stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Popüler kültürde Schrödinger'in kedisi
Edebiyat > Kedi Dışındaki Hayvanlar

Kurgu yazarları birçok eserde kedi dışındaki hayvanları da kullanmıştır. Dan Simmons'un Endymoin romanı , kahraman Raul Endymoin' ın  '' Schrödinger box (Schrödinger kutusunda)'' hapsedilerek ölüme terk edilmesiyle başlar.
Kösüke Fujishima'nın manga serisi Ah! Tanrıçam 'ın Schrödinger'in kedisini oynama özelliği vardır. Bir hikâye sırasında, bir depo odası sonsuz oranlarda genişletildi ve ana karakter Schrödinger's Whale (Schrödinger'in balinası) beş boyutlu kuantum durumunda seyahat edebilme yeteneği sayesinde çok nadir türler ile karşılaştı. Seride, Keiichi Morisato balinanın en yakın arkadaşıdır ve ona gerçek bir müzik grubu olan The Caarpenters'in (orijinal İngilizce çevirisi Matthew Sweet'tir) şarkılarını öğretir ama birlikte geçirdikleri zaman balinanın devam edebilmesi ya da dalga fonksiyonunun çökerek güvenliğini tehdit ettiğinden kısadır. Kuantum durumuyla sürdürme ihtiyacı yüzünden, Schrödingeer'in balinaları hiçbir araya gelemezdi, sebebi yerde çok zayıf olmalarıydı -ama mucizevi bir şekilde, Keiichi türlerinin geleceğini şarkılar öğreterek korudu. Balinaların gittiği keşfedildikten sonra, o Only Yesterday şarkısının kendi kendilerine öğrendiklerini buldu (Çevirisi Missing Time'dır) - bu balinaların birbirlerinin yerini tespit edebildiğini verdi.
Peter Milligan'ın metafizik çizgi romanı Animal Man'de Schrödinger'in kedisi pizza delivery teorisinin zihinsel karıştırmasıyla açıklanır, pepperoni ve sade pizzanın açılmamış kutuda zaman geçirdiği ile sonuçlanır.
Çevrimiçi dergi Aphelion'da ''Pet Care  (Hayvan Bakımı)'' kısa hikâyesi, Schrödinger'i incelemek için yayınlanan, kedisi hakkında iyi ve kötü haberi olan bir Veteriner hekimi konu alır.
Müzik

Eyedea: On the "Infrared Roses"  onun 2001 deki CD sinin şarkısıdır, The Many Faces of Oliver Hart, Eyedea, "önemli olan ölü Schrödinger'in kedisi canlı tutan tek şeydi madde ya da gerçek". buyurur.
Mark Rosengarten:  2007 deki CD si, Schrodinger's Cat Strikes Back'de lise kimya öğretmeni şarkı performansında  bazı şeytani fikirlerle intikamını alan Schrödinger'in kedisinden mizah yollu bahseder.
Tears for Fears: şarkı adı, "Schrodinger's Cat",  B-side on Tears for Fears' şarkısı, "Break It Down Again" yapıldı.
The Ghost of a Saber Tooth Tiger: Sean Lennon (son of John) ve Charlotte Kemp Muhl, 2010 albümleri Acoustic Sessions." da ''Schrödinger's Cat isimli bir şarkı çıkardı.Sözler kuantum mekaniğinin çizgi ile ilişkisinden gelen prensipleri uyguluyordu. '' Etrafınızda değilken, varlığımdan emin olamazsınız.''
The Crüxshadows 'ın şarkısı Love and Hatred u sözleri ön plana çıkardı '' Kutudaki kediyi duyabilir misin, serbest elektronları duyabilir misin, bir şeyler izle, hiçbir şey izleme, bazı yerlerde bir şeylerin arasında olduğu durumlarda...''
Ukrayna yeraltı grubu Code Veronica 2009 albümünde "Теорія струн". "Shroedinger's Cat (feat. x_Remytia_x)" isimli bir şarkı çıkardı.
Barry Guy, Mats Gustafsson ve Raymond Strid 1994 albümleri "You Forgot To Answer" da "Schrödinger's Cat." şarkısını ortaya çıkardılar.
Meta

e-ticaret sitesi ThinkGeek Schrödinger'in kedisi deneyine bağlı olarak t shirt satış yapıyor.Gömleklerin bir yüzünde '' Shrödinger'in kedisi ölü.'' okunabilirken diğer yüzünde'' Schrödinger:'in kedisi ölü değil'' okunabiliyor.Bu  kedinin ölü ve canlı olabilmesi kavramının parodisidir. Site ayrıca kadınlar için "Hello Schroddy" yazısı okunabilen gömlekler de satıyor ve Schrödinger'in kedisi ve Hello Kitty nin oyndığı kırmızı yay ve beyaz kutu ön plana çıkıyor. Bir tanım okunuyor '' Bu HelloKitty olmayabilir Belki Goodbye Kitty dir. (hello: merhaba, goodbye: hoşçakal) gözlemlemeden bilemeyiz ve sonucu değiştiririz.'' Think Geek ayrıca kedini ölü ya da canlı olup olmadığı animasyonunu göstermek için iç elektroniği çalıştıran kızaklı kapaklı kutu da satıyor. Kutu şöyle bir işaret veriyor: ''UYARI: CANLI HAYVAN İÇEREDEBİLİR İÇERMEYEDEBİLİR.''
Shirt.woot sitesi kediye bağlı dört gömlek sunuyor.Birincisi, kediden yola çıkarak  psychedelic bir t shirt, ikincisi, kedinin şeklindeki bir kaligrafiyle yazılmı formül, üçüncüsü, The Cat in the Box by Dr. Schrödinger, Dr. Seuss' Cat in the Hat 'in parodisi, dördüncüsü, yaşamak ve ölmenin kesişimindeki bir Venn Şeması.
SnorgTees şöyle bir posterin gözüktüğü gömlekler satıyor: '' Schrödinger'in Kedisi: Ölü ya da Canlı Aranıyor''
TeeTurtles web sitesi karanlıkta parlayan üzerinde bir kedi olan ve ''  Schrödinger''in kedisi CANLI '' yazısı okunan bir dizayn satıyor. Karanlıkta parlarken, gözler okumak için şu yazı uzerine dönüyor ''Schrödinger'in kedisi ÖLÜ''
Siyaset

Huffposthill '' 1999 ve 2002 yılları arasında , Mitt Romney Bain'in iy kötü sorumlusuydu, Schrödinger'in kedisi onu tüzel yönetici yaptı'' sözlerini rapor etti, bu Bain Capital in 1999 yılından sonra Romney hakkında söyledikleri ve aslında Bain Capital belgeselinde rapor edilenler arasındaki çelişkiyi gösteriyordu.
Vladin Putin'in 2015 Mart ayındaki genel yaşamdaki bir haftayı geçen açıklanmamış görünmeyişleri website timer Schrodinger's Putin 'e ilham oldu.
Video Oyunu

Quantic Dream oyun şirketinin 2018'de piyasaya sürdüğü Detroit: Become Human video oyununda ana menüde yer alan ve turing testine sokulan "Chloe" adlı robot; oyuncuya, "Schrödinger'in kedisini biliyor musun? Ne olacağına karar verene kadar her şey Detroit'teki gibi bir anda oluyor" demiştir.
Hasan Can Utku

| Hasan Can Utku |
| --- | --- |

Doğum: 26 Eylül 1978 (46 yaşında) İstanbul, Türkiye
Milliyet:  Türkiye
Meslek: Yazar
Ödüller: 2006: - 1. Mitos-Boyut Oyun Yazma Yarışması, Başarı Ödülü, [Ölü Güvercin] 2007: - 11. Afife Tiyatro Ödülleri, Cevat Fehmi Başkut Özel Ödülü [Karşılaşmalar] - Cevdet Kudret Edebiyat Ödülü – Mansiyon [Elim Sende] 2014: - 2. Ekin Yazın Dostları Tiyatro Ödülleri, Yılın En İyi Oyun Yazarı [Üç Yapraklı Yonca] - 14. Direklerarası İzleyici Ödülleri, Yılın En İyi Oyun Yazarı [Üç Yapraklı Yonca]

Hasan Can Utku (d. 26 Ocak 1978, İstanbul) Türk oyun yazarı ve tiyatro yönetmenidir.
Oyunları

| --- | --- |
Yazar olarak: - 1997: Yolun Sonunda (kısa); Örümcekler (kısa); Paylaşanlar (2 perde); Aşk Üstüne Bir Oyun (kısa) - 1998: Yalnızların Düeti (kısa); Mahpeyker Hanım’ın Evi (2 perde) - 1999: Karşılaşmalar (3 perde) - 2000: Eve Hakkında Her Şey (All About Eve filminden uyarlama, 2 perde); Sarmaşığın Dalları (2 perde) - 2003: Adviye (tek perde); Ben Sen Olsaydım (2 perde) - 2004: Ölü Güvercin (tek perde); Öteki (2 perde; 4 epizod); Kış Masalı (tek perde) - 2005: Salaklar Sofrası (Francis Veber’in Le dîner des cons filminden uyarlama, tek perde); Ağustos Sonu (tek perde); Onu Öldürdüm (tek perde) - 2006: Herkes Bize Bakıyor (kısa) - 2007: Elim Sende (tek perde); Doktor Mangalyürek (2 perde) - 2008: Düriye Teyze (2 perde) - 2009: Beklenen Misafir (2 perde); Hayaletin Günlüğü (Müge Karan’ın öyküsünden uyarlama; tek perde) - 2010: Fatih’te Son Tango (tek perde) - 2012: İstanbul Kuartet (tek perde) - 2013: Başıbozuklar Zirvesi (tek perde); Üç Yapraklı Yonca (tek perde) - 2014: 10: Karar (tek perde; 11 kısa oyun) - 2016: Üç Kişilik Düet (tek perde) - 2018: Persona (Ingmar Bergman’ın filminden uyarlama; tek perde) - 2019: İsim-Şehir-Katil (tek perde) - 2022: Onur (kısa)  - 2023: Bir Ev Hatırlıyorum (kısa) (Büyük Zarifi Apartmanı prodüksiyonu için yazılmıştır) ; Hamdi Bey’in Zevceleri (tek perde): Yönetmen olarak: - 2001: Eve Hakkında Her Şey [Galatasaray Üniversitesi Tiyatro Topluluğu (GSÜTT)] - 2002: Lady Windermere’s Fan (Oscar Wilde) [GSÜTT] - 2003: The Crucible (Arthur Miller) [GSÜTT] (Umut Can Cano ile birlikte); Jeux de scène (Victor Haim) [GSÜTT]; Karşılaşmalar [GSÜTT] - 2004: Ben Sen Olsaydım [GSÜTT]; Adviye [GSÜTT] - 2005: Ölü Güvercin [GSÜTT]; Adviye [Tiyatro Öteki Hayatlar] - 2006: Öteki [Tiyatro Öteki Hayatlar]; Herkes Bize Bakıyor [Tiyatro Öteki Hayatlar]; Karşılaşmalar [Tiyatro Öteki Hayatlar]; Yalnızlık Oyunları [Tiyatro Öteki Hayatlar] (Gülçin Kaya ile birlikte) - 2007: Ölü Güvercin [Tiyatro Öteki Hayatlar]; Kış Masalı [Tiyatro Öteki Hayatlar] - 2008: Doktor Mangalyürek [Tiyatro Öteki Hayatlar]; Elim Sende [Tiyatro Öteki Hayatlar] - 2009: Düriye Teyze [Tiyatro Öteki Hayatlar] - 2010: Fatih’te Son Tango [Tiyatro Öteki Hayatlar] - 2013: Üç Yapraklı Yonca [Tiyatro Öteki Hayatlar] - 2014: Başıbozuklar Zirvesi [Tiyatro Öteki Hayatlar] (Artun Özsemerciyan ile birlikte); 10 [Tiyatro Öteki Hayatlar] - 2016: Venus in Fur (David Ives) [Tiyatro Öteki Hayatlar] - 2017: Üç Kişilik Düet [Tiyatro Öteki Hayatlar] - 2022: İsim-Şehir Katil [Tiyatro Öteki Hayatlar]  - 2024: Hamdi Bey’in Zevceleri [Tiyatro Öteki Hayatlar] (Kahraman Tonguç Dikme ve Umut Can Cano ile birlikte)
Ödülleri

- 2006: 1. Mitos-Boyut Oyun Yazma Yarışması, Başarı Ödülü, [Ölü Güvercin]
- 2007: 11. Afife Tiyatro Ödülleri, Cevat Fehmi Başkut Özel Ödülü [Karşılaşmalar]
Cevdet Kudret Edebiyat Ödülü – Mansiyon [Elim Sende]
- 2014: 2. Ekin Yazın Dostları Tiyatro Ödülleri, Yılın En İyi Oyun Yazarı [Üç Yapraklı Yonca]
14. Direklerarası İzleyici Ödülleri, Yılın En İyi Oyun Yazarı [Üç Yapraklı Yonca]
Kistarcsa

| Kistarcsa |
| --- | --- |
Kasaba

  Bayrak Arma 
KistarcsaMacaristan haritasında gösterKistarcsaKistarcsa (Avrupa)Avrupa haritasında gösterKistarcsa'nın Macaristan'daki konumu
Ülke:  Macaristan
Bölge: Pest ili
Yüzölçümü
 • Toplam: 11.02 km²
Nüfus (2022)
 • Toplam: 13.879 
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Alan kodu: 28
Resmî site kistarcsa.asp.lgov.hu
Kistarcsa (Macarca telaffuz: [ˈkiʃtɒrt͡ʃɒ]), Macaristan'ın Pest ilinde, Budapeşte metropol bölgesinde yer alan bir kasabadır.
Kistarcsa toplama kampının Holokost sırasındaki bir alanıydı. Daha sonra 1950'lerde siyasi mahkûmlar için Devlet Koruma Kurumu'nun bir toplama kampı olarak kullanıldı.
Tarih

Kistarcsa topraklarında az sayıda arkeolojik kazı yapılmıştır; en eski bulgular Cilalı Taş Devrine (MÖ 4000–2500) aittir. Bu dönemden itibaren bölge sürekli yerleşim görmüştür: Burada Keltler, Vandallar, Alanlar, Sarmatlar ve Avarlar yaşamıştır. Avar İmparatorluğu'nun yıkılmasının ardından Macarlar, seyrek nüfuslu bir bölge bulmuş ve kolayca yerleşmişlerdir. Kistarcsa mezarlığının yanındaki kazı alanına göre, yerleşimleri 10. ila 13. yüzyıllara kadar uzanmaktadır.
Karahasanköy Muharebesi

| g t 93 Harbi |
| --- | --- |
 Balkan Cephesi Ziştovi  Niğbolu  I. Şıpka Geçidi  Elana  II. Şıpka Geçidi  Kara Lom Karahasanköy  Popköy  Kaçelova  Ablanova  Pelişat  Lofça  III. Şıpka Geçidi  Gorni Dubnik  Plevne  Maçka  Taşkesen  IV. Şıpka Geçidi  Filibe  Harmanlı Kafkasya Cephesi Sohum  Kızıltepe  Halyaz  Zivin  Gedikler  Yahniler  Alacadağ  Deveboynu  Erzurum  Kars 
Karahasanköy Muharebesi, 30 Ağustos 1877'de Osmanlı İmparatorluğu'nun bugünkü Bulgaristan'da bulunan Karahasan [bg] köyünde Rus ve Osmanlı kuvvetleri arasında gerçekleşen bir çatışmadır. 93 Harbi ve Kara Lom Operasyonu'nun bir parçası olan bu muharebe Osmanlı zaferiyle sonuçlanmıştır.
Muharebe öncesi

Ana madde: Kara Lom Operasyonu
Müşir Mehmed Ali Paşa'nın genel önderliğinde olan ve Tuna cephesi'ndeki art arda Türk zaferleriyle sonuçlanan muharebelerin ardından 30 Ağustos sabahında başlatılan kanat saldırı operasyonudur.
Muharebe

Sabah 11’e doğru Stepan Leonov'un [ru] birliği, Karahasan [bg] köyü’nün doğu kıyısındaki ikinci mevzide konuşlandı. Binbaşı Meçislav Leontyeviç Zavoyski (Rusça: Завойского Мечислава Леонтьевича) komutasındaki bir tabur, Karahasan köyü’nün kuzeyindeki koruluğu kontrol etmekteydi; Binbaşı Şlupoviç (Rusça: Шлюповича) komutasındaki 7 bölük ve 6 top, köyün bulunduğu tepelerin doğu yamaçlarını işgal etti; Binbaşı İgovski’nin komutasındaki 3 bölük ve 4 top, koruluğun doğu kıyısında mevzilendi. Atamantsev birliğinin bir süvari bölüğü, Sadina'nın [bg] batısındaki tepelerden sol kanadı gözlemliyordu. Geri kalan süvari birlikleri (4 bölük ve bir yüzbaşı), Glazenap komutasında Rus kuvvetlerinin sağ kanadını koruyordu. Bu sırada öğle saatlerinde Asaf Paşa’nın tümeninden bir tugay Keçeler koyü'nü ele geçirdi ve Karahasan köyünde bulunan Zavoyski’ye bir dizi saldırı gerçekleştirdi, ancak ilk etapta püskürtüldü. Bir saat sonra Osmanlı askerleri merkeze de saldırılar başlattı. Köyler altı kez el değiştirdi; Zaraysk askerleri'nin son güçleriyle savunma yaptığından Bulgarlar, Zaraysk Piyade Alayı'na duydukları minnetin göstergesi olarak Karahasan köyü’nün adını savaştan sonra Zaraevo'ya değiştirmiştir.
Öğlen 4. civarında Leonov’un birliği yeni bir tehlikeyle karşı karşıya kaldı: O ana kadar Başlar’da hareketsiz olan Sabit Paşa’nın tugayı taarruza geçti ve Spalahar Tepeleri’nden bir başka tugay daha aşağı inmeye başladı. Böylece Türkler muharebeye bir tümen kuvveti daha yollamış oldu. Bu şartlar altında Leonov’un mevzisini tutması mümkün değildi, ancak savunma emri bulunduğundan gelen takviye birliklerini (Morşantsev birliğinden gelen 9 bölük) sevk etti: bir tabur Zavoyski’nin emrine, 2 bölük ise merkezin güçlendirilmesine gönderildi. Çarpışma yeniden şiddetlendi ve General Leonov iki saat daha direndi. Saat 6. Sularında Sabit Paşa’nın tugayının ilerleyişi geri çekilme yolunu tehdit etmeye başladığında Leonov, birliklerine Gagovo'ya [bg] çekilme emri verdi. Geri çekilme düzenli şekilde gerçekleşti, ancak bazı zorluklar yaşandı. Sağ kanatta ve merkezde çekilmekte olan topçu birlikleri önemli destek sağladı; sol kanatta ise çarpışmanın sonuna doğru topçu bulunmaması nedeniyle Zavoyski, Osmanlı askerlerini karşı saldırı ile durdurmak zorunda kaldı. Saat 9. aralarında Leonov’un tüm birliği Gagovo’da toplandı ve Kara Lom boyunca süvari birlikleri bırakıp nehrin ötesine püskürtüldü.
Osmanlı'nın muharebede sırasında Karahasan köyünün etrafında 12.000 askeri vardı, ancak hepsi muharebeye katılmamıştır. Stepan Leonov'un emrinde is 3.500 asker vardı; 3.000 piyade, 500 süvari. Rus kaynaklarına göre muharebe sonucunda Leonov'un birlikleri'nin kayıpları: 4 orta rütbeli subay ve 105 düşük rütbeli asker öldürüldü, 22 subay ve 359 düşük rütbeli asker yaralandı. İngiliz kaynaklarına göre Rusların ölü sayısı en az 500 idi.
Kara Lom boyunca yapılan çatışmaların 30 Ağustos'taki savaş planı
Kastamonu'da 1965 Türkiye genel seçimleri

Kastamonu'da 1965 Türkiye genel seçimleri, 1965 Türkiye genel seçimlerinin parçası olarak 10 Ekim 1965'te yapıldı.
Sonuçlar

| --- | --- |
Seçmen sayısı: 222.489
Kullanılan Oy: 157.658
Geçerli oy: 147.572
Geçersiz oy: 10.086
Katılım oranı (%): 70,9
Milletvekili sayısı: 7

| Parti | Toplam | Oy oranı  (%) | Milletvekili  sayısı |
| --- | --- | --- | --- |
| Adalet Partisi | 90.738 | 61,5 | 4 |
| Cumhuriyet Halk Partisi | 29.315 | 19,9 | 1 |
| Millet Partisi | 14.385 | 9,7 | 1 |
| Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi | 7.466 | 5,1 | 1 |
| Yeni Türkiye Partisi | 4.888 | 3,3 | 0 |
| Bağımsız(lar) | 780 | 0,5 | 0 |
Türkiye İşçi Partisi: -
| Toplam | 147.572 | 100,00 | 7 |
İlçelerde en yüksek oyu alanlar

| İlçe | Parti |
| --- | --- |
Merkez: Adalet Partisi
Araç: Adalet Partisi
Azdavay: Adalet Partisi
Bozkurt: Adalet Partisi
Cide: Adalet Partisi
Çatalzeytin: Adalet Partisi
Daday: Adalet Partisi
Devrekani: Adalet Partisi
İnebolu: Adalet Partisi
Küre: Adalet Partisi
Taşköprü: Adalet Partisi
Tosya: Adalet Partisi
Seçilenler

| İsim | Parti |
| --- | --- |
Muzaffer Akdoğanlı: Adalet Partisi
Adil Aydın: Millet Partisi
Ahmet Şevket Bohça: Adalet Partisi
Hüseyin Sabri Keskin: Adalet Partisi
Osman Zeki Oktay: Adalet Partisi
Mehmet Adil Toközlü: Cumhuriyet Halk Partisi
İsmail Hakkı Yılanlıoğlu: Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi
Hîncești

| Hîncești |
| --- | --- |
Şehir

  Bayrak Arma 
Hîncești
Ülke:  Moldova
Bölge: Hîncești
Yüzölçümü
 • Toplam: 72.00 km²
Nüfus (2014)
 • Toplam: 12.491 
Zaman dilimi: UTC+02.00 (EET)
 • Yaz (YSU): UTC+03.00 (EEST)
Posta kodu: MD-3401
Alan kodu: +373 269
Resmî site primariahincesti.md
Hîncești (Rumence telaffuz: [hɨnˈt͡ʃeʃtʲ]), Moldova'da bir şehir ve belediyedir.
Hîncești, Moldova'nın başkenti Kişinev'in 33 km güneybatısında, Kogalnik nehri üzerinde yer almaktadır. 2003 yılından beri Hîncești Bölgesi'nin merkezidir.
Tarihi

Hîncești, 1500 yılında Dobreni adıyla kurulmuştur. 1812'de Rusya tarafından ilhak edilene kadar Boğdan Prensliği'nin bir parçasıydı. Rus İmparatorluğu döneminde, Ruslaştırılmış adıyla "Gincheshty" (Гинчешты) olarak bilinse de, Rumence adı Hîncești olarak kaldı.
I. Dünya Savaşı'ndan sonra, o dönemde Eflak ve Boğdan'ın birleşmesiyle kurulan Romanya'ya katıldı. II. Dünya Savaşı sırasında, 1940'ta Sovyetler Birliği tarafından işgal edildi ve burada doğan Grigori Kotovski'nin anısına "Kotovski" olarak yeniden adlandırıldı. Ancak 1941-1944 yılları arasında Romanya'nın kontrolüne geçmesiyle tekrar Hîncești adını aldı.
Savaş öncesinde bölgede büyük bir Yahudi topluluğu bulunuyordu; 1930 yılı itibarıyla kasabada 1.523 Yahudi yaşıyordu.
1945'ten 1965'e kadar yeniden Kotovski olarak adlandırılan yerleşim, 1965'te "Kotovsk" olarak değiştirildi. 1990 yılından itibaren ise tekrar Hîncești adını aldı.
Demografik yapı

2014 nüfus sayımına göre, Hîncești'nin nüfusu 12.491 kişiydi. Bu, 2004'teki bir önceki nüfus sayımında kaydedilen 15.281 kişiye kıyasla bir düşüş anlamına gelmektedir. Bu nüfusun 5.824'ü erkek ve 6.667'si kadındı.
Hîncești'nin etnik yapısı (2014)
Moldovalılar (%82.21)
Rumenler (%7.58)
Ruslar (%4.21)
Ukraynalılar (%3.68)
Diğer (%2.32)
Hîncești'de konuşulan diller (2014)
Moldovaca (%62.48)
Rumence (%26.45)
Rusça (%8.01)
Ukraynaca (%1.55)
Diğer (%1.51)
Önemli kişiler

Grigori Kotovski (1881–1925), Sovyet askeri lideri ve Komünist aktivist.
Manuk Bey, Zengin Ermeni tüccar.
Manuk Bey'in Hîncești'deki Konağı
Macarca

| Macarca |
| --- | --- |
Magyar
Macarca Yazı örneği.
Bölge: Orta Avrupa
Etnisite: Macarlar
Konuşan sayısı: 12.319.330  (2001)
Dil ailesi: Ural dilleri  Fin-Ugor dilleriUgor dilleriMacarca
Yazı sistemi: Latin alfabesi (Macar alfabesi)
Resmî durumu
Resmî dil:  Macaristan  Voyvodina  Burgenland  Avrupa Birliği
Tanınmış azınlık dili:  Ukrayna   Hırvatistan  Sırbistan  Slovakya   Slovenya  Avusturya    Romanya
Dil kodları
ISO 639-1: hu
ISO 639-2: hun
ISO 639-3: Çeşitli: hun – Modern Macarca ohu – Büyük Macarca
Macarca'nın konuşulduğu yerler.

Macarca (kendi dilinde magyar nyelvDosya:Hu-magyar nyelv.ogg), Ural dil ailesi içinde yer alan ve muhtemelen Ugor dilleri koluna ait, başlıca Macaristan ve çevresindeki ülkelerde konuşulan bir dildir. Dilin yaklaşık 14,5 milyon konuşanı vardır ve bunların 10 milyonu Macaristan'da yaşar. En büyük ikinci topluluk, 1,5 milyon konuşanı ile komşu Romanya'daki Transilvanya bölgesindedir.
Sınıflandırma

Macarca Ural dil ailesine mensuptur. Bu aile içerisinde ise Batı Sibirya ile Kuzey Norveç arasında yaşayan kavimlerin konuştukları Fin-Ugor dilleri grubunda yer alır. Çeremisçe, Fince, Estonca, Laponca, Ostyakça, Mordvince, Vogulca, Votyakça, Züryence de bu dil ailesi içinde yer almaktadır. Buna rağmen Fin-Ugor dillerinin gerçek bir Ural dil ailesi alt grubu olup olmadığı tartışmalıdır. Fin-Ugor dilleri içerisinde, Macarca, Hantıca ve Mansice Ugor dillerini oluşturur ve aile içinde birbirlerine en yakın akrabalık ilişkisini gösterirler.
Sınıflandırma > Eski teoriler

Eskiden Macarca Ural dilleri içerisinde daha geniş bir Ural-Altay dil ailesi içerisinde sınıflandırılmış olmasına rağmen, günümüzde genel kabul edilen görüş, Ural dillerinin kendi başına bir genetik aile oluşturduğu, Altay dillerinin ise aralarında akrabalık bulunmadığı ve bu benzerliklerin kültürel difüzyon ve alıntılamalar ile açıklanabileceği yönündedir. Aynı zamanda 18. ve 19. yüzyılda, Macarcanın Ural dilleri yerine Türk dilleri içerisinde sınıflandırılması gerektiğine dair, "Ugor-Türk Savaşı" (Az ugor-török háború) lakaplı akademik tartışmalar meydana gelmiştir, ancak fikir birliği Ugor dilleri üzerinde sağlanmıştır. Macarcanın Türkçeye benzerliğine verilen yaygın bir örnek şu cümledir: A zsebemben sok alma van. Cebimde çok elma var.
Tarih boyunca Çince, Baskça, Ermenice, Eski Mısırca, Etrüskçe, Farsça, İbranice, İngilizce, Hunca, Japonca, Keçuva dili, Magarca, Pelasgce, Sanskritçe, Sümerce, Tibetçe, Yunanca ve diğer 40 dilin de aralarında bulunduğu pek çok dil ile Macarcanın ilişkili olduğu iddia edilmiş olmasına rağmen ana akım dil bilimciler, bu iddiaları sözdebilimsel bulmaktadır.
Tarih

Macarlar yaklaşık M.Ö. 1000 yılında önce bağımsız bir kavim olarak yaşamaya başlamış ve Milat sıralarında Ural dağlarının doğusuna ulaşmışlardır. M.S. 5. yüzyılda Macarlar İç Asya'dan batıya doğru göç eden Türklere katılarak onlarla birlikte Kafkas bölgesine gelmişler ve kesintisiz 500 yıl boyunca da burada Oğuz Türkleri ile birlikte yaşamışlardır.[kaynak belirtilmeli] Macarlar tarihte Onoğurlar ve Ön Bulgarlar ile yakın bir ilişkide bulunmuş ve bu dönemde Macarcaya Oğur dilleri kökenli özellikle de hayvan yetiştiriciliği ve tarımla ilgili yaklaşık 250[kaynak belirtilmeli] kadar sözcük geçmiştir. Bunlara örnek olarak árpa (arpa), búza (buğday), borsó (burçak), gyümölcs (yemiş), szőlő (<sidleğ / üzüm), bor (şarap), bika (boğa), ökör (öküz), borjú (buzağı), barsony (<barçın/kadife), sátor (çadır), kapu (kapı), tenger (deniz), sárga (sarı), bélyeg (<bilig / pul) yer almaktadır.[kaynak belirtilmeli] Oğurlar, Macarların yazıyla tanışmasında önemli bir rol oynamıştır. Günümüz Macarcasında kullanılan ve Macarcaya Batı Türkçesinden geçen ír (yazmak) ve betű (<betik / harf) sözcükleri bu etkiyi göstermektedir.[kaynak belirtilmeli]
Günümüzdeki yurtları olan Karpatlar Havzası'na 896 yılında yerleşen Macarlar, 1001 yılında Hristiyanlığın kabulünden sonra bulundukları bölgenin etnik karakteri dolayısıyla Eski Kilise Slavcası, Sırp-Hırvatça, Sloven, Çek, Slovak dillerinden de tarım, ekonomi, ev aletleri, din, devlet yönetimine ilişkin birçok sözcük almışlardır. Bu dillerin yanı sıra Türk dilleri ailesinde yer alan Kumanca ve Peçenekçe de 12. ve 13. yüzyıl civarında Macarca üzerinde etkiler bırakmıştır. Macarca ise Rumenceyi etkilemiş olup, Rumencede yer alan söz varlığının yaklaşık %1,5'inin kökeni Macarcaya dayanmaktadır.
Bunun dışında Macar diline Latinceden de özellikle Hristiyanlık, devlet yönetimi, devletlerarası ilişkiler, eğitim ve hukuk alanlarında birçok sözcük girmiştir. Macarcaya en başta Almancadan olmak üzere, İtalyanca ve Fransızca, Arapça ve Farsçadan da birtakım sözcükler girmiştir.
Alfabe

Macarlar kendi dillerine özgü bazı sesleri gösteren işaretleri de ekleyerek Orhun alfabesindeki harflere çok benzeyen harflerden meydana gelen bir tür oyma yazısı kullanmışlardır.[kaynak belirtilmeli] Hristiyanlığı kabul ettikten sonra bu alfabe yerini Latin abecesine bırakmış olmakla birlikte bugünkü Romanya'nın Doğu Erdel bölgesinde oturan bir Macar boyu olan Székely'ler (Sekeller) tarafından yüzyıllar boyunca kullanılmıştır. Modern Macar alfabesi 44 harftir.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Büyük harfler
| A | Á | B | C | Cs | D | Dz | Dzs | E | É | F | G | Gy | H | I | Í | J | K | L | Ly | M | N | Ny | O | Ó | Ö | Ő | P | Q | R | S | Sz | T | Ty | U | Ú | Ü | Ű | V | W | X | Y | Z | Zs |
Küçük harfler
| a | á | b | c | cs | d | dz | dzs | e | é | f | g | gy | h | i | í | j | k | l | ly | m | n | ny | o | ó | ö | ő | p | q | r | s | sz | t | ty | u | ú | ü | ű | v | w | x | y | z | zs |