stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yuhanna
Sevilen havari

Yuhanna İncili'nde ismen verilmese de İsa'nın sevdiği bir öğrenciden bahsedilir. (Yuhanna 13:23, 19:26, 21:20) İncilin sonunda bu sevilen öğrencinin incilin yazarı olduğu bildirilir. (Yuhanna 21:20) Ancak incilin sevilen havariyi ismen belirtmemesinden ötürü İncil yazarı Yuhanna'nın bu sevilen öğrenci olup olmadığı tartışmalıdır.
Yeni Ahit'te Yuhanna

Havari Yuhanna, Zebedi'nin oğlu ve Yakup'un Kardeşidir. Kilise geleneğine göre anneleri Salome'ydi. Ayrıca Salome, İsa'nın annesi olan Meryem'in kardeşi, yani İsa'nın teyzesidir. Bu da Yuhanna'yı ve Yakup'u İsa'nın kuzenleri olduğu anlamına gelir.
Yuhanna Yahya'nın ilk öğrencisiydi. Ayrıca "John 1: 35-39" ayetlerinde adı geçen, Yahya'nın İsa'yı "Tanrı Kuzusu" olarak belirtmesinden sonra İsa'yı takip eden ve onunla bir gün geçiren iki öğrenciden biridir. (Diğer öğrenci de Andreas'dır.)
Zebedi ve iki oğlu Taberiye Gölü'nde balık tutarlardı. Ardından İsa Petrus, Andreas ve Zebedi'nin iki oğlunu kendine inanmaya çağırdı. Yuhanna ve Yakup 12 havariler arasındadır. İsa'nın bu kardeşlere "Boanerges" (Şimşeğin Oğulları) diye hitap ettiği bilinir. Bir İncil öyküsü, kardeşlerin, misafirperver olmayan bir Sâmirî kasabasını kutsal ateşle yakmak istediklerini, ancak İsa'nın onları bu istekleri için azarladığını anlatır. Yuhanna kardeşi Yakup'un şehitliğinden sonra bir dönem daha yaşamıştır. Ayrıca Yakup, Hristiyanlık adına şehit olan ilk havaridir.
Yeni Ahit'te Yuhanna > Başka kaynaklarda

Petrus, Yuhanna ve Yakup Jarius'un kızının iyileştirilmesine şahit olan havarilerdi. Ayrıca üçü de İsa'nın başkalaşımı'na ve bahçedeki ızdıraba da diğer bütün havarilerden daha yakın şahit olmuşlardı. Bu üçlü bazı kişiler tarafından İsa'ya en yakın üç havari olarak tanımlanır.
İsa şehre gidip Son Akşam Yemeği'nin hazırlıklarını yapmaları için sadece Petrus'u ve Yuhanna'yı görevlendirmiştir. Yemekte "İsa'nın sevdiği havarisi" (Yuhanna) yanına oturmuştur. Yemek yerken Yuhanna İsa'ya yaslandı ve onun omzuna kafasını koymuştur. Tutuklandıktan sonra Petrus ve Yuhanna, İsa'yı Yüksek Rahip Caiaphas'ın sarayına kadar takip etmiştir.
Havariler arasında yalnız Yuhanna, mür taşıyanların ve diğer birçok kadının yanında, Golgota'da haçın dibinde İsa'nın yakınında kaldı. İsa'nın çarmıhtan verdiği talimat üzerine Yuhanna, İsa'nın annesi Meryem'i İsa'nın son mirası olarak kendi koruması altına aldı. İsa'nın Yükselişinden ve Kutsal Ruh'un Hamsin Yortusu'nda inişinin ardından Yuhanna, Petrus ile birlikte kilisenin kuruluşunda ve rehberliğinde önemli bir rol oynadı.
Yuhanna Yahudiye ve çevresinde kalırken diğer havariler Havariler Konseyi için Kudüs'e döndüler (yaklaşık MS 51). Pavlus, Galatya'daki düşmanlarına karşı çıkarken, Yuhanna'nın, Peter ve Adaletli James ile birlikte açıkça "kilisenin temel sütunları" olarak anıldığını hatırlıyor ve Apostolik bir müjdeyi Yahudi Hukuku'ndan muaf olarak duyurduğunun kabulüne atıfta bulunuyor. Bu üçlü, Kudüs'teki Mesih cemaatinin en önde gelen adamlarıydı.
Sanat galerisi

Havari Yuhanna
Kells Kitabı'ndan bir portre  ~800
Leonardo da Vinci'nin restore edilmiş Son Akşam Yemeği tablosunda Yuhanna
~1400s
Havari Yuhanna ve Aziz Francis, El Greco tarafından  ~1600-1614
Aziz Yuhanna'nın şehit edilişi - Winkler Epitaph Ustası
Yuhanna ve İsa, Valentin de Boulogne
St. John the Evangelist in meditation -  Simone Cantarini (1612-1648), Bologna
Saint John and the Poisoned Cup - El Greco  ~1610-1614
Son Akşam Yemeği, Bilinmeyen ressam
İsa'nın Çarmıha Gerilişi'nde Meryem (sol)  ve Aziz Yuhanna (sağ)
Altıntaş

Başlığın diğer anlamları için Altıntaş (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Altıntaş |
| --- | --- |
İlçe
 Kütahya ilinin ilçeleri
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Kütahya
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Mehmet Can İrdelp
 • Belediye başkanı: Hikmet Tunç (MHP)
Yüzölçümü
 • Toplam: 949 km²
Rakım: 1030 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 16.803
 • Kır: 10,513
 • Şehir: 5.322
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 43800
İl alan kodu: 0274
İl plaka kodu: 43
Resmî site www.altintas.bel.tr
Altıntaş, Türkiye'nin Kütahya ilinin bir ilçesidir. Kütahya il merkezine 50 km, Uşak'a 90 km, Afyonkarahisar'a 65 km uzaklıktadır. İlçe Kütahya-Afyonkarahisar, Kütahya-Uşak-İzmir arasında kavşak konumundadır. Eski adı Kurt Köy olarak bilinmektedir. 2020 yılı nüfusu 15.835'tir.
İlçenin başlıca geçim kaynağı tarımdır. Buğday, haşhaş, arpa, şeker pancarı, fasulye ve nohut yetiştirilen belli başlı ürünlerdir. Meyvecilik çok fazla gelişmemiştir. Zengin mermer yatakları olmakla birlikte, işlemek için tesisler yeterli değildir. İlçede 1 anaokulu, 5 ilkokul, 6 ortaokul, 3 lise, 10 birleştirilmiş sınıf okulu, 1 halk eğitim merkezi bulunmaktadır. Mesleki eğitim veren Şehit Polis Elvan Özbay Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Altıntaş Halk Eğitimi Merkezi ve Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Altıntaş Meslek Yüksekokulu bulunmaktadır.
Kurtuluş Savaşı içerisinde önemli bir yere sahip olan ilçenin sınırları içerisinde Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi yapılmıştır.[kaynak belirtilmeli] Zafertepe Çalköy'de Mustafa Kemal Paşa "Ordular İlk Hedefiniz Akdeniz'dir, İleri!" tarihi emrini vermiştir.[kaynak belirtilmeli]
Zafer Havalimanı burada bulunmaktadır. Ayrıca Beşkarış Barajı tamamlandığında ve Akçaköy Barajı yapıldığında tarımsal sulama alanında da önemli mesafeler katetmek mümkün olabilecektir.
Tarihçe

Antik dönemde, yörenin ismi, sikkeler üzerinde “Soa” olarak geçmektedir. Antik dönemlerde, yörenin birçok yerinde iskan bulunduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, bölgede zengin mermer yataklarının bulunması da, antik dönemlerde buranın yani mermer ocaklarının işletildiği ve özellikle, hemen yakınlardaki “Aızonoi” antik kentinin, buradan temin edilen mermerler ile imar edildiği bilinmektedir.
Bölgenin “Pınarcık” köyü: antik dönemde “Abya” adıyla anılan bu yer, Roma şehir devleti olarak önem kazanmıştır. Kendi adına bastırdığı sikkeler ile ünlüdür. Osmaniye köyünde: yapılan araştırmalarda, Roma dönemine ait, MS.2 ile 3'ncü yüzyıl arasına tarihlenen bir anıtsal mezar ortaya çıkarılmıştır.
Bölgenin ismi: uzun süre “Kurtköy” olarak anılmıştır. Tarihi süreç incelendiğinde, bu bölgedeki diğer özel olaylar şunlardır: Osmanlı döneminde, Sultan II. Beyazıt zamanında çıkan, Şah Kulu isyanı sırasında, Osmanlı güçleriyle isyancılar burada karşılaşmışlar ve isyancılar yok edilmişlerdir.
Kurtuluş savaşında ise, Başkomutanlık Meydan Muharebesi sırasında, savaş idare merkezi, yine bu bölgede kurulmuştur. Çatışmaların en çetin geçtiği yer ise, yine bu bölgede “Çalköy” yöresidir.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1950 | 25.472 | 913 | 24.559 |
| 1955 | 29.224 | 1.557 | 27.667 |
| 1960 | 30.974 | 2.083 | 28.891 |
| 1965 | 32.294 | 2.361 | 29.933 |
| 1970 | 33.898 | 2.411 | 31.487 |
| 1975 | 32.153 | 3.386 | 28.767 |
| 1980 | 29.611 | 3.306 | 26.305 |
| 1985 | 33.698 | 5.252 | 28.446 |
| 1990 | 25.152 | 5.604 | 19.548 |
| 2000 | 25.271 | 6.375 | 18.896 |
| 2007 | 20.316 | 5.976 | 14.340 |
| 2008 | 19.491 | 5.690 | 13.801 |
| 2009 | 19.120 | 5.538 | 13.582 |
| 2010 | 18.424 | 5.306 | 13.118 |
| 2011 | 18.026 | 5.151 | 12.875 |
| 2012 | 17.780 | 5.313 | 12.467 |
| 2013 | 17.815 | 5.486 | 12.329 |
| 2014 | 17.071 | 5.433 | 11.638 |
| 2015 | 16.477 | 5.266 | 11.211 |
| 2016 | 16.237 | 5.269 | 10.968 |
| 2017 | 16.045 | 5.129 | 10.916 |
| 2018 | 16.803 | 5.334 | 11.469 |
| 2019 | 16.108 | 5.401 | 10.707 |
| 2020 | 15.835 | 5.322 | 10.513 |
1921

| --- | --- |
Binyıllar:: 2. binyıl
Yüzyıllar::  19. yüzyıl  20. yüzyıl  21. yüzyıl
Onyıllar::  1900'ler  1910'lar  1920'ler  1930'lar  1940'lar
Yıllar::  1918  1919  1920  1921  1922  1923  1924
| --- | --- |
Miladi: 1921   MCMXXI
Ab urbe condita: 2674
Asur: 6671
Bahâî: 77 – 78
Bengal: 1328
Berberi: 2871
Birmanya: 1283
Bizans: 7429 – 7430
Budist: 2465
Discordian: 3087
Ermeni: 1370   ԹՎ ՌՅՀ
Etiyopya: 1913 – 1914
Fransız cumhuriyetçi: 129 – 130
Hicrî: 1339 – 1340
Hint: 
 - Kali Yuga: 5022 – 5023
 - Shaka Samvat: 1843 – 1844
 - Vikram Samvat: 1977 – 1978
Holosen takvimi: 11921
İbrani: 5681 – 5682
İran: 1299 – 1 BP – MÖ 1300 BP
Juche: 10
Kıpti: 1637 – 1638
Kore: 4254
Tayland güneş: 2464
g t 
1921 bir yıldır.
Olaylar > Şubat

25 Şubat - Kızıl Ordu, Tiflis'e girdi.
Olaylar > Nisan

2 Nisan - Yunan Ordusu, Cabar Katliamı'nı gerçekleştirdi.
Olaylar > Temmuz

29 Temmuz - Adolf Hitler, Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi'nin başkanı oldu.
Olaylar > Kasım

9 Kasım - Benito Mussolini İtalya'da Ulusal Faşist Parti'yi kurdu.
Olaylar > Ay veya günü bilinmeyenler

Çin Komünist Partisi kuruldu.
Doğumlar > Şubat

8 Şubat - Lana Turner, Amerikalı oyuncu, akrist. (ö. 1995)
Doğumlar > Mart

11 Mart - Astor Piazzolla, Arjantinli bandoneoncu (ö. 4 Temmuz 1992)
Doğumlar > Nisan

7 Nisan - Feza Gürsey, Türk fizikçi ve matematikçi (ö. 1992)
16 Nisan - Peter Ustinov, İngiliz oyuncu, yönetmen ve yazar. (ö. 2004)
25 Nisan - Karel Appel (ö. 2006)
Doğumlar > Temmuz

8 Temmuz - Edgar Morin, Fransız filozof, sosyolog
Doğumlar > Ağustos

16 Ağustos
Matt Mattox, Amerikalı dansçı, koreograf, balet ve oyuncu (ö. 2013)
Vladimir Orlov, devlet adamı
19 Ağustos - Gene Roddenberry, Amerikalı yazar, senarist ve Uzay Yolu'nun yaratıcısı
Doğumlar > Eylül

3 Eylül - Harry Landers, Amerikalı oyuncu (ö. 2017)
8 Eylül - Dinko Šakić, Hırvat savaş suçlusu (ö. 2008)
19 Eylül - Paulo Freire, Brezilyalı eğitimci (ö. 1997)
Doğumlar > Ekim

4 Ekim - Aleksandr Kemurciyan, Sovyet bilim insanı (ö. 2003)
7 Ekim - Red Adams, Amerikalı beyzbolcu (ö. 2017)
Doğumlar > Aralık

21 Aralık - P. N. Bhagwati, Hint bürokrat ve hakim (ö. 2017)
Ölümler > Ocak

1 Ocak - Theobald von Bethmann Hollweg, Alman şansölyesi (d. 1856)
Ölümler > Nisan

2 Nisan - Neslişah Sultan
Ölümler > Mayıs

13 Mayıs - Jean Aicard, Fransız şair, yazar (d. 1848)
Nobel Ödülü kazananlar

Barış – Hjalmar Branting, Christian Lous Lange
Edebiyat – Anatole France
Fizik – Albert Einstein
Kimya – Frederick Soddy
Tıp –
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  NKC: ch969098
Müstencid

Mûstencid veya Müstencid Billâh Tam Adı: Ebû’l-Muzaffer "el-Mûstencid Billâh" Yûsuf bin Muhammed el-Muktafî (Arapça:
أبو المظفر "المستنجد بالله" يوسف بن محمد المقتفى; Ebū el-muẓafer "al-mustanjid bi-llah" yūsuf bin muḥammad el-muktafī) (1124 – 20 Aralık 1170) 1160 - 1170 tarihleri arasında Bağdat hüküm süren otuzikinci Abbâsî Hâlifesi ve otuzbirinci Hâlife Muktafi'nin oğlu. Devrinde 262 yıllık Fâtımîler Hâlifeliği sona erdi.
Abdülmü’min el-Kûmî

Abdülmü’min el-Kûmî (Berberice: ⵄⴰⴱⴷ ⵍⵎⵓⵎⵏ ⵍⴳⵓⵎⵉ; 1094 civarı, Tagra, 1163, Rabat) 1130-1163 yılları arasında Mağripte Muvahhidlerin başında olan tarihi şahsiyet.
II. Erdevân

| II>  Erdevân  Partça: 𐭍𐭐𐭕𐭓 |
| --- | --- |
Kralların kralı
II. Erdevân'ın sikkesi; Seleukia'da basılmıştır, 27 AD
Medya Atropatena Kralı
Hüküm süresi: ???-12 AD
Önce gelen: II. Artavazd
Sonra gelen: II. Vonones
Part Kralı
Hüküm süresi: 12-38/41 AD
Önce gelen: I. Vonones (önce gelen) III. Tiridatis (rakip kral)
Sonra gelen: I. Vardanes

Doğum: 30-25 MÖ Dahistan
Ölüm: 38/41
Çocuk(lar)ı: I. Arsakes Orodes I. Vardanes Erdevân II. Gotarzes (evlat edilmiş)
Hanedan: Arşaklılar
Babası: isimsiz Dahae prensi
Annesi: IV. Fraates'in kızı
Dini: Zerdüştçülük
II. Erdevân (ayrıca II. Artabanos veya II. Ardawan olarak da yazılır; Partça: 𐭍𐭐𐭕𐭓 Ardawān), eski bilim adamlarında yanlışlıkla III. Erdevân olarak bilinen, bir yıllık arayla MS 12'den 38/41'e kadar Part İmparatorluğu'nun Krallarının Kralıdır. I. Vonones'in  (h. 8-12) yeğeni ve halefiydi. Babası Dahae prensi, annesi ise Part Kralı Krallar IV. Fraates'in (h. 37-2 MÖ) kızıdır.
Erdevân, Part tacına yükselmeden önce, daha sonra Roma'nın desteklediği Part kralı I. Vonones'e karşı saldırıları için üs görevi görecek olan Medya Atropatena'nın kralı olarak hüküm sürmüştü. Erdevân sonunda Ermenistan'a kaçıp oranın kralı olan I. Vonones'i yendi. Erdevân'ın I. Vonones'in yerine oğlunu getirme çabaları Romalılar tarafından engellendi ve sonunda Partlarla III. Artaşes'i Ermenistan'ın yeni kralı olarak atamak ve I. Vonones'e verdikleri destekten vazgeçmek için bir anlaşmaya vardılar.
İsim

Latince: Artabanus Yunanca Artábanos kelimesinin Latince şeklidir (Grekçe: Ἁρτάβανος), kendisi Eski Farsça *Arta-bānu'dan ("Arta'nın ihtişamı"). Part ve Orta Farsça varyantı Ardawān'du (Partça: 𐭍𐭐𐭕𐭓 ).
Medya Atropatene'nin geçmişi ve krallığı

Erdevân, Arşak kraliyet ailesinin yönetici kolundan değildi; babası bir Dahae prensiydi ve büyük olasılıkla eski Part hükümdarı II. Mitridates'in (h. 124-88 MÖ) soyundan geliyordu, annesi ise görevdeki Part Kralı Krallar IV. Fraates'in (h. 37-2 MÖ) kızıdır. MÖ 30-25 yılları arasında doğan Erdevân, Orta Asya'daki Dahae'ler arasında büyüdü. Yetişkinliğe ulaştığında, IV. Fraates'in hükümdarlığının sonlarında veya onun oğlu ve halefi V. Fraates'in (h. 4 BC- ) hükümdarlığı sırasında Medya Atropatena'nın hükümdarı oldu. Erdevân'un Medya Atropatena krallığına yükselişinin ardındaki sebep belirsizdir. Krallık, Erdevân'ın Part kralı I. Vonones'e (h. 8-12-h. 8-12) karşı taht için savaştığında karargahı olmuştur. Aslen Roma'da ikamet eden I. Vonones, Karin ve Suren klanlarının liderliğindeki bir grup tarafından Part tahtına oturtulmuştu. Onun yönetimi Romalılar tarafından desteklenmiştir. Ancak Part soyluları, Roma'da kaldığı süre boyunca Romalılaşan I. Vonones tarafından hızla yabancılaştırıldı. Bu, Erdevân'ın yıllarca süren savaşlardan sonra, Ermenistan'a kaçan ve oranın kralı olan I. Vonones'i nihayet yenme şansını artırdı.
Sâbiîler

Sâbiîler, hükümdarlığı sırasında Kudüs'teki zulümden kaçmalarına ve Medya'ya yerleşmelerine yardım eden, büyük ihtimalle II. Erdevân olan Erdevân (Sâbiîce: Ardban) adında bir krala itibar ederler. Bir Sâbiî metni olan Haran Gawaita kitabında kendisinden bahsedilmektedir.
Konuyla ilgili yayınlar

Gregoratti, Leonardo (2015). "A Tale of Two Great Kings: Artabanus and Vologaeses".  Krasnowolska, A. (Ed.). Studies on the Iranian World: Before Islam: Medieval and Modern, Vol. 1. Kraków: Jagiellonian University Press. ss. 203-210.
| g t Part hükümdarları |
| --- | --- |
 I. Arsakes (247–217 MÖ)  II. Arsakes (217–191 MÖ)  Priapatius (191–170 MÖ)  I. Fraates (170–165/64 MÖ)  I. Mithridatis (165/4–132 MÖ)  II. Fraates (132–127 MÖ)  I. Erdevân (127–124 MÖ)  II. Mithridatis (124–91 MÖ)  I. Gotarzes (91–87/80 MÖ)  III. Mithridatis§ (87–80 MÖ)  I. Orodes (80–75 MÖ)  Sinatrukes (75–69 MÖ)  III. Fraates (69–57 MÖ)  IV. Mithridatis (57–54 MÖ)  II. Orodes (57–38 MÖ)  I. Pakorus (39 MÖ)  IV. Fraates (37–2 MÖ)  II. Tiridatis§ (32 MÖ)  Musa (2 BC–4 AD)  V. Fraates (2 BC–4 AD)  III. Orodes (4–6 AD)  I. Vonones (6–12 AD)  II. Erdevân (12–35 AD)  III. Tiridatis (35–36 AD)  II. Erdevân (36–38/41 AD)  I. Vardanes (40–46 AD)  II. Gotarzes (40–51 AD)  Meherdates§ (49–51 AD)  II. Vonones (51 AD)  I. Vologases (51–78 AD)  II. Vardanes§ (55–58 AD)  II. Pakorus (78–110 AD)  II. Vologases§ (78–80 AD)  III. Erdevân§ (79–81 AD)  I. Osroes§ (109–129 AD)  III. Vologases (110–147 AD)  Partamaspates§ (116–117 AD)  II. Sinatrukes§ (116 AD)  V. Mithridatis§ (129–140 AD)  IV. Vologases (147–191 AD)  II. Osroes§ (191 AD)  V. Vologases (191–208 AD)  VI. Vologases (208–228 AD)  IV. Erdevân (213–224 AD) 
§ gaspçı ya da taht iddiacısı
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 118645994  NTA: 186546394  SUDOC: 118878921  VIAF: 59877765 
Part kralı II. Erdevân'un MS 1. yüzyılda Susa sakinlerine yazdığı, Hekataeus'un sayman olarak atanmasını talep eden Yunanca mektup. Louvre müzesi.
Görelilik teorisi

Bu madde bilimsel bir kavram hakkındadır.Felsefi veya ontolojik teoriler için Görecilik sayfasına bakınız.
Genel görelilikte açıklanan üç boyutlu uzay zaman eğriliği analojisinin iki boyutlu izdüşümü
Görelilik teorisi, Albert Einstein'ın çalışmaları sonucu önerilen ve yayınlanan, özel görelilik ve genel görelilik adlarında birbirleriyle ilişkili iki teorisini kapsar. Özel görelilik, yer çekiminin yokluğunda tüm fiziksel fenomenler için geçerlidir. Genel görelilik, yer çekimi yasasını ve bu yasanın diğer doğa kuvvetleri ile ilişkisini açıklar. Astronomi de dahil olmak üzere kozmolojik ve astrofiziksel alem için geçerlidir.
20. yüzyılda, bu teorinin Einstein tarafından ortaya atılmasıyla beraber teorik fizik ve astronomi dünyası çalkalandı; zamanla Isaac Newton tarafından yaratılan, 200 yıllık mekanik teorisinin yerini aldı. Özellikle uzay ve zaman kavramlarına farklı bakış açısıyla bakılması gerektiğini gösterdi ve bu ikisinin harmanlanması olan uzay zamanı, eşzamanlılığın göreliliğini, kinematik ve yer çekimsel zaman genişlemesini ve uzunluk daralmasını içeren birçok kavramı tanıttı. Fizik alanında görelilik, nükleer çağın bir habercisi olan temel parçacık biliminin ve temel etkileşimlerini geliştirdi. Görelilikle birlikte, nötron yıldızları, kara delikler ve yer çekimi dalgaları gibi olağanüstü görülen astronomik olaylar önceden öngörüldü.
Kapsam

20. yüzyılda izafiyet teorisi teorik fizik ve astronomiye dönüştürüldü. İlk yayımlandığında, izafiyet, Newton tarafından yaratılan ve 200 yıl kabul görmüş teorinin yerine geçti.
Fizik alanında izafiyet, temel parçacık bilimi ve onun temel etkileşimi geliştirdi. Kozmoloji ve astrofizik, nötron yıldızlar, kara delik ve ağırlık dalgaları gibi sıra dışı astronomik fenomenlerin izafiyet yardımıyla tahmin edilmesini sağladı.
Kapsam > İki teori

İzafiyet teorisi, yeni fiziksel teoriden daha fazlasıyla temsil edilir. Bunun için birçok açıklama var. İlki 1905’de, son hali 1916’da yayımlandı.
İkincisi, özel izafiyet temel parçacığa ve onun etkileşimlerine uygulanır. Fakat genel izafiyet kozmolojik ve astrofiziksel aleme uygulanır.
Üçüncü özel görelilik fizik aleminde 1920’de kabul edildi. Bu teori, atomik fizik, nükleer fizik ve kuantum mekaniği gibi yeni fizik alanlarında hızlıca teoriciler için önemli ve gerekli bir araç haline geldi. Zıt olarak genel görelilik pek kullanışlı gözükmedi. Deneyciler için biraz uygulanabilir gözüktü. Newton’un yer çekimi teori tahminlerine sadece küçük düzeltmeler yapmak için limitli gözüktü.
Son olarak, genel görelilik matematiği çok zor gözüktü. Sonuç olarak dünyada az sayıda insanın teoriyi tamamen detaylarıyla anlayabileceği düşünüldü. Richard Feynman tarafından önemi yitirildi. Sonra 1960'lara doğru bir kritik canlanma genel göreliliği fiziğin ve astronominin merkezi yaptı. Yeni matematik teknikleri genel görelilikte kullanılabilir oldu. Buradan fiziksel fark edilebilir konular matematiğin kompleksliğinden izole edilmiş oldu. Ayrıca genel görelilikle ilgili egzotik astronomik fenomenlerin keşfedilmesi bu canlanmaya yardımcı oldu.
İzafiyet teorisi

Einstein, izafiyet teorisinin teoriler prensibinin sınıfına ait olduğunu belirtmiştir. Bu demektir ki elementlerin hipotezlere değil deneysel keşiflere dayandığıdır. Doğal işleyişlerin karakteristik özelliklerinin anlaşılmasına bu deneysel keşifler yol açıyor. Doğal işleyişin gözlemlerinin daha doğru olması için matematik modelleri geliştirildi. Böylece analitik anlamlar gerekli durumlarda sonuç çıkarmada tatmin edici olmak zorunda. Ayrı olaylar bu koşulları sağlamak zorundadır. Deneyin sonuçla uyuşması için.
Genel görelilik ve özel görelilik birbirine bağlantılıdır. Aşağıda belirtildiği gibi özel görelilik kanunu yer çekimi hariç bütün fizik fenomenlerine uygulanmaktadır. Genel görelilik kuramı ise yer çekimi kanununu ve onun diğer doğa kuvvetleriyle bağlantısını sağlamaktadır.
Özel Görelilik

Özel Görelilik, uzay-zaman yapısının teorisidir. Einstein’ın "On the Electrodynamics of Moving Bodies" adlı 1905’te yazdığı yazısında tanıtılmıştır. Özel görelilik teorisi, klasik mekaniğe zıt olan iki varsayım üzerine dayanır:
Fizik kuralları bir diğerine bağlı olan düzgün hareket içinde bütün gözlemciler için aynıdır.
Vakum içindeki ışık hızı bütün gözlemciler için aynıdır. Göreceli hareketine ve ışığın kaynağına bağlı kalmaksızın.
Sonuç, teori klasik mekanikten deneylerle daha iyi başa çıkmaktadır. Örneğin Michelson-Morley Deneyi'nin sonuçları ikinci koşul sağlamaktadır. Ayrıca teorinin birçok sürpriz sonucu var. Bunlardan bazıları:
Eş zamanlılığın göreliliği: iki olay bir gözlemci için eş zamanlıdır fakat başka bir gözlemci için eş zamanlı olmayabilir, eğer ki gözlemciler bağıl hareket içinde değilse.
Zaman genişlemesi: hareket eden saatlerin gözlemcinin sabit saatine göre daha yavaş hareket ettiği ölçüldü.
Göreceli kütle
Uzunluk büzülmesi: gözlemciye göre hareket eden objenin boyu daha kısa olduğu ölçüldü.
Kütle enerji eşitliği: E=mc2, kütle ve enerji birbirine dönüşebilir.
Maksimum hız sonsuzdur: hiçbir fiziksel obje, mesaj ya da alan çizgisi vakum içindeki ışık hızından hızlı değildir.
Özel göreliliğin tanımlanmış özellikleri klasik mekaniğin yer değiştirmesidir.
Genel Görelilik

Genel Görelilik, Einstein tarafından 1907-1915 yılları arasında yer çekimi teorinin geliştirilmesiyle oluşmuştur. Genel göreliliğin gelişimi denklik prensipleriyle başlamıştır. Bu prensipler ivmeli hareket ve yer çekimi alanında kalan durumların altındadır. (örneğin, Dünya'nın yüzeyinde durmak.) Bunun neticesinde serbest düşüş olur. Serbest düşüşteki objenin düşmesi yer çekimi kuvvetinin klasik mekanik olayındandır. Bu klasik mekanik ve özel görelilik ile kıyaslanamaz çünkü bu teorilerde hareket eden objeler birbirine göre ivmelenemez ama serbest düşüşteki hareket yapabilir. 1915’te Einstein, alan denklemlerini buldu. Bunlar kütle, enerji ve momentumun içerisinde uzay zaman bükülmesiyle bağlantıdır.
Genel göreliliğin bazı sonuçları şunlardır:
Saatler derin yer çekiminde daha yavaştır. Buna yer çekimi zaman genişlemesi denir.
Işık ışınları, yer çekimi alanında bükülürler. Evren genişliyor ve bizden ışık hızından daha hızlı bir şekilde uzaklaşıyor.
Teknik olarak genel görelilik yer çekimi teorisidir. Yer çekiminin tanımlanan özellikleri, Einstein’ın alan denklemlerinde kullanımıdır. Alan denklemlerinin çözümleri metrik tansörlerdir bunlar uzay zaman topolojisi ve objelerin nasıl hareket ettiğini tanımlar.
Osmanlıca

| Osmanlıca |
| --- | --- |
Osmanlı Türkçesi
لسان عثمانى / لسان توركى
Mustafa Kemal Atatürk'ün hatıra defterinden 20 Eylül 1924 tarihli Osmanlıca el yazısı
Ana dili olanlar: Osmanlı İmparatorluğu
Etnisite: Osmanlı Türkleri
Dil ailesi: Türk dilleri  Şaz TürkçesiOğuzBatı koluOsmanlıca
Önceki formlar: Eski Anadolu Türkçesi Osmanlıca 
Ardıl: Modern Türkçe Irak Türkçesi Kıbrıs Türkçesi Rumeli Türkçesi Suriye Türkçesi 
Yazı sistemi: Osmanlı alfabesi Çeşitli azınlık alfabeleri
Dil kodları
ISO 639-2: ota
ISO 639-3: ota
Osmanlıca veya Osmanlı Türkçesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk anayasası olan 1876 tarihli Kânûn-ı Esâsî'de geçtiği hâliyle Türkçe (Osmanlıca: لسان توركى, romanize: Lisân-ı Türkî; توركى, romanize: Türkî; توركجه, romanize: Türkçe; لسان عثمانى, romanize: Lisân-ı Osmânî), 13 ile 20. yüzyıllar arasında Anadolu'da ve Osmanlı Devleti'nin yayıldığı bütün ülkelerde kullanılmış olan, Arapça ve Farsçanın etkisi altında kalan Türk dili. Alfabe olarak çoğunlukla Arap alfabesinin Farsça ve Türkçe için uyarlanmış bir biçimi kullanılmıştır. Halk arasında bazen bu dil dönemi için "Eski Türkçe" de kullanılmaktadır.