Kruşçev'in Anıları
Yazılış öyküsü

Sovyetler Birliği'nin Josef Stalin'den sonraki üçüncü lideri olan Sovyetler Birliği Komünist Partisi birinci sekreteri Nikita Kruşçev (1894-1971) tarafından devletin ve partinin Stalinizmden arındırılması doğrultusunda uygulamaya konan kimi  politikalar ve reformlara karşı muhalefet giderek güçlenmeye ve örgütlenmeye başlamış, Yüksek Sovyet Prezidyumu Başkanı yani sembolik devlet başkanı koltuğunda bulunan Leonid Brezhnev SBKP Merkez Komitesi üyelerinin çoğunluğunu Kruşçev'e karşı kendisini desteklemeleri için yanına çekmek 1964'te çabalarını arttırmıştı. Sonunda Brejnev Başbakan Birinci Vekili Şelepin ve KGB Başkanı Semiçestni ile birlikte bir komplo düzenleyerek 12 Ekim 1964'te o sırada tatilde bulunan Kruşçev'i sözde tarım sorunlarının görüşüleceği özel bir Prezidyum toplantısı için Moskova'ya çağırdı ve Kruşçev'i havalimanında karşılayan KGB Başkanı Semiçestni kendisinin görevden alındığını ve direnmemesini söyledi. Kremlin'e götürülen Kruşçev burada Brejnev, Suslov ve Şelepin tarafından suçlanarak "ileri yaşı ve bozulan sağlığı nedeniyle gönüllü istifası" alındı ve 14 Ekim 1964'te yapılan Merkez Komitesi ve Prezidyum toplantılarında "istifası kabul edilip" yerine SBKP Birinci Sekreteri görevine Brejnev, SSCB Başbakanı görevine ise Kosigin seçildi. Bunun ardından Kruşçev emekli edilip hayatını gözlerden uzak ve sessizlik içerisinde Moskova'daki evinde ve dacha'sında geçirmeye başladı.
Oldukça renkli bir siyasi hayat geçirmiş olan Kruşçev kendi iktidarında çok hareketli bir dış politika da izlemişti. Batı ülkeleri ile nükleer silahlar hususunda uzlaşarak aralarında yumuşama sağlamış, Sovyet halkına bazı sosyal imkânlar getirmiş ve düşünce özgürlüğü gibi konularda dikkate değer ilerlemeler kaydetmişti. Koltuğunu kaybettiğinde halâ geri dönme umudu vardı, ancak bu umudu, itibarı ile birlikte giderek azaldı. Sıkı kontrol altında, hattâ ev hapsindeydi.
Nikita Kruşçev işte bu ortamda, 1966 yılından başlayarak anılarını yazmaya başladı. Anılarını önceleri açık havada ses bandına kaydediyordu. Ancak dış gürültüye bağlı olarak kayıt kalitesinin çok düşük olması üzerine KGB tarafından dinleneceğini bile bile kayıtlarını evde yapmaya başladı. 1968'e kadar hiç müdahale etmeyen KGB nihayet o yıl ses bantlarını Kruşçev'den resmen istedi. Ancak Kruşçev bantları teslim etmeye yanaşmadı. Bu arada bir kalp rahatsızlığı nedeniyle hastaneye kaldırılınca KGB, oğlu Sergei'ye yanaşarak yabancı ajanların anıları çalmaya hazırlandıkları yalanını uydurarak bu kez de kayıtları ondan istediler. Zaten bantlar çoktan çözümlenmiş ve transkripsiyonlarıyla birlikte Time dergisinin Moskova bürosu aracılığıyla Batı'daki bir yayıncıya iletilmişti bile. KGB'nin istese kayıtları zorla da alabileceğini bilen Sergei, babası halâ hastanedeyken elindekileri yetkililere teslim etti. Hemen akabinde de Batı'daki yayıncıya anıları hemen bastırtma talimatını verdi (Oysa Kruşçev 1958'de Boris Pasternak'ın Nobel Edebiyat Ödülünü almasına izin vermemişti. Pasternak'ın Doktor Jivago'su da tıpkı onun anıları gibi ülke dışına kaçırılarak orada yayımlanmıştı.)
Kruşçev'in kayıtları seksen makara teyp bandı, on altı ses kasedi ve bunların çözümlerinden oluşan üç bin sayfayı geçen dokümandan oluşmaktadır.