stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Newcastle Uluslararası Havalimanı
Havayolları ve varış noktaları

Aşağıdaki tablo, Newcastle upon Tyne'a giden ve Newcastle'dan çıkan mevcut düzenli tarifeli ve charter hizmetlerini göstermektedir:
| Hava yolları | Uçuş noktaları |
| --- | --- |
Aegean Airlines: Sezonluk: Athens (Başlangıç: 14 Haziran 2023) 
Aer Lingus: Dublin 
Air France: Paris–Charles de Gaulle 
BH Air: Sezonluk: Burgas 
British Airways: London–Heathrow 
Corendon Airlines: Sezonluk: Antalya, Dalaman 
Eastern Airways: Aberdeen 
easyJet: Belfast–International, Bristol  Sezonluk: Geneva, Palma de Mallorca 
Emirates: Dubai–International 
Eurowings: Düsseldorf 
Flybe: Belfast–City, London–Heathrow 
Jet2.com: Alicante, Antalya, Faro, Fuerteventura, Funchal, Gran Canaria, Kraków, Lanzarote, Málaga, Tenerife–South  Sezonluk: Bergen (Başlangıç: 25 Nisan 2024), Bodrum, Budapest, Burgas, Chania (Başlangıç: 2 Mayıs 2024), Corfu, Dalaman, Dubrovnik, Geneva, Girona, Grenoble, Heraklion, Ibiza, İzmir, Jersey, Kefalonia, Kos, Larnaca, Malta, Menorca, Palma de Mallorca, Paphos, Prague, Reus, Reykjavik–Keflavik, Rhodes, Rome–Fiumicino, Salzburg, Santorini, Skiathos, Thessaloniki, Verona (Başlangıç: 10 Mayıs 2023), Vienna, Zakynthos 
KLM: Amsterdam 
Loganair: Aberdeen (resumes 26 Mart 2023), Exeter, Southampton, Stavanger  Sezonluk: Bergen, Newquay 
Lufthansa: Frankfurt 
Ryanair: Alicante, Barcelona, Bergamo, Cork (Bitiş: 24 Mart 2023), Dublin, Faro, Fuerteventura, Gdańsk, Gran Canaria, Kraków, Lanzarote, Málaga, Riga, Shannon (Başlangıç: 26 Mart 2023), Tenerife–South, Wrocław  Sezonluk: Chania, Ibiza, Palma de Mallorca, Paphos, Zadar 
SunExpress: Sezonluk: Antalya (Başlangıç: 28 Mart 2023) 
TUI Airways: Alicante, Gran Canaria, Hurghada, Lanzarote, Tenerife–South  Sezonluk: Antalya, Burgas, Cancún, Corfu, Dalaman, Dubrovnik, Enfidha, Geneva, Heraklion, Ibiza, Innsbruck, Kefalonia, Kos, Larnaca, Málaga, Melbourne/Orlando, Menorca, Naples, Palma de Mallorca, Paphos, Reus, Rhodes, Salzburg, Skiathos, Turin, Verona, Zakynthos
İstatistikler

Havalimanı, yolcu sayısının 5,65 milyona ulaştığı 2007 yılına kadar geçen on yılda, bir öncekine göre iki kattan fazla önemli bir büyüme kaydetti. 2007-2010 mali krizi nedeniyle sonraki dört yılda yolcu sayıları azaldı, ancak daha sonra yeniden toparlandı ve 2018'de yaklaşık 5,3 milyon yolcu havalimanından geçti (2006 toplamına yakın), ancak kargo hacimleri 2005'ten beri genel olarak rekor seviyelere yükseldi.
İstatistikler > Trafik rakamları

Kaynak Vikiveri sorgusuna bakın.
|  | Yolcu sayısı  | Hareket sayısı   | navlun (ton) | Posta (ton) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1997 | 2.642.591 | 81.279 | 1.219 | 3.489 |
| 1998 | 2.984.724 | 81.299 | 678 | 3.631 |
| 1999 | 2.994.051 | 79.291 | 776 | 3.409 |
| 2000 | 3.208.734 | 82.940 | 526 | 3.720 |
| 2001 | 3.431.393 | 82.524 | 783 | 2.859 |
| 2002 | 3.426.952 | 79.173 | 1.438 | 2.368 |
| 2003 | 3.920.204 | 75.113 | 924 | 2.576 |
| 2004 | 4.724.263 | 77.721 | 799 | 7.756 |
| 2005 | 5.200.806 | 77.882 | 199 | 7.820 |
| 2006 | 5.431.976 | 81.655 | 306 | 7.884 |
| 2007 | 5.650.716 | 79.200 | 785 | 8.483 |
| 2008 | 5.039.993 | 72.904 | 1.938 | 10.901 |
| 2009 | 4.587.883 | 69.254 | 2.597 | 9.758 |
| 2010 | 4.356.130 | 66.677 | 3.650 | 9.062 |
| 2011 | 4.346.270 | 64.521 | 3.059 | 8.532 |
| 2012 | 4.366.196 | 61.006 | 2.956 | 7.929 |
| 2013 | 4.420.839 | 59.962 | 3.701 | 6.512 |
| 2014 | 4.516.739 | 59.114 | 4.450 | 4.738 |
| 2015 | 4.562.853 | 55.950 | 3.717 | 4.633 |
| 2016 | 4.807.906 | 56.263 | 4.574 | 4.894 |
| 2017 | 5.300.274 | 57.808 | 5.482 | 1.128 |
| 2018 | 5.332.238 | 53.740 | 5.524 | 3 |
| 2019 | 5.199.000 | 50.688 | 4.745 | 3 |
↑  Yolcu, yük ve posta hacimleri hem yurt içi hem de yurt dışı, transit, gelen ve giden muadillerini içerir.
↑  Hareket sayısı, yıl içindeki toplam uçak kalkış ve inişlerini temsil eder.
İstatistikler > En yoğun rotalar

| Rütbe | Havalimanı | Toplam yolcular | Değişim 2019/20 |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Amsterdam | 115.365 |  %68 |
| 2 |  Londra Heathrow | 114.455 |  %75 |
| 3 |  Belfast Uluslararası | 96.343 |  %64 |
| 4 |  Alicante | 71.764 |  %81 |
| 5 |  Dubai Uluslararası | 53.863 |  %76 |
| 6 |  Bristol | 52.839 |  %72 |
| 7 |  Tenerife Güney | 50.864 |  %78 |
| 8 |  Dublin | 47.607 |  %79 |
| 9 |  Malaga | 43.634 |  %83 |
| 10 |  Paris Charles de Gaulle | 35.834 |  %78 |
| 11 |  Dalaman | 27.934 |  %77 |
| 12 |  Lanzarote | 27.138 |  %81 |
| 13 |  Cenevre | 22.870 |  %59 |
| 14 |  Faro | 22.686 |  %88 |
| 15 |  Antalya | 21.148 |  %73 |
| 16 |  Southampton | 20.519 |  %82 |
| 17 |  Rodos | 17.279 |  %62 |
| 18 |  Korfu | 14.323 |  %76 |
| 19 |  Aberdeen | 12.616 |  %55 |
| 20 |  Palma de Mallorca | 11.104 |  %97 |
Kazalar ve olaylar

30 Kasım 2000'de, Newcastle Uluslararası Havaalanından İzlanda'ya giderken N64719 tescilli bir Piper Aerostar, İskoçya'nın Perthshire kentindeki Loch Tay'ın kuzey tarafında Fortingall yakınlarında düştü ve tek mürettebatı öldü. Kaza raporu, uçağın bir buzlanma karşılaşması sırasında, durmadan ve pilotun kontrolü kaybetmeden önce yavaş yavaş hava hızını kaybettiği sonucuna vardı.
Kara taşımacılığı > Metro

Newcastle Havalimanı Metro istasyonu, kapalı bir yürüme yolu ile doğrudan terminale bağlanır. İstasyon, tüm ana Newcastle ve Sunderland istasyonlarına, sırasıyla yaklaşık 20 ve 50 dakika mesafede olup, sık sık doğrudan hizmet veren yeşil hattın kuzey ucudur.
Kara taşımacılığı > Karayolu taşımacılığı

Havaalanı, A696 bölünmüş karayolu ile A1 ana yoluna bağlanmaktadır. Yarım saatte bir otobüs servisi, havaalanını yakınlardaki Ponteland ve Darras Hall köylerinin yanı sıra Şehir Merkezine de bağlar.
Kloroform

Kloroform veya triklorometan, CHCl
3 formülüne sahip bir organik bileşiktir. Oda sıcaklığında kolay buharlaşan, hoş kokulu, renksiz, yanıcı olmayan ağır bir sıvıdır. Çözücü olarak sıkça kullanılır. PTFE (Teflon) ve bazı soğutucuların üretiminde kullanılmak için bol miktarlarda üretilir.
Solunduğunda ya da yutulduğunda güçlü bir anestezik ve yatıştırıcıdır. Bu özelliğinden dolayı kloroform, 1847 yılından itibaren 20. yüzyılın ilk yarısına kadar anestezik amaçlarla sıklıkla kullanıldı. Kloroformun cerrahide anestezik olarak kullanımı, hastalarda sebep olduğu sağlık sorunları nedeniyle tahminen 1970'lerde bırakılmış ve yerini daha güvenli anestezikler almıştır. Kloroform günümüzde farklı endüstrilerde ve laboratuvarlarda çözücü ve hammadde olarak kullanılmaktadır. Endüstriyel ve tarihî öneminden çok, halk arasında kurguda suçluların kurbanları etkisiz hâle getirmek için kullanılma klişesi ile tanınır.
Kloroform birçok farklı yöntemle elde edilebilir; aseton, izopropil alkol ve etanol gibi bileşiklerin, çamaşır suyunda bulunan sodyum hipoklorit ile yaptığı haloform tepkimesi ile,klorale sodyum hidroksit ile müdahaleden, karbon tetraklorürün hidrojen ile indirgenmesi ve metanın veya klorometanın klorlandırılması ile. Metanın yüksek sıcaklık veya güneş ışığında klorla tepkimesi, endüstride en çok kullanılan yöntemdir.
Yüksek miktarlarda kloroform solunması rehavete, bilinç kaybına ve hatta kalp ritmini bozarak ölüme sebep olabilir. Kloroforma uzun süre maruz kalmak karaciğeri ve böbrekleri olumsuz etkiler. Kloroform, ısı ve ışık altında oksijen varlığında çok zehirli ve korozif olan hidrojen klorür ve fosgen bileşiklerine bozunmasını önleyen stabilizatörler eklenir.
Özellikleri > Fiziksel özellikleri

Kloroform (Triklorometan), nane yağını andıran hoş bir kokuya ve buharları solunduğunda alınabilen aşırı tatlı ve yakıcı bir tada sahip, oda sıcaklığında renksiz sıvı hâlde bir maddedir. Kloroform oldukça uçucudur, yanıcı değildir ve buharları hava ile patlayıcı karışımlar oluşturmaz. Kendisi yanıcı olmamasına rağmen buharları bir alevden geçirildiğinde aleve yeşilimsi bir renk verir. Normal basınç altında erime noktası –63,5 °C, kaynama noktası 61,2 °C'dir, buharları renksizdir. Yoğunluğu 20 °C'de 1,48 g/cm3 olan kloroform, sudan daha ağırdır. Buharlarının yoğunluğu (hava 1 olarak alındığında) 4,12 ve kloroform-hava karışımlarının yoğunluğu 1,7'dir. 20 °C'de kırılma indisi 1,4459'dur.
Su ile karışabilirliği sınırlıdır ve su içinde çok az çözünür, su içinde çözündüğünde ise suya tatlı tadını verir. Artan sıcaklıkla kloroformun sudaki çözünürlüğü azalır ve suyun kloroformdaki çözünürlüğü artar.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Kloroformun ve suyun birbiri içindeki çözünürlüğü
| Sıcaklık (°C cinsinde) | 0 | 9,5 | 19,6 | 29,5 | 39,3 | 49,2 | 59,2 |  |  |  |  |  |
| Su içinde kloroform (Kütle %) | 1,02 | 0,93 | 0,82 | 0,79 | 0,74 | 0,77 | 0,79 |  |  |  |  |  |
| Kloroform içinde su (kütle %) | 0,0365 | 0,0527 | 0,0661 | 0,0841 | 0,1108 | 0,1353 | 0,1672 |  |  |  |  |  |
CHCl
3.17 H
2O bileşimine sahip bir hidrat tarif edilmiştir; 1,6 °C'de bozunan altıgen kristaller oluşturur.
Kloroform düşük polarlığı sayesinde, katı ve sıvı yağlar, reçineler, mumlar, vb. gibi birçok organik madde için mükemmel bir çözücüdür. Birçok organik çözücü ile tamamen karışabilir ve iyot ve kükürdü çözer. Bileşik, çeşitli çözücülerle azeotropik karışımlar oluşturur. (bakınız azeotrop tablosu)
Kloroform; n-pentan, n-heptan, siklohekzan, benzen, toluen, n-propanol, i-bütanol, karbon tetraklorür, dietil eter, 1,4-dioksan, n-bütil asetat, asetik asit, asetonitril, nitrobenzen, piridin ve karbondisülfür ile azeotrop oluşturmaz.
Özellikleri > Kimyasal özellikleri ve reaksiyonları

Molekül kütlesi 119,38 g/mol'dür (C: %10,06, H: %0,84, Cl: %89,09). Yapısı (CHX3) olan floroform, bromoform ve iyodoform ile "haloformlar" adı verilen homolog bir dizi oluşturur.
Kloroform, benzer bileşikler olan metilen klorür ve karbon tetraklorürden daha az stabildir ve her ikisinden daha kolay bozunur; UV ışık ve ısı etkisi altında oksijen tarafından fotokimyasal olarak ayrıştığında fosgen, klor ve hidrojen klorür ortaya çıkar. Ticarî olarak temin edilebilen kloroform, oluşan fosgeni nötralize etmek için stabilizatör olarak %0,5-1,0 etanol ya da amilen içerir. Bozunma riskinden ötürü koyu kahverengi cam şişelerde, günışığı almayan soğuk ve karanlık ortamda saklanmalıdır.
Kloroform bir Lewis asidi olarak kabul edilir. Karbon tetraklorür ve alkanlar gibi çözücülerde, kloroform çeşitli Lewis bazları ile hidrojen bağı yapar.
Güçlü bazlar, güçlü oksidanlar ve alüminyum, lityum, potasyum, sodyum, magnezyum ve çinko gibi metallerle şiddetli tepkimeye girer.
Kloroform buharlarının kızgın bir tüpten geçirilmesi sonucunda tetrakloroetilen, hekzakloroetan ve hekzaklorobenzen gibi yalnızca klor ve karbondan oluşan bileşikler elde edilir. Kloroformun 535-800 °C arasında pirolizi sonucu diklorokarben ve hidrojen klorüre ayrıldığı gözlemlenmiştir. Pirolizi sonucu oluşan bileşikler arasında diklorometan, karbon tetraklorür, trikloroetilen, tetrakloroetilen ve pentakloroetan bulunur. Örneğin, serbest kalan diklorokarben kendisine eklenerek tetrakloroetilen oluşturur:
Kloroformun oksijensiz ortamda fotokimyasal ayrışması sonucu 1,1,2,2-tetrakloroetan, pentakloroetan ve hekzakloroetan ortaya çıktığı bildirilmiştir.
Kloroformun karboksilasyonu dikloroasetil klorür verir.
Kloroformun, alüminyum klorür eşliğinde trikloroetilen ile reaksiyonu 1,1,1,2,3,3-hekzakloropropan verir:
Aynı şekilde 1,2-Dikloroetilen ile reaksiyonu ise 1,1,2,3,3-pentakloropropan verir:
Özellikleri > Yapı

Molekül, C3v simetrili bir dörtyüzlü moleküler geometriye sahiptir. Kloroform molekülü, tek bir hidrojen atomu bırakılarak üç hidrojeni klor atomları ile değiştirilen bir metan molekülü olarak görülebilir ("Triklorometan"). Moleküldeki merkezî karbon atomunun yükseltgenme basamağı +2'dir.
Özellikleri > Kloroformun tespiti

Bir test tüpüne 1-2 mL test çözeltisi ve 1 mL %10'luk alkol–potasyum hidroksit çözeltisi eklenir. Tüp, bir gaz ocağının alevinde 3-5 dakika dikkatlice ısıtılır. Çözelti soğutulduktan sonra, %10'luk bir nitrik asit solüsyonu ve turnusol ile tepkimesiyle asitleştirilir ve 0,5 mL %1'lik bir gümüş nitrat solüsyonu eklenir. Amonyakta çözünen beyaz bir çökeltinin görünümü, test çözeltisinde kloroformun varlığını gösterir, ancak bu tepkime yalnızca kloroforma özel değildir. Ayrıca diğer organoklorür bileşikleri (kloral hidrat, karbon tetraklorür, dikloroetan, vb. gibi) için de pozitif verebilir.
Alkollü potas ve amonyak ile ısıtıldığında potasyum siyanür verir. Amonyak yerine birincil aminler kullanılırsa izonitriller elde edilir. August Wilhelm von Hofmann tarafından keşfedilen bu tepkime ile, birincil aminler de niteliksel olarak tanımlanabilir, çünkü izonitriller güçlü ve kötü kokuları sayesinde kolaylıkla tanınabilir. Örneğin, kloroformun anilin ve potasyum hidroksit ile tepkimesi sonucu fenil izosiyanür (izobenzonitril), potasyum klorür ve su elde edilir:
Hayvan dokularında, yüzde 0,0001 kadar düşük konsantrasyonlarda kloroform, kolorimetrik test ile tespit edilebilir. Piridindeki çözelti sodyum hidroksit ile ısıtıldığında pembe rengin oluşumu kloroformun varlığına işaret eder.
Üretim > Endüstriyel üretimi

Endüstriyel olarak kloroform, klor ve klorometan (CH3Cl) veya metan (CH4) karışımının ısıtılmasıyla üretilir. 400–500 °C'de, bu öncülleri giderek daha fazla klorlu bileşiklere dönüştüren bir serbest radikal halojenasyonu meydana gelir:
2017 yılında klorometanların dünya çapındaki toplam üretimi yaklaşık 6,7 milyon tondu ve bunun yaklaşık 1,5 milyon tonu kloroformdu. Ana üretim tesisleri, Kuzeydoğu Asya (%50), Batı Avrupa (%23) ve Kuzey Amerika'da (%16) bulunmaktadır.
Üretim > Laboratuvar metodları

Britanya'da yalnızca 1895 yılında haftalık yaklaşık 750.000 doz kloroform, 1960'lara kadar önemini koruyan, kloral ve sodyum hidroksit kullanan Liebig prosesiyle ticarî olarak üretilmişti:
Endüstriyel kloroform, karbon tetraklorürün demir katalizörlüğünde bir asit ya da hidrojen (H2) ile indirgenmesi ile elde edilebilir.
Kloroform aseton ve sodyum hipoklorit arasındaki haloform tepkimesi yoluyla küçük miktarlarda üretilebilir.
Haloform tepkimesine benzer bir şekilde, trikloroasetik asidin sulu bazlarla kaynatılması ile de kloroform üretilebilir.
Asetonu bir baz varlığında diklor (Cl2) ile işleyerek daha basit bir şekilde kloroform elde etmek de mümkündür. Kolayca bir baz tarafından kloroform ve bir asetat tuzuna ayrılabilen bir madde olan 1,1,1-trikloroaseton aracılığıyla oluşturulur:
Trifenilfosfin ve karbon tetraklorür kullanarak alkollerden alkil monoklorür üretmeyi amaçlayan Appel tepkimesinin yan ürünlerden biri kloroformdur.  Tepkimeye giren karbon tetraklorür (CCl4), trifenilfosfinle (P(C6H5)3) bir klor atomunu iyonik olarak paylaşıp trifenilfosfonyum klorür tuzunu oluştururken geride kalan triklorometil radikali (.CCl3), alkolün (R-OH) hidroksilindeki hidrojeni alarak kloroforma dönüşür.
Üretim > İzotopologları

Ana madde: Döteryumlanmış kloroform
Döteryumlanmış kloroform (ağır kloroform), kloroformun, hidrojen yerine hidrojenin biz izotopu olan döteryum atomuna sahip analoğudur (izotopolog). CDCl3, NMR spektroskopisinde kullanılan yaygın bir çözücüdür. Döterokloroform, döteryumlanmış aseton ya da döteryumlanmış etanol ve sodyum hipokloritin arasındaki haloform tepkimesi ile üretilir. Normal kloroformun üretimi için haloform işlemi artık endüstriyel önemini yitirmiştir. Döterokloroform, sodyum döteroksitin (NaOD) kloral hidrat ile tepkimesi ile hazırlanabilir. Döterokloroform, ayrıca hekzakloroasetonun döteryum oksit (ağır su) ile tepkimesi sonucu elde edilebilir.
Trityumlu kloroform (CTCl
3), döteryumlu kloroformun bir baz katalizörü eşliğinde trityumlu ağır şu (DOT) ile izotop değişimi ile küçük miktarlarda elde edilebilir.
Üretim > Kasıtsız kloroform oluşumu

Haloform tepkimesi, kasıtsız bir şekilde ev ortamında da meydana gelebilir. Hipokloritler kullanılarak ağartma, yan tepkimelerle çeşitli halojenli bileşikler üretir ve bunlar arasında, kloroform ana üründür. Aseton, etanol veya izopropil alkol gibi yaygın evsel sıvılarla karıştırılan sodyum hipoklorit solüsyonu (klorlu ağartıcı), kloroaseton veya dikloroaseton gibi diğer bileşiklere ek olarak bir miktar kloroform üretebilir. Bu miktarlar herhangi bir tehlike arz etmeyecek kadar düşüktür.
Yüzme havuzlarında eser miktarda kloroform oluşur.
Kullanım alanları

Ölçek açısından, kloroformun en önemli kullanımı, yaygın olarak "Teflon" markası ile tanınan politetrafloroetilen (PTFE) ve diğer floropolimerlerin üretiminde bir öncül olan klorodiflorometan (R-22) üretmek üzere hidrojen florür (HF) ile tepkimesidir.
Tepkime, katalitik miktarda karışık antimon halojenürlerin varlığında gerçekleştirilir. Klorodiflorometan, daha sonra Teflon'un monomeri olan tetrafloroetilene dönüştürülür:
Tetrafloroetilenin üretiminde yaygın bir alternatif yöntemde başlangıç maddesi olarak kullanılabilen floroform da kloroform ve hidrojen klorürden elde edilmektedir:
Kullanım alanları > Çözücü olarak

Kloroformdaki karbona bağlı hidrojen, bileşiğin hidrojen bağlarına katılmasını sağlar. Dünya çapında, kloroform aynı zamanda pestisit formülasyonlarında, katı ve sıvı yağlar, kauçuk, alkaloidler, mumlar, güta-perka ve reçineler için bir çözücü olarak, bir temizleme maddesi, tahıl fumigantı olarak, yangın söndürücülerde ve kauçuk endüstrisinde kullanılmaktadır. Ağır hidrojen izotopundan yapılan analoğu Döterokloroform (CDCl3), NMR spektroskopisinde sıklıkla kullanılan bir çözücüdür.
Kloroform ve diklorometan, birçok sentetik polimeri çözebilme kabiliyetlerinden dolayı bazı plastikler için yapıştırıcı olarak kullanılırlar. Kloroform, DNA izolasyon sürecinde lipitler gibi suda çözünmeyen bileşenleri çıkarmak için kullanılabilir. DNA izolasyon işlemi; fenol, kloroform ve izoamil alkol karışımı içeren bir çözelti içerir. Bu karışım DNA süspansiyonunu üst katmana taşır ve kalan safsızlıklar tüpün dibine çöker. Tüpün tepesindeki sıvı, DNA analizi için daha fazla işlenerek safsızlık giderilir.
Kloroform, içeceklerdeki kafeini çıkarmak için kullanılır. Kafeini elde etmek ve ayrıştırılmasındaki safsızlıkları gidermek için ayrıca diklorometan da daha sonra kullanılabilir.
Kullanım alanları > Soğutucular

Kloroform, R-22'yi (klorodiflorometan) üretmek için bir öncül olarak kullanılır. Bu, CHCl3 molekülünü florlayacak ve bir yan ürün olarak hidroklorik asiti serbest bırakacak olan bir hidroflorik asit çözeltisi (HF.H2O) ile tepkimeye sokularak yapılır.
Kloroformun düşük kaynama noktası (61 °C), yanıcı olmaması ve küresel ısınmaya katkı potansiyelinin 31 kadar düşük olması (R-22'nin 1.760'ına kıyasla) gibi özelliklerinden dolayı iyi bir soğutucu olma potansiyeli vardır, ancak herhangi bir tüketici ürününde soğutucu olarak kullanımını destekleyen çok az bilgi vardır.
Kullanım alanları > Reaktan olarak

Bir reaktan olarak kloroform, diklorokarben (:CCl2) grubunun kaynağı olarak kullanılır. Diklorokarben, ilk kez 1862'de kloroformu CCl2.HCl olarak gören Anton Geuther tarafından önerildi. Üretimi, 1950'de Jack Hine tarafından yeniden araştırıldı. Kloroform, diklorokarben üretmek için genellikle bir faz transfer katalizörünün varlığında sulu sodyum hidroksit ile tepkimeye girer. Bu reaktif, Reimer-Tiemann tepkimesi olarak bilinen bir tepkimede aril aldehitler üreten fenoller gibi aktif aromatik halkaların orto-formilasyonunu etkiler.
Alternatif olarak bu karben, [1+2]siklo-ekleme ile siklopropan türevleri oluşturmak üzere bir alken tarafından tutulabilir. Bu klorlu siklopropan türevleri, siklopropanlara indirgenebilir ya da siklopropanonlar elde etmek için hidrolize uğrayabilir.
Diklorokarben dışında kloroform, triklorometil radikali vererek de tepkimeye girebilir. Buna en iyi örnek 1,1,1-trikloro-2-metil-2-propanol (trikloro-tert-bütanol, yanlış adlandırma olmasına rağmen yaygın olarak "klorobütanol" olarak bilinir) sentezidir. Bu basit bir tepkimedir ve yüksek miktarlarda atık kloroform ve asetonun birlikte saklanmasında kasıtsız olarak oluşabilir. Kloroform ve asetonun, eser miktarda dâhi olsa potasyum veya sodyum hidroksit gibi bazlar varlığında tepkimesi ile elde edilir:
Kharasch eklemesinde, bir metal katalizörlüğünde, bir terminal alkene (alfa-olefin, çifte bağın sonda bulunduğu alken) kloroformdan elde edilen diklorometil radikali eklenir ve yan ürün olarak metal klorürler çıkar. Diklorometil radikali, alkenin ilk karbonuna bağlanır ve çift bağın açılması nedeniyle ikinci karbon açıkta kalır. Açıkta kalan ikinci karbon, başka bir kloroform molekülünden klor alır. Bu tepkimenin en iyi örneği 1-oktenden kloroform ile 1,1,3-trikloro-n-nonan sentezidir.
Geçmişte yangın söndürmek için kullanılmış olan bromoklorodiflorometan, kloroformdan elde edilir. İlk adımda kloroform, hidroflorik asitle florlanır. Daha sonra, oluşan klorodiflorometan 400-600 °C'de elemental brom ile 3 saniye tutulur.
Kloroformun, azot oksitler açısından zengin nitrik asit ile tepkimesi sonucunda kloropikrin elde edilir:
Benzen ile alüminyum klorür katalizörlüğünde Friedel–Crafts tepkimesi yaparak trifenilmetan verir:
Kullanım alanları > Başka kullanımları

Su buharı yerine çalışma akışkanı olarak kloroform kullanılarak en az bir deneysel ısı motoru inşa edilmiştir; düşük kaynama noktasına sahip çalışma sıvısı olarak eter kullanılarak benzer deneyler yapılmıştı, ancak aşırı yanıcı olması zorluklara neden olduğundan, yanıcı olmayan bir alternatif olarak kloroform denendi. Bu tür deneyler, kaynama noktası sudan daha düşük olan ve buharlaşması daha kolay olan bir sıvının daha verimli bir motorun yapımına olanak sağlayacağı şeklindeki yanlış kanıdan ilham almıştı, ancak aslında durum tam tersidir. 19. yüzyılda Fransa'da kloroform ve eter ile çalışan buhar makineleri denenmiştir. Bu motorların verimliliğine ilişkin abartılı iddialar, 1848'de Scientific American dergisinde, bunlar hakkında ciddi şüpheler uyandıran bir editör yorumuyla birlikte bildirildi; buluşun gelişiminin daha fazla ilerlemediği görülmektedir. 1849 yılında Galilee adlı kloroform buharlarıyla çalışan bir buharlı gemi, liman çevresinde deneme sürüşü yaptı, 9 knot hıza ulaşması bir başarı olarak kabul edilmiş olsa da, kloroformla çalışan buharlı motorlar hiçbir zaman ün kazanamamıştır.
Tarihçe > Keşfi

Kloroform, 1830 dolaylarında üç farklı ülkeden dört araştırmacı tarafından bağımsız olarak sentezlendi. 1830 yılında, Almanya'nın Frankfurt an der Oder şehrinden bir eczacı olan Moldenhawer, etanole kireç kaymağı (kalsiyum hipoklorit) katarak kloroform üretmişti. Ancak Moldenhawer, ürettiği ürünü başka bir kimyasal olan Chloräther (Klorik eter, 1,2-dikloroetan) sandı. 1831'de New York, Sackets Harbor'dan ABD'li bir doktor olan Samuel Guthrie'nin, ucuz ve daha güvenli (1,2-dikloroetanın üretimi için gaz hâlde etilen ve klor gerekmekteydi) bir "klorik eter" üretme yöntemi ararken kireç kaymağını etanolle tepkimeye sokarak kloroform ürettiği ve yatıştırıcı özelliklerinden bahsettiği görülüyor; ancak o da Moldenhawer gibi ürettiği ürünün klorik eter olduğuna inanmıştı. Samuel Guthrie bulduğu bu sıvıyı "lezzetli" olarak tanımladı. Laboratuvarına gelen kişilere, "tatlı viski" dediği alkol ve kloroform karışımından ikram etti. Aynı yıl Justus von Liebig, kloroformu, kendisinin keşfettiği kloralden alkali çıkarımı ile elde etti:
Liebig, bileşiği "Chlorkohlenstoff" ("karbon klorür") olarak adlandırdı ve yanlış bir şekilde kloroformun ampirik formülünün C2Cl5 olduğunu belirtti. Yine aynı yıl, Fransız kimyager ve eczacı Eugène Soubeiran, bileşiği klorlu ağartıcının (sodyum hipoklorit) hem etanol hem de aseton üzerindeki etkisiyle elde etti.
1834 yılında Fransız kimyacı Jean-Baptiste Dumas kloroformun ampirik formülünü belirleyip adlandırdı. 1835'te Dumas, maddeyi trikloroasetik asidin alkali bölünmesiyle hazırladı. Dumas formülü ve verdiği adı şöyle açıkladı: "Böylece, tarafımca analiz edilen maddenin C2H2Cl6 formülüne sahip olduğunu gösteriyor."
Dumas daha sonra kloroformun basit formülünün (CHCl3) formik asitinkine (CHOOH) benzediğini not etti. Ayrıca, kloroform potasyum hidroksit ile kaynatılırsa ortaya çıkan ürünlerden biri de potasyum formattır.
Dumas kloroformu adlandırır: "Bu, bu maddeye 'kloroform' [yani formil klorür veya formik asit klorür] adını vermeme neden oldu."