Safiyyüddin Urmevî

Safiyyüddin Urmevî
Safiyü'd-Din Urmevî veya tam adı Safiyeddin Abdülmümin bin Yusuf bin Fahir (ö. 28 Ocak 1294), İran müziğinin bilinen ilk bestecisi ve müzikologudur. Tam adı Safiyüddin Abdülmümin bin Yusuf bin Fahir'dir.
Doğum tarihi değişik kaynaklarda farklı farklı bildirilmekle beraber (1224,1237) Yılmaz Öztuna tarafından 1217 olarak belirtilmektedir. Güney Azerbaycan'da Urmiye (eski adı "Rızaiye") şehrinde doğmuştur. Eğitimini büyük ihtimalle Bağdat'ta tamamlayan Urmevî, müzik, hat (güzel yazı) ve edebiyat gibi sanatlarla birlikte devrinin pozitif bilimlerinde de donanıma sahiptir.
Bu eğitimin ardından Bağdat'ta son Abbasi halifesi Mutasım'ın sarayında baş müzisyen, kütüphane müdürü ve nedim olarak görev yaptı. 1258'de Bağdat'ı alan Hulagû, Urmevî'yi kendi hizmetine aldı.
Urmevî, yalnızca bir besteci ya da icracı değildir. O, kendisinden 136 yıl sonra gelecek olan ve Türk musıkîsinin pîri sayılan Abdülkadir Meragi'nin de bağlı olduğu Sistemci okulun kurucusu kabul edilir. Kendinden önce gelen bütün müzikologlar eski Yunan müzikologlarını takip ve tekrar ederken O, bir sekizlide 17 aralık ve 18 ses belirledi ve bu sistemi oturttu. Bu sistem kendisinden sonra asırlarca etkisini sürdürmüş ve hatta 20.yy Türk müzikologlarına kadar yaşatılmış ve yaşatılmaktadır.
Kaynaklar, O'nun İsfahan'da bulunduğu sıralar nüzhe ve mugnî adlarında iki çalgı icat ettiğini yazarlar. Bunlar bugün her ne kadar unutulmuşsa da günümüze ulaşmış iki büyük eseri çağlar ötesinden bizleri selamlamaktadır: Risâletü'ş-Şerefiyye fi'n-Nisabi't-Telifiyye ve Kitab'ül-Edvar. Bu eserler devrin genel icabı olarak Arapça yazılmışlardır. Belki bunlardan da önemlisi Urmevî'nin günümüze ulaşan Nevruz Beste'sidir. Bu eser, Türk musıkîsinin elimizde bulunan ilk eseri olmak önemini taşır, eser seslendirilmemiştir.
28 Ocak 1294 günü İsfahan'da hayata veda etmiştir.
| g t Klasik Türk müziği bestecileri |
| --- | --- |
Abdi Efendi (Tulum) ·  Abdullah Yüce ·  Abdülaziz Efendi (Hekimbaşı) ·  Abdülkadir Meragi ·  Abdülkadir Töre ·  Ahmet Çalışır ·  Ahmet Irsoy ·  Ahmet Üstün (şarkıcı) ·  Alaeddin Şensoy ·  Alâeddin Yavaşca ·  Ali Efendi (tamburi) ·  Ali Fuat Aydın ·  Ali Rıza Avni Tınaz ·  Ali Rıza Şengel ·  Ali Ufkî Bey ·  Amir Ateş ·  Aleko Bacanos ·  Basmacı Abdi Efendi ·  Bekir Sıdkı Sezgin ·  Benli Hasan Ağa ·  Mesut Cemil ·  Cüneyd Kosal ·  Dilhayat Kalfa ·  Ebuishakzade Mehmed Esad Efendi ·  Ekrem Güyer ·  Emin Ongan ·  Erdinç Çelikkol ·  Erol Sayan ·  Fahri Kopuz ·  Faik Bey (Hacı) ·  Feriha Tunceli ·  Ferit Sıdal ·  II. Gazi Giray ·  Giriftzen Asım Bey ·  Gültekin Çeki ·  Gündoğdu Duran ·  Hacı Arif Bey ·  Hâfız Post ·  Hamparsum Limonciyan ·  Hasan Ferit Alnar ·  Hayri Yenigün ·  Hüseyin Mayadağ ·  İlgün Soysev ·  İsmail Hakkı Bey ·  Kadı Fuat Efendi ·  Kadri Çelebi ·  Sadettin Kaynak ·  Kazasker Mustafa İzzet Efendi ·  Kemani Serkis Efendi ·  Kemençeci Vasilaki ·  Lavtacı Andon ·  Lemi Atlı ·  Leon Hanciyan ·  Mahmud Hüdayi ·  Manyasizade Refik Bey ·  Mehmet Reşat Aysu ·  Mısırlı İbrahim Efendi ·  Musa Süreyya Bey ·  Muzaffer İlkar ·  Muzaffer Özpınar ·  Zeki Müren ·  Müzehher Güyer ·  Necdet Varol ·  Necdet Yaşar ·  Necil Kazım Akses ·  Neveser Kökdeş ·  Osman Babuşçu ·  Semahat Özdenses ·  Melahat Pars ·  Pınar Köksal ·  Radife Erten ·  Rahmi Bey ·  Rakım Elkutlu ·  Rıdvan Aytan ·  Rüştü Eriç ·  Sabite Tur Gülerman ·  Sadullah Ağa (Hacı) ·  Safiyyüddin Urmevî ·  Santurî Ethem Bey ·  Leyla Saz · Selahattin Erköse ·  Selahattin İnal (besteci) ·  Selahattin Pınar ·  III. Selim ·  Suphi Ziya Özbekkan ·  Şekerci Cemil Bey ·  Şerif İçli ·  Şerif Muhittin Targan ·  Şevki Bey ·  Tamburî Cemil Bey · Tanburi İsak Efendi ·  Tatyos Efendi ·  Turhan Taşan ·  Türk Beşleri ·  İsak Varon ·  Yesari Asım Arsoy ·  Yıldız İrengün ·  Yorgo Bacanos ·  Zati Arca ·  Zekai Dede Efendi ·  Zeki Arif Ataergin ·  Zeki Duygulu ·  Zeynettin Maraş