stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Benjamin Limo

| Madalyalar> Erkekler Atletizm.Dünya Şampiyonası |
| --- | --- | --- |
| Altın | 2005 Helsinki | 5000 m |
| Gümüş | 1999 Sevilla | 5000 m |
Benjamin Limo #11 - Genel olarak 6. sıra -- Los Angeles Maratonu - 25 Mayıs 2009
Benjamin  Kipkoech Limo  (Chepkongony, Uasin Gishu 23 Ağustos 1974) Kenyalı orta mesafe koşucusu. 1500m 5000m ve 10000m de yarışmasına rağmen asıl branşı 5000m olduğu için bu dalda uluslararası başarıları bulunmaktadır.
2002 yılında, Limo; Manchester'da gerçekleştirilen Commonwealth Oyunları'nda ve Afrika Şampiyonası'nda gümüş madalya kazandı. 2005'in Ağustos ayında da dünya şampiyonu olmak için Sileshi Sihine yarıştı. 2006 Commonwealth Oyunları'nda 5000m  bir bronz madalya kazandı. Benjamin Limo her ulusun sadece üç sporcuyla katılması kuralı  nedeniyle, Olimpiyat Oyunları'na katılamamıştı. 2008 Amsterdam  Maratonunu 12. bitirdi. Limo; 2005 yılında Kenya'da yılın Sporcusu unvanını kazanmıştır.
Evli ve dört çocuğu var.
| Sportif görevi |
| --- | --- | --- |

| Önce gelen:  Hailu Mekonnen | Erkekler 3,000 m'de yıl'ın en iyi performansı 2002 | Sonra gelen:  Hicham El Guerrouj |
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  Dünya Atletizm Birliği: 14208889
Dick Gregory

Dick Gregory 2015'te
Richard Claxton "Dick" Gregory (12 Ekim 1932 - 19 Ağustos 2017), Amerikalı komedyen, insan hakları aktivisti, sosyal eleştirmen, yazar ve girişimcidir.
Gregory 12 Ekim 1932'de St. Louis, Missouri'de doğdu. Chicago'da büyüdü. Gregory Sumner Lisesi'nde ve Southern Illinois Üniversitesi Carbondale'de okudu. 1959'dan beri Lillian Gregory ile evlidir. On çocuğu vardır.
Amerikalı komedyen ve insan hakları aktivisti Dick Gregory, Washington, DC'de, 19 Ağustos 2017'de 84 yaşında kalp krizi geçirerek kaldırıldığı hastanede öldü.
Şeref Osmanoğlu

Şeref Osmanoğlu, doğum adıyla Şerif El-Şerif (d. Ukraynaca: Шериф Ель-Шериф; 2 Ocak 1989), Ukrayna asıllı Türk uzun ve üç adım atlayıcı.
Osmanoğlu, 2015 Türkiye Süper Lig yarışlarındaki 16,70'lik atlayışıyla üç adım atlama Türkiye rekorunu kırdı.
Kişisel hayatı

El-Şerif'in annesi Ukraynalı, babası ise Sudanlıdır. 2013'te Türk vatandaşlığına geçerek Şeref Osmanoğlu adını almıştır.
Seyf Said Şahin

Seyf Said Şahin (Arapça: سيف سعيد شاهين) (d. Stephen Cherono; 15 Ekim 1982, Keiyo), Kenya asıllı Katarlı uzun mesafe koşucusu.
1999'da dünya gençler şampiyonu, 2003'te 3000 metre su engellide dünya şampiyonu olmuştur.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  Dünya Atletizm Birliği: 14219103
Edwin Soi

| Madalyalar |
| --- | --- | --- |
 Soi (arkada) 2006 Meeting Gaz de France yarışlarında
  Kenya adına
Erkekler Atletizm
2008 Yaz Olimpiyatları
| Bronz | Pekin 2008 | 5.000 m |
Dünya Salon Şampiyonası
| Bronz | İstanbul 2012 | 3.000 m |
Edwin Cheruiyot Soi, (Kericho, 3 Mart 1986), Kenyalı atlet. Uzun mesafe koşan Soi 2011-2012 yıllarında Fenerbahçe forması da giydi.
2006 yılından itibaren uzun mesafe yarışlarında uluslararası başarılara ulaşmaya başlayan Soi, 2008 yılında Pekin'de düzenlenen 2008 Yaz Olimpiyatları'nda 5.000 metre dalında bronz madalya kazandı. 2010'da Afrika şampiyonluğuna ulaşan Soi, 2012 yılında Londra'da düzenlenen Olimpiyatlarda ise altıncılıkta kaldı. Aynı yıl İstanbul'da düzenlenen Dünya Salon Atletizm Şampiyonası'nda 3.000 metrede bronz madalyaya ulaştı.
Söz konusu Şampiyonada önce erkekler 3.000 metre yarışını üçüncü tamamlayan Soi, diskalifiye edildi ve bronz madalya Mo Farah'a verildi. Ardından Kenya duruma itiraz edince, yetkililer Kenya'yı haklı buldu ve itirazı kabul etti. Soi podyuma çıktı ve madalya töreninde bronzu boynuna astı. Edwin Soi 7:41.78'lik derecesiyle 3000 metre finalini üçüncü sırada tamamlamış, Mo Farah ise saniyenin yüzde biri farkla dördüncü sırada kalmıştı.
2011 yılında Fenerbahçe'ya transfer olan Soi, 3.000 ve 5.000 metre branşlarında sarı-lacivertli formayı giyerek Türkiye Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası'nda altın madalyalara ulaştı ve takımının 2011'de Türkiye ikincisi, 2012'de ise Türkiye şampiyonu olmasında pay sahibi oldu.
Michał Kubiak

Michał Jarosław Kubiak (d. 23 Şubat 1988, Wałcz, Batı Pomeranya Voyvodalığı), Polonyalı voleybolcudur.
Başarıları

2011-Avrupa Şampiyonası-Bronz madalya.
2011-Dünya Ligi-Bronz madalya.
2011-Voleybol Dünya Kupası-Gümüş madalya.
2012-Dünya Ligi-Altın madalya.
2014-Dünya Şampiyonası-Altın madalya.
2015-Voleybol Dünya Kupası-Bronz madalya.
2018-Dünya Şampiyonası-Altın madalya.
2018-Dünya Şampiyonası-En iyi smaçör.
Ulusal başarılar

Polonia Restituta Nişanı (Şövalye Haçı) (2018)
Altın Liyakat Haçı (2014)
Naby Keïta

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 2016 yılında Naby Keïta
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Naby Laye Keïta 
Doğum tarihi:  10 Şubat 1995 (29 yaşında)
Doğum yeri:  Conakry, Gine
Boyu:  1,72 m (5 ft 7+1⁄2 in)
Mevkii:  Orta saha
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Werder Bremen
Altyapı kariyeri
2004-2012:  Horoya
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2013-2014 |  FC Istres |  23 |  (4) |
| 2014-2016 |  Red Bull Salzburg |  59 |  (17) |
| 2016-2018 |  RB Leipzig |  58 |  (14) |
| 2018-2023 |  Liverpool |  84 |  (7) |
| 2023- |  Werder Bremen |  0 |  (0) |
| Toplam |   |  224 |  (42) |
Millî takım kariyeri
| 2013- |   Gine |  48 |  (10) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 9 Haziran 2023 
Naby Keïta (10 Şubat 1995, Conakry), Gineli millî futbolcudur. Orta saha pozisyonunda görev almakta olup, Bundesliga takımlarından Werder Bremen'de forma giymektedir.
Profesyonel kariyeri > RB Leipzig

Kariyerine 2013 yılında Ligue 1 takımlarından FC Istres kulübünde başladı. 2014 yılında Red Bull Salzburg kulübüne katıldı. Avusturya'da gösterdiği performansla Bundesliga takımlarının radarına girdi ve 2016 yaz transfer döneminde RB Leipzig'e transfer oldu.
Profesyonel kariyeri > Liverpool

2017 yaz transfer sezonunda, 2018-2019 sezonu geçerli olmak üzere Premier League takımlarından Liverpool'a 48 milyon Pound bonservis bedeliyle transfer oldu. 2018-19 UEFA Şampiyonlar Ligi çeyrek final ilk ayağında FC Porto'ya karşı ilk Avrupa golüne imza attı. Sakatlığından ötürü Şampiyonlar ligi finalinde oynayamadı. 2023 yaz transfer döneminde Werder Bremen'e transfer oldu.
Profesyonel kariyeri > Werder Bremen

2023 yaz transfer sezonunda bonservissiz olarak Werder Bremen'e imza attı.
Başarıları

Red Bull Salzburg
Bundesliga (Avusturya): 2014-15, 2015-16
ÖFB-Cup: 2014-15, 2015-16
Liverpool
UEFA Şampiyonlar Ligi: 2019
Tarık Langat Akdağ

Tarık Langat Akdağ (Patrick Kipkirui Langat d. 16 Haziran 1988), Kenya asıllı Türk uzun mesafe koşucu. 3000 m hendekli ve 5000 metre koşularında yarışmaktadır. Enka Spor Kulübü'nün sporcusu olan Akdağ'ın antrenörü Carol Santa'dır.
2012 Avrupa Atletizm Şampiyonası'nda 3000 m hendekli koşuda ikinci olarak gümüş madalya kazanmıştır.
Julius Kariuki

| Madalyalar>   Kenya  adına.Erkekler Atletizm.Olimpiyat Oyunları |
| --- | --- | --- |
| Altın | 1988 Seul | 3000 m hendekli |
İngiliz Milletler Topluluğu Oyunları
| Altın | 1990 Auckland | 3000 m hendekli |
Julius Kariuki (d 12 Haziran 1961), Kenyalı eski atlet. 1988 Yaz Olimpiyatları'nda 3000 m hendekli koşuda rekor kırarak Olimpiyat şampiyonu olmuştu.
Kenya'nın Nyahururu kentinde doğan Kariuki'nin kariyeri çok da iyi başlamadı. 1984 Yaz Olimpiyatları'nda ülkesi adına ilk kez yarışan sporcu, 3000 m hendekli koşuyu yedinci sırada tamamladı.
Bir sonraki yıl Afrika Atletizm Şampiyonası'nda hendekli koşuyu kazanan Kariuki, ardından aynı dalda IAAF Dünya Kupası şampiyonluğuna ulaştı. Seul Olimpiyatları'nda, Kariuki, hızlı başlayan final mücadelesinde, vatandaşı Peter Koech'le birlikte ön bölümde yer aldı; ilerleyen turlarda Koech'i de geride bırakan atlet altın madalyaya uzandı. 8:05.51'lik dereceyle olimpiyat rekoru kırarak yarışı tamamlayan Kenyalı, Henry Rono'nun dünya rekoru derecesi 8:05.40'ı kırmaya da çok yaklaşmıştı.
Kariuki 1989 Üniversite Oyunları'nda 10000 metreyi kazanırken, IAFF Dünya Kupası'nda 3000 m hendeklide tekrar şampiyon oldu. 1990'da İngiliz Milletler Topluluğu Oyunları'nda altın madalya kazandı. Bir sonraki yıl ise Dünya Şampiyonası'nda dördüncülükte kaldı.
Cantor'un köşegen yöntemi

Georg Cantor
Georg Cantor'un doğal sayılar ile reel sayıların birebir eşlemesinin yapılamayacağını göstermek için geliştirdiği yöntem. Böyle bir eşlemenin yokluğu sonsuz elemanlı kümelerin büyüklüklerinin karşılaştırılması kavramının gelişimi açısından son derece önemlidir.
Büyüklük

Verilen bir A kümesinin en az B kümesi kadar büyük olması B'den A'ya bir birebir fonksiyonun var olması şeklinde tanımlanır ( A\geq B yazılır). Böylelikle B'nin bir kopyasının A'nın içerisinde bulunabiliyor olması sağlanır. Eğer aynı şekilde B'den de A'ya bir birebir fonksiyon varsa o zaman bu iki küme eşit büyüklükte denir ( B\simeq A yazılır).
Örnek olarak Çift Tam Sayılar Kümesi'nin ( 2\mathbb {Z} =\{...,-4,-2,0,2,4,...\}) ile Tam Sayılar Kümesi  (\mathbb {Z} =\{...,-3,-2,-1,0,1,2,...\}) düşünülebilir.  2\mathbb {Z} 'nin elemanları  \mathbb {Z} 'nin içerisinde kendi kendilerine gönderilir.
İspat

0 ile 1 arasındaki reel sayılar kümesinin sayılabilir olduğunu varsayalım. Buna göre 0 ile 1 arasındaki her reel sayıya karşılık doğal sayılar kümesinde bir sayı gelmelidir. Yani iki küme birebir eşlenebilir diyoruz.
Böyle bir eşlemeyi ele alalım ve 0 ile 1 arasındaki reel sayıları verilen eşleşmeye göre sıralayarak bir liste elde edelim. Bu listede sayıları küçükten büyüğe gelecek şekilde sıralamadım(bu şekilde sıralamaya gerek yoktur bu kısma takılmayın). Aşağıdaki sadece ilk 4 eşleşmeyi yazdım. Bu eşleşmenin sonsuza kadar gittiğini varsayıyoruz(önemli olan nokta burasıdır). Dolayısıyla aslında aşağıdaki birebir eşleşmede tüm doğal sayılar ve 0-1 aralığındaki tüm reel sayılar var diyoruz.
0 ile 1 arasındaki tüm reel sayıları yazdığımızı diğer bir deyişle yazabileceğimizi iddia etmiştik. Şimdi bunun aksini kanıtlayalım.
0 ile 1 arasında olan öyle bir sayı bulalım ki: Bu sayıya C adını verelim ve onu şu kurala göre oluşturalım:
Birinci sayının ilk ondalık basamağına bakalım ve buradaki rakamdan farklı herhangi bir rakamı seçip C sayısının ilk basamağı olarak yazalım, aynı şekilde C'nin ikinci, üçüncü,... basamaklarını da oluşturalım. Mesela eğer 0 la 1 arasındaki reel sayılar aşağıdaki gibi sıralanmışsa:
s0 = 0,13567....... 
^
s1 = 0,25678.......
 ^
s2 = 0,00212.......
 ^
s3 = 0,14291.......
 ^
. 
. 
.
C sayısının ilk basamağını 1'den farklı, 2. basamağını 5'ten farklı, 3. basamağını 2'den farklı, 4. basamağını gene 9'dan farklı birer rakam olarak seçeriz. (Varsayımımıza göre) Bu şekilde devam ederek 0 ile 1 arasındaki tüm sayıları tararız. Hatırlayın: taradığımız her reel sayıya karşılık doğal sayılar kümesinde bir sayı var(birebir eşleşme).
0 ile 1 arasında var olan tüm sayıları taradık(bu sayılara baktık) ve yukarıdaki anlattığımız yol ile bir C sayısı bulduk. C sayısının 0 ile 1 arasında olduğunu ve 0 ile 1 arasındaki tüm sayıları taradığımızı varsaymıştık. O halde taradığımız sayılardan birisi C sayısı olmalı. Halbuki C sayısı bizim taradığımız sayılardan hiçbirine eşit değil çünkü C sayısını buna göre oluşturmuştuk zaten. Gördüğünüz gibi burada bir tezatlık var. 0 ile 1 arasındaki tüm sayıları tek tek taradığımızı kabul ediyoruz.Ama elimizde 0 ile 1 aralığında öyle bir C sayısı bulduk ki taradığımız tüm sayılardan farklı. Dolayısıyla bu C sayısına karşılık gelebilecek bir doğal sayı da yok. Demek ki varsaydığımız birebir eşleme mümkün değil ve aslında reel sayılar kümesindeki eleman sayısı doğal sayılar kümesindeki eleman sayısından daha fazla. O zaman 0 ile 1 arasındaki reel sayılar kümesi sayılamaz deriz.
Abiyogenez
Genel bakış

Daha fazla bilgi: Astrobiyoloji
Yaşam (kalıtsal) varyasyonlarla üremeden oluşur. NASA yaşamı "Darwinci [yani biyolojik] evrim geçirebilen, kendi kendini idame ettiren kimyasal bir sistem" olarak tanımlamaktadır. Böyle bir sistem karmaşıktır; muhtemelen yaklaşık 4 milyar yıl önce yaşamış tek hücreli bir organizma olan son evrensel ortak ata (LUCA), bugün evrensel olan DNA genetik kodunda kodlanmış yüzlerce gene zaten sahipti. Bu da mesajcı RNA, taşıyıcı RNA ve kodu proteinlere çevirmek için ribozomları içeren bir dizi hücresel mekanizma anlamına gelmektedir. Bu proteinler, Wood-Ljungdahl metabolik yolu aracılığıyla anaerobik solunumunu çalıştıracak enzimleri ve genetik materyalini çoğaltacak bir DNA polimerazı içeriyordu.
Abiyogenez (yaşamın kökeni) araştırmacılarının önündeki zorluk, ilk bakışta tüm parçaları işlevini yerine getirebilmesi için gerekli olan böylesine karmaşık ve birbirine sıkı sıkıya bağlı bir sistemin evrimsel adımlarla nasıl gelişebildiğini açıklamaktır. Örneğin, ister LUCA ister modern bir organizma olsun, bir hücre DNA'sını DNA polimeraz enzimi ile kopyalar ve bu enzim de DNA'daki DNA polimeraz geninin transle edilmesiyle üretilir. Biri olmadan ne enzim ne de DNA üretilebilir. Evrimsel süreç, moleküler kendi kendini kopyalama, hücre zarları gibi kendini birleştirme ve otokatalizi içermiş olabilir. Bununla birlikte, yaşam olmayanın yaşama geçişi hiçbir zaman deneysel olarak gözlemlenmemiştir.
LUCA gibi canlı bir hücrenin gelişiminin öncülleri, ayrıntıları tartışmalı olsa da yeterince açıktır: mineral ve sıvı su kaynağı ile yaşanabilir bir dünya oluşur. Prebiyotik sentez, proteinler ve RNA gibi polimerler halinde bir araya getirilen bir dizi basit organik bileşik yaratır. LUCA'dan sonraki süreç de kolayca anlaşılabilir: biyolojik evrim, çeşitli formlara ve biyokimyasal yeteneklere sahip çok çeşitli türlerin gelişmesine neden olmuştur. Bununla birlikte, LUCA gibi canlıların basit bileşenlerden türetilmesi anlaşılmaktan uzaktır.
Dünya yaşamın bilindiği tek yer olmaya devam etse de astrobiyoloji bilimi diğer gezegenlerde yaşam olduğuna dair kanıtlar aramaktadır. NASA'nın yaşamın kökenine ilişkin 2015 stratejisi, evrimleşebilen makromoleküler sistemlerin çeşitliliğine, seçilimine ve çoğalmasına katkıda bulunan etkileşimleri, aracı yapıları ve işlevleri, enerji kaynaklarını ve çevresel faktörleri belirleyerek ve potansiyel ilkel bilgi polimerlerinin kimyasal manzarasını haritalandırarak bulmacayı çözmeyi amaçlamıştır. Çoğalabilen, genetik bilgi depolayabilen ve seçilime tabi özellikler sergileyebilen polimerlerin ortaya çıkışının, büyük olasılıkla prebiyotik kimyasal evrimin ortaya çıkışında kritik bir adım olduğu öne sürülmüştür. Bu polimerler de çevredeki reaksiyonlarla oluşmuş olabilecek nükleobazlar, amino asitler ve şekerler gibi basit organik bileşiklerden türemiştir. Yaşamın kökenine ilişkin başarılı bir teori, tüm bu kimyasalların nasıl ortaya çıktığını açıklamalıdır.
1960'lara kadar kavramsal tarihçe > Kendiliğinden oluşum

Ana madde: Kendiliğinden oluşum
Aristoteles'ten 19. yüzyıla kadar yaşamın kökenine ilişkin eski görüşlerden biri kendiliğinden oluşumdur. Bu teori, "aşağı" hayvanların çürüyen organik maddeler tarafından üretildiğini ve yaşamın tesadüfen ortaya çıktığını savunuyordu. Bu teori 17. yüzyıldan itibaren Thomas Browne'un Pseudodoxia Epidemica'sı gibi eserlerde sorgulanmıştır. 1665 yılında Robert Hooke bir mikroorganizmanın ilk çizimlerini yayınladı. 1676'da Antonie van Leeuwenhoek, muhtemelen protozoa ve bakteri olan mikroorganizmaları çizdi ve tanımladı. Van Leeuwenhoek kendiliğinden oluşuma karşı çıktı ve 1680'lerde kapalı ve açık et inkübasyonundan böcek üremesinin yakından incelenmesine kadar çeşitli deneyler kullanarak teorinin yanlış olduğuna kendini ikna etti. 1668 yılında Francesco Redi, sineklerin yumurtlaması engellendiğinde ette kurtçuk oluşmadığını göstermiştir. 19. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, kendiliğinden oluşumun kanıtlanmadığı düşünülüyordu.
1960'lara kadar kavramsal tarihçe > Panspermia

Ana madde: Panspermia
MÖ 5. yüzyılda Anaksagoras'a kadar uzanan bir başka eski fikir de panspermia, yani yaşamın meteoroitler, asteroitler, kuyruklu yıldızlar ve gezegenimsiler tarafından dağıtılmış olarak evrenin her yerinde var olduğu fikridir. Yaşamın kendi içinde nasıl ortaya çıktığını açıklamaya çalışmaz, ancak Dünya'daki yaşamın kökenini başka bir gök cismine kaydırır. Bunun avantajı, yaşamın oluştuğu her bir gezegende değil, daha sınırlı bir dizi yerde (hatta potansiyel olarak tek bir yerde) oluşmuş olması ve daha sonra kuyruklu yıldız veya meteor çarpması yoluyla galaksideki diğer yıldız sistemlerine yayılmış olmasıdır.
1960'lara kadar kavramsal tarihçe > "Sıcak küçük bir gölet": ilkel çorba

Ana madde: İlkel çorba
Yaşamın cansız maddelerden yavaş aşamalarla oluştuğu fikri, Herbert Spencer'ın 1864-1867 yılları arasında yayımlanan "Biyolojinin İlkeleri" adlı kitabında ve William Turner Thiselton-Dyer'ın 1879 tarihli "Kendiliğinden Oluşum ve Evrim Üzerine" adlı makalesinde yer almıştır. Charles Darwin 1 Şubat 1871'de Joseph Hooker'a bu yayınlar hakkında yazdı ve kendi spekülasyonunu ortaya koyarak yaşamın ilk kıvılcımının "her türlü amonyak ve fosforik tuzun, ışığın, ısının, elektriğin vb. bulunduğu, daha karmaşık değişimlere uğramaya hazır bir protein bileşiğinin kimyasal olarak oluştuğu sıcak küçük bir havuzda" başlamış olabileceğini öne sürdü. Darwin, "günümüzde böyle bir maddenin anında yutulacağını ya da emileceğini, oysa canlılar oluşmadan önce böyle bir şeyin söz konusu olamayacağını" açıklamaya devam etmiştir.
1924'te Alesandr Oparin ve 1929'da J. B. S. Haldane, ilk hücreleri oluşturan ilk moleküllerin ilkel bir çorbadan yavaşça kendi kendine organize olduğunu öne sürmüş ve bu teori Oparin-Haldane hipotezi olarak adlandırılmıştır. Haldane, Dünya'nın prebiyotik okyanuslarının organik bileşiklerin oluşabileceği "sıcak seyreltik bir çorbadan" oluştuğunu öne sürmüştür. J. D. Bernal, bu tür mekanizmaların yaşam için gerekli moleküllerin çoğunu inorganik öncülerden oluşturabileceğini gösterdi. 1967'de üç "aşama" önerdi: biyolojik monomerlerin kökeni; biyolojik polimerlerin kökeni; ve moleküllerden hücrelere evrim.
1960'lara kadar kavramsal tarihçe > Miller-Urey deneyi

Ana madde: Miller-Urey deneyi
1952 yılında Stanley Miller ve Harold Urey, Oparin-Haldane hipotezinin öne sürdüğü gibi prebiyotik koşullar altında organik moleküllerin inorganik öncüllerden kendiliğinden nasıl oluşabileceğini göstermek için kimyasal bir deney gerçekleştirmiştir. Amino asitler gibi basit organik monomerleri oluşturmak için metan, amonyak ve hidrojenin yanı sıra su buharı gibi yüksek oranda indirgeyici (oksijenden yoksun) bir gaz karışımı kullandı. Bernal, Miller-Urey deneyi için "bu tür moleküllerin oluşumunu açıklamak yeterli değildir, gerekli olan, bu moleküllerin kökenlerinin, serbest enerji için uygun kaynakların ve yutakların varlığını öne süren fiziksel-kimyasal bir açıklamasıdır" demiştir. Bununla birlikte, mevcut bilimsel fikir birliği ilkel atmosferi zayıf indirgeyici veya nötr olarak tanımlamakta, bu da üretilebilecek amino asitlerin miktarını ve çeşitliliğini azaltmaktadır. Bununla birlikte, erken okyanuslarda bulunan demir ve karbonat minerallerinin eklenmesi, çok çeşitli amino asitler üretmektedir. Daha sonraki çalışmalar diğer iki potansiyel indirgeyici ortama odaklanmıştır: dış uzay ve derin deniz hidrotermal bacaları.
Yaşanabilir bir Dünya üretmek > İlk yıldızlarla birlikte erken evren

Ayrıca bakınız: Evrenin kronolojisi
Yaklaşık 14 Gya'da meydana gelen Büyük Patlama'dan kısa bir süre sonra, evrende mevcut olan tek kimyasal elementler periyodik tablodaki en hafif üç atom olan hidrojen, helyum ve lityumdu. Bu elementler yavaş yavaş bir araya gelerek yıldızları oluşturdu. Bu ilk yıldızlar büyük kütleli ve kısa ömürlüydü ve yıldız nükleosentezi yoluyla tüm ağır elementleri üretiyorlardı. Şu anda evrende en bol bulunan dördüncü kimyasal element olan karbon (hidrojen, helyum ve oksijenden sonra), esas olarak beyaz cüce yıldızlarda, özellikle de Güneş'in kütlesinin iki katından daha büyük olanlarda oluşmuştur.
İlk yıldızlar büyük kütleli ve kısa ömürlüydü ve yıldız nükleosentezi yoluyla tüm ağır elementleri üretirlerdi. Yıldız nükleosentezi yoluyla element oluşumu en kararlı element olan Demir-56'ya kadar ilerler. Daha ağır elementler, bir yıldızın yaşam döngüsünün sonundaki süpernovalar sırasında oluşmuştur. Şu anda evrende en bol bulunan dördüncü kimyasal element olan karbon (hidrojen, helyum ve oksijenden sonra), esas olarak beyaz cüce yıldızlarda, özellikle de Güneş'in kütlesinin iki katından daha büyük olanlarda oluşmuştur. Bu yıldızlar yaşam döngülerinin sonuna ulaştıklarında, aralarında karbon ve oksijenin de bulunduğu bu daha ağır elementleri evrenin dört bir yanına fırlattılar. Bu daha ağır elementler, kayalık gezegenler ve diğer cisimler de dahil olmak üzere yeni cisimlerin oluşumuna olanak sağladı. Bulutsu hipotezine göre, Güneş Sistemi'nin oluşumu ve evrimi 4,6 Gya'da dev bir moleküler bulutun küçük bir bölümünün kütleçekimsel çöküşüyle başladı. Çöken kütlenin çoğu merkezde toplanarak Güneş'i oluştururken, geri kalanı düzleşerek gezegenlerin, uyduların, asteroitlerin ve diğer küçük Güneş Sistemi cisimlerinin oluştuğu bir ön gezegen diskine dönüştü.
Yaşanabilir bir Dünya üretmek > Yaşamın en eski kanıtı

Ana madde: Yeryüzündeki ilk yaşam
Yaşam, erimiş Hadeen'in ardından yeterli kabuğun katılaştığı Eoarkeen döneminde, 3,5 Gya'dan daha uzun bir süre Dünya'da var olmuştur. Şimdiye kadar bulunan en eski fiziksel yaşam kanıtı, Kuzey Quebec'in Nuvvuagittuq Yeşiltaş Kuşağı'nda, en az 3.77 ve muhtemelen 4.28 Gya'da bantlı demir formasyonu kayalarındaki mikrofosillerden oluşmaktadır. Mikroorganizmalar, Hadeen sırasında okyanusların 4.4 Gya oluşumundan kısa bir süre sonra hidrotermal menfez çökeltileri içinde yaşamıştır. Mikroplar modern hidrotermal havalandırma bakterilerine benzemektedir ve abiyogenezin böyle bir ortamda başladığı görüşünü desteklemektedir.
Biyojenik grafit, güneybatı Grönland'dan 3.7 Gya metasedimenter kayalarda ve 3.49 Gya Batı Avustralya kumtaşından mikrobiyal mat fosillerinde bulunmuştur. Güneybatı Grönland'daki Isua suprakrustal kuşağı yakınlarındaki Akilia Adası'ndan 3.7 Gya'ya tarihlenen kayalarda erken yaşamın kanıtları biyojenik karbon izotopları göstermiştir. Isua suprakrustal kuşağının diğer kısımlarında, garnet kristalleri içinde hapsolmuş grafit kalıntıları yaşamın diğer elementleriyle bağlantılıdır: oksijen, azot ve muhtemelen fosfat formundaki fosfor, 3.7 Gya yaşamı için daha fazla kanıt sağlar. Batı Avustralya'nın Pilbara bölgesinde, fosilleşmiş bir plajdaki pirit içeren kumtaşında, oksijen yokluğunda fotosentez yoluyla sülfürü oksitleyen yuvarlak boru şeklindeki hücrelerle erken yaşamın ikna edici kanıtları bulunmuştur. Batı Avustralya'dan elde edilen zirkonlar, Dünya'da yaşamın en az 4.1 Gya'da var olduğunu göstermektedir.
Batı Avustralya'nın Pilbara bölgesi, stromatolit adı verilen katmanlı yapılar da dahil olmak üzere 3.48 Gya kayaları içeren Dresser Formasyonunu içermektedir. Bunların modern benzerleri siyanobakteriler de dahil olmak üzere fotosentetik mikroorganizmalar tarafından oluşturulmuştur. Bunlar deforme olmamış hidrotermal-sedimanter tabakalar içinde yer alır; dokuları biyojenik bir kökene işaret eder. Dresser formasyonunun bazı kısımları karadaki sıcak su kaynaklarını korumaktadır, ancak diğer bölgeler sığ denizler gibi görünmektedir.
Glacier Ulusal Parkı, Siyeh Formasyonu'ndaki stromatolitler 3,5 Gya'ya tarihlendirilerek en eski yaşam formları arasına yerleştirilmiştir
Shark Bay'deki modern stromatolitler, fotosentetik siyanobakteriler tarafından oluşturulmuştur
Moleküllerin üretilmesi: prebiyotik sentez

Hidrojen ve helyum dışındaki tüm kimyasal elementler yıldız nükleosentezinden türemiştir. Yaşamın temel kimyasal bileşenleri - karbon-hidrojen molekülü (CH), karbon-hidrojen pozitif iyonu (CH+) ve karbon iyonu (C+) - yıldızlardan gelen ultraviyole ışıkla üretilmiştir. Organik moleküller de dahil olmak üzere karmaşık moleküller hem uzayda hem de gezegenlerde doğal olarak oluşur. Dünya'nın ilk zamanlarındaki organik moleküller ya çarpma şokları ya da ultraviyole ışık, redoks eşleşmesi veya elektrik deşarjları gibi diğer enerji kaynakları tarafından yönlendirilen organik molekül sentezi ile karasal kökenli olabilir; ya da gezegene yağan yıldızlararası toz bulutlarında oluşan organik moleküller ile dünya dışı kökenli (psödo-panspermia) olabilir.