stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Safahat

| --- | --- |
Safahat kitabının kapağı
Yazar: Mehmet Âkif Ersoy
Ülke: Türkiye
Dil: Türkçe
Tür: Şiir
Yayım: 1911
Başlığın diğer anlamları için Safahat (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Safahat , Mehmet Âkif Ersoy'un 1911-1933 yılları arasında yayımladığı yedi şiir kitabındaki şiirleri bir araya getiren eserdir.
Eser, Türkiye'de en fazla okunan şiir ve fikir kitaplarındandır. İçerdiği şiirlerin konusu dönemin sosyal sorunları, tarihi ve dini konularıdır.
Kelime olarak “Hayatın değişik yüzleri, görünümleri” anlamına gelen Safahat, yedi kitabın da ortak adı olmuştur ancak şairin sadece 1911 yılında yayınlanan ilk şiir kitabı yayımlandığında sırf “Safahat” adını taşımıştır. Şairin daha sonra yayınladığı diğer kitaplar “ikinci kitap”, “üçüncü kitap” olarak adlandırılır ve kendilerine ait alt başlıklar taşırlar. Safahat adı altında bir araya gelmiş kitaplarının alt başlıkları sırasıyla şunlardır: Safahat (1911), Süleymaniye Kürsüsünde (1912), Hakkın Sesleri (1913), Fatih Kürsüsünde (1914), Hatıralar (1917), Asım (1924), Gölgeler (1933).
Safahati meydana getiren eserler o zamana kadar ayrı ayrı basılmakta iken yeni harflerle (Latin alfabesi) basılmaya başladığı 1943 yılından toplu olarak tek bir büyük ciltte basılmıştır.
Eserin Tevfik Fikret'ten izler taşıdığı görülmekle birlikte bağımsız bir edebi kişiliğin ürünü olduğu kabul edilmektedir.
Safahat'in kimi baskılarında Mehmet Akif'in sağlığında kitaplarında yer vermediği bazı şiirleri de eklenmiştir. İstiklâl Marşı ise Safahat'da yer almaz. Şair bunun nedenini marşın Türk milletinin eseri olduğu düşüncesiyle açıklamış ve bu düşüncesini “Onu milletime ve kahraman ordumuza hediye ettim. Zaten o milletin eseridir, milletin malıdır. Ben yalnız gördüğümü yazdım” sözleriyle ifade etmiştir
İçerdiği kitaplar hakkında

Yedi cildin birinci kitabı olan Safahat, Mehmet Akif'in ilk şiir kitabı olarak 1911'de yayınlanmıştı. Kitap, “Safahat” diye anılan başlıksız bir giriş şiiri ile; bu şiir ise “Oku” kelimesi ile başlar. Manzum hikâye özellikleri taşıyan 44 şiir içerir.
Ayrı bir kitap olarak 1912'de yayımlanmış olan “Süleymâniye Kürsüsünde”, 1002 mısralık tek bir şiirden oluşur. Şairin dostu vaiz Abdürreşid İbrahim’in ağzından yazılmıştır. Mehmet Âkif’in bütün Safahat’a yayılan İslam birliği idealinin şekillendiği kitaptır.
Safahat’in üçüncü kitabı “Hakk’ın Sesleri”, yazıldığı sırada (1913) henüz bitmiş olan Balkan Savaşı’nın acılarıyla yazılmış 10 şiirden oluşur. Sekiz ayet ve bir hadisin açıklaması ile toplumsal sorunlara çare göstermeye çalışır.
İlk defa 1914’te yayımlanmış olan “Fatih Kürsüsünde”, 1692 mısralık tek bir şiirden oluşur. Hakk’ın Sesleri ile aynı konuları işler. İkinci kitapta olduğu gibi tek bir uzun şiirden oluşur.
Safahatin beşinci kitabı “Hatıralar”, 10 şiirden oluşur. Balkan ve I. Dünya Savaşları'nın acılı anıları ile, şairin savaş sırasında yaptığı seyahatlerdeki gözlemleri anlatılır.
Altıncı kitap “Âsım”, karşılıklı konuşma şeklinde yazılmış 2292 mısralık tek bir manzum hikâye içerir. “Çanakkale Şehitleri” adıyla meşhur olan şiir, bu eserin sonunda yer alan bir bölümdür.
Safahat'in son kitabı “Gölgeler” ise şairin İstiklal Savaşı yıllarında ve Mısır yıllarında yazdığı 41 şiiri içerir, manzum roman olarak da bilinir. İlk baskısı ayrı bir kitap olarak 1933'te Kahire'de gerçekleşmiştir.
Safahat (1911)

Safahat, milli şair Mehmet Akif Ersoy’un ilk şiir kitabının adıdır.
İlk baskısı 1911 yılında İstanbul’da yapılan eser, 1918 ve 1928 yıllarında tekrar basıldı. Şairin 1911-1933 yılları arasında yazdığı tüm şiirler “Safahat” adı altında yedi ciltlik kitapta toplandığından beri ayrı bir kitap olarak değil, Safahat külliyatının ilk bölümü olarak basılır.
Mehmet Akif'in 1908-1910 yılları arasında Sırât-ı Mustakim'de çıkmış şiirlerden dördü dışında hepsi bu eserde yer alır. Toplam 44 şiir içerir. Eserde Türk toplumunun sosyal ve siyasi sarsıntıları, bu sarsıntılar karşısında insanların tavrı, toplumun çöküntü sebepleri günün olayları ile birlikte ele alınmıştır.
Şiirler

Eser, önsöz sayılabilecek on mısralık bir manzume ile başlar. Bu girişten sonra eserde yer alan manzumelerin bazısı şunlardır:
Fatih Camii; Fatih Camii'nin şaire ilham ettiği duygular, camiyle ilgili olarak çocukluğuna dair bir hatırası ve bir sabah namazı esnasında camide toplanan cemaatin Allah'a yakarışının anlatıldığı şiirdir
Hasta; yatılı bir okulda vereme yakalanan bir çocuğun, hastalığının geç teşhis edilmesi yüzünden tedavi edilemeyişi ve bulaşma ihtimali nedeniyle  okuldan uzaklaştırılışını anlatan manzum hikâyedir.
Tevhid yahud Feryad; şairin alemi, üzerinde milyarca oyun sahnelenen bir sahneye benzettiği; fakir, sakat, mahkûm, esir kimselerin sorunlarına çare aradığı şiirdir.
Küfe; babasının altında öldüğü küfeyi tekmeleyen fakat sonra evine, anasına, kardeşine bakmak için onun altına giren Hasan adlı çocuğun hikâyesini anlatan manzumedir.
Hasır; beş aydır hasta yatan kimsesiz bir hasta kadının hikâyesini anlatan manzum hikâyedir.
Meyhane; Bir meyhanede yaşanan trajik bir olayın anlatıldığı manzum hikâyedir.
Bayram; bir bayram gününde insanları mutlu eden olayları betimler ve bir küçük yetim kızın salıncakta sallanma arzusu anlatılır.
Selma; Mehmet Akif'in kızkardeşinin dört yaşında ölen kızını ve bu ölümle geride kalan acıyı konu alan şiirdir.
Seyfi Baba; yoksul bir insanın şahsında toplumsal fakirliği ve geri kalmışlığı anlatan bir şiirdir.
İstibdad; II. Abdülhamit dönemindeki baskı ortamını anlatan bir şiirdir. Kocasını tutuklamak isteyenlere direnmeye çalışan bir kadının şahsında  insanların gördükleri baskı ve yaşadıkları çaresizlik anlatılır.
Hürriyet; İstibdad şiirinin devamı olan şiirdir. Önceki şiirde anlatılan olaydan iki gün sonra, meşturiyetin ilan edilişi hikâye edilir. Meşturiyetin ilanı ile istibdat devrinde evlerinden alınıp götürülen insanların artık hürriyetlerine kavuşmuş olacakları hissettirilir.
Kocakarı ile Ömer, idarecilere yöneticiliğin nasıl olması gerektiğini anlatan bir hikâyeyi konu edinen şiirdir. İslam halifesi Ömer devrinde geçmiş bir olay, İslam peygamberinin amcası Abbas'ın ağzından anlatılır.
Mahalle Kahvesi, şairin aile hayatını parçalayan ve insanları tembelliğe sevkeden bir unsur olarak gördüğü kahvehaneleri betimlediği bir şiirdir.
"Bir Gece"
"Gitme Ey Yolcu"
Hasretinden Prangalar Eskittim

| --- | --- |

Yazar: Ahmed Arif
Ülke: Türkiye
Dil: Türkçe
Tür: Şiir
Yayım: 1968
Yayımcı: Bilgi Yayınevi (1968)  Cem Yayınevi (1971-2002) Everest Yayınları (2002 - 2008)  Metis Yayınları (2008- Günümüz)
Hasretinden Prangalar Eskittim, Ahmed Arif'in 1968 yılında yayımlanan şiir kitabıdır. Şairin hayattayken yayımlanan tek kitabı olmakla birlikte, Türkiye'nin en çok satan şiir kitapları arasındadır. 2006 yılında Everest Yayınları'nda 57. basıma ulaşan kitap, 2008 yılından bu yana Metis Yayınları tarafından yayımlanmaktadır.
Ahmed Arif'in "halk edebiyatı, türkü, ağıt ve masallardan beslenen 'toplumcu-devrimci' şiirlerinden" oluşan kitap, "sosyalist hareketin kutsal kitaplarından biri" olarak anılmaktadır. Kitapta yer alan şiirlerin birçoğu şarkı olarak bestelenmiştir. İkinci şiir kitabı, Yurdum Benim Şahdamarım adıyla Everest Yayınları tarafından 2003 yılında yayımladı.
25 Eylül 2012'de, Şanlıurfa'nın Siverek ilçesinde 30.321 kişi aynı anda kitaptaki "Anadolu" isimli şiiri okuyarak Guinness Rekorlar Kitabına girdi.
2012'de Kemal Kocatürk tarafından tiyatroya uyarlandı.
Kitaptaki şiirler

Akşam Erken İner Mahpushaneye
Anadolu
Ay Karanlık
Bu Zindan Bu Kırgın Bu Can Pazarı
Diyarbekir Kalesinden notlar ve Adiloş Bebenin Ninnisi
Hani Kurşun Sıksan Geçmez Geceden
Hasretinden Prangalar Eskittim
İçerde
Kara
Karanfil Sokağı
Leylim Leylim
Merhaba
Otuz Üç Kurşun
Sevdan Beni
Suskun
Unutamadığım
Uy Havar!
Vay Kurban
Yalnız Değiliz
Çevirileri

Vor Sehnsucht nach dir habe ich Sträflingsketten abgetragen (Çeviren: ?, Nürnberg Libresso Verlag, 1998)
Vor Sehnsucht nach dir habe ich die Fesseln abgetragen (Çeviren: Helga Dağyeli-Bohne & Yıldırım Dağyeli, Dagyeli Verlag, 2010)
Touhou po tobě mi pouta zrezavěla (Çeviren: Yekta Uzunoğlu & Václav Daněk, Olga Krylová, 2009)
Ik heb mijn boeien versleten door mijn verlangen naar jou (Çeviren: ?, Cem, 1992)
J'en ai usé des fers en ton absence (Çeviren: Ali Demir, T.C. Kültür Bakanlığı, 2010)
Min längtan har slitit ut bojorna (Çeviren: Eshat Ayata, Hiddekel, 1992)
Qeydan kevn kir min ji hesreta te (Çeviren: Felat Dilgeş, Koral Yayınevi, 1992)
Min ji bêriya te paywend kevin kirin (Çeviren: Zeynel Abidin, Evra Verlag, 1998)
Min ji bêriya te pranga kevin kirin (Çeviren: ?, Rewşen, 1999)
Süleymaniye Kürsüsünde

Süleymaniye Kürsüsünde, Mehmet Akif Ersoy’un şiir külliyatı Safahat’ın bir tek uzun manzumeden oluşan ikinci kitabının ve bu kitapta yer alan uzun manzumenin adıdır. Eser, ilk defa 1912’de Sebilürreşad’da dokuz bölüm hâlinde tefrika edilmiş, aynı yılın eylül ayında kitap olarak basılmıştır.
Eser, 1.002 mısradan ibarettir. Safahat'ın 1950'de yapılan üçüncü baskısından itibaren, bu uzun şiire 24 ara başlık konmuştur. Mehmet Akif, eseri "kardeşim" dediği arkadaşı Fatin Hoca'ya (Gökmen) ithaf etmiştir.
Doğu İslam âlemine bir seyahat ederken bir yolcu olarak İstanbul'a da uğrayıp çeşitli camilerde vaazler veren ve şairin dostu olan Abdürreşid İbrahim'in ağzından yazılan eser, yaşadığı dönemi ayrıntıları ile anlatan bir manzum romana benzetilir.  Şiir, şairin Haliç’ten Süleymaniye Camii’ne doğru yolculuğunda gördüğü manzaraların ve Süleymaniye Camii’nin dış ve iç mekanların şiirsel bir dil ile tasviriyle başlar. Ardından, dostunun ağzından dönemin Osmanlı toplumu ve diğer İslam diyarlarının o dönemdeki dinî, sosyal ve siyasal durumlarından bahseder. Abdürreşid İbrahim’in "Âlem-i İslâm" ve “Japonya’da İntişâr-ı İslamiyet” adlı eserleri, Mehmet Akif’in bu eserine ilham olmuştur.
Eserde caminin tasvirinden sonra vaizin ağzından İstanbul’un askerî, siyasi, bilimsel açıdan durumu (geri kalmışlığı); Rusya ile ilgili izlenimler, oradaki Türk ve Müslümanlara uygulanan baskılar, bu baskıların medeni Avrupa tarafından görülmemesi; Orta Asya ve Türkistan’ın genel durumu; Çin’deki Müslümanlara dair izlenimler, bu memlekette Müslümanların içinde bulunduğu kötü durum ve Osmanlı’ya duydukları sevgi; Japonya’ya ilişkin olumlu izlenimler; Hindistan izlenimleri; seyahatinin sonunda İstanbul’a gelen vaizin II. Meşrutiyet sonrasındaki İstanbul’a dair izlenimleri ve hayal kırıklığı anlatılmaktadır.
Tevfik Fikret ile polemik

“Süleymaniye Kürsüsünde” adlı manzumede Akif, Şair Tevfik Fikret’e para karşılığı inançlarını sattığı suçlamasını yöneltmiştir. Bu suçlamanın nedeni Fikret'in yedi yıl önce (1905) yazdığı ve kopya edilerek çoğaltılmış olan (İçeriği nedeniyle o yıllarda basılması mümkün değildi.)  “Târih-i Kadîm” adlı şiirindeki tanrının varlığını sorgulayan dizelerdir. Böylece iki ünlü şair arasında “zangoç-molla sırat” polemiği başlamış, Tevfik Fikret iki yıl sonra (Kasım 1914) yazdığı “Târih-i Kadîme Zeyl” adlı şirinde Mehmet Akif’in şiirindeki “zangoç” yakıştırmasına “Molla Sırat” yakıştırması ile cevap vermiştir.
José Saramago

| José Saramago |
| --- | --- |
1999'da Saramago
Doğum: José de Sousa Saramago 16 Kasım 1922(1922-11-16) Azinhaga, Santarém, Portekiz
Ölüm: 18 Haziran 2010 (87 yaşında) Tías, Lanzarote, İspanya
Meslek: Roman ve oyun yazarı
Milliyet: Portekizli
Vatandaşlık:  Portekiz
Dönem: 1947-2010
Konu: Aldatıcı gerçeklik, insanlık
Önemli eser:  Körlük (1995)  Ölüm Bir Varmış Bir Yokmuş (2005)  Kabil (2011) 
Önemli ödülleri:  Prémio Camões (1995)  Nobel Edebiyat Ödülü (1998) 
  Etkilendikleri Jorge Luis Borges, Miguel de Cervantes, Machado de Assis, Michel de Montaigne, Eça de Queiroz, Nikolai Gogol, Franz Kafka, Karl Marx, Fernando Pessoa, Marcel Proust, Ludwig Wittgenstein 
Resmî site
İnternet sayfası
José de Sousa Saramago (Portekizce telaffuz: [ʒuˈzɛ ðɨ ˈsozɐ sɐɾɐˈmaɣu]; d. 16 Kasım 1922 – ö. 18 Haziran 2010), Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Portekizli yazardır.
Hayatı

José Saramago, Portekiz'in Lizbon kentinin kuzeyindeki küçük bir köy olan Azinhaga'da (Ribatejo) doğdu. Yoksul bir köylü ailenin oğlu olarak büyüdü. Ailesiyle birlikte taşındığı Lizbon'da öğrenim gördü. Öğrenimi sırasında kırsal kesimde çalıştı. Ekonomik sorunları nedeniyle okulu bıraktı. Makinistlik eğitimi aldı. Teknik ressamlıktan redaktörlüğe, editörlüğe ve çevirmenliğe kadar birçok işte çalıştı.
Daha sonra bir yayınevinde, yayın hazırlığı ve üretim departmanında görev yaptı. Diario ve Lisboa gazetelerinde kültür editörü olarak çalıştı. Siyasi yorumlar yazdı. Portekiz Yazarlar Birliği'nin yönetim kurulunda görev üstlendi. 1976'dan sonra kendini tümüyle kitaplarına verdi.
1993'te Kanarya Adaları'ndaki Lanzarote adasına yerleşti. Pilar del Rio ile evlendi. İlk romanı Günah Ülkesi (Terra do Pecado) 1947'de yayımlandı. 1995 yılında kaleme aldığı Körlük adlı romanıyla birlikte geniş kitlelerce tanındı, büyük bir başarı yakaladı.
Yazarın romanları ve denemelerinin yanı sıra iki şiir kitabı ve oyun kitapları da vardır. José Saramago, 1998 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmaya layık görüldü.
Yazarın anlatma biçimi gayet dikkate değerdir ve öğüt niteliğindedir. Kitaplarındaki düz yazılarında, kendine özgü bir yazım stili vardır: Diyalogları düz yazı biçiminde yazar ve noktalama işareti olarak nokta ve virgülden başkasını kullanmaz. Anlatım dili de oldukça muzip, sade ve akıcıdır. Bunlar da, okuyucuyu yazara bağlayan diğer etkenlerdir.
Ünlü yazar 18 Haziran 2010 tarihinde, 87 yaşında öldü.
Saramago, bir ateistti. 1969 yılında üye olduğu Portekiz Komünist Partisinden ömrünün sonuna kadar ayrılmamıştır.
Eserleri > Roman

Terra do Pecado (1947)
Manual de Pintura e Caligrafia (1977) / Ressamın El Kitabı (Can Yayınları, 1999)
Levantado do Chão (1980) / Umut Tarlaları (Can Yayınları, 2003)
Memorial do Convento (1982) / Baltasar ve Blimunda, (Gendaş Kültür, 2000)
O ano da morte de Ricardo Reis (1984) / Ricardo Reis'in Öldüğü Yıl (Can Yayınları, 2003)
A jangada de pedra (1986) / Yitik Adanın Öyküsü, (Merkez Kitaplar, 2006)
História do cerco de Lisboa (1989) / Lizbon Kuşatmasının Tarihi, (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2004)
O evangelho segundo Jesus Cristo (1991) / İsa'ya göre İncil, (Merkez Kitaplar, 2006)
Ensaio sobre a cegueira (1995) / Körlük (roman), (Can Yayınları, 1999)
Todos os nomes (1997) / Bütün İsimler, (Gendaş Kültür, 1999)
O conto da Ilha Desconhecida (1997) / Bilinmeyen Adanın Öyküsü, (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2001)
A caverna (2000) / Mağara, (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2005)
O homem duplicado (2002) Kopyalanmış Adam, (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2010)
Ensaio sobre a Lucidez (2004) Görmek, (Can Yayınları, 2008)
As intermitências da morte (2005) / Ölüm Bir Varmış Bir Yokmuş, Merkez Kitaplar 2007
As Pequenas Memórias / Küçük Anılar, (Can Yayınları, 2008)
A Viagem do Elefante / Filin Yolculuğu, (Turkuvaz Yayınları, 2009)
Cain / Kabil, (Kırmızı Kedi Yayınları, 2011)
Eserleri > Deneme

Deste mundo e do outro (1971)
A bagagem do viajante (1973)
As opiniões que o DL teve (1974)
Os apontamentos (1976)
Viagem a Portugal (1981)
Folhas políticas: 1976-1998 (1999)
Discursos de Estocolmo (1999)
Eserleri > Günlük

Cadernos de Lanzarote Vol. 1-5 (1994-1998, 5 cilt)
Eserleri > Oyun

A noite (1979) / Gece
Que farei com este livro? (1980) / Bu kitap ile ne olacak?
A segunda vida de Francisco de Assis (1987) / Francisco de Assis'in ikinci yaşamı
In nomine Dei (1993)
Don Giovanni ou O dissoluto absolvido (2005)
Eserleri > Şiir

Os poemas possiveis (1966)
Provavelmente alegria (1970)
O ano de 1993 (1975)
Eserleri > Öykü

Objecto quase (1978) / Kısırdöngü, (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2001)
Kalenin Bedenleri

Kalenin Bedenleri, Tokat'ın Niksar ilçesinde ortaya çıkmış halka mâl olmuş anonim kökenli türküdür. Birçok sanatçı tarafından seslendirilen türkü Cem Karaca, Dario Moreno, Bülent Ersoy, Candan Erçetin ve Ayla Dikmen'ın farklı seslendirmeleriyle de bilinir.
Anadolu'daki çeşitlemeleri

Bitlis türküsü olan Bağa Vardım Nar İçin bir çeşitlemesidir.
Anadolu dışındaki çeşitlemeleri

Makedonya'da Stani Mome Da Zaigras, Yunanistan'da ise Σήκω Χόρεψε Κουκλί Μου (Siko Horepse Kukli Mu) olarak bilinir.
| --- | --- |
 Orhan Hakalmaz -Kalenin Bedenleri
 Stelios Kazantzidis - Siko Horepse Koukli Mou 
 Stani Mome Da Zaigras - Macedonian Song
 Nina Nai Nai / Sinanai Greek Turkish Song Versions
 Darío Moreno - Kalenin Bedenleri
 Erol Köker - Bağa Vardım Nar İçin (Bitlis Türküleri)
Dipnotlar

ile ilgili metin bulabilirsiniz.
ile ilgili metin bulabilirsiniz.
↑  "Tokat Tarihi ve Kültürü Sempozyumu". Gaziosmanpaşa Üniversitesi. 25-26 Eylül 2014.  Eksik ya da boş |url= (yardım)
↑  "Cümbüşlü kar sevinci". İhlas Haber Ajansı (İHA). 22 Şubat 2016. 23 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2016.
Yağmur Kaçağı

Attilâ İlhan'ın, 1955 yılında yayınlanan bir şiir kitabı ve kitaba ismini veren şiiri.
Üç ayrı bölüm başlığı içeren kitap 42 şiiri barındırmaktadır. Bölüm başlıklarının isimleri 'Fabrika durağı', 'Bulvardia' ve 'Acı ninni'dir. Bu kitapta, Attilâ İlhan insanın toplumsal özelliklerini bulup sevmesinin o sıralarda devam etmekte olan soğuk savaşa, insanlıkdışı siyasal baskıya, atom savaşı tehlikesine rağmen gerçekleşebileceğini belirtmektedir. Onun meşhur şiirlerinden "Üçüncü Şahsın Şiiri" bu kitabındadır.
Sönmez Atasoy

| Sönmez Atasoy |
| --- | --- |
Doğum: Salih Sönmez Atasoy 1944 Erzincan, Türkiye
Ölüm: 15 Aralık 2011 (67 yaşında) Isparta, Türkiye
Ölüm sebebi: Kalp krizi
Defin yeri: Karşıyaka Mezarlığı, Ankara
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 1966-2011
Evlilik: Emel Göksu
Çocuk(lar): Fadik Sevin Atasoy

Salih Sönmez Atasoy (1944, Erzincan - 15 Aralık 2011, Isparta), Türk tiyatro ve sinema oyuncusudur.
Yaşam öyküsü

Ankara Devlet Konservatuvarı tiyatro bölümü mezunudur. 1968 yılında Devlet Tiyatroları'nda çalışmaya başladı. 40 yıl oyuncu ve yönetmen olarak bu kurumda hizmet verdi. Sanat Kurumu tarafından iki defa en iyi oyuncu (Sersem Kocanın Kurnaz Karısı, 1973; Kanlı Nigar, 1984) ve en iyi yönetmen (Ana Hanım Kız Hanım) seçildi. Yönettiği oyunlar 1982 Dünya Tiyatro Festivalinde Sofya'da (Ana Hanım Kız Hanım), 1987 Balkan Tiyatro Festivali'nde (Misafir) ve 1992 Taşkent Festivali'nde (Bir Ben Vardır Bende) sergilendi. 1975 yılında Cüneyt Gökçer'in asistanı olarak başladığı sahne öğretmenliğini Ankara ve İzmir Devlet Konservatuvarlarında, İstanbul'da MSM okulu, Yeditepe ve Haliç üniversitelerinde sürdürdü.
Kurtlar Vadisi, Kurtlar Vadisi Terör, Kurtlar Vadisi Pusu serilerinde oynadığı Halil İbrahim Kapar (Halo Dayı) olarak hafızalara kazındı.
2007 yılında, Sönmez Atasoy kendisinin yazıp oynadığı, Kendi Gökkubbemiz adlı oyunu ile New York'ta ilk kez Türk seyircisinin karşısına çıktı. Büyük ilgi gören Sönmez Atasoy, İbrahim Yazıcı ile birlikte, ABD'deki ilk resmi Türk tiyatrosunu kurdu. İlk oyunları Kanlı Nigar'ı Broadway'de 1500 kişi kapasiteli 'The Town Hall' salonunda oynadılar. Kızı, Fadik Sevin Atasoy ile ilk kez, bu sahnede beraber oynadılar. Sönmez Atasoy, New York Türk Amerikan Sanat Topluluğu (TAASNY)'nin onursal başkanıdır.
11 Aralık 2011'de Isparta'daki dizi çekimleri sırasında kalp krizi geçirdi ve 15 Aralık 2011 tarihinde saat 00:15'te kalp durması sonucu öldü.
Tiyatro oyunları > Yönettiği oyunlar

Nasrettin Hoca Bir Gün: Sönmez Atasoy - Kent Oyuncuları - 2007
Kanlı Nigar: Sadık Şendil - New York Türk Tiyatrosu - 2007
Ölümsüzler: Melih Cevdet Anday - İstanbul Devlet Tiyatrosu - 2005
Osmanlı Dram Kumpanyası: Metin And / Güngör Dilmen - İstanbul Devlet Tiyatrosu - 2001
Kaygusuz Abdal : Sevgi Soysal - İstanbul Devlet Tiyatrosu - 2002
Otello'nun Ölümü : Aslıhan Ünlü - Adana Devlet Tiyatrosu - 1999
Kurban : Güngör Dilmen - Van Devlet Tiyatrosu - 1998
Kendi Gök Kubbemiz: Sönmez Atasoy - Bursa Devlet Tiyatrosu - 1998
Cengiz Han'ın Bisikleti: Refik Erduran - İzmir Devlet Tiyatrosu - 1997
Mikado'nun Çöpleri: Melih Cevdet Anday - İzmir Devlet Tiyatrosu - 1997
Deli İbrahim: Turan Oflazoğlu - İzmir Devlet Tiyatrosu - 1995
Ay Işığında Şamata: Haldun Taner - İzmir Devlet Tiyatrosu - 1993
Tamirci: Refik Erduran - Ankara Devlet Tiyatrosu - 1991
Bir Ben Vardır Benden İçeri (Yunus Emre): Tarık Buğra - Ankara Devlet Tiyatrosu - 1991
Kaktüs Çiçeği: Jean Pierre Gredy - Trabzon Devlet Tiyatrosu - 1988
Misafir: Bilgesu Erenus - Bursa Devlet Tiyatrosu - 1987
Yaşasın Tiyatro: Sönmez Atasoy - Ankara Devlet Tiyatrosu - 1985
Godot'u Beklerken: Samuel Beckett - Ankara Devlet Tiyatrosu - 1984
Kırık Testi: Heinrich von Kleist - Ankara Devlet Tiyatrosu - 1984
Gecikenler: Nazım Kurşunlu - Ankara Devlet Tiyatrosu - 1982
Yerma: Federico Garcia Lorca - Ankara Devlet Tiyatrosu - 1981
Ana Hanım Kız Hanım : Cahit Atay - Ankara Devlet Tiyatrosu - 1981
Genç Osman: Turan Oflazoğlu - Ankara Devlet Tiyatrosu - 1980 xxxxx
Tırpan: Fakir Baykurt / Taner Barlas - İzmir Devlet Tiyatrosu - 1979
Teneke: Yaşar Kemal - İzmir Devlet Tiyatrosu - 1979
Murtaza: Orhan Kemal / Orhan Asena - İzmir Devlet Tiyatrosu - 1978 (Yönetmen Yardımcısı)
Güneşte On Kişi: Turgut Özakman - İzmir Devlet Tiyatrosu - 1978
Dirlik Düzenlik: Oktay Rıfat - İzmir Devlet Tiyatrosu - 1976
Parkta Bir Sonbahar Günüydü: Recep Bilginer - İzmir Devlet Tiyatrosu - 1976
Bal Sineği: Aydın Arıt - İzmir Devlet Tiyatrosu - 1975
Maymun Davası: Jerome Lawrance / Robert E. Lee - Ankara Devlet Tiyatrosu - 1973 (Yönetmen Yardımcısı)