Cevad Han

| Cevad Han> Gence Han'ı.Kişisel bilgiler |
| --- | --- |
Doğum: 1748 Gence
Ölüm: 1803 Gence, Gence Hanlığı
Defin yeri: Cevad Han Türbesi
Çocuk(lar): III Uğurlu Han Ziyadoğlu-Kaçar
Dini: İslam
Askerî hizmeti
Rütbesi: General
Cevad Han veya Cevad Han Ziyadoğlu-Kaçar (1748, Gence - 1803, Gence) Kaçar hanedanından büyük bir Azerbaycan generali, İran devletinin ordu komutanı, devlet adamı, Gence Hanlığı'nın son hükümdarıdır. Gence şehrini 1786'dan beri yöneten Cevad Han Ziyadoğlu, 3-4 Ocak 1804 gecesi General Pavel Sisianov önderliğinde şehri uzun süre kuşatan işgalci Rus birlikleriyle yapılan kanlı savaşta kahramanca şehit düştü.
Cevad Han'ın Gence'deki türbesi.
Cevad Han, 16. yüzyıldan beri Gence şehrini yöneten Ziyadoğlu ailesinin soyundan geliyor. Ziyadoğlular, ilk dokuz Kızılbaş boyundan Kaçarların bir koludur. Cevad Han, o dönemde hızla birbirinin yerini alan karmaşık olayların arka planında aktif siyasi faaliyeti nedeniyle diğer Azerbaycan hanlarından öne çıkıyordu. Gence Hanı, Azerbaycan, Dağıstan ve Gürcistan hakimlerinin yaklaşan tehdide karşı birleşme isteğinden faydalanarak, Rusya'ya karşı bir anti-koalisyon oluşturmayı deniyor ve kısmen başarıyor. Gence, Karabağ, Şeki Hanları, Lezgi Şamhaları ve Gürcü prensi Aleksandr, Rusya'ya karşı birlikte savaşma yemini ederler, ancak karar anında hiç kimse Gence Hanına yardım etmez ve o, güçlü bir düşman karşısında yalnız kalır.
Cavad Han'ın liderliğinde cesur Gence sakinleri, saldırganlara karşı bir aydan fazla bir süre mücadele ettiler.
Cevad Han 1748 yılında Gence şehrinde doğmuştur. Cevat Han'ın atası Şahverdi Han, 1756'dan 1761'e kadar Gence Hanı olarak görev yapmıştır. Cevad Han'ın annesi Şeraf Cihan Begüm de asil bir soydan geliyordu.
Cevad Han'ın yanı sıra ailenin Tuti Begüm, Hurşid Begüm ve Hayransa Hanım adında üç kızı vardı. Cevad Han 1780'de Şukufa Hanım adında sıradan bir köylü kızıyla, 1790'da ise Şeki Han'ın kız kardeşi Maliknisa Hanım'la evlendi. Bu kadınlardan biri 1812'de, diğeri ise 1830'da öldü. Cevad Han'ın ölümünden sonra ikinci eşi Şeki'ye kardeşinin yanına gitmiş ve orada ölmüştür. Maliknisa Hanım'ın mezarı da Şeki'dedir.
Şukufe Hanım'dan Cevad Han'ın üç oğlu olmuştur: Uğurlu Han, Alikulu Han ve Hüseynkulu Han ve dört kızı: Tuti Begüm, Puste Begüm, Hatun Begüm ve Balaca Begüm. Uğurlu Han, 1801 yılında Muhammed Han'ın kızı Cahan Begüm ile evlendi ve yeni doğan oğullarına Cevad adını verdiler. Hüseynkulu Han (1784-1804), Şemseddinli Nasıb Sultan'ın kuzeni Zeynep Hanım ile evlendi.
Gence sakinlerinin bir sonraki ayaklanmasından sonra yönetim önce Rahim Bey'e geçer ve bir süre sonra, 1786'da kardeşi Cevad Han yönetimi devralır. Cevad Han'ın Iraklı'nın yardımıyla iktidara geldiği anlaşılıyor. Daha sonra birkaç yıl boyunca Gürcistan'a hacim olarak on bin manat haraç öder. Bu bağımlılıktan ve Gürcülerin Gence şehrine sık sık yaptıkları baskınlardan kurtulmak için Cevad Han, 1795 yılında Tiflis'e doğru yürüyen Ağa Muhammed Şah Kaçar'ın kuvvetlerine katıldı. Ağa Muhammed Şah Kaçar'ın kuvvetlerinin geri çekilmesinden sonra Cevad Han ile Kral II. İrakli arasındaki ilişkiler daha da gerginleşti. Gürcistan Kralı İrakli II, Karabağ Hanı İbrahim Han ve akrabası Avar Umma Han'ın kuvvetleri Gence'yi kuşatır. Uzun süren kuşatma başarısızlıkla sonuçlansa da Cevad Han kuşatmayı kaldırmak için Tiflis'te esir aldığı savaşçıları geri göndermek ve İbrahim Halil Han'ın askeri masraflarını karşılamak zorunda kalır.