stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yüzleşme (dizi)
Oyuncu kadrosu ve karakterler

Uğur Yücel (Fikret Kalenderoğlu)
Hande Doğandemir (Masal Karaca / Gonca Kalenderoğlu)
Engin Öztürk (Ömer Aladağ)
Yiğit Kirazcı (Levent Elibeyaz)
Mesut Akusta (Battal Torosoğlu)
Zeynep Eronat (Songül Kalenderoğlu)
Şerif Sezer (Gülder Kalenderoğlu / Bibi)
Macit Koper (Halil Elibeyaz)
Yeşim Ceren Bozoğlu (Zümrüt Karaca)
Durul Bazan (Yakup Ersev / Yako)
Yeşim Gül (Seher Elibeyaz)
Gözde Cığacı (Seda Belkıs)
Gülsim Ali (Ayşegül Hanımeli)
Müfit Kayacan (Selim)
Derda Yasir Yenal (Yüzbaşı Gökhan Eren)
Cansu Dağdelen (Emel Kalenderoğlu)
Özge Akdeniz (Hazal Kalenderoğlu)
Cihat Süvarioğlu (Mustafa Kalenderoğlu)
Dilhan Aras (Nalan)
Selim Gürata
Yunus Derli (İskender)
Ezgi Baran (Şükrü)
Şencan Köymen Erbaş (Nevin)
Asaf Doğan (Kenan)
Toprak Ertürk (Halil Elibeyaz / Torun)
Hüseyin Yirik (Asım)
Tolga Güleç (Tunç Elibeyaz)
Mustafa Baldemir (Ufuk Torosoğlu)
Elmira Akgün (Gonca Kalenderoğlu / Masal Gençliği)
Burak Temiz (Ömer Aladağ / Küçüklüğü)
Işık Yıldız (Levent Elibeyaz / Küçüklüğü)
Cengiz Sevim
Ali Çakalgöz
Ali Haydar Akgün
Fatih Özseçen
Nejat Koper
Yayın takvimi

| Sezon | Yayın günü ve saati | Sezon başlangıcı | Final | Çekilen bölüm sayısı | Bölüm aralığı | Yayın yılı | TV kanalı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. sezon | Salı 20.00 | 5 Mart 2019 | 26 Mart 2019 | 4 | 1-4 | 2019 | Kanal D |
1985 Amerikan Müzik Ödülleri

12. Amerikan Müzik Ödülleri 28 Ocak 1985'te sahiplerine verildi. Soul/R&B kategorisine verilen ödüller bu dönemde “En İyi Siyah” olarak anıldı.
Alfa Romeo Montreal

| Alfa Romeo Montreal |
| --- | --- |

Genel Bakış
Üretici:  Alfa Romeo
Üretim yıl(lar)ı: 1970-1977
Montaj: Torino, İtalya
Tasarımcı(lar): Marcello Gandini
Gövde ve Şasi
Sınıf: Spor otomobil
Gövde tipi: 2 kapılı coupe
Düzen: Önden motorlu, arkadan itişli
Teknik Özellikler
Motor: 2.6 L V8
Şanzıman: 5 ileri manuel
Dingil mesafesi: 2,350 mm
Uzunluk: 4,220 mm
Genişlik: 1,672 mm
Yükseklik: 1,205 m
Ağırlık: 1,270 kg
Alfa Romeo Montreal, Alfa Romeo tarafından 1970-1977 yılları arasında üretilen bir spor otomobil modelidir.
Alfa Romeo Montreal, 1967 yılında Montreal, Quebec, Kanada'da düzenlenen Expo 67'de konsept otomobil olarak tanıtıldı. Başlangıçta konsept otomobiller herhangi bir model adı olmadan sergileniyordu, ancak halk onu Montreal olarak adlandırmaya başladı. 1.6 litre motor kullanan 2+2 bir coupe idi.
Alfa Romeo Giulia TI'nin litrelik motoru ve Alfa Romeo Giulia Sprint GT'nin kısa dingil mesafeli şasisi, Bertone'da Marcello Gandini tarafından tasarlandı. Expo 67 için üretilen iki konsept otomobilden biri İtalya'nın Arese kentindeki Alfa Romeo Tarih Müzesi'nde sergileniyor, diğeri ise müze deposunda bulunuyor.
Biket İlhan

| Biket İlhan |
| --- | --- |
Doğum: 1944 İzmir, Türkiye
Vatandaşlık:  Türkiye
Eğitim: Lisans
Mezun olduğu okul(lar): Ankara Koleji, Gazi Eğitim Enstitüsü
Meslek: Yönetmen, yapımcı
Etkin yıllar: 1992-günümüz
Önemli eser(ler): Sokaktaki Adam (1995), Kayıkçı (1998),  Mavi Gözlü Dev (2007)

Biket İlhan (d. 1944, İzmir), Türk sinema yapımcısı, yönetmen, yapımcı.
Attilâ İlhan'ın aynı adlı romanından uyarlanan Sokaktaki Adam (1995) filmi ile tanındı. Yönetmenliğini yaptığı Sokaktaki Adam, Kayıkçı ve Mavi Gözlü Dev filmleri ile ulusal ve uluslararası ödüllere değer görülmüştür. Sinevizyon film yapım şirketinin kurucusudur.
Yaşamı

1944 yılında İzmir'de doğdu. Babası Hava Kuvvetleri’nde görev yapan bir jet pilotu, annesi ev hanımı idi. İlköğrenimine Ankara'da başladı, İzmir'de Ankara İlkokulu'nu bitirdi. Ortaöğrenimini yatılı olarak Ankara Koleji'nde tamamladı. Dışarıdan bitirme sınavı ile Gazi Eğitim Enstitüsü'nü tamamladı ve Ankara ve İzmir'de on beş yıl İngilizce öğretmenliği yaptı. 1965 yılında İzmir'de şair Atilla İlhan ile tanıştı; 1968 yılında evlendiler. 1973 yılında Ankara'ya, 1981'de İstanbul'a taşındılar.
Sinemaya Feyzi Tuna'nın yönettiği Seni Kalbime Gömdüm (1982) filminde asistanlık yaparak başladı. Ardından o yıllarda TRT'ye diziler çeken Hüseyin Karakaş'a asistanlık yaptı. Üç İstanbul (1983) ve Kartallar Yüksek Uçar (1983) dizilerinde çalıştı. 1983 yılında Atilla İlhan'dan ayrıldı. İkinci evliliğini tiyatro oyuncusu Metin Belgin ile yaptı ve bu evlilikten bir kızı oldu. Kızı Nihan Belgin de sinema yönetmendir.
Biket İlhan, yönetmenliğe  TRT için üç bölümlük dizi olarak çektiği Son Umut (1992) ile başladı. Senin İçin Bir Kadeh (1993) ve Bir Kadın Yüzü (1994) filmlerini yönetti. Attilâ İlhan'ın romanından uyarlanan Sokaktaki Adam (1995) filmi ile tanındı. Ardından  Attilâ İlhan'ın yazdığı 13 bölümlük televizyon dizisi Teleflaş’, ‘Kurtlar Sofrası’ romanından uyarladığı 8 bölümlük diziyi çekti. Türk-Yunan ilişkilerini anlattığı Kayıkçı (1998) filmi ile Sokaktaki Adam filmleri birçok festivalde gösterildi ve ödüllere değer görüldü. 1999 yılında yapımcılığa başladı.
2007 yılında Nâzım Hikmet'in hayatından bir kesiti ele alan Mavi Gözlü Dev filminin yönetti. 2012 yılında Köy Enstitülerii'ni anlatan Yarım Kalan Mucize, 2015 yılında Abbas Sayar'ın Çelo adlı romanını aynı adla sinemaya uyarladı ve filmin yönetmenliğini yaptı.
Filmografisi > Yönetmen filmografisi

2015 - Çelo (TV filmi) (senaryosunu da kaleme aldı)
2013 - Yarım Kalan Mucize
2007 - Mavi Gözlü Dev
2005 - Ayın Karanlık Yüzü
1999 - Kayıkçı
1999 - Kurtlar Sofrası (TV dizisi)
1995 - Sokaktaki Adam
1993 - Bir Kadın Yüzü
1993 - Senin İçin Bir Kadeh
1992 - Teleflaş (TV dizisi)
Filmografisi > Yönettiği belgeseller

2018 - Hilal-i Ahmer Hanımlar Merkezi
Filmografisi > Yapımcı Filmografisi

1995 - Sokaktaki Adam
1998 - Kayıkçı
2000 - Hayatın Tek Yolculuğu
2005 - Kaçış
Filmografisi > Diğer Filmografisi

1982- Seni Kalbime Gömdüm (yönetmen yardımcısı)
1984- Tutku (yönetmen yardımcısı)
1985- Bir Kadın Bir Hayat (yönetmen yardımcısı)
1985- Kuyucaklı Yusuf  (yönetmen yardımcısı)
Ödülleri

Sokaktaki Adam
Ulusal Festivaller
32. Antalya Altın Portakal (The Best Supporting Actor)
9. Adana Altın Koza Film Şenliği
8. Ankara Fılm Festıval (The Best Supporting Actor)
(The Best New Actress)
(A Specıal Prıze For An Actor)
(The Best Art Dırector)
7. Orhon M. Arıburnu (A Special Price For The Film)
Çasod Actor Prıze (The Best Actor)
18.Siyad Türk Sineması Ödülleri
(The Best 3.Fılm)
(The Best Actress)
(The Best Supporting Actor)
Uluslararası Festivaller
Le Cınema Turc (Centre Georges Pompidou)
Copenhagen Fılm Festıval
1.Forum Du Cınema Europeen (Strasbourg)
Fılms De Femmes (Creteil)
Women's Fılm Festıval (Minsk)
Cınema Medıterraneen (Tetouan
Internatıonal Fılm Festıval (Alexandria)
Golden Eagle (Georgia) 'Special Prize - Ministery Of Culture'
Kayıkçı
Alexandra Film Festival, İskenderiye, Mısır (1996)
Minsk Women Film Festival (1997)
Copenhagen Film Festival (1997)
Georgia Golden Eagle Film Festival (1997)
Films de Femmes (1997)
Strasbourg 1st European Cinema Forum
İstanbul Film Festivali
Yeni Delhi (Hindistan)
Mannheim (Almanya)
Balkan Film Festivali (Güney Kıbrıs
6. Londra Türk Filmleri Festivali, Gösterim Seçkisi. 1998
Aşkabat Türk Filmleri Haftası (Türkmenistan)
Films De Femmes (Fransa)
Kerala (Hindistan)
Nürnberg (Almanya)
Minsk (Beyaz Rusya)
Uçan Süpürge (Ankara)
Torino Kadın Filmleri Festivali (İtalya)
FK Pahtakor Taşkent

FK Pahtakor Taşkent (Özbekçe: Paxtakor Futbol Klubi), Özbekistan'ın başkenti Taşkent'te kurulmuş bir futbol kulübü. Özbekçe Paxtakor adı Türkçede pamukçular ya da pamuk toplayıcılar demektir. Özbekistan Süper Ligi'nde mücadele ederler. İç saha maçlarını 35,000 kişilik Pahtakor Merkezi Stadyumu'nda oynamaktadırlar. Pahtakor, eski Sovyet Futbol Ligi'nde mücadele etmiş tek Özbek takımıdır.
Ezeli rakipleri FK Neftçi Fergana'dır. Neftçi ile oynadıkları derbiye Özbek El Clasicosu adı verilir.
Kadrosu

Not: Uyruk bilgisi futbolcuların FIFA uygunluk kurallarınca oynayabileceği millî takımı gösterir. FIFA kuralları haricinde başkaca uyruğa da sahip olabilirler.
1979 Uçak kazası

11 Ağustos 1979'da Pahtakor'dan 17 kişinin (14 futbolcu, teknik direktör, 1 antrenör ve 1 yönetici) Çempionat SSSR Po Futbolu'nda Dinamo Minsk ile yapacakları maç için bindikleri Tupolev Tu-134 türündeki uçak, başka bir uçakla çarpıştıktan sonra Ukrayna'nın Dniprodzerzhynsk şehri yakınlarına düşmüştür. Uçaktaki 150 kişinin hepsi kazada hayatlarını kaybetmişlerdir.
Başarıları

Özbekistan Ligi: 16
Özbekistan Kupası: 13
Özbekistan Süper Kupası: 2
Sovyet 1. Ligi: 1
BDT Kupası: 1
Ayrıca;
2008 yılında bir BDT Kupası ikincilikleri ve 1967 yılında bir Kubok SSSR ikincilikleri vardır. AFC Şampiyonlar Ligi'nde 2003 ve 2004 yıllarında yarı final oynamışlardır.
Çocukluk şizofrenisi

Çocukluk çağı şizofrenisi (çok erken başlangıçlı şizofreni olarak da bilinir), şizofreninin özelliklerine benzer. Daha sonraki yaşlarda gelişir ancak 13 yaşından önce başlar ve teşhis edilmesi daha zordur.
Bozukluk, işitsel ve görsel halüsinasyonlar, garip düşünceler veya duygular ve anormal davranışlar gibi semptomlar sunar ve çocuğun normal kişilerarası ilişkileri sürdürme yeteneğini derinden etkiler. Delüzyonlar genellikle sistematik değildir. Çocukluk şizofrenisinde görülen psikotik belirtiler arasında en yaygın olanı sözel olmayan işitsel halüsinasyonlardır ve kurşun, çarpma, patlama gibi sesleri olabilir. Diğer belirtiler arasında sinirlilik, hayali nesneleri arama veya düşük performans sayılabilir. Genellikle yedi yaşından sonra ortaya çıkar. Şizofreni teşhisi konan küçük çocukların yaklaşık %50'si şiddetli nöropsikiyatrik semptomlar yaşar. Çalışmalar, tanı kriterlerinin yetişkin şizofreni ile benzer olduğunu göstermiştir. Ne DSM-5 ne de ICD-11 "çocukluk şizofrenisini" ayrı bir tanı olarak listelemez. Tanı, bakıcılar tarafından gözlemlenen davranışlara ve raporlara dayanır.
Kızılkum PFK

Kızılkum PFK (Özbekçe: Qizilqum Futbol Klubi), Oʻzbekiston Superligasi'nda oynayan bir Özbek profesyonel futbol kulübüdür. Kulüp, 2003 yılında kurulmuş olup Zarafşan merkezlidir ve ana maçlarını Yaşlar Stadyumu'nda oynamaktadır. Adını Kızılkum Çölü'nden almaktadır.
Tarihçe

Kızılkum 1967 yılında Progress adıyla kuruldu. Kulüp birkaç kez adını değiştirdi ve Progress olarak bilinmeden önce Kızılkum olarak biliniyordu. 1997'den beri Kızılkum olarak oynamaktadır. Kulüp, 2000 yılında Oʻzbekiston Superligasi'nda ilk kez sahneye çıktı. Kulüp ilk sezonunu 11. sırada tamamladı. Bir yıl sonra, 2001 sezonunu kulüp final tablosunda 6. sırada tamamladı. 2002 sezonunun sonunda kulüp, Oʻzbekiston Superligasi'nda bugüne kadarki en yüksek bitirme pozisyonu olan ikinci Neftçi Fergana'nın arkasında 3. sırada yer aldı. Kulüp 2000 yılından bu yana Özbek futbolunun en üst liginde oynamaktadır.
Takım kadrosu

Not: Uyruk bilgisi futbolcuların FIFA uygunluk kurallarınca oynayabileceği millî takımı gösterir. FIFA kuralları haricinde başkaca uyruğa da sahip olabilirler.
Başarıları

Oʻzbekiston Superligasi
İkincilik (1): 2023
Claudie Blakley

Claudia "Claudie" Blakley (1974 doğumlu) İngiliz kadın oyuncu. Babası Alan Blakley 1960'larda pop grubu The Tremeloes'un üyesiydi ve kız kardeşi Little Spitfire grubunun solisti. Martı oyunuyla 1998'de Ian Charleson Ödülü'nü kazandı. BBC drama dizisi Lark Rise to Candleford'da ki Emma Timmins rolü ile bilinir.
Ali Topuz

| Ali Topuz> Türkiye Köyişleri ve Kooperatifler Bakanı |
| --- | --- |
Görev süresi 5 Ocak 1978 - 12 Kasım 1979
Başbakan: Bülent Ecevit
Yerine geldiği: Turgut Yücel
Yerine gelen: Ahmet Karayiğit
Görev süresi 21 Haziran 1977 - 21 Temmuz 1977
Başbakan: Bülent Ecevit
Yerine geldiği: Vefa Poyraz
Yerine gelen: Turgut Yücel
Türkiye İmar ve İskân Bakanı
Görev süresi 26 Ocak 1974 - 17 Kasım 1974
Başbakan: Bülent Ecevit
Yerine geldiği: Mehmet Nebil Oktay
Yerine gelen: Selahattin Babüroğlu
Türkiye Büyük Millet Meclisi 15, 16, 18, 20, 22 ve 23 Dönem Milletvekili
Görev süresi 14 Kasım 2002 - 23 Nisan 2011
Seçim bölgesi: 2002 – İstanbul 2007 – İstanbul
Görev süresi 8 Ocak 1996 - 25 Mart 1999
Seçim bölgesi: 1995 – İstanbul
Görev süresi 14 Aralık 1987 - 1 Eylül 1991
Seçim bölgesi: 1987 – İstanbul
Görev süresi 24 Ekim 1973 - 12 Eylül 1980
Seçim bölgesi: 1973 – İstanbul 1977 – İstanbul
Kişisel bilgiler
Doğum: 1932 Çayeli, Rize, Türkiye
Ölüm: 14 Ekim 2019 (87 yaşında) İstanbul, Türkiye
Partisi: Cumhuriyet Halk Partisi
Çocuk(lar): 2
Bitirdiği okul: İstanbul Teknik Üniversitesi
Mesleği: Mimar ve siyasetçi
Ali Topuz (1932; Çayeli, Rize - 14 Ekim 2019, İstanbul), Türk siyasetçi.
Hayatı

İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'ni bitirdi. Serbest Mimarlık yaptı. Mimarlar Odası Merkez Yönetim Kurulu Üyesi, İstanbul Belediye Meclis Üyesi ve İmar Komisyonu Başkanı olarak görev yaptı. Yurtiçi ve yurt dışında büyük inşaat projeleri uyguladı. Türkiye İş Bankası Yönetim Kurulu Üyeliğinde bulundu. Türkiye Kızılay Derneği, Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu ve Darülacezeye Yardım Derneğinde yönetim görevleri üstlendi. İstanbul Huzurevi ve çok sayıda dernek ve kuruluşun kurucuları arasında yer aldı. IV(15), V(16), 18, 20, 22. ve 23. Dönem İstanbul Milletvekili. 15. Dönem'de İmar ve İskân Bakanlığı, 16. Dönem'de Köyişleri ve Kooperatifler Bakanlığı görevlerini yürüttü. 23. Dönem'de Karadeniz Ekonomik İşbirliği Parlamenter Asamblesi (KEİPA) Türk Grubu Üyesi oldu. Evli ve iki çocuk sahibidir.
Yaşamının son dönemlerinde Türkiye siyasi tarihi konulu kitaplar kaleme aldı. Bu eserler sırasıyla Değişimi Yaşamak, Düzeni Değiştirmek ve Çağdaş Kimliğimiz için Direniş başlıklarıyla yayımlandı.
Ölümü

Beyin kanaması nedeniyle şubat ayından beri hastanede tedavi gören 87 yaşındaki Ali Topuz 14 Ekim 2019 tarihinde öldü. Cenazesi Çamlıca Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Casus yazılım

Casus Yazılım
Casus yazılım veya spyware (İngilizce spy ve software sözcüklerinden), başlıca zararlı yazılım (malware) türlerinden biridir. Casus yazılımların sanıldığından da yaygın olduğu aşağıdaki birkaç istatistikte de görülmektedir.
Geniş bant bağlantısı olan bilgisayarların yaklaşık %90'ında casus yazılım bulunduğu tahmin edilmektedir (Scott Culp, Microsoft).
Casus yazılımlar bütün Windows uygulama çökmelerinin üçte birinden sorumludur (Scott Culp, Microsoft).
2003 yılında virüslerin iş dünyasına verdiği zarar yaklaşık 55 milyar ABD $’dır (TrendMicro).
3 milyon işyeri bilgisayarının ele alındığı bir araştırmada, bilgisayarlar üzerinde 83 milyon casus yazılım saptandı (Gartner Group, Eylül 2004).
Casus yazılım, kullanıcılara ait önemli bilgilerin ve kullanıcının yaptığı işlemlerin, kullanıcının bilgisi olmadan toplanmasını ve bu bilgilerin kötü niyetli kişilere gönderilmesini sağlayan yazılım olarak tanımlanır.
Bazı kaynaklarda dar manada "snoopware" (burun sokan yazılım) olarak da adlandırılan casus yazılımlar, diğer zararlı yazılımlara göre özellikle İnternet kullanıcıları tarafından sistemlere farkında olmadan bulaştırılmaktadırlar.
Casus yazılımlar, virüs ve solucanlardan farklı olarak hedef sisteme bir kez bulaştıktan sonra kendi kopyasını oluşturarak daha fazla yayılmaya ihtiyaç duymazlar. Casus yazılımın amacı kurban olarak seçilen sistem üzerinde gizli kalarak istenen bilgileri toplamaktır. Bu bilgi kimi zaman bir kredi kartı numarası gibi önemli bir bilgi bile olabilir. Bunun dışında, Ticari firmalar İnternet üzerindeki kullanıcı alışkanlıklarını saptamak amacıyla casus yazılımları İnternet üzerinde yayabilmektedirler.
Kullanıcıların haberi olmadan sistemlere bulaşabilen casus yazılımlar, kişisel gizliliğe karşı gerçekleştirilen en önemli saldırılardan biridir.
Casus yazılımların sistemlere bulaşma teknikleri kullanıcılar tarafından çok iyi bilinmelidir. Bilgi ve bilgisayar güvenliğini sağlamada en önemli tedbirlerin başında gelen, bilgisayar sisteminin, yama ve güncellemelerle sürekli güncel tutulması ve İnternet üzerinde bilinmeyen programların indirilip, çalıştırılmaması gibi önlemler casus yazılımlara karşı da korunma sağlayacaktır. Bunun dışında nasıl virüslere karşı virüs korunma yazılımları kullanılıyorsa; son zamanlarda gelişme gösteren casussavar yazılım (antispyware) ürünleri de bilgisayarların vazgeçilmez araçları olarak casus yazılımlara karşı sistemlere kurulup en güncel halleri ile kullanılmalıdır.
Çok sık rastlanan yanılgılardan biri de, virüs korunma programı bulunan bir bilgisayar sisteminin bütün kötücül ve casus yazılımlara karşı da korunma sağlayacağının sanılmasıdır. Virüs korunma programları elbette çok önemlidir ama bu çalışmada gözler önüne serildiği gibi sayısız kötücül ve casus yazılıma karşı ancak casus savar yazılımları ile baş edilebilir.
Actibacter

Actibacter Flavobacteriaceae familyasına bağlı bir cinstir.
Aestuariicola

Aestuariicola Flavobacteriaceae familyasına bağlı bir cinstir.
Yaşam

Ömür ve Hayat buraya yönlendirilmektedir. Diğer kullanımlar için Ömür (ad) ve Hayat (anlam ayrımı) sayfalarına bakınız.
Yaşam veya hayat sinyalizasyon ve kendi kendini idame ettirme süreçleri gibi biyolojik süreçlere sahip olan maddeyi, bu özelliklere sahip olmayan maddeden ayıran bir niteliktir ve büyüme, uyaranlara tepki verme, metabolizma, enerji dönüşümü ve üreme kapasitesi ile tanımlanır. Bitkiler, hayvanlar, mantarlar, protistler, arkealar ve bakteriler gibi çeşitli yaşam biçimleri mevcuttur. Biyoloji, yaşamı inceleyen bilim dalıdır.
Gen kalıtım birimidir, hücre ise yaşamın yapısal ve işlevsel birimidir. Prokaryotik ve ökaryotik olmak üzere iki tür hücre vardır; her ikisi de bir zar içine alınmış sitoplazmadan oluşur ve proteinler ve nükleik asitler gibi birçok biyomolekül içerir. Hücreler, ana hücrenin iki veya daha fazla yavru hücreye bölündüğü ve genlerini yeni bir nesle aktardığı, bazen genetik çeşitlilik üreten bir hücre bölünmesi süreciyle çoğalır.
Organizmalar veya yaşamın bireysel varlıkları, genellikle homeostazı sürdüren, hücrelerden oluşan, bir yaşam döngüsüne sahip, metabolizma geçiren, büyüyebilen, çevrelerine uyum sağlayan, uyaranlara yanıt veren, üreyen ve birden fazla nesil boyunca evrimleşen açık sistemler olarak düşünülür. Diğer tanımlar bazen virüsler ve viroidler gibi hücresel olmayan yaşam formlarını içerir, ancak bunlar genellikle yaşamdan hariç tutulur çünkü kendi başlarına işlev görmezler; daha ziyade konaklarının biyolojik süreçlerini kullanırlar.
Yaşamın kökeni olarak da bilinen abiyogenez, basit organik bileşikler gibi cansız maddelerden ortaya çıkan doğal yaşam sürecidir. İlkel başlangıcından bu yana, Dünya'daki yaşam jeolojik zaman cetvelinde çevresini değiştirmiştir, ancak aynı zamanda çoğu ekosistemde ve koşulda hayatta kalmak için adapte olmuştur. Yeni yaşam formları, kalıtsal varyasyon ve doğal seçilim yoluyla ortak atalardan evrimleşmiştir ve bugün, farklı türlerin sayısına ilişkin tahminler 3 milyon ile 100 milyon arasında değişmektedir.
Ölüm, bir organizmayı ayakta tutan tüm biyolojik süreçlerin kalıcı olarak sona ermesidir ve bu nedenle yaşamının sonudur. Soy tükenmesi, bir grubun veya taksonun, genellikle de bir türün yok olmasını tanımlayan bir terimdir. Nesli tükenen tür ya da takson bir daha hayata dönemez. Fosiller, organizmaların korunmuş kalıntıları veya izleridir.
Tanımlar

Yaşamın tanımı uzun zamandır bilim insanları ve filozoflar için bir meydan okuma olmuştur. Bunun nedeni kısmen yaşamın bir madde değil bir süreç olmasıdır. Bu durum, eğer varsa, Dünya dışında gelişmiş olabilecek canlı varlıkların özelliklerine dair bilgi eksikliği nedeniyle daha da karmaşık bir hal almaktadır. Yaşamın felsefi tanımları da ortaya atılmıştır ve canlıların cansızlardan nasıl ayırt edileceği konusunda benzer zorluklar yaşanmaktadır. Yaşamın yasal tanımları da tanımlanmış ve tartışılmıştır, ancak bunlar genellikle bir insanın ölü ilan edilmesi kararına ve bu kararın yasal sonuçlarına odaklanmaktadır. Yaşamın 123 kadar tanımı derlenmiştir.
Tanımlar > Biyoloji

Ayrıca bakınız: Canlı
Yaşamın tanımı konusunda bir fikir birliği olmadığından, biyolojideki mevcut tanımların çoğu betimleyicidir. Yaşam, belirli bir çevrede varlığını koruyan, ilerleten veya güçlendiren bir şeyin özelliği olarak kabul edilir. Bu özellik aşağıdaki özelliklerin tümünü ya da çoğunu sergiler:
Homeostaz: sabit bir durumu korumak için iç ortamın düzenlenmesi; örneğin, sıcaklığı düşürmek için terleme
Organizasyon: yapısal olarak yaşamın temel birimi olan bir veya daha fazla hücreden oluşmak
Metabolizma: kimyasalları ve enerjiyi hücresel bileşenlere dönüştürerek (anabolizma) ve organik maddeyi ayrıştırarak (katabolizma) enerjinin dönüşümü. Canlılar iç organizasyonlarını (homeostaz) sürdürmek ve yaşamla ilişkili diğer olguları üretmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar.
Büyüme: katabolizmadan daha yüksek bir anabolizma oranının sürdürülmesi. Büyüyen bir organizma sadece madde biriktirmek yerine tüm parçalarının boyutunu artırır.
Adaptasyon: bir organizmanın kendi habitatında veya habitatlarında daha iyi yaşayabilir hale geldiği evrimsel süreç.
Uyaranlara tepki: bir tepki, tek hücreli bir organizmanın dış kimyasallara karşı kasılmasından, çok hücreli organizmaların tüm duyularını içeren karmaşık reaksiyonlara kadar birçok şekilde olabilir. Bir tepki genellikle hareketle ifade edilir; örneğin, bir bitkinin yapraklarının güneşe doğru dönmesi (fototropizm) ve kemotaksi.
Üreme: tek bir ebeveyn organizmadan eşeysiz olarak ya da iki ebeveyn organizmadan eşeyli olarak yeni bireysel organizmalar üretme yeteneği.
Fizyolojik işlevler olarak adlandırılan bu karmaşık süreçlerin altında yatan fiziksel ve kimyasal temellerin yanı sıra yaşamın sürdürülmesi için gerekli olan sinyalizasyon ve kontrol mekanizmaları vardır.
Tanımlar > Biyoloji > Alternatif tanımlar

Fizik perspektifinden bakıldığında canlılar, hayatta kalmanın gerektirdiği şekilde kendini yeniden üretebilen ve evrim geçirebilen organize bir moleküler yapıya sahip termodinamik sistemlerdir. Termodinamik açıdan yaşam, kendisinin kusurlu kopyalarını yaratmak için çevresindeki gradyanlardan yararlanan açık bir sistem olarak tanımlanmıştır. Bunu ifade etmenin bir başka yolu da yaşamı "Darwinci evrim geçirebilen, kendi kendini idame ettiren kimyasal bir sistem" olarak tanımlamaktır; bu tanım, Carl Sagan'ın önerisi üzerine, ekzobiyolojinin amaçları doğrultusunda yaşamı tanımlamaya çalışan bir NASA komitesi tarafından benimsenmiştir. Ancak bu tanım yaygın bir şekilde eleştirilmiştir çünkü buna göre cinsel olarak üreyen tek bir birey kendi başına evrim geçiremeyeceği için canlı değildir. Bu potansiyel kusurun nedeni, "NASA'nın tanımının" yaşamı yaşayan bir birey olarak değil, bir olgu olarak ifade etmesi ve bu nedenle eksik kalmasıdır. Alternatif olarak, bir fenomen ve yaşayan bir birey olarak yaşam kavramına dayanan tanımlar, sırasıyla kendi kendini idame ettirebilen bir bilginin sürekliliği ve bu sürekliliğin farklı bir unsuru olarak önerilmiştir. Bu yaklaşımın en güçlü yanı, yaşamı matematik ve fizik terimleriyle tanımlaması ve kaçınılmaz olarak pleonastisiteye yol açan biyolojik kelime dağarcığından kaçınmasıdır.
Diğerleri ise moleküler kimyaya bağlı olmak zorunda olmayan sistemik bir bakış açısına sahiptir. Yaşamın sistemik bir tanımı, canlıların kendi kendini organize eden ve otopoietik (kendi kendini üreten) olmasıdır. Bu tanımın varyasyonları arasında Stuart Kauffman'ın kendini ya da kendilerini yeniden üretebilen ve en az bir termodinamik iş döngüsünü tamamlayabilen otonom bir ajan ya da çok ajanlı bir sistem olarak tanımı yer almaktadır. Bu tanım, zaman içinde yeni işlevlerin ortaya çıkmasıyla genişletilmiştir.
Tanımlar > Biyoloji > Virüsler

Ana maddeler: Virüs ve Virüs sınıflandırması
Virüslerin canlı olarak kabul edilip edilmemesi gerektiği tartışmalıdır. Çoğunlukla yaşam formlarından ziyade sadece gen kodlayan çoğaltıcılar olarak kabul edilirler. Genlere sahip olmaları, doğal seçilim yoluyla evrimleşmeleri ve kendi kendilerine bir araya gelme yoluyla kendilerinin birden fazla kopyasını oluşturarak çoğalmaları nedeniyle "yaşamın sınırındaki organizmalar" olarak tanımlanmışlardır. Ancak virüsler metabolize olmazlar ve yeni ürünler oluşturmak için bir konak hücreye ihtiyaç duyarlar. Virüslerin konakçı hücreler içinde kendi kendilerini bir araya getirmeleri, yaşamın kendi kendini bir araya getiren organik moleküller olarak başlamış olabileceği hipotezini destekleyebileceğinden, yaşamın kökeni üzerine yapılan çalışmalar açısından önemli sonuçlar doğurabilir.