Velyaminovski Kuşatması
Kuşatma

12 Mart 1840 gecesi, Çerkesler gizlice Yekaterininskaya vadisine yaklaştılar ve savaşa hazır olarak oraya konuşlandılar. Şafağa yakın bir grup Çerkes kaleye mal ikmal eden gemiye gizlice sızarak ateşe verdiler. Ne olduğunu anlamayan kaledeki düşman askerleri gemiye doğru koşmaya başladılar. O anda ormanda saklanan Tığujıqo Qızbeç ve ordusu fırlayarak Rus ordusuna saldırdı. Ardından Çerkesler farklı yönlerden koşarak saldırıya geçti. Tığujıqo Qızbeç ordusuna emir verdi:
İlk önce en öndekileri öldürün. Onlar nam için, makam için, rütbe için, madalya için savaşıyor. Onların arkasındakiler mecburen para için savaşan sıradan zavallılar!
Çerkeslerin bir kısmı kapıları kırarak tahkimata girdi. Orada bulunan 1. Navagin müfrezesi alarma geçti ve komutanları A. S. Hudobaşov liderliğinde bir süngü saldırısı yaptılar. O sırada kilisede olan 2. Müfreze yardıma koştu ve Çerkesleri birlikte dışarı atmayı başardılar.
O sırada savunmayı kırıp dağıtan diğer Çerkesler, tüfek ateşi altında burçlara ve duvarlara aynı anda farklı taraflardan saldırdılar. Yakın dövüşlerin ardından Çerkeslerin saldırıları 3 tarafta püskürtülürken bir tarafta Çerkesler kaleye girmeyi başardı. Bunun ardından diğer taraftaki savunucular da düştü ve garnizonu ateşe verdiler.
Bu sırada kalan Rus birlikleri uzaktaki bir korugana koştular ve kendilerini oraya kilitlediler. Koruganı dört yandan çevreleyen Çerkesler teslim olmalarını talep ettiler. Ruslar ateş ederek cevap verdi. Bunun ardından Çerkesler koruganı çalılarla çevrelediler ve bir kez daha teslim olmalarını istediler. Ardından koruganı ateşe verdiler. Alevler yükselince, bazıları "teslim olmayacağız!" diye bağırırken, diğerleri de Çerkesler tarafından öldürüldü. 2 saatlik bir savaştan sonra tüm birlik öldürüldü.
Bu sırada, elinde bomba olan komutan Papahristo, barut deposunu patlatmak için koştu, ancak oraya varamadan Çerkesler tarafından öldürüldü. Benzer bir girişimi başka bir Rus askeri olan Rumyanchenkov da yaptı ama başarısız oldu.
Çerkeslerin surlardaki savunmaları aştığını gören Teğmen Hudobaşev ev askerleri 3 nolu sığınağa çekildi. Çerkesler buraya ateş açtı. Tüm mermileri biten Navaginler, Çerkeslerle yakın dövüşe girdiler. Karnından yaralanan Hudobaşev savaşı yönetmeye devam etti.
Öğleden sonra saat 3 civarında, savunucuların direnişi kırıldı. Rus komutan Hudobaşev ve 15 adamı Çerkesler tarafından esir alındı, ancak daha sonra Çerkeslerin Hudobaşev'in cesaretine duydukları saygı sebebiyle Ruslara fidyesiz iade edildi. 20 diğer Rus daha esir alındı. Kuşatma sırasında ağır yaralanan Tığujıqo Qızbeç ardından bu aldığı yaralardan dolayı öldü. Diğer bir görüşe ise bu kuşatmada ölmedi, daha önce veya sonra öldü.
Çerkesler daha sonra James Bell'e yazdıkları mektuplarda şunları söylediler:
Eski Dostum - Waia kalesinin alınmasından sonra, Muharrem ayının 8'i Perşembe günü sabah namazından sonra Toapse kalesine saldırdık. Yedi buçuk saat süren çatışmanın ardından mekân elimize geçti. Bilginize.
...
Yukarıdaki tarihten bir hafta sonra Şapsığ'daki Abun kalesi ele geçirildi. Yüce Allah'a şükürler olsun!
...
Şekir Efendi, Barzek Hacı Dakhum-oku, Hüseyin Bey ve bütün vatandaşlarımız size selamlarını gönderiyorlar.
Kafkas savaşından "Dağlarda Savaş" sahnesi. Roubaud F., 1890