stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hristiyan
Modern kullanım > İbranice terimler

İsa'nın Mesih olarak tanımlanması Yahudilik tarafından kabul edilmez. İbranicede bir Hristiyan için kullanılan terim נוֹצְרִי (Notzri - "Nasıralı") olup, aslen İsa'nın bugün kuzey İsrail'de bulunan Celile,Nasıra köyünden geldiği gerçeğinden türetilen Talmudik bir terimdir. Mesih Yahudiliği'nin yandaşları modern İbranicede יְהוּדִים מְשִׁיחִיִּים (Yehudim Meshihi'im - "Mesih Yahudileri") olarak anılır.
Modern kullanım > Arapça terimler

Arapça konuşan kültürlerde Hristiyanlar için yaygın olarak iki kelime kullanılır: Naṣrānī (Arapça: نصراني), çoğul Nasārā (Arapça: نصارى) genellikle Süryanice (Aramice) aracılığıyla Nasıralı İsa'ya inanan Nasıralılardan türediği anlaşılır; Masīḥī (Arapça: مسيحي) Mesih'in takipçileri anlamına gelir. Bir ayrım olduğunda, Nasrani bir Hristiyan kültüründen insanlara atıfta bulunur ve Masihi, Hristiyanlar tarafından İsa'ya dini inancı olanlar için kullanılır. Bazı ülkelerde Nasrani genel olarak Müslüman olmayan Batılı yabancılar için kullanılma eğilimindedir.
Özellikle siyasi bağlamda bazen Hristiyanlar için kullanılan bir diğer Arapça kelime salīb'den (Arapça: صليب, "haç") Ṣalībī'dir (Arapça: صليبي "Haçlı"). Haçlılara atıfta bulunan ve olumsuz çağrışımlara sahip olabilecek terimdir. Ancak Şalibî modern bir terimdir. Tarihsel olarak, Müslüman yazarlar Avrupalı Hristiyan Haçlıları Arapçada el-Faranj (Arapça: الفرنج) ve Firinjīyah (Arapça: الفرنجيّة) olarak tanımlar. Bu kelime Frankların adından gelir ve Ali İbnü'l-Esîr'in Arap tarihi metni El-Kamil fi't-Tarih'de görülebilir.
Modern kullanım > Asya terimleri

En yaygın Farsça kelime Arapçadan alınan Masīhī'dir (Farsça: مسیحی). Diğer kelimeler Süryanicedeki "Nasıralı" dan köken alan Nasrānī (Farsça: نصرانی)  ve Orta Farsça kelime Tarsāg'dan türetilen Tarsā (Farsça: ترسا) - ayrıca "Hristiyan" anlamına gelir - "korku, saygı" anlamına gelen tars'tan türetilmiştir.
Hristiyan için eski bir Kürtçe sözcük, "kurtulmak" ya da "kurtulmaya ulaşmak" anlamına gelen kök sözcükten türeyen falle (فەڵە) idi.
Süryanice Nasrani (Nasıralı) terimi de Hindistan'ın Kerala kentindeki Saint Thomas Hristiyanlarına bağlanmıştır. Hint Yarımadası'nda, Hristiyanlar kendilerine Isaai (Hintçe: ईसाई, Urduca: عیسائی) derler  ve diğer dinlerin mensupları tarafından da bu terimle bilinirler.  Kelimenin tam anlamıyla "İsa'nın takipçileri" anlamına gelir.
Geçmişte, Malaylar Hristiyanları Malaycada Portekizceden ödünç bir kelime olan "Serani" ile adlandırırlardı (Arapça Nasrani'den gelir), ancak terim günümzdeMalezya'nın modern Kristang kreollerine atıfta bulunur. Endonezyacada Nasrani terimi ayrıca Kristen ile birlikte kullanılır.
Çince kelime 基督徒 (jīdū tú), kelimenin tam anlamıyla "Mesih takipçisi" anlamına gelir. "Mesih" adı başlangıçta fonetik olarak Çince'de 基利斯督 olarak yazılmıştır ve daha sonra 基督 olarak kısaltılmıştır. Kelime, Güney Hakka lehçesinde Kî-tuk, Mandarin Çincesinde Jīdū olarak telaffuz edilir. Vietnam'da, aynı iki karakter Cơ đốc olarak okunur ve "Hristiyanlığın takipçisi"nin telaffuzu tín đồ Cơ đốc giáo şeklindedir.
Japonya'da kirishitan terimi (Edo dönemi belgelerinde 吉利支丹), 切支丹 ve modern Japon tarihçelerinde de キリシタン şeklindedir ve Portekizcedeki cristão kelimesinden türemedir. Kelime, Tokugawa şogunluğu tarafından dinin yasaklanmasından önce 16. ve 17. yüzyıllarda Roma Katoliklerine atıfta bulunuldu. Bugün, Hristiyanlar Standart Japoncada キリスト教徒 (Kirisuto-kyōto) veya İngilizceden türetilen クリスチャン (kurisuchan) kelimeleri ile anılır.
Korecede Hrıistiyan kelimesi için hâlâ 기독교도 (RR: Gidokkyodo) kelimesi kullanılır. Ancak Portekizceden alınan 그리스도 (Geuriseudo)  kelimesi artık eski Çin-Korecedeki 기독 (Gidok) kelimesinin yerini aldı. Kelime Mesih'in kendisine atıfta bulunur.
Tayland'da en yaygın terimler Tayca: คนคริสต์ (RTGS : khon khrit) veya Tayca: ชาวคริสต์ (RTGS : chao khrit) "İsa kişi/insanlar" veya "İsa kişi/insanlar" anlamına gelir. Tayca kelime Tayca: คริสต์ (RTGS : khrit) "Mesih"ten türetilmiştir.
Filipinler'de en yaygın terim  Filipin dillerinin çoğunda Hristiyan için "Kristiyano" ve Hristiyanlık için "Kristiyanismo"dur. Her ikisi de İspanyol sömürge döneminde ülkenin zengin erken Hristiyanlık tarihi nedeniyle İspanyolcadaki cristiano ve cristianismo (Chabacanoda da kullanılır) kelimelerinden türetilmiştir. Filipinler'deki bazı Protestanlar, kendilerini Katoliklerden (Katoliko) ayırmak için Kristiyano terimini ("yeniden doğma" terimi popüler hale gelmeden önce) kullanırlar.
Modern kullanım > Rusça terimler

Modern Doğu Avrupa ve Orta Avrasya bölgesi (Rusya, Ukrayna ve eski Sovyet bloğunun diğer ülkeleri), topraklarında uzun bir Hristiyanlık ve Hristiyan toplulukları geçmişine sahiptir. Antik çağda, İsa'nın doğumundan sonraki ilk yüzyıllarda, bu bölgeye İskit adı verildiğinde - İskitlerin coğrafi alanı - Hristiyanlar zaten orada yaşıyordu. Daha sonra bölge, Hristiyanlığı resmi olarak benimseyen ilk devletleri gördü - başlangıçta Ermenistan (MS 301) ve Gürcistan (MS 337), daha sonra Bulgaristan (y. 864) ve Büyük Rus Prensliği (Rusça: Великое княжество Русское, Velikoye knyazhestvo russkoye) veya Kiev Knezliği (y. MS 988).
Bazı bölgelerde insanlar kendilerini Hristiyan (Rusça: христиане, крестьяне) ve Rus olarak (Rusça: русские) tanımlamaya başladılar. Zamanla Rusça "крестьяне" (khrest'yane) terimi "Hristiyan inancına sahip köylüler" ve daha sonra "köylüler" (bölge nüfusunun ana kısmı) anlamını kazanırken, христиане (khristiane) terimi dini anlamını korudu ve русские (russkiye) terimi, bölgenin tarihini ve gelişimini güçlü bir şekilde etkileyen ortak Hristiyan inancı ve dili temelinde oluşan heterojen Rus ulusunun temsilcileri anlamına gelmeye başladı.[kaynak belirtilmeli] Bölgede eski zamanlardan beri "Pravoslav inancı" (Rusça: православная вера, pravoslavnaja vera, "Ortodoks inancı") veya "Rus inancı" (Rusça: русская вера, russkaya vera) terimi, neredeyse orijinal "Hristiyan inancı" (Rusça: христианская, крестьянская вера khristianskaja, krest'janskaja) olarak bilinir hale geldi.[kaynak belirtilmeli] Ayrıca bazı bağlamlarda "kazak" (Rusça: козак, казак, romanize: kozak, kazak) terimi, bozkır kökenli ve Rus dilinden "özgür" Hristiyanları belirtmek için kullanılmıştır.[kim?]
Modern kullanım > Diğer dini olmayan kullanımlar

Sözde "Hristiyan" toplumlar, "Hristiyan" kelimesini vatandaşlık veya "bizim gibi insanlar" için varsayılan bir etiket haline getirdi. Bu bağlamda dini veya etnik azınlıklar, "Hristiyanlar" veya "siz Hristiyanlar" kelimelerini, tamamen seküler (eskiden Hristiyan olsa da) bir toplumda bile, kendi gruplarına ait olmayan ana akım toplum üyeleri için kısa bir terim olarak gevşek bir şekilde kullanabilirler.
Demografi

Hristiyan demografisinin ayrıntılı bir dökümü için Hristiyan nüfusa göre ülkelerin listesi sayfasına bakınız.
21. yüzyılın başlarından itibaren, Hristiyanlığın yaklaşık 2,4 milyar taraftarı vardır. İnanç, dünya nüfusunun yaklaşık üçte birini temsil eder ve dünyadaki en büyük dindir. Hristiyanlar yaklaşık 100 yıldır dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 33'ünü oluşturuyor. En büyük Hristiyan mezhebi, tüm Hristiyanların yarısını temsil eden 1,3 milyar taraftarıyla Roma Katolik Kilisesi'dir.
Hristiyanlık, %70'inin Hristiyan olduğu Batı dünyasında baskın din olmaya devam ediyor. 2012 Pew Araştırma Merkezi anketine göre, mevcut eğilimler devam ederse, Hristiyanlık 2050 yılına kadar dünyanın en büyük dini olmaya devam edecek. 2050 yılında Hristiyan nüfusun 3 milyarı geçmesi bekleniyor. Müslümanların kadın başına ortalama 3,1 çocuğu varken (tüm dini grupların en yüksek oranı), Hristiyanlar kadın başına 2,7 çocukla ikinci sırada yer alıyor. Yüksek doğum oranları ve din değiştirme, Hristiyan nüfus artışının nedeni olarak gösterildi. 2015 yılında yapılan bir araştırma, yaklaşık 10,2 milyon Müslümanın Hristiyanlığa geçtiğini ortaya koydu. Hristiyanlık Afrika'da, Asya'da, Müslüman dünyasında, ve Okyanusya'da büyümektedir.
| Hristiyan | % |  |
| --- | --- | --- |
| Avrupa | 558.260.000 | 75.2 |
| Latin Amerika – Karayipler | 531.280.000 | 90.0 |
| Sahra Altı Afrika | 517.340.000 | 62.9 |
| Asya Pasifik | 286.950.000 | 7.1 |
| Kuzey Amerika | 266.630.000 | 77.4 |
| Orta Doğu – Kuzey Afrika | 12.710.000 | 3.7 |
| Dünya | 2.173.180.000 | 31.5 |
Demografi > Sosyoekonomi

2015'te yapılan bir araştırmaya göre, Hristiyanlar en büyük servete sahipler (toplam dünya servetinin %55'i), onu Müslümanlar (%5,8), Hindular (%3,3) ve Yahudiler (%1,1) izliyor. Aynı araştırmaya göre, dinsizlik veya diğer dinler sınıflandırması altındaki taraftarların toplam küresel servetin yaklaşık %34,8'ine sahip olduğu bulundu. Tarafsız servet araştırma şirketi New World Wealth tarafından yapılan bir araştırma, dünyadaki 13,1 milyon milyonerin %56,2'sinin Hristiyan olduğunu buldu.
2016 yılında dünya çapında din ve eğitim hakkında bir Pew Center araştırması Hristiyanların, ortalama 9,3 yıllık eğitim süresi ile Yahudilerden sonra dünyadaki en eğitimli ikinci dini grup olarak sıralandığını ve Hristiyanlar arasında en yüksek eğitim yılının Almanya (13,6), Yeni Zelanda (13,5) ve Estonya (13,1) Hristiyanları arasında bulunduğunu tespit etti. Hristiyanların ayrıca kişi başına en yüksek ikinci lisans ve yüksek lisans derecesine sahip olduğu ve mutlak sayılarla ilk sırada yer aldığı (220 milyon) bulundu. Çeşitli Hristiyan topluluklar arasında Singapur, yüksek öğrenim kurumlarında üniversite diploması alan Hristiyanlar (%67) bakımından diğer ulusları geride bırakıyor, onu İsrail Hristiyanları (%63) ve Gürcistan Hristiyanları (%57) izliyor.
"Hristiyan keşişlerin kütüphaneler kurduklarına ve matbaadan önceki günlerde Latince, Yunanca ve Arapça yazılmış önemli eski yazıları koruduklarına" dair tarihsel kanıtlara ek olarak, araştırmaya göre Kuzey Amerika, Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Asya-Pasifik bölgelerindeki Hristiyanlar dünyadaki birçok üniversitenin tarihi Hristiyan mezhepleri tarafından inşa edilmesinden dolayı, yüksek eğitimlidir. Aynı araştırmaya göre, Hristiyanların eğitimde önemli bir cinsiyet eşitliği var. Çalışma, bunun nedenlerinden birinin Protestan Reformcuların kadınların eğitimini teşvik etmesi olduğunu ve bunun da Protestan topluluklarındaki kadınlar arasında cehaletin ortadan kaldırılmasını sağladığını öne sürüyor.
Zulüm

2017'de Open Doors, yılda yaklaşık 260 milyon Hristiyan'ın "yüksek, çok yüksek veya aşırı zulme" maruz kaldığını tahmin ediyor ve Kuzey Kore, Hristiyanlar için en tehlikeli ülke olarak görülüyor.
2019'da, Birleşik Krallık Dışişleri ve Milletler Topluluğu Ofisi (FCO) tarafından Hristiyanlara yönelik küresel zulmü araştırmak üzere görevlendirilen bir rapor, dini zulmün arttığını ve Orta Doğu, Kuzey Afrika, Hindistan, Çin, Kuzey Kore, Latin Amerika ve diğerlerinde en yüksek seviyede olduğunu, zulmün küresel olduğunu ve İslam devletleriyle sınırlı olmadığını tespit etti. Bu araştırma, dünya çapında zulüm gören inananların yaklaşık %80'inin Hristiyanlar olduğunu ortaya çıkardı.
Konuyla ilgili yayınlar

Bickerman (April 1949). "The Name of Christians". The Harvard Theological Review. 42 (2): 109-124. doi:10.1017/s0017816000019635.  (from which page numbers are cited) also available in Studies in Jewish and Christian history. 2. 1986. ss. 794-808. ISBN 90-04-04395-0. 20 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Şubat 2022.
Wuest's word studies from the Greek New Testament. 1. 1973. ISBN 978-0-8028-2280-2. 20 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Şubat 2022.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX526169  BNF: cb13318329s (data)  GND: 4010071-6  LCCN: sh85025293  LNB: 000053479  NARA: 10640214  NDL: 00565968  NKC: ph122086  NLI: 987007286329605171 
Havarilerin "Hristiyan" olarak adlandırıldığı şehir olan Antakya (günümüz Antakya) yakınlarındaki Aziz Petrus Kilisesi.
Latin haçı ve İhthis sembolleri, Hristiyanlar tarafından dinlerini temsil etmek için sıklıkla kullanılan iki semboldür
Nasıra, İsa'nın çocukluk evi olarak tanımlanır. Pek çok dil, "Nasıralı" kelimesini, Hristiyan inancına sahip olanlar için genel bir tanım olarak kullanır.
Portekiz kıyafetli Japon Hristiyanlar ("Kurisuchan"), 16-17. yüzyıl
Dünya çapında Hristiyanların yüzdesi, Haziran 2014
Sarah-Jane Hutt

Sarah-Jane Hutt (d. 3 Ekim 1964), 1983 yılında Miss World güzellik yarışmasını kazanan beşinci Miss United Kingdom güzeli olan İngiliz model ve güzellik kraliçesidir.
I. Tahmasb

I. Tahmasb (Farsça: طهماسب; 22 Şubat 1514 - 14 Mayıs 1576), 1524'ten 1576'daki ölümüne kadar Safevî Devleti'nin ikinci hükümdarıdır. Şah I. İsmail ve eşi Taçlı Begüm'ün en büyük oğludur.
Tahmasb, 23 Mayıs 1524'te babasının ölümünden sonra tahta çıktı. Tahmasb'ın hükümdarlığının ilk yılları, otoritesini kabul ettirdiği ve mutlak monarşiyi başlattığı 1532 yılına kadar Kızılbaş liderleri arasındaki iç savaşlarla geçti. Kısa süre sonra Osmanlı İmparatorluğu ile üç aşamaya bölünen uzun süreli bir savaşla karşı karşıya kaldı. Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman, Safevî tahtına kendi adaylarını oturtmaya çalıştı. Savaş, Osmanlıların Irak, Kürdistan'ın büyük bir bölümü ve Batı Gürcistan üzerinde egemenlik kazandığı 1555 Amasya Antlaşması ile sona erdi. Ayrıca Tahmasb, Buhara Özbekleri ile Horasan konusunda anlaşmazlıklar yaşadı; Özbekler Herat'a defalarca saldırdı. 1528 yılında, on dört yaşındayken, Jam Savaşı'nda Özbekleri topçu kullanarak mağlup etti.
Tahmasb, sanata büyük destek veren bir hükümdardı ve kendisi de yetenekli bir ressamdı. Ressamlar, hattatlar ve şairler için bir kraliyet sanat evi kurdu. Ancak, hükümdarlığının ilerleyen dönemlerinde şairleri hor görmeye başladı; birçok şairi dışladı ve onları Hindistan'daki Babür sarayına sürgüne yolladı. Tahmasb, Şii İslam'a olan dini bağlılığı ve coşkulu fanatizmiyle tanınır. Din adamlarına birçok ayrıcalık tanıdı ve onların yasal ve idari işlere katılmalarına izin verdi. 1544 yılında, Hindistan'daki tahtını yeniden kazanmak için askeri yardım karşılığında, kaçak Babür hükümdarı Hümâyun'dan Şiiliğe geçmesini talep etti. Yine de Tahmasb, Osmanlı İmparatorluğu'nun rakipleri olan Venedik Cumhuriyeti ve Habsburg monarşisi gibi Hristiyan güçlerle ittifak görüşmeleri yapmaya devam etti.
Tahmasb'ın halefiyeti, ölümünden önce tartışmalıydı. Tahmasb öldüğünde bir iç savaş patlak verdi ve bu, kraliyet ailesinin çoğunun ölümüne yol açtı. Yaklaşık elli iki yıllık hükümdarlığı, Safevî hanedanının en uzun süren hükümdarlığı oldu. Dönemin Batılı kaynakları eleştirel olsa da, modern tarihçiler onu babasının imparatorluğunu koruyan ve genişleten cesur ve yetenekli bir komutan olarak tanımlamaktadır. Hükümdarlığı sırasında Safevî ideolojik politikasında bir değişiklik yaşandı; Türkmen Kızılbaş aşiretleri tarafından babasına Mesih olarak tapınılmasını sona erdirdi ve bunun yerine kendisini dindar ve ortodoks bir Şii kral olarak tanıttı. Kızılbaşların Safevî siyaseti üzerindeki etkisini sona erdirmek için halefleri tarafından takip edilen uzun bir süreci başlattı ve onların yerine Müslümanlaştırılmış Gürcüler ve Ermenilerden oluşan yeni 'üçüncü gücü' getirdi.
Hükümdarlığı > Gürcü seferleri

Tahmasb'ın Kafkasya ve Gürcistan'a yönelik ilgisinin iki temel nedeni vardı: Birincisi, 1526'da yaşanan iç savaş sonrası Güney Gürcistan ve Ermenistan'daki topraklarını koruyan Ostaclu kabilesinin etkisini azaltmak, ikincisi ise babası gibi ganimet elde etme isteğiydi. Gürcüler çoğunlukla Hristiyan olduğu için, Tahmasb bu işgali "cihat" olarak gösterdi. İlk seferde Tiflis'i yağmalayan Safevî ordusu, kiliseleri, soyluların eşlerini ve çocuklarını ganimet olarak ele geçirdi. Ayrıca, Tiflis valisi Golbad'ı İslam'a geçmeye zorladı. Kartli Kralı I. Luarsab (h. 1527/1534-1556/1558) bu baskından kaçmayı başardı. İkinci işgalinde Tahmasb, Gürcistan'ın istikrarını sağlama bahanesiyle toprakları yağmaladı ve Kaheti Kralı Levan'ı (h. 1518/1520-1574) boyunduruk altına aldı. 1554'te Amasya Antlaşması’ndan bir yıl önce, Kafkasya'ya son askeri seferini düzenleyerek 30.000 Gürcü esiri İran'a götürdü. Luarsab'ın annesi Nestan Darejan da esir alınanlar arasındaydı ancak hapsedildikten sonra intihar etti. Bu esirlerin torunları, Safevî yönetiminde Türklere ve İranlılara karşı "üçüncü güç" olarak ortaya çıktı ve Abbas döneminde bu grup yönetimde daha fazla söz sahibi oldu. Bu "üçüncü güç", Tahmasb'ın hükümdarlığının ikinci yarısında orduya gholam (köle savaşçı) ve qorchis (şahın muhafızları) olarak dahil oldu ve Safevî İmparatorluğu'nun en güçlü dönemlerinde etkisini artırdı.
1555 yılında Amasya Antlaşması'nın ardından Doğu Gürcistan, İranlıların elinde kalırken, Batı Gürcistan ise Türklerin yönetimine geçti. Antlaşmadan sonra Tahmasb bir daha Kafkasya sınırlarında görünmedi. Onun yerine Gence (Karabağ) Valisi Şahverdi Sultan, Aras Nehri'nin kuzeyindeki Safevî gücünü temsil etti. Tahmasb, Kartli ve Kaheti krallıklarına İslam'a geçenleri tahta yerleştirerek ve İran'a özgü bazı siyasi ve sosyal kurumlar uygulayarak hâkimiyetini pekiştirmeye çalıştı. Kartli Kralı I. Simon'un kardeşi Davud Han, bu dönemde Safevîler adına yönetime gelenlerden biriydi. Kaheti Prensi Jesse de 1560'larda Kazvin'e giderek İslam'a geçti. Bu bağlılığına karşılık olarak Tahmasb, ona çeşitli ayrıcalıklar ve hediyeler verdi; Kazvin'deki eski sarayda ikamet etmesine izin verdi ve Şeki ve çevresinin valisi olarak atandı. Ancak, bu Gürcü prenslerinin İslam'a geçmesi, I. Simon ve babası Kartli Kralı Luarsab'ın Tiflis'i yeniden ele geçirme çabalarını engelleyemedi. Garisi Muharebesi’nde bu amaçla yapılan saldırı bir çıkmaza girdi ve hem Luarsab hem de Safevî komutanı Şahverdi Sultan savaşta hayatını kaybetti.
Hükümdarlığı > Ölümü ve sonrası

Tahmasb, 1555'teki Amasya Barışı'ndan 1576'daki ölümüne kadar Kazvin'den nadiren ayrılmış olsa da, bu dönemde hâlâ aktifti. Herat'ta 1564'te çıkan bir isyan Masum Bek ve Horasan valileri tarafından bastırıldı, ancak bölge sorunlu kalmaya devam etti ve iki yıl sonra Özbekler tarafından yağmalandı. Tahmasb, 1574'te ciddi şekilde hastalandı ve iki ay içinde iki kez ölümle burun buruna geldi. Kendisi bir veliaht seçmediği için, kraliyet ailesi üyeleri ve Kızılbaş liderleri tarafından veliahtlık sorunu gündeme getirildi. En sevdiği oğlu Haydar Mirza, Ustaclu aşireti ve güçlü Gürcü saray hizbi tarafından destekleniyordu; hapisteki prens İsmail Mirza ise Tahmasb'ın nüfuzlu kızı Perihan Hanım tarafından destekleniyordu. Haydar yanlısı hizip, İsmail'in hapsedildiği Qahqaheh Kalesi'nin kastellanının gözüne girerek İsmail'i ortadan kaldırmaya çalıştı, ancak Perihan Hanım komployu öğrendi ve Tahmasb'a haber verdi; oğluna hâlâ düşkün olan Şah, onun Afşar silahşorları tarafından korunmasını emretti.
Hastalığından kurtulan Tahmasb, dikkatini yeniden devlet işlerine verdi. Ancak sarayda devam eden gerginlikler, Şah'ın 14 Mayıs 1576'da zehirlenerek ölmesiyle yeni bir iç savaşı tetikledi. Zehirlenmeden, Tahmasb'ın hastalığında yanında bulunan hekim Ebu Nasır Gilani sorumlu tutuldu. Tarîh-i Âlemârâ-yı Abbâsî'ye göre, “Akılsızca diğer hekimlere karşı üstün statüsünün tanınmasını istedi; sonuç olarak, Tahmasb öldüğünde, Ebu Nasr reçete ettiği tedavide ihanetle suçlandı ve sarayda kurçi üyeleri tarafından öldürüldü”. I. Tahmasb, Safevî hanedanının herhangi bir üyesinin en uzun saltanat süresine sahipti: 52 yıldan dokuz gün eksik. Belirlenmiş bir varis olmadan öldü ve sarayındaki iki hizip taht için çatıştı. Haydar Mirza, babasının ölümünden kısa bir süre sonra öldürüldü. İsmail Mirza şah oldu ve II. İsmail (h. 1576-1577) olarak taç giydi. Tahta çıkışının üzerinden iki ay geçmeden İsmail, kraliyet ailesinin tüm erkek üyelerinin toplu olarak tasfiye edilmesini emretti.
Siyasi görüşleri > Din

Tahmasb, kendisini “dindar Şii mistik bir kral” olarak tanımlıyordu. Dini görüşleri ve bunların Safevî din politikasını ne ölçüde etkilediği, hem çağdaş hem de modern tarihçiler için onun saltanatının en ilginç yönüdür. İtalyan tarihçi Biancamaria Scarcia Amoretti'nin de belirttiği gibi, “İran Şiiliğinin modern özgünlüğünün kökleri, Şah Tahmasb'a dayanmaktadır”. 1533 yılına kadar Kızılbaş liderleri, Tahmasb'ın babası I. İsmail'i Mehdi olarak görüyordu. Kızılbaş liderleri, Tahmasb'ı babasının izinden gitmeye teşvik etti, ancak o yıl, ruhani bir yeniden doğuş yaşadı, bir tövbe eyleminde bulundu ve dini kurallara aykırı davranışları yasakladı. Tahmasb, babasının Mehdi olma iddiasını reddederek Ali'nin mistik bir aşığı ve şeriata bağlı bir kral oldu, ancak yine de Kazvin'deki sarayına gelip kıyafetlerine dokunmak isteyen köylülerden hoşlanıyordu. Tahmasb, Mehdi'nin yakında geleceğine dair tartışmalı Şii inancına sıkı sıkıya bağlıydı. En sevdiği kız kardeşi Şehzade Sultanim'in evlenmesine izin vermeyi reddetti, çünkü onu Mehdi için bir gelin olarak saklıyordu. Ali ve atası Safiyüddin gibi Sufi azizleriyle, geleceği önceden gördüğü rüyalar aracılığıyla bağlantı kurduğunu iddia ediyordu. Tahmasp'ın başka batıl inançları da vardı; örneğin, onun geomansi (yer bilimi) üzerine yoğun bir takıntısı bulunuyordu. Venedikli diplomat Vincenzo degli Alessandri'ye göre şah, geomansi pratiğine o kadar bağlıydı ki on yıldır sarayından ayrılmamıştı. Ayrıca Tahmasb, halkı tarafından tanrısal bir varlık olarak tapılan zayıf ve yaşlı bir bedene sahip bir kişi olarak gözlemlenmişti. Tahmasp, sarayındaki şairlerin kendisi hakkında değil, Ali hakkında şiir yazmalarını istiyordu. Osmanlı sultanlarına hediye olarak Kur'an nüshaları gönderdi; genel olarak, onun saltanatı sırasında İstanbul'a gönderilen on sekiz Kuran nüshasının tümü mücevher ve altınla süslendi.
Madeni parası

I. Tahmasb'ın sikkeleri basıldıkları bölgeye göre karakterize edilirdi. Şirvan'da akçe, Mâzenderan'da tanka, Huzistan'da ise larin para birimi kullanılıyordu. 1570'lere gelindiğinde bu özerk paraların çoğu birleştirildi. Tahmasb'ın saltanatının başında 7,88 gram (0,278 oz) olan şahi sikkelerinin ağırlığı önemli ölçüde azalarak krallığın batı kesimlerinde 2,39 gram (0,084 oz) ve sonunda doğuda 2,92 gram (0,103 oz) düştü. Bu ağırlık düşüşleri Osmanlı ve Özbek istilalarının yanı sıra Osmanlı ticaret yasağının ticaret ve dolayısıyla Şah'ın gelirleri üzerinde yıkıcı bir etkisi olmasının sonucuydu. Venedikli Michel Membré'ye göre, hiçbir tüccar sultanın izni olmadan Osmanlı sınırları üzerinden İran'a seyahat edemezdi. Kraliyet izni olmayan tüm yolcular durduruluyor ve tutuklanıyordu.
Ailesi > Eşleri

Sultanum Begüm (y. 1516 - ö. 1593), Musullu Türkmenlerinden Musa Sultan'ın kızı,
Sultan Ağa Hanım, Çerkes Şemhal Sultan'ın kızı,
Sultanzade Hanım, Gürcü Ali Han Gürci'nin kızı,
Zehra Bacı Hanım, Gürcistan'ın Şalikaşvili ailesinden Gürcü Prens Otar Şalikaşvili'nin kızı,
Han Pervar Hanım, Gürcü Zali Bey Gürci'nin kızı,
Huri Han Hanım, Gürcü kökenli,
Adı bilinmeyen, Dağıstan valisinin kızı,
Ayşe Beyi Hanım, Hive Hanlığı Hanı Sufiyan Han'ın kızı,
Zeyneb Sultan Hanım (ö. 1570), küçük kardeşi Şehzade Behram Mirza'nın dul eşi ve İmadüddin Şirvani'nin kız kardeşi.
Ailesi > Oğulları

Sultan Ali Kuli Mirza (d. 1528 – ö. 1529)
Muhammed Hüdabende
II. İsmail
Sultan Murad Mirza (1538 – 5 Eylül 1545)
Sultan Süleyman Mirza (d. 1553, Nahcivan – ö. 2 Kasım 1576, Kazvin, öldürüldü)
Sultan Haydar Mirza (d. 1554 – ö. 14 Mayıs 1576, Kazvin, öldürüldü)
Sultan Mustafa Mirza (d. 1556 – ö. 2 Kasım 1576, Kazvin, öldürüldü)
Sultan Mahmud Mirza (d. 1557 – ö. 24 Şubat 1577, Kazvin, öldürüldü)
İmam Kuli Mirza (d. 1562 – ö. 24 Şubat 1577, Kazvin)
Sultan Ali Mirza (d. 1559, Kazvin – 31 Ocak 1642, İsfahan) Gence valisi (1570-1577). Alamut'ta Şah Abbas tarafından körleştirildi ve hapsedildi.
Sultan Ahmed Mirza (d. 1560, Kazvin – ö. 24 Şubat 1577, Kazvin, öldürüldü)
Sultan Zeynelabidin Mirza
Sultan Musa Mirza