Satanizm
Modern Satanizmin Öncelcileri > Edebî

1600'lerin sonlarından 1800'lere kadar, Satan figürü batılı felsefede giderek önemsiz hale getirildi ve Hristiyan teolojisinde göz ardı edildi; folklorda ise tehdit edici bir figür yerine aptal bir karakter olarak görülmeye başlandı. Aydınlanma Çağı'nda yeni değerlerin (özellikle akıl ve bireycilik) gelişimi, birçok Avrupalının Şeytan kavramındaki değişimine katkıda bulundu. Bu bağlamda, bazı kişiler Şeytan'ı geleneksel Hristiyan anlatısından çekip çıkardılar ve kendi zamanlarının ve ilgi alanlarının ışığında yeniden yorumlayarak, Şeytan için yeni ve farklı portreler oluşturdular.
Yer değiştiren Şeytan kavramı, John Milton'ın Paradise Lost (1667) adlı destansı şiirinde önemli rol oynadı. Şeytan, burada baş karakter olarak yer aldı. Milton bir Püritendi ve Şeytan'ı sempati toplayacak şekilde tasvir etmeyi asla amaçlamamıştı. Ancak, Şeytan'ı Yahudi-Hristiyan tanrısına karşı isyan eden kendi kibirinin kurbanı olarak tasvir ederek onu insancıllaştırdı ve aynı zamanda tiranlığa karşı bir isyancı olarak yorumlanmasına da olanak tanıdı. Bu bakımdan, 19. yüzyılda edebi Satanizm veya romantik Satanizm olarak adlandırılan bir akım ortaya çıktı. Bu akımda, şiirlerde, piyeslerde ve romanlarda Tanrı, iyiliksever bir figür yerine her şeye gücü yeten tiranlık güçlerini kullanarak tasvir edildi. Hristiyan doktrinde Şeytan hem tanrının hem de insanlığın düşmanıydı, romantik betimlemede ise cesur, asil, tiranlığa karşı isyan eden bir figürdü ve bütün güçlü zorbanın kurbanlarına, yani insanlara dosttu. Bu yazarlar, Şeytan'ı kiliselerin ve devletlerin gücünü eleştiren ve akıl ile özgürlük değerlerini savunan bir metafor olarak görüyordu.
Milton'un Şeytan'ı John Dryden ve daha sonra Joseph Johnson ve anarşist filozof William Godwin gibi okurları tarafından bu şekilde anlaşılmıştır. Bu durum, 1793 tarihli Enquiry Concerning Political Justice isimli kitabında yansımasını bulmuştur. Cennet Kaybedildi 18. yüzyılda geniş bir okuyucu kitlesine sahip olmuş, hem Britanya'da hem de kıta Avrupası'nda okunmuş, Voltaire tarafından Fransızcaya çevrilmiştir. Böylece Milton, "Satanizmin yeniden yazılmasında bir merkezi karakter" haline gelmiş ve birçok sonraki dini Satanistler tarafından "fiili Satanist" olarak görülmüştür.
Ruben van Luijk'e göre, bu durum "tek sesli, tutarlı bir hareket olarak" görülemez, aksine "bazen geniş çapta çelişen yazarların, benzer bir tema etrafında toplandığı bir yazar grubu" olarak kabul edilebilir. Edebî Satanistler için Şeytan, iyiliksever ve bazen kahraman bir figür olarak tasvir edilmiştir, ve bu daha sempatik tasvirler birçok romantik ve dekadan figürün sanatında ve şiirinde yayılmıştır. Bu bireyler için Satanizm, dini bir inanç veya ritüel faaliyet değil, sanatsal ve politik bir ifade biçimi olarak bir sembol ve karakterin stratejik kullanımıydı.
Bu Şeytan kavramını benimseyen romantik şairler arasında İngiliz şair Percy Bysshe Shelley de vardı. Shelly, Milton'dan etkilenmişti. Şiiri Laon and Cythnada, "serpent" (yılan), yani Şeytan'a bir gönderme yaparak onu evrende iyiliği temsil eden bir güç olarak övdü. Bir diğer örnek, Shelley'sin çağdaşı İngiliz şair Lord Byron, 1821 tarihli Cain adlı oyununda Şeytani temalar işlenmiştir. Bu oyun, Kayin ve Habil'in İncil'de anlatılan hikâyesinin bir dramasıydı. Bu daha olumlu tasvirler Fransa'da da geliştirilmiştir; bir örnek, Alfred de Vigny'nin 1823 tarihli Eloa eseridir. Satan ayrıca Franzalı şair Victor Hugo tarafından benimsenmiştir. La Fin de Satan isimli eserinde karakterin cennetten düşüşü, kendi kozmogonisinin merkezi bir unsuru olarak yapıldı. Shelley ve Byron, eserlerinde Satan'ı pozitif bir şekilde tanıtmış olmalarına rağmen, Şeytan'a ibadet etmek için hiçbir dini ayin gerçekleştirdikleri dair bir kanıt yoktur, bu yüzden dini Satanistler olarak kabul edilmezler.
1775–83 arasındaki Amerikan Devrimi ve 1789–99 arasındaki Fransız Devrimi, radikal sol siyasi fikirlerin yayılmasına neden oldu. Şeytan, Yehova tarafından empoze edilen tiranlığa karşı isyan etmiş olarak görüldüğü için, bu dönemin birçok radikal solcusu için çekici hale geldi. Onlar için Şeytan, "tiranlığa, adaletsizliğe ve zulme karşı mücadele için bir semboldü... devrimler çağı için bir isyan sembolü, bireycilik çağı için bir yaşamdan büyük birey, özgür düşünce için mücadele eden bir çağda özgür bir düşünürdü". Fransız anarşist Pierre-Joseph Proudhon, Hristiyanlığın keskin bir eleştirmeni olarak, Satan'ı çeşitli yazılarında özgürlüğün bir sembolü olarak benimsedi. 19. yüzyılın önemli anarşistlerinden biri olan Rusya'dan Mihail Bakunin, benzer şekilde God and the State adlı eserinde Satan figürünü "ebedi isyancı, ilk özgür düşünür ve dünyaların kurtarıcısı" olarak tanıttı. Bu fikirler muhtemelen Amerikalı feminist aktivist Moses Harman’ın anarşist dergisine Lucifer the Lightbearer adını vermesine ilham kaynağı olmuştur. Bu "Solcu Satan" fikri 20. yüzyılda gerilemiştir. Yine de, bu fikir Sovyetler Birliği yetkilileri tarafından zaman zaman özgürlük ve eşitliğin bir sembolü olarak kullanılmıştır.