stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Rasim Öztekin
Çalışmaları > Oynadığı tiyatro oyunları

1980: Şahları da Vururlar
1981: Kahraman Bakkal Süpermarkete Karşı
1983: Anna’nın 7 Ana Günahı
1984: Fırıncı Şükrü, Deli Vahap ve Ötekiler
1985: Hayrola Karyola
1985: Eşek Arıları
1986: Muzır Müzikal
1986: İçinden Tramvay Geçen Şarkı
1986: İstanbul’u Satıyorum
1988: Don Juan İle Madonna
1989: Soyut Padişah
1990: Yorgun Matador
1991: Aşkımızın Gemisi Fındık Kabuğu
1992: Güle Güle Godot
1996: Aptallara Güzel Gelen Televizyon Dizileri
1997: Haldun Taner Kabare
1998: Çok Tuhaf Soruşturma
1999: Parasız Yaşamak Pahalı
2000: Fişne Pahçesu
2001: Kökü Bitti Zıkkım Zulada
2001: Sahibinden Satılık Birinci El Ortaoyunu
2003: Biri Bizi Dikizliyor
2004: Uzun Donlu Kişot
2005: Kiralık Oyun
2008: Boşgezen ve Kalfası
Çalışmaları > Müzikaller

1986: Muzır Müzikal
1994: 2071'de Türkiye
2005: Yıldızların Altında
Filmografisi > Diziler

| Yıl | Yapım | Rol | Bölüm/Sezon | Kanal |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1984 | Köşe Dönücü |  |  | TRT 1 |
| 1987 | Biraz Düş: Biraz Gülüş |  |  |  |
| 1989 | Doktorlar |  |  | TRT 1 |
| 1991 | Varsayalım İsmail |  |  | TRT 1 |
| 1995 | Boşgezen ve Kalfası | Kalfa Şakir | 1-8 | Flash TV |
| 1996 | Başka İstanbul Yok | Necip Karabıyık |  | atv |
| 1998 | Eğrisiyle-Doğrusu |  |  |  |
| 1998 | Kızım Osman |  |  |  |
| 2000 | Paşa Baba Konağı | Behlül |  | TGRT |
| 2001 | Yeni Hayat | Gaffar |  | atv |
| 2002 | Ev Hâli | Faik |  | Show TV |
| 2005 | Dolunay | Şükrü |  | atv |
| 2005 | Hırsız Polis | Başkomiser Selahattin | 2. sezon | Kanal D |
| 2006 | Pertev Bey'in Üç Kızı |  | 1-6 | TRT 1 |
| 2007 | Güzel Günler |  |  | TRT 1 |
| 2007 | Suç Dosyası | Samet |  | FOX |
| 2007 | Anında Görüntü Show |  | 9, 16 | FOX |
| 2008 | Eyvah Halam | Hilmi | 1-5 | Star TV |
| 2008 | Komedi Türk | Malo Cengiz |  | FOX |
| 2009-2011 | Geniş Aile | Kuddusi Kirişçi | 1, 2 ve 3. sezon | Kanal D ve Star TV |
| 2012-2017 | Seksenler | Fehmi Özdemir | 1-491 | TRT 1 |
| 2019-2021 | Seksenler | Fehmi Özdemir | 1-491 | TRT 1 |
| 2014 | Kardeş Payı | Doktor | 22 | Star TV |
| 2017 | Klavye Delikanlıları | Hiko Dayı | 1-8 | Show TV |
| 2017 | İnadına Sözleri İnsanı |  |  |  |
| 2018 | Görevimiz Komedi | Takım Lideri |  | FOX |
| 2020 | Ev Yapımı | Fehmi | 1-13 | TRT 1 |
Filmografisi > Filmler

| Yıl | Yapım | Rol | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1986 | Bir Günlük Aşk | Bülent | Sinema filmi |
| 1987 | 72. Koğuş | Bobi | Sinema filmi |
| 1988 | Arabesk | Hasta | Sinema filmi |
| 1992 | Kurt Kanunu |  | Sinema filmi |
| 1993 | Tersine Dünya | Süleyman | Sinema filmi |
| 1994 | Türk Tutkusu | Yaman'ın Kardeşi | Sinema filmi |
| 1995 | Bay E | Şef | Sinema filmi |
| 2004 | G.O.R.A. | Bob Marley Faruk | Sinema filmi |
| 2004 | Aktör Eskisi |  | TV Filmi |
| 2005 | Pardon | Muzaffer | Sinema filmi |
| 2005 | Şans Kapıyı Kırınca | Jose Ricardo | Sinema filmi |
| 2006 | Balıketi | Reşat | Sinema filmi |
| 2006 | Kapılara Dikkat | Türkiye Dışişleri Bakanı | Sinema filmi |
| 2007 | Kabadayı | Sürmeli | Sinema filmi |
| 2009 | Kanal-İ-Zasyon | Kahveci | Sinema filmi |
| 2009 | Deli Dumrul Kurtlar Kuşlar Aleminde | Hüsnü Baba | Sinema filmi |
| 2010 | Gelecekten Bir Gün | Canal | Sinema filmi |
| 2010 | Vay Arkadaş | Efendi | Sinema filmi |
| 2013 | Düğün Dernek | İsmail | Sinema filmi |
| 2014 | Mandıra Filozofu | Cavit | Sinema filmi |
| 2015 | Düğün Dernek 2: Sünnet | İsmail | Sinema filmi |
| 2015 | Bak Hele Bak |  | Sinema filmi |
| 2017 | Çalgı Çengi İkimiz | Bünyamin Abi | Sinema filmi |
| 2019 | Dijital Esaret | Zeytin | Sinema filmi |
| 2020 | Baba Parası | Saffet | Sinema filmi |
|  |  |  | Sinema filmi |
Seslendirme > Diziler

| Yıl | Yapım | Seslendirme |
| --- | --- | --- |
| 2006 | Acemi Cadı | Duman |
Seslendirme > Filmler

| Yıl | Yapım | Seslendirme | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 2010 | Biraz Tuz Biraz Biber | Seslendirme | Sinema Filmi |
Ödüller

1988: Altan Erbulak Ödülleri - En İyi Oyuncu
2003: 7. Afife Tiyatro Ödülleri - Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Yardımcı Erkek Oyuncusu Ödülü - Biri Bizi Dikizliyor
2010: Ayaklı Gazete - Yılın En İyi Yardımcı Erkek Oyuncusu
2010: KALDER (Kalite Derneği) En Kaliteli Sanatçı ödülü
2011: Yılın Nasrettin Hocası
Köpek koronavirüsü

| --- | --- |
Köpek akciğer dokusunda köpek koronavirüs antijeni (oklar)
Sınıflandırma
UVTK sınıflandırması
Takım: Henüz atanmamış
Familya: Henüz atanmamış
Köpek koronavirüsüü (Canine coronavirus/CCoV), Alphacoronavirus 1 türünün bir üyesi olan viral zarflı, tek sarmallı bir RNA virüsüdür . Köpeklerde dünya çapında oldukça bulaşıcı bir bağırsak hastalığına neden olur. Enfekte eden virüs, konakçı hücresine APN reseptörüne bağlanarak girer. 1971 yılında Almanya'da bekçi köpeklerinde görülen bir salgın sırasında keşfedilmiştir. Virüs, Alphacoronavirus cinsinin ve Tegacovirus alt cinsinin bir üyesidir.
Köpek enterik koronavirüsü > Patoloji

Virüs, ince bağırsağın villuslarını istila eder ve çoğalır. Bağırsak hastalığı, ince bağırsağın epitel mukozasının hücrelerinin virüs kaynaklı apoptozu (programlanmış hücre ölümü) ile ilişkili olabilir. Köpek koronavirüsünün başlangıçta ciddi gastrointestinal hastalığa neden olduğu düşünülüyordu, ancak şu an çoğu vakanın çok hafif veya semptomsuz olduğu kabul ediliyor.
Köpek enterik koronavirüsü > Semptomlar, tanı, tedavi ve kontrol

Kuluçka süresi bir ila üç gündür. Hastalık oldukça bulaşıcıdır ve genellikle virüsü altı ila dokuz gün, bazen de enfeksiyondan sonra altı ay boyunca saçan enfekte köpeklerin dışkısı yoluyla yayılır. Semptomlar diyare, kusma ve anoreksiyi içerir. Teşhis, dışkıdaki virüs parçacıklarının tespiti yoluyla yapılır. Tedavi genellikle sadece ishal için ilaç gerektirir, ancak daha ciddi şekilde etkilenen köpekler dehidrasyon için intravenöz sıvılara ihtiyaç duyabilir. Ölümler nadirdir. Virüs, mevcut dezenfektanların çoğu tarafından yok edilir.
Köpek solunum koronavirüsü

Son zamanlarda, ikinci bir tür köpek koronavirüsünün (Grup II) köpeklerde solunum yolu hastalığına neden olduğu gösterilmiştir. Köpek solunum koronavirüsü (CRCoV) olarak bilinen ve sığır ve insan koronavirüslerinin OC43 suşuna benzer olduğu bulunan bu virüs ilk olarak 2003 yılında Birleşik Krallık'ta köpeklerin akciğer örneklerinden izole edilmiş ve o zamandan beri Avrupa anakarasında ve Japonya'da bulunmuştur. 2006'da yapılan bir serolojik çalışma, Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki köpeklerde CRCoV antikorlarının bulunduğunu da göstermiştir. Ancak, Saskatchewan'da yapılan retrospektif bir çalışma, CRCoV'nin 1996 yılına kadar orada mevcut olabileceğini bulmuştur.
Yerküre tarihi
Üst zamanlar

Yerküre tarihi, oluşumundan günümüze kadar Dünya gezegeninin gelişimiyle ilgilenir. Yerkürenin 4.540 myö oluşumuyla başlayan yerküre tarihi, Uluslararası Stratigrafi Komisyonu'nun belirlediği jeolojik zaman cetveline göre dört üst zamana ayrılır. Her bir üst zamanda, yerkürenin bileşimi, iklimi ve canlılığında kayda değer değişimler oldu. Üst zamanlar kendi içinde zamanlara, zamanlar dönemlere ve dönemler de devrelere ayrılır. Zaman, jeokronolojide genellikle myö (milyon yıl önce) ile ölçülür ve her bir myö, geçmişteki yaklaşık 1.000.000 yıllık dönemi temsil eder.
| Üst zaman | Süre (myö) | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| Hadeen | 4.540-4.000 | Yerküre, Güneş'in öngezegen diskinin etrafındaki kalıntılardan oluşur. Henüz yaşam yoktur. Sürekli gerçekleşen yanardağ faaliyetleri, cehenneme benzer ortamlar (bu üst zamanın ismi bu nedenlerden ötürü Hades'ten gelir) ve oldukça yüksek sıcaklıklar mevcuttur. Hadeen'deki yerküre atmosferi, canlılar için zehirleyici olan amonyak ve metan gibi gazlara sahipti. Hadeen'in sonuna doğru yer kabuğu soğudu ve kıta levhaları oluşmaya başladı. Ay, muhtemelen bir öngezegenin yerküreye çarpmasıyla yaklaşık bu zamanlarda oluşur. |
| Arkeen | 4.000-2.500 | İlk yaşam biçimi olan prokaryot yaşam, Arkeen'in en başlarında, tahminen abiyogenez olarak bilinen bir süreçle ortaya çıkar. Ur, Vaalbara ve Kenorland kıtaları bu zaman diliminde var olmuş olabilir. Atmosfer, volkanik gazlardan ve sera gazlarından oluşmaktadır. İlkel okyanuslar (veya sıvı su kütleleri), Arkeen'de oluşur. |
| Proterozoyik | 2.500-538,8 | Proterozoyik, "erken yaşam" anlamına gelir. Çok hücreli canlıların bazı biçimleriyle beraber daha karmaşık bir yaşam biçimi olan ökaryotlar, bu üst zamanda ortaya çıkar. Bakteriler, oksijen üretmeye başlayarak Dünya atmosferini şekillendirir. Bitkiler, daha sonra hayvanlar ve muhtemelen ilkel mantar türleri bu zaman zarfında oluşur. Bu üst zamanın erken ve geç evrelerinde, tüm yerkürenin sıfırın altında sıcaklıklara maruz kaldığı "Kartopu Dünya" dönemleri gerçekleşmiş olabilir. Kronolojik sırayla Kolombiya, Rodinya ve Panotya kıtaları, tahminen bu üst zamanda oluştu. |
| Fanerozoyik | 538,8-günümüz | Kambriyen Patlaması olarak bilinen bir süreçle omurgalılar dahil olmak üzere karmaşık yaşam biçimleri okyanuslara hâkim olmaya başlar. Pangea oluşur ve daha sonra Lavrasya ve Gondvana kıtalarına ayrılır. Bu kıtalar da zamanla bugünkü kıtalara dönüşür. Yaşam, yavaş yavaş karaya doğru genişler. Halkalı solucanlar, böcekler ve sürüngenler de dahil olmak üzere tanıdık bitki, hayvan ve mantar biçimleri ortaya çıkmaya başlar. Bundan dolayı bu üst zamana "görünür yaşam" anlamına gelen "Fanerozoyik" adı verilir. Çeşitli kitlesel yok oluşlar meydana gelir. Ardından kuş harici dinozorların torunları olan kuş türleri ve günümüze daha yakın zamanlarda da memeliler ortaya çıkar. İnsanlar ve modern hayvanlar, bu üst zamanın en son evrelerinde gelişir. |
Jeolojik zaman cetveli

Ana madde: Jeolojik zaman cetveli
Yerkürenin tarihi, stratigrafik analize dayalı olarak belli aralıklara ayrılan jeolojik zaman cetveline göre kronolojik olarak düzenlenebilir.
Aşağıdaki beş zaman çizelgesi, jeolojik dönemleri ölçeklerine göre göstermektedir. İlk çizelge, Dünya'nın oluşumundan günümüze kadar olan tüm dönemleri göstermektedir fakat bu durum günümüze en yakın dönemi göstermek için az yer kalmasına sebep olmaktadır. İkinci çizelge, ilk çizelgedeki en son dönemi genişletilmiş bir şekilde göstermektedir. Benzer şekilde, ikinci çizelgedeki en son dönem, üçüncü çizelgede genişletilmiş; üçüncüdeki son dönem dördüncü çizelgede ve dördüncüdeki son dönem de en altta bulunan beşinci çizelgede genişletilmiştir.
Güneş Sistemi'nin oluşumu

Ana madde: Güneş Sistemi'nin oluşumu ve evrimi
Ayrıca bakınız: Gezegen farklılaşması
Bulutsu hipotezi, yerküre dahil bütün Güneş Sistemi'nin oluşumunu açıklayan standart bir modeldir. Bu modele göre Güneş Sistemi, Güneş bulutsusu adı verilen, dönmekte olan bir yıldızlararası toz ve gaz bulutundan oluşmuştur. Bu bulutsu, 13,8 milyar yıl önce, Büyük Patlama'dan kısa bir süre sonra gerçekleşen süpernovalardan uzaya saçılmış hidrojen, helyum ve ağır elementlerden oluşuyordu. Güneş bulutsusu, aşağı yukarı 4,5 milyar yıl önce büzülmeye başladı. Bu büzülmenin yakındaki bir süpernovadan gelen şok dalgasıya tetiklenmiş olması mümkündür. Bir şok dalgası da bulutsunun kendi etrafında dönmesini sağlamış olabilir. Bulutsunun dönüşü hızlanmaya başladığında, açısal momentum, yerçekimi ve eylemsizlik, bulutsuyu düzleştirerek kendi dönme eksenine dik bir öngezegezen diski hâline getirdi. Çarpışmalardan kaynaklanan küçük tedirginlikler ve diğer uzay kalıntılarının açısal momentumu, bulutsu merkezinin yörüngesinde dolanan kilometrelerce büyüklükteki öngezegenlerin oluşmasını sağladı.
Açısal momentumu yüksek olmayan bulutsunun merkezi, hızla kendi içine çöktü. Bu çökme sonucu oluşan sıkışma, hidrojenin helyuma dönüştüğü nükleer füzyon tepkimelerini başlatana kadar bulutsu merkezini ısıttı. Büzülmenin daha da artmasını takiben bir T Tauri yıldızı aşırı ısınarak Güneş'e dönüştü. Bu sırada bulutsunun dış kısmındaki maddeler, kütle çekiminin etkisiyle yoğunluk tedirgemeleri ve toz parçacıkları etrafında yoğunlaştı. Aynı zamanda öngezegen diskinin geri kalanı da halkalara ayrılmaya başladı. Kaçak yığılma olarak bilinen bir süreç sayesinde, toz parçaları ve uzay kalıntıları bir araya toplanarak gezegenleri meydana getirdi. Yerküre, evrenin yaşının yaklaşık üçte biri kadarlık bir süre önce, yani 4,54 milyar yıl önce (%1 belirsizlik payıyla), Güneş bulutsusunun yığılmasıyla oluştu. Yerkürenin oluşumu, 10 ila 20 milyon yıl içinde içinde tamamlandı. Yeni oluşan T Tauri yıldızının güneş rüzgârları, yığılarak daha büyük birer gök cismi hâline gelmemiş olan maddelerin çoğunu diskten temizledi. Aynı sürecin evrendeki hemen hemen tüm yeni oluşan yıldızların etrafında birer yığılma diski oluşturması ve bu disklerden bazılarının gezegenleri meydana getirmesi beklenmektedir.
Erken Dünya, iç kısmı ağır ve siderofil metalleri eritecek kadar sıcak olana değin yığılma süreciyle büyüdü. Silikatlardan daha yüksek yoğunluğa sahip olan bu metaller, yerküre merkezine doğru battı. Demir felaketi adıyla anılan bu olay, yerkürenin oluşmaya başlamasından sadece 10 milyon yıl sonra, ilkel manto ve (metalik) çekirdeğin birbirinden ayrılmasına sebep olarak yerkürenin katmanlı yapısının ve manyetik alanının oluşmasını sağladı. Bir araştırmada, yerkürenin içinin kademeli olarak soğuması nedeniyle (yaklaşık olarak her 1 milyar yılda 100°C kadar) yerkürenin iç çekirdeğinin (sıvı hâldeki dış çekirdekten farklı, katı hâlde bulunan merkezi) donmakta ve buna ek olarak giderek büyümekte olduğu öne sürüldü.
Hadeen ve Arkeen

Ana maddeler: Hadeen ve Arkeen
Yerküre tarihindeki ilk üst zaman olan Hadeen, yerkürenin oluşumuyla başlar ve Hadeen'in ardından 3,8 milyar yıl önce başlamış olan Arkeen gelir. Yerkürede bulunan en eski kayaçlar, yaklaşık 4 milyar yıl öncesine tarihlenir. Kayaçlarda bulunan en eski kırıntılı zirkon kristallerinin yaşı ise yer kabuğunun ve yerkürenin oluşumundan kısa bir süre sonrasına denk gelen yaklaşık 4,4 milyar yıl öncesine kadar uzanır. Ay'ın oluşumunu açıklayan Büyük Çarpışma Hipotezi'ne göre, ilk yer kabuğunun oluşumundan nispeten kısa bir süre sonra, yerküreden daha küçük bir öngezegenin yerküreyle çarpışmasıyla manto ve yer kabuğunun bir kısmı uzaya fırlamıştır. Bu parçalar Ay'ı meydana getirmiştir.
Diğer gök cisimleri üzerindeki krater sayımlarından, göktaşı düşüşlerinin yoğun görüldüğü Geç Dönem Ağır Bombardıman adı verilen bir dönemin yaklaşık 4,1 milyar yıl öncesinde başladığı ve Hadeen'in bitişine denk gelen 3,8 milyar yıl öncesinde sonlandığı anlaşılmaktadır. Ayrıca bu üst zamandaki ısı akışı ve jeotermal gradyan nedeniyle yerküre üzerinde şiddetli yanardağ faaliyetleri mevcuttu. Bununla beraber 4,4 milyar yıl öncesine tarihlenen kırıntılı zirkon kristalleri üzerinde bu kristallerin sıvı su ile temas ettiğine dair kanıtlar bulunmaktadır. Bu kanıtlar, o tarihlerde yerküre üzerinde halihazırda okyanuslar veya denizler bulunduğuna işaret etmektedir.
Arkeen'in başlangıcında yerküre kayda değer ölçüde soğumuştu. Arkeen atmosferi oksijenden yoksundu ve bu nedenle morötesi ışınları engelleyecek bir ozon tabakasına sahip değildi. Bu nedenle günümüzde yerküre üzerinde yaşayan canlılar, Arkeen üst zamanında yerkürenin yüzeyinde hayatta kalamazlardı. Bununla birlikte yaklaşık 3,5 milyar yıl öncesine tarihlenen fosil adaylarına dayanarak ilk yaşamın Arkeen'in erken dönemlerinde evrimleşmeye başladığı düşünülmektedir. Bazı bilim insanları, yaşamın 4,4 milyar yıl kadar önce, Hadeen'in erken dönemlerinde başlamış ve yerküre yüzeyinin altındaki hidrotermal bacalarda olası Geç Dönem Ağır Bombardımandan kurtulmuş olabileceğini düşünmektedirler.
Hadeen ve Arkeen > Ay'ın oluşumu

Ana maddeler: Ay (uydu), Ay'ın kökeni ve Büyük Çarpışma Hipotezi
Yerkürenin tek doğal uydusu olan Ay, yörüngesinde olduğu Dünya'ya kıyasla diğer Güneş Sistemi uydularından daha büyüktür. Apollo Projesi'nde Ay'ın yüzeyinden alınmış kayaçlar Dünya'ya getirildi. Bu kayaçların radyometrik tarihlemeleri, Ay'ın 4,53±0,01 milyar yıl yaşında olduğunu ve Güneş Sistemi'nin oluşumundan en az 30 milyon yıl sonra oluştuğunu göstermektedir. Yeni kanıtlar ise Ay'ın daha geç bir tarih olan 4,48±0,02 milyar yıl önce, yani Güneş Sistemi'nin oluşumundan 70 ila 110 milyon yıl sonra oluştuğunu ortaya koymaktadır.
Ay'ın oluşumuna ilişkin teoriler, aşağıdaki gerçeklerin yanı sıra yerküreye kıyasla neden daha geç oluştuğunu da açıklama getirmelidir. İlki, Ay'ın düşük yoğunluğa (Ay'ın yoğunluğu suyun 3,3 katıdır, yerkürenin yoğunluğu ise suyun 5,5 katıdır) ve küçük bir metalik çekirdeğe sahip oluşudur. İkincisi, Dünya ve Ay'ın aynı oksijen izotopu imzasına sahip olmasıdır (oksijen izotoplarının nispeten bolluğu). Bu olayları açıklamak için ortaya atılan teorilerden biri olan Büyük Çarpışma Hipotezi, Mars büyüklüğünde bir gök cisminin (bazen Theia olarak da adlandırılır) Erken Dünya'ya çarpması sonucu Ay'ın meydana geldiğini öne sürer ve yaygın kabul görür.
Bu çarpışma, kuşlar haricindeki dinozorların yok olmasına neden olduğu düşünülen ve günümüze daha yakın bir tarihte gerçekleşmiş olan Chicxulub Çarpışması'ndan yaklaşık 100 milyon kat daha fazla enerji açığa çıkardı. Çarpışmanın enerjisi, yerkürenin bazı dış katmanlarının buharlaşması ve hem yerkürenin hem de çarpan gök cisminin eriyik hâle gelmesi için yeterliydi. Yerkürenin manto içeriğinin bir kısmı, çarpışmanın etkisiyle yerküre etrafındaki yörüngeye fırladı. Büyük Çarpışma Hipotezi, Ay'daki metal maddelerin tükendiğini öngörmektedir ve bu sayede Ay'ın anormal element bileşimine bir açıklama getirmektedir. Dünya yörüngesindeki fırlamış maddeler, birkaç hafta içinde tek bir gök cismi hâline yoğunlaşabilecek durumdaydı. Dünya yörüngesindeki fırlamış madde, çarpışma sonrası kendi yerçekiminin etkisi altında daha küresel bir cisim hâline gelerek Ay'ı meydana getirdi.
Hadeen ve Arkeen > İlk kıtalar

Levha tektoniğinin gerçekleşmesini sağlayan süreç olan manto konveksiyonu, yerkürenin iç kısmından yüzeyine doğru gerçekleşen ısı akışının bir sonucudur. Manto konveksiyonuyla okyanus ortası sırtlarında sert tektonik levhalar oluşur. Bu levhalar, yitim bölgelerinde manto içine dalarak yok olur. Manto, Erken Arkeen'de (yaklaşık 3 milyar yıl önce) günümüzden daha yüksek bir değer olan yaklaşık 1.600 °C (2.910 °F) sıcaklığındaydı. Bu sebeple manto içindeki konveksiyon daha hızlı gerçekleşmekteydi. Şu anki levha tektoniğine benzer süreçler o dönemde de gerçekleşiyor olmasına rağmen daha hızlıydı. Hadeen ve Arkeen'de dalma bölgelerinin daha yaygın olması ve bundan ötürü tektonik levhaların günümüze kıyasla daha küçük olması muhtemeldir.
Yerkürenin yüzeyi ilk kez katılaştığında oluşan kabuk, Hadeen'de hızlı gerçekleşen levha tektoniği ve Geç Dönem Ağır Bombardıman'ın yoğun etkileri sebebiyle tamamen kayboldu. Bununla birlikte kabukta henüz çok az farklılaşma meydana geldiği için bu ilk kabuğun bileşiminin tıpkı günümüzdeki okyanusal kabuk gibi bazaltik olduğu düşünülmektedir. Daha altta yer alan kabukta meydana gelen kısmî erime sırasında hafif elementlerin farklılaşmasının bir ürünü olan kıtasal kabuğun ilk parçaları, ilk kez 4 milyar yıl önce, Hadeen'in sonunda ortaya çıktı. Bu ilk küçük kıtalardan geriye kalanlara kraton adı verilmektedir. Geç Hadeen ve Erken Arkeen kabuğunun bu parçaları, günümüzdeki kıtaların etrafında büyüdüğü merkezleri oluşturdu.
Yerküredeki en eski kayaçlar, Kanada'nın Kuzey Amerika kratonunda bulunur. Bu kayaçlar yaklaşık 4 milyar yaşındaki tonalitlerdir. Bu tonalitler, yüksek sıcaklıkta başkalaşım geçirdiklerine dair izler taşımalarının yanı sıra suyla sürüklenmeleri sırasında erozyona uğrayarak yuvarlanmış tortul granüllere ait izler de barındırır. Bu tortul granüllere ait izler, o zamanlarda nehirlerin ve denizlerin var olduğuna işaret eder. Kratonlar, temel olarak iki değişken mikrolevhadan oluşur. Bunlardan ilki, düşük derecede başkalaşım geçirmiş tortul kayaçlardan oluşan yeşiltaş kuşaklarıdır. Bu "yeşiltaşlar", günümüzdeki yitim bölgelerinin üzerinde bulunan okyanus çukurluklarındaki tortullara benzer. Bu nedenle yeşiltaşların varlığı kimi zaman Arkeen sırasında yitim gerçekleştiğine dair bir kanıt olarak görülür. İkincisi ise felsik magmatik kayaçlardan oluşan bir bileşimdir. Bunlar çoğunlukla bileşim olarak granite benzeyen tonalit, tronjemit veya granodiyorit gibi kayaç türleridir (bu nedenle bu tür mikrolevhalara kısaca TTG denilir). TTG bileşimleri, bazaltın kısmî erimesiyle oluşan ilk kıtasal kabuğun kalıntıları olarak görülmektedir.
Hadeen ve Arkeen > Yaşamın kökeni

Ana maddeler: Abiyogenez, Yeryüzündeki ilk yaşam, Evrim ve Yaşamın evrimsel tarihi
İlkel atmosfer ve okyanusa dair bilimsel ilginin nedenlerinden biri de yaşamın ilk ortaya çıktığı koşulları oluşturmalarıdır. Yaşamın cansız kimyasallardan nasıl ortaya çıktığı konusunda pek çok model olmasına karşın bu konuda çok az bilimsel fikir birliği vardır. Laboratuvarda oluşturulan kimyasal sistemler, canlı bir organizmanın sahip olduğu asgarî karmaşıklığın oldukça gerisindedir.
Yaşamın ortaya çıkışındaki ilk adım, canlılığın yapı taşları olan nükleobazlar ve amino asitler de dahil olmak üzere basit organik bileşiklerin çoğunu oluşturan kimyasal reaksiyonlar olabilir. 1953 yılında Stanley Miller ve Harold Urey tarafından yapılan bir deney, bu tür moleküllerin, su, metan, amonyak ve hidrojen içeren bir atmosferde kıvılcımlar (yıldırımın etkisini taklit etmek için kıvılcım kullanılmıştır) yardımıyla oluşabileceğini gösterdi. Atmosferin kimyasal bileşimi, muhtemelen Miller ve Urey'in deneyinde kullandığından farklı olmasına rağmen bu deneyden sonra daha gerçekçi bileşimlerle yapılan deneylerde de organik moleküller başarıyla sentezlendi. Bilgisayar simülasyonları, dünya dışı organik moleküllerin yerkürenin oluşumundan önceki öngezegen diskinde meydana gelmiş olabileceğini göstermektedir.
Canlılarda en az üç olası başlangıç noktasından daha fazla karmaşıklığa ulaşılabilir. Bunlar sırasıyla: Bir canlının kendisine benzer yavrular üretme yeteneği anlamına gelen kendini kopyalama; canlının kendini besleme ve onarma yeteneği olan metabolizma ve yiyeceklerin içeri girmesine, atıkların da dışarı çıkmasına izin vererek istenmeyen maddeleri dışarıda tutan dış hücre zarlarıdır.
Hadeen ve Arkeen > Yaşamın kökeni > Önce replikasyon: RNA dünyası

Ana madde: RNA dünyası
Üç modern üst âlemin en basit üyeleri bile kendi "tariflerini" kaydetmek için DNA'yı kullanır. DNA'daki bu bilgileri ise büyüme, bakım ve kendini kopyalama amacıyla "okumak" için karmaşık bir RNA ve protein moleküller dizisi kullanırlar.
Ribozim adı verilen bir tür RNA molekülünün, hem kendi replikasyonunu hem de proteinlerin yapımını katalizleyebildiğinin keşfi, ilkel yaşamın tamamen RNA'ya dayandığı hipotezinin kurulmasını sağladı. Mutasyonlar ve yatay gen transferlerinin varlığı, her nesildeki yavruların ebeveynlerinden farklı genomlara sahip olma olasılığını yükselteceğinden, ilkel canlılar tarafından bireysel organizmaların mevcut olduğu ancak biyolojik türlerin olmadığı bir RNA dünyası meydana getirilmiş olabilir. RNA'nın yerini daha sonra kimyasal açıdan daha kararlı olan ve bu nedenle daha uzun genomlar oluşturabilen, tek bir canlının sahip olabileceği yetenek aralığını genişleten DNA aldı. Ribozimler ise modern hücrelerin "protein fabrikaları" olan ribozomların ana bileşenleri olarak kaldılar.
Kısa ve kendi kendini kopyalayan RNA molekülleri laboratuvarlarda yapay olarak üretilmiştir. Ancak RNA'nın doğal yollarla (biyolojik olmayan doğal yollar, örneğin kimyasal) sentezinin mümkün olup olmadığı konusunda şüpheler ortaya çıkmıştır. İlk ribozimler, daha sonra yerini RNA'ya bırakmış olan PNA, TNA veya GNA gibi daha basit nükleik asitlerden oluşmuş olabilir. Kristaller ve hatta kuantum sistemleri, diğer bazı RNA öncesi replikatör önerilerindendir.
2003 yılında, hidrotermal bacaların yakınında, okyanus tabanı ve basıncında, yaklaşık 100 °C'de, gözenekli metal sülfür çökeltilerinin RNA sentezine yardımcı olacağı fikri ortaya atıldı. Bu hipoteze göre ilkel hücreler, lipit zarların sonradan gelişimine kadar metal substratın gözeneklerinde tutulur.