stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İslam'da kurban
Tarihçe > İbrahimi dinlerde

İbrahimi dinlerde kurban kavramı İslamdan farklı şekilde algılanır. Eski Ahit'te Habil ve Kabil ikisi de Âdem’in oğlu olup Tanrı’ya ikisi de kurban sunar;
1.	“Âdem karısı Havva ile yattı. Havva hamile kaldı ve Kabil'i doğurdu. "RAB'bin yardımıyla bir oğul dünyaya getirdim" dedi.
2.	Daha sonra Kabil'in kardeşi Habil'i doğurdu. Habil çoban oldu, Kabil ise çiftçi.
3.	Günler geçti. Bir gün Kabil toprağın ürünlerinden RAB'be sunu getirdi.
4.	Habil de sürüsünde ilk doğan hayvanlardan bazılarını, özellikle de yağlarını getirdi. RAB Habil'i ve sunusunu kabul etti.
5.	Kabil'le sunusunu ise reddetti. Kabil çok öfkelendi, suratını astı.”
İbranice korban sözcüğü de "yakınlaşmak" anlamına sahiptir ve dinî bağlamda, şeklî uygulama açısından İslam'dakine benzer bir tür kurban etmeyi öngörür. Bugün Musevilerin büyük bir kısmı hayvan kurban etmeyi kesmişlerdir, bunun en büyük sebebi Tapınak'ın var olmayışıdır; bununla birlikte hayvan kurban etmenin özellikle Tapınak mevcutken düzenli bir şekilde yapılan bir ibadet olduğu bilinmektedir. 
Musevilerin en kutsal metni sayılan Tora'nın (Tevrat olarak da bilinir) Tekvin bölümünde İbrahim'in oğlu İsmail'i değil de İshak'ı kurban etmeye kalkışmasından bahsedilir. Bununla birlikte Musevilikte kurbanların günahtan arınmayla bir ilişkisi vardır ki bu ilişki İslam'da genel kabul görmüş bir ilişki değildir. Ayrıca günahtan arınmak için kurban kesme Musevilerin bugün hayvan kurban etmemelerinin sebeplerinden biri olarak da öne sürülmüştür; tanınmış hahamlardan Abraham Isaac Kook Mesih Dönemi'nin vejetaryen bir dönem olacağını zira insanların günahları için hayvan kurban etmeye gerek duymayacak kadar ilerlemiş bir durumda olacağını, hayvan kurbanı içermeyen çeşitli kurbanların şükür amacıyla ifa edilebileceğini belirtmiştir.
Hristiyanlıkta Havarisel Kiliseler (Katolik ve Ortodoks) her pazar günü Mesih İsa'nın kendini İnsan ve Tanrı doğasıyla mükemmel kurban olarak Peder Tanrı'ya sunmasının tekrarı olan Kutsal Ayin'i kutlarlar. Bu mükemmel günah sayesinde insanoğlunun günahları için mükemmel kurban sunulmuş olduğundan Hristiyanlar bir hayvan kurban edilmesi gerektiğine inanmazlar ve hatta hayvan kurbanını, Tanrı'nın kendi kurbanını yeterli olarak görmemekten sayılacağı için dine küfür olarak görürler. Son akşam yemeğinde İsa Mesih'in ekmeği kendi bedeni ve şarabı kendi kanı olarak tanımlaması üzerine her Kutsal Ayin kutlamasında ekmeğin ve şarabın İsa Mesih'in bedenine, kanına, ruhuna ve Tanrılığına dönüştüğüne. Efkaristiya kutlaması Havarisel Kiliselerde en büyük ibadet olarak geçer. Mesih'in etini yiyip kanını içerek sonsuz yaşama kavuşacaklarına inanırlar. Protestanlar ise komünyon sofrasının sadece sembolik olduğuna inanırlar. Mesih İsa'nın kurbanının sonsuz kurban olduğuna değil bir kere olup birmiş tek kurban olduğuna inanırlar.
İslami kaynaklarda > Kur'anda

Kurban sözcüğü Kur'an'da birkaç kez geçer:
Maide Suresi 27. ayetinde  Habil ile Kabil'in hikâyesinde iki kardeşin sunduğu kurbanlardan bahsedilirken kurban sözcüğü kullanılır.
Hikâyeye göre bu sunuda kardeşlerden biri hayvan kurban ederken diğeri topladığı veya yetiştirdiği sebze ve meyvelerden sunu yapmıştır ve buradan kurbanda boğazlama yapma anlamı çıkarılmaz. İslamda bugün anlaşılan kurban kavramının temelini İbrahim ile İsmail'e atfedilen, içinde boğazlama eylemiyle birlikte adanmışlık duygularını ifade eden kıssa oluşturur.
Fakat Allah'ın bu manevi adanmışlığı kabul edip, bunun bir sınama olduğunu onlara belirtmesi ve onlara bir kurbanlık hayvan göndermesiyle anlatı sonlanır:
Kur'andaki anlatımlarda hangi hayvanların kurban olarak sunulabileceği, bu hayvanların hangi şartları taşıması gerektiği, kurbanın sadece hayvanlardan olması gerektiği gibi konularda bir açıklık yoktur.
Sâffât Suresi,107; İbrahim'in oğlu İsmail'in yerine bir kurbanın, Allah tarafından kendilerine fidye olarak verildiğinin anlatılması.
Hac suresinde kurban hac ile bağlantılı olarak anlatılır;
"İnsanlar içinde haccı duyur; gerek yaya, gerekse uzak yollardan gelen yorgun düşmüş develer üstünde sana gelsinler. Kendileri için birtakım yararlara şahid olsunlar ve kendilerine rızık olarak verdiği hayvanlar üzerine belli günlerde Allah'ın adını ansınlar. Artık bunlardan yiyin ve zorluk çeken yoksulu da doyurun. (Hac: 27-28)
Beden (dipnot)leri size Allah'ın işaretlerinden kıldık, sizler için onlarda bir hayır vardır. Öyleyse onlar bir dizi halinde boğazlanırken Allah'ın adını anın; yanları üzerine yattıkları zaman da onlardan yiyin, kanaatkâra ve isteyene yedirin.
Onların etleri ve kanları kesin olarak Allah'a ulaşmaz, ancak O'na sizden takva ulaşır…..(Hac: 36-37)
İslami kaynaklarda > Siyer ve sünnette

Sahabeden Enes kanalıyla Muhammed’in kurban olarak Mekke’de kendi eliyle yedi deveyi, Medine’de ise, boynuzlu ve alacalı iki koyunu kestiği rivayet edilmiştir.
Fıkıhta

Kurban hanefi anlayışta vacip, diğer sünni mezheplerde ise sünnet olarak algılanır. Alevi anlayışı ise Kur'banı belirli zamanlarda yapılması gereken dini bir yükümlülük olarak değil bir "adak adama" şeklinde algılamış ve kansız kurban tavsiye edilmiştir.
Prof. Dr. Zekeriya Beyaz İslam toplumlarında gelenekselleşmiş kurban anlayışından farklı olarak Kur'anda kurban kelimesinin kullanım şeklinden ve amacından yola çıkarak, kurbanın hayvan boğazlama şeklinde kısıtlanamıyacağını, kurban kesme eyleminin fıkıhçılar tarafınden isimleri belirtilen hayvanlarla sınırlandırılamıyacağını, ayrıca bu kapsamda Tanrıya yakınlaşma amacıyla fakirlere verilen bağışların da İslami kurban olarak yeterli olduğunu belirtir.
Tartışmalar

Kurban kesimi zaman zaman hayvanseverlerin tepkileri ile karşılanmaktadır. Hayvanseverler kurbanların çocukların önünde değil, kapalı ortamlarda profesyonel kasaplar tarafından kesilmesi gerektiğini savunur, gereksiz yere o bölgede etrafta ihtiyaç yokken çok fazla hayvanın kesilmesini istemezler. Çok fazla hayvan kesilerek dinin satın alınamayacağını ya da cennete gidiş yolunun bu olmadığını savunurlar. Kurbanın sadece ihtiyaç sahipleri için kesilmesi gerektiği görüşündedirler.[kaynak belirtilmeli]
Sami Ezzib İbrahim ile ilgili kurban anlatısının Yahudi din adamlarının bir kurgusu olduğunu, bununla İbranilerin Tanrıya erkek çocuklarını kurban verme geleneğinin kaldırılarak yerine hayvan kurbanının getirilmesinin amaçlandığını, ancak erkek çocukların kurban verme anlayışından tamamen kurtulamadığını, bunun yerine onların erkeklik organlarını kaplayan derinin kesilmesinin gelenek haline getirildiğini ifade eder. Ve şöyle der: "90 yaşını aşan büyük babanız bir gün sizi dağa götürüp Tanrı'nın rüyasında emrettiğini söyleyerek kesmeye kalksa, sonra da vazgeçip bir koç kesse, bir başka gün kendisinin cinsel organını kesse ne düşünürdünüz?
Dipnotlar

Ayette geçen bedenler kelimesinin iri cüsseli develer veya büyükbaş hayvanları anlatmak için kullanıldığı düşünülmüş ve tercümeler bu eklemeler yapılarak yapılmıştır.
Kaynakça ve notlar

↑  Hughes, Thomas Patrick. A Dictionary of Islam. W.H. ALLEN & CO., 13 WATERLOO PLACE, PALL MALL S.W. Londra, orijinal basım tarihi: 1895. 4 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. URL erişim tarihi: 12 Aralık 2007.
1 2  "Korban"  The Concise Oxford Dictionary of World Religions. Ed. John Bowker. Oxford University Press, 2000. Oxford Reference Online. Oxford University Press. URL erişim tarihi: 12 Aralık 2007.
↑  "Arşivlenmiş kopya". 24 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2012.
↑  "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 16 Ekim 2014.
↑  "Arşivlenmiş kopya". 14 Kasım 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2014.
↑  https://spectrum.library.concordia.ca/id/eprint/978528/1/Dudeck_MA_2014.pdf [yalın URL]
1 2  FAQ About Animal Sacrifices and the Messianic Period 30 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (URL erişim tarihi 12 Aralık 2007): "Without the Temple, these requirements are not applicable today. And, as indicated, Rav Kook felt, based on the prophecy of Isaiah, that there will only be sacrifices involving vegetarian foods during the Messianic Period"
↑  Örneğin, Tekvin 22:9 (çoklu meal) 30 Kasım 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Tekvin 22:10 (çoklu meal) 7 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. bağlantılarından alıntılanabileceği gibi Tekvin 22:9 ve 22:10'da şunlar yazar: "Tanrının kendisine belirttiği yere varınca İbrahim bir sunak yaptı, üzerine odun dizdi. Oğlu İshakı bağlayıp sunaktaki odunların üzerine yatırdı. 
 Onu boğazlamak için uzanıp bıçağı aldı"
↑  "Arşivlenmiş kopya". 22 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2018.
↑  "Arşivlenmiş kopya". 22 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2018.
↑  Maide Suresi Arapça ve İngilizce çeviri metinleri 17 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. URL erişim tarihi:12 Aralık 2007. Yazır, E. Hamdi. Türkçe Kur'an'ı Kerim Meâli. Maide Suresi. "kuran.gen.tr" 10 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "Bir de onlara Adem'in iki oğlunun başından geçen olayı hakkıyla oku. Hani ikisi, birer “kurban” sunmuşlardı da birininki kabul edildi, diğerininki edilmedi. Bu: "Ben seni kesinlikle öldüreceğim." dedi. Diğeri: "Allah, ancak kendisinden korkanlarınkini kabul buyurur." URL erişim tarihi: 12 Aralık 2007.
↑  Buhârî, Hacc 117, 119; Müslim, Edâhî 17
↑  "Arşivlenmiş kopya". 13 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2014.
↑  "Arşivlenmiş kopya". 31 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2014.
↑  "Arşivlenmiş kopya". 15 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2012.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  TDVİA: kurban 
Rembrandt'ın "İshak'ın Kurban Edilişi" adlı tablosu. Yahudilik ve Hristiyanlıkta İbrahim'in İshak'ı, İslam'da ise İsmail'i kurban ettiğine inanılır. Bazıları bu hikayeyi İnsan kurbanından dönüş için uydurulmuş bir mit kabul eder.
Hamid Nutki

| Hamid Nutki |
| --- | --- |
Doğum: 11 Eylül 1920(1920-09-11) Tebriz, Güney Azerbaycan, İran
Ölüm: 16 Temmuz 1999 (78 yaşında) Birleşik krallık
Defin yeri: Zincirlikuyu Mezarlığı
Eğitim: Tahran Üniversitesi & İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Kariyeri
Dalı: Şair, yazar ve üniversite profesörü
 

Hamid Nutki (Farsça: حمید نطقی) (1920-1999) İranlı şair, yazar, yazar ve üniversite profesörüydü. İran'daki modern halkla ilişkiler alanının kurucu babası olarak kabul edilmektedir.
Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki kabri
Güney Azerbaycan'da Tebriz şehrinde doğdu. İlk öğrenimini burada tamamladı. Mirza Hasan Rüşdiyye’nin Tebriz'de açtığı Rüşdiyye medresesinde eğitim aldı. Tahran Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirdikten sonra 1943 yılında İstanbul'a geldi. 1942’de ülkedeki siyasi durumun değişmesiyle Milli Bağımsızlık Hareketinin yükseldiği yıllarda, Azerbaycanlı aydınlar tarafından kurulan “Azerbaycan” örgütünün yayın  organı olan “Azerbaycan” gazetesinin baş editörüydü. 1962’de Tahran'a döndü ve “Petrol Konsorsiyumu Halkla İlişkiler Daire Başkanı” olarak atandı. Hamid Nutki, üniversitede 25 yıldan uzun bir süre öğretmen ve profesör olarak çalıştı. Nutki, 1989’da Büyük Britanya’nın Edinburgh Üniversitesi'nde “İslam ve Orta Doğu Araştırmaları” bölümünde çalıştı. 1999’da uzun süren hastalıktan sonra Büyük Britanya'da vefat etmiş ve naaşı Türkiye’ye getirilerek Zincirlikuyu Mezarlığına defnedilmiştir.
Mir Mehdi Etimad

| Mir Mehdi Etimad |
| --- | --- |
Kendi dilinde adı: Mir Mehdi Etimad
Doğum: 1900 Tebriz, Güney Azerbaycan bölgesi, İran
Ölüm: 1981 Tahran, İran

Mir Mehdi Etimad (1900 Tebriz - 1981 Tahran) -  Azerbaycanlı şair, yazar. Azerbaycan Milli Hükümetinin marşının sözlerinin yazarı.
Tebriz'de yeni öğretim yöntemli "Etimad Medresesi"ni açtı. Orada 15 yıl öğretmenlik yaptı.
Azerbaycan Milli Hükümeti'nin kurulmasından sonra Tebriz'de kurulan ve Şairler meclisinin başkanlığını yaptı. Bu yıllarda Tebriz'de basılan "Azerbaycan", "Sitareyi-Azerbaycan", "Xavari-no", "Azad millet", "Urmiyye", "Cövdet", "Fedai", "Demokrat", "Azerbaycan ulduzu" gibi gazete ve dergilerde şiir ve makaleleri yayımlandı.
Azerbaycan Milli Hükümeti'nin yıkılmasından sonra tutuklandı ve iki yıl hapiste kaldıktan sonra serbest bırakıldı. Azerbaycan'da yaşamasına izin verilmediği için Tahran'a sürüldü.
Yaşamı

Mir Mehdi Muhammed oğlu Etimad, 1900 yılında Güney Azerbaycan'da yer alan Tebriz'de doğdu. Önce Molla Yusufun okulunda din eğitimi aldı. Arapça ve Farsça dillerini öğrendikten sonra Mirze Abulgasim Hanın usuli-cedid okulunda okudu. Burada mezun olduktan sonra yüksek eğitimini "Talibiyye" medresesinde tamamladı. Eğitimini tamamladıktan sonra Tebrizde yeni öğretim yöntemli "Etimad Medresesi"ni açtı. Burada 15 yıl öğretmenlik yaptı. Öğretmenlikle aynı zamanda edebi faaliyetlerle de uğraştı.
Rıza Şah döneminde yazılan "Ayineyi-Ahlak" kitabı 20 kez, "Badr-i-Qeyu-Al-Sabyaiv" ve "Manazeyi-Adabi" kitapları ise 8-10 kez yeniden basılmıştır. Daha sonra "Elifbayi-Cedid", "Gül goncası", "Tohfalül-Sabyaiv", "Gelinler bezeği", "Çarşamba Pazarı" eserlerini de yazdı.
1941-1946'da Güney Azerbaycan'da başlayan halk hareketi, Etimad'ın edebi yaratıcılığında yeni bir aşama açtı. Bu yıllarda Tebrizde basılan "Vatan yolunda", "Azerbaycan", "Sitareyi-Azerbaycan", "Xaveri-no", "Azad milleti", "Urmiyye", "Cevdet", "Fedai", "Demokrat", "Azerbaycan yıldızı" gibi gazete ve dergilerde şiir ve makaleleri yayımlandı.
Yazdığı "Tebrizim" şiiri dillerde ezber olmuş, ona şarkılar bestelenmiştir. Azerbaycan Milli Hükümeti marşının sözlerini de o yazdı. Bu marşın müziği Jahangir Jahangirov tarafından bestelendi. 1945 yılında Tebriz'de "Şairler Meclisi" kuruldu. Meclisin ilk oturumu 7 Ocak 1945'te yapıldı ve bu meclisin başkanlığına Mir Mehdi Etimad seçildi.
Aralık 1946'da Azerbaycan Milli Hükûmeti'nin devrilmesinden sonra Tebriz'de tutuklandı. İki yıl hapiste yattı, ardından genel afla serbest bırakıldı. Ancak Azerbaycan'da yaşamasına izin verilmediği için Tahran'a sürgüne gönderildi. Kısa sürede Tahran'ın edebiyat ortamına girdi ve hem Fars hem de Türk edebiyatının en önemli temsilcilerinden biri oldu. Sehend, Ferzane ve diğerlerinin düzenlediği şiir toplantılarına katılarak yeni şiirlerini okudu. Birçok edebiyat meclisinin kurucusu ve aktif üyesi oldu.
1981 yılında Tahran'da vefat etti.
Arap edebiyatı

Arap Edebiyatı (Arapça: الأدب العربي), anadili Arapça olan ulusların ortaya koymuş oldukları edebiyat eserlerini kapsar. Arapça Arap Yarımadası'nda ilkçağlardan beri kullanılan bir dildir. İslam dininin ortaya çıkışından sonra yayılarak İspanya'dan Endonezya'ya kadar uzanan bir alanda 600 yıl boyunca kültür dili durumuna gelmiştir.
İslamiyet öncesi Arap edebiyatı

Cahiliye Dönemi adı da verilen İslam Öncesi Dönem'de Arap edebiyatında şiirin özel bir yeri vardı. Devesinin sırtında uzun çöl yolculuklarına çıkan Bedeviler'in söyledikleri türküler Arap şiirinin kaynağını oluşturur. Yiğitliği, sevgiyi, çöl yaşamını anlatan bu türkülere deveci türküsü anlamına gelen hida denir. Göçer çöl insanının söylediği bu türküler kentlerde söylenmeye başlanınca belli değişikliklere uğrayarak kesin ölçüler kazanmıştır.
İslam öncesi Arap şiirinden günümüze kalan en önemli örnek Muallakati seba'dır (Yedi Askı). Bu şiirler Ukaz panayırında düzenlenen bir şiir yarışmasında beğenilerek Mısır ketenine yazılmış ve Kâbe'ye asılmıştı. Hidalarla benzer konuları işleyen bu şiirlerde gelişmiş bir dil ve anlatım görülür. Hangi yıllarda yazıldığı kesin olarak bilinmeyen Yedi Askı şiirlerini İmruü'l-Kays, Tarafe b. el-Abd (539-564), Haris b. Hillize, Amr b. Kulsum, Antere bin Şeddad, Zuheyr b. Ebi Sulma, Lebid b. Rebia adlı şairler yazmıştır.
Yedi Askı şairleri dışında ünü günümüze kadar gelmiş başka şairler de vardır. Koltuğunun altında uzun bir bıçak taşıdığı için Teabata Şarran adıyla bilinen şair bunlardandır. Şiirlerinde üstüne binerek dolaştığı koçundan, hayal ettiği korkunç yaratıklardan söz eder. Kurnazlığı ve savaşçılığı üzerine birçok öykü anlatılan Şanfara, karşılıklı söyledikleri yergilerle ün kazanmış Evs el-Hadıra ile Zebban İslam öncesi dönemin başlıca şairlerindendir.
Bu dönemde muamma (bilmece), hayvan masalları (fabl), efsane ve halk öyküleri gibi düzyazı türleri de gelişmiştir. Samar adı verilen ve kent dolaşılarak anlatılan söylence ve öyküler daha sonra yazıya geçirilmiştir.
Sadru'l-İslam Dönemi

Sadru'l-İslam dönemi, İslam Peygamberi Muhammed'in ve onun ardından gelen dört halifenin hüküm sürdüğü asrı tanımlamaktadır. Hassan b. Sabit, Ka'b b. Malik, Abdullah b. Revaha bu dönemde yaşamış şairlerdir.
İslamiyet'in peygamberi Muhammed'in döneminde, ölçülü ve uyaklı bir dili olan Kur'an'ın özel bir yeri vardı. Seci denen uyaklı Kuran dili özellikle ilk surelerde şiir düzeninde, çok duygulu ve etkileyicidir. Önceleri şairlere karşı tavır içinde olan Muhammed daha sonra toplumdaki etkilerini görerek onlarla iyi ilişkiler içine girmiş, İslamiyet'in savunuculuğunu yapan şairlerle dostluk kurmuştur. Bunlardan Hassan bin Sabit Peygamber'in şairi sanını almıştır.
Emevi Dönemi

Emeviler döneminde şiir dinsel konuların dışına çıkarak gündelik yaşamla da ilgilenmeye başladı. Cerir b. Atiyye, Ahtal ve Ferezdak gibi şairler bu dönemde söyledikleri hiciv şiirleri ile ün kazanmışlardır. Malik b. er-Reyb, Şizaz ed-Dabbi, Kays b. Mulavvah by dönemde yaşamış şairlerdir.
Abbasiler dönemi

Abbasiler döneminde Bağdat bir kültür ve sanat merkezi oldu. Arapça çok geniş bir alana yayılarak kültür dili haline geldi. Halife ve zenginler bilgin ve sanatçıları desteklediler. Zenginlerin koruması altına giren şairler efendilerini öven şiirler yazıyordu. Şairlerin bir araya gelerek aralarında yarışmalar düzenlemeleri de şiirin gelişmesinde katkıda bulundu. Beşşar bin Bürd ve Ebu Nuvas zevk ve eğlenceyi konu alan şairlerin önde gelen temsilcileridir. Halid ve Sibeveyh gibi dilciler Arapçanın dilbilgisi kurallarını saptadılar. Yunancadan yapılan çeviriler yabancı kültürlerle ilişki kurulmasını sağladı.
Bu dönemde, Bağdat dışında da önemli şairler yetişti. Çoğunlukla geleneğe bağlı olan şairlerden Mütenebbi (905-965) şan ve şöhret duygularını dile getiren şiirler yazdı. Ebu Temmam (804-845), kendinden önceki şairler üzerine Hamse adlı büyük bir derleme hazırladı.
Araplar'ın yazın gözde şairlerinden biri olan Ebu'l-Âlâ el-Maarri (973-1057) Suriye'de yaşadı, saray şiirine karşı bir şiir anlayışı geliştirdi. Şiirlerinde dönemin toplumsal adaletsizlik, acı ve ölüm gibi sorunlarını ele aldı. Bilgiye ulaşmanın yolu olarak iman yerine aklı savundu. İslam'ın cennet-cehennem anlayışını yergi diliyle eleştirdi ve saray şairlerini cennet-cehennem bekçileri diyerek alaya aldı.
Türk edebiyatını da etkileyen Tasavvuf şiiri de bu dönemde doğdu. Dinsel kurallar karşısında hoşgörü ve inanç özgürlüğünü savunan Tasavvufçular, halifelerce hoş görülmeyerek cezalandırıldılar. Tasavvuf şairlerinin en ünlülerinden Hallac-ı Mansur (858-922) Tanrı'nın kendisinde yansıdığını söylediği için öldürülerek derisi yüzüldü.
Abbasiler döneminde seci denen ölçülü, uyaklı düzyazı yapıtları da hızla çoğaldı. Öncelikle Kuran ayetlerini ve hadisleri yorumlamak amacıyla yazılan düzyazı, savaşları anlatan yapıtlarla gelişti. Bu dönem yazarlarının en tanınmışları Ebubekir el-Harizmi (935-993) ve Hemedani'dir (969-1008). Harirî (1054-1122) makame türünün Arap edebiyatına girmesini sağladı. Bu dönemde Basra ve Kufe okulları ile Nizamiye medreselerinde dilbilim çalışmaları yapıldı. İlk Arapça dilbilgisi kitabı bu dönemde yazıldı. Dilbilim alanında çalışmalarıyla ünlü yazar Ebu Hayyan Türkçe üzerine de dört kitap yazdı.
Çöküş Dönemi

Çöküş dönemi, Abbâsîlerin iktidarı kaybettiği dönemden Modern Arap edebiyatının başlangıcı olarak kabul edilen 1798 senesine kadar geçen süreçtir. İbn Mekânis bu dönemin şairlerinden biridir.
Modern Dönem

Genellikle çağdaş arap edebiyatında iki önemli tarihî olaydan bahsedilir. Bunlardan birincisi 18. Yüzyıl'da hemen hemen tüm Arap Yarımadası'nda gerçekleşen arap bağımsızlık hareketi. Bir diğeri ise 1797 senesinde Napolyon Bonapart'ın Mısır'a girmesidir.
19. Yüzyıl sonu arap şiirinin yenilikçi önderlerinden Mahmut Sami El-Baroudy Paşa (d.1839, ö.1904) ve ondan etkilenen Mısır'daki Diriliş Ekolü, Ahmet Şevki (d.1868, ö.1932), Hafız İbrahim (d.1872, ö.1932) ve Irak'ın meşhur şairlerinden Maruf Rusafî (d.1875, ö.1945) ve onun çağdaşlarından İsmail Sabri (d.1854, ö.1923), Ahmet Muharrem (d.1877, ö.1945), Cemil Sıtkı Zehavi (d.1863, ö.1936), Vahit Huyun (d.1966) gibi birçok şair arap şiirinin yenilikçilerindendir.
Ve onlardan sonra Avrupa Edebiyatı'nın tercümelerinden etkilenen şairler geldiler. Mısır'da Ebu Lev Ekolü'nü oluşturdular
Altmışlı yıllarda nesir kasideler üzerinde çabalayan bazı edebiyatçılar ortaya çıktı. Bunlar ahenk ve mecazla yetinmeye çalıştılar ancak yaygın kanı bunun arapçaya uygun düşmediğidir.
İzi Eli

| İzi Eli |
| --- | --- |
Doğum: İsak Eli 1 Ağustos 1955 (69 yaşında) İstanbul, Türkiye
Meslek: Gitarist, Eğitmen, Aranjör
Resmî site: izieli.com

İzi Eli (1 Ağustos 1955, İstanbul), Yahudi asıllı Türk müzisyen ve eğitimcidir.
Yaşamı

İzi Eli 1 Ağustos 1955 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. Çok başarılı geçen ilkokul ve ortaokul yıllarından sonra lisede gitarla tanıştı. Moreno Barokas'dan birkaç aylık pratik gitar eğitimi aldıktan sonra birkaç yıl tek başına gitara devam etti. Arada amatör sahne deneyimleri geçirdi. Üniversitede İTÜ Makina Mühendisliği Bölümü'nü kazandıktan sonra akademik bir eğitim ihtiyacı hissetti.
Antonio Dumeziç'den 4 yıl sürecek jazz gitar eğitimi aldı. Arkasından yine ünlü gitarist Neşet Ruacan'ın jazz harmonisi ve improvisation eğitimine tabi oldu. Bu arada üniversite hayatı boyunca çeşitli şarkıcılara eşlik etti. Birçok plak kayıtlarında gitar çaldı.
Üniversiteden mezun olduktan sonra 4 yıllık mühendislik deneyimi geçirdi. Ancak gerçek mesleğinin müzik olması gerektiğine karar vererek mühendisliği bırakıp gitar eğitmenliğine başladı. Rock müziğine karşı daha duyarlı olduğunu hissederek sıkı bir çalışma temposuyla kendi kendini eğitti. Yüksek sayıda öğrenciye ders vererek birçok profesyonel gitarist yetiştirdi. Aralarından bazılarını Bilkent'te ve yurtdışında sonradan burs kazanmalarını sağlayacak düzeye getirdi.
90′lı yıllarda değişik rock gruplarıyla sahneye çıkan İzi Eli 1994 yılında Classic Hard Rock grubu Nautilus'u kurdu. Sonradan birkaç albümün aranjörlüğünü ve yönetmenliğini üstlendi. Halen kendisinin çok sevdiği ve son derece bağlı olduğu Nautilus grubuyla rockseverlerin karşısına çıkmaya devam etmektedir.
Özel derslerin yanı sıra Pera'da gitar eğitmenliğine devam etmektedir.
Albümleri

Nurdan İpek - Bizim Sevdamız
Nurdan İpek - Vakti Geldi
Murat Çelik - Su Düşleri
Los Paşaros Sefaradis - Las Puertas
Estreyikas d'estambol - Un Kavritiko
Opuz - Dağlar
Opuz - Senden Yanayım
Nautilus - Haydi Söyle