stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Satranç açılışları

Petrov Savunması'nın agresif bir varyantı olan Stafford Gambiti
Satranç açılışları ya da satranç açılımları, bir satranç oyununun ilk adımını oluşturan ve oyun ortasındaki pozisyonu belirlemede önemli olan "açılış hamleleri"dir. Tüm açılış dizilimleri beyazın hamlesiyle başlar ve siyahın bu hamleye yanıt vermesiyle biter. Çok sayıda açılış hamlesi ve bir o kadar da varyantları vardır. Bu açılışlar durgun pozisyon oyunlarından (örn. 'Réti Opening') vahşi taktik oyunlarına (örn. Letonya Gambiti ve İki at savunması) kadar uzanır. Satranç oyunlarında, oyun 3'e ayrılır. "Açılış" oyunun ilk kısmıdır, piyonlarla merkez kuşatılır ve taş geliştirme yapılır, ardından genelde taş değişiminin yapıldığı "oyun ortası" ve son taşların kaldığı maçın kaderinin hemen hemen belirlendiği "oyun sonu" kısmı gelir.
Standart olarak kabul edilen açılış hamlelerine 'The book moves' (ayarlanmış hamleler) veya kısaca 'book' (ayarlanmış, belirlenmiş) denir. Açılış hamlelerinin incelenmesinde notasyondan, açılış ağacından ve teori tablosundan yararlanılır. Normal şartlarda bir açılış bölümü 5-6 hamlede tamamlanır fakat bazı açılış oyunlarında, eğer iki taraf da çok iyi bir şekilde açılış yaparlarsa 'açılış' bölümü 20-25 hamleden oluşabilir.
Açılışta temel amaçlar

Her ne kadar açılışta oynanabilecek çok sayıda hamle olsa da bunların arkasındaki amaç aynıdır; tıpkı satrancın diğer bölümleri gibi, şahı korumak ve mümkün olduğunca taş kaybetmekten kaçınmak.
Açılışta temel amaçlar > Taşları geliştirme

Oyunun başlangıcında tüm figürler (piyon dışındaki taşlar) piyon setinin gerisinde yer almaktadır. Dolayısıyla oyun alanı üzerinde hiçbir baskıları yoktur ve (at dışında) tümüyle hareketsizdirler. Bu yüzden açılışta, elden geldiğince hızlı bir şekilde oyuna sokulmaları, diğer deyişle piyon setinin dışına doğru hareket ettirilmeleri gerekmektedir.
Açılışta temel amaçlar > Merkezin kontrolü ve kapanması

Satranç tahtasının geometrik olarak merkezindeki birbirine bitişik dört kareye küçük merkez (d4, e4, d5, e5), iç merkezi çevreleyen karelere ise büyük merkez denilmektedir. Merkez bölgenin açılış hamleleri sırasında kontrol altına alınmasının iki açıdan önemi vardır. Birinci olarak bilindiği gibi figürler, kenarlardayken daha az etkilidir, tehdit edebildikleri karelerin sayısı daha azdır. Merkeze doğru hareket ettirildiklerinde kontrol alanları genişler. Bu ise oyuncuya taktik geliştirmede daha geniş bir esneklik sağlar. İkinci olarak merkezin kontrolü, rakip pozisyonunun merkezine yönelik bir yarma hareketine olanak sağlar ve rakibin pozisyonunu ikiye bölerek hareket olanaklarını kısıtlar. Böylece güçlü bir pozisyon elde etmesini sağlar. Bu yüzden rakipten önce merkezin kontrolünün ele geçirilmesine çalışılmalıdır.
Açılışta temel amaçlar > Şahı güvence altına alma

Burada esas olan ilk adım, güvenli kanada doğru rok yapmaktır.
Açılışta temel amaçlar > Piyonların yapısını koruma ve geliştirme

Rakip taşların ileri hareketini önleyecek bir piyon zinciri oluşturmak. Burada önemli olan piyonların zayıf olduğu durumlardan kaçınmaktır. Örneğin; geride kalmış piyonlar, aynı sütunda aynı renkte piyon bulunması (bingeç piyon), bir piyonun sağ veya sol dikeyinde kendi renginde piyon bulunmaması (izole piyon) vs. Ayrıca oyun sonu için piyonlar oldukça önemli bir yer tutar.
Açılış adlandırmaları > Satranç açılışlarının sınıflanması

Encyclopedia of Chess Openings (ECO)'ya göre satranç açılışlarının sınıflaması:
İlk hamlede beyaz 20 hamle yapabilir. Bunlardan 1. e4, 1. d4, 1. c4 ve 1. Af3 diğerlerinden daha çok kullanılır.
Siyahın da beyaza karşı ilk hamlede 20 cevabı vardır.
Açılışları sınıflamanın kabul gören bir yolu:
Açık oyunlar (1. e4 e5)
Yarı açık oyunlar(1. e4 diğer)
Kapalı oyunlar (1. d4 d5)
Hint Açılışları (1. d4 Af6)
1. d4'e diğer siyah cevapları
Kanat açılışları (1. c4 veya 1. Af3 ve diğerleri)
Açılış adlandırmaları > Satranç açılışlarının sınıflanması > Açık oyunlar (1. e4 e5)

1.e4 e5 2.Fc4 Fil Açılışı
1.e4 e5 2.d4 exd4 3.Vxd4 Merkez Oyunu
1.e4 e5 2.d4 exd4 3.c3 Danimarka Gambiti
1.e4 e5 2.Ae2 Alapin Açılışı
1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Fb5 Ruy Lopez veya İspanyol Açılışı
1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Ac3 Üç At Oyunu
1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Ac3 Af6 Dört At Oyunu
1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Fc4 Fc5 Giuoco Piano veya İtalyan Açılışı
1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Fc4 Fc5 4.b4 Evans Gambiti
1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Fc4 Fe7 Macar Savunması
1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Fc4 Af6 İki At Savunması
1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.c3 Ponziani Açılışı
1.e4 e5 2.Af3 f5 Letonya Gambiti
1.e4 e5 2.Af3 Af6 Petrov Savunması
1.e4 e5 2.f4 Şah Gambiti
1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.d4 İskoç Oyunu
Açılış adlandırmaları > Satranç açılışlarının sınıflanması > Yarı açık oyunlar (1. e4’e karşı siyah 1.... e5 dışında bir hamle yapar.)

En yaygınları Sicilya ve Fransız savunmasıdır.
1.e4 c5 Sicilya Savunması
1.e4 c6 Caro-Kann Savunması
1.e4 Ac6 Nimzoviç Savunması
1.e4 d5 İskandinav Savunması
1.e4 d6 2.d4 Af6 ve 3...g6 Pirc Savunması
1.e4 g6 2.d4 Fg7 Modern Savunma
1.e4 e6 Fransız Savunması
1.e4 Af6 Alekhine Savunması
Açılış adlandırmaları > Satranç açılışlarının sınıflanması > Kapalı oyunlar (1.d4 d5)

1.d4 d5 2.Ac3 Af6 3.Fg5 Richter-Veresov Saldırısı
1.d4 d5 2.c4 Vezir Gambiti
1.d4 d5 2.c4 dxc4 Kabul edilen Vezir Gambiti
1.d4 d5 2.c4 c6 Slav Savunması
1.d4 d5 2.c4 Ac6 Chigorin Savunması
1.d4 d5 2.c4 e5 Albin Karşıgambiti
1.d4 d5 2.c4 e6 Kabul Edilmemiş Vezir Gambiti
1.d4 d5 2.c4 Af6 Marshall Savunması
1.d4 d5 2.e4 Blackmar-Diemer Gambiti
1.d4 d5 2.Af3 Af6 3.e3 Colle Sistem
Açılış adlandırmaları > Satranç açılışlarının sınıflanması > Hint Açılışları (1.d4 Af6)

1.d4 Af6 2.c4 c5 Modern Benoni
1.d4 Af6 2.c4 c5 3.d5 b5 Benko Gambiti
1.d4 Af6 2.c4 d6 Eski Hint Savunması
1.d4 Af6 2.c4 e5 Budapeşte Gambiti
1.d4 Af6 2.c4 e6 3.Ac3 Bb4 Nimzo-Hint Savunması
1.d4 Af6 2.c4 e6 3.Af3 Bb4+ Bogo-Hint Savunması
1.d4 Af6 2.c4 e6 3.Af3 b6 Vezir Hint Savunması
1.d4 Af6 2.c4 e6 3.g3 Catalan Açılışı
1.d4 Af6 2.c4 g6 3.Ac3 d5 Grünfeld Savunması
1.d4 Af6 2.c4 g6 3.Ac3 Fg7 Şah-Hint Savunması
1.d4 Af6 2.Af3 e6 3.Fg5 Torre Saldırısı
1.d4 Af6 2.Fg5 Trompowsky Saldırısı
Açılış adlandırmaları > Satranç açılışlarının sınıflanması > 1. d4'e karşı diğer cevaplar

1. d4 Af6 2.c4 c5 Benoni Savunması
1. d4 f5 Hollanda Savunması
1. d4 e5 Englund Gambiti
1. d4 e6 2.c4 Bb4+ Kanguru Savunması
1. d4 b5 Polonya Savunması
1. d4 d6 Wade Savunması
Açılış adlandırmaları > Satranç açılışlarının sınıflanması > Kanat açılışları

En yaygını İngiliz açılışıdır.
1.a3 Anderssen Açılışı
1.b3 Larsen Açılışı
1.b4 Sokolsky Açılışı
1.c3 Saragossa Açılışı
1.Ac3 Dunst Açılışı
1.c4 İngiliz Açılışı
1.Af3 d4 2.c4 Réti Açılışı
1.Af3 ardından g3 ve Fg2 Şah Hint Atak
Acemice bir açılış için bakınız: Çoban matı.
Sadun Aren

S. Aren
İbrahim Sadun Aren (d. 1922, Erzurum – ö. 8 Mart 2008, Ankara), Türk iktisat profesörü ve siyaset adamı.
Hayatı > Gençliği

Sadun Aren, 1922 yılında doğdu. Annesi, Mevlevi tarikatına mensup olduğu için çocukken Kuran öğrensin diye onu mahalle mektebine gönderdi. Kendi söylemiyle 'ilk toplumsal eylemini' 16 yaşında yaptı;
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | 1938'de Eskişehir'de lise 10. sınıftaydım. Atatürk öldü. Arkadaşlarla 'Ne yapalım' diye düşündük. Kahvelerde plaklar, şarkılar çalıyordu. 'Önce bunları susturalım' dedik, kimse itiraz etmedi, yayını kestiler. Sonra sinemalara gidip herkesi dışarıya çıkardık. | „ |

1940'ta Eskişehir Lisesi'ni, 1944'te Siyasal Bilgiler Okulu'nu bitirdi. 1945'te aynı okulda asistan, 1950'de doçent oldu. 1951'de İngiltere'ye gönderildi. 1956'da ülkeye dönünce siyasi bir davadan yargılandı ve beraat etti. 1957'de profesör oldu. Eylül 1960'ta Devlet Planlama Teşkilatı'nda danışmanlığa getirildi. 1962'ye kadar bu görevde kaldı. Sosyalist Kültür Derneği'nin kurucuları arasında yer aldı.
Hayatı > Türkiye İşçi Partisi yılları

Sadun Aren, TİP'in kuruluşuyla birlikte Parti'ye girdi ve Parti yönetiminde görev aldı.
TİP, 1965 seçimlerinde yüzde 3 oy oranıyla TBMM'de 14 Milletvekilliği ve bir Senatörlük sandalyesi kazandı. Prof. Aren, Mehmet Ali Aybar ve Çetin Altan ile birlikte İstanbul'dan Milletvekili oldu. 1965 seçimlerinde uygulanan "Milli Bakiye Sistemi" sayesinde Meclise 14 milletvekiliyle giren TİP, parlamentoda güçlü bir muhalefet sergiledi. Çetin Altan'ın TBMM'de "Nâzım Hikmet, Türkiye'nin en büyük şairidir" demesi üzerine çıkan kavgada, Sadun Aren ve Çetin Altan Meclis çatısı altında Adalet Partisi'ne üye Milletvekillerinin linç girişimine maruz kaldılar.
1968'de Sovyetler Birliği, Varşova Paktı'ndan kopmaya çalışan Çekoslovakya'yı tanklarıyla işgal etti. Çekoslovakya'da Prag Baharı diye adlandırılan bağımsızlık arayışının askeri yöntemlerle bastırılması, dünyadaki pek çok sosyalist partide olduğu gibi TİP içinde de bölünmelere yol açtı. Özgürlükçü ve bağımsızlık yanlısı Mehmet Ali Aybar işgali kınarken, TİP'in etkili isimleri olan Behice Boran ve Sadun Aren işgali olumlu karşıladılar.
1968 yılından itibaren Aybar'ın dile getirdiği "Türkiye’ye has sosyalizm" söylemi, Prof. Aren'in de içinde olduğu bir grup partili tarafından ideolojik sapma olarak görüldü. Bu grup Emek dergisi çevresinde bir araya geldi. Dergi çevresinde yürütülen mücadele sonunda Mehmet Ali Aybar TİP'den istifa etmek zorunda kaldı. Yapılan Genel Kurul sonrası TİP'in Genel Başkanlığına Sadun Aren'in de desteklediği Behice Boran getirildi. "Boran-Aren Dönemi" olarak da anılan bu evre, TİP'in çeşitli engellemelerle karşılaştığı ve iç bölünmeler yaşadığı bir dönemdir.
Hayatı > 12 Mart dönemi

Aren, 12 Mart askerî darbesinden sonra gözaltına alınarak Yıldırım Bölge'ye götürüldü. Bir hafta sonra çıkarıldığı mahkemece tutuklanarak Mamak Askeri Cezaevi'ne gönderildi. Tutukluyken mide kanaması geçirerek Gülhane Askeri Tıp Akademisi'ne kaldırıldı. Bu arada TCK'nın 141/1 maddesi gereği yargılandığı dava da sürmekteydi. 1972'de dava karara bağlandı ve 12 yıl 5 ay ağır hapis cezasına çarptırıldı. Türkiye İşçi Partisi yöneticisi diğer arkadaşlarıyla birlikte cezasının geri kalan kısmını çekmek üzere Niğde Cezaevi'ne gönderildi. 1974'te çıkan genel aftan yararlanarak tahliye oldu. Cezaevindeyken Marksizm ve üniversitede okutulan ekonomiyi anlatan bir kitap üzerinde çalışmaya başladı. Bu kitap daha sonraki tutuklanması için gerekçe oldu.
1974 affıyla serbest bırakıldıktan sonra DİSK'te görev aldı. Bu dönemde Politika gazetesinde yazdı.
Hayatı > 12 Eylül darbesi

Sadun Aren 12 Eylül döneminde, önce ders notları (Marksist içerikli denilerek) sonra DİSK'te görev alması nedeniyle tutuklandı. 1984'te tahliye oldu.
Tahliyesinden sonra yeniden fakülteye dönmesine izin verilmedi. Çeşitli konferanslara ve seminerlere katıldı. 1976'da İstanbul'a giderek DİSK'e danışman oldu. 1977'de yeniden Ankara'ya döndü. Yeni kurulan DİSK Araştırma Enstitüsü'nün başına geçti. 12 Eylül 1980 darbesi ile enstitü kapanana kadar bu görevi yürüttü.
Sadun Aren, Nisan 1981'de tekrar gözaltına alınarak 1. Şube'ye götürüldü. 15 gün burada kaldıktan sonra önce İstanbul Metris'e, oradan Selimiye Cezaevi'ne gönderildi, çıktığı mahkemece tahliye edildi. 1982'de yeniden tutuklandı ve Mamak Askeri Cezaevi'ne gönderildi. Buradan da avukatlarının talebi üzerine kendi durumundaki tutukluların bulunduğu Dil Okulu'na gönderildi. Niğde Cezaevi'nde yazdığı kitabı nedeniyle açılan davadan beraat etti ancak DİSK davası sürdüğünden yeniden Metris Cezaevi'ne gönderildi. 1984 yılında diğer DİSK davası sanıkları ile birlikte tahliye edildi. Bu arada Türkiye Barış Derneği dolayısıyla da hakkında dava açıldı ancak o davadan beraat etti.
Hayatı > 90'lar ve yeniden siyasal mücadele

Sadun Aren, 1991'de Sosyalist Birlik Partisi'nin Genel Başkanlığına seçildi. Daha sonra Birleşik Sosyalist Parti (BSP) Genel Başkanlığını sürdürdü. 8 Mart 2008'de Ankara'da hayata veda eden Aren, öldüğünde de Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin (ÖDP) Onursal Genel Başkanı ve Türkiye İnsan Hakları Kurumu Vakfı (TİHAK) Kurucu Üyesiydi.
Aren'in ekonomi ile ilgili çeşitli kitap ve makaleleri ve TİP'i anlatan kitapları vardır. Bunların yanında Mahir Çayan, kendisi kaleme aldığı "Aren Oportünizminin Niteliği" adlı yazısında Sadun Aren'i eleştirmiştir. Sadun Aren 2008 yılında Ankara'da hayatını kaybetti. Mezarı Ankara'dadır.
Eserleri

| --- | --- |
 Sosyalizmin Yeni Yolu  İstihdam Para ve İktisadi Politika  100 Soruda Ekonomi El Kitabı  100 Soruda Para ve Para Politikası  Puslu Camın Arkasından :  Bir Dönemden Yazılar (1980-1988)  Ekonomi Dersleri  Yeni Sağ Yeni Aldatmaca (karma kitap)  TİP Olayı (1961-1971)
V. Murad

V. Murad (Osmanlıca: مراد خامس; 21 Eylül 1840, İstanbul - 29 Ağustos 1904, İstanbul), 33. Osmanlı padişahı ve 112. İslam halifesidir. 93 gün tahtta kalmıştır.
Babası, Padişah Abdülmecid, annesi Megrel asıllı Şevkefza Kadınefendi'dir. Önceki Osmanlı padişahı Abdülaziz'in yeğeni ve kendinden sonraki Osmanlı padişahları olan (sırasıyla) II. Abdülhamid, V. Mehmed ve Vahdettin'in ağabeyidir. Padişah Abdülaziz'in bir saray darbesi sonucu tahttan indirilişinden sonra onun yerine tahta geçmiş ve 93 gün boyunca tahtta kaldıktan sonra, akli dengesinin bozulduğu gerekçe gösterilerek 31 Ağustos 1876'da padişahlık makamından indirilmiştir.
Osmanlı tarihi boyunca en az süre yönetimde kalmış olan padişahtır. Tahttan indirildikten sonra birçok siyasi grup tarafından yeniden yönetime getirilmeye çalışılmış olmasına rağmen, bu girişimlerin hiçbiri başarılı olmamıştır.
Padişah olmadan önceki yaşamı

21 Eylül 1840'ta Mehmed Murad adıyla başkent İstanbul'da doğdu. 31. Osmanlı padişahı Abdülmecid ile Şevkefza Kadın Efendi'nin büyük oğullarıydı. Babası padişah Abdülmecid tarafından çok sevilmekte ve bu nedenle onun tarafından veliaht ilan edilmek istenmekteydi.[kaynak belirtilmeli]
Padişah olmadan önceki yaşamı > Öğrenim Yaşamı

Babasının ilk erkek çocuğu olması dolayısıyla öğrenimi ve eğitimine büyük özen gösterilen V. Murad, döneminin en ünlü bilginlerinden Doğu kültürü ve fen alanında ders aldı. Önce Ethem Paşa'dan, sonra ise Kemal Paşa ile Gardet adlı bir Fransız'dan ders alarak 14 yaşında öğrenmeye başladığı Fransızcasını ilerletti. Mızıka-yı Hümâyun komutanı Guatelli Paşa ve Augusto Lombardi adlı bir diğer İtalyan'dan aldığı piyano dersleriyle batı musiki alanında ilerleme kaydetti ve kendi kendine birçok şarkı besteledi.
Padişah olmadan önceki yaşamı > Veliahtlık dönemi

Sultan Abdülaziz ile beraber çıktığı Avrupa gezisi sırasında Avrupa'yı yakından görüp hayranlık duymuş, bu gezi sırasında İngiltere'de tanıştığı VII. Edward ile yakın bir dostluk kurmuştu. Amcasının tanıdığı serbestlik sayesinde, Kurbağalıdere'deki köşkünde (Şu anki Marmara Üniversitesi Göztepe Yerleşkesi) ailesi ve maiyeti ile birlikte rahat bir yaşam sürdü. Kendisini, Avrupalı prenslerden farklı görmeyen ve alafranga yaşama biçimini seçen Murad Efendi, dairesinin ve köşklerinin konuklarla dolup taşmasını istediğinden; Jön Türkler, hürriyetperverler, yabancı ve İstanbullu aydınlar velîahtı ziyarete geliyor ve ağırlanıyorlardı.
Veliaht Murad, bu dönemlerde meşrutî rejimi savunan Yeni Osmanlılar'la temas kurdu. Sık görüştüğü Şinasi, Namık Kemal ve Ziya beylerle meşrutiyet, demokrasi ve hürriyet konusunda fikir alışverişinde bulunuyordu. Fikir alışverişi yaptıkları bölgeye bu buluşmalardan dolayı bölgeye Fikirtepe adı verildi.
Tahta çıkışı ve hükümdarlığı

Veliaht Mehmed Murad efendi tahttan indirilen amcası Sultan Abdülaziz'in yerine 30 Mayıs 1876'da Sultan Beşinci Murad unvanıyla padişah oldu. "Talebe-i ulûm" ya da "softalar ayaklanması" adı verilen gösteriler, 10 Mayıs 1876'da başlamıştı. “Erkân-ı erbaa” adı verilen bu grup, iktidar koltuğuna oturduktan sonra Abdülaziz’in hal‘i konusunda anlaşarak, durumu veliaht Murad Efendi'ye bildirdiler. Hal‘ işinin 31 Mayıs'ta yapılması kararlaştırıldığı halde bazı gelişmeler yüzünden 29-30 Mayıs gecesine alındı.
Cülus ve biat tarihinin kararlaştırılan günden bir gün önceye alındığı kendisine bildirilmediği için dairesine gelen askerler tarafından tutuklanacağı vehmine kapılarak depresyona girdi. Serasker Hüseyin Avni Paşa'nın arabasına binerken Paşa arabadan inmeyerek büyük bir protokol rezaletine imza atmakla beraber, belinden çıkardığı silahı korku içindeki V. Murad'a uzatmış ve korkusu bir kat daha artmıştır. Rıhtımdan çatanaya bindirileceği sırada denizin fırtınadan dolayı kabarması üzerine korkuya kapılarak binmek istememiş müdahale edilerek bindirilmiş, Sarayburnu'na geçilerek bir arabayla Beyazıt'taki Seraskerlik binasına (bugünkü İÜ Merkez Kampüsü) gidilerek orada biat törenine başlanmıştır. Sultan Abdülaziz'in Topkapı Sarayı'na nakledildiği haberi gelince acele ile Dolmabahçe Sarayı'na gidilerek törene orada devam edilmiştir.
Kısa süre içinde yaşadığı olayların etkisiyle artan korkusu yüzünden, törenin kısa kesilmesi kararlaştırılmış, toplu halde huzura alınan gayr-i müslim cemaat ruhanileri kendilerine mahsus kıyafetleriyle üzerine yürüyünce kaçmaya çalışmıştır. Seraskerlikte ve saraydaki tören sırasında geleneksel taht Topkapı Sarayı'ndan getirilememiş ve atalarının tahtına oturamamıştır. Padişahların törenle Cuma namazına gittikleri Cuma Selamlığı sırasında kendini sarayın havuzuna atmaya çalışması yüzünden bu törene bir daha cesaret edilememiş, daha da önemlisi saltanatının meşruiyetinin tasdiki anlamına gelen kılıç alayı yapılamamıştır.
Birkaç gün sonra Sultan Abdülaziz'in ölüm haberinin gelmesi ve ardından Hüseyin Avni Paşa'nın Çerkes Hasan adlı genç subay tarafından öldürülmesi olayları üzerine kendini tamamen kaybederek yatağında gözleri havaya dikilmiş halde hareketsiz kalakalmıştır. Hususi doktoru olan Dr. Kapolyon'un bir küvetin içine yatırarak elli sülük ile kan almak gibi son derece hatalı tedavi yöntemleriyle durumu daha da fenalaşmış ve adeta kendisinden ümit kesilmişti. Artık iyileşme ümidi kalmadığı için devlet adamlarının kararıyla 93 gün kaldığı Osmanlı tahtından 31 Ağustos 1876 tarihinde indirildi.
Ölümü

V. Murad; kızı Hatice Sultan'ın, II. Abdülhamid'in damatlarından Kemaleddin Paşa ile giriştiği bir gönül ilişkisinin açığa çıkması üzerine şeker hastalığına yakalanmış ve bu rahatsızlığına eşlik eden kanlı basurun da etkisiyle 29 Ağustos 1904'te ölmüştür.
Vasiyet ettiği türbeye gömülmesine II. Abdülhamid izin vermedi. Sessiz sedasız ve gösterişsiz şekilde Yeni Cami Türbesi'nde, annesinin yanına defnedilmesi emredildi. Cenazesi, Topkapı Sarayı'na nakledilmiş, padişahlara mahsus şekilde Hırka-i Saadet Dairesi'nde gasledilerek teçhiz ve tekfini yapıldıktan sonra cenaze namazı için Sirkeci'ye getirilmiştir. Burada halkın dikkatini çekmemek ve herhangi bir taşkınlığı engellemek için askerî birlikler kordon oluşturarak sıkı tedbir almalarına rağmen, bazı gruplar kordonu aşarak tabuta ulaşmışlar ve eski padişaha duydukları saygıyı göstermişlerdir. Yeni Cami haziresinde Turhan Valide Sultan Türbesi'ne ek olarak inşa edilen Cedid Havatin Türbesi'nde annesinin yanına defnedildi.
Kişiliği ve kişisel hayatı

Çocukluğunda iyi bir eğitim alan Sultan V. Murad, iyi derecede Fransızca öğrendi. Okumaya ve edebiyata oldukça düşkündü. Fırsat buldukça Fransa'dan getirttiği kitapları, yabancı gazeteleri uzun uzun okur, veliahtlık döneminde Ziya Paşa, Namık Kemal gibi o devrin birçok şairi ile sohbetlerde bulunurdu. Müziğe de meraklı olan Sultan V. Murad, hem piyano çalar hem de Batı müziği dalında besteler yapardı. Schottich ve Valse bilinen eserleridir. Sultan Vahideddin'in:
Biraderi (V. Murad'ı) terazinin bir tarafına, biz diğer yedi biraderi öbür tarafına koysalar birader ağır basardı.
dediği kaynaklarda belirtilmiştir.
Besteciliği ve eserleri

V. Murad, eserlerinde Türk müziği formlarını kullanmamış, batı formunda eserler vermiştir. Tahttan indirildikten sonra Çırağan Sarayı'nda bestelediği büyük ciltlerde toplanmış notları kalmış, bu ciltler önce İstanbul Üniversitesi kütüphanesine alınmış; daha sonra araştırmacı sanatçı Vedat Kosal'a hediye edilmiştir. Vedat Kosal; Ethem Eldem ve Kıyameddin Barlas'la birlikte incelenip eski Türkçeden latin harflerine geçirilmiştir. Aydın Hevâsı başlığıyla armonize ettiği Zeybek, müzik tarihinde bir Türk halk türküsünün piyano için çok seslendirildiği ilk eser olarak değerlendirilir.
Popüler kültürdeki yeri

Hayatını anlatan ve kendi bestelerine de yer verilen V. Murad Balesi'nin dünya prömiyeri 3 Mayıs 2012'de Ankara Devlet Opera ve Balesinde yapılmıştır.
2012 yılında TRT 1'de yayınlanan Kirli Oyunlar isimli dizide Sezgin Erdemir tarafından canlandırılmıştır.
2014 yılında TRT 1'de yayınlanan Filinta dizisinde Uğur Uludağ tarafından canlandırılmıştır.
2017 yılında TRT 1'de yayınlanan Payitaht Abdülhamid dizisinde yaşlılığı Nevzat Yılmaz tarafından canlandırılmıştır.
Ailesi > Eşleri

Elâru Mevhibe Başkadınefendi
Reftârıdil Kadınefendi
Şayân Kadınefendi
Meyliservet Kadınefendi
Resan Hanımefendi
Ailesi > Erkek çocukları ve erkek Torunu

Şehzade Mehmed Selahaddin Efendi (5 Ağustos 1861 - 29 Nisan 1915), Annesi Reftârı Dil Kadınefendi'dir. Onun oğlullari:
Şehzade Osman Fuad Efendi
Şehzade Ahmed Nihad Efendi
Ailesi > Kız çocukları

Hatice Sultan
Fehime Sultan
Fatma Sultan
Aliyye Sultan
Veliaht Murad, kardeşleri Şehzade Reşad ve Şehzade Ahmed Kemaleddin Efendi ile, 1870'ler.
V. Murad, kılıç kuşanma törenine giderken
1876'da V. Murad
RGB renk modeli

"RGB" buraya yönlendirilmektedir. Diğer kullanımlar için RGB (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
eklemeli renk karışımının bir temsili. ana renk ışıklarının beyaz bir ekrana yansıtılmasıyla ara renklerin oluşmasını gösterir, eşit oranda üst üste gelen kırmızı yeşil mavi renkler beyaz'ı üretir.
RGB renk modeli, bir eklemeli renk modelidir ki burada kırmızı, yeşil ve mavi ışık geniş renk yelpazesi üretmek için çeşitli şekillerde birbirine eklenir. Modelin adı, üç ek ana rengin (kırmızı, yeşil ve mavi) baş harflerinden gelir.
RGB renk modeli 19. yy'in ortalarında Thomas Young ve Hermann von Helmholtz tarafından geliştirilen Young – Helmholtz teorisine göre trikromatik renk görüşü, yani üç renkli renkli görme modeline dayanır. Daha sonra James Clerk Maxwell, bu teoriyi daha da detaylandırarak güncel RGB renk üçgenini oluşturur. (y. 1860)
RGB renk modelinin temel amacı, televizyon ve bilgisayar gibi elektronik sistemlerde görüntülerin algılanması, temsil edilmesi ve gösterilmesidir, ancak geleneksel fotoğrafçılıkta da kullanılmıştır. Elektronik çağdan önce, RGB renk modelinin arkasında, insanların renk algısına dayanan sağlam bir teori vardı.
RGB, cihaza bağlı bir renk modelidir: farklı cihazlar, belirli bir RGB değerini farklı şekilde algılar veya üretir, çünkü renk elemanları (fosforlar veya boyalar gibi ) ve bunların bireysel R, G ve B seviyelerine tepkileri üreticiden üreticiye değişir veya zaman içinde aynı cihazda bile. Bu nedenle, bir RGB değeri, bir tür renk yönetimi olmadan aynı rengi cihazlar arasında tanımlamaz.
Tipik RGB giriş aygıtları renkli TV ve video kameralar, görüntü tarayıcıları ve dijital kameralardır. Tipik RGB çıkış cihazları çeşitli teknolojilerin TV setleri (CRT, LCD, plazma, OLED, kuantum noktaları vb.), Bilgisayar ve cep telefonu ekranları, video projektörleri, çok renkli LED ekranlar ve Jumbotron gibi büyük ekranlardır. Renkli yazıcılar ise RGB aygıtlar değil, çıkarıcı renkli aygıtlardır (genellikle CMYK renk modeli).
Eklemeli renkler

RGB ile renk oluşturmak için üç ışık ışını (bir kırmızı, bir yeşil ve bir mavi) üst üste binmelidir (örneğin siyah bir ekrandan yayılan veya beyaz bir ekrandan yansıyan). Üç ışının her birine o rengin bir bileşeni denir ve her biri karışımda tamamen kapalıdan tamamen açıklığa kadar rastgele bir yoğunluğa sahip olabilir.
Eklemeli renk karışımı: yeşile kırmızı ekleme sarı verir; maviye yeşil ekleme camgöbeği verir; kırmızıya mavi eklenmesi macenta verir; üç ana rengin bir araya getirilmesi beyaz verir.