stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Taniel Varujan
Yaşamı > Öğretmenlik yılları

1909 yılında üniversiteyi bitirip doğduğu köye döndü. Anadili dışında Fransızca, İtalyanca, Latince ve klasik Ermenice konuşan Varujan, öğrenimi sırasında diplomat olmayı düşünüyordu. Ancak yurda dönünce radikal bir karar değişikliği ile öğretmenliğe başladı.  Sivas Aramyan Okulu'nda (1909-1911)  ve Tokat’ta (1911-1912) öğretmenlik yaptı.
Öğrencilerinden Araksi Taşçıyan'a (d. 1892 - ö. 1967) aşık oldu. 1910 yılında, Tokat’ta evlenen  çiftin  üç çocuğu oldu (kızları Veronika ile oğulları Hayk ve Armen).
1912 yılından itibaren İstanbul'da yaşadı. Beyoğlu'nda bulunan Lusavoriçyan Ermeni Katolik Okulu’nun müdür olarak atandı ve bu okulda birçok öğrenci yetiştirdi.
1912’de çıkan "Pagan Şarkılar” (Hetanos yerker), hayattayken yayımlanan son kitabı oldu. Politik nitelikli şiirlerinin yer aldığı bu kitapta yer alan ve daha önce 1 Mayıs 1912 tarihinde, Azadamart gazetesinin 874. sayısında yayınlanan "1 Mayıs" şiirinin 1 Mayıs ile ilgili olarak Osmanlı coğrafyasında yayımlanan ilk şiir olduğu düşünülür.
İstanbul'a yerleştikten sonra  zamanın önemli Ermeni aydınlarından oluşan geniş bir çevre edindi. 1914'te Mehyan (Tapınak) adlı edebi derginin yazı işlerinde yer aldı. Yedi sayı çıkan Mehyan, "Golgotha Çiçekleri" (Golghgotayi Dzağikner) adlı edebî topluluğun yayın organıdır.
Yaşamı > Tutuklanması ve öldürülmesi

Taniel Varujan'ın adı, 1915'te İttihat ve Terakki hükûmetinin hazırladığı tutuklanacak Ermeni aydınlarının adını içeren 235 kişilik listede yer aldı. 24 Nisan 1915'te  Elmadağ’da Yeni Nalbant Sokak’ta, Karavela Apartmanı'ndaki evinde tutuklandı ve  Çankırı'ya sürgün edildi. Şiirlerinin yer aldığı deftere de el konuldu.
Bir kaç ay sonra Dâhiliye Nazırı Talat Bey, Çankırı’ya gönderilen Ermeni aydınlarının serbest bırakılıp İstanbul dışında diledikleri yere gidebilmeleri için şartlı af getirdi. Ancak bir karışıklık sonucu  serbest bırakılacakların listesinde, daha önce serbest kalmış 5 kişinin ismi yer almış, halen tutuklu bulunan ve aralarında Varujan ve bir başka Ermeni şair Rupen Sevag'ın da olduğu 5 kişinin ismi ise listede yer almamıştı.
Varujan tutuklandıktan dört ay sonra şair Rupen Sevag, demirci Vahan Kahyayan, mücellit Onnik Mağazacıyan, fırıncı Artin Boğosyan ile birlikte resmi görevliler eşliğinde Çankırı’dan Ayaş’a götürülürken yolda Kürt eşkıya reisi Halo ve çetesinin saldırısına uğradı ve   Tüney köyü civarında işkence edilerek öldürüldü.
Ekmeğin Şarkısı

Öldürülmeden önce yeni bir şiir kitabı üzerinde çalışan Varujan'n şiirlerinin bulunduğu defter, eşi Araksi Çubukkâryan’ın ısrarlı çabaları sonucu 1919 yılında, belli bir bedel karşılığında polisin elinden kurtarılmıştır.
Defterdeki şiirleri, 1921'de İstanbul'da "Hatsin Yerkı" (Ekmeğin Şarkısı) adıyla yayımlandı. 29 şiirin yer aldığı eser, şairin köy yaşamını konu alan şiirlerden oluşur. Kitapta son şiir olarak yer alması planlanan "Ekmeğin Şarkısı" adlı şiir ile "Un", "Ahır", "Maya", "Fırın", "Memleket Sofrası" adlı şiirler kayıptır.
Türkçesi Ohannes Şaşkal çevirisiyle 2020'de yayımlanmıştır.
Eserleri

Sarsurner (Ürpertiler), 1906 Venedik
Çart (Kıyım), 1908 Paris
Drdunçk Y. Demircibaşyani (Yeğiya Demircibaşyan'ın Yakınmaları), Sivas
Tseğin Sirdı (Kavmin Yüreği), 1908 İstanbul
Hetanos Yerker (Putperest Şarkılar), 1912, İstanbul
Hatsin Yerkı (Ekmeğin Şarkısı), 1921, İstanbul
Hakkında yazılanlar

Esajanian, Levon. Anmahner Taniel Varoujan (geankue yev kortzue) (Constantinople: Berberian, 1919). 3 Şubat 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Popüler kültür

Yönetmenliğini Garo Berberian'ın yaptığı Taniel (2018) adlı 20 dakikalık kısa film, şair ve yazar Varujan'ın hikâyesini anlatır.
Varujan ve eşi Araksi
Şişli Ermeni Mezarlığı'ndaki Taniel Varujan Anıtı
Erivan'daki Taniel Varujan büstü
Adem Ljajić

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Kişisel bilgileri
Doğum tarihi:  29 Eylül 1991 (33 yaşında)
Doğum yeri:  Yeni Pazar, Yugoslavya SFC
Boyu:  1,82 m (5 ft 11+1⁄2 in)
Mevkii:  Ofansif orta saha   Forvet
Kulüp bilgileri
Kulübü:  FK Novi Pazar
Numarası:  88
Altyapı kariyeri
1998-2005:  Jošanica
2005-2008:  Partizan
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2008-2010 |  Partizan |  38 |  (9) |
| 2010-2013 |  Fiorentina |  78 |  (15) |
| 2013-2016 |  Roma |  61 |  (14) |
| 2015-2016 |  → Inter (kiralık) |  25 |  (3) |
| 2016-2018 |  Torino |  61 |  (16) |
| 2018-2022 |  Beşiktaş |  73 |  (16) |
| 2023 |  Fatih Karagümrük |  6 |  (0) |
| 2023- |  FK Novi Pazar |  4 |  (1) |
| Toplam |   |  346 |  (74) |
Millî takım kariyeri
| 2007-2010 |   Sırbistan U-17 |  9 |  (1) |
| 2008-2010 |   Sırbistan U-19 |  13 |  (6) |
| 2008-2010 |   Sırbistan U-21 |  11 |  (1) |
| 2010- |   Sırbistan |  47 |  (9) |
| Toplam |   |  80 |  (17) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 11 Mayıs 2023 (2023-05-11) 
Adem Ljajić (Sırp Kirili: Адем Љајић, Sırpça telaffuz: [ǎːdɛm ʎǎːjitɕ]; d. 29 Eylül 1991), Sırp futbolcudur. Sırbistan Süper ligi takımlarından FK Novi Pazar forması giymektedir.
Kulüp kariyeri > Partizan

Müslüman ağırlıklı nüfusun yaşadığı Sancak bölgesinde yer alan Sırbistan'a bağlı Yeni Pazar şehrinde doğdu. Kendisi de Müslüman bir ailenin çocuğu olan Ljajić, 2005 yılında 14 yaşındayken Partizan A takımıyla profesyonel sözleşme imzaladı. İlk maçına 29 Temmuz 2008'deki Şampiyonlar Ligi ikinci ön eleme turu ilk maçında, İnter Bakü karşısında çıktı. Kariyerindeki ilk golü yine aynı sezon 23 Kasım 2008 tarihinde ligde Beograd takımına karşı atmıştı.
Kulüp kariyeri > Partizan > Manchester United

2009'un Ocak ayında takım arkadaşı Zoran Tošić ile birlikte Manchester United takımına transferi gündeme geldi. Anlaşmaya göre Tosic hemen, Ljajic ise bir sonraki sezon kırmızı şeytanlara katılacaktı. Ancak Kasım 2009'da İngiliz ekibi bu transferden vazgeçtiğini açıkladı. Bu durum karşısında Partizan teknik direktörü Goran Stevanovic, oyuncusunun psikolojik çöküş yaşadığını dile getirdi. Kulübün futbol direktörü ise Manchester'ın bir gün bu kararından dolayı pişman olacağını söyledi.
Kulüp kariyeri > Fiorentina

Sırp oyuncu 13 Ocak 2010'da 6,8 milyon avro karşılığında İtalya'nın Fiorentina takımına transfer oldu. Yeni takımının formasını ilk kez 31 Ocak'ta 2-2 biten Cagliari Calcio maçının 82. dakikasında oyuna girerek giydi. İlk golünü ise bir sonraki sezon, Lazio'ya 2-1 kaybettikleri maçta penaltıdan kaydetti. 2 Mayıs 2012'deki Novara Calcio maçında, hocası Delio Rossi tarafından oyundan aldıktan sonra yedek kulübesine giderken tepki olarak Rossi'ye “Oğlundan daha engellisin” dedi. Bunun üzerine Rossi üzerine yürüdü ve kendisine arka arkaya tokatlar attı. Rossi bu olaydan kısa bir süre sonra görevden ayrılmıştı.
Kulüp kariyeri > AS Roma

Ljajić, 28 Ağustos 2013'te 11 milyon avro karşılığında İtalya'nın AS Roma takımına transfer oldu. Roma'yla 4 yıllık sözleşme imzaladı.
Kulüp kariyeri > Beşiktaş

2018-19 sezonunda Beşiktaş ile 1 yıllık kiralık sözleşme imzalamıştır.
2019-20 sezonunda 6.5 milyon avro karşılığında Beşiktaş takımına transfer oldu. Beşiktaş ile 3 yıllık sözleşme imzaladı. O sezon performans olarak beklentilerin altında kaldı.
2020-2021 sezonunda maaşına indirimi kabul ederek Beşiktaş'ta kaldı. Performansı düşük olan Llajic'in özel hayatında yaşadığı sorunlardan ötürü psikolojik çöküntü yaşadığı belirtildi. Yaşadığı buhrandan çıkması için Sergen Yalçın kendisine psikolog getirtti. 2021 yılının başlarında yeniden futbola odaklandı. Sezon Beşiktaş ile şampiyonluk yaşadı. Sezonu 2 gol 4 asist ile tamamladı.
Ağustos 2021 tarihinde Sergen Yalçın tarafından kadro dışı bırakıldı.
Forma numaralarının geçmişi

Kaynak: Adem Ljajić Forma numaralarının geçmişi 24 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
| Profesyonel Kariyeri> Sezon | Profesyonel Kariyeri> Kulüp | Profesyonel Kariyeri> N | Profesyonel Kariyeri> Millî takım | Profesyonel Kariyeri> N |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2008-09 | Partizan | 22 | Sırbistan U21 | 13 |
| 2009 | Partizan | 22 | Sırbistan U21 |  |
| 2010 | Fiorentina | 22 | Sırbistan U21 | 7 |
| 2010-11 | Fiorentina | 22 | Sırbistan | 8 |
| 2011-12 | Fiorentina | 22 | Sırbistan |  |
| 2012-13 | Fiorentina | 22 | Sırbistan |  |
| 2013-14 | Roma | 8 | Sırbistan | 8 |
| 2014-15 | Roma | 8 | Sırbistan | 22 |
| 2015-16 | İnter | 22 | Sırbistan | 22 |
| 2016-17 | Torino | 10 | Sırbistan | 22 |
| 2017-18 | Torino | 10 | Sırbistan | 22 |
| 2018-19 | Beşiktaş | 22 | Sırbistan | 22 |
| 2019-20 | Beşiktaş | 22 | Sırbistan | 22 |
| 2020-21 | Beşiktaş | 22 | Sırbistan | 22 |
Millî takım

Ljajić, Sırbistan formasını ilk kez 17 Kasım 2010 tarihinde, Bulgaristan ile yapılan maçta giydi. Toplamda millî formayla 9 maça çıktı.
28 Mayıs 2012'deki İspanya karşılaşmasında, Sırp millî marşını söylemediği gerekçesiyle teknik direktör Siniša Mihajlović tarafından kadro dışı bırakıldı. Bunun üzerine "Eğer millî takıma geri dönmem için millî marşı okumam şart olarak isteniyorsa geri dönmeyeceğim" açıklamasını yaptı. Yaklaşık iki yıl kadroda yer almayan futbolcu, Sırbistan'ın teknik direktör değişikliği ardından millî takıma tekrar çağrıldı.
İstatistikleri > Millî takım istatistikleri

| № | Tarih | Millî takım | M | G | A |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| 1. | 2007-2010 |  Sırbistan U17 | 9 | 1 |  |
| 2. | 2008-2010 |  Sırbistan U19 | 13 | 6 | 2 |
| 3. | 2008-2010 |  Sırbistan U21 | 11 | 1 | 2 |
| 4. | 2010 |  Sırbistan | 1 |  |  |
| 4. | 2011 |  Sırbistan | 5 |  |  |
| 4. | 2012 |  Sırbistan | 1 |  |  |
| 4. | 2013 |  Sırbistan | - |  |  |
| 4. | 2014 |  Sırbistan | 2 |  |  |
| 4. | 2015 |  Sırbistan | 8 | 3 | 1 |
| 4. | 2016 |  Sırbistan | 3 |  |  |
| 4. | 2017 |  Sırbistan | 5 | 2 |  |
| 4. | 2018 |  Sırbistan | 10 | 3 | 3 |
| 4. | 2019 |  Sırbistan | 10 | 1 | 2 |
| 4. | 2020 |  Sırbistan | 2 |  |  |
| 4. | A Millî Toplam | A Millî Toplam | 47 | 9 | 6 |
| Toplam | Toplam | Toplam | 80 | 17 | 10 |
Başarılar > Takım

Superliga (1): 2009
Kup Srbije (1): 2009
Süper Lig (1): 2021
Türkiye Kupası (1): 2021
Başarılar > Kişisel

Süper Lig 2018-19 Yılın Süper 11'i
Ljajić, Fiorentina formasıyla mücadele ederken.
Sverre Fehn

| Sverre Fehn |
| --- | --- |
Norveç Buzul Müzesi Fjærland, Norveç
Genel bilgiler
Doğum: 4 Ağustos 1924(1924-08-04) Buskerud, Norveç
Ölüm: 23 Şubat 2009 (84 yaşında) Oslo, Norveç
Alanı: Mimar
Etkin yıllar: 1954 - 2009
Etkilendikleri: Le Corbusier

Ödüller
Pritzker Mimarlık Ödülü

Sverre Fehn (d. 4 Ağustos 1924, Buskerud, Norveç – ö. 23 Şubat 2009, Oslo, Norveç) Norveçli bir mimardır.
Hayatı

Sverre Fehn Norveç'in Buskerud bölgesinde yer alan Kongsberg şehrinde 4 Ağustos 1924 tarihinde dünyaya geldi. II. Dünya Savaşı'nın hemen ardından Oslo şehrinde aldığı mimarlık eğitiminden kısa bir süre sonra Norveç'in en önemli mimarlarından birisi oldu.
1952 ile 1953 yılları arasında Fas'a gerçekleştirdiği ziyaretler sırasında bu ülkenin geleneksel mimarisini inceledi; bu dönemdeki mimari keşifleri, Sverre Fehn'in mimarlık kariyerinin geri kalanından oldukça önemli etkilere yol açmıştır. Daha sonra Paris'te iki yıl yaşayan mimar bu süre içinde Jean Prouvé'nin mimarlık ofisinde çalıştı. Bu süre içinde Le Corbusier ile tanıştı. 1954 yılında Norveç'e dönen mimar, bu süreden itibaren açtığı ofisinde projeler tasarlamaya başladı.
34 yaşındayken 1958 Brüksel Expo'sundaki Norveç Pavyonu ile uluslararası üne kavuştu. 1960'lı yıllarda en ünlü eserlerinden ikisini tasarladı: 1964 Venedik Bienali'ndeki Norveç Pavyonu (1962) ve Norveç'in Hamar şehrinde yer alan Hedmark Müzesi (1967-1979). Diğer önde gelen projeleri arasında Oslo şehrinde yer alan Schreiner Evi (1963) ve Bamble şehrinde yer alan Busk Evi'dir (1990). Mimarın çok az  tasarımı uygulanmış ve inşa edilmiştir.
Sverre Fehn, 1971 ile 1991 yılları arasında Oslo Mimarlık Okulu'nda ve ABD'nin Michigan eyaletindeki Bloomfield Hills şehrinde yer alan Cranbrook Sanat Akademisi'nde dersler vermiştir.
1991 yılında mimarlık alanındaki en prestijli ödüllerden birisi olarak görülen Pritzker Mimarlık Ödülü'nü kazanmıştır. Ayrıca Heinrich Tessenow Altın Madalyası'na da layık görülmüştür.
Resim Galerisi

Kolezyum Sinema Salonu, Oslo (1963)
Hedmarks Müzesi(1963)
Bøler Kütüphanesi
Dipnotlar

↑  "Sverre Fehn, Greatbuildings.com". 29 Ocak 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2010.
↑  "Sverre Fehn, The Prizker Architecture Prize Web Sitesi". 18 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2010.
| g t Pritzker Mimarlık Ödülü'nü kazananların listesi |
| --- | --- |
 Philip Johnson (1979)  Luis Barragán (1980)  James Stirling (1981)  Kevin Roche (1982)  Ieoh Ming Pei (1983)  Richard Meier (1984)  Hans Hollein (1985)  Gottfried Böhm (1986)  Kenzō Tange (1987)  Gordon Bunshaft / Oscar Niemeyer (1988)  Frank Gehry (1989)  Aldo Rossi (1990)  Robert Venturi (1991)  Álvaro Siza Vieira (1992)  Fumihiko Maki (1993)  Christian de Portzamparc (1994)  Tadao Andō (1995)  Rafael Moneo (1996)  Sverre Fehn (1997)  Renzo Piano (1998)  Norman Foster (1999)  Rem Koolhaas (2000)  Herzog & de Meuron (2001)  Glenn Murcutt (2002)  Jørn Utzon (2003)  Zaha Hadid (2004)  Thom Mayne (2005)  Paulo Mendes da Rocha (2006)  Richard Rogers (2007)  Jean Nouvel (2008)  Peter Zumthor (2009)  SANAA (2010)  Eduardo Souto de Moura (2011)  Wang Shu (2012)  Toyo Ito (2013)  Shigeru Ban (2014)  Frei Otto (2015)  Alejandro Aravena (2016)  Rafael Aranda, Carme Pigem ve Ramón Vilalta / RCR Arquitectes (2017)  B. V. Doshi (2018)  Arata Isozaki (2019)  Yvonne Farrell ve Shelley McNamara (2020)  Anne Lacaton ve Jean-Philippe Vassal (2021)  Diébédo Francis Kéré (2022)  David Chipperfield (2023) 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 90349918  BNF: cb125663433 (data)  GND: 120217368  ISNI: 0000 0000 8414 2022  KulturNav: c2b2a4c3-93f5-4aaf-a600-4d9043894062  LCCN: n82156298  NKC: js20071123002  NLA: 36516692  NLI: 987007316568005171  RKD: 239901  SELIBR: 327847  SNAC: w67q1bs2  SUDOC: 067203876  ULAN: 500004237  VIAF: 117630905   WorldCat (LCCN): n82-156298
Santa Monica Place

Santa Monica Place, Ana giriş cephesi
Santa Monica Place, Ana avlu
Santa Monica Place ABD'nin Kaliforniya eyaletindeki Santa Monica şehrinde yer alan ve 53.000 metrekarelik bir alana yayılmış bir alışveriş merkezidir.
Santa Monica şehrinin güney kısmının sonlarında yer alan Üçüncü Cadde üzerinde yer alan bu alışveriş merkezi aynı zamanda Santa Monica Limanı ve kumsala da iki blok uzaklıktadır. Geçici olarak genel bakımının tamamlanması için kapatılan yapıdaki inşaatlar tamamlandıktan sona Ağustos 2010 tarihinde yeniden kullanıma açılması planlanmaktadır.
Eski Üçüncü Cadde Alışveriş Merkezi'nin hemen yanında yer alan ve 1980 yılında açılan Santa Monica Place, 1991 yılında ve 1996 yılında genel bakımdan geçti. Alışveriş merkezinda 120 adet mağaza yer alıyor. Aralarından en büyük mağazayı üç kata yayılmış 14.100 metrekarelik alanı ile Macy's oluşturuyor. Mağazada Robinson May'e ait üç kata ve 12.194 metrekare alana yayılmış büyük bir mağaza yer aldıysa da Federated firması ile birleştiken sonra bu mağaza 2006 yılında kapatıldı. Alışveriş merkezinde Kenneth Cole, Williams-Sonoma gibi markalar da yer alıyor.
Amerikalı mimar Frank Gehry kariyerin başlarında Gruen Associates firmasında çalışırken tasarladığı ilk projelerinden birisi olan orijinal Santa Monica Place projesini 1980 yılında inşa edilmesini sağladi ve 1990 yılındaki tamiratta da rol aldı. Santa Monica Place birçok sinema ve dizi filmde arka plan olarak yer aldı; bunlar arasında en ünlüleri Fast Times at Ridgemont High, Pretty in Pink, Terminatör 2: Kıyamet Günü, Beverly Hills, 90210 ve video oyunu Midnight Club: Los Angeles sayılabilir.
Yeniden inşaat

Müteahhit The Macerich Company bu alışveriş merkezini 1999 yılında satın aldı. 2004 yılında ise burayı 40.000 metrekarelik alana yayılacak yüksek katlı apartman daireleri, mağazalar ve ofisler inşa edeceğini açıkladı. Bölge sakinleri tarafından bölgenin alçak katlı dokusuna uymadığı gerekçesiyle karşı çıkılan proje yerine 2007 yılında daha düşük katlı yapıların olduğu bir proje önerildi. Olumlu tepki alan bu proje yerel yönetimden de resmen onay aldı. 2007 yılında başlayan bu proje sırasında Macy's gibi bazı mağazalar açık kaldı. Projenin 2010 yılı içinde tamamlanması hedefleniyor.
Bektaşî inancı

Nusayrî inancı ile karıştırılmamalıdır.
Başlığın diğer anlamları için İmâmet (İsmâilî-Pamir Alevîliği i'tikadı) sayfasına bakınız.
Başlığın diğer anlamları için İmâmet (İsnâ'aşerîyye-Anadolu Alevîliği i'tikadı) sayfasına bakınız.
Hallâc-ı Mansûr’un Abbâsî Halifesi Mûktedir Bi’l-Lâh’ın emriyle infâzı, (26 Mart 922, Bağdad).
Hurûfî-Bektâşî inancı Hurûfîlik akımı İranlı bir Şiî mutasavvıf olan “Fadl’Allah Ester-Âbâdî” tarafından kuruldu. Halep sınırlarından, Batı Anadolu'ya doğru hareket eden “Hurûfîler” Seyyid Nesîmî’nin H. 820 / M. 1417 yılında Halep’te idamından sonra Irak’tan Azerbaycan’a ve oradan da Doğu Anadolu’ya kadar olan bölgelerde Hurûfîliği yaydılar. Nesîmî’nin Divânı ve hayat hikayesi birçok mutasavvıf için iyi bir kaynak ve sermaye oldu. Nesîmî, daha Fadl’Allah Yezdânî’nin “Hurûfîlik” mezhebinin ortaya çıkmasından beş asır önce yaşayan Hulûl ve ilhada yönelik söylemleri nedeniyle de aynı sonucu paylaşmış olan Hallâc-ı Mansûr’un yolunda olarak kabul edildi. Aslen İbâh’îyyûn olan “Hurûfîler”, aynı zamanda Mücessime’den olduklarından dolayı, Cenâb-ı Hakk’ın cisim olarak, Bâtınîliğin esas prensibi olan hulûle olan inançları nedeniyle de “Fadl’Allah Hurûfî” şeklinde belirdiğine inanırlar.
Ayrıca bakınız: İbahilik, Hurûfîlik, Hülul, Bektâşîlik ve Tenasüh
Hallâc-ı Mansûr

Bektâşî geleneğine göre Hulûl ve ilhad içeren söylemlerinden dolayı, H. 309 / M. 922 yılında zındiklikten idam edilen Hallâc-ı Mansûr da “Seyyid Nesîmî” ile ortak bir inancın kurbanı olması sebebiyle, “Hurûfîler” tarafından yüceltilmektedirler. Bu olay, bütün mutasavvıflar tarafından gerek şiir ve edebiyatta bir ıztırap ve acı konusu olarak, gerekse onun “En-el Hak” sözünün işaret ettiği “Vahdet-i Vücud” düşüncesi ile alakalı olan örnekler arasında sıklıkla bahsedilmektedir. Diğer taraftan, Rıfâ’îyye Tarikâtı Pîri Ahmed er-Rıfai ise Hallâc’ın kötü yönlerini belirtmiş, ve Hallâc’ın sözlerini küfür olarak nitelendirerek onun evliyalığını bile şüpheyle karşılamıştı. Ayrıca, H. 904 / M. 1499’da Sultan Hüseyin Baykara tarafından vezirliğe getirilen Emîr Kemal’ed-Dîn Hüseynî, hazırladığı  Mecâlis’ûl-Uşşâk adlı eserin bir bölümünü Hallâc’a ayırmıştı. Mezarı, Bağdad’ın batısında, Ma’ruf Kerhi’nin şehitliğinin olduğunu yerin yanındadır.
Ayrıca bakınız: Bâtınîlik, Hallâc-ı Mansûr, En-el Hak, Nesîmî ve Hurûfîlik
Hurûfî İnancı > Noktacılık

Fadl’ûl-Lâh Yezdânî’nin vefatından sonra müridi “Ubeyd’ûl-Lâh Mahmud” aynen Bâtın’îyye gibi İbâh’îyyûn olan “Nokta” mezhebini ortaya çıkardı. Ubeyd’ûl-Lâh’a göre birçok noktanın birleşmesiyle meydana gelen harfler, anlamsız birer gölge olup esas olan noktadır. İmâm Zeyn el-Âb-ı Dîn’nin “En-Noktat’ûl-İlm’ûn” sözünün işaret ettiği varsayılan harflerin vücutları mutlaka nokta ile var olur. Hatta, “Vücûd-û Mutllâk” derecesine işaret etmek amacıyla İbranîler’in Kabalâ’sının ikinci kitabı olan Zohar da, Tevrat’ta nakledilmek üzere İbrânî alfabesinin en küçük harfi olan “Yu-Jode” yani “Lâfz” ile tabir edilmektedir.
Ayrıca bakınız: Nûktâv’îyye, İbrani, Kabbala, Zohar ve Tevrat
Hurûfî İnancı > Cabbalisme

Yahudi Cabbalisme'i Mukaddes Kitap'ın biri zahirî ve öteki bâtınî iki ayrı mânasının bulunduğu esâsından yola çıkar. Bâtınî mânası kelimeler ve harflerin derin mânasıdır ki, bunun herkes tarafından anlaşılması mümkün değildir. Hurûfîlik’te kullanılan “Kelâm-ı Mâhfûz” (logos endiathetos) ve “Kelâm-ı Melfûz” (logos prophorikos) ayrımı bu yöntemden gelmektedir. Kabalizm etkileri tasavvufa ilk defa “Hâkim Tırmızî” aracılığıyla girdi. “Sabiî Akımları ve Harraf Mektebi” aracılığıyla Fârâbî’nin de haberdar olduğu bu “Kabalizm akımı” “İhvân’ûs-Safa Risaleleri” üzerinde bir hayli etkili olmuştur. Fakat “Bâtınîler”, “Hurûfîler”, “Nôktâvîler” ve bu vesileyle de “Bektâşîler” üzerindeki tesirleri çok daha fazla olmuştur.
Ayrıca bakınız: Hâkim Tırmızî, Fârâbî, İhvan-ı Safa, Bâtınîlik, Yahudilik, Kabbala ve Hurûfîlik
Hurûfî İnancı > Yahudilik ve Hurûfîlik

Hurûfîlik mesleği, Yahudilerin Kabal ve “Neveflâtunî” inançlarıyla, yorumlama ve üstü kapalı şekilde belirtme temeli üzerine inşa edilmiş bir karışım demekti. Yahudilerin “Kabalâ Mezhebi” ile ortaklık arzeden Hurûfî talimatının en önemli ana kaynağı İbrahim peygambere ait bir konuşmada aşağıda ana hatları verildiği şekliyle şöyle açıklanmaktadır:
Sifr'in nakline göre bütün kâinat Kelâm'ûl-Lâh'ın suret ve timsalidir. Kelâm ise İbranî alfebesinde mevcut olan “yirmi iki” harften müteşekkildir.
Munzâm olan “On” kadar “Aded-î Asliye” ile birlikte toplamı “otuz iki” eder. Allah bütün âlemleri bu otuz iki harf ve adetten yaratmıştır.
Dolayısıyla yaratılışın sırrını anlayabilmek için bu yirmi iki harf ile on kadar adedin Esrar ve Havass'ına dikkat etmek gereklidir. Bu harflerin içerdiği önem ise aşağıdaki şu sözlere dikkat etmek suretiyle anlaşılabilir:
“Cenâb-ı Hak”, “Cenâb-ı Rabb’ûl-Cüyûş”, İbranîler’in Tanrısı “Hâyy’û-Kâyyûm” ve “Sultân-ı Cihân Allâh’ûr-Râhman’ûr-Râhîym”.
“Allâh’û-Teâlâ’lem-Yezel”, Yahudiler’in Kabalâ Mezhebi’nin ana âkidesinine göre “Allâh’û-Celle-Celâle’hû” nâm-ı ibtisâmını yukarıda sıralanan bu harfler ve adetler aracılığıyla teşkil buyurmuştur.
Ayrıca bakınız: Şiîlik, Hurûfîlik, Yahudilik, Sufilik ve Bâtınîlik
Hurûfî İnancı > Sufîlik ve Hurûfîlik

Çoğu sufîlerin, harflerin çeşitli şekillerine ilişkilendirilen sırlarla ilgili tefsirleri “Hurûfîlik” gibi karıncalı inançların ortaya çıkmasına yönelik teşvikçi yollar açmıştır. Hurûfî Mezhebi ile ilgili olan bazı herkesin anlayamayacağı sözlerin, kendisini mutasavvıf olarak tanıtan şairlerin, hemen hemen büyük bir kısmı tarafından kabul gördüğünden yazmış oldukları eserler, hurûfâta dair pek çok işaretle doludur. Sufî Edebiyatının meşhur şâirlerinden olan ve Hurûfîliğe bağlanmayanların bile harflerin ve kelimelerin işaretlerinin anlamlarına değinen birçok şiirleri mevcuttur. Hatta Muhy’id-Dîn İbn Arabî’nin Şecere-i Numânîyye’si, Şerâf’ed-Dîn Ahmed Bunî’nin Esrâr-ı Hurûf’u ve bu konuda daha birçok âlimlerin sınıflandırmalarından anlaşıldığına göre, inanç yönünden kendilerinden asla şüphe edilmesi mümkün bile olmayan bazı meşhur mutasavvıfların bile eserlerinde harflerle ilgili gizemli ifadeler kullanmaktan kendilerini alamadıkları görülmektedir.
Mezhep yönünden Hurûfî olan mutasavvıfanın divanları titizlikle incelenirse bunların içeriklerinde hurûfa sırlar gösteren birçok şiirleri de kapsadıkları anlaşılır. Gerek İran’da ve gerekse Anadolu’da yaşayan Hurûfîler arasında “Üsküdarlı Hâşım Baba” gibi şairler ortaya koydukları eserler aracılığıyla bu mezhebin etrafa yayılması ve yüceltilmesi için bir hayli hizmet etmişlerdir. Hatta Noktacılığın etkisi altında kaldığı anlaşılan meşhur sûfîlerden “Seyyid Ali’ûl-Hemedanî” bile, Vücûd-û Mutllâk’ı “nokta” deyimiyle anılmaktadır.
Ayrıca bakınız: Bâtınî, Sufilik, Ekberilik, İbn Arabi ve Hurûfîlik
Hurûfîliğin Bektâşîlik üzerindeki etkileri

Ana maddeler: Hurûfîlik, Bektaşilik Tarikatı, Safeviye Tarikatı, Safevî Devleti ve Kızılbaşlık
Anadolu’da 13. Asıra damgasını vuran Babâîlik hareketinin devamı niteliğinde olan ve İran Râfizîliği’nin yayılmasına hizmet eden en büyük tarikat, 14. Asrın sonlarında ortaya çıkan Şiîliğin Hurûfîlik mezhebinin şiddetli etkileri altında faaliyetlerini sürdüren Bektâşî Tarikâtı olmuştu.
Ayrıca bakınız: Nesîmî ve Hallâc-ı Mansûr