Mustafa Barzani
Irak ve Devrimler > Sürgünden dönüş ve Abdülkerim Kasım

Haşimi monarşisine karşı Cumhuriyetçi darbenin ardından Barzani, yeni başbakan Abdülkerim Kasım tarafından Irak'a dönmeye davet edildi. Ekim 1958'de Barzani ve yandaşları Sovyetler Birliği'nden döndüler ve Barzani hızla Kasım ile sıcak ilişkiler kurdu. Kasım, ülkedeki daha milliyetçi kafalı Arap subaylar ve aydınların hatırı sayılır direnişiyle karşılaştığı için, Irak'taki güç mücadelelerinde Barzani'yi potansiyel bir müttefik olarak kullanmayı umuyordu. Mustafa Barzani, toprak reformu, siyasi konum ve Irak Komünist Partisi gibi Irak'taki diğer partilerle ittifaklar üzerinde yükselen bölünmeler nedeniyle KDP içinde benzer zorluklarla karşı karşıya kaldı. Barzani, Ocak 1959'da Genel Sekreter İbrahim Ahmed'i devirerek ve onun yerine Komünizm yanlısı Hamza Abdullah'ı getirerek ve IKP ile bağları güçlendirerek KDP üzerinde hızla kontrol sağladı.
Barzani ve Kürdistan Demokrat Partisi, Mart 1959'da Musul'da Baasçıların ve diğer Arap Milliyetçilerinin ayaklanması sırasında, ayaklanmaya karşı savaşmak için şehre girerken, Komünistlerle birlikte Kasım'ın yanında yer aldı. Temmuz 1959'da Kerkük'te solcular tarafından başlatılan bir isyanın ardından Abdülkerim Kasım, IKP'yi kınadı ve Barzani, IKP'yi kuzey Irak'ta bir rakip olarak görerek aynı şeyi yaptı. Barzani, partiyle bağlarını kopardı ve İbrahim Ahmed'i eski konumuna getirdi ve KDP'nin Ekim 1959'daki dördüncü Kongresi sırasında Celal Talabani'yi politbüroya yükselterek KDP'nin IKP ile olan işbirliğine son verdi. Ahmed, IKP'den kopmayı memnuniyetle karşılarken, yine de Barzani'ye ve partiye yönelik politikasına dair şüpheleri vardı ve onun liderliğini eleştirmeye devam etti.
Kasım, zamanla Barzani'den şüphelenmeye başladı ve Irak Kürdistanı'ndaki artan gücünün, Irak'taki ve muhtemelen yabancı istihbaratın Irak'ta istikrarsızlığı kışkırtabileceği olası bir muhalefet kaynağı haline gelmesine izin verebileceğinden endişelendi. Kasım, 1960 sonbaharında aşiret anlaşmazlıkları yaratan Zebariler ve Harkiler gibi Barzanilerle uzun süredir rekabet halinde olanlara odaklanarak Kürt bölgesindeki aşiret bölünmelerinden yararlanmaya başladı. Ahmed ve Talabani gibi KDP içindeki diğer isimler Kürtler için herhangi bir özerklik yolunda ilerleme kaydedilmemesinden rahatsız olarak, parti yayınları aracılığıyla Kasım'a daha fazla muhalefet etmeye başladı. Abdülkerim Kasım 1961 başlarında Barzani'ye verilen hükûmet maaşını ve ayrıcalıklarını kesti ve yılın büyük bölümünde Barzani ile Kasım arasındaki gerilim arttı. Kasım, Barzani'nin İngilizlerin Kuveyt'i ele geçirmesini engellemesi ve Barzani'nin daha da güçlenmesini önlemek için hükûmet yanlısı aşiretlere silah göndermesi için potansiyel bir yol olduğundan şüpheleniyordu. 11 Eylül 1961'de Irak uçakları, bir askeri konvoya yapılan pusu sonrası Kürt bölgesini bombalamaya başladı ve 24 Eylül'de Abdülkerim Kasım, Kürdistan Demokrat Partisi'nin kapatılması emrini verdi. Takip eden Aralık ayında Barzani ve KDP, Bağdat'la olan anlaşmalarını bozdu ve hükûmetle düşmanlık içine girdi.
Barzani, ABD'den destek almaya çalışarak, böyle bir hareketin KDP'nin savunduğu her şeye ihanet olduğunu düşünen birçok Iraklı ilericiyi ve ICP'yi uzaklaştırdı. Ancak Barzani, Peşmerge'yi etkin bir şekilde yönetmeyi başardı ve orduya, Kasım 1961'de ve Mart 1962'de iki kez barış teklifinde bulunduğu, her ikisi de özerklik talep eden Barzani tarafından reddedildiği noktaya kadar askeri kayıplar verdi. Bu tür talepler ve böyle bir tavizin imajını zedeleyeceğini bilen Kasım için mümkün değildi ve Barzani'nin isyanına karşı askerî harekât başladı.
1962'nin geri kalanında, Barzani'nin ayaklanması, Kasım'ın Bağdat'taki pozisyonunun giderek daha istikrarsız hale gelmesine neden olduğunu kanıtladı ve KDP'yi, Kasım'ın yerini alması en muhtemel iki grup olan Baasçılar ve Nasırcılarla görüşmelere yönlendirdi.