stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Çarşamba, Samsun
Tarihçe > Osmanlı dönemi

1428 yılında Osmanlı İmparatorluğu'na katılan Çarşamba, Yörgüç Paşa, Hoca Ali Paşa ve Hazinedaroğulları tarafından yönetilmiştir.
Çarşamba'da 1700'lü yıllarda Yeşilırmak'ın batı yakasında Hristiyan mahallesi de oluşmuştur. Samsun ve çevresi 1847'deki yönetsel bölünmede Sivas eyaletinden alınarak Trabzon eyaletine verildi. 1847'de Trabzon eyaletinin Canik livasından başka merkez livası, Batum livası Gönye, Karahisar-ı şarki olmak üzere 4 livası daha vardı.[kaynak belirtilmeli]
1870 tarihli Trabzon vilayet salnamesinde Çarşamba kaza olup 119 mahallesi 9200 hanesi ve 32153 erkek nüfusu vardı. Bu nüfusu ile Çarşamba Trabzon vilayetine bağlı Canik sancağının en büyük kazasıdır. Terme, Çarşamba'ya bağlı bir nahiyedir.
1870 Trabzon Vilayet Salnamesi'ne göre Çarşamba içesinde ilçe yönetimi üç meclis tarafından yürütülüyordu bunlar;
Meclis-i idare (idare meclisi) olup başkanı, kaymakam
Meclis-i deavi (davalar meclisi) başkanı, başkadı
Meclis-i daire-i belediye (belediye idare meclisi) başkanı, belediye reisidir.
Bu idari yapılanma cumhuriyet dönemine kadar sürmüştür.
1882 Trabzon Vilayet Salnamesi'ne göre Çarşamba Kazasının taşınmaz malları:
Hükûmet Konağı, 151 cami ve mescit, 1 türbe, 2 tekke, 21 çeşme, 3 hamam, 4 han, 417 dükkân, 251 değirmen, 1812 fırın, 4 fabrika, 2 köprü, 38 kilise, 13 medrese, 147 Müslüman mektebi, 3 Hristiyan mektebi, 62 Müslüman mezarlığı ve 16 Hristiyan mezarlığı idi.
1892'deki yönetsel bölümde Canik sancağı, Trabzon vilayetine bağlıydı. Bu dönemde Trabzon vilayetini; Merkez sancağı, Canik, Lazistan ve Gümüşhane sancakları oluşturuyordu.
Canik sancağının toplam 6 kazası sırası ile şunlardı: Merkez, Bafra, Ünye, Fatsa, Terme ve Çarşamba. Ladik, Köprü ve Havza bu dönemde Sivas vilayeti sınırları içerisinde idi. Canik sancağı, 1896 ve 1903'teki yönetsel bölünmelerde de 1892'deki konumunu korudu.
Canik sancağı, II. Meşrutiyet'ten sonra Trabzon vilayetinden ayrılarak bağımsız sancak durumuna getirildi. Canik bağımsız sancağının bu dönemde; Merkez (Samsun), Ünye, Bafra, Terme, Çarşamba ve Fatsa olmak üzere toplam 6 kazası vardı. Ladik ile Köprü kazaları ise yine Sivas vilayetine bağlıydı. Canik bağımsız sancağının yönetsel konumu 1918'de de değişmedi.
I. Dünya Savaşı'ndan sonra 1920 yılında Ankara Hükûmeti tarafından görevlendirilen Osman Ağa, türeyen Rumların ve Ermenilerin dağlarda teşkil ettiği çeteleri imha etmiş bölgede emniyet ve asayişi kısmen sağlamış, bundan sonra da Çarşamba'ya yerleşim için göçler başlamıştır.
Çarşamba ilçesi, Trabzon iline bağlı Canik (Samsun) sancağının ilçesi olarak kurulmuş, Samsun bağımsız il olunca Samsun iline bağlı ilçe olarak yönetilmiştir.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 45.358 | 6.165 | 39.193 |
| 1935 | 58.505 | 7.062 | 51.443 |
| 1940 | 62.062 | 7.414 | 54.648 |
| 1945 | 70.441 | 8.010 | 62.431 |
| 1950 | 83.388 | 9.529 | 73.859 |
| 1955 | 94.866 | 10.398 | 84.468 |
| 1960 | 111.934 | 14.877 | 97.057 |
| 1965 | 129.425 | 18.003 | 111.422 |
| 1970 | 138.399 | 20.463 | 117.936 |
| 1975 | 153.266 | 23.973 | 129.293 |
| 1980 | 163.738 | 28.422 | 135.316 |
| 1985 | 175.829 | 34.189 | 141.640 |
| 1990 | 124.270 | 38.863 | 85.407 |
| 2000 | 131.194 | 49.189 | 82.005 |
| 2007 | 136.343 | 60.714 | 75.629 |
| 2008 | 138.290 | 58.966 | 79.324 |
| 2009 | 138.527 | 60.232 | 78.295 |
| 2010 | 137.362 | 61.124 | 76.238 |
| 2011 | 137.538 | 64.160 | 73.378 |
| 2012 | 136.802 | 65.385 | 71.417 |
| 2013 | 136.184 | 136.184 | veri yok |
| 2014 | 136.964 | 136.964 | veri yok |
| 2015 | 136.775 | 136.775 | veri yok |
| 2016 | 137.739 | 137.739 | veri yok |
| 2017 | 137.576 | 137.576 | veri yok |
| 2018 | 138.840 | 138.840 | veri yok |
| 2019 | 138.544 | 138.544 | veri yok |
| 2020 | 140.245 | 140.245 | veri yok |
| 2021 | 140.439 | 140.439 | veri yok |
| 2022 | 140.664 | 140.664 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Ağız

Çarşamba ilçesinde Doğu Karadeniz ve Orta Karadeniz Ağızlarının yanı sıra İstanbul Türkçesi de kullanılır.
| g t Anadolu ağızları batı grubu |
| --- | --- |
1. grup ağızlar: 1.1. Afyonkarahisar, Eskişehir, Uşak, Nallıhan  1.2. Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Bilecik  1.3. Aydın, Burdur, Denizli, Isparta, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla  1.4. Antalya
2. grup ağızlar: 2. İzmit, Sakarya ağızları
3. grup ağızlar: 3.1. Zonguldak, Devrek, Ereğli  3.2. Bartın, Çaycuma, Amasra  3.3. Bolu, Ovacık, Eskipazar, Karabük, Safranbolu, Ulus, Eflani, Kurucaşile  3.4. Kastamonu
4. grup ağızlar: 4.1. Göynük, Mudurnu, Kıbrıscık, Seben  4.2. Kızılcahamam, Beypazarı, Çamlıdere, Güdül, Ayaş  4.3. Çankırı (Ovacık, Eskipazar, Kızılırmak hariç), Çorum, İskilip, Kargı, Bayat, Osmancık, Tosya, Boyabat  
5. grup ağızlar: 5.1. Sinop, Alaçam  5.2. Samsun, Kavak, Çarşamba, Terme  5.3. Ordu, Giresun, Şalpazarı
6. grup ağızlar: 6.1. Ladik, Havza, Amasya, Tokat, Erbaa, Niksar, Turhal, Reşadiye, Almus  6.2. Zile, Artova, Sivas, Yıldızeli, Hafik, Zara, Mesudiye  6.3. Şebinkarahisar, Alucra, Suşehri  6.4. Kangal, Divriği, Gürün, Malatya, Hekimhan, Arapgir
7. grup ağızlar: 7.1. Akçadağ, Darende, Doğanşehir  7.2. Afşin, Elbistan, Göksun, Andırın, Adana, Hatay, Tarsus, Ereğli  7.3. Kahramanmaraş, Gaziantep  7.4. Adıyaman, Halfeti, Birecik, Kilis
8. grup ağızlar: Ankara, Haymana, Balâ, Şereflikoçhisar, Çubuk, Kırıkkale, Keskin, Kalecik, Kızılırmak, Çorum (merkez ilçe ile güneyindeki ilçeler), Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Kayseri, Şarkışla, Gemerek, Yozgat ağızları
9. grup ağızlar: Konya (merkez ilçesinin bazı yöreleri ve Ereğli hariç), Mersin (Tarsus hariç) ağızları
Tarihî eserleri > Camiler

Çarşamba ilçesindeki tarihi camiler çoğunlukla ahşap şekilde inşa edilmiş olup; dendrokronoloji yöntemi ile sadece Göğceli ve Şeyh Habil camilerinin yapım tarihi 13. yüzyıl olarak tespit edilmiştir. Geri kalan camiler, kitabesinde yer alan yazılara ya da mimari ve sanatsal özelliklerine bakılarak tarihlendirilmiştir.
| Cami | Konumu | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| Göğceli Camii | Çay mahallesi | Yapım yılı: 1206 |
| Şeyh Habil Camii | Yaycılar mahallesi | Yapım yılı: 1211. Ahşap olup yığma tekniği ile inşa edilmiştir. |
| Orduköy Camii | Orduköy mahallesi | 1420'lerde yaptırıldığı tahmin edilmektedir. |
| Süleyman Paşa Camii | Çay mahallesi | Yapım yılı: 1813 |
| Abdullah Paşa Camii | Sarıcalı Mahallesi | 19. yüzyılda inşa edilmiştir. |
| Rıdvan Bey Camii | Orta Mahalle | İlk olarak 1781 yılında inşa edilmiştir. Hazinedarzade Süleyman Paşa'nın kabrinin de yer aldığı bir hazire de bulunmaktadır. |
| Kuşhane Camii | Kuşhane mahallesi | 15.-18. yüzyıllar arası yaptırıldığı tahmin edilmektedir. |
| Turgutlu Camii | Turgutlu mahallesi | 19. yüzyılda yaptırıldığı tahmin edilmektedir. |
| Yukarıkavacık Camii | Yukarıkavacık mahallesi | 18. yüzyılda inşa edilmiştir. |
| Değirmenbaşı Camii | Kirazlıkçay mahallesi | Yapım yılı: 1908 |
| Yeni Halk (Keten) Camii | Orta mahallesi | Yapım yılı: 1941 |
| Konukluk Camii | Konukluk mahallesi | 20. yüzyıl ahşap çantı örneğidir. |
| Porsuk Cami | Porsuk mahallesi | Kitabesinde H.1276/ M.1860 yılında inşa edildiği yazmaktadır.  Ancak cami içerisindeki süslemelerin 16. yüzyıla ait olduğu düşünülmektedir. |
| Paşayazı Camii | Paşayazı mahallesi | Yapım yılı: 1906 |
| Aşağıdonurlu Camii | A. Donurlu mahallesi | Yapım yılı 13. yüzyıl olarak tahmin edilmekte ancak kesinliği bulunmamaktadır. |
Tarihî eserleri > Türbeler (tekkeler)

| Türbe | Konumu | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| Abdal Tekkesi | Gülören mahallesi | - |
| Çıban Tekkesi | Güzpınar mahallesi | - |
| Gazi Hasan Bey Türbesi | Orduköy mahallesi | Taceddinoğulları Beyliği'nin son temsilcilerinden olan Hüsâmeddin Hasan Bey'in kabri burada yer almaktadır. |
| Semail Tekkesi | Ahubaba mahallesi | Semail Baba adlı kişi medfun olup tekke önünde şehitlik olduğu kabul edilmektedir. |
| Sarılık Türbesi | Sefalı mahallesi | - |
| Sarı Tekke | Denizler mahallesi | - |
| Ülfi Tekkesi | Karaağaç mahallesi | Ahşap geçme tekniği ile yapılmıştır. |
| Yeşil Tekke | Beyyenice mahallesi | - |
| Yel Tekkesi | Yenikaracalı mahallesi | Ağrı ve sızı, yel girmesi hastalığına şifa bulmak amacı ile ziyaret edildiği söylenmektedir. |
Tarihî eserleri > Tarihi alanlar

| Tarihi Alan | Konumu | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| Eski Kent Kilisesi | Gülören mahallesi | Mahalle sınırları içerisinde yer almakta olan kilise kalıntılarının Bizans dönemine ait olduğu düşünülmektedir. |
| Orduköy Kalesi | Orduköy mahallesi | Yeşilırmak Nehri'ne doğru bakan hakim bir tepe üzerine kuruludur. Kale'ye dair en büyük kalıntı "L" şeklinde uzanan duvardır. Kale günümüzde fındık bahçesi içerisinde kalmaktadır. |
Tarihî eserleri > Höyükler

| Höyük | Konumu | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| Tepecik | Beyyenice mahallesi | İlk Tunç Çağı yerleşmesi vardır. Bu çağa ait çanak ve çömlek toplanmıştır. |
| Kilise Tepe | Beyyenice mahallesi | İlk Tunç Çağı yerleşmesi vardır. Bu çağa ait çanak ve çömlek toplanmıştır. |
| Tünbü Tepe | Ayvacık | İlk Tunç Çağı yerleşmesi vardır. Bu çağa ait çanak ve çömlek toplanmıştır. |
Tarihî eserleri > Su değirmenleri

| Değirmen | Konumu | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| Su Değirmeni | Kirazlıkçay mahallesi | 1800'lü yıllarda yaptırılmış olup 1982 yılına dek faaliyet göstermiştir. Günümüzde "Paşa Değirmeni" adıyla nostaljik olarak varlığını sürdürmektedir. |
| Su Değirmeni | Yeşildere mahallesi | Geçmişinin 800 yıl öncesine dayandığı söylenmektedir. |
| Su Değirmeni | Gülören mahallesi | - |
| Su Değirmeni | Konuluk mahallesi | - |
| Su Değirmeni | Porsuk mahallesi | - |
| Su Değirmeni | Eğridere mahallesi | - |
Tarihî eserleri > Anıt ağaçlar

Anıtlar Kurulu tarafından tescillenip koruma altına alınan 9 adet ağaç bulunmaktadır.
| Türü | Konumu | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| Çınar | Kirazlıkçay Mahalelsi | Değirmenbaşı'ndaki meşhur değirmenin su olukları üzerindeki bu çınarın altında Arap Dede'nin mezarı bulunduğuna inanılmaktadır |
| Çınar | Çay Mahallesi | 3 ana daldan oluşmaktadır. |
| Çınar | Hasbahçe Mahallesi | Göğceli Mezarlığı içerisindedir. |
| Çınar | Bafracalı Mahallesi | 3 ana daldan oluşmakta olup heybetli bir görüntüye sahiptir. |
| Çınar | Kızılot Mahallesi | İri ve tek bir gövdeye sahip olup sık dallıdır. |
| Dişbudak | Kızılot Mahallesi | 1864 yılında Kafkasya'dan Türkiye'ye göçün simgesi olarak dikilmiştir. Köy sınırları içerisinde 3 adet dişbudak ağacı bulunmaktadır. |
| Meşe | Yaycılar Mahallesi | Şeyh Habil Camii mezarlığı içerisinde bulunmaktadır. Gövdesi vazodaki bir çiçeği andırır. |
Tarihî eserleri > Mağaralar

| Tür | Konumu | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| Mağara | Kestanepınar Mahallesi | Antik döneme aittir. |
| Mağara | Ulupınar Mahallesi | Antik döneme aittir. |
Tarihî eserleri > Göğceli Camii

Ana madde: Göğceli Camii
Göğceli Mezarlığı içinde yer alan cami Anadolu ahşap mimarisinin örneklerinden birisidir. 1206 yılında yapılan caminin giriş revakları 1335 yılında onarım geçirmiştir. Göğceli Camii tek bir tane çivi kullanılmadan inşa edilmiştir. Bu yüzden halkı arasında Çivisiz Camii olarak da anılır.
Tarihî eserleri > Tarihi Çarşamba Köprüsü

Tarihi Çarşamba Köprüsü 1890'lı yıllara kadar aktif olarak kullanılmıştır ve Yeşilırmak'ın üzerine kurulmuştur. Tahtadan yapılmış olan köprü, zayıf yapısı nedeniyle sık sık yıkılmaktaydı. 1914 yılında köprüden geçiş ücreti 45 kuruş olmuştur.
1930 yılında Samsun gezisinde Çarşamba'yı da gezen Atatürk, ilçeye daha modern bir köprünün yapılması amacıyla zemin etüdü çalışmalarının yapılmasını onaylamıştır. Köprü 1931 yılında tamamlanmıştır ve günümüzde trafiğe kapalı şekilde kullanılmaktadır.
Tarihî eserleri > Büyük Bedesten

Orta Mahalle sınırları içerisinde yer alan bu yapı, 1826 yılında inşa edilmiştir. İki katlıdır. İnşasından sonra kuyumcular çarşısı olarak faaliyet göstermiştir. Güneybatı ve Kuzeydoğu cephesinde olmak üzere iki girişi vardır. Orta kısmı tonozlu bir koridordan oluşmaktadır. Çarşı bugün ticari işletmelerce kullanılmakta olup bakımsız haldedir.
Tarihî eserleri > Tarihi Hamam

Diğer adıyla "Tarihi Gelin Hamamı". 17. veya 18. yüzyıl Osmanlı dönemine ait bu yapı bir camekan (soyunmalık) ve üç adet odadan oluşmakta olup odaların üstü delikli kubbelerle kaplıdır. Konumu itibarıyla merkezi bir alanda olup Yeşilırmak'ın kıyı kenarında bulunmaktadır.
Geleneksel mimari

Çarşamba'da konut mimarisi köy ve şehirde farklılık göstermektedir. Köy tipi yerleşim yerlerinde ahşap çantı, hımış dolgu ve betonarme evlere rastlanmaktadır. Şehir içerisinde ise geleneksel konut mimarisi tek ya da iki katlı ahşap evler olarak görünmektedir. Varlıklı aileler tarafından yapılmış konak türü yapılar da mevcut olup bunların büyük kısmı taş işçiliğinin ön plana çıktığı iki katlı evlerden oluşmaktadır. Konak türü yapıların ana giriş kapısı ahşap olup; geniş merdiven ve balkona sahiptir. Çarşamba ilçe sınırları içerisinde koruma kararı olan 9 adet konut bulunmaktadır.
Atatürk'ün Çarşamba'ya gelişi

Atatürk Çarşamba'yı iki defa ziyaret etmiştir. 16 Eylül 1924 tarihinde Samsun'a gelişinde Çarşamba'ya ilk ziyaretini yaptı. Bu esnada da 20 Eylül 1924 tarihinde Samsun-Çarşamba demir yolunun temelini attı. 24 Kasım 1930 tarihinde Çarşamba'ya ikinci kez gelen Atatürk, Türk Ocağında gençlerle bir sohbet toplantısı yapmıştır. Ayrılırken Çarşamba Türk Ocağı defterine "Çarşamba Türk Ocağı'nda tanıştığım gençlik, iftihara layıktır." düşüncelerini yazmıştır.
Doğal gaz hattı

Rusya'dan denizin altından gelen Mavi Akım doğal gaz hattının karaya çıktığı yer olan Durusu Terminali Çarşamba'nın Demirli Mahallesi'ne bağlı Durusu mevkidir. İlçe 2005 yılının sonunda o zamanın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi tarafından da ziyaret edilmiştir.
Barajlar

Yeşilırmak üzerinde kurulu bulunan 2 tane baraj vardır.
Bunlar:
Hasan Uğurlu Barajı
Suat Uğurlu Barajı
1 adet sulama barajı ile 1 adet HES yapımı devam etmektedir.
Abdal Deresi üzerinde de Gökçe Çakmak Barajı vardır.
Ulaşım

Hava Yolu: Karadeniz Bölgesi'nin önemli havalimanı olan Çarşamba Havalimanı, Çarşamba ovasında bulunmaktadır. Her gün düzenli uçak seferleri mevcuttur. Havalimanından Bafaş ile yarım saatte Çarşamba merkeze ulaşılır.
Kara Yolu: Karadeniz Sahil Yolu D.010Çarşamba'dan geçmektedir. Bu yol sahilde değil de biraz içlerde yapılmıştır, böylece ulaşım kolaylığı sağlanmıştır.
Demir Yolu: İlçe 1920 tarihinde yapılan ve daha sonra revize edilen kısa bir tren yoluyla Samsun'a bağlanır. Bugün bu demir yolu mevcut değildir. Ayrıca Elektronik Yüksek Mühendisi Sabahattin Çelik tarafından geliştirilen makinistsiz tren projesinin çalışmaları burada yapılması planlanmakta ve Samsun-Çarşamba arasına bir hızlı tren uygulaması düşünülmektedir.
Kültür > Yemek kültürü

Yağlaş (Doğu Karadeniz'de kuymak denir.)
Hamsi Buğulama
Hamsi Tava
Tirit: Kaz eti, pirinç ve açılmış yufka ile yapılır. Çarşamba'nın yerel yiyeceği olarak görülen tirit, Çarşamba'dan Samsun'un diğer bölgelerine yayılmıştır.
Keşkek: Çarşamba'da genellikle düğünlerde yapılan bir yiyecektir. Buğday, tavuk ya da kuzu eti ve tereyağı ile yapılır. Düğünlerde, ev davetlerinde yapılan bir yiyecektir. Buğday ve et birbirinin içine iyice yedirilir. Yapılışı Tavuk Göğsü tatlısını andırsa da ana yemek olarak verilir.
Kıvratma: Bolca fındık ve yufka ile yapılan bir tatlı çeşididir. Bayramlarda çok yapılan yiyeceklerden biridir.
Büryan: Genelde düğünlerde yapılan sulu et yemeği türüdür.
Mısır Ekmeği: Bir çeşit mısır unu ekmeğidir.
Mısır Çorbası: Tane mısırdan yapılan yoğurtla karıştırılarak tüketilen bir yemek.
Karmaç: Mısır ekmeğinden yapılan bir çeşit yiyecektir. Tereyağı, daha sıcakken mısır ekmeği ve şeker karıştırılarak yapılır.
Hamur Dolması: Pancar yapraklarından yapılan bir çeşit dolmadır. İçine malzeme olarak hamur konulur. Daha sonra bu dolma acı kırmızı biber ile kavrulur.
Lepsi: Bir tür Çerkes yemeğidir. Tavuktan ve dövülmüş cevizden yapılır.
Cızlama: Buğday unuyla yapılan ekmek türüdür.
Poot: Mısır unu ve tereyağ ile yapılan bir yemek türüdür.
Malakto: Yeşil fasulye ile yapılan içine dövülmüş ceviz, kinzi, biber atılarak yapılan daha çok yöredeki Gürcülere has bir yemek türüdür.
Balcan Turşusu: Patlıcandan yapılmış çok güzel bir turşu çeşididir.
Tiliman: Mısır unu ve pekmezden yapılan bir tatlı türüdür.
Gaziyek Turşusu: Gaziyek bitkisi ile yapılan turşu çeşididir.
Kırçan Kavurması: Bahçe kenarlarında çıkan dikenlerin kırmızı renkli bitkisidir. Soğan ve baharatla kavrularak yapılır. Turşusu da meşhurdur.
Bastı: Yörede pancar denilen karalahanadan yapılan bir yemektir. Malzemeleri için de genelde kırık kullanılır. Bazen pirinç ve buğday kullanılabilir. Bol salçalı ya da kurutulmuş acı biber ayrı bir tat verir.
Kültür > Yumurta topuk ayakkabı ve sekiz köşe kasket

Sekiz köşe kasket ve yumurta topuk ayakkabı, yaklaşık bir asırdır bölgede yaşayan erkekler tarafından giyimlerinde tercih ediliyor. Özellikle yumurta topuk ayakkabı ise tek parça deriden dikişsiz olarak el yapımı şeklinde üretiliyor. Ayakkabının ön ve arka tarafının yumurtaya benzer şekilde olması nedeniyle dikkat çekiyor. Ayakkabını topuk kısmının diğer erkek ayakkabılarına göre daha yüksek olması nedeniyle özellikle kısa boylu erkekler tarafından da tercih ediliyor. Yumurta topuk ayakkabı ve sekiz köşe kasketin Çarşambalı ustalar tarafından üretildikten sonra talep üzerine yurt dışına da sıkça gönderiliyor.
Göğceli Camii giriş bölümü.
Atatürk Çarşamba ziyareti esnasında beraberindekilerle.
RG-33

RG-33 Güney Afrikada bulunan ve BAE Systems firmasının bir kolu olarak çalışmakta olan BAE Systems Land Systems South Africa tarafından geliştirilen mayın korumalı hafif sınıf bir araçtır. MRAP programı çerçevesinde Amerikan Ordusuna bağlı birliklerin Irakta kullandıkları araçlardan bir tanesidir. Yapımında RG-31 modeli temel alınan araç dünya çapında savaş çıkarma, güvenlik ve cephe görevlerinde kullanılmaktadır.
Tasarımı

Aracın monokok ve V şekilli şasesi bulunmaktadır. Monokok gövde tek bir parçadan oluştuğundan ötürü farklı çelik parçaların kaynaklanmasına nazaran çok daha fazla dayanıklıdır. Ayrıca V şekil araca mayın sonucunda meydana gelen patlamalarda basıncın arabanın altından yukarıya doğru akmasına ve zararı en aza indirmeye yarar. Bu yapı araca geniş iç hacim ve güvenlik sağlamaktadır. Bunun haricinde araç içerisinde süspansiyonlu koltuklar mürettebatın ve yolcuların böyle bir patlamada daha az sarsıntıya maruz kalmasını sağlar. Araç üzerinde bulunan taret çevresindeki kurşun geçirmez cam ise silahçıya hem daha geniş görüş açısı hem de daha fazla korunma sağlar. Araç içerisinde oturanların dışarıyı daha rahat izlemeleri için camlar uzatılmıştır. Camlar üzerinde bulunan çelik kapaklı delikler ise acil durumlarda yolcuların dışarıya ateş açmasına olanak sağlar.
Üretim tarihi

26 Ocak, 2007, dört adet (2 şer farklı model) RG-33 ABD Deniz Kolordusuna deneme amaçlı teslim edildi.
14 Şubat, 15 adet MRAP Cat 1 RG-33 ve 75 adet MRAP Cat 2 RG-33L alım sözleşmesi imzalandı.
28 Haziran, BAE firması ABD Özel Operasyonlar Komutanlığından toplamda 235.8 milyon dolarlık 16 adet RG-33 Category I görev aracı, 239 adet RG-33L Category II aracı, 170 adet RG-33 Cat I modeli olmak üzere 333 adetlik araç siparişi aldı. Bunlar haricinde ilk kez geliştirilen 16 adet RG-33L Category II Cankurtaran modelinden sipariş edildi. Araçlar çok farklı amaçlarda kullanılmaktadır. Unlar sırasıyla Piyade Taşıma, Cankurtaran, Komuta ve Kontrol, Konvoy Eşlik ve Patlayıcı İmha Aracı gibi. 18 Ekim tarihinde toplamada 600 MRAPS aracı teslim edilmiştir. Bunlar arasında toplam değerleri 322 milyon doları bulan 399 adet [RGL 33 Cat 11] 112 adet [RGL 33 Cat 11, Ambulance Variant] ve 89 adet [RG 33 SOCOM] vardır. 18 Aralık 2007 tarihinde BAE firması ilave olarak 645 milyon dolarlık 600 adet RG 33 Cat 11 siparişi daha almıştır. Bunlarla beraber ABD Ordusunun elindeki RG-33 araç sayısı 1,735 adedi bulacaktır.
RG-33 4X4
RG-33L (6X6)
Kullanan ülkeler

ABD — Amerikan Deniz Piyade Kolordusu, Birleşik Devletler Özel Operasyonlar Komutanlığı
Sabunlaşma

Sabunlaşma, esterlerin su alarak alkol ve asitlere ayrışması reaksiyonudur. Sabunlaşma esterleşmenin tersi olan bir reaksiyondur. Sabunlaşma denilince esterlerin Hidrolizi akla gelmektedir. Bu tepkimenin gerçekleşmesi için hidroksitlerin sulu çözeltisi daha doğru sodyum hidroksit ya da esterleri parçalayabilen özel enzimler gerekmektedir. Bitkisel ya da hayvansal yağların sabunlaşması sonucu üç değerli bir alkol olan Gliserin ile yağ asidi oluşur. Sabunlaşma sodyum hidroksit ya da potasyum hidroksit ile yapılırsa yağ asidi yerine bunun sodyum tuzu (beyaz sabun) ya da potasyum tuzu (arap sabunu) elde edilir. Sabunlaşma temelde bir çeşit Hidroliz reaksiyonudur.
Sabunlaşmanın Mekanizması

Yandaki tabloda da görüldüğü gibi sabunlaşma üç basamakta gerçekleşmektedir.
1. Basamakta: Bu basamakta görüldüğü gibi hidroksil iyonu molekülün merkezinde bulunan karbonla bağ yapmak üzere atağa geçer. Hidroksil iyonunun karbon atomuna bağlanması sırasında karbon oksijen arasında bulunan iki elektron oksijen atomuna doğru hareket eder. Bunun sonucunda bir ester iyonu oluşmuş olur.
2. Basamak: Bu basamakta ise Alkolat iyonu molekülün yapısından ayrılarak karboksilik asit oluşmuş olur. Bu basamaktaki tepkime her iki yöne doğru eşit ağırlıklı olarak gerçekleşmektedir.
3. Basamak: Son olarak bu basamakta bir önceki basamakta ayrılmış olan alkolat iyonu karboksilik asitten dönüşümsüz olarak bir proton yanı bir hidrojen atomunu kopararak sabunlaşma gerçekleşmiş oluşur. Burada yan ürün olarak alkol oluşmaktadır.
Koroid pleksus kisti

Trizomi 18'li 22. gebelik haftasındaki fetüste koroid pleksus kisti.
Koroid pleksus, gebeliğin ilk üç aylık döneminden itibaren ultrason ile beynin içinde koroid pleksus görüntülenebilir. Gebelik boyunca yapılan ultrason muayenelerinde beynin en kolay görülen kısmıdır. Koroid pleksusun ultrason ile saptanan ekojenik görüntüsü komşu beyin omurilik sıvısının hipoekoik görünümü ile kontrast yaratır.
Koroid pleksuslar, beynin yan ventrikülleri içine yerleşmiştir. Beyin omurilik sıvısı salgılar.
Gelişimi gebeliğin 6-7. haftalarında başlar. Çok hızlı gelişir ve gebeliğin 9. haftasında yan ventiküllerin %75'ini kaplamıştır. Gebeliğin 20. haftasına kadar koroid pleksusun büyüme hızı, yan ventriküllerin büyüme hızının gerisinde kalır. Gebeliğin 20. haftasında doğum sonrası olması gereken oranlar ortaya çıkar.
Tarihçe

Fetüste koroid pleksus kistleri ilk defa Chudleigh ve arkadaşları tarafından 1984 yılında tanımlanmıştır.
Fizyopatoloji

Koroid pleksus kistlerinin beyin omurilik sıvısı ve hücre artıkları ile dolu olduğu düşünülmektedir. Koroid pleksusu oluşturan nöroepitel lobulasyon yapmaya başlayıp mezenşimal stroma kaybolmaya başladığında ortaya çıkar. Gebeliğin 18.-25. haftaları arasında stromanın yerini fibröz doku alır ve kistler küçülüp yok olur.
Ultrason

Genellikle 15-17. gebelik haftalarında görülmeye başlanan kistler 26. gebelik haftasında ortadan kalkar. Tek ya da iki taraflı olabilir. Çapları 1 cm.'den daha küçüktür.
Gebeliklerin ikinci üç aylık dönemde ultrason ile incelenmesinde %0,18-%3,5 (Ortalama %1) oranında koroid pleksus kisti görülür. Rakamlar arasındaki yoğun farklılığın değişik nedenleri olabilir. Bu nedenlerden en önemlileri arasında çalışmaya alınan gebelerin yaşları arasındaki farklılık, çalışmanın yapıldığı popülasyonun yüksek riskli veya doğal popülasyon olması, taramayı yapanların tecrübe ve eğitimleri bulunur.
Koroid pleksus kistleri, ekojenik görünümlü koroid pleksus içinde hipoekoik görünümü ve keskin konturleri ile dikkat çeker. Baş çapının ölçüldüğü standart ultrason planında koroid pleksus kistleri görüntülenebilir. Reverberasyon artefaktındfan dolayı karın cildine daha yakın olan beyin yarısındaki koroid pleksus kistlerini saptamak daha zordur.
Beyin kanaması ve koroid pleksus papillomları ekojenik görüntüsü ile koroid pleksus kistlerinden ayrılabilir. Özellikle yan ventrikül gövdesindeki koroid pleksus kistleri hidrosefaliyi taklit edebilir.