stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Aleko Paşa
Hayatı

Aleko Paşa 1822 yılında İstanbul'da doğdu. Bulgar asıllı Osmanlı devlet adamı İstefanaki Bey'in oğluydu. Fener Rum Erkek Lisesi'nde öğrenim gördü. Daha sonra Almanya'ya giderek hukuk eğitimi aldı. Osmanlı Devleti'nin çeşitli kademelerinde görevler yaptı.
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşını Osmanlıların kaybetmesi üzerine 13 Temmuz 1878 tarihinde imzalanan Berlin Antlaşması'yla Bulgarların kendi kendilerini yönettiği Filibe merkezli özerk bir Şarki Rumeli Vilayetinin kurulmasına karar verildi. Aleko Paşa bu bölgenin valiliğine getirildi. 29 Nisan 1879'da Rus Çarı II. Aleksandır yeğeni I. Aleksandır'ın Bulgar Knezliğine getirilmesini önerdi. Bulgar Millet Meclisi I. Aleksandır'ın seçimini onayladı. 1886 yılında I. Aleksandır'ın tahttan indirilmesi üzerine Aleko Paşa'nın Bulgar Knezi olması düşünüldü ama bu durum gerçekleşmedi. Aleko Paşa 1910 yılında Paris'te öldü.
Subaşı, Yenişehir

| Subaşı |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Bursa
Koordinatlar: 40°13′44″N 29°38′53″E﻿ / ﻿40.229°K 29.648°D﻿ / 40.229; 29.648
Ülke:  Türkiye
İl: Bursa
İlçe: Yenişehir
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 950
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0224
İl plaka kodu: 16
Posta kodu: 16900
Resmî site 
Subaşı, Bursa ilinin Yenişehir ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

Köy, hemen yanı başından geçen akarsuyun tehlikelerinden kurtulmak, verimli olan üretimi daha iyi değerlendirmek ve küçük bir dağın eteğinde bulunan içme suyuna kavuşmak amacıyla suyun çıktığı “Kayaaltı” mevkiine taşınmış ve burayı yerleşim yeri olarak benimsemişlerdir. Suyun başına yerleştikleri için mahallenin adı Subaşı Köyü olarak isimlendirilmiştir.[kaynak belirtilmeli]
Coğrafya

Bursa il merkezine 55 km, Yenişehir ilçesine 5 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 
2000: 950    
1997: -
| g t Yenişehir mahalleleri |
| --- | --- |
 Afşar  Akbıyık  Akçapınar  Akdere  Alaylı  Ayaz  Aydoğdu  Barcın  Beypınar  Burcun  Cihadiye  Çamönü  Çardak  Çayır  Çayırlı  Çelebi  Çeltikçi  Çiçeközü  Demirboğa  Dereköy  Ebeköy  Eğerce  Fethiye  Gökçesu  Gündoğan  Günece  Hayriye  Hıdırbali  İncirli  Karaamca  Karabahadır  Karacaahmet  Karacaali  Karaköy  Karasıl  Kavaklı  Kıblepınar  Kızılhisar  Kızılköy  Kirazlıyayla  Koyunhisar  Kozdere  Köprühisar  Kurtuluş  Mahmudiye  Marmaracık  Mecidiye  Menteşe  Orhaniye  Osmaniye  Papatya  Paşayayla  Reşadiye  Selimiye  Söylemiş  Subaşı  Süleymaniye  Tabakhane  Terziler  Toprakdere  Toprakocak  Ulucami  Yarhisar  Yazılı  Yenigün  Yeniköy  Yenimahalle  Yıldırım  Yılmaz  Yolören  Yüzüncüyıl 
1 2  "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024. Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
Hızır İlyas, Sur

| Hızır İlyas |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Diyarbakır ilinin Türkiye'deki konumu
Hızır İlyasHızır İlyas'ın Diyarbakır'daki konumu
Koordinatlar: 37°52′16″N 40°25′09″E﻿ / ﻿37.8711°K 40.4192°D﻿ / 37.8711; 40.4192
Ülke:  Türkiye
İl: Diyarbakır
İlçe: Sur
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2019): 102
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 412
İl plaka kodu: 21
Posta kodu: 21200
Hızır İlyas, Diyarbakır ilinin Sur ilçesine bağlı bir mahalledir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 102 |  |
| 2018 | 98 |  |
| 2017 | 99 |  |
| 2016 | 113 |  |
| 2015 | 112 |  |
| 2014 | 117 |  |
| 2013 | 106 |  |
| 2012 | 134 |  |
| 2011 | 148 |  |
| 2010 | 154 |  |
| 2009 | 161 |  |
| 2008 | 169 |  |
| 2007 | 121 |  |
Hayko (1973 doğumlu şarkıcı)

| Hayko |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Doğum: Hayk Hakopyan 25 Ağustos 1973(1973-08-25) Erivan, SSCB
Ölüm: 29 Eylül 2021 (48 yaşında) Erivan, Ermenistan
Tarzlar: Pop müzik
Meslekler: Şarkıcı, Söz yazarı, Besteci
Çalgılar: Piyano
Etkin yıllar: 1996-günümüz
Resmî site: hayko.am

Hayk Hakobyan ya da bilinen adıyla Hayko (Ermeni: Հայկ Հակոբյան, 25 Ağustos 1973, Erivan - 29 Eylül 2021, Erivan), Ermeni şarkıcı, söz yazarı ve bestecidir. 2007 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Ermenistan'ı "Anytime You Need" adlı şarkıyla temsil ederek sekizinci olmuştur. Hayko, 29 Eylül 2021'de COVID-19 nedeniyle doğum yeri Erivan, Ermenistan'da 48 yaşında öldü.
John Newlands (kimyager)

| John Newlands |
| --- | --- |

Doğum: 28 Kasım 1837 Lambeth, Londra, İngiltere
Ölüm: 21 Temmuz 1898 (60 yaşında) Lower Clapton, Middlesex, İngiltere
Eğitim: Royal College of Chemistry
Ödüller: Davy Madalyası

Kariyeri
Dalı: Analitik kimya
 

John Alexander Reina Newlands, (d. 26 Kasım 1837 - ö. 29 Haziran 1898) periyodik cetvelin geliştirilmesinde çalışmış bir İngiliz kimyagerdir.
Biyografi

Newlands, Londra'da doğmuştur. Babası İskoç Presbiteryen papazı, annesi ise İtalyandır. Babası tarafından evde eğitim almış ve okumak için Kraliyet Kimya Koleji (Royal College of Chemistry)'ne gitmiştir. Sosyal reform ile ilgilenmiş ve Giuseppe Garibaldi'ye 1860'ta gönüllü olarak İtalya'yı birleştirme seferine hizmet etmiştir. Londra'ya 1864'te geri döndüğünde analitik kimya alanında pratik yapmış, 1868'de ise James Duncan'ın şeker rafinerisinde kimya şefi olmuştur, orada işlem sayıları hakkında fikir öne sürmüştür. Ardından rafineriden ayrılarak kardeşi Benjamin ile analitik hakkında çalışmaya devam etmiştir.
Newlands atomları kütlelerine göre sıralayan ilk kişidir. 1865'te "Oktav kanunu" isimli çalışmasını yayınlamıştır. Tabloda kendini takip eden sekiz elementin davranışlarını sergileyen bir element Oktav kanununa uyar. Newlands bilinen tüm elementleri yedi gruba ayırmıştır.
Oktav Kanunu önce kabul edilmemiş fakat Dmitri Mendeleyev ve Julius Lothar Meyer'in çalışmaları ile kabul görmüştür.
John Newlands 29 Haziran 1898'de Lower Clapton'da bulunan kendi evinde ölmüş, Batı Norwood Mezarlığı'na gömülmüştür. Çalışmalarını kardeşi Benjamin devam ettirmiştir.
Lütfiye, Kestel

| Lütfiye |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Mahalleden bir görünüm
Koordinatlar: 40°08′24″N 29°19′01″E﻿ / ﻿40.14°K 29.317°D﻿ / 40.14; 29.317
Ülke:  Türkiye
İl: Bursa
İlçe: Kestel
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2020): 263
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0224
İl plaka kodu: 16
Posta kodu: 16450
Resmî site 
Lütfiye, Bursa ilinin Kestel ilçesine bağlı bir mahalledir.
1877 Osmanlı - Rus savası yani 93 harbinde Bulgaristan'ın İslimye Kasabası Çamdere mahallesinden anavatana gelmişlerdir. 13 yıl çeşitli yerlerde kaldıktan sonra Maşadalan mevkii denilen, güzel yere gelerek Maşadalan mahallesini kurmuşlardır. Daha sonraları mahallenin adı Lütfiye olarak değiştirilmiştir. Güzel bir görünüşe sahip olan Lütfiye Köyü doğal güzellikleri, tatlı suları ile bilinmektedir. Toprağının verimine göre meyve ve sebze yetiştiren Lütfiye Köyü halkı son zamanlarda ahududu, böğürtlen, çilek, şeftali ve armut üretiminde önemli gelişme sağlamıştır. Köylünün kurmuş olduğu kalkınma koopkooperatifi ile ürünlerini kalite standartlarında pazarlamaktadırlar. Mahallenin kurulduğu yıldan beri her yıl hasat sonunda köylülerin yapmış olduğu para, hayvan ve erzak yardımıyla mahallede Emir Dede pilav günü düzenlenmektedir. 100 yılı geçkin bir süredir yapılan pilav günü gelen misafirler ile beraber, Kur'an ve mevlüt okunarak, ilahi ve dualarla kutlanmaktadır. Osmanlı komutanlarından olduğu rivayet edilen Emir Dede hayrına yapılan bu gün kaynaşmayı, bütünleşmeyi sağlamaktadır.
Coğrafya

Bursa il merkezine 30 km, Kestel ilçesine 18 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2020: 263
2019: 268
2018: 376
2017: 193
2016: 206
2015: 212
2014: 227
2013: 428
2012: 169
2011: 190
2010: 193
2009: 206
2008: 218
2007: 250
2000: 733    
1997: 608
İlayda Alişan

| İlayda Alişan |
| --- | --- |
Doğum: 26 Şubat 1996 (29 yaşında) İstanbul, Türkiye
Eğitim: İstanbul Bilgi Üniversitesi Moda Tasarım Bölümü
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2011-günümüz
Tanınma nedeni: Çukur - Akşın Koçovalı
Boy: 1,6 m (5 ft 3 in)
Kilo: 48 kilogram 
Ebeveyn(ler): Remzi Alişan (babası)
Akraba(lar): Gülşah Çomoğlu (Kuzeni)
Ödüller: 46. Pantene Altın Kelebek Ödülleri Pantene Yıldızı Parlayanlar Ödülü (2019)   Tüm Liste

İlayda Alişan (d. 26 Şubat 1996, İstanbul), Türk oyuncu.
Hayatı > İlk yılları ve eğitim hayatı

26 Şubat 1996 tarihinde İstanbul'da doğdu.  Anne tarafından Erzincanlı, baba tarafından Trabzonludur. Behçet Kemal Çağlar Anadolu Lisesi'nde eğitimini tamamladıktan sonra İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde Moda Tasarım okumuştur. Hayatının dönüm noktası olarak babasının arkadaşının habersiz bir şekilde kendisini ajansına kayıt etmesi ile birlikte küçük yaşlardan itibaren sektöre giriş yapmıştır.
Hayatı > Kariyeri

Oyunculuk hayatına reklam filmlerinde oynayarak başladı, Nestle, Coco Cola, Ülker, Akbank, Eti gibi birçok markanın reklam filminde oynadı. İlk olarak, 2011 yılında Kanal D'de yayımlanmaya başlayan daha sonra Star TV'de devam eden, başrollerinde Gülcan Arslan, Çetin Tekindor ve Bülent İnal gibi oyuncuların bulunduğu Bir Çocuk Sevdim dizisinde "Merve" karakteriyle rol aldı. Kariyerine TRT 1'de yayımlanan Gönül Hırsızı ile devam etmiş, ardından Ayça Bingöl, Evrim Alasya ve Ekin Koç'la birlikte Benim Adım Gültepe'de "Nurten" karakteriyle dikkat çekmeye başlamıştır. Kariyerine 2015 yılında yayımlanan Songül Öden ve Mert Fırat'ın başrollerinde yer aldığı Serçe Sarayı adlı dizide "Sinem" karakteri ile devam etmiştir. Ardından Ay Yapım imzalı Bana Sevmeyi Anlat dizisinde Eylül, Rüya dizisinde canlandırdığı "Cemre" karakterine hayat vermiştir. Kendisinin daha büyük bir kitleye ulaştıran, başrollerinde usta oyuncu Perihan Savaş, Ercan Kesal, Aras Bulut İynemli ve Rıza Kocaoğlu gibi önemli isimlerin bulunduğu Ay Yapım'ın fenomen dizilerinden Çukur ile içinde bulunduğu set ortamını bir okul olarak tanımlamıştır. Dizinin ikinci sezonunda "Akşın Koçovalı"" karakteriyle gösterdiği oyunculuk takdir topladı. Çukur'dan sonra Netflix'in ilk Türk orijinal dizisi olan Hakan: Muhafız'da "Aylin Erman" karakterine hayat vererek ününü yurtdışına taşıdı. 2019-2020 yılları arasında TRT 1'de yayımlanan, Erdal Özyağcılar ve Erkan Avcı gibi başarılı oyuncularla beraber Şampiyon  adlı dizinin kadrosuna katıldı. 2021 yılında dijital içerik platformu olan GAİN'in orijinal dizisi Terapist'te Özlem Narin karakterini canlandırdı. 2021 yılında FOX'ta yayımlanan Masumiyet dizisinde Ela Yüksel karakterini canlandırdı. Daha sonra, aynı yıl TV8'de yayımlanan Kırmızı Oda dizisinin kadrosuna katılmıştır. 2022 yılında Kanal D'de yayımlanan  Seversin adlı dizinin başrolünde yer aldı. Son olarak ise, 2023-2024 yılları arasında atv'de yayımlanan Ateş Kuşları dizisinin başrolünde yer almıştır. Dizi, 10 Mayıs 2024 tarihinde yayımlanan 54. bölümüyle final yaparak sona ermiştir.
Filmografisi

| Televizyon> Yıl | Televizyon> Yapım | Televizyon> Rol | Televizyon> Oyunculuk türü | Televizyon> Kanal |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2011-2012 | Bir Çocuk Sevdim | Merve | Yardımcı oyuncu | Kanal D  / Star TV |
| 2013 | Gönül Hırsızı | Harika | Yardımcı oyuncu | TRT 1 |
| 2014 | Benim Adım Gültepe | Nurten | Yardımcı oyuncu | Kanal D |
| 2015 | Serçe Sarayı | Sinem | Yardımcı oyuncu | Star TV |
| 2016-2017 | Bana Sevmeyi Anlat | Eylül Eren | Yardımcı oyuncu | FOX |
| 2017 | Rüya | Cemre Büküm | Yardımcı oyuncu | Show TV |
| 2017-2019  / 2021 | Çukur | Akşın Koçovalı | Yardımcı oyuncu | Show TV |
| 2019-2020 | Şampiyon | Neslihan Günaltay | Yardımcı oyuncu | TRT 1 |
| 2021 | Masumiyet | Ela Yüksel | Başrol oyuncusu | FOX |
| 2021 | Kırmızı Oda | Süveyda | Konuk oyuncu | TV8 |
| 2021 | O Ses Türkiye Yılbaşı Özel | Kendisi | Konuk | TV8 |
| 2022 | Seversin | Asya Çelikbaş | Başrol oyuncusu | Kanal D |
| 2023-2024 | Ateş Kuşları | Gülayşe Ateş  / Lara Eyüboğlu | Başrol oyuncusu | atv |
| 2025-günümüz | Piyasa | Münevver Çetin | Başrol oyuncusu | Kanal D |
İnternet dizi ve filmleri
| Yıl | Yapım | Rol | Oyunculuk türü | Platform |
| 2019-2020 | Hakan: Muhafız | Aylin Erman | Yardımcı oyuncu | Netflix |
| 2021 | Terapist | Özlem Narin | Başrol oyuncusu | GAİN |
| 2023 | İyi Adamın 10 Günü | Fatoş | Başrol oyuncusu | Netflix |
| 2023 | Kötü Adamın 10 Günü | Fatoş | Konuk oyuncu | Netflix |
| Yakında | Ölüm Kime Yakışır |  | Başrol oyuncusu | Turkcell TV+ |
Kaynak:
| Oyun> Yıl | Oyun> Yapım | Oyun> Rol | Oyun> Kaynak | Oyun> Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2022 | Valorant | Fade |  | Oyun karakteri |
Reklamlar

| Yıl | Marka | Ürün | Kaynak |
| --- | --- | --- | --- |
| 2018 | Browni | Eti Browni Gold Daha Soslu |  |
| 2020 | Pantene | Pantene X İlayda Alişan / Pantene Altın Kelebek |  |
| 2022 | Oriflame | "İlayda Alişan X Oriflame |  |
Ödüller ve adaylıkları

| Yıl | Ödül töreni | Kategori | Kaynak | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2019 | Karadeniz Teknik Üniversitesi Medya Ödülleri | Yılın Yükselen Kadın Oyuncusu |  | Aday gösterildi |
| 2019 | Türkiye Gençlik Ödülleri 1 Nisan 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. | En İyi Yardımcı Kadın Dizi Oyuncusu |  | Aday gösterildi |
| 2019 | Inflow Awards 22 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. | En İyi Influencer & Marka İş Birliği: "Okula Devam" | 22 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. | Kazandı |
| 2019 | 46. Altın Kelebek Ödülleri | Pantene Yıldızı Parlayanlar | 17 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. | Kazandı |
| 2022 | 8. Altın 61 Proje Ödülleri | Yılın En İyi Romantik Komedi Dizisi Kadın Oyuncusu |  | Kazandı |
| 2022 | 48. Altın Kelebek Ödülleri | En İyi Romantik Komedi Dizisi Kadın Oyuncu |  | Kazandı |
Ali Saip Ursavaş

| Ali Saip Ursavaş  1324 (1908) Sv> -756 |
| --- | --- |

Lakabı: "Urfa Kahramanı"
Doğum: 1887 Revandiz, Kerkük, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 26 Eylül 1939 (52 yaşında) Adana, Türkiye
Bağlılığı:  Osmanlı (1908-1919)   Türkiye (1919-1926)
Branşı:  Osmanlı ordusu  Türk Kara Kuvvetleri
Hizmet yılları: 1908-1926
Rütbesi:  Binbaşı
Komutası: Deyrizor Jandarma Alayı Seyyar Müfrezesi, Kars Jandarma Komutanlığı, Kozan Jandarma Komutanlığı, Urfa Jandarma Komutanlığı, Kuvâ-yi Milliye Urfa Bölgesi Komutanı, Konya İstiklâl Mahkemesi üyesi, İsyan Bölgesi İstiklâl Mahkemesi Başkanı
Çatışma/savaşları: Trablusgarp Savaşı   Balkan Savaşları   I. Dünya Savaşı   Türk Kurtuluş Savaşı
Ödülleri: 
Sonraki işi: Milletvekili

Ali Saip Ursavaş (1887, Revandiz, Kerkük - 26 Eylül 1939, Adana), Türk asker ve siyasetçi.
13 Kasım 1905'te girdiği Mekteb-i Harbiye’yi 1 Eylül 1908 yılında teğmen rütbesiyle bitirdi ve Bağdat’taki 6. Ordu komutasına atandı. Trablusgarp Savaşı ve I. Dünya Savaşı'na katıldı. Mondros Mütarekesi'nin ardından Anadolu'nun işgali başlayınca Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde "Namık" takma adıyla Kuvâ-yi Milliye'ye katıldı. Urfa'daki Fransız işgali sırasında Mustafa Kemal Paşa'nın emriyle Urfa Savunması'nı örgütledi. 23 Nisan 1920'de açılan TBMM'ye Urfa milletvekili olarak girdi. Aralık 1920'de Urfa Kuvâ-yi Milliye Komutanı olarak bölgedeki aşiret reislerini Fransız işgaline karşı topladı. Urfa'nın kurtarılmasında gösterdiği üstün hizmetlerden ötürü Kırmızı-Yeşil şeritli İstiklâl Madalyası ile taltif edildi. 24 Şubat 1924'te binbaşı rütbesine yükseldi.
Konya İstiklâl Mahkemesi ve İsyan Bölgesi İstiklâl Mahkemesi Başkanı olarak görev yaptı. 28 Şubat 1926 tarihinde Binbaşı rütbesiyle ordudan emekli oldu. Daha sonra II. Dönem Kozan, III., IV., V. ve VI. Dönem Urfa Milletvekilliği yaptı. 1924 yılında meclis koridorlarında Necati Çiller'e saldırmasıyla gündeme gelmiştir. Ahali Cumhuriyet Fırkası'nı kuran Abdülkadir Kemali'yi tehdit ettiği bilinir.
1934 yılında Soyadı Kanunu çıktığında, Mustafa Kemal Atatürk tarafından "Ursavaş" soyadı verildi. Atatürk'e karşı suikast girişimine adı karıştıysa da, suçsuz bulundu. Hasan Rıza Soyak anılarında Atatürk'ün bu olaydan sonra Ali Saip'le görüşmeyi kestiğini yazar. 26 Eylül 1939 tarihinde Adana'da öldü. Tarihçi Cezmi Yurtsever, Ursavaş'ın cenazesine kimsenin sahip çıkmadığını ve dere kenarına atıldığını yazar. Evli ve dört çocuk babasıydı.
Eserleri

Kilikya Faciaları ve Urfa Kurtuluş Mücadeleleri, Ankara
Günalan, Kocaköy

| Günalan |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Diyarbakır
Koordinatlar: 38°11′28″N 40°34′01″E﻿ / ﻿38.191°K 40.567°D﻿ / 38.191; 40.567
Ülke:  Türkiye
İl: Diyarbakır
İlçe: Kocaköy
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 229
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0412
İl plaka kodu: 21
Posta kodu: 21450
Resmî site 
Günalan, Diyarbakır ilinin Kocaköy ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya

Diyarbakır iline 55 km, Kocaköy ilçesine 13 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 
2000: 229    
1997: 323
Türkiye ekonomik krizi (2018-günümüz)

Bazı Avrupa ülkelerinin net hükümet borçları (GSYİH'lerine oranla yüzdelik)
Türkiye ekonomik krizi, Türkiye'de devam eden ve finansal bulaşma etkisiyle uluslararası yansımaları olan bir ekonomik krizdir.
Kriz, ilk olarak 2018 yılında doların hızlı artışı ile başladı ve bu dalgalanma 2023 yılına kadar devam etti. Ülkede 2018 yılında yüzde 20,3 olan enflasyon 2022 yılında yüzde 85.51 oldu.
Kriz, liranın dalgalanmalar hâlinde büyük oranda değer kaybetmesiyle 2018 yılında görünür olmaya başladı ve sonraki aşamada, ödenemeyen borçlar ve ekonomik daralma ile daha derin bir boyuta ulaştı. 2022 yılına gelindiğinde, Cumhuriyet tarihinde ilk defa kamunun faiz borcu, anapara borcunu geçti.
Etkileri > Döviz kuru

Merkez Bankası'nın verilerine göre, 1 Ocak 2018 tarihinde 3,78 lira seviyesinde bulunan Dolar kuru, 20 Aralık 2021 tarihi itibarıyla 18,36 lira seviyesine yükselerek rekor bir yükseliş gösterdi; bu da son 10 yılda yüzde 600'den fazla yükselişe denk geldi. Aynı dönemin başında 4,54 liraya denk gelen Avrupa para birimi Euro ise, kriz sırasında 20,74 düzeyine yükseldi.
Dolar kuru, 11 Ekim 2021 itibarıyla 9₺'yi, 12 Kasım 2021 itibarıyla 10₺'yi aştı. "Kara Salı" olarak da anılan 23 Kasım 2021 gününde dolar önce 12, sonra 13₺'yi gördü ve böylelikle dolar, 1 günde 2₺ artarak rekora imza attı. 14 Aralık 2021 itibarıyla, Merkez Bankası'nın müdahalelerine rağmen 14₺'yi, 16 Aralık'ta ise 15₺'yi aştı. 17 Aralık'ta ise önce 16₺'yi, sonra 17₺'yi aştı Dolar kurunun 20 Aralık 2021 günü 18,36₺'ye yükselerek tarihi rekora ulaşması üzerine Merkez Bankası piyasaya 5. kez müdahale etti ve hükûmet, vadeli mevduat hesaplarında tutulan Türk Lirası'nın vade sonunda dolar, euro veya sterlin karşısında faiz oranından daha fazla artması durumunda aradaki fark ödenmesini gerektiren ve "kur korumalı mevduat sistemi" adıyla bilinen uygulamayı başlatarak, TL'nin değer kaybını yavaşlattı. Dolar kuru bu sayede 11,86₺ seviyesine indi, fakat ilerleyen gün ve haftalarda düşük hızlı artışını sürdürerek, Mayıs 2022'den itibaren 16₺ düzeyinin üzerine yerleşti. 2023 seçimlerinden sonra hızla artışına devam eden Amerikan doları 2024'ün ilk aylarında 30₺'yi aştı.
2025 Ocak itibarıyla 35,67 rekor seviyelere yükseldi.
Etkileri > TCMB döviz rezervleri

2018 yılı itibarıyla etkisini göstermeye başlayan döviz ve borç krizi, sosyal ve ekonomik olarak en çok döviz kurları ve Merkez Bankasının döviz rezervleri üzerinde hissedilmiştir.
Merkez Bankasının piyasalar tarafından önemle takip edilen döviz rezervleri, 2018 sonrası önemli düzeyde düştü; 2018 yılı Ocak ayında 77,9 milyar dolar olan net döviz rezervi, 2022 yılı Ocak ayı itibarıyla 7,9 milyar dolara geriledi.
Dolar kurunu düşük tutmak için TCMB rezervlerinden 128 milyar ABD Doları satıldığı şeklindeki "128 Milyar Dolar nerede" iddiası hükûmet tarafından yalanlanırken; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası eski başkanı Süreyya Serdengeçti satılan miktarın 128 milyar değil, 140 milyar dolar olduğunu belirtti.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası EVDS Çalışma Grubu verisine göre 5 Ocak 2018 tarihindeki brüt döviz rezervi 87,466 milyar dolar, 23 Ekim 2020 tarihinde 45,086 milyar dolardır.
Etkileri > Enflasyon

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Aralık 2021'de tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) bir önceki aya göre %13,58 ve yıllık bazda %36,08'e yükseldiğini açıkladı. Böylece yıllık enflasyon, Eylül 2002'den beri en yüksek seviyeye gelmiş oldu.
Enflasyon nedeniyle Türkiye'de ucuz ürün satışlarında uzun kuyruklar görülmeye ve belirli alanlarda ürün yokluğu hissedilmeye başladı. Yurdun dört bir yanında şeker, un, yağ bulunamazken ekmek kuyrukları yeniden baş gösterdi. Ayrıca bazı marketlerde ve bakkallarda temel tüketim maddelerine satış sınırlaması getirildi.
TÜİK'in 3 Kasım 2022 tarihli açıklamasına göre yıllık TÜFE %85,51 oldu. Endekste en yüksek artış %117,15 yükselişle ulaştırma, ikinci sırada ise %99,05 artışla gıda ve alkolsüz içecekler grubunda görüldü. Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) adlı sivil bir inisiyatife göre ise TÜFE, aynı dönemde %185,34 artış gösterdi.  Aynı süreçte yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ise TÜİK tarafından %157,69 olarak açıklandı. Bu endekste en yüksek artış %554,56 ile elektrik, gaz ve buhar grubunda, ardından %417,61 ile enerji grubunda görüldü.
Etkileri > İflaslar

Kriz nedeniyle pek çok küçük ve orta ölçekli işletme iflas etti.
Recep Tayyip Erdoğan, 2024
ABD Doları / Türk Lirası döviz kuru
Euro / Türk Lirası döviz kuru
Türkiye'deki yıllık enflasyon oranı
Florent Herry

| Florent Herry |
| --- | --- |
Doğum: 1963 (61-62 yaşında) Morlaix, Fransa
Vatandaşlık: Fransa
Mezun olduğu okul(lar): Institut des Arts de Diffusion
Meslek: Görüntü yönetmeni, film yapımcısı
Etkin yıllar: 1991-günümüz

Florent Herry (d. 1963, Morlaix), Fransız görüntü yönetmeni ve film yapımcısı. Özellikle Türk sinemasındaki çalışmalarıyla tanınan Herry, yönetmen Reha Erdem'in birçok filminde görüntü yönetmeni olarak görev almıştır.
Hayatı ve kariyeri

Fransa'nın Morlaix şehrinde 1963 yılında doğan Florent Herry, kariyerine Belçika'daki Institut des Arts de Diffusion'dan (IAD) 1989 yılında mezun olduktan sonra başladı. Kariyerinin erken dönemlerinde William Lubchanski gibi isimlerin yanında asistan olarak çalışmış, daha sonra ikinci asistan ve birinci asistan pozisyonlarından görüntü yönetmenliğine geçiş yapmıştır.
Herry, özellikle Türk yönetmen Reha Erdem ile uzun süreli iş birliğiyle tanınır. Bu iş birliği, Erdem’in ilk uzun metraj filmi olan ve Türkiye’nin 73. Akademi Ödülleri'nde En İyi Yabancı Dilde Film kategorisi için resmi adayı seçilen Kaç Para Kaç (1998) ile başlamıştır. O tarihten itibaren Herry, Erdem'in Beş Vakit (2006), Kosmos (2009), Jîn (2013), Şarkı Söyleyen Kadınlar (2013) ve Koca Dünya (2016) gibi filmlerinde görüntü yönetmenliği görevini üstlendi.
Ödül ve adaylıkları

Herry, Kosmos filmiyle 2009 yılında düzenlenen 46. Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Görüntü Yönetmeni ödülüne layık görüldü. 2023 çıkışlı Yurt filmi ile 57. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri'nde "En İyi Görüntü Yönetmeni" ödülünü kazandı.
Mustafa Kemal'in askerleriyiz

Kurtuluş Savaşı'nın önderi Mustafa Kemal Atatürk
"Mustafa Kemal'in askerleriyiz" ifadesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'e bağlılığı ve onun ilkelerine sadakati vurgulayan bir slogandır.
Genellikle mitinglerde, gösterilerde veya millî duyguların ön planda olduğu etkinliklerde kullanılan bu söz, Atatürkçü düşünceyi benimseyen insanların, onun ilke ve inkılaplarına sahip çıkma kararlılığını simgeler. Bu ifade özellikle, Atatürk'ün liderliğinde yürütülen bağımsızlık mücadelesine ve Cumhuriyet'in temel değerlerine duyulan bağlılığı ifade etmek için sıkça kullanılır.