stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kasım Rimavi
Dış Bağlantılar

Prime Ministry of Jordan website
| g t Ürdün Başbakanları (Liste) |
| --- | --- | --- |
| Mavera-i Ürdün Emirliği (1921-1946) |  Tali'a  Raslan  er-Rikabi  Raslan  H. el-Hüda  er-Rikabi  H. el-Hüda  Sarrac  Haşim  T. el-Hüda  S. er-Rifai  Haşim  | Ürdün |
| Ürdün Krallığı (1946-) |  Haşim  S. er-Rifai  T. el-Hüda  el-Müfti  S. er-Rifai  T. el-Hüda  el-Mülki  T. el-Hüda  el-Müfti  H. el-Mecali  Haşim  S. er-Rifai  el-Müfti  Haşim  el-Nabulsi  el-Nemr  el-Halidi  Haşim  S. er-Rifai  H. el-Mecali  Talhuni  el Tel  S. er-Rifai  ibn Nasır  Talhuni  el Tel  ibn Nasır  Cuma  Talhuni  A. er-Rifai  Talhuni  A. er-Rifai  Davud  Tukan  el Tel  el-Levizi  Z. Rifai  M. Badran  Şerif  Rimavi  M. Badran  Ubeydat  Z. Rifai  ibn Şakir  M. Badran  el-Masri  ibn Şakir  Mecali  ibn Şakir  el-Kabariti  Mecali  et-Taravine  al-Revabde  er-Ragıb  el-Fayiz  A. Bedran  el-Bahit  el-Dehabi  Rifai  el-Bahit  el-Hasavne  et-Taravine  Ensur  el-Mulki  Razzaz  el-Hasavneh  Hasan  | Ürdün |
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: no2021057247  NLI: 987009706955905171  VIAF: 8426161938112139870001   WorldCat (LCCN): no2021-057247
Halka açık akvaryum

Amerika Birleşik Devletleri'nin en büyük akvaryumu olan Georgia Akvaryumu'nda bir balina köpek balığı
Monterey Bay Akvaryumu'ndaki Açık Okyanus sergisi
Dubai Mall Akvaryumu'ndaki ana akvaryum
Halka açık akvaryum veya Halka açık su hayvanat bahçesi, canlı suda yaşayan hayvan ve bitki örneklerini halkın izlemesi için barındıran bir hayvanat bahçesinin sudaki karşılığıdır. Halka açık akvaryumların çoğunda, ev akvaryumcularının tuttuklarından daha büyük tankların yanı sıra daha küçük tanklar bulunur. İlk halka açık akvaryumlar 19. yüzyılın ortalarında yapıldığından beri popüler hale geldi ve sayıları arttı. Çoğu modern akredite akvaryum, koruma konularını ve halkı eğitmeyi vurgular.
Tarih

İlk halka açık akvaryum Mayıs 1853'te Londra Hayvanat Bahçesi'nde açıldı; Balık Evi, bilindiği gibi, bir sera gibi inşa edildi. PT Barnum, yanmadan önce New York City'de Broadway'de bulunan, kurduğu Barnum's American Museum'un bir parçası olarak 1856'da ilk Amerikan akvaryumunu hızla takip etti. 1859'da Boston'da Aquarial Gardens kuruldu. Paris'teki Jardin d'Acclimatation ve Viennese Aquarium Salon (her ikisi de 1860'ta kuruldu), Hamburg'daki Hamburg Hayvanat Bahçesi'nin bir parçası olan Deniz Akvaryumu Tapınağı (1864) gibi bir dizi akvaryum daha sonra Avrupa'da açıldı. Berlin (1869) ve Brighton'daki (1872) akvaryumlar.
Eski Berlin Akvaryumu 1869'da açıldı. İnşaat alanı, Berlin Hayvanat Bahçesi'nde değil, şehir merkezinde Unter den Linden (büyük bir cadde boyunca) olacaktı. Akvaryumun ilk yöneticisi, 1863'ten 1866'ya kadar Hamburg Hayvanat Bahçesi'nin eski yöneticisi olan Alfred Brehm, Eğitime önem veren halk akvaryumu, bir kısmı doğal kayadan yapılmış bir mağara gibi tasarlandı. Geologische Grotte, " yerkabuğunun katmanlarını " tasvir etti. Mağarada ayrıca foklar için kuşlar ve havuzlar da bulunuyordu. Aquarium Unter den Linden üç katlı bir binaydı. Zemin katta makine ve su depoları, birinci katta balıklar için akvaryum leğenleri bulunuyordu. Brehm'in kuşlara olan özel ilgisi nedeniyle, ikinci katta etrafına memeliler için kafesler yerleştirilmiş devasa bir kuş kafesi bulunuyordu. Tesis 1910'da kapandı.
Amsterdam Hayvanat Bahçesi'ndeki Artis akvaryumu, 1882'de Viktorya dönemine ait bir binanın içine inşa edilmiş ve 1997'de yenilenmiştir. Artis akvaryumu, 20. yüzyılın sonunda olduğu gibi, 19. yüzyılın sonunda da son teknoloji olarak kabul edildi.
30 Eylül 2013'teki kapanışından önce, en eski Amerikan akvaryumu, 1873'te kurulan Washington DC'deki Ulusal Akvaryum'du. Bunu diğer halka açık akvaryumların açılışı izledi: San Francisco (Woodward's Gardens, 1873–1890), Woods Hole (Woods Hole Science Aquarium, 1885), New York City (New York Aquarium, 1896 – günümüz), San Diego (Scripps, 1903), Honolulu (Waikiki Akvaryumu, 1904 – günümüz), Detroit (Belle Isle Akvaryumu, 1904–2005, 2012 – Günümüz), Philadelphia (Philadelphia Akvaryumu, 1911–1962), San Francisco (Steinhart Akvaryumu, 1923), Chicago (Shedd Akvaryumu, 1929). Uzun yıllar boyunca, Shedd Akvaryumu, 2005 yılında Atlanta'daki Georgia Akvaryumu açılana kadar Amerika Birleşik Devletleri'nin en büyüğüydü. Eğlence ve su sirki sergileri, Philadelphia'daki Aquarama Aquarium Theatre of the Sea (1962–1969) ve Camden'ın yeniden icat ettiği Adventure Aquarium 2005, eski adıyla New Jersey Eyalet Akvaryumu'nda (1992) temalar olarak birleştirildi.
İlk Japon halk akvaryumu, "Uonozoki" (şimdi Tokyo Deniz Yaşamı Parkı) adlı küçük bir tatlı su akvaryumu, 1882'de Ueno Hayvanat Bahçesi'nde açıldı.
Halk akvaryumları bugün

Modern akvaryum tankları milyonlarca litre su tutabilir ve yunuslar, köpekbalıkları veya beluga balinaları gibi büyük türleri barındırabilir. Bu, kalın, şeffaf akrilik cam pencerelerle gerçekleştirilir. Su samurları ve foklar dahil olmak üzere suda yaşayan ve yarı suda yaşayan memelilere genellikle akvaryumlarda bakılır. Oregon Coast Akvaryumu veya Florida Akvaryumu gibi bazı kuruluşlarda su kuşları bulunur.  Modern akvaryumlar ayrıca suda veya yakınında vakit geçiren kara hayvanlarını ve bitkileri de içerir.
Pazarlama amacıyla, birçok akvaryum, kalıcı koleksiyonlarına ek olarak özel sergiler sunar. Bazılarında evcil hayvan çiftliğinin suda yaşayan versiyonları vardır. Baltimore, Maryland'deki Ulusal Akvaryum, Upland Tropikal Yağmur Ormanı ve çok katlı Atlantik Mercan Resifi dahil olmak üzere çeşitli sergilere ev sahipliği yapmaktadır. Monterey Bay Akvaryumu'nda, ziyaretçilerin dokunmaya teşvik edildiği yaygın ışın türleri ile dolu sığ bir tank vardır. South Carolina Akvaryumu, ziyaretçilerin Saltmarsh Aviary sergilerinde ışınları beslemelerine olanak tanır.
En büyük halka açık akvaryum, 2014 yılında Zhuhai, Hengqin'de açılan ve toplam 48,75 milyon litre (12,87 milyon ABD galonu) suyla Chimelong Ocean Kingdom tema parkıdır. İkinci en büyüğü, 800'den fazla türden 100.000'den fazla deniz hayvanı için toplam 45 milyon litre (12 milyon ABD galonu) su ile güney Singapur'daki Deniz Yaşam Parkı'dır.
Lojistik

Halka açık akvaryumların çoğu, sabit bir doğal deniz suyu kaynağı için okyanusa yakın yerleştirilmiştir. Bir iç bölge öncüsü, özel tank vagonlarında demiryolu ile sevk edilen deniz suyunu alan Chicago'daki Shedd Akvaryumu  idi. Şehrin kullanılmayan su işlerinde inşa edilen erken (1911) Philadelphia Akvaryumu, yakındaki nehir çok kirlendiğinde arıtılmış şehir suyuna geçmek zorunda kaldı. Benzer şekilde, kısa süre önce açılan Georgia Akvaryumu, tanklarını şehir su sisteminden gelen tatlı suyla doldurdu ve tuzlu su sergilerini, evde yaşayan akvaryumcular için mevcut olan ticari tuz ve mineral katkı maddelerinin aynısını kullanarak tuzladı. South Carolina Akvaryumu, sergileri için tuzlu suyu doğrudan Charleston limanından çekiyor.
Ocak 1985'te Kelly Tarlton, büyük bir şeffaf akrilik tünel içeren ilk akvaryumun inşasına başladı, Kelly Tarlton'ın Yeni Zelanda, Auckland'daki Sualtı Dünyası. İnşaat 10 ay sürdü ve 3 milyon Yeni Zelanda dolarına mal oldu. 110 metre (360 ft) tüneli, bir fırında yerel olarak şekillendirilmiş bir tonluk (2.200 lb) Alman plastiği levhalarından inşa edildi. Artık hareketli bir yürüyüş yolu ziyaretçileri taşıyor ve okul çocukları grupları ara sıra orada yüzen köpekbalıkları ve vatozların altında yatıya kalıyor.
Samantha Muka'ya göre, halka açık yeni akvaryumlar oluşturmak pahalı bir süreçtir ve suda yaşayan hayvanların hayatta kalabileceği ortamlar yaratmanın lojistik talepleri nedeniyle projeyi ekonomik olarak sürdürülemez hale getirecek kadar pahalı hale gelebilir.
Aktiviteler

Halka açık akvaryumlar genellikle oşinografik araştırma kurumlarıyla bağlantılıdır veya onların araştırma programlarını yürütür ve bazen yerel sularda bulunabilen türler ve ekosistemler konusunda uzmanlaşır. Örneğin, Britanya Kolumbiyası'nın Vancouver kentindeki Vancouver Akvaryumu, özellikle Kuzeybatı Pasifik ekosistemi için deniz araştırmaları, koruma ve deniz hayvanlarının rehabilitasyonu için bir merkezdir. 1964'te Vancouver Akvaryumu, Moby Doll adında bir katil balinayı yakalayan ikinci akvaryum oldu. Esaret altında üç aydan biraz daha kısa bir süre hayatta kaldı ve akvaryum onu bir günlüğüne halka teşhir etti, ancak çığır açan bilimsel araştırmalara daha fazla önem verdi. Akvaryum ayrıca diğer orkaları, beyaz balinaları, deniz gergedanlarını ve yunusları yakaladı. Monterey Bay Akvaryumu, büyük beyaz bir köpek balığı sergileyen ilk halka açık akvaryumdu. Eylül 2004'ten başlayarak, Outer Bay sergisi (şimdi Açık Deniz galerileri), bir dizi büyük beyaz köpek balığının ilk evi oldu. Köpekbalığı 198 gün boyunca akvaryumdaydı (önceki rekor 16 gündü). Köpekbalığı 31 Mart 2005'te serbest bırakıldı. New Jersey'deki Macera Akvaryumu'nda suaygırları var. Aquarium du Québec kutup ayılarına ev sahipliği yapar.
Monterey Bay Akvaryumu'nda geçici olarak getirilen büyük beyaz köpekbalığı, Monterey, ABD.
Ulusal Akvaryum, Baltimore, ABD
Kaunas, Litvanya'daki bir alışveriş merkezindeki akvaryum
Okinawa, Japonya'daki Okinawa Churaumi Akvaryumu
Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Burj Al Arab'daki Al Mahara restoranı
Dubai Akvaryumu, Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri
Georgia Akvaryumu'ndaki sergi tüneli, Atlanta, ABD
Finlandiya, Kotka'daki Maretarium'daki Baltık Denizi Akvaryumu
Detroit, Michigan'daki Belle Isle Su Hayvanat Bahçesi'ndeki Çeşitli Su Hayvanat Bahçeleri, 1900
18. yüzyılda Japonya'da bir akvaryum
Georgia Akvaryumu'nun en büyük akvaryumunda bir balina köpek balığı
Sea Life Melbourne Akvaryumu'nda beslenme saatinde büyük bir kalabalık topluyor
Türkiye millî futbol takımı istatistikleri ve rekorları listesi

Türkiye millî futbol takımı istatistikleri ve rekorları listesi, takımın tarihinde oynadığı karşılaşmalara dair verileri içerir.
Bireysel rekorlar > Forma giyme

Ana madde: Türkiye millî futbol takımı futbolcuları listesi
Koyu yazım aktif futbol hayatı devam eden oyuncuları gösterir. Liste sıralaması için ilk olarak maç sayısı, ardından gol sayısı kullanılmıştır. Son güncelleme: 14 Ekim 2024.
| # | Futbolcu | Mevki | Yıl(lar) | Maç | Gol | DK | AŞ | Kaynak |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Rüştü Reçber | KL | 1994-2012 | 120 | 0 | 2002 | 1996, 2000, 2008 |  |
| 2 | Hakan Şükür | FV | 1992-2007 | 112 | 51 | 2002 | 1996, 2000 |  |
| 3 | Bülent Korkmaz | DF | 1990-2005 | 102 | 3 | 2002 | 1996 |  |
| 4 | Emre Belözoğlu | OS | 1999-2019 | 101 | 9 | 2002 | 2008 |  |
| 5 | Arda Turan | OS | 2006-2017 | 100 | 17 |  | 2008, 2016 |  |
| 6 | Hakan Çalhanoğlu | OS | 2013-2024 | 94 | 20 |  | 2016, 2020, 2024 |  |
| 6 | Tugay Kerimoğlu | OS | 1990-2007 | 94 | 2 | 2002 | 1996, 2000 |  |
| 8 | Alpay Özalan | DF | 1995-2005 | 90 | 4 | 2002 | 1996, 2000 |  |
| 9 | Hamit Altıntop | OS | 2004-2014 | 82 | 7 |  | 2008 |  |
| 10 | Mehmet Topal | OS | 2008-2018 | 81 | 2 |  | 2008, 2016 |  |
| 11- | Diğer oyuncular |  |  |  |  |  |  |  |
Bireysel rekorlar > Golcüler

14 Ekim 2024 itibarıyla Türkiye formasıyla 10 ve üzeri gol atan isimler şöyledir:
Koyu yazım aktif futbol hayatı devam eden oyuncuları gösterir.
| # | Oyuncu | Yıl(lar) | Gol | Maç |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Hakan Şükür | 1992-2007 | 51 | 112 |
| 2 | Burak Yılmaz | 2006-2023 | 31 | 77 |
| 3 | Tuncay Şanlı | 2003-2010 | 22 | 80 |
| 4 | Lefter Küçükandonyadis | 1948-1963 | 21 | 46 |
| 4 | Cenk Tosun | 2013-2024 | 21 | 53 |
| 6 | Hakan Çalhanoğlu | 2013-2024 | 20 | 94 |
| 7 | Metin Oktay | 1955-1968 | 19 | 36 |
| 7 | Cemil Turan | 1969-1979 | 19 | 44 |
| 7 | Nihat Kahveci | 2000-2010 | 19 | 69 |
| 10 | Arda Turan | 2006-2022 | 17 | 100 |
| 11 | Cengiz Ünder | 2016-2023 | 16 | 51 |
| 12 | Zeki Rıza Sporel | 1923-1932 | 15 | 16 |
| 13 | Ertuğrul Sağlam | 1993-1997 | 12 | 26 |
| 14 | Arif Erdem | 1993-2004 | 11 | 60 |
| 15 | Umut Bulut | 2007-2018 | 10 | 39 |
Bireysel rekorlar > Teknik direktörler

Ana madde: Türkiye millî futbol takımı teknik direktörleri listesi
Takım rekorları

Ana madde: Türkiye millî futbol takımı maçları listesi
Zaid Rifai

| Zaid Rifai |
| --- | --- |

22. Ürdün Başbakanı
Görev süresi 4 Nisan 1984 - 27 Nisan 1989   (5 yıl, 23 gün)
Hükümdar: Hüseyin
Yerine geldiği: Ahmed Ubeydet
Yerine gelen: Zaid bin Şakir
Görev süresi 26 Mayıs 1973 - 13 Temmuz 1976   (3 yıl, 48 gün)
Hükümdar: Hüseyin
Yerine geldiği: Ahmad Lozi
Yerine gelen: Mudar Badran
Kişisel bilgiler
Doğum: Zaid Sameer al-Rifai 27 Kasım 1936(1936-11-27) Amman, Mavera-i Ürdün Emirliği, Britanya İmparatorluğu
Ölüm: 12 Ağustos 2024 (87 yaşında) Amman, Ürdün
Partisi: Bağımsız
Evlilik(ler): Muna al-Rifai
Akraba(lar): Samir er-Rifai (Babası)   Abdülmünim Rifai (Amcası)   Behçet Talhuni (Kayınpederi)
Çocuk(lar): Samir Rifai
Bitirdiği okul: Harvard Üniversitesi
Mesleği: Siyasetçi, Diplomat
Zaid Sameer al-Rifai (Arapça: زيد الرفاعي; 27 Kasım 1936 - 12 Ağustos 2024), Ürdünlü siyasetçi.
Dış Bağlantılar

Prime Ministry of Jordan website
| g t Ürdün Başbakanları (Liste) |
| --- | --- | --- |
| Mavera-i Ürdün Emirliği (1921-1946) |  Tali'a  Raslan  er-Rikabi  Raslan  H. el-Hüda  er-Rikabi  H. el-Hüda  Sarrac  Haşim  T. el-Hüda  S. er-Rifai  Haşim  | Ürdün |
| Ürdün Krallığı (1946-) |  Haşim  S. er-Rifai  T. el-Hüda  el-Müfti  S. er-Rifai  T. el-Hüda  el-Mülki  T. el-Hüda  el-Müfti  H. el-Mecali  Haşim  S. er-Rifai  el-Müfti  Haşim  el-Nabulsi  el-Nemr  el-Halidi  Haşim  S. er-Rifai  H. el-Mecali  Talhuni  el Tel  S. er-Rifai  ibn Nasır  Talhuni  el Tel  ibn Nasır  Cuma  Talhuni  A. er-Rifai  Talhuni  A. er-Rifai  Davud  Tukan  el Tel  el-Levizi  Z. Rifai  M. Badran  Şerif  Rimavi  M. Badran  Ubeydat  Z. Rifai  ibn Şakir  M. Badran  el-Masri  ibn Şakir  Mecali  ibn Şakir  el-Kabariti  Mecali  et-Taravine  al-Revabde  er-Ragıb  el-Fayiz  A. Bedran  el-Bahit  el-Dehabi  Rifai  el-Bahit  el-Hasavne  et-Taravine  Ensur  el-Mulki  Razzaz  el-Hasavneh  Hasan  | Ürdün |
Artur Bernardes

| Artur Bernardes |
| --- | --- |

1922'de Bernardes
12. Brezilya Devlet Başkanı
Görev süresi 15 Kasım 1922 - 14 Kasım 1926   (3 yıl, 364 gün)
Yardımcı: Estácio Coimbra
Yerine geldiği: Epitácio Pessoa
Yerine gelen: Washington Luís
Kişisel bilgiler
Doğum: Artur da Silva Bernardes 8 Ağustos 1875(1875-08-08) Minas Gerais, Brezilya İmparatorluğu
Ölüm: 24 Mart 1955 (79 yaşında) Rio de Janeiro, Brezilya
Partisi: Minas Gerais Cumhuriyetçi Parti (PRM)
Evlilik(ler): Clélia Vaz de Melo (e. 1903; ö. 1955)
Bitirdiği okul: São Paulo Üniversitesi
Mesleği: Siyasetçi
İmzası: 
Artur da Silva Bernardes (8 Ağustos 1875, Minas Gerais - 24 Mart 1955, Rio de Janeiro), Brezilyalı siyasetçi.
Devlet Başkanlığı

Bernardes 8 Ağustos 1875 tarihinde Viçosa, Minas Gerais'de doğdu. 1918 yılında Minas Gerais eyaletinin valisi olarak seçildi. 1922'de yapılan başkanlık seçimlerinde 56.03% oranında oy alarak 1. Brezilya Cumhuriyeti nin Devlet Başkanı oldu. Devlet başkanlığı 1926 yılına kadar sürdür. Başkanlığı süresince pek çok askeri isyan yaşanmıştır ve başkanlık dönemi sıkıyönetim kontrolünde geçmiştir.
Kalmukya arması

Kalmukya Cumhuriyeti arması
Kalmukya Cumhuriyeti arması, Rusya'nın federal bir bölümü olan Kalmukya Cumhuriyeti'nin bir sembolüdür. 14 Haziran 1996 tarihinde cumhuriyet parlamentosu tarafından kabul edildi.
Açıklama

Arması, resmi mavi bir arka plan üzerinde ulusal bir süs çerçevesinde sarı rengiyle temsil eder. Tabanı beyaz bir lotus çiçeğinin yapraklarını tasvir eder.
Soner Alp

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Soner Alp
Doğum tarihi:  17 Mart 1962 (62 yaşında)
Doğum yeri:  İzmit, Kocaeli
Mevkii:  Defansif orta saha
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1981-1987 |  Kocaelispor |  126 |  (7) |
| 1987-1988 |  Ankaragücü |  6 |  (0) |
| 1989-1990 |  Sakaryaspor |  0 |  (0) |
| 1990-1991 |  Petkimspor |  15 |  (0) |
| Toplam |   |  147 |  (7) |
Teknik direktörlük kariyeri
1996-1997:  Karamürselspor
1998:  İzmitspor
1999-2000:  İzmitspor
2003-2004:  Sapancaspor
2008-2009:  Maltepespor
2010-2011:  Kocaelispor
2012:  İzmit Çenesuyu Plajyoluspor
2014:  İzmit Belediyespor
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 29 Mart 2015 
Soner Alp (d. 17 Mart 1962, Kocaeli), Türk eski futbolcu ve teknik direktör.
Kocaelispor'un eski futbolcularındandır. İlköğrenimi İstiklal İlkokulu'nda, orta öğrenimi İnkılap Ortaokulu'nda, liseyi Mimar Sinan Lisesi'nde tamamlamıştır. İlimtepe Futbol Akademisi'nden mezun olmuştur. Futbol hayatını Kocaelispor çatısı altında geçirmiştir. Sonrasında Fatih Terim MKE Ankaragücü'nü çalıştırdığı esnada bu takıma transferi gerçekleşmiştir. Doğduğu andan itibaren İzmit'te yaşamakta olan Alp evli ve iki çocuk babasıdır. Son olarak Şubat 2010'dan Nisan 2011 tarihine kadar Kocaelispor'u çalıştırmıştır.
Nan Pa'ch töreni

Nan Pa'ch töreni (ayrıca Paach töreni ), Guatemala'daki San Marcos, San Pedro Sacatepequez'de kutlanan bir mısır töreni ritüelidir. 7 Aralık 2013'te UNESCO, töreni Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras olarak resmen tanıdı.
Tören, insanlar ve doğa arasındaki yakın bağlantıyı vurgulayan bir ritüelde bereketli hasatlar için şükran ifade eder. Tören, Mam diliyle yapılan duaların yanı sıra giydirilmiş törensel mısır koçanlarını da içerir.
Paach töreni, bazı genç insanlar tarafından gereksiz ve eski moda olarak görüldüğü için giderek daha seyrek hale gelmiştir, ekonomik belirsizlik bazı taşıyıcıların inancın kaybı nedeniyle uygulamadan çekilmesine neden oldu.
Hüseyin Cahit Yalçın

| Hüseyin Cahit Yalçın |
| --- | --- |

Doğum: 7 Aralık 1875 Balıkesir, Osmanlı Devleti
Ölüm: 18 Ekim 1957 (81 yaşında) İstanbul, Türkiye
Defin yeri: Feriköy Mezarlığı, İstanbul
Meslek: Gazeteci  ·  yazar
Milliyet: Türk
Edebî akım: Servet-i Fünûn

17 Kasım 1923 tarihli Resimli Gazete'nin 11. sayısında Hüseyin Cahit Bey'e dair bir çizim.
Hüseyin Cahit Yalçın (7 Aralık 1875 - 18 Ekim 1957), Türk gazeteci, yazar, çevirmen, siyasetçi.
Yazı hayatına Servet-i Fünûn döneminde edebiyatçı olarak başlamış, II. Abdülhamit, II. Meşrutiyet, Mütareke, Atatürk, İsmet İnönü ve Demokrat Parti dönemlerinde her daim sert kalemiyle yazdığı polemik ve eleştirilerle ve aynı zamanda da kültürün yaygınlaşmasına destekleriyle akıllarda kalmıştır.
Yaşamı

7 Aralık 1875'te babasının görevi nedeniyle bulundukları Balıkesir'de dünyaya geldi. İstanbullu bir ailenin oğlu olan Hüseyin Cahit'in babası, orta halli bir maliye memuru (Aşar Müdürü) olan Ali Rıza Efendi, annesi Fatma Neyyire Hanım'dır. Hüseyin Suat adında ağabeyi vardır. İlköğrenimini İstanbul'da, ortaöğrenimini Serez'de Askeri Rüştiye'de tamamladı. 1889'da İstanbul'da Dersaadet İdadîsinde (İstanbul Lisesi) öğrenim gördü. Edebiyata ilgisi öğrencilik yıllarında başladı İlk romanı "Nâdide" 1891'de yayımlandı.
Lise öğrenimini tamamladıktan sonra 1893-1896 yılları arasında İstanbul'da, Mekteb-i Mülkiye'de yükseköğrenim gördü. Okulun son sınıfında birkaç arkadaşıyla “Mektep” adlı dergiyi çıkararak  gazeteciliğe başladı. Daha sonra Edebiyat-ı Cedide topluluğuna katılan Hüseyin Cahit, gazetecilik yaşamını Servet-i Fünun dergisinde yayımlanan öyküleri, sanata ilişkin makalelerinin yanı sıra, Mütalaa, Tarik, Sabah ve Saadet gibi gazetelerdeki yazıları ile de sürdürdü.
1896'da yükseköğrenimini ikincilikle tamamladı. Bir süre Maarif Nezareti Mektub-i Kalemi'nde çalıştıktan sonra 1897 yılından itibaren Vefa ve Mercan İdadilerinde Türkçe, Fransızca öğretmenliği ve idarecilik yaptı. 1899'da ilk öykü kitabı Hayat-ı Muhayyel yayımlandı.
Yaşamı > Servet-i Fünûn dergisi

1900 yılında Tevfik Fikret'in dergiden ayrılmasından sonra Servet-i Fünun Dergisi'nin yönetimini üstlendi. 1901'de ikinci romanı "Hayal İçinde" Servet-i Fünun’da tefrika edildi. Dergi, 16 Ekim 1901’de  yayımlanan, Fransızcadan çevirdiği “Edebiyat ve Hukuk” adlı bir yazıda Fransız Devrimi’nden söz edildiği gerekçesiyle II. Abdülhamid yönetimince kapatılınca bir süre yazı yaşamından çekildi. 1901-1908’de dilbilgisi ve sözlük çalışması yaptı, "Türkçe Sarf ve Nahiv" adında bir dil bilgisi kitabı hazırladı.
Yaşamı > Tanin gazetesi ve Milletvekilliği

1908'de II. Meşrutiyet'in ilanından sonra memuriyetten ayrılan ve edebiyatı bırakıp gazeteciliğe ve siyasete başladı. İttihat ve Terakki yöneticilerinin isteği doğrultusunda Ağustos 1908'de Tevfik Fikret ve Hüseyin Kazım Kadri ile birlikte Tanin gazetesini kurdu. İlk sayısı 1 Ağustos 1908'de yayımlanan gazetenin başyazarlığını üstlendi. İttihat ve Terakki'nin siyasi alanda bir nevi kalemşoru oldu. Tanin, zamanla kamuoyunun gözünde İttihat ve Terakki ile özdeşleşti ve onun yayın organı olarak görüldü.
Aynı yıl İttihat ve Terakki'den milletvekili seçildi. 1908-1912 Osmanlı Meclisi Mebusanı, 1912 Nisan-Ağustos Osmanlı Meclis-i Mebusanı ve 1914-1918 Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda İstanbul milletvekili olarak yer aldı. Meclisin ikinci dönem çalışmalarında meclis başkanlığını yürüttü.
Yaşamı > 31 Mart Ayaklanması

31 Mart Ayaklanması sırasında ayaklanmayı çıkaran güçler tarafından matbaası basılan  ve öldürülmeye çalışılan Hüseyin Cahit, saklanıp kurtulurken Lazkiye milletvekili Emir Arslan Bey, ayaklanmacılar tarafından Hüseyin Cahit sanılarak öldürüldü. Hüseyin Cahit ise Rus elçiliğinin yardımı ile Romanya'ya kaçtı ve Mehmet Reşat’ın tahta çıkarıldığı 27 Nisan 1909’da ülkeye dönerek gazetesinin yayınını sürdürdü.
Yaşamı > Düyun-u Umumiye Vekilliği

1911'de Maliye Bakanı Mehmet Cavit Bey’in teklifi ile Düyunu Umumiye Dayinler vekili olarak görev verildi. 1922 Mayısında adaylığı Ankara hükûmeti tarafından reddedilinceye kadar bu görev nedeniyle yüksek bir aylık almayı sürdürdü.
Yaşamı > Tanin’in Satılması

Hükümete yönelik eleştirileri yüzünden 1912’de gazetesinin kapatılması üzerine Viyana’ya kaçan Hüseyin Cahit, Bâb-ı Âli Baskını’ndan sonra İstanbul’a dönebildi. 31 Ocak 1913’te yeniden çıkartmaya başladığı Tanin’de eleştirilerini artık İttihat ve Terakki’ye yöneltti. Partiden gelen uyarıların sıklaşması üzerine Tanin’i 30 Ocak 1914’te partiye sattı.
Yaşamı > Malta Sürgünü

Hüseyin Cahit, I. Dünya Savaşı sonrası İstanbul’un işgal edilip meclisi dağıtan İngilizler tarafından Şubat 1919’da  tutuklanıp Bekirağa Bölüğü’ne konulan 78 kişi arasındaydı. Diğer tutuklularla birlikte Malta'ya sürüldü (Haziran 1919). Malta’da ayrıcalıklı bir konumda oldu; bir otelde  veya pansiyonda oturmasına, ailesini getirmesine izin verildi. Sürgünlüğü sırasında İngilizce ve İtalyanca öğrendi. “Oğlumun Kütüphanesi” adlı çeviri dizisini hazırlamaya başladı. 16 Mart 1921 günü Türk ve İngiliz hükûmetleri arasında imzalanan anlaşma ile serbest bırakıldı. Diğer sürgünlerden ayrı olarak varlıklı diğer üç kişi ile birlikte 29 Nisan 1921 günü adadan ayrıldı. Ailesi ile birlikte diğer Avrupa şehirlerini gezdikten sonra 15 Temmuz 1922'de işgal altındaki İstanbul'a döndü.
Yaşamı > Renin ve Tanin

1922'de Malta'dan İstanbul'a döndükten sonra Tanin adıyla gazete çıkarmasına izin verilmeyince gazeteyi "Renin" adıyla çıkarmaya başladı. Bir yandan da çeşitli çeviri eserler yayınladı. Hüseyin Cahit, gazetesinde Anadolu'da devam eden milli mücadeleyi destekleyici yazılar kaleme aldı ve bir süre sonra gazetesinin adını Tanin'e dönüştürdü. Her ne kadar yazılarıyla İstiklal Savaşı’na destek verse de saltanatın kaldırılması, cumhuriyetin ilanı, halifeliğin kaldırılması konularındaki tutumu nedeniyle gazete Ankara hükûmeti tarafından muhalif bir yayın organı haline gelmekle suçlandı ve Hüseyin Cahit muhalif gazeteci ilan edildi.
Yaşamı > İstiklal Mahkemesi'nde İlk Yargılanma

Lozan Anlaşması’ndan sonra Hint asıllı iki İngiliz’in İngiltere İslam Cemiyeti adına başbakanlığa gönderdikleri mektubu, henüz başbakanlığa ulaşmadan, 5 Aralık 1923 günü gazetesinde yayımlanması nedeniyle İstiklal Mahkemesi’nde yargılandı. Başka iki gazetenin daha (İkdam ve Tevhid-i Efkar) başyazar ve müdürlerinin yargılandığı duruşmalar Ocak 1924’e kadar sürdü ve mahkeme tüm gazetecilerin beraatine karar verdi.