stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mehmet Okur

Mehmet Murat Okur (d. 26 Mayıs 1979; Yalova), Türk millî eski basketbolcudur. 2,11 metre boyundaki Okur, pivot pozisyonunda oynamıştır. Okur, 138'i a millî takım olmak üzere toplamda 179 kez millî formayı giymiştir.
Okur, üç sayılık atışları ve sahaya yayılma becerisiyle tanınıyor. Utah Jazz'da geçirdiği yedi sezonda NBA'de yetenekli bir şutör olarak öne çıktı. 2004'ten 2010'a kadar, baskı durumlarında isabetli şutlar atma yeteneğini sergileyerek Jazz taraftarları arasında "Money Man" lakabını kazandı. Okur ayrıca 2004 yılında Detroit Pistons ile NBA şampiyonluğu kazandı ve bunu başaran ilk Türk oyuncu oldu. 8 Kasım 2012 tarihinde basketbolu bıraktığını açıkladı.
Okur, 2016 yılında Phoenix Suns'ta oyuncu geliştirme koçu olarak görev yaptı ve NBA'de antrenörlük yapan ilk Türk vatandaşı oldu. Aktif olarak Türkiye millî takımının yardımcı antrenörüdür.
Kariyeri > İlk yılları

Yalova'da, 26 Mayıs 1979'da doğdu. Abdullah ve Nimet Okur'un tek oğulları Mehmet Okur, çocukluk yıllarında uzun süre kaleci olarak futbol oynadı. Ancak basketbol yeteneği çok geç kabul edilecek yaşta keşfedildi ve 14 yaşında basketbola başladı. Basketbola bu yaşta başlamış olmasına karşın boyu ve yeteneği ile kısa sürede kendini gösterdi. Bunun yanında genel olarak 1979 doğumlu oyunculardan oluşan bir nesil üzerinde basketbol federasyonunun yoğun çalışması ile Nihat İziç Mehmet Okur'u geliştirme için özel olarak ilgilendi.
Kariyeri > Oyak Renault

Ana madde: Oyak Renault Spor Kulübü
Ancak Mehmet Okur kendini geliştirdikçe takımı Oyak Renault kötü sezonlar geçiriyordu ve TB2L'ye düştü. O sezon ikinci ligde son derece başarılı performansıyla 1996-97 sezonunda 17 yaşında iken takımının tekrar TBL'ye çıkmasında büyük katkı sağladı. Bu sezon aynı zamanda Mehmet Okur'un Oyak Renault Yıldız Takımı'nı, Türkiye Şampiyonası'nda Efes Pilsen ve Tuborg'un ardından 3.lüğe taşıdığı sezondu.
1997-98 sezonu Mehmet Okur'un 1. Lig'de oynadığı ilk sezondu. Basketbol oynamaya sadece dört yıl önce başlamış 18 yaşındaki bir çocuk için oldukça iyi bir performans sergileyen Mehmet, o sezon aldığı kısıtlı dakikalarda; 4.4 sayı ve 3.3 ribaund ortalamaları ile oynadı. [kaynak belirtilmeli]
Kariyeri > Tofaş Spor Kulübü

Ana madde: Tofaş Spor Kulübü
Bir sonraki sezon Türkiye Ligi için son derece üstün bir takım kuran ve Avrupa liglerinden birçok önemli oyuncuyu transfer eden diğer Bursa takımı Tofaş'a transfer oldu. Rashard Griffith ve Asım Pars gibi iki önemli uzun oyuncu arkasında çok da oynama şansı bulamasa da verilen her görevi eksiksiz yaptı.
1999-00 sezonunda da Tofaş yüksek bütçelerle kurduğu derin kadro ile Türkiye Ligi'nde son derece başarılı oldu ve Türkiye Ligi'ni şampiyon olarak bitirdi. Ancak Avrupa kupalarında alınan başarısız sonuçlar, onun Tofaş'a transfer olmasına sebep olan Jasmin Repesa'nın istifa etmesine yol açtı ve yerini genç yardımcı antrenör Tolga Öngören aldı. [kaynak belirtilmeli] Yeni antrenörü Mehmet Okur üzerinde özellikle yoğunlaştı, sezon ilerledikçe bu geniş kadroda kendine yer buldu ve sezonu özellikle de playofflardaki üstün performansı ile 6.7 sayı ve 5.3 ribaund ortalamaları ile tamamladı.
NBA kariyeri > Detroit Pistons

Ana madde: Detroit Pistons
Mehmet, 2001 NBA Seçmeleri'nde Detroit Pistons takımı tarafından 2. turda 38. sıradan da seçildi. 2002 yılında Detroit Pistons ile sözleşme imzalayan Mehmet, böylece NBA kariyerine başlamış oldu. İlk sezonunda Ben Wallace, Elden Campbell gibi tecrübeli uzunların arkasında görev yapan Mehmet Okur, 9'u ilk beş olmak üzere 72 maçta forma giydi; maç başına 19 dakika, 6,9 sayı, 4,7 ribaund, 1,0 asist ortalamaları üretti ve takımıyla birlikte Doğu Konferansı Finalleri'nde mücadele etti.
İkinci sezonunda takımın en önemli oyuncularından biri oldu ve Detroit'in çok geniş ve nitelikli kadrosuna rağmen önemli katkılar sağladı. Rasheed Wallace'ın takasla alınması sonrasında süreleri düşen Mehmet, buna rağmen sezonu 9.6 sayı, 5.9 ribaunt istatistikleriyle bitirdi. Bu sezonu Detroit Pistons ile NBA Şampiyonu olarak tamamladı ve böylece dünyanın en önemli basketbol liginde şampiyonluk unvanına ulaşan ilk ve tek Türk oyuncu oldu.
NBA kariyeri > Utah Jazz

Ana madde: Utah Jazz
Şampiyonluğun ardından o sezon kontratı biten Mehmet'i Detroit'in elinde tutması çok zor görünüyordu. Zira NBA'deki kontrat sistemleri gereği, Rasheed Wallace'ı kadroda tutan Detroit'in, Mehmet'e yapacağı teklif hayli düşük kalacaktı. Sonuçta, Detroit onu elinde tutamadı ve Mehmet 2004-05 sezonu başında Utah Jazz ile 50 milyon USD bedelle 6 yıllık sözleşme imzaladı. [kaynak belirtilmeli]
Utah Jazz kariyeri, Okur için iyi başlasa da takım olarak playoff'a kalacak dereceyi elde edemediler. Carlos Boozer ve Andrei Kirilenko'nun sakatlıkları nedeniyle çok maç kaçırdığı son iki yılda maç kaçırmadan istikrarını koruyan Mehmet, ilk sezonunda 12.9 sayı ve 7.5 ribaunt ortalamalarıyla oynadı. İkinci sezonunda gözle görülür bir gelişme yaşayan temsilcimiz, elde ettiği 18.0 sayı ve 9.1 ribaunt gibi istatistiklerle bu gelişmeyi rakamlarına da yansıttığını gösterdi. Okur, yakaladığı bu istatistikler ve oyunundaki gelişiminin de yardımıyla takımı Utah Jazz'ı Playoff'a sokmak için elinden geleni yaptı.
Mehmet Okur, Steve Nash'in sakatlığı nedeniyle kadrodan çıkartılması üzerine 2007 NBA All-Star Maçı Batı Konferansı kadrosuna dahil edildi. Okur, bu karşılaşmada 4 sayı, 2 ribaund 1 de asist performansı ile oynadı. Mehmet Okur, NBA tarihinde All-Star seçilen ilk Türk, 10. Utah Jazz'lı oyuncu oldu.
Okur, 12 Ocak 2009'da Indiana Pacers'a karşı 43 sayı atarak kariyer sayı rekorunu kırdı. 10 Temmuz 2009 tarihinde Okur, yaklaşık 21 milyon dolar değerinde olduğu bildirilen iki yıllık bir sözleşme uzatması imzaladı.
NBA kariyeri > New Jersey Nets

22 Aralık 2011'de Okur, 2015 ikinci seçim hakkı karşılığında (Daha sonra Pat Connaughton'ı seçmek için kullanıldı.) New Jersey Nets'e takas oldu. Böylece bir önceki sezon Nets'e takas edilen eski Jazz takım arkadaşı Deron Williams ile yeniden bir araya gelmiş oldu. Okur, Nets formasıyla 17 maça çıktı ve maç başına 7.6 sayı, 4.8 ribaund ve 1.8 asist ortalamaları yakaladı.
15 Mart 2012'de Okur, Shawne Williams ve 2012 birinci tur seçim hakkı (daha sonra Gerald Wallace karşılığında Damian Lillard'ı seçmek için kullanıldı) ile birlikte Portland Trail Blazers'a takas edildi.
NBA kariyeri > Portland Trail Blazers

15 Mart 2012'de, Shawne Williams ve korumalı birinci tur draft hakkı ile Okur, kısa forvet Gerald Wallace karşılığında Portland Trail Blazers'a takas oldu.
22 Mart 2012'de, NBA'de takas döneminin son gününde New Jersey Nets'ten Portland Trail Blazers'a takas edilen Mehmet Okur, yeni takımı tarafından serbest bırakıldı. Takım bulamayan Mehmet Okur, 8 Kasım 2012 tarihinde basketbolu bıraktığını açıkladı.
Koçluk Kariyeri

Eylül 2016 tarihinde Phoenix Suns'da oyuncu geliştirme koçu olarak göreve başladı.
Özel hayatı

Annesi Nimet Okur ve Babası Abdullah Okur'dur. Kardeşleri Yasemin ve Seda'dır. Dedesi Lak asıllı eski Türk güreşçi Süleyman Baştimur'dur.
Okur, model Yeliz Okur ile evlenmiş ve 21 Mart 2007 tarihinde Melisa adında bir kızı doğmuştur. 19 Şubat 2010 tarihinde Yiğit Mehmet adlı bir oğlu dünyaya gelmiştir. 18 Kasım 2014 günü, ikinci oğlu Mert Mehmet dünyaya gelmiştir.
Ayrıca kendisi koyu bir Fenerbahçe taraftarıdır.
Okur, 2017 Türkiye Anayasa Değişikliği Referandumu'nda "hayır" oyu vereceğini açıkladı. Eşiyle birlikte çektiği videoda; “Ben Türk’üm, ben Atatürkçüyüm, ben laikim, ben cumhuriyetçiyim, ben teröre karşıyım, ben tam bağımsız Türkiye’den yanayım. İşte bu yüzden ‘Hayır’ diyoruz.” dedi. Ayrıca daha sonrasında  sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada; "Beni seversin, sevmezsin.. Düşüncelerime saygı duyarsın ya da duymazsın! Amacımız kimseye muhalefet olmak değil! Amacımız siyaset yapmak hiç değil! Benim düşüncem bu! Aydınlık bir Türkiye için #HAYIR" dedi.
İstatistikler

| Lejant |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   OM | Oynadığı maç |   BM  | İlk 5 başlama |  MBD  | Maç baş. dk |
|  A%  | Atış yüz. |  3S%  | 3 sayı yüz. |  SA%  | Serbest atış yüz. |
|  MBR  | Maç baş. rib. |  MBA  | Maç baş. asist |  MBTÇ  | Maç baş. top çal. |
|  MBB  | Maç baş. blok |  MBS  | Maç baş. sayı |  Kalın yazılar  | Kariyer rekoru |
|  †  | NBA şampiyonluğu yaşadı |  |  |  |  |
İstatistikler > Normal sezon

| Yıl | Takım | OM | BM | MBD | A% | 3S% | SA% | MBR | MBA | MBTÇ | MBB | MBS |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2002-03 | Detroit | 72 | 9 | 19.0 | .426 | .339 | .733 | 4.7 | 1.0 | .3 | .5 | 6.9 |
| 2003-04† | Detroit | 71 | 33 | 22.3 | .463 | .375 | .775 | 5.9 | 1.0 | .5 | .9 | 9.6 |
| 2004-05 | Utah | 82 | 25 | 28.1 | .468 | .270 | .850 | 7.5 | 2.0 | .4 | .8 | 12.9 |
| 2005-06 | Utah | 82 | 82 | 35.9 | .460 | .342 | .780 | 9.1 | 2.4 | .5 | .9 | 18.0 |
| 2006-07 | Utah | 80 | 80 | 33.3 | .462 | .384 | .765 | 7.2 | 2.0 | .4 | .5 | 17.6 |
| 2007-08 | Utah | 72 | 72 | 33.2 | .445 | .388 | .804 | 7.7 | 2.0 | .8 | .4 | 14.5 |
| 2008-09 | Utah | 72 | 72 | 33.5 | .485 | .446 | .817 | 7.7 | 1.7 | .8 | .7 | 17.0 |
| 2009-10 | Utah | 73 | 73 | 29.4 | .458 | .385 | .820 | 7.1 | 1.6 | .5 | 1.1 | 13.5 |
| 2010-11 | Utah | 13 | 0 | 12.9 | .355 | .313 | .750 | 2.3 | 1.5 | .3 | .3 | 4.9 |
| 2011-12 | New Jersey | 17 | 14 | 26.7 | .374 | .319 | .600 | 4.8 | 1.8 | .5 | .3 | 7.6 |
| Kariyer |  | 634 | 460 | 29.1 | .458 | .375 | .797 | 7.0 | 1.7 | .5 | .7 | 13.5 |
| All-Star |  | 1 | 0 | 15.0 | 1.000 | .000 | .000 | 2.0 | 1.0 | .0 | .0 | 4.0 |
İstatistikler > Playoff'lar

| Yıl | Takım | OM | BM | MBD | A% | 3S% | SA% | MBR | MBA | MBTÇ | MBB | MBS |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2002-03 | Detroit | 17 | 0 | 19.0 | .438 | .538 | .531 | 4.1 | .8 | .7 | .7 | 5.5 |
| 2003-04 | Detroit | 22 | 0 | 11.5 | .470 | .400 | .692 | 2.8 | .4 | .2 | .4 | 3.7 |
| 2006-07 | Utah | 17 | 17 | 34.4 | .388 | .316 | .786 | 7.8 | 1.8 | 1.4 | .9 | 11.8 |
| 2007-08 | Utah | 12 | 12 | 38.5 | .423 | .373 | .773 | 11.8 | 1.9 | .7 | .7 | 15.4 |
| 2008-09 | Utah | 2 | 2 | 21.5 | .167 | .333 | .750 | 5.0 | 2.0 | .0 | .5 | 4.0 |
| 2009-10 | Utah | 1 | 1 | 11.0 | 1000 | 1000 | 1000 | 2.0 | .0 | .0 | .0 | 7.0 |
| Kariyer |  | 71 | 32 | 23.6 | .415 | .362 | .713 | 5.9 | 1.1 | .7 | .6 | 8.1 |
Zigana Geçidi

Zigana Geçidi
Zigana Tüneli'nin girişi.
Zigana Geçidi (D.885 ), Kuzey Anadolu Dağları'nda, Gümüşhane ili sınırları içerisindeki bir geçittir. Rakımı 2032 metredir.
Geçit Doğu Karadeniz coğrafi yapısı ile Orta Anadolu yaylaları arasındaki geçiş noktasında bulunur. Orta Anadolu tarafında Harşit Vadisi yer alır. Geçidin Orta Anadolu tarafında Karadeniz tarafına göre köyler daha seyrek bulunur, toplu yerleşimler görülür ve ormanların yoğunluğu azalır. Geçit ise yoğun ormanların arasında bulunur.
Zigana Geçidi yılın beş ayı karla kaplıdır. Geçitte bir kayak tesisi de dahil olmak üzere çok sayıda tesis bulunmaktadır.
Zigana Geçidi Gümüşhane'den 60, Trabzon'dan 75 kilometre uzaklıkta yer alır. Geçitten geçen Sidney Whitman deneyimlerini, 1914 yılında Zigana Geçidi yolculuğumuzun en tehlikeli bölümlerinden biriydi; zira kış olmasından dolayı kar nedeniyle zaten en iyi dönemlerinde at patikasından biraz daha iyi olan yol, sadece tahta bir kalas genişliğindeydi ve her tarafımız derin hendeklerle çevriliydi. Burada yolculuğumuzun en korkutucu deneyimlerini yaşadık - karşı taraftan gelen katır kervanları, develer ve koyun sürüleriyle karşılaştık. Bize bir süre önce bu yol üzerinde birbirine iplerle bağlı çok sayıda devenin ayaklarının kaydığı ve dipsiz uçurumdan aşağıya düştükleri söylendi." biçiminde aktarmıştır. Günümüzde ulaşım amacıyla geçitten çok daha alçak rakımlardaki Zigana Tüneli kullanılmaktadır.
Jean-Baptiste Hachème

| Jean-Baptiste Hachème> 7. Benin Devlet Başkanı |
| --- | --- |
Görev süresi 19 Aralık 1967 - 20 Aralık 1967
Yerine geldiği: Christophe Soglo
Yerine gelen: Iropa Maurice Kouandété
Kişisel bilgiler
Doğum: 24 Haziran 1929 Porto-Novo
Ölüm: 3 Mayıs 1998 Cotonou
Jean-Baptiste Hachème (d. 24 Haziran 1929 - ö. 3 Mayıs 1998), Dahomeyli (günümüzde Beninli) asker ve siyasetçi. Hachème, Afrika ülkesi Dahomey'de (günümüzde Benin) 1967 yılında bir gün süre ile devlet başkanlığı makamında bulunmuştur.
Hachème 19 Aralık 1967 yılında orduda bulunan genç subaylar tarafında gerçekleştirilen darbe sonucu devlet başkanlığını bırakmak durumunda kalan Christophe Soglo'nun yerine bu makama gelmiş, sadece bir gün sonra görevi yine kendisi gibi sadece bir gün süreyle bu makamda kalacak olan Iropa Maurice Kouandété'ye devrederek görevden ayrılmıştır.
Ecinniler

| --- | --- |
Бесы (Besy)
Kitabın ilk baskısının kapağı
Yazar: Fyodor Dostoyevski
Çevirmenler: Ahmet Muhip Dıranas   Servet Lünel
Ülke: Rusya
Dil: Rusça
Tür: Roman
Yayım: 1872 (özgün) 1958 (Türkçe)
OCLC: 70235062
Ecinniler (Rusça: Бесы, Besi), Fyodor Mihayloviç Dostoyevski'nin 1872 yılında yayımlanmış romanıdır. Türkçeye Cinler adıyla da tercüme edilmiştir.
Siyasi bir roman olan Ecinniler 19. yüzyılın ikinci yarısında ateizm, nihilizm ve sosyalizm gibi ideolojilerle birlikte Batı düşüncesinin Rusya ve Rus insanı üzerindeki etkilerini ele alır ve de eleştirir.
Dostoyevski kitabı  Sibirya sürgününden döndükten sonraki dönemde, 1870 ile 1872 yılları arasında yazmıştır. Bu nedenle Dostoyeski'nin son yıllarındaki muhafazakâr görüşleri kitapta fazlasıyla hissedilir. Kitapta sosyalizm ve nihilizm gibi aşırılıkçı ideolojilerin toplumsal yapı üzerindeki tahribatlarını ortaya koymaya çalışır.
Romanın altyapısı

Dostoyevski Büyük Bir Günahkarın Hayatı adlı yapıtı ile uğraşırken, yazarı çok etkileyen bir olay gelişir. Rusya'daki nihilist gruplarından birinin başında bulunan Sergey Neçayev, kendi grubundan biri tarafından hiçbir yerden emir almaksızın ekibini kendi düşüncelerine göre yönettiği konusunda bir iddia ile itham edilir. Bunun karşısında Neçayev bu suçlamanın sahibini öldürterek bir havuza attırır. Ülke çapında farklı görüşlerden birçok kişinin tepkisini toplayan olay, Dostoyevski'yi de uğraştığı yapıtına Neçayev'i temsil edecek bir karakter ekleyerek protesto etmeye iter. Böylece eklenen Pyotr Stepanoviç karakteri ile birlikle yapıt Ecinniler başlığı ile yayınlanır.
Romanın ölümsüzlüğü

Dostoyevski, Karamazov Kardeşler ve Suç ve Ceza ile birlikte en büyük yapıtlarından birini teşkil eden Ecinniler'de 19. yüzyıl Rusya'sının girdiği düşünsel ve dini açıdan sıkıntılı dönemleri okura sunmayı amaçlamış, 21. yüzyılda da geçerliğini ve güncelliğini kaybetmeyen bir eser ortaya çıkarmıştır. Yüzlerce yıl sonrasında bile dinmeyen liberal, muhafazakâr, ateist çatışmalarının en şiddetli döneminde ortaya konulan yapıt ölümsüz konusu ve her çağda ortaya çıkabilecek tipik karakterleri sayesinde 21. yüzyıla dahi seslenmeyi başarmıştır.
Yazınsal anlamda Ecinniler

Romanın karakteristik özelliklerinden biri olan ilahi bakış açısına sahip ama aynı zamanda olayın içinde olan anlatıcı Dostoyevski'nin diğer birkaç romanında da kullanılmıştır. Kullanıldığı dönemde ilklerden olan bu yöntem daha sonra modernizmle beraber kullanılmaya başlayacaktır.
Romanın yazınsal anlamda olduğu gibi duygusal anlamda değerlendirilebilecek bir diğer tarafı da realizm'in vazgeçilmezlerinden olan doğrudan anlatımı benimserken bazı süslü cümleleri aralarda vererek okuru sanatsal açıdan doyurma geleneğinin aksine - zaman zaman kimi romanlarında ağır bir dil kullansa da - Dostoyevski sade ve süslü söyleyişten uzak bir anlatımı tercih etmiştir. Bu yönden eleştirilebilir olsa da, Ecinniler'in asıl özelliği kahramanın duygularının okura olduğu gibi ulaştırılabilmiş olmasıdır. Ruh tahlilleri ile sağlanan bu nitelik sayesinde okur kahramanın duyduğu her ürpertiyi, korkuyu, sevinci sanki kendisi birebir yaşıyormuş gibi hisseder. Dostoyevski'nin ilahi sesi sayesinde duyulan ürperti güçlenir ve okur istese de kendisini olaydan soyutlayamaz duruma gelir. Okur Şatov'un, karısını görünce yaşadığı sevinci, Şatov'un ölümüyle Şatova'nın yaşadığı düş kırıklığını, Kirilov'un intihar etmeden önce kapıldığı korkuyu olay kendisiyle ilgiliymiş gibi hisseder. Bu yönden Ecinniler'de duygu yoğunluğu birinci sırada gelir.
Siyasi yönü

Ecinniler çağının siyasi olaylarına duyarsız kalamayan bir yazarın ürünüdür. Avrupa'ya açılmacı bir politika tutmuş olan nihilistlere duyduğu öfkeyi muhafazakâr düşünceleri ile donattığı romanında gözler önüne serer. Liberal ve ateist olan bu hücre tipi örgütlerin karşısına, Avrupai düşüncelerin ülkeye hızla yayılışını protesto eden, gelişmeye ancak Ortodoks kilisesi ile barışık ve benliğini kaybetmemiş bir Rus ulusu ile gidileceğini savunan bir düşünce sistemi ile çıkmıştır.
Ecinniler, birkaç yönü ile Turgenyev'in Babalar ve Oğullar'ı için bir karşı savdır. (Eserdeki Karmazinov Turgenyev'i temsil eder.) Bir toprak ağası olan Turgenyev'in Avrupa'ya açılmacı, ateist ve bir taraftan da halkı hor gören düşüncelerine Dostoyevski şiddetle karşı çıkar. Panslavizmden de etkilenen Dostoyevski'ye göre her ulus kendi öz benliği ile yaşar ve zaten var olan tanrısını kendi geleneklerinden esintilerle donatır. Bir süre sonra bu tanrı ulusun bir parçası hâline gelir. Bu ulusal benlikte halkın da katkısı tartışılamaz.
Ecinniler birçok eleştirmene ve edebiyat adamına göre dünyanın gelmiş geçmiş en iyi siyasi romanlarından biridir. Orhan Pamuk'a göre ise:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Cinler dünyanın en iyi yedi sekiz romanından biri hiç kuşkusuz en iyi siyasi romanıdır. | „ |
Uyarlamalar

Roman Albert Camus tarafından tiyatroya da adapte edilmiştir.
| g t Fyodor Dostoyevski'nin eserleri |
| --- | --- | --- |
| Roman | İnsancıklar (1846) ·  Netoçka Nezvanova (1849) ·  Ezilmiş ve Aşağılanmışlar (1861) ·  Ölüler Evinden Anılar (1862) ·  Yeraltından Notlar (1864) ·  Suç ve Ceza (1866) ·  Kumarbaz (1867) ·  Budala (1869) ·  Ecinniler (1872) ·  Delikanlı (1875) ·  Karamazov Kardeşler (1881) |  |
| Hikâye ve novella | "Öteki (roman)" (1846) ·  "Ev Sahibesi" (1847) ·  "Başkasının Karısı" (1848) ·  "Beyaz Geceler" (1848) ·  "Bir Yufka Yürekli" (1848) ·  "Küçük Kahraman" (1857) ·  "Amcanın Rüyası" (1859) ·  "Stepançikovo Köyü" (1859) ·  "Tatsız Bir Olay" (1862) ·  "Timsah" (1865) ·  "Ebedi Koca" (1870) ·  "Bobok" (1873) ·  "Uysal Bir Ruh (öykü)" (1876) ·  "Gülünç Bir Adamın Düşü" (1877) |  |
| Diğer | Yaz İzlenimleri Üzerine Kış Notları (1863) ·  Bir Yazarın Günlüğü (1881) ·  Puşkin Üzerine Konuşma |  |
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX1953426  BNF: cb11943406k (data)  GND: 4135522-2  LCCN: n2002043924  NLI: 987007592412405171  SUDOC: 027379671  VIAF: 179962552   WorldCat (LCCN): n2002-043924
Zeybek (ünvan)

Bir grup zeybek
Zeybek; Batı Anadolu Efesi.
Zeybek sözcüğünün kökeni konusunda bilim insanları ve araştırmacılar arasında birçok değişik görüş hatta karşı duran görüşler vardır. Bugün için eldeki verilerle sorunu çözümlemek doğrultusunda bir görüş birliğine varmak da olası görünmemektedir.
Sözcüğün kökeni üzerine çeşitli görüşler

Divânu Lügati't-Türk'de, "Bekneg" kelimesindeki  Bek  sözünün sağlam olduğu yazılmaktadır. Divânu Lügati't-Türk de Sağ sözünün Zeybeklik, anlayışlı olmak anlamında olduğu kaydedilmektedir. Divânu Lügati't-Türk de s harfinin bazen Türk dilinde z okunduğu söylenmektedir. Zeybek sözünde Bek sözünün bulunması anlamı olan sağlam sözünü doğrulayacak ek ad olması şarttır. Bek sözcüğü bir insan için kullanıldığına göre ek sözü, insanın niteliğini iyi yönünden anlatan söz olarak gerekir. Bek sözü ile ancak anlayışlı olmayı ve akıllılık anlatan Zag sözü ile birleşik ad olabilir ve şeklini alır. Dolaylı Zeybek ünvanı Divânu Lügati't-Türkde; anlayışlı ve akıllı, sözünü sağlam tutan olarak görülmektedir. Ayrıca Peçenek askerlerinin kılığının Zeybek-Seymen kılığıyla benzerliklerine dair bilgiler, Bizans kroniklerinde de tespit edildiği gibi Claude Cahen bu vakayı, İslam Kaynaklarına Göre Malazgirt Savaşı adlı makalesinde Bizans komutanlarından Kapadokyalı Alyatte emrindeki ücretli Peçenek askerlerinin kiyafetlerinin karşı cephedeki soydaşlarından ayırt edilemediği şeklinde açıklamıştır. Bazı tarihçilere göre Zeybeklik-Seymenlik kültüründe Peçenek kültürünün büyük etkisi bulunmaktadır.
Sözcüğün kökeni üzerine çeşitli görüşler > Onur Akdoğu'ya göre

Onur Akdoğu, zeybek kavramının Eski Türkçede koruyucu zırh anlamına gelen “say”; sağlam ve sıkı anlamına gelen “bek” sözcüklerinin birleşmesinden doğan bir kavram olduğunu söylemektedir. Zeybek sözcüğü için; “güçlü, kuvvetli koruyucu anlamında kullanılmış "saybek" kelimesinin yüzyıllar içinde önce "saybak", daha sonra "seybek", "seybak", "zeybak" ve "Zeybek" olarak değişim sonucu ortaya çıkmıştır.” denmektedir.
Sözcüğün kökeni üzerine çeşitli görüşler > Dr. Tahir Kutsi'ye göre

Dr. Tahir Kutsi; Bizanslı tarihçi Parhimeres’i tanık göstererek Zeybek sözcüğünün Türkçe kökenli olduğunu savunmaktadır. Bizanslı tarihçinin belirttiğine göre Aydın, Salmpakis Mantahias adındaki bir komutan eliyle Türklerin eline geçmiştir. Bu komutan da, Gazi Menteşe’dir “Salmpakis” ünvanıyla anılmaktadır. Salmpakis ise “Saybak”tır. Rum alfabesinde “B” harfi olmaması dolayısıyla aradaki “B” harfi “MP” harfleriyle gösterilmektedir ve yine aradaki “L” harfi de yumuşaktır, “Y” gibi söylenmektedir. "Saybak "sözcüğü de; yiğitlik, mertlik ifade eder. Bu sözcük, zamanla yumuşayıp incelerek “Zeybek” olmuştur. Ayrıca araştırmacı, Orta Asya’da ve Türkistan’da Zeybek, Saybak, Seybek adında köyler bulunduğunu, sözcüğün Ege Bölgesi'nde “yiğit”, özü sözü doğru, kişiliğine inanılan, sözüne güvenilen kişi” anlamı taşıdığını belirtmektedir.
Sözcüğün kökeni üzerine çeşitli görüşler > Cemil Demirsipahi'ye göre

Cemil Demirsipahi ise “Türk Halk Oyunları” adlı eserinde, sözcüğün kaynağının bilinmediğini söyleyerek Dr. Tahir Kutsi’nin düşüncelerine katılmaktadır. Ayrıca Arapların da bu sözcüğü sahiplendiklerini belirtir. Yazara göre Araplar, Mısır’da oluşturulan askeri fırkalardan bazılarının Bursa yöresindeki Türklerden oluştuğuna; bu askerlere toplu davranışlarında atak olmaları nedeniyle “Cıva gibi” anlamında “Zeybeki” dendiğine ve bu sözcüğün zamanla Zeybek şeklini aldığına inandıklarını belirtmektedir.
Sözcüğün kökeni üzerine çeşitli görüşler > İsmail Özboyacı'ya göre

İsmail Özboyacı, Zeybek sözcüğünün Türkçe’den Yunanca’ya geçmiş öz Türkçe bir sözcük olduğunu belirtmektedir.
Sözcüğün kökeni üzerine çeşitli görüşler > Mahmut Ragıp Gazimihal'e göre

Mahmut Ragıp Gazimihal’e göre, Zeybek sözcüğü “salbak” ya da bunun diğer bir söylenişi olan “saypak” sözcüklerinden türemiştir. Bununla bağlantılı olarak, kaynaklarda geçen “salmpakis” sözcüğünün aslında “salpak” ve dolayısıyla Zeybek olduğunu savunur. Zeybek sözcüğünün Türkçe bir sözcük ve aynı zamanda Kırgızlar arasında da bir oyun adı olduğunu; ayrıca Doğu Türkistan ve Afganistan’ın Badahşan kentinde “Zeybek” adında birer köy bulunduğunu belirtir.
Sözcüğün kökeni üzerine çeşitli görüşler > Halil Oğultürk'e göre

Halil Oğultürk; Mahmut Ragıp Gazimihal’in düşüncelerini aktararak, bu düşüncelere katıldığını, ayrıca Hüseyin Hilmi Bayındır’ın Zeybek sözcüğü üzerindeki incelemesini de aktararak “Zeybek” sözcüğünün Oğuz Türkleri'ne ilişkin olduğunu belirtir.