stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vsevolod Meyerhold

| Vsevolod Meyerhold |
| --- | --- |

Doğum: 9 Şubat 1874(1874-02-09) Penza, Rusya İmparatorluğu
Ölüm: 2 Şubat 1940 (65 yaşında) Sovyetler Birliği
Meslek: Yönetmen, oyuncu ve kuramcı

Vsevolod Emilyeviç Meyerhold (Rusça: Всеволод Эмильевич Мейерхольд; Almanca: Karl Kazimir Theodor Meyerhold) (9 Şubat 1874 -  2 Şubat 1940) Rus tiyatro yönetmeni ve oyuncusudur. Büyük Temizlik sırasında tutuklanmış, işkence görmüş ve 2 Şubat 1940'ta idam edilmiştir.
Avant-garde tiyatro kuramcısı ve yaratıcısıdır. Meyerhold'ün yapımları son derece popüler olmakla kalmamış, adı tüm Sovyetler Birliği üzerinde ve batılı solcu aydın kesimlerde biliniyordu. Buna karşılık büyük terör yıllarında, Meyerhold ardında iz bırakmadan kaybolmuştu. Daha sonraki 15 yıl boyunca Sovyet iktidarının şiddetli eleştirilerine maruz kalmıştır. Konstrüktivist tiyatronun kurucusudur.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 90073322  BNE: XX967740  BNF: cb11915455n (data)  CANTIC: a11166654  CiNii: DA01661198  GND: 118641050  ISNI: 0000 0000 8150 725X  LCCN: n50029001  LNB: 000052069  NDL: 00621117  NKC: jn19990216125  NLA: 35345277  NLG: 85047  NLI: 987007265246305171  NLK: KAC200404703  NSK: 000179119  NTA: 068887973  RERO: 02-A000112777  SELIBR: 195215  SNAC: w6sf2zn9  SUDOC: 027753700  Trove: 919680  ULAN: 500120764  VIAF: 71394940   WorldCat (LCCN): n50-029001
Hietzing

| Hietzing |
| --- | --- |
  Arma 

Ülke:  Avusturya
Şehir: Viyana
İdare
 • Belediye Başkanı: Silke Kobald (ÖVP)
Yüzölçümü
 • Toplam: 37,70 km²
Nüfus (2016)
 • Toplam: 53.829
 • Yoğunluk: 1,400/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu: A-1130
Bölge müdürlüğü adresi: Hietzinger Kai 1-3  A-1130 Wien
Resmî site wien.gv.at/bezirke/hietzing
Hietzing (Almanca telaffuz: [ˈhɪtsɪŋ]), Viyana'nın 13. Merkez İlçesi'dir.İlçe Hietzing, Unter Sankt Veit, Ober Sankt Veit, Hacking, Lainz ve Speising adlı bölgelerden oluşmaktadır.
Hietzig Almanca erkek ismi Heinrich'in kısaltması olan Hiezo veya Hezzo adından gelmektedir, ayrıca 1130 tarihli arşivlerde de bu isme rastlanmaktadır.
Eskiden mera, ekin tarlaları ve üzüm bağlarından oluşmaktaydı, ayrıca bugünkü Hietzinger Mezarlığı'nın (Hietzinger Friedhof) bulunduğu yerde eskiden yapılar için taş, çakıl ve kum çıkarılan bir ocak vardı Viyana'daki görkemli yapılardan biri olan Schönbrunn Sarayı'nın taşları ve diğer inşaat malzemeleri de bu ocaktan karşılanmıştır.
1683 yılındaki II. Viyana Kuşatması'n da tamamen boşaltılan ve bağlarının çoğu ekin tarlalarına dönüştürülen Hietzing'in kendini toparlaması biraz zaman almıştır.
Avusturya İmparator'unun bu yöreye yerleşimi teşvik etmek için Schönbrunn Sarayı'nı yaptırmıştır. 
Sarayın yapımından sonra üst sınıfın saray çevresine yerleşmesi çok zaman almamıştır.
O zamanki yerleşimin etkisi bugünkü Hietzing'in yüzünü açıkça göstermektedir. 
Günümüzdeki Hietzing genelde varlıklı kişilerin ikaamet ettiği geniş ve yeşil alanı bol bir İlçe'dir.
Politika

Hietzing kısmen liberal bir bölgedir. Onun için Avusturya Halk Partisi'nin kalesidir.
Politika > Belediye Başkanı

Haynrih Gerstbah (ÖVP)
Politika > Hietzing Meclisinde milletvekilliği dağılımı

ÖVP 17
SPÖ 14
Yeşiller 6
FPÖ 3
Görülecek yerler

Schönbrunn Sarayı ve Parkı -
Gloriette -
Schönbrunn Hayvanat Bahçesi - Dünyanın en eski Hayvanat Bahçesi.
Palmenhaus - Schönbrunn Sarayı'nın park alanında bulunan (kapalı) Botanik Bahçe.
Roulette25 Şubat 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Online Roulette
Lainzer Tiergarten - Viyana'nın akcigeri Lainzer Ormanı.
Gustav Klimt Villası - Ünlü ressamın yaşadığı villa Feldmühlgasse 15a numarada.
Nebiz

Nebiz, şarap dışındaki sarhoşluk verici maddeleri tanımlayan genel bir tabirdir. Günümüzde Suriye'de nbid sarhoşluk verici herhangi bir içecek için kullanılırken Mısır'da hamr ve nibid aynı anlamda kullanılmaktadır.
İslam hukukunda nebiz

Üzümün nadir olduğu Arabistan'da ve Medine'de şarap daha çok hurma ile nadiren de üzümden yapıldığı rivayet edilmiştir ancak İslam hukukunda üzümden imal edilenler içkiye Hamr diğer maddelerden imal edilen içkiler de genel olarak Nebiz adı altında ele alınmıştır. Tartışmalar haram ilan edilen Hamr'ın tüm sarhoşluk verici maddeleri kapsayıp kapsamadığı yönünde olmuştur. Günümüzde İslam hukukunda hakim kanaat tüm sarhoşluk verici maddelerin Hamr kapsamı altında değerlendirilmesi ve Muhammed'den gelen bir hadis delil gösterilerek 'çoğu sarhoş eden maddelerin azının da haram' olduğu yönündedir. Dört mezhepten üçü ve Şiiler nebiz içilmesini yasakladılar Hanefi mezhebi ise mutedil ölçüde, sarhoşluk vermeyecek derecede ve tıbbi gerekçelerle kullanımını caiz (dinen izin verilen eylemler için kullanılan bir terimdir) gördüler. Ancak ilk dönem (Hicri 4. yüzyıl) Hanefi mezhebi imamlarından İmam Tahavi'ye göre nebiz ancak sarhoşluk derecesinde tüketilirse tüketen kişiye tâzir cezası verilir.
Veda Haccı sırasında gerçekleşen bir hadise ile ilgili Abdullah bin Abbas kanalıyla gelen bir rivayet ise şu şekildedir: "Resullullah'a bir nebiz getirildi. Onu koklayınca kaşlarını çattı ve köleye uzatınca yanındakiler, 'Ya Rasulallah, bu helal midir yoksa haram mıdır?' diye sordular. Bunun üzerine Muhammed onu geri getirmesini söyledi ve beraberinde bir maşraba da su istedi. O suyu nebizin üstüne döktü ve şöyle dedi: 'İçecekleriniz şiddetlenirse onu(n sertliğini) su ile kırınız."
Erlik

Başlığın diğer anlamları için Erlik (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Erkliğ Han ile karıştırılmamalıdır.
| Erlik |
| --- | --- |

Erlik Han, Yerlik
Özellikleri
Alanı: Ölüm ve Yeraltı
Mekânı: Tamag
Semboller: Canavar
Kişisel bilgileri
Ebeveynler: Kayra ve Yer Tanrı
Kardeşler: Umay  Ülgen  Kuyaş  Ay Ata
Erlik Han (Eski Türkçe: 𐰼𐰚𐰠𐰏), Türk ve Altay mitolojisinde kötülük, yeraltı ve yıkım tanrısıdır. Erlik Han, Kayra Han'ın oğlu ve eski Türklerin  inancı Tengricilik'te yer altı âleminin efendisidir. (Yerlik/Erlik de denir). Moğollar ise Erleg veya Yerleg derler. Macar mitolojisindeki Ördög ile eşdeğerdir. Ülgen'in kardeşidir. Yer Tengri'nin yeğeni ve Kayra Han'ın oğludur.
Erlik şeklindeki kapı kilidi.
Erlik Han'ın çocukları

Erlik'in dokuz oğlu ve dokuz kızı vardır. Kara Oğlanlar olarak anılan Dokuz oğlu, adlarıyla birlikte şunlardır:
Karaş Han, Matır Han, Şıngay Han, Kömür Han, Badış Han, Yabaş Han, Temir Han, Uçar Han, Kerey Han.
Altay Şamanizmine göre Erlik'in oğulları yer altına inen şamana yol gösterirler. Erlik ve oğulları için zayıf ve hasta hayvanlar kurban edilir. Çünkü Altaylılar'ın inançlarına göre Erlik, kötü (zayıf ve sakat) kurbanlardan hoşlanır. Erlik'e asla at kurban edilmez. Ayrıca, Erlik'i simgeleyen şeyler ve tasvirler yapmak yasaktır. Erlik Han'ın oğulları her zaman babaları gibi kötü değildir. Bunlar, kötü ruhlardan insanları korurlar. Babaları için yapılan kurban törenlerinde hazır bulunurlar ve töreni yöneten kamın Erlik Han'ın yanına gitmesine öncülük ederler. Yeryüzündeki görevlerinden ayrı olarak Erlik'in oğulları yer altındaki gölleri, ırmakları, denizleri yönetirler...
Kızları olan Kara Kızlar kuttörenleri sırasında kamları baştan çıkarıp, onların başarısız olmalarına neden olurlar. Erlik ile iletişime geçen şamanlara Kara Kam denir.
Erlik'in kızları, kam Gök Tanrı'ya (Ülgen'e) kurban vermek için göğe çıkarken, kamı yataklarına çağırıp yolundan alıkoymağa çalışırlar. Kam, işini unutup Erlik'in kızlarının cilvelerine kanarsa başka ruhlarca cezalandırılır ve Tanrı'nın kurbanı kabul etmesi işi de tehlikeye düşer. Erlik'in kızlarından ikisi Kiştey Ana ile Erke Hanım'dır.
Erlik Han'ın mamutları

Sibirya'nın kuzeyinde yaşayan ve doğaya bağlı bir yaşam sürdüren Türk halkından olan Dolganlarda anlatılan bir efsaneye göre, Erlik han mamutları yeryüzünden alıp yer altı âlemine götürmüştür. Mamutlar orada pis kokuların, sıcağın ve karanlığın içinde Erlik Han'a hizmet etmek zorundadırlar. Eğer bir mamut oradan kaçıp tekrar yeryüzüne ulaşmaya çalışırsa derhal buz kesilip ölür.
Popüler Kültürde Erlik

Senfonik metal grubu Therion, 17 Ekim 2023 tarihinde "Leviathan III" adlı albümünde "Ruler of Tamag" adlı parçasında Erlik Han'dan, Karaş Han'dan ve Şıngay Han'dan bahsetmiştir. Tamag, Türk mitolojisinde cehennem ile ilişkilendirilebilecek mitolojik bir mekândır.
Etimoloji

"Er/Yer" kökünden türemiştir. Kişi, güç ve yer, yer altı kelimeleri ile bağlantılıdır. Buryatçada kan içen anlamında kullanılır.
BabyTV

| BabyTV>  |
| --- | --- |
Tam adı: Baby Television
Kuruluş: 4 Aralık 2003
Sahibi: Talit Communications-Sony Pictures Entertainment (2003-2007) News Corporation-Sony Pictures Entertainment (2007-2013) 21st Century Fox-Sony Pictures Entertainment (2013-2017) The Walt Disney Company-Sony Pictures Entertainment (2017-günümüz)
Slogan: Happy To Be
Ülke:  Birleşik Krallık  İsrail
Dili: İngilizce
Kardeş kanal(lar): FOXHD FXHD FOX CrimeHD 24Kitchen National GeographicHD Nat Geo WildHD Disney Channel Disney Junior
Websitesi: Baby TV
İzlenebilirlik
Uydu yayını
D-Smart: 123.kanal
Digitürk: 162. Kanal
Kablo yayını
KabloTV: 455. Kanal
İnternet protokolü üzerinden televizyon
tivibu Ev: 123. Kanal
Turkcell TV+: 113. Kanal
BabyTV, 0-3 yaş arası çocuklara hitap eden bir kanaldır. Bebekler için açılan ilk kanal olan BabyTV, 2003 yılında kurulmuştur ve şu anda 85 farklı ülkede, 14 dilde yayın yapmaktadır. Kanalın şu anki sahipleri The Walt Disney Company ve Sony Pictures Entertainment şirketleridir.
BabyTV, çoğunluk hisselerini 8 Ekim 2007'de Fox International Channels'a satmıştır. Türkiye'de sadece Digiturk 161. kanaldan izlenebiliyordu. 30 Haziran 2013 saat 23.59 itibarıyla Digiturk platformundaki yayını sonlanmıştır. Fakat 2 Ekim 2014 saat 00.00 itibarıyla tekrar Digiturk platformunda yayına başlamıştır.
BabyTV, 1 Temmuz 2013 tarihi itibarıyla D-Smart 119. Kanaldan yayına başlamıştır, daha sonra tivibu Ev platformu üzerinden de yayına başlayan kanal, 11 Temmuz 2014 itibarıyla D-Smart 123. Kanaldan yayınlarına devam etmektedir. 1 Ocak 2015 tarihinde KabloTV platformu üzerinden 455. Kanalda yayına başlamıştır. 2020 itibarıyla Digiturk'te HD yayına başlamıştır.
Taliban Arasında Yalnız Başına

| --- | --- |
Yönetmen: Muhsin İslamzâde
Yapımcı: Seyyid Salim Gafuri
Yazar: Ali Pirhadi , Mahmud Azizi
Anlatıcı: Amir Atrchi
Cinsi: Belgesel filmi
Türü: Belgesel
Renk: Renkli
Yapım yılı: 2015, İran
Çıkış tarih(ler)i: 26 Ağustos 2003
Süre: 65 dk
Dil: Farsça
Taliban Arasında Yalnız Başına, 2017 yılı yapımı Taliban’ın düşünce ve görüşleri üzerine Farsça 65 dakikalık belgesel filmidir.
Belgeselde Helmend kentin Taliban büyükleriyle röportajlar yer almıştır. Ayrıca belgeselde ekonomik komisyon başkanı, askeri komisyon başkanı, milletvekili kültür komisyonu ile röportajlar bulunuyor. Filmin araştırma ve metin yazarlığını Ali Pirhadi ve Mahmud Azizi gerçekleştirmiştir. Belgesel, uluslar ve uluslararası film festivallarında birkaç ödül kazanmıştır.
Ödüller ve Festivallar

Marbella Film Festival (2017): En iyi belgesel filmin ödülü kazandı
Sole Luna Festival
Detective Film Festivali (2018): özel bir diploma kazandı
Athens Film Festival (2017): En iyi uzun belgesel filmin ödülü
Mısır'ın İsmailiye Belgesel Film Festivalı (2017)
İtalya'nın İnsan Hakları Festivalı (2017)
İran'ın Ammar Film Festivalı (2015): Altın Fenerin ödülü
Thin Line Festival (2017)
Asya-Pasifik Film Festival (2016)
İnsan papilloma virüsü
Morfoloji

Papillomavirus ailesinden olan HPV ikozhedral yapıda, zarfsız, 55 nm boyunda 72 kapsomerli bir virüstür. 100'den fazla tipi olan HPV'nin yaklaşık 40 tipinin mukozal, 60 tipinin ise kutanöz enfeksiyon yaptığı bilinmektedir. Mukozal enfeksiyon yapanlardan yüksek onkojenik potansiyele sahip olan 16 ve 18 suşlarının genital kansere yol açma oranı %70 iken, düşük onkojenik potansiyele sahip 6 ve 11'in genital siğile yol açma oranı %90 olarak bilinmektedir.
Virüs genomunun onkojenik mekanizmadan sorumlu tutulan genleri E6 ve E7 olarak bilinmektedir. E6 geni p53'ü yıkarak, E7 ise Rb genini inaktive ederek servikal karsinogenezin gelişmesine neden olmaktadır. HPV enfeksiyonunun persistan olma riski yaşla beraber artmaktadır[kaynak belirtilmeli].
Sıklık ve yaygınlık

HPV enfeksiyonu son derece yaygın bir enfeksiyondur. Amerika Birleşik Devletleri'nde her yıl yaklaşık 6.2 milyon yeni HPV enfeksiyonu ortaya çıktığı bilinmektedir. Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol Merkezi (CDC) verilerine göre dünyada seksüel aktif kadın ve erkeklerin yaşam boyu HPV ile enfekte olma olasılığı en az %50 olarak bildirilmiştir, bununla beraber 50 yaşına varmış kadınların bu enfeksiyonu geçirmiş olma olasılığı en az %80'dir.
HPV enfeksiyonu her yaşta görülebilmektedir ve çeşitli araştırmalarda genç sağlıklı çocuklarda da görüldüğü kanıtlanmıştır. HPV'nin ortalama görülme yaşı 52 olup 35-39 ve 60-64 yaşlarında olmak üzere iki ayrı dönemde pik yapmaktadır. HPV virusu bütün dünyada yaygın olarak bulunmaktadır. Sosyokültürel ve ekonomik düzeyinden bağımsız olarak her kadın risk altındadır. Kadınların %70-80'i yaşamları boyunca en az bir kez HPV ile enfekte olur. Kondom ve bariyer önlemleri riski azalır, ancak tam olarak koruyucu değildir. Daha çok genç yetişkinlerde görülen bu hastalığın cinsel yaşam tarzında ortaya çıkan değişikliklere bağlı olarak son yıllarda arttığı görülmektedir.
HPV enfeksiyonu %14,8 oranında hiç cinsel ilişkiye girmemiş kadınlarda da görülebilir. Çocuklarda gerçekleşebilecek HPV transmisyonunun nedenleri arasında otoinokülasyon, kontamine objeler ve yüzeylerden indirekt olarak bulaşma, seksüel kötüye kullanım, vajinal doğum, süt verme, intrauterin hayatta asendan enfeksiyonlar, transplasental geçiş, semen yer almaktadır[kaynak belirtilmeli]
HPV tipleri ve çeşitli hastalıklarla ilişkisi

1970'li yıllarla beraber HPV üzerinde çalışmalar başlamış ve pozitif bulgularla beraber günümüzde önemli bir bilgi birikimi elde edilmiştir. Başta servikal kanser ve öncü lezyonlar olmak üzere, diğer genital kanserler (vulva, vajina, penis, anüs), orofaringeal kanserler, genital siğiller, laringeal papillomatozis ve muhtemelen bazı deri kanserinde de etiyolojide rol oynamaktadır. Virüsün erkekte ve kadında kanser oluşumuna (penis, vulva, vajina iç yüzü, serviks, anüs, rektum) yol açan 40 türü vardır ve bunlar arasında 16 ve 18 numaralı genotipleri serviks, vulva, vajina ve penis derisi kanserleri yönünden en fazla potansiyeli olan türleridir.
HPV tipleri ve çeşitli hastalıklarla ilişkisi > Genital siğiller

Genellikle HPV 6 ve 11'in neden olduğu genital siğiller pembe renkli ve deriden kabarık mukozal lezyonlardır. Genital siğiller genellikle semptom göstermezler ancak boyutuna ve vücuttaki konumuna bağlı olarak ağrılı veya kaşıntılı olabilirler. Genital siğiller genellikle genital mukozada düz, papüler veya pedinküllü lezyonlardır. Kadınlarda genital içinde, erkeklerde sünnetsiz penisin sünnet derisinin altında ve sünnetli penisin gövdesinde yaygın olarak görülür. Genital siğiller aynı zamanda anogenital epitelde (örneğin serviks, vajina, üretra, perineum, perianal deri ve skrotum) birden fazla yerde meydana gelebilir.
HPV tipleri ve çeşitli hastalıklarla ilişkisi > HPV ilişkili mukozal kanserler

Papillomavirüs α cinsine ait HPV enfeksiyonu, hemen hemen tüm skuamöz intraepitelyal lezyonlar, serviks ve anüs kanserleri ile ilişkilendirilmiştir. Bu kanserlerle ilişkili en yaygın 14 onkojenik HPV tipinden HPV 16, en yaygın ve en yüksek riskli olandır. α HPV genotipleri serviks kanseri başta olmak üzere anal, orofarengeal, vulvar, vajinal ve penil kansere neden olmaktadır.
HPV tipleri ve çeşitli hastalıklarla ilişkisi > HPV ilişkili mukozal kanserler > HPV ve serviks kanseri ilişkisi

Ayrıca bakınız: Servikal kanser
Rahim ağzı kanseri olarak da bilinen serviks kanseri; dünya üzerinde her 2 dakikada bir kadının ölümüne neden olan ve değişik ülkelerde yapılan çalışmalarda kadınlarda meme kanserinden sonra en sık görülen ikinci kanserdir. Gelişmiş ülkelerde kadın kanserlerinin %3,6'sını, gelişmemiş ülkelerde kadın kanserlerinin %15'ini oluşturan serviks kanseri, dünya çapında kadınlar arasında en sık görülen dördüncü malignitedir. Her yıl yaklaşık 600.000 kadına bu teşhis konmaktadır. Ölüm sayılarının yaklaşık olgu sayılarının yarısına eşit olduğu kabul edilmektedir. Tüm bu veriler serviks kanserinin önemini göstermektedir.
Epidemiyolojik çalışmalar serviks kanseri için majör risk faktörünün HPV enfeksiyonu olduğunu göstermektedir. HPV tip 16 ve 18, yüksek dereceli serviks kanserlerin yaklaşık %50'sinden sorumludur. Bunlara yüksek riskli HPV adı verilir. Serviks kanseri olgularının neredeyse tümünde (%99,7) HPV DNA izole edilir. HPV'ye bağlı olarak virüs tipi, kalıcılığı, viral yük ifadesi ve onkojenik ifade risk faktörlerindendir. Bununla beraber serviksteki HPV enfeksiyonlarının çoğu asemptomatiktir ve saptanan enfeksiyonlarının %90'dan fazlası 2 yıl içeresinde kendiliğinden yok olabilmektedir. Dolayısıyla serviks kanseri sıklığında azalma HPV enfeksiyonlarının tanınması, önlenmesi ve tedavi edilmesi yoluyla mümkün olabilir.
HPV'den bağımsız olarak ise sigara, doğum kontrol hapları, çok eşlilik, çok doğum, cinsel aktivitenin erken yaşta başlaması, HIV ve/veya diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklar ile enfekte olma gibi risk faktörleri bulunmaktadır.
HPV tipleri ve çeşitli hastalıklarla ilişkisi > HPV ilişkili deri kanserleri

HPV non-melanom deri kanselerinde (NMDK) görülmüştür. β papilloma virüsler, genellikle çok düşük viral yüklere sahip olmalarına rağmen NMDK'lerde tespit edilmiştir. Farklı çalışmalar, bağışıklığı yeterli hastalardan alınan NMDK'lerin % 30-50'sinde HPV DNA'sını bildirirken, bağışıklığı baskılanmış hastalardan alınan lezyonlarda bu rakam genellikle diğer viral olmayan enfeksiyonlarda da görüldüğü gibi %90'a kadar çıkmaktadır.
HPV aşısı

Rekombinant olarak ifade edilen virüs benzeri partiküllere dayalı profilaktik HPV aşıları geliştirilmiştir. Klinik çalışmalarda, bu aşılar, adolesanlarda, erkeklerde ve yaşlı kadınlarda hedeflenen HPV genotiplerinin neden olduğu hastalık ve enfeksiyonlara karşı yüksek düzeyde etkinlik göstermiştir.
HPV aşısının adölesan dönemde uygulanması en yüksek immün yanıtı oluşturmaktadır. Özellikle 15 yaşından sonra aşıya verilen immün yanıt azalmaktadır. Bu yüzden erken dönemde aşılama hayati öneme sahiptir. Özellikle quadrivalan HPV aşısının 12-13 yaşlarındaki kız çocuklara yapılması amaçlanmaktadır. HPV aşıları en erken 9 yaşında başlanabilir ve 13-26 yaşları arasında yapılması gerekir. Amerikan İlaç Gıda Dairesi (FDA) ve Avrupa Komisyonu tip 6, tip 11, tip 16 ve tip 18 içeren insan papillomavirus aşısını servikal kanserlerin, yüksek dereceli servikal displazinin, prekanseröz servikal lezyonun, prekanseröz vulvar displastik lezyonların ve yaygın genital siğillerin (kondiloma akuminata) önlenmesi için onaylamıştır. Bu aşı 9-14 yaşlarında 2 doz olarak uygulanmaktadır. 14 yaş sonrası ise 3 dozluk aşı programı uygulanmaktadır. Profilaktik HPV aşılarının rutin servikal tarama ile birlikte HPV ile ilişkili morbidite ve mortalite üzerinde çarpıcı etkileri olacağı öngörülmektedir.
İlk geliştirilen bivalan HPV aşısı Cervarix tüm malign lezyonların %70'i ile ilişkili HPV 16 ve 18'i hedeflemekteydi ve yalnızca kadınlara uygulanabiliyordu. Sonrasında geliştirilen quadrivalan Gardasil ise 16 ve 18'e ek olarak genital siğillerden sorumlu tip 6 ve 11'i hedeflemektedir. En son çıkan 9 değerlikli aşı Gardasil 9'a HPV 6, 11, 16 ve 18'in yanında eklenen 31, 33, 45, 52, 58 suşları ile tüm malign lezyonlarla ilişkili HPV enfeksiyonlarının %82'si hedeflenmiştir. Gardasil aşıları erkeklere de uygulanabilir ve kadınların yanında erkeklerin de aşılanması enfeksiyonun yayılmasının önüne geçmek için önemlidir.
Ergenlik dönemindeki kızlar için HPV aşılama programları, bunları sunan ülkelerde HPV enfeksiyonlarının, prekanseröz servikal lezyonların ve anogenital siğillerin sayısında anlamlı bir düşüş sağlamıştır. Servikal kanser başta olmak üzere birçok kanseri önleme potansiyeli olan bu aşının dünya çapında uygulanması için Dünya Sağlık Örgütü 2018 yılında çağrı yapmıştır. Güncel olarak Amerika ve Avrupa ülkeleri başta olmak üzere 100'ün üstünde ülkenin ulusal aşı programında HPV aşısı bulunmaktadır.
| Aşı | Koruma (HPV tipleri) | Cinsiyet ve yaş aralığı |
| --- | --- | --- |
| Cervarix (bivalan) | HPV 16, 18 | Kadınlar, 9-25 yaş |
| Gardasil (quadrivalan) | HPV 6, 11, 16, 18 | Erkekler ve kadınlar, 9-26 yaş |
| Gardasil 9 (dokuz valanlı) | HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 | Erkekler ve kadınlar, 9-26 yaş |
Servikal kansere neden olduğu bilinen HPV tip 16'nın genom organizasyonu (E1-E7 ilk genler, L1-L2 sonraki genler: kapsid).
HPV-ilişkili kanserler
Pap smear yaymasında solda normal servikal hücre grubu ve sağda HPV ile enfekte hücreler
Ortak bölen

Matematikte, sıfır olmayan iki veya daha fazla pozitif tam sayının en büyük ortak böleni, tam sayıların hepsini de bölen en büyük pozitif tam sayıdır. Örneğin; 8 ve 12'nin ebob'u 4'tür.
En büyük ortak bölen aynı zamanda en büyük ortak faktör (ebof), en yüksek ortak faktör (eyof) ile de isimlendirilir.
Genel bakış > Gösterim

A ve B iki tam sayı ise, en büyük ortak bölenleri ebob(A, B) şeklinde gösterilir. A, B, C ve D tam sayılarının en büyük ortak böleni ise ebob(A, B, C, D) şeklinde gösterilir.
Genel bakış > Örnek

54 ve 24'ün en büyük ortak böleni nedir?
54 sayısı, iki tam sayının çarpımı şeklinde ifade edilebilir:
54\times 1=27\times 2=18\times 3=9\times 6
Böylece 54'ün bölenleri:  1,2,3,6,9,18,27,54
Benzer şekilde 24'ün bölenleri ise:  1,2,3,4,6,8,12,24
Bunların en büyüğü 6'dır. Yani 54 ve 24'ün en büyük ortak böleni
e
b
o
b
(
54
,
24
)
=
6


{\textstyle ebob(54,24)=6}

 olur.
Örnek 2
32 ile 16'nın en büyük ortak böleni nedir?
32 sayısı, 16'nın bir katıdır ve biri diğerinin katı olan iki sayının en büyük ortak böleni küçük sayıya eşittir. Bu yüzden burada en büyük ortak bölen 16'dır.
Genel bakış > Geometrik görünüm

Örneğin  24\times 60 dikdörtgen bir alan yandaki görseldeki gibi bir ızgaraya bölünebilir: 1'e 1 kare, 2'ye 2 kare, 3'e 3 kare, 4'e 4 kare… 6'ya 6 kare… 12x12 kare. Bu nedenle 12 sayısı 24 ve 60'ın en büyük ortak bölenidir.
Böylece 24x60 bir dikdörtgen alan, bir kenarı (24/12 = 2) iki kare ve diğer kenarı (60/12 = 5) beş kare olan 12x12‘lik bir ızgaraya bölünebilir.
Uygulamalar > Kesirlerin indirgenmesi

En büyük ortak bölen, kesirleri en küçük sayılara indirgemede yararlıdır. Örneğin 42 ve 56 sayılarının en büyük ortak böleni yani ebob(42, 56) = 14'dür bu nedenle 42/56 kesiri şu şekilde 3/4'e indirgenir:
Uygulamalar > En küçük ortak kat

İki tam sayının sıfır olmayan en küçük ortak katsayısı, bu sayıların en büyük ortak böleninden şu bağıntı kullanılarak hesaplanır:
Hesaplama > Asal çarpanlara ayırma

İki sayının asal çarpanlarını bulup sonra bu çarpanları karşılaştırarak En büyük ortak bölenleri (EBOB) hesaplanabilir. Örneğin ebob(48, 180) hesaplamak için önce 48 ve 180 sayılarının şu asal çarpanları buluruz;
48 = 24 · 31 ve 180 = 22 · 32 · 51.
Bu durumda Venn şemasında gösterildiği gibi EBOB sayısı;
2min(4,2) · 3min(1,2) · 5min(0,1) = 22 · 31 · 50 =12'dir.
Karşılık gelen En küçük Ortak Kat (EKOK) sayısı ise 
2max(4,2) · 3max(1,2) · 5max(0,1) = 
24 · 32 · 51 = 720'dir.
Bu yöntem yalnızca küçük sayılar için uygundur çünkü sayıları asal çarpanlarına ayırma çok uzun sürer.
Mal simay
==
Ortak kat
24x60