stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yunan İsyanı
Osmanlı Egemenliği

Yunanların bağımsız bir ülke olarak varlıkları 1453'teki İstanbul'un fethi ve Bizans İmparatorluğu'nun ardılları olan devletlerin de yıkılmasıyla son bulmuştur. Böylece Yanya Adaları, Agrafa Dağları, İsfakiye, Suli ve Mani bölgelerinde bağımsız yaşayan az sayıda Yunanların dışındaki bütün Yunan halkları Osmanlı Devleti'nin egemenliği altına girmiştir. Yunanlar, Osmanlı İmparatorluğunun hemen hemen her tarafına yayılmışlardı. Ancak yoğun olarak Pontos, Mora, Teselya ve Ege adalarında bulunuyorlardı. Osmanlıların dine dayalı millet sisteminde yerlerini alarak ülkedeki milletlerden biri haline gelmişlerdi. Bu sisteme göre Osmanlı Devleti'nde yaşayan Yunanlar, Fener Rum Ortodoks Partikhanesi'ne bağlı kısmen özerklik sahibi bir toplumdu. Dinsel, ekonomik ve kültürel açıdan bazı özgürlüklere sahip olmalarına rağmen, Yunanlar, Gayrimüslimler oldukları için Osmanlı egemenliği altındaki herhangi bir yönetilen gibi "Reaya" denirdi. Reayalar olarak Osmanlı devletine cizye ve haraç gibi vergiler ödemeye mecburdular ve onların toplumsal statüsü Müslümanlara kıyasla daha çok aşağı sayılıyordu. Tüm gayrimüslimler gibi askerlik yapmayan Yunanlar, ailelerini terk edip devşirme yoluyla zorunlu bir şekilde müslümanlaştıktan sonra, devletin kadrolarında görev almak zorunda kalıyordu.
Osmanlı egemenliği boyunca Rumlar Osmanlıların çok uluslu sisteminin bir parçası olarak ayrı bir millet olarak kabul edildiler. Rum Ortodoks Patrikhanesi bu milletin sözcüsü ve lideri olarak kabul ediliyordu. Rumların arasındaki uzlaşmazlıklar ve yasal sorunlar Patrikhane'ye ait mahkemeler tarafından çözümlenirdi. Millet sistemi dil veya etnik kökenden ziyade dine bağlı olarak düşünüldüğü için Osmanlı Devleti'nde yaşayan Ortodoks Kilisesine üye Sırp, Bulgar ve Romen gibi diğer bütün etnik gruplar da Rum Ortodoks Patrikhanesi tarafından temsil edildiler. Devşirme sistemi uyarınca Rumlar Osmanlı Devleti'nin asker ihtiyacını karşılamak üzere genç ve yetenekli çocuklarını Yeniçeri Ocağına vermek zorundaydılar. Bu sistem 18. yüzyılda giderek zayıfladı ve 1826 yılında Yeniçeri Ocağı'nın kapatılmasıyla tamamen ortadan kalktı.
Osmanlı egemenliği boyunca Yunan kültür ve ekonomisinin merkezi İstanbul'du. Rum Ortodoks Patrikhanesi'nin içinde bulunduğu Fener semtinde yaşayan Rumlar özellikle 18. yüzyılda büyük bir nüfuz sahibi oldular. Fenerli Rumlar olarak bilinen bu kesim Avrupa'da eğitim gördükleri için Latince, Fransızca, İtalyanca, Almanca gibi dilleri Müslümanlara kıyasla daha iyi biliyorlardı. Dolayısıyla Osmanlı Devleti'nin Avrupa ülkeleriyle olan ilişkilerinde büyük bir rol oynamaya başladılar. Köprülü Fazıl Ahmed Paşa 1671 yılında Fenerli Rum Aleksandros Mavrokordatos'u baş tercümanlık görevine getirdi. Aleksandros Mavrokordatos daha sonra 1699 yılında imzalanan Karlofça Antlaşması'nın Osmanlı tarafındaki baş müzakerecisi oldu Osmanlı padişahlarının güvenini kazanan Fenerli Rumlar 18. yüzyıl boyunca Osmanlı Devleti'ne bağlı Eflak ve Boğdan'ın valileri olarak görev yaptılar. Fenerli Rumların bu ayrıcalıklı konumları Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanmasına kadar devam etti.
1821 İsyanından Önceki İsyanlar

Yunan isyanı, tek bir olay neticesinde ortaya çıkmış değildi. Tüm Osmanlı dönemi boyunca (1453-1821) pek çok başarısız isyan ortaya çıktı. Özellikle 17. yüzyılda, Mora başta olmak üzere tüm Yunanistan'da Osmanlılara karşı çok önemli direniş yapılıyordu. 1600 ve 1611 yıllarında Dionysios Filozof’un önderliğindeki iki ayaklanma hareketi yaşanmıştır. Yanya’da meydana gelmiş 1611 ayaklanması, Aslan Paşa tarafından bastırılan isyan başarısızlıkla sonuçlanmıştır ve Yanya’daki Aslan Paşa Camii bu olayın anısına, onun adına yaptırılmıştır. Osmanlılar, gözaltına alınan Dionysios Filozof’a işkence edip, diri diri derisini yüzdüler.
Yapılan ilk büyük isyan, Rusların destek ve yardımıyla başlatılan Orlov isyanıydı (1770). 18. yüzyılda Ruslar ile olan ilişkiler, Yunanlar arasında özgürlük ve bağımsızlık düşüncelerinin yayılmasına neden oldu. Ruslar 18. yüzyılın sonlarına doğru Rusya'nın daha çok geleneksel din bağlarını kullanarak yürüttüğü etkiler, bölge halkına yönelttiği ayaklanma çağrılarına kadar varan çabaları, özellikle yoksulluk ve topraksızlığın ciddi boyutlara ulaştığı Mora'da geniş destek buldu. Buna göre, 1768 Osmanlı-Rus savaşı sırasında Mora kıyılarına gelen Büyük Katerina’nın yakın ortağı olan Amiral Kont Aleksey'nin komutasındaki Rus donanması, Mora’da Osmanlılara karşı bir isyanın çıkmasına neden olmuştu. Orlov kardeşleri, Mora Yarımadasındaki Yunan halkına muhtariyet vermekle görevlendirildi. Ancak 1770 yılında başlayan Orlov isyanı Rusya'dan yeterli yardım göremeyince Osmanlı (Müslüman ve Arnavut) birliklerince kısa sürede bastırıldı. Rusların Mora’yı terk etmesinden sonra Orlov isyanına misilleme hazırlayan Osmanlı kuvvetleri, Yunanlara karşı büyük saldırılara başladılar. Divan-ı Hümayun'un Mora’daki Yunanların öldürülmesi emrini vermesine, kaptan-ı deryalığa getirilen Cezayirli Gazi Hasan Paşa: "Yunanları yok edersek haracı kim verecek?" cevabını vermişti. Sonraki yıllarda, Rus casusu olarak suçlanan Aitolyalı Kosmas, 24 Ağustos 1779'da, Osmanlı yetkililerinden gözaltına alındı ve sonrasında infaz edildi. Bunlara ek olarak, öldürülen Yunanların arasında Teodoros Kolokotronis’in babası olan Konstandis Kolokotronis de yer alıyor. Aynı zamanda Yunanistan’nın birçok yerinde (Mani Yarımadası, Girit) çıkan ayaklanmalar ve özellikle Girit'teki İoannis Vlahos Daskaloyannis ayaklanması Osmanlı kuvvetlerince kanlı bir şekilde bastırıldı.
Orlov isyanı bastırıldıktan sonra, Rus orduları karşısında güç duruma düşen ve sonunda 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nı kaybeden Osmanlı Devleti'nin, 1774'te imzaladığı Küçük Kaynarca Antlaşması, Rusya'ya Yunan Ortodokslarının koruyuculuğunu vererek yeni müdahalelere açık bir kapı bıraktı.
Küçük Kaynarca Antlaşması’nın Yunanlara Etkisi

Rusya’nın zaferi ile sonuçlanan savaşın sonunda imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) ise başta Yunanlar olmak üzere Osmanlı hakimiyetindeki Hristiyan azınlıkların bağımsızlık hareketlerine giden süreci başlatması açısından son derece önemlidir. Oral Sander, Osmanlı diplomasi tarihinde Küçük Kaynarca Antlaşması’nı içeriden dağılma sürecinin başlangıcı olarak niteler ve Osmanlı topraklarındaki Ortodoksların hamisi haline gelen Rusya’nın Yunanistan’ın bağımsızlığına giden süreci başlattığını belirtir. Sonuç olarak, Yunan aydınlanmasının öncülüğünde, Orlof Ayaklanması örneğinde ve Küçük Kaynarca Antlaşması’nın sağladığı Rus korumacılığının güdümünde Osmanlı topraklarına gelen Batılı aydınlanma değerleri Balkanlardaki Hristiyan toplumlar arasında Yunanların öncülüğünde sosyal yaşamın bir parçası haline gelmeye başlamıştır.
Küçük Kaynarca Antlaşmasına Rusların koydurduğu "Yunanlar, Karadenizde Rus bayrağı altında ticaret yapabilir" maddesinin sonucu olarak güçlü bir ticaret burjuvazisi Yunanistanda gelişmiş oldu.
Osmanlı İmparatorluğundaki ayrıcalıklı durumları sonucu varlıklı bir duruma gelmiş olan Yunan aydınları Avrupa ile sürekli ilişkide olup, milliyetçilik ve bağımsızlık gibi düşünce akımlarını da öğrenmişlerdi.
Filiki Eterya

Ana madde: Filiki Eterya
Yunanlar, Osmanlı Devletine karşı başlatacakları isyanı yönetmek amacıyla Filiki Eterya adlı gizli cemiyeti kurdular. Filiki Eterya 1814 yılında Emmanuil Ksantos, Nikolaos Skufas ve Atanasios Tsakalof adlı üç genç Yunan tarafından, o zamanki Rusya'da günümüzde Ukrayna'nın sınırları içinde kalan Odessa kentinde kuruldu. Amacı Yunan bağımsızlık hareketini gerçekleştirmek olan bu dernek özellikle Osmanlı topraklarında yaşayan Rumları kışkırtmak için düzenlediği toplantılarda şu kararları aldı:

1. Merkezi Atina'da bulunan Filmusos Cemiyeti, Filiki Eterya'ya bağlanarak, bu cemiyetin batı kültürü almış Yunan gençlerinden yaralanılacak
2. Örgütlenebilmek için gerekli maddi olanakların sağlanması yolunda yeni ticaret şirketleri açılacak
3. Yunan tüccarlarının, ünlü ve etkili ailelerin, kilisenin tanınmış din adamlarının örgüte katılması sağlanacak.
Bu kararlarda birleşen cemiyetin merkezi 1818 yılında İstanbul'a taşındı. 12 Nisan 1820 tarihinde yapılan toplantıda, cemiyetin başkanlığına Fenerli Rum İpsilantis ailesi'nin üyesi, Rus ordusunda yüksek rütbeli subay ve Çar I. Aleksandr'ın yaveri olan Aleksandros İpsilantis seçildi. Filiki Eterya, temsilcilerini tüm Yunanistan'a gönderip isyan hazırlayıcı hareketleriyle Yunan halkını birleştirerek, Yunan İsyanı'nın başlamasında son derece etkin bir rol oynamıştır.
Çatışmalar

Aynı dönemde milliyetçi hareketi içinde sınıflara ve bölgelere dayalı farklı eğilimler de belirmeye başladı. Soylular ve Rusya'ya bağlı güç odakları dışında, din adamlarının etkin olarak katıldığı köylü hareketi ve adalardaki varlıklı tüccarların desteklediği bağımsızlık hareketi de siyasi sahneye çıktı. Bu farklı eğilimleri biçimlendiren bir etken de büyük devletlerin Yunan milliyetçilerini yanlarına çekme girişimleriydi. Filiki Eterya silahlı bir ayaklanma hazırlığına yöneldi. Venedik yönetiminin ardından birkaç kez el değiştirdikten sonra İngiliz korumasına girmiş olan İon Adaları da anakaradaki siyasi örgütlenmenin bir sığınağı durumuna geldi. Rumeli'deki Rus nüfuzundan rahatsızlık duyan Avusturya doğuya yayılma politikasının bir parçası olarak Yunan milliyetçiliğine destek veren bir başka güç konumuna girdi. Yunanların bağımsız bir devlet kurma hedefiyle ayaklanmasını sağlayan asıl etken ise, bölgede fiili bir özerklik elde etmiş olan Tepedelenli Ali Paşa ile Osmanlı kuvvetleri arasında Mart 1820'de başlayan çatışma oldu. Yunan ayaklanmasına Markos Boçaris gibi birkaç Αrvanit komutan önderliğinde Osmanlıya karşı savaşmıştır.
Bu çatışma sürerken 1821 ilkbaharında Mora'da patlak veren Yunan ayaklanması kısa sürede Orta Yunanistan ve Girit'e de sıçradı. Ayaklanmacılar önemli mevziler elde ettiler. Tripolis şehrinde 8.000-15.000 başka kaynaklara göre 30.000, Navarin'de de 3.000 Türk, kadın-çocuk ve erkek katledildi. İsyancıların sağladığı ilerleme, 1822 yazında Osmanlı kuvvetlerinin karşı saldırısıyla durdu. Tesalya ve Makedonya Osmanlı denetimine girerken, Yunanlar arasında baş gösteren iç çekişmelerle başını Teodoros Kolokotronis ile Yeoryos Kunduriotis ve Aleksandros Mavrokordatos'un çektiği iki ayrı merkez ortaya çıktı. Bu çatışmaya karşın Osmanlı Devleti'ne karşı sürdürülen direniş, Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa 'nın oğlu İbrahim Paşa'nın komutasındaki ordunun Mora'ya çıkması ve Dramalı Mahmut Paşa komutasında Osmanlı askerlerinin kuzeyden gelerek Mora'ya yerleşmesiyle kırılmaya yüz tuttu.
Avrupa'nın müdahalesi

Ama duruma müdahale eden İngiltere, Fransa ve Rusya ekim 1827'de Navarin Deniz Muharebesi'nde Osmanlı-Mısır donanmasını yok edince denge yeniden Yunan ayaklanmacıların lehine döndü. Yunan kuvvetleri İngiliz ve Fransız askeri desteğiyle anakaranın iki yanında kuzeye doğru yayılmaya başladı. Bu sırada Osmanlı Devleti'ne savaş açan Rusya'nın baskısıyla eylül 1829'da imzalanan Edirne Antlaşması Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanmasına yol açtı.
Antlaşma ve protokoller

Ana maddeler: Edirne Antlaşması (1829) ve İstanbul Antlaşması (1832)
Girdiği savaşlarda ağır kayıplar veren Osmanlı Devleti, 1829 yılında Edirne Antlaşmasını imzalayarak Yunanistan'ın bağımsızlığını tanıdı (Ayrıca Sırplar da bu antlaşmayla özerklik kazanmışlardır). Bu sayede Yunanistan fiilen ve hukuken bağımsız olmuştur. Yunanistan, bağımsızlığını resmen 1832 yılında imzalanan İstanbul Antlaşması ile kazanmıştır.
Yunanistan Krallığı

Ana madde: Yunanistan Krallığı
Geçmişte Rusya'nın dışişlerinde önemli rol oynamış ve Avrupa'da tanınmış bir kişi olarak nisan 1827'de Yunanistan'ın geçici devlet başkanlığına seçilmiş olan Kont Yannis Kapodistrias, Ocak 1828'de Yunanistan'a geçtikten sonra Rusya'ya yakın güçlü bir merkezi yönetim kurmaya yöneldi. Bağımsızlık mücadelesinde öne çıkmış ailelerin düşmanlığını çeken Kapodistrias'ın ekim 1831'de öldürülmesini izleyen karışıklıklar ancak büyük devletlerin müdahalesiyle sona erdirilebildi. Mayıs 1832'de Londra'da varılan antlaşma uyarınca İngiltere, Fransa ve Rusya'nın koruması altında, kuzey sınırı Arta-Volos hattını izleyen ve Girit ile Samos dışında bazı Ege Adalarını da içine alan bağımsız bir krallık oluşturulması benimsendi. Aynı antlaşmayla Bavyera kralı I. Ludwig'in oğlu Otto'nun Yunan tahtına geçmesi kararlaştırıldı.
Galeri > Muharebeler ve Katliamlar

Patrik Grigorios'un idam edilmesi ve onun cesedinin İstanbul sokaklarında sürüklenmesi ve denize atılması (Peter von Hess)
1821 yılında Osmanlılar tarafından İstanbul Rumları'na karşı yapılan zulümler
Sakız Adası Katliamı (Eugène Delacroix)
İpsara'nın İmha Edilmesi (Nikolaos Gizis)
Dragaşani'de savaşan Kutsal Taburu (Peter von Hess)
Vassilika Muharebesi (Peter von Hess)
Alamana Muharebesi (Aleksandros İsayas)
Dimitrios Papanikolis komutanlığındaki Yunan gemisinin, Eressos körfezinde Türk bayrak gemisini havaya uçurması (Konstantinos Volanakis)
Konstandinos Kanaris komutasındaki Yunan gemisinin Sakız adasındaki Türk bayrak gemisine saldırısı (Nikiforos Litras)
Dervenakia Muharebesi (Teodoros Vryzakis)
Messolongi'nin çıkışı (Teodoros Vrizakis)
Anagnostaras Valtetsi Muharebesinde Türkleri mağlup ediyor (Peter von Hess)
Aleksandros İpsilantis Prut Nehri'ni geçiyor (Peter von Hess)
Panayotis Kefalas Tripoliçe surlarina özgürlüğün bayrağını dikiyor (Peter von Hess)
Galeri > Yunan

Adamantios Korais
Rigas Fereos
Aleksandros İpsilantis
Teodoros Kolokotronis
Konstandinos Kanaris
Dimitrios İpsilantis
Laskarina Bubulina
Mando Mavroyenus
Atanasios Diakos
Yeoryos Karaiskakis
Yannis Makriyannis
Nikitas Stamatelopulos Nikitaras
Markos Boçaris
Papaflessas (Grigorios Dikeos)
Andreas Miaulis
Odisseas Andruços
Dimitrios Papanikolis
Kiços Cavelas
Yeorgakis Olimbios
İakovos Tombazis
Andonios Kriezis
Petros Mavromihalis
Galeri > Osmanlı - Mısır

II. Mahmut
Kavalalı Mehmet Ali Paşa
Dramalı Mahmut Paşa
Kavalalı İbrahim Paşa
Hurşid Ahmed Paşa
Nasuhzade Ali Paşa
1821 Bağımsızlık Savaşının en büyük öncüsü olan Yunan aydını idam edilmiştir. Rigas Fereos
Çağdaş Yunan Aydınlanma Dönemi'nin en önemli temsilcisi ve Yunan kültürünün derin bilgisine sahip olan dil ve siyaset bilimci Adamantios Korais
Filiki Eterya'nın Andı
Yunan isyancısı Filiki Eterya'nın andını söylerken (Dionysios Tsokos'un resmi)
Teodoros Kolokotronis
1828 Yunan Nüfus Sayımının verilerine göre savaş öncesi ve savaş sonrası, Türk ve Yunan(Ortodoks Hristiyan) nüfusları. En sol taraf (Yukarıdan aşağıya): Mora, Anakara ve Adalar(Χριστιανοι: Hristiyanlar, Τούρκοι: Türkler)
Jacques Martin (çizer)

Jacques Martin (25 Eylül 1921; Strazburg - 21 Ocak 2010; Brüksel), Fransız animatör ve çizerdir. Ünlü çizgi film kahramanı Tenten karakterini yaratan Belçikalı çizer arkadaşı Hergé ile Tenten'in Maceraları 'nı konu alan dergi ve çizgi filmlerde beraber çalışmışlardır.
Brüksel Okulu üyeleri adıyla bilinen akımdan gelen Strasburg doğumlu sanatçı 21 Ocak 2010'da Brüksel'de 88 yaşında ölerek orada defnedilmiştir.
Denis Villeneuve

| Denis Villeneuve |
| --- | --- |
2017'de Villeneuve
Doğum: Denis Villeneuve 3 Ekim 1967 (57 yaşında) Québec, Kanada
Meslek: Film yönetmeni
Etkin yıllar: 1994-günümüz
Evlilik: Tanya Lapointe
İmza

Denis Villeneuve OC CQ (3 Ekim 1967 doğumlu), Kanadalı bir film yönetmeni ve yapımcısı. Uluslararası alanda, Prisoners (2013) ve Sicario (2015) gibi gerilim filmleri ve ayrıca Arrival (2016) ve Blade Runner 2049 (2017) bilimkurgu filmleri de dahil olmak üzere eleştirmenlerce beğenilen birçok filmi yönetmesiyle tanınır. Arrival  filmindeki çalışmasıyla En İyi Yönetmen dalında Akademi Ödülü’ne aday gösterilmiştir. Aralık 2019'da Hollywood Eleştirmenleri Derneği tarafından On Yılın Yönetmeni ödülüne layık görüldü.
Frank Herbert'in aynı adlı romanından uyarlanan son filmi Dune (2021), prömiyerini 78. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde yaptı; film eleştirel beğeni topladı, uluslararası gişede ticari bir başarı elde etti. Ona En İyi Uyarlama Senaryo ve En İyi Film dalında Akademi Ödülü adaylığı kazandırdı ve filmin kendisi 94. Akademi Ödülleri'nde altı Oscar  alarak gecede en fazla ödül alan film oldu.
Ülkesinde 2001'de Maelström, 2009'da Polytechnique, 2010'da Incendies ve 2013'te Enemy ile En İyi Yönetmen dalında Kanada Ekran Ödülü'nü (eski adıyla Genie Ödülü ) dört kez almıştır. Bu filmlerden ilk üçü aynı zamanda En İyi Sinema Filmi dalında Kanada Ekran Ödülü'nü kazanırken, ikincisi Toronto Film Eleştirmenleri Derneği tarafından yılın en iyi Kanada filmi ödülüne layık görüldü.
Filmografi

| Yıl | Film | Bilgi |
| --- | --- | --- |
| 1988 | La Course Destination Monde | Belgesel |
| 1994 | REW-FFWD | Belgesel, Kısa film |
| 1996 | Cosmos | Cannes Film Festivali'nde Directors' Fortnight bölümünde sunuldu |
| 1998 | August 32nd on Earth | Belirli Bir Bakış Ödülü—Cannes Film Festivali |
| 2000 | Maelström | FIPRESCI Ödülü—Berlin Uluslararası Film Festivali |
| 2008 | Next Floor | Kısa film - Keşif Ödülü adaylığı ve Canal + Ödülü—Cannes Film Festivali |
| 2009 | Polytechnique | Cannes Film Festivali'nde sunuldu |
| 2010 | İçimdeki Yangın | Yabancı Dilde En İyi Film Akademi Ödülü - Adaylık BAFTA En İyi İngilizce Dilinde Olmayan Film - Adaylık |
| 2013 | Tutsak | Halkın Seçimi Ödülü (3.lük)—Toronto Uluslararası Film Festivali |
| 2013 | Düşman | Toronto Uluslararası Film Festivali'nde galası yapıldı |
| 2015 | Sicario | Cannes Film Festivali Altın Palmiye - Adaylık |
| 2016 | Geliş | Venedik Uluslararası Film Festivali Altın Aslan - Adaylık BAFTA En İyi Yönetmen - Adaylık En İyi Yönetmen Akademi Ödülü - Adaylık |
| 2017 | Blade Runner 2049: Bıçak Sırtı | Yapım sonrası |
| 2021 | Dune: Çöl Gezegeni |  |
| 2024 | Dune: Çöl Gezegeni Bölüm İki |  |
Jean-Bernard Mérimée

Jean-Bernard Mérimée (d. 4 Aralık 1936) Fransız diplomat.
Paris-Assas'ta hukuk eğitimi almış, Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü ve Ulusal İdare Okulu'nu bitirmiştir. Dışişleri Bakanlığı'nda çeşitli görevlerde bulunmuştur. 1978 yılında Cumhurbaşkanı Valéry Giscard d'Estaing döneminde protokol şefi olarak görev almış ve Mayıs 1981'de Giscard'ın iktidarı kaybetmesinden sonra birkaç ay kadar yeni cumhurbaşkanı Mitterrand döneminde de protokol şefi olarak görev yaptıktan sonra sırasıyla Avustralya (1982-1985), Hindistan (1985-1987) ve Fas büyükelçiliği (1987-1991) görevinde bulunmuştur. 1991-1995 yılları arasında Birleşmiş Milletler nezdinde daimi temsilci olarak görev yapmıştır. Son olarak 1995-1998 yılları arasında İtalya büyükelçiliği görevini üstlenmiştir. 1999'da Fransa büyükelçiliğine yükseltilmiş ve Ekim 1999'da erken emekli olmuştur. Sonrasında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan'ın özel danışmanı ve genel sekreter yardımcısı olarak da görev yapmıştır.
Valide sultan

Bu madde Valide Sultan (Padişahın Annesi) hakkındadır.Başlığın diğer anlamları için Valide Sultan (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Valide Sultan  |
| --- | --- |

Resmî ikamet:  Topkapı Sarayı  Dolmabahçe Sarayı  Yıldız Sarayı 
Oluşum: 30 Eylül 1520
Açılışı yapan: Ayşe Hafsa Sultan
Kaldırılma: 11 Aralık 1904
Son sahibi: Rahîme Perestû Sultan
Valide sultan (Osmanlıca: والده سلطان), Osmanlı padişahlarının saltanatları sırasında hayatta olan annelerine verilen ünvandı.
Kaynaklarda "vâlide-i pâdişâh", "vâlide-i saâdetpenâh", "mehd-i ulyâ-yı saltanat" şeklinde de geçmektedir. Kösem Sultan "ümmü’l-mü’minîn", Pertevniyal Sultan "ümmü’l-cihân" unvanlari kullanılmış ve Hatice Turhan Sultan devlet adamı ve tarihci Defterdar Sarı Mehmed Paşa tarafından, ölümü vesilesiyle "devletin bir rükn-i rekîni" olarak niteledirilmiştir.
İlk valide sultan Kanuni Sultan Süleyman'ın annesi Ayşe Hafsa Sultan olmak üzere Osmanlı padişahları tahta çıktıkları zaman anneleri de Valide Sultan unvanını alarak büyük bir siyasi güce ve oldukça yüksek miktarda bir gelire sahip olurlardı. Valide Sultanlar bu geliri genellikle hastane, külliye, cami ve medrese inşa ettirmek için kullanırlar, bazen de fakirlere yiyecek dağıtmak, sünnet ettirmek, düğün yapmak gibi hayır işleri yaparlardı.
Tarihçe

Kanuni Sultan Süleyman döneminde Ayşe Hafsa Sultan'ın padişah üzerinde etkisi çok büyük olmuştur. Zira kendisi ilk Valide Sultandır. Onun dışında Valide Sultanlar genellikle siyasete karışmazlardı. Ancak kadınlar saltanatı adı verilen dönemde başlatıcısı Hürrem Sultan ve diğerleri ; Nurbanu Sultan, Safiye Sultan ve özellikle Kösem Sultan devlet yönetiminde söz sahibi olmuşlardır.
Kösem Sultan oğlu IV. Murad tahta çıktığında 11 yaşında olduğu için naiplik sıfatıyla devleti bizzat yönetmiştir. Ancak IV. Mehmed'in annesi Turhan Hatice Sultan'la birlikte Valide Sultan'ların etkisi tekrar azaldı, tekrar geleneksel görevleri olan hayır işlerine döndüler.
Osmanlı Devleti'nin son dönemlerindeki Valide Sultanlardan Bezmialem Sultan ve Pertevniyal Sultan İstanbul'daki birçok saray, cami, hastane ve okul inşaatlarına imzalarını atmışlardır. Osmanlı Devleti'nin en son Valide Sultanı II. Abdülhamid'in manevi annesi Piristû Kadın Efendidir. Padişahın öz annesi olmamasına rağmen padişah tarafından Valide Sultanlık unvanına getirilmiş, 1904 yılındaki ölümüne kadar bu görevde kalmıştır. II. Abdülhamit'ten sonraki padişahlar tahta çıktıklarında anneleri ölmüş olduklarından 1904 yılında Valide Sultanlık kurumu sona ermiştir.
Saltanat Naibeliği

Kimi zaman padişahlar küçük yaşta tahta geçtiklerinden anneleri onların adına hükümler vererek ya da oğulları ile istişare ederek kararlarında etkili olurlardı. Buna ilk örnek olarak Valide Handan Sultan verilebilir. Çünkü Leslie Pierce'a göre oğlu adına bizzat devleti yönetmiştir. Ardından gelen Valide Halime Sultan oğlunun akli dengesi yerinde olmadığından da naibe olarak devlet yönetiminde söz sahibi olmuştur. Daha sonra Şubat 1618'de 2.Osman tahta çıkmıştır. Annesi Valide Mahfiruz Sultan da oğlunun tahta çıkışından kendisinin ölümüne (28 Ekim 1620) kadar saltanat naibesi olarak devleti idare etmiştir.
Ancak bu kısa süreli dönemlere karşın Valide Kösem Sultan 10 seneyi aşkın zaman naibelik yapmıştır. Daha sonra kendisinden kurtulduktan sonra gelini Turhan Valide Sultan da devleti yönetmiş ve onunla da naibelik kurumu son bulmuştur.
Büyük Valide Sultan

Vâlide-i Kebīre ya da Büyük Valide Sultan, oğlu vefat ya da tahtan indirilme sebebi ile yeni tahta geçen padişahın döneminde de Valide Sultan makamını taşıyan kişinin unvanıdır. Handan Sultan'ın oğlu I. Ahmed, tahta çıkar çıkmaz Safiye Sultan'ı Eski Saray'a göndermişti. Çünkü Safiye Sultan oğlu öldüğü için Valide Sultanlık makamını kaybetmişti.
Bu bir emsal teşkil etmiş olacak ki; IV. Mehmet döneminde Kösem Sultan 25 yıl boyunca çok etkin bir rol oynadığı için devlette söz sahibi kişiler Turhan Sultan'ı istemediler ve yeni bir makam arayışı içine girdiler.
Bütün bu hadiselerin sonunda Vâlide-i Kebīr yani Büyük Valide Sultan makamı ile Kösem Sultan iktidarı yeniden ele geçirdi. Turhan Sultan ise 'Vâlide-i Sagīr' (küçük valide) adı ile anılmaya başlandı.