Sovyetler Birliği'nde Kürtler
Tarihçe > Sovyetler Birliği dönemi > Büyük Yurtseverlik Savaşı'nda Kürtler

Sovyetler Birliği Savunma Halk Komiserliği arşivlerine dayanarak yaptığı araştırmalarda Sovyet Kürtleri'nin Büyük Yurtseverlik Savaşı'na katıldıkları ve savaşta önemli yararlılıklar gösterdiği ifade edilmiştir. Savaş döneminde Kürtlerin büyük bölümü kırsal kesimlerde yaşamaktaydı ve geneli kolhozlarda çalışmaktaydı. Sovyet Kürtleri ya cephede ya de cephe gerisinde Kızıl Ordu'ya destek vererek Sovyetler Birliği'ne destek vermişlerdir. 1941'de Kervansara ve Alagez bölgesindeki Kürt köylerinde çalışan kolhozcuların düzenledikleri miting sonrası aldıkları karar "Bizler Şanlı Kızıl Ordu'muzla birlikte kanımızın son damlasına kadar, bizlere özgürlük ve mutluluk veren yurdumuzu savunacağız. Faşizmin ezilmesi için, bizler Lenin'in partisi etrafında daha sıkça kaynaşacağız" şekilde idi. Benzer olarak Laçın'e bağlı Minkend köyü kolhozcuları da düzenledikleri miting sonrası Kızıl Ordu'yu destekleyeceklerini duyurdu. Savaşın devam ettiği yıllarda Sovyetler Birliği Komünist Partisi'ne pek çok Kürt kabul edildi, 1943 yılında 31, 1944 yılında 46, 1945'in ilk yarısında ise 30 Sovyet Kürt parti üyesi oldu. Sovyet partizanlarına katılan çok sayıda Kürt vardı. Sovyet Kürdü Samand Siyabendov'a savaşta gösterdiği yararlılıklardan ötürü savaşın devam ettiği sırada 1 Ekim 1941'de Sovyetler Birliği Kahramanı unvanı verildi. Benzer şekilde Eliyê Ebdilrehman, Romanya, Polonya, Çekoslovakya, Ukrayna ve Beyaz Rusya topraklarında Nazilere karşı savaştı ve 1. sınıf Partizan Madalyası, Zafer Madalyası, Moskova Savunması Madalyası ve Kafkasya Savunması Madalyası olmak üzere toplam dört madalyayla ödüllendirildi. Leningrad Savunması'nda çok sayıda Kürt subay yer aldı. Sivastopol Kuşatması sırasında Azerbaycanlı Kürt keskin nişancı Ahmedov 1941 yılında toplam 17 Nazi askeri öldürürken, Navrozov 1942'de toplam 80 Nazi askeri öldürdü. Stalingrad Muharebesi'nde Nazilere karşı kararlı bir şekilde savaşan Ermenistan ve Azerbaycan'da Aloyan, Asadov, Şamilzade ve Ahmedov gibi çok sayıda Kürt Sovyetler Birliği'ni savundu. Ukrayna Partizanları saflarında Volın Oblastı'nda Nazilere karşı savaşan bir Kürt olan Karaseva Sovyetler Birliği Kahramanı ilan edildi ve 1. sınıf Partizanları Madalyası aldı. Ermenistan Kürdü Yarmatov ve Azerbaycan Kürdü Şirnov gibi kişiler Macaristan'da Nazilere karşı savaşta yer aldı. Bazı Sovyet Kürtleri Ağustos-Eylül 1945 arasında Japon İmparatorluğu'na karşı yürütülen savaşa da katıldı, örneğin Kürt binbaşı Ayoev, bu süre zarfında Mançurya'daki motorlu topçu alayı ikinci komutanı idi. Sovyetler Birliği Mareşali İvan Bagramyan Kürtlerin savaşa katılımları hakkında "Büyük Anayurt Savaşı yıllarında, sayesinde, tarihte ilk kez ulusal özgürlük ve mutluluğa eriştikleri ülkeleri yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalınca, Kürtler de diğer kardeş halklar gibi ateşli Sovyet yurtseverleri olarak kendilerini gösterdiler. Cephede birlikte savaşma sonrası elde edebildiğim Kürtler, bütün Sovyet savaşçıları gibi kendi askerî görevlerini namusluca, onurla yerine getirdiler." ifadelerini kullandı. Savaşın devam ettiği yıllarda Sovyetler Birliği Komünist Partisi'ne kabul edilen Kürtler mevcuttur. 1943 yılında 31, 1944 yılında 46, 1945'in ilk yarısında ise 30 Sovyet Kürdü partiye kabul edildi. Kürt edebiyatçı Cigerxwîn savaşın devam ettiği 1943 yılında Rohani dergisinde kaleme aldığı Kızıl Ordu'yu desteklediği şiirinde şu dizeleri yazdı;
| --- | --- |
Kürtçe  Ey Kurd tu bizanî be ku cîhan her dem û dor e,  Serbestî û azadî kotek û zor e,  Zincîrê ji gerdenê xwe bişikin e û were meydana,  Îdî tu netirs e pişt û bira Leşkerê Sor e.: Türkçe  Ey Kürt bil ki dünya demu devrandır,  Özgürlük ve serbestlik kavgayla kazanılır,  Gerdanındaki zinciri kır, artık çık meydana,  Korkma, büyük destekçin Kızıl Ordu'dur.