stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Denetim

Denetim sürecinde bazı tipik aşamalar
Bağımsız denetim, herhangi bir işletmenin finansal bilgilerinin, kitaplarının, menkul kıymet hesaplarının, yasal kayıtlarının, belgelerinin ve kuponlarının sistematik ve bağımsız bir incelemesidir. Bir finansal tablo açıklamasının yanı sıra finansal olmayan açıklamaların doğru ve net bir şekilde ortaya çıktığını tespit eder. Ayrıca, hesap kitaplarının yasaların gerektirdiği bir şekilde muhafaza edilmesini sağlamaya çalışır. Denetim, kamu sektöründe ve her yerde böyle bir fenomen haline geldi. Denetçi inceleme için önlerinde bulunan önerileri algılar ve tanır, kanıtlar alır, aynısını değerlendirir ve denetim raporuyla iletilen kararına dayanarak bir görüş oluşturur.
Denetim zamanı herhangi bir konu denetlenebilir. Denetim, eski zamanlardan beri korunan bir önlemdir. Denetimler, çeşitli paydaşlara, konunun maddi yanlışlıktan uzak olduğu konusunda üçüncü şahıs güvencesi sağlar. Terim en çok tüzel kişiyle ilgili finansal bilgilerin denetlenmesinde uygulanır. Genel olarak denetlenen diğer alanlar şunlardır: sekreterlik ve uygunluk denetimi, iç kontroller, kalite yönetimi, proje yönetimi, su yönetimi ve enerji tasarrufu.
Bir denetim sonucunda, paydaşlar risk yönetimi, kontrol ve yönetişim sürecinin bu konudaki etkinliğini etkin bir şekilde değerlendirebilir ve geliştirebilirler.
Denetim kelimesi “duymak” anlamına gelen Latince “audire” kelimesinden türemiştir. Manüel defter tutmanın yaygın olduğu Orta Çağ'da, İngiltere'deki denetçiler hesaplarını okudular ve kurum personelinin ihmalkâr ya da hileli olmadıklarını kontrol ettiler. Moyer, denetçinin en önemli görevinin sahtekarlığı tespit etmek olduğunu belirtti. Chatfield, Amerika Birleşik Devletleri'de erken dönem denetimlerinin temel olarak defter tutma detaylarının doğrulanması olarak değerlendirildiğini belgelemiştir.
Türleri

En yaygın denetim türleri şunlardır:
Güvence hizmetleri
Banka denetçisi
Mali denetim
Adli muhasebe
Yardım masası ve olay raporlama denetimi
İflas denetçisi
İç denetim
Dahili kontrol
Ortak denetim
Kanuni denetçi
Akademik denetim
Klinik denetim
İletişim denetimi
veritabanı denetimi
Enerji denetimi
Çevre denetimi
Gelir vergisi denetimi
Eğitim denetimi
Bilgi denetimi
Bilgi teknolojisi güvenliğio denetimi
Kira denetimi
Vergi denetimi
Farklılaştırılmış denetim
Yasal denetim
Eşzamanlılık denetimi
Ana bilgisayar denetimi
Yönetim denetimi
Operasyonel denetim
Performans denetimi
Kalite denetimi
Siyasi denetim
Kurtarma denetimi
Risk bazlı denetim
Risk sınırlayıcı denetimi
Satış vergisi denetimi
Önemli olay denetimi
Sosyal muhasebe ve denetim
Yazılım lisans denetimi
Teknik denetim
Fatura denetimi
Bilgi teknolojisi denetimi

Bir bilgi teknolojisi denetimi veya bilgi sistemleri denetimi, bilgi teknolojisi (BT) altyapısı içindeki yönetim kontrollerinin incelenmesidir. Elde edilen kanıtların değerlendirilmesi, bilgi sistemlerinin varlıklarını, veri bütünlüğünü koruduğunu ve kuruluşun amaçlarına veya hedeflerine ulaşmak için etkin bir şekilde çalışıp çalışmadığını belirler. Bu gözden geçirmeler, mali denetimi, iç denetim veya başka bir onaylama sözleşmesiyle birlikte yapılabilir.
Muhasebe

Finansal bilgileri yanlışlamak için finansal denetimler (vergilendirme ve diğer dolandırıcılık biçimleri dahil, kişisel bilgileri almak için finansal bilgileri kullanma gücüne sahip birçok kurum için yasal bir zorunluluk haline gelmiştir. Geleneksel olarak, denetimler temel olarak finansal sistemler, bir şirketin veya bir işletmenin mali kayıtları hakkında bilgi edinme ile ilişkilendirilmiştir.
Bilginin geçerli ve güvenirli olmasını tespit etmek ve ayrıca sistemin iç kontrolünün değerlendirmesini sağlamak için finansal denetimler yapılır. Bunun sonucu olarak, üçüncü bir taraf söz konusu kişi, kuruluş, sistem hakkındaki görüşlerini ifade edebilir. Finansal tablolarda verilen görüş, elde edilen denetim kanıtına bağlı olacaktır.
Bir kısıtlama nedeniyle, bir denetim, ifadelerin maddi hatalardan arındırılmış olduğuna dair makul bir güvence sağlamaya çalışır. Bu nedenle, istatistiksel örnekleme genellikle denetimlerde benimsenir. Mali denetimler söz konusu olduğunda, bir miktar finansal tablonun, maddi yanlışlıklardan bağımsız olarak doğru ve adil olduğu söylenir, bu hem sayısal, hem de niteliksel faktörlerden etkilenen bir kavramdır. Ancak son zamanlarda, denetimin yalnızca gerçek ve adil olmaktan öteye gitmesi gerektiği argümanı ivme kazanıyor. ABD Kamu Şirketleri Muhasebe Denetleme Kurulu bu hakda bir konsept açıklaması ile çıktı.
Maliyet muhasebesi, malzeme, işçilik veya diğer maliyet kalemlerinin kullanımını ölçen hesaplara dayanarak, herhangi bir ürünün imalat veya üretim maliyetini doğrulama sürecidir. Basit bir deyişle, maliyet denetimi terimi, maliyet hesaplarının ve kayıtlarının sistematik ve doğru bir şekilde doğrulanması ve maliyet muhasebesi hedeflerine bağlılığın kontrol edilmesi anlamına gelir. Maliyet ve Yönetim Muhasebeciler Enstitüsü'ne göre, maliyet denetimi, “maliyet muhasebesi kayıtlarının incelenmesi ve ürünün maliyetinin maliyet muhasebesi ilkelerine uygun olarak ulaştığını tespit etmek için gerçeklerin doğrulanması” şeklindedir.
Çoğu ülkede denetim, yönetim organları tarafından belirlenen genel kabul görmüş standartlara bağlı kalmalıdır. Bu standartlar, üçüncü taraflara veya dış kullanıcılara, denetçinin finansal tablolarının adil olması veya denetçinin görüş bildirdiği diğer konular hakkındaki görüşüne güvenebileceklerini garanti eder. Bu nedenle denetim, ek yanlışlıklar veya hatalar içermeyerek kesin ve doğru olmalıdır.
Muhasebe > Entegre denetimler

ABD'de halka açık şirketlerin denetimleri, 2002 yılın'da Sarbanes-Oxley Kanunu'nun 404. bölümü ile kurulan Kamu Şirketi Muhasebe Gözetim Kurulu (PCAOB) tarafından belirlenen kurallara tabidir. Bu denetime bütünleşik denetim denir, Denetçilerin, finansal tablolar hakkındaki görüşlerine ek olarak, PCAOB Denetim Standartları uyarınca, bir şirketin finansal raporlama üzerindeki iç kontrolünün etkinliği hakkındaki görüşlerini de ifade etmeleri gerekir.
Ayrıca, birleştirilmiş uyumluluk materyali kullanan yeni entegre denetim türleri de mevcuttur. Artan sayıda düzenleme ve operasyonel şeffaflığa duyulan ihtiyaç nedeniyle, kuruluşlar tek bir denetim olayından birden fazla düzenlemeyi ve standardı kapsayabilecek risk bazlı denetimleri benimsemektedir. Bu, bazı sektörlerde çok yeni fakat gerekli bir yaklaşımdır. Bu, gerekli tüm yönetişim gerekliliklerinin hem denetim hem de denetim barındırma kaynaklarından gelen çabalar çoğaltılmadan karşılanabilir.
Performans denetimleri

Performans denetimi, bir programın, fonksiyonun, operasyonun veya yönetim sistemlerinin bağımsız bir incelemesini içerir. Kamu veya kâr amacı gütmeyen kuruluşun, mevcut kaynakların istihdamında ekonomiye, etkinliğe ulaşıp ulaşmadığını değerlendirmek anlamına gelir. Saklama, güvenlik, bilgi sistemleri performansı ve çevresel kaygılar gittikçe artan bir şekilde denetimlerin konusudur. Artık güvenlik denetimleri ve bilgi teknolojisi güvenliği denetimi konusunda uzmanlaşmış denetim uzmanları vardır. Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve devlet kurumları ile misyon hedeflerini yerine getirmedeki başarılarını inceleyen performans denetimlerine daha fazla ihtiyaç duyulmaktadır.
Kalite denetimleri

Nesnel kanıtların gözden geçirilmesi yoluyla standartlara uygunluğun doğrulanması için kalite denetimleri yapılır. Bir kalite denetimi sistemi, kalite yönetim sisteminin etkinliğini doğrulayabilir. Bu, ISO 9000 ve ISO 9001 gibi sertifikaların bir parçasıdır. Kalite denetimleri, gerekli işlemlere uygunluğu gösteren nesnel kanıtların varlığını doğrulamak, işlemlerin nasıl başarılı bir şekilde uygulandığını değerlendirmek ve tanımlanmış herhangi bir hedef seviyeye ulaşmanın etkinliğini değerlendirmek için esastır. Sorunlu alanların azaltılması ve ortadan kaldırılmasıyla ilgili kanıt sağlamak için kalite denetimleri de gereklidir ve bunlar bir kurumda sürekli iyileştirme sağlamak için uygulamalı bir yönetim aracıdır.
Kurumun faydalanması için, kalite denetimi sadece uygunsuzluk ve düzeltici eylemleri bildirmemeli, aynı zamanda iyi uygulama alanlarını vurgulamalı ve uygunluk kanıtı sunmalıdır. Bu şekilde, diğer departmanlar bilgileri paylaşabilir ve bunun sonucunda çalışma uygulamalarını değiştirebilir, ayrıca sürekli iyileştirmeyi de artırabilir.
Proje denetimi

Bir proje denetimi, proje yaşam döngüsü boyunca karşılaşılan sorunları, endişeleri ve zorlukları ortaya çıkarmak için bir fırsat sağlar. Proje boyunca yürütülen denetim, proje yöneticisi, proje sponsoru ve proje ekibine neyin iyi gittiğinin yanı sıra, projeyi başarılı bir şekilde tamamlamak için neyin iyileştirilmesi gerektiğine dair geçici bir bakış açısı sağlar. Bir projenin yakınında yapılırsa, adli bir inceleme yaparak gelecekteki projeler için başarı kriterleri geliştirmek için kullanılabilir. Bu gözden geçirme, projenin hangi unsurlarının başarıyla yönetildiğini ve hangilerinin zorluk çıkardığını tespit eder. Sonuç olarak, gözden geçirme kuruluşun gelecekteki projelerde aynı hataları tekrar etmekten kaçınmak için ne yapması gerektiğini belirlemesine yardımcı olacaktır.
Projeler 2 tür proje denetimine tabi tutulabilir:
Düzenli Sağlık Kontrolü Denetimleri: Düzenli sağlık kontrolü denetiminin amacı, projenin başarısını artırmak için bir projenin mevcut durumunu anlamaktır.
Düzenleyici Denetimler: Düzenleyici denetimin amacı, bir projenin düzenlemelere ve standartlara uygun olduğunu doğrulamaktır. NEMEA Uyum Merkezi'nin en iyi uygulamaları, düzenleyici denetimin kuruma gözetim ve güvence sağlarken doğru, objektif ve bağımsız olması gerektiğini tanımlamaktadır.
Proje denetimlerinin diğer biçimleri bunlardır:
Resmi: Projenin başı dertte olduğunda uygulanır, sponsor denetimin gerekli olduğunu, hassasiyetlerin yüksek olduğunu ve sürdürülebilir kanıtlarla sonuçları kanıtlayabilmesi gerektiğini kabul eder.
Gayri resmi: Yeni bir proje yöneticisi sağlandığında, projelerin sorunlu olduğuna dair bir gösterge olmadığı halinde yapılır. Böyle derinlemesine bir rapora veya resmi rapora gerek yokdur.
Enerji denetimi

Bir enerji denetimi, sisteme enerji girişi miktarını olumsuz yönde etkilemeden azaltmak amacıyla bir binada, süreçte veya sistemde enerji tasarrufu için enerji akışlarının incelenmesi, araştırılması ve analizidir.
İşlem denetimi

Bir işlem denetimi, müşterinin işinin işlemlerinin incelenmesidir. Bu denetlemede, denetçi, işletmenin (müşterinin) hedefine ulaştığı faaliyetlerin etkinliğini, etkinliğini ve ekonomisini ayrıntılı olarak inceler. Operasyonel denetim iç kontrol konularının ötesine geçer, çünkü yönetim sadece tatmin edici iç kontroller sisteminin uyumluluğuyla hedeflerine ulaşmaz. Operasyonel denetimler, ticari olarak sağlam olabilecek tüm konuları kapsar. Operasyonel denetimin amacı Üç E'yi incelemektir:
Effectiveness (Geçerlilik) - en az kaynak kaybıyla doğru işleri yapmak.
Efficiency (Verimlilik) - en az zamanda iş yapmak.
Ekonomi - işlemleri yürütmek için faydalar ve maliyetler arasındaki denge.
Bir kontrol öz değerlendirmesi, bir operasyon denetimini tamamlamak için yaygın olarak kullanılan bir araçtır.
Adli denetimler

Ayrıca, adli muhasebe, hem muhasebe hem de soruşturmada uzmanlaşmış muhasebecilerin sahtekarlıkları, kayıp paraları ve ihmalleri ortaya çıkarmak için aradıkları bir soruşturma denetimini ifade eder.
Denetim terimleri

Denetim komitesi
Denetim yönetimi
Denetim rejimi
Denetim riski
Denetim fırtınası
Denetim ve Güvence Standartları Kurulu
Denetim, Gözden Geçirme ve Diğer Standartlar
Denetçi bağımsızlığı
Denetçi raporu
Akran denetimi
Sertifikalı Kalite Denetçisi
Ek ücret (yaptırım)
Sürekli denetim
Kontrol ortamı
Kontrolün kendi kendini değerlendirmesi
Algılama riski
Madde vurgusu
Taahhüt mektubu
Kurumsal risk yönetimi
Genelleştirilmiş denetim yazılımı
Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları
Küresel Raporlama Girişimi
Gidiş endişesi
GRC Zarf
Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu
ISAE 3402
ITGC
GRC Yazılım Listesi
Geçim kaynağı planlaması
Denetim standartlarına ilişkin açıklamalar
İç içe geçme ve konşimento
XBRL güvencesi
Analitik prosedürler (finans denetimi)
Denetim kanıtı
Denetim planı
Denetim önemi testi
Denetim çalışma kağıtları
Teselli mektubu
Algılama riski
İçsel risk
İçsel risk (muhasebe)
Yönetim iddiaları
Yönetim gösterimi
Önemlilik (denetim)
Azaltma kontrolü (finansal denetim)
Olumsuz güvence
Örnekleme dışı hatası
Örnekleme hatası
Örnekleme riski
Kapsam sınırlaması
Görevlerin ayrılması
Denetim izi
Doğrulama (denetim)
Fiş (finansal denetim)
Kistik fibrozis

| Kistik Fibrozis |
| --- | --- |
Diğer adlar: Mukovisidoz
Uzmanlık: Genetik, Pulmonoloji
Belirtiler: Solunum Yetmezliği, Nefes Darlığı, Balgamlı Öksürük, Gelişim Geriliği, Raşitizm, Osteoporoz, Yağlı Dışkı
Nedenleri: Genetik (Otozomal Resesif)
Tanı: Ter Testi, Genetik Test
Prognoz: 42 ila 50 yıl arasında yaşam beklentisi
Sıklık: 3,000 doğumda 1
Kistik fibrozis, akciğer, pankreas, bağırsak, ter bezleri dış salgı bezlerinde görülen, otozomal resesif kalıtımlı bir gen hastalığıdır. Kistik fibrozis hastalığı, aynı anda solunum sistemi, sindirim sistemi gibi vücudun birden çok sistem ve organını etkileyebilir. Doğumla birlikte görülen fibrozis, bu etkileme sonucu işlev bozukluklarına neden olur.
Kistik dejenerasyon gösteren, yani bağ dokusu artımından oluşan tümöral odaklar arasında yer alan sıvı toplanmasıyla belirginleşen tümör olan kistik fibrozis hastalığı, perisinüzoidal hücreler de denilen hepatik stellat hücrelerin, sessiz durumdan aktif duruma geçmesi şeklinde tanımlanabilir.
Nedenleri

Kistik fibrozis, otozomal resesif yani hem anneden hem babadan alınan mutasyonlu genler sonucu oluşan kalıtsal bir hastalıktır.
Akciğerlerin temiz kalmasını sağlayan salgı bezlerinin ince ve akışkan olan sıvısı, kistik fibrozis hastalarında daha fazla yoğunlaşarak akıcılıkları azalır. Balgam çıkarmayı güçleştiren bu durum, küçük hava yollarının tıkanmasına yol açar. Bu kanalların tıkanması da öksürük, hırıltı, zatürre, bronşit gibi hastalıklara neden olur. Çocukların gelişememesine, büyümelerinin geri kalmasına neden olan kistik fibrozis, ter bezlerinde de sorun yaratarak vücudun susuz kalmasına yol açar.
Belirtileri

Kistik fibrozis hastalığının belirtileri kişiden kişiye değişebilmektedir. Tüm hasta yaş grupları içerisinde en sık görülen belirtiler, solunum sistemi ile ilişkilidir. Yeni doğan ve süt çocukluğu döneminde sık tekrarlayan bronşiolit, çocukluk ve ergenlik döneminde de tedaviye dirençli astım, uzun süren balgamlı öksürük, tekrarlayan zatürre ya da hava yollarında genişleme (bronşiektazi) gibi bulgular ortaya çıkabilmektedir.
Hastalık ayrıca sindirim sisteminde de pek çok belirtiye neden olmaktadır. Kistik fibrozisli hastalarda pankreas çalışması bozulduğu için besinlerin sindirimi için gereken enzimler salgılanamaz ve bu hastalarda besinler yeterli olarak sindirilemez. Buna bağlı hasta kişide; beslenme bozuklukları, kilo alamama, büyüyememe gibi belirtilerle karşılaşılabilmektedir.
Sık ve uzun süreli öksürük
Çok miktarda balgam
Sık tekrarlanan hırıltı soluma
Zatürre ve bronşit gibi sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonları
Nefes alma ve vermede zorlanma
Yoğun fiziksel aktivite sırasında çabuk yorulma, nefes daralması
Düzelmeyen sinüzit ve nazal polip
Yeni doğan bebeğin ilk kakasının katı ve bağırsaklara yapışıklığı nedeniyle kaka çıkaramaması.
Yağların fazla miktarda atılmasıyla sık, kötü kokulu dışkı.
Bağırsakların genişlemesine bağlı olarak karın ağrısı ve karında huzursuzluk.
Yağların yeterince emilemeyişi nedeniyle olarak fazla gaz ve karın şişliği oluşması.
Kemik mineralizasyon bozuklukları (raşitizm veya osteoporoz)
Pankreatik yetersizlik, diyabet
Yağda eriyen vitamin eksikliği (A, D, E, K)
·Erkek kısırlığı
İdrar kaçırma ve vajinal enfeksiyon
Hastaların iştahları iyi olmasına rağmen iyi kilo alamaması, kilo kaybetmesi. Besinlerin yeteri kadar emilememesi.
Besinlerin iyi sindirilememesi ve salgıların katı olması nedeniyle ileri yaşlarda da bağırsak tıkanmaları
Genetik ve Görülme Sıklığı

Kistik fibrozis hastalığı geni 7. kromozomda bulunmaktadır. 7.kromozomda bulunan ve hastalığa yol açan en sık gen değişikliği (mutasyon) Delta F508, kistik fibrozis hastalığına neden olmaktadır.. Bu gen değişikliğinin batı ülkelerinde görülme sıklığı %70-80 iken Türkiye'de %20-30 civarındadır. Türkiye'de görülen mutasyon çeşitliliği çok fazla olmakla birlikte, yapılan çalışmalarda hastalığın görülme sıklığının 3000 doğumda 1 civarında olduğu bildirilmiştir.
Çocukta hastalığın oluşabilmesi için anne ve babanın yani her ikisinin de taşıyıcı olması gerekir. Anne veya babadan sadece biri mutasyonlu gene sahipse doğacak olan çocuk kistik fibrozis hastası olmaz. Hastalık, çekinik genlerle aktarıldığından ötürü kistik fibrozis hastası olmayan ancak hastalık genini taşıyan anne ve babadan çocuklarına kalıtsal olarak geçme ihtimali %25'tir.
Tanı

Kistik fibrozis hastalığında tanı, birkaç basamaktan oluşmaktadır. Bunlardan başlıcaları; birçok hastalıkta olduğu gibi hastalığın öyküsü, muayene ve laboratuvar testler ile hastalığın teşhis edilmesidir.
Kistik fibroziste tanı, genelde ilk üç yaşta konur. Doğumda bağırsak tıkanıklığı ile hastalık tanısı konulabilmektedir. Ayrıca her yeni doğan bebekten, hastaneden çıkmadan önce topuk kanı alınmaktadır. Bu yöntemle de doğumsal hastalıkların taranması gerçekleşmektedir. Türkiye'de Kistik fibrozis hastalığı, 2015 yılından itibaren yeni doğan tarama programına alınmıştır. Bu sayede ailede kistik fibrozisli hasta varsa diğer bireylerde testler yapılarak semptom olmadan da tanı konulabilmektedir.
Kansızlık, karaciğer fonksiyon testlerinde yükseklik, sodyum ve potasyum, klor değerlerinde bozukluk ve kan gazında değişikliklere rastlanması, akciğer grafileri ve balgam kültürlerinin yanı sıra, el ve bilek grafileriyle göğüs filmi bulguları, kistik fibrozis tanısında izlenen yollardır. Kesin tanı, ter testinde klor yüksekliğinin gösterilmesi ile konulur. Bu testte 60 üzeri değerler kistik fibrozis anlamına gelmektedir. Ayrıca kistik fibrozis gen mutasyon analizi yapılarak, hastalığın oluştuğu mutasyon tipi saptanır.
Ter Testi

Ter testi kistik fibrozis (KF) hastalığına tanı koymak için uygulanan bir testtir. Kistik fibrozis vakalarının büyük kısmında tanı, terde klor konsantrasyonunun ölçümüyle konmaktadır. Ter testi mutlaka standart yöntemlerle ve deneyimli personel tarafından, “National Committee for Clinical Laboratory Standards” kılavuzlarına uygun olarak yapılmalıdır. Ter testi üç aşamadan oluşmaktadır. Bunlar;
Terin stimülasyonu
Terin toplanması
Analiz
Sonuçları tanı koymak için kabul edilen tek işlem, kantitatif pilokarpin iyontoforez yöntemiyle yapılan ter testidir. Bu testte terin toplanması, Gibson Cooke yöntemiyle ya da Macroduct/Nanoduct Coil ter toplama yöntemiyle yapılmaktadır. Her iki yöntemde de ön kola 1.5-5 mV'luk zararsız miktarda elektrik akımı verilerek pilokarpin iyontoforez yöntemi ile ter stimüle edilir.
Tedavi

Kistik fibrozis sağaltımı (tedavisi) ömür boyu süren bir hastalıktır. Tedavide amaç, hastanın yaşam kalitesini yükseltmek, sağlıklı bir ömür sürmesini sağlamaktır. Doktor, hemşire, fizyoterapist, diyetisyenin yanı sıra anne ve babanın da desteğiyle tedavi uygulanır. Bağırsaklarda eksik olan, besinlerin emilimini sağlayan enzimlerin ağızdan verilmesi yoluna gidilerek, gerektiğinde yüksek enerji mamalar verilebilinir. Ekzokrin pankreatik yetmezlik ve değişen safra tuzu metabolizması kistik fibrozisli hastaların çoğunda yağda çözünen vitaminlerin yetersizliklerine neden olmaktadır. Kistik fibrozis hastalarından vitamin A, vitamin D, vitamin E ve vitamin K düzeylerinin yılda en az bir defa değerlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Kistik fibrozisli hastaların A, D, E, K vitaminlerini emilimlerinde bozukluk olduğu için, bu vitaminler bir hekim önerisi ve denetimiyle verilir. Önerilen miktarda fazla su ve tuz takviyesi yapılır. Balgam söktürücü ilaçların yanında gerektiğinde tedaviye nefes açıcı ilaçlar dahil edilir. Kişiye özel sağaltım uygulanacağından, fizyoterapi yöntemine de başvurulabilir.
Bölgeler coğrafyası

Bölgeler coğrafyası, toprak parçasını inceleyen beşeri coğrafyanın dalıdır. Bölge coğrafyasının üzerine 19. yüzyılda çalışmaya başlanmıştır, başlarda kıtaları belirleyen dal günümüze kadar hep değişkenlik içerisindedir ve gelecekte değişmeye devam edecektir. Şehir fonksiyonları ve coğrafi özellikler değiştikçe bölgesel coğrafya değişmeye devam edecektir.
İklim rejimlerine göre gruplandırılmış bölgeler ile Dünya haritası
Bölge sınırları belirlenirken idari, coğrafi, hizmet, sosyal ve ekonomik faktörler etkilidir. Coğrafi bölgeselleşmeye iklim bölgeleri örnek verilebilir. İdari bölgeler ise eyalet, il, ilçe gibi birimlere bölünmüşlerdir. Tarım bölgeleri, tarımsal faaliyetlerin benzerlik gösterdiği yerlerin toplanması sonucu oluşur örnek olarak pamuk kuşağı, mısır kuşağı ve Tennesse Bölgesi verilebilir.
Bölge türleri homojen (türdeş), nodal (polorize) ve planlama bölgeleri olarak üçe ayrılır.
Homojen (türdeş) bölge, mekanda aynı özellikleri taşıyan gruplar ile oluşur. Gruplaşma belirli bir ürün tipinin tarımı, bitki örtüsü, yağış rejimi, toprak türü, vb. faktörlerinin benzerliği halinde oluşur. Nodal (polorize) bölge, mekanın fonksiyonel işlevine göre bir polar/kutup üzerine kurulmuş bölgelerdir. Çoğunlukla sanayi ve pazarlama bölgelerinin tayininde, satış bölgelerinin belirlenmesinde kullanılır. Planlama bölge ise fonksiyon veya coğrafi özelliklere göre ayrılmaz. Tamamen algı ile işleyen bu bölgeler kültürel ve sosyal algı, önyargılar tarafından insan beyninde varolan bölgelerdir. İncil Kuşağı buna örnek verilebilir.
Coğrafi bölgeler şu etkenlere göre ayrılır;
a) Fiziki Coğrafya Özellikleri
Jeomorfolojik elemanlara göre bölgeler ; Yüksek toprak şekilli, çukur toprak şekilli bölgeler
Klimatik bölgeler; Nemli, kurak, ılıman bölgeler
Hidrografik bölgeler; Açık havza, kapalı havza bölgeleri
Bitki örtüsüne göre bölgeler; İğne yapraklı orman, Ekvatoral bölgeler
b) Beşeri Coğrafya Özellikleri:
Nüfus yoğunluğuna göre; Ökümen, Anökümen, sık ve seyrel nüfuslu bölgeler
Yerleşmeye göre; kırsal ve kentsel yerleşim bölgeleri
c) Ekonomik Coğrafya Özellikleri:
Tarım Bölgeleri
Madencilik Bölgeleri
Sanayi Bölgeleri
Turizm Bölgeleri
Mol hidatiform

| Mol hidatiform |
| --- | --- |

Mol hidatiform histopatolojik görüntüsü (Hemotoksilen-eozin boyama)
Uzmanlık: Patoloji 
Molar gebelik veya mol hidatiform, gebeliğin anormal bir formudur. Gestasyonel trofoblastik hastalıklar içinde en sık görülen formdur. Yumurtanın döllenmesindeki bazı hatalar sonucu rahim içinde cansız bir organizma oluşur ve böylece normal gebelik süreci devam ederken patolojik bir süreç başlar. Molar gebelik parsiyel ve komplet olarak iki kategoriye ayrılır.
Komplet mol hidatiform

Gebelik ürününün genetik yapısı sadece baba kaynaklıdır ve diploid yapıdadır. Bu yapı iki şekilde oluşabilir;
Tek spermden gelen baba orjinli haploid genom 23,X'tir ve bunun ikilenmesi sonucunda oluşan 46,XX genotipi meydana gelir. Ovum boşken döllenme olur.
Boş ovum iki ayrı sperm tarafından döllenir, 46,XX veya 46,XY genotipi oluşur.
Komplet mol hidatiform > Klinik

Anormal vajinal kanama
Rahim gebelik yaşına göre olması gerekenden daha fazla büyür
Hiperemezis gravidarum (Aşırı gebelik bulantı-kusması)
Hipertiroidi
Preeklampsi
Teka lutein kistleri
Emboli
Gebelik toksemisi (Olguların % 12-25' inde görülür. Gebeliğin 20. haftasından önce görülen toksemi olgularında ilk akla gelecek tanı molar gebelik olmalıdır.)
Parsiyel mol hidatiform

Gebelik ürününün genetik yapısı hem anne hem baba orjinlidir. Bunun sonucu triploid yapıdadır (en sık 69,XXY). Ebeveynlerden birinden 2n (diploid) sayıda kromozom gelirken diğerinden n (haploid) sayıda kromozom gelmektedir.
Tanı

Tanı ultrason incelemesi ve hCG hormon yüksekliği ile konulur. Kesin tanı ise küretaj materyalinin histopatolojik incelenmesi ile konulur.
Tedavi

Rahim vakum küretaj ile boşaltılır.
Histerektomi: Başka bir gebelik düşünülmüyorsa rahim alınabilir.
Teka lutein kistlerine müdahale edilmez.
Profilaktik kemoterapi (Metotreksat veya Aktinomisin D): Yüksek riskli gruba verilir