stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Şelit
Özellikleri

Kristalleri tetragonal kristal sistemi şeklindedir ve dipiramidal psödo-oktahedra şeklinde görünürler. Aldığı renkler altın sarısı, kahverengimsi yeşilden koyu kahverengi, pembemsiden kırmızımsı griye, turuncuya değişiklik gösterir ve renksiz olarak da bulunurlar. Şeffaflığı yarı saydamdan saydama değişir ve kristal yüzeyleri oldukça parlaktır. Şelitin dilinim özellikleri çok belirgindir ve subkonkoidaldan düzensize kırılır. Özgül ağırlık 5,9–6,1 arasındadır ve sertliği 4,5 ila 5 arasındadır. Kristal biçimi psödo-oktahedranın dışında sütunsal, granüler, tabüler ya da masif olabilir. Druz kristalleri oldukça nadirdir ve hemen hemen yalnızca Çekya'da Zinnwald'da bulunur. İkizlenme de yaygın olarak gözlenir ve kristal yüzeyler oyuklu olabilir. Şelit tanıma çizgisi beyaz ve kırılgandır.
Şeffaf olanlarından kesilen taşlar kırılgandır. Şelitin kırılma indisi (1,918–1,937 tek eksenli pozitif, çift kırılma maksimum 0,016) ve ayrışımı (0,026) orta derecede yüksektir. Bu faktörlerin birleşmesi şelitin yüksek parlaklığına ve elmasa yaklaşan pırıltısına yol açar.
Şelit kısa dalga morötesi ışık altında parlak gök mavisi bir renkte ışıldar. Mineral içinde eser miktarda molibden katışıklığı ışıltının yeşil renkli olmasına neden olur. Şelitin ışıldaması bazen doğal altın ile bağlantılandırılır ve jeologlar tarafından altın yataklarının bulunmasında kullanılır.
Bulunuşu

Scheelite temas metamorfizmasıyla oluşmuş skarnlarda; yüksek sıcaklıktaki hidrotermal damarlarda ve grayzende bulunur. Daha az yaygın olarak da granit pegmatitlerde görülür. Formasyon sıcaklığı ve basıncı 200 ila 500 °C arasında ve 200 ila 1.500 bar arasındadır. Tipik mineral birlikteleri olarak kasiterit, volframit, topaz, fluorit, apatit, turmalin, kuvars, grossüler–andradit, diopsit, vezüvianit ve tremolit sayılabilir.
Şelit genellikle kalay içeren maden damarlarda bulunur; bazen altın ile birlikte de görülür. Berrak kristaller Cumbria, Bohemya, İsviçre, Silezya ve Arizona'da bulunmuştur. Connecticut ve Japonya'da tamamen volframite dönüşmüş büyük şelit kristalleri bulunmuştur; Japonya'da bulunanlara “reinite” adı verilmiştir.
Tarihçe

Şelit ilk olarak 1781 yılında İsveç, Dalarna, Säter'te Mount Bispbergs klack'ta bulunan örneklerden tanımlanmıştır. Adı Carl Wilhelm Scheele'den (1742–1786) gelmektedir. Olağan dışı ağırlığı nedeniyle İsveçliler tarafından "ağır taş" anlamına gelen tungsten adı verilmiştir. Ancak daha sonra bu isim metali tanımlamak için kullanılmış ve cevhere şelit adı verilmiştir.
Şelit
Şelit
Fluorit-şelit
Apatit-şelit-kubanit
Ferberit-şelit
Muskovit-şelit
Şelit
Şelit-beril
Şelit-kuvars
Şelit
Volframit-Şelit
Yapay şelit

Günümüzde kübik zirkonya ve moissanitin elmas taklidi olarak daha çok tercih edilmesi nedeniyle artık elmas taklidi olarak kullanılmaz ve sıklıkla doğal şelit yerine yapay şelit sunulabilmektedir. Yapay şelit doğal olanından mikroskop altında ayırt edilebilir: Doğal şelit minerali çok nadiren büyüme özellikleri olmadan ve kusursuz olarak bulunur halbuki yapay şelit genellikle çok temizdir. Ayrıca yapay eğri çizgiler ve çok küçük gaz baloncukları da yapay şelit içinde görülür.
Ayrıca el spektroskopisi ile görülebilen absorpsiyon spektrumu da ayırt etmede yararlıdır: Doğal şelit minerallerinin çoğu içinde eser miktarda praseodim ve neodimyum olması nedeniyle spektrumun sarı bölgesinde (~585 nm) belli elirsiz absorpsiyon çizgileri gösterir. Yapay şelitte bu çizgiler görünmez. Bazı yapay şelitlerin içine neodimyum ya da diğer nadir toprak elementleri katılsa bile oluşan spektrum doğal şelit gibi değildir.
CaWO4 yapısı.
Mount Bispbergs klack.
1968 Grammy Ödülleri

1968 Grammy Ödülleri 29 Şubat 1968'de Chicago, Los Angeles, Nashville ve New York'ta düzenlendi.
Ödül kazananlar

Yılın Kaydı
Johnny Rivers & Marc Gordon (yapımcılar) & The 5th Dimension - "Up, Up and Away"
Yılın Albümü
The Beatles & George Martin (yapımcı) - Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Yılın Şarkısı
Jimmy L. Webb (şarkı yazarı) - "Up, Up and Away" - The 5th Dimension
En İyi Yeni Sanatçı
Bobbie Gentry
1968 Fransa Bisiklet Turu

1968 Fransa Bisiklet Turu 55 ncisi olan Fransa Bisiklet Turu, 27 Haziran-21 Temmuz 1968 tarihlerinde Fransa'da yapıldı. 4684,8 km mesafeli, 22 etaptan oluşan yarışta bisikletçilerin hız ortalaması 34,894 km/saatti. Fransa üç takımla, Belçika iki takımla, Almanya, İspanya, Birleşik Krallık, İtalya, Hollanda ve İsviçre/Lüksemburg kombinesi ise birer takımla bu yarışa katıldılar.
1968 Turunda yarış, 1903 yılından bu yana yarışların son bulduğu Prensler Parkı Velodrome stadyumu yerine ilk defa Vélodrome de Vincennes stadyumunda son buluyordu.
Sonuçlar > Genel sıralama

| Sıra | İsim | Ülke | Zaman |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Jan Janssen |  Hollanda | 133 saat 49' 42" |
| 2 | Herman Van Springel |  Belçika | 38" |
| 3 | Ferdinand Bracke |  Belçika | 3' 03" |
| 4 | Gregorio San Miguel |  İspanya | 3' 17" |
| 5 | Roger Pingeon |  Fransa | 3' 29" |
| 6 | Rolf Wolfshohl |  Almanya | 3' 46" |
| 7 | Lucien Aimar |  Fransa | 4' 44" |
| 8 | Franco Bitossi |  İtalya | 4' 59" |
| 9 | Andres Gandarias |  İspanya | 5' 05" |
| 10 | Ugo Colombo |  İtalya | 7' 55" |
İletim hattı

Bu madde mikrodalga iletim hattı hakkındadır.Elektriksel güç iletimi için elektrik iletim hattı sayfasına bakınız.
Kayıpsız bir iletim hattında dalganın ilerlemesi. Siyah noktalar elektronları ve oklar da elektrik alanını göstermektedir.
En yaygın iletim hattı tiplerinden biri, koaksiyel kablo.
İletim hattı, elektronik ve haberleşme mühendisliğinde, akımın dalga karakteristiğinin hesaba katılmasını gerektirecek kadar yüksek frekanslarda, radyo frekansı, alternatif akımın iletimi için tasarlanmış özel kablo. İletim hatları radyo vericisi, alıcısı ve bunların anten bağlantıları, kablolu televizyon yayınlarının dağıtımı ve bilgisayar ağları gibi yerlerde kullanılır.
Açıklama

Bilinen elektrik kabloları, şebeke gerilimi gibi saniyede 100-120 kez yön değiştiren (saniyede 50-60 devir) düşük frekanslı AC işaretleri iletmek için yeterlidir. Ancak bu yapılar radyo frekansı bandı ya da daha yüksek frekanslar için kullanılamaz. Bunun nedeni, bir saniyede milyondan milyar keze kadar yön değiştiren bu işaretlerde, enerjinin radyo dalgaları şeklinde kablodan dışarı yayılması, dolayısıyla güç kaybı yaşanmasıdır. Ek olarak radyo frekansı akımları, kablodaki süreksizlik noktalarında, bağlantı yerleri gibi, yansıyarak kaynağa bir geri dönüşe yol açar. Engel oluşturan bu yansımalar, gücün hedefe aktarılmasını zorlaştırır. İletim hatlarında, elektromagnetik sinyalleri en az yansıma ve güç kaybı ile iletmek için belirli iletken boyutları ve yerleşimi kullanılır. İletim hatlarının çeşitleri arasında koaksiyel kablo, dielektrik levha, mikroşerit hat, fiberoptik ve dalga kılavuzları sayılabilir. İletim hatları işaret dalga boyunun kullanılan kablonun uzunluğuna yaklaştığı, frekansın bunu sağlayacak kadar yüksek olduğu, durumlarda kullanılmalıdır.
Tarihçe

İletim hatlarının matematiksel davranış analizi James Clerk Maxwell, Lord Kelvin ve Oliver Heaviside'ın çalışmalarında ortaya çıktı. 1855'te Lord Kelvin bir denizaltı kablosundaki akım için difüzyon modelini oluşturdu. Bu model, 1858 transatlantik denizaltı telgraf kablosunun düşük performansını doğru olarak öngörmüştü. Heaviside 1885 yılında kablolarda iletim analizi ve telgrafçılar denklemlerinin modern formunu anlatan ilk makaleleri yayımladı.
Uygulanabilirlik

Birçok elektrik devresinde devre elemanlarını birleştiren kabloların uzunluğu dikkate alınmayabilir. Çünkü belli bir anda kablo üzerindeki gerilimin, kablonun her noktasında aynı olduğu varsayılır. Ancak gerilim değişim aralığı, işaretin kablonun sonuna ulaşma süresine yaklaştığı durumlarda kablonun uzunluğu anlamlı hale gelir; bu kablolar iletim hattı olarak değerlendirilmelidir. Bir başka ifadesiyle eğer iletilen sinyal, kablonun boyuna yakın veya daha kısa dalga boyuna sahip frekans bileşenleri barındırıyorsa hat uzunlukları dikkate alınmalıdır.
Genel kabule göre dalga boyunun 1/10'undan daha uzun bağlantılar iletim hattı olarak değerlendirilmelidir. Bu uzunluklarda hat üzerindeki faz gecikmesi ve yansımalar önemlidir. Bu unsurlar, iletim hattı teorisine uygun olarak tasarlanmamış sistemlerde istenmeyen davranışlara yol açabilecek etkilere sahiptir.
Dört uçlu model

Analiz edilmek istenen bir iletim hattı iki kapılı olarak şöyle modellenebilir:
En basit durumda, devre lineer kabul edilir (yansıma olmadığında, bir kapıdaki kompleks gerilim, kapıya gelen akımla orantılıdır) ve kapıların yer değiştirebileceği varsayılır. Eğer iletim hattı tüm hat boyunca düzgün ise, hattın davranışı büyük oranda karakteristik empedans denilen ve Z0 ile gösterilen parametreyle açıklanır. Karakteristik empedans, hattın herhangi bir noktasındaki gerilimin akıma oranıdır. Z0 değeri genellikle, koaksiyel kablo için 50 ya da 75 ohm, çift dolanmış kablo için yaklaşık 100 ohm mertebesindedir.
Bir iletim hattından güç iletildiğinde, mümkün olduğunca çok gücün yüke aktarılması, başka bir ifadeyle kaynağa yansımanın en az olması istenir. Bu durum yük empedansı Z0 değerine eşit seçilerek gerçekleştirilebilir; eşitliğin sağlandığı hâl, iletim hattı "uygun yükle sonlandırılmış" şeklinde ifade edilir.
İletim hattına verilen gücün bir kısmı hattın direncinden dolayı kaybolur. Bu etki "ohmik" veya "rezistif" kayıp (ohmik ısınma) olarak adlandırılır. Yüksek frekanslarda buna "dielektrik kayıp" olarak isimlendirilen başka bir etki daha eklenir. Dielektrik kayıp hattaki yalıtkan malzemenin alternatif elektrik alandan enerji alması ve bunu ısıya çevirmesiyle oluşur. İletim hattı seri birer direnç (R) ve endüktans (L) ve paralel birer kapasite (C) ve iletkenlik (G) ile modellenir.
Bir iletim hattındaki toplam güç kaybı, çoğu yerde metre başına desibel (dB/m) olarak hesaplanır ve işaretin frekansına bağlı bir büyüklüktür. Üreticiler belli frekans aralığındaki kaybı dB/m olarak gösteren tabloları ürünle birlikte vermektedir. Hattaki 3 dB'lik kayıp yaklaşık olarak gücün yarılanması anlamına gelir.
Telgrafçılar denklemleri

Telegrafçılar denklemleri (ya da telgraf denklemleri), iletim hattındaki gerilim ve akımı tanımlayan bir lineer diferansiyel denklem çiftidir. Maxwell denklemlerine dayanan bağıntılar, iletim hattı modelini oluşturan Oliver Heaviside tarafından bulunmuştur.
İletim hattı modeli, iletim hattını her biri hattın diferansiyel uzunluklu bir parçasını temsil eden sonsuz iki kapılılar serisi olarak şematize eder. Model şu elemanlardan oluşur:
İletkenlerin dağılmış direncini  R simgeleyen seri bir direnç elemanı (birim uzunluk başına ohm boyutunda).
İletkenler etrafındaki dağılmış endüktansı  L simgeleyen seri bir endüktans (birim uzunluk başına henry boyutunda).
İki iletken arasındaki kapasiteyi  C simgeleyen bir kondansatör (birim uzunluk başına farad boyutunda).
İki iletkeni ayıran dielektrik malzemenin iletkenliğini  G simgeleyen iletkenlik elemanı (birim uzuluk başında siemens boyutunda).
Model, şekilde gösterilen birim yapının sonsuz tanesinin yan yana gelmesiyle oluştuğundan, eleman boyutları birim uzunluk başına tanımlanmıştır; bu bakımdan şematik yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Ayrıca  R,  L,  C ve  G frekansa bağlı fonksiyonlar da olabilir. Alternatif olarak  R',  L',  C' ve  G' notasyonu tercih edilerek, büyüklüklerin uzunluğa göre türev olduğu vurgulanmaya çalışılır. Bu değerler bazı kaynaklarda, kendilerinden türetilen propagasyon sabiti, sönüm katsayısı ve faz sabiti gibi ikincil büyüklüklerden ayırt edilebilmesi için, birincil hat sabitleri diye nitelenir.
Hat gerilimi  V(z)  ve akımı  I(z) frekans domeninde şöyle ifade edilebilir:
R ve  G elemanları ihmal edilebilecek kadar küçük ise, iletim hattı kayıpsız bir yapı olarak düşünülür. Bu varsayımla model sadece  L ile  C'ye bağlı hale gelir. Kayıpsız bir iletim hattı için ikinci derece sürekli hal Telgrafçılar denklemleri şöyle yazılır:
Bunlar, ileri ve geri yönde eşit yayılma hızına sahip düzlem dalgalar çözümlü dalga denklemleridir. Eşitlikler fiziksel olarak, elektromanyetik dalgalar iletim hatları boyunca ilerlerken, ters yönde bir yansıyan bileşenin de hatta bulunduğunu anlamına gelir. Bu bağıntılar iletim hattı teorisinin temelini oluşturur.
Eğer  R ve  G ihmal edilmezse Telgrafçılar denklemleri şu şekli alır:
burada
ve karakteristik empedans
V(z) ile  I(z)'nin çözümleri:
V^{\pm } ve  I^{\pm } sabitleri sınır koşulları ile bulunmalıdır.  z=0'da başlayan ve pozitif  z yönünde ilerleyen bir  V_{\mathrm {in} }(t)\, gerilimi için, belirli bir  z noktasına iletilen gerilim  V_{\mathrm {out} }(z,t)\,,  V_{\mathrm {in} }(t)\,'nin Fourier Dönüşümünün,  {\tilde {V}}(\omega ), hesaplanması, ardından tüm frekans bileşenlerinin  e^{\mathrm {-Re} (\gamma )z}\, ile sönümlenmesi, fazın  \mathrm {-Im} (\gamma )z\, kadar ötelenmesi ve son olarak ters Fourier Dönüşümü uygulanması ile hesaplanabilir.  \gamma 'nın reel ve imajiner bileşenleri şöyledir:
burada atan2 iki değişkenli tanjant tersidir; a ile b şöyle yazılır:
Küçük kayıp ve yüksek frekanslarda şu yaklaşıklıklar elde edilir:
Fazdaki  -\omega \delta  kadar değişmenin zamanda  \delta  kadar ötelenme anlamına geldiği dikkate alındığında,  V_{out}(t) şu şekilde ifade edilir:
Kayıpsız hattın giriş empedansı

Bir iletim hattının karakteristik empedansı  Z_{0} tek bir gerilim dalgasının, bağlı akım dalgasına oranıdır. İletim hatlarının çoğunda yansıyan dalga da olduğundan, hatta ölçülen empedans genellikle karakteristik empedansa eşit değildir.
Kayıpsız iletim hatları için,  Z_{y} yük empedansından  l kadar uzak konumda ölçülecek empedans şöyle yazılır:
burada  \beta ={\frac {2\pi }{\lambda }} dalga sayısıdır.
\beta  hesaplanırken, iletim hattındaki dalga boyunun boşluktakinden farklı olması muhtemeldir; bu yüzden iletim hattının yapıldığı malzemede dalga ilerleme hızı dikkate alınmalıdır.
Kayıpsız hattın giriş empedansı > Özel durumlar > Yarım dalga boyu

n bir tam sayı olmak üzere  \beta l=n\pi  durumunda (hat boyu, dalga boyunun yarısının tam katı), giriş empedansı eşitliği  n'in tüm değerleri için
Z_{\mathrm {g} }=Z_{y}\,
halini alır. Bu açıklama  n=0, yani hat boyunun dalga boyu karşısında ihmal edilebildiği durum, için de geçerlidir. Fiziksel açıdan bakıldığında iletim hattının bu hallerde ihmal edilebileceği (normal bir kablo olarak değerlendirileceği) görülür.
Kayıpsız hattın giriş empedansı > Özel durumlar > Çeyrek dalga boyu

Hat uzunluğunun çeyrek dalga boyuna eşit veya tek katları olduğu durumlarda, giriş empedansı denklemi şu şekli alır:
Kayıpsız hattın giriş empedansı > Özel durumlar > Uyumlu yük

Bir başka özel durum, yükün hattın karakteristik empedansına eşit olduğu (bir başka ifadeyle hattın uygun yükle sonlandırıldığı) haldir. Burada tüm  l ve  \lambda  değerleri için aşağıdaki eşitlik yazılır.
Kayıpsız hattın giriş empedansı > Özel durumlar > Kısa devre

Yükün kısa devre edildiği ( Z_{y}=0 olduğu) durumda giriş empedansı tamamen sanal terimden oluşur ve bu terim konum ile dalga boyunun (dolayısıyla frekansın) bir periyodik fonksiyonudur:
Kayıpsız hattın giriş empedansı > Özel durumlar > Açık devre

Yükün açık devre olduğu ( Z_{y}=\infty ) durumda, giriş empedansı yine sanal ve periyodiktir.
Kayıpsız hattın giriş empedansı > Basamaklı iletim hattı

Basamaklı iletim hattı yapısı empedans uyumlama uygulamalarında kullanılır. Hat, birbirine seri bağlanmış Z0,i karakteristik empedanslı hat parçaları şeklinde düşünülebilir. Giriş empedansı şu denklem her basamak için tekrar hesaplanarak bulunabilir:
burada  \beta _{i} i. parçadaki dalga sayısı, li parçanın uzunluğu ve Zi ise o bölüme ait yük olan, hat sonundan görülen empedanstır.
İletim hattının farklı şematik gösterim şekilleri.
Bir iletim hattının birim parçasına ait şematik gösterim.
Üç parçadan oluşan basit bir basamaklı hat.
1968 Kıtalararası Kupa (basketbol)

1968 Kıtalararası Kupa, Philadelphia'da yer alan Palestra'da gerçekleştirilmiştir. Turnuvaya FIBA Avrupa Şampiyonası'ndan Real Madrid ve Simmenthal Milano, Liga Sudamericana'dan Botafogo FR ve NABL'dan Akron Wingfoots katılmıştır.
Final turu

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | Yarı finaller | Yarı finaller |  |  | Final | Final |  |


|  |   Real Madrid | 93 |   |  |  |  |  |
|  |   Simmenthal Milano | 84 |   |  |  |  |  |
|  |   |  |   |  |  |  |  |

|  |   |   |   |   |   Akron Wingfoots | 105 |  |
|  |   |   |   |   |   Real Madrid | 73    |  |

|  |  |  |   |  |  |  |  |

|  |  |  |   |  |  |  |  |
|  |   Akron Wingfoots | 84 |   |  |  |  |  |
|  |   Botafogo FR | 52 |   |  |  |  |  |
1954-55 İstanbul Profesyonel Ligi

| İstanbul Profesyonel Ligi |
| --- | --- |
Sezon: 1954-55
Takım sayısı: 10
Şampiyon: Galatasaray
Gol kralı: Ali Beratlıgil  (15)
En farklı maç: Fenerbahçe 8-0 Beyoğluspor (8 Aralık 1954)
En gollü maç: Adalet 6-2 Vefa (1 Aralık 1954) Fenerbahçe 8-0 Beyoğluspor (8 Aralık 1954) Beşiktaş 6-2 Adalet (6 Mart 1955)
Oynanan maç sayısı: 90
Atılan gol sayısı: 276 (maç başına 3,07)
← 1953-54  1955-56 →
1954-55 İstanbul Profesyonel Ligi, İstanbul Profesyonel Ligi'nin 4. sezonudur. 23 Nisan 1955'te sona eren sezonu şampiyon olarak tamamlayan Galatasaray, lig tarihindeki ilk şampiyonluğunu elde etti. Bu sezon oynanan 90 maçın 26'sı berabere tamamlandı. Ligin gol kralı Ali Beratlıgil oldu. Kalesinde 15 maçta 9 gol gören Galatasaraylı Turgay Şeren ise en az gol yiyen kaleci oldu. En çok maç yöneten hakem, 18 maçla Zülbahar Sağnak olurken onu 17 maçla Faik Gökay, 9 maçla Feridun Kılıç ve yedişer maçla Sulhi Garan ile Cihat Ergün takip etti. Bu sezon toplamda bir İngiliz, 2 Avusturyalı ve 4 de İtalyan hakem görev aldı.
Puan durumu

| Poz>  | Takım | O | G | B | M | A | Y | Puan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | Galatasaray | 18 | 14 | 2 | 2 | 40 | 13 | 30 |
| 2. | Beşiktaş | 18 | 13 | 4 | 1 | 46 | 19 | 30 |
| 3. | Fenerbahçe | 18 | 11 | 4 | 3 | 50 | 13 | 26 |
| 4. | Adalet | 18 | 8 | 5 | 5 | 37 | 31 | 21 |
| 5. | Vefa | 18 | 6 | 5 | 7 | 27 | 28 | 17 |
| 6. | İstanbulspor | 18 | 5 | 5 | 8 | 15 | 25 | 15 |
| 7. | Emniyet | 18 | 2 | 9 | 7 | 13 | 31 | 13 |
| 8. | Beykoz | 18 | 5 | 3 | 10 | 20 | 38 | 13 |
| 9. | Beyoğluspor | 18 | 1 | 7 | 10 | 17 | 47 | 9 |
| 10. | Kasımpaşa | 18 | 2 | 3 | 13 | 14 | 35 | 7 |
Gol krallığı

| Sıra | Oyuncu | Takım | Gol |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Ali Beratlıgil | Galatasaray | 15 |
| 2 |  Lefter Küçükandonyadis | Fenerbahçe | 12 |
| 2 |  Erol Topayan | Adalet | 12 |
| 3 |  Ercan Ertuğ | Beşiktaş | 11 |
| 3 |  Garbis İstanbulluoğlu | Vefa | 11 |
| 4 |  Kadri Aytaç | Galatasaray | 8 |
| 5 |  Necmi Onarıcı | Adalet | 9 |
| 5 |  Misbah Ongan | Vefa | 9 |
| 5 |  Nazmi Bilge | Beşiktaş | 9 |
| 6 |  Recep Adanır | Beşiktaş | 8 |
Şenay

Başlığın diğer anlamları için Şenay (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Şenay |
| --- | --- |

Doğum: Şenay Ekiz 19 Ocak 1947(1947-01-19) İstanbul, Türkiye
Ölüm: 4 Ocak 2013 (65 yaşında) İstanbul, Türkiye
Defin yeri: Ayazağa Mezarlığı, İstanbul
Meslek: Şarkıcı · söz yazarı
Evlilik: Şerif Yüzbaşıoğlu (e. 1970; ö. 1981)

Müzikal kariyeri
Tarzlar: Pop ·  Caz ·  Funk ·  Disko
Etkin yıllar: 1965-1995

 

Şenay Yüzbaşıoğlu, (19 Ocak 1947 - 4 Ocak 2013), Türk şarkıcı ve söz yazarıdır. Sev Kardeşim ve Hayat Bayram Olsa şarkıları ile tanınmıştır.
Hayatı ve kariyeri > 1947-1970

1947'de İstanbul'da doğan Şenay, ilkokulda Bülent Tarcan yönetimindeki çocuk korosuna katıldı. İngilizce eğitim veren bir koleje girdikten sonra Matmazel Roselten'dan caz, soul ve Amerikan standartlarında şan dersi aldı.
Şenay, müziğe profesyonel olarak 1965'te Cahit Oben orkestrası ile başladı. 1967'nin başında Şerif Yüzbaşıoğlu orkestrasına katıldı. Bu dönemde sahnede blues şarkıları seslendirdi. 1969'da; daha önce Dario Moreno, Tülay German, Ruhi Su, Doğan Canku, Esin Afşar ve Emel Sayın'ın sahne aldığı, Erkan Özerman'ın Ankara'da açtığı ‘Anahtarlı Bulvar’ adlı bir gece kulübünde sahne almaya başladı. Şenay aynı yıl, daha sonra İstanbul Gelişim Orkestrası adını alacak Şerif Yüzbaşıoğlu, Salim Ağırbaş, Atilla Özdemiroğlu, Selçuk Başar, Uğur Başar, Garo Mafyan, Asım Ekren'den kurulu orkestranın İhsan Kayral'la birlikte iki solistinden biri oldu. Daha sonra Şenay'ın orkestra partneri Neco oldu ve orkestraya Onno Tunç, Cengiz Teoman, Aşkın Arsunan, Atilla Şereftuğ, Erdal Kızılçay gibi müzisyenler katıldı. 1970'te Şerif Yüzbaşıoğlu ile Şenay evlendi.
Hayatı ve kariyeri > 1971-1979

1971'de müziklerini basit bulduğu için pek gönüllü olmadan ama aranjmanların sözlerini de yazarak "Benim Olursan/Sev Kardeşim" adlı plağı doldurdu. Plağın B yüzündeki "Sev Kardeşim" yılın şarkısı seçildi ve Şenay'a yılın şarkıcısı ödülünü getirdi. 1972'de aynı ödülleri "Hayat Bayram Olsa/Nen Var Canım Kardeşim?" plağı ile aldı. İki yıl içinde Türk popunun en ünlü kadın yıldızlarından biri oldu. "Sev Kardeşim", "Hayat Bayram Olsa", "Beyaz Ülke", "Gerçek Nerde?", "Açıl Susam Açıl", "Ve Ağlıyorum", "Varlar Yoklar", "Dön Artık", "Sev Yeter ki", "Dünden Bugüne" ve "Sessiz Bir Yer" gibi hit 45'likler doldurdu. Dönemin pop müzik şarkıcılarının aksine, sözlerini kendi yazdığı şarkılarında hümanist konulardan bahsetti. Fiziksel görünümü de dönemin alaturka, yırtmaçlı, ağır makyajlı pop şarkıcılarından farklı idi. Gazinolarda çok az çalışan Şenay, müzik hayatını ağırlıkla plak ve konserlerle sürdürdü ve magazinden uzak durdu. Bülent Ecevit'in "Karaoğlan" lakabıyla kazandığı seçimlerden önce, mitinglerde Ecevit'ten önce sahne alarak "Sev Kardeşim" ve "Hayat Bayram Olsa"yı söyledi. Siyasi mitinglerde sahne alan ilk sanatçıdır. Bir dönem şarkı sözleri TRT tarafından solcu bulundu ve Selda Bağcan, Cem Karaca, Melike Demirağ, Fikret Kızılok ve Bülent Ortaçgil gibi kara listeye alındı. Apollonia (1971), Tokyo (1971-73-76) Spilt (1973), Sopot, Altın Orfe (1975), Atina, Yamaha gibi pop müzik festivallerinde "Perhaps One Day", "Let In the Light" gibi şarkılarla katıldı, aldığı 7 ödülle uluslararası festivallerde en çok ödül alan pop müzik şarkıcılarından biri oldu. Türkiye'ye gelen bazı caz sanatçılarına vokal yaptı. Modern müzik kliplerinin öncüleri sayılacak şarkı üzerine kısa filmleri İzzet Öz, "Diskovizyon", "Sihirli Lamba" gibi televizyon programlarında ilk olarak Şenay ve Seyyal Taner için çekti. 1975'te ilk Eurovision Şarkı Yarışması elemelerine katıldı ve sözlerini kendi yazdığı Selçuk Başar bestesi "Umut" adlı şarkıyla finale kaldı ancak eşi Şerif Yüzbaşıoğlu jüride olduğu için, dedikodulara mahal vermemek adına yarışmadan çekildi. Nilüfer'in seslendirdiği Nino Varon bestesi olarak katılan "Boşver" ise orijinal olmadığı iddia edilince Nilüfer tarafından yarışmadan çekildi.