stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
III. Harald (Danimarka kralı)
Hayatı

Harald 1040 civarında doğmuştur. II. Svend'in oğlu Harald, amcası Jarl Asbjørn ve kardeşi IV. Knud ile birlikte Svend'in 1069'da İngiltere'ye düzenlediği baskına katılmıştır.
1076'da babasının ölümünden sonra Harald, Odsherred yakınlarındaki Isøre'deki bir toplantıda küçük kardeşi Knud ile rekabet halinde kral seçildi. Seçilebilmek için Harald'ın yasaları adı verilen yeminleri ederek mevcut hukukun üstünlüğünü sürdürme iradesini ilan etmiştir. Harald, hükümdarlığı sırasında, muhtemelen Norveç Kralı III. Olaf'ın desteğini alan Knud da dahil olmak üzere kardeşlerinin muhalefetiyle karşılaştı. Papa VII. Gregorius arabuluculuk yaparak Olaf'a taraf tutmamasını ve Harald'ın iktidarı kardeşleriyle paylaşmasını tavsiye etmiştir.
Harald, seçilmesi için Danimarka'nın büyük soylularına bağımlıydı ve onlara karşı çıkmak için çok az şey yaptı. Sonuç olarak, hiçbir büyük savaşa girmedi ve enerjisini, yetki alanına giren birkaç şeyi iyileştirmeye harcadı. Kendisi en çok Danimarka madeni parasını geliştirmesi ve standartlaştırmasıyla tanınır ve Ribe, Viborg, Lund ve Schleswig'de darphaneler kurar. Kraliyet ormanlarının kamusal kullanımını başlattı. Harald ayrıca Danimarka'nın yasal geleneklerini değiştirmeye çalıştı. Harald, eski dövüş yoluyla yargılama geleneklerinden ve kırmızı-sıcak demir çubukların tutulmasıyla yapılan jernbyrd yargılamasından üzüntü duydu ve İngilizlerin, bir duruşmada taraflar adına onurlu adamları yemin etmeye çağırmak için kullandığı bir sistemi tanıttı. İddiaya göre Sweyn'in Papa'dan Danimarka Başpiskoposluğu vermesini talep etme politikasını sürdürdü, ancak başarılı olamadı.
Harald 17 Nisan 1080'de ölmüş ve Skåne'daki Dalby Kilisesi'ne defnedilmiştir. Yerine kardeşi IV. Knud kral olmuştur.
Mirası

Saxo Grammaticus, Harald'ı halkın iradesine boyun eğen zayıf ve etkisiz bir kral olarak küçümserken, Ælnoth onu "halkın sevdiği yasa koyucu" olarak nitelendirmiştir. Aynı zamanda, davranışlarını başkalarının kontrol etmesine izin veren, yumuşak huylu bir adam olarak da tanımlar. Belki de bu, Harald Hen veya Hein, diğer bir deyişle Bileytaşı Harald takma adının açıklamasını veriyor.
Harald'ın yasal reformları 13. yüzyılda Muzaffer II. Valdemar'ın hükümdarlığına kadar tam olarak kabul edilmemiştir. Onun madeni para reformunun tarihselliği de sorgulanmaya başlanmıştır.
III. Harald'ın sikkesi
Taavi Rõivas

Taavi Rõivas (d. 26 Ekim 1979, Tallinn), Estonya Reform Partisi'nden siyasetçi, 26 Mart 2014 - 23 Kasım 2016 tarihleri arası görev yapmış Estonya'nın eski başbakanıdır. Mevcut başbakan Andrus Ansip'in istifası sonrası, iktidardaki Estonya Reform Partisi tarafından hükûmeti kurmakla görevlendirilmiştir.
 Başbakan olarak görev yaptığı dönemden önce, Sosyal İşler Bakanı (2012-2014) oldu. Rõivas, Avrupa Birliği'nin en genç başbakanıdır.
Rõivas 1998'de Estonya Reform Partisi'ne katıldı. Siyasi kariyeri 1999-2002 yılları arası Adalet Bakanı Märt Rask'ın danışmanı olarak başladı. 2003-2004 yılları arası Nüfus İşleri Bakanı Paul-Eerik Rummo'nun danışmanlığını yaptı. 2004-2005 yılları arasında Tallinn'e bağlı Haabersti ilçesinin belediye başkanı oldu. 2005 yılında Reform Partisi liderinin danışmanı oldu. 2005 yılında Tallinn şehir konseyine seçildi.
2012'nin Aralık ayında, Hanno Pevkur'un yerine sosyal işler bakanı olarak hükûmetin en genç üyesi oldu.
Özel yaşamı

Fince, Rusça, Estonca ve İngilizce konuşabilmektedir. Rõivas, pop şarkıcısı Luisa Vark ile beraber olup, bir kız çocuğu sahibidir.
Sylvie Goulard

Sylvie Goulard, 2019
Sylvie Goulard (d. 6 Aralık 1964, Marsilya) Fransız siyasetçi.
Eğitimi

Aix-Marseille Üniversitesi'nde hukuk lisansını yapmış, Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü'nü ve Ulusal İdare Okulu'nu bitirmiştir. 2005-2009 yıllarında Collège d'Europe'da (Avrupa Koleji) ders vermiştir.
Mesleki Kariyeri

1989-1999 yıllarında Dışişleri Bakanlığı Hukuk İşleri Müdürlüğü'nde görev yapmış, Almanya'nın birleşmesi müzakerelerinden sorumlu Fransız ekibinde yer almıştır. 1993-1996 yıllarında Danıştay'da görev yapmıştır, ardından tekrar Dışişleri Bakanlığı'na dönerek Avrupa konularıyla ilgilenmiştir. 1999-2001 yıllarında Uluslararası Araştırmalar Merkezi'nde (CERI) araştırmacı olmuştur.
2001-2004 yılları arasında Avrupa Komisyonu Başkanı Romano Prodi'nin siyasi danışmanı olmuş ve bu dönemde özellikle, Avrupa Birliği Anayasası'nı yazmak için kurulmuş ve başkanlığını Valéry Giscard d'Estaing'in yaptığı, Avrupa'nın Geleceği Konvansiyonu'nu (Avrupa Konvansiyonu) takiple yükümlü olmuştur.
2006 yılında Avrupa Hareketi-Fransa (ME-F) başkanı seçilmiş ve 2010 yılında, Avrupa Parlamentosu milletvekilliğine odaklanmak için, başkanlık görevinden ayrılmıştır.
Avrupa Parlamentosu

2009 ve 2014 yıllarında Avrupa Parlamentosu'na seçilmiş ve Avrupa için Liberaller ve Demokratlar İttifakı grubu'na dahil olmuştur. 2010 yılında Daniel Cohn-Bendit, Isabelle Durant ve Guy Verhofstadt ile beraber, Avrupa Federalizmi'ni desteklemek amacıyla, Spinelli Grubu'nu kurmuştur.
Ulusal Siyasi Kariyeri

2017 yılına dek François Bayrou'nun partisi MoDem'de siyaset yapmış, 2017 Fransa cumhurbaşkanlığı seçimi'nde Emmanuel Macron'u destekleyip, partisinden ayrılarak Mart 2017'de En Marche ! Hareketi'ne dahil olmuştur. Macron'un cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından kurulan 1. Édouard Philippe Hükümeti'nde Ordu Bakanı olmuştur.
Özel Yaşamı

Danıştay üyesi Guillaume Goulard ile evli olup, 3 çocuk annesidir.
Siyasi Tutumları

İnançlı bir Avrupalı olup, Almanya'nın birleşmesinden bu yana Avrupa konusunda çalışmaya başlamıştır.
En etkili Avrupa parlamenteri klasmanında özellikle kendisini Alman medyasında ifade etme kapasitesiyle 9. olarak yer almıştır.
Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne girmesini desteklememektedir. Bunu, Avrupa'yı beyaz ve Katolik olarak korumak amacıyla değil, ekonomik ve siyasi koşulların bunu karşılamaması olarak açıklamış, ayrıca bunu Suriye İç Savaşı'na da bağlamıştır. Avrupa kurumlarının doğru işlemediğini Avrupa sığınmacı krizi'nin tehlikeli yönetildiğini de göstererek açıklamıştır.
Görevleri

Hükûmet
17 Mayıs 2017 - 19 Haziran 2017 : Ordu Bakanı
Avrupa Parlamentosu
14 Temmuz 2009 - 17 Mayıs 2017 : Avrupa Parlamentosu milletvekili
Diğer
17 Ocak 2018 - ... : Fransa Bankası Başkan 2. Yardımcısı
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb14591988d (data)  CiNii: DA16441570  GND: 121945634  ISNI: 0000 0000 5642 9333  LCCN: nr2004036038  NLG: 201327  NLI: 987007434667505171  NTA: 398533113  RERO: 02-A011326878  SUDOC: 082014671  VIAF: 51937270   WorldCat (LCCN): nr2004-036038 
Sylvie Goulard, Romano Prodi ile birlikte Spinelli Grubunun lansmanında yer alarak, Avrupa'nın entegrasyonu ve reformları konusundaki deneyimlerini ve uzmanlığını vurgulamıştır; bu, onun Avrupa Parlamentosu'ndaki etkili kariyerinin bir yansımasıdır.
Düzensiz teslim

Bilgisayar ağlarında, veri paketlerinin gönderilme sırasına göre iletilmemesine düzensiz teslim denir. Düzensiz teslim paketlerin ağ üzerinden birden fazla yolları yani farklı yolları takip etmesinden kaynaklanabilir ya da paket sırasının korunmasını garantilemek için tasarlanmayan ağ donanımları içinde bulunan paralel işlem yolları neden olabilir. TCP'nin işlevlerinden biri de verinin düzensiz teslimini paketlerin sırasına göre yeniden birleştirerek, düzenleyerek ya da düzensiz paketlerin yeniden denenmesini önlemektir.
Karl Schwarzschild

| Karl Schwarzschild |
| --- | --- |

Doğum: Karl Schwarzschild 9 Ekim 1873(1873-10-09) Frankfurt, Alman İmparatorluğu
Ölüm: 11 Mayıs 1916 (42 yaşında) Potsdam, Alman İmparatorluğu
Milliyet: Yahudi
Vatandaşlık:  Alman İmparatorluğu
Eğitim: Ludwig Maximilian Üniversitesi

Kariyeri
Dalı: Fizik Astronomi
Doktoradanışmanı: Hugo von Seeliger
 
İmza

Karl Schwarzschild (Almanca: [ˈʃvaɐ̯tsʃɪlt]; 9 Ekim 1873 - 11 Mayıs 1916) Yahudi kökenli Alman fizikçi ve astrofizikçi. Aynı zamanda astrofizikçi Martin Schwarzschild'in babası.
Schwarzschild, Einstein'ın genel göreliliği teoremini tanıttığı aynı yıl, 1915'te tek bir eksende dönmeyen kütle için sınırlı bir durum olan Einstein'ın genel görelilik alan denklemlerine ilk kesin çözümü sağladı. Schwarzschild koordinatlarını ve metriğini içeren Schwarzschild çözümü, sabit bir kara deliğin olay ufkunun boyutu olan Schwarzschild yarıçapının türetilmesine yol açar.
Daha 16 yaşında yayımlandığı yörünge yazısı ile zekasını erken yaşta kanıtlayan Schwarzschild, doktora derecesini Poincare'nin kuramları üzerine olan çalışması ile edindi. I. Dünya Savaşı'nda Alman ordusuna katıldı ve 1915 yılında ve sonrasında görecelilik teoremi üzerine çalışmaya devam etti.
Schwarzschild 1. Dünya Savaşı'nda siperdeyken uzay-zamanın son derece idealize, kusursuz derecede küresel bir yıldızın etrafında nasıl büküldüğünü hesaplamanın yolunu buldu. Denklemlerini Einstein'a yolladı ve o da Ocak 1916'da bu denklemleri Berlin'deki bir konferansta sundu. Schwarzschild, 1. Dünya Savaşı sırasında Alman ordusunda hizmet ederken bunları başardı. Ertesi yıl Rus cephesinde kaptığı otoimmün hastalık pemfigusundan öldü. Hastalığın mekanizması özellikle Aşkenazi Yahudi kökenli insanları etkilerdi.
Kara delikler için Schwarzschild yarıçapı olarak bilinen bir değer geliştirmiştir. Buna göre güneş boyutunda bir yıldızın kara delik olabilmesi için yarıçapının 3 km civarında olacağını bulmuştur. Aynı şekilde dünya için bu değer 1 cm olacaktır
İlk yılları

Karl Schwarzschild 9 Ekim 1873'te Frankfurt'ta Main'de Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası, şehrin işletme dünyasında aktifti ve ailenin şehirde 16. yüzyıla kadar uzanan ticaretçi ataları vardı. Karl 11 yaşına kadar bir dindar eğitim veren Yahudi ilkokuluna gitti. 16 yaşında yayımladığı yörüngeler (göksel mekanik) üzerine iki makalesi onun düşünce potansiyelini ve dahiliğini gösteriyordu. Strazburg ve Münih'te okudu ve 1896'da Henri Poincaré'nin teorileri üzerine yaptığı çalışmalarından sonra doktorasını aldı.
Cichorieae

Cichorieae (ayrıca Lactuceae olarak da adlandırılır); Papatyagiller bitki familyasının üyesi olan bir oymak olup içerisinde 93 cins, 1.600 eşeyli olarak üreyen tür ve 7.000'den fazla apomiktik (eşeysiz üreyen) tür barındırmaktadır. Chicorieae, başlıca Doğu Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde bulunur. Cichorieae'nın bütün türlerinde sütlü lateks ve tek tip çiçekçik içeren kömeçleri bulunmaktadır. Gundelia ve Warionia cinsleri, yalnızca disk çiçeğine sahip cinsler olup geri kalan bütün cinslerdeki çiçekler ışın çiçeğe sahiptir. En çok tür içeren cinsleri; yaklaşık 1.600 apomiktik türü olan Taraxacum (Crepidinae alt oymağı), eşeyle üreyen yaklaşık 770 tür ile eşeysiz üreyen yaklaşık 5,200 türü olan Hieracium (Şahin otu) ve eşeyle üreyen 110 tür ile eşeysiz üreyen 700 türü olan Pilosella (Tırnakotu) cinsleridir. Tanınmış üyeler arasında marul, hindiba, karahindiba ve yemlik gösterilebilir.
Betimleme

Türlerin çoğu otsu, çok yıllık, kısa ömürlü veya yıllık bitkilerdir, seyrek olarak çalımsılar (kökleri odunsu olan çok yıllık bitkiler), çalılar veya asmalar biçimlerinde de olabilmektedir. Bütün Cichorieae türlerinin hem köklerinde, gövdelerinde hem de yapraklarında lateks kanalları vardır ve Papatyagiller familyasında lateks oldukça yaygın olmasına karşın bu özellik Papatyagiller familyası arasında eşsiz bir özelliktir. Yapraklar bir rozet içindedir veya dönüşümlü olarak gövde boyunca yerleştirilmiştir, ancak Asteraceae'daki baskın durum budur. Cichorieae'daki tek istisna, Shinnersoseris'in zıt alt yapraklarıdır. Geleneksel olarak, Cichorieae, yalnızca çift cinsiyetli ligulat (dilsi) çiçekleri içeren çiçek başlarına (ucunda beş diş bulunan şerit şeklinde bir korolla) sahip taksonlardan oluşmaktaydı ve yalnızca Catamixis, Glossarion, Hyaloseris (Mutisieae) ve Fitchia (Heliantheae  cinslerinde daha da var olan nadir bir özelliktir. Ancak, yakın zamanlarda Gundelia ve Warionia cinsleri Cichorieae'ya eklenmiş ve bu iki cins, tek disk çiçeklerin bulunduğu bir başa sahiptir.
Taksonomi

Joseph Pitton de Tournefort, 1694 tarihli Elemens de botanique ou methode pour connoître les plantes adlı eserinde, bu grubu ilk olarak bir taksonomik birim olarak tanımlamış ve bu grubu "bitki aleminin 13. sınıfı" olarak adlandırmıştır. Tournefort, bugün yalnızca hala Cichorieae'nin bir parçası olarak kabul edilen taksonları yerleştirmiştir. Sébastien Vaillant, bu gruba 1723'te "Cichoracées" adını vermiştir. Bu ad, Linnaeus adlandırmasının 1753'teki başlangıcından önce geldiğinden dolayı geçerli değildir, ancak Jean-Baptiste Lamarck ve Augustin Pyramus de Candolle, 1806'da yayınlanan Flora Gallica Descriptarum'daki Synopsis Plantarium'da Cichorieae adını kullanmıştır. 1819'da Henri Cassini tarafından türetilen Lactuceae adı aynı takson grubunu içermekte olup bu nedenden dolayı eşanlamlıdır. Açıkçası, grubun ilk tanımlanmasından bu yana geçen yüzyıllar boyunca, şu anda Cichorieae'ya eklenen çok sayıda yeni takson tanımlanmıştır ve bu grup, Cassini, David Don, Christian Friedrich Lessing, A. P. De Candolle, George Bentham ve Karl August Otto Hoffmann gibi yazarlar tarafından çeşitli morfolojik karakter durumları kullanılarak farklı alt gruplara bölünmüştür.
Taksonomi > Filogeni

Genetik analiz, Cichorieae arasındaki filogenetik ilişkilerdeki kavrayışı artırmıştır. Aşağıdaki ağaçlar hep birlikte bu içgörüleri simgelemektedir.
Taksonomi > Cinslerin alfabetik listesi

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  Acanthocephalus  Actites  Agoseris  Andryala  Anisocoma  Aposeris  Arnoseris  Atrichoseris  Calycoseris  Catananche  Cephalorrhynchus  Chaetadelpha  Chaetoseris  Chlorocrepis  Chondrilla  Chorisis  Cicerbita  Cichorium  Crepidiastrum  Crepis  Dendroseris  Dubyaea  Embergeria  Epilasia  Erythroseris  Faberia |  Faberiopsis  Garhadiolus  Geropogon  Glyptopleura  Gundelia  Hedypnois  Helminthotheca  Heteracia  Heteroderis  Hexinia  Hieracium  Hispidella  Hymenonema  Hyoseris  Hypochaeris  Ixeridium  Ixeris  Kirkianella  Koelpinia  Krigia  Lactuca  Lagedium  Lapsana  Lapsanastrum  Lasiospora  Launaea  Leontodon |  Lygodesmia  Malacothrix  Marshalljohnstonia  Microseris  Mulgedium  Munzothamnus  Mycelis  Nabalus  Nothocalais  Notoseris  Paraixeris  Paramicrorhynchus  Paraprenanthes  Parasyncalathium  Phalacroseris  Phitosia  Picris  Pilosella  Pinaropappus  Pleiacanthus  Podospermum  Prenanthella  Prenanthes  Pterachaenia  Pterocypsela  Pyrrhopappus  Rafinesquia |  Reichardia  Rhagadiolus  Rothmaleria  Scariola  Scolymus  Scorzonera  Scorzoneroides  Shinnersoseris  Sonchus  Soroseris  Stebbinsia  Stebbinsoseris  Stenoseris  Stephanomeria  Steptorhamphus  Syncalathium  Takhtajaniantha  Taraxacum  Thamnoseris  Tolpis  Tourneuxia  Tragopogon  Uropappus  Urospermum  Warionia  Willemetia  Youngia |
Reşid

Başlığın diğer anlamları için Reşit sayfasına bakınız.
Reşid kentinden bir görünüş.
Reşid, Reşit ya da Rosetta (Arapça رشيد, Rashid), Kuzey Mısır'da Akdeniz kıyısında bir kenttir. İskenderiye kentinin 65 km kadar doğusunda, Mısır'ın El-Buheyra ilinin içinde yer almaktadır. Nüfusu yaklaşık olarak 70.000 kadardır. Kentin Mısır'ın kıyı ticaretinde önemli bir yeri vardır. Kara ve demiryolları ile İskenderiye ve Demenhur şehirlerine bağlantısı vardır.
Adı

M.S. 800 yılında Harun Reşid tarafından kurulduğu için onun adını almıştır. Rosetta adını Mısır'ı 18. yüzyılın sonlarında işgal eden Fransızlar vermişlerdir.
Tarihi

MS 800 yılında Harun Reşid tarafından kurulmuştur. 1517 yılında Mısır'ın Osmanlılar tarafından fethinden sonra önem kazanmıştır. 18. yüzyıla değin önemli bir ticaret merkezi olan kent İskenderiye'nin tekrar canlanmasıyla önemini yitirmiştir. 19. yüzyılda İngilizler için popüler bir sayfiye yeri olmuştur. Ünlü Rosetta Taşı 1799 yılında bu kentte bir Fransız lejyoner tarafından bulunmuşur.
Ron Greenwood

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Ronald Greenwood
Doğum tarihi:  11 Kasım 1921(1921-11-11)
Doğum yeri:  Worsthorne, İngiltere
Ölüm tarihi:  9 Şubat 2006 (84 yaşında)
Ölüm yeri:  Sudbury, Suffolk, İngiltere
Mevkii:  Defans
Altyapı kariyeri
:  Chelsea
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1945-1949 |  Bradford Park Avenue |  59 |  (0) |
| 1949-1952 |  Brentford |  142 |  (1) |
| 1952-1955 |  Chelsea |  65 |  (0) |
| 1955-1956 |  Fulham |  42 |  (0) |
Millî takım kariyeri
| 1952 |   İngiltere B |  1 |  (0) |
Teknik direktörlük kariyeri
1961-1974:  West Ham United
1977-1982:  İngiltere
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Ron Greenwood (11 Kasım 1921 - 9 Şubat 2006), defans pozisyonunda görev yapmış İngiliz eski millî futbolcu ve teknik direktördür.
Profesyonel futbolculuk kariyerine 1945 yılında Bradford Park Avenue kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Brentford, Chelsea ve Fulham kulüplerinde oynadı.
| g t FWA Takdir Ödülü |
| --- | --- |
 1983: Greenwood  1984: Paisley  1985: Brooking  1986: Jennings  1987: Dalglish  1988: Finney  1989: Charlton  1990: Moore  1991: Shilton  1992: Bo. Robson  1993: Clough  1994: Law  1995: Matthews  1996: Ferguson  1997: Lineker  1998: Hurst  1999: Smith  2000: Best  2001: Shearer  2002: Taylor  2003: Adams  2004: Hill  2005: Wenger  2006: Br. Robson  2007: Giggs  2008: Beckham  2009: Redknapp  2010: Lampard  2011: Henry  2012: Neville & Scholes  2013: Gerrard  2014: Mourinho  2015: Drogba  2016: Vieira  2017: Rooney  2018: Pelé  2019: Southgate  2020: Kompany  2021: Rashford  2023: Touré  2024: Hayes 
| g t UEFA Kupa Galipleri Kupası şampiyonluğu kazanan teknik direktörler |
| --- | --- |
 1961: Nándor Hidegkuti  1962: José Villalonga  1963: Bill Nicholson  1964: Anselmo Fernandez  1965: Ron Greenwood  1966: Willi Multhaup  1967: Zlatko Čajkovski  1968: Nereo Rocco  1969: Michal Vičan  1970: Joe Mercer  1971: Dave Sexton  1972: William Waddell  1973: Nereo Rocco  1974: Heinz Krügel  1975: Valeri Lobanovski  1976: Hans Croon  1977: Kuno Klötzer  1978: Raymond Goethals  1979: Joaquim Rifé  1980: Alfredo Di Stéfano  1981: Nodar Ahalkatsi  1982: Udo Lattek  1983: Alex Ferguson  1984: Giovanni Trapattoni  1985: Howard Kendall  1986: Valeri Lobanovski  1987: Johan Cruyff  1988: Aad de Mos  1989: Johan Cruyff  1990: Vujadin Boškov  1991: Alex Ferguson  1992: Otto Rehhagel  1993: Nevio Scala  1994: George Graham  1995: Víctor Fernández  1996: Luis Fernández  1997: Bobby Robson  1998: Gianluca Vialli  1999: Sven-Göran Eriksson 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX1156092  GND: 1161053379  ISNI: 0000 0000 2461 696X  LCCN: n80092546  NTA: 072652462  VIAF: 28375647   WorldCat (LCCN): n80-092546
Nogayca

| Nogayca |
| --- | --- |

Noğay tili, Noğayşa/Nogay tili, Nogayşa
Ana dili olanlar: Rusya
Konuşan sayısı: 87.000  (2010)
Dil ailesi: Türki diller  Şaz TürkçesiKıpçak grubuKıpçak-NogayNogayca
Resmî durumu
Resmî dil:  Rusya  Dağıstan   Karaçay-Çerkesya 
Dil kodları
ISO 639-2: nog
ISO 639-3: nog
Nogayca'nın Kafkas dilleri arasında dağılımı. (açık mavi)
Nogayca (Noğay tili, Noğayşa/Nogay tili, Nogayşa), Türk dillerinin Kıpçak öbeğine bağlı, Nogaylar tarafından konuşulan dildir. Ağırlıklı olarak Rusya'nın güney kesiminde konuşulur. Günümüzde Kiril alfabesiyle yazılmaktadır.
Nogaycanın diyalektlerinden Kara Nogayca Dağıstan'da, Ak Nogayca Kuban Irmağı boylarında, o yöredeki Karaçay-Çerkesya ve Mineralnye Vody bölgesinde, asıl Nogayca ise Stavropol Kray'da konuşulur. Ak Nogay ve Asıl Nogay diyalektleri birbirine çok yakındır, Ak Nogayca ise daha çok farklılık gösterir.
Tarih

Nogaylar, Altın Orda Hanlığı halkının torunlarıdır ve adları Cengiz Han’ın torunu Nogay Han’dan gelir. Nogay Han’ın önderliğinde göçen halklar Tuna Irmağı’na değin ilerlemiş ve bugünkü Ukrayna’nın Karadeniz kıyılarına yerleşmişlerdir.
Adını yine Nogay Han’dan alan Nogayca, önceleri Arap alfabesiyle yazılıyordu. 1928 yılında Latin alfabesine geçildi ve bu alfabenin ortografik sistemini akadamisyen A. Canibekov (Canibek) oluşturdu. Sonra bu sistem bütün Türk dillerine uyarlandı. 
1938 yılında Nogayca Kiril alfabesiyle yazılmaya başladı. Ancak ortografik sistemi Latin alfabesinden alındı.
19. yüzyılda Nogaylar Ukrayna’dan çıkarılınca bu lehçeyi konuşulduğu bölgeler birbirinden kopuk hale geldi. Nogayca nüfusun bir kısmı Türkiye ve Romanya’ya göç etti. Bir bölümü Çarlık Rusya’sında kalarak Dağıstan, Çeçenya ve Stavropol Kray’a yerleşti.
Türkiye’ye yerleşen Nogaylar kısa sürede asimile olmadılar ve Nogayca büyük küçük herkesin konuşabildiği bir Türk Lehçesi haline geldi. Sovyetler Birliği’nde de okullarda Rusça öğretim yapılması nedeniyle Nogayca büyük ölçüde geriledi. Son tahminlere göre Nogayca konuşan nüfus 80.000 dolayındadır.
1973 yılında iki küçük Nogayca gazete yayımlandı. Bunlardan biri Karaçay-Çerkesya’da, diğeri Dağıstan’da basılıyordu. Ancak dağıtım olanaklarının zorluğu yüzünden bu gazeteler Nogay köylerine ulaştırılamıyordu.
Nogayca günümüzde Dağıstan’da Nogay Bölgesi’ndeki okullarda 1-10. sınıflarda okutulmaktadır. Karaçay-Çerkesya’da ise Pedagoji Enstitüsü’nde Nogayca bölüm bulunmaktadır.
Alfabe > Arap-Fars alfabesi

Nogayca 1928’den önce Arap-Fars alfabesiyle yazılıyordu. Bu alfabe, Nogay seslerini tamamen karşılıyordu. Bu alfabenin kullanımı çok uzun zaman sürmedi.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| چ | ج | ث | ت‎ | پ | ب | ا |
| ژ | ﺯ | ﺭ | ﺫ | ﺩ | ﺥ | ح |
| ﻉ | ﻅ | ﻁ | ﺽ | ﺹ | ﺵ | ﺱ |
| ﻝ | گ | ڮ | ک | ﻕ | ﻑ | ﻍ |
| ﻩ | ۋ | ۇ | و | ںُ | ﻥ | ﻡ |
|  |  ـْ | ـِ | ـُ | ـَ |  | ي |
Not: پ، چ، ژ، ڮ، گ، ںُ، ۇ، ۋ‎ sembolleri eklenmişti.
Alfabe > Latin alfabesi

1928 yılında bütün Sovyetler Birliği'nde Latin alfabesine geçiş kampanyası sürecinde bu alfabe ortaokul öğretmeni ve folklorist Abdul-Hamid Şarşembiyeviç Canibyekov (1879-1955) tarafından Nogayca'ya da uyarlandı.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | B в | C c | D d | E e | Ә ә | F F | G g |
| Ƣ ƣ | I i | J j | K k | L l | M m | N n | Ꞑ ꞑ |
| O o | P p | Q q | R r | S s | Ş ş | S̷ s̷ | T t |
| U u | V v | X x | Y y | Z z | Ƶ ƶ | Ь ь |  |
Notlar:
Bu alfabeye 1931'de C c, I̡ ı̡, F f, H h, X x, Ƶ ƶ;
1933'te – S̷ s̷;
1936'da Ç ç, Ә ә, H h, I̡ ı̡ harfleri eklendi.
Alfabe > Kiril alfabesi

Nogayca'nın Kiril alfabesiyle yazımına 1938'de geçildi. Nogay alfabesindeki son değişiklikler 1950'de yapıldı.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Аь аь | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё |
| Ж ж | З з | И и | Й й | К к | Л л | М м | Н н |
| Нъ нъ | О о | Оь оь | П п | Р р | С с | Т т | У у |
| Уь уь | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ | Ъ ъ |
| Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |  |  |  |
Notlar:
Bu alfabe, Ё ё harfleri dışında, Rus alfabesindeki bütün harflerini ve ayrıca Гъ гъ, Къ къ, Нъ нъ digrafları içeriyordu;
Aynı yıl Оь оь, Уь уь  digrafları da eklendi;
1944 yılında alfabeden Гъ гъ, Къ къ digrafları da çıkarıldı.
Wikimedia Incubator
Kim Thayil

| Kim Thayil |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Doğum: Kim Anand Thayil 4 Eylül 1960 (64 yaşında) Seattle, Washington, ABD
Tarzlar: Grunge
Meslekler: Gitarist
Çalgılar: Elektro Gitar
Etkin yıllar: 1980 - günümüz
Müzik şirketi: A&M, SST, Sub Pop
İlişkili hareketler: Soundgarden

Kim Anand Thayil (4 Eylül 1960) Amerikalı müzisyendir. Seattle'lı grunge grubu Soundgarden'ın gitaristi olarak grubu, 1984 yılında şarkıcı Chris Cornell ve basçı Hiro Yamamoto ile birlikte kurmuştur. Cornell ve Thayil, grubun 2017'deki dağılmasına ve Cornell'in ölümüne kadar orijinal üyeleri olarak kalmışlardır. Thayil, Rolling Stone dergisi tarafından 2010 yılında tüm zamanların en iyi 100 gitaristi arasında 100. sırada ve SPIN dergisi tarafından 2012 yılında tüm zamanların en iyi 67. gitaristi olarak seçilmiştir. Thayil, Soundgarden üyesi olarak iki Grammy Ödülü kazanmıştır.
Thayil; Nirvana, Alice in Chains, Pearl Jam ve Soungarden'ın mensubu olduğu grunge müzikle özdeşleşen Seattle Sound'un öncü ismidir.