Felix Hausdorff
Hayatı > Nazi diktatörlüğü altında ve intihar

Ulusal Sosyalist partinin devlet doktrini, anti-Semitizmi ve iktidarı ele geçirmeyi sağladı. Hausdorff, 1914'ten önce Alman bir yetkili olduğu için 1933'te kabul edilen " Profesyonel Kamu Hizmetinin Restorasyonu Yasası (Law for the Restoration of the Professional Civil Service)" ile başlangıçta ilgilenmemişti. Ancak, derslerinden biri Nazi öğrencileri tarafından yarıda kesildiği için tamamen kaçınamadı. 1934/1935 kış dönemi Kalkülüs III kursunu 20 Kasım'da durdurdu. Bu süre zarfında, Bonn Üniversitesi'nde, dönem için tema olarak "Irk ve Etnisite (Race and Ethnicity)"yi seçen Ulusal Sosyalist Alman Öğrenci Birliği'nin (NSDStB-National Socialist German Student Union) bir çalışma oturumu vardı. Varsayım, bu olayın Hausdorff'un sınıfının iptal edilmesiyle ilgili olduğudur, çünkü aksi takdirde, bir üniversite öğretmeni olarak uzun kariyeri boyunca asla bir sınıfı durdurmadı.
31 Mart 1935'te, bazıları gidip geldikten sonra Hausdorff'a nihayet emeritus (bir üniversitede emekli öğretim görevlisine verilen unvan) statüsü verildi. Alman yüksek öğretim sistemindeki 40 yıllık başarılı çalışma için hiçbir teşekkür edilmedi. Yorulmadan çalıştı ve küme teorisi üzerine çalışmasının genişletilmiş baskısına ek olarak, hepsi Polonya dergilerinde yayınlanan topoloji ve tanımlayıcı küme teorisi üzerine yedi eser yayınladı: biri Studia Mathematica’da, diğerleri Fundamenta Mathematicae’de.
Onun Nachlass'ı (akademide el yazmaları koleksiyonunu tanımlamak için kullanılan Almanca bir kelimedir), Hausdorff'un giderek zorlaşan bu zamanlarda matematiksel olarak hala çalıştığını ve güncel gelişmeleri takip ettiğini gösteriyor. O sırada, Hausdorff'un artık Yahudi olarak girmesine izin verilmeyen enstitünün Kütüphanesinden kitaplar ve dergiler alan Hausdorff ailesinin sadık bir arkadaşı olan Erich Bessel-Hagen tarafından özverili bir şekilde desteklendi.
Hausdorff ve ailesinin özellikle 1938'de Kristallnacht'tan sonra maruz kaldığı aşağılanmalar hakkında, Bessel-Hagen'in mektupları gibi birçok farklı kaynaktan çok şey biliniyor.
Hausdorff, 1939'da matematikçi Richard Courant'tan ABD'ye göç edebilmek için bir araştırma bursu istedi.
1941'in ortalarında Bonn Yahudileri, rahibelerin kovulduğu Endenich'teki "Sürekli Hayranlığa (To Perpetual Adoration)" Manastırına gönderilmeye başlandı. Doğudaki ölüm kamplarına nakiller daha sonra gerçekleşti. Felix Hausdorff, karısı ve (onlarla birlikte yaşayan) karısının kız kardeşi Edith Pappenheim'a Ocak 1942'de Endenich kampına taşınmaları emrini verdikten sonra, 26 Ocak 1942'de aşırı doz veronal alarak intihar ettiler. Son dinlenme yerleri Bonn'daki Poppelsdorfer mezarlığında bulunuyor. Geçici kamplara yerleştirilmeleri ile intiharı arasında, el yazısıyla Nachlass’ı, evinin bir bomba ile yıkılmasına rağmen mümkün olduğunca çoğunu kurtaran Mısırbilimci ve papaz Hans Bonnet'e verdi.
Yahudi arkadaşlarından bazıları Endenich kampı hakkında hayallere kapılmış olabilir, ancak Hausdorff değil. E. Neuenschwander, Hausdorff'un Yahudi avukatı Hans Wollstein'a yazdığı veda mektubunu Bessel-Hagen arazisinde buldu. İşte mektubun başı ve sonu:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Sevgili arkadaşım Wollstein!  Bu satırları alırsanız, biz (üç) sorunu farklı bir şekilde çözdük -bizi sürekli caydırmaya çalıştığınız şekilde. Taşınmanın zorluklarının üstesinden geldiğimizde bizim için öngördüğünüz güvenlik duygusu hala bizden kaçıyor; tersine Endenich son bile olmayabilir! Son aylarda Yahudilere karşı olanlar, daha katlanılabilir bir durum görmek için yaşamamıza izin vermeyeceklerine dair haklı bir korku uyandırıyor. | „ |

Arkadaşlarına teşekkür ettikten, cenazesi ve vasiyetiyle ilgili son dileklerini büyük bir soğukkanlılıkla ifade ettikten sonra Hausdorff şöyle yazar:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Size ölümün ötesinde daha fazla çaba sarf ettirdiğimiz için üzgünüm ve yapabildiğiniz şeyi yaptığınıza ikna oldum (belki de çok fazla değildir). Bizi terk ettiğimiz için bağışlayın! Sizlere ve tüm dostlarımıza daha iyi zamanlar geçirmenizi dileriz.  Gerçekten sadık olan Felix Hausdorff | „ |

Ne yazık ki bu arzu yerine getirilmedi. Hausdorff'un avukatı Wollstein, Auschwitz'de öldürüldü.
Hausdorff'un kütüphanesi, damadı ve tek varisi Arthur König tarafından satıldı. El yazısı Nachlass, Bonn Mısırbilimci Hans Bonnet adlı bir aile dostu tarafından muhafaza edilmek üzere kabul edildi. Nachlass şu anda Bonn Üniversitesi ve Eyalet Kütüphanesi'nde kataloglanmıştır.