Aleksandr Soljenitsin
Tarih ve Siyaset Üzerine Görüşleri > Hıristiyanlık, Çarlık ve Rus Milliyetçiliği Üzerine

William Harrison'a göre Solzhenitsyn, Sovyet Devletinin geleneksel Rus ve Ukrayna kültürünü "bastırdığını" iddia eden, Rusya, Ukrayna ve Belarus'u kapsayan birleşik bir Slav devletinin kurulmasını isteyen ve Ukrayna'nın bağımsızlığının şiddetli bir rakibi olan "ezeli gerici" idi. Ukrayna'nın bağımsızlığına ilişkin olumsuz görüşlerinin yıllar içinde daha radikal hale geldiği iyi belgelenmiştir. Harrison ayrıca Solzhenitsyn'in Pan-Slavist ve monarşist görüşlere sahip olduğunu iddia etti. Harrison'a göre, "Tarihsel yazımı, görünüşte her şeyin pembe olduğu idealize edilmiş bir Çarlık döneminden sonra bir özlemle doludur. Ortodoks temeller üzerine inşa edilmiş birleşik bir Slav devletinin (Rus imparatorluğu) batı bireyci liberalizmine ideolojik bir alternatif sağladığına inandığı rüya gibi bir geçmişe sığındı."
Ancak Solzhenitsyn, yazılarında ve konuşmalarında Romanov Evinden her Çarın politikalarını sert bir şekilde eleştirdi. Eleştirisinde ısrarcı bir tema, Romanov'ların, 1848 Macar Devrimi sırasında I. Nicholas gibi, yurt içinde kötü yönetirken yabancı ülkelerin iç işlerine müdahale etmeyi tercih etmeleriydi. Solzhenitsyn ayrıca, Rusya'nın Çarı Alexis'i ve Moskova'nın Patriği Nikon'u, Solzhenitsyn'in birliğin umutsuzca ihtiyaç duyulduğu bir zamanda Rus Ortodoks Kilisesi'ni hem böldüğünü hem de zayıflattığını söylediği 1666'in Büyük Bölünmesine neden olduğu için defalarca kınadı. Solzhenitsyn ayrıca, Bölünmeye neden olan ayin değişikliklerini reddeden Eski İnananlara karşı aforoz, Sibirya sürgünü, hapis, işkence ve hatta tehlikede yanma kullanmak için hem Çar'a hem de Patriğe saldırdı. Solzhenitsyn ayrıca, Bolşevik Devrimi'nden en sorumlu olduğunu düşündüğü Rus kültürünün 1666'da başladığını, Büyük Çar Peter Döneminde çok daha kötüye gittiğini ve Aydınlanma, Romantik dönem ve Gümüş Çağ'da bir salgına dönüştüğünü savundu.
Bu temayı genişleten Solzhenitsyn bir keresinde şöyle demişti: "Yarım asırdan fazla bir süre önce, ben hala çocukken, bazı yaşlıların Rusya'nın başına gelen büyük felaketler için şu açıklamayı sunduğunu duyduğumu hatırlıyorum: 'İnsanlar Tanrı'yı unuttu; bütün bunlar bu yüzden oldu. O zamandan bu yana devrimimizin tarihi üzerinde yaklaşık 50 yıl çalıştım; Bu süreçte yüzlerce kitap okudum, yüzlerce kişisel tanıklık topladım ve bu kargaşanın bıraktığı molozları temizleme çabasına şimdiden sekiz ciltlik katkıda bulundum. Fakat bugün, 60 milyon insanımızı yutan yıkıcı devrimin temel nedenini olabildiğince özlü bir şekilde formüle etmem istendiyse, bunu tekrarlamaktan daha doğru bir şekilde ifade edemezdim: 'İnsanlar Tanrı'yı unuttu; bütün bunlar bu yüzden oldu.'"
Bununla birlikte, Joseph Pearce ile yaptığı röportajda Solzhenitsyn, "[Eski İnananlar] inanılmaz derecede haksız muamele gördüler, çünkü ritüeldeki bazı çok önemsiz, önemsiz farklılıklar, kötü yargıyla ve çok sağlam bir temel olmadan teşvik edildi. Bu küçük farklılıklar nedeniyle, çok acımasız şekillerde zulüm gördüler, bastırıldılar, sürgün edildiler. Tarihsel adalet açısından, onlara sempati duyuyorum ve onların tarafındayım, ancak bu, insanlığa ayak uydurabilmek için dinin formlarını modern kültüre uyarlaması gerektiği konusunda söylediklerimle hiçbir şekilde bağlantılı değil. Başka bir deyişle, Eski İnananlarla dinin donması ve hiç hareket etmemesi gerektiği konusunda hemfikir miyim? Hiç de değil!"
Solzhenitsyn, Pearce tarafından Roma Katolik Kilisesi içindeki İkinci Vatikan Konseyi ve Paul VI Kitlesi üzerindeki bölünme hakkındaki görüşleri sorulduğunda, "Rus Ortodoks Kilisesi'ne özgü bir soru, Eski Kilise Slavonic'i kullanmaya devam etmeli miyiz, yoksa çağdaş Kiliseyi daha fazla tanıtmaya başlamalı mıyız?" Rus dili hizmete girdi mi? Hem Ortodoks'ta hem de Katolik Kilisesi'ndekilerin korkularını, ihtiyatlılıklarını, tereddütlerini ve bunun Kiliseyi modern duruma, modern çevreye düşürdüğü korkusunu anlıyorum. Bunu anlıyorum, ama ne yazık ki, eğer din değişmesine izin vermezse, dünyayı dine döndürmenin imkansız olacağından korkuyorum çünkü dünya kendi başına dinin eski talepleri kadar yükselmekten aciz. Dinin gelip onu biraz karşılaması gerekiyor."
Solzhenitsyn'in "sık sık reformcuların yanına inen bir ezeli gelenekçi olarak algılandığını" duyduğuna şaşırmış olan Pearce, daha sonra Solzhenitsyn'e, Anglikan Cemaatinde kadın rahiplere emir verme kararının neden olduğu bölünme hakkında ne düşündüğünü sordu. Solzhenitsyn, "Kesinlikle değiştirilmemesi gereken birçok kesin sınır var. Günümüzün kültürel normları arasında bir çeşit bağıntıdan bahsettiğimde, bu gerçekten her şeyin sadece küçük bir kısmı." Solzhenitsyn daha sonra ekledi, "Elbette, kadın rahiplerin gitmenin yolu olduğuna inanmıyorum!"