stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ali Hamenei
Gençliği ve eğitimi

Necef doğumlu bir alim ve müçtehit olan Seyid Cevad Hamenei ile Hatice Mirdamadi'nin (Haşim Mirdamadi'nin kızı) Meşhed'de dünyaya gelen Hamenei, sekiz çocuktan ikincisidir. İki erkek kardeşi de din adamıdır; küçük erkek kardeşi Hadi Hamenei bir gazete editörü ve din adamıdır. Ablası Fatemeh Hosseini Khamenei 2015 yılında 89 yaşında öldü. Babası Hameneli bir Azerbaycanlı, annesi ise Yezdli bir Fars'tır. Atalarının bir kısmı bugünkü Merkezi Eyaleti'ndeki Tefriş'ten olup, Tefriş'teki asıl evlerinden Tebriz yakınlarındaki Hamene'ye göç etmiştir. Hamenei'nin büyük atası, soyu Şii dördüncü İmam Ali bin Hüseyin'in torunu Sultan Seyyid olarak bilinen Sultan ul-Ulema Ahmed'e ulaştığı varsayılan Aftasi Seyyidlerinin soyundan gelen Seyyid Hüseyin Tafreşi'dir.
Gençliği ve eğitimi > Eğitim

Hamenei'in eğitimi dört yaşında, Mektep'te Kur'an öğrenerek başladı; temel ve ileri düzeydeki ilahiyat eğitimini Meşhed'deki Havza'da Şeyh Haşim Kazvini ve Ayetullah Milani gibi hocaların yanında geçirdi. Daha sonra 1957'de Necef'e gitti, ancak babasının orada kalmasına izin vermemesi nedeniyle kısa süre sonra Meşhed'e döndü. 1958'de Kum'a yerleşti ve burada Seyyid Hüseyin Borujerdi ve Ruhullah Humeyni'nin derslerine katıldı. O dönemde siyasi olarak aktif olan diğer pek çok din adamı gibi Hamenei de dini ilimlerden çok siyasetle ilgileniyordu.
Siyasi kariyeri

Hamenei, İran Devrimi'nin kilit isimlerinden biri ve Ruhullah Humeyni'nin yakın bir sırdaşıydı. İslam Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bu yana Hamenei, birçok hükûmet görevinde bulundu.
Muhammed Sahimi, siyasi kariyerinin İran Devrimi'nden sonra, Humeyni'nin sırdaşı olan eski İran Cumhurbaşkanı Ekber Haşimi Rafsancani'nin Hamenei'yi Humeyni'nin yakın çevresine sokmasıyla başladığını iddia etmektedir. Daha sonra, o zamanlar parlamento üyesi olan Hasan Ruhani, Hamenei'nin geçici devrim hükûmetinde savunma bakan yardımcısı olarak ilk önemli görevini almasını sağladı.
Humeyni, Hüseyin Ali Muntazeri'nin istifasının ardından 1980 yılında Hamenei'yi Tahran Cuma Namazı İmamlığı görevine atadı. Temmuz sonundan 6 Kasım 1979'a kadar kısa bir süre Millî Savunma Bakan yardımcılığı ve Devrim Muhafızları komutanlığı yaptı. Ayrıca parlamentonun savunma komisyonunun bir temsilcisi olarak savaş alanına gitti.
Siyasi kariyeri > Suikast girişimi

Hamenei, Halkın Mücahitleri Örgütü tarafından düzenlenen bir suikast girişiminden, bir ses kayıt cihazına gizlenmiş bombanın yanında patlamasıyla kıl payı kurtuldu.
27 Haziran 1981'de Hamenei cepheden döndükten sonra, Cumartesi günkü programına uygun olarak Aboozar Camii'ne gitti. İlk namazdan sonra, sorularını kâğıtlara yazmış olan cemaate bir konuşma yaptı. Bu sırada bir düğmeye basan genç bir adam, Hamenei'nin önündeki masanın üzerine kağıtlarla birlikte bir ses kayıt cihazı koydu. Bir dakika sonra kayıt cihazı ıslık çalmaya başladı, ardından aniden patladı. Kayıt cihazının iç duvarında "Furkan Grubu'nun İslam Cumhuriyeti'ne hediyesi" yazıyordu. Ayetullah Hamenei'nin tedavisi birkaç ay sürdü ve kolu, ses telleri ve akciğerleri ciddi şekilde yaralandı. Kalıcı olarak yaralandı ve sağ kolunu kullanamaz hale geldi.
Siyasi kariyeri > Başkanlık

1981 yılında Muhammed Ali Recai'nin bir suikast sonucu öldürülmesinin ardından Hamenei, sadece dört adayın Koruyucular Konseyi tarafından onaylandığı Ekim 1981 İran cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ezici bir oy oranıyla (%97) İran Cumhurbaşkanı seçildi. Ruhullah Humeyni, başlangıçta din adamlarını cumhurbaşkanlığından uzak tutmak istiyordu ancak daha sonra görüşlerini değiştirdi. Hamenei, sadece üç adayın Koruyucular Konseyi tarafından onaylandığı 1985 İran cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oyların %87'sini alarak yeniden seçildi. Koruyucular Konseyi tarafından onaylanan aday sayısının daha az olduğu tek İran cumhurbaşkanlığı seçimi, Koruyucular Konseyi tarafından sadece iki adayın adaylığının onaylandığı ve Rafsancani'nin oyların %96'sını kolaylıkla kazandığı 1989 İran cumhurbaşkanlığı seçimidir.[kaynak belirtilmeli]
Hamenei, cumhurbaşkanlığı açılış konuşmasında "sapmayı, liberalizmi ve Amerikan etkisindeki solcuları" ortadan kaldırma sözü verdi. İran Meclisine göre, şiddet içermeyen ve şiddet içeren protestolar, suikastlar, gerilla faaliyetleri ve ayaklanmalar da dahil olmak üzere hükûmete karşı şiddetli muhalefet, 1980'lerin başında, Hamenei'nin cumhurbaşkanlığı öncesinde ve sırasında devlet baskısı ve terörle yanıtlandı. İsyancı grupların binlerce rütbeli üyesi, genellikle devrim mahkemeleri tarafından öldürüldü. 1982 yılına gelindiğinde hükûmet mahkemelerin dizginleneceğini açıklasa da 1980'lerin ilk yarısında çeşitli siyasi gruplar hükûmet tarafından baskı altına alınmaya devam etti.
Siyasi kariyeri > İran-Irak savaşı sırasında

Hamenei, 1980'lerde İran-Irak Savaşı sırasında İran'ın liderlerinden biriydi ve şu anda güçlü olan Devrim Muhafızları ile yakın ilişkiler geliştirdi. Cumhurbaşkanı olarak askeri, bütçe ve idari ayrıntılarla yakından ilgilenmesiyle ün yaptı.
Siyasi kariyeri > Savaştan sonra

Alman mahkemesi, 10 Nisan 1997'de Mikonos restoran suikastlarıyla ilgili olarak verdiği kararda, İran İstihbarat Bakanı Ali Fallahian'ın suikast emrini Hamenei ve Rafsancani'nin bilgisi dahilinde verdiğini açıkladıktan sonra hakkında uluslararası tutuklama emri çıkardı. Ancak İranlı yetkililer bu suikasta karıştıklarını kesin bir dille reddetti. Dönemin İran Meclis Başkanı Ali Akbar Nategh-Nouri kararı siyasi, gerçek dışı ve asılsız olarak nitelendirdi. Karar, İran ve bazı Avrupa ülkeleri hükûmetleri arasında Kasım 1997'ye kadar süren diplomatik bir krize yol açtı. Suikast zanlıları Darabi ve Rhayel nihayet 10 Aralık 2007'de hapisten çıkarıldı ve ülkelerine geri gönderildi.
Yüce Lider

Hamenei, cumhurbaşkanlığı kabinesindeki atamaları görevden aldı ve görevlerine iade etti. Hamenei tarafından atanan İran Başyargıcı Sadık Laricani, İran Cumhurbaşkanı'nı Hamenei'ye muhalefet etmemesi konusunda uyardı.
Yüce Lider > Dini lider olarak seçilmesi

1989 yılında Ruhullah Humeyni, Hüseyin Ali Muntazeri'yi siyasi halefi olarak görevden aldı ve yerine Hamenei'yi getirdi. Hamenei ne hoca ne de ayetullah olduğu için Uzmanlar Meclisi anayasayı değiştirerek Hamenei'yi İran'ın yeni Dini Lideri olarak atamak zorunda kaldı. Seçilmesine hocalarından olan eniştesi Şeyh Ali Tahrani ve Hüseyin Ali Muntazeri karşı çıktı.
Humeyni'nin ölümünden sonra Ruhullah Humeyni'nin yerine resmen geçen Hamenei, 4 Haziran 1989 tarihinde Uzmanlar Meclisi tarafından yeni Dini Lider olarak seçildi.
Yüce Lider > Dini lider olarak seçilmesi > Liderlik konseyi teklifi

Başlangıçta Uzmanlar Meclisinin bazı üyeleri, bir liderlik konseyi fikrini ortaya attı. Çeşitli listeler önerildi ve hepsinde Hamenei'nin adı geçti. Örneğin Ali Meşkini, Musavi Erdebili ve Hamenei'den oluşan üç kişilik bir konseyin İran'ı yönetmesi önerildi. Rafsancani'ye göre kendisi ve Hamenei bu öneriye karşı çıkarken, Ayetullah Hayri Şirazi ve Ayetullah İbrahim Amini öneriyi destekliyordu. Konsey önerisini destekleyenler, bir konseye sahip olmanın toplumda daha yüksek derecede birlik yaratacağına ve konseyde daha olumlu özellikler bulunacağına inanıyordu. Buna karşılık karşı çıkanlar ise Yargı Konseyi örneğinde olduğu gibi geçmiş tecrübelere dayanarak bireysel bir liderin daha etkili olduğuna inanıyordu.
Yüce Lider > Siyasi strateji ve felsefe

Hamenei'nin dönemi selefinin döneminden farklı oldu. Ancak Humeyni'nin "bir grubu diğerine karşı dengeleme, tek bir tarafın çok fazla güç kazanmamasını sağlama" politikasını sürdürdü. Ancak Humeyni'nin karizması ve ruhani konumundan yoksun olarak, Kum ve Meşhed'deki büyük bonyad ve seminerleri yönetirken önce silahlı kuvvetler içinde, sonra da din adamları arasında kişisel ağlar geliştirdi. Otuz yıldır Dini Lider olan Hamenei, "kendisine hizmet eden ve onu koruyan bir sistem inşa ederek" İran'ın başlıca kurumlarına çok sayıda sadık adam yerleştirdi. Eski din adamı Mehdi Khalaji ve Saeid Golkar, Hamenei'nin sistemini, ülkenin her bir kurumu için (ordu, istihbarat teşkilatları vb.) bu kurumları zayıf tutmak amacıyla "paralel bir yapı" oluşturmak olarak tanımlamaktadır.
Johns Hopkins İleri Uluslararası Çalışmalar Okulu'ndan Vali Nasr'a göre, "Hamenei, cumhurbaşkanlığının birçok yetkisini yanına aldı ve dini liderlik makamını İran'ın siyasi sahnesinin her şeye gücü yeten denetleyicisi haline getirdi". Nasr'a göre Hamenei, "alışılmadık türden bir diktatör"dür. Hamenei'ye bağlı yetkililer, "parlamento, cumhurbaşkanlığı, yargı, Devrim Muhafızları, ordu, istihbarat servisleri, polis teşkilatları, din adamları eliti, Cuma namazı liderleri ve medyanın büyük bölümü" ile çeşitli "hükümet dışı vakıflar, kuruluşlar, konseyler, seminerler ve iş grupları" dahil olmak üzere ülkenin çeşitli güçlerini ve bazen de çekişen kurumlarını etkilemektedir.
Hamenei, İran'da ekonomi, çevre, dış politika ve diğer her konuda kararnameler çıkarmakta ve nihai kararları vermektedir. Hamenei düzenli olarak cumhurbaşkanı, kabine üyeleri, yargı erki başkanı ve yetkilileri, parlamenterler ve diğerleriyle bir araya gelerek, onlara ne yapmaları gerektiğini söylemektedir. Hamenei ayrıca cumhurbaşkanlığı kabinesindeki atamaları da görevden alıp yeniden göreve getirdi. Hamenei, yabancı devlet adamlarıyla görüşmeler yapmaktadır ancak yurt dışına seyahat etmemektedir; kendisini görmek isteyen bir kişi İran'a gelmek zorundadır. Necef'te öğrenciyken geçirdiği zaman dışında Hamenei, cumhurbaşkanı olduğu dönemde Libya'ya seyahat etti.
İç siyaset

Bazıları, Hamenei'yi ülkenin muhafazakâr yapısının kuklası olarak görmektedir.
Hamenei, 2007 yılında hükûmet yetkililerinden İran'ın ekonomik özelleştirmeye doğru ilerlemesini hızlandırmalarını istedi. Bu yöndeki son adım 2004 yılında anayasanın 44. maddesinin kaldırılmasıyla atılmıştı. 44. madde, İran'ın temel altyapısının devlet tarafından işletilmeye devam etmesini emrediyordu. Hamenei ayrıca mülkiyet haklarının Adalet Bakanlığı tarafından kurulan mahkemelerde korunmasını önerdi; bu yeni korumanın özel yatırımlara bir ölçüde güvenlik sağlayacağı ve onları teşvik edeceği umuluyordu. 2007 yılında Hamenei yönetimindeki İran polisi, bir "Kamu Güvenliği Planı" başlatarak kamu güvenliğini artırmak için düzinelerce "haydutu" tutukladı.
Kişisel hayatı > Ailesi

Mansure Huceste Bakırzade ile evli olan Hamenei'nin altı çocuğu vardır; dört oğlu (Mustafa, Mücteba, Mesud ve Meysam) ve iki kızı (Büşra ve Hüda). Oğullarından biri olan Mücteba, Gulam-Ali Haddad-Adel'in bir kızıyla evlendi. En büyük oğlu Mustafa, Azizullah Hoşvaht'ın bir kızıyla evlidir. Diğer oğlu Mesud ise Muhsin Harazi'nin kızıyla evlidir. Aralarında Muhammed Hamenei ve Hadi Hamenei'nin de bulunduğu üç erkek kardeşi vardır. Dört kız kardeşinden biri olan Bedri Hamenei (muhalif Ali Tehrani'nin eşi), 1980'lerde sürgüne gitti.
Hamenei'nin gençliği
Hamenei, Meşhed'de İran Devrimi sırasında bir protestoda
Ali Hamenei, İran-Irak Savaşı sırasında askeri üniformasıyla
Hamenei, suikast girişiminden sonra hastanede
Ali Hamenei, başarısız suikasttan bu yana sol eliyle tokalaşıyor.
Hamenei, 1979'da Tahran'ın Cuma Namazı İmamı olarak
Hamenei, Uzmanlar Meclisi'nde Ruhullah Humeyni'nin vasiyetini okudu.
Hamenei, Âzâdî Stadyumu'nda Besic üyelerinin Büyük Konferansı'nda, Ekim 2018
Hamenei halka açık bir konuşmada, 2018
Yusuf Yağcı

| Yusuf Yağcı |
| --- | --- |
Doğum: 1952 Bursa
Ölüm: 30 Ocak 2023 (71 yaşında) İstanbul
Ölüm sebebi: Kalp krizi
Resmî site: yusufyagci.com

Kariyeri
Dalı: Kimya
Çalıştığı kurumlar: İstanbul Teknik Üniversitesi
 

Yusuf Yağcı, (1952, Bursa - 30 Ocak 2023, İstanbul) Türk kimyagerdir.
1952'de Bursa'da doğdu. Yüksek lisans ve doktorasını İngiltere'de Liverpool Üniversitesi'nde yaptı. 1983 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Kimya Bölümü'ne yardımcı doçent olarak atanan Prof. Dr. Yusuf Yağcı, 1984 yılında doçent, 1989 yılında ise profesör unvanını aldı. Akademik kariyeri boyunca fotopolimerizasyon ve polimer sentezi gibi alanlarda yoğunlaşan Prof. Dr. Yağcı, özellikle fotokimyasal yöntemlerle polimerizasyon gerçekleştirme konusunda öncü bir rol oynadı. Bu alandaki çalışmalarıyla, serbest radikal polimerizasyonunun oda sıcaklığında fotokimyasal yöntemlerle kontrol edilebileceğini ve fotobaşlatıcılar vasıtasıyla hem radikalik hem de katyonik polimerizasyonlar gerçekleştirebilen ilk bilim insanlarından biri oldu. Prof. Dr. Yağcı'nın çalışmaları, sentetik polimer kimyası ve "klik" kimyası alanında uluslararası bir ekol oluşturmasına ve bu alanda önemli katkılarda bulunmasına imkân tanıdı.
Japonya, Almanya ve Çin' de pek çok kez misafir öğretim üyesi olarak çalışmalarda bulunmuştur. Birleşik Krallık tarafından "Kraliyet Kimya Cemiyeti Üyeliğine" kabul edilmiştir. Kimya bilimine yaptığı katkılarla uluslararası büyük bir üne sahip olan Yusuf Yağcı adına özel dergi sayıları çıkartılmıştır. Macromolecular Chemistry and Physics, 2017 yılında Yusuf Yağcı'nın 65. yaşına ithafen, Polymer Chemistry dergisi ise 70. yaşına özel sayı basmıştır. Uluslararası çok sayıda derginin editörlüğünü yapmış, hakem ve editör kurullarında yer almıştır. Progress in Polymer Science dergisinin editör kurulunda en uzun süreli yer alan kişi olmuştur. Kimya bilimine yön veren 100 Türk arasında gösterilmektedir. Stanford Üniversitesi ve Elsevier işbirliği ile hazırlanan dünyanın en etkili bilim insanları listesindedir.
Yağcı, TÜBA asli üyesi ve Türk Kimya Derneği şeref üyesi seçilmiştir. 1994 yılında TÜBİTAK bilim ödülü almıştır. Ayrıca, Türkiye Kimya Derneği Şeref Ödülü (2002), Elsevier Scopus Ödülü (2007), Japonya Polimer Derneği Uluslararası Bilim Ödülü (2008), Elginkan Vakfı Teknoloji Ödülü (2008), Bilim ve Teknoloji Birliği Kurulu (COMSTECH) 2010 Yılı Kimya Şeref Ödülü, Mustafa Parlar Onur Ödülü (2013), Belçika Polimer Grubu Uluslararası Bilim Ödülü (2018), Alexander von Humboldt Araştırma Ödülü (2018) ve İTÜ Bilim Ödülü (2023)'ne sahiptir.
700'ün üzerinde uluslararası bilimsel makalesi, 10 patenti vardır. 6 uluslararası kitap, 31 kitapta bölüm yazmıştır. 83 master ve 35 doktora tezi yönetmiştir. İTÜ'de öğretim üyeliği yapmakta iken 30 Ocak 2023 tarihinde vefat etmiştir. Vefatından sonra kendisine ithaf edilen uluslararası çok sayıda çalışma yapılmıştır.
Amfitriti

| Amfitriti |
| --- | --- |


Özellikleri
Mekânı: Olimpos Dağı veya deniz
Semboller: Üç dişli mızrak, yunus, fok
Kişisel bilgileri
Eşi: Poseidon
Çocuklar: Triton, Rodos, Benthesikyme
Amfitrit (/æmfɪˈtraɪtiː/; Grekçe: Ἀμφιτρίτη) Yunan mitolojisinde deniz tanrıçası ve denizlerin kraliçesidir. Poseidon'un eşi olarak bilinir. Nereus ve Dorisin (veya Okeanos ve Tethis'in) kızıydı. Olimpos tanrılarının etkisiyle Poseidon'un eşi oldu  ve denizin sembolik bir temsili haline geldi. Roma mitolojisindeki karşılığı, daha az önemli bir figür olan ve tuzlu su tanrıçası olarak bilinen Salacia'dır.
Mitoloji

Poseidon, onunla evlenmek istediğinde Amfitriti, bekâretini korumak amacıyla Atlas Dağları’na kaçtı. Poseidon, onu bulması için birçok deniz yaratığı gönderir. Sonunda bir yunus, Amfitriti'yi bulur ve onu Poseidon ile evlenmeye ikna eder. Bu yardım karşılığında Poseidon, yunusu gökyüzüne yerleştirerek Delphinus takımyıldızını yaratır.
Eustathius’a göre Poseidon, Amfitriti'yi ilk kez Nakşa Adası'nda diğer Nereidler ile dans ederken görür  ve onu kaçırır. Ancak başka bir anlatıya göre Amphitrite, Poseidon’un ilgisinden kaçarak Atlas'a, yani denizin en uzak köşelerine sığınır. Poseidon'un yunusu, adalar arasında onu arar ve bulduğunda, Hyginus'un aktardığı üzere, tatlı sözlerle Amfitriti'yi ikna eder. Bunun karşılığında yunus, yıldızlar arasına yerleştirilerek ölümsüzleştirilir ve Delphinus takımyıldızı olarak gökyüzünde yerini alır.
Homer'in destanlarında Amfitriti tam anlamıyla kişiselleştirilmiş bir karakter değildir. Odisseia'da (iii.101) Amfitriti'nin "dalgalarının ortasında" ifadesi geçerken, (xii.119) "inleyen Amfitriti" sayısız balığa hayat veren bir figür olarak tanımlanır. Amfitriti, Thetis ile birlikte "deniz tarafından beslenen" sıfatını taşır. Deniz perileri birbirlerinin benzeri olarak ele alınır.
Pindaros, Altıncı Olimpiyat Ode'sinde Poseidon'u "denizin büyük tanrısı, altın iğ sahibi Amfitriti'nin eşi" olarak anar. Daha sonraki şairler için Amfitriti, doğrudan denizin bir metaforu (mecaz) haline gelir.
Miras

Terebellidae ailesine ait bir deniz solucanı cinsine bu isim verilmiştir.
Şiirde Amfitriti, denizin bir diğer adı olarak kullanılır ve Thalassa ile eş anlamlıdır.
Kraliyet Donanması'na  ait yedi gemiye HMS Amfitriti adı verildi.
29 Amphitrite adlı bir asteroide onun adı verilmiştir.
Amfitriti'nin bir heykeli, New York'un Kings Point kentindeki Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Denizcilik Akademisi'nde yer almaktadır.
Amfitriti, Avustralya Posta pulu
Algoritma

Algoritmaları daha kolay anlatabilmek için akış şemaları kullanılır.
Algoritma, belli bir problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için tasarlanan yol. Matematikte ve bilgisayar biliminde bir işi yapmak için tanımlanan, bir başlangıç durumundan başladığında, açıkça belirlenmiş bir son durumunda sonlanan, sonlu işlemler kümesidir. Genellikle bilgisayar programlamada kullanılır ve tüm programlama dillerinin temeli algoritmaya dayanır. Aynı zamanda algoritma tek bir problemi çözecek davranışın, temel işleri yapan komutların veya deyimlerin adım adım ortaya konulmasıdır ve bu adımların sıralamasına dikkat edilmelidir. Bir problem çözülürken algoritmik ve sezgisel (herustic) olmak üzere iki yaklaşım vardır. Algoritmik yaklaşımda da çözüm için olası yöntemlerden en uygun olan seçilir ve yapılması gerekenler adım adım ortaya konulur. Algoritmayı belirtmek için; metinsel olarak düz ifade ve akış diyagramı olmak üzere 2 yöntem kullanılır. Algoritmalar bir programlama dili vasıtasıyla bilgisayarlar tarafından işletilebilirler.
İlk algoritma, el-Hârizmî tarafından "Hisab el-cebir ve el-mukabala" kitabında sunulmuştur. Algoritma sözcüğü de el-Hârizmî'nin isminin Avrupalılarca telaffuzundan doğmuştur.
Tarihi

Ana madde: Algoritmaların tarihsel sıralaması
Algoritma sözcüğü, Özbekistan'ın Harezm bölgesindeki Hive kentinde doğmuş olan Ebu Abdullah Muhammed İbn Musa el Harezmi'den gelir. Bu alim 9. yüzyılda cebir alanındaki algoritmik çalışmalarını kitaba dökerek matematiğe çok büyük bir katkı sağlamıştır. "Hisab el-cebir ve el-mukabala (حساب الجبر و المقابلة)" kitabı dünyanın ilk cebir kitabı ve aynı zamanda ilk algoritma koleksiyonunu oluşturur. Latince çevirisi Avrupa'da çok ilgi görür. Alimin ismini telaffuz edemeyen Avrupalılar "algorizm" sözcüğünü "Arap sayıları kullanarak aritmetik problemler çözme kuralları" manasında kullanırlar. Bu sözcük daha sonra "algoritma"ya dönüşür ve genel kapsamda kullanılır.
Uygulama

Çoğu algoritmalar bilgisayar olarak uygulanmak üzere tasarlanmıştır. Bununla birlikte, başka yöntemlerle de uygulanmaktadır, biyolojik sinir ağı (örneğin insan beyninin hesap yapması veya bir böceğin yemek araması), elektrik devresi veya mekanik cihazlar gibi.
Bilgisayar algoritmasına örnek verelim. Kullanıcının girdiği dört sayının ortalamasını görüntüleyen algoritmayı yazalım:
A0 --> Başla
 A1 --> Sayaç=0 (Sayaç'ın ilk sayısı 0 olarak başlar.)
 A2 --> Sayı=? : T=T+Sayı (Sayıyı giriniz. T'ye sayıyı ekle ve T'yi göster.)
 A3 --> Sayaç=Sayaç+1 (Sayaç'a 1 ekle ve sayacı göster.)
 A4 --> Sayaç<4 ise A2'ye git. (Eğer sayaç 4'ten küçükse Adım 2'ye git.)
 A5 --> O=T/4 (Ortalama için T değerini 4'e böl)
 A6 --> O'yu göster. (Ortalamayı göster.)
 A7 --> Dur
İkinci dereceden ax² + bx + c = 0 biçiminde bir denklemin tüm köklerini bulmak için algoritma yazalım:
Adım 1: Başla.
Adım 2: a, b, c, D, x1, x2, rp ve ip değişkenlerini tanımla.
Adım 3: Diskriminant değerini hesapla.
D ← b2-4ac
Adım 4: Eğer D≥0
x1 ← (-b+√D) / 2a
x2 ← (-b-√D) / 2a
değerlerini hesapla ve x1,x2 değişkenleri göster.
Eğer D≥0 değilse,
Gerçek kısım(rp) ve sanal kısmını(ip) hesapla.
rp ← b / 2a
ip ← √ (D) / 2a
Adım 5: "rp + j(ip)" ve "rp - j(ip)" değerlerini göster.
Adım 6: Dur.
Kullanıcı tarafından girilen bir sayının faktöriyel değerini bulmak için bir algoritma yazalım:
Adım 1: Başla.
Adım 2: factorial, i ve n değişkenlerini tanımla.
Adım 3: Değişkenlerin başlangıç değerlerini tanımla.
factorial ← 1
i ← 1
Adım 4: Ekrandan girilen n değerini oku.
Adım 5: (i=n) eşitliği sağlanana kadar tekrarla.
5.1: factorial←factorial*i
5.2: i←i+1
Adım 6: factorial değişkeninin değerini göster.
Adım 7: Dur.
Hukuki Konular

Algoritmalar, tek başlarına, genellikle patent verilebilir değildirler. Amerika Birleşik Devletleri'nde soyut kavramların, sayıların ve işaretlerin yalnızca basit yönlendirmelerinden oluşan bir iddia "süreç" oluşturmaz (USPTO 2006) ve bundan dolayı algoritmalar patent verilebilir değildir (Gottschalk v.Benson'da olduğu gibi). Bununla birlikte, algoritmanın pratik uygulamaları zaman zaman patent verilebilirdir. Örneğin, Diamond v.Diehr'da, sentetik kauçuğun muhafaza edilmesine yardımcı olmak için kullanılan basit geri bildirim algoritmasının uygulaması patent verilebilir sayılmıştır. Yazılım patenti son derece tartışmalıdır ve algoritmaları içeren birçok eleştirilmiş patent vardır, özellikle veri sıkıştırma algoritmaları, Unisys' LZW patentinde olduğu gibi.
Ek olarak, bazı kriptografik algoritmaların ihracat kısıtlamaları vardır.
1950'den Sonraki Tarihi

Faaliyetlerin birçoğu algoritmanın tanımının geliştirilmesine yönlendirilmiştir ve aktifliği çevredeki sorunlar nedeniyle, özellikle matematiğin temelleri (özellikle Church-Turing tezi) ve akıl felsefesi (özellikle yapay zeka konusundaki tartışmalar) sebebiyle devam etmiştir.
Algoritmalara eleştirel yaklaşımlar

Algoritmaların kullanımı hayatın her alanında giderek yaygınlaşmaktadır. İş yerlerindeki performans değerlendirmelerinden bankaların kime kredi vereceğine, güvenlik sistemlerinden sosyal medya platformlarındaki önerilere kadar hayatın her alanında etkili olan algoritmalara özellikle de sosyal bilimci akademisyenler çeşitli eleştiriler yöneltmektedir. Algoritmaların teknolojik etkilerinin yanı sıra toplumsal bir güce de sahip oldukları, toplumsal gruplar arasındaki eşitsizlikleri derinleştirdikleri, yeni güç dengeleri oluşturdukları ve farklı otoriteler tarafından toplumun belli kesimlerini baskılamak için kullanıldıklarının altı çizilmektedir.
Önemli algoritma türleri

Arama algoritmaları
Bellek yönetimi algoritmaları
Bilgisayar grafiği algoritmaları
Birleşimsel algoritmalar
Çizge algoritmaları
Evrimsel algoritmalar
Genetik algoritmalar
Kripto algoritmaları veya kriptografik algoritmalar
Kök bulma algoritmaları
Optimizasyon algoritmaları
Sıralama algoritmaları
Veri sıkıştırma algoritmaları
Algoritma sözcüğü Ebu Abdullah Muhammed bin Musa el Harezmi'nin Latince isminden kaynaklanır.
Quicksort sıralama algoritması animasyonu. Animasyonun başında kırmızı çubukların pivot elemanı olarak işaretlendiği görülmektedir. Örneğin başında sağ tarafın en uzak elemanı pivot olarak seçilmiştir. Bu seçilen pivot değerleri parçalara ayrılmış değerler kümesinin elemanlarıyla karşılaştırılıp sıralama sağlanmaktadır. Özetle, sıralanacak bir sayı dizisini daha küçük parçalara ayırıp oluşan bu küçük parçaların kendi içinde sıralanması ve birleştirilmesi mantığıyla çalışır.
İsmi Güzide

| --- | --- |
Yönetmen: Eylem Kaftan
Yapımcı: Eylem Kaftan  Germaine Wong   Abby Jack Neidik   Patrick Moss
Senarist: Eylem Kaftan
Müzik: Freeworm Lance Neveu
Görüntü yönetmeni:  Zoe Dirs 
Kurgu: Jeremiah Hayes
Cinsi: Belgesel
Renk: Renkli
Yapım yılı: 2005
Süre: 52 dakika
Ülke:  Türkiye  Kanada
Dil: Türkçe
İsmi Güzide (Vandetta Song), yönetmen Eylem Kaftan'ın 2005 yapımı kısa belgeseli.
Kanada'da yaşayan yönetmenin, bir töre cinayeti ile 30 yıl önce öldürülen halası Güzide'nin cinayetindeki gizemi çözmek için Kanada'dan Diyarbakır'a yaptığı yolculuğu anlatır. Film, Kanada, Avrupa ülkeleri, Güney Afrika, Latin Amerika ülkeleri ve Avustralya'da birçok televizyon ve sinemalarda gösterildi. Film, ABD, Kanada ve İtalya'da  film festivallerinde ödüllere değer görüldü.
Yönetmen, film hakkında düşüncesini şu sözlerle açıklamıştır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | 'İsmi Güzide' adlı belgesel hayatımı değiştiren bir yolculuk oldu. Halam Güzide'yi ararken, başka yüzlerden birçok başka Güzide ile karşılaştım. | ” |