stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mihail Gorbaçov
Kişisel yaşamı > Kişiliği

Gorbaçov'un üniversite arkadaşı Mlynář, onu "sadık ve dürüst" olarak tanımladı. Kendine güvenen, kibar, ve nazikti, mutlu ve iyimser bir mizacı vardı. Kendini küçümseyen mizah ve bazen küfürler kullandı ve sık sık kendisinden üçüncü şahıs olarak bahsetti. Yetenekli bir yöneticiydi ve iyi bir hafızası vardı. Çok çalışan ya da işkolik olan Genel Sekreter olarak sabah 7:00 ya da 8:00'de kalkar ve 1:00 ya da 2:00'ye kadar yatmazdı. Batı banliyölerinden sabah 9 ila 10 arasında işe gidip akşam 8 civarında eve dönüyordu. Taubman, Gorbaçov'u "son derece düzgün bir adam" olarak nitelendirdi; Gorbaçov'un "yüksek ahlaki standartlara" sahip olduğunu düşünüyordu.
Zhores Medvedev onun yetenekli bir hatip olduğunu düşünüyordu ve 1986'da Leon Troçki'den bu yana "Gorbaçov muhtemelen Parti'nin üst kademelerindeki en iyi konuşmacıdır" demişti. Medvedev ayrıca Gorbaçov'u Brejnev, Andropov ve Çernenko'da olmayan "karizmatik bir lider" olarak değerlendirdi. Doder ve Branson onu "şüphecileri entelektüel olarak baştan çıkarabilen, her zaman onları kendi tarafına çekmeye çalışan ya da en azından eleştirilerini köreltmeye çalışan bir büyücü" olarak nitelendirmiştir. McCauley, Gorbaçov'un liderlik döneminin büyük bölümünde sertlik yanlısı Marksist-Leninistler ile liberaller arasında başarılı bir şekilde manevra yaparak "büyük bir taktik beceri" sergilediğini düşünmekle birlikte, kısmen "ayaküstü politika yapmaya yatkın" olduğu için "stratejik, uzun vadeli düşünmekten ziyade taktiksel, kısa vadeli politikada çok daha yetenekli" olduğunu da sözlerine ekledi.
Kişisel eleştirilere karşı duyarlıydı ve kolayca alınabiliyordu. İş arkadaşları, görevlerini yarım bıraktığı için sık sık hayal kırıklığına uğruyorlardı, ve bazen de onun tarafından takdir edilmediklerini ve gözden çıkarıldıklarını hissediyorlardı. Biyografi yazarları Doder ve Branson, Gorbaçov'un "kişisel yaşamında düzene eğilimi olan" bir "püriten" olduğunu düşünüyorlardı. Doder ve Branson, Gorbaçov'un "özünde bir Rus, sadece sınır bölgelerinde yaşayan insanların olabileceği kadar yoğun bir vatansever" olduğunu düşünüyorlardı. Taubman eski Sovyet liderinin "kendini beğenmişlik ve kendini haklı görme duygusu" ile bazı meslektaşlarını rahatsız eden "ilgi ve hayranlık ihtiyacı" olduğunu belirtmiştir. Ayrıca Gorbaçov'un, ülke içindeki popülaritesinin azaldığı 1990'da, Sovyetler Birliği'nde eleştirildiği bir özellik olan "yurtdışında aslanlaştırılmaya psikolojik olarak bağımlı" hale geldiğini düşünüyordu. McCauley, "onun zayıf yönlerinden birinin eylemlerinin sonuçlarını öngörememesi olduğu" görüşündeydi.
Ölümü

Mihail Gorbaçov, 30 Ağustos 2022 Salı günü Moskova'da hayatını kaybetmiştir. Moskova Merkez Klinik Hastanesi'ne göre, ölümü "ağır ve uzun süreli bir hastalık" sonrası gerçekleşti. Gorbaçov, Moskova'daki Novodevichy Mezarlığı'na, 1999'da ölen eşi Raisa'nın yanına defnedildi.
Ronald Reagan ve Mihail Gorbaçov, 1986 Reykjavik zirvesinde.
Mihail Gorbaçov (2013)
Gorbaçov'un resmî Sovyet portresi. Gorbaçov'un birçok resmî fotoğrafında ve görsel tasvirinde kafasındaki doğum lekesi çıkartılmıştır.
Gorbaçov Kudüs'teki Batı Duvarı'nda, 16 Haziran 1992
SBKP Merkez Komitesi Genel Sekreteri Mihail Gorbaçov, VLKSM'nin 20. Kongresi'nde konuşuyor. Kremlin Kongre Sarayı.
Azerbaycan hanlıkları

Azerbaycan hanlıklar, XVIII - XIX
Kafkasya, XVIII - XIX.
Güney Kafkasya'daki hanlıklar
1747-1844 yılları arasında Ermenistan-Azerbaycan bölgesindeki hanlıkları gösteren bir harita
Azerbaycan hanlıkları, Güney Kafkasya'da 1747-1844 yılları arasında fiilen bağımsız olan ve çoğunlukla Türk (Azerbaycanlı) kökenli hanedanlarca yönetilen hanlıklardır.
Bu hanlıklar önce İran'ı yöneten Safevi Hanedanı, Afşar Hanedanı ve Kaçar Hanedanı'nın egemenliğinde kalmıştır. 1813'te imzalanan Gülistan Antlaşması ile Rus İmparatorluğu'nun egemenliği altına girmiştir.
Kuzey Azerbaycan hanlıkları, Nadir Şah'ın ölümünü müteakip bağımsız olduktan sonra, bir daha İran hakimiyetine girmediler. Kendi aralarında sıkça yaşanan egemenlik mücadeleleri sonucunda zaman zaman birbirlerine boyun eğseler de, bağımsızlıklarını 19. yüzyılın başlarında uğradıkları Rus istilasına kadar sürdürdüler. Güney Azerbaycan hanlıkları ise zaman zaman İran egemenliğinden çıksa da, genel olarak hakimiyetleri döneminde sürekli İran'ın desteğini alma gereği duymuşlardır.
Gülistan Antlaşması ile Rusya'ya geçenler

Bakü Hanlığı
Şirvan Hanlığı
Derbent Hanlığı
Karabağ Hanlığı
Gence Hanlığı
Şeki Hanlığı
Kuba Hanlığı
Talış Hanlığı'nın bir kısmı
İlisu Hanlığı
Türkmençay Antlaşması ile Rusya'ya geçenler

Talış Hanlığı (Tamamen)
Nahçıvan Hanlığı
Revan Hanlığı
İran'da kalanlar

Urmiye Hanlığı
Erdebil Hanlığı
Maku Hanlığı
Marağa Hanlığı
Karadağ Hanlığı
Halhal Hanlığı
Zencan Hanlığı
Merend Hanlığı
Osmanlı Azerbaycan'ında Cemaâtler

Car-Balaken Cemaati
Şuragel Cemaati
Not

Tarih Atlası, Saygı Yayınları, Sayfa 23
Azerbaycan hanlıklar, XVIII - XIX
Ayşegül Yordam

| Ayşegül Yordam |
| --- | --- |
Milliyet: Türk
Meslek: Müzisyen

Ayşegül Yordam, Türk müzisyendir. Geleneksel halk türküleri söylemektedir.
1994 yılında ilk solo çalışması olan “Güzelleme” adlı albümü çıkardı. Albümlerinde geleneksel ve Batı müziği enstrümanlarını bir arada kullandı.
Canlı olarak kaydedilen Farfara albümü ile dünya müziğinin saygın dergilerinden Froots'un 2006 Mart sayısı listesine girdi. Grup Yorum'un "Sıyrılıp Gelen" albümüne adını veren parçayı okudu. Halen İstanbul'da yaşamakta ve çeşitli projeler ile müzik alanında çalışmalarına devam etmektedir.
Albümleri

Güzelleme (1994)
Güzelleme 2 (1995)
Güzelleme 3 (1997)
Güz (1999)
Güzelleme 4 (2000)
Yağmur (2004)
Farfara (2005)
N'ettim Size (2007)
Fadıl Hoca (akademisyen)

Prof. Dr. Fadil Hoca, 10 Temmuz 1963 tarihinde Makedonya’da-Gostivar’da doğdu. Gostivar‘lı bir aileden gelmektedir. İlk okul ve lise öğrenimini Gostivar’da, ana dili olan Türkçe dilinde tamamladı.
Lisans eğitimini, UKIM - Üsküp Filoloji Fakültesi’nde tamamladı. Yüksek lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi, Türkiye Cumhuriyeti’nde yaptı. Doktora derecesini ise UKIM - Üsküp Kiril ve Metodiy Üniversitesi Filoloji Fakültesi’nde tamamladı.
Evli ve iki çocuk babasıdır.
Görevler

•   1989 – 2019: Üsküp Kiril ve Metodiy Üniversitesi, Filoloji Fakültesi Öğretim Üyesi
•	199?: Makedonya Türk Demokratik Partisi (TDP) Kurucu Üyesi, Üsküp
•	1997: ADEKSAM Eğitim ve Kültür Derneği’nin Kurucu Üyesi, Gostivar
•	2000 – 2004: ADEKSAM Eğitim ve Kültür Derneği Başkanı, Gostivar
•	2004 – 2008: MATÜSITEB (Makedonya Türk Sivil Toplum Teşkilatları Birliği) Genel Başkanı
•	2008 – 2012: Makedonya Türk Demokratik Partisi (TDP) Aydınlar Heyeti Üyesi, Üsküp
•	2009 – 2019: HİKMET Uluslararası Hakemli İlmi Araştırmalar Dergisinin Genel Yayın Yönetmeni
•	2010 – 2014: EL-HİLAL Yardımlaşma Teşkilatı Merkez Başkanlık Üyesi, Üsküp
•	2010 – 2013: İştip ‘Gotse DelçFev’Üniversitesi Misafir Öğretim Üyesi
•	2013 – 2017: Makedonya Eğitim ve Bilim Bakanlığı (MON) bünyesinde, Türkçe dilinde yapılan lise giriş sınavları Komisyon Başkanı
•	2014: “ŞAR-VARDAR” Bilim ve Kültür Vakfı’nın Kurucu Üyesi, Gostivar
•	2014 – 2022: Uluslararası Vizyon Üniversitesi’nin Kurucu Rektörü, Gostivar
•	2015 – 2020: Trakya Üniversitesi, Balkan Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Bilim Kurulu Üyesi, Edirne-Türkiye
•	2017 – 2022: BAL-TAM Dergisi Bilim Kurulu Üyesi, Prizren, Kosova
•	2017 – 2025: Makedonya Adalet Bakanlığı bünyesinde, Osmanlı-Türkçesi ve Türkçe-Makedonca yeminli tercümanlar Komisyonu Başkanı
•	2019 – 2020: Güneydoğu Avrupa Üniversiteler Birliği (ACEU) Dönem Başkanı
•	2021 – 2025: Uluslararası Vizyon Üniversitesi Yayınları (Akademik Ders Kitapları) ve Vision International Refereed Scientific Journal Genel Yayın Yönetmeni, Gostivar
•	2022 – 2024: Uluslararası Vizyon Üniversitesi Senato Başkanı, Gostivar
•	2025: Uluslararası Vizyon Üniversitesi Senato Üyesi, Gostivar
•	2025: Uluslararası Vizyon Üniversitesi Balkan Araştırmaları Enstitü Müdürü, Gostivar
•	Türk Dünyası Sosyal Bilimler Kongresi Bilim ve Hakem Kurulu Üyesi
•	Uluslararası Akdeniz Sosyal Bilimler Kongresi Onur Kurulu Üyesi
•	Uluslararası Balkan Türkolojisi Sempozyumu Bilim Kurulu Üyesi
•	Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi (OMAD) Hakem Kurulu Üyesi
Eğitim

•   Lisans Eğitimi: Üsküp Filoloji Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü (1983-1987)
•	Yüksek Lisans Eğitimi: Türkiye Cumhuriyeti, İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi (Eski Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı), Tez: “Veysi Uskubi Divanı’nın Tahlili” (1996-1998)
•	Doktora Eğitimi: ‘Kiril ve Metodiy’ Üniversitesi – Üsküp, Makedonya, Tez: “Türk-Çağatay Şairi ve Devlet Adamı Babür Şah’ın Divanı – Gazeliyat Bölümü Tahlili” (2001-2005)
Ödülleri

• 2013: Üsküp ‘Kiril ve Metodiy’ Üniversitesi (UKIM) tarafından Yılın Bilim Adamı ödülü takdim edildi.
• 2014: Türk Kültürünün Gelişimine Katkı Ödülü, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü tarafından, Türkiye Ankara’da verildi.
•	2015: Balkanlar’da Türk Kültürünün Gelişimine Hizmet Ödülü, Prizren, Kosova Cumhuriyeti Eğitim ve Kültür Merkezi tarafından verildi.
•	2018: Hizmet Nişanı, TÜRKSOY tarafından 26 Ekim’de, Ankara, Türkiye Cumhuriyeti’nde takdim edildi.
•	2022: Gostivar Civarında Eğitim ve Bilimin Gelişimine Katkı Plaketi, Gostivar Belediyesi Meclisi tarafından verildi.
•	2023: Türk Dilinin Tanıtımına Katkı Özel Ödülü, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 100. yılı anısına Türkiye - Sakarya Üniversitesi’nde takdim edildi.
Kitapları

-	Поезија од Јазикот на Лејла и Меџнун (Leyla ve Mecnun Dilinden Şiirler – Tercüme), 1999, Prizma Y. Gostivar – Makedonya
-	Mотивите и Формите во Турската Диванска Поезија (Türk Divan Şiirinde Kullanılan Mazmunlar), Ders Kitabı, Üsküp Üniversitesi Filoloji Fakültesi Yayınları, Üsküp, 2012
-	Veysi “Üskübi” Divanı Tahlili, Balkan Kitaplığı Yayınları, Edirne, 2014
-	Balkanlar’da Türk Kültür Mirası 1-2, Uluslararası Vizyon Üniversitesi Yayınları, Gostivar, 2023-2024
-	1914-2024 Makedonya’da Türkçe Eğitim Tarihi (Prof. Dr. Fadıl Hoca – Prof. Dr. Abdülmecit Nuredin), Uluslararası Vizyon Üniversitesi Yayınları, Gostivar, 2024
-	Üsküplü İshak Çelebi’nin Divanı’nın Tahlili (Gazeliyat Bölümü), Uluslararası Vizyon Üniversitesi Yayınları, Gostivar, 2025
İsmail Caferpur

| İsmail Caferpur |
| --- | --- |

Doğum: 05 Mart 1925(1925-03-05) Salmas, Sadaqian
Ölüm: 18 Şubat 1977 (51 yaşında) Bakü, Azerbaycan
Önemli eser: Vatanı için ölen ölümsüzdür!
Önemli ödülleri: 21 Azer Madalyası

İsmail Caferpur, Azerbaycanlı oryantalist, şair. Azerbaycan Millî Hükûmeti döneminde partizan müfrezesinin başına, Salmas şehrinin askeri komutanlığına ve Salmas ve Tebriz şehirlerinde polis şefliğine atandı. Çalışmalarıyla "21 Azer" Madalyası aldı. Azerbaycan Millî Hükûmeti'nin düşmesinden sonra Bakü'ye taşındı ve BDU'nun Şarkiyat Fakültesi'nden mezun oldu. Burada bilimsel ve edebi faaliyetlerde bulundu.
Hayatı

İsmail Caferpur 5 Mart 1925'te Güney Azerbaycan'da, Türkiye sınırına yakın olan Salmas ilçesine bağlı Sadaqian köyünde doğdu. 1942'de Tude Partisi'ne katıldı ve Salmas'ta propaganda bölümünde çalıştı. Daha sonra bir partizan grubunun üyesi olarak çalıştı. Azerbaycan Millî Hükûmeti döneminde partizan müfrezesinin başı, Salmas şehrinin askeri komutanıydı. Devrimci faaliyetlerinden dolayı "21 Azer" madalyası ile ödüllendirildi. Teğmen rütbesini aldıktan sonra, Salmas şehir milislerinin başına atandı. 1945'in sonunda Tebriz şehri milis departmanının başına getirildi. Azerbaycan Millî Hükûmeti'nin dağılmasından sonra Kuzey Azerbaycan'a taşındı. Burada 1947'de diş hekimliği okulundan ve 1956'da BDU Şarkiyat Fakültesi'nden mezun oldu.
18 Şubat 1977'de Bakü'de öldü.
Yaratıcılığı

Edebiyat faaliyetlerine 1948 yılında başladı. İlk şiir toplusu "Kahramanın Düşünceleri" 1956'da "Azerneşr"da yayınlandı. 1956-1958 yıllarında "Azerbaycan" gazetesinin özel muhabirliğini yaptı ve daha sonra Moskova'da Maksim Gorki adına Dünya Edebiyatı Enstitüsü'nde okudu. Ayrıca Azerbaycan Demokrat Partisi'nin yayın organı olan "Azerbaycan" gazetesinde kurgu bölümünün başkanı olarak çalıştı.
Mia Zapata

| --- | --- |
Dosya:MiaZapata.jpg
Genel bilgiler
Doğum: Mia Katherine Zapata 25 Ağustos 1965(1965-08-25) Chicago, ABD
Ölüm: 7 Temmuz 1993 (27 yaşında) Seattle, ABD
Tarzlar: Punk rock hardcore punk riot grrrl
Meslekler: Şarkıcı
Etkin yıllar: 1986–1993
İlişkili hareketler: The Gits

Mia Katherine Zapata (d. 25 Ağustos 1965, Chicago - ö. 7 Temmuz 1993, Seattle), Seattle punk grubu The Gits'in baş şarkıcısı olan Amerikalı bir müzisyendi.
Hayatı

Ortaya çıkan grunge sahnesinde övgü toplayan Zapata, 1993 yılında 27 yaşında bir müzik mekanından eve dönerken öldürüldü. Suç, katili Jesus Mezquia'nın 2003 yılında tutuklanmasından önce on yıl boyunca çözülemedi. Mezquia yargılandı, hüküm giydi ve 36 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Modestas Vorobjovas

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Doğum tarihi:  30 Kasım 1995 (29 yaşında)
Doğum yeri:  Vilnius, Litvanya
Boyu:  1,77 m (5 ft 9+1⁄2 in)
Mevkii:  Orta Saha
Kulüp bilgileri
Kulübü:  İstanbulspor
Numarası:  6
Altyapı kariyeri
-2013:  FK Šiauliai
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2013-2015 |  FK Šiauliai |  63 |  (0) |
| 2016-2018 |  FK Trakai |  77 |  (4) |
| 2019-2020 |  FK Žalgiris |  44 |  (1) |
| 2020-2021 |  FC UTA Arad |  53 |  (3) |
| 2022-2023 |  FC Chindia Târgoviște |  33 |  (0) |
| 2023- |  İstanbulspor |  49 |  (2) |
| Toplam |   |  319 |  (10) |
Millî takım kariyeri‡
| 2013 |   Litvanya U-19 |  2 |  (0) |
| 2017- |   Litvanya |  40 |  (1) |
| Toplam |   |  42 |  (1) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 17 Mart 2025 (2025-03-17) 
Modestas Vorobjovas (d. 30 Kasım 1995), Litvanyalı profesyonel futbolcu. Orta Saha mevkiinde görev almaktadır. TFF 1. Lig ekiplerinden İstanbulspor'da forma giymektedir.
Başarıları > Šiauliai

Litvanya Kupası ikincilik: 2012–13
Başarıları > Trakai

A Lyga ikincilik: 2016
Litvanya Kupası ikincilik: 2015–16
Başarıları > Žalgiris

A Lyga: 2020
Litvanya Süper Kupası: 2020
Milli takım golleri

| No>  | Tarih | Yer | Rakip | Skor | Sonuç | Maç Türü |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 18 Kasım 2020 | Almaty Central Stadium, Almaata, Kazakistan |  Kazakistan | 1–1 | 2–1 | 2020–21 UEFA Uluslar Ligi C |
| g t İstanbulspor  kadrosu |
| --- | --- |
 1 Doğan  2 Bahadır  3 Aksu  4 Tultak  5 Ologo  6 Vorobjovas  7 Sambissa  8 Temel  9 Gültekin  10 Ethemi  11 Aydın  13 Coly  14 Sönmez  16 Şen  17 Sarıalioğlu  19 Diarra  20 Şahan  21 Duhaney  23 Erdoğan  24 Sarıkaya  26 Serbest  34 Loshaj  35 Yitmez  44 Özer  66 Yaşar  88 Traoré  90 Mermerci  97 Şan  99 Jackson   Krstovski}  Teknik direktör: Korkmaz
Ayşe Birgül Yılmaz

Ayşe Birgül Yılmaz (d. 12 Temmuz ?) Türk şarkı sözü yazarı ve şair.
Gençlik yılları

11 yaşında iken Almanya'ya ailesinin yanına gitti. 5 yıl boyunca Almanya'da yaşadı ve Türkiye'ye dönüş yaptı.[kaynak belirtilmeli] Gurbette kaldığı dönemde duygularının yoğunlaştığını hissetti ve duygularını dizelere dökmeye başladı.
İlk yazdığı şiiri olan Unutuldum şiirini dönemin yüksek tirajlı ve tek müzik dergisi Hey dergisine gönderdi. Dergide yayınlanan şiiri, sanatçı Fatih Erkoç besteleyerek kendi albümünde yer verdi. Ve bu şarkı Ayşe Birgül Yılmaz'ın geleceğinin şekillenmesinde önemli rol oynadı.
Unutuldum ile başarılı bir başlangıç yapan sanatçı, 1990 yılında kendisine Yılın Şarkısı ödülünü kazandıran; Zeki Müren ve Muazzez Abacı gibi dev sanatçıların plâk yaptığı Biz Ayrılamayız adlı şarkıyı yazdı. Bu başarılardan sonra onu kimseler durduramadı ve arka arkaya hit şarkılar yazmaya başladı. Fatih Erkoç, Sibel Can, Ebru Gündeş, Bülent Ersoy, Muazzez Ersoy ve Seda Sayan onun eserlerini yorumlayan sanatçılardan bazılarıydı ve son dönemde de Bengü, Ayla Işıl, Ziynet Sali gibi isimlere şarkı verdi.
Bugüne kadar 300'e yakın şarkı sözüne imza attı. Bunun yanı sıra uzun yıllar Raks Müzik'te birçok sanatçının süpervizörlüğünü üstlendi. Universal ve Marşandiz Müzik Yapım'ın edisyon sorumluluğu ve yakın dostu Rafet El Roman'ın plak şirketi RER Müzik'te prodüktörlük görevlerini üstlendi.
Şarkıları, Türkiye dışında da ses getirdi. Azerbaycan'ın ünlü bestecilerinden Gövher Hasanzade ile çalışan Ayşe Birgül Yılmaz, 2005 yılında yazdığı Yüreğinin Götürdüğü Yere Git isimli şarkısı ile Azerbaycan'da adını duyurdu ve halen ünlü Azeri besteci Gövher Hasanzade'nin eserlerinin Türkiye temsil hakları ve menajerliğini görevlerini yürütmektedir. Müzik hayatının yanı sıra kitap da yazan sanatçının, "O" ve "Biz Ayrılamayız" isimli bir kitabı da bulunmaktadır.
Eserleri

Yazdığı şarkılardan bazıları:
Karşılıksız Aşk - Müslüm Gürses
Avuç İçi Kadar - Fatih Erkoç
Sensizlik Bu - Muazzez Ersoy
Mektup, İki Gönül Arasına Girilmez - Sibel Can
Yüreğinin Götürdüğü Yere Git - Bengü ve Devrim Erden
Hüzün - Tual
Dert Etme - Murat Göğebakan
Yaşım Kadar Yalnızım, Sen Kaybettin - Sevda Giray
Gönül Borcu - Yıldız Kaplan
Yangınlarım Var - Seda Sayan
Günahkar Zaman - Nilüfer
Unutuverdim - Ebru Gündeş
Kırıldım - Güllü
Çanakkale Savaşı deniz harekâtları

Çanakkale Savaşı deniz harekâtları, I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri'nin Birleşik Filo ile savunmada kalan Osmanlı İmparatorluğu kara topçusu arasında 19 Şubat 1915'ten 18 Mart 1915'e kadar Çanakkale Boğazı'nda yapılan bir dizi deniz operasyonudur. Birleşik Filo'nun Çanakkale Boğazı'na karşı yaptığı 18 Mart tarihli en geniş kapsamlı saldırı, harekâtın son operasyonudur ve birçok kaynakta 18 Mart Deniz Savaşı olarak geçmektedir.
İtilaf Devletleri, Churchill'in çabalarıyla sadece donanmayla Çanakkale Boğazı'nı geçerek İstanbul önlerine ulaşmak ve Almanya ile ittifak olan Osmanlı İmparatorluğu'nu tek darbeyle teslime zorlama planını kabul etmişlerdir. Bu harekât için oluşturulan Birleşik Filo 3 Kasım 1914'te Boğaz'a karşı taarruzlarına başlamıştır. Boğaz'daki mayın ve topçu savunmasını çökertmek için asıl girişim 18 Mart 1915 tarihinde yapılmıştır. Bu muharebede Birleşik Filo'ya dahil üç zırhlı batmış, dört zırhlı da ağır biçimde hasar görerek savaş dışı kalmıştır. Birkaç gün içinde İtilaf Devletleri, Çanakkale Boğazı'nın sadece donanmayla geçilemeyeceğini, ancak kara ordusu ile Gelibolu Yarımadası'nın işgal edilmesiyle boğazın açılabileceğine karar vermiştir. Bu kararla 25 Nisan 1915 günü yarımadaya çıkarma yapılmıştır.
Savaş öncesi

I. Dünya Savaşı, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun 28 Temmuz 1914 tarihinde Belgrad'ı bombalamasıyla fiilen başlamıştı. Osmanlı İmparatorluğu ise Almanya'nın Rus İmparatorluğu'na savaş ilan etmesinden bir gün sonra, 2 Ağustos 1914 günü Almanya ile bir ittifak antlaşması imzalamıştır. Antlaşmanın imzalanmasında Osmanlı İmparatorluğu'nun savaş hazırlıkları tamamlanana kadar tarafsız görünmesine karar verilmiştir. Diğer deyişle antlaşma gizli tutuldu, Osmanlı "silahlı tarafsızlık" ilan etti. Ertesi gün ise seferberlik hazırlıklarına başlanmıştır. Bu arada Alman Akdeniz Tümeni, Almanya'nın 4 Ağustos'ta Belçika'ya saldırmasıyla filodaki ana gemiler muharebe kruvazörü Goeben ile hafif kruvazör Breslau, Birleşik Krallık kontrolündeki Cebelitarık'tan ya da Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz dışına çıkamaz duruma gelmiştir. Bunun üzerine Amiral Wilhelm Souchon 8 Ağustos'ta İstanbul'a gitmeye karar vermiştir. Peşlerindeki Birleşik Krallık Filosu önünde çekilen gemiler, 10 Ağustos'ta Çanakkale Boğazı önlerinde gelmiştir. Enver Paşa Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı'na "Gemilerin bekletilmeksizin içeri alınması" talimatını vermiştir. Gemiler 3 Ağustos'ta İstanbul önlerine gelmiş bulunmaktadır. Uluslararası antlaşmalar gereği bu gemilerin ya 24 saat içinde Osmanlı karasuları dışına çıkacak ya da silahtan arındırılarak enterne edilecektir. Ancak Alman büyük elçisinin şiddetle karşı çıkışı üzerine gemilerin Osmanlı İmparatorluğu'nca satın alındığının ilan edilmesi gibi bir çözüme gidilmiştir. Gemilere Osmanlı bayrağı çekilir. Goeben'in adı Yavuz, Breslau'nun adı da Midilli olmuştur. Bunun üzerine Birleşik Krallık, Çanakkale Boğazı çıkışını ablukaya alma kararı vermiştir. Bu tarihe kadar Malta Üs Komutanı olan İngiliz Amiral Carden, 20 Eylül'de Abluka Filosu Komutanlığı'na atanmıştır. Emrinde Birleşik Krallık'ın Indomitable ve Indefatigable muharebe kruvazörleri, Dublin ile Glouchester hafif kruvazörleri, Fransız Verite ve Suffren zırhlıları, 12 muhrip ve 6 denizaltı bulunmaktadır.
Amiral Souchon'un 9 Eylül 1914 tarihinde Osmanlı Donanma Komutanlığı'na atanması ardından Amiral'in komutasındaki bir Osmanlı filosu Karadeniz Baskını olarak adlandırılan olayda 29 Ekim 1914 günü Karadeniz'e açılmış ve Rusya'nın Odessa, Sivastopol, Novorossisk ve Feodosya limanlarını bombalamışlardır. Bu taarruz, Enver Paşa'nın 25 Ekim'de Amiral'e verdiği yazılı emre dayanmaktadır. Rusya'nın askeri tepkisi 1 Kasım 1914 günü Kafkasya üzerinden Osmanlı topraklarına taarruz etmek olmuştur. Aynı gün Birleşik Krallık gemileri İzmir'i ve Kızıldeniz'deki Akabe limanını bombaladılar. 3 Kasım'da Birleşik Krallık savaş gemileri Çanakkale Boğazı'ndaki dış kaleleri bombaladı. İki gün sonra Birleşik Krallık ve Fransa Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etti. Osmanlı hükûmeti nihayet 11 Kasım'da Üçlü İtilaf'a savaş ilan etti, üç gün sonra Padişah V. Mehmed, Sünni ve Şii Müslümanlara Batı güçlerine karşı cihat çağrısında bulundu.
Taraflar: kuvvetler, hazırlıklar, planlama > Osmanlı: Çanakkale Müstahkem Mevkii

Kabaca 62 km. uzunluğundaki Çanakkale Boğazı, 1,2 km. ile 7 km. arasında değişen bir genişlik göstermektedir. Ege Denizi girişinde 3,2 km. genişliktedir. En dar olduğu kesim Çanakkale ile Kilitbahir Burnu arasıdır ve burada genişlik 1,2 km'dir. Boğaz boyunca yüzey akıntısı, Marmara Denizi'nden Ege Denizi yönündedir, dolayısıyla Marmara'ya geçen su üstü tekneleri için hız kesicidir.
Çanakkale Boğazı'nın savunması kolordu düzeyindeki Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı sorumluluğundadır. Komutanlık, Osmanlı İmparatorluğu ile Almanya arasında ittifak antlaşmasının yapıldığı 3 Ağustos'tan sonra, Başkomutanlık'ın emri ile 5 Ağustos 1914 tarihinde kurulmuştur. Komutanlık, hem İstanbul Boğazı, hem de Çanakkale Boğazı savunmasında sorumlu olan Alman amirali V. Usedom'a bağlıdır. Çanakkale Deniz Savaşı öncesinde Mevkii, Cevat Paşa komutasındaydı. Cevat Paşa'nın emrinde iki piyade tümeni ve çeşitli topçu bataryaları ve destek kıtaları bulunmaktaydı.
Boğaz'ın savunması esas olarak mayın hatlarına dayanmaktadır. Ancak sahillere teşkil edilen top bataryaları gibi ek önlemlerle bu mayın hatlarının güvenliğinin sağlanması gerekmektedir.[kaynak belirtilmeli]