Şahin Giray
Hayatı > Kalgaylık dönemi ve St. Petersburg yılları

Ruslar'ın Kırım'a girmesinden sonra Kırım Hanı III. Selim Giray bir gemiye binerek İstanbul'a kaçtı. Ruslar, Şahin Giray'ın abisi II. Sahib Giray'ı han ilan etti. II. Sahib Giray, han olunca kardeşi Şahin Giray da Kalgay oldu. Giray Hanedanında Han'dan sonra tahta geçecek veliaht Kalgay unvanına sahipti. Kanun-ı Cengizî'ye (töre, yasa) göre kalgaylığa hanın kardeşi getirilirdi. Kalgaylar da ikinci veliaht makamında olan Nûreddin adı verilen Kalgay adayları arasından seçilirdi. Mevcut handan sonra hükümdarlığı üstlenecek Kalgay'ın kim olacağı ise Kırım'da Mirza adı verilen diğer soylu ailelerin temsilcileri tarafından seçilirdi. Mirzalar adı verilen bu ailelerin mensubu beyler, Kırım'daki iktidarın Hanla birlikte diğer unsurlarıydı.
Şahin Giray büyük bir Tatar kuvvetiyle Kırım Seraskeri İbrahim Paşa'nın yanına gelerek Osmanlı askerinin derhal Kırım'dan çekilmesini bildirdi. Osmanlı kuvvetleri kayıklara binerek, Kefe valisi Mehmed Paşa da bir gemi ile Kefe'yi terk etti. Şahin Giray'ın Ruslar ile olan bu işbirliğine hayrete düşen Kırım Seraskeri İbrahim Paşa ise Kefe'yi terk etmeyerek direnme kararı aldı ancak Taman Yarımadası tarafından gelen Ruslar'a esir düştü. Ruslar, Kırım'da Osmanlı Devleti'nin elinde bulunan Kerç Boğazı'nın her iki tarafındaki Yenikale ve Kerç kaleleri ile Sudak ve Kefe limanı başta olmak üzere tüm stratejik noktaları ellerine geçirdiler.
Şahin Giray, 1771'de Kırım'a giren ve buranın bağımsız bir hanlık olması yolunda propaganda yapan General Dolgorukij'in beyannamesini görüşmek üzere kurulan heyetin başında elli altmış kadar mirzayla beraber 1771 Kasımında gittiği St. Petersburg'da bir taraftan anlaşmayla ilgili müzakerelere katılırken diğer taraftan Çariçe II. Katerina ve Rus ileri gelenleriyle tanışma fırsatı buldu. 4 Aralık 1771'de Çariçe II. Katerina, Şahin Giray'ı resmen kabul etti ve büyük bir ayrıcalık olarak yanında oturttu. Bu diplomatik görevi Şahin Giray'ın hayatının dönüm noktası oldu. St. Petersburg'da Rus kültürünü tanıdı, tiyatroları, eğlence yerlerini, müzeleri, kütüphaneleri gezdi. Bu sıralarda Rus üniforması giyip çariçenin yaverleri arasında yer aldığı da belirtilir. Batı kültürüne olan yakınlığı sebebiyle Çariçe II. Katerina'nın takdirini kazandı. Çariçe II. Katerina, Fransız yazar Voltaire'e yazdığı mektupta Şahin Giray'dan çok zeki, kültürlü, yakışıklı ve sevimli bir Tatar genci diye söz etmiştir. Şahin Giray, Çariçeden sadece Rus menfaatlerine uygun hareket etmesi sebebiyle değil bu yönleriyle de büyük destek aldı. Çariçe, St. Petersburg'da hayli isim yapan ve bu arada epeyce borçlandığı anlaşılan Şahin Giray'a 10.000 ruble tahsis etti ve ayrıca 12.000 rubleyi bulan borçlarını da ödedi. 1773 yılında Kırım hanlığı için Ruslar'ın kuvvetli bir adayı olarak Kırım'a döndü. Kalgay olarak Akmescid'de oturdu. Şahin Giray, Akmescid'te bulunduğu bu dönemde Ruslar'la sürekli irtibat halindeydi. Bu sırada Rusya'da patlak veren Pugaçev isyanı II. Katerina'nın Kırım'a olan ilgisini bir süre için geri plana attı ve Şahin Giray'ı yeterince destekleyemediğinden onu Poltava'ya getirterek kendisine 1000 ruble tahsisat ayırdı.
Osmanlı-Rus savaşının sonunda 1774'te iki taraf arasında imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması'nın üçüncü maddesi ile Osmanlı Devleti, kendisine ait olan ve savaş esnasında Rusların eline geçen Kerç Boğazı'nın her iki tarafındaki Yenikale ve Kerç kaleleri ile Kefe'nin Ruslar'a ait olduğunu Kırım Hanlığının ise bağımsız olduğunu kabul etmek zorunda kaldı. Küçük Kaynarca Antlaşması, Kırım Hanlığını bağımsız hale getirmişti ve artık kendi hanlarını kendileri seçeceklerdi. Fakat dini meselelerde Hilâfet makamına tabi olmaya devam edeceklerdi. Ancak antlaşmanın imzalanmasından sonra Kırım uleması ile Kırım mirzaları ve ileri gelenlerinden bazıları heyet halinde İstanbul'a gelerek asırlardır süren beraberlikten sonra yine Osmanlı Devleti tarafından himayelerini ve hanların padişah tarafından tayinini, hutbe ve sikkelerin padişah adına olmasını ve Kırım Hanına hanlık menşuru gönderilmesini rica ettiler. Bu esnada Kırım'ın yine eskisi gibi Osmanlı Devletine bağlı kalması isteği ile tekrar harekete geçerek Han olmak isteyen IV. Devlet Giray, mirzaları kendi tarafına çekerek hanlığı ele geçirdi. Şahin Giray'ın abisi II. Sahib Giray tahtı bırakarak İstanbul'a kaçtı. Yeni Kırım Han'ı IV. Devlet Giray tarafından İstanbul'a gönderilen ikinci bir heyet yine eskisi gibi Osmanlı Devletine tabii olmak istediklerini bir kez daha bildirdi. Bunun üzerine İstanbul'dan IV. Devlet Giray'a hanlık menşuru ve berat gönderildi.