Taif Anlaşması
Genel bakış

Taif Anlaşması, Lübnan'daki iç savaşı sona erdirmek amacıyla Suudi Arabistan'ın Taif kentinde Lübnan Parlamentosu'nun hayatta kalan üyeleri tarafından yapılan bir anlaşmadır. Meclis Başkanı Hüseyin El-Hüseyni'nin öncülüğünde, Suudi Arabistan'ın aktif arabuluculuğu, Amerika Birleşik Devletleri'nin gizli katılımı ve Suriye'nin perde arkası etkisiyle müzakere edildi.
Anlaşma, siyasi reformları, Lübnan İç Savaşı'nın sona ermesini, Lübnan ile Suriye arasında özel ilişkilerin kurulmasını ve Suriye'nin Lübnan'dan tamamen çekilmesinin başlangıcı için bir çerçeve oluşturmayı kapsıyordu. Eski bir Suudi diplomatik temsilcisi olan Refik Hariri, Taif Anlaşması'nın oluşturulmasında önemli bir rol oynadı. Ayrıca, Taif Anlaşması'nın Lübnan'ı Arap dünyasına, özellikle de Suriye'ye yeniden yönlendirdiği iddia edilmektedir. Başka bir deyişle, Taif Anlaşması, Lübnan'ı "Arap kimliğine ve aidiyetine" sahip bir ülke olarak konumlandırdı. Anlaşma, ancak Saddam Hüseyin karşıtı uluslararası bir ittifakın geliştirilmesinden sonra kesinleştirildi ve onaylandı. İttifak, Suudi Arabistan, Mısır, Suriye, Fransa, İran ve Amerika Birleşik Devletleri'ni içeriyordu.
Anlaşma, Lübnan'ın farklı mezhepleri arasında "karşılıklı bir arada yaşama" Arapça: (العيش المشترك) ilkesini ve "uygun siyasi temsilini" Arapça: (التمثيل السياسي الصحيح), iç savaş sonrası parlamento seçim yasalarının temel amacı olarak belirledi. Ayrıca, Fransa'nın yönetimi döneminde Lübnan'da ayrıcalıklı bir statü verilen Maruni Hristiyan toplumundan bazı yetkileri alarak Lübnan'daki Ulusal Pakt siyasi sistemini yeniden yapılandırdı. Anlaşmadan önce, Sünni Müslüman Başbakan, Maruni Cumhurbaşkanı tarafından atanıyor ve ona karşı sorumluydu. Taif Anlaşması'ndan sonra Başbakan, geleneksel bir parlamenter sistemde olduğu gibi yasama organına karşı sorumlu hale geldi. Bu nedenle, anlaşma, Hristiyanları kayıran güç paylaşım formülünü 50:50 oranına dönüştürdü ve Sünni Başbakan'ın yetkilerini Hristiyan cumhurbaşkanının yetkilerine göre artırdı. Taif müzakerelerinden önce, Maruni Hristiyan General Mişel Avn, 22 Eylül 1988'de Cumhurbaşkanı Amin Gemayel tarafından Başbakan olarak atanmıştı. Bu, 1943 Ulusal Paktı nedeniyle makamın bir Sünni Müslümana ayrılması ve Ömer Karami'nin bu görevi üstlenmesi nedeniyle ciddi bir siyasi kriz yarattı. Taif Anlaşması, yeni bir cumhurbaşkanının seçilmesini hazırlayarak bu krizi aşmaya yardımcı oldu.
Anlaşma ayrıca tüm ulusal ve ulusal olmayan milislerin silahsızlandırılmasını öngörüyordu. Hizbullah'ın, Batılı rehinelerin elinde bulundurma kozunu kullanarak, İsrail'e güneyde savaşan bir "direniş gücü" olarak kalmasına izin verildi.
Taif Anlaşması, siyasi mezhepçiliğin kaldırılmasını ulusal bir öncelik olarak belirlemesine rağmen, bunun için bir zaman çerçevesi belirlemedi. Millet Meclisi'nin büyüklüğü, Hristiyan çoğunluğu sağlayacak genel oy yerine Hristiyanlar ve Müslümanlar arasında eşit olarak paylaştırılan 128 üyeye çıkarıldı (çoğunluğu Hristiyan olan gurbetçi topluluğu hariç). Benzer şekilde, kabine de Hristiyanlar ve Müslümanlar arasında eşit olarak bölündü.
As'ad EbuHalil'e göre, anlaşma, Cumhurbaşkanı'nın yetkilerini Bakanlar Kurulunun yararına büyük ölçüde azalttı, ancak bu gücün bir bütün olarak Kurul'a mı yoksa Başbakan'a mı kaydığı konusunda devam eden bir tartışma var.
Anlaşmadan önce önemli yürütme yetkisine sahip olan cumhurbaşkanı, çoğu Parlamenter cumhuriyette olduğu gibi, gerçek veya önemli bir gücü olmayan bir figür haline indirildi. Ayrıca, anlaşmanın Lübnan Parlamentosu Başkanının görev süresini bir yıldan dört yıla çıkardığını, ancak makamın "büyük ölçüde anlamlı bir yetkisi olmadan kaldığını" belirtti.
Anlaşma 5 Kasım 1989'da onaylandı. Parlamento aynı gün Kuzey Lübnan'daki Kuleyat hava üssünde toplandı ve Amin Gemayel'in 1988'deki görev süresinin dolmasının 409 gün ardından René Moawad'ı cumhurbaşkanı seçti. Moawad, hala General Mişel Avn tarafından kullanılan Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nı işgal edemedi. Moawad, Lübnan Bağımsızlık Günü törenlerinden dönerken 22 Kasım 1989'da Beyrut'ta bir araba bombasıyla suikasta uğradı. Yerine 1998 yılına kadar görevde kalan Elias Hrawi geçti.