Hafıza ve yaşlanma
Normal yaşlanma

Normal yaşlanma, birçok bilişsel görevde çeşitli hafıza becerilerinde bir azalma ile ilişkilidir; fenomen, yaşa bağlı hafıza bozukluğu (YHB) veya yaşla ilişkili hafıza bozukluğu (YİHB) olarak bilinir. Olayların veya gerçeklerin yeni hatıralarını ve işleyen hafızayı kodlama yeteneği, hem kesitsel hem de boylamsal çalışmalarda düşüş göstermektedir. Yaşlanmanın epizodik bellek, anlamsal bellek, kısa süreli bellek ve hazırlama üzerindeki etkilerini karşılaştıran araştırmalar, epizodik belleğin özellikle normal yaşlanmada bozulduğunu; bazı kısa süreli hafıza türleri de bozulduğunu göstermiştir. Eksiklikler, yakın zamanda işlenmiş bilgileri yenileme yeteneğinde görülen bozukluklarla ilgili olabilir.
Kaynak bilgisi, yaşlılıktan kötü etkilenen bir tür epizodik bellektir; bu tür bilgi, kişinin bilgiyi nerede ve ne zaman öğrendiğini içerir. Bilginin kaynağını ve bağlamını bilmek günlük karar vermede son derece önemli olabilir, bu nedenle bu, hafıza kaybının yaşlıların yaşamlarını etkileyebileceği bir yoldur. Bu nedenle, yargıda bulunurken kaynaklar hakkındaki bilgilerini kullanmanın bir yolu da politik kalıp yargılara güvenmek ve üst bilişsel bilginin kullanımı önem kazanmaktır. Bu eksiklik, kodlama sırasında bilgileri bellekte birbirine bağlama ve bu ilişkileri daha sonra geri alma yeteneğindeki düşüşlerle ilgili olabilir.
Yaşlanma ve hafızanın ilerleyişini uzun yıllar boyunca inceleyerek, ikisi arasında kesin bir bağlantıyı ayırt etmek zor olmuştur. Birçok çalışma, psikologların teorilerini yıllar boyunca test etti ve daha tanıdık veya otomatik bilgiler tipik olarak yaşlanma süreci boyunca iyi korunurken, yaşlı yetişkinlerin bağlamsal bilgileri hatırlamakta zorlandıklarını destekleyen sağlam kanıtlar buldular (Light, 2000). Ayrıca, yaşlandıkça ilgisiz bilgilerde bir artış olur ve bu da yaşlı bir kişinin genellikle kafa karışıklığı içinde olduğu için yanlış bilgilere inanmasına neden olabilir.
Epizodik bellek, frontal, temporal ve parietal lobları kapsayan ağlar tarafından desteklenir. Loblardaki ara bağlantıların belleğin farklı yönlerini mümkün kıldığı varsayılırken, gri madde lezyonlarının etkileri kapsamlı bir şekilde çalışılmış, birbirine bağlanan lif yolları hakkında daha az şey biliniyor. Yaşlanmada, beyaz cevher yapısının bozulması önemli bir genel faktör olarak ortaya çıkmış ve kritik beyaz cevher bağlantılarına daha fazla odaklanmıştır.
Egzersiz, genç ve yaşlı birçok insanı etkiler. Gençler için, egzersiz başlatılırsa, yetişkinlik boyunca aşılanabilecek yapıcı bir alışkanlık oluşturabilir. Yaşlılar için, özellikle Alzheimer veya hafızayı etkileyen diğer hastalıkları olanlar için, beyin egzersiz yapmak için tanıtıldığında, hipokampusun büyüklüğünü koruması ve hafızasını geliştirmesi muhtemeldir.
Bir kişinin sahip olduğu eğitim yılı ve çocukken gördüğü ilginin, yaşlanma ve hafıza bağlantılarıyla yakından ilişkili bir değişken olması da mümkündür.[kaynak belirtilmeli] Erken yaşam eğitimi ile ileri yaşlardaki hafıza kazanımları arasında pozitif bir ilişki vardır. Bu etki özellikle kadınlarda belirgindir.
Özellikle, epizodik belleğin başka bir türü olan çağrışımsal öğrenme, yaşlanmanın etkilerine karşı savunmasızdır ve bu, çeşitli çalışma paradigmalarında gösterilmiştir. Bu, yaşlanmanın tek bilgi birimleri arasındaki bağlantıları oluşturma ve almadaki bir eksiklikle ilişkili olduğunu belirten İlişkisel Eksiklik Hipotezi (ADH) ile açıklanmıştır. Bu, bağlam, olaylar veya öğeler hakkındaki bilgileri içerebilir. Yaşlı popülasyonda bilgi parçalarını epizodik bağlamlarıyla tutarlı bir bütün halinde bağlama yeteneği azalmıştır. Ayrıca, yaşlı yetişkinlerin serbest hatırlamadaki performansları, zamansal yakınlığı genç insanlardan daha az içeriyordu, bu da yakınlıkla ilgili ilişkilerin yaşla birlikte zayıfladığını gösteriyor.
Yaşlı yetişkinlerin yaşlandıkça neden daha az etkili kodlama ve geri alma stratejileri kullandıklarına dair çeşitli nedenler ileri sürülmüştür. Birincisi, hafıza stratejilerini eğitim sisteminden uzaklaştıkça yaşlı yetişkinler tarafından daha az kullanıldığını belirten "kullanmama" görüşüdür. İkincisi, "azalmış dikkat kapasitesi" hipotezidir; bu, yaşlı insanların azalmış dikkat kapasitesi nedeniyle kendi kendine başlatılan kodlamaya daha az katıldığı anlamına gelir. Üçüncü neden, yaşlıların kendi bellek performanslarına güvenmediklerini gösteren ve kötü sonuçlara yol açan "bellek öz-yeterliği"dir. Hem Alzheimer hastaları hem de anlamsal demans hastalarının resim adlandırma ve kategori akıcılığı içeren görevlerde zorluk yaşadıkları bilinmektedir. Bu, anlam ve anlayış bilgilerini depolayan semantik ağlarına zarar vermekle bağlantılıdır.
"Kıdemli Anlar" olarak bilinen bir fenomen, biyolojik bir nedeni varmış gibi görünen bir hafıza eksikliğidir. Yaşlı bir yetişkinin bir görevi tamamlaması kesintiye uğradığında, eldeki asıl görevin unutulması muhtemeldir. Araştırmalar, yaşlı bir yetişkinin beyninin bir kesintiden sonra yeniden devreye girme yeteneğine sahip olmadığını ve daha genç bir beynin aksine belirli kesintiye odaklanmaya devam ettiğini göstermiştir. Bu çoklu görev yapamama yaşlanma ile normaldir ve çalışma alanında kalan yaşlı nesillerin artmasıyla daha belirgin hale gelmesi beklenir.
Yaşlanmadaki hafıza eksikliklerinin biyolojik bir açıklaması, ortalamadan daha iyi hafızaya sahip yaşlı insanların beş beyninin ölüm sonrası incelemesini içerir. Bu insanlara "süper yaşlı" deniyor ve bu bireylerin tipik yaşlı beyinlere göre daha az lif benzeri tau proteini düğümlerine sahip olduğu bulundu. Bununla birlikte, benzer miktarda amiloid plak bulundu.
Daha yakın tarihli araştırmalar, sağlıklı yaşlı yetişkinlerin sıralı performansının altında yatan ilgili bilişsel süreçleri inceleyerek, yürütücü işlevlerde yaşa bağlı düşüşe ilişkin yerleşik bulguları genişletmiştir  Sıralı performans, bir fincan kahve yapmak veya araba kullanmak için gerekli adımlar gibi bir rutini tamamlamak için gereken bir dizi adımın yürütülmesini ifade eder. Sağlıklı yaşlanmanın önemli bir kısmı, yaşlı yetişkinlerin hafızayı ve engelleyici süreçleri kullanarak günlük aktivitelerini sabit bir sırayla yerine getirirken, yeni tamamlanan adımların sırasını unutmadan, sıradaki bir sonraki adımı hatırlamalarını içerir. 2009'da yapılan bir araştırma  genç ve yaşlı yetişkinlerin, bir dizi görevin altında yatan temsilde ve rutinlerini tamamlamak için gereken bilgileri almadaki etkinliklerinde nasıl farklılık gösterdiğini incelemiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, yaşlı ve genç yetişkinlerin sabit bir düzende düzenlenmiş sekiz hayvan görüntüsünün bir dizisini hatırlamaları gerektiğinde, her iki yaş grubunun da bilgiye erişimi kolaylaştırmak için kendiliğinden örgütsel yığınlama stratejisini kullandığını ortaya koydu. Bununla birlikte, yaşlı yetişkinler, genç yetişkinlere kıyasla her bir parçaya erişmede daha yavaştı ve sabit dizinin sırasını hatırlamak için sözlü prova gibi hafıza yardımcılarının kullanımından daha iyi yararlanabiliyorlardı. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, insanların eylem sırasını etkileyen hafıza ve engelleyici süreçlerde yaş farklılıkları olduğunu ve hafıza yardımcılarının kullanımının ileri yaşlarda bilgi alımını kolaylaştırabileceğini düşündürmektedir.
Hafıza sorunlarının ve yaşlanmanın nedenleri, birçok teori test edildikten sonra bile hala belirsizdir. Yaşlanmanın her bir yönünün hafızayı ve yaşlanma sürecini nasıl etkilediğini tam olarak belirlemek zor olduğu için ikisi arasında henüz belirgin bir bağlantı yoktur. Ancak, karıncıkların genişlemesi nedeniyle beynin yaşla birlikte küçüldüğü ve kafada çok az yer kalmasına neden olduğu bilinmektedir. Ne yazık ki, küçülen beyin ile hafıza kaybı arasında, beynin tam olarak hangi bölgesinin küçüldüğünü ve yaşlanma sürecinde o bölgenin gerçekten ne kadar önemli olduğunu bilmemekten dolayı sağlam bir bağlantı kurmak zordur (Baddeley, Anderson ve Eysenck, 2015) Bir olaya ait farklı bilgi parçaları farklı alanlarda depolandığından, yaşanmış bir durumu veya bilgiyi hatırlamaya çalışmak çok zor olabilir. Bir olayı hatırlama sırasında, çeşitli bilgi parçaları tekrar bir araya getirilir ve eksik bilgiler beynimiz tarafından doldurulur, bu da bilinçsizce yanlış bilgi alıp inanmamamızı açıklayabilir (Swaab, 2014).
Hafıza kayıpları hem ağırlaştırıcı hem de sinir bozucu olabilir, ancak bunlar beyin tarafından alınan çok sayıda bilgiden kaynaklanmaktadır. Hafızadaki sorunlar, anksiyete, dehidrasyon, depresyon, enfeksiyonlar, ilaçların yan etkileri, yetersiz beslenme, B12 vitamini eksikliği, psikolojik stres, madde kötüye kullanımı, kronik alkolizm, tiroid dengesizlikleri gibi birçok yaygın fiziksel ve psikolojik nedenle bağlantılı olabilir. beyindeki kan pıhtıları . Uygun ilaçlar, doktora kontrolleri ve günlük zihinsel ve fiziksel egzersiz ile bedeninize ve zihninize bakmak, bu hafıza sorunlarından bazılarını önleyebilir.
Bazı hafıza sorunları stres, kaygı veya depresyondan kaynaklanır . Bir eşin ölümü gibi travmatik bir yaşam olayı, yaşam tarzında değişikliklere yol açabilir ve yaşlı bir kişiyi kendinden emin, üzgün ve yalnız hissetmesine neden olabilir. Bu tür köklü yaşam değişiklikleriyle uğraşmak bu nedenle bazı insanları şaşkın veya unutkan bırakabilir. Bazı durumlarda bu duygular kaybolabilir, ancak bu duygusal sorunları ciddiye almak önemlidir. Mücadele eden bir akrabayı duygusal olarak destekleyerek ve bir doktor veya danışmandan yardım isteyerek unutkanlık geliştirilebilir.
Hafıza kaybı, kazalar, kafa yaralanmaları ve hatta geçmişteki istismar durumları dahil olmak üzere farklı travma durumlarından kaynaklanabilir. Travmaların anıları bazen bir ömür boyu sürebilmekte, bazen de bilerek ya da bilmeyerek unutulabilmektedir ve nedenleri psikolojide çok tartışılmaktadır. Beyindeki hasarın, bir kişinin uzun süreli bellekte saklanması gereken bilgileri kodlamasını ve işlemesini zorlaştırması olasılığı vardır (Nairne, 2000). Bilginin geri alınmasında ve geri alınmasında çevresel ipuçlarının yardımcı olması için destek vardır, bu da ipucunun hafızayı geri getirmesi için yeterli önemi olduğu anlamına gelir.