stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
José Antonio Primo de Rivera

| José Antonio Primo de Rivera |
| --- | --- |

Doğum: 24 Nisan 1903, Madrid, İspanyol İmparatorluğu
Ölüm: 20 Kasım 1936 Alicante, İkinci İspanya Cumhuriyeti
Milliyet: İspanyol
Siyasi parti: FE de las JONS (1934-36)
İmza

José Antonio Primo de Rivera y Sáenz de Heredia, 1. Primo de Rivera Dükü, 3. Estella Markisi (24 Nisan 1903- 20 Kasım 1936), genellikle basitçe José Antonio olarak anılır. İspanyol politikacı Jose Antonio İspanyol Falanj hareketinin kurucusudur. İspanyayı 1923'ten 1930'a kadar diktatör olarak yöneten general  Miguel Primo de Rivera'nın en büyük oğludur. Siyasete atılmadan önce Jose Antonio avukattı. Siyasete atılmasının sebebi ölmüş babasının ülkedeki mirasını korumaktır. İspanyol Falanj partisi olan Falange Española'yı İspanya 1933 genel seçimlerinden kısa bir zaman öncesinde 1933 Ekim'de kurdu. Seçimde İspanya Senatosundan 1 koltuk kazandı.
1936'da İspanyol milliyetçilerinin cumhuriyete karşı başlattığı askeri darbeyi desteklese de ileriki zamanlarda bu iç savaşa karşı çıkmıştır. İç savaş başlamadan önce Cumhuriyetçiler tarafından hapsedildi, Cumhuriyete karşı askeri komplo ve askeri isyanla yargılandı ve savaşın ilk aylarında ölüm cezasına çarptırılıp idam edildi.
Yalçın Ergir

Yalçın Ergir (d. 27 Ağustos 1957, Ankara), Türk ortodontist dişhekimi, yazar, araştırmacı, gezgin, veteran tenisçi.
Düş Hekimi Yalçın Ergir
Yaşamı

1974 yılında TED Ankara Koleji'nden mezun oldu. 1980 yılında Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nden mezun olup aynı fakültenin Ortodonti Ana Bilim Dalı'nda asistan oldu. 1981 ve 1985 senelerinde Fransa’nın Mulhouse ve Rouffach Hastanelerinde çalışmalarda bulundu. 1985'te doktorasını tamamlayarak Ortodontist oldu. Mesleğini, konuşmacı olarak katıldığı yurt içi ve uluslararası kongreler dışında, özgün tasarımcı ve uygulayıcısı olduğu muayenehanesinde sürdürmektedir.
Kitapları

Düş Hekimi 1 – Ümit Yayıncılık 2000 (ikinci baskı Çınar Yayınları 2004), ISBN 975-348-186-1
Düş Hekimi 2 – Çınar Yayınları 2002 (ikinci baskı “Akarsu” - Çınar Yayınları 2005), ISBN 975-348-161-6
Düş Hekimi 3 – Çınar Yayınları 2004, ISBN 975-348-187-X
Düş Hekimi 4 – Çınar Yayınları 2004 (ikinci baskı Çınar Yayınları 2004), ISBN 975-348-195-0
Düş Hekimi 5 - “Yalnız Ağaç”– Çınar Yayınları 2005, ISBN 975-348-204-3
Düş Hekimi 6 - “O’na Gözyaşları” - Epsilon Yayıncılık 2007, ISBN 978-9944-82-004-2
Düş Hekimi 7 - Abis Yayıncılık 2010, ISBN 978-605-6057-25-0
Hülasa - Bilim ve Sanat Yayınları 2019, ISBN 978-975-7298-76-2 (Apró Örömök başlığı altında Macarca çevirisi de yayınlanmıştır.)
Sporculuk ve gezginlik

Ankara Tenis Kulübü'nde takım oyunculuğu ve tenis okulu antrenörlüğü.
Hacettepe Üniversitesi Tenis Takımı kaptan oyunculuğu ve antrenörlüğü.
Avrupa Veteran Tenis Şampiyonası – Almanya,1999. Türkiye Milli Takım Oyuncusu
21. Dünya Sağlık Oyunları – Fransa, 2000. Tenis branşında Türkiye'yi temsil edip üçüncü tura kadar çıkışı.
12. Avrupa Balon Şampiyonası - Türkiye Milli Ekibi – Lüksemburg – 2000
14. Avrupa Balon Şampiyonası - Türkiye Milli Ekibi – Macaristan - 2005
Everest Ana Kampı'na Tırmanış – 2006
Belgeselleri

"Piknik" - Tuna Caddesi, 1/A, Yenişehir, Ankara
Son Anadolu Panteri
Biraz Lili Marleen, biraz Von Papen, biraz Cicero, biraz Ankara...
Atatürk'ün Ankara'daki Son Günü
Mohini; Seni Şekersiz Bırakmayacağız...
Katmandu'dan Everest Ana Kampı'na
Beyaz balina Aydın
Bir Dünya masalı
Hoca Bey (bir İhsan Doğramacı yazısı)
Kuzguncuk'ta Bir Çocuk
Yalnız ağaç
Tom Sawyer ve Huckleberry Finn İpek Yolu'nda
Doğum yılı 1917
Ankara - 1920'ler ve Ötesinden, Beriye...
Asterix Ankara'da
Balığa sarmak
Küçük Pertev
Ufuklarda
28 Temmuz 1389 / Kosova'da gökyüzü
1974 - bir başka dünyanın kupası
Ödülleri

Çağdaş Kent Yaşamına Katkı Ödülü – Kavaklıderem – 2006
Çakal

Başlığın diğer anlamları için Çakal (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Çakal, köpekgiller (Canidae) familyasına dahil olan Canis cinsi içindeki türlerden dört tanesine, Afrika ve Asya'da bulunan ve küçük-orta boyutlu olan Canis adustus, Canis aureus, Canis mesomelas ve Canis simensis türlerine verilen ortak addır.
Küçük avcı ve leşçil canlılar olan çakalların Kuzey Amerika'daki karşılığı, Türkçede "kır kurdu" ya da yine "çakal" olarak adlandırılan Canis latrans (İng., coyote ya da prairie wolf) türü canlıdır.
Özellikleri

Uzunlukları 30–35 cm'lik kuyrukları birlikte 85–95 cm, ağırlıkları 7–11 kg arasında değişir. Altın çakalın (C. aureus) sırtı karaya, karnı beyaza çalar ve öbür bölümleri kirli sarıdır. Kara sırtlı çakalın (C. mesomelas) sırtı kara, postu pas kızılıdır. Boz renkteki çizgili çakalın (C. adustus) iki yanında belirsiz çizgiler vardır, kuyruğunun ucu da beyazdır. Canis cinsinin bütün öbür üyeleri gibi çakallar da akşamları ulurlar. İnsanlar çakalın ulumasını genellikle sırtlanınkinden daha ürkütücü bulurlar. Çakallar, kuyruk dibindeki bir bezin salgısı nedeniyle etraflarına pis bir koku yayar.
Dağılımı ve yaşam alanları

Altın çakal, Doğu Avrupa ve Kuzey Afrika'dan Güney Asya'ya kadar olan bölgede, kara sırtlı çakal ile çizgili çakal Güney ve Doğu Afrika'da yaşar. Türkiye'de en çok kıyı bölgelerindeki sık ormanlık ve çalılıklarda ayrıca Güneydoğu Anadolu'nun alçak kesimlerinde yaşar; iç bölgelerde görülmez. Açık arazilerde yaşamakla birlikte, çoğu kez yerleşme yerlerinin çevresine kadar sokulur.
Beslenme ve Yaşam Şekilleri

Çakallar, kırlık yerlerde yaşayan gececi hayvanlardır; gündüzleri genellikle çalılıkların ağaçlıkların arasına gizlenir, alacakaranlıkta avlanmaya çıkarlar. Bazen yalnız, bazen çiftler ya da sürüler halinde yaşar buldukları küçük hayvanlar ya da leşleri yiyerek beslenirler. Sürüler halinde dolaştıklarında antilop ya da büyük hayvanları avladıkları da olur. Yalnızken bazen aslan bazen kaplan gibi yırtıcıların ardından giderek bu hayvanların ardından kalanları yerler.
Üreme

Çakallarda gebelik süresi 57-70 gün arasında değişir; dişi çakal bir oyuk ya da kavuğa sığınarak 2-7 arasında yavru doğurur. Kurtlar ve kır kurtları gibi çakallar da evcil köpeklerle çiftleşebilir.
Türk tiyatrosu

Türk tiyatrosu, Türkiye'de kırsal kesimlerdeki köy tiyatrosu ile kentlerdeki halk tiyatrosunu içeren geleneksel Türk tiyatrosu ve 19. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti'ndeki Batılılaşma hareketi ile ortaya çıkan batılı tarzdaki Türk tiyatrosunu ifade eder.
Başka toplumlarda olduğu gibi Türk toplumunda da tarih öncesi kimi ritüeller, ayin ve dini törenler yanında masal, destan, efsane gibi türlerle şekillenen geleneksel tiyatro; Osmanlı topraklarındaki halkın katkılarıyla Karagöz, Meddah, Orta oyunu, köy seyirlik oyunları, kukla ve çengi gibi oyun türlerini ortaya çıkarmıştır. Bunlar, çıkış noktaları güldürü olan, sözlü gelenek ürünü türlerdir. Geleneksel halk tiyatrosu 19. yüzyılda Batı tiyatrosuyla birleşerek Tulûat tiyatrosu adında yeni bir tarza dönüşmüş; metinli tiyatroya geçiş aynı yüzyılda gerçekleşmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonra  Devlet Konservatuvarı 1940'lı yıllarda ilk mezunlarını vermiş; Halkevleri ve Köy Enstitüleri  tiyatroyu İstanbul ve Ankara dışında yaygınlaştırmaya hizmet etmiştir. 1970'lerde pek çok topluluk, politik tiyatro üstünde durmuştur. 1970'li yılların sonlarında, daha çok eğlencelik bir tiyatro anlayışı yaygınlaşmış; 1980'lerde tek kişilik oyun türünde bir patlama yaşanmıştır.
Geçmişi > Eski Türkler'de tiyatro

Türk tiyatrosunun başlangıcı konusunda iki ayrı yaklaşım vardır; birinci yaklaşıma göre Osmanlı İmparatorluğu içinde  kentlerde doğmuş meddah Karagöz, ortaoyunu gibi sanatları ve Ortadoğu'daki bolluk törenlerinin kalıntısı olarak Anadolu köylerinde yaşatılan köy seyirlik oyunları Türk tiyatrosunun başlangıcı kabul etmelidir. İkinci yaklaşıma göre Türk toplumunda tiyatronun Osmanlılar'dan ve İslamiyet'ten önceki devirlere ait önemli bir geçmişi vardır. Bu ikinci yaklaşımı benimseyen bazı yazarlara göre Orta Asya'da şamanizme dayalı bir yaşam sürdüren Türkler arasında tiyatro, din ile beraber doğmuştur. Başka topluluklar gibi Türk toplulukları da inançları doğrultusunda Tanrıları memnun etmek adına onları taklit etmek, varlıklarını temsil ve hikâye etmek şeklinde teatral törenler düzenlenmiştir.
Geçmişi > İslamiyet'in kabulünden sonra tiyatro

İslamiyet'in kabulünden sonra doğum şenlikleri, sünnet düğünleri, evlilik törenleri, bayramlar, meslek şenlikleri, Mevlevî ve Bektaşî törenleri, savaş oyunları ve zafer şenlikleri ile ölümlerin arkasından yapılan dinî törenler Türk tiyatrosunun kaynakları arasında gösterilirler.
12. asrın başında tiyatro sanatının Selçuklu Türkleri'nde  oldukça ilerlediği, dinî niteliğinden sıyrılıp bir halk eğlencesi haline geldiği düşünülür. Selçuklu saraylarında, Bizans imparatorlarını taklidini yaparak sultanları eğlendiren mudhik (güldürücü) ve mukallidler (taklid edici) bulunduğu bilinmektedir. Bizans prensesi Anna Komnini'nin, Bizans topraklarına Selçuklu Türkleri'in akınlarını durdurmak üzere  babası imparator I. Aleksios'un düzenlediği seferden hastalığı nedeniyle vazgeçip geri dönmesinin Selçuklu sarayında aktörler tarafından alay edilerek canlandırıldığını Aleksiad adlı eserinde anlatmıştır. Osmanlılar'daki orta oyunu nun da Selçuklu saraylarında görülen bu tür temsillerin bir devamı olduğu iddia düşünülür.
Geçmişi > Osmanlı toplumunda tiyatro

Ana madde: Osmanlı İmparatorluğu'nda tiyatro
Türkler arasında çok eski devirlerden beri devam ettiği düşünülen dram sanatı; hafıza gücüne dayanan, daha çok meydanlarda, insan topluluklarının ortasında sürdürülen bir temsil sanatı idi. Osmanlı toplumunda tiyatro ihtiyacı gülmeye dayalı geleneksel meddah, Karagöz ve Ortaoyunu gibi Osmanlı halklarının kendi kültürlerinden beslenmiş hicvedici ve taşlayıcı kendine özgü türlerle karşılandı. Bu tiyatro türleri, Osmanlı Devleti'nin egemenlik kurduğu topraklardaki halkların hepsinin katkılarıyla, toplumlararası iletişimlerle, eski imparatorlukların mirasıyla gelişti.
Geleneksel tiyatrodan farklı olarak meydanlarda değil, kendisine ait binalarda oynanan sahneli, dekorlu, metne dayalı tiyatroya kaynaklık eden, 19. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti'nde gerçekleşen Batılılaşma hareketi oldu. Bu dönemde Batılı tiyatro tarzı ile uyumlulaştırılmaya çalışılan Ortaoyunu ise, sahne üstünde oynanan fakat yazılı metne dayanmayan ‘Tulûat’ adında yeni bir tarza dönüştü. Tulûat tiyatrosunda Ortaoyunu'nun eski metinleri değil, özellikle Batı tiyatrosunun komedi türündeki ünlü oyunlarının metinleri yine doğaçlama olarak oynanmaktaydı. Böylece tulûat giderek yerini batılı tarzdaki tiyatroya bıraktı.
1839 yılında Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesi ile resmen başlayan Batılılaşma hareketi sırasında kültür-sanat faaliyetleri içinde özellikle tiyatro ön plana çıkmıştı. Osmanlı yönetimi, saraya getirtilen yabancı tiyatrocular ile  Batılı tarzdaki tiyatroyu başlattığı gibi, saray dışındaki tiyatro faaliyetlerini de destekledi. Tiyatro faaliyetleri başlangıçta ülkedeki yabancılar, daha sonra Osmanlı vatandaşı gayrimüslimler ve son olarak Müslüman tiyatrocular tarafından icra edildi. Ermeniler tarafından padişah fermanıyla kurulan Naum Tiyatrosu ile Güllü Agop'un kurduğu Gedikpaşa Tiyatrosu Osmanlı'nın Batılı anlamda ilk tiyatro örnekleri idi. Tiyatro hem halkın, hem de okur yazar olmayan halka ulaşma imkanı verdiği için edebiyatçıların büyük ilgisini çekti. Şinasi, Abdülhak Hamit, Namık Kemal gibi devrin önemli Müslüman edebiyatçıları Batı tarzı tiyatro edebiyatı örnekleri verdiler. Geleneksel tiyatronun güldürü ağırlıklı olmasının etkisiyle başlangıçta daha çok komedi türünde eserler verildi; aile, gençlerin eğitimi, imkansız aşklar, batıl inançlar, vatan sevgisi, batı hayranlığı gibi konuları ele alan eserler sahneye taşındı.
Müslüman tiyatro toplulukları II. Meşrutiyet döneminde yaygınlaştı. 1914'te Darülbedayi’nin kuruluşu ile tiyatro faaliyetleri kurumsallaştı. Darülbedayi Muhsin Ertuğrul'un sanat yönetmeni olduğu 1927 yılından sonra düzenli bir yönetime kavuştu.
Geleneksel Türk Tiyatrosu türleri

Türk tiyatrosunda batılı anlamdaki modern tiyatronun dışında kalan, Türk toplumunun geleneksel yapısı içinde ortaya çıkan tiyatro türleri, "geleneksel Türk tiyatrosu" olarak adlandırılmaktadır. Bu sanat dalı daha önce Türk temaşası olarak adlandırılırken araştırmacı Metin And'ın kullanımıyla birlikte "geleneksel Türk tiyatrosu" ifadesi yaygınlık kazanmıştır. Batılı tarzdaki modern tiyatro ile orta oyununun kaynaşması sonucunda ortaya çıkan ve geleneksel ögeleri büyük ölçüde bünyesinde barındıran tulûat da  geleneksel Türk tiyatrosu kapsamında düşünülür.
Köy seyirlik oyunları ile kukla, geçmişi çok eski dinsel törenlere dayalı sanatlardır; diğer dramatik gösteriler ise Osmanlı toplum yapısı içinde şekillenmiş ve asıl etkinliklerini 16.-19. yüzyıllar arasında sürdürmüşlerdir.
Geleneksel Türk Tiyatrosu türleri > Köy seyirlik oyunları

Ana madde: Köy Seyirlik Oyunu
Seyirlik oyunlar, kırsal bölgelerde görülen, kökleri tarih öncesi dinî ritüellere uzanan bir tiyatro geleneğidir. Geçmişte Anadolu insanı tarafından kendi yaşantısı daha verimli olsun diye gerçekleştirilen ritüeller, zamanla oyuna dönüşerek yaşatılmıştır. Ekim ve hasat zamanı, hayvanların çiftleşme zamanı, kıtlık, kuraklık veya gün eşitliği, kış yarısı, yılbaşı, düğün, bayram gibi köylü için özel gün ve gecelerde oynanır. Günümüzde eğlence amacıyla oynanan bu oyunlar, Türklerin Orta Asya'dan getirdikleri inanç kalıntılarının ve Anadolu'da yaşamış milletlerin kültürlerinin etkilerini barındırır. Eğlendirmenin yanı sıra sosyal düzeni koruma, kuşaklararası kültür aktarımını sağlama gibi işlevleri vardır. Geleneksel konuların dışında karı-koca geçimsizliği, gelin-kaynana anlaşmazlığı, kız kaçırma, köyden kente göç gibi köylünün yaşadığı sıkıntılara, güncel sorunlara değinen oyunlar meydana gelmiştir.
Geleneksel Türk Tiyatrosu türleri > Kukla

Kukla, tek bir sanatçının kişileri temsil eden bebekleri oynattığı konuşmalarını ve ses taklitlerini yaptığı bir oyundur. Anadolu'ya Orta Asya Türklerince getirilmiş, 19. yüzyılın sonundan başlayarak önemini yitirmiştir. Geleneksel Türk kukla oyunlarında üç tür kukla yaygındır: İpli kukla, iskemle kuklası ve el kuklası. "İbiş" ile "İhtiyar" geleneksel Türk kukla oyunlarındaki başlıca tiplerdir. Konularını halk hikâyeleri, aşk öyküleri, orta oyunu ve Karagöz oyunlarından alır.
Geleneksel Türk Tiyatrosu türleri > Karagöz ve Hacivat

Ana madde: Karagöz ve Hacivat
Karagöz ve Hacivat, taklide ve karşılıklı konuşmaya dayanan, iki boyutlu tasvirlerle bir perdede oynatılan gölge oyunudur. Çin, Moğol, Hint ve antik Mısır kültürlerinde var olan ve Türkler tarafından da benimsenen gölge oyunu, kahvehanelerin popülerliğinin arttığı bir dönem olan 16. yüzyılın sonlarına doğru Türkiye'de Karagöz oyununa dönüşmüş ve sevilen sanat türlerinden biri olmuştur. Bir “tek kişi” oyunu olan Karagöz, deve veya manda derisinden yapılan insan, hayvan veya eşya tasvirlerinin çubuklar yardımıyla oynatılarak ve arkadan verilen ışıkla beyaz perde üzerine yansıtılarak canlandırılması esasına dayanır. Temel tipleri  câhil ve kaba, oldukça patavatsız biri olan Karagöz ile medrese tahsil etmiş, yüzeysel bilgisine rağmen her konuda bilgiçlik taslayan Hacivat'tır. Bu iki temel karakterin yanında oyunu zenginleştiren ikincil karakterler mevcuttur. Hangi konuyu, hangi tip çevresinde işlerse işlesin hep komik ögelerin ön plana çıktığı bir oyundur. Ramazan aylarında her gece farklı bir gösterisi sahnelenen Karagöz ve Hacivat oyunları çok ilgi görmüş ve bu oyun Ramazan ayı ile özdeşlemiştir. Karagöz ve Hacivat oyunu 2009 yılında UNESCO tarafından “İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi”'ne alınmıştır.
Geleneksel Türk Tiyatrosu türleri > Meddahlık

Ana madde: Meddah
Meddahlık, Orta Asya Türkleri'nin şaman törenlerinden, Arap hikâye anlatıcılarının ve Anadolu'daki hikâye anlatıcılarının geleneğinden etkilenerek özellikle kentlerde ortaya çıkmış tek kişinin hikâye anlatmasına dayanan bir tiyatro sanatıdır. Konularını büyük şehirlerin günlük hayatından olduğu kadar masal ve halk  hikâyelerinden de alan meddahlar yeni ve farklı konularda da hikâyeler anlatabilir, anlatılan olaya ve kahramanlarına göre taklitler, jest ve mimikler yapar, ses tonunu değiştirir. Seyirci-dinleyici ile yakın bir iletişim kurduğundan, doğaçlamaya giderek her gösteride tepkilere göre yeni bir boyuta gider. Sopa (baston) ve mendil (makrame) kullanılan çok sınırlı aksesuarlardan en yaygın olanlarıdır. Bu ikisi birçok eşya yerine geçer. Bursa, İstanbul meddahları ahşap iskemleyi de sıklıkla kullanırlar. Meddah gösterisinin en yaygın icra edildiği yerler kahvehane ve kıraathanelerdir. Mesire yeri, sokak, han avlusu gibi her türlü mekan gösteri alanı olarak kullanılabilir. İzleyici meddah ile yarım daire ya da daire şeklini bütünleyecek şekilde konumlanır. Meddahlık, 2008 yılında UNESCO tarafından “İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi”'ne alınmıştır.
Geleneksel Türk Tiyatrosu türleri > Orta oyunu

Ana madde: Orta oyunu
Orta oyunu, müzik, dans, taklit gibi unsurlardan da yararlanarak seyircinin ortasında oynanan doğaçlama oyunlardır. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren "Orta Oyunu" adı kullanılsa da  ilk örnekleri ile var oluşunun daha öncelere dayandığı düşünülür.  "Meydan-ı sühan" (söz oyunu) olarak da bilinen orta oyunu, kimi zaman açık havada, kimi zaman kapalı mekanda, "Palanga" adı verilen seyirciyle çevrili bir alanda oynanır. Oyun musiki ile açılır, dramatik temsilden önce köçekler veya curcunabazlar eşliğinde iki başkarakter Kavuklu ve Pişekar olmak üzere tüm oyuncuların katıldığı bir dans gösterisi, sonrasında asıl oyun başlar. Asıl oyun; Giriş, Muhavere (Söyleşme), Fasıl ve Bitiş bölümlerinden oluşur. Özel dekora, kusursuz ışıklandırmaya ve teferruatlı aksesuarlara ihtiyaç duyulmadan sahnelenir; seyircinin hayal gücü sahne plastiğinden beklenenleri tamamlar.  19. yüzyılda Kavuklu Hamdi, Küçük Ismail, Abdürrezzak Abdi Efendi gibi ustalar eliyle geliştirilmiştir. Batı Tiyatrosu etkisi ile Ortaoyunu sahnelere taşınmış ve tulûat tiyatrosuna dönüşmüştür.
Konuyla ilgili yayınlar

Metin And. Başlangıcından 1983'e Türk Tiyatro Tarihi. İletişim Yayınları, 2004.
Sevda Şener. Cumhuriyet'in 75. Yılında Türk Tiyatrosu. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1999.
Nurhan Karadağ. Köy Seyirlik Oyunları. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1978.
Refik Ahmet Sevengil. Türk Tiyatrosu Tarihi, 4 Cilt. Maarif Basımevi, 1959.
Uğur Akıncı, Semih Çelenk ve Özlem Belkıs. Kalemden Sahneye: 1946'dan Günümüze Türk Oyun Yazarlığında Eğilimler, 3. Cilt. Sahne Kültürü Kitaplığı, 2003.
Esen Çamurdan. Tanzimat Dönemi Türk Tiyatrosu. Habitus Kitap, 2015.
Eren Buğlalılar. Kadife Koltuktan Amele Pazarına: Türkiye'de Politik Tiyatro 1960-1972. Tavır Yayınları, 2014.
Karagöz ve Hacivat oyunu
Meddah
Mınakyan yönetiminde Tiyatro-i Osmani kadrosu
Devlet Tiyatroları'nın genel müdürlük binası
Beyzbol sopası

Beyzbol sopaları
Beyzbol sopası, beyzbol oyununda atıcı tarafından atılan topa vurmak için kullanılan yumuşak tahta ya da metalden yapılmış bir tür sopadır. En kalın kısmında kısmında çapı 70 mm'den fazla; uzunluğu da 1067 mm'den fazla değildir. Genel olarak 1.8 kg'dan da ağır değildir. Vurucu iki eliyle tuttuğu sopayla, atıcı tarafından fırlatılmış topa, koşucu olmasına ve ardından da sayı yapabilmesine ya da ardındaki koşucuların skor yapabilmesine imkân verecek şekilde vurmaya çalışmaktadır.
Terminoloji

Bir topa vurmak için kullanılacak bir sopanın genel olarak çok basit bir konsepte sahip olmasına karşın; beyzbol sopası çok karmaşık bir yapıya sahiptir. Öyle bir yontulmaktadırlar ki; kullanıcıya gerekli gücü sağlasın ve dengeli hızlı bir sallamaya imkân sağlayabilsin.
Beyzbol sopası birkaç kısımdan oluşmaktadır. Topla temasın sağlandığı ince olan kısmına namlu (barrel) adı verilmektedir. Sopanın yapısına ve sallama çeşidine göre topla temasın sağlanacağı en optimum noktaya ise “tatlı nokta” (sweet spot) denmektedir. Namlunun en uç kısmı ise tatlı noktaya dahil olmamakla birlikte, basitçe “sopanın ucu” olarak adlandırılmaktadır. Namlu inceldikçe sopanın “sap” (handle) kısmına varılmaktadır. Sap kısmı, tutan kişinin eline iyice yerleştirebilmesi amacıyla, son derece ince yapılmaktadır. Özellikle metal sopaların sap kısımları lastik ya da kumaş kullanılarak tutucuyla sarılmaktadır. Son olarak bahsedilmesi gereken kısım da, sopanın tutan kişinin elinden fırlayıp gitmemesi amacıyla yapılmış, “topuz” (knob) kısmıdır.
Sopalar hakkındaki beyzbol kuralları

Profesyonel beyzbolda, sadece tahta sopalara izin verilmekte ve tıpalanmasına (corking – sopanın vuruş gücünün düşürülmeden içeriğinde, ağırlığını düşürecek farklı malzemeler kullanmak) izin verilmemektedir. Amatör liglerde ise hem tahta hem de metal alaşımı sopalara izin verilmektedir. Yine de birçok “tahta sopa amatör ligleri” de bulunmakta; güvenlik nedeniyle, daha az güçle daha fazla vuruş hızı sağlayan hafif metal sopalar yerine, tahta sopaların kullanımı arttırılmaya çalışılmaktadır. Estetik olarak da tahta sopaların metal sopalara göre, hem daha geleneksel duruşu hem de tahta sopayla vurulan topun çıkardığı “krak” sesinin metal sopalarla vurulan toptan çıkan “ping” sesinden daha çok sevilmesi nedeniyle, daha üstün olduğu konusunda da görüş birliği bulunmaktadır.
Çoğu tahta beyzbol sopasının hammaddesi dişbudak ağacından sağlanmaktadır. Akçaağaç ve Amerikan ceviz ağacı da yoğun olarak kullanılmaktadır. Amerikan ceviz ağacının diğerlerine göre daha ağır olması ise tercih sebebi olmasını engellemektedir. Akçaağaç ise hafiflik, sertlik ve sağlamlık nedeniyle, ünlü beyzbolcu Barry Bondsun Akçaağaç sopasıyla elde ettiği başarılarının da yansıttığı gibi, git gide popüler hale gelmektedir. Fakat yine de Akçaağaç kolaylıkla kırılabildiği için çoğu beyzbol oyuncusu tarafından tercih edilmemektedir.
Birçok farklı lig tarafından oluşturulan farklı standartlar bulunduğundan; sopalar çok geniş bir serbestliğe sahiptirler.Hatta çoğu vurucunun kendine özgü sopa özellikleri mevcuttur. Beyzbol sopaları önceden belli sayıda kalibrasyon noktaları baz alınarak el yapımı olarak üretilirken; günümüzde ise sopalar üreticilerin arşivlerinde çok duyarlıklı bir şekilde metal kalıplara oturtulmuşlardır. Örneğin ana lig oyuncuları arasında popüler hale gelmiş Babe Ruth'un kalıbı, Louisville Slugger firmasının arşivlerinde B43 numarasıyla saklanmaktadır.
Birleşik Devletler'de lise liglerinde kullanılan sopaların çapının ise 67 mm'den fazla olmasına izin verilmemektedir. Sopanın uzunluğu ile ağırlığı arasındaki farkın da (uzunluk inç, ağırlık da ons olarak ölçüldüğünde) 3'ten fazla olmaması gerekmektedir.
12 yaş ve altı genç liglerinde (Little Leauge, PONY Leauge, Cal Ripken Leauge) ise sopanın çapı 57 mm'den fazla olamamaktadır.
Fungo Sopası

Fungo sopası, beyzbol koçları tarafından idman için kullanılan özel olarak üretilmiş bir sopadır. Amaç fırlatılmış toplara değil havada sallanan toplara vurmaktır. Art arda normalden çok daha fazla topa, yüksek bir vuruş yüzdesiyle, vurmayı sağlayacak şekilde dizayn edilmişlerdir.
Üreticiler

"Louisville Slugger" ve "TPX" markalarını üreten Hillerich & Bradsby, Easton, Wilson Sporting Goods, Rawlings, MaxBats, Mattingly, Prairie Sticks, Boner Bats ve Viper ünlü beyzbol sopası üreticileridir.