Hırtsıjıqo Ale
Biyografi > Ölümü

Eylül 1836'da, Şapsığlar ve Hajret Kabardeylerinin de dahil olduğu 2.000 kişilik (1.200'ü kan yemini etmiş) Abzeh ordusu, Hırtsıjıqo Ale ve oğlu Hasan komutasında bir baskın düzenlemek üzere toplandı. Ancak General Zass'ın ajanları bu kararı öğrendiğinden, Zass’ın ordusu Çerkesleri takip etmeye başladı. Çerkeslerin Batalpaşinsk'e baskın yapmayı planladıkları haberi geldiğinde, Zass, Batalpaşinsk'in çevresindeki geçitleri gizlice kuşatmıştı. Ancak Çerkesler takip edildiklerini anlayınca aniden bu baskından vazgeçip, 800 kişiyle Kuban Nehri'ni geçtikten sonra 100 kilometre uzaklıktaki Kislovodsk yakınlarında bir Rus karakoluna saldırdılar. Saldırıda Rus askerlerini öldürdükten sonra, 5 esir ve 20 at arabası dolusu ganimetle köylerine dönmeye başladılar.
Bu sırada Ruslara sadık olan 200 Çerkes ve Nogay, Rus ordusuna katılıp Rus ordusunu kestirme yollar kullanarak Çerkes ordusunun geçeceği nokta olan Küçük Zelençuk Nehri'ne yakın bir yere ulaştırdılar. Sabah olduğunda Çerkes ordusu yaklaşıyordu ve Ruslar çatışmaya hazırlanmaya başladı. Çerkeslerin Rus ordusunu 3 kilometre mesafeden fark etmesiyle çatışmalar başladı. Ruslar tepeye konuşlandırdıkları 1 topla Çerkeslere ateş açıyordu ve bu durum Çerkeslerin nişan almasını zorlaştırıyordu. Topun olduğu tepenin alt kısımlarında Rus keskin nişancıları yer almıştı. Her iki taraf da salvo ateşinden sonra otların arasına siper püskürtülüp geri çekildiler ve ateş etmeye devam ettiler.
Tüm bu sırada, Rus hattı ilerlemiş ve Çerkeslerden 5-6 kişilik bir grup, keskin nişancıların karşısındaki kayalık yamaca ulaşmıştı. Grup, Rus hattının içinde kaldığından Kozakları rahatsız ediyordu. Grup içerisinde cüsseli, uzun gri sakallı, yaşlı ve iyi giyimli olarak tanımlanan Hırtsıjıqo Ale de vardı ve her atışı isabet ediyordu. Subay Kornet Kokoff, Ale tarafından vurulunca ona doğrudan ateş açıldı ve Ale birden fazla kez ağır isabetler aldı. İki taraf da onun kim olduğunu fark etmişti. Tüfeğini tekrar kaldırmaya çalışırken dengesini kaybedip tüfeğini kayalara düşürdü ve kendisi de uçurumdan düştü. Düştükten sonra tekrar ayakta durmaya çalışıp düşman eline geçmemesi için kılıcını ve tabancalarını kayalara vurarak kırmaya çalıştı. En sonunda bilincini kaybedip, son bir çöküşle Kozakların arasına düştü. Ale'nin yakın silah arkadaşları, hayatta olan tek oğlu ve oğlunun atalıkı da yamaca açılan tüfek ateşi sırasında vurulup ölmüşlerdi.
Bu olurken bir dakika boyunca kimse ateş açmamıştı. Ale'nin cesedi düşmeden hemen önce Çerkesler sırtlarında tüfek, ağızlarında çekilmiş kılıçları ve ellerindeki tabancalarıyla öfke içinde savaş naraları atarak Kozaklara doğru koşarak saldırmaya başladılar. Kozaklar panik içinde geri çekilmeye başladı. Birkaç Çerkes, Ale'nin cesedini haykırışlar içinde yerinden kaldırdı. Bu sırada Rus keskin nişancılar kayalıklardan inerek Çerkesleri kuşattı. Kozaklar bu durumu fark edince geri çekilmeyi durdurdu. Etrafı sarılı olan Çerkeslerden çok azı çıkabildi ancak Ale'nin naaşını kurtardılar.
Çerkesler, düşmanın eline geçmemesi için atlarının eyerlerini çıkardıktan sonra onları öldürüp Ale'nin naaşıyla birlikte dik yamaçları tüfek ateşi altında hızla tırmandılar ve en yüksek tepede, Hırtsıjıqo Ale'nin naaşı etrafında toplandılar. 3 saatlik muharebede Çerkesler—Ale dahil—bazı kaynaklara göre 41 kişi kaybetti ve ölenler aynı yerde gömüldü.
Komutan Hırtsızjıqo Ale'nin üye olduğu Cançate sülalesinin tamgası