Ali Hamenei

| Ayetullah Seyyid Ali Hamenei سید علی حسینی خامنه‌ای |
| --- | --- |

Hamenei, 2025
2. İran yüce lideri
Görevde
Makama geliş  4 Haziran 1989
Cumhurbaşkanı: Haşimi Rafsancani Muhammed Hatemi Mahmud Ahmedinejad Hasan Ruhani İbrahim Reisi Mesud Pezeşkiyan
Başbakan: Mir Hüseyin Musavi
Yerine geldiği: Ruhullah Humeyni
3. İran Cumhurbaşkanı
Görev süresi 13 Ekim 1981 - 3 Ağustos 1989
Başbakan: Muhammed Rıza Mehdevi Kani (Geçici) Mir Hüseyin Musavi
Dinî Lider: Ruhullah Humeyni
Yerine geldiği: Muhammed Ali Recai
Yerine gelen: Haşimi Rafsancani
Kişisel bilgiler
Doğum: 19 Nisan 1939 (85 yaşında) Meşhed, İran Şahlığı
Partisi: Bağımsız (1989-günümüz)
Diğer siyasi bağlantıları: İslami Cumhuriyet Partisi (1979-1987) Militan Ruhban Derneği (1977-1989)
Evlilik(ler): Mansure Hüceste Bakırzade (1964-)
Çocuk(lar): 6 (Mustafa , Mücteba ve Mesud dahil)
Dini: Şii İslam (Caferilik)
İmzası: 
Seyyid Ali Hüseyni Hamenei (Farsça: سید علی حسینی خامنه‌ای, d. 19 Nisan 1939; Meşhed), İranlı din ve siyaset adamı, Şii merci-i taklid ve 1989'dan beri İran'ın ikinci yüce lideri. 1981-1989 yılları arasında İran'ın üçüncü cumhurbaşkanı olarak görev yapmıştır. Hamenei, Orta Doğu'da en uzun süre görev yapan devlet başkanı ve Şah Muhammed Rıza Pehlevi'den sonra geçen yüzyılın en uzun süre görev yapan ikinci İran lideri olmuştur.
Resmi web sitesine göre Hamenei, Muhammed Rıza Pehlevi'nin saltanatı sırasında üç yıl sürgüne gönderilmeden önce altı kez tutuklandı ve cezaevlerinde kaldı. İran Devrimi'nin Şah'ı devirmesinden sonra, Haziran 1981'de sağ kolunu felç eden bir suikast girişiminin hedefi oldu. Hamenei, 1980'lerde İran-Irak Savaşı sırasında İran'ın liderlerinden biriydi ve şimdi kontrol ettiği ve komutanlarını kendisinin atadığı Devrim Muhafızları ile yakın ilişkiler geliştirdi. Devrim Muhafızları, ona karşı gelişen muhalefeti bastırmak için görevlendirildi. Hamenei 1981'den 1989'a kadar İran'ın üçüncü cumhurbaşkanı olarak görev yaptı ve ilk Dini Lider Ruhullah Humeyni'nin yakın müttefiki oldu. Ölümünden kısa bir süre önce Humeyni, vekil olarak seçtiği yerine gelecek olan Hüseyin Ali Muntazeri ile bir anlaşmazlık yaşadı, bu yüzden Humeyni öldüğünde halefi üzerinde anlaşmaya varılmadı. Uzmanlar Meclisi, 4 Haziran 1989'da 50 yaşındayken Hamenei'yi dini lider olarak seçti. Ekber Haşimi Rafsancani'ye göre Hamenei, Humeyni'nin ölmeden önce halefi olarak seçtiği adamdı. Hamenei, 14 Nisan 1979'dan beri Şah İsmail zamanında kurulan bir vakıf olan Astan Kuds Razavi'nin hizmetkarlarının başında bulunuyor.
Dini lider olarak Hamenei, İslam Cumhuriyeti'ndeki en güçlü siyasi otoritedir. İran devletinin başı, silahlı kuvvetlerinin başkomutanıdır ve İran'da hükûmetin ekonomi, çevre, dış politika, ulusal planlama ve benzeri birçok alanda temel politikaları hakkında kararnameler çıkarabilir ve nihai kararları alabilir. Kerim Secadpur'a göre, dini lider olarak Hamenei, hükûmetin yürütme, yasama ve yargı organlarının yanı sıra ordu ve medya üzerinde doğrudan veya dolaylı kontrole sahip. Uzmanlar Meclisi, cumhurbaşkanlığı ve İran Parlamentosu için seçilecek olan tüm adayların başvuruları, üyeleri doğrudan veya dolaylı olarak İran Dini Lideri tarafından seçilen Anayasa Koruma Konseyi tarafından incelenir. Ayrıca, Anayasa Koruma Konseyi'nin Hamenei tarafından emir verildikten sonra belirli kişilere yönelik yasağını tersine çevirdiği durumlar da oldu.
Hamenei'nin saltanatı sırasında 1994 Kazvin protestoları, 1999 öğrenci protestoları, 2009 cumhurbaşkanlığı seçimi protestoları, 2011-12 protestoları, 2017-18 protestoları, 2018-19 genel grev ve protestoları, 2019-20 protestoları, 2021-23 protestoları ve Mehsa Emini protestoları gibi büyük protestolar yaşandı. İran'da gazeteciler, blog yazarları ve diğerleri Dini Lider Hamenei'ye hakaret ettikleri gerekçesiyle, genellikle dine hakaret suçlamasıyla birlikte hapse atıldı. Verilen cezalar arasında kırbaçlanma ve hapis cezası da yer almaktadır; bazıları gözaltında hayatını kaybetti. İran'ın nükleer programı ile ilgili olarak Hamenei, 2003 yılında her türlü kitle imha silahının üretilmesini, stoklanmasını ve kullanılmasını yasaklayan bir fetva yayınladı.
Ortadoğu'nun en güçlü ve etkin kişilerinden biri olan Hamanei döneminde; İran'ın jeopolitik konumunun önemi özellikle, Suriye İç Savaşı ve 2015 5+1 Nükleer Antlaşma sonrası önemli derecede artmıştır.