Celia Cruz

Celia Cruz, otobiyografisi
Celia Cruz (Celia de la Caridad Cruz Alfonso) (21 Ekim 1925 – 16 Temmuz 2003), Kübalı salsa şarkıcısı. Havana, Küba'da doğan Cruz, kariyerinin büyük bir kısmını Amerika Birleşik Devletleri'nde edinmiş ve orada yaşamıştır.
20. yüzyılın en başarılı Kübalı müzisyenlerinden biri kabul edilen Celia Cruz, 22 altın plak doldurmuştur. Müzik camiasında "La Guarachera de Cuba" (Küba'nın guaracherası) ya da Salsa Kraliçesi olarak anılır.
Cruz, kariyerine yetenek yarışmalarına katılarak başlamış olup ilk kaydını 1948'de Venezuela'da Turpial etiketi ile yapmıştır. Bu kayıtlar Leonard Melody ve Alfonso Larrain orkestraları ile alınmıştır. Celia Cruz, daha önce birçok radyo için de kayıt doldurmuş ancak bu kayıtlar piyasaya sunulmamıştır. 1950'de ünlü Kübalı grup La Sonora Matancera'da solistliğe başlayan Cruz, ilk büyük çıkışını yapmış olur. Baş solistin Porto Riko'ya dönmesinin ardından gruba misafir olarak çağrılan Cruz, önceleri dinleyenler tarafından kabul görmemişse de tüm Küba'da tanınır olmuştur. 15 yıl boyunca La Sonora Matancera ile birlikte Latin Amerika ülkelerine turneye çıkmış, kendisine Café Con Leche ("sütlü kahve") müstearı ithaf edilmiştir. Celia Cruz, sloganı hâline getirdiği "¡Azúcar!" ("Şeker!/Şekerim!/Tatlım!") haykırışıyla hafızalarda yer eder.
1960'ta Küba devriminin ardından Celia Cruz ve grubu, Amerika Birleşik Devletleri'ne iltica ederler. 1962'de grubun trompetçisi Pedro Knight'la hayatını birleştiren Cruz, 1965'te La Sonora Matancera ile yollarını ayırır. ABD vatandaşlığına geçen Celia Cruz, bir daha çok sevdiğini söylediği ülkesine geri dönemez.
1966'da Cruz ve ünlü müzisyen Tito Puente'nin ortak çalışmaları sekiz albüm doğurur. Albümler beklenen başarıyı elde etmeseler de, 1974'te Cruz'un Johnny Pacheco ile birlikte çıkarttığı Celia y Johnny adlı albüm altın plak ödülü kazanır. Celia Cruz kariyerine, Fania markası altında çalışan her orkestradan bir salsa müzisyeninin katılımıyla oluşturulan Fania All Stars grubuyla devam eder. Fania All Stars, İngiltere, Fransa, Zaire ve çeşitli Latin Amerika ülkelerinde konserler verir.
1980'lerde, Celia Cruz birçok Latin Amerika ülkesini dolaşarak hem genç müzisyenlerde hem de kendi çağdaşlarıyla konserler verir, televizyon gösterilerine katılır.
1990 yılında Cruz, Ray Barretto ile birlikte çalıştığı Ritmo en el Corazon albümü ile Grammy ödülüne lâyık bulunur. Cruz, ilerleyen yıllarda, La Sonora Matancera ile birlikte yıldönümü albümlerine imza atar.
1992'de The Mambo Kings adlı filmde Andy Garcia ve Antonio Banderas'a eşlik eder.
Celia Cruz, 2003 yılının Temmuz ayında New Jersey Amerika'da beyin tümörü nedeni ile 77 yaşında hayata veda eder. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Latin Amerika kökenli toplum arasında hatırı sayılır bir itibara sahip olan Cruz'un naaşı, birçok şehirde dolaştırılarak hayranlarının ona son kez saygılarını sunmaları sağlanır.
2004 yılında Cruz'un son albümü "Regalo del Alma" yayımlanır.
| g t Grammy Yaşam Boyu Başarı Ödülü |
| --- | --- |
1963–1990:  1963 Bing Crosby  1965 Frank Sinatra  1966 Duke Ellington  1967 Ella Fitzgerald  1968 Irving Berlin  1971 Elvis Presley  1972 Louis Armstrong  Mahalia Jackson  1984 Chuck Berry  Charlie Parker  1985 Leonard Bernstein  1986 Benny Goodman  The Rolling Stones  Andrés Segovia  1987 Roy Acuff  Benny Carter  Enrico Caruso  Ray Charles  Fats Domino  Woody Herman  Billie Holiday  B.B. King  Isaac Stern  Igor Stravinsky  Arturo Toscanini  Hank Williams  1989 Fred Astaire  Pablo Casals  Dizzy Gillespie  Jascha Heifetz  Lena Horne  Leontyne Price  Bessie Smith  Art Tatum  Sarah Vaughan  1990 Nat King Cole  Miles Davis  Vladimir Horowitz  Paul McCartney 
1991–2000:  1991 Marian Anderson  Bob Dylan  John Lennon  Kitty Wells  1992 James Brown  John Coltrane  Jimi Hendrix  Muddy Waters  1993 Chet Atkins  Little Richard  Thelonious Monk  Bill Monroe  Pete Seeger  Fats Waller  1994 Bill Evans  Aretha Franklin  Arthur Rubinstein  1995 Patsy Cline  Peggy Lee  Henry Mancini  Curtis Mayfield  Barbra Streisand  1996 Dave Brubeck  Marvin Gaye  Georg Solti  Stevie Wonder  1997 Bobby "Blue" Bland  The Everly Brothers  Judy Garland  Stéphane Grappelli  Buddy Holly  Charles Mingus  Oscar Peterson  Frank Zappa  1998 Bo Diddley  The Mills Brothers  Roy Orbison  Paul Robeson  1999 Johnny Cash  Sam Cooke  Otis Redding  Smokey Robinson  Mel Tormé  2000 Harry Belafonte  Woody Guthrie  John Lee Hooker  Mitch Miller  Willie Nelson 
2001–2010:  2001 The Beach Boys  Tony Bennett  Sammy Davis Jr.  Bob Marley  The Who  2002 Count Basie  Rosemary Clooney  Perry Como  Al Green  Joni Mitchell  2003 Etta James  Johnny Mathis  Glenn Miller  Tito Puente  Simon & Garfunkel  2004 Van Cliburn  The Funk Brothers  Ella Jenkins  Sonny Rollins  Artie Shaw  Doc Watson  2005 Eddy Arnold  Art Blakey  The Carter Family  Morton Gould  Janis Joplin  Led Zeppelin  Jerry Lee Lewis  Jelly Roll Morton  Pinetop Perkins  The Staple Singers  2006 David Bowie  Cream  Merle Haggard  Robert Johnson  Jessye Norman  Richard Pryor  The Weavers  2007 Joan Baez  Booker T. & the M.G.'s  Maria Callas  Ornette Coleman  The Doors  The Grateful Dead  Bob Wills  2008 Burt Bacharach  The Band  Cab Calloway  Doris Day  Itzhak Perlman  Max Roach  Earl Scruggs  2009 Gene Autry  The Blind Boys of Alabama  The Four Tops  Hank Jones  Brenda Lee  Dean Martin  Tom Paxton  2010 Leonard Cohen  Bobby Darin  David "Honeyboy" Edwards  Michael Jackson  Loretta Lynn  André Previn  Clark Terry 
2011–2020:  2011 Julie Andrews  Roy Haynes  Juilliard String Quartet  The Kingston Trio  Dolly Parton  Ramones  George Beverly Shea  2012 The Allman Brothers Band  Glen Campbell  Antônio Carlos Jobim  George Jones  The Memphis Horns  Diana Ross  Gil Scott-Heron  2013 Glenn Gould  Charlie Haden  Lightnin' Hopkins  Carole King  Patti Page  Ravi Shankar  The Temptations  2014 The Beatles  Clifton Chenier  The Isley Brothers  Kraftwerk  Kris Kristofferson  Armando Manzanero  Maud Powell  2015 Bee Gees  Pierre Boulez  Buddy Guy  George Harrison  Flaco Jiménez  The Louvin Brothers  Wayne Shorter  2016 Ruth Brown  Celia Cruz  Earth, Wind & Fire  Herbie Hancock  Jefferson Airplane  Linda Ronstadt  Run-DMC  2017 Shirley Caesar  Ahmad Jamal  Charley Pride  Jimmie Rodgers  Nina Simone  Sly Stone  The Velvet Underground  2018 Hal Blaine  Neil Diamond  Emmylou Harris  Louis Jordan  The Meters  Queen  Tina Turner  2019 Black Sabbath  George Clinton ve Parliament-Funkadelic  Billy Eckstine  Donny Hathaway  Julio Iglesias  Sam & Dave  Dionne Warwick  2020 Chicago  Roberta Flack  Isaac Hayes  Iggy Pop  John Prine  Public Enemy  Sister Rosetta Tharpe 
2021–günümüz:  2021 Grandmaster Flash and the Furious Five  Lionel Hampton  Marilyn Horne  Salt-N-Pepa  Selena  Talking Heads  2022 Bonnie Raitt  2023 Bobby McFerrin  Nirvana  Ma Rainey  Slick Rick  Nile Rodgers  The Supremes  Ann Wilson ve Nancy Wilson  2024 Laurie Anderson  The Clark Sisters  Gladys Knight  N.W.A  Donna Summer  Tammy Wynette 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 2040930  BNE: XX1266652  BNF: cb138928653 (data)  GND: 134745914  ISNI: 0000 0001 1559 2780  LCCN: n88023201  MusicBrainz: 7b8e1188-9ca4-4aa5-8393-172de6fa04de  NKC: xx0078679  NLI: 987007446961305171  NTA: 073694258  RERO: 02-A006027120  SNAC: w68f5skt  SUDOC: 088522407  VIAF: 7573593   WorldCat (LCCN): n88-023201