stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
1995 Japonya Grand Prix
Süreç > Yarış sonrası

"Şu anda gerçekten çok mutluyum, sezon başında her iki dereceyi [Sürücüler ve Markalar Şampiyonlarını] almak konusunda takıma verdiğim sözü yerine getirdiğim için."
Michael Schumacher, Benetton'un 1995 sezonunu yorumlarken.
Bu, Schumacher'in Benetton takımıyla kazandığı son birincilik olmuştur çünkü sürücü 1996 sezonu için Ferrari'yle anlaşmaya varmıştır. Herbert de Schumacher'in görüşlerine katılarak Benetton'un "muhteşem bir iş çıkardığını" söylemiştir. Hill ise hem bu yarışta aldığı sonuçtan hem de sezonun genelinden pek hoşnut değildi. Hill, sonradan şu değerlendirmeyi yapmıştır:
İşlerin daha kötü olamayacağını düşündüğünüz an başınıza daha kötüsü gelir. Bu kolay bir şey değil, devam etmeniz gerekiyor. Yapılabilecek en kolay iş vazgeçmek, bunu yapmak daha az acı veriyor olabilir ancak bu bizim için bir seçenek değil. Yarış içinde gerçekten iyiydik, pistte olduğum her an kendimi birinciliğe yakın hissediyordum ancak daha sonra işler kötüye gitti. Yağmur yeniden başladı ve ikinci kez spin attığımda aracın kaymasına yol açan şey yağmur değil sanırımm pist üzerindeki bir yağ birikintisiydi. Sezonu iyi bir biçimde kapatamadık ancak bu durumun nedenleri ortada ve kazanma alışkanlığımızı geri getiremememiz için hiçbir neden yok.
Hill'in yarış dışı kalmasından ötürü 10 saniye dur-kalk cezası için pite girmediği gerekçesiyle Williams takımı, Uluslararası Otomobil Federasyonu (FIA) tarafından 10000 Amerikan doları para cezasına çarptırıldı. Hill 2008 yılında Motor Sport dergisine verdiği bir demeçte "1995 sezonunun kendisi ve takımı için kötü bir anı olduğunu" söylemiştir. Pilot, Frank Williams ve Patrick Head'in kendisini 1997 sezonunda takımda görmek istemediklerini düşündüğünü de açıklamıştır.
1980 Formula 1 Dünya Şampiyonu Alan Jones Alesi'yi överek bu sürücünün "Grand Prix yarışları tarihine geçecek bir başarı sergilediğini" belirtmiştir. Alesi de ön arkının zarar görmeseydi birinciliği sonuna dek kovalayacak olduğunu söylemiştir. Aracının yarışa erken başladığına inanmadığını ekleyen pilot, yine de aracın yolun eğimli olması nedeniyle birkaç santimetre ilerlediğini kabul etmiştir. Alesi 2009 yılında Autosport dergisinde yayımlanan röportajında olası bir cezayı önlemek için yarıştan önce yarış direktörüne gittiğini ve ceza kararının ardından çok öfkelendiğini söylemiştir. Berger de aldığı cezaya sorgulamış ve aracının yeşil ışık yanmadan harekete geçmediğini iddia etmiştir.
Sıralama > Isınma turları

| Sıra | No | Sürücü | Marka | S1 Zamanı | S2 Zamanı | Fark |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1 |  Michael Schumacher | Benetton-Renault | 1:38.428 | 1:38.023 | - |
| 2 | 27 |  Jean Alesi | Ferrari | 1:39.127 | 1:38.888 | +0.865 |
| 3 | 8 |  Mika Häkkinen | McLaren-Mercedes | 1:39.127 | 1:38.954 | +0.931 |
| 4 | 5 |  Damon Hill | Williams-Renault | 1:39.032 | 1:39.158 | +1.009 |
| 5 | 28 |  Gerhard Berger | Ferrari | 1:40.305 | 1:39.040 | +1.017 |
| 6 | 6 |  David Coulthard | Williams-Renault | 1:39.155 | 1:39.368 | +1.132 |
| 7 | 15 |  Eddie Irvine | Jordan-Peugeot | 1:40.153 | 1:39.621 | +1.598 |
| 8 | 30 |  Heinz-Harald Frentzen | Sauber-Ford | 1:40.010 | 1:40.380 | +1.987 |
| 9 | 2 |  Johnny Herbert | Benetton-Renault | 1:40.349 | 1:40.391 | +2.326 |
| 10 | 14 |  Rubens Barrichello | Jordan-Peugeot | 1:40.381 | 1:40.413 | +2.358 |
| 11 | 26 |  Olivier Panis | Ligier-Mugen-Honda | 1:40.838 | 1:41.081 | +2.815 |
| 12 | 4 |  Mika Salo | Tyrrell-Yamaha | 1:41.355 | 1:41.637 | +3.332 |
| 13 | 25 |  Aguri Suzuki | Ligier-Mugen-Honda | 1:42.561 | 1:41.592 | +3.569 |
| 14 | 3 |  Ukyo Katayama | Tyrrell-Yamaha | 1:41.977 | 1:42.273 | +3.954 |
| 15 | 9 |  Gianni Morbidelli | Footwork-Hart | 1:42.623 | 1:42.059 | +4.036 |
| 16 | 29 |  Karl Wendlinger | Sauber-Ford | 1:43.634 | 1:42.912 | +4.889 |
| 17 | 23 |  Pedro Lamy | Minardi-Ford | 1:43.387 | 1:43.102 | +5.079 |
| 18 | 24 |  Luca Badoer | Minardi-Ford | 1:43.940 | 1:43.542 | +5.519 |
| 19 | 10 |  Taki Inoue | Footwork-Hart | 1:44.386 | 1:44.074 | +6.051 |
| 20 | 17 |  Andrea Montermini | Pacific-Ford | 1:46.869 | 1:46.097 | +8.074 |
| 21 | 21 |  Pedro Diniz | Forti-Ford | 1:46.654 | 1:47.166 | +8.631 |
| 22 | 22 |  Roberto Moreno | Forti-Ford | 1:50.097 | 1:48.267 | +10.244 |
| 23 | 16 |  Bertrand Gachot | Pacific-Ford | 1:48.824 | 1:48.289 | +10.266 |
| 24 | 7 |  Mark Blundell | McLaren-Mercedes | 16:42.640 | - | +15:04.617 |
Kaynak: Kalın yazılı zamanlar sonucu belirleyen tur zamanlarının iyi olanını göstermektedir.
Sıralama > Yarış

| Sıra | No | Sürücü | Marka | Tur | Zaman | BS | Puan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1 |  Michael Schumacher | Benetton-Renault | 53 | 1:36:52.930 | 1 | 10 |
| 2 | 8 |  Mika Häkkinen | McLaren-Mercedes | 53 | +19.337 | 3 | 6 |
| 3 | 2 |  Johnny Herbert | Benetton-Renault | 53 | +1:23.804 | 9 | 4 |
| 4 | 15 |  Eddie Irvine | Jordan-Peugeot | 53 | +1:42.136 | 7 | 3 |
| 5 | 26 |  Olivier Panis | Ligier-Mugen-Honda | 52 | +1 tur | 11 | 2 |
| 6 | 4 |  Mika Salo | Tyrrell-Yamaha | 52 | +1 tur | 12 | 1 |
| 7 | 7 |  Mark Blundell | McLaren-Mercedes | 52 | +1 tur | 23 |   |
| 8 | 30 |  Heinz-Harald Frentzen | Sauber-Ford | 52 | +1 tur | 8 |   |
| 9 | 24 |  Luca Badoer | Minardi-Ford | 51 | +2 tur | 17 |   |
| 10 | 29 |  Karl Wendlinger | Sauber-Ford | 51 | +2 tur | 15 |   |
| 11 | 23 |  Pedro Lamy | Minardi-Ford | 51 | +2 tur | 16 |   |
| 12 | 10 |  Taki Inoue | Footwork-Hart | 51 | +2 tur | 18 |   |
| YD | 5 |  Damon Hill | Williams-Renault | 40 | Spin | 4 |   |
| YD | 6 |  David Coulthard | Williams-Renault | 39 | Spin | 6 |   |
| YD | 21 |  Pedro Diniz | Forti-Ford | 32 | Spin | 20 |   |
| YD | 27 |  Jean Alesi | Ferrari | 24 | Motor | 2 |   |
| YD | 17 |  Andrea Montermini | Pacific-Ford | 23 | Spin | 19 |   |
| YD | 28 |  Gerhard Berger | Ferrari | 16 | Elektrik | 5 |   |
| YD | 14 |  Rubens Barrichello | Jordan-Peugeot | 15 | Spin | 10 |   |
| YD | 3 |  Ukyo Katayama | Tyrrell-Yamaha | 12 | Spin | 13 |   |
| YD | 16 |  Bertrand Gachot | Pacific-Ford | 6 | Ön aks | 22 |   |
| YD | 22 |  Roberto Moreno | Forti-Ford | 1 | Vites kutusu | 21 |   |
| YD | 9 |  Gianni Morbidelli | Footwork-Hart | 0 | Spin | 14 |   |
| YB | 25 |  Aguri Suzuki | Ligier-Mugen-Honda | 0 | Kaza |   |   |
Kaynak: YD: Yarış dışı  YB: Yarışa başlamadı  BS: Başlangıç sırası
Yarışın ardından oluşan sıralamalar

Not: Çizelgelerde yalnızca ilk beş sıra gösterilmektedir.
Damon Hill, aldığı kötü sonuçların ardından İngiliz medyası tarafından eleştiriliyordu.
1995 Formula 1 Sürücüler Şampiyonu Michael Schumacher (Fotoğraf 2005 yılına aittir)
Azerbaycan
Etimoloji

Daha fazla bilgi: Atropatena ve Albanya
Steingass'ın Farsça sözlüğünde āẕar-ābād, آذر آبادگان āẕar-ābādgān Tebriz şehrinin eski adı olarak kaydedilmiştir. "Āzar" (Farsça: آذر‎) Ateş, baycan veya orijinal olarak bilinen haliyle "Pāyegān" (Farsça: پایگان‎) Muhafız/Koruyucu (Āzar Pāyegān = "Ateş Muhafızları") (Farsça: آذر پایگان‎) anlamına gelmektedir. Adların kökeni Zerdüştlük dönemi Perslerine (İran) dayanır. Müslümanların Pers'i fethetmesinden sonra birçok Farsça söz Arapça yazılmaya başlandı ve orijinal telaffuz şeklini yitirdi; örneğin "G / P / ZH / CH" sesleri Arapçada herhangi bir karşılık bulamadı. Böylece "Azar Paigān", Azerbaycan olarak bilinir hale geldi.
Farklı bir görüşe göre, Azerbaycan adı Ahameniş İmparatorluğu'nda Midya satraplığının yöneticiliğini yapan ve imparatorluğun Büyük İskender tarafından fethinden sonra görevine devam eden Pers Atropat'tan türemiştir. Bu adın da Zerdüştlük dini kökenli olduğu düşünülmektedir. Atropat, Atropatena bölgesinde (günümüzde İran Azerbaycan'ı) egemenlik kurmuştur. Diğer bir görüşe göre ise o bölgede büyük bir devlet kurmuş olan ve Hazar Denizi'ne de adını veren Hazarlar'ın (Kazar, Kuzar, Xazar) adından kaynaklanır.
Tarihçe

Ana madde: Azerbaycan tarihi
Tarihçe > Antik dönem

Azerbaycan'daki en eski insan yerleşimleri Taş Devri'ne kadar uzanır, bu yerleşimin bulgularına Azıh Mağarası'nda rastlanmıştır ve Kuruçay kültürü adıyla tanınır. Eski Taş Çağı ve Tunç Çağı ile ilgili kalıntılara ise Tağılar, Damcılı, Zar, Yatak-yeri adlı yerleşim merkezlerinde yer alan mağaralarda ve Leylatepe ile Saraytepe nekropollerinde ulaşılmıştır.
Azerbaycan'da milattan önce dokuzuncu yüzyılda, ilk İskit-Saka yerleşimleri başladı. İskitlerin ardından Manna Devleti (MÖ IX), sonra İranlı Medler Aras Nehri'nin güneyindeki bölgeye egemen oldular (MÖ IIV). Medler, MÖ 900-700 arasında büyük bir imparatorluk kurdular ancak MÖ 549 yılında yıkıldılar ve topraklarına Ahameniş İmparatorluğu sahip oldu. Ahamenişlerin, Azerbaycan topraklarını da ele geçirmesi üzerine buralarda Zerdüştlük yayılmaya başladı. Daha sonra Büyük İskender'in imparatorluğu Azerbaycan'da egemen oldu, devamında Selevkos İmparatorluğu'na bağlandı. Romalılar da Roma İmparatorluğu devrinde buraya yerleşti. Bölgenin asıl yerlileri olan Albanyalılar MÖ dördüncü yüzyılda bir imparatorluk kurdular. Bu devirde Zerdüştlük, Atropatena ve Kafkasya coğrafyasında yayıldı.
Tarihçe > Modern tarih

Safavilerin ardından, bölge yine Türk kökenli olan Afşar Hanedanlığı'nın yönetimine girdi. Nadir Şah'ın ölümünün ardından ise bölgede kendi yönetimini sağlayan sayısız hanedan ortaya çıktı. Bu hanedanların yöneticileri İran Şahının tebası konumundaydı. Hanedanlar aynı zamanda, Orta Asya ve Batı arasındaki ticaret yollarının kontrolünü de ellerinde bulunduruyordu. Bölge ilerleyen tarihlerde Kürt kökenli olan Zendler ve yine Türk kökenli Kaçarlar tarafından yönetildi. 18. yüzyılın sonlarına doğru, Rusya güneydeki komşuları (aynı zamanda rakip devletleri) olan Osmanlı ve İran'a karşı daha saldırgan bir jeopolitik duruş sergilemeye başladı ve büyük kısmı İran'ın elinde bulunan kafkasyayı ele geçirmeye çalıştı. 1804 yılında, Ruslar Ganja kasabasını işgal ederek İranlıları buradan çıkardı. Bu adım 1804 ve 1813 yılları arasında sürecek Rus-Pers savaşının da fitilini ateşledi. Askeri anlamda büyük bir güce sahip olan Ruslar bu savaştan galip çıktı. Savaş sonrasında imzalanan Gülistan antlaşması gereği Kaçarlar; Gürcistan ve Dağıstan ile pek çok hakanlığı bırakmak zorunda kaldılar.
İlerleyen yıllarda, Ruslar Gülistan Antaşması'nı ihlal ederek İran'a ait Erivan Hanlığı'nı da ele geçirdi ve iki ülke arasında yeniden savaş başladı. Bu savaş 1826 ve 1828 yılları arasında sürdü. Savaşın sonunda imzalanan Türkmençay Antlaşması gereğince Kaçarlar; Erivan, Nahcivan ve Talış Hanlıkları üzerindeki üzerindeki egemenliklerini yitirdiler. Böylece bugünkü Azerbaycan topraklarından, İran kontrolü altında olan son kısım da yitirildi. Kafkasya topraklarının İran'dan Rusya kontrolüne geçmesiyle beraber bu iki egemenlik arasındaki sınırı Aras Nehri oluşturdu. Bu durum SSCB'nin çözülüşüne kadar devam etti.
Kaçarlar, 19. yüzyılın başında bugünkü Azerbaycan topraklarını da içeren Kafkasya bölgesini Rusya'ya bırakmak zorunda kaldı.
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti > Transkafkasya Demokratif Federal Cumhuriyeti

Birinci Dünya Savaşı sırasında 1917 Ekim Devrimi sonucu yıkılan Rus İmparatorluğu'nun ardından, kısa süreliğine de olsa, bugünkü Azerbaycan Cumhuriyeti, Ermenistan ve Gürcistan'dan teşkil Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyet kuruldu. 1918 yılında ise TDFC çözüldü ve Mehmed Emin Resulzade tarafından kurulmuş olan Müşavat Partisi öncülüğünde Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, bağımsızlığını ilan etti. Yeni Cumhuriyet için kullanılan Azeri ismi, cumhuriyetten öncesine dayanır ve cumhuriyet öncesinde sadece günümüz İran'ının kuzeybatı komşuları için kullanılırdı.
ADC, tarihteki ilk müsluman parlamenter cumhuriyet olma özelliğini taşır. Bu dönemde, parlamentonun önemli icraatları arasında kadınların oy hakkı yer alır. Bu bakımdan Azerbaycan, kadınlara erkeklerle eşit siyasal haklar veren ilk müslüman ülkedir. Bir diğer önemli icraat ise Müslüman dünyasının ilk modern üniversitesi olan Bakü Devlet Üniversitesi'nin kurulmasıdır.
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti > Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti

1920 Nisan'ında, Geçici Devrim Hükûmeti Ülke genelinde kontrol sağladı ve ülkenin adı Azerbaycan Halk Komiserleri Komitesi Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti oldu. Daha sonra bu isim Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adını aldı, böylece Azerbaycan da Sovyetler Birliği'ne katılmış oldu. Azerbaycan Anayasası'nın kabulünden sonra ise 1921'de Azerbaycan Devrim Komitesi, Merkezi Yönetim Komitesi olarak değişti ve yüksek yasama organı oldu.
13 Kasım 1921 tarihinde Sovyet Rusya, Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye arasında Kars Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma sonucunda, Bağımsız Aras Cumhuriyeti, Nahcivan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adıyla, Azerbaycan Sovyet'ine dahil oldu. Diğer yandan Zangezur ve Alexandropol adıyla da bilinen Gümrü Ermenistan'a verildi.
12 Mart 1922'de Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan, bir araya gelerek Sovyet Rusya'nın öncülüğünde Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ni oluşturdu. Bu girişim, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği öncesinde ilk kez Sovyet Cumhuriyetlerinin birleşmesidir. Birlik Konseyi de yine bu 3 ülkenin temsilcilerinden oluşmaktaydı. Azerbaycan Neriman Nerımanov, Gürcistan Polikarpe Mdivani, Ermenistan Alexandr Fyodorovich Miasnikyan tarafından temsil edildi. Transkafkasya Komünist Partisinin ilk sektereri de Sergo Ordzhonikidze’dir.
1922 Aralığında Birlik, Rusya Ukrayna ve Belarus’la birleşme kararı alarak Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ni oluşturdu. Nitekim Transakafkasya birliği pek de uzun sürmedi. 1936 yılının Aralık ayında çözüldü ve liderler kendini pek çok konuda fikir ayrılığına düşmüş halde buldu. 3 ülke de doğrudan Sovyet Cumhuriyeti oldu.
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti > İkinci Dünya Savaşı ve Soğuk Savaş dönemi

İkinci Dünya Savaşı sırasında ise Azerbaycan, SSCB’nin statik enerji politikasında kritik bir role sahipti. Savaşın başlarında Nazi Almanyası saldırmazlık paktına uydu ancak 22 Haziran 1941'de Almanya, SSCB'yi işgal edince durum değişti. Savaşın ilk yılında Azerbaycan 23 buçuk milyon ton petrol üreterek kendi petrol endüstrisinin rekorunu kırdı. 1941’in sonuna gelindiğinde ise binlerce Azeri, Gönüllü Halk Birlikleri’ne katıldı. Seferberlik hali hayatın her alanını olduğu gibi petrol endüstrisini de etkiledi. Savaşın başlamasından bir hafta sonra, petrol işçileri, kendi çalışma saatlerini günde 12 saat olacak şekilde değiştirdi, tatiller ve izinler savaş sonuna kadar iptal edildi. Bakü'nün petrol kaynağı olması onu Hitler'in de hedefi haline getirdi. 1942 yılında Almanya güçleri, Bakü'ye saldırdı. Ancak saldırı başarısız oldu. Stalingrad'da yenilgiye uğrayan Alman ordusu geri çekilmek zorunda kaldı. Bununla beraber Doğu Cephesinde kullanılan SSCB petrolünün yüzde sekseni, Bakü’den tedarik edildi. 1942 yılında, Yüksek Sovyet kararıyla Azerbaycan petrol endüstrüsünde çalışan 500’den fazla işçi, madalya ya da nişan ile ödüllendirildi. 130'dan fazlası SSCB’nin en yüksek dereceli onur ödülü olan “SSCB Kahramanlığı” unvanına layık görülmüştür. Azerbaycanlı Tümgeneral Azi Aslanov bu unvana iki kez layık görülmüştür.
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti > İran Azerbaycan'ı

1941 yılında SSCB, İran'da Azerilerin yaşadığı bölgeyi işgal etti. Sovyet Ordusu, askerî birliği Aras'ın güneyinde Azeri nüfusunun etnik kimliğini koruyarak yaşamasına izin verdi. Sovyetlerin bölgedeki hakimiyet süresince Azerbaycanlılar kendi dilini konuşabildi. Fars hakimiyetinde gölgede kalan dil bu süreçte SSCB Azerbaycanı'ndan gelen yazarlar, gazeteciler ve hocalar sayesinde bu bölgede yaşatıldı. 1945'te SSCB'nin geri çekilmesi sonrası özerk bir Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kuruldu. Merkezi Tebriz lideri Jaafar Pishevari idi. Azerbaycan'ın seküler kültürü, eğitimi ve kurumları İran Azerbaycanı'nda da kendini gösterdi. Bu durum iki ülkenin SSCB kontrolü altında birleşeceğine dair yorumlara da neden oldu. Oysa sonunda İran Azerbaycanı soğuk savaşın en önemli anlaşmazlıklarından birine ev sahipliği yaptı. Batılı güçlerin baskısı ise SSCB'yi geri çekilmeye zorladı. İran hükûmeti 1946'da bölgede yeniden kontrol sağladı Demokrat Parti liderleri Sovyet Azerbaycanı'na iltica etti.
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti > Azerbaycan ekonomisinin gerilemesi ve Haydar Aliyev dönemi

1960'larda SSCB siteminde yapısal krizler başgösterdi. Azerbaycan'ın petrolü Sovyet ekonomisindeki kritik önemini kaybetmeye başladı. Bunda hem diğer bölgelerdeki petrol kaynaklarının, hem de bu bölgedeki kaynakların tükenmesinin etkisi vardı. Sonuç olarak Azerbaycan yakın zamanın en düşük ekonomik büyümesiyle karşı karşıya kaldı. Azeriler ve Ermeniler arasındaki etnik gerilimler de bu dönemde baş gösterdi. Moskova, gerilimi düşürmek amacıyla Haydar Aliyev'i Azerbaycan Komünist Partisi'nin başına getirdi. 1969'da Aliyev'in icraatları ekonomik alanda yükselmeye sebep oldu ancak bu yükseliş de geçici bir süre için geçerliydi. Aliyev zamanında Azeri kökenli yönetici elitlerin de gücüne güç kattı.
Aliyev 1982 yılında Moskovada bulunan Polütbüro'ya üye seçildi. 1987'de Gorbaçov öncülüğünde uygulanan prestroykaya karşı çıktığı için Gorbaçov tarafından emekliliğe zorlandı.
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti > Glasnost ve Perestroyka

Soğuk Savaş'ın ilerleyen yıllarında Sovyet ekonomisinde belli sorunlar ortaya çıkmaya başladı. Askeri alanda gelişim sürerken halkın günlük ihtiyaçlarının karşılanmasında sıkıntı yaşanıyordu. Üretim faaliyeti büyük oranda yavaşlamış ve aksamaya uğramıştı. Bu durumun en önemli sebeplerinden biri işçilerin üretime yabancılaşmaya başlamasıydı. SSCB'de işsizlik oranının yüzde 0 olması, toplumun sosyalist değerlere bağlılığının azalmasıyla birleşince, işçilerin üretim sürecine gereğinden az özen göstermesi sonucu ortaya çıktı. Bu duruma uzun süre çözüm bulunamazken dönemin devlet başkanı Gorbaçov'un 1986'da 27. Parti Kongresi'nde söylediğine göre sorun, üretici güçler ve üretim ilişkilerinim arasındaki uyuşmazlıktan ileri gelmekteydi. Gorbaçov, çözüm olarak işçilerin içinde bulunduğu yabancılaşma halinin sona erdirilmesi gerekliliğini ve Leninizme dönüşü önerdi. Perestroyka olarak adlandırılan ve SSCB'nin çözülme sürecinde kritik öneme sahip olan politikalar dizisi, politikanın da ötesinde bir yaşam tarzı olma özelliğine sahipti. Ekonomik alanda dışarıya açılmayı merkezine alan prestroykanın 4 temel stratejisi vardı: Bireysel çıkarlara önem verilmesinin toplumsal üretimdeki sorunları azaltması, kamusal eleştiri (glasnot) yani işçilerin fabrikalarda işçi meclisleri kurup burada tartışmaları, demokrasi, son olarak da hukuk ve kontrol. Prestroyka yeniden yapılanma anlamına gelmekteydi. İşçilerin yeniden ülkenin sahibi olduğunu anlatmak amaçlanıyordu.
Glasnost ise açılık politikasıydı. İşçilerin fabrikalarda ve bulundukları tüm işyerlerinde söz hakkına sahip olmalarını içeriyordu. Ancak Glasnot bir süre sonra anti-sosyalist politikanın aracısı haline geldi. Zaten SSCB ve kapitalist ülkeler arasındaki temel çatışma noktalarından birini özgürlük propagandası oluşturmaktaydı. Bu politikaların etkisiyle, bağımsız kuruluşlar ve siyasal örgütler ortaya açıkmaya başladı. Bunlardan birisi 1989'da kurulan ve SSCB'den ayrılmayı hedefleyen Azerbaycan Halk Cephesi'dir. Ülkede huzur sağlaması amacıyla öne sürülen bu politikalar huzursuzluğu daha da artırdı. Büyük bir kargaşa ortaya çıktı. Halka vadedilen özgürlük sadece özel mülkiyet özgürlüğü ile sınırlı kaldı ve demokrasi alanında gerçekleşmedi.
Azerbaycan'daki iç rahatsızlıklar, Moskova'nın ilgisizliğine cevap olarak zaten sıcak çatışmalara dönüşmüştü ve bu çatışmalar bağımsızlık ve ayrılık çağrısına yol açtı; olaylar Bakü'de yaşanan Kara Ocak'ta doruğa çıktı. 1990 yılından sonra, Azerbaycan SSC Yüksek Konseyi, başlıktaki "Sovyet Sosyalist" kelimesini kaldırdı, Azerbaycan Cumhuriyeti Bağımsızlık Bildirisi'ni kabul etti ve devlet bayrağı olarak Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin bayrağını kullanmaya başladı. 18 Ekim 1991'de Azerbaycan Yüksek Konseyi, ülkede yapılan referandum yoluyla Bağımsızlık Bildirisi'ni doğrulattı ve Aralık 1991'de Sovyetler Birliği resmen dağıldı.
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti > SSCB'nin çözülüşü sonrası

SSCB'nin çözülmesi sonrası bu coğrafyada tarihte eşine az rastlanır bir yoksulluk baş gösterdi. Sosyalizmin yeniden doğma ihtimaline karşı çok hızlı bir kapitalistleşme yaşandı. Bu süreçte, daha önce vadedildiği gibi şirket ve fabrika hisseleri insanlara dağıtıldı. (Sosyalizmin bunları tek elde topladığından ve mülkiyetin halka ait olması gerekliliğinden bahsediliyordu) Ancak, birkaç sene içinde büyük değerlere sahip olacak olan bu hisseler, bu dönemde halkın karşı karşıya kaldığı yoksulluk nedeniyle değerinin çok altında fiyatlara satıldı. Ve günümüzün oligarklarını oluşturacak isimlerin elinde toplandı. 1990'ların sonuna gelindiğinde yoksulluk 10 yıl önceye oranla azalmış ve halk normal yaşama dönmeye başlamıştı ama geçiş sürecini oluşturan 10 yılın çok acılı olduğunu söylenebilir.
1993 yılının Eylül'ünde Azerbaycan, Bağımsız Devletler Topluluğu'na katıldı. 1991 yılında Dağlık Karabağ bölgesindeki çatışmalar büyük bir savaşa dönüştü. 1994'te ateşkes imzalandı ancak anlaşmazlıklar devam etti. 1994 yılında çatışmaların sonunda Ermeniler, Dağlık Karabağ da dahil olmak üzere Azerbaycan'ın yüzde 16 kadarını kontrolü altına aldı. Yaklaşık 30.000 kişi yaşamını kaybetti ve bir milyon kişi bulunduğu yerden ayrılmak zorunda kaldı. Dört Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararı (822, 853, 874 ve 884), "Ermeni güçlerinin Azerbaycan'ın işgal altındaki tüm topraklarından çekilmesini istedi". 1970 nüfus sayımına göre 510.000 Rus ve 484.000 Ermeni Azerbaycan'da yaşamaktaydı; 1990'larda ise birçok Rus ve Ermeni, Azerbaycan'ı terk etti. 25-26 Şubat 1992'de Ermenistan'a bağlı kuvvetlerin Azeri sivilleri topluca katlettiği Hocalı Katliamı, İnsan Hakları İzleme Örgütü de dahil olmak üzere birçok uluslararası örgüt tarafından soykırım olarak kabul edilmektedir.
Seçimle başa gelmiş olan devlet Başkanı Ebulfez Elçibey, Surat Hüseyinov’un başında olduğu ordu tarafından görevden alındı. Bu olay sonrasında bir önceki devlet Başkanı Haydar Aliyev'in siyasal gücü arttı. 1994 yılında Hüseyinov, dönemin başbakanı Aliyev'e de darbe girişiminde bulundu ancak başarısız oldu ve vatan hainliği suçlamasıyla tutuklandı. Ertesi yıl, Aliyev'e karşı bir darbe girişimi daha oldu. Bu sefer başını Rovşen Cevadov'un çektiği OMON adıyla bilinen özel amaçlı polis birlikleri tarafından yapılan darbe girişimi başarısız oldu. Bu olayın ardından Azerbaycan OMON birlikleri dağıtıldı. Bu süreçleri, ülkenin devlet bürokrasisi ve yolsuzluklarla dolu kötü şöhreti izledi. 1998 Kasım'ında Aliyev ikinci dönem için yeniden seçildi. Ekonomide yaşanan gelişmelere rağmen Aliyev'in başkanlığı, seçim hilesi şüphesi, ekonomik istikrarsızlık ve iç yolsuzluk nedeniyle eleştirildi. Aliyev'in ölümünden sonra 2003 yılında oğlu İlham Aliyev, hem Yeni Azerbaycan Partisi'ne hem de Azerbaycan Devleti'ne başkanlık yaptı ve 2013 yılında 3. kez yeniden seçildi. Azerbaycan resmî olarak günümüzde 66 yönetim bölgesine ayrılır.