David S. Rohde
Geçmişi > Srebrenitsa

Rohde, 1995 yılında Doğu Bosna kasabaları Srebrenitsa ve Zepa'yı ziyaret ettiğinde Srebrenitsa Katliamı'nın ilk yabancı tanığı olmuş oldu. Rohde oraya ulaştığı sırada bölgedeki kasabalar bir aydır işgal altındaydı. Üç büyük toplu mezarın yakınında "insan kemikleri, Tespihler, giysiler ve hala okunabilir durumda olan bazı makbuzlar ile seçim oy pusulaları" gördüğünü bildirdi. Bunların yanı sıra gene aynı yerde askeri mühimmatlar ve birçok mermi kovanı gördüğünü belirtti. Bosnalı Sırp birliklerinin kasabada yaşayan Müslüman'ları avlayıp idam ettiği söylentisinin savaş bölgesinde dolaştığını bildirdi. Daha sonra katliamın görgü tanıklarını buldu ve cinayetlere yol açan sebepler hakkında bazı makaleler yazdı.
Srebrenitsa katliamı hakkında yazdığı makalesini yayınlandıktan sonra Ekim 1995'te Sırbistan'a geri döndü. Ancak geri döndüğünde Bosnalı Sırp yetkililer tarafından Zvornik'de gizlice tutuklandı. Tutuklanma sebebi olarak "İllegal bir şekilde sınırı geçip Sırbistan'da konaklaması ve sahte dokümanlar yayınlaması" gösterildi. Bosnalı Sırpların elinde bulunan Bijeljina kasabasında 10 gün boyunca alıkonuldu. Alıkonulması süresince tekrar tekrar sorguya çekildi, taciz edildi ve günde 23 saatten fazla bir süre boyunca diğer beş mahkûmla birlikte 3 metreye 7 metre genişliğindeki bir hücrede tutuldu. Rohde, ilk iki suçlamadan 15 gün hapis cezasına çarptırıldı. Serbest bırakılmadan önce casusluk suçlamasıyla cezalandırılmak üzereydi. Duruşma Sırpça ve Hırvatça dillerinin karışımı şeklinde yürütülmüş ve duruşmada bir tercüman bulundurulmuştu. Ancak Viyana Sözleşmesi'nin maddelerinin aksine duruşmada ABD'nin diplomatik bir temsilcisi ve savunma avukatı bulunmuyordu. Casusluk suçlaması nedeniyle barış zamanında 3 ila 15 yıl arası hapis, savaş zamanında ise 10 yıl ile müebbet arası hapis cezası ile çarptırılabilirdi ancak bu gerçekleşmedi.
Serbest bırakılmasının ardından, Srebrenitsa'ya ulaştığını ve daha önce ABD keşif uçakları tarafından tespit edilen altı toplu mezar alanının dördünde katliama dair önemli kanıtlar bulduğunu bildirdi. Ardından katliamın sayısal durumu için "Srebrenitsa katliamlarının nihai ve doğru hesaplaması ancak Sahanici ve diğer beş konumun gerçek sayılar için taranması durumunda ortaya çıkacaktır." şeklinde bir yorum yaptı. Tutuklanması hakkında "Bu muhabir (kendisi) Bosna-Sırp basın belgesinin yayın tarihini 19/12/94'ten 29/10/95'e değiştirdi ve bunu Bosnalı Sırpların kontrol noktalarından geçmek in kullandı. Bu muhabir Bosnalı Sırp polisi tarafından infaz(öldürme) yerinde tutuklandı, bölgede çekilmiş tüm belge ve fotoğraflardan yoksun bırakıldı, casuslukla suçlandı ve 10 gün hapis cezasına çarptırıldı." açıklamasını yaptı. Esaret altında yaşadığı zorluklar ve onu serbest bırakmak için yapılan müzakereler, üç bölümlük özel bir haberde ayrıntılı olarak anlatıldı.
Aralık 1995'te, Srebrenitsa'da gördükleri için tanıklık yapmak adına Avrupa'da Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi Güvenlik ve İşbirliği bürosu'nın karşısına çıktı. 1996 yılının Nisan ayında bir grup gazeteci ile beraber Srebrenitsa'ya geri döndü. İki büyük toplu mezarın yaklaşık yüzde 70'inin ve daha küçük olanlarının yaklaşık yüzde 50'sinin yakın zamanda kazıldığını, doğal olarak Ekim'de gördüklerinin kaldırılmış olduğunu bildirdi.
1996'nın Nisan ayında George Polk Ödülü'nün sahibi oldu. Ödül alışı sırasında "Holokost'tan bu yana Avrupa'nın en büyük soykırımı olan Bosnalı Müslümanlara uygulanan Srebrenitsa katliamını ortaya çıkarmak için hayatını riske attı..."  cümleleri kuruldu. Kısa bir sürenin ardından aynı haberi sayesinde 1996'da Pulitzer Ödülü'nü almaya hak kazandı.