Göktürkçe
Yazı

Ana madde: Orhun alfabesi
Göktürkçe denilen dönem, Orhun alfabesi ile kayda alınmıştır. Bu alfabede 38 harf vardır. Bunlardan dördü ünlü, otuz dördü de ünsüzdür. Beş tane de harf bileşiği vardır: lt, ny, nç, nt, ng. Göktürkçede harfler birbirlerine bitişik yazılmamışlardır; kelimeler, aralarına üst üste iki nokta (:) konularak ayrılmıştır. Sözcük başında ve içinde de ünlüler yazılmamıştır. Buna karşılık sözcük sonundaki ünlüler daima belirtilmiştir.
Orhun alfabesinin kökeni konusunda değişik görüşler ileri sunulmuştur. Kimi Türkolog ve dil bilimciler bu alfabenin Run harflerinden ya da Asur, Likya, Hitit alfabelerinden türetildiği görüşünü savunmuşlardır. Bazı diğer bilim adamları da Türk damgalarından doğduğu görüşünü benimsemişlerdir. Göktürk Yazıtları'ndaki harfleri çözmeyi başaran bilim insanı, Danimarkalı dilbilimci Vilhelm Thomsen'dir.
| Kullanım | Kullanım | Kullanım | Tamgalar | Tamgalar | Latin harf çevirisi (transliterasyon) ve IPA çevriyazısı (transkripsiyon) | Latin harf çevirisi (transliterasyon) ve IPA çevriyazısı (transkripsiyon) | Latin harf çevirisi (transliterasyon) ve IPA çevriyazısı (transkripsiyon) | Latin harf çevirisi (transliterasyon) ve IPA çevriyazısı (transkripsiyon) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ünlüler | Ünlüler | Ünlüler |  |  | A, E | A, E | /a/, /e/ | /a/, /e/ |
| Ünlüler | Ünlüler | Ünlüler |  |  | I, İ | I, İ | /ɯ/, /i/, /j/ | /ɯ/, /i/, /j/ |
| Ünlüler | Ünlüler | Ünlüler |  |  | O, U | O, U | /u/, /o/, /w/ | /u/, /o/, /w/ |
| Ünlüler | Ünlüler | Ünlüler |  |  | Ö, Ü | Ö, Ü | /ø/, /y/, /w/ | /ø/, /y/, /w/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  (¹) — Kalın, (²) — İnce ünlüler ile |  |  | B¹ (ab) | /b/ | B² (eb) | /b/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  (¹) — Kalın, (²) — İnce ünlüler ile |  |  | D¹ (ad) | /d/ | D² (ed) | /d/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  (¹) — Kalın, (²) — İnce ünlüler ile |  |  | G¹ (ag) | /g/ | G² (eg) | /g/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  (¹) — Kalın, (²) — İnce ünlüler ile |  |  | L¹ (al) | /l/ | L² (el) | /l/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  (¹) — Kalın, (²) — İnce ünlüler ile |  |  | N¹ (an) | /n/ | N² (en) | /n/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  (¹) — Kalın, (²) — İnce ünlüler ile |  |  | R¹ (ar) | /r/ | R² (er) | /r/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  (¹) — Kalın, (²) — İnce ünlüler ile |  |  | S¹ (as) | /s/ | S² (es) | /s/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  (¹) — Kalın, (²) — İnce ünlüler ile |  |  | T¹ (at) | /t/ | T² (et) | /t/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  (¹) — Kalın, (²) — İnce ünlüler ile |  |  | Y¹ (ay) | /j/ | Y² (ey) | /j/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu | Sadece (¹) — /q/ Sadece (²) — /k/ |  |  | K (ak) | /q/ | K (ek) | /k/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  Tüm ünlüler ile |  |  | -Ç | -Ç | /ʧ/ | /ʧ/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  Tüm ünlüler ile |  |  | -M | -M | /m/ | /m/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  Tüm ünlüler ile |  |  | -P | -P | /p/ | /p/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  Tüm ünlüler ile |  |  | -Ş | -Ş | /ʃ/ | /ʃ/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  Tüm ünlüler ile |  |  | -Z | -Z | /z/ | /z/ |
| Ünsüzler | Ünlü Uyumu |  Tüm ünlüler ile |  |  | -NG (eñ) | -NG (eñ) | /ŋ/ | /ŋ/ |
| Ünsüzler | Birleşik Sesler | + Ünlü |  |  | İÇ, Çİ, Ç | İÇ, Çİ, Ç | /iʧ/, /ʧi/, /ʧ/ | /iʧ/, /ʧi/, /ʧ/ |
| Ünsüzler | Birleşik Sesler | + Ünlü |  |  | IK, KI, K | IK, KI, K | /ɯq/, /qɯ/, /q/ | /ɯq/, /qɯ/, /q/ |
| Ünsüzler | Birleşik Sesler | + Ünlü |  |  | OK, KO,  UK, KU,  K | /oq/, /qo/,  /uq/, /qu/,  /q/ | ÖK, KÖ,  ÜK, KÜ,  K | /øk/, /kø/,  /yk/, /ky/,  /k/ |
| Ünsüzler | Birleşik Sesler | + Ünsüz |  |  | -NÇ | -NÇ | /nʧ/ | /nʧ/ |
| Ünsüzler | Birleşik Sesler | + Ünsüz |  |  | -NY | -NY | /ɲ/ | /ɲ/ |
| Ünsüzler | Birleşik Sesler | + Ünsüz |  |  | -LT | -LT | /lt/, /ld/ | /lt/, /ld/ |
| Ünsüzler | Birleşik Sesler | + Ünsüz |  |  | -NT | -NT | /nt/, /nd/ | /nt/, /nd/ |
| Sözcük ayırma imi | Sözcük ayırma imi | Sözcük ayırma imi |  |  | yok | yok | yok | yok |
(-) — Sadece sözcük sonunda