stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Baykal Gölü

| Baykal Gölü |
| --- | --- |


Havza
Konum: İrkutsk Oblastı, Buryatya, Rusya
Koordinatlar: 53°18′10″K 108°0′17″D﻿ / ﻿53.30278°K 108.00472°D﻿ / 53.30278; 108.00472
Ada(lar): Olhon Adası dahil 22
Yerleşim(ler) (sahil): İrkutsk, Severobaykalsk
Genel bilgiler
Akarsu (gelen): Selenge, Chikoy, Kiloh, Uda, Barguzin, Yukarı Angara nehirleri
Akarsu (giden): Angara nehri
Göl türü: Tatlı su gölü
Etki alanı: 560.000 km (350.000 mi)
Yüzölçümü: 31.494 km2 (12.160 sq mi)
Ortalama derinlik: 758 m (2.487 ft)
En derin noktası: 1.642 m (5.387 ft)
Su hacmi: 23.600 km3
Kıyı uzunluğu: 2.100 km (1.300 mi)
Yüzey rakımı: 456 m (1.496 ft)
Özellikler: En eski göl
SWR: 16010100111116200000013
Wikimedia Commons
Baykal Gölü (Rusya)Rusya haritasında gösterBaykal Gölü (Asya)Asya haritasında gösterBaykal Gölü (China)China haritasında göster 
Sadece Baykal Gölü'nde yaşayan Baykal foku
 UNESCO Dünya Mirası
Konum:  Rusya
Kriter: Doğal: vii, viii, ix, x
Referans: 754
Tescil: 1996 (20. oturum)
Bölge: Asya-Pasifik
 
Baykal Gölü (Türkçe: Bay köl, Rusça: озеро Байкал - ozero baykal, Buryatça: Байгал далай - Baygal dalay), dünyanın en derin gölü olarak anılmaktadır. Sibirya'nın güneyinde, İrkutsk Oblastı ve Buryatya arasında yer alır. İrkutsk şehrinin yakınında bulunan göl, "Sibirya'nın Mavi Gözü" diye adlandırılır. Yüzölçümü yaklaşık 31.722 km²'dir (adalar hariç). Uzunluğu 636 km, en geniş yeri 79,5 km'dir (Onguren ve Ust-Barguzin köyleri arasında). Gölün tabanı deniz seviyesinin yaklaşık 1285 m altındadır. Gölün dibindeki tortul kayaçların yaklaşık 7 km kalınlığında olduğu tahmin edilmektedir. Bu da gölün yeryüzündeki en derin yarıklardan biri olduğunu göstermektedir.
Sözkökü

Eski Türklerin yaşam alanlarından biri de Baykal gölü çevresi idi. Bazı Türk topluluklarının geçiş alanında da göl çevresi yer almıştır. Saha Türkçesinde baygal, baaygal, bayagal sözleri deniz, bolluk, su bolluğu, büyük deniz, okyanus anlamlarında kullanılmıştır.
Jeoloji

Dünyanın en yaşlı ve en derin gölü olan Baykal gölü tektonik oluşumlu bir göldür ve 25 milyon yıl yaşındadır. Oldukça aktif bir tektonik bölgede yer alan Baykal gölü yer kabuğu hareketlerinin sıkça yaşandığı, deformasyonların yıldan yıla değiştiği bir durumdadır. Bölge bir rift havzasıdır ve her sene binlerce irili ufaklı deprem yaşanmaktadır. Gölün oluşumu oligosen dönemine dayanmaktadır ve parça parça oluştuğu hipotezi ortaya atılmıştır ve bu hipoteze gölün bugünkü büyük halini almasıysa Pliocene devrinde gerçekleşmiştir. Göl bugün hala depremlerle büyümektedir. Hatta Baikal Center'da görevli jeofizikçilerin hipotezine göre Baykal gölü yeni doğmuş bir okyanustur ve kıyıları yılda 2 cm miktarında açılmaktadır, ayrıca hareket Afrika ve güney Amerika'nın birbirlerinden ayrılma hızına denktir.
İklim ve ekosistem

Baykal gölü'nün iklimi kendisini çevreleyen bölgeye nazaran oldukça ılımandır. Kışın hava sıcaklığı ortalama -6 santigrat derece iken; Ağustos ayında 11 santigrat derecedir. Göl suları ocak ayında donar, mayıs sonu gibi çözülmeye başlar, ayrıca göl suyu da çevresine nazaran sıcaktır. Ağustos ayında yüzey suyu sıcaklığı 12 derece iken, kıyıdan uzakta 20 dereceye yakındır. Göl suyu oldukça berraktır, ayrıca düşük tuzluluk oranına sahiptir ve suyunda çeşitli mineraller vardır. Zengin bir hayvan ve bitki çeşitliliğine sahip olan Baykal gölü geniş bir doğal yaşam alanı oluşturur. Göl çok sayıda balığa ev sahipliği yapmasının yanında 320'den fazla kuş ve bir de memeli türünü barındırır. Phoca sibirica olarak adlandırılmış endemik bir fok türü bu gölde yaşar, ayrıca bölgenin bir diğer ayırıcı özelliği barındırdığı türlerin çoğunun endemik olmasıdır.
Baykal gölü barındırdığı biyolojik zenginlik yanında, zengin yer altı ve yer üstü kaynaklarına da sahiptir. Mika, mermer, kağıt, balıkçılık, gemi yapımı ve kereste imalatı gibi çok farklı sektörlerde ciddi ilgi uyandırmıştır. 1966 yılında Baykal gölü'nün güney kıyılarına yapılan kağıt ve posa fabrikası ise dönemin entelektüelleri ve bilim insanlarınca tepki ciddi tepki ve baskıyla karşılanmıştır. Dönemin Sovyet hükûmeti 1971'de bölgenin koruma statüsünü yükseltmiş ve kirliliği kontrol konusunda ısrar edilmiştir. Nihayet 1996 yılında bölge Unesco tarafından dünya mirası listesine alınmıştır. Ayrıca bölgede Rus Bilimler Akademisi'nin Sibirya kolunun kurduğu bir gölbilim merkezi de yer alır.
Tarih

25-30 milyon yıl tahmin edilen yaşıyla jeolojik olarak en eski göllerden biri olarak kabul edilmektedir. Tarihte kullanılan adları, Lamu (deniz), Beihai (kuzey denizi), Tengis (deniz), Baigal (baygal - muren - baykal nehri), Baikal (Rus yayılmasından sonra).
Dünyada sadece Ladoga Gölü ve Baykal'da tatlı su fokları yaşamaktadır. Dünyadaki içme suyunun yaklaşık %20'si buradadır.
Rusya, gölün araştırılması için göle özel denizaltı yapmıştır. Derinliği 1,5 km'dir. Gölde sadece buraya özel endemik balık türleri yaşamaktadır. Göl, kendine özgü bir ekosistem oluşturmuştur.
Galeri

Muayene buz örtüsü sürat teknesi hoverkraft Hivus-10
Olkhon Adası
Buz Baykal
Muayyadüddevle

Abu Mansur Buya (Farsça: ابو منصور بویه; ö. 983), daha çok Muayyadüddevle ("Devletin Yardımcısı") lakabıyla bilinir. Hemedan (976–983), Cibal (977–983), Taberistan (980–983) ve Gürgan'in (981–983) Büveyhî emiriydi. Rüknüddevle'nin üçüncü oğluydu.
Hayatı

Ebu Mansur Buya, Rüknüddevle ile ünlü askeri lider Makan ibn Kaki'nin kuzeni olan Deylemli Firuzanid asilzadesi Al-Hasan ibn al-Fairuzan'ın kızının oğluydu. Abu Mansur Buya, gençliğinde İsfahan'da yaşadı. 955'te Muhammed bin Makan adlı Deylemli bir subay İsfahan'a saldırdı. Ebu Mansur Buya, ailesi ve takipçileriyle birlikte daha sonra şehri terk etmek zorunda kaldı.
Rüknüddevle'nin en büyük oğlu Adudüddevle, Rüknüddevle'nin veziri Ebü’l-Fazl İbnü'l-Amîd ile birlikte İsfahan'a yürüdü ve Muhammed ibn Makan'ı yendi. İsfahan bir kez daha Büveyhî'nin güvenli ellerine geçtikten sonra, Ebu Mansur Buya ailesi ve takipçileriyle birlikte şehre döndü. yaklaşık 958'de Ebu Mansur Buya Bağdat'a gitti ve Müizzüddevle'nın kızı Zübeyde ile evlendi. Evlendikten sonra onunla İsfahan'a döndü. Daha sonra 966'da Ebu Mansur Buya'ya "Muayyadüddevle" onursal unvanı verildi.
976'nın başlarında Rüknüddevle ile en büyük oğlu Adudüddevle arasındaki anlaşmanın bir parçası olarak Muayyadüddevle, babasının ölümü üzerine Adudüddevle'yı kıdemli emir olarak tanıması karşılığında Hemedan'ı alacaktı. Sadece bir yıl sonra, Rey'de hüküm süren Rüknüddevle'nin ikinci oğlu Fahrüddevle, Adudüddevle'nin otoritesine isyan etti. Muayyadüddevle, Adudüddevle'yı desteklemek için seferber oldu ve Fahrüddevle'yi Gürgan ve Tabaristan Ziyârîlere kaçmaya zorladı. Bu, iki Büveyhî'yi durdurmadı; Adudüddevle 980'de Gürgan'ı alırken, Muayyadüddevle 981'de Taberistan'ın kontrolünü ele geçirdi. Muayyadüddevle, yeni ele geçirilen vilayetlere Adudüddevle'nin astı olarak emanet edildi.
Adudüddevle Mart 983'te öldü ve kısa bir süre sonra Muayyadüddevle onu takip etti. Veziri Sâhib bin Abbâd, orduyu bir araya topladı ve liderlerini Fahrüddevle'yi halefi olarak ilan etmeye ikna etti.
Ivana

Ivana, Bulgar şarkıcı.
Ivana Banfić, Hırvat şarkıcı.
Ivana Brlić-Mažuranić, Hırvat yazar.
Ivana Đerisilo, Sırp voleybolcu.
Ivana Matović, Sırp basketbolcu.
Ivana Petkovska, Makedon Pop şarkıcı.
Ivana Reitmayerová, Slovak artistik buz patencisi.
Ivana Sert, televizyon kişiliği, sunucu, stilist, moda tasarımcısı.
Beretta

| --- | --- |

Tip: Özel
Endüstri: Savunma ve Spor
Kuruluş: 1526
Kurucu: Beretta 
Genel merkezi: Brescia, İtalya
Web sitesi: http://www.beretta.com/
Beretta 92
Fabbrica d'Armi Pietro Beretta: Venedikli silah yapımcısı  Maestro Bartolomeo Beretta tarafından 1526'da kurulmuş dünyanın en eski ve en büyük silah fabrikalarından biri. Firmanın ürettiği silahlar yüzyıllardan beri ordular, Polis ve sivil atıcılar tarafından beğeniyle kullanılmaktadır.
II. Dünya savaşında ürettiği silahlarla italyan ordusunu silahlandıran firma II. Dünya savaşından sonra da üretimine devam ederek ABD tarafından italyan ordusuna verilen M1 Garandları ve devamında M 14leri geliştirerek Beretta BM59yi geliştirmiş ve 1997'ye kadar italyan ordusunun ana muharebe tüfeği olmasını sağlamıştır.
İtalyan firma 500 yıla yakındır Beretta ailesi tarafından idare edilmektedir.
Firma küreselleşme kapsamında birçok yerli ve yabancı firmayı satın alarak bünyesine katmıştır. bu firmalardan biri de türk Vursan firması ki Berettanın Stoeger firması tarafından satın alınmış durumdadır. Ayrıca Holdingin satın aldığı markalar arasında Benelli, Franchi, SAKO, Tikka, Stoeger, Uberti de bulunmaktadır.
Firmanın ürettiği en ünlü tabanca modeli Beretta 92 Amerikan Colt 1911in geliştirilmiş versiyonudur ve birçok kalibrede dünyada binlerce satılmıştır. Aynı silahın askeri geliştirilmiş versiyonu olan Beretta M9 ABD ordusuna bir ihale ile 500.000 adet olarak satılmıştır.
Firma silahların yanı sıra atıcılık sporunda kullanılmak üzere ürettiği aksesuarlarla da ünlüdür.
Ürünler > Tabancalar

Beretta M1915, M1919 and M1923
Beretta 418
Beretta M951
Beretta M 1934 / Beretta M 1935
Beretta M 1951
Beretta M-100
Beretta 70 series (Jaguar)
Beretta 76
Beretta Cheetah
Beretta 81
Beretta 84
Beretta 85
Beretta 86
Beretta 87
Beretta 89
Beretta 8000
Beretta 8000 Cougar
Beretta 8045 Cougar
Beretta Cougar Inox
Beretta Mini Cougar
Beretta 90
Beretta 9000
Beretta 9000S
Beretta 92
Beretta 90two
Beretta 92F
Beretta 92F/FS
Beretta 92FS Inox
Beretta 92FS Compact
Beretta 92FS Centurion
Beretta 92FS Brigadier
Beretta 92FS Brigadier Inox
Beretta 92G Elite 1A
Beretta 92G Elite II
Beretta 92S
Beretta 92SB
Beretta 92SB-C
Beretta 92A1
M9 pistol
Beretta 96
Beretta 96A1
Beretta Px4 Storm
Beretta Px4 Storm Compact
Beretta Px4 Storm Subcompact
Beretta U22 Neos
Beretta 418
Beretta 21 Bobcat
Beretta 21A Bobcat
Beretta 3032 Tomcat
Beretta 950 Jetfire
Beretta Nano
Ürünler > Av ve Spor Tüfekleri

Beretta 1201FP
Beretta DT-10
Beretta Silver Pigeon
Beretta AL391 Urika and Teknys
Beretta SO4, SO5 and SO6
Beretta Xtrema
Beretta Xtrema 2
Beretta Model A series
Beretta UGB25 Xcel
Beretta Folder
Beretta Urika
Beretta Urika 2
Beretta RS 202-M2
Beretta LTLX7000
Beretta Extrema2
Beretta Tx4
Beretta Tx4 Strom
Beretta A400
Beretta A400 Xcel
Beretta A400 Xtreme Unico
Beretta A400 Xplor Action
Beretta A 300
Beretta LTLX7000
Beretta 470 Silver Hawk
Beretta 682
Beretta A390 ST
Beretta A390
Beretta A390 S.Mallard
Basilica Therma

| --- | --- |
Aquae Saravenae, Terzili Hamam, Kral Hamamı, Sarıkaya Roma Hamamı

Konum: Sarıkaya, Yozgat,  Türkiye
Tür: Roma hamamı
Uzunluk:  Boyu: 23,3 metre   Eni: 12,8 
Tarihçe
Malzeme: Mermer, kireç taşı
Kuruluş: 2. yüzyıl
Sit ayrıntıları
Mülkiyet: Yozgat Müzesi
Mimari
Mimari biçim: Antik Roma mimarisi
Basilica Therma, diğer adlarıyla Terzili Hamam, Kral Hamamı, Kral Kızı Hamamı veya Sarıkaya Roma Hamamı, Türkiye'nin Yozgat ilinin Sarıkaya ilçesinde yer alan Roma İmparatorluğu dönemine ait bir halk banyosudur. 2. yüzyılda inşa edilen hamamın jeotermal aktivitesi hâlâ mevcuttur.
Basilica Therma, Anadolu'da Roma mimarisinideki hamamlar içinde ünik bir örnektir . Fransiz gezgin Chantre ilk kez 1893-1894 yılları arasında belgelemiş, sonrasında Dr. Von der Osten 1927-1932'de bölgede Alişar'da yaptığı çalışmalar sırasında buradaki kalıntılardan bahsetmiştir. İlk kazılar 1932'de Richard C. Haines tarafından gerçekleştirilmiştir. 1987 yılında taşınmaz kültür varlığı olarak tescillenen yapıda 2010 yılında Yozgat Müze Müdürlüğü tarafından kazı ve temizlik çalışmaları başlatılmıştır 2013 yılında alan sit alanı olarak tescillenmiş ve kamulaştırma çalışmaları gerçekleştirilmiştir.
Tarihi Hamam'da ziyaretçi düzenlemeleri yapılmış olup ziyarete açılması planlanmaktadır
Etimoloji

Hamamdan ilk defa 2. yüzyılda Batlamyus Atlası'nda, Antik Yunan yazısıyla “Σαρούηνα” (Sarouena) şeklinde bahsedilmiştir.
Latince kaynaklarda “Aquae Saravenae” şeklinde yazılmıştır. Orijinalinin 4. veya 5. yüzyılda çizildiği tahmin edilen, Peutinger Haritası'nın 13. yüzyılda hazırlanan kopyasında ise bozuk Latince ile “Aquas Aravenas” yazar.
6. ve 7. yüzyıllardaki Bizans piskoposluk listelerinde ise “Βασιλικαί θέρμαι” (Basilikai Thermai; ‘kral hamamı’, ‘sultanhamam’) olarak geçmektedir.
Tarihçe

Basilica Therma, 2. yüzyılda Kapadokya Eyaleti'nin Bozok Platosu'nda büyük bir vadinin en derin kısmına, deniz seviyesinden 1170 metre yükseklikte, doğrudan termal kaynak üzerine inşa edilmiştir. Kayseri üzerinden Kamuliana, Euaissa ve Sibora yolu üzerinde bulunuyordu. Yine yakınlarında Tavium, Sebastopolis ve Rumdiğin gibi kentler bulunuyordu.
4. yüzyılda Anadoluda'da Paganlığın yasaklanması ve Hristiyanlığın yayılmasından sonra hamamın kuzey kısmına bir kilise binası eklenmiştir. Daha sonra kasaba bir psikoposluk merkezi olmuş ve 451 yılına kadar psikoposluk mevcudiyetini korumuştur. Bu dönemde büyük havuzun ortasına haç kabartmalı bir mermer vaftiz taşı yerleştirilmiştir. Paganlar Basilica Therma'nın havuzunda bu taş üzerinde vaftiz edilmiş ve yeni dine sokulmuştur. Bu özelliğinden dolayı hamam, Hristiyanlar için kutsal bir yer işlevi görüyordu.
979 sonbaharında Doğu Roma Generali Bardas Fokas, isyancı soylu asker Bardas Skleros'un ordusunu Basilica Therma yakınlarında mağlup etti. Ardından bu zaferin onurlandırılması amacıyla günümüzde Üçayak Kilisesi adıyla bilinen büyük bir kilise inşa edildi ancak zaferin kazanıldığı Basilica Therma civarı yerine savaşın başladığı bölgeye, 100 km batıya inşa edildi.
1067'de Doğu Roma, Kayseri Muharebesi'ni kaybetti ve 7 asırdır egemen olduğu Kapadokya eyaletini Selçuklu İmparatorluğu'na kaptırdı. Ardından sırasıyla Danişmentliler, Rum Selçuklu Devleti ve ardından Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine girdi.
Osmanlı'da hamama dair en net kayıtlardan biri 1905 yılına ait bir belgede yer alır. Buna göre Boğazlıyan kasabasında açılan bir mekteb-i iptidai muallimlerinin maaşları ödenemediği için, ‘Ilısu Kaplıcası’ gelirlerinin onlara tahsis edilmesi değerlendirilmiştir. Bu durum Basilica Therma'nın 20. yüzyıl başlarına değin faal olduğunun ve belli bir ziyaretçi kitlesine sahip olduğunun göstergesidir.
2014'teki kazılar sırasında ortaya çıkarılan hamamın çevresinde ₺10 milyonluk kamulaştırma yapıldı.
Hamam, 2018'de UNESCO tarafından Dünya Mirası Geçici Listesi'ne eklendi.
İnsansız hava araçları ile yapılan dijital belgeleme çalışması ile hamama ait dijital kayıtlar elde edilmiştir. Böylece daha önce gerçekleştirilen Yersel Lazer Tarama Tekniğinde elde edilen veriler ile karşılaştırılması da yapılarak dijital teknolojilerin avantajları ve dezavantajları konusunda da bir örnek çalışma ortaya konmuştur
Mimari

Hamamdan geriye günümüze üç havuz ve küçük havuza inen merdivenler, bir dizi kemer, iki apsis duvarı ve çevredeki diğer duvar yıkıntıları kalmıştır. Çevredeki zemin ve yollar zamanla yükseldiği için hamam toprağa batmış ve yüzeyden birkaç metre aşağıda kalmıştır.
Hamamın yanındaki kilise ve diğer yapılardan geriye ise yalnızca temel ve yere çok yakın seviyede duvarlar kalmıştır.
Mimari > Havuzlar

Basilica Therma'da biri büyük, diğer ikisi küçük olmak üzere üç havuz bulunur. Büyük havuzun ortasında bir vaftiz taşı bulunurken küçük havuzların her ikisinde de havuza inişi kolaylaştıran basamaklar bulunur. Havuzlardan çıkan termal su 48 °C sıcaklıktadır.
Büyük havuzun uzunluğu 23,3 metre, eni 12,8 metre genişliğinde, derinliği ise 1,34 metredir ve dikdörtgendir. Havuzun ortasındaki vaftiz taşı ise 120x140 santimetre ölçülerinde, 25 santimetre kalınlığında, ovale yakın altıgen şeklinde iki parçalıdır ve haç kabartmasına sahiptir.
Büyük havuzun kemerlerinin bitişiğinde, her iki yanında simetrik merdivenleri olan, 16 metre uzunluğunda ve 4 metre eninde yine dikdörtgen bir iç havuz bulunmaktadır. Bu iç havuz, büyük havuzun uzantısı şeklindedir ve suları kemerlerin altından birbirine karışır.
Zeminden fışkıran termal suların bulunduğu üçüncü havuz ise iç havuzlara 90° dik olarak konumlandırılmıştır. Ancak diğer iki havuzun aksine kenarları köşeli değil yuvarlatılmış dikdörtgen biçimindedir.
Mimari > Kemerler

Hamamın duvar ve kemerlerinin büyük kısmı yıkılmış, yalnızca tonozlu arka mekâna geçişi sağlayan batı cephe duvarı ayakta kalabilmiştir. Bu kısımda 10 gözlü, 2 katlı mermer, kemerli bir duvar görülmektedir. Kemerler bindirme kemer üslubuyla inşa edilmiştir.
Kemerlerin her iki yanında kemeri destekleyen yarım daire biçiminde apsis duvarları bulunur.
Kalan parçalar öküz, çiçek ve yaprak motifleriyle süslenmiş frizler bulunur. Her bir kemerin tam ortasında ise ve aslan başlı süslü kornişler vardır. Sütunların kornişinde yaprak ve bitki desenleri, öküz motifleri, Yunan mitolojisindeki Sağlık Tanrısı Asklepios'u simgeleyen yılan desenleri gibi desen ve kabartmalar bulunur. Özellikle Asklepios desenlerinden ötürü Basilica Therma'nın bir şifa merkezi işlevi gördüğü düşünülmektedir.
Mimari > Buluntular

Kazılarda küçük buluntular keşfedilmiştir. İçlerinden özellikle İmparator Antoninus Pius portreli Roma sikkesi, Basilica Therma'nın yapılış tarihinin netlik kazanmasına yardımcı olmuştur.
Kemik obje: Çay kaşığını andıran, gövde boyunca dairesel süslemeler içeren ve M.Ö. 1. yüzyıla ait kemik obje
Roma sikkesi: Ön yüzünde İmparator Antoninus Pius portresi, arka yüzünde Erciyes Dağı olan bronz sikke
Roma madalyonu: Geç Roma devrine ait haç motifli, okunaksız Latin harfler içeren madalyon
Selçuklu koku kabı: 12-13. yüzyıllara ait, desenli Selçuklu koku kabı
Tarak: Çift taraflı, ortasında iki aslan figürü yer alan Selçuklu Devri ahşap tarak
Osmanlı sikkeleri: Sultan III. Ahmed dönemine ait altın ve gümüş sikkeler
Galeri

Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Roma Hamamı Görünüm
Hipostaz

Yunanca hipostaz (Grekçe: ὑπόστασις) terimi, 4. yüzyılın sonları ve 5. yüzyıldaki kristolojik tartışmalardan önce teknik bir terim olarak kullanılmaya başlamıştır.
Yunan Filozoflarına göre Hipostaz

Hypostasis kelimesi yunancadır ve latince muadili substantia kelimesidir. Hypostasis ve substantia kelimelerinin tam anlamı ‘altında duran şey’ ya da ‘gerçekliğin altında yatan’dır. Aristoteles’e göre hypostasis ve substantia’nın işaret ettiği şey metafiziğin temel objesidir çünkü o öncül olarak varolandır ve ilk kategoridir, geriye kalan her şey onunla alakalıdır.
Yeni Platoncu doktirinde hipostaz, “ilahi prensip”ten bahsederken kullanılan bir terimdir. Plotinos tek bir ilahiliğin çoğul hipostazları fikrini geliştirmiştir. Plotinos üç hipostazdan bahseder;
-Tek olan; mutlak, hatasız, varlıklar arasında değildir, bilgiyle ulaşılamaz,
-Zeka olan; Tek olandan yayılır,
-Ruh olan; dünyanın ve bedenlere inecek ruhları da kapsayan ruhtur. (Enneades, treatise 24, V, 6.)
Hristiyan İnancında Hipostaz

Terimin Yeni Ahit'teki bazı kullanımları, terimin daha sonraki dönemde nasıl anlaşıldığının bir işaretçisi olarak karşımıza çıkıyor.
Kutsal Kitap’ta Hipsotaz çoğunlukla manevi destek, güvence ve kesin kanaat olarak kullanılmıştır. İbranilere Mektup 11:1’i; “İman, umut edilenlere güvenmek, görünmeyen şeylerin varlığından emin olmaktır.” ayetinde orijinal metinde ‘iman … hipostazıdır’ şeklinde kullanılmıştır.
Hipostaz terimi Orijenes tarafından essentia (Ousia; Türkçesi; öz) için eşanlamlı olarak kullanılmış ve altta yatan katmanını ya da özgünlüğünü belirtmek için kullanmıştır. Bu amaçla hipostaz kelimesi, bir put için kelimenin ilk anlaşılan şekliyle neyden yapıldığını anlatmak için kullanılabilir, taş, bronz ya da tahta gibi. Ama aynı putun yakılması veya eritilmesi ile hipostazı yok edilebilir. Bu anlamda kullanıldığında hipostaz, putun somut varoluşunu işaret etmektedir.
325 yılındaki İznik Konsili'nde hipostaz ve ousia’nın birbirlerine eş olarak kullanımı reddedilmiş ve iki terim arasında kesin bir ayrılığa gidilmiştir; ousia için, hipostazın genel ilahi öz ya da tözünü ifade etmek için kullanılmasına karar verilmiştir. Bu ayrımın yapılması ile beraber Hristiyan teologlar daha kolay bir biçimde tek Tanrı’yı aynı özü taşıyan (Homoousia) üç hipostaza ya da üç kişiliğine ayırabileceklerdi.
İskenderiyeli Kiril Mesih’in ilahi ve insan birliğini hipostazda bir birlik olarak ifade etmiş ve bu sayede Mesih’in iki doğasının olduğunu, ancak görünür olmadığını söylemiştir. Papa I. Leo Mesih’in tek hipostazı olduğunu ancak doğasının (physis) ikili olduğunu söylemiştir. Kalkedon Konsili (451) bu ayrımı kanonize etmiş ve Monofizitçileri (Mesih’in tek bir doğası, onunda ilahi olduğunu savunanları) ve Ariusçuları (Mesih’in tek bir doğası, onunda insan olduğunu savunanları) kınamıştır.
Daha sonraları, Duns Scotus hipostazın töz ile karıştırılmaması gerektiğini söylemiştir. Hipostaz öznedir, birey olarak varolandır. Gerçek ve objektif olandır, görüntü ve soyutlanmış olanın aksine. Bu nedenle herkes bir hipostazdır, çünkü her insan bir bireydir ve diğer bireylerden ayrışır. Hipostaz varoluştur. Töz ve öz ise varlığın ideası ya da konseptidir.
Günümüz teologları Boethius’un fikirlerini takip ederek sadece rasyonel varlıkların hipostaz olduklarını savunur; hipostaz kelimesi eksiltmek için kullanılır, her insanın altında yatan varoluşundan bahsetmek için.
Serpil Çakır

| Serpil Çakır |
| --- | --- |

Doğum: Erzurum, Türkiye
Meslek: Akademisyen, siyaset bilimci, kadın tarihçi, feminist aktivist.
Vatandaşlık:  Türkiye
Eğitim: İstanbul Üniversitesi (Doktora)  Marmara Üniversitesi (YL)  Marmara Üniversitesi (L)
Konu: Toplumsal cinsiyet, iktidar ilişkileri
Önemli eser: Osmanlı Kadın Hareketi  Erkek Kulübünde Siyaset

Serpil Çakır, Türk akademisyen, siyaset bilimci, kadın tarihi araştırmacısı, feminist aktivist.
Kadın tarihi, feminist tarih yazımı, siyasette kadın temsili ve katılımı, kadın çalışmalarında yöntem, sözlü tarih, kadın hareketi tarihi, arşivcilik, biyografi ve bibliyografyalar konulu yayımlanmış eserleri ve çalışmalarıyla bilinir.
İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü, Siyaset Bilimi Anabilim Dalı’nda öğretim üyesidir.
Beyaz Gemi (İngiltere)

Bu madde 12. yüzyıla ait bir gemi hakkındadır.Aynı isimli kurgusal hikaye için Beyaz Gemi sayfasına bakınız.
| --- | --- |
 Beyaz Gemi batıyor
Tarihçe

Adı:  Beyaz Gemi
Hizmet dışı:  25 Kasım 1120
Akıbet:  Barfleur, Normandiya açıklarında denizin altında bulunan bir kayaya çarptı
Statü:  Enkaz
Genel karakteristik
Sınıf ve tipi:  Yelkenli
Kurulu güç:  Kare yelkenler
İtme gücü:  Rüzgar ve kürekler
Beyaz Gemi  (İngilizce: White Ship, Fransızca: la Blanche-Nef, Latince dokümanlarda Latince: Candida navis) 25 Kasım 1120'de Barfleur, Normandiya açıklarında Manş Denizi'nde batmış bir gemidir. Gemide bulunan 300 kişiden yalnızca bir kişi hayatta kalmıştır. Boğulanlar arasında İngiltere Kralı I. Henry'nin meşru oğlu ve vârisi William Adelin, üvey kız kardeşi Perche kontesi Matilda, üvey kardeşi Richard ve ayrıca Chester 2. Earl Richard d'Avranches yer aldı. William Adelin'in ölümü, İngiltere'de Anarşi olarak bilinen kriz ve iç savaş dönemine yol açtı.