stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
T-34
T-34/85

T-34/76'ın savaş alanındaki ezici üstünlüğünü yavaş yavaş kaybetmeye başladığını gören Sovyet ordusu tankın ateş gücünü artırmanın bu eksikliği giderebileceğini düşünüyordu. Bunun için tanka yeni bir 85 mm'lik top takılacaktı. Halihazırda Sovyetlerin elinde D-5T, LB-1, S-50 ve S-53 gibi birçok 85 mm'lik top vardı. Kızıl Sormovo ve Ural Tank fabrikaları, tankın üretimini üstlendiler. Ayrıca Ural Tank Fabrikası, yeni T-34/85 için yeni bir top üretecekti (aslında bu topun KV-85'te kullanılması planlanmıştı). Yeni top öncekilerden daha büyük olduğu için topun gireceği deliğin çapı 1420 mm'den 1600 mm'ye çıkarılmıştı.
Gerekli testler yapıldıktan sonra tankın seri üretimine geçildi. İlk önceleri ana silah olarak S-53 topu düşünülse de, bu topların o sıralarda hazır olmaması sebebiyle ilk tanklarda D-5 topu kullanıldı. S-53'lerin eksikleri giderildikten sonra T-34/85'lerin standart topu haline geldiler ve ZIS-S-53 adını aldılar. T-34'lerin muharebe alanındaki rakipleri Panther ve Tiger tankları, T-34'ten daha kaliteli ve yüksek ateş gücüne sahip tanklar olsalar da T-34 müthiş sayı avantajı sayesinde her zaman üstünlüğü elinde bulundurmuştur. Savaş boyunca yaklaşık olarak 54.600 T-34 (yaklaşık 19.430 tanesi T-34/85) üretilmişken Almanlar sadece 6.000 adet Panther tankı üretebilmişlerdir.
Teknik Veriler > T-34/76 Model 41

| Fiziksel Özellikler |
| --- | --- |
Ağırlık: 26,5 ton
Uzunluk: 6,68 m
Genişlik: 3,00 m
Yükseklik: 2,45 m
İç Hacim:  ?
Zemine Basınç:  ?
Mürettebat: 4
Performans
Motor: 500 BG V12 Dizel motoru
Hız: 53 km/s
Menzil: 400
Savunma Özellikleri
Zırh: 20-70 (tarette), 20-60 (ana gövdede)
Ateş Gücü
Ana Muharebe Silahı: 76,2mm'lik F-34 topu (70 mermi)
Yardımcı Muharebe Silahları: 2 adet DT makinalı tüfeği
Teknik Veriler > T-34/76 Model 42

| Fiziksel Özellikler |
| --- | --- |
Ağırlık: 28,5 ton
Uzunluk: 6,68 m
Genişlik: 3,00 m
Yükseklik: 2,45 m
İç Hacim:  ?
Zemine Basınç:  ?
Mürettebat: 4
Performans
Motor: 500 BG V12 Dizel motoru
Hız: 55 km/s
Menzil:  ?
Savunma Özellikleri
Zırh: 20-65 (tarette), 20-47 (ana gövdede)
Ateş Gücü
Ana Muharebe Silahı: 76,2mm'lik F-34 topu
Yardımcı Muharebe Silahları: 2 adet DT makinalı tüfeği
Teknik Veriler > T-34/76 Model 43

| Fiziksel Özellikler |
| --- | --- |
Ağırlık: 30,9 ton
Uzunluk: 6,75 m
Genişlik: 3,00 m
Yükseklik: 2,45 m
İç Hacim:  ?
Zemine Basınç:  ?
Mürettebat: 4
Performans
Motor: 500 BG V12 Dizel motoru
Hız: 58 km/s
Menzil:  ?
Savunma Özellikleri
Zırh: 20-70 (tarette), 20-60 (ana gövdede)
Ateş Gücü
Ana Muharebe Silahı: 76,2mm'lik F-34 topu (100 mermi)
Yardımcı Muharebe Silahları: 2 adet DT makinalı tüfeği
Teknik Veriler > T-34/85 Model 44

| Fiziksel Özellikler |
| --- | --- |
Ağırlık: 33 ton
Uzunluk: 8,20 m (namlu dahil)
Genişlik: 3,02 m
Yükseklik: 2,76 m
İç Hacim:  ?
Zemine Basınç:  ?
Mürettebat: 4
Performans
Motor: 500 BG V12 Dizel motoru
Hız: 58 km/s
Menzil:  ?
Savunma Özellikleri
Zırh: 20-90 (tarette), 20-60 (ana gövdede)
Ateş Gücü
Ana Muharebe Silahı: 85mm'lik ZiS-S-53 topu (60 mermi)
Yardımcı Muharebe Silahları: 2 adet DT makinalı tüfeği
Kullanıcılar

*: Eski kullanıcılar
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Avrupa ve Amerika  Arnavutluk*   Avusturya   Bosna-Hersek*   Bulgaristan*   Hırvatistan*   Kıbrıs Cumhuriyeti   Çekoslovakya   Küba*   Finlandiya - Ele geçirilen tanklar   Doğu Almanya   Yunanistan   Macaristan   Kosova*   Almanya - Ele geçirilen tanklar   Polonya   Romanya*   Sırbistan*   Slovenya   Sovyetler Birliği   Yugoslavya  |  Orta Doğu ve Asya  Afganistan*   Kamboçya*   Endonezya   Irak   İran   İsrail - Ele geçirilen tanklar   Laos*   Lübnan   Moğolistan   Kuzey Kore*   Filistin   Pakistan   Çin   Suriye   Vietnam*   Güney Yemen*   Kuzey Yemen  |  Afrika  Cezayir*   Angola*   Kongo Cumhuriyeti*   Mısır   Ekvator Ginesi*   Etiyopya*   Gine*   Gine-Bissau*   Libya   Mali*   Mozambik*   Namibya*   Somaliland*   Somali*   Sudan*   Togo*   Zimbabve*  |
A-8 (BT-7M), A-20, T-34/76 1940 modeli, T-34/76 1941 modeli
T-34/76 1941 modeli
T-34/76 1943 modeli
Tanka dik gelen bir merminin katedeceği mesafe

    Eğimli zırhın kalınlığı

Resimde görüldüğü gibi sağdaki eğimli zırhın kalınlığı (yeşil ok) soldaki dik açılı zırhtan (siyah ok) az olmasına rağmen tanka dik gelen bir merminin katedeceği mesafe (siyah ok) soldaki ile aynı.
T-34/85 1944 modeli. Polonya 1. Ordusu'nun Berlin Muharebesi'ni yeniden canlandıran Polonyalılar. (Modolin Kalesi, Polonya)
T-34/76 Model 41
T-34/76 Model 42
T-34/76 Model 43
T-34/85 Model 44
T-34 kullanan ülkeler
Emicem Hospital

| --- | --- |

Yönetmen: İsmet Eraydın
Yapımcı: İsmet Eraydın
Senarist: İsmet Eraydın
Oyuncular: İsmet Eraydın Wilma Elles Sinan Bengier Merve Akaydın Ali Erkazan Selahattin Çakır Emre Ön Adem Eraydın Zeki Kamber Ceyhun Gen Samet Hasanoğlu Senem Göktürk Yaşar Eraydın Osman Bulut Songül Nadir İzzettin Karaman Taha Mataracıoğlu Uğur Keleş
Müzik: Arc
Görüntü yönetmeni: Aytekin Çakmakçı
Kurgu: Nazife Yanık
Stüdyo: Hamsi Medya Prodüksiyon
Dağıtıcı: Mars Dağıtım
Cinsi: Sinema Filmi
Türü: Komedi
Yapım yılı: 2015
Çıkış tarih(ler)i: 15 Ocak 2016 (2016-01-15) (Türkiye)
Süre: 100 dk
Ülke:  Türkiye
Dil: Türkçe,
Bütçe: 600.000 ₺
Resmî sitesi
Emicem Hospital, 15 Ocak 2016 tarihinde vizyona giren, yapımcılığını Hamsi Medya Prodüksiyon'un üstlendiği, başrollerini  Wilma Elles, Selahattin Çakır, Merve Akaydın, Sinan Bengier'in paylaştığı Türk yapımı komedi filmidir.
Ronald Ross

| Ronald Ross |
| --- | --- |

Doğum: 13 Mayıs 1857 Almora, Hindistan
Ölüm: 16 Eylül 1932 Londra, İngiltere, Birleşik Krallık
Milliyet: İngiliz
Ödüller: Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü

Kariyeri
Dalı: Tıp
 

Ronald Ross (d. 13 Mayıs 1857 - ö. 16 Eylül 1932), İngiliz doktor. Sıtma konusundaki çalışmaları nedeniyle 1902 yılında Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülünü aldı. Anofel cinsi sivrisineklerin gastrointestinal sisteminde sıtma parazitini keşfi ile sıtmanın Anofel cinsi sivrisinekler tarafından aktarıldığını buldu ve bu sayede hastalık ile mücadelenin temellerini atmış oldu.
İsmailoğulları

İsmailoğulları, İbrahim'in Hacer'den olma oğlu İsmail'in soyundan gelenlerdir. Kur'an'a göre İslam'ın kurucusu Muhammed bin Abdullah da bu soy hattından gelir.
Sondaj sıvısı

Sondaj cihazına köpük kesici döken bir madenci
Sondaj sıvısı, jeoteknik mühendisliğinde topraktaki kıvırcık kuyuları kazılmasına yardımcı olması amacıyla kullanılan bir maddedir. Genellikle petrol ve doğalgaz kuyularındaki sondajlar ile sondaj kulelerinde aramalarda ve aynı zamanda su kuyusu gibi daha basit delikleri açmakta kullanılmaktadır. Sondaj sıvıları su bazlı sondaj sıvısı, sulu olmayan sıvılar (yağ bazlı sıvılar) ve gaz halinde sondaj sıvıları olmak üzere üçe ayrılır.
Sondaj sıvısının amacı kuyu borusuna dahil olan katmanlardaki sıvı basıncının önlenmesi, sondaj sırasında sondaj baltasını temiz ve serin tutmak ve sondaj katmanlarını çıkarmaktır. Özel iş için kullanılan sondaj sıvısı katmandaki zarardan kaçınmak ve aşınmayı azaltmak için kullanılır.
Coronation Street

| Coronation Street |
| --- | --- |

Format: Televizyon dizisi
Tür: Pembe dizi
Proje tasarımcısı: Tony Warren
Besteci: Eric Spear
Ülke:  Birleşik Krallık
Dili: İngilizce
Bölüm sayısı: 11,600
Yapım
Gösterim süresi: 30 dakika   21-23 dakika (Reklamlar, ara sıra 60 dakikalık bölüm hariç)
Yapım şirketi: Granada Television (1960–2006) ITV Productions (2006–09)  ITV Studios (2009'dan beri)
Yayın bilgileri
Kanal: ITV
Yayın tarihi: 9 Aralık 1960


Coronation Street, 9 Aralık 1960'tan beri ITV'de yayınlanan bir İngiliz televizyon dizisi.
Bart Verbruggen

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Doğum tarihi:  18 Ağustos 2002 (22 yaşında)
Doğum yeri:  Zwolle, Overijssel, Hollanda
Boyu:  1,93 m (6 ft 4 in)
Mevkii:  Kaleci
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Brighton & Hove Albion
Altyapı kariyeri
2008-2014:  WDS '19
2014-2019:  NAC Breda
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2019-2020 |  NAC Breda |  0 |  (0) |
| 2020-2023 |  Anderlecht |  24 |  (0) |
| 2022-2023 |  Anderlecht II |  14 |  (0) |
| 2023- |  Brighton & Hove Albion |  21 |  (0) |
Millî takım kariyeri
| 2019 |   Hollanda U-18 |  1 |  (0) |
| 2023- |   Hollanda U-21 |  4 |  (0) |
| 2023- |   Hollanda |  13 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
İspanya, La Molina'daki 2013 IPC Alp Disiplini Dünya Şampiyonası'nda erkekler ayakta etkinliğinde ilk koşu için Süper kombine yarışma gününde. Bart Verbruggen
Bart Verbruggen (d. 18 Ağustos 2002, Zwolle), Premier League kulübü Brighton & Hove Albion ve Hollanda millî takımında kaleci pozisyonunda oynayan Hollandalı futbolcudur.
Kulüp kariyeri > Anderlecht

Verbruggen, 2020 yılında NAC Breda'dan Anderlecht'e katıldı. İlk profesyonel maçına 2 Mayıs 2021 tarihinde Pro League'de 2-2 berabere kaldıkları Club Brugge   karşısında çıktı. 23 Şubat 2023 tarihinde, 2022-23 UEFA Avrupa Konferans Ligi eleme turunun play-off rövanş maçında Ludogorets Razgrad'a karşı oynadı. Normal süresi 2-2 biten ve penaltılara kalan maçta üç penaltı kurtararak takımının tur atlamasına katkıda bulundu.
Kulüp kariyeri > Brighton & Hove Albion

3 Temmuz 2023 tarihinde Brighton & Hove Albion, Verbruggen ile beş yıllık sözleşme imzaladığını duyurdu. Verbruggen, 26 Ağustos'ta sezonun Jason Steele yerine tercih edilerek ilk maçına çıktı. Maçta sezonun ilk yenilgisini alan takım, evinde West Ham'a 3-1 mağlup oldu.
18 Şubat 2024'te Verbruggen, Sheffield United'ı 5-0 yendikleri maçta Premier League'de ilk kez gol yemedi.
Millî takım kariyeri

17 Mart 2023 tarihinde Verbruggen, Fransa ve Cebelitarık karşısında oynanan UEFA Euro 2024 elemeleri için Hollanda millî takımına ilk kez çağrıldı. Millî takımdaki ilk maçına 13 Ekim 2023 tarihinde 2-1 yenildikleri Fransa karşısında çıktı.
29 Mayıs 2024 tarihinse Verbruggen, Hollanda'nın UEFA Euro 2024 kadrosuna seçildi.
Kariyer istatistikleri > Kulüp

| Kulüp | Sezon | Lig | Lig> Maç | Lig> Gol | Kupa> Maç | Kupa> Gol | Lig kupası> Maç | Lig kupası> Gol | Avrupa> Maç | Avrupa> Gol | Toplam> Maç | Toplam> Gol |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Anderlecht | 2020-21 | Pro League | 6 | 0 | 0 | 0 | - | - | 0 | 0 | 6 | 0 |
| Anderlecht | 2021-22 | Pro League | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Anderlecht | 2022-23 | Pro League | 17 | 0 | 1 | 0 | - | - | 6 | 0 | 24 | 0 |
| Anderlecht | Toplam | Toplam | 24 | 0 | 1 | 0 | - | - | 6 | 0 | 31 | 0 |
| Brighton & Hove Albion | 2023-24 | Premier League | 21 | 0 | 2 | 0 | 1 | 0 | 3 | 0 | 27 | 0 |
| Toplam kariyer | Toplam kariyer | Toplam kariyer | 45 | 0 | 3 | 0 | 1 | 0 | 9 | 0 | 58 | 0 |
↑  Beker van België ve FA Cup'ı kapsar.
↑  EFL Cup'ı kapsar.
↑  UEFA Konferans Ligi maçları
↑  UEFA Avrupa Ligi maçları
Kariyer istatistikleri > Millî takım

| Millî takım | Yıl | Maç | Gol |
| --- | --- | --- | --- |
|  Hollanda | 2023 | 4 | 0 |
|  Hollanda | 2024 | 9 | 0 |
| Toplam | Toplam | 13 | 0 |
Başarıları

Bireysel
Anderlecht Sezonun Oyuncusu: 2022-23
Özbekistan ekonomisi

| Özbekistan ekonomisi |
| --- | --- |
Para birimi: Özbekistan somu (UZS)
Mali yıl: Takvim yılı
Ticaret organizasyonları: BDT, EİT, ŞİÖ, DTÖ (gözlemci)
İstatistikler
GSYİH:   130 milyar $  (nominal, 2025 tahmini)   460 milyar $ (SAGP, 2025 tahmini) 
GSYİH büyüme:  %5,4 (2018) %5,6 (2019)  %1,6 (2020) %7,4 (2021) 
Kişi başı GSYİH:   2,255 $ (nominal, 2022)   9,500 $ (SAGP, 2022) 
Sektörel GSYİH dağılımı:  tarım: %17,9  sanayi: %33,7  hizmet: %48,5  (2017 est.) 
Enflasyon (TÜFE): %14,1 (2020 tahmini)
Yoksulluk sınırı  altındaki nüfus:  %14 (2016 tahmini)  ▲ Günlük 3,20 $'ın altında %10,4 (2019) 
Gini katsayısı: 36.7 orta
İşgücü:   15,555,364 (2019)   %67,4 istihdam oranı (2018) 
Sektörel işgücü dağılımı:  tarım: %25,9  sanayi: %13,2  hizmet: %60,9  (2012 tahmini) 
İşsizlik:  ▲ %9,0 (2018)  %20 eksik istihdam (2017 tahmini) 
Ana endüstriler: otomotiv, tekstil, gıda işleme, makine yapımı, metalurji, madencilik, hidrokarbon çıkarma, kimyasallar
Dış ticaret
İhracat:  11,48 milyar $ (2017 tahmini)
İhraç malları: enerji ürünleri, pamuk, altın, mineral gübreler, demir ve demir dışı metaller, tekstil, gıda maddeleri, makineler, otomobiller
Ana ihracat ortakları:    İsviçre %18,5   Birleşik Krallık %17   Rusya %14,5   Çin %13,6   Kazakistan %8,6   Türkiye %8,2%   Kırgızistan %4,51   Afganistan %3,23   Birleşik Arap Emirlikleri %2,61   İran %1,48 (2019) 
İthalat:  25,42 milyar $ (2021 tahmini)
İthalat malları: makine ve ekipman, gıda maddeleri, kimyasallar, demir ve demir dışı metaller
Ana ithalat ortakları:   Çin %23,3   Rusya %17,9   Güney Kore %11,4   Kazakistan %9,22   Türkiye %5,79   Almanya %4,74   ABD %2,5   Türkmenistan %1,74   İtalya %1,74   Litvanya %1,52 (2019) 
Kamu maliyesi
Kamu borçları: ▲ GSYİH'nin %24,3'ü (2017 tahmini)
Gelirler: 15,22 milyar (2017 tahmini)
Giderler: 15,08 milyar (2017 tahmini)
Ekonomik yardım: ABD'den 172,3 milyon $ (2005)
Dış rezervler:  16 milyar $ (31 Aralık 2017 tahmini)
Ana veri kaynağı: CIA World Fact Book  Diğer bir bilgi verilmemiş, değerlerin tümü ABD Doları ile ifade edilmiştir.
Özbekistan ekonomisi, serbest piyasa ekonomisine geçmeye çalışan bir geçiş ekonomisidir. Tarım ve imalat sanayi GSYİH'nin yaklaşık dörtte birini oluşturarak ekonomiye eşit katkı sağlamaktadır. Özbekistan büyük bir pamuk üreticisi ve ihracatçısı olup aynı zamanda önemli bir altın üreticisidir.
İdil Bulgarcası

| İdil Bulgarcası |
| --- | --- |
البلغَاڔِى

Ana dili olanlar: İdil Bulgar Hanlığı
Bölge: Volga Bölgesi
Etnisite: Ön Bulgarlar
Dönem: 10.yy.-14.yy.
Dil ailesi: Türk dilleri  Ogur öbeğiİdil Bulgarcası
Yazı sistemi: Arap
Dil kodları
ISO 639-1: xbo
ISO 639-3: xbo
İdil Bulgarcası, Volga Bulgarcası veya İdil Bulgar Türkçesi, Türk dilinin eski dönemlerinde İdil sahasında konuşulmuş, Çuvaşçaya yakınlığı ile bilinen, Türk dilinin Oğur grubunun tarihî yazılı dillerinden biridir. Tümü Moğol istilasından sonraki dönemde (1281-1361) yazılmış, Tataristan başta olmak üzere, Tataristan'da, Başkurdistan'da, Udmurtya'da ve Çuvaşistan'da Tataristan yakınlarında bulunmuş, 13. ve 14. yüzyıldan kalma Arap harfli 88'inin tarihi belli toplam 139 mezar kitabesindeki sınırlı dil malzemesiyle İdil Bulgarcası bir dereceye kadar bilinmektedir. Günümüzde bu dile en yakın dil Çuvaşçadır. Çuvaşlar İdil Bulgarlarının torunudur.
14. yüzyıldan sonra Kıpçak Türkçesi bölgede İdil Bulgarcasının yerini almıştır. Almuş Han ile Müslümanlığı kabul eden Bulgarlar, özellikle de Moğol istilasından ve Altınordu hakimiyetinden sonra, Tatarlardan etkilenmiş, Tatarca adlar almaya başlamıştır. Nitekim kimi İdil Bulgarcasında yazılmış mezar kitabelerinde geçen adlar Bulgarca değildir. Bir kitabenin bir kısmının Şaz Türkçesinde, yani yalnızca bir kısmının İdil Bulgarcasında, yazıldığı görülür. Müslüman Bulgarlar Tatarlaşmıştır. Günümüzde dahi müslüman Çuvaşların kendilerini Tatar olarak adlandırdığı ve Tatarca konuştuğu görülmektedir.
İdil Bulgar Devleti içerisinde bulunan Doğu Türkçesi etnik grupların ve Fin-Ugor halklarının dili ile İdil Bulgarcası karıştırılmamalıdır. Zira, İdil Bulgar Devleti çokulusludur. İdil Bulgarcası bölgede Lir Türkçesiyle yazılmış müslüman kitabelerin dilini kapsar. Bölgede bulunan diğer kitabeler Harezm Türkçesinin özelliklerini taşır.
Yok oluşu

Tarihi belli olan kitabelerin en erken yazılanı 1281 yılına ait olmakla birlikte tarihi belli en son yazılmış kitabe 1361 yılının Ekim ayına aittir. İdil Bulgar devleti yıkıldıktan sonra göçebe Moğol ve Tatar kavimleri bölgede yerleşik hayata geçmemiştir. 1960'da bölgede bulunan Türkçe kitabelerin %90'ı İdil Bulgarcasında yazılmışken yalnızca %10'u İdil Türkçesinde yazılmıştır. O tarihten sonra yazılı kayıtların kaybolması o dönemde gerçekleşen ve Altın Orda devletini de vuran veba salgınıyla yakından ilişkilidir. Veba salgını nüfusun hızlı düşüşüne sebebiyet vermiştir. Geçim kaynağı tarım olan Bulgar ahalisinin kıtlık zamanlarında Hanlık vergilerini ödemekte zorlandığı, hatta ödeyebilmek için çocuklarını köle olarak sattıkları Arap seyyah El-Omari tarafından kaydedilmiştir. Ayrıca Altın Orda devletinde 30 yılda 25 Han değiştiği Büyük Kargaşa döneminde Bulgar topraklarına yağma akınları düzenlenmiştir ve çok sayıda yerli Bulgar öldürülmüştür. Bulgar topraklarında salgın, kıtlık ve yağma gibi nedenlerden ötürü Bulgar ahalisi kırımlar yaşamış ve hayatta kalan İdil Bulgarları bugünkü Çuvaşistan'ın olduğu bölgelere göç etmek zorunda kalmıştır. Kalanlar ise Müslüman Tatar kimliği altında asimile olmuştur. Bu nedenle bu tarihten sonra İdil Bulgarcasında yazılmış yazıtlara rastlanmamıştır.
Ses bilgisi

İdil Bulgarcası yazılmış kitabelerde uzun ünlülere rastlanır. Bugün Çuvaş dilinde de izlerini görmek mümkündür: Çuvaşça кӑвак (<*kȫk, “gök, mavi”) ve кӑк (<*kök, “kök”).
Eski Türkçe söz içi ve sonu g sesleri daima و (w) sesine dönüşmüştür. Söz sonunda önce gelen ünlüyü dudaksıllaştırır. Söz içi ve sonu d sesleri ر (r) sesine dönüşmüştür. Eski Türkçe z sesi de daima ر (r)'dir. ş sesi sözün kökenine göre ج (ç) ve ل (l)'dir.
Kaşgarlı Mahmut 11. yüzyılda Türklerce ذ (dh) olarak okunan sesin Bulgarların da dahil olduğu bir takım boylarca ز (z) olarak okunduğunu kaydetmiştir. 14. Yüzyılda Endülüslü Ebu Hayyam ise Türklerin çoğunda ذ (dh) sesinin olmadığını, Bulgarlarda bu sesin olduğunu kaydetmiştir. İdil Bulgar kitabelerinde bu ses ر (r) ile yazılmıştır.
Kaşgarlı Mahmut'un kaydettiği İdil Bulgarcası bir ses özelliği olan -d- > -z- bir r-Türkçesi değil, z-Türkçesi özelliği taşır. Bazı dil bilimciler bu dil olayının yanlış başlıkta kaydedildiğini ve aslında Kıpçak Türkçesi olduğunu söylerken, bazıları bunun Şaz Türkçesine adapte olmuş Bulgarların dili olduğunu söyler. Ayrıca DLT'nin Besim Atalay tarafından yapılan çevirisinde "bazıları" ibaresi yer almazken, aynı sayfanın Dankoff-Kelly ve Ramazan Şeşen tarafından yapılan çevirilerinde bu boyların sadece bir kısmının kastedildiğine ithafen, Dankoff'ta, "some of", ve, Şeşen'de, "bir kısmı" ibareleri kullanılmıştır. Arapça nüshada 33. sayfada Kıpçakla başlayan dört boyu sıralamadan önce "... بعضا من" ibaresi geçmektedir ki bazısı demektir.
Dil bilgisi

| Hâl | İdil Bulgarcası | Örnekler |
| --- | --- | --- |
| İyelik eki | -∅ ya da -(ı)n | اَغَان (ağā-n), يَعقُوتن (yaquut-ın) |
| Belirtme hâli | -ne/na | مَسجِڊڛَمنَ (mesčidsem-ne) |
| Yönelme-Bulunma hâli | -a/e ve -ne/na | اِشنَ (iš-ne), بَجنَ (bač-na), جَالَ (čāl-a) |
| Çıkma hâli | -ran, -ren; -tan, -ten | ڊنيَاڔَان (dönyā-ran) |
| Tamlanan eki | -i, -ı; -si, -sı | هِيرِ (hīr-i), اِلغِجِڛِ (ılğıčı-sı) |
| Çoğul eki | -sem | مَسجِڊڛَمنَ (mesčid-sem-ne) |
| Zamanlar ve kipler | İdil Bulgarcası | Örnekler |
| --- | --- | --- |
| Geçmiş zaman | -ti/tı, -ri/rı | وَلتِ‎ (vel-ti) |
| Geçmiş zaman 2 | -ruvı/rüvi (<*-dugı), -tuvı/tüvi (<*-tugı) | كُوَجڔوُي (küveč/köč-rüvi), بلطُوى (bal-tuvı) |
| Sıfat-fiil | -an/en | طَنَان (tan-an), سَوَان (sev-en) |
| Zarf-fiil | -sa/se | بَرسَ‎ (bar-sa) |
| 3. şahıs emir kipi | -tur/tür | طَنْطُرْ (tan-tur) |
Ayrıca dilbilimci Marcel Erdal, daha önce deşifre edilememiş bir kitabede geçen ...wl xlr km krsh wxr ftxn swrt wl... şeklinde harekesiz yazılmış metni, ...kem körseh waxır Fatihan suwrete... diye okuyarak, waxı- sözünü "okumak" diye çevirmiş, geniş zaman kipini -r olarak vermiştir. Ayrıca  "rahmet o mümine kim bir Fatiha, üç İhlas okusa" diye yazılmış aynı döneme ait Kıpçakça metnin de var olduğunu dile getirerek iddiasını güçlendirir.
Alfabe

Arap alfabesini harekelerle kullanmışlardır.
İdil Bulgar kitabelerinde iki durumda ünlü uyumunun varlığı gözlenir. Yazıtlarda خ ve ك ile ت ve ط harfleri ünlü uyumuna göre yerini almaktadır. ت ve ط harfleri için bu kural nadiren de olsa bozulabilir. Ayrıca Arapça sözcükler birebir Arapça hâlleriyle kaleme alındığı için böyle bir ayrım yoktur.
Yine kitabelerde ayırt edici olsun diye bazen üstü noktasız harfleri noktalısından ayırmak için, noktasız harflerin altına nokta koyulmuştur. Örneğin س ve ش harfleri birbirinden farklı seslere sahip iki harftir. س harfi ش harfi ile karıştırılmasın diye, س harfi ڛ olarak yazılmıştır. Bu yöntem ر-ز, ط-ظ, ع-غ harfleri için de geçerlidir. Arapça sözcüklerde de bu şekilde kullanılabilmiştir.
Alfabe tablosu aşağıda verilmiştir:
| Harf | Latin | Örnek |
| --- | --- | --- |
| ا | a, e |  |
| ب | b/p |  |
| ت | ince t | ات (eti, “idi”) |
| ج | ç | جال (çâl, “yıl”) |
| ح | kalın h | حرح (hïrïh, “kırk”) |
| خ | kh | طخر (tukhïr, “dokuz”) |
| د | d (Sadece Arapça sözlerde) |  |
| ذ | peltek d (Sadece Arapça sözlerde) |  |
| ر | r | سكر (sekir, “sekiz”) |
| ز | z (Sadece Arapça sözlerde) | زيرت (zîrat, “mezar”) |
| س | s |  |
| ش | ş | شِو (şıv, “su”) |
| ص | s (Sadece Arapça sözlerde) |  |
| ط | kalın t | طَنْطُرْ (tantur, “yapsın”) |
| ع | ` (Sadece Arapça sözlerde) |  |
| غ | ğ (Sadece Arapça sözlerde) |  |
| ق | kalın k (Bu harf Bulgarca sözlerde kullanılmamıştır. Yerine خ kullanılıyordu. Kaşgarlı Çuvaşça'da rastladığımız sözü سلاق olarak kaydetmişse de bu kitabelerden iki yüzyıl öncedir.) |  |
| ك | k | كُ (kü, “bu”) |
| ل | l |  |
| م | m | مُون (mûn “büyük”) |
| ن | n |  |
| و | w; o, ö | الو (elüw, “el”) |
| ه‍ | ince h | ه‍ير (hîr, “kız”) |
| ي | y; î | يَالِ (yêli, ”klanı, ili”) |
| ى | ı, i, î |  |
| وا | o, ö; üwe, uwa; wā |  |
| اي, يا | é, i |  |
Tartışma > Mirasçıları hakkında karşıt görüşler

İdil Bulgar kitabeleri üzerinde çalışmış ve bazılarını ilk kez yayımlamış Tatar araştırmacı Hakimcanov, İdil Bulgarlarının torununun Çuvaşlar olduğunu kesin bir dille reddeder. Ona göre arkeolojik ve tarihi veriler İdil Bulgarlarının mirasçısı olmadıklarını gösterir. Örneğin; İdil Bulgarları müslümandır, Çuvaşlar değildir; İdil Bulgarları gümüş yakarak ticarette ustalaşmıştır, Çuvaşlarda bu yoktur; İdil Bulgarları taş oymacılığı ile nam saldı, Çuvaşların böyle bir özelliği yoktur; İdil Bulgarlarının süslemeleri sebze ve tarladır, Çuvaşlarınki ormandır. Hakimcanov'a göre yazıtlarda kullanılan dil ölü bir dildir. Yani İdil Bulgarcası ölmüştür, Bulgarlar mezar taşlarına atalarının dilini bitimiştir. Fakat yazıtlardaki sözlerin tek tip olmamasından, çeşitli sözlerin birçok varyantı olduğundan (sıklıkla čiyeti "yedi" fakat čiyeči, čeči, četi, vs. de; sıklıkla eti "idi" fakat eči de; erne, irne ve erni "hafta"), diğer araştırmacılar tarafından yazıldığı dönemde yaşayan bir dil olarak kabul edilir.
Çuvaş asıllı araştırmacı V. Dimitriyev'e göre ise Çuvaşlar İdil Bulgarlarından kalan bütün gelenekleri devam ettirmektedir. Evlerinin nehir kenarına yapılması ve şekli, giysi ve araç-gereçler isimleriyle birlikte Bulgarlarınkiyle tamamen aynıdır. Tatarlar ve Başkırtlar bunları Bulgarlardan aldığından bu miraslar onlarda da mevcuttur.
Çuvaş-Bulgar teorisini savunan yazarlar tarafından Hakimcanov sıklıkla eleştirilmiştir. İdil Bulgar bölgesinde Ortak Türkçe yazıtların bulunmasının İdil Bulgarlarının Ortak Türkçe konuştuğu anlamını gelemeyeceği, bölgede aynı dönemden kalma Ermenice mezar kitabelerinin de bulunduğu ve bunun Bulgarların Ermenice konuştuğu anlamına gelmediği yorumu getirilmiştir. Gerçekten de bölgede 13-15.yy.da yazılmış Ermenice kitabeler bulunmuştur.
Çuvaş-Bulgar ve Tatar-Bulgar teorisini savunan yazarlar birbirlerini Hristiyan misyonerliği ve İslam misyonerliği yapmakla bilimi yanılttığı yönünde suçlamaktadır. Bir taraf bir tarafı Tatarları işgalci müslümanlar olarak gördüğü için Ortak Türkçe yazıtları inkâr etmekle, diğer taraf diğer tarafı Çuvaşların ve atalarının pagan kalıntılarını inkâr etmekle suçluyor.
2022 yapımı Türk filmleri

Bu liste, 2022 yılında vizyona girmiş kayda değer Türk yapımı sinema filmlerini listelemektedir.
En yüksek gişe geliri elde eden filmler

| Sıra | İsim | Dağıtıcı | Gişe geliri |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Bergen | CJ ENM | $8,806,723 |
| 2 | Kesişme: İyi ki Varsın Eren | CGV Mars | $2,854,093 |
| 3 | Aslan Hürkuş Görevimiz Gökbey | CGV Mars | $2,339,943 |
| 4 | Çakallarla Dans 6 | CJ ENM | $2,220,248 |
| 5 | Aslan: Hürkuş Kayıp Elmas | CGV Mars | $1,528,672 |
| 6 | Müjdemi İsterim | UIP Türkiye | $1,272,707 |
| 7 | Barış Akarsu "Merhaba" | CJ ENM | $1,058,417 |
| 8 | Dilberay | CJ ENM | $1,031,562 |
| 9 | Tay | CJ ENM | $924,339 |
| 10 | Nasreddin Hoca Zaman Yolcusu | CJ ENM | $858,497 |
Apollonia

Apollonia şu anlamlara gelebilir:
Kişiler

Apollonia Kotero, müzisyen ve aktris
Azize Apollonia,
Kişiler > Hayali karakterler

Apollonia Vitelli-Corleone
Yerleşim yerleri

Apollonia (Yunanca Grekçe: Ἀπολλωνία) toponimi;