İran ve Mezopotamya’nın Moğollar tarafından istilası
Arka plan > İran'ın işgalden önceki askeri ve siyasi koşulları > Sultan Muhammed'in topraklarının genişletilmesi ve Abbasi Halifesi Nâsır ile savaş

Selçukluları'nın İran Irak'ının yıkılmasından sonra Sultan Muhammed'in babası Alâeddin Tekiş'in III. Tuğrul'u yenmesiyle Abbasi Halifesi Nâsır ile Alaeddin arasında Batı İran'ın yönetimi konusunda şiddetli bir düşmanlık ortaya çıkmıştır. Bu çatışmalar Sultan Muhammed döneminde de devam etmiştir. Bu nedenle Sultan Muhammed döneminde Batı İran, Harezmi birlikleri ile Halife birliklerinin savaş alanı haline gelmiştir. Nâsir, Harezmşah İmparatorluğu'nu yok etmek için sadece Gurlu sultanlarının ve Mâverâünnehir'deki fanatik din alimlerini kendisine karşı kışkırtmakla kalmamış, aynı zamanda Nizari İsmaili devletine, Karahıtaylara ve Moğol kabilelerine Harezmşah İmparatorluğu'na karşı savaşmak için yardım istemiştir. Bu eylem sadece Harezmşah İmparatorluğu'nun yıkılmasına değil, aynı zamanda Abbasi hükûmetinin de devrilmesine yol açmıştır.
Sultan Muhammed'in taç giyme töreniyle eş zamanlı olarak Gurlular, Gaznelilerin yıkılmasından sonra Gazneli imparatorluğunun kalan topraklarını ve Belh şehri gibi Horasan şehirlerini ele geçirmişlerdir. Sultan Muhammed, 1212'de Gurlu hanedanını mağlup edip 1215'te Gaznin'i ele geçirerek topraklarının sınırlarını doğudan Hindistan'a kadar genişletti. 1209 yılında uzun süre Bavandların elinde bulunan Mazandaran'ı fethetti. 12. yüzyılda Kuzey Çin'den Budist olan bir Hıtay grup Kitan, Kaşgar ve Hotan eyaletinde Karahıtaylar adında büyük bir hükûmet kurmuştu. Harezmiler, onların yolunu kesmek için onlara yıllık haraç ödemeyi kabul etmişlerdi. Bu gelenek Sultan Muhammed zamanına kadar devam etti, ancak o "müşrik" krala haraç ödemeyi reddetti. Sultan Muhammed Karahıtaylara üç kez savaştı. Nihayet 1210 yılında Sultan, Karahıtaylar'ı yenmek için Naymanların prensi ve lideri Kuçluk Han'dan yardım istedi. Kuçluk onları Mâverâünnehir'de yendi ve Buhara ve Semerkant'ı fethetti, aynı zamanda imparatorluğu kayınpederi Yelü Zhilugu'dan gasbetmeyi de başardı.
Mâverâünnehir'i fethettikten sonra Kuçluk, Müslüman karşıtı önlemlerle hem tebaasını hem de Harezm imparatorluğunu yabancılaştırdı. Cebe liderliğindeki bir Moğol müfrezesi Kuchlug'un peşine düşerken kaçtı; Bu arada Muhammed, günümüz Pakistan ve İran'daki Belucistan ve Mekran topraklarını Vasallaştırmayı ve İldenizlilerin bağlılığını kazanmayı başardı.
Sultan Muhammed, Harezmşah İmparatorluğu'nun sınırlarını kuzeydoğu ve doğudan Kaşgar ve Sind'e kadar genişlettikten sonra batıyı, yani Irak'ı fethetmeye karar verdi. O dönemde bu ülkeler Eldiguzîler ve Salgurluların elindeydi ve Abbasi halifesinin din adamlarının otoritesi kısmen bu iki bölgede kalmıştı. Sultan Muhammed, halifenin kendi yönetimini devirmek için İsmaililerden ve Kara Khitailerden yardım istemesi ve ayrıca Sultan'ın Bağdat'ta Harezmşahların cezalandırma yetkisini istemesi nedeniyle Halife ile düşmanlık içindeydi. Bu ihtilaf ve düşmanlık sonucunda Sultan Muhammed, ülkesinin alimlerinden " Beni Abbas "ın halifeliğe layık olmadığı ve "Hüseyni Sedat"lardan (İmam Hüseyin soyundan bir kişi) seçilmesi gerektiği yönünde fetva aldı. bu pozisyon için. Bu nedenle halifenin tahttan indirildiğini ilan ederek, Abbasi halifesinin adının hutbelerde anılmamasını ve paralara basılmamasını emretmiş ve Tirmiz Alevi Sedatlarından birini halife olarak atamıştır. Sultan Muhammed 1217 yılında Bağdat'a doğru yürüdü ancak kış mevsimi olması nedeniyle birlikleri Kirmanşah ile Hemedan arasındaki Esadabad geçidinde kar ve soğuktan çok zarar gördü ve Horasan'a döndü.