Borderline kişilik bozukluğu

| Borderline kişilik bozukluğu |
| --- | --- |
Diğer adlar: Duygusal dengesizlik kişilik bozukluğu – dürtüsel veya borderline tipi Duygu şiddeti bozukluğu Histeri Histerik kişilik

Çaresizlik, Edvard Munch (1894). Ressamın borderline kişilik bozukluğu olduğu tahmin edilmektedir.
Uzmanlık: Psikiyatri, klinik psikoloji
Belirtiler: Dengesiz ilişkiler, öz farkındalık ve duygular; dürtüsellik; zaman zaman kendini gösteren intihara yönelik fikir ve kararlar, kendine zarar verme; terk edilme korkusu; kronik bir boşluk hissi; yersiz öfke; gerçeklikten kopma hisleri
Komplikasyon: İntihar, kendine zarar verme
Süre: Uzun süreli
Nedenleri: Genetik, travma
Risk faktörü: Aile geçmişi, travma, taciz
Tanı: Semptomlar üzerine
Ayırıcı tanı: Bipolar bozukluk, Bağımlı kişilik bozukluğu, Çoklu kişilik bozukluğu, Duygudurum bozukluğu, Travma sonrası stres bozukluğu, Kompleks travma sonrası stres bozukluğu, madde bağımlılığı, DEHB, B kümesi kişilik bozuklukları (narsistik, antisosyal veya histrionik kişilik bozuklukları)
Tedavi: davranış terapisi, konuşma terapisi
Prognoz: Zamanla iyiye gider, genellikle 30 yaşından sonra ve bazı durumlarda 40 yaşından itibaren kesin bir gerileme gözlenir.
Sıklık: Nüfusun yaklaşık %1.6'sında görülür. Bazı kaynaklar bunun %6'ya kadar çıktığını gösterir.
Ölüm: Hastalık teşhisi koyulan kişilerin %8 ila %10'u intihardan ölür.
Borderline kişilik bozukluğu (BPD)  ya da duygusal dengesizlik kişilik bozukluğu (EUPD), uzun süreli dengesiz ikili ilişkiler, bozuk bir öz farkındalık ve şiddetli duygusal tepkiler tarafından karakterize olunan bir çeşit kişilik bozukluğudur. Bu hastalıktan etkilenen bireyler, duygusal durumlarını sağlıklı veya normal seviyede tutmakta zorlanmalarından ötürü genelde kendine zarar vermek gibi tehlikeli fiillerde bulunurlar. Aynı zamanda boşluk hissi, terk edilme korkusu ve derealizasyondan muzdarip olabilirler.
BPD'nin belirtileri diğer insanlara göre normal olarak görülen durumlar tarafından tetiklenebilir. BPD tipik olarak kendini erken erişkinlikte gösterir ve çeşitli olaylarda ortaya çıkabilir. Madde bağımlılığı, depresyon ve yeme bozuklukları genel olarak BPD ile ilişkilendirilebilir. Hastalığa sahip bireylerin %8 ila %10'u intihar sebebiyle hayatını yitirir. BPD, genel olarak toplum, medya ve özellikle de psikiyatrik alandaki bilgi kirliliği ve damgalanma sebebiyle yeterince tedavi ve teşhis alamaz.
BPD'nin ortaya çıkma sebebi kesin olarak bilinmese de genetik, sosyal ve çevresel faktörlerin bir araya gelmesinden oluştuğu düşünülür. Yakın bir akrabasında BPD teşhisi olan birinin kendinin de BPD teşhisi alması, sıradan bir insandan yaklaşık beş kat daha muhtemeldir. Olumsuz hayat koşullarının hastalıkta etkili olduğu görülmektedir. Altında yatan mekanizma ile frontolimbik nöronların iletişim ağının bir bağlantısı olduğu bilinir. BPD; Amerikan Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı'nda kişilik bozukluklarının dramatik kümesinde antisosyal, histrionik ve narsist kişilik bozukluklarıyla beraber sınıflandırılır. BPD, diğer kişilik bozukluklarıyla birlikte; duygudurum bozuklukları, madde bağımlılığı veya diğer rahatsızlıklarla karıştırılabilir. Bu yüzden teşhisi zordur.
BPD genellikle bilişsel davranışsal terapi (CBT) ya da diyalektik davranış terapisi (DBT) gibi psikoterapilerle tedavi edilir. DBT, hastalıktaki intihar oranını gözle görünür oranda azaltır. BPD terapisi birebir veya bir grupla yapılabilir. İlaçlar BPD için bir tedavi edici özellik göstermezler ama BPD ile gelen semptomları yatıştırmaya yarayabilirler. Quetiapine ve SSRI antidepresanları hastalık için yaygın reçete edilen ilaçlar arasındadır ama etkileri kesin değildir. 2002'ye ait bir araştırmada fluvoksamin'in (SSRI grubu antidepresan) kadın hastalardaki ani ruh durumu değişimlerini büyük oranda önlediği görülmüştür ama daha yakın tarihli araştırmalar hastalığın ilaçla tedavisine verdiği cevabın yoğunlukla belirsiz olduğunu gösterir. Hastalığın ileri düzey örneklerinde hasta, geçici süreliğine hastaneye kaldırılabilir.
Bir yıl içerisindeki insanların %1.6'sı BPD teşhisi alırken bazı varsayımlar ve tahminlere göre bu oran %6'yı bulmaktadır. Kadınlar, erkeklere oranla BPD teşhisini üç kat daha sık alır. Bu kişilik bozukluğunun yaşlı insanlar arasında daha nadir görüldüğü gözlemlenir. BPD teşhisli insanların yarısından fazlasının on yıllık bir periyotta iyiye gittiği gözlemlenir. Hastalıktan etkilenen bireyler sağlık hizmetlerini oldukça aktif ve yüksek tüketir. Hastalığın adı, "sınır çizgisi" anlamına gelen, nevroz ile psikoz arasındaki sınırı sembolize eden ve günümüzde kabul görmeyen bir görüş üzerine kullanılan bir sözcükten alması sebebiyle hâlen devam eden bir tartışma konusudur. Hastalığın adındaki "sınır çizgisi" klinik olarak günümüzde kabul görmemekte ve hastalığın psikiyatrik tanısını yansıtmamaktadır.