Pozitif psikoterapi
Teori > Temel ve fiili kapasiteler

Günlük yaşamdaki çatışmaların yanı sıra psikolojik rahatsızlıklara ve hastalıklara yol açabilen iç çatışmalar da genellikle gerçek değer yargılarıyla bağlantılıdır. Bunların arkasında, örneğin sevgi veya adalet kavramları ya da düzenlilik, güven veya sabır gibi pozitif psikoterapide gerçek kapasiteler olarak adlandırılan özellikler vardır. Davranış biçimleri, değerler, erdemler ve çatışmalı fikirler, tüm kültürlerde mevcut olan gerçek kapasitelerin belirli içerikleriyle bağlantılıdır. Her insan, yaşamı boyunca öğrendiği ve geliştirdiği, bireysel deneyimlerden etkilendiği ve kültür ve eğitim yoluyla kalıtsal bir model haline gelen bir kavrama kendi tarzında tepki verir. Örneğin dakiklik veya güven, benzer durumlarda iki farklı kişi tarafından farklı şekilde ele alınacaktır. Sıkıntıya ve hatta fiziksel tepkilere yol açan çatışmalar genellikle, dakiklik veya güven örneğinde olduğu gibi, aktif fiili kapasitelere ilişkin farklı kavramlardan kaynaklanır. Kavramlara verilen farklı değerler, farklı kültürel ve ailevi kavramlardan kaynaklanmaktadır. Temas, başarı ya da adalete kıyasla dakiklik ya da güvenin önemi bir bireyden diğerine farklı görülmektedir. Bu durum çatışmalara yol açabileceği gibi aynı zamanda bir kişinin kavramlarının değiş tokuş edilmesine, öğrenilmesine ve genişlemesine de neden olabilir. 1977 yılında Nossrat Peseschkian "gerçek kapasiteler" terimini ortaya atmıştır.
Peseschkian'a göre her insan iki temel kapasiteye sahiptir: Duygusal ihtiyaçlar olarak birincil kapasitelerde ifade edilen sevme kapasitesi ve ikincil fiili kapasiteler olan sosyal normlarla geliştirilen bilme kapasitesi. Sevme kapasitesi ifadesini sabır, zaman ve güven gibi birincil fiili kapasitelerde bulur. Bilme kapasitesi ise dakiklik, temizlik ve düzenlilik gibi ikincil fiili kapasitelerde ifadesini bulur: "Deneyimlerimizi bilme kapasitesinin yardımıyla yapılandırırız... Öğrenme (deneyim toplama) ve öğretme (başkalarına deneyim kazandırma) kapasitesini içerir."
| Birincil Kapasiteler (Sevme Kapasiteleri) | İkincil Kapasiteler (Bilme Kapasiteleri) |
| --- | --- |
Sevgi/Kabul: Dakiklik
Modelleme: Temizlik
Sabır: Düzenlilik
Zaman: İtaat/Disiplin
İletişim: Politiklik/Uygunluk
Cinsellik/Hassasiyet: Açıklık/Dürüstlük
Güven: Sadakat
Güven: Adalet
Umut: Çalışkanlık/Başarı
İnanç: Tutumluluk
Şüphe: Güvenilirlik
Kesinlik
Birlik: Vicdanlılık
Duygusal ihtiyaçlar ve ilişkiler için kapasite (modelleme yoluyla elde edilir): Sosyal normlar ve ilişkilerin oluşumu (eğitim yoluyla elde edilir)
Peseschkian, öncelikle gelişimin psikoseksüel aşamaları (örneğin oral, anal ve ödipal), özerkliğin gelişimi ve id ile süper ego arasındaki çatışmalarla ilgilenen o dönemin psikanalizine bir tamamlayıcı olarak "Farklılaşma Analitik Teorisi "ni" ( s. 25) geliştirmiştir. Farklılaşma Analizi, hangi spesifik içeriğin daha önceki aşamalarda ortaya çıktığını sorar: Ebeveynlerin sabrı, güvenin gelişimi, koşulsuz kabulde sevgi deneyimi, oral evrede başarılı bir gelişim için gelişimsel bir psikolojik ön koşuldur. "Birincil" olarak bilinen bu kapasiteler, ebeveynlerin doğrudan davranışları ve modellemeleri yoluyla çocuğa aktarılır. Sabırlı olmak (kendine veya başkalarına karşı), güven duymak (kendine, başkalarına veya kadere), zaman ayırmak ve vermek gibi birincil kapasiteler, yeni doğan çocuğun gelişimi için temel gerekliliklerdir. Çocuğun kendi yaşına uygun iç dengesini geliştirebilmesi için sıcaklığa, zamana, sabra ve empatik, koşulsuz kabul görmeye ihtiyacı vardır.
İlk referans kişiyle ilişkinin birincil gerçek kapasiteleri, kişinin kendisiyle ilişki kurmasını, kendisiyle barışık olmasını, kendisini algılamasını, kendisi ve dünya hakkında bir bilinç geliştirmesini ve son olarak iç ve dış çatışmalarla uygun bir şekilde başa çıkmasını mümkün kılar. Birincil kapasite olan "sabır" uygun dürtü kontrolü için ön koşuldur, "güven" kapasitesi ise içsel destek, sıcaklık ve emniyet hissi için gereklidir. Kişinin annesinden, her zaman zamanı ve sabrı olan büyükannesinden aldığı bilinçsiz, sevgi dolu kabul ya da çocuğun kollarına düşmesine izin verecek kadar tamamen güvenebileceği ya da henüz kendi başına gerçekten güvenmediği bir şeye onunla birlikte güvenebileceği babanın içsel figürü ne kadar önemlidir!
Dakiklik, nezaket, açıklık, adalet veya sadakat gibi ikincil fiili kapasiteler genellikle çatışmaların ve yanlış anlamaların çözümünde sosyal normlar olarak rol oynamaktadır. Benzer şekilde, "düzenlilik", batı kültürlerinde ebeveynler ve çocuklar arasında ve aynı zamanda çiftlerin kendi aralarındaki çatışmaların en sık rastlanan içeriklerinden biridir. İkincil bir kapasite olan "adalet" ve adaletsizlik deneyimi, kabullenmeyi sevmek, anlamak için zaman ayırmak ve sabırlı olmak suretiyle tekrar tekrar yüzleşilmeli ve dengelenmelidir. Disiplinin bir ifadesi olarak "itaat", tarihi nedenlerden ötürü demokratik Almanya'da pek değer görmez, ancak buna rağmen genel olarak hayatın bir gerçeği olarak kabul edilir ve okullarda yapıcı olarak görülür. kararlar, kurallara uyma zorunluluğu tarafından bir kenara bırakılır. Ancak bu, eğitimde en sık rastlanan çatışma faktörlerinden biridir. Psikoterapide, süperego çatışmaları, suçluluk çatışmalarının tetikleyicisi olarak dinin damgasını vurduğu durumlarda öne çıkmaktadır.
Kültürlerarası bir perspektiften bakıldığında, Doğu kültürlerinde sevgi, güven ve temas gibi birincil kapasitelere daha fazla değer verilirken, Batı kültürlerinde düzenlilik, dakiklik ve temizlik gibi ikincil kapasitelerin daha keskin bir şekilde telaffuz edilmesi dikkat çekicidir. Bu vurgu, örneğin bebeğin beslenme saatlerinin belirlendiği ve ana yemeğin tam olarak ne zaman yeneceğine dair net kuralların ortaya konduğu erken çocukluk döneminde bile belirlenmektedir. Bu farklılıklar sıklıkla yanlış anlamalara, aynı zamanda çatışmalara ve yargılara yol açmaktadır.
Pozitif psikoterapi, duyguların tetikleyicisi olarak çatışmaların spesifik içeriğini analiz eder ve danışmanlık veya terapide iç ve dış çatışmalara veya değerlere ve bu çatışmaların içeriği olan kapasitelere odaklanır. Acı çekmeye yol açan duygular ya da fiziksel semptomlar, zıt kavramların çatışması içinde işleyen değerler olarak anlaşılabilir. Bu bağlamda çatışma merkezli süreç, tetikleyicilerden ziyade tetikleyicilere neden olan çatışmanın tanımlanması ve üzerinde çalışılmasına odaklanır.