Afrika ve Asya'da liberalizm
Tarihçe > Osmanlı İmparatorluğu

Osmanlı İmparatorluğu, içerideki milliyetçi hareketlere ve dışarıdaki saldırgan güçlere karşı toprak bütünlüğünü sağlamak için bir dizi reform başlattı. Bu dönem Tanzimat olarak adlandırılır. Reformlara liberal neden arayanlar olsa da siyaset bilimcilere göre Tanzimat'ın uygulanmasının nedenleri bürokratikti. Bu değişiklikler, sivil özgürlükleri iyileştirmek amacıyla yapıldı. Ancak, Nahda ve Tanzimat'ın reformist fikirleri ve eğilimleri geniş halk kitlelerine başarıyla ulaşamadı, çünkü kitaplar, dergiler ve gazeteler genellikle entelektüeller ve ortaya çıkan orta sınıf kesimlere erişilebilirken, birçok Müslüman bunları İslam dünyasına yabancı etkiler olarak gördü. Bu algı, Orta Doğu devletleri tarafından yapılan reform çabalarını karmaşık hale getirdi. Millet sistemi adı verilen sistemde, Osmanlı topraklarında yaşayan tüm farklı halkları "Müslüman ve gayrimüslim altında toplayarak Türk ve Yunan, Ermeni, Yahudi, Kürt ve Arap" halklarını birleştirmeyi amaçlıyordu. Bu politika 1839 tarihli Gülhane Hatt-ı Hümayunu ile başladı ve Müslüman ve gayrimüslim Osmanlı vatandaşları eşit kanunlara tabii tutulmaya başladı.
Namık Kemal (1840–1888) solda ve İbrahim Şinasi (1826–1871) sağda Genç Osmanlılar'ın en önde gelen üyeleri, Osmanlı İmparatorluğu'nda anayasallığı ve demokrasiyi destekleyen reformist grup üyeleri.
1865 yılında, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Tanzimat reformlarından memnun olmayan bir grup Osmanlı Türkü aydın, Genç Osmanlılar adında gizli bir topluluk kurdu. Bu aydınlar, reformların yeterince ileri gitmediğine inanıyor ve imparatorluktaki otokrasiyi sona erdirmek istiyorlardı. Genç Osmanlılar, Osmanlı toplumunu dönüştürmeyi amaçladılar, imparatorluğu koruyarak ve Avrupa tarzında modernleştirerek, anayasal bir yönetim benimseyerek. Genç Osmanlılar ideolojik olarak sık sık anlaşmazlık yaşasalar da, yeni anayasal hükûmetin "Osmanlı siyasi kültürünün temeli olarak İslam'ın sürekli ve temel geçerliliğini vurgulamak için" kısmen İslam'a dayanması gerektiği konusunda ortak bir görüşe sahiptiler. Ancak, İslami idealizmi modern liberalizm ve parlamenter demokrasi ile sentezlemişlerdir; onlar için Avrupa parlamentarizmi liberalizmi takip edilmesi gereken bir modeldi ve bu model İslam'ın öğretileriyle uyumluydu. Onlar "İslamî hükümet kavramlarını Montesquieu, Danton, Rousseau ve çağdaş Avrupalı bilginler ve devlet adamlarının fikirleriyle uyumlu hale getirmeye çalıştılar."
Genç Osmanlıların oluşumunda etkili olan Namık Kemal, Üçüncü Fransız Cumhuriyeti'nin anayasasını model almıştır; Genç Osmanlıların siyasi ideallerini "ulusun egemenliği, kuvvetler ayrılığı, hesap verilebilirlik, sivil özgürlükler, eşitlik, düşünce özgürlüğü, basın özgürlüğü, dernek özgürlüğü, mülkiyet hakları, mülkiyetin kutsallığı" şeklinde özetlemiştir. Genç Osmanlılar, imparatorluğun gerilemesinin ana nedenlerinden birinin, İslam prensiplerini terk ederek Avrupa modernitesini düşüncesizce taklit etmek olduğunu düşünmüşler ve her ikisini de en iyi şekilde devletin ve halkın çıkarlarını hizmet edecek şekilde birleştirmeye çalışmışlardır. İmparatorluğu canlandırmak için, belirli Avrupalı yönetim modellerini benimseyerek, yine de imparatorluğun temelleri olan İslam'ı korumayı hedeflemişlerdir. Bu topluluğun önemli üyeleri arasında İbrahim Şinasi, Namık Kemal, Ali Suavi, Ziya Paşa ve Agah Efendi gibi yazarlar ve yayıncılar bulunmaktadır.
1875-1876 döneminde ortaya çıkan iç mali ve diplomatik krizler vardı. Sultan II. Abdülhamid, liberal düşünceli Mithat Paşa'yı Sadrazam olarak atadı ve 1876 Osmanlı Anayasası'nı ilan etti. Bu, Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk anayasa denemesi olarak tarihe geçti ve Birinci Meşrutiyet Dönemi'ni başlattı. Liberal entelektüellerin çabaları sayesinde toplumlarını gelişme, ilerleme ve liberal değerlerle modernleştirme yolunda anayasacılık Osmanlı İmparatorluğu'nda genişletildi. Mithat Paşa, genellikle Türk Parlamentosu'nun kurucularından biri olarak kabul edilir. Bu dönem kısa ömürlü oldu. Abdülhamid anayasayı ve parlamentoyu 1878'de mutlak monarşi yönetimine dönmek adına askıya aldı, ancak Genç Osmanlıların mirası ve etkisi imparatorluğun çöküşüne kadar devam etti. Başka bir grup reformist olan Jön Türkler, Genç Osmanlıların çabalarını tekrarladı ve 1908'de Jön Türk Devrimi'ne ve İkinci Meşrutiyet Dönemi'nin başlangıcına yol açtı.