UNESCO Türkiye Millî Komisyonu
UNESCO'nun Kültür Sektörü

Kuruluş yıllarından itibaren yaptığı etkinlikler ve sağladığı katkılarla toplumlar için bir yakınlaşma, diyalog, uyum ve kimlik kaynağını oluşturarak kültür çalışmalarına yön vermiş olan UNESCO, çalışmalarını ve işbirliklerini modern dünyanın gelişen zorluk ve ihtiyaçlarına cevap verecek girişim ve programlarla destekleyerek devam ettirmektedir. Bu kapsamda UNESCO, 2014-2021 orta vadeli dönemi için iki stratejik hedef etrafında oluşturulan ve ana eylem planlarıyla uyum içerisinde olan Temel Program IV eylem planının uygulanmasına odaklanmaktadır.
Kültür Sektörü için “mirasımızı korumak, yaratıcılığımızı teşvik etmek” teması altında, mirasın korunması, teşviki ve aktarılması ile yaratıcılığın ve kültürel ifade çeşitliliğinin teşviki stratejik hedef olarak belirlenmiştir. Ayrıca diyalog ve kalkınma için kültürün ve mirasın korunması, teşviki ve aktarılması ile sürdürülebilir kalkınma için somut olmayan kültürel mirasın korunmasının yanı sıra kültürel ifade çeşitliliği ve yaratıcılığın teşviki UNESCO tarafından ana eylem planları olarak ifade edilmiştir. Bu doğrultuda her zaman olduğu gibi UNESCO’nun kültür sözleşmeleri ve tavsiye kararları stratejik hedeflerin ve ana eylem planlarının uygulanmasında temel araçlar olmaya devam edeceklerdir.
UNESCO, özellikle kültürün sürdürülebilir kalkınmaya etkisi ve çatışma nedeniyle tehlike altında bulunan kültürel mirasların korunması konularına ağırlık vermiş;, gerek Kültür Sözleşmeleri, gerekse diğer program ve faaliyetleri içerisinde çok disiplinli yaklaşımı benimsemiştir. Alt yapısında güçlü bir kültür bileşeni olmayan hiçbir kalkınma çeşidinin sürdürülebilir olmayacağı görüşüyle hareket eden UNESCO, kültürler arasında karşılıklı anlayış ve diyaloğa dayanan insan merkezli bir yaklaşımı hedeflemekte ve ancak bu temeller üzerine oturtulan kalkınmanın sürdürülebilir olabileceğini savunmaktadır.
UNESCO, kültürün sürdürülebilir kalkınmanın yön vericisi ve sağlayıcısı olarak tanınması ve belirlenecek hedeflerde yer bulmasını; başta BM platformları olmak üzere pek çok uluslararası platformda savunmuştur. Bu kapsamda kültürün sürdürülebilir kalkınmanın sağlayıcısı olduğu ilk defa Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları 2030 Gündeminde yer almıştır.
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları 2030 Gündeminde dördünde daha açık olmak üzere, dokuz hedef içerisinde kültürün sürdürülebilir kalkınmayla ilişkisi vurgulanmaktadır. Bahse konu dört hedef herkesi kapsayan ve herkese eşit derecede kaliteli eğitim sağlamak ve herkese yaşam boyu eğitim imkânı tanımak (Hedef 4); sürdürülebilir ve kapsayıcı ekonomik kalkınmayı sağlamak, tam ve üretici istihdamı ve insan onuruna yakışır işleri sağlamak (Hedef 8); kentleri ve insan yerleşim yerlerini herkesi kucaklayan, güvenli, güçlü’ ve sürdürülebilir kılmak (Hedef 11); sürdürülebilir tüketimi ve üretimi sağlamak (Hedef 12) şeklinde sıralanmaktadır. Gelecek dönemde sürdürülebilir kalkınmaya yönelik çalışmaların söz konusu hedefler üzerinden ve alt hedefler ile stratejilerde belirlenen çerçeveye uygun olarak yürütülmesi ve kültürün müstakil bir hedef olarak çalışılması öngörülmektedir.
Silahlı çatışma, doğal veya insan kaynaklı afet durumlarında tahrip olan kültürel mirasın korunması, son dönemde UNESCO’nun kültür çalışmalarının odağında yer alan en temel konulardan biri olmuştur. Bu kapsamda 2015 yılında başlatılan “Unite4Heritage” (Miras İçin Birleş) Küresel Koalisyonu sürdürülmüş ve 2017 yılında gerçekleştirilen UNESCO 39. Genel Konferansında Silahlı Çatışma Durumlarında Kültürün Korunması ve Kültürel Çoğulculuğun Sağlanması UNESCO Eyleminin Güçlendirilmesi Stratejisi kapsamında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararı 2347’nin konu üzerindeki önemli rolüne değinerek ek belge kabul edilmiştir.
Somut Kültürel Miras İhtisas Komitesi, Türkiye’nin 1983 senesinde taraf olduğu Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına Dair Sözleşme doğrultusunda Türkiye’deki kültürel ve doğal mirasın korunması ve tanıtılması yolunda çalışmalar yürütmektedir. 2024 itibarıyla Türkiye’nin 
UNESCO Dünya Mirası Listesinde 21 kültürel miras alanı vardır ve 79 miras alanı ile geçici listede UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesinde en çok miras alanı bulunduran ülkelerden biridir.
Türkiye’nin 2006’da kabul ettiği Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kapsamında Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi nesillere aktarılmış ve halen hayatta olan kültürel uygulamaların, temsillerin, bilgilerin ve becerilerin korunup yaşatılarak aktarılmasını hedeflemektedir. 2024 itibarıyla Türkiye’nin UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde 30 kültürel unsuru bulunmaktadır. Kültürel İfadelerin Çeşitliliği İhtisas Komitesi ise Kültürel İfadelerin Çeşitliliğinin Korunması ve Geliştirilmesi Sözleşmesi doğrultusunda ilgili kişiler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları ile birlikte çalışarak kültürel, sanatsal ve yaratıcı endüstrileri koruyarak teşvik etmektedir.
2001 senesinde gerçekleştirilen UNESCO Genel Konferansında kabul edilen Sualtı Kültürel Mirasın Korunmasına Dair Sözleşme, devletlerin su altındaki miraslarını daha etkin bir şekilde korunmasını amaçlamaktadır ve UTMK’nın da konuyla ilgili bir izleme grubu bulunmaktadır. 
UNESCO 1970 tarihli Kültür Varlıklarının Kanunsuz İthal, İhraç ve Mülkiyet Transferinin Önlenmesi ve Yasaklanması İçin Alınacak Tedbirlerle İlgili Sözleşmesi ile kültür varlıklarının yasadışı ticaretini engellemeyi hedeflemiş ve bu kapsamda koruma, iade, uluslararası iş birliği temel ilkeler olarak benimsenmiştir. Yerlerinden Edilmiş Kültür Varlıkları İzleme Grubu, çalışmalarını bu sözleşme çerçevesinde, yurtdışında bulunan kültür varlıklarının iade çalışmalarında akademik destek ve danışmanlık sağlanması, eserlerin iade yöntemlerine ilişkin stratejilerin belirlenmesi ve iade süreçlerindeki mevcut veya olası eğilimlerin değerlendirilmesi konuları kapsamında sürdürmektedir.