Balaban Ağa Camii
Konumu ve mimarisi > Alt kısmı

2,80–3 m'ye kadar inen temel duvarları daha düzensiz taşlarla yapılmış olup en üst katmanında daha geniş ve yassı taşlar kullanılmıştı. Temelde kullanılan harçta, görece daha fazla çakıltaşı vardı. Yapının dairesel planıyla aynı plana sahip temel, binanın duvarlarından 0,15 m kadar dışa taşıyordu. Temel duvarları arasına inşa edilen dört duvar ve bunları örten basık bir kubbeyle bu kısım, 4,45 × 3,20 m ölçülerindeki dikdörtgen bir mezar odasına dönüştürülmüştü. Merkezi, yapının orta ekseninin güneyinden geçen bu kubbenin üst kısmı, temelin üst kısmıyla aynı seviyedeydi ve yapının üst kısmının zeminini oluşturuyordu. Bu sayede yapının zemini, ilk dönemine kıyasla 1,75–2 m kadar yükselmişti.
Mezar odasının duvarların alt kısımları yaklaşık 0,8 m yüksekliğinde ve 1,10-1,30 m kalınlığında olup köşeleri payelerin cephelerine dayanıyordu. Odanın doğu duvarının kalınlığı 50–85 cm arasında değişirken batı duvarı 1 m kalınlığındaydı. Bu iki cephe duvarına, 1,37 m yüksekliğinde, tuğladan yapılan birer kemer yaslanıyordu. Kuzey ve güneydeki alt kısım duvarların üzerilerinde ise daha ince ve üst kısımları yuvarlak olan, aralarında 4 cm kalınlığındaki yatay tuğla sıraları bulunan, 1,55 m yüksekliğindeki duvarlar yükseliyordu. Tuğladan yapılmış kubbe, kuzey ve güney duvarları ile birbirlerine pandantiflerle bağlanan kemerlerin üstüne biniyordu. Kubbenin ortasındaki 1,15 m çapındaki delik, odadaki tek açıklıktı. Mansel, bu deliğin üzerinde taş bir kapak bulunuyor olması ihtimalinden söz eder. Odada kullanılan taşlar, ilk yapıda kullanılan taşlara kıyasla daha küçük ve düzensizken aralarında yatay tuğlalar da kullanılmıştı. Kullanılan harç ise, içerdiği kömür tozundan ötürü siyahtı.
Mezar odası olarak düzenlenen kısımda, yapının zemininden 65 cm yükseklikte, kuzey-güney duvarları arasında uzanan hatılların taşıdığı, sonradan eklenmiş tahta bir zemin vardı. Mermer döşeli zemin, altında bir hava katmanı oluşturarak mezarlardaki naaşların bozulmadan kalmasını sağlama amacı güdüyordu. Mezarların olduğu kısımlar da benzer şekilde hatıl ve taşıdıkları tahta zeminlerle iki kata ayrılmıştı. Doğu, batı, güneydoğu ve güneybatı mezarlarının bulunduğu kısımlarda odanın duvarlarının üzerine yaklaşık 0,4 m genişliğinde örülen duvarlarla mezarlar ile oda birbirinden ayrılmıştı. Bu duvarlar ile kubbe arasındaki alan; taş, toprak ve daha önceki dönemde duvar kaplamalarında kullanılan mermer parçalarıyla doldurulmuştu.
Hücrelerin altına denk gelen kısımlarda, uzunlukları 2,10 ile 2,15 m; genişlikleri ise 1,17 ile 1,40 m arasında değişen dikdörtgen şeklindeki birer mezar vardı. Doğudaki mezar, 2,05 × 1,18-1,30 m ölçüleriyle içlerinden en büyüğüydü. Kuzeybatı mezarının üstünde bulunan 7 cm kalınlığındaki mermer levhanın üzerinde yazan metne göre mezara Theodoros isimli biri, Ocak 1341 ya da 1342 tarihinde defnedilmişti. Diğer üç mezarın üzeri, başka bir yapının cephesine ait olan ve buraya getirilen, kazının ardından ise İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ne taşınarak burada sergilenmeye başlanan, 5. yüzyıla ait mermer arşitektonik parçalarla kaplanmıştı. Bu parçalar; boncuklu şeritlerle süslenmiş üç katman hâlindeki arşitrav, akantus kabartmalı friz, konsollarla taşınan ve stilize palmet kabartmalarıyla süslenmiş kornişten ibaretti. Batı, kuzeybatı ve güneybatı cephelerindeki mezarların arka duvarlarında, 1,10-1,30 m yükseklik ve 0,40 m derinliğe sahip birer menfez vardı. Mansel, Bakırköy Hipojesi'ndeki sisteme atıfta bulunarak bu menfezlerin nem ve yağmur suyunun tahliyesi için yapılan hava koridorlarına bağlanma olasılığından bahseder.
Cami olduğu dönemden, yapının bir payesi ile penceresinden bir görünüm (1912)