stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
1. Adalet ve Kalkınma Partisi Olağanüstü Kongresi
Etkinlik > Davutoğlu'nun konuşması

Davutoğlu'nun konuşmasında, 2013-14 hükümet karşıtı protestolar ve 2013 yolsuzluk skandalı için sert eleştiriler yer aldı ve asıl amaçlarının AK Parti'nin iktidardayken Türkiye halkına verdiği güveni zedelemek olduğunu iddia etti. AK Parti'nin yeni bir Türkiye hayali olduğunu savunarak, böyle bir hayal görmeyen herkesin utanması gerektiğini savundu. Ayrıca seçmenleri ötekileştirmeyeceğine veya kutuplaştırmayacağına söz verdi ve ulusun birliğini koruyacağına söz verdi. Erdoğan'ın Cumhurbaşkanı seçilmesi ve yeni hükümetin kurulmasının yeni bir Türkiye'ye giden yolun başlangıcı olacağını belirtti.
Etkinlik > Parti Konseyi seçimi

Parti meclisinin (divan) seçilmiş liderleri şunlardır:
Haluk İpek - AK Parti genel sekreteri ve Ankara Milletvekili, Meclis Başkanlığına seçildi
Belma Satır - İstanbul Milletvekili ve Meclis Grup Başkanı, Meclis Başkan Yardımcısı seçildi
Seçilen meclis üyeleri şu şekildedir:
Mehmet Doğan Kubat - İstanbul Milletvekili
Gönül Bekin Şahkulubey - Mardin Milletvekili
Güldal Akşit - AK Parti Kadın Kolları Başkanı
Zafer Çubukcu - AK Parti Gençlik Kolları Başkanı
Aziz Babuşcu - AK Parti İstanbul Şube Başkanı
Etkinlik > liderlik seçimi

Seçim için kayıtlı tek aday Ahmet Davutoğlu'ydu. 15 sandıkta toplam 1.388 delege oy kullandı.
| Aday | Aday | oylar | Yüzde |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Ahmet Davutoğlu | 1.382 | 100.0 |
|  Geçersiz/boş oylar |  Geçersiz/boş oylar | 6 | - |
|  Total |  Total | 1.388 | 100.0 |
|  Delege sayısı/katılım |  Delege sayısı/katılım | 1420 | 97.7 |
Kaynak: Akşam 31 Ağustos 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
AK Parti'nin 2014 olağanüstü kongresinin yapıldığı Ankara Arena
Recep Tayyip Erdoğan, 2001-2014 yılları arasında Adalet ve Kalkınma Partisi lideri
1995 FIFA Kadınlar Dünya Kupası B Grubu

1995 FIFA Kadınlar Dünya Kupası B Grubu karşılaşmaları 6-10 Haziran'da oynandı. Grupta İngiltere, Kanada, Nijerya ve Norveç yer aldı. İlk iki sırayı alan Norveç ve İngiltere çeyrek finale yükseldi.
Puan durumu

| Sıra | Takım | O | G | B | M | AG | YG | GF | P | Eleme |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Norveç | 3 | 3 | 0 | 0 | 17 | 0 | +17 | 9 | Eleme aşamasına yükseldi |
| 2 |  İngiltere | 3 | 2 | 0 | 1 | 6 | 6 | 0 | 6 | Eleme aşamasına yükseldi |
| 3 |  Kanada | 3 | 0 | 1 | 2 | 5 | 13 | -8 | 1 |  |
| 4 |  Nijerya | 3 | 0 | 1 | 2 | 5 | 14 | -9 | 1 |  |
Kaynak: FIFA
Sıralama kuralları: Sıralama kuralları
Çeyrek finalde
Lider Norveç, C Grubu'nu üçüncü bitiren Danimarka ile karşılaştı.
İkinci İngiltere, A Grubu lideri Almanya'yla eşleşti.
Maçlar

Bütün saatler, OAYS'ye (UTC+2) göredir.
Maçlar > Norveç - Nijerya

Norveç  v  Nijerya
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Norveç  | 8-0 |  Nijerya |
|  Sandberg  30', 44', 82'  Riise  49'  Aarønes  60', 90'  Medalen  67'  Svensson  76' (pen.)  | Rapor |  |
Maçlar > İngiltere - Kanada

İngiltere  v  Kanada
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| İngiltere  | 3-2 |  Kanada |
|  Coultard  51' (pen.), 85'  Spacey  76' (pen.)  | Rapor |  Stoumbos  87'  Donnelly  90+1'  |
Maçlar > Norveç - İngiltere

Norveç  v  İngiltere
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Norveç  | 2-0 |  İngiltere |
|  Haugen  7'  Riise  37'  | Rapor |  |
Maçlar > Nijerya - Kanada

Nijerya  v  Kanada
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Nijerya  | 3-3 |  Kanada |
|  Nwadike  26'  Avre  60'  Okoroafor  77'  | Rapor |  Burtini  12', 55'  Donnelly  20'  |
Maçlar > Norveç - Kanada

Norveç  v  Kanada
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Norveç  | 7-0 |  Kanada |
|  Aarønes  4', 21', 90+3'  Riise  12'  Pettersen  71', 89'  Leinan  84'  | Rapor |  |
Maçlar > Nijerya - İngiltere

Nijerya  v  İngiltere
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Nijerya  | 2-3 |  İngiltere |
|  Okoroafor  13'  Nwadike  74'  | Rapor |  Farley  10', 38'  Walker  27'  |
IV. Murad

Başlığın diğer anlamları için IV. Murad (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
IV. Murad, dîvân edebiyatındaki mahlası Murâdî (Osmanlı Türkçesi: مراد رابع, Murâd-ı râbi) (27 Temmuz 1612; İstanbul - 8 Şubat 1640; İstanbul), 17. Osmanlı padişahı ve 96. İslam halifesi. 1623 ile 1640 yılları arasında hüküm sürdü. Revan ve Bağdat fatihidir. IV. Murad İstanbul'da, Sultan I. Ahmed'in ve Kösem Sultan'ın oğlu olarak dünyaya geldi. Ağabeyi II. Osman'ın Yedikule Zindanları'nda bir grup isyancı tarafından öldürülmesi üzerine amcası I. Mustafa tahta geçmişti. Aklî dengesi bozuk olan amcası I. Mustafa'nın yerine 11 yaşındaki IV. Murad padişah yapıldı.
Yaşamı > Saltanatının ilk yılları

Osmanlı Padişahı II. Osman'ın tahttan indirilerek öldürülmesi üzerine yerine akli dengesi bozuk olan I. Mustafa tekrar tahta çıkarılmıştı. I. Mustafa akli dengesindeki bozukluktan ötürü devleti yönetemeyecek bir durumda olması nedeniyle alınan karar gereği tahttan indirildi. Yerine ise 10 Eylül 1623 tarihinde tahta oturtulan IV. Murad geçti. Eyüp Sultan Türbesi'nde Aziz Mahmud Hüdayi’nin elinden kılıç kuşanan IV. Murad, tahta çıktığında sünnetsiz olduğu için cülûsunun 5. günü sünnet edildi. Çeşitli olumsuz olaylar sebebiyle kargaşa dolu bir ortamın olduğu dönemde tahta çıktı. Osmanlı'da can ve mal güvenliği neredeyse kalmamış ve hazine tükenme noktasına gelmişti. Çözülmesi gereken en önemli iç ve dış meseleler arasında Abaza Paşa İsyanı ve Bağdat'ın Safeviler'den geri alınması konusu önde geliyordu. IV. Murad'ın henüz çocuk yaşta olması ve tecrübesizliğinden dolayı devlet yönetiminde Sadrazam Kemankeş Kara Ali Paşa kısa bir dönem öne çıktıysa da sorunları çözme noktasında yetersiz kaldı. IV. Murad'ın saltanatının ilk 9 yılı annesinin kontrolü altında geçti.
Yaşamı > Saltanatının ilk yılları > Abaza Paşa isyanı

Ana madde: Abaza Paşa ayaklanması
II. Osman'ın öldürülmesi üzerine bulunduğu yerlerdeki yeniçerileri öldürterek cezalandırmaya başlayan Abaza Mehmed Paşa, IV. Murad devrinin de önemli bir sorunuydu. I. Mustafa'nın ikinci padişahlığı devrinde ayaklanan yeniçeri düşmanı Abaza Mehmed Paşa durdurulmak isteniyordu. Yeniçeriler diz kapağındaki yanık üzerinden tanınmaya çalışılınca ilgisiz halk da yeniçeri oldukları iddiasıyla Abaza Mehmed Paşa'nın adamlarınca öldürülüyordu. Ele geçirilen yeniçerilerin boyunlarını vurduran Abaza Mehmed Paşa, 1626'da Dişlenk Hüseyin Paşa'yı da öldürttü. Esir aldığı yayabaşı ve bölükbaşılarından ise dördünü dörder parça ettirip Erzurum Kalesi burçlarına astırdı. Abaza Mehmed Paşa sorunu ile meşgul olan Damat Halil Paşa bu hususta bir başarı elde edemeyince 1628 yılında IV. Murad tarafından görevden alındı. Bu sırada Abaza Mehmed Paşa'nın iki adamı İstanbul'da yakalanınca IV. Murad'ın emri üzerine oyulan omuz başlarına mumlar dikilip çarmıha gerilerek binek hayvanları üzerinde İstanbul sokaklarında teşhir edildiler. Sonrasında ise birinin başı kesildi, diğeri de çengele vurularak öldürüldü. Yeni sadrazam Hüsrev Paşa'nın 1628'de düzenlediği sefer neticesinde teslim olan Abaza Mehmed Paşa, IV. Murad tarafından yine de bağışlandı ve Bosna beylerbeyliğine atandı. Böylelikle Osmanlı için yıllardır sorun olan bir meseleye son verilmiş olundu.
Yaşamı > Saltanatının ilk yılları > Kösem Sultan iktidarı

IV. Murad tahta geçtikten sonra hızlı bir eğitime tabi tutuldu. Bu süre içerisinde padişah adına annesi Kösem Sultan "saltanat naibesi" adıyla devleti yönetmek zorunda kaldı. Padişah adına devleti annesinin yönetecek olması Osmanlı tarihinde bir ilktir. Bu süre içinde imparatorluk anarşiye ve büyük iç karışıklıklara sürüklendi. Safeviler, Irak'ı ele geçirdi, Bağdat başta olmak üzere birçok yerde Sünniler kılıçtan geçirildi. Safevi orduları Mardin'e kadar ilerledi. Orta Doğu'daki Sünni - Şii dengesi bozuldu. Kırım, Yemen, Lübnan ve Mısır'da ciddi isyanlar çıktı. Abaza Mehmed Paşa, Doğu Anadolu Bölgesi'nde iki kez isyan çıkardı. Askerlere verilen maaşlar arttırılırken, vergi sistemi bozulduğundan gelirlerde azalma görüldü. Kuzey Anadolu'da işlevsizleşen tımar sistemi ve buna bağlı artan yolsuzlukları öne süren halk isyan başlattı. Safeviler'e karşı yürüttüğü seferde başarısız olan Sadrazam Hüsrev Paşa'nın azli üzerine 1632 yılında yeniçeriler sarayı basarak sadrazam ile 17 devlet yöneticisinin kellesini istedi. Yeni sadrazam Hafız Ahmed Paşa, yeniçerilerce öldürüldü, birçok devlet adamının evi yağmalandı. İkinci bir isyana kalkışarak padişaha güvenmediklerini söyleyen yeniçeriler, ileride padişah olacak şehzadelerin hayatlarından şüphe ettiklerini, sağ olduklarının bir ispatı olarak şehzadelerin kendilerine gösterilmesini, hatta bazı şehzadelerin yeniçeri ocağında kendi himayelerinde kalması gerektiğini söylemişlerdir. Padişah, şeyhülislam ve veziriazamın kefil olması ile yeniçerileri bu isteklerinden vazgeçirmiştir. Asilerin ayak divanına çıkartıp yaptıkları pazarlıklarla genç padişahı zor durumda bırakması, acizliği, yaşı itibarıyla sürekli küçümsenmesi ve annesinin himayesinde kaldığı düşüncesi onun ileride sert bir mizaca bürünmesine neden olmuştur.
Kösem Sultan Anadolu'daki isyanları bastırmak için birçok girişimde bulunmuş ve en dikkat çekici olan Abaza Mehmed Paşa İsyanı son bulmuştur. Kendisi anarşi döneminde ülkeyi toparlama konusunda yoğun bir çaba sarf etti. Dokuz yıllık saltanat naibeliği boyunca Kösem Sultan 8 veziriazam, 9 defterdar değiştirmiştir. Bunun yanında muhtaçlar için aşevleri açtı, hayır kurumları yaptırdı, borçları yüzünden hapishaneye düşmüş olan mahkûmların borçlarını ödeyerek onları hapisten kurtardı ve fakir kızların çeyizlerini düzerek onları evlendirdi. Bu icraatları ilk döneminde toplum ve bürokrasi çevrelerinde takdir görmüştür.
Yaşamı > Mutlak saltanat yılları > İdareyi ele alışı

Bir çeşit saltanat naibi gibi devleti yöneten annesi Kösem Sultan ve bazı devlet adamlarının etkisi altında geçen saltanatının ilk yıllarında idareye etkisi kısıtlı olan IV. Murad, 1632'den itibaren yönetimde gücünü gösterir oldu.
Yaşamı > Mutlak saltanat yılları > Yasaklar

Tütün ve kahveyi yasakladı. Yasağın sebebinin 1630'ların başındaki büyük İstanbul yangını olduğu bilinir ve yangın sonrası çıkabilecek bir ayaklanmaya karşı tedbir olarak İstanbul'daki kahvehaneler yıktırılır. Tütün içenlerin ise öldürülmelerine dair fetva çıkarılır. Tütün içenlerden orduya mensup kişiler tespit edilince eli, ayağı kırılıp boyunlarının vurulduğu da oluyordu. Tütün yasağı nedeniyle evlerin bacaları dahi koklatılıyor, tütün kokusu gelen evlerdeki kimseler ceza olarak öldürülüyordu. Ayrıca meyhane ve kahvelerin yeniçeri ve isyancıların toplanma mekânı haline gelmesi padişahı düşündürmüştü. Yasak, kaybolan devlet otoritesinin de bir nevi tekrar tesisinin bir göstergesi olacaktı. Padişah kendi yasağına ne derece uyulduğuna bağlı olarak otoritesini ölçtü. Bu nedenle yasak çok katı bir şekilde uygulandı. IV. Murad, yasağa uymayanların öldürülmesini emretti. Bizzat kendi özellikle geç saatlerde kıyafet değiştirerek yasağa uyulup uyulmadığını kontrol etti ve bulduğu şüphelileri öldürttü. Bu tebdil-i kıyafet teftiş uygulamasını sıklıkla yapmış ve birçok meyhaneyi gece kendi bizzat baskınlar ve infazlarla kapattı. Padişahın üstün ve kutsal bir figür olarak Topkapı Sarayı'nda bulunmasına alışık İstanbul halkı halk arasına karışan ve doğrudan gücünü sergileyen IV. Murad'a bu yüzden farklı bir gözle bakmıştır. Sultanın ölünceye kadar sürdüğü bu uygulaması sonucu hiçbir padişaha karşı üretilmeyen efsane ve menkıbelere neden olmuştur. IV. Murad'ın sözlü kültürdeki zengin konumu onun özlenen otoriter bir padişah figürünün bir tecellisi olarak yorumlanmıştır. IV. Murad içkiyi de halka yasaklamış, ancak kendi içki içmeyi sürdürmüş ve bu içki bağımlılığı ölümünün bir nedeni olmuştu.
IV. Murad dönemindeki bir diğer yasak ise yatsıdan sonra fenersiz dışarı çıkma yasağı idi. Kıyafet değiştirerek yatsıdan sonra sokakları gezen IV. Murad, fenersiz gezenlerle karşılaşınca ceza olarak onları öldürtmekteydi. Sabah olduğunda bu nedenle cezalandırılan kişilerin ölü bedenleri yerlerde görülüyordu. Yasağa uymayanları ölümle cezalandıran IV. Murad, bir defasında kıyafet değiştirip gezerken, camiden geç saatte çıkıp fenersiz evine giden bir imamın çocuğunu yakalamış ve onu yasağa uymadığı için öldürtmüştü.
Dini bir hareket olan Kadızadelilerin IV. Murad'ın yasaklarına destek ve etkileri olmuştu. IV. Murad'ın tütün yasağını getirmesi ve kahvehaneleri yıktırması gibi kararlarında ona destek veren Kadızadeliler ile bir birlikteliği vardı. Tütün ve kahvenin haram olduğunu ileri süren Kadızadeliler hareketi, yeniliklere karşı katı bir pozisyon almış ve ateşli vaazları ile halk kitlelerini peşlerinden sürüklemişlerdi.
Yaşamı > Kişiliği

Oldukça sert, disiplinli bir kişiliği olan IV. Murad, emirlerinin kesin olarak yerine getirilmesini bekler ve verdiği emirlerin uygulanışını takip ederdi. Emirlerine uyulup uyulmadığını tespit etmek için kıyafet değiştirerek halk arasında gezerdi. Kızdığı zaman kolaylıkla birini ölümle cezalandırabildiği için etrafındakilerin yanı sıra halk üzerinde de büyük bir korku yaratmıştı. IV. Murad bir gün Beşiktaş'tan geçerken öküz arabasıyla oradan geçen bir köylü nedeniyle yolu kapanınca sinirlenerek köylüyü ok ile vurarak yaralamış, bununla da hırsını alamayarak öldürülmesini isteyince, yanında duran Duçe Mehmed'in köylüyü kurtarmak için öldüğünü söylemesi sayesinde köylü ölümden kurtulmuştu. Osmanlı tarihinde ilk defa bir Şeyhülislam Ahîzâde Hüseyin Efendi onun emriyle öldürülür. Kuvvetli bir hafızaya sahip olduğu kabul edilir. Sporcu kişiliği ve güçlü bir yapıya sahip oluşu ile bilinen IV. Murad, ata binip dolaşmayı severdi. Tütün ve afyondan nefret ederdi. Mehmet Halife adlı bir Osmanlı tarihçisi, Tarih-i Gılmâni adlı eserinde Sultan IV. Murad ile ilgili şöyle söylemektedir: Düşmanın kökünü kesti, eşkıyadan intikam aldı. O güruhun hiçbiri elinden canını kurtaramadı. Revan ile Bağdat'ı alıp Kızılbaş'ı kahretti Sağ kalaydı eğer bütün İran'ı ve Turan'ı alırdı. Cihanda on yedi yıl saltanat sürdükten sonra sonunda Allah'ın emriyle onun da devri son buldu.
Merhum Sultan Murat gayet yiğit, boylu boslu ve heybetli idi. Öylesine iyi cirit ve ok atardı ki, akranı bulunmazdı. Ciritine kimse dayanamazdı. Merhum, cirit ile sekiz Arnavut kalkanını delip Budin'e göndermiştir. Bir okla on iki zırhı delip Mısır'a göndermiştir. IV. Murad Arapça ve Farsça bilmekteydi.
Yaşamı > Kişiliği > Fiziksel kuvveti

IV. Murad Osmanlı sultanları arasında fiziksel kuvvetiyle ünlüdür. Kaynaklarda geniş omuzlu, heybetli bir kimse olarak anlatılan IV. Murad'ın oldukça kuvvetli olduğu bilinir. Silâhdar Mûsâ Paşa'yı kuşağından tutup kaldırarak Has Oda'yı birkaç kez dolaştırdıktan sonra yere indirdiği söylenir. Devrin tanınmış pehlivanlarıyla güreştiği, 200 okkalık gürz kullandığı, kılıç, ok gibi silâhları kullandığı belirtilir. Ata binmeyi seven IV. Murad'ın cirit oyununa merakı vardı. Padişahın tek kolla 60 kilogramlık gürzleri ve 50 kilogramlık yayları ustalıkla kullandığı, Revan Seferi'nde top güllelerini tek başına topa sürdüğü, İran'dan hediye olarak gelen ve esneklik mukavemeti az olduğu için tek kişinin çabasıyla kurulamaz olarak kendine takdim edilen bir yayı çok kişiye denetmiş, ancak tek başına kimsenin kuramaması üzerine yayın iki ucunu içe doğru esneterek yay telini diğer ucada yetiştirerek tek başına 2 kez kurduğu söylenir. Bir gece Bağdat'ta onu öldürmek için odasına giren 4 celladı kendinin öldürdüğü iddia edilir. Konya'da ağabeyi Genç Osman'ın infazında rol oynadığı iddia edilen iki eski yeniçeriyi kalabalığın arasında tanımış ve gürzüyle öldürmüştür. Hindistan'dan gelen bir elçi heyeti IV. Murad'a çok sağlam ve her darbeye karşı dayanıklı bir kalkan hediye etmiştir. Kalkanın sağlamlığını denemek isteyen Padişah adamlarına kalkanı bir yere asmalarını söyler, kalkan asıldıktan sonra bu kalkana ok atışları yapmış bu kalkanı defalarca delmiştir. IV. Murad'ın gürzü ve yayı şu an Topkapı Sarayı'nda sergilenmektedir.
Yaşamı > Askerî başarıları

IV. Murad devrindeki en önemli askerî olay Safevîler'e karşı girişilen 1623-1639 Osmanlı-Safevî Savaşı'dır. Bu savaşta Osmanlı orduları Revan Seferi ile Doğu Anadolu Bölgesi, Ahıska, Revan ve Kafkaslar'ın önemli bir bölümünü ele geçirmiştir. Anadolu'da bozulan otoriteyi sağlamak adına bu seferi ve Bağdat seferini bir fırsat olarak görmüştür. Bu yüzden geçtiği birçok yerde hakkında şikayette bulunulan birçok devlet görevlisini, isyancıyı ve Safevi ajanını infaz ettirmiştir.[kaynak belirtilmeli] Anadolu, Kanuni Sultan Süleyman'dan beri ilk defa padişahı Anadolu'da görme fırsatını bu seferlerle bulmuştur. 1638 yılındaki Bağdat Seferi ile 1624'ten beri İran işgali altında bulunan bu şehri yeniden Osmanlı topraklarına katmıştır. Bağdat Seferi, Osmanlı tarihinin en gösterişli seferlerinden birisi olmuş ve padişah büyük bir komutan edasıyla Doğuda varlık göstermiş, uzun ve kanlı bir kuşatmadan sonra Sünni üstünlüğünü doğuda tekrar tesis etmiş kendi de Bağdat Fatihi olarak anılmıştır. Kuşatma 40 gün sürmüştür. Sefer Genç Osman marşına konu olmuş ve dahası birçok efsane ve menkıbeyle süslenmiştir. Bağdat'ta kuşatma devam ederken tahrip edilen İmam Azam'ın türbesine yüzü olmadığını söyleyerek ziyarette bulunmamış, Bağdat'ı Safevî Şiiler'iden almadıkça da huzuruna çıkmaktan haya ettiğini söylemiştir. Fetihle beraber ilk burasını ziyaret etmesi Sünni İslam çevrelerinde onu bir kahramana dönüştürmüş ve Selahaddin Eyyubi ile kıyaslanmıştır. Sefer sırasında, Anadolu'daki tüm isyanları ve isyan etmesi muhtemel unsurları yok etti. Böylece devlet otoritesi yeniden ve kesin bir şekilde sağlandı. Safeviler, kesin Osmanlı zaferi karşısında çaresiz kalınca barış istemek zorunda kaldılar ve 1639 Mayıs'ında Kasr-ı Şirin Antlaşması imzalandı. Antlaşma neticesinde Mezopotamya Osmanlı egemenliğine girdi ve I. Dünya Savaşı'na kadar Osmanlı'nın toprağı olarak kaldı. IV. Murad, İstanbul'a döndükten sonra saygın devlet adamlarına, imparatorluğun eski parlak günlerine dönmesine yönelik ekonomik ve siyasi projeler hazırlanması emrini verdi. Ama hastalığı ve erken ölümü, onun imparatorluğu dönüştürme fikirlerine ve çalışmalarına engel oldu.
Ailesi > Eşi

Ayşe Haseki Sultan
Ailesi > Çocukları

Sultanın dönemdaşı olan seyyah ve yazar Evliya Çelebi, IV. Murat'ın çocuklarının sayısını 32 olarak belirtir. Fakat Evliya Çelebi, kızı İsmihan Kaya Sultan dışında sayısını verdiği bu çocuklar hakkında özel bir malumat vermemiştir. Çelebi, İstanbul seyahatnamesinde Kaya Sultan'ın doğumu münsabetiyle İstanbul'da yapılan şenliklerde atılan havai fişeklerden bahseder. Ayrıca boğazda yine Kaya Sultan'a ait bir yalıyı tarif eder. Çok genç yaşta ölen Sultan IV. Murat'ın erkek çocuğunun olmayışından ötürü tahta kendinden sonra, veliahtı olan en küçük erkek kardeşi Sultan İbrahim'in geçtiği malum olmakla beraber çeşitli kaynaklar ona başka çocuklar da isnat etmişlerdir. Bunların isimleri şöyledir;
Şehzade Süleyman
Şehzade Ahmed
Şehzade Mehmed
Şehzade Aladdin
Safiye Sultan
Gevher Sultan
İsmihan Kaya Sultan
Rukiye Sultan
Bedia Sultan (Ayşe Bedia Sultan)
Hafsa Sultan
Görseller

IV. Murad cülus töreni
IV. Murad'a ait bir hattıhümayunu
IV. Murad elçileri kabul ediyor.
Sultan Murad
IV. Murad döneminde yeniçeriler
Revan Köşkü
Bağdat Köşkü
Popüler kültürdeki yeri

IV. Murat dizisinden IV. Murad saltanatını konu alan 1981 tarihli televizyon dizisidir, IV. Murad'ı Cihan Ünal canlandırmıştır (1981).
IV. Murat Gürz ve Zafer- IV. Murad'ın hayatını ve Bağdat seferini konu alan Okay Tiryakioğlu'nun yazdığı romandır.
İstanbul Kanatlarımın Altında- IV. Murad dönemini ve Hezarfen Ahmet Çelebi ile Lagari Hasan Çelebi'nin bilimsel çalışmalarını konu alır (1995). Filmde IV. Murad'ı Burak Sergen canlandırmıştır.
Muhteşem Yüzyıl Kösem dizisinin 1. sezonunda IV. Murad'ın şehzadelik dönemi Çağan Efe Ak tarafından canlandırıldı. 2. sezonda ise Metin Akdülger tarafından canlandırmıştır.
IV. Murad ve tabaklar, Osmanlı Minyatürü
IV. Murad'a ait minyatürü
IV. Murad
Revan Seferi güzergahı (1635)
IV. Murad'ın son zamanlarında Osmanlı sınırları
Sultan IV. Murad'ın I. Ahmed Türbesi içindeki kabri, Sultanahmet Meydanı, İstanbul
Ailevi Akdeniz ateşi

| Ailevi Akdeniz ateşi |
| --- | --- |
Uzmanlık: Romatoloji 
Ailevi Akdeniz ateşi (İngilizce: Familial Mediterranean fever, FMF) veya eskiden yabancı literatürde Periyodik hastalık veya Ermeni hastalığı, sıklıkla Ermeni, Yahudi, Türk, Orta Doğu Arap toplumlarında ve Japonlarda görülen irsi ateşli hastalıktır. Ailevi Akdeniz Ateşi, tekrarlayan ateş, karın ağrısı, göğüs ağrısı ve eklem ağrısı nöbetleri yapan bir hastalıktır. Nöbetler genellikle 24-72 saat sürer. Hastalarda nöbetler dışında hiçbir belirti yoktur.
Özellikleri

Ailevi Akdeniz Ateşinin adından da anlaşılabileceği gibi 3 temel özelliği vardır;
Ailesel geçiş: Hastalığın ortaya çıkması için anne ve babanın taşıyıcı ya da hasta olması gerekir.
Sıklıkla Akdeniz Bölgesi ve civarında görülmesi (Karadeniz Bölgesi de dahil)
Ateş nöbetleri yapması: Ateş nöbetlerine karın ağrısı, eklem ağrısı veya göğüs ağrısı eşlik eder. Karın ağrısı, akut apandisit ile karışabilir ve çok şiddetli olabilir. Bu hastaların bir kısmı akut apandisit tanısı ile ameliyat edilmişlerdir ancak karın ağrıları geçmemiştir.
Hastalık uzun dönemde amiloidoz denen başka bir hastalığa yol açabilir. Amiloidozda vücutta değişik organlarda "amiloid" denilen madde birikir, bunun sonucu kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği, bilinç kaybı, felç gibi sorunlar ortaya çıkar.
Nedenleri

Ailevi akdeniz ateşi kalıtsal bir hastalıktır. 1992 yılında hastalığa yol açan gen bulunmuştur. Bu gen MEFV(pyrin) genidir. Hastalıkla ilişkili genetik bozukluklar 1997 yılında gösterilebilmiştir. Bu gen hastalığın oluşmasında %98 etkilidir. Diğer etken olan gen ya da genler henüz bilinmemektedir.
Türkiye'de bu hastalığa sebep olan genetik bozukluğu her 6 kişiden biri taşımaktadır. Ve her 1000 kişiden 1-3'ü FMF hastasıdır. Bu nedenle hastalığın sık görüldüğü bölgelerde evlenmeden önce genetik test yapılması ve genetik danışma alınması zorunludur. Ayrıca diğer bölgelerde yaşayanlara da önerilmektedir.
Genetik Bakış

MEFV geni 16. Kromozom kısa kolunda (16p 13.3) yer alan  ve 10 ekzondan oluşan bir gendir. 781 aminoasitlik pyrin/marenostrin proteinini kodlamaktadır. Bu protein MEFV genini keşfeden iki konsoryum tarafından farklı adlandırılmaktadır. Uluslararası FMF konsoryumu tarafından Pyrin; Fransız konsoryumu tarafından ise marenostrin olarak adlandırılmıştır
Bugüne kadar, otoinflamatuar hastalık mutasyonlarının çevrimiçi kaydı olan Infevers'ta ( http://fmf.igh.cnrs.fr/ISSAID/infevers/ ) 280'den fazla MEFV sekans varyantı kaydedilmiştir
AAA ilişkili majör mutasyonlar en çok ekzon 2,3,5 ve 10'da tanımlanmıştır. En sık karşılaşılan M694V, M680I, V726A ve M694I mutasyonları Ekzon 10'da yer almakta iken E148Q ve R2020Q ise Ekzon 2'de yer almaktadır. AAA görülen popülasyonlardaki vakaların %85'i bu  ekzonlardaki mutasyonlarla ilişkilidir
M694V en sık görülen ve en patolojik varyant olarak tanımlanmaktadır. Homozigot M694V mutasyonuna sahip bireylerde AAA kliniği daha erken yaşta ortaya çıkmakta ve daha yüksek doz kolşisin ihtiyacı olmakta ve daha yüksek oranla amiloidoz ile sonuçlanmaktadır. M680I Türk ve Arap popülasyonda daha sık görülürken, V726A Aşkenazi Yahudilerinde, M694I tekrar  Araplarda daha sıktır.
Ekzon 2'deki E148Q  AAA'nın nadir olduğu Japonya gibi yerlerde daha sık gözlenmektedir. E148Q ve R2020Q mutasyonu daha hafif klinik tablo ortaya çıkarmakta ve benign polimorfizm olarak kabul edilmektedir.  MEFV genininde  ekson 2 varyantlarının FMF gelişimine daha duyarlı olduğunu, ancak bu duyarlılığın MEFV ekson 10 mutasyonu olan hastalara göre çok daha düşük olduğunu gösterdi