E klavye
E klavyenin özellikleri

E klavye harf diziliminde, yazım yükü parmaklara kapasitelerine göre dağıtılmakta, yazımın farklı ellerle ardışık yapılması sağlanmakta ve orta sırada yazım mümkün olduğunca öne çıkarılmaktadır (bkz. Şekil 1 ve 2). Bu tasarım, tendon hareketlerinin parmaklara dengeli dağıtılmasına ve en aza indirilmesine olanak vermektedir. Bu sayede hem hızlı ve hatasız yazım sağlanmakta hem de yazım konforu ile birlikte karpal tüneli sendromu, tendinit ve tenosinovit gibi el, bilek, kas, iskelet sistemi hastalıklarının risklerinden biri olan aşırı parmak tendon hareket miktarı azaltılmaktadır.
E klavye yerleşimi en temel halinde (bkz. Şekil 1):
- Üst sırada Q, J, Ü, O, F, C, T, M, K, B, S, P harflerini,
- Orta sırada E, A, İ, I, G, Ğ, L, N, R, D, V harflerini ve
- Alt sırada X, W, Ö, U, H, Z, Ç, Y, Ş harflerini
içermektedir.
Sol ele 15 harf (Q, W, X dahil), sağ ele ise 17 harf atanmıştır.
Türkçede en az kullanılan veya hiç kullanılmayan J, Q, W, X harfleri, en yavaş tuş basım hızına sahip sol küçük ve sol yüzük parmakların sorumlu olduğu, üst ve alt sıralardaki tuşlara yerleştirilmiştir (parmak hızları laboratuvar deneyleriyle hesaplanmıştır). Böylece yazım performansına en uygun orta sıranın ve kapasitesi daha yüksek parmakların diğer harflerle eşleşmesine katkıda bulunulmuştur.
E klavye yerleşiminde harfler birbirine paralel, sürekli ve doğrusal üç sıraya yerleştirilmiştir. Üst sıra birbirini takip eden on iki harf, orta sıra on bir harf ve alt sıra ise dokuz harf içermektedir.
E klavyenin sol birinci sütunundaki Q, E ve X harfleri sol küçük parmakla, sol ikinci sütundaki J, A ve W harfleri sol yüzük parmakla, sol üçüncü sütundaki Ü, İ ve Ö harfleri sol orta parmakla ve sol dördüncü ve beşinci sütunlardaki O, F, I, G, U ve H harfleri ise sol işaret parmakla yazılacak şekilde gruplandırılmıştır. (Not: Q ve X harfleri neredeyse hiç kullanılmadığından, en zayıf parmak olan sol küçük parmak sadece E harfini basmaktadır.)
Soldan altıncı ve yedinci sütunlardaki C, T, Ğ, L, Z ve Ç harfleri sağ işaret parmakla, sekizinci sütundaki M, N ve Y harfleri sağ orta parmakla, dokuzuncu sütundaki K, R ve Ş harfleri sağ yüzük parmakla ve onuncu, on birinci ve on ikinci sütunlardaki B, S, P, D ve V harfleri ise, sağ küçük parmakla yazılacak şekilde gruplandırılmıştır.
Sesli harflerin hepsi (A, E, I, İ, O, Ö, U ve Ü) sol el altında, buna karşılık bu sesli harflerle ardı ardına sık kullanılan sessiz harfler ise sağ tarafta toplanarak farklı elle yazım oranı ve böylece de yazım hızı artırılmıştır.
E, A, İ ve I sesli harfleri orta sırada; Ü ve O üst sırada; Ö ve U alt sıradadır. E harfi sol küçük parmağa, A harfi sol yüzük parmağa, Ü, İ ve Ö sol orta parmağa, O, I ve U sol işaret parmağa atanmıştır.
Orta sıradaki E, A, İ, I ve G harfleri sol el; Ğ, L, N, R, D ve V harfleri ise sağ el parmakları ile; üst sıradaki Q, J, Ü, O ve F harfleri sol el; C, T, M, K, B, S ve P harfleri ise sağ el parmakları ile; alt sıradaki X, W, Ö, U ve H harfleri sol el; Z, Ç, Y ve Ş harfleri ise sağ el parmakları ile yazılacak şekilde yerleştirilmiştir.
Türkçede en sık kullanılan AR, AN, ER, LA, DE digraflarında (ardışık harf çiftleri) yer alan sesli harflerin (A, E) sol ele ve sessiz harflerin (D, L, N, R) sağ ele atanması ve hepsinin orta sıraya yerleştirilmesi ile yazım hızı artırılmıştır.
Sol el, yazımın % 46,4'ünü, yazım becerisi daha fazla olan sağ el ise, % 53,6'sını yapmaktadır (bkz. Şekil 2).
E klavyede ideal parmak yazım yüklerinden sapma oranı toplamda yaklaşık % 3 kadardır.
Türkçede sık tekrar eden harf ve digraflar orta sırada öne çıkarılmış; alt sıradan üst sıraya veya bu sıralardan orta sıraya atlamalar mümkün olduğunca en aza indirilerek karpal tünel sendromu, tendinit veya tenosinovit gibi bilinen el, bilek, kol, kas, iskelet sistemi rahatsızlık riskleri azaltılmıştır.
Yazım yükünün (harf sıklığını esas alarak) %63'ü en kolay ve çabuk yazıma olanak veren orta sıradadır. Böylece parmakların üst ve alt sıralara sıçrama oranı azaltılarak hatasız ve hızlı yazım oranı artırılmıştır.
E klavye harf yerleşim düzeni, Türkçenin harf (monograf) ve digraf özellikleri, on parmak yazım ilkeleri, parmak becerileri, yazım hızı, el ve bilek sağlığı göz önünde bulundurularak geliştirilmiş ve böylece on parmak klavye kullanımının doğasında olan aşırı tekrarlı parmak hareketlerinin risk teşkil ettiği karpal tünel sendromu vb. kas ve iskelet sistemi rahatsızlıkları ihtimali azaltılmıştır.