Klasik şifre
Klasik şifrelerin türleri > Yerine koyma (ikame) şifreleri

Ana madde: Yerine koyma şifrelemesi
Bir ikame şifresinde, harfler veya harf grupları mesaj boyunca sistematik olarak başka harfler, harf grupları veya sembollerle değiştirilir.
İkame şifresinin iyi bilinen bir örneği Sezar şifrelemesidir. Sezar şifresiyle bir mesajı şifrelemek için, mesajın her harfi alfabede üç pozisyon sonraki harfle değiştirilir. Dolayısıyla, A'nın yerine D, B'nin yerine E, C'nin yerine F vb. yazılır. Son olarak, X, Y ve Z sırasıyla A, B ve C ile değiştirilir. Böylece, örneğin, "WIKIPEDIA", "ZLNLSHGLD" olarak şifrelenir. Sezar alfabeyi üç harf döndürmüştür, ancak herhangi bir sayı da işe yarar.
Bir başka ikame şifreleme yöntemi de anahtar kelimeye dayanır. Kodlayıcının daha sonra şifre alfabesinin başlangıcı olarak kullandığı bir kelime veya ifadeden tüm boşluklar ve tekrarlanan harfler çıkarılır. Şifre alfabesinin sonu, anahtar kelimedeki harfler tekrarlanmadan alfabenin geri kalanının sıralanmasıdır. Örneğin, anahtar kelime CIPHER ise, şifre alfabesi aşağıdaki gibi görünecektir:
| --- | --- |
normal alfabe: a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z
şifre alfabesi: c i p h e r a b d f g j k l m n o q s t u v w x y z
Önceki örneklerin hepsi sadece bir şifre alfabesinin kullanıldığı monoalfabetik ikame şifrelerine örnekti. Birden fazla şifre alfabesinin kullanıldığı polialfabetik ikame şifresi de mümkündür. Kodlayıcı seçtiği teknikleri kullanarak iki ya da daha fazla şifre alfabesi oluşturur ve ardından her harf ya da kelimede hangi şifre alfabesinin kullanıldığını değiştirerek mesajını kodlar. Bu, mesajın çözülmesini çok daha zor hale getirir çünkü şifre kırıcı her iki şifre alfabesini de çözmek zorunda kalacaktır.
Çözülmesi çok daha zor olan bir başka polifabetik ikame şifresi örneği de yenilikçi bir kodlama yöntemi olan Vigenère karesidir. Kare ile metni şifrelemek için kullanılan 26 farklı şifre alfabesi vardır. Her bir şifre alfabesi orijinal alfabenin sağa doğru bir Sezar kaydırmasından ibarettir. Bir Vigenère karesi böyle görünür:
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
                B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A
                C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A B
                D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A B C
                E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A B C D
                F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A B C D E
                G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A B C D E F
                H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A B C D E F G
                I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A B C D E F G H
                J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A B C D E F G H I
                K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A B C D E F G H I J
                L M N O P Q R S T U V W X Y Z A B C D E F G H I J K
                M N O P Q R S T U V W X Y Z A B C D E F G H I J K L
                N O P Q R S T U V W X Y Z A B C D E F G H I J K L M
                O P Q R S T U V W X Y Z A B C D E F G H I J K L M N
                P Q R S T U V W X Y Z A B C D E F G H I J K L M N O
                Q R S T U V W X Y Z A B C D E F G H I J K L M N O P
                R S T U V W X Y Z A B C D E F G H I J K L M N O P Q
                S T U V W X Y Z A B C D E F G H I J K L M N O P Q R
                T U V W X Y Z A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S
                U V W X Y Z A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T
                V W X Y Z A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U
                W X Y Z A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V
                X Y Z A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W
                Y Z A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X
                Z A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y
Bir mesajı şifrelemek amacıyla Vigenère karesini kullanmak için, bir kodlayıcı önce kullanmak için bir anahtar kelime seçer ve ardından kodlanacak mesajla aynı uzunlukta olana kadar tekrar eder. Anahtar kelime LEMON ise, tekrarlanan anahtar kelimenin her harfi, kodlanacak mesajın her harfi için hangi şifrenin (hangi satırın) kullanılacağını söyleyecektir. İkinci satırdaki şifre alfabesi A için B, B için C vs. kullanır. Yani şifre alfabesi 'B'dir. Her şifre alfabesi, içindeki ilk harfle adlandırılır. Örneğin, anahtar kelime LEMON ve kodlanacak mesaj ATTACKATDAWN ise, kodlama şöyledir:
| --- | --- |
Düz metin: ATTACKATDAWN
Anahtar: LEMONLEMONLE
Şifreli metin: LXFOPVEFRNHR
Bazı ikame şifreleri harfler yerine sayıların kullanılmasını içerir. Bunun bir örneği, heceleri temsil etmek için sayıların kullanıldığı Büyük Şifre'dir. Ayrıca, bir anahtar kelimeye dayalı olarak bir harf için dört farklı sayı çifti seçeneğine sahip olmayı içeren başka bir sayı ikame şifresi[hangileri?] de vardır.
Sayılar yerine, harflerin veya hecelerin yerine semboller de kullanılabilir. Bunun bir örneği, zodyak işaretlerinin farklı harfleri temsil etmek için kullanıldığı Zodyak alfabesidir; örneğin, güneş sembolleri A, Jüpiter B ve Satürn C'yi temsil eder. Noktalar, çizgiler veya çizgiler de kullanılabilir; bunun bir örneği, bir şifre olmayan, ancak yine de harf olarak nokta ve çizgileri kullanan Mors Kodu'dur. Pigpen şifresi harfler için semboller oluşturmak üzere bir ızgara sistemi ya da çizgiler ve noktalar kullanır. Alfabedeki harflerin semboller ya da noktalar ve çizgilerle değiştirilmesini içeren çeşitli başka yöntemler de vardır.