Demokritos
Felsefe ve bilim > Epistemoloji

Demokritos'a göre hakikat bilgisi zordur, çünkü duyular yoluyla algılama özneldir. Aynı duyulardan her birey için farklı izlenimler ortaya çıkardığı için, o zaman duyusal izlenimler yoluyla gerçeği yargılayamayız. Duyuların verilerini yorumlayabilir ve gerçeği ancak akıl yoluyla kavrayabiliriz, çünkü gerçek sonsuz bir derinliktir:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Ve yine, diğer hayvanların çoğu bizimkine aykırı izlenimler alıyor; ve hatta her bireyin duyularına göre, işler her zaman aynı görünmez. Öyleyse bu izlenimlerden hangisinin doğru ve hangilerinin yanlış olduğu açık değildir; çünkü bir küme diğerinden daha doğru değildir, ancak ikisi de aynıdır. İşte bu yüzden Demokritos, her halükarda, ya gerçek olmadığını ya da en azından bizim için açık olmadığını söyler. | „ |

Ve:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Dahası, Xenophanes, Zeno of Elea ve Demokritos'un şüpheci (skeptik) olduğunu buluyorlar:... Demokritos nitelikleri reddettiği için, "Kanı sıcak ya da soğuk olduğunu söyler, ama gerçek atomlar ve boşluktur" ve tekrar, "Bir hakikat hakkında hiçbir şey bilmiyoruz, çünkü gerçek bir kuyudadır." | „ |

Bilmenin iki çeşidi vardır, biri "meşru" (γνησίη, gnēsiē, "hakiki", "genuine") ve diğerini "gayrimeşru" (σκοτίη, skotiē, "gizli", "secret") olarak adlandırır. "Gayrimeşru" bilgi duyular yoluyla algılama ile ilgilidir; bu nedenle yetersiz ve özneldir. Bunun nedeni, duyusal algının, atomların nesnelerden duyulara geçişlerinden kaynaklanmasıdır. Bu farklı atom şekilleri bize geldiğinde, şekillerine göre duyularımızı harekete geçirir ve duyusal izlenimlerimiz bu uyarılardan doğar.
İkinci tür bilgi, "meşru" bilgi, akıl yoluyla elde edilebilir, diğer bir deyişle, "gayrimeşru"dan gelen tüm duyu verileri akıl yürütme yoluyla detaylandırılmalıdır. Bu şekilde kişi, "gayrimeşru" bilgisinin yanlış algısından uzaklaşabilir ve tümevarımlı akıl yürütme yoluyla gerçeği kavrayabilir. Duyu izlenimleri dikkate alındıktan sonra, görünüşlerin nedenleri incelenebilir, görünüşleri yöneten yasalar hakkında sonuçlar çıkarılabilir ve ilişkili oldukları nedenselliği (αἰτιολογία, etiyoloji) keşfedilebilir. Bu, parçalardan bütüne ya da görünürden görünmeyene (tümevarımlı akıl yürütme) düşüncenin prosedürüdür. Bu, Demokritos'un neden erken dönem bir bilimsel düşünür olarak kabul edildiğinin bir örneğidir. Süreç, modern dünyada bilimin sonuçlarını topladığı şeyi anımsatmaktadır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Ancak Canonsda Demokritos, biri duyular yoluyla, diğeri de akıl yoluyla olmak üzere iki tür biliş olduğunu söylüyor. Bunlardan birine, hakikatin yargılanması için güvenilirliğini tasdik eden zeka aracılığıyla 'meşru' diyor ve duyular aracılığıyla, doğru olanın ayrımcılığındaki yersizliğini inkâr ederek 'gayrimeşru' adını veriyor. Gerçek sözlerinden alıntı yapacak olursak: Bilginin iki biçimi vardır, biri meşru, diğeri gayrimeşru. Gayrimeşru, tüm bu gruba aittir: görme, duyma, koku alma, tatma, dokunma. Diğeri meşru ve ondan ayrıdır. Sonra, gayrimeşru yerine meşru olanı tercih ederek devam eder: Gayrimeşru artık daha küçük bir şey göremediğinde, duyamadığında, koklayamadığında, tat alamadığında veya dokunarak algılayamadığında, ancak daha ince meselelerin incelenmesi gerekir, o zaman meşru hale gelir, çünkü daha ince bir algılama organına sahiptir. | „ |

Ve:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Confirmationsda ... diyor ki: Ama biz gerçekte hiçbir şeyi kesin olarak kavrayamıyoruz, sadece bedenin ve ona giren ve ona baskı yapan şeylerin (atomların) durumuna göre değişen şeyleri. | „ |

İlaveten:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Demokritos, 'Pers kralı olmaktansa bir nedensellik keşfetmeyi tercih ediyor' derdi. | „ |