Yahudilerin Arap topraklarından toplu göçü
Toplu göçün nedenleri

Arap dünyası, Arapçanın ana dil olarak konuşulduğu 25 ülkeden oluşmaktadır. Sahra Çölü'nün kuzeyinde kalan ülkelerdeki Yahudi varlığının tarihi, M.Ö. 6. yüzyıldaki Babil Sürgününe kadar gitmekte, Arabistan dışında, Araplardan bin yıl kadar daha eskiye dayanmaktadır. Kimileri bu Yahudilerin de aslında Arap olduklarını düşünmektedir: bkz. Arap Yahudileri.
Bu grup içinde kalan Yahudilerin maruz kaldıkları baskı yüzünden göçü, 20. yüzyıldan önce başlamış, örneğin Yemen Yahudilerinin  yüzde 10'u 1881 ve 1914 yılları arasında bugünkü İsrail topraklarına göç etmiştir. Öte yandan, 20. yüzyılda toplu göçün ölçeği ve bu cemaatlerin yitip gitmesi gerek Yahudi gerekse Orta Doğu tarihinde önemli bir değişime işaret eden bir kilometre taşıdır.
Yahudilerin toplu göçünü çevreleyen kesin koşullar, gerek Arap bölgeleri ve devletlerine gerekse zamana göre değişiklik gösterebilmektedir de, Yahudiler genellikle birbirini tamamlayan iki kuvvetin arasında yakalanmıştır: Bunlardan biri Arap ülkelerinde bir azınlık olmanın getirdiği uzun süredir var olan ve giderek büyüyen zorluk ve güvensizlik; diğeri ise Siyonizm'in ve İsrail veya Batı dünyasında daha iyi bir yaşamın cazibesidir. Güvensizlik hissi, Arapların bağımsızlık mücadelesi ve Filistin'deki çatışma sürecinde daha da şiddetlenmiş, bu kimi durumlarda fiziki güç kullanılarak kovulmaya ve mal varlıklarına el koymaya kadar gitmiştir.
Ayrıca bakınız: Avrupa dışında Nazi işgali altındaki Yahudiler ve Farhud
II. Dünya Savaşı sırasında, Fas, Cezayir, Tunus ve Libya'daki Yahudiler Nazi Almanyası ve Vichy Fransası'nın işgali altına girmişler ve çeşitli baskılara maruz kalmışlardır. Diğer bölgelerde ise Nazi propagandası Büyük Britanya veya Fransız yönetimi altındaki Arap nüfusunu etkilemeyi hedeflemiştir. Nasyonal sosyalist propaganda, ırkçı antisemitizmin Arap dünyasına da ihraç edilmesine katkıda bulunmuş ve Yahudi cemaatlerini muhtemelen tedirgin etmiştir.
1941 Haziran'ında, Irak'ta bir askerî darbe meydana gelmiştir. Yeni rejimin çökmesinin ardından, meydana gelen Yahudileri hedef alan pogromlarda 180 Yahudi ölmüştür. Ölümlerle sonuçlanan Yahudi karşıtı ayaklanmalar, 1945 yılında Libya'da, 1947'de Yemen ve Mısır'da, 1948'de de Fas ve Irak'ta meydana gelmiştir. Aynı zamanda, bağımsız Arap ülkeleri de Yahudilerin İsrail'e göçünü teşvik etmeye başlamıştır. Yahudilere karşı Arapların düzenlediği pogromlar tüm Arap dünyasına yayılırken, özellikle Yemen ve Suriye'de yoğun ayaklanmalar yaşanmıştır. Libya'da, Yahudilerin vatandaşlık hakları ellerinden alınmış, Irak'ta mal varlıklarına el konmuştur. Ülkeden göç etmeye zorlanan Yahudilerin ise mal varlıklarını yanlarına almasına izin verilmemiştir. Son yıllarda, Yahudi savunma grubu JJAC, Yahudi nüfusun kovulması veya gitmeye zorlanması yönünde Arap Birliği üyelerinin kasıtlı bir politika benimsediği suçlamasını yapmıştır.
Ayrıca bakınız: Sihirli Halı Operasyonu ve Ezra ve Nehemya Operasyonu
1948-1949 yılları arasında, İsrail hükûmeti 50.000 Yahudiyi Yemen'den gizlice, 1950-1952 yılları arasında da 130.000 Yahudiyi Irak'tan uçaklarla ülkeye getirmiştir. 1949-1951 yılları arasında ise 30.000 Yahudi Libya'dan İsrail'e kaçmıştır. Bu örneklerde, Yahudi nüfusun %90'ı, mal varlıklarını geride bırakmak zorunda olduklarını bilmelerine rağmen ayrılmayı seçmiştir.
Gerek Yahudilerin Siyonizm'in etkisi yüzünden göç ettikleri gerekse de Arap ülkelerinde maruz kaldıkları baskılar yüzünden kaçtıkları yönünde iddialar ortaya atılmış olsa da, o dönemde herhangi bir araştırma yapılmamıştır. Bu iddialar birbirleri ile çelişmediğinden de, bu iki nedeni etkin şekilde birbirinden ayırmak da mümkün değildir.
İsrailli yetkililerin İsrail'e göçü kamçılama teşebbüslerinde başvurduğu yöntemlere dair tartışmalı iddialar da ortaya atılmıştır. Tarihçi Moşe Gat, Irak'taki en ünlü örnekte, bombalamaların Siyonistler tarafından yapıldığı iddiasının eldeki kanıtlarla çeliştiğini ve her halükarda Irak Yahudilerinin toplu göçünü hızlandıranın bombalamalar değil, vatandaşlıktan çıkarma yasasının her an yürürlüğe girmesi tehdidi olduğunu savunmaktadır. Norman Stillman ise, "Ne var ki, her iki taraf[ın] da gerçekten ikna edici bir kanıt sunama[dığını] ve bağımsız gözlemciler için konu[nun] halen tartışmalı" olduğunu savunmaktadır.
1967 yılındaki Altı Gün Savaşı'nı takip eden birkaç yıl içinde, birçok Arap ülkesindeki Yahudi cemaatlerinden geriye çok az şey kalmıştı. 1948 yılında 800.000'in üzerinde olan Arap ülkelerindeki toplam Yahudi nüfus, 1991 yılında 16.000'e kadar inmişti. Arap ülkelerindeki Yahudilerin büyük çoğunluğu günümüzdeki İsrail Devleti'ne göç etmiş, 2003 yılı itibarıyla, torunlarıyla birlikte (diğer Yahudi gruplarıyla karışık evliliklerden doğanlar da dahil olmak üzere) 3.136.436 kişi ile, İsrail'in Yahudi nüfusunun %61'ini oluşturmuştur.