stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Eugene Lindsay Opie
Askeri hizmet

Amerika Birleşik Devletleri I. Dünya Savaşı'na girdiğinde Opie, ABD Ordusuna girmek için WUSM'den izin aldı. Tıbbi Birlik'te albay (O6) olarak Fransa'da görev yaptığı sırada müttefik askerler arasında bulaşıcı hastalıklar ve bunların önlenmesi üzerine özel çalışmalar yaptı. Bu süre zarfında grip, tüberküloz ve " siper ateşi " (bartonelloz) ile ilgili önemli yeni veriler toplandı. Sivil hayata döndükten sonra Opie, 1923 yılına kadar WUSM'deki görevlerine devam etti.
Tüberküloz araştırması

Opie, bulaşıcı hastalıklara olan ilgisini, 20. yüzyılın başlarında uluslararası bir bela olan tüberküloza yoğunlaştırdı. 1923'te Philadelphia'daki Pennsylvania Üniversitesi'nde Phipps Tüberküloz Çalışması ve Tedavisi Enstitüsünün Direktörü oldu. Ayrıca kendisine Patoloji Profesörü olarak bir randevu verildi. Opie'nin sonraki on yıldaki çalışmaları sayesinde, çocuklarda ve yetişkinlerde tüberküloz enfeksiyonunun modları ve bu hastalıkla ilgili bağışıklık, aşırı duyarlılık ve hücresel savunmalar hakkında çok şey öğrenildi. Opie, araştırmasına devam etmek için 1932'de New York'taki Cornell Üniversitesi Tıp Merkezi'ne taşındı. Orada, Patoloji bölümünün başkanı olarak, daha sonra konularında tanınmış araştırmacılar olacak olan Robert A. Moore, D. Murray Angevine, Jules Freund ve diğerleri dahil olmak üzere birkaç genç patolog işe aldı. Opie gibi Moore da 1940'larda ve 1950'lerde Washington Üniversitesi'nde patoloji başkanı ve tıp fakültesi dekanı olarak görev yaptı.
Emeklilik

Opie, bilimsel çabalarının sonu olmasa da, 1941'de patoloji alanındaki tam zamanlı profesyonel çalışmasından emekli oldu. Sonraki 28 yıl boyunca yine Rockefeller Enstitüsü'nde "konuk araştırmacı" olarak çalıştı. Hakemli el yazmaları 1970 yılına kadar yazar olarak adını taşıyordu. Opie, enfeksiyonlara ek olarak, hepatik karsinogenez, çeşitli hastalık durumlarında nükleik asit içeriğindeki değişiklikler ve doku sıvı akışı üzerinde çalıştı.
Başarıları

Opie, Amerikan Patologlar ve Bakteriyologlar Derneği, Amerikan Deneysel Patoloji Derneği, Ulusal Tüberküloz Derneği; Amerikan İmmünologlar Derneği ve Harvey Society derneklerinin başkanı olarak görev yaptı. Yale Üniversitesi, Rockefeller Üniversitesi ve Washington Üniversitesi'nden fahri doktora unvanı aldı. Diğer ödüller arasında Weber-Parks Madalyası, ABD Ulusal Bilimler Akademisi'nden 1959 Jessie Stevenson Kovalenko Madalyası, New York Tıp Akademisi'nden Biyomedikal Bilimde Üstün Katkılar için 1960 Akademi Madalyası ve T. Duckett Jones Ödülü yer alıyor.
Kişisel hayatı

Opie ilk olarak 6 Ağustos 1902'de Gertrude Lovat Simpson ile evlendi ve ondan dört çocuğu oldu: Thomas Lindsay, Anne Lovat, Helen Lovat ve Gertrude Eugenie. 16 Eylül 1916'da, eşinin 1909'daki ölümünden yedi yıl sonra, Gertrude'nin kız kardeşi Margaret Lovat Simpson ile evlendi.
Ölümü

Opie, 12 Mart 1971'de Pennsylvania Bryn Mawr'daki Bryn Mawr Hastanesinde 97 yaşında öldü.
Johns Hopkins Üniversitesi'nin ilk tıp fakültesi mezun sınıfı, 1897. Opie, arka sırada soldan ikinci.
Sibel Suiçmez

| Sibel Suiçmez> Türkiye Büyük Millet Meclisi 28. Dönem Milletvekili |
| --- | --- |
Görevde
Makama geliş  2 Haziran 2023
Seçim bölgesi: 2023 – Trabzon
Kişisel bilgiler
Doğum: 1964 (59-60 yaşında) Ankara, Türkiye
Milliyeti: Türk
Partisi: Cumhuriyet Halk Partisi
Bitirdiği okul: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Mesleği: Avukat, Siyasetçi
Sibel Suiçmez (d. 1964, Ankara) Türk avukat ve siyasetçi.
Eğitimi

İlkokulu, ortaokulu ve liseyi Trabzon'da bitirmiştir. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden 1984'te mezun olmuştur. Lisansüstü eğitimi için İngiltere'ye gitmiştir Brighton Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesinde doktora geçişli master yapmıştır.
Mesleki Kariyeri

1985'te Trabzon PTT idaresinde avukat olarak görev yapmaya başlamıştır. 1988'de Karadeniz Teknik Üniversitesi İktisadi ve Ticari İlimler Fakültesi'nde araştırma görevlisi olarak tayin olmuştur. İngiltere'deki eğitiminin ardının 1994'te Trabzon'a dönmüş ve serbest avukat olarak çalışmaya başlamıştır. 1998-2000 ve 2004-2006 yıllarında Trabzon Barosu'nda Yönetim Kurulunda görev almıştır. 2016-2022 yıllarında Trabzon Barosu Başkanlığı görevinde bulunmuş ve Trabzon Barosu'nun ilk kadın başkanı olmuştur. 5 Aralık 2021'de Türkiye Barolar Birliği yönetim kurulu üyeliğine seçilmiş, 11 Aralık 2021 - 18 Mart 2023 tarihlerinde birliğin başkan yardımcılığını yapmış ve genel seçimlerde aday olmak için görevinden istifa etmiştir.
Siyasi Kariyeri

1994 yılında SHP-CHP birleşmesi döneminde Trabzon CHP Merkez İlçe Yönetim Kurulu üyeliği yapmıştır.
1999 Türkiye yerel seçimlerinde Demokratik Sol Parti Trabzon belediye başkan Adayı oldu. Daha sonra 2006-2010 yıllarında Trabzon DSP İl Başkanlığı ve 2010 yılından itibaren DSP Parti Meclisi Üyeliği yaptıktan sonra DSP'den istifa etmiştir. 2022 yılında Trabzon CHP üyesi olmuştur. TBMM 28. dönem Trabzon milletvekili ve meclis başkanlık divanı katip üyesidir.
Sivil Toplum Çalışmaları

Trabzon Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği, Trabzon Atatürkçü Düşünce Derneği, Trabzonspor Kulübü Derneği üyesidir.
Trabzon Kanser Hastaları ve Yakınları Dayanışma Derneği Kurucu Başkanlığı, Trabzon Çevre Meclisi Başkanlığı, Araklıspor Futbol Kulübü Başkan Yardımcılığı, Demokrasi Platformu Yönetim Kurulu Üyeliği yapmıştır.
Halen Trabzon Kent Konseyi Yürütme Kurulu üyesidir.
İyi derecede İngilizce bilir. Trabzonspor'un eski başkanı Ahmet Celal Ataman'ın kızıdır. Evli ve 2 çocuk annesidir.
Waterhouse–Friderichsen sendromu

| Waterhouse–Friderichsen syndrome |
| --- | --- |
Diğer adlar: Hemorajik adrenalit
Uzmanlık: Endokrinoloji
Waterhouse–Friderichsen sendromu (WFS ), adrenal bezlere kanama nedeniyle, genellikle ciddi bakteriyel enfeksiyondan kaynaklanan adrenal bez yetmezliği olarak tanımlanır. Tipik olarak, Neisseria meningitidis neden olur.
Bakteriyel enfeksiyon bir veya (genellikle) her iki adrenal bezde kanamaya neden olur. Büyük kan istilası, organ yetmezliği, koma, düşük tansiyon ve şok, yaygın purpura ile yaygın damar içi pıhtılaşma (DIC), hızla gelişen adrenokortikal yetmezlik ve ölümle sonuçlanan bakteriyel enfeksiyon meningokoksemisi ile karakterizedir.
Belirti ve bulgular

Waterhouse-Friderichsen Sendromuna bir dizi farklı organizma neden olabilir (aşağıya bakınız). Neisseria meningitidis neden olduğu zaman, WFS meningokokal sepsisin en şiddetli formu olarak kabul edilir. Hastalığın başlangıcı non-spesifik ateş, titreme, kusma ve baş ağrısı gibi semptomlardır. Erken dönemde döküntü ortaya çıkar; maküler, tifoidin gül rengine benzer döküntüleri ve hızla gölgeli bir gri renkle peteşial ve purpurik hale gelir. Hipotansiyon gelişir ve hızla septik şoka yol açar. Ekstremitelerde aşırı siyanoz olabilir ve hasta komatoz hale gelebiliir. Bu meningokokkal hastalıkta menenjit genellikle ortaya çıkmaz. Düşük kan şekeri ve sodyum seviyeleri, kandaki yüksek potasyum seviyeleri ve ACTH stimülasyon testi akut adrenal yetmezliği gösterir. Lökositozun aşırı olması gerekmez ve aslında lökopeni görülebilir ve çok kötü bir prognostik işarettir. C-reaktif protein seviyeleri yükseltilebilir veya neredeyse normal olabilir. Trombositopeni bazen aşırıdır, protrombin zamanı (PT) ve yaygın intravasküler pıhtılaşmayı (DIC) düşündüren kısmi tromboplastin zamanı (PTT) değişir. Asidoz ve akut böbrek yetmezliği, herhangi bir ciddi sepsiste olduğu gibi görülebilir. Meningokoklar kan veya beyin omurilik sıvısından kolayca kültürlenebilir ve bazen kutanöz lezyonların smear'larında görülebilir. Yutma güçlüğü, dilin atrofisi ve ağız köşelerindeki çatlaklar da karakteristik özelliklerdir. 
[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2017)">alıntı gerekli</span> ]
Nedenler

Birden fazla bakteri türü hastalıkla ilişkilendirilebilir:
Meningokok, Neisseria meningitidis bakteri türleri için kullanılan başka bir terimdir; bahsedilen türlerle kan enfeksiyonu genellikle WFS'nin altındadır. Birçok bulaşıcı ajan adrenal bezleri enfekte edebilirken, akut, seçici bir enfeksiyon etkeni genellikle meningokoktur.
Pseudomonas aeruginosa da WFS'ye neden olabilir.
WFS ayrıca yetişkin ve yaşlı popülasyonda menenjit ile ilişkili yaygın bir bakteriyel patojen olan Streptococcus pneumoniae enfeksiyonlarından da kaynaklanabilir.
Mycobacterium tuberculosis de WFS'ye neden olabilir. Adrenal bezlerin tüberküloz istilası bezlerin hemorajik tahribatına ve mineralokortikoid eksikliğine neden olabilir.
Staphylococcus aureus son zamanlarda pediyatrik WFS'de de rol oynamaktadır.
Haemophilus influenzae ile de ilişkilendirilebilir.
Virüsler ayrıca adrenal hastalıklarla da ilişkili olabilir:
Sitomegalovirüs özellikle immün yetmezlik gibi hastalıkları olanlarda adrenal yetmezliğe sebebi olabilir.
Ebola virüsü enfeksiyonu da benzer akut adrenal yetmezliğe neden olabilir. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2017)">alıntı gerekli</span> ][ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2017)">alıntı gerekli</span> ]
Teşhis

Tanı kriterleri, adrenal yetmezliğin klinik özelliklerine ve etken ajanın tanımlanmasına dayanır. Etken ajanın menenjit olduğundan şüpheleniliyorsa, lomber ponksiyon yapılır. Etken ajanın bakteriyel olduğundan şüpheleniliyorsa, bir kan kültürü ve tam kan sayımı yapılır. Adrenal fonksiyonu değerlendirmek için bir adrenokortikotropik hormon stimülasyon testi yapılabilir.
Önleme

Meningokoklara karşı rutin aşılama, 11-18 yaş arası tüm çocuklara ve dalak fonksiyonu zayıf olan (örneğin dalağı çıkarılmış veya orak hücre hastalığı olan), immün yetmezliği, kompleman eksikliği  gibi hastalıkları olanlara  Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri tarafından önerilir.
Tedavi

Kan dolaşımında meningokokal bakterilerden gelen fulminant enfeksiyon tıbbi bir acil durumdur ve vazopresörler, sıvı resüsitasyonu ve uygun antibiyotiklerle acil tedavi gerektirir. Benzilpenisilin, bir zamanlar alerjik hastalarda iyi bir alternatif olarak kloramfenikol ile tercih edilen ilaçtır . Seftriakson bugün yaygın olarak kullanılan bir antibiyotiktir. Hidrokortizon bazen adrenal yetmezliği tersine çevirebilir. Enfeksiyonun neden olduğu doku nekrozunun (tipik olarak ekstremitelerin) bir sonucu olarak bazen amputasyonlar, rekonstrüktif cerrahi ve doku greftleme gerekebilir. 
[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2015)">alıntı gerekli</span> ]
Tarih

Waterhouse–Friderichsen sendromu ismini bir İngiliz hekim olan Rupert Waterhouse (1873-1958) ve Danimarkalı bir çocuk doktoru olan Carl Friderichsen (1886-1979) tarafından yazılan makaleler kaynak alınarak isimlendirilmiştir.
2009'da Türkiye

2009'daki Türkiye olayları.
Siyaset

| Resim | Görev | İsim |
| --- | --- | --- |
|  | Cumhurbaşkanı | Abdullah Gül |
|  | Başbakan | Recep Tayyip Erdoğan |
|  | TBMM başkanı | Köksal Toptan Mehmet Ali Şahin |
Siyaset > Kuvvet komutanları

| Resim | Görev | İsim |
| --- | --- | --- |
|  | Genelkurmay başkanı | İlker Başbuğ |
|  | Kara Kuvvetleri Komutanı | Işık Koşaner |
|  | Hava Kuvvetleri Komutanı | Aydoğan Babaoğlu Hasan Aksay |
|  | Deniz Kuvvetleri Komutanı | Metin Ataç Uğur Yiğit |
|  | Jandarma Genel Komutanı | Atila Işık |
29 Mart - 2009 Türkiye yerel seçimleri yapıldı.
12 Aralık - Anayasa Mahkemesi, Demokratik Toplum Partisi'nin oybirliğiyle kapatılmasına karar verdi.
Olaylar > Ocak

1 Ocak - Yeni Türk lirası'ndan Türk lirasına dönüldü.
1 Ocak - Tamamen Kürtçe yayın yapan TRT 6 yayına başladı.
10 Ocak - Nâzım Hikmet'in yeniden Türk vatandaşlığına kabul edilmesine dair Bakanlar Kurulu kararı yürürlüğe girdi.
9 Ocak - İlk yerli yapım hava radar sistemi Aselsan tarafından üretildi ve Türk Silahlı Kuvvetleri'ne teslim edildi.
14 Ocak - İslam Konferansı Örgütü Parlamento Birliği İcra Komitesi, İsrail'in Filistin'e düzenlediği operasyonu müzakere etmek üzere İstanbul'da toplandı.
14 Ocak - Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Türkiye'nin kredi notunu "BB-" (eksi) olarak açıkladı.
25 Ocak - Gümüşhane'de yaşanan çığ felaktinde 10 kişi öldü.
26 Ocak - Türkiye İstatistik Kurumu, 31 Aralık 2008 itibarıyla Türkiye nüfusunun 71 milyon 517 bin 100 kişi olduğunu duyurdu.
29 Ocak - İsviçre'nin Davos kasabasında düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nda "Gazze: Ortadoğu’da Barış Modeli" konulu oturuma katılan başbakan Recep Tayyip Erdoğan kendisine yeterince söz hakkı verilmediği gerekçesiyle oturumu terk etti. Kamuoyunda "one minute" adıyla bilinen olay sonrası Erdoğan, bir daha Davos toplantılarına katılmayacağını açıkladı.
31 Ocak - İstanbul'da Panorama 1453 Tarih Müzesi törenle açıldı.
Olaylar > Şubat

5 Şubat - TBMM'de onaylanan yasa ile Türkiye Kyoto Protokolü'ne taraf oldu.
24 Şubat - Demokratik Toplum Partisi genel başkanı Ahmet Türk ve Selahattin Demirtaş partisinin grup toplantısında kürsüden Kürtçe hitap etti. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nca soruşturma açıldı. Soruşturma 15 Nisan'da takipsizlik kararı ile sonuçlandı.
25 Şubat - İstanbul - Amsterdam seferini yapan Tekirdağ uçağı Türk Hava Yolları 1951 sefer sayılı uçuşunu gerçekleştiriken Hollanda'da inişe saniyeler kala tarlaya inerek üç parçaya ayrıldı.
Olaylar > Mart

3 Mart - Münevver Karabulut cinayeti: İstanbul'un Etiler semtindeki bir evde lise son sınıf öğrencisi Münevver Karabulut, iş adamı Hayyam Garipoğlu'nun yeğeni olan sevgilisi Cem Garipoğlu tarafından boğazı kesilerek öldürüldü. Karabulut'un cesedi bir çöp konteynerinde parçalara ayrılmış şekilde bulundu. Olaydan bir gün sonra Münevver Karabulut, ailesi ve yakınlarının katıldığı cenaze töreniyle memleketi Bolu'nun Mengen ilçesinde defnedildi.
4 Mart - Amsterdam'de gerçekleşen uçak kazası ile ilgili ön inceleme raporu açıklandı: Uçağın irtifa göstergesindeki arıza ve pilotaj hatası kazaya sebep oldu.
8 Mart - Alemitu Bekele, 2009 Avrupa Salon Atletizm Şampiyonası'nda 3000 metrede Avrupa şampiyonu oldu.
22 Mart - 5. Dünya Su Forumu İstanbul Sütlüce Kültür Merkezi'nde başladı.
25 Mart - Büyük Birlik Partisi genel başkanı Muhsin Yazıcıoğlu ve 5 kişiyi taşıyan helikopter Kahramanmaraş'ta kırsal kesimde düştü. Kazada kurtulan olmadı. Helikopterin enkazına 27 Mart'ta ulaşıldı.
Olaylar > Nisan

2 Nisan - Kürtçe Radyo 6 ve Ermenice Türkiye’nin Sesi Radyosu yayın yapmaya başladı.
4 Nisan - Ankara 9. Ağır Ceza Mahkemesi hapis cezası bulunan Necmettin Erbakan'ın memnu haklarını iade etti.
5 Nisan - İstanbul'da "Türkiye-İspanya hükümetlerarası birinci zirvesi" yapıldı.
6 Nisan - ABD başkanı Barack Obama TBMM kürsüsünde milletvekillerine hitap etti. Associated Press, Obama'nın ilk kez bir İslam ülkesini ziyaret ettiğini duyurdu.
6 Nisan - İstanbul'da "Medeniyetler İttifakı 2. Forumu" gerçekleşti. Foruma Birleşmiş Milletler genel sekreteri Ban Ki-moon da katıldı.
8 Nisan - Demokratik Sol Parti genel başkanı Zeki Sezer, yerel seçimler sonrasında istifa etti.
15 Nisan - Türk Hava Kuvvetleri'ne bağlı bir F-16 uçağı Bursa'da düştü. Pilot hayatını kaybetti.
22 Nisan - Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Baydemir ve Batman Belediye Başkanı Necdet Atay PKK üyelerine "gerilla" demek suratiyle terör örgütü propagandası yapmak suçundan 10 ay hapis cezası aldı.
22 Nisan - 1 Mayıs TBMM'de alınan kararla "Emek ve Dayanışma Günü" adıyla resmi tatil edildi.
22 Nisan - Demokratik Toplum Partisi milletvekilleri TBMM salonunda oturma eylemi yaptı.
27 Nisan - İstanbul'un Bostancı semtinde Devrimci Karargah hücre evine baskın düzenlendi. 6 saat süren çatışma sonrasında 1 polis memuru ve 1 sivil öldü,8 polis ve 1 NTV muhabiri olmak üzere 10 kişi yaralandı. Devrimci Karargah militanı Orhan Yılmazkaya öldürüldü.
28 Nisan - 2000'de Bayrampaşa Cezaevi'nde gerçekleşen Hayata Dönüş Operasyonu kapsamında 196 mahkûm hakkında açılan dava zaman aşımına uğradı ve dava düştü.
29 Nisan - Eski Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk'e Bilkent Üniversitesi'nde bir canlı bomba saldırı girişiminde bulundu. Canlı bomba etkisiz hale getirildi. Eylem hazırlığında olan başka bir canlı bomba daha yakalandı.
Olaylar > Mayıs

1 Mayıs - 1978'in ardından 31 yıl sonra Taksim Meydanı'nda yeniden 1 Mayıs kutlandı. 1979'da sıkıyönetim nedeniyle Taksim Meydanı'nda kutlamalara izin verilmemişti.
4 Mayıs - Mardin'in Mazıdağı ilçesine bağlı Bilge Köyü'nde bir düğün evine düzenlenen saldırıda 44 kişi öldü. Bilge Köyü Katliamı.
16 Mayıs - Türkiye'de ilk domuz gribi vakası İstanbul'da görüldü.
20 Mayıs - 2009 UEFA Kupası finali Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumu'nda oynandı.
27 Mayıs - Hakkari'nin Çukurca ilçesinde PKK tarafından düzenlenen mayınlı saldırıda 6 asker hayatını kaybetti.
Olaylar > Haziran

4 Haziran - Suriye sınırındaki mayınlı arazilerin temizlenerek tarıma açılmasına dair kanun TBMM'de kabul edildi.
9 Haziran - Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, kocasından ağır şiddet gören bir kadının devletin kendisini koruyamadığı gerekçesiyle açtığı davada Türkiye'yi suçlu buldu. Türkiye, 36.500 Euro tazminat ödedi.
11 Haziran - Türk vatandaşlığı kanununda değişiklik yapıldı.
Olaylar > Temmuz

13 Temmuz - Hazar ile Kafkaslar’daki doğalgazı Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacak olan Nabucco Boru Hattı Projesi’nde imzalar Ankara'da atıldı.
30 Temmuz - Türkiye genelinde cep telefonlarda 3G uygulanmaya başlandı.
Olaylar > Eylül

9 Eylül - İstanbul ve Tekirdağ'da en az 31 kişinin ölümüyle sonuçlanan seller meydana geldi.
17 Eylül - Münevver Karabulut cinayeti'nin sorumlusu Cem Garipoğlu yakalanarak adliyeye sevk edildi.
Olaylar > Ekim

20 Ekim - 34 PKK üyesi Habur Sınır Kapısı'nda teslim oldu. Savcılık tarafından sorgulanan PKK üyeleri serbest bırakıldı.
24 Ekim - Domuz gribinden ilk ölüm Ankara'da gerçekleşti.
Olaylar > Kasım

19 Kasım - Taraf gazetesi, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde bir cuntanın planladığını iddia etti. "Kafes eylem planı" adı verilen plan nedeniyle Poyrazköy davası başladı.
Olaylar > Aralık

7 Aralık - Reşadiye saldırısı: Tokat'ın Reşadiye ilçesinde bir askeri araca PKK militanları tarafından yapılan silahlı saldırı sonucu 7 asker hayatını kaybetti.
11 Aralık - Bursa'nın Mustafakemalpaşa ilçesinde bir kömür madeninde grizu patlaması yaşandı. Göçük sonucu 19 işçi hayatını kaybetti.
15 Aralık - Ankara'da Tekel işçi eylemi başladı.
Kültür > Kültür - Sanat

2009 Sedat Simavi Ödülleri
31 Ocak - Panorama 1453 Tarih Müzesi açıldı.
22 Şubat - 41. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri
3 Mart - 2. Yeşilçam Ödülleri
12 - 22 Mart - 20. Ankara Uluslararası Film Festivali
16 Mayıs - 2009 Eurovision Şarkı Yarışması'na Düm Tek Tek adlı parçasıyla katılan Hadise, sıralamada 177 puanla 4. oldu.
12 Eylül – 8 Kasım - 11. Uluslararası İstanbul Bienali
10 - 17 Ekim - 2009 Antalya Altın Portakal Film Festivali
13 Ekim - Ankara'da Devlet Tiyatroları'na bağlı 75. Yıl Sahnesi açıldı.
2009 yapımı Türk filmleri
Kültür > Spor

12-19 Nisan - 2009 Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu
2009 Akdeniz Oyunları'nda Türkiye
2008-09 Süper Lig, Beşiktaş şampiyon oldu.
2008-09 Türkiye Kupası'nı Beşiktaş kazandı.
2009 Avrupa Erkekler Voleybol Şampiyonası, 3-13 Eylül tarihleri arasında İzmir ve İstanbul'da düzenlendi. Türkiye şampiyonayı 13. olarak tamamladı.
2009 Avrupa Tekerlekli Sandalye Basketbol Şampiyonası 5-15 Ekim tarihleri arasında Adana'da düzenlendi.
Ölümler > Ocak

4 Ocak - Çetin Gürtop, görüntü yönetmeni (d. 1936)
5 Ocak - Mustafa Ok, asker ve siyasetçi (d. 1925)
11 Ocak - Necati Çelik, siyasetçi (d. 1955)
25 Ocak - Orhan Duru, yazar ve gazeteci (d. 1933)
29 Ocak - Haluk Karamağaralı, sanat tarihçisi, arkeolog, akademisyen (d. 1923)
Ölümler > Şubat

4 Şubat - Neriman Altındağ Tüfekçi, ses sanatçısı (d. 1926)
6 Şubat - Doğan Kitaplı, siyasetçi (d. 1927)
8 Şubat - Sabit Osman Avcı, siyasetçi ve TBMM Başkanı (d. 1921)
17 Şubat - Gazanfer Özcan, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (d. 1931)
19 Şubat - Ayhan Aydan, opera sanatçısı (d. 1924)
20 Şubat - Emin Cankurtaran, Fenerbahçe SK'nin 27. başkanı (d. 1930)
22 Şubat - Turgut Cansever, mimar (d. 1920)
Ölümler > Mart

3 Mart - Yusuf Hayaloğlu, şair (d. 1953)
27 Mart - Muhsin Yazıcıoğlu, siyasetçi (d. 1954)
31 Mart
Aydın Babaoğlu, sinema oyuncusu (d. 1954)
Atilla Konuk, siyasetçi ve spor adamı (d. 1923)
Ölümler > Nisan

6 Nisan - Hızır Tüzel, gazeteci, yazar (d. 1956)
14 Nisan - Salih Neftçi, ekonomist, yazar (d. 1947)
21 Nisan
Aşık İhsani, halk ozanı (d. 1932)
Vahit Rüştü Heper, bürokrat (d. 1931)
29 Nisan - Sedat Balkanlı, futbolcu (d. 1965)
Ölümler > Mayıs

2 Mayıs - Yaman Tarcan, sinema ve tiyatro oyuncusu (d. 1959)
18 Mayıs - Türkan Saylan, tıp doktoru, yazar, ÇYDD genel başkanı (d. 1935)
23 Mayıs - Bozkurt Ergör, dağcı (d. 1927)
27 Mayıs - Kahraman Olgaç, satranç oyuncusu (d. 1923)
Ölümler > Haziran

1 Haziran - Hazım Oktay Başer, bürokrat (d. 1937)
30 Haziran - Kemal Özer, şair ve yazar (d. 1935)
Ölümler > Temmuz

6 Temmuz - Ayşegül Devrim, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı ve yönetmeni (d. 1942)
17 Temmuz - Orhan Şengürbüz, spor spikeri (d. 1958)
22 Temmuz - Selçuk Hergül, Türk futbolcu (d 1940)
29 Temmuz - Demirtaş Ceyhun, hikâye, roman ve inceleme yazarı (d. 1934)
Ölümler > Ağustos

3 Ağustos - Mustafa Karaer, bürokrat
7 Ağustos - Bahadır Akkuzu, Kurtalan Ekspres adlı grubun üyesi (d.1955)
11 Ağustos - Aykut Oray, oyuncu (d. 1942)
18 Ağustos - Nezihe Meriç, yazar (d.1925)
23 Ağustos - Yücel Çakmaklı, yönetmen (d. 1937)
Ölümler > Eylül

2 Eylül - Ahmet Yıldız, asker ve siyasetçi (d.1921)
23 Eylül - Ertuğrul Osman Osmanoğlu, Osmanlı hanedan üyesi (d. 1912)
26 Eylül - Nihat Nikerel, oyuncu ve yazar (d. 1950)
29 Eylül - Abdülmelik Fırat, siyasetçi (d. 1934)
Ölümler > Ekim

11 Ekim - Halit Refiğ, yönetmen (d. 1934)
17 Ekim - Ünsal Oskay, toplumbilimci (d. 1939)
Ölümler > Kasım

11 Kasım - Hikmet Şahin, eski Bursa Büyükşehir ve İnegöl belediye başkanı (d.1950)
18 Kasım - Ömer Lütfi Mete, gazeteci, yazar ve senarist (d. 1950)
Ölümler > Aralık

19 Aralık - Zeki Ökten, yönetmen (d. 1941)
23 Aralık - Cüneyt Gökçer, oyuncu (d. 1920)
Doğumlar

23 Şubat - Deniz Erayvaz, oyuncu
29 Eylül - Beren Gökyıldız, oyuncu
17 Ekim - Arya Su Gülenç, piyanist
Kazadan hemen sonra
Trichechus

Trichechus, Trichechidae familyasına bağlı suda yaşayan bir hayvan cinsidir.
Özellikler

Türlerin palet şeklinde kuyrukları vardır. Ortalama 2,8-3 m (9 ft 2 in-9 ft 10 in) uzunluğa, 400-550 kg (880-1.210 lb) ağırlığa sahiptir Bazen 4,6 m (15 ft 1 in) uzunluğa ve 1.775 kg (3.913 lb) ağırlığa erişebilirler. Dişiler erkeklerden daha iri ve ağırdır. Doğduğunda yavruların her biri ortalama 30 kg (66 lb) ağırlığındadır.
Memelilerde genel olarak yedi boyun omuru olmasına karşın Trichechusaltı boyun omuruna  sahiptir.
Atlarda olduğu gibi, basit bir midesi büyük bir çekumu olduğundan bitkileri sindirebilir. Bağırsak uzunluğu yaklaşık 45 m (1.800 in) uzunluğundadır.
Taksonomi

Trichechus cinsine bağlı türler (2024):
Trichechus inunguis
Trichechus manatus
Trichechus senegalensis
Dağılım ve habitat

Sığ, sazlık kıyılarda, Karayip Denizi kıyılarında, Meksika Körfezi'nde, Amazon Havzasında ve Batı Afrika'da yaşar.
Ekoloji > Yaşam döngüsü

Tipik olarak her iki yılda bir ürer ve genellikle tek yavru doğurur. Doğum yaklaşık 12 ay sürerken yavrunun annesinden beslenmesinin kesilmesi 12-18 aya kadar sürebilir. Dişiler yıl içinde birden fazla östrus geçirebilir.
Ekoloji > Beslenme

Otçuldur ve 60'tan fazla tatlı su (Pontederia, Alternanthera philoxeroides, Pistia gibi) ve tuzlu su (Halodule wrightii, Syringodium filiforme, Ruppia, yosun gibi) türü bitkileri yiyebilir.
Galeri

Bir Manatinin kafası
Otlayan Manatiler