stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Rubaiyat

Rubaiyat kitabının kapağı.
Rubaiyat (Farsça: رباعیات عمر خیام)(Arapça: رباعیات), Rubailer olarak da bilinen, bin civarında şiirin toplandığı, Ömer Hayyam'ın en ünlü eseridir.
Rubaiyat arapçada dörtlükler anlamına gelmektedir.
Ben Nevis

| --- | --- |
The Ben
Ben Nevis,Haziran 2005

En yüksek noktası
Yükseklik: 1344m
Çıkıntı: 1.344,527 metre (4.411,18 ft)
Yalıtılma: 738,62 kilometre (458,96 mi)
Koordinatlar: 56°47′49″K 5°00′13″B﻿ / ﻿56.79694°K 5.00361°B﻿ / 56.79694; -5.00361
Ben Nevis (Galce: Beinn Nibheis), 1.344 metrelik irtifasıyla Büyük Britanya adalarının en yüksek dağı. İskoçya'da, Grampian Dağları'nın batı ucunda, Lochaber yöresinde, sahil kasabası Fort William yakınlarında yer alır.
Halk arasında "The Ben" olarak anılan dağ, yılda yaklaşık 100.000 turist çeker. Bunların yaklaşık üçte ikisi dağın güney yamacındaki Glen Nevis vadisinden yükselen keçi yolunu kullanarak çıkar. Dağcılar ve kaya tırmanışçıları için dağın asıl çekici yönü kuzey cephesindeki 700 metre yükseklikteki uçurumdur: Bu, Britanya'daki en yüksek kaya duvarlarından birdir ve farklı zorluklarda çok sayıda kaya tırmanışı rotası ile buz tırmanışı imkânı sağlar.
Zirvede 1883 ila 1904 arasında faaliyet gösteren bir rasathanenin kalıntıları bulunmaktadır. Bu rasathanede toplanan meteorolojik veriler, günümüzde İskoçya dağlarının hava durumunu anlamak için hâlâ değerli sayılmaktadır. C.T.R. Wilson, Bulut Odasını bu rasathanede bir ay çalıştıktan sonra bulmuştur.
Metin And

| Metin And |
| --- | --- |

Doğum: 17 Haziran 1927(1927-06-17) İstanbul, Türkiye
Ölüm: 30 Eylül 2008 (81 yaşında) Ankara, Türkiye
Eğitim: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Meslek: Bilim insanı, yazar, araştırmacı, hukukçu

Metin And (17 Haziran 1927, İstanbul - 30 Eylül 2008, Ankara), Türk bilim insanı, akademisyen, yazar.
Türk tiyatrosu, Geleneksel Türk Tiyatrosu, Türk-İslâm tasvir ve süsleme sanatları hakkındaki araştırmalarıyla tanınmış bilim ve kültür araştırmacısıdır. Asıl adı Metin Tevfik Çavdar'dır. Liseyi bitirdikten sonra büyük dayısı Cenap And onu evlat edindiği için soyadı "And" olarak değişti.
Hayatı

17 Haziran 1927'de İstanbul’da doğdu. 1946’da Galatasaray Lisesi’nden, 1950’de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Lise yıllarında babasının desteğiyle müzik ve tiyatro ile yakından ilgilendi. İstanbul Belediyesi Konservatuvarı’nda Ferdi Ştatzer ve Cemal Reşit Rey’in derslerine dışarıdan devam etti. Yüksek lisans eğitimi için İngiltere’ye gitti, fakat müzik ve tiyatro üzerinde çalışma isteği ağır bastığından bu alanda yoğunlaştı. Bir süre Almanya'da bulundu. 1953'te Türkiye'ye döndü.
Kavaklıdere Şarapları'nda çalışmaya başladı. Müzik, bale, opera, tiyatro ve edebiyat konularında çalışmaya ve yazmaya devam etti. Türk Folklor Araştırmaları (1949-1980), Hisar (1950-1980), Müzik Görüşleri (1951), Pazar Postası (1953-1954), Forum (1954) ve Ulus (1955) gibi yayınlarda yazılara yayınlandı.
Rockefeller Vakfının verdiği bursla New Yorka gitti ve bale, opera ve tiyatro hakkında araştırmalar yaptı.
Metin And, 30 Eylül 2008’de Ankara'da kalp krizi sonucu öldü. İstanbul’da Yeni Topkapı Mezarlığına defnedildi.
Meslek hayatı

Yazı hayatına 1954 yılında edebiyat, opera ve bale eleştirmenliği ile başlayan And, Ulus gazetesinde 15 yıl boyunca tiyatro eleştirileri yazdı. Ayrıca Forum, Değişim, Dost, Türk Dili gibi dergilerde yazıları yayınlandı. Kuruluşundan itibaren Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümünde (DTCF Tiyatro Bölümü) otuz yıldan uzun bir süre ders verdi. 1969 yılında Meşrutiyet Çağı Siyasal, Hukuksal ve Toplumsal Düzeninin Türk Tiyatrosuna Etkisi başlıklı teziyle doktor, 1975'te Osmanlı Tiyatrosu başlıklı teziyle doçent, 1980'de Dünyada ve Bizde Gölge Oyunu adlı takdim teziyle profesör oldu. 1994’te emekliye ayrıldı. Emekli olduktan sonra Boğaziçi Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesinde üçer yıl "kültür tarihi" dersleri verdi. Milliyet ve Vatan gazetelerinde yazıları yayımlandı.
And, bazıları yabancı dillerde olmak üzere 50 kadar kitap, 1500 kadar bilimsel inceleme, tanıtma-eleştiri yazısı ve ansiklopedi maddesi kaleme aldı.
Metin And, Türk Dil Kurumu Bilim Ödülü (1970), Türkiye İş Bankası Bilimsel Araştırma Ödülü (1980), Sedat Simavi Sosyal Bilimler Ödülü (1983), Fransız devletinin "Officier de l’ordre des Arts et des Lettres" nişânı (1985), İtalya Cumhurbaşkanlığı Şövalyelik nişânı (1991), Türkiye Bilimler Akademisi Hizmet Ödülü (1998) gibi ödül ve nişanlar aldı.
Eserleri > Türkçe

Kırk gün kırk gece
Türk Köylü Dansları
100 Soruda Türk Tiyatrosu
Tiyatro Kılavuzu
Dünyada ve Bizde Gölge Oyunu
Geleneksel Türk Tiyatrosu
Atatürk ve Tiyatro
Türkiye'de İtalyan Sahnesi,İtalyan Sahnesinde Türkiye
Osmanlı Tiyatrosu
Türk Tiyatrosunun Evreleri
Tanzimat ve İstibdat Döneminde Türk Tiyatrosu
Meşrutiyet Döneminde Türk Tiyatrosu
50 Yılın Türk Tiyatrosu
Dionisos ve Anadolu Köylüsü
Oyun ve Bügü
Ritüelden Drama (Kerbelâ - Muharrem - Ta'ziye)
Ataç Tiyatroda
İnsanüstülük Taslayanların İçyüzü
Eserleri > İngilizce

Magic In Istanbul
A History of Theatre and Popular Entertainment in Turkey (Forum Yayınları, Ankara, 1964)
Metin And. Drama at the Crossroads: Turkish Performing Arts link past and present, East and West ISBN 978-975-428-026-5 (İngilizce). Isis Press.
Metin And. Istanbul in the 16th Century: The City, the Palace, Daily Life ISBN 978-975-7880-03-5 (İngilizce). Akbank.
Karagöz: Turkish Shadow Theatre (Dost Yayınları, İstanbul, 1975)
A Pictorial History of Turkish Dancing  (Dost Yayınları, Ankara, 1976)
Eserleri > Fransızca

Metin And, Stathes Damianakos, L. Amoros. Theatres d'ombres: Tradition et modernite ISBN 978-2-85802-642-5 (Fransızca). Institut international de la marionnette. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
Korab Dağı

| --- | --- |
Korab Dağı

En yüksek noktası
Yükseklik: 2,764 m
Çıkıntı: 2.169 metre (7.116 ft)
Koordinatlar: 41°47′25″K 20°32′48″D﻿ / ﻿41.79028°K 20.54667°D﻿ / 41.79028; 20.54667
Korab Dağı (Makedonca: Голем Кораб, Golem Korab; Arnavutça: Maja e Korabit/Mali i Korabit). Kuzey Makedonya ve Arnavutluk arasında bulunan bir dağ.
Puncak Jaya

| --- | --- |
Carstensz Piramidi


En yüksek noktası
Yükseklik: 4.884 m (Bazı verilere göre 5.030 m)
Çıkıntı: 4.884 metre (16.024 ft)
Yalıtılma: 5.262 kilometre (3.270 mi)
Koordinatlar: 4°05′00″G 137°11′00″D﻿ / ﻿4.08333°G 137.18333°D﻿ / -4.08333; 137.18333
Tırmanma
İlk tırmanan: 13 Şubat 1962  Heinrich Harrer, Philip Temple, Russel Kippax ve Albert Huizenga
Puncak Jaya Dağı ayrıca Mount Carstensz veya Carstensz Piramidi de denir, (Endonezyaca: Puncak Jaya). "Zafer Zirvesi") 5.030 metre yüksekliği ile Okyanusya'nın en yüksek dağı. Bazı verilere göre  sadece 4.884 m yüksekliğe erişse de her halükarda, Himalayalar ile Andlar arasında bulunan en yüksek noktadır.
Papua Yeni Gine Adasının Endonezya'ya ait batıdaki Batı Papua kısmında, Maoke Sıradağları'nın bir bölümü olan Sudirman Range'de bulunur. Maoke Sıradağları, Pasifik Plakasının batarak İndo-Avustralya Plakasının altına girmesiyle oluşmuştur.
Puncak Jaya'nın Avustralya ve Okyanusya'nın bir temsilcisi olarak Yedi Zirveler'e dahil olup olmadığı tartışılmaktadır. Politik olarak bakıldığında dağ, Endonezya'ya, dolayısıyla Asya aittir. Diğer yandan ise dağ, Pasifik ve İndo-Avustralya plakalarının sınırında bulunup, böylelikle coğrafi olarak Avrasya'a ait değildir.
Tarihçe

Carstensz Piramidi ismini, 1623 yılında dağı ilk defa tasvir edip tanımlayan Hollandalı denizci ve kâşif Jan Carstensz'den alır. İlk tırmanış 13 Şubat 1962'de, Heinrich Harrer, Philip Temple, Russel Kippax ve Albert Huizenga tarafından, kuzey duvarı üzerinden gerçekleştirilmiştir.
Puncak Jaya, "Yedi Zirve" içinde nispeten küçük olmasına rağmen, tırmanışı en zor olanlardan biridir. Zorluk derecesi V ile, tırmanış tekniği açısından Everest Dağı ya da Denali'den de çok daha zordur. Ancak yükseklik şartlarından, daha doğrusu orada hüküm süren iklim şartları sebebiyle bu son ikisi dağcılık bakımından, çok daha fazla büyük bir meydan okumadır.
Turizm

Puncak Jaya'ya tırmanış, ordu, polis, bakanlıklar gibi çok sayıda makamın iznine bağlıdır. Bu izinlerin elde edilmesiyle ilgili kriterler, kısa zaman dilimi içinde değişebilmektedir. Çevrede, yabancı ziyaretçiler için pek de uygun olmayan mayıncı gruplar aktiftir. Bunların dışında resmi makamlarla, yörenin ilk sakinleri arasında ihtilaflar vardır. Bu problemler, tırmanışları çok zorlaştırır.
Dış hatlar

http://www.carstenszpapua.com/ 23 Ekim 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
| g t Yedi Zirveler |
| --- | --- |
Yedi Zirveler Afrika: Kilimanjaro Dağı  •     Kuzey Amerika: Denali  •  Güney Amerika: Aconcagua •  Antarktika: Vinson Dağı  •  Asya: Everest Dağı  •  Avrupa: Mont Blanc  •  Elbruz Dağı  •  Okyanusya: Puncak Jaya 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4103386-3  VIAF: 237277176
Galdhøpiggen Dağı

| --- | --- |
Galdhøpiggen, Ağustos 2004

En yüksek noktası
Yükseklik: 2.372 m
Çıkıntı: 2.372 metre (7.782 ft)
Yalıtılma: 1.568,3 kilometre (974,5 mi)
Koordinatlar: 61°38′00″K 8°18′00″D﻿ / ﻿61.63333°K 8.30000°D﻿ / 61.63333; 8.30000
Galdhøpiggen, 2469 metrelik rakımıyla Norveç'in en yüksek dağı. Lom beldesinin içinde bulunan Galdhøpiggen, Jotunheimen dağ alanının bir parçasıdır.
| g t Avrupa'nın önde gelen dağları |
| --- | --- |
İskandinavya:  Galdhøpiggen  Kebnekaise  Jiehkkevárri  Snøhetta  Store Lenangstind  Sarektjåkkå — Adalarda: Beerenberg  Hvannadalshnúkur  Newtontoppen  Novaya Zemlya HP 
Batı Avrupa:  İspanya: Mulhacén  Aneto  Torre de Cerredo  Almanzor — Masif Merkezi: Puy de Sancy 
Atlantik adaları:  Kanaryalar: Teide  Roque de los Muchachos  Pico de las Nieves  Malpaso — Azores: Pico  Madeira: Ruivo 
Alpler:  Mont Blanc  Grossglockner  Finsteraarhorn  Wildspitze  Bernina  Hochkönig  Dufourspitze  Hoher Dachstein  Marmolada  Viso  Triglav  Barre des Écrins  Säntis  Ortler  Baldo  Gran Paradiso  Coca  Cima Dodici  Dents du Midi  Chamechaude  Zugspitze  Antelao  Arcalod  Grintovec  Großer Priel  Grigna Settentrionale  Bondone  Presanella  Birnhorn  Col Nudo  Pointe Percée  Jôf di Montasio  Polinik  Tödi  Birkkarspitze  Ellmauer Halt  Grande Tête de l'Obiou  Cima Tosa  Hochtor  Grimming  Grand Combin  Tournette  Zirbitzkogel  Kesch 
Apeninler:  Corno Grande  Amaro  Serra Dolcedorme  Montalto  Cimone 
Doğu Avrupa:  Karpat: Gerlachovský štít  Parângu Mare  Moldoveanu  Peleaga  Pietrosul Rodnei — Kırım: Roman-Kosh — Ural: Narodnaya 
Balkanlar:  Musala  Olimpos  Vihren  Taygetus  Korab  Jezercë  Athos  Kyllini  Ossa  Nemerçkë  Pangaion Hills  Kajmakčalan  Smolikas  Giona  Jakupica  Këndrevica  Radomir  Parnassus  Botev  Çika  Valamara  Baba  Psili Koryfi 
Akdeniz adaları:  Korsika: Cinto — Sardunya: Punta La Marmora — Sicilya: Etna — Girit: Ida  Lefka Ori  Dikti — Other Greek islands:  Dirfi  Ainos  Fengari — Kıbrıs: Olimpos 
Kafkaslar:  Elbrus  Bazardüzü  Kazbek  Tebulosmta  Aragats  Dykh-Tau  Dyultydag Dağı  Kaputjugh  Addala-Shukhgelmeer Dağı  Shani 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: sh89000626  NLI: 987007536847405171  VIAF: 315130376
Seksen Günde Devriâlem

Başlığın diğer anlamları için 80 Günde Devri Alem sayfasına bakınız.
Seksen Günde Devriâlem ya da Seksen Günde Dünya Gezisi (Fransızca: Le tour du monde en quatre-vingts jours), Jules Verne'in yazdığı ve ilk kez 1872 yılında yayımlanan bir macera romanıdır. Verne'in en başarılı eserlerinden biri olarak bilinir. Türkçede farklı yayınevleri tarafından ''80 Günde Dünya Gezisi'', ''80 Günde Dünya Turu'' gibi farklı adlarla da yayımlandı.
Konusu

Phileas Fogg, kimsenin hakkında hiçbir şey bilmediği zengin ve kibar bir İngiliz beyefendisidir. Son derece düzenli bir hayat sürer. Titiz ve dakik yaşayan biridir. Bir gün, üyesi olduğu “Londra Bilim Kulübü”nde, gerçekleştirilmesi imkânsız gibi görünen bir konuda, servetini ortaya koyarak iddiaya girer: Dünyanın çevresini 80 günde dolaşacaktır. Hem de hava yolu kullanmadan, önceden hiçbir ayarlama ve planlama yapmadan dolaşacaktır.
Fogg, tek bir gecikme ya da tek bir aksilik sonucu her şeyini kaybetmesine neden olacak bu imkânsız yolculuğa yardımcısı eşliğinde koyulur. Türlü zorluklarla karşılaşırlar. Yolculukları sırasında değişik ülkelere uğrarlar: kimi zaman fil sırtında, kimi zaman tren ya da gemiyle yolculuk ederler. İddia sonucu giriştikleri bu yolculuk zaman zaman da heyecan dolu bir kaçışa dönüşür. Çünkü peşlerine bir kadını yakmak isteyen insanlar düşer. Phileas Fogg ve yardımcısı bu kadınla kaçar. Ayrıca bir polis hafiyesinden kaçmaktadır. Çünkü bu polis Phileas Fogg'un bir bankayı soyduğuna inanmaktadır. Ama sonra bunun yanlış olduğu ortaya çıkar. Böylelikle 80 günde bu yolculuğu bitirmiştir. Fakat bitiremediğini sanarak evde durmuştur. Ancak yardımcısı sayesinde saat farkını anlayıp zenginliğine zenginlik katmıştır. Hikâyenin sonunda birlikte kaçtığı kadınla evlenir ve mutlu bir hayat sürer.
Öngörülen gezi programı

| Etap | Süre | Vasıta |
| --- | --- | --- |
| Londra'dan Süveyş'e | 7 günde | tren ve gemi |
| Süveyş'ten Bombay'a | 13 günde | gemi |
| Bombay'dan Kalküta'ya | 3 günde | tren ve fil sırtında |
| Kalküta'dan Hong Kong'a | 13 günde | gemi |
| Hong Kong'dan Yokohama'ya | 6 günde | gemi |
| Yokohama'dan San Fransisko'ya | 22 günde | gemi |
| San Fransisko'dan New York'a | 6 günde | tren |
| New York'tan Londra'ya | 10 günde | gemi ve tren |
| Toplam süre | 80 gün |  |
Gerçek hayat taklitleri

1873'teki yayının ardından çeşitli kişiler, genellikle kendi koydukları kısıtlamalar dahilinde, Fogg'un kurgusal dünya turunu takip etmeye çalıştılar:
1889'da Nellie Bly, New York World gazetesi  için 80 günde dünyanın çevresini dolaşmayı üstlendi. Verne ile Amiens'te buluşarak yolculuğu 72 gün içinde tamamlamayı başardı. Yetmiş İki Günde Devr-i Alem adlı kitabı en çok satanlar listesine girdi.
1889'da Cosmopolitan için çalışan Elizabeth Bisland, Bly'a rakip oldu ve dünyayı ilk geçen olmak için onunla yarıştı.
1894 yılında George Griffith, C. Arthur Pearson adına 12 Mart'tan 16 Mayıs'a kadar 65 günde dünyanın çevresini dolaşarak bir tanıtım gösterisi gerçekleştirdi. Yolculuğunun hikâyesi Pearson's Weekly'de 2 Haziran ve 1 Eylül 1894 tarihleri arasında 14 bölüm halinde “How I Broke the Record Round the World” başlığıyla anlatıldı. Daha sonra 2008 yılında Around the World in 65 Days başlığıyla kitap olarak yayınlandı.
1903 yılında Amerikalı tiyatro eleştirmeni ve sanat organizatörü James Willis Sayre, toplu taşıma araçlarını kullanarak dünyanın çevresini dolaşma konusunda bir dünya rekoru kırdı: 54 gün, 9 saat ve 42 dakika.
1908 yılında Harry Bensley, bir bahis üzerine, demir bir maske takarak dünyanın çevresini yürüyerek dolaşmak üzere yola çıktı. Yolculuk, 1914 yılında I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle yarım kaldı.
1928 yılında 15 yaşındaki Danimarkalı izci Palle Huld, kitaptakinin tam tersi yönde tren ve gemiyle dünyayı dolaştı. Seyahati bir Danimarka gazetesi tarafından desteklenmiş ve Jules Verne'in 100. doğum günü vesilesiyle gerçekleştirilmişti. Yolculuk A Boy Scout Around the World adlı kitapta anlatılmıştır. 44 gün sürmüştür. Trans-Sibirya Demiryolunu kullandı ve Hindistan üzerinden gitmedi.
1984 yılında Nicholas Coleridge, Fogg'un 78 gün süren gezisini taklit ederek 78 Günde Devr-i Alem başlıklı bir kitap yazdı.
1988 yılında Monty Python üyesi Michael Palin, Michael Palin ile 80 Günde Devr-i Alem adlı televizyon seyahat programının bir parçası olarak uçak kullanmadan benzer bir mücadeleye girişti. Bu yolculuğu 79 gün 7 saatte tamamlamıştır.
1993 yılından bu yana Jules Verne Ödülü, dünyanın çevresini durmadan ve dışarıdan yardım almadan en kısa sürede dolaşan tekneye verilmektedir.
2009 yılında on iki ünlü, BBC Children in Need yardım kampanyası için yolculuğun bir röle versiyonunu gerçekleştirmiştir.
2017 yılında, Verne'den ilham alan İngiliz bisikletçi Mark Beaumont, 80 günde dünyayı bisikletle dolaşmak üzere yola çıktı. Paris'ten 2 Temmuz 2017'de yola çıktıktan sonra yolculuğu 78 gün, 14 saat ve 40 dakikada tamamladı. Beaumont, Rusya, Moğolistan, Çin, Avustralya, Yeni Zelanda, Kanada, ABD ve Avrupa'daki bazı ülkeleri ziyaret ederek dünya genelinde 29.000 km (18.000 mil) bisiklet sürerek Andrew Nicholson tarafından belirlenen 123 günlük önceki dünya rekorunu kırdı.
Neuville ve Benett'in 80 Günde Devrialem illüstrasyonu
Jules Verne'in kitabının ilk baskısında yer alan haritada gezinin güzergâhı.
Nogaylar, Nurdağı

| Nogaylar |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Gaziantep ilinin Türkiye'deki konumu
NogaylarNogaylar'ın Gaziantep'teki konumu
Koordinatlar: 37°14′N 36°52′E﻿ / ﻿37.23°K 36.87°D﻿ / 37.23; 36.87
Ülke:  Türkiye
İl: Gaziantep
İlçe: Nurdağı
Coğrafi bölge: Akdeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2019): 445
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 342
İl plaka kodu: 27
Posta kodu: 27840
Nogaylar (eski ismi Muhacirin Atik (1928)), Gaziantep ilinin Nurdağı ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

Nogaylar; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur. Köy 1850 yılında Kuban’dan yahut Kırım’dan göç eden Nogaylar tarafından kurulmuştur. Şimdilerde çoğunluğu Yörük olan köyde Nogaylar 10 hane kalmıştır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 445 |  |
| 2018 | 445 |  |
| 2017 | 435 |  |
| 2016 | 443 |  |
| 2015 | 461 |  |
| 2014 | 482 |  |
| 2013 | 481 |  |
| 2012 | 487 |  |
| 2011 | 506 |  |
| 2010 | 485 |  |
| 2009 | 469 |  |
| 2008 | 485 |  |
| 2007 | 492 |  |
Llaima Yanardağı

| --- | --- |
Llaima

En yüksek noktası
Yükseklik: 3.125 m
Çıkıntı: 1.819 metre (5.968 ft)
Koordinatlar: 38°41′51″G 71°43′50″B﻿ / ﻿38.69750°G 71.73056°B﻿ / -38.69750; -71.73056
Jeoloji
Dağ türü: Stratovolkan
Llaima, Şili'nin güneyinde, Conguillío Milli Parkı sınırlarında, Temuco'nun 100 km doğusunda 3.125 metre yüksekliğinde bir stratovolkandır.
Volkan, Şili'nin en aktif volkanlarından biridir. Volkan bulutlarının 3000 metre yüksekliği bulduğu son patlaması 5 Nisan 2009 tarihinde gerçekleşmiştir.
Sistina Şapeli tavanı

| --- | --- |
İtalyanca: Volta della Cappella Sistina, İngilizce: Sistine Chapel ceiling


Sanatçı: Michelangelo
Yıl: 1508-1512
Tür: Fresk
Boyutlar: 4093 cm × 1341 cm (134,28 ft × 44,00 ft)
Konum: Sistina Şapeli, Vatikan
 : 41°54′10″K 12°27′15″D﻿ / ﻿41.90278°K 12.45417°D﻿ / 41.90278; 12.45417
Sistina Şapeli tavanı, 1508-1512 yılları arasında Michelangelo tarafından resimlerle süslenmiştir. Yaklaşık dört yıl süren bu çalışmalar sonucunda, Rönesans döneminin en görkemli ve önemli eserlerinden birisi ortaya çıkmıştır. İsmini IV. Sixtus'tan alan ve 1477-1480 yılları arasında yapımı tamamlanan Sistina Şapeli'nin tavanı, II. Julius'un emriyle yenileme ve görselleştirme projesi kapsamında boyanmıştır. Şapelin tavan süslemelerinde aslında bir hikâye anlatılmış; orta kısımda yer alan 9 sahne ile Tekvin'deki yaratılışın 9 mühim olayına gönderme yapılmıştır. Bu projede Michelangelo'nun yanı sıra Sandro Botticelli, Domenico Ghirlandaio, Pietro Perugino ve Raffaello Sanzio gibi dönemin birçok önde gelen sanatçısı yer almıştır. Şapelin tavanındaki birçok fresk ve Kutsal Duvardaki büyük Kıyamet Günü tasviri Michelangelo tarafından çizilmiştir. Raffaello şapelin goblenlerini işlemiş, diğer sanatçılar ise yaptıkları duvar resimleriyle bu işe katkıda bulunmuşlardır. Özellikle Michelangelo'nun yaptığı fresklerde kullandığı kendine has figürleri, giyinik ve nü insan modelleri onun yaratıcı sanat anlayışının üstünlüğünü ve gelişmişliği kanıtlamış; gelecek kuşaklar için de önemli ve öğretici örnekler haline gelmiştir. Michelangelo'nun Adem'in Yaratılışı'ndaki Tanrı ile Adem'in ellerinin kavuşması detayı, Leonardo da Vinci'nin Mona Lisa tablosundan sonra dünyada en çok taklit edilen ve reprodüksiyonu yapılan sanat eseridir.
Mimarî tasarım > Gerçek

Sistine Şapeli 40,5 metre uzunlukta ve 14 metre genişliktedir. Tavanın, şapelin esas zemininde yüksekliği 20 metredir. Tavan örtüsü olarak işlev gören tönöz çok komplike bir tasarıma göre yapılmıştır. Tavan tönözünün bu kadar komplike bir dizayn göstermesi bu binanın ilk yapımı için tasarlanmış olmadığı sanılmaktadır. Tönözün daha basit olduğu elimizde bulunan Pier Matteo d'Amelia'nın hazırlamış olduğu bir plan belgesinde açıkça gösterdiği tavanın mimarı elemanlarda ve tavanın, aynen Gioto'nun Padova'da dekore ettiği Scrovegni Şapeli gibi, noktasal sarı yıldızlarla kaplı olarak maviye boyalı olduğundan görülmektedir.
Şapelin duvarlarında üç yatay olan yan yana 6 pencere bulunmakta ve en üst sırada da her kenarda 6 pencere bulunmaktadır. Duvarların en ucunda eskiden 2 pencere daha bulunmakta iken bunlar ana sunağın üstünde olduğu için sunak resmi olarak yapılan Michelangelo Son Yargı tablosunun yapmak için bu iki pencere battal edilip kapatılmış ve bu pencerelere ait "lunetler" (yani yarım ay şeklinde pencere kirişleri) de kapatılmışlardır. Pencereler arasından tonozu destekleyip tutan pandantif bulunmaktadır. Pandantiflerin daha üzerinde ise tavan yataydan çok az değişik olarak gayet hafif kavislidir.
Bu Şiştine Şapelinin gerçek mimarisidir. Fakat Michelangelo şapel mimarisini kendi hayal gücünü kullanarak değişik bir şekilde ifade etmiştir.
Mimarî tasarım > Görümsel hayali mimarı

Tavanın resimlendirilmiş mimarisinin birinci öğesi "gerçek" mimarı elemanlarının kavisli tönöz ile pandaftıfler ve pencere köşelerindeki üçgensel kısımlar ("spanderel") ile birleşmesinde ortaya çıkan çizgilerini öneminin artırılmasıdır. Michelangelo birleşme çizgilerini dekoratif yontulmuş taştan yapılmış "moldings" olarak resimlendirdi. Burada tekrar edilen iki motif "klasik mimarı"'de çok popüler olarak kullanılan formüllere göredir Bir motif de "meşe palamudu" olup bu hem Şapeli inşa ettiren Papa IV. Sixtus hem de tavan resimlendirmesi siparişini veren IV. Juluis'un ailelerinin armasında bulunmaktaydı. Bu il=ki papa da "
 Diğer kullanılan bir motif ise "midye kabuğu" idi ve Hristiyan doktrinine göre Meryem'in şenbolu idi. Pencerelerin yarım ay şekilli tepeleri ("lunet!") bunların yanında pencere dikdörtgeninin tamamlayan iki üçgensel ("spanderel") üzerinde bulunan yan duvar tepelerinde tavanın kenarının pirdolayı etrafında çok bariz ve renkli boyanmış bombeli bir kornis bulunmaktadır. Bu kornis Kitâb-ı Mukaddes'ten sahneleri gösteren resimsel kısımları ile bu resimsel hikâyelere resimsel ve hikâye anlatısina destek sağlayan "peygamberler", "sibyllalar ve "İsa'nın cedleri" figürlerini ayırmaktadır. Bir duvardan diğer duvara geçen ve tavanı tutan on tane genişçe ve üzeri boyanmış traverten'den yapılmış destekleme elemanı tavan kırışı tavanı biri genişçe diğer daha darca olan resim alanlarına bölerler ve bunlar tüm figürlere tanımlanmış yer ayrılan bir ızgara gibi tavanda bulunurlar,
Tavanın resimlendirilmiş hikâye mimarisi içine maksadı sırf sus için olan çok sayıda küçük figürler de resmedilip konulmuştur. Bunlar arasında mermerden yapılmışçasına boyanmış iki hiç dinsel anlamı olmayan iki küçük çıplak biri erkek biri kız bebek ("putti") resmi; her pencere üstünde bulunan üçgensel alanda ("spanderel") resmedilmiş olan koç kafaları; bu üçgensel alan ile karşıdan karşıs tavanı geçen traverten kırış arasında gölgeler arasında saklanan çeşitli pozlar almış olan ve sanki kitapları ortalarında tutan raf kenarları gibi olan bakır renkli tenleri olan çıplak figürler ve Peygamberlerin ve Sibyllalarının altında bulunan açıklayıcı yaftaları tutan çeşitli pozalarda giyinik veya çıplak "putti"ler bulunmaktadır.
Kornisin üstünde ve dar alanlı resimsel hikâye karelernin her iki tarafında birçok dairesel sildler ve madalyonlar bulunmaktadır. Bunların etrafında onları çerçeveleyen 20 kadara "İgnudi" adı verilen figür vardır. Bu "İgnudi" figürleri tavan mimarisinin bir parçası değildirler; küçük bir resmedilmiş oturak üzerinde oturup ayakları sanal bir kornise dayalı pozdadırlar. Resimsel olarak "İgnudi" figürleri tavandaki resimsel anlatı yapılan mevkileri ayakları altında kalan Şapelin duvar ve diğer mevkilerinden ayırmak için kullanıldığı kabul edilmektedir.