stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nedim Şener
Ödülleri

1998, 1999, 2000: Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Yılın Ekonomi Muhabiri Ödülü
1998: Metin Göktepe Gazetecilik Ödülü
2002: Sedat Simavi Gazetecilik Ödülü
2006: Çağdaş Gazeteciler Derneği Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Ödülü (Milliyet'teki Hayırsever Terörist yazısıyla)
2009: Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Basın Özgürlüğü Ödülü
2010: Abdi İpekçi Yılın Gazetecilik Ödülü (Hrant Dink Cinayeti Dosyası haberleri ile)
2010: Kemal Sunal Kültür ve Sanat Ödülleri En İyi Yazar Ödülü
2010: Türkiye Yayıncılar Birliği Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü
2010: Uluslararası Basın Enstitüsü (International Press Institute) Basın Özgürlüğü Kahramanı
2010: PEN İfade Özgürlüğü Ödülü
2012: Kutlu Adalı Onur Ödülü
2013: Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) Uluslararası Basın Özgürlüğü Ödülü
2015: Leipzig Basın Özgürlüğü ve Medyanın Geleceği Ödülü
Mahmudiye (kalyon)

| --- | --- |
 Osmanlı savaş gemisi Mahmudiye (1829), İstanbul
Tarihçe
Osmanlı İmparatorluğu
Adı:  Mahmudiye
Sahibi:  Osmanlı Donanması
İnşa eden:  Tersane-i Amire (İmparatorluk Tersanesi), İstanbul
Denize indirilişi:  1829
Hizmetten çıkışı:  1874
Madalya ve ödüller:  Sivastopol Kuşatması (1854-1855) sırasındaki başarılarından dolayı gemiye Gazi unvanı verildi.
Akıbet:  Parçalandı
Genel karakteristik
Uzunluk:  76,15 m (249,8 ft)
Genişlik:  21,22 m (69,6 ft)
Silah donanımı:  128 top ve üç güverte silahı
Mahmudiye, Osmanlı Donanması'na ait kalyon tipi savaş gemisidir.
1829'da, II. Mahmud zamanında mühendis Mehmet Efendi ile mimar Mehmet Kalfa tarafından İstanbul tersanesinde inşa edilmiştir. Padişah II. Abdülhamid zamanında, kızağa çekilerek sökülmüştür. Üç ambarlı 128 toplu kalyon olarak yapıldığı dönemde dünyanın en büyük savaş gemisi olan Mahmudiye Kalyonu, çok büyük bir savaş gemisidir. Okyanuslara hükmeden İngiliz ve Fransız gemilerinden bile daha büyük olan bu gemi Kırım Savaşı'na katılmış ve çok büyük yararlılıklar göstermiştir.
Mahmudiye Kalyonu'nun 1:33 ölçekli modeli İstanbul Deniz Müzesi'nde sergilenmektedir.
Dorlan Pabón

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Pabón, 2016 Yaz Olimpiyatları'nda
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Dorlan Mauricio Pabón Rios
Doğum tarihi:  24 Ocak 1988 (37 yaşında)
Doğum yeri:  Medellín, Kolombiya
Boyu:  1,70 m (5 ft 7 in)
Mevkii:  Forvet, Orta saha
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Envigado FC
Numarası:  8
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2006-2010 |  Envigado FC |  67 |  (16) |
| 2010-2012 |  Atlético Nacional |  71 |  (34) |
| 2012-2013 |  Parma FC |  12 |  (0) |
| 2013 |  → Real Betis (kiralık) |  13 |  (0) |
| 2013 |  CF Monterrey |  6 |  (3) |
| 2013-2014 |  Valencia CF |  13 |  (3) |
| 2014 |  → São Paulo FC (kiralık) |  7 |  (1) |
| 2014-2021 |  CF Monterrey |  244 |  (73) |
| 2021-2024 |  Atlético Nacional |  96 |  (22) |
| 2024- |  Envigado FC |  15 |  (2) |
| Toplam |   |  544 |  (154) |
Millî takım kariyeri‡
| 2009-2012 |   Kolombiya |  16 |  (3) |
| 2016 |   Kolombiya Olimpik |  4 |  (2) |
| Toplam |   |  20 |  (5) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 14 Mart 2025 (2025-03-14) 
Dorlan Mauricio Pabón Ríos veya kısaca Dorlan Pabón (d. 24 Ocak 1988 Medellín), Kolombiyalı futbolcudur. Forvet ve orta saha pozisyonlarında oynamaktadır. Şu anda İtalya'nın Parma takımında forma giymektedir.
Pabón, Kolombiya millî takımı ile ilk maçına 2010 FIFA Dünya Kupası elemelerinde Şili karşısında çıktı. İlk golünü ise 2014 FIFA Dünya Kupası elemelerinde Bolivya karşısında kaydetti.
2012 yılında, birçok takım ile adı anıldıktan sonra; İtalya'nın Parma takımına transfer oldu.
Başarıları > Atlético Nacional

Categoría Primera A (2): 2011-1, 2022-1.
Başarıları > Monterrey

Liga MX (1): Apertura 2019
Copa MX (2): Apertura 2017, 2019–20
CONCACAF Şampiyonlar Ligi (2): 2019, 2021
Descendents

| Descendents |
| --- | --- |
2022'de Descendents
Genel bilgiler
Başladığı yer: Manhattan Beach, Kaliforniya, ABD
Tarzlar: Hardcore punk, Punk rock, Skate punk, Melodic hardcore
Etkin yıllar: 1977-1983, 1985-1987, 1995-1997, 2002-2004, 2010-günümüz
Müzik şirketi: New Alliance, SST, Epitaph, Fat Wreck Chords, Orc
İlişkili hareketler: Black Flag, All
Resmî site: descendentsonline.com

Üyeler: Bill Stevenson   Milo Aukerman   Karl Alvarez   Stephen Egerton

Eski üyeler: Tony Lombardo   Frank Navetta    Ray Cooper   Doug Carrion    David Nolte

Descendents, 1977 yılında Manhattan Beach, Kaliforniya, ABD'de kurulan Amerikalı punk rock grubu. Bill Stevenson (bateri), Tony Lombardo (bas) ve Frank Navetta (gitar) grubun kurucularıdır. İlk kurulduklarında power pop tarzında çalışmalar yapsa da 1979 yılında vokalist Milo Aukerman'ın gruba katılmasıyla birlikte hardcore punk tarzına geçiş yapmışlardır.
Diskografi > Stüdyo albümleri

Milo Goes to College (1982)
I Don't Want to Grow Up (1985)
Enjoy! (1986)
All (1987)
Everything Sucks (1996)
Cool to Be You (2004)
Hypercaffium Spazzinate (2016)
9th & Walnut (2021)
EP'leri
Ride the Wild / It's a Hectic World (1980)
Fat EP (1981)
Sessions (1997)
'Merican (2004)
Spazzhazard (2016)
Hüseyin Rahmi Gürpınar

| Hüseyin Rahmi Gürpınar |
| --- | --- |

Doğum: 17 Ağustos 1864(1864-08-17) İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 8 Mart 1944 (79 yaşında) İstanbul, Türkiye
Defin yeri: Abbas Paşa Mezarlığı, Heybeliada
Milliyet: Türk
Meslek: Yazar

Hüseyin Rahmi Gürpınar (17 Ağustos 1864, İstanbul – 8 Mart 1944, İstanbul), Türk romancı ve gazeteci.
Yaşamı

17 Ağustos 1864 tarihinde İstanbul'da doğdu. Hünkâr yaveri Mehmet Sait Paşa'nın oğlu olan Hüseyin Rahmi, üç yaşında iken annesinin ölümü üzerine, Girit'te bulunan babasının yanına gönderildi. İlkokula başladı ancak babasının evlenmesi üzerine altı yaşında tekrar İstanbul'a anneannesinin yanına gönderildi ve eğitimine burada devam etti. Yakubağa Mektebi, Mahmudiye Rüşdiyesi ve idadide okuyan Hüseyin Rahmi, tarihçi Abdurrahman Şeref Bey'in himayesiyle Mekteb-i Mülkiye'ye girdi (1878). Okulun ikinci sınıfında iken ciddi bir hastalık geçiren Hüseyin Rahmi buradaki öğrenimini yarıda bıraktı (1880). Kısa bir süre, Adliye Nezareti Ceza Kalemi'nde memur, Ticaret Mahkemesi'nde Azâ Mülazımı olarak çalışan Hüseyin Rahmi hayatını kalemiyle kazanmaya çalıştı.
1887'de Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başlayan Hüseyin Rahmi, ardından İkdam ve Sabah gazetelerinde mütercim ve muharrir olarak çalıştı. II. Meşrutiyet döneminde 37 sayı süren Boşboğaz ve Güllâbi adlı bir gazete çıkardı. İbrahim Hilmi Bey ile birlikte çıkardığı Millet gazetesi de uzun ömürlü olmadı. 1925-1927 yılları arasında yayımlanan Türk Kadın Yolu adlı derginin yazarları arasındaydı. Sonraki çalışmalarını İkdam, Söz, Zaman, Vakit, Son Posta, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerine neşretti. Türkiye Büyük Millet Meclisinde 5. ve 6. dönemlerde Kütahya milletvekili olan Hüseyin Rahmi, ömrünün son otuz bir yılını geçirdiği Heybeliada'daki köşkünde 8 Mart 1944 tarihinde öldü ve oradaki Abbas Paşa Mezarlığı'na defnedildi.
Edebiyat hayatı

Hüseyin Rahmi Gürpınar; İstanbul halkının toplumsal, töresel yaşantılarını, aile geçimsizliklerini, batıl inançlarını, yaşadığı çağdaki Türk toplumunun geçirmekte olduğu krizleri hümuristik bir mizah dehasıyla anlatır. Servet-i Fünûncuların yaşıtı olduğu halde, ayrı bir sanat görüşünü sürdürür. Romanlarındaki kahramanların çoğu 19. yy sonu İstanbul'un canlı, renkli insan, hayat manzaralarıdır. Eserlerinde Anadolu yoktur. Mizahı, güldürücü olduğu kadar, gülünç yönlerimizin yansıtılması, hicvedilmesi için gerekli bir araçtır. Hüseyin Rahmi, seçtiği tipleri seviyelerine uygun, ustaca konuşturur ve olayları gülünçlü, acıklı yönleriyle belirtir. Kuvvetli bir gözlem gücü vardır. Realist, natüralist bir görüşle "toplum için sanat" yapar. Ertem Eğilmez tarafından 1976 yılında çekilen Süt Kardeşler sinema filminin konusu Hüseyin Rahmi'nin Gulyabani (1913) isimli romanından uyarlanmıştır. Bağımsız sanatçılardan biri olarak da anılır.
Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın romanları ve öyküleri yeni nesiller tarafından da kolayca anlaşılabilmesi için 1960 sonrasında içinde Mustafa Nihat Özön'ün de yer aldığı bir edebî kurulca sadeleştirilmişti. Bu sadeleştirme kimilerince yerinde bulunurken kimileri de özgün dilin dokunulmadan bırakılması gerektiğini savunmuşlardı.
Eserleri

Hikâye, oyun ve roman türündeki eserlerinin sayısı 54'tür.
Eserlerinden bazıları:
Şık (1889)
Mürebbiye (1889)
İffet (1896)
Mutallaka (boşanmış kadın) (1898)
Bir Muadele-i Sevda (1899)
Metres (1899)
Tesadüf (1900)
Şıpsevdi (1911)
Nimetşinas (1911)
Gönül Ticareti (1911)
Kaderin Cilvesi (1912)
Cadı (1912)
Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç (1912)
Gulyabani (1913)
Hazan Bülbülü (Oyun, 1916)
Hakka Sığındık (1919)
Son Arzu (1922)
Efsuncu Baba (1924)
Meyhanede Hanımlar (1924)
Ben Deli Miyim? (1925)
Evlere Şenlik, Kaynanam Nasıl Kudurdu (1927)
Muhabbet Tılsımı (1928)
Namusla Açlık Meselesi (Öykü, 1933)
İki Hödüğün Seyahati (1933)
Katil Buse (Öykü, 1933)
Kadın Erkekleşince (Oyun, 1933)
Şeytan İşi (1933)
Tünelden İlk Çıkış (Öykü, 1934)
Utanmaz Adam (1934)
Eşkiya İninde (1935)
Gönül Ticareti (1939)
Kesik Baş (1942)
Gönül Bir Yeldeğirmenidir Sevda Öğütür (1943)
Melek Sanmıştım Şeytanı (1943)
Dirilen İskelet (1946)
Dünyanın Mihveri Kadın Mı? (1949)
Deli Filozof (1964)
Kaderin Cilvesi (1964)
Namuslu Kokotlar (1973)
Ölüler Yaşıyor Mu? (1973)
Shikure Babezu (1974)
Ölümüne Sevgi
Namussuz Necdet
Fiyasko™
Hayattan Sayfalar
Kadınlar Vaizi
İstanbul'da Bir Frank
Can Pazarı
İnsan Önce Maymun Muydu?
Cadı Çarpıyor
Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Heybeliada Mezarlığı'ndaki kabri, İstanbul
Dünya

Başlığın diğer anlamları için Dünya (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Dünya, Güneş Sistemi'nde Güneş'e en yakın üçüncü gezegen olup şu an için üzerinde yaşam ve sıvı su barındırdığı kesin olarak bilinen tek astronomik cisimdir. Radyometrik tarihleme ve diğer kanıtlara göre 4,55 milyar yıldan fazla bir süre önce oluşmuştur. Dünya'nın yer çekimi, uzaydaki diğer nesnelerle, özellikle Güneş'le ve tek doğal uydusu Ay'la etkileşime girer. Dünya'nın Güneş'in etrafındaki yörüngesi, 365,256 güneş günü, yani bir yıldız yılı sürer. Bu süre içerisinde Dünya, kendi ekseni etrafında 366,265 kez döner.
Dünya'nın dönme ekseni, yörünge düzlemine göre eğik olup bu eğiklik mevsimlerin oluşmasına neden olmaktadır. Dünya ile Ay arasındaki kütleçekimsel etkileşim; Dünya'nın eksenindeki yönelimi sabitler, gelgitlere neden olur ve dönmesini kademeli olarak yavaşlatır. Katı ya da kaya ağırlıklı yapısı nedeniyle üyesi bulunduğu yer benzeri gezegenler grubuna adını veren Dünya, bu gezegen grubunun kütlece ve hacimce en büyük üyesi olmasının yanı sıra Güneş Sistemi'ndeki en yoğun gezegendir.
Litosfer (taşküre) olarak adlandırılan Dünya'nın en dış katmanı, milyonlarca yıldır hareket hâlindeki rijit tektonik levhalardan oluşmaktadır. Dünya yüzeyinin yaklaşık %29'u, kıtalar ve adaların meydana getirdiği kara iken; suyla kaplı olan kalan %71'lik bölüm ise okyanuslar, göller, akarsular ve diğer tatlı suların oluşturduğu hidrosfer (suküre) olarak adlandırılır. Günümüzde Dünya'nın kutup bölgelerinin çoğu buzla kaplıdır. Dünya'nın iç kısmı ise merkezde yer alan katı demir ve nikelden meydana gelen hâlâ etkin durumundaki iç çekirdek, gezegenin manyetik alanını oluşturan sıvı hâldeki dış çekirdek ve tektonik levhaların hareket etmelerine yol açan mantodan meydana gelmektedir.
Tarihinin ilk birkaç milyar yılı içerisinde okyanuslarda başlayan yaşam, atmosferi ve yeryüzünü etkileyerek, oksijensiz solunum yapan canlıların çoğalmasına, oksijen düzeylerinin artışının ardından da oksijenli solunum yapan canlıların ortaya çıkmasına yol açtı. Bazı yerbilimsel kanıtlara göre Dünya'da yaşam, yaklaşık 4,1 milyar yıl önce başladı. O zamandan beri, Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığı, fiziksel özellikleri ve yerbilimsel tarihi, canlıların evrimleşmelerini ve gelişmelerini sağladı. Dünya'daki yaşamın tarihi süresince canlı çeşitliliği zamanla artarken, zaman zaman kitlesel yok oluşlar da yaşandı. Gezegende yaşamış olan türlerin %99,9'undan fazlasının soyu tükendi. Günümüzde varlığını sürdüren türlerin sayısı için ayrı tahminler bulunmaktayken bazı türler ise tanımlanmamıştır. Dünya'da yaşayan 8 milyardan fazla insanın hayatta kalması, gezegenin biyosferi ve doğal kaynaklarına bağlıdır. Siyasi bakımdan dünyada, 200'ün üzerinde bağımsız devlet bulunmaktadır.
Etimoloji ve isimlendirme

Dünya, Arapçada yeryüzü anlamına gelen ve dnw köküne dayanan dunyāˀ (دُنْياء) sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük "daha aşağıda veya beride olan" manasındaki Arapça adnā (أدنَى) kelimesinin fuˁlāˀ vezninde sıfat dişilidir. Bu sözcük ise danī "aşağı, beride" sözcüğünün kıyas hâli olup “öte taraf” ile bir karşıtlığı ima etmesi bakımından İslam dini kökenli bir kavramdır. Kelimenin bir Türki dilde kaydedilmiş en eski kullanımı 11. yüzyıla tarihlenen Kutadgu Bilig'e dayanmaktadır.
Yer, Eski Türkçe yeryüzü, dünya, zemin anlamına gelmiş yér kelimesi kökenlidir. Sözcüğün en eski kullanımı, 8. yüzyıla tarihlenen Orhun Yazıtları'nda "üze kök teŋri asra yagız yir kılındukda" (üstte mavi gök, altta kara yer yaratıldığında) söz öbeği içerisinde kaydedilmiştir. Yeryüzü kelimesinin yazılı ilk kullanımı ise 1330 senesinde, Âşık Paşa'nın Garibnâme eserinde geçmektedir.
Arz, yerküre anlamına gelen başka bir sözcüktür. Kelime Arapçada yeryüzü, ülke veya genişlik anlamlarına gelebilen arḍ (أرض) sözcüğünden alıntı olmaktadır. Âlem ve cihan, biri Arapça diğeri İrani kökenli sözcükler olup hem yerküreyi hem de evreni tanımlamak için kullanılabilirler.
Dünya anlamında yüre sözcüğü de bulunmaktadır.
Tarihi

Ayrıca bakınız: Yaşamın evrimsel tarihi
Tarihi > Oluşumu

Ana madde: Güneş Sistemi'nin oluşumu ve evrimi
Güneş Sistemi'nde bulunan en eski malzeme, 4,5672±0,0006 milyar yıl öncesine aittir. İlkel Dünya'nın oluşumu, 4,54±0,04 milyar yıl önce başladı. Güneş Sistemi'ndeki yapılar ile Güneş oluştu ve evrime uğradı. Teoride, karmaşık bileşik yapılar ve içerdiği elementler göze alındığında Güneş, Dünya ve diğer gezegenler dahil Güneş Sistemi'ndeki yapıları oluşturan moleküler bulutsunun kaynağı, ömrünü önceden tamamlamış bir genç tip yıldızın dağılmış artıklarının ve yıldızlar arası maddenin bir merkez etrafında dönerek gittikçe yoğunlaşmasıyla oluşmuştur. Merkezde yoğunlaşan hidrojen ve helyum molekülleri yeni bir G2 türü yıldızı, yani Güneş'i oluşturmaya başlamış, çevre disklerdeki yoğunluklu bölgelerde ise gezegenler oluşmaya başlamıştır. Dünya ise Güneş'e 3. sırada yakınlıkta bulunan karasal bir iç gezegendir.
Oluşum diskleri süreci veya sonrasında bu karasal gezegenler, ağır gök taşı çarpışmalarına sahne olmuştur. Gök taşları yapısında bulunan donmuş buzlar, silikat ve metal yapılar, karaların ve okyanuslarının oluşmasını sağlamış, merkezde yoğunlaşan ağır demir ve nikel elementleri ise gezegenin çekirdeğini oluşturmuştur. Ağır gök taşı bombardımanı, asteroid kuşağının Jüpiter'in güçlü çekim etkisi sonucu daha kararlı hale gelmesiyle gittikçe azalmıştır. Uygun koşullar oluştuğunda oluşmaya ve evrimleşmeye başlayan canlı hayat (3.5 milyar yıl önce), sonrasında özellikle bitkilerin karaya çıkmasıyla (500 myö'den bu yana yaptıkları fotosentez nedeniyle Bkz. Bitkilerin evrimi) atmosferin yapısal bileşimi önemli oranda değişmiş ve oksijen oranının yükselmesine neden olmuştur.
Tarihi > Yaşı

Ana madde: Dünya'nın yaşı
Dünya'nın yaşı doğrudan doğruya kayaçların yaşıyla ölçülemez. Çünkü bilinen en yaşlı kayaçlar bile bugün artık yeryüzünde var olmayan daha yaşlı kayaçlardan oluşmuştur. Bugüne kadar saptanabilen en yaşlı kayaçlar Grönland'ın batısında bulunmuştur ve 4,1 milyar yaşındadır.
Bugün Dünya'nın yaşını hesaplamak için elde edilen en iyi yöntem radyoaktif elementlerin yarılanmaları sonucu başka elementlere dönüşümleridir. Örneğin radyoaktif uranyum elementinin uranyum-238 ve uranyum-235 gibi iki ayrı tipte atomu (izotop) vardır. Bu atomların ikisi de çok yavaş bir süreçle kurşun atomlarına dönüşür. Öbür uranyum izotopundan biraz daha ağır olan uranyum-238'in dönüşümüyle daha hafif bir kurşun izotopu olan kurşun-206, uranyum-234'in dönüşümüyle de biraz daha ağır bir izotop olan kurşun-207 atomları oluşur. Uranyum-235'in kurşuna dönüşme hızı uranyum-238'in dönüşme hızından altı kat daha fazladır. Bu nedenler, incelenen bir kayaçtaki kurşun-206 ve kurşun-207 atomlarının oranı kayacın yaşına bağlı olarak değişir. En yaşlı olduğu düşünülen bir kurşun minerali ile bugün okyanuslarda oluşan kurşunun izotop yapısı arasındaki fark, ancak bu iki örneğin oluşumları arasında 4,55 milyar yıllık bir zaman dilimi olmasıyla açıklanır. Bu süre de Dünya'nın yaşı olarak kabul edilir.
Fiziksel özellikleri > Şekli

Ana madde: Jeodezi
Dünya'nın üzerindeki topoğrafik oluşumlar ve kendi ekseni etrafındaki eksantrik hareketi nedeniyle düzgün bir geometrisi yoktur. Geoibs bir biçimdedir fakat Ekvator'daki yarıçapı kutuplardaki yarıçapından fazladır. Bu kutuplarından basık, ekvatordan şişik özel küresel geometrik şekil geoit (Latince, Eski Yunanca Geo "dünya") yani "Dünya şekli" diye adlandırılır. Referans küremsinin ortalama çapı 12.742 km'dir (~40.000 km/π). Yerin ekseni etrafında dönmesi ekvatorun dışarı doğru biraz fırlamasına neden olduğu için ekvatorun çapı, kutupları birleştiren çaptan 43 km daha uzundur. Ortalamadan en büyük sapmalar, Everest Dağı (deniz seviyesinin üstünde 8.848 m) ve Mariana Çukuru'dur (deniz seviyesinin altında 10.924 m). Dolayısıyla ideal bir elipsoide kıyasla Yer'in %0,17'lik toleransı vardır. Ekvator'un şişkinliği yüzünden Yer'in merkezinden en yüksek nokta aslında ekvatordadır.
Fiziksel özellikleri > Katmanları

Dünya 5 farklı katmandan oluşur:
| Katman | Yapısı | Türü |
| --- | --- | --- |
| Su küre | Dünya zemininin %75'ini kapsar. Büyük bölümü okyanuslardan oluşur. | Görünür. |
| Taş küre | Dünya zemininin %25'ini kapsar. Büyük bölümü yeşilliklerden oluşur. | Görünür. |
| Hava küre | Dünya'nın büyük bir bölümünü oluşturur. Çoğu azottan oluşur. | Görünmez, hissedilir. |
| Ateş küre | Depremlerin çoğu onun yüzünden gerçekleşir. Lavlı bir yapısı vardır, çekirdeğin yakınlarındadır | Görünmez. Depremlerden hissedilir. |
| İç Çekirdek ve Dış Çekirdek | Dünya'nın merkezidir. | Görünmez. Dünya'nın merkezine inildikçe hissedilebilir. |
Fiziksel özellikleri > Tektonik levhalar

Ana maddeler: Levha tektoniği ve Tektonik levhalar listesi
Levha hareket teorisine (tektonik levha teorisi olarak da bilinir) göre Yer'in en dış kısmı iki tabakadan oluşur: kabuğu da kapsayan litosfer ve mantonun katılaşmış dış kısmı. Litosferin altında astenosfer bulunur, bu mantonun yüksek viskoziteli olan iç kısmıdır.
Litosfer, astenosferin üzerinde, tektonik levhalara ayrılmış bir halde yüzmektedir. Bu plakalar belli temas noktalarında üç tür hareketten birini gösterirler: yaklaşma, uzaklaşma veya yan yana kayma. Bu temas noktalarında depremler, volkanik faaliyetler, dağ oluşumları ve okyanus dibi hendekler oluşur.
Ana levhalar şunlardır:
Afrika levhası, Afrika'yı kapsar.
Antarktika levhası, Antarktika'yı kapsar.
Hint-Avustralya levhası, Avustralya'yı kapsar. (Hint plakası ile 53 milyon yıl önce birleşmiştir)
Avrasya levhası, Asya ve Avrupa'yı kapsar.
Kuzey Amerika levhası, Kuzey Amerika ve kuzey-doğu Sibirya'yı kapsar.
Güney Amerika levhası, Güney Amerika'yı kapsar.
Pasifik levhası, Büyük Okyanus'unu kapsar.
Fiziksel özellikleri > Yüzeyi

Dünya'nın yüzölçümü 509.200.000 km²dir. Bunun %70'i 360.600.000 km² ile denizleri, %30'u 148.600.000 km² ile karaları oluşturur. Kuzey kutup çevresinde karalarla çevrilmiş bir deniz, güney kutup çevresinde denizlerle çevrelenmiş bir kara parçası vardır ve bu kara parçası ayrı bir kıta olarak kabul edilir.
| İsim | Uzaklık | Dönüşü |
| --- | --- | --- |
| Ay | 386.694 km | 27 gün, 7 saat, 43,7 dakika |
| Ay | 238.700 mi | 27 gün, 7 saat, 43,7 dakika |
Fiziksel özellikleri > Aşınma

Kıtaları oluşturan güç, levha hareketlerinin motoru olan Yer'in iç enerji kaynağıysa, çok daha büyük bir dış enerji kaynağı, kıtaları aşındırarak yok etme sürecinde etkili olur: Güneş enerjisi. Atmosfer hareketlerini ve su döngüsünü sürdürmek için gerekli enerjiyi sağlayan güneş ışınları, su ve rüzgâr aşındırması ile kıta yüzeylerinden koparılan minerallerin yine bu iki araç yardımıyla okyanus tabanlarına taşınarak çökmesine yardımcı olur. Bu mekanizma ile okyanus kabuğu üzerinde gittikçe kalınlaşarak biriken tortul kaya katmanı, dalma-batma mekanizması sırasında yerküre içlerine taşınarak yeniden erir.
Aşınma mekanizması, suyun yer çekimi etkisi altındaki hareketlerini izler, yüksek dağların aşınarak alçalmasına, okyanus derinliklerinin dolarak yükselmesine yol açar, sonuçta yer yuvarlağının girinti ve çıkıntılarının törpülenerek çekim etkisi ile belirlenmiş ideal geoit biçimine yaklaşması yönünde çalışır.
Yörünge ve dönme

Sürekli olarak hareket eden Dünya'nın iki çeşit hareketi vardır. Bu hareketlerden birisi kendi ekseni etrafında olur ve batıdan doğuya doğrudur. Dünya bu dönmeyi 23 saat, 56 dakika, 4,098903691 saniyede tamamlar. Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki bu dönmesi ile birlikte olan ikinci hareketi Güneş etrafındadır. Güneş etrafında Dünya, elips şeklinde çok geniş bir yörünge üzerindeki hareketini de 365 gün, 5 saat, 48 dakika, 9 saniye, 763.545,6 mikro saniyede yani bir yılda tamamlar. Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki ve Güneş etrafındaki bu iki hareketi, iki önemli olaya sebep verir. Kendi ekseni etrafında dönmesi ile gece ve gündüz, Güneş çevresinde 23 derece, 27 dakika eğiklikle dönmesi mevsimleri oluşturur ve mevsimlerin ardalanmasını sağlar.
Güneş Sistemi'nin ön gezegen diskini gösteren bir çizim

24 Aralık 1968, Apollo 8'den Dünya'nın Ay üzerinde doğuşu
NASA tarafından, çok sayıda fotoğraf bir araya getirilerek oluşturulmuş, yeryüzünün birleşik gece görüntüsü. Parlak ışıklı bölgelerde insan eliyle yapılmış aydınlatmalar görülüyor. Avrupa, Hindistan, Japonya, Nil boyu ve Amerika ile Çin'in doğu kesimlerindeki yoğun nüfuslanma net olarak anlaşılabilirken Orta Afrika, Orta Asya, Amazonlar ve Avustralya'da seyrek yerleşimler göze çarpıyor.
Dünya'nın kendi çevresinde dönüşünü gösteren bir canlandırma
Süper 1 Takım

| Süper 1 Takım |
| --- | --- |
Format: Animasyon, Televizyon dizisi, İnternet dizisi
Tür: Komedi, Macera
Proje tasarımcısı: Varol Yaşaroğlu
Senarist: Haluk Can Dizdaroğlu
Yönetmen: Berk Tokay
Yaratıcı yönetmen(ler): Varol Yaşaroğlu, Berk Tokay, Haluk Can Dizdaroğlu
Seslendiren(ler): Fatih Özkul (Birol) Yasemin Ertorun (Birce) Özgür Özdural (Yapay Zekai) Arda Kavaklıoğlu (Dış Ses / Anlatıcı) Sait Seçkin (İkiyüzlü) Emin Yaraç (Ayı Dede) Barış Özgenç (Zamron)
Ülke:  Türkiye
Dili: Türkçe
Sezon sayısı: 2
Bölüm sayısı: 36
Yapım
Yönetici yapımcı: Varol Yaşaroğlu
Yapımcı: Varol Yaşaroğlu
Gösterim süresi: 13-14 dakika (Bölüm başına değişebilir)
Yapım şirketi: Grafi2000
Dağıtımcı firma: Grafi2000
Yayın bilgileri
Platform: Exxen, Cartoon Network Türkiye
Kanal: TV8 (orijinal yayın) Cartoon Network
Görüntü formatı: 16:9
Ses formatı: Stereo
Yayın tarihi: Exxen, TV8 23 Ocak 2021 Cartoon Network 5 Şubat 2024
Durumu: Yayında
Dış bağlantılar
İnternet sitesi

Süper  1 Takım, 2021 yılında  Kral Şakir'in yaratıcısı Varol Yaşaroğlu tarafından yapılan Türk çizgi dizidir. İlk olarak Exxen ve TV8'de yayımlanan dizi 5 Şubat 2024 tarihinde Cartoon Network'te yayımlanmaya başlamış ve ikinci sezonu 3 Mart 2025'te yayımlanmaya başlamıştır.
Konusu

Bir kasabada doğup büyümüş olan Birce ile şehirde yetişmiş, teknoloji bağımlısı bir çocuk olan Birol'un hayatları bir çiftlikte kesişir. Bu ikili, İkiyüzlü'nün ordusunu durdurmak için süper güçlere sahip bir takım kurarlar. Takımın üyeleri arasında bir ayı, bir robot ve bir tavuk da vardır.
Genel bakış

| Sezon | Sezon | Bölüm sayısı | Bölüm sayısı | Orijinal yayın tarihi | Orijinal yayın tarihi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | 26 | 26 | 23 Ocak 2021 (2021-01-23) |  |
|  | 2 | 10 | 10 | 3 Mart 2025 (2025-03-03) |  |