Malik II.İsmail
Chamba Muharebesi

Chamba Muharebesi 12 Haziran 1915'te gerçekleşti. Diyakoz Dinkha ve kasaba meydanındaki casus komitesi başkanı Malik İsmail, o sırada Yukarı Artuşis'in başkomutanı olan İsmail Ağa'nın düşman ordusunu izliyorlardı. Dinkha ve adamları şafak vakti Qarna D'Kilazer (belki de Kalyazer) adlı dağlarda saklanıyorlardı, Dinkha dürbününden baktığı gün düşmanın güçlü ordusunun Kani Khale'ye (Amcanın gözü) kadar sarı su denilen yerde kamp kurduğunu gördü. Bu büyük ordu o gece yukarıda adı geçen yere vardı, yakın mesafede kamp kurdular, o saatte dağda hava çok soğuktu, gün doğarken ve günün ısınmasıyla Kelazar dağına doğru yola çıktılar, ancak Asur casusları düşmanlar tarafından görülmeden önce yerlerini terk etmişlerdi, Suwareh kampına geri döndüler ve o gece orada kaldılar, düşman ordusu Samano kampından Boosindi dağına kadar kamp kurdu .
Sabah, 13 Haziran, düşman ordusu Suwareh kampına katırla bir top getirdi, önlerinde yaklaşık 200 metre ötede muhafızlar vardı. Yukarıda adı geçen kampa yaklaştıklarında, Dinkha ve adamları kendilerini düşmana gösterdiler ve oradan 2 saat süren bir savaş başladı. Bu 22 adam düşman tarafından geri çekilmeye zorlandı, kampın üstündeki dağ da düşman tarafından tutuluyordu. Kamp alanını terk ettikten sonra, savaşmak için daha uygun ve düşmanın saldırmasının da zor olduğu daha iyi bir yer buldular. Burada Lazar Beh Samano ve onunla birlikte 11 savaşçı adam Kamaka Beybuneh dağını tutuyordu ve Dinkha 11 adamıyla Malouta köyünün karşısındaki Sheeva d'Gelleh kayasını geçti. Orada bütün gün savaştılar ve düşman bu iki zor pozisyonu alamayınca, köyü almaya çalışırken beş adamını kaybetti. İsmail Ağa'nın ordusundan bir Kürt gizlice kaçtı ve düşmanın en az beklendiği bir geçitten içeri girdi, sonra bir evi ateşe verdi ve duman yükseldi ve tüm köyü kapladı, bu da aralarındaki ve köy arasındaki yolu kararttı. Köye girdiklerinde, Dinkha evden eve, Malik İsmail'i düşmanın ve ordularının hareketi hakkında arıyordu.
Gece çöktükten sonra, Dinkha ve beraberindeki adamlar Chamba D'Malik'e geri döndüler. Orada Malik için önemli olan tüm bilgileri verdi. Aynı gece, Malik Chamba'nın arkasındaki tüm dağı, büyük zab'dan Erda ve Kalitan köylerinden akan nehre kadar Daniel oğlu ve Sawro Beh Samano komutası altında işgal etti. Kendilerine gösterilen tüm savaşçılar hazırdı, aynı gece, Khateaban'dan Khamis Dinkha'yı Musul'un Haydar bey vail'inin ve alt berwer'in Raşid bey Emir'inin güçlerini gözetlemesi için gönderdi . O sırada, orada hazır olan savaşçılarını davet etmek için valtolar arasında Roumta ve Darawa köylerine mektuplar gönderdi.
Ertesi gün, yani 14 Haziran, sabah yedi civarında, yukarıda adı geçen tüm dağlarda büyük bir çatışma başladı. O sırada, zeki casus Khamis seyahatinden döndü ve Malik İsmail'e Chamba'nın etrafına çekilen Rashid güçlerinden bahsetti. Türk güçleriyle Haidar, Asheeta'dan Sarespeedo'ya toplar ve makineli tüfeklerle ayrıldı. Sonra Malik, oğlu Shlemon'a, "Daniel ve Sawro'ya, işgal ettikleri tüm dağı terk etmeleri ve kuzeyden ve güneyden gelen iki düşman ordusu tarafından kuşatılmadan önce Arap'ı hızla Beh Delyata'nın bu tarafına geçmeleri için haber gönder" dedi.
Aynı gece, Shlemon bu emri kardeşine ve askerlerin başı Sawro'ya iletti, barikatlarını hızla terk ettiler. Ancak, birçok cesur savaşçı tereddüt ederek, "Dağı terk etmemizin sebebi nedir? Kuvvetlerimizin gücü düşmanınkinden daha az değil." dediler. Daniel ve Sawro, "Bu emri takip etmemiz daha iyi, çünkü bizden gizlice saklanan bir sebep olmalı." diye cevap verdiler. O sırada, tüm dağı terk ettiler. Sabah saat iki civarında, köprüyü geçip Delyata'nın diğer tarafına geçtiler. Oradan, Roumta askerleri ve Deacon Ayo ve Sheeno komutasındaki Darawa ve Beh Marigo geldi, ardından yaklaşık yüz savaşçı, güçlü ve kudretli Sawro Beh Samano komutasındaki Zab'ın doğusunda Chamba'nın karşısında bulunan Çarmıha Gerilme kayasını tutmak için gönderildi. Malik, geri kalanlara düşman tarafından görülmemek için evlere saklanmalarını emretti.
15 Haziran sabahı çok erken saatlerde düşman tüfeklerle yavaşça ateş açmaya başladı ancak Asurlular tarafından cevap verilmedi. İsmail Ağa'nın ordusu bunun bir hile olduğunu düşündü çünkü akşam Asurlular ateş açtı, İsmail Ağa "bugün cevap vermemelerinin sebebi nedir, yoksa bize tuzak mı kurdular?" dedi, bu yüzden kendilerini göstermeye cesaret edemediler ancak Ağa'nın ordusundan küçük bir grup tereddütle öne doğru hareket etti, yavaşça kayadan kayaya geçti, engellenmediler. Sonra tüm dağın Asur ordusundan boş olduğundan emin oldular.
Böylece İsmail Ağa'nın ordusu tüm barikatları serbestçe aştı ve Chamba köyüne doğru koştu, 100 savaşçı adam Çarmıha Gerilme kayasında hazırdı. Malik'in emri üzerine ateş açtılar ve düşmana o kayada tahkim edilmiş oldukları için zayıflıklarını gösterdiler . Düşmanın gözlemlediği kadarıyla çok rahatladılar ve evleri yağmalamaya başladılar, sonra Malik, Chamba köprüsünün karşısında Zab'ın doğusunda bulunan Beh Delyata köyünde saklanan adamlara düşmanı hızla kuşatmalarını emretti. Tia Lazar önderliğindeki bir kısmı köye saldırdı, Zindo Beh Khiu komutasındaki ikinci grup arkalarındaki tüm dağı işgal edecekti.
Orada, binlerce tüfeğin o derin vadilerde ateş açtığı çok kanlı bir savaş meydana geldi. Silah sesleri o yüksek dağlarda yankılanır gibi yankılandıktan sonra, düşman yönünü kaybetti ve bir kaçış yolu bulamadı. Başka seçeneği olmayan düşman ordusu, bir koyun sürüsü gibi vadi boyunca Kalitan köyüne doğru ilerledi. Malik'in savaşçıları, Eada köyüne kadar onları takip etti. Şaşırtıcı kaçış sırasında, kaçarken on beş kişiyi öldürdüler, cesetlerin altında 40 tüfek bıraktılar. Bu savaşta sadece Asurlulardan yedi adam öldürülürken on altı kişi yaralandı, yaralılardan biri Koh köyünden Tia Lazar'dı. Geriye kalan düşmanlardan biri, yaklaşık 20 metre uzaklıktaki Malik'in kalesinden kaçarken, Tia, düşmana bir hançerle saldırdı ve onu yaraladı.