stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Taşıyıcı RNA
Antikodon

Bir antikodon üç nükleotitten oluşan bir birimdir, mRNA'daki kodonundun üç bazına karşılık gelir. Her tRNA spesifik bir antikodon üçlü dizisine sahiptir, bu üçlü bir aminoasit için olan bir veya daha çok kodon ile baz çiftleşmesi yapabilir. Örneğin, lizin için kodonlardan biri AAA'dır; bir lizin tRNA'sının antikodonu UUU olabilir. Bazı antikodonlar birden fazla kodon ile baz eşleşmesi yapabilir, oynak baz eşleşmesi (İng. wobble base pairing) denen bir olgunun soncu. Çoğu zaman, antikodonun ilk nükleotidi, mRNA'da bulunmayan iki bazdan biridir: inozin ve psödouridin, bunlar birden fazla baz ile hidrojen bağı kurabilir. Genetik kodda bir aminoasit, üçüncü pozisyon olasılıklarının tüm dördü tarafından belirlenebilir. Örneğin glisin amino asidi GGU, GGC, GGA ve GGG kodon dizileri tarafından kodlanır.
tRNA molekülü ile amino asitleri belirleyen kodonlar arasında birebir bir ilişki sağlamak için hücrede 61 tip tRNA molekülü olması gerekir. Ancak, çoğu hücrede 61'den daha az sayıda tRNA vardır çünkü oynak baz belli bir amino asidi belirleyen birden fazla (ama mutlaka hepsi değil) kodona bağlanabilir.
Aminoasilasyon

Aminoasilasyon bir bileşiğe bir aminoasil grubu eklme sürecidir. 3' CCA uçları bir amino aside kovalent bağlanmış tRNA molekülleri üretir.
Her tRNA bir aminoasil tRNA sentetaz tarafından ona spesifik bir amino asit ile aminoasillenir (veya yüklenir) her bir amino asit için birden çok tRNA ve birden çok antikodon olabilirse de, normalde her bir amino asit için bir aminoasil tRNA sentetaz vardır. Uygun tRNA'ın sentetaz tarafından tanınması sadece antikodon tarafından sağlanmaz, alıcı sap da önemli bir rol oynar.
Reaksiyon:
amino asit + ATP → aminoasil-AMP + PPi
aminoasil-AMP + tRNA → aminoasil-tRNA + AMP
Bazen, bazı organizmalarda bir veya daha çok aminoasil tRNA eksik olabilir. Bunun sonucu olarak tRNA kimyasal olarak ilişkili başka bir amino asit ile yüklenebilir. Doğru amino asit, yanlış yüklenmiş amino asidi modifiye eden enzimler tarafından yapılır. Örneğin, Helicobacter pylori'de glutaminil tRNA sentetaz eksiktir. Glutamat tRNA sentetaz, tRNA-glutamin (tRNA-Gln)'i hatalı olarak glutamat ile yükler. Bir amidotransferaz sonra glutamatın asi yan zincirini amide dönüştürüp doğru yüklenmiş bir gln-tRNA-Gln oluşturur.
Ribozoma bağlanma

Ribozomda tRNA molekülleri için üç bağlanma yeri vardır: A ('aminoasil'), P ('peptidil') ve E (İngilizce 'exit', yani "çıkış") konumları. Translasyon sırasında A konumuna, o anda bulunan kodon tarafından belirlenen şekilde, bir aminoasil-tRNA bağlanır. Bu kodon büyümekte olan peptit zincirine bağlanacak olan bir sonraki amino asidi belirler. A konumu ancak P konumuna ilk aminoasil-tRNA bağlandıktan sonra çalışır. Birden çok amino asidin bir zincir halinde birbirine bağlı olduğu bir peptidil-tRNA molekülü, P konumunda bulunan kodona bağlıdır. Aminoasil tRNA'ya ilk bağlanan yer, P konumudur. P konumunda bulunan bu tRNA sentezlenmiş olan amino asit zincirini taşır. E konumunda ise, ribozomu terk etmek üzere olan boş tRNA yer alır.
tRNA genleri

Canlılar genomlarında bulunan tRNA genlerinin sayısı bakımından farklılık gösterir. Genetik çalışmalarda yaygın olarak kullanılan bir model organizma olan Nematod solucanı C. elegans'ın çekirdek genomunda 29.647 gen vardır, bunların 620'si tRNA genleri kodlar. Ekmek mayası Saccharomyces cerevisiae'nın genomunda 275 tRNA geni vardır. İnsan genomunda 27.161 gen vardır, bunların 4421'i protein kodlamayan RNA genleridir, bunların arasında tRNA genleri de vardır. 22 tane mitokondriyal tRNA geni; 497 tane sitoplazmik tRNA kodlayan çekirdek geni ve 324 tane tRNA kökenli psödogen vardır.
Sitoplazmik tRNA genleri antikodon özelliklerine göre 49 aileye gruplandırılabilir. Bu genler, 22. ve Y kromozomu hariç tüm kromozomlarda bulunabilir. Kromozom 6'nın 6p bölgesinde 140 tRNA geni ile yüksek bir yoğunlaşma vardır.
Ökaryotik hücrelerde tRNA moleküllerinin transkripsiyonu RNA polimeraz III tarafından yağılır. Buna karşın, mRNA moleküllerinin transkripsiyonu RNA polimeraz II tarafından yapılır. Pre-tRNA'larda intronlar bulunur. Bakterilerde bunlar kendi kendini çıkarma özelliğine sahiptir. Ökaryot ve ve arkelerde ise tRNA uçbirleştirmesi yapan endonükleazlar bu işlemden sorumludur.
Tarih

Francis Crick, RNA alfabesinin proteine aktarılması için bir adaptör molekül olması gerektiği varsayımından yola çıkarak tRNA'nın varlığı hipotezlemişti. 1960'larda ABD'de Alex Rich, Don Caspar, Jacques Fresco ve Birleşik Krallık'ta King's College London'da bir grup tarafından tRNA'ların yapısı üzerine önemli çalışmalar yapılmıştır. 1965'te Robert W. Holley tarafından yapılan bir diğer yayın, birincil yapı üzerine olmuştur. İkincil ve üçüncül yapılar 1974'te Amerikalı Kim Sung-Hou ve Britanyalı Alexander Rich and Aaron Klug'un araştırma grupları tarafından X-ışını kristalografisi ile elde edilmiştir.
tRNA'nın yapısı. CCA kuyruk (turuncu), Alıcı sap mor, D kolu kırmızı, Antikodon kol mavi ve Antikodon siyah, T kolu yeşil.
Rusya Çarlığı

Başlığın diğer anlamları için Rusya (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Rusya Çarlığı (Rusça: Русское Царство, Russkoye Tsarstvo ya da Российское царство, Rossiyskoye tsarstvo), 1547 yılında Korkunç İvan'ın Çar unvanı almasıyla başlayan ve 1721'de Çar I. Petro'nun Rus İmparatorluğu'nu kurmasıyla son bulan Rus devletinin resmî adıdır. Çarlıktan önce bu topraklarda Moskova Knezliği egemen olduğu için çarlık Batı Avrupa dillerinde Moskova olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca Rusça ve Türkçe kaynaklarda da Moskova Çarlığı olarak bilinir.
Köken

16. yüzyılda, azalan Moğol ve Altın Orda baskılarıyla birlikte Moskova Knezliği bölge üzerindeki etkisini arttırmış ve III. İvan'ın son Bizans imparatorunun kızı ile evlenmesi ile de Bizans'ın varisi olduğunu ilan etmişti. Aristokratlar, olaydan sonra yönetimde Bizans geleneklerini sürdürmüşler ve İstanbul'un Fethi'nin ardından bütün Ortodoks kiliselerinin başı sayılan Rus Ortodoks Kilisesi'nin Rusya'nın Roma ve Bizans imparatorluklarından sonra Üçüncü Roma olacağına dair kehaneti de Moskova Prensliği'nin bölgedeki Ortodokslar üzerindeki etkinliğinin artmasını sağlamıştı.
Korkunç İvan'ın 1547'de resmen Rus Ortodoks Kilisesi tarafından Çar ilan edilmesi ile Rusya Çarlığı kuruldu. Korkunç İvan, Kazan Hanlığı ile yıllardır devam eden savaşları 1552 yılında başkent Kazan'ı alarak sonlandırdı. Daha sonra Astrahan Hanlığı'nı da ele geçiren İvan, Rusya'nın sınırları Orta Asya'ya dayanmış oldu.
Bizans'ın mirası

16. yüzyıla gelindiğinde Rus çarları güçlü ve otokratik birer figürdü. Moskova hükümdarı bu unvanı kullanarak Bizans İmparatoru ve Moğol Han'ı ile eşitliğini sağlayarak onlar gibi büyük bir hükümdar veya imparator (çar (Rusça: царь) Roma İmparatorluğu unvanı/ismi "Sezar"ın Slav uyarlaması) olduğunu vurgulamaya çalıştı. III. İvan, 1472'de son Bizans İmparatoru XI. Konstantinos Paleologos'un yeğeni Sophia Palaiologina ile evlenince Moskova Bizans terimlerini, ritüellerini, unvanlarını ve hala Rusya arması olarak kullanılan çift başlı kartal amblemini kabul etti.
İlk başlarda çarlar, Bizans terimi "otokrat"ı sadece bağımsız bir hükümdar olduklarını nitelendirmek için kullansa da IV. İvan'dan itibaren mutlak hakimiyet (otokratik) anlamında kullanıldı. 1547'de Büyük Dük IV. İvan, Çar olarak taç giydi ve böylece en azından Rus Ortodoks Kilisesi tarafından İmparator olarak tanındı. 1453'te Konstantinopolis Osmanlı İmparatorluğu'nun eline geçince özellikle Pskov Başrahibi 1510'da Rus çarının tek meşru Ortodoks hükümdar, Moskova'nın ise Üçüncü Roma olduğunu ve Rus çarının Hristiyanlık'ın ve daha önceki dönemlerde Roma İmparatorluğu'nun (Batı ve Doğu) iki merkezi olan Roma ve Konstantinopolis'in son halefi olduğunu iddia etti. "Üçüncü Roma" konsepti ilerleyen yüzyıllarda Rus halkı tarafından kendilerini tanımlamak için kullanıldı.
IV. İvan'ın hükümdarlığının erken dönemi

Çarların otokratik hükmü IV. İvan döneminde zirveye ulaştı ve çarlar "Grozny" unvanını aldı. Rusça "grozny" sözcüğü İngilizceye "terrible (korkunç)" olarak çevrildi. Bu çeviri eski İngilizcede "terrible"ın karşılığı olan ilham verici, tehlikeli, güçlü, zorlu gibi bir anlamda kullanılmıştı. Türkçede ise "korkunç" olarak kullanıldı ve bu unvan aynı zamanda İvan'ın takma adı oldu. Yani bu unvan kötülük veya kusurluluk gibi anlamları ifade etmez.
IV. İvan 1533'te üç yaşındayken Moskova Büyük Knezi oldu. İvan 1547'de tahtta otoritesini sağlayana dek boyarlar Şuyski ve Belski naiplik için yarıştı. Moskova'nın imparatorluk iddialarını yansıtan İvan, Bizans imparatorlarının taç giyme ritüellerinin model alındığı bir ritüelle Çar olarak taç giydi. Bir grup boyarın destekleri ile İvan hükümdarlığına bir dizi yararlı yenilikle başladı. 1550'de yeni bir kanun ilan etti ve askeriyeyi ve yerel yönetimleri yeniledi. Bu yenilikler savaş durumunda devleti dik tutmayı amaçlıyordu.
IV. İvan'ın dış politikası

Moskova, Batı Avrupa'da Baron Sigismund von Herberstein'ın Rerum Moscoviticarum Commentarii'yi (doğrudan çevirisi Moskova'ya Dair Notlar) 1549'da yayımlamasına kadar hala tam anlamıyla bilinmiyordu. Herberstein, az ziyaret edilen ve edildiğinde bile kötü anlatılan bir devletin batıda tanınmasına olanak sağlamıştı. 1630'lara gelindiğinde ise Rus Çarlığı, eserleri Avrupa'nın tüm büyük dillerine çevrilen, parlak ve bilgili bir yazar olan Adam Olearius tarafından ziyaret edildi.
Rusya ile ilgili ilk bilgiler genellikle İngiliz ve Hollandalı tüccarlara dayanıyordu. Bu tüccarlardan biri olan Richard Chancellor, 1553'te Beyaz Deniz'e açıldı ve sonrasında da çarlığın iç bölgelerine ilerledi. İngiltere'ye geri döndüğünde ise kendisi, Sebastian Cabot, Sir Hugh Willoughby ve bazı Londralı tüccarlar ile birlikte Moskova Şirketi'ni kurdu. IV. İvan, ülkesindeki bu tüccarları I. Elizabeth ile mektuplaşmak için kullandı.
1530'lar ve 1540'lardaki kargaşaya rağmen Rusya genişlemeye devam ederek 1533'ten 1584'e kadar topraklarını 2.8 milyon kilometre kareden 5.4 kilometre kareye çıkardı. İvan, önce Volga'nın ortasındaki Kazan Hanlığı'nı ilhak edip daha sonrasında ise Volga'nın Hazar'a döküldüğü yer alan Astrahan Hanlığı'nı ilhak ederek Hazar'a açıldı. Bu genişlemeleri Rusya'ya bugün bile hala devam eden ayrı etnik ve dini kökenler barındıran bir devlet yapısı kazandırdı. Ayrıca Volga'nın kontrol altına alınması ile birlikte Orta Asya'nın kapıları aralanmış oldu.
Güneye iniş nispeten daha kolay olsa da Ivan'ın kuzeybatıya ilerleyerek Baltık Denizi'ne çıkmayı denemesi daha zor oldu. 1558'te Ivan'ın Livonya'yı işgali yirmi beş yıl sürecek olan Lehistan, İsveç ve Danimarka'ya karşı yürütülen savaşlara sebebiyet verdi. Başlarda bir dizi başarı elde etse de Ivan'ın Baltık seferi yenilgiyle sonuçlandı.
Rusya'nın Livonya'ya odaklanmasından yararlanan Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Kırım Hanı Devlet Giray ve 120 bin kadar süvarisi Molodi Muharebesi'nde yenilene dek kuzeye ve Rusya içlerine doğru pek çok yağma ve fetih harekatında bulundu. Molodi Muharebesi, Tatarları yıpratsa da on yıllar boyunca güney sınırı Kırım Hanlığı ve Nogay Hanlığı tarafından düzenli olarak yağmalanmaya devem etti. Bu yağmaların köstek olması için ise on binlerce askerin koruduğu bir kaleler zinciri olan Büyük Barikat Hattı kuruldu.
Opriçnina

Ana madde: Opriçnina
İvan, 1550'lerin sonunda danışmanlarını, hükûmeti ve boyarları kendine düşman etti. Tarihçiler bunun sebebinin politik ve kişisel düşmanlıklar mı yoksa İvan'ın zihinsel dengesizliği mi olduğunu belirleyemedi. 1565'te Rusya iki bölüme ayrıldı: knezin kendi toprakları (ya da Opriçnina ve kamusal alanlar (ya da Zemşçina). İvan kendi toprağı olarak devletin en önemli ve zengin bölgelerini seçmişti. İvan'ın göz koyduğu topraklarda İvan'ın ajanları; bölgedeki boyarlara, tüccarlara ve sıradan halka baskılar yapıp topraklarına el koydu ve hatta onları infaz etti. Böylece Rusya'da Novgorod Katliamı (1570) olarak da bilinen on yıllık terör dönemi başladı. Opriçnina'nın politikalarının bir sonucu olarak İvan, önde gelen bütün boyarların ekonomik ve politik gücünü kırdı. Böylece Rusya'da onun yerine geçebilecek bir kişi bırakmayıp devletini daha da merkeziyetçi bir hale getirdi. Bu politikalarından dolayı ticaret azaldı, vergiler ve şiddet eylemleri arttı bunun sonucu olarak köylü halk Rusya'yı terk etmeye başladı. Köylülerin ülkeyi terk etmelerini onları topraklarına bağlayarak engellemeye çalışan İvan, Rusya'yı yasal köleliğe yaklaştırdı. 1572'de İvan sonunda Opriçnina uygulamalarını bıraktı.
Popüler bir teoriye göre Opriçnina'nın uygulanma amacı, savaş için kaynak sağlamak ve iç muhalefeti bastırmaktı ancak sebebi ne olursa olsun İvan'ın iç ve dış politikaları Rusya'ya üzerinde yıkıcı etkiler bıraktı ve ülkeyi Karışıklık Dönemi'ne (Smutnoye vremya, 1598-1613) sürükledi.
Romanovlar

Ana madde: Romanov Hanedanı
Yeni hanedanın ilk görevi devletin düzenini sağlamak olmuştu. 1617'de Rusya'nın düşmanları Polonya ve İsveç arasında savaş çıkınca Rusya bu durumdan yararlanıp  İsveç ile barıştı. 1605-1618 Lehistan-Rusya Savaşı, 1618'de Deulino Antlaşması ile son buldu. Antlaşmaya göre 1509'da Litvanya Büyük Dükalığı'ndan alınan Smolensk'de dahil olmak üzere bazı bölgeler Lehlere terk edildi.
Romanov Hanedanı'nın ilk yöneticileri kötü yöneten kişilerdi. Mihail'in saltanatı sırasında devlet işleri 1619'da Moskova Patriği olan çarın babası Filaret'in ellerindeydi. Mihail'in oğlu Aleksey (1645-1676 arasında hüküm sürdü) döneminde ise çar hükûmeti yönetmek için Boris Morozov'u görevlendirmişti. Morozov, görevini kötüye kullanarak halkını sömürdü. Çar onu 1648'deki Moskova İsyanı'ndan sonra görevden almak zorunda kaldı.
1632'de Smolensk'i almak için yapılan başarısız bir girişimden sonra Çarlık, Polonya ile 1634'te barıştı. Polonya Kralı IV. Władysław Waza'nın babası ve selefi III. Zygmunt Waza, Karışıklık Dönemi sırasında Rus boyarlarınca Rus çarı seçilmişti. Antlaşmanın bir koşulu olarak Władysław, bu unvan ile ilgili tüm iddialarından vazgeçti.
Vahşi Ovalar'a ilerleyiş

Ana madde: Vahşi Ovalar
Rus Çarlığı bölgesel genişleyişini 17. yüzyılda da sürdürdü. Güneybatıda o zamanlar Vahşi Ovalar olarak adlandırılan ve Polonya-Litvanya Birliği'nin yönetimi altında olsa da halkının Çarlık yönetimini istediği günümüz Doğu Ukrayna ve Güneybatı Rusya'nın  topraklarından çoğunlukla steplerden oluşan bölge üzerinde hak iddia etti. Bölgenin en önemli halklarından biri olan Zaporojya Kazakları askeri oluşumlar şeklinde örgütlü bir şekilde burada yaşıyordu. (Bu Kazaklar, Slav kökenli olup Türk  olan Kazaklarla karıştırılmamalıdır.) Bu Kazakların bir bölümü Kayıtlı Kazaklar ismiyle Leh ordusunda savaşsa da genellikle özgürlüklerine düşkün bir toplum olup Lehlere de birkaç kez ayaklanmıştı.
Bu gibi başkaldıranlardan biri olan 1648'deki Hmelnitski Ayaklanması sırasında Doğu Ukrayna'daki köylüler de sosyal ve dini sebeplerden ötürü Leh yönetimine karşı başkaldırıya katılmıştı. Ayaklanmanın başlangıcında Kazaklar, Kırım Tatarlarının desteğini alsa da Lehlerin Tatarları taraf değiştirmeye ikna etmesi üzerine Kazaklar askeri yetersizlikleri ile baş başa kaldı. Askeri anlamda yardıma gereksiniminden dolayı Zaporojya'nın lideri Hetman Bohdan Hmelnitski, Rus Çarı I. Aleksey'den yardım istedi. 1654'te Aleksey, Kazaklar ile Pereyaslav Antlaşması'nı imzalayarak yardımlarına cevap verdi ve böylelikle Polonya ve Rusya arasında 13 yıllık bir savaşa sebebiyet verdi. 1667'de Kazak Hetmanlığı'nın tarafı olmadığı Andrusovo Antlaşması antlaşması ile savaş sona erdirilirken Kazaklar bunu Rusya'nın kendilerine ihaneti olarak gördü. Antlaşma uyarınca Dinyeper Nehri'nin doğusundaki Kazaklar Rus, batısındaki Kazaklar Leh egemenliğine bırakılsa da bu durum çok uzun sürmedi ve 18. yüzyıldaki Poltova Savaşı'nın ardından tüm Kazak bölgeleri Moskova'ya bağlandı.
Sibirya'nın fethi

Ana madde: Rusya'nın Sibirya'yı fethi
Rusya, doğuya doğru ilerleyişinde çok az direnişle karşılaştı. 1581'de kürk ticaretine ilgili Stroganov tüccar ailesi, Batı Sibirya'ya keşif gezileri düzenlemek için Kazak lider Yermak Timofeyeviç'i kiraladı. Yermak, Sibir Hanlığı'nı yendi ve Obi ve İrtiş ırmaklarının batısındaki toprakları Rus Çarlığı'nın toprağı ilan etti.
Mangazeya gibi üslerden ayrılan kimi tüccarlar ve kaşifler Rusya'nın sınırlarını Obi Irmağı'ndan Yenisey Irmağı'na, daha sonra Lena Irmağı'na ve en son da Pasifik Okyanusu'na kadar genişletti. 1648'de Kazak lider Semyon Dejnyov, Asya ve Amerika kıtaları arasında bir geçiş noktası buldu. 17. yüzyılın ortalarına gelindiğinde Ruslar Amur Irmağı'na ulaşıp Çinglerle sınır olmuştu.
Çing Hanedanıyla yaşanan bir dizi savaştan sonra Rusya ve Çin arasında 1689'da barış imzalandı. Nerçinsk Antlaşması ile Rusya, Amur Vadisi'ndeki hak iddialarından vazgeçti ancak Baykal Gölü'nün doğusunun ve Pekin'e giden ticaret yolunun üzerinde egemenlik sağladı. Çin ise Mançurya'daki egemenliğini sağlamlaştırdı.
18. yüzyıl (İmparatorluğa geçiş)

Büyük Petro (1672-1725) Rus Çarlığı Avrupa'da söz sahibi bir devlet haline getiren en önemli kişidir.
Örgütlenme

Mestnichestvo
Pososhniye lyudi
Sloboda
Ukaz
Vochina
Prikaz
Podyachy
Dyak
Devlet bayrakları

Çarlık boyunca kullanılan tek bir bayrak yoktu. Onun yerine pek çok yerde pek çok ayrı bayrak kullanılmaktaydı:
Çarca kullanılan standart bayraklar:
'Rus Çarı'nın standart bayrağı (1693–1700): beyaz, mavi ve kırmızı üç renkli bayrağın ortasında altın bir çift başlı kartal bulunurdu. 1700 yılında İmparatorluk bayrağı ile değiştirildi. (aşağıda göreceğiniz üzere)
Rus Çarı tarafından kullanılan İmparatorluk bayrağı: eski üç renkli bayrağın yerine kabul edilen bu bayrağın üzerinde Aziz Vladimir'in Kırmızı Arması'nı taşıyan siyah bir çift başlı kartal bulunurdu.
Rus sivil bandrası: mavi, beyaz ve kırmızı renklerden oluşan bu bayrak I. Petro tarafından yayımlanan kararname ile 20 Ocak 1705'te yürürlüğe girmiştir.
Rus İmparatorluk Donanması Donanma bandrası: beyaz zemin üzerine mavi çapraz hatları olan  bu bayrak 1712'de yürürlüğe girdi. Öncesinde Rus donanma bandrası beyaz, mavi ve kırmızı üç renkliydi.
Rus İmparatorluk Donanması'nın Jacki: kırmızı zemin üzerine mavi çapraz hatlardan oluşan bayrak 1700'de kabul edildi.
Rus Çarı'nın standart bayrağı (1693–1700)
Rus İmparatorluk Donanması'nın donanma bandrası (1697–1699)
Rus İmparatorluk Donanması'nın donanma bandrası (1699–1700),  geçiş bayrağı
Rus İmparatorluk Donanması'nın jacki (1700'den itibaren)
Rus İmparatorluk Donanması'nın donanma bandrası (1712'den itibaren)
IV. İvan'ın fildişi tahtı
Boris Godunov döneminde bugünkü yüksekliğine ulaşan Büyük İvan Çan Kulesi
Moskova'nın atlı okçuları
İvan Fyodorov ve Pyotr Mstislavets tarafından 1564'te yazılan ve ilk baskı Rusça kitaplardan olan "Havari" kitabı
Lehler, Moskova Kremlini'ni Prens Pojarski'ye teslim ediyor, 1612. Ernst Lissner tarafından tasvir edildi.
Andrei Ryabushkin: Çar Mihail Boyar Duma ile toplantıda" (1893)
1654-1667 Lehistan-Rusya Savaşı sırasında bir Rus soylu süvarisi (поместная конница).
Vasily Surikov: Yermak'ın Sibirya'yı Fethi (1895)
Karlıova

Başlığın diğer anlamları için Karlıova (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Karlıova |
| --- | --- |
İlçe

 Bingöl ilinin konumu
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Bingöl
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Tufan Bağır Gilan
 • Belediye başkanı: Veysi Bingöl (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 1392 km²
Rakım: 1940 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 29.650
 • Kır: 20,581
 • Şehir: 8.732
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 12004
İl alan kodu: 426
İl plaka kodu: 12
Resmî site Kaymakamlık
Karlıova, Bingöl iline bağlı bir ilçedir.
İlçenin 1 belediyesi, 47 köyü mevcuttur. Mahalle muhtarlığı sayısı ise 6'dır.
Tarihçe

Halife Ömer zamanında İslam Devletlerinin topraklarına katılır. 1514 Çaldıran Muharebesini kazanmasından sonra Osmanlı topraklarına katılır. Cumhuriyet'in ilanından sonra 1936 yılına kadar Muş'a bağlı olan yerleşim, Bingöl'ün il olmasıyla yeni kurulan bu ile ilçe olarak bağlanmıştır. Yapılan seçimle birlikte adının Karlıova olarak değişmesi oy birliğiyle kabul edilmiştir.[kaynak belirtilmeli]
Coğrafya

Karlıova ilçesi, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümünde bulunmaktadır. Bingöl ili Merkez ilçesinin kuzeydoğusunda bulunan yerleşim, kabaca doğu - batı doğrultusunda uzanış gösteren ve çoğunlukla 3000 m yüksekliğindeki dağların (Karagöl Dağları 3057 m, Bingöl Dağı 3193 m, Şeytan Dağları 2.839 m, Şerafettin Dağları 2388 m) orta kesiminde yer alır. Genel olarak yükseltisi 1900 metreyi aşan, yüksek düz alanların geniş yer kapladığı yöre, aynı zamanda birkaç akarsuyun (Peri Suyu, Göynük Çayı, Murat Nehri) kaynaklarını aldığı hidrografik sınır olma özelliğine de sahiptir. İlçenin yüzölçümü 1311 km² dir. Bunun il yüzölçümüne oranı %16,60'dır. İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 1940 metredir. İl merkezinden uzaklığı 70 km'dir. Güneşin doğuşu bu ilçe sınırları içinde izlenebilmektedir.
Kuzey Anadolu Fay Hattı ve Doğu Anadolu Fay Hattı

Türkiye'nin en büyük 2 fay hattı olan Kuzey Anadolu Fay Hattı ve Doğu Anadolu Fay Hattı bu bölgede birbirleri ile birleşmektedir. Dolayısı ile Türkiye'de en büyük deprem tehlikesinde olan yerlerden biridir. 17 Ağustos 1949 tarihinde, Karlıova'da 6,7 Ms büyüklüğünde deprem meydana gelmiş olup, yaşanan depremde 450 kişi ölmüş ve 3500 bina hasar görmüştür.
Nüfus

| Yıl> Bingöl ilçesi (Muş) | Toplam> Bingöl ilçesi (Muş) | Şehir> Bingöl ilçesi (Muş) | Kır> Bingöl ilçesi (Muş) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1935 | 5.345 | 337 | 5.008 |
Karlıova ilçesi (Bingöl)
| 1940 | 6.395 | 401 | 5.994 |
| 1945 | 6.684 | 508 | 6.176 |
| 1950 | 12.217 | 657 | 11.560 |
| 1955 | 13.632 | 924 | 12.708 |
| 1960 | 15.918 | 950 | 14.968 |
| 1965 | 18.307 | 1.350 | 16.957 |
| 1970 | 21.573 | 2.167 | 19.406 |
| 1975 | 26.589 | 3.631 | 22.958 |
| 1980 | 30.789 | 5.727 | 25.062 |
| 1985 | 32.636 | 5.998 | 26.638 |
| 1990 | 33.257 | 8.504 | 24.753 |
| 2000 | 32.421 | 8.761 | 23.660 |
| 2007 | 32.147 | 7.985 | 24.162 |
| 2008 | 32.569 | 6.851 | 25.718 |
| 2009 | 32.052 | 6.202 | 25.850 |
| 2010 | 32.350 | 6.380 | 25.970 |
| 2011 | 32.426 | 6.254 | 26.172 |
| 2012 | 32.244 | 6.515 | 25.729 |
| 2013 | 32.212 | 6.676 | 25.536 |
| 2014 | 31.467 | 6.672 | 24.795 |
| 2015 | 30.603 | 6.490 | 24.113 |
| 2016 | 31.226 | 10.777 | 20.449 |
| 2017 | 30.619 | 12.229 | 18.390 |
| 2018 | 29.650 | 7.551 | 22.099 |
| 2019 | 29.174 | 8.419 | 20.755 |
| 2020 | 29.313 | 8.732 | 20.581 |
Nokia
Geçmişi > 1865–1967

Şirketin kökenleri, Güney Batı Finlandiya'nın, maden mühendisi Fredrik Idestam tarafından bir orman sanayi işletmesinin kurulduğu 1865 yılına kadar uzanmaktadır.
1868 yılında, Tampere yakınlarındaki Nokia kentinin yakınında kendisine ait olan ikinci bir kâğıt hamuru fabrikası kuruldu. 1871'de, Idestam, arkadaşı Leo Mechelin ile birlikte, ikinci bir kâğıt hamuru fabrikasından sonra Nokia diye bir şirket kurdu. İlerleyen 90 yıl boyunca, Nokia kendi başına elektrik üretimi gibi etkinliklerle birlikte bir orman ve enerji endüstrisi şirketi olacaktı.
1898 yılında başka bir yerde Finnish Rubber Works Ltd kurulmuş ve 1912 yılında Finnish Cable Works faaliyetine başlamıştır. Finnish Cable Works, telefon ve elektrik kablolarını üretirken Finnish Rubber Works, kaloşlar ve diğer kauçuk ürünlerini üretti; Nokia 1930'lu yıllardan başlayarak 1990'lı yılların başlarına kadar hem sivil hem de askeri kullanım için solunum maskeleri de hazırladı. Bu iki şirketin ve Nokia'nın mülkiyeti yavaş yavaş birkaç kişinin eline geçmiştir. Son olarak 1967 yılında, üç şirket Nokia Corporation olarak birleşmiştir. Nokia'nın Başkanı ve CEO'su şu an Rajeev Suri'tur.