stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Suriye'deki Captagon endüstrisi
Esad rejiminin devrilmesi sonrası bulgular

2024 yılının Aralık ayında rejimin sona devrilmesinin ardından Captagon fabrikaları Suriye'nin çeşitli bölgelerinde, özellikle de Esad rejiminin kontrolündeki bölgelerde, Lübnan sınırındaki Dera, Duma, Ed-Dimas ve Yafur gibi yerlerde bulundu. Bu tesislerden bazılarının rejime bağlı milisler ve askerî birlikler tarafından işletildiği tespit edildi. Esad rejimini deviren Suriye Geçiş Hükûmetine bağlı kuvvetler, başkentin Kafr Susa bölgesinde daha önce Esad güçleri tarafından kontrol edilen bir güvenlik yerleşkesinde bulunan 1 milyon Captagon hapını yaktı.
Thermopylae Muharebesi
Antik kaynaklar

Pers-Yunan Savaşları üzerine birinci el kaynakların hemen hemen tümü Yunan kaynaklarıdır. Pers tarihçilerin çalışmalarından hiçbiri günümüze ulaşmamıştır. Bunun sonucu olarak gerek Grek-Pers Savaşları, gerekse de Persler konusundaki bilgilerimizin az çok "taraflı" olduğunu kabul etmek gerekecektir. Yunan – Pers Savaşları konusunda temel antik kaynak Karyalı tarihçi Herodot'dur. Sicilyalı tarihçi Diodorus, kısmen Eforus'tan yararlanarak Yunan – Pers Savaşları'yla ilgili bazı bilgileri MÖ 1. yüzyılda kaleme aldığı çalışmasında işlemiştir. Diodorus'un verdiği bilgiler Herodot'la büyük ölçüde uyumludur. Yunan–Pers Savaşları daha az ayrıntı verilerek birkaç antik tarihçi tarafından da anlatılmaktadır. Bunların arasında Ktesias, Plutarkhos ve oyun yazarı Eshilos sayılabilir. Yılanlı sütun gibi bazı arkeolojik buluntular da Herodot'un anlatımlarını desteklemektedir.
Muharebeyle ilgili olarak Herodot'un anlatıları rengarenk süslemeler ve abartılarla doludur. Bu anlatılar başka kaynaklarca doğrulanmış değildir. Dahası muharebeyle ilgili bir dizi söylenceye kaynak oluşturur. Herodot'un Thermopylae ile ilgili anlatıları açık biçimde Sparta "yiğitliğine" övgü şeklindedir. Antik Yunan kaynaklarında övgü dolu abartılara bir örnek de Plutarkhos'dan gelir. Kral Leonidas'ın karısı Gorgo eşine, eğer geri dönmezse ne yapması gerektiğini sorduğunda Leonidas'ın "iyi bir adamla evlen ve iyi çocukların olsun" dediğini ileri sürer.
Savaş tarzı > Pers savaş tarzı

Pers ordusu, İmparatorluğun geniş topraklarından ve farklı toplumlardan gelen, unsurlardan oluşmaktaydı. Yine de, Herodot'a göre ordunun genelinde, en azından silahlarda ve savaş tarzında bir tek tiplilik ve uyumluluk vardır. Bunların bir kısmı İmparatoluk tebaasından askeri yükümlüklere bağlı olarak toplanan askerlerdir. Bir kısmı ise müttefik krallıklardan gelen birlikler ve kiralanan paralı askerlerdir. Bu birlikler, iyi eğitimli, Pers - Med piyade ve süvari teşkilleriyle desteklenirdi. Bunlar, İmparatorluk'un düzenli birlikleridir. Bu unsurlar kendi donanım ve silahlarıyla orduya katılır, kendi tarzlarında savaşırlardı. Profesyonel askerlerden oluşan düzenli birlikler, Ölümsüzler gibi, tek tip donanıma sahiptiler. Göçebe topluluklardan ok, yay, mızrak gibi hafif silahlı askerler, muharebeye girmeyen işçi taburları, eşler, cariyeler ve köleler, Pers askeri garnizonlarında ve kamplarında hep görülen kalabalıkları oluştururlar.
Birlikler çoğunlukla yay-ok, kısa mızrak, kılıç ya da balta ile silahlanmış olup hasır bir kalkan taşıyorlardı. Askerler deri bir göğüs zırhı kuşanmışlardır. Fakat yüksek sınıftan kişiler daha iyi korumalı olarak metal göğüs zırhı kullanmaktaydılar. Pers ordusu başta kitlesel ok atışıyla düşmanlarını yıpratmak, ardından sonuç alıcı darbeyi indirmek için mızrak ve kılıçlarla göğüs göğüse çatışmaya girmek şeklinde bir savaş tarzı izliyorlardı. Pers piyade oluşumlarının sparabara olarak adlandırılan ilk hattı ok ve yay taşımaz, daha büyük hasır kalkan ve daha uzun (2 metreye yakın) bir mızrak taşırlardı. Pers ordusunun bel kemiğini oluşturan bu oluşum ön hatta bir "kalkan duvarı" oluşturarak diğer birlikleri karşı tarafın ok atışlarından korumaktaydı. Fakat asıl işlevleri, "düşman"la ilk göğüs göğüse çatışmaya girecek olan birlikler olmalarıdır. Pers süvarisi ise çoğunlukla okçu süvariden oluşan hafif süvariydi.
Kuvvetler > Pers kuvvetleri

Yunanistan'ın ikinci istilası için I. Serhas'ın oluşturduğu ordunun kuvveti büyük tartışmalara neden olmuştur. Bunun nedeni, antik kaynaklarda bu konuda verilen rakamların gerçekten de son derece abartılı bulunmasıdır. Herodot sefere katılan asker sayısını 2,6 milyon olarak vermektedir. Herodot'a göre bu rakama denk sayıda yardımcı unsurlar da orduya katılmıştır. Çağdaş sayılabilecek ozan Simonides dört milyon, Ktesias 800 bin rakamlarını vermektedir. Günümüz araştırmacıları Herodot dahil antik yazarların verdikleri bu rakamları, yanlış hesaplama ya da Grek zaferini yüceltmek amaçlı abartmalar olarak görme eğilimdedirler. Günümüzde Pers Ordusu'nun mevcudu konusunda kabul gören rakamlar 70 bin – 300 bin aralığında değişmektedir. Bu yaklaşımlar, dönemin Pers lojistik kapasitesi, toplam insan kaynaklarını etkileyen sınırlamalar gibi askeri göstergeleri üzerinde yapılan çalışmalara dayandırılmaktadır. Rakam ne olursa olsun, I. Serhas'ın başarılı bir seferi garantilemek için denizde ve karada ezici bir sayısal üstünlük sağlamak yönünde özellikle çaba harcadığı açıktır. Sonuç olarak Pers istila kuvveti için yaklaşık da olsa bir rakama ulaşılamadığından Thermopylae Muharebesi'ne katılan Pers kuvvetleri hakkında da kesin bir şey söyleme olanağı yoktur. Bu bağlamda tüm Pers Ordusu'nun Thermopylae üzerine yürüyüp yürümediği ya da Makedonya'daki ve Teselya'daki üslerde birlik bırakılıp bırakılmadığı da açık değildir.
Kuvvetler > Grek Ordusu

Diodorus bin Lakonyalı ve 3 bin kadar diğer Moralı olmak üzere toplam 4 bin kişinin muharebeye katıldığını ileri sürmektedir. Herodot, ozan Simonides'in bir yazıttan aktardığı bilgiye dayanarak aynı rakamı vermektedir. Ancak başka bir pasajda muharebeden önce Thermopylae'de 3.100 Moralı bulunduğunu belirtmektedir. Herodot'un 4 bin rakamı ile başka bir pasajda verdiği 3.100 arasındaki farkın, yani 900'ün helotlar olması gerekir. Herodot, Mora dışındaki kentlerden gelen kuvvetlerle birlikte 6.100 kişilik bir kuvveti toplam kuvvet olarak verir. Diodorus'a göre diğer kentlerle birlikte toplam Grek kuvveti 7.700'dür. Pers ileri hareketi üzerindeki tüm yerleşimlerden eli silah tutan erkekler gelip Grek kuvvetlerine katılmışlardır. Bu savaşçıların toplamı Pausanias'a göre 6 bin kişidir. Herodot'un helotlar hariç 5.200 rakamına eklendiğinde 11.200 rakamına ulaşılır.
Günümüzde tarihçilerin çoğu Herodot'u daha güvenilir bulmaktadır. Bu nedenle Herodot'un 5.200 rakamını esas alarak bu rakama 900 helotu ve bin Moralıyı eklerler ve böylece 7.100 ya da kabaca 7 bin rakamını kabul ederler. Ancak bu sadece bir yaklaşımdır ve başka hesaplar da makul sayılır. Bununla birlikte ordunun büyük bir bölümü çekilince sayı azalmıştır. Kalanlar 300 Spartalı, 700 Thespianlı, 400 Tebaili, 1.000 Fokidalı ve 900 helottur.
Stratejik ve taktik yaklaşımlar

Stratejik bakış açısından Grek kuvvetlerinin Thermopylae'de savunmada kalmaları, ellerindeki mevcut kuvvetin en uygun biçimde kullanılmasıydı. Pers Ordusu'nun Yunanistan anakarası içlerine daha fazla ilerlemesini önleyebildikleri sürece muharebe alanında kesin sonuç aramalarına gerek yoktu. Dolayısıyla savunmada kalmak yeterliydi. Gerek Thermopylae, gerekse de Artemision Boğazı oldukça dar geçitleridir. Bu durum sayıca az Grek kuvvetleri için daha elverişlidir. Diğer taraftan böylesi büyük bir orduyla Pers kuvvetleri belirli bir bölgede uzun süre kalamayacaklardır. Bu nedenle Persler ya ilerlemek ya da geri çekilmek zorundadır. İlerlemek için ise Thermopylae'yi zorla geçmek gerekmektedir.
Thermopylae Geçidi, taktik açıdan Grek savaş tarzı yönünden ideal bir durum sunmaktadır. Falanks düzeninde muharebe eden hoplitler için dar bir geçidi savunmak, süvari tarafından kanatlardan kuşatılma riski olmadığından son derece uygun bir muharebe tarzıdır. Ayrıca daha hafif silah ve zırhlı Pers piyadesi için, bir geçitte falanksa saldırmak daha güçtür.
Grek kuvvetlerinin pozisyonunda en zayıf nokta, Thermopylae Geçidi'ne paralel bir dağ yolunun olmasıydı. Düşman, bu yolu kullanarak Grek kuvvetlerinin arkasına dolanabilirdi. Bu dağ geçidi süvari hareketleri için uygun olmasa da dağ muharebelerine alışkın olan Pers piyadesi için rahatlıkla geçilebilecek bir yoldur. Geçidin varlığını yöre halkından öğrenen Kral Leonidas Fokida birliğini tespit kuvveti olarak geçide göndermiştir. Leonidas'ın sağ kanadı zaten denizdir. Themistokles'in önerisiyle bu deniz zaten Grek İttifakı Donanması tarafından tutulmaktadır. Leonidas için sol kanadını örtmek, yeterli bir taktik önlem olarak görülmektedir.
Muharebe alanı

Bu tarihlerde Thermopylae Geçidi, Malian Körfezi kıyısı boyunca uzanan dar bir geçittir. Uzunluğu yaklaşık olarak 6,5 km.dir. Herodot geçidin en dar bölgesinde genişliğinin 15 metre olduğunu yazmaktadır. Geçidin kuzey kenarı boyunca Körfez, güney kenarı boyunca da sarp kayalıklar uzanmaktadır. Geçitte sıraya üç dar bölge vardır. Bu dar bölgelerden ortadakinde bir önceki yüzyılda alçak bir savunma duvarı inşa edilmişti. Fokidalılar, Teselya üzerinden gelecek saldırılara karşı topraklarını savunmak amacıyla bu duvarı inşa etmişlerdi. Günümüzde geçit denize yakın olmayıp birkaç kilometre içerdedir. Yıllar boyu erozyon ve çökelmeyle Malian Körfezi kıyıları dolmuştur.
Geçit halen doğal savunma olanakları sunmaktadır. II. Dünya Savaşı sırasında, 1941 yılında İngiliz Yurtdışı Sefer Kuvveti'nin Yeni Zelandalı bir birliği, Alman ordularına karşı eski muharebe alanından fazla uzak olmayan bir hatta artçı muharebesi vererek savunma yapmıştır.
Muharebe > İkinci gün

İkinci günde Serhas, Grek kuvvetlerinin ilk günün çatışmalarında uğradıkları kayıplar nedeniyle daha fazla direnme gösteremeyeceklerini varsayarak yeniden geçide taarruz etmiştir. Bu taarruz da ilk günün taarruzlarından daha başarılı olamamıştır. Bunun üzerine Pers kuvvetleri muharebe alanından kamplarına çekildiler. Herodot'a göre Serhas daha ilk günün ilk saldırısı sonunda askerinin muharebe gücünün yetersiz kaldığını fark etmiştir.
Birliklerini kampa çekmesi I. Serhas'ın nasıl bir strateji izleyeceği konusunda kararsız olduğuna işaret sayılabilir. Fakat bu sırada beklenmedik bir gelişme ortaya çıkmıştır. Malian Körfezi kıyılarında yaşayan bir Grek kabilesinden bir adam, Thermopylae Geçidi'nin dışından dolaşmayı sağlayan bir dağ geçidi konusunda Pers kampına bilgi getirmiştir. Epialtes adlı bu adam muhtemelen bir ödül peşindedir. Bu olayla Epialtes sözcüğü Grek dilinde ihanet anlamında kullanıla gelmiştir. Daha sonra Epialtes'in başına ödül kondu. Sonunda Ephaltes, Athenades adında biri tarafından MÖ 470 yılı gibi öldürüldü. Herodot Serhas'a dağ patikasını anlatan ve Pers kuvvetlerine patikada rehberlik eden Onetes adında başka bir adamdan daha söz edildiğin yazmıştır. Ancak bu adamla ilgili anlatılanları yanlış kabul etmektedir.
Herodot, Serhas'ın aynı gece, hava karardıktan sonra Hydarnes komutasında Ölümsüzler'den oluşan bir birliği bu patikadan geçerek Sparta kuvvetlerini çevirmek üzere harekete geçirdiğini yazmaktadır. Ancak bu birliğin mevcudu hakkında bir bilgi vermez. Ölümsüzler ilk günkü çatışmalarda yüksek kayıplara uğramışlardır. Böyle olunca Hydarnes'in kalan tüm Ölümsüzleri komutası altına almış olduğunu kabul etmek mümkündür. Esasen Diodorus'a göre Hydarnes emrindeki bu birlik 20 bin kişilik bir kuvvettir. Bu kuvvetin yürüyeceği patika, Pers kampından doğuya doğru sırtlardan geçip Anopaea Dağı uçurumları arasından Thermopylae Geçidi'nin etrafını dolaşmaktadır. Herodot patikanın Asopos Nehri'nden başladığını ve vadiyi izlediğini yazmaktadır.
Thermopylae anısı

Pers Ordusu ilerleyip bölgeden çıktıktan sonra Grekler gelip ölülerini topladılar ve geleneklerine uygun olarak tepede yaktılar. Pers istilası atıldıktan sonraki yıllarda da Thermopylae'ye Kral Leonidas anısına taş bir aslan heykeli konmuştur. Muharebeden kırk yıl sonra, MÖ 440 yılında Leonidas'ın kemikleri Sparta'ya getirildi. Törenle Sparta'da yeniden gömüldü. Her yıl Kral'ın anısına törenler yapılma geleneği yerleşmiştir.
Thermopylae anısı > Anıtlar

Thermopylae muharebe alanında günümüzde birkaç anıt vardır.
Simonides'in mezar yazıtı
Leonidas Anıtı
Thespian Anıtı
Pers Savaşları öncesi Yunanistan, Ege ve Batı Anadolu - Trakya
Pers ve Grek harekatı
Kabaca Doris'in kuzeybatı köşesi
Pers ön hat piyadesi
Grek askerleri
Bir peltast
Makedonya tipi falanks
Thermopylae ve Artemision'da manevralar
Geçmişte ve günümüzde Thermopylae Geçidi
Falanks düzeninde hoplitler
Ölümsüzleri gösteren bir duvar işlemesi
Dera (il)

| Dera مُحافظة درعا Daraa |
| --- | --- |
İl

Ülke:  Suriye
Başkent: Dera
İlçe Sayısı: 3
Yüzölçümü
 • Toplam: 3730 km²
Nüfus (2010)
 • Toplam: 992.000
 • Yoğunluk: 265.95/km²
Zaman dilimi: UTC+ 2.0 (Doğu Avrupa Saati)
 • Yaz (YSU): UTC+ 3.0 (Doğu Avrapa Yaz Zamanı)
ISO 3166 Kodu: SY-DR
Resmi dil(ler): Arapça (Suriye)
Dera ya da Daraa (Arapça: مُحافظة درعا), Suriye'nin on dört ilinden birisidir. Dera İli, ülkenin en güneybatısında, Ürdün sınırında bulunur. Başkenti ve en büyük şehri, Dera'dır.
İlin yüzölçümü, 3.730 km² (1.440,2 sq mi)'dir. Nüfus ise, 2010 verilerine göre, 992,000 civarındadır. Nüfus yoğunluğu, kilometrekareye, 265,95 (688,8/Milkare) kişidir.
İlde zaman, Doğu Avrupa Zaman Dilimi UTC +2 formatında, yazın ise Doğu Avrupa Yaz Zamanı UTC +3 formatında bulunur.
İlin ISO Kodu, "SY-DR" 'dır. Resmî dil ise Arapçadır.
İlçeler

Dera İli, 3 ilçeye (mıntıka) bölünmüştür. Bu ilçeler;
Es-Senemeyn
İzra
Dera
Bu ilçelerde ? sayıda bucaklara (nahiyelere) ayrılır.
Kaynakça ve Dipnotlar

↑  "Dera İli Nüfus Verileri (Yıllara Göre)". CityPopulation.de. 2010. 15 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Kasım 2010.
Retrosentetik analiz

Retrosentetik analiz, organik sentezlerin planlanmasındaki problemleri çözmek için kullanılan bir tekniktir. Bu, reaktiflerle herhangi bir potansiyel reaktivite/etkileşimden bağımsız olarak bir hedef molekülün daha basit öncü yapılara dönüştürülmesiyle elde edilir. Her bir öncü malzeme aynı yöntem kullanılarak incelenir. Bu prosedür, basit veya ticari olarak temin edilebilen yapılara ulaşılıncaya kadar tekrar edilir. Bu daha basit/ticari olarak temin edilebilen bileşikler, hedef molekülün bir sentezini oluşturmak için kullanılabilir. Elias James Corey bu kavramı The Logic of Chemical Synthesis kitabında resmîleştirdi.
Retrosentetik analizin gücü, bir sentezin tasarımında ortaya çıkar. Retrosentetik analizin amacı yapısal basitleştirmedir. Genellikle, bir sentezin birden fazla olası sentetik yolu olacaktır. Retrosentez, farklı sentetik yolları keşfetmek ve bunları mantıklı ve anlaşılır bir şekilde karşılaştırmak için çok uygundur. Bir bileşenin literatürde zaten mevcut olup olmadığını belirlemek için analizin her aşamasında bir veritabanıına başvurulabilir. Bu durumda, bu bileşiğin daha fazla araştırılmasına gerek olmayacaktır. Bu bileşik varsa, bir senteze ulaşmak için geliştirilen sonraki adımlar için bir atlama noktası olabilir.
Örnek

Bir örnek, retrosentetik analiz kavramının kolayca anlaşılmasına izin verecektir.
Fenilasetik asit sentezinin planlanmasında iki senton tanımlanır. Bir nükleofilik "-COOH" grubu ve bir elektrofilik "PhCH2+" grubu. Elbette, her iki senton da kendi başına mevcut değildir; sentonlara karşılık gelen sentetik eşdeğerler, istenen ürünü üretmek için reaksiyona sokulur. Bu durumda, siyanür anyonu −COOH sentonunun sentetik eşdeğeridir, benzil bromür ise benzil sentonu için sentetik eşdeğeridir.
Retrosentetik analiz ile belirlenen fenilasetik asit sentezi şu şekildedir:
Aslında, fenilasetik asit, benzil klorürün sodyum siyanür ile analog reaksiyonu ile hazırlanan benzil siyanürden sentezlenmiştir.
Stratejiler > Fonksiyonel grup stratejileri

Fonksiyonel grupların manipülasyonu, moleküler karmaşıklıkta önemli azalmalara yol açabilir.
Stratejiler > Stereokimyasal stratejiler

Çok sayıda kimyasal hedefin farklı stereokimyasal talepleri vardır. Stereokimyasal dönüşümler (Claisen yeniden düzenlemesi ve Mitsunobu reaksiyonu gibi) istenen kiraliteyi kaldırabilir veya aktarabilir, böylece hedefi basitleştirir.
Stratejiler > Yapı-hedef stratejileri

Bir sentezi istenen bir ara ürüne yönlendirmek, bir analizin odağını büyük ölçüde daraltabilir. Bu, çift yönlü arama tekniklerine izin verir.
Stratejiler > Dönüşüme dayalı stratejiler

Dönüşümlerin retrosentetik analize uygulanması, moleküler karmaşıklıkta güçlü azalmalara yol açabilir. Ne yazık ki, güçlü dönüşüme dayalı retronlar, karmaşık moleküllerde nadiren bulunur ve varlıklarını oluşturmak için genellikle ek sentetik adımlara ihtiyaç vardır.
Stratejiler > Topolojik stratejiler

Bir veya daha fazla anahtar bağ kopukluğunun belirlenmesi, anahtar yapıların tanımlanması için anahtar alt yapıların tanımlanmasına veya yeniden düzenleme dönüşümlerinin tanımlanmasının zor olmasına yol açabilir.
Halka yapılarını koruyan bağlantı kesilmeleri teşvik edilir.
7 üyeden daha büyük halkalar oluşturan bağlantı kesilmeleri önerilmez.
Bağlantısızlık, yaratıcılığı içerir.
Görele Deresi

Görele Deresi
Görele Deresi, Çanakçı Deresi, Elevi Deresi veya Elegü Deresi, Şalpazarı'nın Gökçeköy kasabasında doğan ve Giresun'un Görele ilçesinde Karadeniz'e karışan bir akarsudur. 30 kilometre uzunluğundaki derenin doğusunda Görele ilçesi kurulmuştur. Köprünün üzerindeki Elevi Köprüsü, 28 Temmuz 1919'da meydan gelen selde yıkılmıştır.
Etimoloji

Vadi çevresinde Alevi köyleri kurulmuş olduğundan dolayı dereye Elevi adı verilmiştir.
Aksu Deresi

| Aksu Deresi |
| --- | --- |
 Dereli ilçe merkezi

Genel bilgiler
Kaynak: Karagöl
Kaynak rakımı: 2800 m
Ağız: Karadeniz
Ağız rakımı: 0 m
Uzunluk: 75 km
Havza alanı: 917 km²
Debi: 562 hm³/yıl 117 m³/sn
Aksu Deresi, Giresun ilinde, Doğu Karadeniz Dağları'ndan doğan, Karadeniz'e dökülen akarsu. Giresun şehir merkezinin doğusundan, Giresun Adası'nın karşısında denize dökülür. Havza alanı 917 km², uzunluğu 75 km, debisi 117 m³/sn'dir.
Aksu Deresi, Karagöl Dağları üzerindeki, buzul gölü olan Karagöl'den doğar. 3107 m yüksekten doğan akarsu 0 m'de Karadeniz'e dökülür. Yükselti farkı 3107 m ile oldukça fazladır, eğim değerleri 0° ile 90° arasında değişir. Havzada eğimin 15°-25° arasında olduğu alanlar %33, 25°-45° arası eğimli alanlar %48 oranındadır. Bu özellikler yağışların hızlıca sele dönüşmesine neden olmaktadır.
Akarsu ağzının 2 km güneyinde SEKA Aksu Kağıt Fabrikası yer alır.
Akarsunun denize döküldüğü alanda yapılan Mayıs Yedisi (Rumi takvime göre 7 Mayıs) etkinlikleri Uluslararası Karadeniz Aksu Festivali adıyla 20 Mayıs (Miladi) tarihinde yapılmaktadır.
Aksu Deresi üzerinde yedi HES kurulmuştur: Dereli HES, Çırakdamı HES, Doruk HES, Angutlu HES, Yumrutepe HES, Paşalı HES, Kanat HES. İkisu ve Barca adıyla iki HES kurulma çalışmaları devam etmektedir.
Galeri

Pınarlar ve Sarıyakup köyleri arasındaki şelale
Sinek Çayı

Sinek Çayı, Diyarbakır'ın Çermik ilçesi yakınlarından geçen çaydır. İlçenin kuzeyinden çıkan Sinek Çayı kuzeydoğudan gelen Şeyhan Çayı ile birleşerek güneybatıda Karakaya köyü altında güneydoğudan gelen Kızılçubuk Çayı ile birleştikten sonra Fırat Nehri'ne dökülmektedir. Çayın suyu, birçok köy tarafından su kaynağı olarak kullanılmaktadır. Haburman Köprüsü ve Sinek Köprüsü bu çay üzerine kurulmuştur.
Tartus (il)

| Tartus مُحافظة طرطوس |
| --- | --- |
İl

Ülke:  Suriye
Başkent: Tartus
İlçe Sayısı: 5
Yüzölçümü
 • Toplam: 1892 km²
Nüfus (2010)
 • Toplam: 800.000
 • Yoğunluk: 422.83/km²
Zaman dilimi: UTC+ 2.0 (Doğu Avrupa Saati)
 • Yaz (YSU): UTC+ 3.0 (Doğu Avrapa Yaz Zamanı)
ISO 3166 Kodu: SY-TA
Resmi Dil(ler): Arapça
Tartus (Arapça: مُحافظة طرطوس), Suriye'deki on dört ilinden birisidir. Tartus İlii, ülkenin batısında bulunur. İl sınırları, güneyde Lübnan'la sınır komşusudur, batısı ise Akdeniz'dir. Bölgenin yüzölçümü tam olarak bilinmemektedir, bazı kaynaklar 1,890 km² bazıları ise 1,892 km² olduğunu söylemektedir. 2010 nüfus verilerine göre, ilin nüfusu ise 800,000 civarındadır. Nüfus yoğunluğu ise kilometrekareye, 422.83 kişidir.
İlde zaman, Doğu Avrupa Zaman Dilimi UTC +2 formatında, yazın ise Doğu Avrupa Yaz Zamanı UTC +3 formatında bulunur.
İlin ISO Kodu, "SY-TA" 'dır. Resmî dil ise Arapça'dır.
İlin, en büyük şehri ve başkenti, Tartus Şehri'dir.
İlçeleri

Tartus İli, 5 ilçeye bölünmüştür. (mıntıka)
Şeyh Bedir İlçesi
Baniyas İlçesi
Duraykış İlçesi
Şafita İlçesi
Tartus İlçesi
Bu ilçelerde 27 bucağa (nahiye) ayrılır.
Kaynakça ve dipnotlar

↑  "Suriye Nüfus Verileri (2004)". Statoids.com. 2004. 10 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2010.
↑  "Suriye Nüfus Verileri - 2". CityPopulation.de. 2009. 18 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2010.
| g t Suriye'nin illeri |
| --- | --- | --- |
|  Dera  Deyrizor  Halep  Hama  Haseke  Humus  İdlib  Kuneytire  Lazkiye  Rakka  Rif Şam  Süveyda  Şam  Tartus  |  Dera  Deyrizor  Halep  Hama  Haseke  Humus  İdlib  Kuneytire  Lazkiye  Rakka  Rif Şam  Süveyda  Şam  Tartus  |  |
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  MusicBrainz: 647ad62c-d234-4b88-bc3f-676a3dbf60cc
Cehennemdere

Cehennemdere Mersin'in Çamlıyayla ilçesinde bir akarsudur.
Bir gözü Çocak dere vadisi tarafından, diğer gözü fındıklıdan gelen sular su çatı denen bölgede birleşir, bu suda bol sayıda kirmizi benekli alabalık yetişir, su çatından devam eden su Pınarlıbük'ten geçer.
Cehennemdere, başlangıç olması yönüyle Bolkar Dağları'nın güney yamaçlarında görülür. Irmak birkaç dere ve gür kaynakla beslenir. Birçok boğazdan geçer, yeni kaynak sularını toplayarak daha aşağıda derin bir boğazda yerin altına dalar ve ileride daha hızlı akarak yer yer çağlayanlar halinde düşerek, yine derin ve dar boğazlardan geçerek, pamukluk mevkiinden geçer ve pamukluk barajı bu su ile beslenir ileride Kadıncık deresi ile birleşir. Cehennemdere vadisi çok aşağıda dar ve derin bir görünüm sergilemektedir. Sebil kasabasına yaklaşık 6 km uzaklıktadır. Bu vadiye stabilize yoldan inilmekte ve burada ulaşım açısından güçlük yaşanmaktadır.
Cehennemdere vadisinin derinliği 400-600 metre arasında değişir. Yemyeşil örtüyle sarılı vadiye indikten sonra derenin kaynağına doğru 3 km sonra yol biter. Cehennemdere vadisinde yemyeşil örtünün, çeşitli çam türleri (Kızılçam–Karaçam), meşe, Toros Göknarı ile az da olsa çalı türü formasyonlarından oluştuğu görülmektedir. Ayrıca çeşitli hayvan türlerini bünyesinde barındırmakla birlikte, Toros Kartalının ayrı bir yeri olduğunu söyleyebiliriz.
Berdan (nehir)

Berdan Irmağı (güneyden)
Berdan ya da Tarsus çayı, (ayrıca Baradān ya da Baradā), antik Cydnus (Yunanca: Κύδνος) Çamlıyayla bölgesi Toros Dağları'ndan doğup yine Çamlıyayla Cehennem deresi ve Kadıncık ırmağı olarak Tarsus 'un içinden geçtikten sonra Akdeniz'e dökülen bir akarsudur. Kyndos olarak da bilinir. Üzerinde Kadıncık 1, Kadıncık 2 ve Berdan barajları bulunur. Dünyanınsa en çok su taşıyan ama en kısa nehirlerinden de birisidir. Üzerinden O-51'de bulunan Berdan Viyadüğü geçmektedir.
| g t  Türkiye'deki akarsular listesi (Havzalarına göre) |
| --- | --- |
Karadeniz: Sakarya (Ankara • Porsuk) • Filyos • Bartın • Kızılırmak (Delice • Devrez • Gökırmak • Meydan) • Terme • Yeşilırmak (Kelkit Çayı • Çekerek) • Harşit • Yağlıdere • Gelevara • Çoruh Nehri
Marmara: Biga • Gönen • Susurluk • Nilüfer Çayı
Ege: Meriç (Tunca • Ergene) • Karamenderes Nehri • Bakırçay Nehri • Gediz Nehri  • Küçük Menderes Nehri • Büyük Menderes Nehri (Banaz • Akçay • Çine •  Azmak Çayı
Akdeniz: Dalaman • Aksu • Manavgat • Köprüçay • Kaledran Çayı • Anamur Çayı  • Sini Çayı  • Göksu • Şeytanderesi • Limonlu Çayı  • Alata Çayı • Tömük Çayı •Karacaoğlan Çayı • Tece Çayı • Mezitli Çayı  • Efrenk Çayı  • Deliçay  • Berdan • Seyhan (Zamantı • Göksu) • Ceyhan • Asi
Basra Körfezi: Fırat (Murat • Karasu) • Dicle (Habur • Zap)
Hazar Denizi: Aras (Arpaçay) • Kura Nehri