stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yüeçiler
Usunlara yenilmeleri ve 2. Büyük göçleri sonucunda Baktriya bölgesine yerleşmeleri

Büyük Yüeçiler MÖ 165 ya da 162 gibi İli havzasına geldiklerinde buradaki Sakalar’ı yenerek onları Parthia, Soğdiana ve Baktriya’ya doğru güneye kaçmaya zorladılar. Ancak Yüeçiler de MÖ 132 yılında Hunlarla müttefik olan ve babasının intikamını almak isteyen Kunmo önderliğindeki Usunlar tarafından yenilgiye uğratılarak güneybatılarındaki Seyhun’un kuzeyinde yer alan Fergana bölgesine kaçmak zorunda kaldılar. Birkaç yıl sonra Fergana Vadisi boyunca Sakalar’ı bir daha sürerek Soğdiana’yı ele geçirmişler ve Baktriya topraklarına da yerleşmeye başlamışlardı. Karşılarında küçük şehir krallıkları gibi dağınık güçler bulunduğundan birkaç yıl içerisinde ana merkezleri Ceyhun’nun kuzeyi olmakla beraber Baktriya’nın tamamını ele geçirdiler. Çin elçisinin Yüeçiler’i Soğdiana’da MÖ 128 yılında ziyaret ettiği düşünüldüğünde, Baktriya topraklarına gelişlerinin 126 yılında olduğu kabul edilmektedir. Çin elçisi onları Hunlar’a karşı sefer düzenlemeye ikna etmeye çalışsa da bu isteğe riayet etmemişlerdir. Aynı Çin elçisi Yüeçiler’in yaşadıkları ülkeyi tanımlarken, kuzeyinde K'ang-chü (Kangju) ülkesi, batılarında Parthia ve güneylerinde de Baktriya toprakları olduğunu belirtmektedir ki bu da Yüeçiler’in göç halinde olduğu zamandaki durumu ortaya koymaktadır.
Yüeçiler’in her göç hareketi özellikle Sakalar olmak üzere çeşitli kavimlerinde etkilemekte, bunun sonucunda da Orta Asya, Batı Türkistan, Hindistan ve Afganistan’ın kuzeyinde büyük bir kavimler göçü yaşanmıştır. Göçe zorlanan Sakalar’ın saldırıları sonucunda Greko-Baktriya Krallığı yıkılırken, Sistan ve Kandehar’ın da içerisinde yer aldığı toprakları Sakalar’ın eline geçirerek yerleşilmesiyle de bu coğrafyada “Sakaların Memleketi” anlamına gelen Sakastan Bölgesi ortaya çıkmıştır. Part İmparatorluğunun Parthia Bölgesi de Sakalar ile Yüeçilerle mi yoksa Sakalarla mı irtibatlı olduğu tartışmalı olan Toharlar tarafından yakılıp yıkılmıştır.
Kuşan İmparatorluğunu kurmaları

Yüeçiler Baktriya bölgesine geldikten sonra yavaş yavaş yerleşik düzene geçmeye başlamışlar ve burada İskender tarafından kurulmuş olan Helenistik yapıdan etkilenmeye başlamışlardır. Yüeçiler hakkında bir süre yeterli bilgi bulunmamakta olup Hou Hanshu adlı Çin kaynağına göre Baktriya'daki Yüeçiler beş ana kabile ya da yabguluk (eyalet) altında bölünmüştü. Yaklaşık 100 yıl sonra, bu beş kabileden biri olan ve daha sonraları Kuşan İmparatorluğu’nu kuracak olan Bedehşan hakimi Kouei-çouang (Guìshuāng ) kabilesi diğer dört kabileye üstünlük sağlayarak onları kontrol altına aldıktan sonra Parthia, Kabil, Kafiristan ve doğusunu ele geçirerek Hint-Yunan Krallığına da büyük oranda egemen oldular.
M.S. 30 yılında Yüeçi prensi Kujula Kadphises tarafından Kuşan İmparatorluğu kurulmuş, oğlu Vima Takto (Yen-Kao-tçen) zamanında da Pencap’ında içinde kaldığı Tianzhu olarak bilinen Kuzey-Kuzeybatı Hindistan topraklarına egemen olmuşlardır. Bu dönemden itibaren civar devletler tarafından Kuşanlar adıyla adlandırılan bu topluluk, Çinliler tarafından ise Büyük Yüeçiler olarak adlandırılmaya devam edilmiştir. Kuşanlar döneminde Yüeçiler’in İpek Yolu’nun büyük bölümünü kontrol ettiği görülmektedir. Kuşhan Krallığı döneminde Yüeçiler; İran, Hellen, Hint kültürleri ile Budizm’in inanç felsefesinden yoğun olarak etkilenmiş ve bunların karışımından oluşan bir kültür oluşturmuşlardır.
Kuşanlar, 2. yüzyıl ortalarında Orta Asya’ya egemen olmuş Çinliler’e saldırsalar da General Ban Chao’ya yenilmişlerdir. Daha sonrasında ise yaşanan Hun isyanı neticesinde Çin’in Orta Asya’daki etkisi azalınca Kuşanlar da Yarkent, Kaşgar ve Hotan’ı ele geçirdiler.
Sasaniler tarafından zayıflatılan Kuşhanlar, Ak Hun İmparatorluğu tarafından 375 yılında tarih sahnesinden silinmiştir. Uzun yıllardır İran, Hellen, Hint etkisinde kalan Büyük Yüeçiler’de asimile olarak tarih sahnesinden silinmişlerdir.
Bazı tarihçiler Çin kaynaklarındaki bir takım ifadelere dayanarak Akhunlar’ı Yüeçi ırkından kabul etmektedir. Ancak Britanyalı arkeolog Aurel Stein’in “White Huns and kindred tribes in the history of the Indian north-west frontier” adlı makalesinde Ak Hunlar'ı Türk olarak kabul etmekte bunu ispat eden tezler öne sürmektedir. Akhunlar'ın etnisitesi ne olursa olsun bunların Yüeçiler'in oluşturduğu Kuşan topluluğu içerisinde yer aldığı ve dillerinde Toharca'dan etkileşim olduğu genel olarak kabul edilmektedir.
Küçük Yüeçiler’in durumu

Hiung-nu (Büyük Hun İmparatorluğu) hükümdarı Lao Şang döneminde (M.Ö. 174-161) yapılan savaşlarda Yüeçiler en ağır yenilgilerini alarak kralları öldürülmüş ve bunun sonucunda da küçük grup (Küçük Yüeçiler) ise Tibet Platosu’na göç etmek zorunda kalmıştı. Burada tarihi Qiang halkıyla iletişime geçerek ya onlara sığınmışlar ya da Paul Pelliot’a göre onları yenerek egemenlikleri altına almışlardı. Bu küçük kolun yaşadıkları yer tam olarak Tibet Platosunda, Altun Dağları’nın doğusundan Qilian Dağları civarındaki Kokonor (Qinghai ) Gölü çevresini kapsamaktadır ki söz konusu bölge günümüzün Çinghay eyaletinin büyük bölümüne tekabül etmektedir.
Han Hanedanı’nın ünlü generali Huo Qubing’in batıya doğru MÖ 121 gibi başladığı seferde, Gasun Nor (Juyan) adlı tuz gölünü geçildikten sonra Qilian Dağlarından itibaren Kanchou’ya kadar Küçük Yüeçi topraklarından geçtiği belirtilmektedir. Bu sefer esnasında K. Yüeçiler’in belki de bir bölümünün Huangzhong’a göç ettiği görülmektedir. Yüeçiler’in bu dönemde büyük ihtimalle Hiung-nular’a (Büyük Hun İmparatorluğu) tabi olarak yaşamaktaydılar. Sonraki yıllarda Küçük Yüeçiler’in Huangzhong dolaylarına gittikleri görülmektedir. Sonuç olarak Küçük Yüeçiler bağımsız bir devlet kuramamış olup Hiung-nular (Büyük Hun İmparatorluğu) ile sonrasında da Çinlilere tabi olarak varlıklarını sürdürmüşlerdir.
MS 60 ile 62 yıllarındaki Çin seferindeki kayıtlarda Küçük Yüeçiler’in, Dunhuang güneybatısındaki Yangguan Dağ geçidinin batısında bulunduğu belirtilmiştir. Yaşadıkları yerler hakkında Çin kaynaklarında farklı yerlerin belirtiliyor olması bunların genel olarak dağınık küçük topluluklar şeklinde yaşadıklarını ortaya koymaktadır.
K. Yüeçiler, Hunlar üzerine MS. 89’daki düzenlenen seferde Çinliler’in yanında yer almışlardır. Çinlilerin 159’ da Batı Tibetlilere, 168/69 da da Şensi ve Kansu'daki Doğu Tibetlilere düzenledikleri seferde yanlarında yer aldılar. 184 yılında günümüzde Wuwei olarak adlandırılan Kansu'ya bağlı Liang Eyaletinde çıkan Liangzhou İsyanı ve devamında da Sarı Sarıklılar İsyanında Çin kralının karşısında yer aldılar. Bu dönemlerde günümüz Kumul(Hami) ve çevresinde küçük bir devlet kurdukları bilinmektedir. Ancak 214 yılı gibi bu bölge yeniden Çin denetimine geçti. Bundan sonra Çin kayıtlarında Küçük Yüeçilerden çeşitli şekillerde bahsedilmiştir. Ancak bunlar büyük oranda Çin ve Tibet halkıyla karışarak asimile olmaya başlamışlar ve kayıtlarda ara sıra adları geçmekle birlikte kültürleri son bulmuştur.
MÖ 3. yüzyılda Çin ve Orta Asya
Biyopsi

Biyopsi, mikroskop altında incelenmek üzere canlıdan belirli bir doku parçasının çıkarılmasıdır.
Muayene ya da benzeri incelemelerle tanı konulamayan hastalıklarda biyopsiye başvurulur. Biyopsi, çeşitli hastalıklar sırasında meydana gelen lezyonların mikroskopik tanısı için yapılan bir cerrahi uygulamadır. Hangi biyopsi yöntemi uygulanırsa uygulansın, doğru yerden-doğru örnek alındığında patoloji tanısı da doğru olacaktır. Yanlış ya da yetersiz örnek alımı veya yanlış fiksasyon, patoloji tanısını olanaksızlaştırır. Sonuç alınamayan biyopsi uygulanmalarının yinelenmesi gerekir. Böyle bir tablo biyopsi sonucunu merakla bekleyen hasta için çekilmez bir durumdur.
Biyopsi tipleri > Oral sitoloji

Mukozalara özgü displastik lezyonların tanısında ve izlenmesinde yardımcı olabilen bir yöntemdir; jinekolojide uygulanan PAP-smear yöntemine benzer (exfoliative cytology). Değerlendirme güçlükleri ve yalancı pozitif sonuçların çokluğu nedeniyle fazlaca kullanılmamaktadır. Uygulamada tekniği basittir: yüzey kenarları keskin olamayan bir spatula ile kazınır ve bir lama yayılır. Alınan örnek bu tür çalışmalarda kullanılmak üzere hazırlanmış ve içerisinde özel sıvı bulunan şişelere aktarılarak patolojiye gönderilir.
Sıvı bazlı sitoloji tekniğinde ise “swab” adı verilen özel çubuklar kullanılır.
Patoloji laboratuvarı gönderilen materyali uygun yöntemlerle boyayarak inceler.
Son yıllarda geliştirilen "bilgisayar destekli fırça biyopsisi" yöntemiyle sitolojideki olumsuzlukların azaldığı gösterilmiştir. Söz konusu yöntemde örnekler özel fırçalarla alınır. Mikroskopik inceleme aşamasında bilgisayara aktarılan görüntüler özel bir program tarafından değerlendirilir.
Biyopsi tipleri > Aspirasyon biyopsisi

Sıvı ile dolu boşluk içeren kistik oluşumlarda, sıvının fiziksel ve kimyasal nitelikleri ile hücresel içeriğini değerlendirmekte yararlı bir yöntemdir. Genellikle santral (kemik-içi) ve derindeki lezyonlara uygulanır. Özel iğneler kullanılarak injektörde yaratılan negatif basınçtan yararlanarak sıvı çekme ilkesine dayanmaktadır.
"İnce iğne aspirasyon biyopsisi" solid tümörlere de uygulanan yöntemdir; özellikle santral lezyonlardaki büyük operasyonlara karşı bir seçenektir. Bu yöntemde, uygun kalınlıktaki iğne ile lezyona girilerek doku örneği alınır (tru-cut yöntemi). Girişim sırasında patoloji uzmanının da bulunması, materyalin tanı için yeterli olup olmadığının belirlenmesinde yarar sağlamaktadır.
Girişimsel radyoloji, görüntüleme (ultrason, MR, vb) tekniklerindeki hızlı gelişmelerin ürünü olan bir uygulamadır. Bu yöntemi kullanan radyoloji uzmanı, aspirasyon biyopsisi yapılacak dokuya uygun bir görüntüleme tekniğinin yardımıyla ulaşarak biyopsi alabilmektedir.
Biyopsi tipleri > İnsizyonel biyopsi

Genellikle büyük lezyonlardan, lokalizasyonu nedeniyle eksizyon yapılamayanlardan ve malignite kuşkusu bulunan lezyonlardan örnek alınmasıdır. Biyopsi örneği üç boyutta da bir miktar sağlam doku alanı içermeli, nekroz ve dejenerasyon alanlarından sakınmalıdır. Cerrahi girişim sırasında, biyopsi örneğinin yeterli derinliğe inmiş olmasına, pens ve benzeri araçlarla tutulan dokuların ezilmemesine ve hırpalanmamasına özen gösterilmelidir.
Punch biyopsi tekniği, özellikle deri ve mukoza örneklerinin alınmasında başka bir seçenek olarak uygulanmaktadır. Bu tekniğin uygulanmasında kullanılan araç, ucunda kenarları çok keskin içi boş bir metal silindir bulunan plastik gövdeli bir çubuktur. Plastik gövdesinden tutularak keskin kenarı biyopsi yapılacak alana dairesel hareketlerle ve hafifçe bastırılarak uygulanır.
Marsüpiyalizasyon, tümü çıkarılamayan büyükçe kistik oluşumların tedavisinde uygulanan bir tekniktir; kist çeperinde büyükçe bir pencere açılarak drenaj sağlanır ve sıvı birikmesi önlenir. Pencere açılırken alınan örnekler patoloji laboratuvarına gönderilir.
Biyopsi tipleri > Eksizyonel biyopsi

Klinik lezyonun tümüyle çıkarılmasıdır. Genellikle 1 cm ve daha küçük lezyonlarda, benign izlenim verenlerde ve lokalizasyon açısından elverişli olanlarda eksizyonal biyopsi yöntemi uygulanır. Cerrahi sınıra dikkat edilmelidir; biyopsinin çevresinde ve derinliğinde en az 2–3 mm'lik normal doku bulunmalıdır. Malign, damarsal ve pigmentli lezyonlarda cerrahi sınır geniş tutulur (en az 5 mm). Cerrahi girişim sırasında, pens ve benzeri araçlarla tutulan dokuların ezilmemesine ve hırpalanmamasına özen gösterilmelidir. Enükleasyon, doku derinliklerindeki kistik ya da solid oluşumların kapsülü ile birlikte çıkarılmasıdır.
Biyopsi tipleri > Frozen tekniği

Radikal operasyonlara karar verme aşamasında uygulanan bir yöntemdir. Meme, beyin, vb bölgelerde saptanan, klinik ve radyolojik tanı yöntemleriyle habis ya da selim olduğuna karar verilemeyen tümörlere uygulanır. Biyopsi alanı genel anestezi altında açılır ve örnek alınır. Patoloji uzmanı, "dondurarak" elde edilen ve boyanan kesitleri mikroskopla inceler, lezyonun niteliğini belirler ve sonucu cerrahi ekibine iletir. Bu işlem yaklaşık 10-15 dakika içerisinde tamamlanır. Patoloji uzmanı habis tümör tanısı bildirmişse radikal operasyona gidilir, iyi huylu bir lezyon söz konusu ise total eksizyon yapılarak operasyon tamamlanır.
Formalin fiksasyonu yapılmadan uygulanacak özel boyama yöntemleri söz konusu olduğunda frozen tekniğine başvurulur. Örneğin, immunfloresan tekniklerinin uygulanmasını gerektiren vezikülobüllöz nitelikli otoimmun hastalıklarda frozen uygulaması yapılır.
Anatomik niteliklerine göre biyopsi uygulamaları > Kemik biyopsileri

Santral (kemik-içi) lezyonların araştırılmasında radyolojinin çok önemli bir yeri vardır. Radyolojik olarak saptanan lezyon malign tümör özellikleri gösteriyorsa, büyük bir alanı etkiliyorsa ya da anatomik açıdan tümünün çıkarılması sakıncalı ise, uygun bir cerrahi yöntemle biyopsi alınmalıdır. Litik lezyonlarda önce aspirasyon biyopsisi ya da tru-cut tekniği uygulanır, biyopsi sırasında gelen materyal (varsa) incelenir. Böylece lezyonun kist ya da kistik bir lezyon olup olmadığı belirlenir. Biyopsi örneklerinin histopatolojik tanı için yetersiz olması durumunda açık biyopsi kaçınılmazdır.
Radyolojik ve klinik olarak iyi huylu izlenimi veren küçük lezyonlar kürete edilebilir. Büyük lezyonlardan örnek alınarak histopatolojik incelemesi yapılmalıdır. Lezyonunun cerrahi tedavi endikasyonunun olup olmadığı, varsa uygulanacak cerrahi yöntemin seçilmesi histopatolojik tanıya göre saptanır.
Anatomik niteliklerine göre biyopsi uygulamaları > Apikal-periapikal biyopsiler

Dişhekimliğinde çok sık karşılaşılan apikal-periapikal lezyonların büyük bölümü granülom ya da kist niteliği taşır. Daha az bir olasılıkla da olsa, radyolojik görünümleri apikal granülom ya da periapikal kiste benzeyen ancak farklı yapıda lezyonlarla karşılaşılabilir; örneğin odontogen tümörlerin birkaçı, depo hastalıkları, kimi metastatik tümörler, myeloma ya da dev hücreli reparatif granülom gibi lezyonlar bunların başlıcalarıdır.
Anatomik niteliklerine göre biyopsi uygulamaları > Mukoza biyopsileri

Mukoza biyopsileri, özellikle prekanseröz ve kanseröz lezyonların ayırıcı tanısında büyük önem taşır; özellikle kanserleşme riski yüksek olan non-homojen lökoplakilerde ve eritroplakilerde, biyopsi yerinin seçimindeki yanılmalar invazif karsinoma dönüşen alan(lar)ın belirlenmesini engeller. Bu nedenle, lezyondan alınan biyopsi örneklerinin en az 1/3'ü normal doku içermelidir.
Ülserli ya da nekrotik alanlardan alınan örnekler mikroskopik incelemeler için uygun değildir. Likenoid değişiklikler ya da vezikül içeren lezyonlardan alınacak biyopsilerde, erozyon bulunmayan alanların seçilmesi gerekir.
Deskuamatif gingivitis olgularında ise, olaydan genellikle daha az etkilenen yapışık dişeti alanlarının seçilmesine özel gösterilmelidir.
Biyopsi örneklerinin saklanması ve gönderilmesi

Biyopsi örnekleri gaz bezi ya da pamuk içerisinde gönderilmemelidir; dokular kısa süre içerisinde kurumaya başlayacağından histopatolojik inceleme sonuçları etkilenecektir. Bu nedenle özellikle cerrahi yöntemlerle alınan doku örneklerinin –anında- içerisinde %10 formalin bulunan, doku örneğinin kolayca geçebileceği genişlikle ağzı bulunan, kapaklı, etiketlenmiş, cam ya da plastik kaplar içerisinde gönderilmesi uygundur. Klinik ön tanıya göre, %10 formalin yerine farklı fiksatiflerin kullanılması gerekebilir. Bu gibi olgularda Patoloji laboratuvarı ile işbirliği yapılarak uygun fiksatif kullanılmalıdır. Frozen örnekleri fiksatife konulmaz. Biyopsinin gönderilmesi sırasında, daha önce Patoloji laboratuvarından alınmış "Bilgi formu"nun eksiksiz doldurulması, hasta ve lezyon ile ilgili ayrıntılı bilgi verilmesi gerekir.
Cerrahi girişimle elde edilen biyopsi materyalinin tümü aynı laboratuvara gönderilmelidir. Materyalin iki ya da daha fazla bölümlere ayrılarak farklı laboratuvarlara gönderilmesi çok sakıncalıdır; böyle bir girişimde;
(i) Cerrahi sınırlar bozulur ve lezyonunun tümünün çıkarılıp çıkarılamadığı konusunda kuşkular oluşur,
(ii) İkiye bölünen bir materyalin birinde diferansiyasyonu bozuk hücrelerden oluşan bir malign tümör, diğerinde normal doku varsa histopatolojik tanılar arasında farklılıklar ortaya çıkar; bu durum, radikal operasyonların gerektiği olgularda hastanın yıkıcı bir ikileme düşmesine yol açar ve gereken tedavinin uygulanmasında gecikmelere neden olur.
Biyopsi ya da ameliyat materyalinin parçalara ayrılarak farklı laboratuvarlara gönderilmesine gerek yoktur. Patoloji laboratuvarları istendiğinde hastaya ya da operasyonu yapan hekime mikroskopi preparat örneklerinden verebilir. Ayrıca patoloji laboratuvarları tanı açısından güçlük çektikleri olguları birbirlerine danışırlar (konsültasyon).
Histopatolojik inceleme: Laboratuvara %10 formalin içerisinde gelen doku örnekleri, önce makroskopik yöntemlerle incelenir ve özellikleri saptanır. Küçük parçaların tümü, büyük parçaların ise seçilen örnekleri işleme alınır. Özel işlemlerden geçirilen örnekler parafin içine gömülür (parafin blok). Mikrotom olarak bilinen özel bir araç yardımıyla parafin bloklardan 3-4 mikron kalınlığında kesitler elde edilir, kesitler lam üzerine yapıştırılır. Bu kesitler hematoksilin-eozin (H-E) ile boyanır ve kesitlerin bulunduğu lam yüzeyi lamelle kapatılır. Işık mikroskopunda incelenir. Böyle bir işlem çağdaş bir patoloji laboratuvarında 24 saat içerisinde tamamlanır ve rapor hazırlanır. Gerektiğinde özel boya ya da immunohistokimya teknikleri uygulanarak lezyonla ilgili önemli ayrıntıların belirlenmesi yöntemi uygulanır. Bu durumda biyopsi sonucunun rapor edilme süresi uzayabilmektedir.
Histopatolojik inceleme sonucu ile klinik bulgular arasında uyumsuzluk ortaya çıkarsa, klinisyen ve patolog tüm bulguları birlikte irdeleyerek kesin bir tanıya ulaşmaya çalışırlar.
Arif Sağ

| Arif Sağ |
| --- | --- |
Doğum: 25 Şubat 1945 (79 yaşında) Dallı, Aşkale, Erzurum
Milliyet: Türk
Meslek: Şarkıcı söz yazarı besteci yapımcı aranjör sunucu akademisyen milletvekili
Siyasi parti: SHP Eski Milletvekili (1987-1991)
Evlilik: Yıldız Sağ (e. 1970; ö. 2016)
Çocuk(lar): Tolga Sağ Aslı Sağ

Müzikal kariyeri
Tarzlar: Türk halk müziği
Çalgılar: Vokal · Bağlama · Cura · Davul · Perküsyon
Etkin yıllar: 1963-günümüz
Müzik şirketi: Topkapı Türküola Şah Sembol ASM Bay

 

Arif Sağ (25 Şubat 1945, Erzurum), Türk halk müziği sanatçısı, bağlama virtiözü, söz yazarı, besteci, yapımcı, aranjör, sunucu, akademisyen ve eski milletvekilidir.
Çocukluk yaşlarında Nida Tüfekçi'den eğitim alan Arif Sağ, 1960'lı yılların ortasından itibaren yayınladığı 45'liklerle birlikte Türk halk müziğine getirdiği yenilikle geniş kitlelere yayılmasını sağlamıştır. 1975 yılında kurulan İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'na eğitim görevlisi olarak girmesiyle birlikte halk müziği ve bağlama üzerindeki akademik çalışmalarına bu dönemde başladı. 1979 yılında Gurbeti Ben mi Yarattım adını verdiği ilk albümünü yayınlayan Arif Sağ, 1982 yılında Şan Tiyatrosu'nda ilk bağlama resitali konserini verdi. 1983-1987 yılları arasında Musa Eroğlu, Muhlis Akarsu ve daha sonra Yavuz Top ile birlikte yayınladıkları Muhabbet adlı albüm serisiyle modern Türk halk müziğinin temellerini attılar.
1980'li yıllarda albümler ve konserlerin yanı sıra birçok sanatçının albümde söz yazarlığı ve bestecilik yaptı. Ayrıca albüm yapımcılığı yaptı ve birçok öğrenci yetiştirdi. Televizyon, radyo ve çeşitli yurt dışı konserinde Türk halk müziğini tanıtarak birçok kişiye ilham kaynağı oldu. 1987-1991 yılları arasında Türkiye Büyük Millet Meclisinde 18. dönemde SHP milletvekili olarak görev yaptı. 1990'lı yıllardan itibaren dünya çapında turneler, resitaller verdi ve birçok sanatçı ile ortak çalışmalarda bulundu. Arif Sağ, kariyeri boyunca 10 albüm, onlarca 45'lik ve yüzlerce beste bırakarak Türk halk müziğinin en önemli ve etkili isimlerinden olmuş ve birçok sanatçıyı etkilemiştir.
Hayatı ve kariyeri > 2016-gümümüz: Proje albümler, hastalığı ve konserler

Arif Sağ, 2010'lu yılların ortalarından itibaren belli aralıklarla konser ve festivallerde sahne almaya devam etti. 2016 yılında Soma Faciası için yayınlanan Yaralı Soma'ya Ağıtlar albümde "Ağıt" adlı enstrümantal parçayla yer aldı. 24 Şubat 2017 tarihinde Sabahat Akkiraz'ın Sabahat Akkiraz & Dostaları 47 adlı düet albümde "Gönül Defteri" adlı parçayı Sabahat Akkiraz ve Orhan Gencebay ile birlikte seslendirdi, "Medet Sevdiğim" parçanın ise Sabahat Akkiraz ve Muhlis Akarsu ile birlikte düet versiyonunda yer aldı.
Mayıs 2017 tarihindeki sağlık sorunlarından dolayı albümlere ve çalışmalara ara verdi. 2018 yılında Esintiler: Türk Halk Müziği 1, Canlı Kayıtlar 1 ve Kelam gibi proje albümlerde yer aldı. 2018'de 22. Aydın Doğan Ödülü'ne layık görüldü. Düzenlenen törende, Arif Sağ'a ödülü Aydın Doğan tarafından verildi. 31 Mayıs 2018'de Kayyım atanan Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliğinin (MESAM) 9. Olağanüstü Genel Kurulu yapıldı. Seçimlerde Arif Sağ ve ekibi seçildi. Yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle bir süre sahnelerden uzak kalan Arif Sağ, Üç Usta Bir Muhabbet başlıklı konser dizisi kapsamında Sabahat Akkiraz ve Erdal Erzincan'la 2019 yılında yeniden sahne almaya başladı. 2020 yılında COVID-19 pandemisi'nden dolayı konserler ve sahnelere ara vermek zorunda kaldı. 2021 yılının sonundan itibaren konserlerde ve festivallerde sahne almaya devam eden Arif Sağ, bu dönemde albüm çalışmalarında yer almadı.
Sanatı > Müzikal tarzı

Arif Sağ'ın özellikle 1970'li yıllardan itibaren değişim ve yenilik içeren müzikal tarzı birçok eleştirmen tarafından olumlu yorumlandı. Türk halk müziğindeki eserleri özgün halinden çıkmayarak modernize ederek yorumladı. 1960'lı yılların sonundan 1975 yılında eğitim görevlisi olarak girdiği İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı'na kadar arabesk tarzda söz yazdı ve besteler yaptı. Ayrıca, 1970'li yılların başından itibaren Barış Manço, Selda Bağcan gibi birçok sanatçıya bağlama ile eşlik ederek popüler tarzdaki parçalara bağlama ile eşlik eden ilk sanatçı oldu. 1960'lı yıllardan itibaren çeşitli sanatçıların albümlerinde bağlama, perküsyon ve davul gibi enstrümanlarla eşlik etti. Ayrıca bu yıllarda birçok Türk halk müziği eserini yeniden düzenleyerek enstrümantal olarak yayınladı. 1970'li yıllarda birçok 45'lik yayınladı. 1975 yılından itibaren ise birçok kişiye halk müziği eğitimi verdi. 1970'li yılların ikinci yarısında halk müziği üzerine çalışmalarda bulundu. Halk müziği ve bağlama üzerine akademik çalışmalar yapmaya başladı. 1979 yılında Gurbeti Ben mi Yarattım? adını verdiği albümü yayınlamasıyla adından sıkça söz ettirdi. "Kula Kulluk Yakışır mı", "Gurbeti Ben mi Yarattım", "Gezdim Şu Alemi", "Dersim Dört Dağ İçinde", "Deli Gönül" ve "Açılın Kapılar" gibi farklı sanatçılara ait olan eserleri kendi modernize bir şekilde düzenledi ve büyük beğeni gördü. 1980'li yılların başında Türkiye'de dahil olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde festivallere ve resitallere katıldı. 1983 yılında yayınladığı İnsan Olmaya Geldim albümü ise o döneme kadar yayınlanan en başarılı halk müziği albümlerinden birisi oldu. Aynı yıl Muhlis Akarsu ve Musa Eroğlu ile birlikte yayınladığı Muhabbet 1 adlı proje albüm Türk halk müziğinin dönüm noktası olmuştur.
Yayınlandığı dönem gündeme giren büyük satış rakamlarına ulaşarak halk müziğinin geniş kitleler tarafından tanınmasını sağladı. Albüm, 1980'ler boyunca seri olarak yayınlanmaya devam etti. Birçok sanatçı ile birlikte ortak albümler yayınladı ve birçok sanatçının albümünde yer aldı. Türkiye ve Avrupa'da ses getiren konserler ve turnelere katıldı. Türkiye'nin birçok ilçesinde festival ve etkinliklerde yer aldı. Eserleri birçok sanatçı tarafından seslendirildi. Arif Sağ sanat yaşantısı boyunca on solo albüm, birçok enstrümantal albüm, onlarca 45'lik yayınlamış ve birçok proje albümde yer almıştır. 1960'lı yılların başında Nida Tüfekçi'den eğitim alan Arif Sağ, kariyeri boyunca halk müziği temellerinin dışına çıkmadan eserleri modern şekilde düzenleyerek yorumladı. Toplumsal olaylara karşıda duyarlı olmuş ve yüzlerce eser kaleme almıştır. Sayısız eseri bulunan Arif Sağ, aynı zamanda birçok ülkede Türk halk müziği ve bağlama üzerine konserler verdi.