stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Belkıs
Eski Ahit'e göre

Saba Kraliçesi (Melikesi), İsrail Kralı Solomon'un (Süleyman Peygamber) bilgeliğini duydu ve onu sorularıyla test etmek amacıyla beraberinde baharat, altın ve değerli taşlardan müteşekkil birçok hediye ile yola çıktı (1. Krallar 10:1-13 ve 2. Tarihler 9:1-12). Kraliçe, Süleyman'ın bilgeliği ve serveti karşısında hayrete düştü ve Süleyman'ın tanrısına dua etti. Süleyman kraliçeye hediyelerle karşılık verdi ve "ne isterse alabileceğini" söyledi. Kraliçe zaten çok zengindi ve Süleyman'a hediye olarak 4,5 ton altın getirmişti (1. Krallar 10.10).
Süleyman'ın Özdeyişleri'nde Saba Kraliçesi ile Süleyman arasındaki ilişkiye dair bazı göndermeler vardır ve bunlar zaman zaman ikilinin birbirlerine âşık oldukları şeklinde yorumlanır.
Sonraki dönem Yahudi efsanelerinde

Yahudi tarihçi Josephus Antiquitiesde Saba Kraliçesi'nin öğrenmeye olan tutkusundan bahseder. Onu "Nikaule" olarak adlandırır. Muhtemelen bu ismi Herodot'un Nitocris'ine benzeterek oluşturmuştur.
Sonraki dönemlerde yazılan Targumlarda yer alan Yahudi efsanelerinde Belkıs daha öyküsel (mitolojik) bir anlatımla ifade edilmiştir. Saba Kraliçesi'nin testlerinden oluşan manilerin derlenmesi için büyük çaba sarf edilmiştir.
Saba Kraliçesi bazı öykülerde Lilith olarak adlandırılmıştır.
Günümüz Afrika kültüründe

Afrikalı ve Afrika kökenli Amerikalı akademisyenler, uzun süredir Saba Kraliçesi'nin "siyahî" kimliğinden soyutlanmaya çalışılmasından rahatsızlık duymaktadırlar. Saba Kraliçesi'nin Kitabı Mukaddes'te bahsi geçen iki siyahî kraliçeden biri olduğu düşünülmektedir. Diğer siyahî kraliçe Kandake'dir. Josephus, Saba Kraliçesi'nden "Mısır ve Habeşistan Kraliçesi" olarak bahseder. İlk papazlardan Origenes ve Jerome onu, "Siyah Afrika milletlerinin kraliçesi" olarak tanımlamışlardır. Strabon'a göre Habeşistanlılar M.Ö. 2. yüzyılda, doğu Afrika sahillerinde ve Arap sahil şeridinde de yaşamışlardır. Ayrıca Homer şöyle demiştir: "Mısır'a komşu olan Etiyopyalılar (Habeşistanlılar) ikiye ayrılır; bir kısmı Asya'da yaşar, diğerleri Libya'da (Afrika) yaşar. Aslında birbirlerinden hiçbir farkları yoktur". Birçok müslüman tarihçi eski çağlarda Arabistan'ın Habeşistan'ı da kontrol ettiğini ileri sürmüşlerdir. Aslında Etiyopya Arabistan'ın güney ucunu (bugünkü Yemen) kontrol altında bulundurmuştur. Mısır'ın güneyinde veya Afrika veya Arabistan sahil şeritlerinde yaşayan siyahi halkın tamamına Etiyopyalı denir.
İslami kaynaklarda

| Belkıs |
| --- | --- |

Saba Melikesi

Eş(ler)i: Süleyman
Dini: İslam
Saba Melikesi'nden Kur'an'da Neml Sûresi 22 - 44. ayetlerde bahsedilir.
Kur'an'da melikenin ismi geçmez ama Arap kaynaklarında "Belkıs" olarak adlandırılır. Kur'an'daki öyküsü Eski Ahit'e benzer niteliktedir.[kaynak belirtilmeli] Hüdhüd kuşu, hayvanlarla konuşabilen Süleyman Peygamber'e Saba adlı bir ülkeye gittiğini ve oradaki halkın güneşe taptıklarını söyler. Süleyman melikeye kendisine itaat etmeye davet eden bir mektup gönderir. Melike adamlarına danışır. Onlar "Biz güçlü kuvvetli kimseleriz, zorlu savaş erbabıyız; buyruk ise senindir, artık ne buyuracağını sen düşün" derler. Melike, elçileriyle Süleyman'a hediyeler gönderir. Süleyman hediyeleri önemsemez ve Allah'ın kendisine çok daha iyilerini bahşettiğini söyler.
Cinlerden biri gidip melikenin tahtını getirebileceğini belirtir. Süleyman'ın bilgili adamlarından biri de "Gözünü açıp kapamadan ben onu sana getiririm" der. Bu zatın, Süleyman'ın veziri Âsaf bin Berhiyâ veya Hızır olduğu rivayet edilir. Kimin getirdiği belirtilmez.
Melike gelince önceden getirilmiş olan tahtı bazı değişikliklere uğratılır ve kendisine gösterilir. Senin tahtın böylemi? sorusuna Melike "tıpkı aynısı" diye cevap verir. (Neml 41-42) Daha sonra Süleyman'ın camdan köşküne girince zemini su sanarak eteklerini toplar. Süleyman onun su değil billur olduğunu belirtir. Rivayete göre Süleyman Peygamber bilgisine çok güvenen melikeyi şaşırtmak için camdan zeminin altından su akıtmış ve içine balıklar koymuştur.
Melike "Rabbim! Ben gerçekten kendime yazık etmişim. Süleyman'la beraber âlemlerin Rabbi olan Allah'a teslim oldum" der ve İbrahim geleneğinden gelen tek tanrılılığı kabul eder.
Saba melikesi Belkıs Himyeri kraliçesi Belkis Bint Hedhad bint Şürahbil ile karıştırılmış  ve bu karışıklık Kur'an yorumlarına girmiştir. Miladi 330-345 yılları arasında hüküm sürmüş olan bu kraliçe ile ondan 13-14 yüzyıl önce yaşayan İsrail Kralı Süleyman arasında bir ilgi olamaz.
Bazı efsanelerde Belkıs'ın kocasının Yasir Yan'am olduğu, Belkıs'ın güneşin kız kardeşi olduğu ve babasının annesini kurtaran El Hadhad isminde bir cin olduğu söylenir. Belkıs'ın annesinin bir cin olduğu, cinlerle evlenmenin caiz olup olmadığı gibi konular birçok tefsir ve fıkıh kitabının konusu olmuştur.
Günümüz Arap kültüründe

Bazı Arap akademisyenleri Saba Melikesi'nin eski Arap kaynaklarında anlatıldığı üzere Yemen'de değil, kuzeybatı Arabistan'da olduğunu düşünmektedirler. Kuzeybatı Arabistan'da, güneyli Arap krallıklarının kurduğu ticaret kolonilerinin olduğunu belirtmektedirler. Bazı modern arkeolojik kalıntılar bu kolonilerin varlığını doğrular niteliktedir ancak Saba Melikesi Belkıs'ın oradaki varlığı ispatlanamamıştır.
Habeşistan kültüründe

Habeşistan'daki kraliyet ailesi, soylarını doğrudan Süleyman'a ve Saba Melikesi Makeda'ya dayandırmaktadırlar. Makeda isminin kökeni kesin olmamakla birlikte başlıca iki görüş ileri sürülmektedir. Bunlardan birincisi Yeni Ahit'te bahsi geçen "Candace" isimli Habeş kraliçesinin isminin zaman içerisinde bozularak bu şekle dönüştüğüdür. Diğer bir iddia, bu ismin kökeninin Makedonya'lı Büyük İskender olduğu yönündedir.
Habeş efsanesi Kebra Negastın ('the Glory of Kings'), Makeda ve onun soyundan gelenleri anlattığı ileri sürülür. Kral Süleyman'ın Makeda'yı baştan çıkarttığı, ondan bir oğlu olduğu ve bu çocuğun ilk Habeş Kralı I. Menelik olduğu söylenir. Süleyman'ın Habeşistan Kraliçesi tarafından ziyaret edildiği iddiası, M.Ö. 1. yüzyıl Yahudi tarihçilerinden Flavius Josephus tarafından da desteklenir.
Uzun yıllar boyunca modern Habeşistan halkının, İbranice konuşan güney Arabistanlıların, İbranice konuşmayan yerel Habeşistanlı halkla karışması sonucu ortaya çıktığı kabul edilmiştir. Gerçekte tarih öncesi Aksum Krallığı (Habeşistan Krallığı), 7. yüzyılda İslam'ın yükselişine kadar Yemen dâhil güney Arabistan'ı kontrol etmiştir ve Tigrinya dili, Habeşistan dili gibi bu bölgede konuşulan dillerin hepsi İbranice kökenlidir. Habeşistan ve civar bölgelerinde tarih öncesi Arap toplumlarına dair kalıntılar bulunmakla beraber henüz Saba Melikesi öyküsünü doğrular hiçbir kanıta rastlanmamıştır. Ayrıca Saba'lı göçmenlerin modern Habeş Krallığı'nın oluşumunda rol aldığına dair bir kanıta da ulaşılmamıştır.
Habeşistan'daki Saba etkileri modern yazarlar tarafından daha da fazla sorgulanmıştır. Bu etkinin sanılandan çok daha az olduğu, yüzyıl veya birkaç on yıl içerisinde kaybolduğu, muhtemelen Aksum eyaletleri veya D'mt medeniyeti ile askerî veya ticarî bir ortaklıktan öteye gitmediği iddia edilmiştir.
Hristiyan tefsirlerinde

Saba (Şeba) Kraliçesi, Matta İncil'inde "Güneyin Kraliçesi" olarak geçer (12.42). Luka İncil'inde İsa, kendisini reddeden çağdaşlarını, Saba Kraliçesi'nin ve Ninova'lıların (Musul yakınlarındaki bir Asur kenti) yargılayacağını belirtir.
Eski Ahit'teki Saba Melikesi öyküsünün tarihi ve metaforik boyutu, Hristiyan tefsirlerinde özellikle vurgulanmıştır. Saba Melikesinin hikâyesi, bir Hristiyan metaforu ve analojisi olarak kullanılır. Kraliçenin Süleyman'ı ziyareti, Kilise'nin İsa ile birleşmesi ile kıyaslanır ve metaforik bir ifadeyle Süleyman'ın 'Mesih' olduğu, Saba Melikesi'nin ise 'İsa'nın iradesine boyun eğen Yahudi halkı' olduğu belirtilir.
Saba Kraliçesi'nin saflığı ve temizliği; 'Meryem'in habercisi' ve 'Mecusilerin bebek İsa'ya getirdiği hediyeler ise (altın, buhur ve mür); Kraliçe'nin Süleyman'a götürdüğü üç hediyenin (altın, baharat ve değerli taşlar) birer yansıması' olarak tasvir edilir.
Orta Çağ'daki tasvirler

Orta Çağ sanatında Saba Melikesi'nin ziyareti, 13. yüzyıl Amiens Katedrali'nin girişindeki "Tanrı'nın Anasının Kapısı"nda resmedilmiştir. Bu eser, Mecusilerin hediyelerine gönderme yapılan kapsamlı bir tasvirdir. Strazburg, Rochester ve Canterbury gibi 12. yüzyıl katedrallerinde de kapı ve pencere süslemelerinde Saba Melike'sinden esinlenerek yapılmış elementler göze çarpmaktadır.
Rönesans tasvirleri

Boccaccio'nun "De Mulieribus Claris" (Ünlü Kadınlar Üzerine) adlı eseri Josephus'un izinden giderek Saba Melikesi'nden Nicaula ismiyle bahseder. Christine de Pizan'ın "The Book of the City of Ladies" (Hanımefendiler Şehri'nin Kitabı) bu geleneği devam ettirir. Piero della Francesca'nın 1466 yılında yaptığı Arezzo'daki Gerçek Çarmıh Efsanesi'ne dair duvar resimleri, Saba Melikesi'nin Süleyman'ı ziyareti konusunu işleyen iki panel içermektedir. Gerçek Çarmıh Efsanesi, Saba Melikesi'nin hayran kaldığı Süleyman'ın sarayının kirişleri ile İsa'nin gerildiği çarmıh arasında bir bağlantı kurmaktadır. Hieronymus Bosch'un 1510 yılında yaptığı "Mecusilerin Büyük Aşkının Üçlü Tablosu", rönesans sanatçılarının Saba Melikesi'nin ziyareti ile Mecusilerin ziyaretini karşılaştırdıkları metaforik yaklaşımın devamı niteliğindedir. Bosch, Saba Melikesi'nin ziyaretini, Mecusilerden birinin yakalığına işlemiştir.
Modern teoriler

Saba Melikesi ile Süleyman'ın görüşmesinin nedeninin din, aşk, hayranlık vs. değil, ticaret olduğuna dair bir teori ileri sürülmüştür. Zira İncil'de Süleyman'ın Ezion-Geber'de bir deniz ticaret filosu oluşturduğu söylenir. Bu teoriye göre Süleyman önceleri kendisine aracılık eden güney Arabistan'daki Saba Krallığı'nı baypas ederek Doğu Afrika'ya rutin seferler düzenlemeye niyetlenmiştir.
Popüler kültürde Saba Melikesi

Büyük Britanya'da "Eğer (bu böyle ise), ben de Saba Kraliçesi'yim" şeklinde halk arasında yaygın bir deyiş vardır. Bahsi geçen ifadeye inanılmadığını belirtir.
Yine Birleşik Krallık'ta abartılı giyinmiş ya da kendini beğenmiş birisiyle dalga geçmek amacıyla söylenen "Kim olduğunu sanıyor, Saba Kraliçesi mi?" şeklinde bir halk deyişi vardır.
Popüler kültürde Saba Melikesi > Operalar

George Frideric Handel, Solomon (Süleyman) (1749)
Charles Gounod, Reine de Saba (Saba Melikesi) (1862)
Karl Goldmark, Die Königin von Saba (Saba Melikesi) (1875)
Popüler kültürde Saba Melikesi > Baleler

Ottorino Respighi, Belkis, regina di Saba (Saba Melikesi Belkıs) (1930-31)
Popüler kültürde Saba Melikesi > Filmler

The Queen of Sheba (Saba Kraliçesi) (1921), Betty Blythe başrolde oynamıştır.
Solomon and Sheba (Süleyman ve Saba) (1959), Yul Brynner ve Gina Lollobrigida başrollerde oynamışlardır.
The Queen of Sheba Meets the Atom Man (Saba Melikesi'nin Atom Adamla Karşılaşması) (1963), yönetmen Ron Rice.
Solomon and Sheba (Süleyman ve Saba) (1995), Halle Berry başrolde oynamıştır.
Popüler kültürde Saba Melikesi > Kitaplar

American Gods (Amerikan Tanrıları) (2002), Neil Gaiman.
"Queen of Sheba and Biblical Scholarship" (Saba Melikesi ve Kutsal Kitap Akademik Uzmanlığı), Dr. Bernard Leeman, Queensland Academic Press 2005, ISBN 0-9758022-0-8
"Sheba: Through the Desert in Search of the Legendary Queen" (Saba: Çölde Efsanevi Kraliçenin Peşinde) (2001), Nicholas Clapp
The Temptation of Saint Anthony (Aziz Antonyo'nun Baştan Çıkarılması) (1874), Flaubert
İran minyatüründe Belkıs
Aksum, Tigray Bölgesi, Etiyopya'daki Dungur Harabeleri (Sheba Sarayı Kraliçesi olarak da bilinir)
Saba Kraliçesi Belkıs'ın limandan ayrılışı, Claude Lorrain
Süleyman ve Belkıs, St Oswald
Mecusilerin Büyük Aşkının Üçlü Tablosu. Hieronymus Bosch, Museo del Prado, Madrid
Betty Blythe Belkıs rolünde
Kmerler

| Toplam nüfus |
| --- | --- |
yaklaşık 18-20 milyon 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
 Kamboçya: 16 milyon
 Vietnam: 1.4 milyon
 Tayland: 1.4 milyon
 ABD: 330.000
Diller
Kmerce, Vietnamca, Kuzey Kmerce, Tayca
Din
Budizm (Theravada)
Kmerler (Kmerce: ), Güneydoğu Asya'da yaşayan halk topluluğu. Günümüzde Kamboçya nüfusunun yaklaşık %95'ini oluştururlar.
Geçmişleri ve şimdiki yaşamları

Kmerler, MonKhmer dil ailesinden Kmer dilini konuşurlar. Günümüzde yaşadıkları bölgelere, ataları çok eski tarihlerde kuzeyden ya da batıdan göç etmişlerdir, VI.-XV. yüzyılları arasında Khmer İmparatorluğu'nu kurup, görkemli bir mimarlık geliştirmişlerdir. Genellikle pirinç tarımıyla uğraşır, bambu ve saman çatılı kulübelerden oluşan evlerde yaşarlar. Theravada Budacılığına bağlı olmakla birlikte, ruhsal güçlere ve cinlere ilişkin Budizm öncesi inançların çeşitli yönlerini de korumuşlardır.
Antik Yunan ve Roma edebiyatı eserler listesi
MÖ 1000-501

8. yüzyılın ikinci yarısı: Homeros - İlyada
En geç 700 civarı: Homeros - Odysseia
700 civarı: Hesiodos - Theogoni
700 civarı: Hesiodos - İşler ve Günler
7. yüzyılın ikinci yarısı: Alkman - Koro Şiirleri
MÖ 6. yüzyıl: Sappho - Şiirler
6. yüzyıl: Alkaios - Şarkılar
6. yüzyıl: Anakreon - İlahiler
6. yüzyıl: Anakreon - Elegiler
6. yüzyıl: Anakreon - Epigramlar
550 civarı: Aisopos - Fabllar
540-550 civarı: Theognis - Şiirler
MÖ 500 - 1 > MÖ 500 - 400

500 civarı: Herakleitos - Doğa Üzerine
500 civarı: Pindaros - Zafer Şarkıları
500 civarı: Pindaros - Dithyramblar
500 civarı: Pindaros - İlahiler
5. yüzyılın ilk yarısı: Bakkhylides - İlahiler
5. yüzyılın ilk yarısı: Bakkhylides - Zafer Şarkıları
472: Aischylos - Persler
467: Aiskhylos - Thebai'ye Karşı Yediler
458: Aiskhylos - Orestie
5. yüzyıl ortası: Herodotos - Tarih
442 civarı: Sophokles - Antigone
438: Euripides - Alkestis
431: Euripides - Medler
428: Euripides - Truvalılar
414: Aristophanes - Kuşlar
413 civarı: Euripides - Elektra
412 civarı: Euripides - Iphigeneia Tauris'te
411: Aristophanes - Lysistrata
409: Sophokles - Philoktet
405: Euripides - Iphigeneia Aulis'te
405: Euripides - Bacchae
405: Aristophanes - Kurbağalar
401: Sophokles - Oidipus Kolonos'ta
Euripides - Helene
Euripides - Hekabe
Euripides - Medela
Euripides - Fenikeli Kadınlar
MÖ 500 - 1 > MÖ 400 - 300

390-370 arası: Ksenophon - Anabasis
387-367 arası: Platon - Devlet
387-367 arası: Platon - Phaidon
387-367 arası: Platon - Şölen
335-323 arası: Aristoteles - Politika
335-323 arası: Aristoteles - Poetika
MÖ 500 - 1 > MÖ 300 - 200

MÖ 4. yüzyıl sonu: Theophrast - Karakterler
300-290 arası: Menander - Karar Mahkemesi
MÖ 500 - 1 > MÖ 200 - 100

3. yüzyılın ilk yarısı: Kallimachos - Aitia
3. yüzyıl ortası: Rodoslu Apollonius - Argonotlar
3. ya da 2. yüzyıl: Plautus - Amphitryon
3. ya da 2. yüzyıl: Plautus - İkizler
3. ya da 2. yüzyıl: Plautus - Övüngen Asker
3. ya da 2. yüzyıl: Plautus - Tüccar
169'dan önce: Ennius - Yıllıklar
168 civarı: Cato - Origines
166: Terentius - Andros Masalı
165: Terentius - Kaynana
163: Terentius - Kendine Acı Veren Adam
161: Terentius - Eunuch
160: Terentius - Kardeşler
154 civarı: Cato - Tarım üzerine
MÖ 500 - 1 > MÖ 100 - MÖ 1

80 civarı: Meleagros - Meleagların Çelenki
55'ten önce: Lucretius - Şeylerin Doğası
55: Cicero - Hatip Üzerine
54'ten önce: Catullus - Şiirler
54-51 arası: Cicero - Devlet Üzerine
52-51: Caesar - Galya Savaşı
45: Cicero - Tusculum Konuşmaları
45-44: Cicero - Yaşlılık Üzerine
44: Cicero - Zorunluluklar Üzerine
42-39 arası: Vergilius - Çoban Şiirleri
40 civarı: Sallust - Catilina Komplosu
35-15 arası: Horatius - Epistelea
35-15 arası: Horatius - Satirler
30-13 arası: Horatius - Şarkılar
30-11 arası: Vergilius - Aeneis
29-15 arası: Tibull - Elegiler
14: Horatius - Şiir Sanatı
1: Ovidius - Aşk Sanatı
MS 1-99

1. yüzyıl: Seneca - Trajediler
10 civarı: Ovidius - Dönüşümler
62'den itibaren: Seneca - Lucilius'a Ahlaki Mektuplar
62-63'ten itibaren: Lukan - Pharsalia
66'dan önce: Petronius - Trimalchio Şöleni
75-79 arası: Flavius Josephus - Yahudi Savaşı Üzerine
80-84 arası: Flavius Josephus - Yahudi Eski Çağları
80-101 arası: Martial - Epigramlar
92 civarı: Statius - Thebais
92-96 arası: Statius - Silvae
98 civarı: Tacitus - Germania
MS 100-199

105-115 arası: Plutarkhos - Büyük Yunanlar ve Romalılar
109 civarı: Tacitus - Tarihler
110'dan itibaren: Decimus Iunius Iuvenalis - Yergiler
112'den itibaren: Tacitus - Yıllıklar
170-180 civarı: Marcus Aurelius - İç Gözlemler
175'ten sonra: Apuleius - Altın Eşek (Dönüşümler)
197: Tertullian - Hıristiyanlığın Savunulması
2. ya da 3. yüzyıl: Longos - Daphnis ve Chloe
2. yüzyılın ikinci yarısı: Lukianos - Hetaerae Diyalogları
MS 200-299

210-213 arası: Tertullian - Ruh Üzerine
232-250 arası: Heliodor - Etiyopya Öyküleri
Termessos

| --- | --- |
Grekçe: Τερμησσός, romanize: Termēssós)
Termessos ören yeri
TermessosTurkey haritasındaki konumu.
Diğer adı: Termessos Major (Τερμησσός ἡ μείζων)
Konum: Korkuteli Antalya,  Türkiye
Bölge: Pisidya
Tür: Yerleşim yeri
Tarihçe
Kurucu: Luviler-Solym
Kuruluş: MÖ 7. yüzyıl
Devir(ler): Antik Çağ, İlk Çağ, Orta Çağ
Kültür(ler): Helenistik Dönem, Arkaik Yunanistan
İlgili kişi(ler): Hadrianus, II. Attalos,
Olay(lar): Alketas’ın mezarı (İ.Ö. 319)
Sit ayrıntıları
Buluntu(lar): Agora, akropolis, tiyatro, tapınaklar, Hadrian propylonu tapınağı, asağı sur duvarları, batı stoa, dorik stoa, Bouleuterion, nişli tapınak, sütunlu  galeri, osbaras stoa, yukarı gymnasion, Heroon kompleksi, tapınak terası, lahit mezarlar
Kazı tarihleri: 1884- 2015
Durum: Restore
Kamusal erişim: Açık
Mimari
Mimari biçim: Dor düzeni
 Antik Çağ’da, Pampylia-Milyas-Pamphylia-Pisidia-Phrygia bağlantılarını sağlayan önemli yollar
Termessos (Grekçe: Τερμησσός, romanize: Termēssós) ya da Termessos Major (Τερμησσός ἡ μείζων), Türkiye’nin en iyi korunmuş antik şehirlerindendir. Antalya’nın 30 kilometre kuzeybatısında, Korkuteli yolu üzerinde yer alır. Deniz seviyesinden ortalama 1.150 metre yükseklikte, Güllük Dağı’nın güneybatısında doğal bir platform üzerine kurulmuştur. Birçok vahşi bitkinin arasında saklanmış ve sık çam ormanlarıyla sınırlanmıştır. Termessos’un, huzur veren ve el değmemiş görünümüyle diğer antik şehirlerden daha farklı ve etkileyici bir havası vardır. Doğal ve tarihi zenginliklerinden ötürü, şehir kendi adını taşıyan millî park kapsamına alınmıştır.
Termessos ismindeki çift “s”, şehrin Anadolu insanları tarafında kurulduğuna dair dilbilimsel bir kanıt sağlar. Strabon'a göre, Pisidia halkı olan Termessos sakinleri kendilerini Solymi olarak çağırırlardı. Yaşadıkları dağa da verilen bu isim, sonraki yıllarda Zeus'la özdeşleştirilen ve burada da Zeus Solymeus kültünün yükselmesine sebep olan Anadolu tanrılarından Solymos'tan gelmektedir. Termessos sikkelerinde genelde bu tanrı vardır ve sikkelere adını verilmiştir.
Günümüz > Kente yaklaşırken

Ana yoldan, şehre doğru dik bir yol çıkar. Bu yoldan, Termessosluların "Kral Caddesi" olarak adlandırdığı antik yolun kıvrıldığı ünlü Yenice geçidi ile Helenistik dönem sur duvarları, sarnıçlar ve diğer birçok kalıntı görülebilir. MS 2. yüzyılda Termessos halkının katkılarıyla inşa edilen Kral Caddesi, yukarıdaki şehir surlarından geçer ve dümdüz şehir merkezine kadar uzanır. Şehir kapısının doğusundaki surlarda, zarla fal bakma ile ilgili son derece ilginç yazıtlar bulunmaktadır. Roma İmparatorluğu tarihi boyunca, bu tür inançlar -büyücülük, sihir ve batıl inançlar- yaygındı. Termessoslular muhtemelen falcılığa çok ilgiliydi. Bu tür yazıtlar genellikle dört ila beş satır uzunluğundadır ve zarlarla atılacak sayıları, kehanet için istenen tanrının adını ve o tanrının öğütlerinde verilen tahminin niteliğini içerir.
Günümüz > Ana meydan

Termessos şehrinin, başlıca resmi binalarının bulunduğu kısmı, iç surların biraz ötesindeki düz bir alanda yer almaktadır. Bu yapıların en dikkat çekici olanı, çok özel mimari özelliklere sahip olan agoradır. Bu açık hava pazar yerinin zemin katı taş bloklar üzerine yükseltilmiştir ve kuzeybatısında beş büyük sarnıç oyulmuştur. Agora üç taraftan stoalarla çevrilidir. Kuzeybatıdaki iki katlı stoada bulunan yazıta göre, bu stoa, dostluğunun bir kanıtı olarak Bergama kralı II. Attalos (MÖ 159-138 hükümdarlığı) tarafından Termessos'a hediye edilmiştir. Kuzeydoğu stoasına gelince, muhtemelen Attalos stoasının taklidi olarak Osbaras adında zengin bir Termessoslu tarafından inşa edilmiştir. Agoranın kuzeydoğusunda bulunan kalıntılar muhtemelen gymnasiuma aittir, ancak tüm ağaçların arasında bunları ayırt etmek zordur. İki katlı bina, tonozlu odalarla çevrili bir iç avludan oluşuyordu. Dış cephe, nişler ve Dor düzenine ait diğer süslemelerle dekore edilmiştir. Bu yapı MS 1. yüzyıldan kalmadır.
Termessos yukarı şehir duvarı
Termessos yukarı şehir duvarı
Termessos panoraması
Termessos yukarı şehir duvarı
Termessos Gymnasium
Termessos Gymnasium
Termessos Gymnasium
Günümüz > Tiyatro

Agoranın hemen doğusunda tiyatro yer alır. Pamfilya ovasına bakan bir manzaraya hakim olan bu yapı, şüphesiz tüm Termessos ovasındaki en göz alıcı yapıdır. Helenistik dönem tiyatro planını koruyan Roma tiyatrosunun özelliklerini en net şekilde sergiler. Helenistik cavea veya yarım daire şeklindeki oturma alanı, bir diazoma ile ikiye bölünmüştür. Diazomanın üzerinde sekiz sıra oturma yeri yükselir, altında ise on altı sıra bulunur ve bu da yaklaşık 4-5.000 seyirci kapasitesine olanak tanır. Büyük kemerli bir giriş yolu, caveayı agora ile birbirine bağlar. Güney paradosu Roma döneminde tonozlu olup, kuzeydeki orijinal açık hava halini korumuştur. Sahne binası, MS 2. yüzyıla özgü özellikler sergiler. Arkasında uzun dar bir oda vardır. Bu, zengin bir şekilde süslenmiş cephe veya scaenae fronsu delen beş kapı ile oyunun gerçekleştiği podyum ile bağlantılıdır. Sahnenin altında, vahşi hayvanların orkestraya dövüş için götürülmeden önce tutulduğu beş küçük oda bulunur.
Diğer klasik şehirlerde olduğu gibi, tiyatrodan yaklaşık 100 metre uzaklıkta bir odeon bulunur. Küçük bir tiyatroya benzeyen bu yapı, MÖ 1. yüzyıla tarihlenmektedir. Çatı seviyesine kadar iyi korunmuştur ve en iyi kalitede kesme taş işçiliğini sergiler. Üst kat Dor düzeninde süslenmiştir ve kare kesilmiş taş bloklarla sıralanmıştır, alt kat ise süslenmemiş ve iki kapı ile delinmiştir. Yapının başlangıçta doğu ve batı duvarlarındaki on bir büyük pencereden ışık aldığı için çatılı olduğu kesindir. 25 metreyi kapsayan bu çatının nasıl barındırıldığı henüz belirlenmemiştir. İç kısım şu anda toprak ve molozla dolu olduğundan, binanın oturma düzenini veya kapasitesini ölçmek mümkün değildir. Oturma kapasitesi muhtemelen 600-700'den fazla değildi. Molozların arasında renkli mermer parçaları ortaya çıkarılmıştır ve bu da iç duvarların mozaiklerle dekore edilmiş olabileceği ihtimalini ortaya çıkarmaktadır. Bu zarif binanın bouleuterion veya konsey odası olarak hizmet etmiş olması da mümkündür.
Termettos Tiyatrosu Panoraması
Termettos Tiyatrosu
Termessos Odeonu
Termessos Odeonu
Termessos Bilinmeyen yapı
Termessos Sütunlu Yol