Tercüman (gazete, Bahçesaray)
Tarihçe > Gazetenin faaliyetleri, yayın konuları ve yazarları

İlk sayısında Türkistan'daki süreli yayınların içeriklerini anlatan "Rusya'da Müslüman Basını" makalesi yayınlanmıştır (o dönem Pan-Türkistlerin yorumuna göre bu bölgeler Türklerin yaygın olarak yaşadığı bölgelerdir). Yayımlandığı günden bu yana gazetenin en popüler olan ve hemen hemen her sayısında yer bulan Yerel Haberler adlı bir köşesi bulunmaktaydı. Başlangıçta gazetenin tirajı azdı. Tercüman haftalık bir gazeteden yavaş yavaş günlük bir gazeteye dönüştü. Rusya'nın tüm bölgelerinde ve hatta yurtdışında Tercüman okunmaya başlanmıştı. Tercüman Türkiye'de de dağıtılmıştır. Hasan Sabri Ayvazov, Gaspıralı'nın hazırladığı içeriklerini Türk gerçeklerine uyarlayarak değiştirmiştir.
Gazete için dönüm noktası, 1885'te Gaspıralı tarafından kurulan matbaanın Bahçesaray'da yandığı bir yangındı. Gazete bu nedenle Temmuz 1885'ten 15 Eylül'e kadar yayınlanmadı.
Abonelik gelirine ek olarak, özel ve ticari reklamlar önemli bir gelir kaynağıydı. 1886'da Tercüman gazetesinin "Duyuru Sayfası" adlı bir reklam ekinin yayınlanması kararlaştırıldı. Ayrıca, 1906'dan itibaren, Şefika Gaspıralı'nın editörlüğünü yaptığı ücretsiz bir ek olan Alem-i Nisvan (Kadın Dünyası) yayınlandı. Aralıklı olarak yayınlanan bu ücretsiz ek 1911'de kapandı.  Ancak Kırım Tatarcası diliyle 1905 'den 1917 yılına dek 232  sayı yayınlanmıştır.
Gazeteyi finanse etmek için, Türkçülük fikirlerine sempati duyan iş adamlarına baş vurulduğu da oldu. Bunlar arasında Müslüman sanayiciler, Orenburg'dan Ramiev kardeşler, Simbirsk'ten Akçurin ve Bakü'den Zeynelabidin Tağıyev vardı. Abonelik ücretleri dönem şartlarına göre nispeten ucuzdu, bu da başka finans kaynakları bulmayı zorunlu hale getiriyordu.
Gazetenin 25. yıl dönümü, Rus İmparatorluğu genelinde Türk aydınları ve Pan-Türkizm fikirlerini destekleyenler tarafından geniş çapta kutlandı. Şair Zakir Rameev tarafından Gaspıralıya Orenburg'da 1908-1917'de yayınlanan Şura dergisinde bazı yazılar ithaf edildi. 1908'de "Şura" dergisinin dokuzuncu sayısı kapak resminde Gaspıralı'ya yer verdi.
Tercüman dini, sosyo-politik, kültürel, eğitimsel ve günlük konuların bir bütün olarak ele alındığı ilk Kırım Tatar gazetesidir. Gazete 19. yüzyılın sonunda popüler olan ilerleme fikrini geliştiren ve bunu oldukça geri kalmış kırsal Kırım Tatar toplumuna uygulayan bir misyonu gerçekleştirmiştir. Topraksız Tatarlar için arazi satın alma, bankacılık ve kredi işlemleri, verimli bahçecilik ve tütün yetiştiriciliği, tarım teknolojisinin modernleşmesi hakkında bilgiler sağlamıştır. Örneğin, o dönem sağlık alanında sterilizasyon ve dezenfeksiyon konusu gündemdeydi. Zira salgın hastalıklar özellikle kırsal bölgelerde hızla yayılıyordu. Gazete, kolera salgınının önlenmesi konusunda tavsiyelerde bulundu, Çürüksu nehir yatağının, yerel pazarların ve umumi tuvaletlerin temizlenmesi, çöplerin atılması ve dezenfektanların satın alınması konusunda bilgilendirme ve tavsiyelerde bulundu.
Gaspıralı ayrıca Tercüman gazetesinde kendi roman ve hikâyelerinden Molla Abbas, Arslan-kız, Güneş doğdu ve Yüz yıl sonra'yı bölümler halinde yayınlamıştır.
Tercüman sadece Kırım'da değil, Rusya'nın tüm Türk-Müslüman toplumunda ve yurtdışında da oldukça yüksek bir popülariteye sahip olmuştur.
Tercüman gazetesi
İsmail Gaspıralı; kurucu ve editör
Tercüman gazetesi (1883-1918) 10 Nisan 1883 tarihli Rusça nüshası
Şefika Gaspıralı, Alem-i Nisvan dergisinin editörü
Gazetenin eki Alem-i Nisvan kadın dergisi
Gazetenin ikinci editörü Rıfat Gaspıralı
Gazetenin yazarı ve son editörü Hasan Sabri Ayvazov
Tercüman gazetesi basımevi
Bahçesaray'da matbaanın bulunduğu ev
Tercüman 1883'ten 1918'e kadar Bahçesaray şehrinde Gaspıralı'nın önderliğinde yayınlandı ve 1914'te ölümünden sonra Tercüman oğlu Refat'a geçti. H. S. Ayvazov editör olarak görevi devraldı. Asan Nuri, İsmail Lemanov, Osman Akçokraklı, Ali Bodaninsky gibi önemli Kırım Tatar isimleri gazete için yazdı. Hasan Sabri Ayvazov'a göre Tercüman'ın tirajı 16 bin kopyaya dek ulaşmıştır.
1917'de Şubat Devrimi'nden sonra, demokrat, liberal ve küçük-burjuva  yapıya sahip Kırım Tatarlarının ulusal hareketlerinin yükselişi başladı. İlan edilen basın özgürlüğünü kullanan gazete, tüm siyasi ve kamusal konuları aktif bir şekilde ele aldı. O dönem yazarları arasında Geçici Müslüman Devrim Komitesi üyeleri de vardı. Bu ekip, Tüm Rusya Müslüman Kongresi'nin toplanmasının hazırlanması için düzenleyicileri arasındaydı. Kırım Halk Cumhuriyeti, Ocak 1918'de Sivastopol Sovyeti ile silahlı bir çatışmaya girdiğinde ve yenildiğinde, Kızıl Ordu Bahçesaray'a girdi. Bolşeviklere karşı Kırım Tatarlarının ulusal-demokratik yapısını destekleyen Tercüman kapatıldı. Kızıllar'ın Nisan 1918'de sınır dışı edilmesinden sonra tekrar yayın hayatına başlayamadı. Bilinenlere göre gazete Bolşevikler tarafından kapatılmıştır. Ancak Profesör İ. Kerimov, ana yazarların 1917 yazında Millet gazetesini yayınlamak üzere Simferopol'e taşınması nedeniyle kapatmanın iç nedenlerden kaynaklandığına inanmaktadır.