stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kurbağalar (Aristofanes)
Oyun teması (plot)

Kurbağalar, tanrı Dionysos hakkındaki bir hikâyeyi konu almaktadır. Dionysos, Atina tragedyasının düştüğü kötü durumdan hayıflanmaktadır, ve Hades'e (yeraltına) giderek Euripides'i ölüler diyarından geri getirmek ister. (Euripides, bu oyun sergilenmeden bir sene önce ölmüştü, MÖ 406). Beraberindeyse, ondan daha zeki ve daha cesur olan kölesi Ksantiyas'ı (Xanthias) da götürür. Başlangıç sahnesinde, Ksantiyas ve Dionysus bu oyun içerisinde ne tarz şakalar yapabileceklerini münakaşa ederler. Oyunun ilk yarısı boyunca ise, Dionysus sürekli olarak aptalca denebilecek türden hatalar yapar ve bu durum Ksantiyas'ı bu hataları düzeltmeye zorlar. Böylece, Dionysus hem aptal görünmekten kurtulur, hem de hiçbir şey olmamışçasına hatalar yapmaya devam eder.
Dionysus, Hades'e gitmek için en uygun yolu öğrenmek için yarı-kardeşi olan Herakles'in fikrine danışır, çünkü o Cerberus'u sürüklemek için daha önceden ölüler diyarına gitmiştir. Dionysus onun kapısına gelir; orta yaşlı ve kocaman göbekli bir adam görünümünde ve sarı bir elbisenin üzerine aslan postu giymiş haldedir. Daha çok Herakles ile bağdaştırılan türden kocaman bir sopa taşımaktadır. Ayaklarında ise, yumuşak deriden yapılmış olan bağcıklı çizmeler vardır. Herakles ise, Dionysus'un kendine benzemeye çalışan halini görünce kahkahalarla gülmekten kendini alıkoyamaz bir türlü. Hades'e gitmenin en kolay yolu nedir diye sorduğunda, Herakles'in cevapları alaycı tarzda olur; Dionysus'a kendini asmasını, zehir içmesini veya yüksek bir yerden atlamasını önerir. Dionysus kısa yoldan vazgeçer ve daha önce Herakles'in kullandığı ve Akheron gölü üzerinden giden uzun yolu tercih eder.
Dionysus bu göle ulaştığında, Kharoon kayığıyla onu karşı tarafa götürür.  Ksantiyas ise, kölelerin bu kayığa binmesi yasak olduğundan dolayı gölün etrafından yürüyerek gitmek zorunda kalır. Dionysus da kürek çekmeye yardım etmeye mecbur edilir.
Koro ilk olarak bu sahnede görünür ve Kurbağalar Korosu olarak seslenirler (kurbağaların olduğu tek sahne budur.). Koronun sürekli tekrar ettiği – Vraka vraka vrak vrak (Yunanca: Βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ) – Dionysus'u çileden çıkarır ve o da onlarla atışmaya başlar. Kıyıya vardığında ise, Ksantiyas'la buluşur ve Empusa diye anılan hayaletle karşılaştıklarını iddia ederek Dionysus'u iyice korkutur. yola devam ederler. Bir süre sonra, ikinci koro olan Mistikler Korosu sahne alır.
Bibliyografi

Aristofanes'ten Kurbağalar (Batrakhoi), çeviren: Yılmaz Güleryüz, e-kitap 201613 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
kitap: Töz Yayınları13 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Ankara 2019
| g t Aristofanes'in eserleri |
| --- | --- |
 Akharnes  Atlılar  Bulutlar  Eirene  Eşek Arıları  Kadınlar Meclisi  Kurbağalar  Kuşlar  Lysistrata  Plutus  Thesmophoriazusae 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX1867436  BNF: cb12262279b (data)  GND: 4320137-4  LCCN: n82201191  NLA: 36580795  NLI: 987007520679405171  SUDOC: 027437892  VIAF: 177007512   WorldCat (LCCN): n82-201191
Erol Evgin

| Erol Evgin |
| --- | --- |
Erol Evgin'in Bostancı Gösteri Merkezi konserinden görünüm, 15 Nisan 2017.
Genel bilgiler
Doğum: Mehmet Erol Evgin 16 Nisan 1947 (77 yaşında)  İstanbul, Türkiye
Tarzlar: Pop, folklor
Meslekler: Oyuncu, şarkıcı, besteci, senaryo yazarı, mimar
Etkin yıllar: 1969-günümüz
Resmî site: erolevgin.com

Mehmet Erol Evgin (d. 16 Nisan 1947, İstanbul), POPSAV'ın kurucusu olan Türk pop müziği sanatçısıdır. Sunuculuk, oyunculuk ve mimarlık da yapmıştır.
Eğitim ve kültür hayatı

Vanlı bir baba ve Rizeli bir annenin çocuğudur. Yüksek mimar Emel Evgin ile evli ve 2 çocuk babasıdır. Oğlu Türk pop müziği sanatçısı Murat Evgin'dir. Liseyi İstanbul Erkek Lisesinde, üniversiteyi Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Yüksek Mimarlık Bölümünde okumuştur. Bir dönem aynı üniversitede öğretim görevlisi olarak da çalışmıştır. Daha sonra eşi ile birlikte bir mimarlık bürosu açmışlardır. Ayrıca Popüler Müzik Sanatı Vakfının (POPSAV) kurucusu olup üç yıl vakfın Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapmıştır. Hâlen POPSAV Yüksek Danışma Kurulu Başkanlığı görevini yürütmektedir. Evgin, Almanca ve İngilizce bilmektedir. Erol Evgin'in Erol, Ozan ve Eren adında 3 torunu bulunmaktadır.
Meslek hayatı > Bestecilik ve solistlik kimliği

1969 yılında ilk 45'lik plağı "Sen – Eski Günler"i çıkardı. Daha sonra Çiğdem Talu ve Melih Kibar ile birlikte çalışmaya başladı. Bu çalışma sonucu "İşte Öyle Bir Şey", "Sevdan Olmasa", "Bir de Bana Sor", "İçimdeki Fırtına", "Etme Eyleme", "Söyle Canım", "Deli Divane", "Hep Böyle Kal" adlı 45'lik plakları çıkardı. "İşte Öyle Bir Şey" ve "Söyle Canım" adlı 45'lik plakları ile Altın Plak Ödülü'nü kazandı. 90'lı yıllarda, yeni albüm çıkarmaya bir süre ara verdi. 1997 yılında kendi bestelerinin çoğunlukta olduğu ve sözlerini Selma Çuhacı’nın yazdığı "Sen Unutulacak Kadın Mısın?" adlı albümü çıkardı. 2002'de oğlu Murat Evgin ile birlikte, 20 konserlik "Baba – Oğul" konser – show turnesi gerçekleştirdiler. Erol Evgin, 2003'te yine sözlerini Selma Çuhacı’nın yazdığı "İbadetim" adlı albümünü çıkardı.
Meslek hayatı > Oyunculuk yaşamı

1980-1984 yılları arasında Haldun Dormen'in yazıp yönettiği "Hisseli Harikalar Kumpanyası" (400 kez) ve "Şen Sazın Bülbülleri" (200 kez) adlı müzikallerde başrol oyuncusu olarak sahneye çıktı. Üç müzikal filmde başrol ve Ihlamurlar Altında dizisinde oynamıştır.
Filmografisi

1977: Meryem ve Oğulları
1980: Renkli Dünya
1985: Bir İlkbahar Sabahı
1988: Hisseli Harikalar Kumpanyası
2021: Masumlar Apartmanı (Konuk sanatçı)
Filmografisi > Sunuculuk kariyeri

1992-1994 yıllarında ANS-FremantleMedia ortaklığında Show TV’de yayınlanan "Süper Aile" adlı yarışma programını 400 bölüm sunmuştur. 1995–1996 yıllarında, TRT 1'de kendi yapımı "Erol Evgin Show" adlı programın genel yönetmenliğini ve sunuculuğunu yaptı. 1999-2003 yılları arasında, Kanal D ve Star TV'de yayımlanan "Bir Sevda Masalı" adlı programı, 100 bölüm hazırlayıp sundu. Bir Şarkısın Sen adlı müzik programını sunmuştur. Son olarak, Show TV'de yayımlanan Benzemez Kimse Sana adlı yarışma programında jüri üyeliği yapmıştır.
Diskografisi > Albümleri

1977: İşte Öyle Bir Şey
1979: Erol Evgin 79
1981: Erol Evgin ve Renkli Dünyası
1984: Erol Evgin 84
1985: Yeni Bir Gün Doğarken
1986: Lades
1988: Erol Evgin 88
1991: Erol Evgin ile Yeniden
1997: Sen Unutulacak Kadın Mısın?
2003: İbadetim
2005: İşte Öyle Bir Şey: Melih Kibar - Çiğdem Talu Şarkıları (1976-1980)
2006: Tüm Bir Yaşam: Melih Kibar - Çiğdem Talu Şarkıları (1980-1983)
2009: Hep Böyle Kal - 40 Yıl 40 Şarkı
2011: Gözbebeğim Sen Çok Yaşa
2016: Altın Düetler
2019: Altın Düetler 2
2021: Sevdiklerim
Diskografisi > Teklileri

1969: Sen - Eski Günler
1970: İstemesen de - Aşk Başlarken
1970: Bir Gün Biter - Söyleme
1970: Her Akşam - Unutma Sen
1972: Gurbet Türküsü - Deli Gönül
1972: Karacaoğlan Der ki - Aç Yüzünü Göreyim
1973: Garip Gönlüm Olmuş Deli - Bulmak İsterim Seni
1974: Geli Geliver - Sen Varsın ya
1974: Bir Yıldız Doğdu Yüceden - Koş Gel Desen Kollarıma
1975: Gel de Yanma - Efkar
1976: Şoför Mehmet - Tanrım Bu Hasret Bitse
1976: İşte Öyle Bir Şey - Sevdan Olmasa
1977: Bir de Bana Sor - Etme Eyleme
1978: İçimdeki Fırtına - Yine de Güzeldir Yaşamak
1979: Aldım Başımı Gidiyorum - Kader Utansın
1980: Söyle Canım - Hep Böyle Kal
2001: Söyle Canım
2010: Yeni Yıla Sensiz Giriyorum - Sensiz Olmuyor
2014: Ben İmkansız Aşklar İçin Yaratılmışım
2023: 100 Yılda Yüz Akıyla
Ödüller

2008: 35. Altın Kelebek Ödülleri - Özel Ödül
Bilge Karasu

| Bilge Karasu |
| --- | --- |
Doğum: 9 Ocak 1930 İstanbul, Türkiye
Ölüm: 13 Temmuz 1995 (65 yaşında) Ankara, Türkiye
Defin yeri: Karşıyaka Mezarlığı, Ankara
Meslek: Yazar, Felsefeci
Milliyet: Türkiye Yahudisi
Dönem: 1924-1976
Tür: Roman
Edebî akım: Postmodernizm
Önemli ödülleri: TDK Çeviri Ödülü, Sait Faik Hikâye Armağanı, Pegasus Ödülü, Sedat Simavi Edebiyat Ödülü

Bilge Karasu (9 Ocak 1930, İstanbul - 13 Temmuz 1995, Ankara), Türk öykü, roman, deneme yazarıdır. Aynı zamanda felsefeci yanı olan Karasu, metinlerinde felsefi sorunları işlemiş ya da onun metinleri felsefi incelemenin konusu olarak görülmüştür. Postmodern romanın Türkiye'deki önemli isimleri arasında değerlendirilmektedir.
Yaşamı

Bilge Karasu 1930'da İstanbul'da dünyaya geldi. Genellikle sanıldığının aksine, Musevi asıllı Osmanlı siyasetçi Emanuel Karasu ve onun yeğeni dünyaca ünlü yoğurt şirketi Danone Grubu'nun kurucusu İzak Karasu ile herhangi bir akrabalık ilişkisi bulunmamakla birlikte, Bilge Karasu'nun daha sonra Müslümanlığı seçmiş bulunan anne ve babası da Musevi asıllıdır.[kaynak belirtilmeli] Şişli Terakki Lisesi'nde ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde öğrenim gördü. 1963 yılında, Rockefeller bursuyla gittiği Avrupa'dan 1964'te dönerek çevirmenliğe başladı. Basın-Yayın ve Turizm Genel Müdürlüğü'nde ve Ankara Radyosu dış yayınlar servisinde çalıştı. Ankara Radyosu için radyo oyunları yazdı. 1974 yılından ölümüne kadar Hacettepe Üniversitesi' Felsefe bölümünde öğretim görevlisi olarak çalıştı. Ankara'da Nilgün Sokak'ta yıllarca küçük bir bodrum katında yaşadı. 14 Temmuz 1995'te pankreas kanseri tedavisi sürerken Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nde öldü. Karşıyaka Mezarlığı’na gömüldü.
Çalışmaları

Yazmaya 17 yaşında başladı. İlk yazısı 1950'de, ilk öyküsü de 1952'de Seçilmiş Hikâyeler Dergisi'nde yayımlanan Bilge Karasu, bireyin sorunlarına ağırlık veren, onun günlük hayatındaki açmazlarını işleyen bir yazardır. Her insanın hayatında en az birkaç kere kafasından geçirdiği ya da yaşadığı "sevgi", "dostluk", "yalnızlık", "tutku", "inanç/inançsızlık", "korku" ve "ölüm" gibi kavramları imgesel bir dille anlatır. Okuyucu günlük hayatına tanıklık ettiği hikâyedeki kahramanda ya da kişilerde kendinden parçalar bulur. Böylece kullanılan imgeleri de rahatlıkla bilinçaltında kendi yaşamına göre şekillendirip yorumlar, hikâyeyle okur arasında bir bağ oluşur. Çünkü Karasu, insanla/insanüstüyü, olağanla/olağanüstüyü yapaylığa düşmeden, metnin doğal akışı/hayatın da kurgusal akışı içinde verir Okurun hayal gücünü bir noktaya kadar özgür bırakır. Karasu kelimelerini özenle seçer. Dili işlenmiş, üzerinde çok çalışılmış, oynanmış bir dildir. Kullandığı arı Türkçe başka yazarlarda yapay ve zorlama dururken, onun metinlerinde hoş bir tat bırakır. Çünkü ritim düşünülerek, ses düşünülerek, görsellik düşünülerek kurulmuş, kurgulanmış, kusursuz olması istenmiş bir dille yazılmıştır.
Türkçe edebiyatın en özgün kalemlerinden biri olan Karasu "Gece" adlı kitabıyla Amerika'da verilen "Pegasus Ödülü"nü kazanan tek Türk yazardır; bu ödülle birlikte kitapları İngilizceye çevrilmiş ve ABD'nin çeşitli üniversitelerinde romanı Türk edebiyatı üzerine konferanslar vermiştir.
Ölümünden önce yayınlanan kitabı Narla İncire Gazel (1995), ölümünden sonra 1996'da yayınlanan son kitabı ise Altı Ay Bir Güz'dür.
2017 yılında, Mustafa Arslantunalı, bir nehir söyleşi olarak planlanan ancak Karasu'nun vefatıyla yarım kalan söyleşilerini Nasıl Yazıyorsam Öyleyimdir adıyla yayımladı.
Anısına

Bilkent Üniversitesi Türk Edebiyatı Merkezi 13-14 Aralık 2010 tarihlerinde Bilge Karasu’nun doğumunun 80, ölümünün 15.yılı dolayısıyla  "Altı Ay Bir Güz" başlığı altında Uluslararası Bilge Karasu Sempozyumu düzenledi. Başkanlığını Talat Halman'ın yaptığı sempozyuma Bilge Karasu'dan İngilizceye yaptığı çevirilerle 2004'te ABD'nin en önemli çeviri ödülünü (National Translation Award) kazanan Aron Aji ve kimi kitaplarını Fransızcaya çeviren Alain Mascarou ile edebiyat dünyasından isimler katıldılar.
Eserleri > Öyküleri

Troya’da Ölüm Vardı (1963)
Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı (1970)
Göçmüş Kediler Bahçesi (1980)
Kısmet Büfesi (1982)
Lağımlaranası ya da Beyoğlu
Susanlar (2008) (öykü, şiir, deneme, röportaj)
Eserleri > Romanları

Gece (1985)
Kılavuz (1990)
Eserleri > Denemeleri

Ne Kitapsız Ne Kedisiz (1994)
Narla İncire Gazel (1995)
Altı Ay Bir Güz (1996) (ölümünden sonra yayınlandı)
Eserleri > Radyo oyunları

Peter Pan (Radyo için oyunlaştıran Bilge Karasu) (1967), Ankara Radyosu
Sevilmek, (Ocak 1970), Ankara Radyosu
Kerem ile Kediler, (Mart 1970), Ankara Radyosu
Gidememek
Aşk
Eserleri > Çevirileri

Abraham Lincoln, Emil Ludwing, 1953, Cep Kitapları
Doktor Martino, William Faulkner, 1956, Yenilik Yayınları
Bella'nın Ölümü, Georges Simenon, 1981, Karacan Yayınları
Salgına İnanıyorum, Jean Cocteau, 1968, Türk Dili (Sinema Ozel Sayısı), Ankara: Sayı: 196 (Ocak 1968), s. 422-425
İşin Özü Bir Öykü Anlatmaktır, Jean Renoir, Türk Dili (Sinema Ozel Sayısı), Ankara: Sayı: 196 (Ocak 1968), s. 426-428
Ödülleri

1963 Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü, D. H. Lawrence'den çevirdiği Ölen Adam ile
1970 Sait Faik Hikâye Armağanı, Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı ile
1994 Pegasus Ödülü, Gece ile
1994 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü (Ne Kitapsız Ne Kedisiz adlı deneme kitabı ile)
Hakkında yazılmış kitaplar

Bilge Karasu Aramızda (1997) (Hazırlayanlar: Füsun Akatlı, Müge Gürsoy Sökmen)
Yazının da Yırtılıverdiği Yer (Bir Bilge Karasu Okuması) (2007); yazar: Cem İleri; Metis Yayınları
Bilge Karasu'yu Okumak (Hazırlayan: Doğan Yaşat), Metis Yayınları, 2013
Nasıl Yazıyorsam Öyleyimdir (Hazırlayan: Mustafa Arslantunalı), Kırmızı Kedi Yayınevi, 2020
Omurtag (anlam ayrımı)

Omurtag şu anlamlara gelebilir:
Omurtag, Birinci Bulgar Devleti'nin hükümdarı.
Levedi

Levedi veya Lebed, Levedias, Lebedias ve Lebedi (Yunanca: Λεuεδίας) Macarların bilinen ilk lideri olan bir Macar reisiydi.
Konstantin VII Porphyrogenitus'un De Administrando Imperio'suna göre, Macar halkının Hazarlarla yaptığı tüm savaşlarda gösterdiği ittifak ve cesaret nedeniyle "ilk voyvoda" Levedi ("protos voevodos", Yunanca: πρώτος βοέβοδος) Yiğitliğiyle de ünlü olan Macarlardan biri, "ondan çocuk sahibi olsun diye" Hazar soylu bir hanımla evlendirilmişti. Ancak Levedi'nin bu hanımdan çocuk yapmadığı ortaya çıktı.
Daha sonra Hazarlar, Peçenekleri yenerek onları Macar topraklarına yerleşmeye zorladıktan sonra onları mağlup edip ikiye böldüler ve Hazarlar Levedi'yi seçtiler, "Macarlar arasında ilk" ve "[Hazarların] sözüne ve [onların] emirlerine itaat edebilmesi" için onu Macar kabilelerinin prensi yapmaya çalıştı. Böylece Konstantin'e göre Hazar kağanı, Macar kabileleri üzerindeki hükümdarlığını güçlendirmek için onların komutasının merkezileştirilmesini başlattı. Ancak Levedi, "bu kural için yeterince güçlü" olmadığı için reddetti. Konstantin bunun yerine Levedi'nin Macarların prensi olarak başka bir Macar voyvodası Álmos veya oğlu Árpád'ı önerdiğini iddia ediyor.
Ad ve unvan

Levedi'nin yaşamına ilişkin tek kaynak, Bizans İmparatoru Constantine Porphyrogenitus'un 950 civarında yazdığı De Administrando Imperio adlı kitaptır. Bir teoriye göre adı, ortak Slav sözcüğü olan "Lebedi", kuğudan türemiştir. Tarihçi Omeljan Pritsak'a göre Levedi'nin adı -aslında bir unvandır- Türkçedeki "alp edi" veya "cesur efendi" ifadesinden türemiştir. Pritsak'ın teorisini reddeden Macar tarihçi Gyula Kristó, Levedi'nin adının Macarca "lesz" ("olmak") fiiliyle bağlantılı olduğunu söylüyor. Diğer akademisyenler ismin kökeninin muhtemelen Fin-Ugor olduğu konusunda hemfikirdir.
Tarihyazımı

Jacob de Wit'in tarihyazımı üzerine alegorik eseri (1754). Yarı çıplak durumdaki Gerçek, tarihyazıcısına yukarıdan bakmaktadır. Athena (bilgelik tanrıçası) solunda tavsiye vermektedir.
Tarihyazımı ya da historiyografi, tarih hakkında eserlerin yazımı ve tarihçilik kuram ve geçmişini ifade eden terimdir. Terim Yunanca ἱστοριογράφος tarih yazanlar ifadesinden gelir (ἱστορία historia "tarih, araştırma" ve γράφος graphos "yazım", γράφειν grafein "yazmak" kökünden; tarih yazan (veya anlatan) kişi anlamında). Tarihçilik terimiyle sıklıkla aynı anlamda kullanılsa da, çağdaş dönemde ayrı bir disiplin olarak anılmaktadır. Tarihyazımı hem yazma sanatının, hem de tarih biliminin bir parçasıdır. Tarih alanının "sanat" (τέχνη tékhnē) ve "bilim" (ἐπιστήμη epistḗmē) özelliklerine yapılan vurgu, kültür temelinde, pek çok farklı alandan düşünürün üzerinde fikir belirttiği ve tarihçilerin yöntem açısından tartıştığı önemli bir konudur. Bazıları tek bir "tarih"ten değil, olayın koşulları ve sonuçları nedeniyle çoğul "tarihler"den bahseder. Çağdaş tarihçiler için tarihin bilimselliği ya da böyle bir bilimsellik durumu (yapılmakta olan bilim) vazgeçilemezdir. Hatta birbirlerinden tamamen ayrı iki uyumsuz özellik olarak görmek yerine birbirlerini tamamlayıcı olduklarına dair görüş daha yaygındır.
Belirli bir konunun tarihyazımı o konunun tarihçi tarafından nasıl çalışıldığını belirli kaynaklar, yöntemler ve kuramsal yaklaşımların kullanımıyla ortaya konmasıdır. Tarihçiler tarihyazımını konusal olarak - "Britanya İmparatorluğu'nun tarihyazımı", "Erken Dönem İslam tarihyazımı" veya "Çin tarihyazımı" gibi - ya da yaklaşım ve türlerine göre - "siyasi tarih", "sosyal tarih" gibi - incelerler. 19. yüzyıldan başlayarak akademik tarihin yükselmesiyle tarihyazımı adında bir bilimsel yazın doğmuştur. Ne dereceye kadar tarihçilerin kendi aidiyet ve kimliklerinden etkilendikleri de - milliyetçilik/ulus devlet veya din gibi - sıkça tartışılan bir konudur.
Tarihçilerin araştırma konuları değişiklik gösterebilir, özellikle son yıllarda geleneksel diplomatik, iktisadi ve siyasi tarihten yeni yaklaşımlara, toplumsal ve kültürel alanlara doğru bir değişim söz konusudur. 1975'ten 1995'e, Amerikan üniversitelerindeki sosyal tarihle ilgilenen tarih profesörlerinin oranı %31'den %41'e yükselmişken siyasi tarihle ilgilenenlerin oranı %40'tan %30'a düşmüştür. Britanya'daki üniversitelerin tarih bölümlerinde 2007 yılında 5.723 öğretim görevlisinden 1.644'ü (%29) kendisini sosyal tarihle ilişkilendirmişken bu sayı siyasi tarihle ilgilenenlerde 1.425'tir (%25).
Terminoloji

Avrupa'da Erken Modern dönemde "historiyografi" terimi daha temel anlamda, "tarihyazımı" olarak kullanılmaktaydı. "Historiyograf", "tarihçi" demekti ve bu anlamda İsveç'te (Rikshistoriograf, 1618'den beri), İngiltere'de (Historiographer Royal, 1660'tan beri) ve İskoçya'da (Historiographer Royal, 1681'den beri) vakanüvislere "kraliyet tarihçisi" unvanı verilmekteydi. İskoçya'da bu makam hâlâ mevcuttur. Furay ve Salevouris (1988) historiyografyayı "yazılmış ve yazılan tarihin araştırılması - tarihyazımının tarihi... Historiyografya araştırmalarında olayları ya da doğrudan geçmişi değil tek bir tarihçinin eserlerindeki bu olaylara dair değişen yorumları araştırırsınız" diyerek tanımlamışlardır.
Türkçede "historiyografi" terimine karşılık olarak kullanılan "taihyazımı" ve "tarih yazıcılığı" ifadeleri mevcuttur. Kavramların yazımında bir standart mevcut değildir. Farklı kaynaklarda "tarihyazımı," "tarih yazımı," "tarih yazıcılığı," "tarihyazıcılığı" ifadeleri geçmektedir. Genel olarak kavramlar birbirinin yerine kullanılsa da "tarihyazımı" kuramsal ve metodolojik olarak tarihin yazım biçim ve yöntemlerinin tarihini, tarihsel bir perspektif içinde karşılaştırmalı olarak vermeyi ifade ederken "tarih yazıcılığı" tarihin yazılış biçimlerinin tarihini ve yöntemlerini ifade eder.
Meta-tarih olarak tarihyazımı

Eğer tarih, tarihçilerin çoğu tarafından kabul edildiği gibi, insanlığın geçmişini inceleyen bir bilimse bilimsel yöntemlere başvurmanız gerekir. Doğa bilimlerinin uygulamaları takip edilemese de toplum bilimlerininkilere göre, karşılaştırmalı olarak hareket edilebilir.
Tarihi bir bilgi türü olarak gören bir diğer düşünce Historiyoloji olarak da adlandırılabilecek olan "tarih kuramı"dır (Jose Ortega y Gasset tarafından bulunmuştur). Bu yaklaşımın amacı "tarihsel gerçekliğin yapısını, yasalarını ve koşullarını" incelemektir; "tarihyazımı" ise, tarihte olduğu gibi, yazma sanatı, kaynaklarının bilimsel araştırması ve yazarların çalışmalarıdır.[kaynak belirtilmeli]
Her ne kadar şu üç terimim örtüşmelerini ve çok anlamlılıklarını gidermek mümkün olmasa da en olası tanımlamaları şöyledir:
Yaşanmış olaylar olarak "tarih"
Tarih bilimi olarak "tarihyazımı"
Epistemolojisi olarak "historiyoloji"
Tarih felsefesi, eğer varsa, insanlık tarihinin anlamıyla ilgilenen felsefe dalıdır. Gelişmesine teleolojik bir son kurgulayarak, yani, insanlık tarihi sürecine etki eden bir tasarım, gaye veya yönlendirici ilkeler olup olmadığını inceler. Tamamen ayrı olan önceki üç kavramla karıştırılmaması gerekir. Eğer amacınız gerçekliği ya da olduğu varsayılanı, zamanın doğrusal mı döngüsel mi olduğunu veya ilerleme düşüncesini barındırıp barındırmadığını bulmaksa bu sorular disiplinin ilgilendiği konular olan tarihe ve tarihyazımına yabancıdır. Entelektüel bir yaklaşım tarih biliminin nasıl anlaşıldığı meselesine çok fazla katkı sağlamaz. Bu felsefi bakış açısının tüm gerçeklikleri tarihsel sürecin bir ürünü olarak gören tarihselciliğe üstün tutulmasıdır.
Yüzeysel sorunları kazıdığımızda, tarihyazımı kaydedilmiş tarihin tahlili, geçmişin tasviri -özellikle anlatı, yorumlama ve bakış açıları ve tarihçilerce delillerin ve belgelerin kullanımı ile sunma şekilleri- ve bunların araştırılmasıdır; bilimin tarihsel nesne ve felsefi öznesiyle beraber. Tarihyazımı, basit hâliyle, tarihin yazılış biçimidir. Geniş anlamıyla tarihin yazılış pratiği ve yöntemine atıfta bulunur. Daha kesin olarak hikâyenin kendisinin yazılışını ifade eder.
Tarihyazımında kaynaklar ve değerlendirme

Tarihçinin çalışmalarının ham maddesiyle (birincil kaynak) yarı tamamlanmış veya tamamlanmış çalışmalarını (ikincil kaynak hatta "üçüncül kaynak") ayırt etmek önemlidir. Ayrıca kaynak ve belge ile belgesel kaynakların çalışılması arasındaki farkları belirlemek ciddi bir konudur: sınıflandırma, öncelik ve tür (yazılı, sözlü, arkeolojik); değerlendirme (derleme, eleştiri, karşılaştırma) ve özellikle alıntılandırılmasına bağlılıkla kaynaklara itibar göstermek. Tarihçilerin çalışmalarının özgünlüğü titiz bir meseledir.
Modern dönem öncesi tarih

Geçmişi anlamak insanlığın evrensel bir ihtiyacı olarak görülmektedir ve tarihin anlatısı dünya çapında uygarlıklardan bağımsız bir biçimde ortaya çıkmıştır. Tarih nedir sorusu felsefi bir sorudur (tarih felsefesi). En erken kronolojiler Mezopotamya'ya ve Antik Mısır'a uzanır ancak bu dönemdeki tarihçilerin adları bilinmemektedir. Tarihyazımı bağlamında tarih, gelecek nesilleri geçmiş olaylar hakkında bilgilendirmek için hikâye edilen yazılı tarih kayıtları anlamındadır. Bazı uzmanlar gelecek tahminlerine uymayan tarihsel örüntüler bulma eğilimlerine yönelik çıkarımsal düşüncelere karşı çıkmaktadır.