Stanislaw Ulam

| Stanisław Ulam |
| --- | --- |
Kolunun altına sıkıştırılmış bir portföy taşıyan şapkalı, kışlık paltolu ve atkılı gülümseyen bir adam, Stanisław Ulam
Doğum: Stanisław Marcin Ulam 3 Nisan 1909(1909-04-03) Lemberg (Habsburg Monarşisi, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu (günümüzde Lviv, Ukrayna)
Ölüm: 13 Mayıs 1984 (75 yaşında) Santa Fe, New Mexico, Amerika Birleşik Devletleri
Ölüm sebebi: Kalp krizi
Defin yeri: Montparnasse Mezarlığı, Div 30 CG 19 South 33 east. plot # 297P 1883 48°50′16″K 2°19′42.2″D﻿ / ﻿48.83778°K 2.328389°D﻿ / 48.83778; 2.328389
Milliyet: Leh
Etnik köken: Yahudi
Vatandaşlık: Polonya, ABD (1941'de telsik ile verildi)
Eğitim: Lviv Politeknik Ulusal Üniversitesi, İkinci Polonya Cumhuriyeti
Mezun olduğu okul(lar): Politechnika Lwowska
Tanınma nedeni: Fizik, Bilgisayar Bilimi ve Biyoloji alanlardaki matematiksel formülasyonlar, Termonükleer silah, Monte Carlo benzetimi, Fermi-Pasta-Ulam-Tsingou problemi, Nükleer darbe itici gücü
Evlilik: Francoise Ulam
Ödüller: John von Neumann Lecture, Commander with Star of the Order of Polonia Restituta

Kariyeri
Dalı: Matematik
Çalıştığı kurum:  İleri Araştırmalar Enstitüsü  Harvard Üniversitesi  Wisconsin Üniversitesi  Los Alamos Ulusal Laboratuvarı  Colorado Üniversitesi  Florida Üniversitesi  University of Colorado Denver 
Tez:  (1933)
Doktoradanışmanı: Kazimierz Kuratowski, Włodzimierz Stożek
Doktora öğrencileri:  Paul Kelly  Edward R. Howorka  Leonard James Gallagher  Celestino Galo Mendez 
Diğer önemli öğrencileri: George F. Estabrook
 

Stanisław Marcin Ulam (Lehçe telaffuz: /sta'ɲisłaf-'marćin-'ulam/, 3 Nisan 1909 - 13 Mayıs 1984) matematik ve nükleer fizik alanlarında çalışmış Leh-Amerikalı bir bilim adamıydı. Manhattan Projesi'nde yer aldı, termonükleer silahların Teller-Ulam tasarımını yarattı, hücresel otomat konseptini keşfetti, Monte Carlo benzetimi icat etti ve Nükleer darbe itici gücünü önerdi. Saf ve uygulamalı matematikte, bazı teoremleri kanıtladı ve birkaç varsayım önerdi.
Zengin bir Polonyalı Yahudi ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Ulam, 1933'te Kazimierz Kuratowski'nin gözetiminde doktorasını kazandığı Lwów Politeknik Enstitüsü'nde matematik okudu. 1935'te, Ulam'ın Varşova'da tanıştığı John von Neumann, onu birkaç aylığına New Jersey'deki Princeton'da yer alan İleri Araştırmalar Enstitüsü'ne davet etti. 1936'dan 1939'a kadar yazları Polonya'da ve akademik yıllarını Cambridge, Massachusetts'teki Harvard Üniversitesi'nde geçirdi ve burada ergodik teori ile ilgili önemli sonuçlar elde etmek için çalıştı. 20 Ağustos 1939'da 17 yaşındaki kardeşi Adam Ulam ile son kez Amerika Birleşik Devletleri'ne doğru yola çıktı. 1940'ta Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde yardımcı doçent, 1941'de Amerika Birleşik Devletleri vatandaşı oldu.
Ekim 1943'te, New Mexico'daki gizli Los Alamos Laboratuvarı'da Manhattan Projesi'nde yer almak için Hans Bethe'den bir davetiye aldı. Orada, patlayıcı tipte bir silahın ihtiyaç duyduğu patlayıcı lenslerin davranışını tahmin etmek için hidrodinamik hesaplamalar üzerinde çalıştı. Burada Teller ve Enrico Fermi için Teller'in "Süper" bombası üzerinde çalıştığı Edward Teller'ın grubuna atandı. Savaştan sonra Güney Kaliforniya Üniversitesi'nde doçent olmak için ayrıldı ancak 1946'da termonükleer silahlar üzerinde çalışmak için Los Alamos'a döndü. Eşi Françoise Aron Ulam da dahil olmak üzere bir kadın "bilgisayar" kadrosunun yardımıyla, Teller'in "Süper" tasarımının işe yaramaz olduğunu gördü. Ocak 1951'de Ulam ve Teller, tüm termonükleer silahların temeli olan Teller-Ulam'ın tasarımını geliştirdiler.
Ulam, Rover Projesi tarafından takip edilen ve Rover'ın nükleer termal roketine alternatif olarak, Orion Projesi haline gelen itici güç için küçük nükleer patlamalardan yararlanmayı öneren roketlerin nükleer itme sorununu ele aldı.