Tijuana Karteli
Tarihi

Guadalajara Kartelinin kurucusu Miguel Ángel Félix Gallardo, 1989'da tutuklanmıştı. Hapsedildiği sırada Meksika'nın en büyük insan tacirlerinden biri olarak kalmıştı ve 1990'larda yeni bir maksimum güvenlikli hapishaneye nakledilene kadar örgütünü cep telefonu aracılığıyla sürdürmüştü. Bu noktada, eski örgütü  yeğenleri tarafından yönetilen Tijuana Karteli, Amado Carrillo Fuentes liderliğindeki Juárez Karteli ve eski teğmenler Héctor Luis Palma Salazar ve Joaquín Guzmán (diğer adıyla "El Chapo") tarafından yönetilen Sinaloa Karteli olarak üç gruba ayrılmıştı.
Şu anda Meksika'nın kaçakçılık yollarının çoğunluğu Körfez Karteli, Sinaloa Karteli ve Tijuana Karteli tarafından kontrol ediliyor, ancak Tijuana Karteli en az güçlü olanıdır. Tijuana Karteli, 2006 yılının Ağustos ayında, şefi Javier Arellano Félix'in ABD Sahil Güvenlik tarafından Baja California kıyısı açıklarında bir teknede tutuklanmasıyla daha da zayıflamıştır. Meksika Ordusu birlikleri, sınır şehrinde düzeni yeniden sağlamak ve çoğunlukla Tijuana Karteliyle işbirliği yapan yolsuzluk yapan polis memurlarının kökünü kazımak amacıyla Ocak 2007'de Tijuana'ya gönderilmişti. Bu çabaların bir sonucu olarak Tijuana Karteli, Tijuana'daki üssünün dışına fazla bir güç yansıtamaz. 2008'de Tijuana'da ortaya çıkan şiddetin çoğu, Tijuana Karteli içindeki çatışmaların bir sonucuydu: Bir tarafta Teodoro García Simental'in (diğer adıyla "El Teo") liderliğindeki grup adam kaçırma olaylarını destekliyordu. Luis Fernando Sánchez Arellano (diğer adıyla "El Ingeniero") liderliğindeki diğer grup ise öncelikle uyuşturucu kaçakçılığına odaklanmıştı. Sánchez Arellano liderliğindeki grup, Tijuana'daki adam kaçırma olaylarının azaltılmasını talep etmişti, ancak talepleri García Simental tarafından reddedilmişti ve bu da yüksek düzeyde şiddete yol açmıştı. Bununla birlikte, Tijuana'daki kurbanların çoğu beyaz yakalı girişimcilerdi ve adam kaçırma olayları "organize suç üzerinde çok fazla baskı yaratıyor" ve suç girişimlerini ve kartelin çıkarlarını sekteye uğratıyordu.
Meksika federal hükûmeti, Meksika Ordusu ile bölgedeki belediye polis güçleri arasında yürütülen bir koordinasyon olan "Tijuana Operasyonu"nu uygulayarak yanıt vermişti. InSight Crime, şiddeti bastırmak için muhtemelen askerî yetkililer ile Sánchez Arellano grubu üyeleri arasında Simental'in grubunu ortadan kaldırmak için bir anlaşma yapıldığını belirtiyor. ABD yetkilileri 2009 yılında Tijuana'nın eski polis patronu Julián Leyzaola'nın Tijuana'da göreceli barışı sağlamak için Sánchez Arellano ile anlaşmalar yaptığını öne sürdü. El Teo'nun Ocak 2010'da tutuklanmasıyla birlikte grubunun büyük bir kısmı Tijuana şehrinden uzaklaştırılmıştır; kalıntılarının bir kısmı patladı ve Sinaloa Karteline katıldı. Ancak 2008 ile 2010 yılları arasında Tijuana'da gerçekleştirilen çabaların çoğu, şiddeti bastırmak için yerel polis güçleri ile Meksika Ordusunun koordinasyonu ve muhtemelen bir kartel ateşkesi olmasaydı mümkün olamazdı.
2010-2012'de Tijuana şehrinde yaşanan göreceli barış, Tijuana Karteli ile Sinaloa Karteli arasında bölgede barışı korumak için olası bir anlaşmaya varılacağı yönündeki spekülasyonları arttırmıştı. Meksikalı ve ABD'li yetkililere göre, Tijuana'nın büyük bir kısmı Sinaloa Kartelinin hâkimiyeti altındayken, Tijuana Kartelinden Luis Fernando Sánchez Arellano "o kukla imparatorluğun başı" olmaya devam ediyor. Kesin olmak gerekirse, uzmanlar InSight Crime'a barışın var olduğunu çünkü Joaquín Guzmán da böyle istediğini ve örgütünün (Sinaloa Karteli) Los Zetas ve Juárez Karteli ile yaptığı savaşlar nedeniyle çok zayıfladığını ve üçüncü bir savaş başlatmanın sakıncalı olacağını savundu. Ancak Tijuana Kartelinin rakiplerinde olmayan bir özelliği vardır: Şehrin her yerinde iş ve siyasi bağlantıları olan uzun yıllara dayanan bir aile. InSight Crime, bunun Sinaloa Kartelinin neden Sánchez Arellano'yu figüran olarak bıraktığını açıklayabileceğine inanıyor çünkü son bir hamle yapmak Guzmán'a finansal ve politik olarak çok pahalıya mal olabilirdi. Dahası, Tijuana Karteli Sinaloa Kartelinden kendi topraklarında uyuşturucu kaçakçılığı yaptığı için bir ücret ("piso") alıyor ve bu da Tijuana Kartelinin yerel bir grup olarak devam eden hegemonyasının bir örneği olarak hizmet ediyor. Kartelin 2011-2012 yılları arasında maruz kaldığı bir dizi üst düzey tutuklamaya rağmen, oldukça merkezî bir suç altyapısını sürdürme yeteneği, bir toplulukta varlığını uzun süredir tesis eden kartellerin kökünü kazımanın ne kadar zor olduğunu gösteriyor.
Tijuana Kartelinin önde gelen birkaç şüpheli üyesinin yakalanmasıyla birlikte 2000'li yılların başlarındaki hâlinin bir kabuğu olmasına rağmen, grup Baja California eyaletinde önemli bir kontrolü elinde tutuyor gibi görünüyordu.
Haziran 2020'de, Sinaloa Kartelinin, Tijuana Kartelinin eski topraklarının çoğunu kontrol ettiği ve Jalisco Yeni Nesil Karteli ile bir ittifakın, aynı zamanda kartelin Tijuana Yeni Nesil Karteli (Cartel de Tijuana Nueva Generación) olarak yeniden markalaşmasıyla sonuçlandığı bildirildi. Ancak Jalisco Yeni Nesil Karteli, Tijuana Kartelinin egemenliğini ve bağımsızlığını yeniden kurmasına yardım etmek yerine Sinaloa Kartelinin yerini almayı amaçladığını gösterdiğinde bu ittifak çok çabuk dağılmıştır. Sonuç olarak, Tijuana Karteli, markalaşmasını Cartel Arellano Félix'e geri döndürdü ve Jalisco Yeni Nesil Kartelinin Baja California'daki operasyon başkanı Cabo 33'e suikast düzenlemiştir. Baja California, Jalisco Yeni Nesil Kartelinin Baja California'daki etkisini etkili bir şekilde ortadan kaldırdıktan sonra Tijuana Karteli, Tijuana plazası ve çevresinin kontrolü için Sinaloa Kartelini daha da devreye sokmuştur. El Ingeniero'nun yakında piyasaya sürülmesi ve Baja California'daki mevcut konsolidasyonların yanı sıra Rafa Caro Quintero ve Sonora plazasında, Tijuana Kartelinin yeniden yükselip hem Körfez Kartelini hem de Sinaloa Karteli ile birlikte iç çekişmelerden büyük acı çeken Juárez Kartelini geçebileceği tahmin ediliyor.
Kasım 2020'de Sinaloa Kartelinin Los Chapitos fraksiyonundan temsilcilerin Tijuana'da şimdi yeniden dirilen Tijuana Karteli ile ittifak kurmaya çalışırken görüldüğü bildirilmiştir. Ismael Zambada García'nın Tijuana'daki operasyon başkanının ayrılması ve Cabo San Lucas şubesinin yeniden entegrasyonunun ardından, Arellano Félix Örgütü'nün Tijuana'daki merkezinin kontrolünü dış etkilerden ve ayrıca Baja California'daki diğer önemli merkezlerden Mexicali'den ayrılarak geri aldığı açıktır. Rosarito, Baja California, Mexicali ve Rosarito'yu Baja California'daki bilinen son Sinaloa Karteli ileri karakolları olarak bırakıyordu, ancak bunların Sinaloa Kartelinin kontrolü altında ne kadar süre kalacakları, geleneksel olarak Arellano Félix bölgelerindeki Sinaloa Karteli operatörlerinin hızla ayrılması nedeniyle tartışmalıdır.