Osmanlı donanması
Kadırgadan kalyona geçiş ve yeniden yükselme (1682-1770) > Akdeniz'de asayiş ve derya muhafazası

Osmanlı donanması 1682 yılında kalyona geçiş sürecini başlattıktan hemen iki yıl sonra Venedik'le 1699'a kadar sürecek savaşa odaklandı. 1695'ten itibaren Ege Denizi'ndeki üstünlüğünü yeniden kuran Osmanlı donanması 1699 yılında imzalanan Karlofça Antlaşması'ndan sonra başlayan barış döneminde (II. Bayezid döneminde başlanan) Akdeniz'deki yıllık derya muhafazası görevini (özellikle korsanlık faaliyetlerine karşı) icra etmeye başladı. Bu çerçevede yaz seferlerinde yaklaşık 15-16 (çoğu kalyon ve firkete), kış muhafazasında ise yaklaşık 5-8 gemiyle düzenlenen seferlerde, genelde batıda Navarin'e doğuda ise Kıbrıs-İskenderiye/Mısır-Suriye kıyılarına uzanarak Doğu Akdeniz'de asayiş görevi başarıyla icra edildi. Bu bağlamda 1704-1712 arasında Baltacı Mehmed Paşa, Frenk Abdurrahman Paşa, Moralı İbrahim Paşa ve Canım Hoca Mehmed Paşa komutasındaki donanma Sicilya, Malta, Ceneviz ve Toskanalı korsanların 25'e yakın savaş gemisini (çoğu kalyon ve şehtiye) ele geçirerek Osmanlı kıyılarının güvenliğini sağladı. Bu bağlamda, Canım Hoca Mehmed Paşa'nin 1707 yılındaki seferinde Osmanlı donanması uzun süre sonra ilk kez Messina ve (daha küçük bir filoyla) Mayorka önlerinde görüldü. 1711'de ise donanma Rusya'ya karşı Karadeniz'de seferdeyken (18 kalyon ve 14 kadırgayla), Riyale Molla İbrahim Kaptan komutasındaki Akdeniz'de seyreden donanma ise (8 kalyon ve 21 derya beyi gemisi) kış muhafazasında 4 Malta ve Ceneviz kalyonunu esir ederken, 1712 yılında Hoca İbrahim Paşa 15 korsan kalyonu ve 1.000 korsanı esir ederek Doğu Akdeniz'deki Osmanlı hakimiyetini perçinledi. 1714 yılında karavele üretimine geçen Osmanlı tersaneleri 1714-1730 arasında 4 üç ambarlı kalyon, 15 büyük kalyon, 5 küçük kalyon ve 10 karavele inşa ederek bölgedeki en büyük güç olma özelliğini sürdürdü. Örneğin, 1739 yılında Osmanlılar 33 büyük harp gemisine sahipken, 13 harp gemili Venedik'e karşı hakim güçtü (49 gemiye sahip Fransa Toulon'da 14, 140 gemiye sahip İngiltere Akdeniz'de 16 kalyon bulundururken, İspanya 49 kalyonluk donanmasının tamamını Atlas Okyanusu'nda konuşlandırmıştı). Kalyon inşası konusunda en üretken tersaneler İstanbul, Sinop ve Rodos'tu.
Osmanlıların Akdeniz'de kurduğu bu üstünlük, XVII. yüzyılda Osmanlı kıyılarına yönelik etkili korsanlık faaliyetleri yürüten Malta Şövalyeleri'ne karşı da belirgin şekilde ortaya çıktı. 1720'de bir Malta kalyonunun Karataş'ta esir edilmesinin ardından, 1722'de 10 kalyonluk Osmanlı donanması (Kayserili Halil Paşa'nın 1614'teki seferinden bu yana ilk kez Malta önlerinde güç gösterisi yaptı. 1747-1755 arasında ise Osmanlı donanması Değirmenlik (1747), Benefşe (1748), İpsara (1751), Vetiloz (1751) ve Navarin'deki (1755) muharebelerde Maltalıları ardı ardına yenilgiye uğratırken, 1760 yılında İstanköy'de forsaların ele geçirerek Malta'ya kaçırdıkları Osmanlı kalyonu Osmanlıların 1761'de Malta'ya sefer düzenleme tehdidi neticesinde (Fransa'nın aracılığıyla) sadece güç gösterisi marifetiyle Osmanlılara iade edildi. 1767'de ise Cafer Paşa Kerpe ve Manya'da Maltalıları mağlup etti (31 yıl sonra [1798] ise Osmanlıların bu amansız düşmanı, Napolyon Bonapart'ın Mısır seferinin ilk aşamasında Fransa donanmasınca ele geçirilerek tarihe karıştı).
Osmanlı donanması bu dönemde XVII. yüzyıl boyunca (Uzun Piyale Paşa'nın 1642'deki Tunus seferi müstesna) uzak kaldığı Garp Ocakları kıyılarında yeniden görülmeye başlandı. Osmanlı filoları 1714-1755 arasında Cezayir, Tunus ve Trablusgarp eyaletlerine 13 seferde cephane ve yaklaşık 400 top taşırken, 1709-1749 arasında Cezayir ve Tunus'a 4'er ve Trablusgarp'a 6 tane olmak üzere 14 kalyon verdi. Ayrıca derya muhafazası görevini Karadeniz'de de icra eden Osmanlı donanması 1703'te Gürcistan'daki ayaklanmanın bastırılmasında rol oynarken, 1740-1754 arasında 1 ilâ 5 kalyonla asayişi korumaya devam etti.
Bununla birlikte; 1718'den itibaren Doğu Akdeniz'de, 1739'dan itibaren ise Karadeniz'de büyük çaplı muharebelerden uzak kalan Osmanlı donanması muharebe alışkanlığını yitirdi ve 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ikinci yılında (1770) uğranılan Çeşme faciası Osmanlı denizciliğindeki bu ikinci parlak devrin sonu oldu.