Galya Savaşları
Savaşların askerî gelişimi > Yıl M.Ö. 54 Britanya, Bretonlar, Eburonlar ve Trevirler > Britanya'ya ikinci sefer

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap V. Bölüm. 8-22
Aedular'le çatışmalar sona erdikten sonra Sezar, sulh sükunu korumak, limanları savunmak ve devamlı iaşe ve tedarik sağlamak üzere Titus Lebienus'u üç lejyon ve 2000 kişilik bir süvari birliği ile orada bıraktı. Sezar beraberindeki 5 lejyonu ve 2000 süvariyi gemilere bindirdi ve Büyük Britanya adası kıyılarına gitti. Britanya sahillerinde hiçbir direniş görülmedi. Sezar'in filosu bir nehre girdi. Sezar gemileri korumak için Quintus Atruius komutasında 10 kohort lejyoner ve 300 atlı süvariyi geride bırakıp kara içine yürüyüşe ve Britanyalılar'ı bir tepeye doğru kovalamaya başladı. Bu akarsu kıyısından Romalı süvari birliği Britanyalı piyade birliklerini ve savaşçı at arabalı birliğini su kenarına geriletti ve sonra geri çekilmeye başladı. Britanyalılar hazırlamış oldukları mevzilere çekilemediler. Romalı "Lejyon VII Claudia" askerlerinin kalkanları ile birbirini koruyan "kaplumbağa savunması (testudo)" düzeni ile karşılaşınca Britanyalılar geri çekildiler. Sezar geri çekilen Britanyalıları kovalamaktan kaçındı. Romalıların kurmuş olduğu korunaklı ordugahı pekiştirmek ile uğraşmayı tercih etti.
Ertesi gün Sezar piyade ve süvari birliklerini üçe ayırdı ve bu üç ayrı müfreze ile üç koldan kaçmış olan Britanyalılar'ı kovalamaya yöneldi.
Ama bu sırada Roma filosunu korumakla görevli olan Quintus Atrius'dan kötü bir haber Sezar'a erişti. Şiddetli bir fırtına bir ırmak kenarında demirlenmiş olan Sezar'ın filosuna büyük zarar vermişti. Sezar gemi filosuna olan bu zararlarının ya gemilerin tamir edilerek veya yeniden yapılarak telafi edilmesi emrini verdi ve bu görevi "Titus Labienus"'a verdi. Bundan sonra filosunu daha korunaklı bir sahile çekilmesine emir verdi.
Korunaklı Roma kampına geri döndüğü zaman tüm Bretonyalıların, Britanya adasında Thames Nehri kuzeyindeki bir kabilenin lideri olan "Cassivellaunus"'un tek komutanlığı altında birleşmiş olduğu haberini aldı.
Romalı süvari birlikleri ile karşılarında bulunan ve devamlı olarak atlı harp arabaları tarafından takviyeli Britanyalılar birlikleri arasında çıkan yeni çatışmalar Romalılara yerel askeri üstünlük sağlamaktaydı. Ama Britanyalılar'ın kullandıkları taktikler Romalılar'a bir sürpriz olmakta idi. Britanyalılar birdenbire bir sürpriz baskın taarruzuna geçmekte ve aynı hızla geri çekilebilmekte idiler. Böylece bazı Romalı süvari birliklerini sürprize alarak onlara asker zayiatı vermekte ve Romalı büyük bir süvari birliği desteği gelince Britanyalılar muharebeden hemen çekilmekteydiler. Britanyalılar küçük müfrezeler halinde harekât yapmakta ve büyük birlikler olarak çatışmaya girişmemekteydiler. Ancak bir kere Britanyalılar tüm askerî birlikleri ile yemek ve dinlenme molası almakta olan Romalı lejyonuna taarruza geçmişler, ama bu pozisyonda bulanan Romalılara karşı tutunamayarak taarruzları şiddetli geri püskürtülmüştü.
Savaşmayı sona erdirmek için Sezar, Britanyalıların yeni tek komutanı olan Cassivellaunus'in kendi arazilerine hücumunu teksif etmeye karar verdi. Bu nedenle Thames Nehri'nden kuzeye geçmesi gerekmekte idi ve bu bölgede bu nehri yürüyerek ve atla geçecek tek sığ nehir geçişi bulunmakta idi. Bu nehir geçişi Romalılar için güç olmakla beraber bu geçişten sonra Romalı ordusu Britanyalıları bir muharebede tekrar hezimete uğrattı. Britanyalı savaşçı birliklerinin süvari desteğinde olan piyade lejyon birliklerine karşı çıkamayacağı bu sonuçtan iyice ortaya çıktı. Bir meydan muharebesinde Romalılara karşı duramayacağını anlayan Cassivellaunus tekrar küçük müfrezelerle Romalılara baskınlar yapma; Sezar'a iaşe sağlamak için araziye yayılan küçük Romalı iaşe tedarik birliklerine hücumlara ve Sezar'ın geçebileceği her yörede zahire ve diğer iaşe stoklarını tahrip etme taktiklerine geri döndü. Ama Britanyalılar arasında çıkan iç mücadeleler Romalıların iaşe eksikliğini ortadan kaldırdı. Çünkü Britanyalı Trinovantlar Romalılar biat etti ve onlara zahire ve hayat yemi sağladı. Bu kabileyi Cénimagneler, Segontiaklar, Ancalitler, Bibroklar ve Casslar da bu kabileyi takiben Romalılara biat edip Romalılara iaşe desteği sağlamaya geçtiler.
Cassivellaunus doğal olarak korunaklı ve kendi askerleri tarafından özel savunma mevzileri hazırlanmış olan bir savunme mevkiine çekildi. Fakat Britanyalı savaşçılar bu mevkiyi bile ilerleyen Roma ordusuna karşı savunamadılar ve bu korumalı mevki de Romalılar eline geçti.
Cassivellaunus, Manş Denizi'nin öte yakasında Bretonya sahillerinde bulunan, kabile reisleri "Cingetorix", "Carvilios", "Taximagulos" ve "Segovax" komutasi altında bulunan Galyalı savaşçılardan kendine destek vermelerini istedi. Fakat buralardan gelen sahillere gelen savaşçılardan oluşan bir büyük bir birlik Romalı filosunu muhafaza ile görevli olan Romalı kohortları tarafından geri püskürtüldüler. En nihayet Cassivellaunus ülkesinin arazilerinin Romalı lejyonları tarafından tamamıyla yakılıp yıkılıp tahrip edileceğinden korktuğu için "Commios" aracılığı ile Sezar'a biat edeceğini bildiren bir mesaj gönderdi. Sezar, Britanyalılar'ın verecekleri yüksek tazminat ve Romalılara gönderecekleri yüksek sayıda uygun rehineler karşılığında bir barış antlaşması isteklerini kabul edeceğini hemen bildirdi. Sezar kışın yaklaştığını görüp lejyonlarının Manş'ı geçip Galya'ya geri dönmesini çok istemesinden dolayı bu barışı gayet acele olarak kabul etmişti. Britanyalılar istenilen rehineleri gönderir göndermez Sezar hemen lejyonlarını filosunun gemilerinin bulunduğu sahillere çekti. Bu arada filonun gemilerine istenilen tamirat yapılmış ve su ve yiyecek kumanyaları hazırlanmıştı. Lejyonlar hemen hazır olan filo gemilerine doldurularak Manş Denizi üzerinden Galya'ya geçirildiler.
Sonuç olarak Jül Sezar Britanya adasına yaptığı bu ikinci seferde de Britanyayı fethedip işgal ederek Roma'nın bir eyaleti haline dönüştürmekten kaçınmıştı. Fakat yaptığı bu seferle Britanya'da yerleşik olan Kelt kavimlerine büyük gözdağı vermiş ve Britanyalılar'ın yaşadığı adanın Roma'nın etki alanı içinde olduğunu vurgulamıştı. Aynı zamanda bu sefer Romalı lejyonlarının Kuzey Denizi kıyılarında gayet büyük zaferler kazandığını açıkça göstermişti. Bu seferden sonra Britanyalılar ile Romalılar arasında gayet çoğalan diplomatik ve ticaret ilişkiler meydana çıkmış ve bu yakın bağlantılar MS 43'te Romalıların bu adanın fethedilmesini gayet kolaylaştırmıştır.