stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Logan Sargeant

| Logan Sergeant0 |
| --- | --- |

Kişisel bilgi
Ülke:  ABD
Formula 1 Dünya Şampiyonası kariyeri
Katıldığı Yarış: 37 (36 başlama)
Yarış dışı: 9
Şampiyonlukları: 0 (-)
Yarış Birincilikleri: 0
Podyum: 0
Pol pozisyonu: 0
Kariyer Puanı: 1
En hızlı tur: 0
Toplam tur: 1.840
Lider tur: 0
Toplam km: 9.670
Lider km: 0
İlkler ve sonlar
İlk yarış: 2023 Bahreyn Grand Prix
Son yarış: 2024 Hollanda Grand Prix
2024 puanı: 0
2024 pozisyonu: 23
Son güncelleme: 2024 Abu Dabi Grand Prix
2024 Avusturya Grand Prix'de kullandığı araçla.
Logan Hunter Sargeant (d. 31 Aralık 2000), Amerikan bir Formula 1 pilotudur.
Formula 1'de Williams Racing için yarışmış Amerikalı bir yarış pilotudur. Daha önce Carlin Motorsport için 2022 FIA Formula 2 Şampiyonası'nda yarışmış ve genel sıralamada dördüncü olarak Yılın Çaylak Pilotu olmuştur. 2023 sezonu ile birlikte Williams adına Formula 1'de yarışmaya başlayan Sargeant, 2024 Hollanda Grand Prix'den sonra Williams Racing'ten gönderildi.
Formula 1 sonuçları

| Renk | Sonuç |
| --- | --- |
Altın: Galip
Gümüş: İkinci
Bronz: Üçüncü
Yeşil: Puanla bitirdi
Mavi: Puansız bitirdi
Mavi: Sıralamaya giremedi (NC)
Mor: Bitirmedi (YD)
Kırmızı: Elemeleri geçemedi (DNQ)
Kırmızı: Ön Elemeleri geçemedi (DNPQ)
Siyah: Diskalifiye (Dis.)
Beyaz: Başlamadı (DNS)
Beyaz: Yarış iptal edildi (C)
Açık mavi: Sadece antrenmanlar (PO)
Açık mavi: Cuma test sürücüsü (TD) (2003'ten sonra)
Boş: Katılmadı (DNA)
Boş: Antrenmanlara katılmadı (DNP)
Boş: Kabul edilmedi (EX)
Boş: Yarıştan önce çekildi (WD)
| Yıl | Takım | Şasi | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | WDC | Puan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2022 | Williams Racing | Williams FW44 | Mercedes-AMG F1 M13 V6 t | BAH | SUU | AVU | EMİ | MİA | İSP | MON | AZE | KAN | BRİ | AVS | FRA | MAC | BEL | HOL | İTA | SİN | JAP | ABD TD | MEK TD | SAP TD | ABU TD |  |  | - | - |
| 2023 | Williams Racing | Williams FW45 | Mercedes-AMG F1 M14 V6 t | BAH 12 | SUU 16 | AVU 16 | AZE 16 | MİA 20 | MON 18 | İSP 20 | KAN YD | AVS 13 | BRİ 11 | MAC 18 | BEL 17 | HOL YD | İTA 13 | SİN 14 | JAP YD | KAT YD | ABD 10 | MEK 16 | SAP 11 | LVG 16 | ABU 16 |  |  | 21. | 1 |
| 2024 | Williams Racing | Williams FW46 | Mercedes-AMG F1 M15 V6 t | BHR 20 | SUD 14 | AVS WD | JPN 17 | ÇİN 17 | MIA YD | EMİ 17 | MON 15 | KAN YD | İSP 20 | AVU 19 | BRT 11 | MAC 17 | BEL 17 | HOL 16 | İTA | AZE | SİN | ABD | MXC | SAP | LVG | KAT | ABU | 23.* | 0* |
* Sezon devam ediyor.
Juan Manuel Bordeu

| --- | --- |

Kişisel bilgileri
Doğumu: 28 Ocak 1934(1934-01-28) Balcarce, Buenos Aires, Arjantin
Ölümü: 24 Kasım 1990 (56 yaşında) Buenos Aires, Arjantin
Spor
Ülke:  Arjantin Arjantin
Spor: Otomobil yarışçısı
Yarışma(lar): Formula 1
Takım: UDT Laystall
Profesyonel olduğu yıl: 1961-1973
Juan Manuel Bordeu (d. 28 Ocak 1934 - ö. 24 Kasım 1990), Arjantinli otomobil yarışçısı.
Yaşamı ve kariyeri

Bordeu, 28 Ocak 1934'te Balcarce, Buenos Aires, Arjantin'de doğdu. Juan Manuel Fangio'nun öğrencisi olan Bordeu, kariyerinin başlarında başarılı bir dönem geçirdi ancak kötü bir test kazası nedeniyle Formula 1'deki kariyerini erken bitirmek zorunda kaldı. Tek defa katıldığı Formula 1 Dünya Şampiyonası'nın 1961'deki Fransa Grand Prix'sinde UDT Laystall Takımı'nın sponsorluğundaki Lotus marka aracıyla piste çıksa da sonradan yerini Lucien Bianchi'ye bırakmıştır.
1973'te aktif spor kariyerini sonlandırana kadar yarışlara katılmaya devam etmiş ardından ülkesi Arjantin adına FISA delegesi olarak görev yapmıştır.
Özel yaşamı ve ölümü

Arjantinli ünlü kadın oyuncu Graciela Borges ile evli olan Bordeu, 24 Kasım 1990'da Buenos Aires, Arjantin'de 56 yaşında ölmüştür.
Formula 1 sonuçlarının tamamı

(key)
| Yıl | Katılımcı | Şase | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | WDC | Puanlama |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1961 | UDT Laystall Yarış Takımı | Lotus 18/21 | Climax Straight-4 | MON | NED | BEL | FRA DNS | GBR | GER | ITA | ABD | NC | 0 |
Ferrari SF15-T

| --- | --- |
Ferrari SF15-T
Genel Bakış
Kategori: Formula 1
Üretici: Ferrari
Selefi: Ferrari F14 T
Halefi: Ferrari SF16-H
Teknik Özellikler
Motor: Ferrari 059/4
Şanzıman: 8 ileri 1 geri vites
Ağırlık: 702 kg
Yakıt: Shell V-Power
Yağ: Shell Helix
Lastik:  Pirelli P-Zero  Pirelli Cinturato 
Rekabet Tarihi
İlk çıkış: 2015 Avustralya Grand Prix
Sürücüler: 5.  Sebastian Vettel 7.  Kimi Räikkönen
Ferrari SF15-T, Ferrari'nin 2015 Formula 1 sezonunda kullandığı Formula 1 aracı. Şasi, James Allison, Simone Resta ve Dirk de Beer tarafından güç aktarım organı tasarımına liderlik eden Mattia Binotto ile tasarlandı. Araç Sebastian Vettel ve Kimi Räikkönen. SF15-T 30 Ocak 2015'te tanıtıldı.
Sezon özeti

Takım müdürü Maurizio Arrivabene, takımın hedefini 2015 sezonunda 2 yarış kazanmak olarak belirlemişti. Vettel, yarışın başlarında çıkan güvenlik aracından yararlandıktan sonra 2015 Malezya Grand Prixini kazandı. Räikkönen, yarışın erken aşamalarında başka bir araba ile temas ettikten sonra lastiği patladı, sonra dördüncü sıraya geriledi. Bahreyn'de Räikkönen sezonun en iyi performansını gösterip 2. sırada bitirdi. 2. sırada bitirmesinde Vettel'in yaşadığı sıkıntılarından ve Nico Rosberg'in frenindeki sorunlardan faydalandı.
Macaristan'da, Vettel başlangıçta iki Mercedes arabasını geçtiğinde ve yarışın çoğuna liderlik ettiğinde ikinci bir galibiyet elde edildi. Singapur'da Vettel, Ferrari'deki ve üç yıl ardından takımın ilk pol pozisyonunu aldı ve yeni Formula 1 turbo döneminin başlangıcından bu yana devam eden Mercedes'in eleme turlarındaki egemenliğini sona erdirdi. Ayrıca yarışta Räikkönen'in 3. sırada bitirmesiyle takımın sezondaki ilk ve tek çift podyum bitirişi gerçekleşmiş oldu.
Ferrari, markalar şampiyonasını 428 puanla 2. olarak tamamlayarak bir önceki yıla göre toplam puanlarını neredeyse iki katına çıkardı. Yarışları kazanan tek diğer takım oldukları için Mercedes'in tek gerçek rakibi olduklarını kanıtladılar.
Sezon sonuçları

Kalın yazılan sonuçlar pol pozisyonunu gösterir; italik sonuçlar en hızlı turu belirtir.
| Yıl | Takım | Motor | Lastikler | Sürücüler | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | puan | WCC |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2015 | Scuderia Ferrari | Ferrari | P |  | AVU | MAL | ÇİN | BAH | İSP | MON | CAN | AUT | GBR | HUN | BEL | ITA | SIN | JPM | RUS | USA | MEX | BRA | ABU | 428 | 2 |
| 2015 | Scuderia Ferrari | Ferrari | P | Sebastian Vettel | 3 | 1 | 3 | 5 | 3 | 2 | 5 | 4 | 3 | 1 | 12 † | 2 | 1 | 3 | 2 | 3 | YD | 3 | 4 | 428 | 2 |
| 2015 | Scuderia Ferrari | Ferrari | P | Kimi Räikkönen | YD | 4 | 4 | 2 | 5 | 6 | 4 | YD | 8 | YD | 7 | 5 | 3 | 4 | 8 | YD | YD | 4 | 3 | 428 | 2 |
† Sürücü yarışı bitiremedi fakat yarış mesafesinin %90'ını gittiği için bitirmiş sayıldı.
Kimi Raïkkönen - Scuderia Ferrari - Kanada Grand Prix - 7 Haziran 2015
Medya Devleti

Medya (Azerbaycanca: Midiya dövləti), Midiya (Grekçe: Μῆδοι), Mada (Farsça: Māda-) ya da Maday (İbranice: מָדַי, translit: Maday) — MÖ 728–MÖ 549 yılları arasında var olmuş eski bir doğu imparatorluğu, ayrıca kuzeyde Aras nehri ve Elbruz Dağı'na, doğuda Deşti-Kevir çölüne, batıda ise Zagros Dağları'na kadar uzanan tarihi bir bölgedir.
Devlet, ilk dönemde tarihi Azerbaycan bölgesinde kurulmuş, ancak kısa sürede genişleyerek Ön Asya'nın en güçlü devleti haline gelmiş ve bölge halklarının tarihinde büyük bir iz bırakarak kültürlerine güçlü bir etki yapmıştır. Mada kabile birliği, esasen Güney Azerbaycan'dan doğuda ve güneydoğuda yer alan bölgelerde şekillenmişti.
Azerbaycanlıların etnogenezinde rol oynayan halklardan biri olan madaylar tarafından kurulmuş ilk imparatorluk olan Medya, ondan önce Azerbaycan bölgesinde kurulmuş Manna devletinin tarihi, etnik ve kültürel varisi olarak kabul edilir.
Medya, Manna'nın güneydoğusunda yer alıyordu. Başkenti Ekbatana (günümüzde Hemedan) şehriydi. Medya (Maday, Matay, Amaday) adına ilk kez MÖ IX. yüzyıl kaynaklarında rastlanmıştır. Medya toprakları, MÖ IX–VIII. yüzyıllarda küçük vilayet yöneticileri tarafından yönetiliyordu. Manna'nın Gizilbunda vilayeti, her iki bölgenin sınırını oluşturuyordu.
Adı

Madalılar (medyalılar), tarihin sahnesine MÖ I. binyılın başlarında çıkmışlardır. Onların adları Asur yıllıklarında ilk kez IX. yüzyılın 30'lu yıllarında geçmektedir. III. Salmanasar (MÖ 860–825) onların ülkesine Amadai adını verir. Daha sonra Maday, Matay ve Amaday adları da kullanılmıştır.
Herodot, Medya'nın adının, antik Yunan efsanesi "Yason ve Argonotlar Hakkında Efsane"de Kolkhis hükümdarı Eetion'un büyücü kızı Medea'nın adından türetildiğini belirtir. Ayrıca, Medyalıların eski zamanlarda Ariler olarak adlandırıldığını yazar. Hint-Avrupa dillerinin hiçbiri aracılığıyla Medya kelimesinin anlamını belirlemek, etimolojisini açıklamak mümkün olmamıştır. Bununla birlikte, Herodot'un bahsettiği altı Medya kabilesinin adlarının İran dilleri aracılığıyla açıklanmasına yönelik girişimlerde bulunulmuş, ancak yine de başarılı bir sonuç elde edilememiştir.
Herodot şöyle belirtir:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | "Deyok, dağınık halde olan Medya kabilelerini bir araya toplayarak onların üzerinde hükümranlık kurdu. Şimdi bu ittifaka Buslar, Paratagenler, Struksatlar, Ariazantlar, Budiler ve Maglar dahildir."  — Herodot, VII, 62 | ” |
Lagaş hükümdarı Gudea (MÖ 2143 – 2124), "Mada"dan "yeşillikler ülkesi" olarak bahseder. III. Ur Hanedanı'ndan hükümdar Šulgi'nin (MÖ 2095–2048) Medya Kalesi (Sümerce: "bád mada ki") adlı bir kale inşa ettirdiği belirtilir. Kaynakta "bad mada ki" olarak geçen ifadede "ki" parçacığı, coğrafi adları belirtmek için kullanılan bir ekdir. Bu ifadede "mada" parçacığını çoğu araştırmacı "iç bölge" olarak tercüme eder. Ancak Mada, çoğu zaman Martu, Subaru, Anşan, Kimaş, Kuti gibi küçük bölgelere ait coğrafi bir ad olmuştur. III. Ur Hanedanı'ndan hükümdar Šu-Sin (MÖ 2038–2030), Zagros çevresindeki şehirlere ve bölgelere ordu göndermiş ve bu sırada Madadan büyük miktarda altın yağmalamışlardı.
G. Gaybullayev yazıyor:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | "Maday (Matay) başlangıçta Türk kökenli bağımsız büyük bir kabilenin, ardından kabileler birliğinin ve MÖ 673 yılından itibaren bir devletin ve ülkenin adıdır. Demek ki, Maday hem bir etnonim hem de bir etnotoponimdir. Medya devleti kurulduktan sonra Maday etnonimi, bu devletin kapsadığı bölgede hem Madayların hem de başka dillerde konuşan kabilelerin ortak Medyalı adını almıştır. Son araştırmalar, Maday ve Matay etnosunun İran kökenli değil, Altay veya Türk kökenli olduğunu göstermiştir." — G. Gaybullayev Azerbaycanlıların etnogenezi üzerine. Cilt 1. Bakü: 1991, s.274 | ” |
Maday etnik adını taşıyanların Türk kökenli olduğu fikrini doğrulayan faktörlerden biri, bugün hala Kazakistan'da Matay, Atalık-Matay, Kapçakay Matay, Gence-Matay, Tuva'da XIII. yüzyılda Madı (Türk dillerinde a-ı değişimi karakteristik bir durumdur), Madı-koşun ve Mat, Sibirya ve Altay'da Maadı, Madar ve Maxtar (Mada, Mata ve Türk kökenli kabilelerin, örneğin, Avşar, Avar, Bulgar, Kaçar, Kenger, Hazar gibi kabileler için karakteristik olan "ar", "er" – erkek, yiğit, savaşçı kelimelerinden) kabilelerinin varlığıdır.
Bölgesi > Madayların Vatanı

Madayların ilk yerleşim bölgelerinin sınırları araştırmacılar arasında tartışmalıdır. Asur kaynaklarında, Madayların, Manna'nın güneybatı sınırında, Parsua bölgesinin kuzeybatısında yerleştikleri belirtilir. Kaynaklarda, Madayların ilk yerleşim bölgelerinin güney sınırının Bikni Dağı olduğu kaydedilir. Bikni Dağı, çoğu araştırmacı tarafından Demavend Dağı ile özdeşleştirilir. Bununla birlikte, bu dağı Hemedan şehri yakınlarındaki Elvend Dağı ile de ilişkilendirenler vardır. Ancak Hemedan'ın (Ekbatana) Maday Devleti'nin başkenti olduğu göz önüne alındığında, başkent şehrinin sınır yakınında kurulması pek inandırıcı görünmemektedir.
G. Gaybullayev madayların ilk yerleşim bölgeleri hakkında şöyle yazar: "İlk zamanlarda, ağırlıklı olarak Kizilbunda (Güney Azerbaycan'daki bugünkü Kızıl-Üzen) nehrinin havzalarında yaşamış olan Maday kabilesi, Asur ile birkaç yüzyıl süren kanlı çatışmalardan sonra, MÖ 673 yılında kendi devletini kurmuştur."
Madayların ilk yerleşim bölgelerinin sınırları konusunda araştırmacılar arasında bazı tartışmalar olsa da, tüm araştırmacılar oybirliğiyle madayların yerleşim bölgesini tarihi Azerbaycan topraklarında lokalize ederek, madayların en eski ve yerli Azerbaycan kabilelerinden biri olduğunu ve yerli halkın (Azerbaycan Türklerinin) etnogenezinin oluşumunda önemli bir rol oynadığını vurgulamaktadırlar.
Bölgesi > Devletin Alanının Genişletilmesi

Medya hükümdarı Keyaksar, Farslarin boyun eğdirilmesinden, Doğu İran topraklarının işgalinden, geniş arazilere sahip olan Asur devletinin yıkılmasından, Manna, Urartu ve Saka Krallığı'nın fethedilmesinden sonra, batıda Halis (günümüzdeki Kızılırmak) nehrine kadar uzanan zengin Lidya'yı ve Yunan ticaret şehirlerini kendi devletine katmaya çalıştı.
Herodot'a göre, Lidya ile savaş MÖ 590 yılında başladı. MÖ 585 yılının 28 Mayıs'ında, Halis Savaşı sırasında bir güneş tutulması meydana geldi ve bu olay, savaşan taraflarca kötü bir alamet olarak kabul edildi. Savaş durduruldu. Barış antlaşmasına göre, Mada ile Lidya arasındaki sınır Halis Nehri olarak belirlendi.
Lidya ile savaşın sona erdiği yıl, eski dünyanın büyük devlet adamlarından biri olan ve Eshilos tarafından "Asya üzerindeki hükümranlığın kurucusu" olarak adlandırılan Keyaksar vefat etti. Onun kurduğu devletin alanı oldukça genişti. Bu devlet, Mada Krallığı dışında Manna, Saka Krallığı, Urartu topraklarını, "Siro-Mada" olarak adlandırılan bölgeyi (eski Asur vilayetleri olan Zamua, Parsua, Kişessunu, Harkhar vb.), gerçek Asur topraklarını (Ksenofon'dan bilindiği gibi), Hirkania ve Parfiya ile birlikte İran'ın tüm doğu kesimini (bu da Yunan geleneğinden kaynaklanmaktadır) kapsıyordu.
Böylece, Mada Devleti'nin sınırları doğuda Orta Asya'dan batıda Halis Nehri'ne kadar uzanıyordu. Devletin kuzey sınırlarının bir kısmı Kolhida'nın yakınından geçiyordu. Şüphesiz ki, Kuzey Azerbaycan'ın bazı bölgeleri de Mada Devleti'nin sınırlarına dahildi. Mada Devleti'nin içinde, sonraları Pers hükümdarlarının yazılarında adı geçen satraplıkların en azından bir kısmı bulunmaktaydı.
Nüfusu

Ana madde: Medler
Medya devletini kuran ve yöneten kavim madaylar olmuştur. Çoğu Avrupalı ve Rus İran uzmanı, Madayların Farsça konuşan bir halk olduğunu öne sürmektedir..
"Medyalılardan söz edildiğinde, Medya İmparatorluğu'nda yaşayan nüfus kastediliyorsa, elbette, burada İran dilli – günümüz Farslarının, Kürtlerin, Talışların, Gileklerin, Tatların ve diğerlerinin ataları da vardı. Ancak her dönemde Türkmen kökenli Medya devletinin, Fars kökenli Ahameniler ve Sasaniler devletlerinin topraklarında İran dilli nüfus asla çoğunluğu oluşturmamıştır. Eğer İran dilli anlamında 'Medyalı' denilerek Maday etnik adını taşıyanlar kastediliyorsa, bu doğru değildir ve gerçek tarihi faktörler karşısında uydurma bir düşünce olarak görünmektedir."
Üç ciltlik Azerbaycan tarihi'nin birinci cildinde şöyle yazılmaktadır: "Medya kavimleri İran dilli kavimler değildiler, yalnız sonradan Medya, Farslar tarafından işgal edildikten sonra belirli bir ölçüde Farslaşmışlardı... Fraortes'in hükümet döneminde Medyalılar Manna'yı kendi egemenliklerine aldılar. Manna devleti çöktü. Bu süreçten sonra genel olarak 'Medyalılar' terimi, Güney Azerbaycan'da yaşayan mannaları ve diğer kavimleri de kapsar hale geldi."
Tarihçi İkrar Aliyev ise, Atropatena tarihine dair eserinde E. A. Grantovski'ye atıfta bulunarak, Mannada İran dilli unsurların da bulunduğunu belirtmiştir. Ona göre, Atropatena'nın nüfusunda  İran dilli sakinleri de gösteriliyor. Bu nedenle, S. Qasımova III–VII yüzyıllarda Güney Azerbaycan'da "eski İran Medya ağızları" ifadesini kullanmıştır. Güney Azerbaycan bölgesinde halkın Azerbaycan dilinde konuştuğu fikri de bu bağlamdadır.
Bu görüşü savunan araştırmacılar, X. yüzyılda yaşamış Arap müellifi Yakubi'nin Azerbaycan'da yaşadığına dair bilgiye dayanırlar: "Azerbaycan'ın şehir ve mahallelerinde yaşayan halk, Ecem Azerileri ve Babak'ın olduğu al-Bazz şehrinin sahipleri, eski Cavidanilerin karışımıdır." G. Gaybullayev bu bilginin Atropatena halkının tamamının Azerbaycan dilinde konuştuğunu göstermediğini belirtmektedir. Ayrıca, Azerbaycan diline ait materyallerin Güney Azerbaycan'ın kuzeydoğu köşesine – Erdebil bölgesine ait olduğunu doğrulamıştır.
Tarih Bilimleri Doktoru H. Halili ise şunları yazmaktadır: "Tüm kaynaklar ve araştırmalar, Madayların maddi ve manevi kültürlerinin Farslardan farklı olduğunu ve kültürel olarak onlardan üstün olduğunu, gelen Farsların Madaylardan kültür edindiğini göstermektedir. Madayların kültürel üstünlüğü sonucunda, Ahameniş hanedanlığının çöküşüyle Farslar sömürge altına düşerken, Madaylar bağımsızlık kazanmış ve kendi devletlerini kurarak özgür bir gelişim yolu izlemişlerdir. Etnik ve kültürel gelişim sürecinde ülkenin ve etnosun adında değişiklikler meydana gelmiştir. Medya adından Atropatena adını almıştır."
Tarihi

Manna, M.Ö. VII. yüzyıl ortalarına doğru Asur'lar tarafından büyük bir yenilgiye uğratıldıktan sonra, büyük bir devlet olarak önemini kaybetti. Manna, Kimmerler, Skifler ve Madaylar ile kurduğu ittifak sayesinde bir dereceye kadar güç ve kuvvet kazanmıştı. Ancak yüzyılın 70'li yıllarının sonlarına doğru, Skiflerin bir kısmının ihaneti sonucu bu ittifak dağıldı. Partatua başta olmak üzere Asur'un tarafına geçmiş olan bazı Skifler, Asur kralı Asarhaddon'a Mannalara saldırısında yardım etti. Diğer Skifler, İşpakay başta olmak üzere, Manna ile ittifak ilişkilerini sürdürdü. Asur kralı, "Mannalılar ülkesinin halkını darmadağın ettim... Mannalıları kurtarmış Skif, (onların) müttefiki İşpakay'ın ordularını silahla kırdım" diyerek övünüyordu.
Asur'un hükümdarı Aşşurbanipal döneminde (M.Ö. 668–627), yaklaşık olarak M.Ö. 660 yılında, Asur'lular Manna'yı çok ağır bir yenilgiye uğrattılar ve onu eski gücünden tamamen mahrum ettiler. Manna, Nineva'nın hükümdarlarının vassalı seviyesine indirildi ve bu sürecin sonuna kadar Nineva'nın hükümdarlarına sadık kaldı. Bu durum, madayların eski müttefikleri olan mannalara tabi olmaktan vazgeçmelerine ve kendi savunmalarına odaklanmalarına neden oldu.
Tarihi > Asur yürüyüşleri

Asur hükümdarları, Manna gibi Midiya topraklarına da yürüyüşler düzenleyerek Midiya yöneticilerini kendi egemenlikleri altına almaya çalıştılar. M.Ö. IX. yüzyılın ikinci yarısında V. Şamşi-Adad ve ardından oğlu III. Adadnirari, Midiya topraklarına yürüyüş gerçekleştirdiler. M.Ö. VIII. yüzyılın ikinci yarısında III. Tiglat-Pileser, "güçlü midiyalıların" topraklarına ulaşıp, Midiya yöneticilerinin vergisini kabul etti. II. Sargon, Manna'ya düzenlediği sefer sırasında Midiya topraklarına da girdi. Bu dönemde, Manna valisi olan ancak Midiya yöneticilerinden sayılan Dayaukku, Urartu'nun isyanını destekleyerek merkezi yönetime karşı çıktı. II. Sargon, Dayaukku'yu ailesiyle birlikte Hama şehrine göç ettirdi.
M.Ö. VIII. yüzyılın sonunda, Midyada bir merkezi devlet kurma girişimi başlatıldı. Herodot bu girişimi, Deyok (M.Ö. 712–675) ile ilişkilendirmiştir.[69] Bilgilere göre Deyok, Midiya kabilelerini birleştirip tek bir devlet oluşturdu. Ekbatana şehrini fethetti, şehir surlarını inşa ettirdi ve bu şehri Midiya devletinin başkenti ilan etti.
Tarihi > İskitlerin hakimiyete gelmesi

İskitlerin Güney Azerbaycan ve Batı Asya'ya gelmesiyle birlikte Midiya, Asur'a karşı daha aktif bir rol oynamaya başladı. Herodot'un verdiği bilgilere göre, bu mücadeleye Fraorta (M.Ö. 675–653) liderlik ediyordu. Mezopotamya yazıtlarında o, Kaştariti olarak adlandırılır. Tarihçiler, Manna'da yerleşik olan İskitlerin Asur'a karşı mücadelede madaylara yardım ettiklerini varsayıyorlar. M.Ö. 672 yılında Midiyanın Asur'a karşı mücadelesi başarılı bir şekilde sonuçlandı. Midiya, Asur'un egemenliğinden kurtulup bağımsız bir devlet haline geldi. Fraorta, küçük krallıkları da etrafında birleştirmeyi başardı.
İ. M. Dyakonov, M.Ö. VII. yüzyılın 50'li yıllarında, Midiya'nın tekrar Asur ile çatışmalara girmiş olabileceğini belirtmektedir. Herodot'a göre Fraorta (Kaştariti) Asur'a bir saldırı düzenlemişti. İskitlerin diğer bir grubu, başında Madyes'in bulunduğu, Asur'a yardım ederek Kaştariti mağlup etmişti. Kaştariti bu savaşta hayatını kaybetmişti. Böylece M.Ö. 625–585 yılları arasında Midiya, İskitlerin etkisi altına girdi ve İskitlerin lideri Madiy, Midiya'nın III. hükümdarı olarak tahta geçti. Madiy'in hükûmetinde, Midiyada iç istikrar sağlanmış olsa da, ülke Asur yanlısı bir politika izledi ve Midiya, dış politikada neredeyse Asur'un egemenliği altına girmişti.
Tarihi > Siyaksares'ın maday hakimiyetini geri getirmesi

Herodot'un verdiği bilgilere göre, İskitlerin Midiya üzerindeki egemenliğine son verilmesi, Siyaksares'ın adıyla ilişkilidir (bu Midiya hükümdarı, Bisitun yazıtlarında Huvaxıştra, Babil kaynaklarında Umakiştar olarak anılmaktadır). Siyaksares, M.Ö. 585 yılında altmış yıllık skif egemenliğine son vererek tahta maday sülalesini geri getirmiş ve Midiya'nın IV. hükümdarı olarak tarihe geçmiştir.
Herodot'a göre, Siyaksares'ın hükûmetinde, kendilerini "şah" olarak adlandıran küçük vilayet yöneticileri merkezi yönetime tabi kılındı. Tarihçi Ziya Bünyadov, muhtemelen Siyaksares'ın bundan sonra "şahların şahı" unvanını taşıdığını belirtmektedir. Ülkede iç istikrarı sağladıktan sonra, Siyaksares Midiya'nın etrafındaki ve kendi kendini yöneten küçük vilayetleri kendi egemenliği altına almaya ve devletin sınırlarını genişletmeye başladı. Kısa sürede Midiya'nın güneydoğusunda bulunan Pers ülkesini de Midiyanın egemenliğine kattı. Kültürel olarak madaylardan çok daha düşük seviyede olan Farslar, Midiya kültürünü benimsemeye başladılar.
Tarihi > Assura karşı Midiya-Babil koalisyonu

Merkezleşmiş bir devlet kurduktan sonra Siyaksares, Assura karşı savaş hazırlığına başladı. Bu amaçla, Midiya ordusunu yeniden organize etti. Siyaksares ordusunu silahlarına uygun olarak mızraklı ve okçulardan oluşan birliklere böldü ve süvari birimleri kurdu. Ülkenin çeşitli bölgelerindeki kabilelerden antik dünyanın en güçlü ordusunu topladı. Assur'un gücünü iyi bilen Siyaksares, güçlü bir düşmanla tek başına karşılaşmaktan çekinerek, sürekli olarak Assur'un yıkıcı seferlerine maruz kalan Yeni Babilistan hükümdarı Nabopalasar ile ittifak yaptı. İki taraf, düşmana aynı anda saldırma konusunda anlaşmaya vardı.
Assur ile savaş birkaç yıl sürdü. Ordusunun sonuna kadar direnemeyeceğinden korkan Assur hükümdarı III. Aşşur-Ubalit, Assur'a bağlı tüm halkların ordusunu Midiya ve Babil ordularına karşı yönlendirmeye çalıştı. Ancak, Gablin şehri yakınlarında meydana gelen çatışmada Assur ordusu mağlup oldu. M.Ö. 615–612 yıllarında, Midiya ve Yeni Babilistan orduları tarafından Assur'un Asur, Arbela, Kalat şehirleri ve başkenti Nineveh ele geçirildi ve yağmalandı. Böylece, yüzyıllar boyunca antik Doğu devletlerinin en korkutucu düşmanı olan büyük Assur devleti M.Ö. 604 yılında yıkıldı ve toprakları Midiya ve Yeni Babilistan arasında paylaştırıldı.