Eleanor J. Gibson
Psikolojiye katkıları > Algısal öğrenme

Gibson, eşi James Gibson'ın çalışmalarından oldukça etkilenmiştir. Birlikte Gibson ekolojik gelişim teorisini geliştirmişlerdir. Bu teori, algısal öğrenme üzerine yaptığı araştırmaları etkilemiştir.
Gibson, algısal öğrenme konusunda kökten farklı yeni bir görüşe ihtiyaç olduğuna inanıyordu. Başlıca çalışmalarından biri çocukların çevrelerini nasıl algıladıklarına dair adımları içeriyordu. Gibson ve eşi, öğrenmenin yönünün çevreye dair iç görünüzü veya algınızı güçlendirmek olduğunu savundu. Bu algısal öğrenme süreci Gibson ve eşi tarafından farklılaşmanın bir parçası olarak kabul edildi. İnsanlar ilk olarak benzer görünen her şeyi gruplar halinde kategorize etme eğilimine sahiptir. Başka bir deyişle, insanlar aşırı genelleme eğilimindedir. Algısal öğrenme ile insanlar, farklı uyarıcıların belirli kalıpları ve özellikleri gibi uygun ayrımları yapmayı öğrenerek aşırı genelleme eğilimiyle savaşabilir. Gibson ve eşinin bunu tanımlamak için kullandıkları bir örnek, düzenli olarak şarap tadımına katılan birinin birçok şaraptaki farklılıkları tadabilmesidir. Ancak ilk kez katılan biri, tüm şarapların olmasa da pek çoğunun tadının aynı olduğunu düşünebilir.
Gibson, bu algısal öğrenme kavramını açıklığa kavuşturmak için eşi James ile birlikte anlamsız karalamaların algılanmasını araştırmak üzere ortak bir çalışma yürütmüştür. Çalışma üç farklı gruptan oluşuyordu. İlk grupta 6 ila 8 yaşlarında on katılımcı vardı. İkinci grupta 8½ ila 11 yaş arası on katılımcı yer almıştır. Üçüncü grupta ise yetişkinlerden oluşan on iki katılımcı yer almıştır.
Katılımcılardan, birçok farklı boyutta benzer karalamalardan oluşan bir setten standart bir karalamayı tanımlamaları istenmiştir. Karalamalar üç ila beş arasında değişen sarmallar içeriyordu ve uzunlukları farklıydı. Bazı sarmallar saat yönünde spiral çizerken bazıları saat yönünün tersine spiral çizmektedir. Deneyde, her kartın üzerinde farklı bir karalama bulunan bir deste kart vardı. Destede ayrıca başka figürlerle basılmış çeşitli kartlar da vardı. Katılımcılara yaklaşık 5 saniye boyunca bakmaları için bir hedef verilmiştir. Bazı kartların üzerinde hedefle aynı olan bobinlerin basılı olduğu bilgisi verildi. Daha sonra, her bir kart yaklaşık 3 saniye boyunca katılımcıya sunuldu. Hedefle aynı olan kartları seçmekle görevlendirildiler. İlk denemede, kart destesi hedefe benzeyen 17 karalamadan ve hem hedeften hem de birbirinden çok farklı olan diğer 12 baskıdan oluşuyordu.
Sonuçlar, üç grubun çeşitli seviyelerde ve çeşitli oranlarda öğeleri tanımlamayı ve ayırt etmeyi öğrendiğini göstermiştir. İlk denemede, en küçük katılımcıların bulunduğu grup, ortalama 13,4 ile hedefle aynı olan karalamaların çoğunu tanımlayabilmiştir. Bunu, ortalama 7,9 ile üçüncü gruptan daha fazla tanımlama yapan daha büyük çocukların bulunduğu grup takip etti. Yetişkinlerden oluşan grup ise ortalama 3.0 ile en az özdeş karalamayı yapmıştır. Bununla birlikte, sonuçlar yetişkin grubunun ortalama 3,1 denemede mükemmel tanımlamayı başarabildiğini, daha büyük çocuk grubunun ise ortalama 4,7 denemede bunu başardığını göstermiştir. Aksine, ilk gruptaki küçük çocukların çoğu hedefle herhangi bir doğru bobini eşleştirememiştir. Mükemmel tanımlamaya ulaşmak için gereken deneme sayısına çalışma süresi içinde ulaşılamamıştır.
Başlangıçta standart karalama diğer karalamalardan ayırt edilemiyordu ancak tekrarlanan testlerden sonra standart karalama netleşti. Katılımcılar, herhangi bir düzeltme yapılmadan standart doğru bir şekilde tanımlanana kadar test edilmiştir. Gibson'lar daha sonra, katılımcıların çağrışımsal bir süreç yoluyla algılamayı öğrenmesinden ziyade, uyarıcının algı için tüm bilgileri içerdiğini belirtmiştir. Bu da algısal öğrenmenin, bir gözlemcinin bir uyarıcının farklı yönlerine karşı daha duyarlı hale gelmesiyle algılanan şeyde meydana gelen bir değişiklik olarak yeniden tanımlanmasıyla sonuçlanmıştır. Çalışmanın başlangıcında, uyarıcıların veya bobinlerin çoğu aynı görünmektedir. Ancak pratikle birlikte katılımcılar uyaranları birbirinden ayırmayı öğrenir. Algısal öğrenme süreci, tekrarlama yoluyla zaman içinde daha hızlı gerçekleşir.
Gibson, farklılaşmanın hem evrimsel psikoloji hem de gelişimsel psikoloji için çok önemli bir unsur olduğunu belirtmektedir. Algısal öğrenme, insanların çevrelerindeki uyaranlara farklı ancak uygun şekilde yanıt vermelerini sağlar. Gibson, algılayan kişi ile çevresi arasındaki bağlantıların algısal gelişimin gerçekleştiği alan olduğunu söylemiştir. Gibson, bir kişinin ancak bir nesneyi diğerinden ayırt edebildiği ve bu nesnenin özelliklerini tanımlayabildiği takdirde özgüllüğün algısal öğrenimini gerçekleştirmiş olduğunu belirtmektedir.
Gibson'ın algısal öğrenme alanında yaptığı bir diğer çalışma da sözcüklerin ve yazım kalıplarının algılanmasıdır. Okumayı öğrenmek çocuk gelişiminde çok önemli bir unsurdur ve kelimeler okuyucu tarafından algılandığında farklı anlamlara gelebildiği için karmaşıktır. Gibson, bir okuyucunun kelimeleri anında ayırt edebilecek aşamaya gelmesini sağlayan faktörlerle ilgilenmiştir. Gibson, alfabenin belirli kombinasyonlarının telaffuzunun diğerlerinden daha kolay olması nedeniyle telaffuz edilebilirliğin okuma üzerinde etkisi olduğunu savunmaktadır. Belirli harfler, kelimelerin belirli konumlarında iyi bir şekilde eşleşerek daha kolay algılanmasını sağlar. Gibson'a göre, bu belirli yazım şekilleri aynı şekilde telaffuz edilir. Örneğin, "glurck" harflerinin pozisyonları İngilizce bir kelime olmamasına rağmen telaffuz edilebilir. Öte yandan, "ckurgl" harflerinin telaffuzu o kadar kolay değildir. İngilizce bilen bir kişi "gl" harflerinin pek çok kelimenin başında, "ck" harflerinin ise pek çok kelimenin sonunda yer aldığını fark edebilir. Kelimelerdeki bu tür yazım kalıpları, okuyucunun telaffuz edilecek kelimeleri kolayca algılamasını sağlar.