. Yerel konularda Patriklik Makamı özerktir.
II. Sahag Maşalyan, Yüce Patrik ve Tüm Ermeniler Katolikosu'nun yetkisi altındaki 85. Konstantinopolis Ermeni Patriğidir.
Din > Dini bayram ve gelenekleri

Ermeniler, Noel'i Hristiyanların çoğundan daha geç bir tarihte, 25 Aralık yerine 6 Ocak'ta kutlarlar. Bunun nedeni tarihseldir; Ermenilere göre Hristiyanlar, 4. yüzyıla kadar Noel'i 6 Ocak'ta kutluyorlardı. 25 Aralık aslında güneşin doğuşunu kutlayan pagan bir bayramdı. Kilisenin birçok üyesi her iki bayramı da kutlamaya devam etti ve Roma kilisesi Noel tarihini 25 Aralık olarak değiştirdi ve 6 Ocak'ı üç bilge adamın bebek İsa'yı ziyaret ettiği tarih olarak ilan etti. Ermeni Apostolik Kilisesi, o dönemde Roma kilisesinden çoktan ayrılmış olduğundan, Noel tarihi Ermeniler için değişmeden kaldı.
Türkiye'deki Ermeniler, Noel'i "Kutsal Doğum" olarak adlandırır ve Noel öncesinde Hisnag adı verilen elli günlük bir hazırlık dönemi geçirirler. Hisnag'ın birinci, dördüncü ve yedinci haftaları kilise üyeleri için vejetaryen oruç dönemidir ve her Cumartesi gün batımında dualar ve ilahiler eşliğinde yeni bir mor mum yakılır. Noel'in ikinci günü olan 7 Ocak'ta aileler yakınlarının mezarlarını ziyaret eder ve dualar ederler.
Din > Ermeni kiliseleri

Türkiye'de yüzlerce Ermeni kilisesi bulunmaktadır. Ancak bunların çoğu ya harabe halindedir ya da başka amaçlarla kullanılmaktadır. Halen aktif olarak kullanılan Ermeni kiliseleri, başta Ermeni Apostolik olmak üzere Ermeni Katolik ve Ermeni Evanjelik Protestan gibi çeşitli mezheplere aittir.
Eğitim

Türkiye'deki Ermeni toplumu, her öğretim yılında giderek azalan öğrenci sayısı ve finansman yetersizliği nedeniyle eğitim sorunlarıyla karşı karşıyadır. Ermeni okullarının sayısı her geçen yıl azalmaktadır. Bu sayı 1981'de 6.000 Ermeni öğrenciden, bugün 3.000 Ermeni öğrenciye ve okul sayısı ise 47'den 17'ye düştü. Okullar, anaokulundan 12. sınıfa kadar (K-12), anaokulundan 8. sınıfa kadar (K-8) veya 9. sınıftan 12. sınıfa kadar (9-12) eğitim vermektedir. Ermeni okulları, başta Ermeni dili, edebiyatı ve dini olmak üzere Ermenice derslerin yanı sıra Türk müfredatının tamamını uygulamaktadır.
Eylül 2011'de Türk hükûmeti, Ermenistan'dan gelen göçmen ailelerin çocuklarını, Türkiye'deki Ermeni toplumunun okullarına gönderme hakkını tanıdı. Bu adım, Patrik Vekili Aram Ateşyan'ın lobi faaliyetleri sonucunda atıldı; Ateşyan'a göre o dönemde Türkiye'de yaklaşık 1.000 Ermeni göçmen çocuğu bulunuyordu. Ancak Türk vatandaşı olmadıkları için okul dönemi sonunda diploma alamamaktadırlar.
Garo Paylan (Ermenice: Կարօ Փայլան, d. 1972), Ermeni asıllı Türk siyasetçidir. Halkların Demokratik Partisi (HDP) İstanbul Milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinde yer almaktaydı. On yıllar sonra Türkiye parlamentosunun ilk Ermeni üyelerinden biri oldu.
Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi (Aziz Krikor Aydınlatıcı Kilisesi), Kuzguncuk, Üsküdar, İstanbul.
Varsayım Ermeni Katolik Kilisesi, Büyükada, Adalar, İstanbul.
Kral Mezarları Tuzla KKTC

Kral Mezarları, (Tuzla KKTC)  Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Gazimağusa ilçesine bağlı Tuzla Köyü sınırları içerisindedir. Kıbrıs'ın ilk anıt mezarıdır.
Salamis Antik Şehri'nin son kralı olan, Kral Nikokreon adına inşa edilmiştir. Volkanik bir tepeyi andıran anıtın etrafı tellerle çevrilidir. Yapılan çalışmalara göre mezar, 11. yüzyılda inşa edilmiştir. Anıt Mezar alanında dört farklı mezar odası bulunmaktadır. Mezarların yanı sıra, alanda keşfedilen eserlerinin ve bazı mezar eşyalarının kalıntılarının sergilendiği küçük bir müze yer almaktadır. Kademeli basamaklarla çıkılan platformun ortasında bir ocak ve bunun içinde o döneme ait demir çubuk, taş ve topraktan heykeller bulunarak alanda bulunan müze odasında sergilenmektedir.
MuseumPASSmusées

| museumPASSmusées |
| --- | --- |

Çıkış tarihi: 2018
Yüklenici: Brüksel Şehir Müzesi Flaman Sanat Koleksiyonu ICOM Belçika Valonya-Brüksel publiq
Para birimi: € (Euro)
İnternet sitesi: Resmî site
museumPASSmusées; Belçika'daki kamu müzelerine sınırsız giriş yapmaya yarayan bir akıllı karttır. İlk olarak 2018 yılında hayata geçirilen museumPASSmusées ile ülke genelindeki 230'dan fazla müzenin kalıcı koleksiyonlarının yanı sıra geçici sergilere de erişim sağlamak mümkündür. Brüksel Şehir Müzesi, Flaman Sanat Koleksiyonu, ICOM Belçika Valonya-Brüksel ve publiq işbirliğinde hayata geçirilen sisteme bölgesel faaliyet gösteren pek çok farklı kuruluş da destek vermektedir.
İsim

Kartın ismi, Hollandaca museumpas ile Fransızca pass musées kelimelerinin birleşiminden ortaya çıkmıştır. Slogan olarak kullanılan "use, pass, see" (kullan, gez, gör) sözcükleri de yine bu kartın ismini oluşturan kelimelerden seçilmiştir.
Tarihçe

Belçika genelinde geçerli olacak bir müze kartın çıkartılacağına ilişkin ilk duyuru, 2018'in Mayıs ayında yapıldı. Esasen, Hollanda'da 2002 yılından beri aktif olarak kullanılan benzer bir sistemden esinlenilerek organize edilen museumPASSmusées projesi; Milletlerarası Müzeler Konseyi'nin Belçika'daki Fransızca konuşulan komitesi, Brüksel Müzeleri Konseyi, Flaman Müzeleri Danışma Kurulu ve publiq isimli bir sivil toplum kuruluşunun ortaklığında geliştirildi. 700.000 €'luk bir bütçeyle başlatılan projeye dönemin kültür bakanları Sven Gatz ve Alda Greoli de destek verdi. Kart sahiplerinin, bir yıl boyunca projeye katılım göstermiş olan müzelerdeki geçici ve daimi koleksiyonları sınırsız olarak ziyaret edebilmesine olanak sağlayacak olan bu sisteme başlangıçta Flaman Bölgesinden 14, Valon Bölgesinden 8 ve Brüksel'den 18 müzenin dahil edildi. Eylül 2018 itibarıyla da 100 kadar müzenin bu ağa entegre edileceği belirtildi. Sanam Khatibi, Jacques Charlier, Vincent Glowinski, Eva Mouton, Rinus Van de Velde ve Koen Vanmechelen gibi sanatçılar tarafından özel olarak tasarlanan 6 bin adet kartın basımı yapılarak aynı yılın Haziran ayı itibarıyla sistemin başlatılması öngörüldü. Dönemin museumPASSmusées müdürü Alexandre Chevalier tarafından yapılan açıklamada ise ülkedeki 400 kadar müzenin proje kapsamına alındığı ve ilk beş sene içerisinde bunların 250 tanesine museumPASSmusées kartı kullanarak giriş yapılabileceği dile getirildi.
İstatistikler

İlk beş yılında yaklaşık iki buçuk milyon ziyarette kullanılan kart, bu süreçte toplamda 12 milyon €'yu aşkın gelir elde etti. Dönemin museumPASSmusées yöneticisi Erika T'Jaeckx tarafından yapılan açıklamada, 2023 yılı itibarıyla kartın 165 bin aktif kullanıcısı olduğu ve bu sayının önceki seneye kıyasla üçte bir oranında arttığı belirtildi. 2018'de yalnızca 120 müzeye erişim sağlayan museumPASSmusées, 2023 itibarıyla işbirliği sayısını 230'un üzerine çıkardı.
Çin nehir yunusu

insana kıyasla boyut
Çin nehir yunusu (Lipotes vexillifer; Çince: 白鱀豚Dosya:Zh-bai2ji4tun2.ogg ya da Baiji (Çince: 百吉 báijì)[kaynak belirtilmeli], Lipotidae familyasının tek üyesi olan bazı kaynaklara göre muhtemelen tükenmiş bir yunus türü.
Her ne kadar Çin'de "Yangtze'nin Tanrıçası" (Çince (basitleştirilmiş): 长江女神; Çince (geleneksel): 長江女神; pinyin: chángjiāng nǚshén) adı verilen bu yunus türünü korumak için çaba sarf edildiyse de son yıllarda yunus sayısı oldukça azaldı. 2006 yılı sonunda Yangtze nehrinde yapılan yunus araştırması sonucunda bir tane yunus ile bile karşılaşılmayınca soyu kısmen tükenmiş sayılmıştır.
Tarihçe

Fosil kalıntılarına göre yunusların Büyük Okyanustan Yangtze Nehrine yirmi milyon yıl önce göçettikleri tahmin edilmektedir. Tatlı suyu yaşam alanı olarak seçtiği bilinen dört yunus türünden biridir. Diğer nehir yunusları olan Ganj ve İndus nehir yunusu Hindistan'da Ganj ve İndus nehirlerinde, La Plata Yunusu Güney Amerika'da Rio de la Plata'da ve Amazon nehir yunusu (Boto) Amazon nehirlerinde yaşamlarını sürdürmektedir.
MÖ 3. yüzyıl civarlarında eski sözlük Erya'da tanımlandığında yaklaşık olarak 5.000 Çin nehir yunusu bulunduğu tahmin edilmiştir. Bir Çin masalına göre sevmediği bir adamla evlenmeyi reddeden ve ailesi tarafından nehirde boğulan bir prenses Çin nehir yunusu olarak yeniden doğmuştur. Barış ve gönenç simgesi olarak görülen yunusa "Yangtze'nin Tanrıçası" takma adı verilmiştir.
Doğal yaşam alanı

Tarihsel olarak Çin nehir yunusu, Yangtze Nehrinin Şangay şehrine yakın olan ağzından orta ve batıda Yiçang şehrinin bulunduğu yukarı kısımlarına kadar olan 1.700 kilometrelik bir bölgede yaşamaktaydı. Bu alan şu anda her iki taraftan da birkaç yüz kilometre azalmış ve Yangtze Nehrini besleyen Dongting ve Poyang gölleri arasında kalan Yangtze'nin ana kolu üzerine sıkışmıştır. Doğal yaşam alanındaki bu daralmanın sebebi kısmen Üç Boğaz barajının inşasıdır ama asıl sebep dünya üzerindeki insan nüfusunun yaklaşık %12'sinin Yangtze Nehri havzasında çalışması ve yaşamasıdır.
Fiziksel özellikleri

Erişkin Çin nehir yunuslarının boyu erkeklerde yaklaşık 2,3 metre, dişilerde yaklaşık 2,5 metre civarındadır ve bugüne kadar ölçülen en uzun boy 2,7 metredir. Ağırlık olarak 135-230 kilogram arasında olan yunusların doğadaki ortalama yaşam süreleri 24 yıl olarak tahmin edilmektedir. Erkekler cinsel olgunluğa dört yaşında, dişiler de altı yaşında erişir. Yılın ilk yarısında doğurdukları ve şubat ile nisan ayları arasında en çok yavrulama dönemine girdikleri düşünülmektedir. Hamilelik oranının %30 olduğu gözlemlenmiştir. Her seferinde tek yavru doğuran dişi yunusların hamilelik dönemi 10-11 ay arasındadır ve iki doğum arasında iki yıllık bir süre bulunur. Yavru yunuslar doğduklarında 80-90 santimetre civarındadır ve 8 ile 20 aylık bir süre boyunca anneleri tarafından bakılır.
Tehlikeden kaçarken 60 kilometre/saatlik bir hıza ulaşabilen Çin nehir yunusları normal şartlarda 10 ile 15 kilometre/saat hızlarda dolaşır. Görme ve işitme duyularının zayıflığı nedeniyle yunus yönbulma için genellikle sonar özelliklerini kullanır.
Soyunun tükenmesi

1950'lerde 6.000 Çin nehir yunusu bulunduğu tahmin edilmiştir ancak son elli yılda bu sayı önemli oranda azalmıştır. Guinness Rekorlar Kitabına göre dünyanın en çok soyu tükenme riski altında olan deniz memelisi olan Çin nehir yunusu en son Eylül 2004 tarihinde görülmüştür.
Soyunun tükenmesi > Yunus nüfusunun azalmasının sebepleri

Dünya Korunma Birliği'ne (IUCN) göre türün soyunun tükenmesine neden olabilecek tehditler şunlardır: Büyük Atılım sırasında insanlar tarafından avlanma serbestisi, balık ağlarına takılma, yasaklanmış olduğu halde elektrikle balık avlama, tekne ve gemilerle çarpışma, doğal yaşam alanının daralması ve çevre kirliliği.
Büyük Atılım sırasında Çin nehir yunuslarına duyulan geleneksel saygı kınanarak eti derisi ve yağı için avlanmış ve kısa sürede sayıları azalmıştır.
Çin ekonomik olarak geliştikçe nehir yunusları üzerindeki baskı da giderek arttı. Sanayi ve yerleşim bölgelerinin atıkları Yangtze Nehrine verildi. Nehir yatağı birçok bölgede beton ile kuvventlendirildi. Gemi boyları büyüdü ve trafiği arttı, balıkçılar daha geniş ve daha ölümcül ağlar kullanmaya başladı. Gürültü kirliliği nedeniyle zaten hemen hemen kör olan hayvanın pervanelerle çarpışma riski arttı. Yunusun beslendiği balıkların sayıları da sanayi öncesi dönemin binde birine kadar düştü.
1970 ve 1980'lerde tahmin edilen Çin nehir yunusu ölümlerinin yarısının sebebinin balık ağlarına dolanma olduğu sanılmaktadır. 2000'lerin başında ise nehir yunuslarının karşısındaki en büyük doğrudan tehdit elektrikle balık avlanması olarak değerlendirilmiştir. Her ne kadar yasadışı da olsa bu yıkıcı avlanma tekniği Çin'de yaygın olarak uygulanmaktadır. Üç Boğaz barajının inşası ise hem yunusun yaşam alanını daha da daraltmış hem de gemi trafiğinin artmasına neden olmuştur.
Soyunun tükenmesi > Zaman çizelgesi

MÖ 3. yüzyıl civarında: hayvan sayısı 5.000 civarında tahmin edildi
1950'ler: hayvan sayısı 6.000 civarında tahmin edildi
1958-1962: Büyük Atılım sırasında geleneksel olarak saygı görülen hayvan statüsünü kaybetti
1979: Çin, Çin nehir yunusunun soyunun tükenme tehlikesi altında olduğunu bildirildi
1983: Çin nehir yunusunun avlanmasını yasaklayan ulusal yasa çıkarıldı.
1984: Çin nehir yunusunun kötü durumu Çin'de gazete başlıklarına çıktı
1986: Hayvan sayısı 300 civarında tahmin edildi
1989: Gezhouba barajı tamamlandı
1990: Hayvan sayısı 200 civarında tahmin edildi
1994: Üç Boğaz barajının inşası başladı
1996: IUCN türü soyu tükenmesi çok büyük tehlike altında listesine aldı
1997: Hayvan sayısının 50'den az olduğu tahmin edildi. (İncelemede 23 tane bulundu)
1998: İncelemede 7 tane bulundu
2003: Üç Boğaz barajı su tutmaya başladı
2004: En son görülen yunus, ağlara takılıp ölen bir yunustu
2006: İncelemede hiç karşılaşılmadı, "büyük bir olasılıkla soyunun tükendiği" açıklandı