Siyasi yelpaze
Önerilen diğer boyutlar

1998 yılında siyasi yazar Virginia Postrel, The Future and Its Enemies adlı kitabında, geleceğe yönelik görüşleri ölçen tek bir eksen spektrumu sunmuştur. Bu spektrum, iddia edildiğine göre geleceği korkan ve kontrol etmek isteyen "statistler" ile geleceğin doğal bir şekilde açılmasını ve plan yapma çabalarından kaçınılmasını isteyen "dinamistler" arasındaki farkı ölçer. Bu ayrım, liberalizmin bazı teorik değerlendirmelerinde kullanılan ütopya karşıtı spektrumuyla uyumludur ve kitabın adı, anti-ütopya klasik liberal teorisyeni Karl Popper'ın çalışmalarından ödünç alınmıştır.
Önerilen diğer eksen modelleri şunları içerir:
Siyaset endişenin odak noktası: toplulukçuluk vs. bireycilik. Bu etiketler, "totaliterlik" (anti-özgürlük) ve "liberteryenizm" (özgürlük) gibi yüklü kelimelerin yerine tercih edilir, çünkü birisi topluluğa odaklanabilir ve totaliter veya demokratik olmaksızın topluluk odaklı olabilir. Konsey komünizmi, bu eksende toplulukçu olarak sayılabilecek bir politik felsefe olsa da totaliter veya demokratik değildir.
Anlaşmazlık yanıtları: Siyasi filozof Charles Blattberg'e göre, anlaşmazlıklara sadece konuşma ile yanıt verenler sol olarak kabul edilmelidir, müzakere ortada, kuvvet ise sağda bulunmalıdır.
Kilisenin rolü: klerykalizm vs. anti-klerykalizm. Bu eksen, Amerika Birleşik Devletleri'nde (dinin rolü görüşleri genellikle genel sol-sağ eksenine dahil edildiği için) Avrupa'ya kıyasla daha az önemli olabilir. Avrupa'da ise klerykalizm ve anti-klerykalizm sol-sağ spektrumu ile çok daha az korelasyona sahiptir.
Kentsel vs. kırsal: Bu eksen, günümüzde Avrupa, Avustralya ve Kanada'nın siyasetinde önemli bir rol oynar. Kentsel ve kırsal eksen ABD'nin siyasi geçmişinde de belirgin bir şekilde yer almıştır, ancak günümüzdeki önemi tartışmalıdır.
Dış politika: müdahalecilik (ülke politikasını uygulamak için güç kullanmalı) vs. müdahalesizlik (ülke kendi işlerine odaklanmalı). Benzer şekilde, çok taraflılık (politikaların diğer ülkelerle koordinasyonu) vs. izolasyonculuk ve tek taraflılık.
Jeopolitik: bireysel devletler veya devlet grupları ile ilişkiler, parti politikası için önemli olabilir. Soğuk Savaş döneminde, partiler genellikle pro-Amerikan ve pro-Sovyet bir ölçekte bir pozisyon seçmek zorunda kaldı, ancak bu bazen sol-sağ spektrumu ile yakından eşleşebilirdi. Tarih boyunca diğer güçlü devletlerle ilişkiler de önemli olmuştur. Kanada'nın tarihinde, ilişkilerin merkezi bir tema olmuştur, ancak bu "dış politika" değil, Kanada'nın Britanya İmparatorluğu içindeki durumuna yönelik bir tartışma olmuştur.
Uluslararası eylem: çok taraflılık (ülkelerin işbirliği yapması ve uzlaşması gerekmektedir) vs. tek taraflılık (ülkelerin kendi kararlarını vermeye güçlü, hatta koşulsuz, bir hakkı vardır).
Siyasi şiddet: pasifizm (politik görüşlerin şiddet kullanılarak dayatılmaması gerektiği) vs. militanlık (şiddet, politik ifadenin meşru veya gerekli bir aracıdır). Kuzey Amerika'da, özellikle ABD'de, bu görüş sahiplerine genellikle "barış yanlıları" ve "şahinler" denir.
Dış ticaret: küreselleşme (dünya ekonomik piyasalarının entegre ve birbirine bağımlı hale gelmesi gerekmektedir) vs. otoarki (ülkenin veya yönetimin ekonomik bağımsızlığı için çaba göstermelidir).
Ticaret özgürlüğü vs. ticaret adaleti: serbest ticaret (işletmelerin sınırları aşarak ticaret yapabilmeleri gerekmelidir) vs. adil ticaret (uluslararası ticaretin sosyal adalet adına düzenlenmesi gerekmektedir).
Çeşitlilik: çokkültürlülük (ülke çeşitli kültürel fikirleri temsil etmelidir) vs. asimilasyonizm veya milliyetçilik (ülke çoğunluk kültürünü temsil etmeli veya oluşturmalıdır).
Katılım: demokrasi (çoğunluk veya uzlaşma kuralları) vs. aristokrasi (aydınların yönetimi, elitizm) vs. tiranlık. Antik Yunan filozofları, Platon ve Aristoteles, tiranlığı filozofun aklın aksine tamamen tutkularla yönetilen bir durum olarak tanımladılar ve bu da tiranın kendi arzularını ortak iyilik yerine getirmesi sonucunu doğururdu.
Özgürlük: pozitif özgürlük (başkalarına bir yükümlülük getiren haklara sahip olmak) vs. negatif özgürlük (başkalarının müdahalesini yasaklayan haklara sahip olmak).
Sosyal güç: totaliterizm vs. anarşizm (kontrol vs. kontrolsüzlük). İnsanlar arasındaki temel siyasi etkileşimi ve bireylerle çevreleri arasındaki etkileşimi analiz eder. Sıklıkla iki uç arasında orta bir sistemin varlığını varsayar.
Değişim : radikal devrimciler (hızlı bir değişim savunanlar) vs. ilerlemeciler (statükoyu (müesses nizamı) değiştirme yanlıları) vs. liberaller (değişimi pasif olarak kabul edenler) vs. muhafazakârlar (statükoyu koruma amaçlı değişimi ılımlı savunanlar) vs. radikal gericiler (önceki bir duruma, yani statükoyu ante'ye geri döndürmeyi savunanlar).
Siyasi ılımlılar, radikal (devrimci veya gerici) politikalara karşı çıkarlar, ancak ilerlemeci, muhafazakâr veya liberal eğilimlere sahip olabilirler.
Devlet otoritesinin kökeni: popüler egemenlik (devletin halkın bir yaratımı olarak, belirli, devredilmiş yetkilere sahip) vs. çeşitli despotizm ve organik devlet felsefesi biçimleri (devletin orijinal ve esaslı bir otorite olarak görülmesi) vs. anarko-primitivizmde "medeniyetin dışarıda fethedilip içeride baskıyla başladığı" görüşü.
Egemenlik seviyeleri : üniter devlet vs. federalizm vs. ayrılıkçılık; veya merkeziyetçilik vs. bölgesellik. Özellikle güçlü bölgesel veya etnik kimliklerin politik konular olduğu toplumlarda önemlidir.
Avrupa entegrasyonu: Avrupa karşıtlığı vs. Avrupa federalizmi; ulus devlet vs. çokuluslu devlet.
Küreselleşme: Milliyetçilik veya Vatanseverlik vs. Kozmopolitizm veya Uluslararasıcılık; egemenlik vs. küresel yönetişim.
Açıklık: Kapalı (kültürel olarak muhafazakâr ve korumacı) vs. açık (sosyal olarak liberal ve küreselci). Bu kavram, Tony Blair tarafından 2007'de popülerleştirildi ve 21. yüzyıl Avrupa ve Kuzey Amerika siyasetinde giderek daha baskın hale geldi.
Propertaryanizm: özel mülkiyeti destekleme veya karşı çıkma.