stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kapitalizmin tarihi
Tüccar kapitalizmi ve merkantilizm > Ortaya çıkışı

Modern kapitalizm, 16. ve 18. yüzyıllar arasındaki erken modern dönemde merkantilizmin bazı unsurlarını andırmaktadır. Merkantilist uygulamaların ilk kanıtları erken modern Venedik, Cenova ve Pisa'daki Akdeniz'deki külçe ticareti üzerinde görülmektedir. Ancak merkantilizmin asıl doğduğu bölge Atlantik Okyanusu'dur.
İngiltere, Elizabeth Dönemi'nde merkantilizme geniş ölçekli ve bütüncül bir yaklaşım getirmeye başladı. Ulusal ticaret dengesi üzerine erken bir yazım olan 1549 tarihli "Discourse of Common Weal of this Realm of England" şöyle yazmaktadır: "Yabancılardan onlara sattığımızdan daha fazlasını almamaya her zaman dikkat etmeliyiz, çünkü böylece kendimizi yoksullaştırıp onları zenginleştiririz." Bu dönem, Kraliçe Elizabeth'in sarayının İspanyolların ticaret üzerindeki baskısına meydan okuyabilecek ve yurt içinde külçe altın üretimini artırabilecek bir deniz ve ticaret filosu geliştirmeye yönelik çeşitli ama genellikle birbirinden kopuk çabalarına sahne oldu. Elizabeth Parlamento'da Ticaret ve Seyrüsefer Yasalarını destekledi ve İngiliz gemiciliğinin korunması ve desteklenmesi için donanmasına emirler verdi.
Bu çabalar, çok daha büyük ve güçlü İspanyol İmparatorluğu'na karşı İngiltere'nin savunmasında ulusal kaynakları yeterince organize etti ve 19. yüzyılda küresel bir imparatorluk kurmanın temelini attı. İngiliz merkantilist sistemini kurdukları için en çok tanınan yazarlar arasında Elizabeth Sistemini ilk kez dile getiren Gerard de Malynes ve Thomas Mun bulunmaktadır. Malynes'in "England's Treasure by Forraign Trade, or the Balance of our Forraign Trade is The Rule of Our Treasure" adlı eseri ticaret dengesi kavramına sistematik ve tutarlı bir açıklama getirmiştir. Eser 1620'lerde yazılmış ve 1664'te yayınlanmıştır. Ticari doktrinler Josiah Child tarafından daha da geliştirilmiştir. Çok sayıda Fransız yazar 17. yüzyılda Fransız politikasının merkantilizm etrafında şekillenmesine yardımcı olmuştur. Fransız merkantilizmi en iyi Jean-Baptiste Colbert (göervde olduğu 1665-1683) tarafından dile getirilmiş, ancak onun politikaları Napolyon döneminde büyük ölçüde liberalleştirilmiştir.
Tüccar kapitalizmi ve merkantilizm > Doktrinler

Merkantilizm döneminde Avrupalı tüccarlar, devlet kontrolleri, sübvansiyonlar ve tekellerle desteklenerek, kârlarının çoğunu mal alım satımından elde ettiler. Francis Bacon'ın sözleriyle, merkantilizmin amacı "ticaretin açılması ve dengelenmesi; imalatçıların el üstünde tutulması; tembelliğin yasaklanması; israfın ve aşırılığın kantar yasalarıyla bastırılması; toprağın iyileştirilmesi ve işlenmesi; fiyatların düzenlenmesiydi..." Benzer ekonomik regülasyon uygulamaları daha önce Orta Çağ kentlerinde başlamıştı. Ancak merkantilizm döneminde, mutlakiyetçiliğin eşzamanlı yükselişi göz önüne alındığında, devlet ekonominin düzenleyicisi olarak yerel loncaların yerini aldı.
Merkantilist teorinin başlıca ilkeleri arasında, değerli maden biriktirmenin önemini vurgulayan bir doktrin olan külçe altıncılık yer alıyordu. Merkantilistler, bir devletin ithal ettiğinden daha fazla mal ihraç etmesi gerektiğini, böylece yabancıların aradaki farkı değerli metal olarak ödemek zorunda kalacağını savunuyordu. Merkantilistler, yalnızca yurt içinde çıkarılamayan hammaddelerin ithal edilmesi gerektiğini ileri sürdüler. Üretilen malların yurt içinde üretimini teşvik etmek için tekellerin verilmesi ve koruyucu tarifeler gibi devlet sübvansiyonlarının gerekli olduğu fikrini desteklediler.
Merkantilizm savunucuları, ekonomi politikasının temel aracı olarak devlet gücünü ve denizaşırı fetihleri vurgulamışlardır. Merkantilistlere göre, bir devlet kendi hammaddelerini tedarik edemiyorsa, bu hammaddelerin çıkarılabileceği sömürgeler edinmeliydi. Sömürgeler yalnızca hammadde kaynakları değil, aynı zamanda mamul ürünler için de pazarlar oluşturuyordu. Rekabete izin vermek devletin çıkarına olmadığından merkantilistlere yardım etmek için sömürgelerin üretim yapmaları ve yabancı güçlerle ticaret yapmaları engellenmeliydi.
Merkantilizm, metalar hala büyük ölçüde kapitalist olmayan üretim yöntemleriyle üretiliyor olsa da kar amaçlı bir ticaret sistemiydi. Merkantilizmin kapitalizm öncesi çeşitli özelliklerine dikkat çeken Karl Polanyi, "merkantilizmin, tüm ticarileşme eğilimiyle birlikte, üretimin iki temel unsurunu -emek ve toprak- ticaretin unsurları haline gelmekten koruyan güvencelere asla saldırmadığını" savunmuştur. Dolayısıyla merkantilist düzenleme kapitalizmden çok feodalizme benziyordu. Polanyi'ye göre "1834 yılına kadar İngiltere'de rekabetçi bir işgücü piyasası kurulmamıştır, dolayısıyla bir sosyal sistem olarak sanayi kapitalizminin bu tarihten önce var olduğu söylenemez."
Tüccar kapitalizmi ve merkantilizm > Yeminli ticaret şirketleri

Muscovy Company, kiralanan ilk büyük anonim İngiliz ticaret şirketiydi. Şirket, 1555 yılında İngiltere ile Moskova arasında ticaret tekeli ile kurulmuştur. Şirket, 1551 yılında Richard Chancellor, Sebastian Cabot ve Sir Hugh Willoughby tarafından Çin'e giden Kuzeydoğu Geçidi'ni bularak ticarete olanak sağlamak amacıyla kurulan "Yeni Topraklara Maceracı Tüccarlar Şirketi"nin bir dalıydı. Bu, kısa süre sonra İngiltere'de, Hollanda Cumhuriyeti'nde ve başka yerlerde gelişecek olan bir iş türünün habercisiydi.
İngiliz Doğu Hindistan Şirketi (1600) ve Hollanda Doğu Hindistan Şirketi (1602), devlet tarafından kiralanan büyük ticaret şirketleri dönemini başlattı. Bu şirketler, devlet tarafından sağlanan imtiyaz mektupları ile verilen ticaret tekelleri ile karakterize edildi. Devlet tarafından imtiyazlı anonim şirketler olarak tanınan bu şirketler kanun yapma, askeri ve antlaşma yapma ayrıcalıklarına sahipti. Devletlerin sömürgeci ve yayılmacı güçleriyle karakterize edilen bu dönemde, güçlü ulus devletler değerli maden biriktirme arayışına girmiş ve askeri çatışmalar ortaya çıkmıştır. Bu dönemde, daha önce kendi başlarına ticaret yapan tüccarlar, Doğu Hindistan şirketlerine ve diğer kolonilere sermaye yatırarak yatırımlarının karşılığını almak istemişlerdir.
Endüstriyel kapitalizm

Merkantilizm, 18. yüzyılında ortalarında Adam Smith'in başını çektiği yeni bir grup ekonomi teorisyeninin, dünyanın zenginliğinin sabit kaldığı ve bir devletin zenginliğini ancak başka bir devletin zararına artırabileceği gibi temel merkantilist doktrinlere meydan okumasıyla Büyük Britanya'da geriledi. Ancak merkantilizm, çok daha genç üretim temellerine sahip Prusya ve Rusya gibi daha az gelişmiş ekonomilerde devam etti.
18. yüzyılın ortaları, kapitalizmin tüccar evresinde büyük miktarlarda sermaye birikimi ve bunun makinelere yatırılması ve çitlemelerin Britanya'nın geçimlik tarıma erişimi olmayan, temel malları pazar yoluyla satın almak zorunda olan ve kitlesel bir tüketici pazarı sağlayan büyük bir nüfusa sahip olduğu anlamına gelmesi ile mümkün olan sanayi kapitalizmini doğurdu. Marx'ın 18. yüzyılın son üçte birlik dönemine tarihlediği sanayi kapitalizmi, iş süreçleri arasında ve içinde karmaşık bir iş bölümü ve iş görevlerinin rutinleşmesi ile karakterize edilen fabrika üretim sisteminin gelişimine işaret ediyordu. Sanayi kapitalizmi nihayetinde kapitalist üretim tarzının küresel egemenliğini sağlamıştır.
Sonuçta ortaya çıkan Sanayi Devrimi sırasında sanayici, kapitalist sistemde baskında bir aktör olarak tüccarın yerini almış, bu da zanaatkarların, loncaların ve kalfaların geleneksel el becerilerinin gerilemesine yol açmıştır. Yine bu dönemde kapitalizm, İngiliz toprak sahibi soylular ile köylüler arasındaki ilişkileri dönüştürerek, feodal bir malikanede geçimlik yerine pazar için nakit mahsul üretime yol açmıştır. Ticari tarımın yükselişiyle ortaya çıkan artı değer, tarımın daha fazla makineleşmesini teşvik etmiştir.
Atlantik köleliğinin sanayi kapitalizminin ortaya çıkışındaki rolü üzerine etkin bir tartışma vardır. Eric Williams, Kapitalizm ve Kölelik (1944) adlı eserinde, her ikisi de benzer zaman dilimlerinde gerçekleştiği için, plantasyon köleliğinin sanayi kapitalizminin büyümesindeki önemli rolünü tartışmıştır. Harvey (2019), "Sanayi devriminin amiral gemisi Lancashire fabrikaları ve 465.000 tekstil işçisi, 1860'larda tamamen Amerikan Derin Güney'indeki üç milyon pamuk kölesinin emeğine dayanıyordu." diye yazmıştır.
Endüstriyel kapitalizm > Sanayi Devrimi

Ana madde: Sanayi Devrimi
Kapitalist üretimin verimlilik kazanımları, 19. yüzyılın başında, genellikle Sanayi Devrimi olarak adlandırılan bir süreçte sürekli ve benzeri görülmemiş bir artışa başladı. Yaklaşık 1760 yılında İngiltere'de başlayan bu süreçte, el üretim yöntemlerinden makine üretimine geçiş, yeni kimyasal üretim ve demir üretim süreçleri, su gücünün verimliliğinin artırılması, buhar gücünün artan kullanımı ve makine aletlerin geliştirilmesi de dahil olmak üzere çeşitli endüstrilerde yeni üretim süreçlerine istikrarlı bir geçiş yaşandı. Aynı zamanda odun ve diğer biyoyakıtlardan kömüre geçişi de içeriyordu.
Tekstil üretiminde, James Hargreaves'in eğirme makinesi, Richard Arkwright'ın su makinesi, Samuel Crompton'un eğirme katırı ve diğer icatların uygulanması sayesinde, buhar veya su ile çalışan mekanize pamuk eğirme, bir işçinin üretimini yaklaşık 1000 kat artırmıştır. Elektrikli dokuma tezgahı bir işçinin üretimini 40 katın üzerinde artırmıştır. Pamuk çırçırı, pamuktan tohum çıkarma verimliliğini 50 kat artırmıştır. Pamuktaki kadar büyük olmasa da yün ve keten eğirme ve dokumada da verimlilikte büyük artışlar meydana gelmiştir.
Endüstriyel kapitalizm > Finans

İngiltere'de sanayinin büyümesi, finans ve kredi sisteminin de büyümesini beraberinde getirdi. 18. yüzyılda bankalar tarafından sunulan hizmetler arttı. Takas olanakları, menkul kıymet yatırımları, çekler ve kredili mevduat korumaları getirildi. Çek, 17. yüzyılda İngiltere'de icat edilmişti ve bankalar ödemeleri doğrudan kurye ile çeki veren bankaya göndererek gerçekleştiriyordu. 1770 civarında merkezi bir yerde toplanmaya başladılar ve 19. yüzyıla gelindiğinde bankerlerin takas odası olarak bilinen özel bir alan kuruldu. Londra takas odası, her bankanın nakit ödediği ve ardından her günün sonunda bir müfettiş tarafından nakit ödendiği bir yöntem kullanıyordu. İlk kredili mevduat hesabı 1728 yılında The Royal Bank of Scotland tarafından kurulmuştur.
Napolyon Savaşları'nın sona ermesi ve ardından ticarette yaşanan toparlanma, İngiltere Merkez Bankası tarafından tutulan külçe rezervlerinin 1821'de 4 milyon poundun altında iken 1824'ün sonlarında 14 milyon pounda yükselmesine yol açtı.
Daha eski yenilikler, 19. yüzyılda finansal hayatın rutin parçaları haline geldi. İngiltere Merkez Bankası, ilk olarak 17. yüzyılda banknotlar çıkardı ancak banknotlar elle yazılıyordu ve sayıları azdı. 1725'ten sonra kısmen basıldılar ancak veznedarların hala her bir banknotu imzalaması ve adı geçen bir kişiye ödenebilir hale getirmesi gerekiyordu. 1844 yılında parlamento, bu banknotları altın rezervlerine bağlayan Banka Tüzüğü Yasası'nı kabul ederek merkez bankacılığı ve para politikası kurumunu etkin bir şekilde oluşturdu. Banknotlar 1855'ten itibaren tamamen basılmış ve yaygın olarak kullanılabilir hale gelmiştir.
Büyüyen uluslararası ticaret, özellikle Londra'daki banka sayısını katladı. Bu yeni "ticari bankalar", İngiltere'nin deniz taşımacılığı hakimiyetinden faydalanarak ticaretin büyümesini kolaylaştırdı. İki göçmen aile, Rotschild ve Baring, 18. yüzyılın sonlarında Londra'daki ticari bankacılık firmalarını kurdular ve bir sonraki yüzyılda dünya bankacılığına hakim oldular. Bu bankacılık firmalarının biriktirdiği muazzam servet çok geçmeden dikkatleri üstüne çekti. Şair George Gordon Byron 1823'te "Politikayı kim yürütüyor? Bonaparte'ın soylu cesaretinin gölgesi mi? Yahudi Rothschild ve onun Hristiyan dostu Baring" şeklinde yazmıştır.
Bankaların işleyişi de değişti. Yüzyılın başında, bankacılık hala bir avuç çok zengin ailenin elit bir uğraşıydı ancak birkaç on yıl içinde anonim hissedarların sahip olduğu, profesyonel yöneticiler tarafından yönetilen ve giderek büyüyen küçük orta sınıf tasarruf sahiplerinin mevduatlarının alıcısı olan yeni bir bankacılık türü ortaya çıktı. Bu banka türü yeni ortaya çıkmış olsa da tamamen yeni değildi, Kuveykır ailesi Barclays 1690'dan beri bu şekilde bankacılık yapıyordu.
20. Yüzyıl

Kapitalizme karşı en büyük meydan okuma 20. yüzyılın başlarında ortaya çıktı. 1917'deki Rus devrimi ile dünyada ilk defa bir komünist parti iktidara geldi. On yıl sonra Büyük Buhran, mevcut kapitalist sisteme yönelik artan eleştirileri tetikledi. Bu krize verilen yanıtlardan birisi devlet kapitalizmini savunan bir ideoloji olan faşizme yönelmek, bir diğeri ise komünist veya demokratik sosyalist ideolojiler lehine kapitalizmi tamamen reddetmek olmuştur.
20. Yüzyıl > Keynesçilik ve serbest piyasalar

Ana maddeler: Keynesyen ekonomi ve Neoliberalizm
Büyük Buhran ve İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesini takip eden dönemde dünyanın önde gelen kapitalist ekonomilerinin ekonomik toparlanması -tarihsel standartlara göre alışılmadık derecede hızlı bir büyüme dönemi- kapitalizmin nihai düşüşü ve çöküşü tartışmalarını hafifletti. Devlet, dünyanın büyük bölümünde kapitalist sistemi ılımlı hale getirmek ve düzenlemek için giderek daha belirgin bir rol oynamaya başladı.
Keynesyen ekonomi, hükûmet düzenlemelerinde yaygın olarak kabul gören bir yöntem haline geldi ve Birleşik Krallık gibi ülkeler, devletin bazı büyük endüstrilerine sahip olduğu ve bunları işlettiği karma ekonomileri denedi.
ABD'de de bu dönemde devlet genişlemiştir, 1929'da toplam devlet harcamaları GSMH'nin onda birinden azken, 1970'lerden itibaren yaklaşık üçte birine ulaşmıştır. Benzer artışlar tüm sanayileşmiş kapitalist ekonomilerde görülmüş, Fransa gibi bazı ülkelerde devlet harcamalarının GSMH'ye oranı ABD'den bile yüksek olmuştur.
Sanayi sonrası toplum ve refah devleti kavramları da dahil olmak üzere, dönemin sosyal ve ekonomik eğilimlerini açıklamak için sosyal bilimlerde geniş bir dizi yeni analitik araç geliştirilmiştir.
Savaş sonrası uzun süren patlama, 1973 petrol krizinin adından yaşanan ve ekonomik krizlerin ortasında 1970'lerde sona erdi. 1970'leirn "stagflasyonu" birçok ekonomi uzmanı ve politikacının, özellikle Friedrich Hayek ve Milton Friedman'ın etkisi altında, on dokuzuncu yüzyılın laissez-faire kapitalizmi ve klasik liberalizminden esinlenen piyasa odaklı politika reçetelerini benimsemesine yol açtı. Keynesçiliğin teorik alternatifi laissez-faire ile daha uyumluydu ve bireysel haklar ile devlet müdahalesinin yokluğunu vurguluyordu. Piyasa odaklı çözümler Batı dünyasında, özellikle 1980'lerde ABD'de Ronald Reagan ve Birleşik Krallık'ta Margaret Thatcher'ın liderliğinde giderek artan bir destek kazandı. Kamu ve siyasi ilgi, Keynes'in yönetilen kapitalizminin sözde kolektivist kaygılarından uzaklaşarak "yeniden pazarlanan kapitalizm" olarak adlandırılan bireysel seçimlere odaklanmaya başladı.
Politik ekonomist Clara E. Mattei'ye göre, İkinci Dünya Savaşı'nı takip eden üç parlak on yıl, çağdaş kapitalizmin tarihinde bir anomaliydi. Mattei, kemer sıkma politikalarının 1970'lerde başlayan neoliberal dönemle ortaya çıkmadığını, "kapitalizmin temel dayanak noktası olduğunu" yazmaktadır.
21. Yüzyıl

21. yüzyılın başlarında, kapitalist unsurlar içeren karma ekonomiler dünya çapında yaygın ekonomik sistemler haline gelmiştir. Sovyet bloğunun 1991'de çökmesi, alternatif bir ekonomik sistem olarak sosyalizmin etkisini önemli ölçüde azaltmıştır. Başta Latin Amerika Bolivarcılığı olmak üzere sol hareketler dünyanın bazı bölgelerinde etkili olmaya devam etmekte olup, Bolivarcı Venezuela'nın Küba ile olan bağları gibi bazılarının daha geleneksel anti-kapitalist hareketlerle bağları bulunmaktadır.
Pek çok gelişmekte olan piyasada, bankacılık ve mali sermayenin etkisi ulusal kalkınma stratejilerini giderek daha fazla şekillendirmeye başlamıştır, bu da bazılarının dünyanın yeni bir mali kapitalizm evresinde olduğunu iddia etmesine sebep olmuştur.
2007-2008 mali krizinin ardından küresel sermaye piyasalarına yapılan devlet müdahalesi, bazı kesimler tarafından serbest piyasa kapitalizminin krize girdiğinin bir işareti olarak algılanmıştır. Kısmen subprime mortgage krizine bağlı olarak bankacılık sistemi ve finans piyasalarında yaşanan ciddi çalkantılar Eylül 2008'de kritik bir noktaya ulaşmış, küresel kredi piyasalarındaki ciddi likidite daralması yatırım bankaları ve diğer kurumlar için varoluşsal bir tehdit oluşturmuştur.
Gelecekte

Michio Kaku'ya göre, bilgi toplumuna geçiş, bilgi üretmek ve işlemek için gereken "sermayenin" kitleler tarafından kullanılabilir hale gelmesi ve kontrole dilmesinin zorlaşması nedeniyle kapitalizmin bazı kısımlarının terk edilmesini içermektedir ve bu tartışmalı fikri mülkiyet konularıyla yakından ilişkilidir. Bazıları, olgun nanoteknolojinin, özellike de evrensel birleştiricilerin geliştirilmesinin kapitalizmi geçersiz kılabileceğini ve sermayenin insanlığın ekonomik yaşamında önemli bir faktör olmaktan çıkacağını ileri sürmüştür. Bob Avakian, Jason Hickel, Paul Mason, Richard D. Wolff ve "Scientists' warning on affluence"da katkıda bulunan çeşitli düşünüler de kapitalizmin yerini ne tür bir ekonomik sistemin alabileceğini araştırmışlardır.
Kadının rolü

Kadın tarihçiler, kapitalizmin kadınların statüsü üzerindeki etkisini tartışmışlardır. Alice Clark, kapitalizmin 17. yüzyıl İngiltere'sine ulaştığında, ekonomik önlemlerin çoğunu kaybeden kadınların statüsünü olumsuz etkilediğini savunmuştur. Clark'a göre 16. yüzyıl İngiltere'sinde kadınlar sanayi ve tarımın birçok alanında çalışıyordu. Ev, üretimin merkezi bir birimiydi ve kadınlar çiftliklerin işletilmesinde, bazı zanaatlarda ve toprak mülklerinde hayati bir rol oynuyordu. Yararlı ekonomik rolleri onlara kocalarıyla bir tür eşitlik sağlıyordu. Ancak Clark'a göre, 17. yüzyılda kapitalizm genişledikçe, işbölümü de giderek artmış, koca ev dışında ücretli işlerde çalışırken, kadın ücretsiz ev işlerine indirgenmiştir. Orta sınıf kadınlar hizmetçilere nezaret ederek boş bir ev yaşamına hapsedilmiş; alt sınıf kadınlar ise düşük ücretli işlerde çalışmak zorunda kalmıştır. Bu nedenle kapitalizmin kadınlar üzerinde olumsuz bir etkisi olmuştur. Buna karşılık Ivy Pinchbeck kapitalizmin kadınların özgürleşmesi için gerekli koşulları yarattığını savunmuştur. Tilly ve Scott Avrupa tarihinde üç aşama tespit edilerek sürekliliği ve kadınların statüsünü vurgulamışlardır. Sanayi öncesi dönemde üretim çoğunlukla ev kullanımı içindi ve kadınlar birçok ev ihtiyacını üretiyordu. İkinci aşama, erken sanayileşmenin "aile ücret ekonomisi" idi. Bu aşamada tüm aile, karı, koca ve büyük çocuklar da dahil olmak üzere üyelerin kolektif ücretlerine bağlıydı. Üçüncü ya da modern aşama, ailenin tüketim alanı olduğu ve kadınların yükselen tüketim standartlarını desteklemek için perakende ve büro işlerinde çok sayıda istihdam edildiği "aile tüketim ekonomisi"dir.
Kyle Alessandro

| Kyle Alessandro |
| --- | --- |
Doğum: Kyle Alessandro Helgesen Villalobos 10 Mart 2006 (18 yaşında) Levanger, Norveç
Başladığı yer: Steinkjer, Norveç
Tarzlar: Pop R&B
Meslekler: Şarkıcı
Etkin yıllar: 2017-günümüz

Kyle Alessandro Helgesen Villalobos (d. 10 Mart 2006), Norveçli şarkıcı-şarkı yazarıdır. Alessandro İsviçre'nin Basel şehrinde yapılacak 2025 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Norveç'i "Lighter" adlı şarkısıyla temsil edecek.
Galatasaray'ın Avrupa kupaları tarihi

| Uluslararası Futbolda Galatasaray (Erkek Futbol Takımı) |
| --- | --- |
Leeds United kendi sahası Elland Road'da 1999-2000 UEFA Kupası yarı finalinde Galatasaray ile 2-2 berabere kalırken. 
Stadyum: Ali Sami Yen Spor Kompleksi
İlk Katılım: 1956-57 Şampiyon Kulüpler Kupası
Son Katılım: 2024-25 UEFA Avrupa Ligi
İlk Müsabaka: 26 Ağustos 1956 (68 yıl önce) (1956-08-26)
En Çok Forma Giyen: Bülent Korkmaz (101)
En Çok Gol Atan: Hakan Şükür (37)
Galatasaray, 1905 yılında Türkiye'nin İstanbul şehrinin Avrupa yakasında bulunan Galatasaray Lisesinde, Ali Sami Yen ve arkadaşları tarafından kurulmuş Türk profesyonel futbol kulübüdür. Kulüp, Türkiye'nin UEFA müsabakalarında en başarılı futbol takımıdır.
Galatasaray 1956'da ilk kez bir Avrupa müsabakasına katıldı ve o zamandan beri 50 sezon Avrupa müsabakalarında yarıştı. Kulüp, en başarılı dönemini 80'lerin sonunda, milenyum yılı (2000) ve sonrasında elde etti. Türkiye'nin Avrupa arenasındaki en başarılı ve tecrübeli futbol takımı Galatasaray, iki kez kupa kazanma başarısı gösterdi. Sarı-kırmızılı takım, Avrupa'da ilk kupasına teknik direktörü Fatih Terim yönetiminde 1999-00 sezonunda ulaştı. Galatasaray, finalde Arsenal'ı saf dışı bırakarak UEFA Kupası'nı müzesine götürdü. Galatasaray, 2000 yılında ise Rumen teknik adam Mircea Lucescu yönetiminde Real Madrid'e üstünlük kurarak UEFA Süper Kupa'nın sahibi oldu. Avrupa kupasını kazanan ilk ve tek Türk kulübü oldular. Başarılı milenyum yılı, FIFA'nın FIFA Kulüpler Dünya Kupası'na davet edilmesiyle de sonuçlandı, ancak aynı yıl FIFA'nın pazarlama ortağının iflası gibi faktörlerin birleşimi nedeniyle turnuvanın ikinci sezonu iptal edildi. Uluslararası Futbol Tarihi ve İstatistikleri Federasyonu tarafından yapılan "Dünyanın en iyi futbol kulüpleri" istatistik çalışmasında, 2000 Ağustos ayı en iyi takımı 2001 Ocak ayında ise puan sıralamasında 1. sıraya yükselerek ayın lideri olmuştur.
Galatasaray, teknik direktör Mustafa Denizli yönetiminde aldığı başarılı sonuçlarla "Avrupa Fatihi" unvanını kazandığı, Neuchatel Xamax ve Monaco zaferlerine imza attığı 1988-89 sezonunda ise Şampiyon Kulüpler Kupası'nda yarı finale yükseldi ancak Rumen ekibi Steaua Bükreş'e elenerek final hayallerini rakibine kaptırdı.
UEFA Şampiyonlar Ligi'nde 5 çeyrek final ve 1 kez de yarı finale çıkmış olmasına rağmen, kulüp şu ana kadar bu kupayı kazanamadı. Galatasaray, Şampiyon Kulüpler Kupası ve Şampiyonlar Ligine en çok katılan 11, en çok maça çıkan 18, en çok puan toplayan 24. takım konumundadır.
Galatasaray, son olarak 2024-25 UEFA Avrupa Ligi'nde lig aşamasını 14. sırada tamamlayarak Son 16 Play-off turuna yükselmiş, bu turda AZ Alkmaar'a elenmiştir.
Tarihçe > Avrupa döneminin başlangıcı

Gündüz Kılıç 1952 yılında Galatasaray'ı yönetmeye başladı ve takım onun döneminde 1955-56 İstanbul Profesyonel Ligi'ni kazarak ilk kez 1956-57 sezonunda Avrupa kupalarına katılmaya hak kazandı. İlk maç, Rumen ekibi Dinamo București'ye karşı oynanan ve toplamda 3-4 mağlubiyetle sonuçlanan bir ön eleme turu maçıydı.
1969-70 Şampiyon Kulüpler Kupası sezonu dikkat çekici bir sezondu çünkü kulüp çeyrek finale kadar yükseldi. Bu turda rakibi Legia Varşova karşılaşmayı toplamda 1-3 kazandı.
"Maksadımız İngilizler gibi toplu bir halde oynamak, bir renge ve bir isme malik olmak ve Türk olmayan takımları yenmektir.".

—, Galatasaray'ın kuruluş misyonu hakkında.
Tarihçe > 1988-89 Şampiyon Kulüpler Kupası

Ana madde: 1988-89 Şampiyon Kulüpler Kupası
İlk büyük Avrupa başarısı, kulübün Mustafa Denizli tarafından çalıştırıldığı 1988-89 sezonunda Şampiyon Kulüpler Kupası'nda elde edildi. Galatasaray ilk turdan başladığı turnuvada yarı finale kadar yükseldi ve burada geleceğin Galatasaray efsanesi Gheorghe Hagi'nin de kadrosunda bulunduğu Romanya kulübü Steaua București tarafından elendi. Turnuva boyunca Galatasaray Rapid Wien, Neuchâtel Xamax, Monaco ve Steaua București ile oynadı. Neuchâtel Xamax ile oynanan ikinci tur maçı inanılmazdı; Galatasaray deplasmanda oynadığı maçı 3-0 kaybetti ve rövanş maçı Ali Sami Yen stadyumunda 35.000 taraftarın önünde oynandı ve Galatasaray maçı 5-0 kazanarak toplamda 5-3 ile çeyrek finale yükseldi.
Tarihçe > 1991-92 sezonu

Ana madde: 1991-92 UEFA Kupa Galipleri Kupası
Galatasaray o sezon güçlü bir kadro kurmuş ve Stahl Eisenhüttenstadt ve Baník Ostrava'yı eleyerek çeyrek finale yükselmişti. Çeyrek finaldeki rakipleri Alman ekibi Werder Bremen'di ve Galatasaray ilk maçta 0-1 öne geçmesine rağmen maçı kaybetti (1-2). Ali Sami Yen'deki ikinci ayak, maç sırasında kar yağışı nedeniyle kötü hava koşullarında oynandı. İki taraf da gol atamadı ve Werder Bremen toplamda 2-1 kazandı. O yıl Alman ekibi kupayı kazandı ve birçok analiste göre Galatasaray, Werder Bremen'i İstanbul'da eleyebilseydi kupayı kazanacaktı.