Manna Krallığı
Tarihi > Ahşeri'nin Hükümdarlığı

Ullusunu'nun hükümdarlığı döneminde Manna'nın durumu o kadar güçlendi ki, artık II. Sargon'un varisleri döneminde Asur devletinin üstünlüğünü tanımayı reddetti ve hatta bazı Asur yerleşim yerlerini ele geçirebildi. Asur hükümdarı Sinaherib (M.Ö. 705–681 yılları) Manna'ya saldırmak zorunda kaldı, ancak bu askeri sefer görünüşe göre pek başarılı geçmemiştir. Çünkü Sinaherib sadece esir almakla yetinmek zorunda kalmıştır.
Aynı zamanda Urartu da doğu eyaletlerine olan iddialarından vazgeçmemişti. I. Rusa'nın oğlu II. Argişti'nin döneminde Urartu bu yönde askeri seferlerini yeniden gerçekleştirdi. Bu, Savalan Dağı'nın güney yamacındaki iki kaya yazıtı ile de doğrulanmaktadır. Yazıtlarda Arhu eyaletine askeri bir seferden, bir nehri geçerek Uşulu ve Buku ülkelerinin işgalinden bahsedilmektedir. Geri dönerken Urartulular, üzerine haraç koydukları Girduni, Githani, Tuişdu ülkelerini ve Rutumni şehrini ele geçirdiler. Ele geçirilen kalelerden biri Argiştiirdu ("Argişti'nin valisi") olarak adlandırılır.
Manna'nın sonraki hükümdarı Ahşeri'nin adı, Esarhaddon'un (M.Ö. 680–669 yılları) raporlarından birinde geçmektedir. Asur ile mücadelede Ahşeri, "Manna ülkesinin eyaletlerinde" yerleşik Kimmerler ve İskitlerden yardım alıyordu. Asarhaddon, kendisini "Mannalılar ülkesinin halkını, boyun eğmeyen kutileri dağıtan, onları kurtaramayan müttefik-İskit İşpakka'nın ordusunu kılıçtan geçiren" olarak tanımlasa da Manna ona boyun eğmemişti.
Asur tanrısının kehanetine yöneltilen sorularda Esarhaddon, Asur yöneticileri Medya ülkesinden haraç toplamaya gittiklerinde Mannalıların onun haraç toplayıcılarına saldırıp saldırmayacağını sürekli olarak sorguluyordu. Ahşeri'nin hükümdarlığı döneminde, Medyalılar Asur aleyhine isyan ettiklerinde Mannalılar da onlarla birlikte hareket ettiler. Muhtemelen Kaştariti'nin liderlik ettiği Medlerin birliği, halk hareketi sonucu ortaya çıkmıştı.
Kaştariti, Mannalılar ve müttefik Kimmerlerin orduları, Asur ile mücadelede zafer kazandılar. Kehanetten gelen sorularda Kaştariti, Kimmerler ve Mannalıların ele geçirmek istedikleri çeşitli şehirler sıralanır. Sorulardan birinde, Esarhaddon'un düşmanlarıyla müzakere etmeye karar verdiği görülüyor; amacı, birliklerini parçalamaktı. Medlere ve muhtemelen Mannalılara da bir elçi gönderdi ve kendi kızını İskit hükümdarı Partatua'ya gelin verip vermemek meselesini tartıştı. Diğer bir bilgiye göre, o Kimmerleri kendi tarafına çekmeye çalışarak Mannalılar aleyhine harekete geçmeye karar verdi, ancak Asurlular kendi kuvvetlerinden o kadar emin değillerdi. Asur askeri komutanlarından biri, Esarhaddon'a hitaben yazdığı bir mektubunda, ordunun tamamını birden Manna topraklarına sokmamasını, ihtiyatlı davranarak geri çekilme ihtimali göz önünde bulundurularak operasyon bölgesinde bir kale inşa edilmesini tavsiye eder.
Ahşeri, Asurbanispal'ın (M.Ö. 669–627 yılları) daha güçlü baskısına karşı sınav vermek zorunda kaldı. Bu dönemde Manna, Asur'dan çok da zayıf değildi. İlk olarak Aşurbanipal, hatta bir barış antlaşmasıyla Manna tarafından ele geçirilmiş Asur kalelerini geri almak için çaba gösterdi. Kehanette Aşurbanipal sorar:
"Üstadların lideri Nabuşarrunusur, adamlar, atlar ve Asur hükümdarı Asurbanipal'ın askeri kuvvetleriyle (birlikte) Mannalıların ele geçirdikleri Asur kalelerini (geri almak için) harekete geçecek mi? Eğer giderse, ister iyi niyetli bir sözle, (dostluk) antlaşmasıyla, ister savaş, kavga, dövüşle, isterse herhangi bir insan hilesiyle, ne olursa olsun, bu kaleleri geri alacak mı- senin büyük tanrılığını bilirim".
Ancak Asur toprakları barış yoluyla geri alınmadı. Ahşeri'nin ve Asurbanipal'ın orduları arasında savaş çıktı ve Mannalılar yenilgiye uğradılar. "Sayısız küçük yerleşim yerleriyle birlikte sekiz tahkimatlı şehir Ayuciaş, Paşa, Su, Busutu, Aşdiaş, Urkiyamun, Sixua, Naziniri, ayrıca Urmeyate, Uzbia kaleleri ve başkent İzirtu'yu çevreleyen yerleşim yerleri" ateşe verildi ve yağmalandı.
Asurlular, uzun süredir kendilerine ait olan, ancak Mannalılar tarafından ele geçirilmiş olan Allabriya eyaletini ve Asur ile komşu olan diğer bölgeleri geri aldılar. Asurbanipal, Ahşeri'nin eyaletlerini yağmalayıp harap ettikten sonra Mannalıların hükümdarına bir barış teklifi göndermek istedi, ancak onun karşısına Mannalılar arasından bir hain çıkmıştı. Ahşeri'nin kendi oğlu Ualli, babasına karşı isyan etti ve Asur'a kaçtı. Ahşeri, Asurlularla barış yapmak zorunda kaldı, Manna'nın yeni hükümdarı Ualli oldu.