Ninurta
İbadet

Mezopotamya'da MÖ 3. binyılın ortasına kadar eski Sümerler tarafından Ninurta'ya ibadet edilmiş ve Ninurta, bölgedeki en eski ve tanınmış tanrılardan biri olmuştur. Ana tapınma merkezi, Sümer şehir devleti Nippur'da bulunan Eşumeşa tapınağıydı ve burada kendisine, baş tanrı Enlil'in oğlu ve tarım tanrısı olarak ibadet edilmiştir. Başlangıçta ayrı tanrılar olmuş olsalar da tarihsel zamanlarda, Sümer şehir devleti Girsu'da ibadet edilen tanrı Ninĝirsu, her zaman Ninurta'nın bölgesel bir formu olarak tanımlanmıştır. Asurologlar Jeremy Black ve Anthony Green'e göre iki tanrının kişilikleri "yakın bir biçimde iç içe geçmiş"tir. Lagaş Kralı Gudea, kendini Ninĝirsu'ya adamıştır. MÖ 2125 civarına tarihlenen ve günümüzde kadar ulaşmış en eski Sümerce anlatı olan Gudea silindirleri, Gudea'nın Lagaş'taki Ninĝirsu tapınağını ne yapması gerektiğiyle ilgili gördüğü bir rüya sonrasında yeniden inşa ettiğini belirtir. Gudea'nın oğlu Ur-Ninĝirsu'nun adı, Ninĝirsu'yu onurlandırmak amacıyla bu tanrının adının birleşmiş hâlidir. Bir şehir devleti olarak Girsu'nun önemi git gide azalırken, Ninĝirsu da daha çok "Ninurta" olarak tanınmaya başlamıştır. Önceleri Ninurta'ya sadece bir tarım tanrısı olarak ibadet edilse de, ilerleyen zamanlarda Mezopotamya daha şehirleşip askerî hâle geldikçe tarım tanrısı yerine savaşçı bir tanrı olarak görülmeye başlanmış ve karakterinde de agresif, savaşçı yönü daha öncelikli olmuştur. Buna rağmen, bir şifacı ve koruyucu olarak görülmeye devam etmiş ve demonlara, hastalıklara ve diğer tehlikelere karşı korunmak için yaygın olarak büyülerle çağrılmıştır.
İlerleyen dönemde Ninurta, azılı bir savaşçı olarak elde ettiği ünle birlikte Asurlular arasında da popülerleşti. MÖ ikinci binyılın sonundaki bazı Asur kralları; Tukulti-Ninurta ("Ninurta'nın güvenilen kişisi"), Ninurta-apal-Ekur ("Ninurta, [Ellil tapınağı] Ekur'un varisidir") ve Ninurta-tukulti-Aşur ("Ninurta, Aššur'un güvendiği tanrıdır") gibi Ninurta adını içeren isimler almıştır. I. Tukulti-Ninurta, bir yazıtta "beni seven tanrı Ninurta'nın emriyle" şeklinde avlandığını ifade etmiştir. II. Adad-nirari, Ninurta ve Aššur tanrılarının kendi saltanatının destekçisi olduğunu iddia ederek, düşmanlarını yok etmeyi hükmetme hakkının ahlâki gerekçesi olarak ilan etmiştir. MÖ 9. yüzyılda, Asur İmparatorluğu'nun başkentinin II. Aşurnasirpal tarafından Kalhu'ya taşındığı zaman, orada inşa edilen ilk tapınak Ninurta'ya adanmıştır. Tapınağın duvarları taş kabartma oymalar ile dekore edilmiş ve bunların birinde Ninurta'nın Anzû kuşunu öldürüşü betimlenmiştir. II. Aşurnasirpal'ın oğlu III. Şalmanezer, Ninurta'nın Kalhu'daki zigguratını tamamlamış ve tanrıya kendisinin taş kabartmasını adamıştır. Kabartma üzerinde III. Şalmanezer'in askerî kahramanlıkları övülmekte ve Ninurta'nın yardımı olmadan hiçbiri mümkün olmayacağını belirterek bütün zaferlerinde Ninurta'ya güvenmiştir. III. Adad-nirari, Asur'daki Aššur tapınağına yeni bir donatım adadığında bunu hem Aššur hem de Ninurta mührü ile mühürlemiştir. Kalhu dönemine ait Asur taş kabartmaları Aššur'u kanatlı bir çember olarak gösterirken, her ikisin neredeyse denk tutulduğunu gösterme amacıyla çemberin altına Ninurta'nın adı yazılmıştır.
Asur'un başkenti Kalhu'dan taşındıktan sonra, Ninurta'nın panteondaki önemi azalmaya başlamıştır. II. Sargon, yazı tanrısı Nabu'yu Ninurta'ya tercih etmiştir. Bununla birlikte Ninurta hâlâ önemli bir tanrı olarak kalmıştır. Asur krallarının Kalhu'dan ayrılmasından sonra bile eski başkentin sakinleri, "Kalhu'da ikamet eden Ninurta" olarak adlandırdıkları Ninurta'ya hürmet göstermeye devam etmiştir. Kentten alınan hukuk belgeleri, yeminlerini ihlal edenlerin "Kalhu'da yaşayan Ninurta'nın kucağına iki mina gümüş ve bir mina altın koymaları" gerektiğini kaydetmektedir. Bu maddenin son onaylanmış örneğine, Kral Esarhaddon saltanatının son yılı olan MÖ 669'da rastlanmaktadır. Kalhu'daki Ninurta tapınağı Asur İmparatorluğu'nun sonuna kadar gelişmiş, fakirleri ve muhtaçları işe almıştır. Tapınaktaki ana çalışanlar; bir šangû papazı ve bir şarkıcı başı ile kendilerine eşlik eden birer aşçı, koruma ve hamaldı. MÖ 7. yüzyılın sonunda tapınak çalışanları, E-zida'daki Nabu tapınağı çalışanları ile birlikte aynı hukuki belgelerle karşılaşmışlar ve aynı qēpu yetkilisini paylaşmaktaydılar.