Suriye tarihi
Modern tarih > Bağımsızlık, savaş ve istikrarsızlık

Ana maddeler: İkinci Suriye Cumhuriyeti, Birleşik Arap Cumhuriyeti, Mart 1949 Suriye Darbesi, 1954 Suriye Darbesi, 1961 Suriye Darbesi, 1963 Suriye Darbesi ve Düzeltici Hareket (Suriye)
Ayrıca bakınız: Golan Tepeleri'nin statüsü
Suriye, 17 Nisan 1946'da bağımsız oldu. Suriye siyasetine bağımsızlıktan 1960'ların sonlarına kadar ayaklanmalar damgasını vurdu. 1946 ve 1956 yılları arasında Suriye'de 20 farklı kabine kuruldu ve dört ayrı anayasa taslağı hazırlamıştı.
1948'de Suriye, İsrail devletini yıkmak isteyen diğer yerel Arap devletleriyle birlikte Arap-İsrail Savaşı'na katıldı. Suriye ordusu Kuzey İsrail'e girdi, ancak şiddetli çatışmalardan sonra İsrailliler tarafından yavaş yavaş Golan Tepeleri'ne geri sürüldü. Temmuz 1949'da bir ateşkes anlaşması yapıldı. BM gözetiminde askerden arındırılmış bir bölge kuruldu; bu bölgelerin statüsü, gelecekteki tüm Suriye-İsrail müzakereleri için bir engel oldu. Bu dönemde, artan zulümle karşı karşıya kalan birçok Suriyeli Yahudi, Arap ülkelerinden Yahudi göçünün bir parçası olarak Suriye'den kaçtı.
Savaşın sonucu, Albay Hüsnü Zaim liderliğindeki Mart 1949 Suriye Darbesi'nin arkasındaki faktörlerden biriydi. Bu olay Arap Dünyası'nda İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana gerçekleşen ilk askeri darbe oldu. Darbe, ordunun 1948 Arap-İsrail Savaşı'nda yaşadığı rezaletten kaynaklandı ve bu utançtan kurtulmaya çalışıldı. Bu darbeyi daha sonra Albay Sami el-Hinnavi tarafından gerçekleştirilen başka bir darbe izledi. Hinnavi, Zaim'in yabancılaştığı bir eski bir müttefikiydi. Edib Çiçekli, 1949'daki üçüncü bir askeri darbede Irak'la bir birliği engellemek amacıyla iktidarı ele geçirdi. Bir Cebel el-Dürzi ayaklanması, yoğun çatışmalardan sonra (1953–54) bastırıldı. Artan hoşnutsuzluk sonunda, Şubat 1954'te Çiçekli'nin devrildiği başka bir darbeye yol açtı. 1947'de kurulan Arap Sosyalist Baas Partisi, Çiçekli'nin devrilmesinde rol oynadı. Kıdemli milliyetçi Şükri el-Kuvvetli 1955'ten 1958'e kadar devlet başkanıydı, ancak o zamana kadar görevi büyük ölçüde törenseldi.
Güç, giderek iktidarı ele geçirebilecek ve belki de elinde tutabilecek tek güç olduğunu kanıtlamış olan askeri ve güvenlik teşkilatında yoğunlaştı. Ekonomi kötü yönetilirken ve Suriye'nin köylü çoğunluğunun rolünü iyileştirmek için çok az şey yapılırken, toprak sahibi seçkinleri ve çeşitli Sünni kentsel ileri gelenleri temsil eden rakip partilerin egemenliğinde parlamenter kurumlar zayıf kaldı. Kasım 1956'da, Süveyş Krizi'nin doğrudan bir sonucu olarak Suriye, Sovyetler Birliği ile bir anlaşma imzaladı ve Suriye'ye uçak, tank ve diğer askeri teçhizatın gönderilmesi karşılığında hükûmet içinde Komünist nüfuz için bir dayanak sağladı. Suriye'nin askerî gücündeki bu artış, Suriye ile Türkiye arasında bir anlaşmazlık konusu olan İskenderun'u geri almak için Suriye'nin girişimde bulunmasının mümkün görünmesi nedeniyle Türkiye'yi endişelendirdi. Öte yandan Suriye ve Sovyetler Birliği, Türkiye'yi Suriye sınırına asker yığmakla suçladı. Sadece Birleşmiş Milletlerdeki (Suriye'nin asıl üyesi olduğu) hararetli tartışmalar savaş tehdidini azalttı.
Bu bağlamda Nasırcılık, Pan-Arap ve emperyalizm karşıtı ideolojilerin etkisi Mısır ile daha yakın ilişkiler fikri için verimli bir zemin oluşturdu. Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdünnasır'ın Süveyş Krizi'ndeki liderliği, Suriye'de Mısır ile birlik için destek yarattı. 1 Şubat 1958'de Suriye Devlet Başkanı el-Kuvvetli ve Nasır, iki devletin birleşerek Birleşik Arap Cumhuriyeti'ni (BAC) oluşturduğunu duyurdular. Ancak birliktelik başarılı olmadı. BAC'deki Mısır egemenliğinden doğan hoşnutsuzluk, Abdülkerim en-Nahlavi yönetimindeki birliğe karşı çıkan unsurların 28 Eylül 1961'de iktidarı ele geçirmesine yol açtı. İki gün sonra Suriye, kendisini Suriye Arap Cumhuriyeti olarak yeniden kurdu. 1960'lara sık sık darbeler, askeri isyanlar, sivil kargaşalar ve kanlı ayaklanmalar damgasını vurdu. 8 Mart 1963 Darbesi, tüm yürütme ve yasama yetkisinin kontrolünü üstlenen bir grup askeri ve sivil yetkiliden oluşan Ulusal Devrim Komutanlığı Konseyinin (UDKK) kurulmasıyla sonuçlandı. Darbe, Mişel Eflak ve Selahaddin el-Bitar liderliğindeki Baas Partisi üyeleri tarafından tasarlandı. Yeni kabineye Baas üyeleri hakimdi; ılımlı el-Bitar başbakan oldu. Bitar yönetimi, General Salah Cedid liderliğindeki partinin solcu askeri muhalifleri tarafından 1966 başlarında devrildi.
Cedid'in yönetimi altında Suriye, Sovyet bloğu ile hizalandı ve İsrail'e ve "gerici" Arap devletlerine, özellikle Suudi Arabistan'a karşı sert politikalar izledi ve Araplar arası askeri ittifaklar yerine Siyonizme karşı bir "halk savaşı"nın harekete geçirilmesi çağrısında bulundu. Yurt içinde Cedid, Suriye toplumunun zorunlu bir hızla sosyalist bir dönüşümünü denedi, huzursuzluk ve ekonomik zorluklar yarattı. Hükümet muhalifleri sert bir şekilde bastırılırken Baas Partisi, yasama organı olarak parlamentonun yerini aldı ve diğer partiler yasaklandı. İsrail'in Suriye'nin hava kuvvetlerinin çoğunu yok ettiği ve Golan Tepeleri'ni ele geçirdiği 1967 Altı Gün Savaşı'nda Suriye'nin yenilgisinin ardından, hükümetine verilen halk desteği keskin bir şekilde azaldı.
Askerden Arındırılmış Bölgenin yasal statüsüne ilişkin farklı yorumlar üzerinde de çatışmalar çıktı. İsrail, bölge üzerinde egemen haklara sahip olduğunu ve tarım arazilerinin sivil kullanımına izin verdiğini iddia etti. Suriye ve BM, hiçbir tarafın bölge üzerinde egemenlik hakkına sahip olmadığını savundu. İsrail, Suriye tarafından İsrail güçleri tarafından desteklenen zırhlı traktörleri kullanarak Silahsızlandırılmış Bölge'de toprak işlemekle suçlandı. Suriye, durumun İsrail'in büyük ölçekli saldırganlığı haklı çıkarmak için gerilimi artırma ve Arap çiftçilerin haklarını ortadan kaldırarak Askerden Arındırılmış Bölge'deki işgalini genişletme amacının sonucu olduğunu iddia etti. İsrail savunma bakanı Moshe Dayan 1976'da verdiği bir röportajda, İsrail'in Suriye ile olan çatışmaların %80'inden fazlasını kışkırttığını söyledi.
Sağcı ordu subayları ile Baas Partisinin daha ılımlı sivil kanadı arasında çatışma gelişti. Ürdün ile "Kara Eylül" düşmanlıkları sırasında FKÖ'ye yardım etmek için gönderilen Suriye güçlerinin 1970'te geri çekilmesi, iktidardaki Baas liderliği içindeki bu siyasi anlaşmazlığı yansıtıyordu. 13 Kasım 1970'de Savunma Bakanı Hafız Esad, kansız bir askeri darbe ("Düzeltici Hareket") ile iktidarı ele geçirdi.