Batı Roma İmparatorluğu
Roma'nın Odoacer tarafından ele geçirilmesi ve Batı Roma İmparatorluğu'nun Çöküşü

Ana madde: Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşü
Batı Roma İmparatorluğu çökerken, kurucu eyaletlerini fetheden yeni Germen yöneticiler, Roma yasalarının ve geleneklerinin çoğunu sürdürdüler. İşgalci Cermen kabilelerinin çoğu, çoğu Arianizm'in takipçisi olmasına rağmen, zaten Hristiyanlaştırılmıştı. Roma İmparatorluğu'nun devlet kilisesine bağlılıklarını hızla değiştirdiler. Bu, yerel Roma halkının sadakatinin yanı sıra güçlü Roma Piskoposunun desteğini sağlamlaştırmaya yardımcı oldu. Başlangıçta yerel kabile yasalarını tanımaya devam etseler de, Roma yasalarından daha fazla etkilenmişler ve yavaş yavaş dahil etmişlerdir. Roma hukuku, özellikle I. Justinianus'un emriyle toplanan Corpus Juris Civilis, modern medeni hukukun temelini oluşturur. Bunun aksine, örf ve adet hukuku, Germen Anglo-Sakson hukukuna dayanmaktadır. Medeni hukuk, yaklaşık 150 ülkede bir şekilde yürürlükte olan, dünyadaki en yaygın hukuk sistemidir.
Latince bir dil olarak ortadan kalkmadı. Vulgar Latince, komşu Cermen ve Kelt dilleriyle birleşerek İtalyanca, Fransızca, İspanyolca, Portekizce, Romence ve çok sayıda küçük dil ve lehçe gibi modern Roman dillerinin ortaya çıkmasına neden oldu. Bugün dünya çapında 900 milyondan fazla insanın anadili Roman dilleri. Buna ek olarak, birçok Roman dili ana dili İngilizce olmayanlar tarafından ortak dil olarak kullanılmaktadır.
Latince, İngilizce ve Almanca gibi Cermen dillerini de etkiledi. Katolik Kilisesi'nin dili olarak "daha saf" bir biçimde varlığını sürdürür; Katolik Ayini, 1969'a kadar sadece Latince konuşuluyordu. Bu nedenle, din adamları tarafından ortak dil olarak da kullanılıyordu. Tıp, hukuk ve diplomasinin (çoğu antlaşma Latince yazılmıştır [kaynak belirtilmeli]), aynı zamanda entelektüellerin ve bilim adamlarının dili olarak 18. yüzyılda kaldı. O zamandan beri Latince kullanımı diğer lingua franca'ların, özellikle de İngilizce ve Fransızcanın yaygınlaşmasıyla azaldı. Latin alfabesi, I'in I ve J'ye ve V'nin U, V ve yer yer (özellikle Cermen dilleri ve Lehçe) W'ye bölünmesi nedeniyle genişletildi. Dünyada en yaygın kullanılan alfabetik yazı sistemidir. Bugün Romen rakamları, büyük ölçüde Arap rakamları ile değiştirilmiş olsalar da, bazı alanlarda ve durumlarda kullanılmaya devam etmektedir.
Batı Roma İmparatorluğunun çok görünür bir mirası Katolik Kilisesi'dir. Kilise kurumları yavaş yavaş Batı'daki Roma kurumlarının yerini almaya başladı, hatta 5. yüzyılın sonlarında Roma'nın güvenliğini müzakere etmeye yardımcı oldu. Roma, Germen kabileleri tarafından işgal edildiğinde, çoğu asimile edildi ve Orta Çağ döneminin ortalarında (c. İsa'nın Vekili. Roma Kilisesi'ne geçen ilk Barbar kralları Frankların I. Clovis'iydi; Vizigotlar gibi diğer krallıklar daha sonra papalığın gözüne girmek için davayı takip ettiler.
Papa III. Leo, 800 yılında Şarlman'ı "Roma İmparatoru" olarak taçlandırdığında, hem öfkeli Doğu İmparatorluğu ile bağlarını kopardı hem de Batı Avrupa'da papalık taç giyme töreni olmadan hiçbir insanın imparator olamayacağına dair emsal oluşturdu. Papa'nın kullandığı güç sonraki dönemlerde önemli ölçüde değişmiş olsa da, makamın kendisi Katolik Kilisesi'nin başı ve Vatikan Şehri'nin devlet başkanı olarak kaldı. Papa, Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşünden bu yana sürekli olarak "Pontifex Maximus" unvanını elinde tutmakta ve bu unvanı bugüne kadar korumaktadır; Bu unvan eskiden biri Jül Sezar olan çok tanrılı Roma dininin baş rahibi tarafından kullanılıyordu.
Roma Senatosu, Batı Roma İmparatorluğu'nun ilk çöküşünden sağ kurtuldu. Odoacer ve daha sonra Ostrogotlar yönetimi altında otoritesi arttı ve 498'de Senatonun Symmachus'u papa olarak kurmayı başardığı, hem İtalya'nın Theodoric'i hem de İmparator Anastasius'un Laurentius'u desteklemesine rağmen. Senatonun tam olarak ne zaman ortadan kaybolduğu belirsizdir, ancak senatodan hediyeler 578 ve 580'de İmparator II. Tiberius tarafından alındığı için, kurumun en azından 6. yüzyıla kadar ayakta kaldığı biliniyor. Geleneksel senato binası, Curia Julia yeniden inşa edildi. Muhtemelen doğu imparatoru Herakleios'un izniyle, 630'da Papa I. Honorius yönetimindeki bir kiliseye.