stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ali Candaş
Kişisel sergiler

1971 Ordu Halk Kütüphanesi–Ordu
1983 İstanbul - Ankara; Taksim Sanat Galerisi-İstanbul –Parmakkapı İş Sanat Galerisi-İstanbul, Turkuvaz Sanat Galerisi - Ankara
1984 İstanbul – İzmir; Resim Heykel Müzesi - İzmir, Taksim Sanat Galerisi - İstanbul
1985 Ankara Turkuvaz Sanat Galerisi - Ankara
1986 İstanbul; Ankara Taksim Sanat Galerisi - İstanbul, Yaratım Sanat Galerisi - Ankara
1987 İstanbul Ramko Sanat Merkezi - İstanbul
1988 İstanbul, Ankara, İzmir; Dönüşüm Sanat Galerisi - Ankara, Leonardo Sanat Galerisi-İzmir, Gorbon Sanat Galerisi-İstanbul, Ümit Yaşar Sanat Galerisi-İstanbul
1989 İstanbul Atatürk Sanat Galerisi- A.E.F. İstanbul, Altıneller Sanat Galerisi- İstanbul
1990 Ankara Doku Sanat Galerisi - Ankara
1991 Ankara Doku Sanat Galerisi - Ankara
1992 Ankara, İzmir; Emlakbank Sanat Galerisi- Ankara, Leonardo Sanat Galerisi- İzmir
1993 Bandırma, Ankara, İstanbul; Kocaeli Bandırma Belediyesi Sanat Galerisi-Bandırma, Doku Sanat Galerisi - Ankara
Alkent Actuel Art Galeri- İstanbul, Kocaeli Üniversitesi Sanat Galerisi– Kocaeli
1994 İstanbul Karsu Tekstil Sanat Galerisi- İstanbul
1995 İstanbul, Ankara Doku Sanat Galerisi – Ankara, Alkent Actuel Art Galeri - İstanbul
1996 Ankara, Antalya, İstanbul Doku Sanat Galerisi - Ankara, Türkiye Kalkınma Bankası Sanat Galerisi- Antalya, 6. Sanat Fuarı - İstanbul, Karsu Tekstil Sanat Galerisi - İstanbul
1997 Adapazarı, Ankara, Didim, İstanbul Sakarya Sanatevi - Adapazarı, Doku Sanat Galerisi - Ankara, Didim Sanat Galerisi - Didim, Doku Sanat Galerisi - Ankara, Meb Sanat Galerisi-İstanbul
1998 Ankara Doku Sanat Galerisi - Ankara
1999 İzmir, Ankara, Antalya Vakko Sanat Galerisi-İzmir, Doku Sanat Galerisi- Ankara, Orkun-Ozan Sanat Galerisi- Antalya
2000 İstanbul, Ankara Garanti Sanat Galerisi - İstanbul, Doku Sanat Galerisi - Ankara
2001 İzmir, Ankara Temizocak Sanat Galerisi - İzmir, Doku Sanat Galerisi - Ankara
2002 İstanbul Doku Sanat Galerisi - İstanbul, Alkent Actuel Art Galeri - İstanbul
2003 Ankara Doku Sanat Galerisi - Ankara
2004 İstanbul, Adana; Ankara Atatürk Kültür Merkezi - Taksim - İstanbul, Doku Sanat Galerisi - Ankara, Sanatçılar Der. Galerisi - Adana, Myra Sanat Galerisi - İstanbul
2005 İstanbul; Ankara Doku Sanat Galerisi - İstanbul, Doku Sanat Galerisi - Ankara, Bakraç Sanat Galerisi - İstanbul
2006 İstanbul, Ankara Doku Sanat Galerisi - İstanbul, Doku Sanat Galerisi - Ankara, Cream Art Sanat Galerisi - İstanbul
2007 İstanbul, Ankara Doku Sanat Galerisi - İstanbul, Doku Sanat Galerisi – Ankara
2011 İstanbul, Nar Sanat İstanbul Eğitim ve Kültür Sanat Derneği sergi salonu –Fotoğraf Sergisi
Ödüller

1983 9. Uluslararası Kültür ve Sanat Festivali Resim Yarışması
ÖDÜL
1987 TBMM Millî Egemenlik ve Barış konulu Resim Yarışması
MANSİYON
1987 4. Yunus Emre 'Sevelim sevilelim' Resim Yarışması
1987 21. DYO Resim Yarışması
MANSİYON
1988 TBMM Millî Egemenlik temasını da içeren Resim Yarışması
BİRİNCİLİK
1988 Uluslararası Bandırma Kuş Cenneti Kültür ve Sanat Festivali
BAŞARI PLAKETİ
YAYINLAR
1987 Ramko Sanat Merkezi Kataloğu
1992 Emlakbank Sergi Kataloğu
1993 Alkent Actuel Art Sergi Kataloğu
1994 Karsu Tekstil Sanat Gal. Kitapçığı
2000 Garanti Sanat Galerisi Sergi Kataloğu
2002 Alkent Actuel Art Kitabı (200sayfa)
2004 Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Sergisi Kitapçığı
Epialtidae

Epialtidae, Majoidea üstfamilyasına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Decius

Başlığın diğer anlamları için Decius (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
İmparator Decius'a ait bir gravür
Gaius Messius Quintus Traianus Decius (d. 201 civarı - ö. Haziran 251), 249 - 251 yılları arasında hüküm sürmüş Roma imparatoru. Saltanatının son yılında, her ikisinin de öldürüldüğü Abritus Muharebesi'ne değin oğlu Herennius Etruscus ile müşterek imparatorluk yapmıştır.
Gençliği ve yükselişi

Budalia'da (Sirmium yakınları, Aşağı Pannonia) doğan Decius, Illyria eyaletinden birbiri ardınca gelen seçkin adamlardan ilkidir. 232 yılında Konsül, önce Moesia ve Germania Inferior eyaletleri valisi ve hemen ardından 235-238 yılları arasında Hispania Tarraconensis valiliği ve ardından da İmparator Arap Philip'in (Marcus Iulius Phillipus) saltanatının başlarında Roma kenti urban prefect'i (şehir valisi) olarak görev yaptı.
245 yılı dolaylarında, İmparator Philip Tuna sınırının önemli komutasını Decius'a emanet etti. 248 ya da 249 yıllarının sonuna doğru Decius, Pacatianus'un Moesia ve Pannonia eyaletlerindeki isyanını bastırmaya gönderildi. Askerler Philip ve Sasaniler arasında imzalanan barış antlaşması nedeniyle öfkeliydi. Birlikler Decius'u  Emperyal saygınlığı üstlenmeye zorladılar. Hala Philip'e karşı olan sadâkatı nedeniyle protesto edilen Decius, sonunda ona karşı harekete geçti ve Philip Verona (İtalya) yakınlarında katledildi. Senato tarafından İmparator olarak tanınan Decius'a iyi imparatorlardan Trajan'a istinaden Emperor, Traianus sıfatı verildi.
Politik eylemleri

Decius, iyi bir asker, yumuşak mizaçlı bir adam ve yetenekli bir yönetici, Antik Roma'nın ideal örnekleri derecesinde kabul edilen yetenekli bir yöneticiydi.
Decius'un hem dış tehditlerin askeri olarak engellenmesini hem de devlet dininde yapacağı yenilenme ile halkın dindarlığının tamirini içeren politik programı devletin gücünün yeniden tesis edilmesine odaklandı. İmparatorluğun tüm vatandaşlarının geleneksel Roma tanrılarına adaklar suması için yazılı emir verdi. İtaat etmeyenler öldürülüyordu. Neticede Decius'un döneminde çok sayıda Hristiyan tutuklandı ve öldürüldü.
Senatoya verilen bir taviz ya da belki de kamu moralini yükseltmek için bir fikir olarak, Decius sensor otoritesi ve ofis (saray) ayrılığını canlandırmaya çabaladı. Seçim oy birliği ile Valerian'ı (sonraki imparator) seçen senatoya bırakıldı. Ancak Valerian, bir zamanlar ofise bağlı olduğundan azalan sorumluluklardan dolayı tehlike ve zorlukların zamanında farkına vardı. Gotların işgali ve Decius'un ölümü bu beyhude denemeyi sonlandırdı.
Askeri eylemleri ve ölümü

Kısa saltanatı sırasında Decius, Tuna nehrini geçerek Moesia ve Trakya bölgelerine akınlar düzenleyen Gotlara karşı önemli operasyonlarla meşgul oldu. Bu, tarihi kayıtlarda görüldüğü kadarıyla ileride önemli rol oynayacak olan Gotlarla ilk önemli münasebettir.
Kral Cniva liderliğindeki Gotlar, Nikopol'ü kuşattıkları sırada İmparator tarafından şaşırtıldılar ve Balkanlar'ın zorlu topraklarına doğru geri çekildiler ancak daha güçlü olarak geri dönerek, Beroë (modern Eski Zağra), kamplarını yağmalayarak ve birlikleri dağıtarak Romalılara sürpriz yaptılar. İlk defa bir Roma imparatoru barbarlar karşısında kaçmak zorunda kaldı. Ardından Gotlar korkunç bir acımasızlıkla ele geçirdikleri Philippopolise (modern Filibe) saldırdılar ve fethettiler. Komutanlarından Titus Julius Priscus, Gotların himayesi altında kendini imparator ilan etti.
Philippopolis zaferi, Gotları o kadar bitkin düşürmüş ve kaynaklarını tüketmişti ki, rahatsız edilmeden geri çekilmeleri karşılığında ganimet ve esirlerini geri vermeyi teklif ettiler. Ancak onların etrafını sarmayı başaran ve geri çekilme yollarını kesmeyi umut eden Decius, tekliflerini reddetti.
Gotların, Kral Cniva liderliğinde umutsuzluğun cesaretiyle dövüştükleri son savaş, Abritum  ya da Forum Terebronii (modern Razgrad: bakınız Abritus Muharebesi) yakınlarındaki küçük bir yerleşim olan Dobrudja'nın bataklık topraklarında 251 yılı Haziran ayının ikinci haftasında yapıldı. Jordanes'in kayıtlarına göre, Decius'un oğlu Herennius Etruscus savaşın henüz başında bir okla vurularak öldürüldüğünde Decius, adamlarına bağırarak "kimsenin yas tutmasına izin vermeyin; bir askerin ölümü cumhuriyet için önemli bir kayıp değildir" demişti. Her halukarda, Roma ordusu bu savaşta yok edildi ve İmparator Decius savaş sırasında öldürüldü. İmparator Decius, barbar kavimlere karşı yapılan bir savaşta öldürülen ilk Roma imparatoru oldu.
Dış kaynaklar

Southern, Pat, (2001) The Roman Empire from Severus to Constantine, Londra:Routledge, ISBN 0-415-23943-5 (İngilizce)
Chiara Pierobon

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- |
Doğum: 21 Ocak 1993(1993-01-21) Mirano, İtalya
Ölüm: 1 Ağustos 2015 (22 yaşında) Ingolstadt, Almanya
Takım bilgisi
Disiplin: Yol
Rol: Binici
Profesyonel takım(lar)ı
2013-2015 : Top Girls Fassa Bortolo 
Chiara Pierobon (21 Ocak 1993 - 1 Ağustos 2015), İtalyan profesyonel bisiklet yarışçısı.
Ünlü bisiklet sporcusu Pierobon Mirano, Veneto'da 1993'te doğdu. 1 Ağustos 2015'te akciğer ambolisi sebebiyle henüz 22 yaşında Ingolstadt, Bavyera'da öldü. Pierobon bayan bisikletçiler  klasmanında Dünya sıralamasında tanınmış bir sporcu olup Alman Sparkassen Giro Bochum takımı adına yarışmaktaydı.
Nesrin Sipahi

| Nesrin Sipahi |
| --- | --- |
Doğum: 29 Kasım 1934(1934-11-29) Yeşilköy, İstanbul, Türkiye
Tarzlar: Türk Sanat Müziği
Meslekler: Şarkıcı
Etkin yıllar: 1953-2009
Eş: Hasan Aldemir Sipahi (e. 1957)
Çocukları: Yunus Emre Sipahi Candemir Sipahi

Zehra Nesrin Sipahi, (29 Ekim 1934, İstanbul), Türk klasik Türk müziği sanatçısı.
Hayatı

29 Ekim 1934 tarihinde İstanbul'un Yeşilköy semtinde doğdu. Ailesi Kırım Tatarları'ndandır. Yeşilköy İlkokulu ve Bakırköy Ortaokulu'nndan sonra sanat okulunun moda ve biçki-dikiş kursuna devam etti. İngilizce öğrenmek için bir Amerikan okuluna devam etti. Önce klasik Batı müziği ve şan dersleri alan Nesrin Sipahi'nin klasik Türk müziğine olan yeteneği, İstanbul Belediye Konservatuvarı'nda hocası Ahmet Nuri Canaydın tarafından fark edildi. Şerif İçli'den ders aldı. İstanbul Radyosu'nda münferit programlara çağrılırken, açılan sınava girerek 1953 yılında TRT Ankara Radyosu'nda kadrolu sanatçı olarak göreve başladı. Radyoya girişini, ağabeyi olan tiyatro sanatçısı Nihat Akçan'ın o zamanki eşi tiyatrocu Yıldız Kenter'in teşvik ettiğini ifade etti. Ankara Radyosu'nda, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın hocalarından ders gördü. Radyoda Ferit Ruşen Kam, Refik Ahmet Sevengil, Halil Bedii Yönetken, Suphi Ziya Özbekkan ve Ekrem Güyer'den istifade etti. İlk plağı 1957 yılında Odeon Plak Şirketi yapımı Bir rüzgârdır gelir geçer sanmıştım başlıklı kayıt oldu.
Sanat yaşamında Sipahi soyadını kullandı ve Nesrin Sipahi adıyla tanındı.
1965 yılında Tamer Yiğit'le baş rolünü paylaştığı Kalbimdeki Serseri başlıklı müzikal filmde oynadı. 1974 yılında o dönemin Fenerbahçe futbolcularıyla kulübün bilinen ilk marşı olan sözleri Fecri Ebcioğlu'ya ait Yaşa Fenerbahçe'yi söyledi.
1998 yılında Kültür Bakanlığı tarafından devlet sanatçısı unvanı verildi. Klasik Türk müziği şarkıcısı olarak uzunca bir dönem gazinolarda assolistlik yapan sanatçı 1968 yılında tarzının dışına çıkarak popüler müzik tarzında birer aranjman olan Bebek ve Arkadaşımın Aşkısın adlı şarkılar söyledi.
Azerbaycan'daki tek konserini 1970 yılı Haziran ayında o zamanki Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de verdi. 25 yıl aradan sonra, 29 Ekim 2016'da Cemal Reşit Rey Konser Salonu'nda konser veren Nesrin Sipahi, doğum gününü sahnede kutladı. Müziğe katkılarından dolayı 2016 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Ödülü'ne lâyık görüldü. Nesrin Sipahi, ödülünü 9 Şubat 2017 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirilen törende Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın elinden aldı.
Müzik hayatı

Müziğe olan yeteneğinin genç yaşta farkına varan sanatçı, İstanbul Belediye Konservatuvarı'nda öğrenim gördüğü sırada, Şerif İçli'den Harbiye'de bestekârın İstanbul Radyosu'nun karşısındaki evinde ders almaya başladı. Bu süreçte İstanbul Radyosu'nda bazı kayıtlara katılan sanatçı, Ankara Radyosu'nda stajyer sanatçı mülakatının yapılacağını öğrenince, ağabeyinin ve ablasının Ankara'da yaşadığı bu dönemde sınava girdi ve başarılı oldu. 1953 yılından itibaren Ankara Radyosu'nda çalışmalarına başlayan, düzenlediği Anadolu konser turnesinin ardından 1968 yılında çıkardığı Bebek - Arkadaşımın Aşkısın ve Yunus - Karamehmet 45'lik plaklarıyla geniş dinleyici kitlesi edinen sanatçı, davet edildiği ülkelerde de ismini duyurdu.
1965 tarihli yönetmenliğini Ülkü Erakalın'ın yaptığı Veda Busesi adlı filmde kullanılan şarkıları Nesrin Sipahi seslendirdi. Başrollerini Türkan Şoray ile Tunç Okan'ın paylaştığı filmde kullanılan Veda Busesi başlıklı Yusuf Nalkesen bestesi şarkı, satış rekoru kırarak Sipahi'ye altın plak ödülü kazandırdı.
1998 yılında Kültür Bakanlığı'nca verilen devlet sanatçısı unvanı aldı.
Sanatçının hususiyetini, özellikle sesinin gürlüğü, genişliği ve sanatçının repertuvar tercihleri karakterize etmektedir. Sanatçı, sesinin genişliği sayesinde, Münir Nurettin Selçuk'un Endülüs'te raks eseri örneğinde olduğu gibi, zorlu ve çıkışlı eserleri oldukça yetkin bir biçimde seslendirdi. Nesrin Sipahi bu şarkının hikâyesini şöyle anlattı:
“Münir Nurettin Selçuk Ankara Radyosu'na ihtar çekiyor; benim bestelediğim şarkıları koro okuyabilir, ama solo okunmasına iznim yoktur. Yahya Kemal'in Endülüs'te Raks başlıklı şiirini besteleyen Münir Nurettin Selçuk, Nesrin Sipahi'nin bu şarkıyı plağa okuyacağını haber alınca evine gelerek bizzat dinlemiş, özellikle vurgu yapacağı yerlere dikkat çekmiş. Merhum, Plaktan kendisine düşen telifi almayı reddederek o para ile, Teşvikiye Camisi'nin tahta perdelerinin yenilenmesini ve Teşvikiye Polis Karakolu için odun alınmasını istemiş"
Popüler eserleri sıklıkla seslendirmekle birlikte, sanatçının klasik eserlere özel bir önem atfettiği, özellikle Neoklasik dönem eserlerini oldukça doyurucu bir şekilde icra ettiği kaydedilmelidir. Sanatçının Türk Sanat Müziği'nin 12 Pırlantası başlıklı albümü, Kudsi Erguner yönetiminde hazırlanan ve Paris'te yayınlanan bir albümü ve Osman Nihat Akın'ın En Seçme Eserleri başlıklı albümü, seçkin saz sanatçılarıyla hazırlanması, geleneksel icrayı ve sanatçının musikî zevkini yansıtması itibarıyla diğer çalışmalarından ayrılır. TRT Arşiv programlarında sanatçının başkaca geleneksel icraları da düzenli olarak yayınlanmaktadır.
Özel hayatı

Nesrin Sipahi, 23 Ocak 1957'de Hasan Aldemir Sipahi ile evlenerek Akcan olan soyadını değiştirdi. Bu evlilikten iki erkek çocuk sahibi oldu.
Filmografi

Nesrin Sipahi, tek bir filmde oynamıştır. Kalbimdeki Serseri filminde Tamer Yiğit ile baş rolde oynamıştır.
1965: Kalbimdeki Serseri
Diskografi

1970: Veda
1970: Yusuf Nalkesen Besteleri Nesrin Sipahi
1970: Günümüzün Popüler Bestekarı Suat Sayın Eserleri ile Nesrin Sipahi
1972: Türk Sanat Müziğinden Seçmeler Vol.3
1983: Aşk Mevsime Bakmaz
1987: Osman Nihat Akın'ın En Seçme Eserleri ile Nesrin Sipahi
1987: Türk Sanat Müziğinin 12 Pırlantası
1992: Sharki (Kudsi Ergüner ile)
2000: Nesrin Sipahi 1
2000: Nesrin Sipahi 2
2006: Nesrin Sipahi - Türk Sanat Müziği Serisi
2009: Nesrin Sipahi'den Türküler
2013: Best of Nesrin Sipahi
2024: Seni Ben Ellerin Olsun Diye Mi Sevdim? (Single)
Johann Eck

| Johann Maier von Eck |
| --- | --- |

Doğum: 13 Kasım 1486 Eck, Kutsal Roma İmparatorluğu
Ölüm: 13 Şubat 1543 (56 yaşında) Ingolstadt, Kutsal Roma İmparatorluğu
Meslek: Teolog
İmza

Dr. Johann Maier von Eck, (d. 13 Kasım 1486, Eck, Kutsal Roma İmparatorluğu - ö. 13 Şubat 1543, Ingolstadt, Kutsal Roma İmparatorluğu), Protestan Reform'u döneminde yaşamış, Katoliklik savunucusu Alman Hristiyan Teolog.
Protestan Reform'u döneminde Martin Luther, Andreas Karlstadt gibi bu reformun liderleri ile halka açık tartışmalar yapmıştır.
Taylor Hackford

| Taylor Hackford |
| --- | --- |
Hackford, Ocak 2013'te
Doğum: Taylor Edwin Hackford 31 Aralık 1944 (79 yaşında) Santa Barbara, Kaliforniya, ABD.
Meslek: Film yönetmeni
Etkin yıllar: 1971–günümüz
Evlilik: Georgie Lowres (e. 1967; b. 1972) Lynne Littman (e. 1977; b. 1987) Helen Mirren  (e. 1997)

Taylor Edwin Hackford (d. 31 Aralık 1944), Amerikalı film yönetmeni. Hackford, 31 Aralık 1944'te Santa Barbara, Kaliforniya'da İngiliz asıllı bir ailenin oğlu olarak doğdu. Amerikan Yönetmenler Birliği Başkanı olarak görev aldı. Yönettiği 1979 yapımı Teenage Father adlı yapimla "En İyi Kısa Film" kategorisinde Akademi Ödülü'nü kazandı. Katkı verdiği diğer bazı yapımlar arasında; An Officer and a Gentleman (1982) ve Ray (2004) sayılabilir. Öncesinde iki evlilik geçiren Hackford, 1997 yılında evlendiği üçüncü eşi usta İngiliz kadın oyuncu Helen Mirren ile beraber yaşamını sürdürmektedir. İki çocuğu vardır.
Kaynaklar

↑  "Taylor Hackford Biography (1944?-)". Filmreference.com. 12 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2013.
| g t Amerika Yönetmenler Birliği başkanları |
| --- | --- |
 King Vidor (1936)  Frank Capra (1939)  George Stevens (1941)  Mark Sandrich (1943)  John Cromwell (1944)  George Marshall (1948)  Joseph L. Mankiewicz (1950)  George Sidney (1951)  Frank Capra (1960)  George Sidney (1961)  Delbert Mann (1967)  Robert Wise (1971)  Robert Aldrich (1975)  George Schaefer (1979)  Jud Taylor (1981)  Gilbert Cates (1983)  Franklin J. Schaffner (1987)  Gene Reynolds (1993)  Jack Shea (1997)  Martha Coolidge (2002)  Michael Apted (2003)  Taylor Hackford (2009)  Paris Barclay (2013)  Thomas Schlamme (2017)  Lesli Linka Glatter (2021) 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX1298164  BNF: cb138948647 (data)  CANTIC: a10372994  GND: 130099600  ISNI: 0000 0001 1062 4958  LCCN: n88034924  LNB: 000337670  MusicBrainz: 29acff29-6aef-4460-8dd1-276379de94b3  NKC: xx0092511  NLI: 987007402116105171  NLK: KAC201228733  NTA: 071340912  SNAC: w66m37qb  SUDOC: 095145664  VIAF: 51875407   WorldCat (LCCN): n88-034924
Lâgarî Hasan Çelebi

| Lâgarî Hasan Çelebi |
| --- | --- |
Lâgarî Hasan'ın fişeklerle uçuşunu gösteren, 17. yüzyıldan kalma anonim bir resim. Lâgarî'nin yaşadığı çağa ait bu çizim, birçok tarihçinin bu uçuşun "tarihsel" olduğunu düşünmeye sevk etmiştir.
Doğum: Hasan 17. yüzyılın başları Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: Kırım, Kırım Hanlığı
Milliyet: Türk
Diğer ad(lar)ı: Lâgarî
Vatandaşlık:  Osmanlı İmparatorluğu
Meslek: Bilim insanı, mühendis, sanatkâr
Etkin yıllar: 1630'lu yıllar
Dönem: IV. Murad dönemi
Tanınma nedeni: İlk insanlı roket uçuşu

Lâgarî Hasan Çelebi (d. 17. yüzyıl), Osmanlı İmparatorluğu'nda IV. Murad döneminde, barut macunundan hazırlanmış fişekler vasıtasıyla uçtuğu görülen ve kayıt edilen Osmanlı sanatkârı ve mühendisidir.
Lâgarî Hasan Çelebi'nin hayatı hakkındaki bilgiler, çağdaşı Evliyâ Çelebi'nin ünlü Seyahatnâme eserinde anlattıklarına dayanmaktadır. Seyahatnâme'ye göre Lâgarî, 1632–33 yılında Sarayburnu'nda IV. Murad'ın huzurunda fişeğe binmiş, yardımcılarının fişeği ateşlemesiyle havaya yükselmiş, büyük fişeğinin barutu bitince ellerindeki kartal kanatlarını açıp Sinan Paşa Köşkü önünde denize inmiş ve oradan da yüzerek Padişah'ın huzuruna gelmiştir.
İsimler

Lâgarî Hasan Çelebi'nin adında geçen lâgar sözcüğü, Farsça kökenli lāġar (لاغر ) sözcüğünden alıntı olup "yorgun, zayıf, sıska, cılız" anlamlarına gelmektedir. Sözcüğün Türkçe kaynaklarda tespit edilen en eski kullanımı 1451 yılına aittir ve Evliyâ Çelebi'nin 17. yüzyılda yazdığı Seyahatnâme'de de yer yer kullanılmıştır. Çelebi sözcüğü ise ''yüce kişi, efendi, rabb'' anlamlarına gelen, Osmanlı İmparatorluğu'nun neredeyse tüm dönemlerinde kullanılmış Süryanice kökenli bir ünvandır.
Hayatı ve uçuşu

Lâgarî Hasan Çelebi'nin erken dönem hayatı hakkında hemen hemen hiçbir şey bilinmemektedir, ancak anlatılanlardan yola çıkılarak 17. yüzyılın ilk yıllarında doğduğu tahmin edilmektedir. Lâgarî'nin hayatına dair önemli bilgiler, Evliyâ Çelebi'nin Seyahatnâme eserinde aktarılan anlatılardan ibarettir. Ayrıca Evliyâ Çelebi'nin Hasan Çelebi hakkında "yâr-ı gār-ı sâdıkımız" demesinden, onun yakın dostlarından biri olduğu anlaşılmaktadır.
Evliyâ Çelebi'nin yazdıklarına göre 1042 yılında (miladi 1632–33 yılında), Sultan IV. Murad'ın kızı Kaya Sultan'ın doğumu nedeniyle yapılan şenlikler sırasında 50 okka barut macunundan yedi kollu bir fişek icat etmiş ve "Padişah'ım, seni Hüdâ'ya ısmarladım. İsa Nebî ile konuşmaya gidiyorum." diyerek Sarayburnu'nda IV. Murad'ın huzurunda fişeğe binmiştir. Yardımcılarının fişeği ateşlemesiyle havaya yükselen Lâgarî; havada iken yanındaki fişekleri ateşleyince denizin yüzü aydınlanmış, büyük fişeğinin barutu kalmayıp yere doğru düşerken de ellerindeki kartal kanatlarını açıp Sinan Paşa Köşkü önünde denize inmiştir. Oradan da yüzerek Padişah'ın huzuruna gelmiş ve "Padişah'ım, İsa Nebî sana selâm etti." diyerek şaka yapmıştır. Sultan Murad, bu başarısından ötürü Hasan Çelebi'ye bir kese akçe vermiş, ayrıca onu sipahi yazdırmıştır. Yine Evliyâ Çelebi'nin belirttiğine göre daha sonra Lâgarî, Kırım Hanlığı kontrolündeki Kırım'a gönderilmiş ve orada ölmüştür.
Murad Hân'ın Kaya Sultân isimli kızı dünyaya geldiği gece akika kurbanı şenliği oldu. Bu Lâgarî Hasan, elli okka barut macunundan yedi kollu bir fişek îcad eyledi. Sarayburnu'nda Hünkâr huzurunda fişenge bindi ve şâkirtleri (yardımcıları) fitili ateşlediler. Lâgarî, "Padişah'ım, seni Hüdâ'ya ısmarladım. İsa Nebî ile konuşmağa gidiyorum." diyerek semaya fırladı. Yanında olan diğer fişekleri ateşleyip rûy-u deryâyı çırağan eyledi. Fişengi kebirinin barutu kalmayınca zemine doğru inerken kartal kanatlarını açarak Sinan Paşa Köşkü önünde deryaya indi ve Padişah'ın huzuruna geldi. Zemini bûs ederek, "Padişah'ım, İsa Nebî sana selam söyledi." diyerek şakaya başladı. Bir kese akçe ihsân olunup 70 akçe ile sipahi yazıldı.
Hasan Çelebi'nin gerçekleştirdiği, barutun itme gücüne dayalı olan ve tepki prensibiyle çalışan ilkel bir füze ile havaya yükselerek yavaşça denize inme olayının, Evliyâ Çelebi'nin anlattıklarına dayanılarak yapılan hesaplamalar neticesinde mümkün olabileceği sonucuna varılmıştır. Bu hesaplamalara göre Lâgarî'nin bu ilkel roketle 250 metre kadar havaya yükselmiş olabileceği söylenmekte, "denizin yüzü aydınlandı" şeklindeki ifadeden havada iken ateşlediği öteki fişeklerle muhtemelen yönünü değiştirdiği anlaşılmakta, ellerindeki kartal kanadı şeklinde tasvir edilen gerecin ise bir paraşüt vazifesi gören bir şey olduğu ve bu sayede yavaşça denize indiği düşünülmektedir.
Osmanlı'da uçuş denemeleri

Osmanlı İmparatorluğu, daha IV. Murad döneminden başlayarak (1623–1640), özellikle Lâle Devri'nde (1718–1730) kendini yenilemeye, Batı dünyasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmelere paralel olarak yeni bir Rönesans hamlesi gerçekleştirmeye çalışmıştır. Bu anlamda, IV. Murad'ın saltanatı zamanında yaşamış oldukları düşünülen Hezârfen Ahmed Çelebi ile Lâgarî Hasan Çelebi'nin 1630–1633 yılları arasında başkent Kostantiniyye'de gerçekleştirdikleri ilk uçuş denemeleri, hem Osmanlı ve Türk kültür tarihinde hem de inanışında önemli bir yer edinmiştir.
Türklerin Kostantiniyye'deki bu uçma denemelerinden ilk olarak, İngiliz din adamı, filozof ve yazar John Wilkins'in 1638 yılında yazdığı A Discovery of a New World (Türkçe: Yeni Bir Dünyanın Keşfi) adlı eserde bahsedilmektedir. Bu eserde Wilkins; 1554–1562 yılları arasında Avusturya adına Kostantiniyye elçiliği yapmış olan Ogier Ghislain de Busbecq'in, kaynaklarında "bir Türkün uçuş denemesi yaptığını" belirttiğini yazmıştır. 1941 yılında Allen & Unwin yayınevi şirketi tarafından yayımlanan The Birth of Flight (Türkçe: Uçuşun Doğuşu) isimli eserde de, Türklerin Kostantiniyye'deki denemelerine Busbecq kaynak gösterilerek temas edilmiştir. Ancak, Busbecq'in bu ifadesi doğruysa bile Evliyâ Çelebi'den yaklaşık 75 sene önceye dayanmaktadır ve hem Hezârfen hem de Lâgarî ile ilgisizdir. Yine de buradan yola çıkılarak, Osmanlılarda uçuş denemelerinin Kanuni Sultan Süleyman döneminde (1520–1566) başladığı ileri sürülmektedir.