Berlin Muharebesi
Berlin Muharebesi > Kent merkezindeki muharebe

Mareşal Konev'in Berlin'deki muharebelere katılan birliklerinin çoğu (1. Ukrayna Cephesi), aldıkları emir üzerine muharebeyi keserek güneye, Prag Taarruzu'na katılmak üzere Berlin'den ayrıldı. Prag Taarruzu, Avrupa savaş sahnesindeki son genel taarruz harekâtı olmuştur. Bu onların Berlin merkezini alma onurundan alıkonulmaya gösterdikleri kırgınlığı yatıştırmadı. Bu onuru, tek başına Mareşal Jukov'a ve onun 1. Belarus Cephesi'ne bırakmışlardı.
Alman savunması, 28 Nisan'da 5 kilometreye 15 kilometre gibi dar bir alana sıkıştırılmışdı. Bölge, Charlottenburg'un doğusunda Alexanderplatz'dan, batıda Olimpik Stadyum (Reichssperfeld) civarına uzanmaktadır. Kızıl Ordu kuvvetleri, Berlin bölgesinde yaklaşık bin kadar olan tünel ve koruganlardaki savunmayla muharebe etmekten genellikle kaçındılar, bu tür yerleri çeşitli yollarla kapatarak ilerlemeye devam ettiler. Bununla birlikte 3. Vurucu Ordu, Reichstag binasının bir kilometre kadar kuzeyindeki Moabit Hapishanesi'nin duvarlarında bir gedik açmak için ağır toplar kullandı. Gedik açıldıktan sonra hücum edildi ve buradaki Alman garnizonu fazla direnme göstermeden teslim oldu. 3. Vurucu Ordu, Tiergarten'deki Berlin Zafer Sütunu'nun görüş alanındaydı. Öğleden sonra Spree üzerinden Moltke Köprüsü yönünde ilerlediler. Reichstag'ın sadece 600 metre kuzeyindeki Gestapo Karargâhı'na ulaştılar. Moltke Köprüsü'nü imha etmek için girişilen bir Alman taarruzu köprüyü imha ettiyse de, yine de piyade tarafından geçilebilir durumdaydı. İlk Sovyet birlikleri, karanlık çöktüğünde ağır topçu ateşi desteğinde köprüyü geçtiler. Gece yarısı Sovyet 150. Piyade Tümeni ile 171. Piyade Tümeni, köprüyü emniyete alırken herhangi bir Alman karşı saldırısı yapılmadı.
General Hans Krebs, 28 Nisan'da, Hitler'in sığınağıyla son telefon görüşmesini yaptı. Bu görüşmeyi, Alman Silahlı Kuvvetler Yüksek Komutanlığı (OKW) Kurmay Başkanı Mareşal Wilhelm Keitel ile yapmıştır. General Krebs Mareşal'e, 48 saat içinde takviye ulaşmazsa her şeyin kaybedileceğini söylemiştir. Keitel, 9. Ordu Komutanı General Teodor Busse ve 12. Ordu Komutanı General Walther Wenck'a baskı yapmak konusunda en büyük gayreti göstereceğine söz verdi. Bu arada Nazi Partisi genel sekreteri ve Hitler'in özel sekreteri Martin Bormann, Amiral Karl Dönitz'e, Başbakanlık Binası'nın (Reichskanzlei) bir yıkıntı halinde olduğunu telgrafla bildirdi. Telgrafta, yabancı basının yeni ihanet olaylarını duyurduğunu ve "General Schörner hariç, General Wenck ve diğerleri, Hitler'in yanında yer alarak sadakatlerinin gereğini yerine getirmelidir" ifadeleri de yer almıştır.
Aynı gece General von Greim ve General Reitsch, Arado Ar 96 model bir eğitim uçağıyla Berlin'den ayrıldılar. General von Greim, Potsdamertplatz'a ulaştığında Lufwaffe'nin derhal Kızıl Ordu birliklerine bir hava saldırısı düzenlemeleri ve Himmler'in tutuklandığından emin olması için emir almıştı. Bu arada Hitler, uçağın düşürülmesinden endişe ediyordu. Sovyet 3. Vurucu Ordusu, kuzeyden Tiergarten yönündeki taarruzuna devam etmekteydi ve doğal olarak Alman uçaklarına ateş açıyorlardı. Yine de Sovyet uçaksavarı, von Greim'in uçağını düşürmeyi başaramadı.
General Wenck, 28 Nisan akşamı Mareşal Keitel'e, emrindeki 12. Ordu'nun tüm cephesinde geri çekilmek zorunda kaldığını bildirmiştir. Bu haber, Postdam garnizonuyla geçici olarak temas kurmuş olan 2. Kolordu için özellikle doğruydu. General Wenck'e göre, ordusu yönünden, Berlin için yapılabilecek hiçbir şey yoktu. Bu durumda 9. Ordu'dan da destek olarak beklenebilecek fazlaca bir şey yoktu. Mareşal Keitel General Wenck'e, Berlin'e yardım girişiminden vazgeçmesi yönünde izin vermiştir.
Alman Başbakanlık Binası'nın altındaki Hitler'in sığınağında, 29 Nisan saat 04:00'da General Wilhelm Borgdorf, Mareşal Goebbels, General Krebs ve Bormann, Hitler'in vasiyetnamesinin altına tanık olarak imza attılar. Bu belgeler Hitler'in sekreteri Traudl Junge tarafından kaleme alınmıştı. Daha sonra Hitler ve Eva Braun evlendiler. Nikâh memuru, Başbakanlık Binası'nda çarpışmakta olan Yurt Muhafızları arasından bulunan bir nikâh memuruydu.
Mareşal Rokossovski'nin 2. Belarus Cephesi kuvvetleri, kendi köprübaşlarından taarruza geçtiklerinde General Gotthard Heinrici, Hitler'in emrine uymayarak General Manteuffel'in 3. Panzer Ordusu'nun kılıç artıklarını geri çekme isteğini kabul etti. General Heinrici'nin Vistül Ordular Grubu Karargâhı, 29 Nisan'da artık 9. Ordu ile temas kuramıyordu. Bu durumda General Heinrici'nin karargahının artık yapabileceği fazla bir şey yoktur. Hitler'in emrine aykırı olarak General Manteuffe'nin geri çekilmesine onay veren General Heinrici görevinden azledildi. Mareşal Keitel, Vistül Ordular Grubu Komutanlığı'nı üstlenmesini General Manteuffe'den istediğinde, Manteuffel bu görevi geri çevirdi. OKW Karargâhı'na gelip durumu rapor etmesi emredildiği halde General Heinrici bu emre uyup Karargâh'a gitmedi. Mareşal Keitel daha sonra anılarında olayı anlatmış ve 21. Ordu'nun daha kıdemli olan komutanı General Kurt von Tippelskirch'ün göreve getirildiğini ifade etmiştir. Diğer kaynaklar, General von Tippelskirch'in göreve atanmasının geçici bir atama olduğunu, General Kurt Student'in görevi devralması süresine kadar geçerli olduğunu ileri sürmektedir. Ne var ki General Student, İngiliz kuvvetlerine esir düştü ve görevi devralmaya gelemedi. Vistül Ordular Grubu Komutası ister von Tippelskirch, ister Student üzerinde olsun, durum hızla kötüye gitti. Savaşın son birkaç gününde, Vistül Ordular Grubu'nun birlikler üzerindeki komutası da artık pek önem taşımıyordu.
Sovyet 150. ve 171. Piyade Tümenleri, 29 Nisan'ın ilk saatlerinde Moltke köprübaşlarından taarruza geçerek yayıldı ve sokak ve evleri kuşatmaya başladı. Başlangıçta Sovyet topçusu ileri getirilemedi. Sovyet istihkamcılarının, köprüleri güçlendirmek ya da olmazsa yeni köprüler inşa etmek için yeterli zamanı olmamıştı. Taarruz birliklerinin kullanabildiği ağır silahlar, sadece "Katyuşa" roketatarlarıydı, demiryolu hatlarında nokta hedeflerde kullanıldı. General Şatilov'un 150. Piyade Tümeni, özellikle güçlü biçimde tahkim edilmiş olan İçişleri Bakanlığı Binası için şiddetle muharebe etmişti. Topçu desteğinin yetersiz olması nedeniyle oda oda, el bombaları ve makineli tüfeklerle muharebe ettiler.
Albay Antonov'un 301. Piyade Tümeni, 29 Nisan şafağında güneydoğudan taarruza geçti. Tümenin bir alayı, şiddetli çatışmaların ardından Prinz-Albrechtstrasse'deki Gestapo Karargâh Binasına girmeyi başardı. Fakat bir Waffen SS karşı taarruzuyla geri çekilmek zorunda kaldılar. Binada, 23 Nisan'daki katliamdan kurtulabilen sadece sekiz tutuklu bulunmaktaydı. Güneybatıda General Çuykov'un 8. Muhafız Ordusu Landwehr Kanalı'nı geçerek Tiergarten'e taarruz etti.
Nordland Tümeni artık SS Generali Mohnke'nin komutası altındadır. Tümenin tüm askerleri, günler ve geceler boyu süren çatışmalardan dolayı bitkin durumdadır. Bununla birlikte Fransız askerler tankları imha etmede parlak bir başarı gösterdiler. Merkezde 108 Sovyet tankını imha edilmişti. Aşağı yukarı bunların yarısı Fransız askerler tarafından imha edilmiştir. III. Reich'ın son iki Şövalye Demir Haçı o günün öğleden sonrası verildi. Biri, kendi başına sekiz tank imha etmeyi başaran Eugene Vaulot'ya ve diğeri 503. SS Ağır Panzer Alayı Komutanı Binbaşı Friedrich Herzig'e verildi. Başka iki kişi de beş tank imha etmek dolayısıyla, daha az prestijli ödüller kazandılar.
General Weidling 29 Nisan akşamında, tümen komutanlarıyla yaptığı görüşmede güneybatında yapılacak bir çıkış manevrasının başarı şansını tartıştı. Bu çıkış manevrasıyla, ileri unsurları Postdam civarında, Schwielowss Gölü kıyısındaki Frech'e ulaşmış olan 12. Ordu ile bağlantı sağlanması amaçlanıyordu. Bu toplantının yapıldığı General Weidling'in karargahı Bendlerblock, ateş hattının metrelerle ifade edilecek bir mesafede gerisindedir. Çıkış harekâtının bir sonraki gece, saat 22:00'de yapılmasına karar verilmiştir. Gece geç saat General Krebs, üst komutanı General Alfred Jodl ile radyo bağlantısı kurmuş ve şu konularda acil olarak bilgi istenmiştir. Öncelikle General Wenck'in ileri unsurlarının konumu, taarruz saati, 9. Ordu'nun konumu, 9. Ordu'nun yapacağı taarruzun kesin yeri, General Rudolf Holste öncülerinin konumu. General Jodl, 30 Nisan sabahı erken saatlerde yanıtladı. General Wenck'in öncülerinin Schwielow Gölü güneyinde çıkmaza girdiği, 12. Ordunun bu nedenle taarruzu sürdüremeyeceği, 9. Ordu'nun büyük bölümünün teslim olduğu, General Holste Kolordusu'nun savunma yaptığı bildirildi.
General Weidling, 30 Nisan gününün erken saatlerinde Hitler'e, savunmanın gece boyunca muhtemelen tüm cephanelerini harcamış olacaklarını bildirdi. Hitler, Kızıl Ordu hatlarını yararak çıkmak için generaline izin vermiştir. Hitler ve Eva Braun 30 Nisan 1945 günü öğleden sonra intihar ettiler ve cesetleri sığınağın bahçesinde yakıldı. Hitler vasiyetinde yeni kurulacak Flensburg Hükûmeti'nde Almanya Devlet Başkanı'nın Amiral Karl Dönitz, Almanya Şansölyesi'nin de Joseph Goebbels olmasını istemişti.
Hayatta kalan savunmacılar kent merkezinde dar bir alana çekildiler. Diğer bölgelerden çekilmek zorunda kalanlarla birlikte kent merkezinde yaklaşık 10 bin Alman askeri direnmektedir. Tüm yönlerden Sovyet saldırısı altındaki bu birliklere diğer bir darbe de Wilhelmstrasse üzerinden Havacılık Bakanlığı'nın betonarme olarak güçlendirilmiş binasının Sovyet topçusuyla yoğun bir şekilde ateş altına alınması oldu. Hermann von Salza Taburu'nun muharebe edebilir durumdaki Tiger tankları Tiergerten doğusunda mevzi almıştır. Bu mevzilerde, Tiergarten'in güneyinden ilerleyen General Kutznetsov'un 3. Vurucu Ordusu ve 8. Muhafız Ordusu karşısında savunmadaydılar. Bu Sovyet birliklerinden 3. Vurucu Ordu, hâlen Reichstag'da şiddetli çatışmalara katılıyordu, ancak Tiergarten'in kuzeyinden bir kanat hareketi geliştirmekteydi. Öte yandan 8. Muhafız Ordusu, Tiergarten'in güneyi boyunca ilerlemekteydi. Bu Sovyet birlikleri sosis biçimindeki Alman savunma bölgesini başarılı bir biçimde ikiye böldüler. Bu durumda, Alman birliklerinin batıya çekilmesi artık daha güç hale geldi.
Sovyet 8. Muhafız Ordusu Komutanı General Çuykov'la 1 Mayıs günü erken saatlerinde temas kuran General Krebs, Hitler'in öldüğünü ve kentin bütünüyle teslim olmasını görüşmek isteğini bildirdi. Görüşme şöyle başladı. General Krebs, "Bugün 1 Mayıs, her iki ulusun da büyük bayramı" General Çuykov, "Biz bayramı kutluyoruz bugün. Sizin orada durumu anlamak biraz zor." Ancak Sovyet tarafının kayıtsız şartsız teslim konusunda ısrarı nedeniyle koşullarda anlaşamadılar. General Krebs'in iddiasına göre Sovyet generali bu konuda yetkili değildi. Ayrıca Goebbels teslim olmaya karşıydı. Öğleden sonra, Goebbles ve eşi, kendi çocuklarını öldürdükten sonra intihar ettiler. Goebbels'in ölümü, General Weidling'in garnizonunun kayıtsız şartsız teslim koşulunu kabul etmesini önleyen son engeli de ortadan kaldırmıştır. Ancak O, bir sonraki güne kadar zaman kazanmak için teslimi ertelemiştir. Bir sonraki sabah için, bir kuşatmayı yarma girişimi (huruç) planlamıştı.