stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Deniz Hava Komutanlığı
Eğitim

Deniz Kuvvetleri'nde görev alacak helikopter pilotları Kara Havacılık Okulu' nda eğitim görmektedir.
Birimleri

Helikopterler genelde gemilere konuşlu olarak görev yaparken uçaklar üs komutanlıklarında görev  yapmaktadır. Kocaeli ve Dalaman da Deniz Hava üssü bulunmaktadır. Çanakkale'de üs inşaasına devam edilmektedir. Ayrıca Çanakkale'de 313. Deniz İHA-S İnsansız Hava Aracı Filo Komutanlığı bulunmaktadır. Aksaz ve İstanbul'da ise helikopterlerin iniş yapabileceği yerler bulunmaktadır.
Görüntüler

CN-235
S-70B2 Seahawk
Envanter

| Helikopterler |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sikorsky S-70B-28 Seahawk |  ABD | Deniz helikopteri (ASW/ASuW) | S-70B-28 | 25 | 6 sipariş daha |
| Agusta-Bell AB-212 ASW |  İtalya | Deniz helikopteri (ASW) |  | 12 |  |
| Bell AH-1W SuperCobra |  ABD | Taarruz Helikopteri |  | 10 | TCG Anadolu üzerinde kullanılmak üzere Kara Havacılık bünyesindeki tüm Super Cobra' lar Deniz Havacılık Komutanlığına kaydırıldı. |
Sabit kanatlı uçak
| ATR 72 MPA |  İtalya | Deniz Devriye (ASW/ASuW) Nakliye Uçağı | 72-600 TMPA 72-600 TMUA | 9 | TUSAŞ tarafından yükseltildi. |
| CASA CN-235 |  İspanya | Deniz Devriye (ASW/ASuW) Nakliye Uçağı |   | 6 | Elektronik sistemleri Thales tarafından yükseltildi. |
| SOCATA TB family |  Fransa | Eğitim uçağı | TB-20 | 7 |  |
Insansız Hava Aracı
| TUSAŞ Anka |  Türkiye | Silahlı İnsansız Hava Aracı (ASuW) | Anka B ve Anka S | 8 | Anka B' ler Sentetik Açıklı Radara sahipler |
| TUSAŞ Aksungur |  Türkiye | Silahlı İnsansız Hava Aracı (ASW/ASuW) |  | 3 | Taşıdığı Sonobuoy ve torpidolar sayesinde Denizaltı Savunma Harbi (ASW) görevini de başarılı şekilde yerine getirebilir. |
| Baykar Bayraktar TB-2 |  Türkiye | Silahlı İnsansız Hava Aracı |  | 10 |  |
Projeler

F-35B: Deniz Kuvvetleri, F-35B (STOVL)varyantından sipariş vermeyi planlıyordu. Fakat Erdoğan ve S-400 politikası dolayısı ile siparişler geçilmeden alım iptal oldu. Türkiye' de birçok muhalefet partisi F-35 projesine geri dönüleceğini açıkladığından, seçim sonrası F-35B alımı yeniden gündeme gelebilir.
Bayraktar TB3: TB-2' nin Suriye, Karabağ, Libya ve Ukrayna' daki çatışmalarda oynadığı rolün deniz kuvvetlerinin ilgisini çekmesi neticesi ile Baykar, TB-2' nin daha gelişmiş deniz konuşlu bir varyantı üzerinde çalışmaya başladı. Duyurulan bilgilere göre TB-3 SATCOM uydu haberleşme sistemine sahip olacak, Anka' da da kullanılan yerli PD-170 motorunu kullanacak ve Anadolu' ya yerleştirilecek komuta kontrol sistemi ile aynı anda 10 TB-3 havada komuta edilebilecek. Yapılan açıklamalara göre TB-3' ün özel olarak Anadolu gibi ufak pistli amfibi gemilere göre tasarlandı ve güverteden hiçbir ek kalkış ve iniş sistemine ihtiyaç olmadan inip kalkabilecek. Anadolu güvertesinde yapılacak olan testlere 2024'te başlanması planlanmakta.
Kızılelma MIUS: Anadolu amfibik hücum gemisinin güvertesinde konuşlandırmak üzere deniz şartlarına uygun Kızılelma varyantının geliştirilmesi için Baykar ve Deniz Kuvvetleri müşterek hareket etmektedir. 2025'te Anadolu üzerinde ilk testlerin yapılması planlanmakta. İlaveten Kızılelma' nın uçak gemilerine uygun olacağı da belirtiliyor.
Kuzey Kafkasya halkları

Başlığın diğer anlamları için Çerkes (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| --- | --- |
Papaklı Çerkes, İstanbul, 1911
 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
 Türkiye: 2.000.000 — 3.000.000
 Suriye: 100.000 (1987)
 Irak: 30.000
Diller
Çerkesçe, Abazaca, Abhazca,  Osetçe, Karaçay-Balkarca, Nah-Dağıstan dilleri, Kumukça, Nogayca,  Türkçe, Arapça
Din
Sünni İslam  Hanefi (Adığe, Abaza, Oset, Karaçay)  Şafii (Çeçen, Dağıstan)
Kuzey Kafkasya halkları, Çarlık Rusyası döneminde Kuzey Kafkasya’da yaşarlarken Kafkas-Rus Savaşında yenilmeleri üzerine 1864 Çerkes Sürgünü'nde Osmanlı İmparatorluğu topraklarına sürülüp tehcir ettirilen ve bugün diaspora olarak Türkiye, Suriye ve Irak gibi ülkelerde yaşayan Adığe ve Adığe olmayan Kuzey Kafkas halklarına Türkiye ve Ortadoğu'da verilen ortak ad. Çerkeslerin baskın unsurunu oluşturan Adığeler dışında ayrıca Kuzeybatı Kafkas dillerini konuşan Ubıhlar, Abazalar, Abhazlar; İran dillerini konuşan Osetler; Türk dillerini konuşan Karaçaylar, Balkarlar; Kuzeydoğu Kafkas dillerini konuşan Çeçenler, İnguşlar ve Dağıstan (Dağıstan dillerini konuşan Kafkasyalılar ile Türk dilli Nogaylar ve Kumuklar ve Karapapaklar) halkları da bu tanımlamaya girer. Sünni Müslümandırlar. Karaçaylar, Balkarlar ve Adığeler Hanefi mezhebinden, İnguşlar, Çeçenler ve Dağıstanlılar ise ağırlıklı olarak Şafii mezhebindendir. Türkiye'deki Çerkeslerin 893 köy-kasabası bulunmaktadır.
Çarlık Rusyasında bütün Adığeler için kullanılan Çerkes (черкесы) adı, 1920'li yıllardan beri günümüz Rusya'sında yalnızca Karaçay-Çerkesya Cumhuriyetindeki Adığeler için resmî olarak kullanılmakta ve diğer Adığe grupları (aдыгейцы Adigeyler, кабардинцы Kabardeyler, 2002 yılından beri: шапсуги Şapsığlar) dahil edilmemektedir.
Rusya’da 1897 yılında yapılan ilk genel nüfus sayımından iki yıl önce "Rus İmparatorluğu’nda Yaşayan Halkların Alfabetik Listesi" başlığıyla bir ön çalışma yapılmış. 1895 yılında Petersburg'ta yayınlanan bu listede Rusya halklarının değişik yayınlarda yer alan ve farklı yıllara ait nüfus bilgileri derlenerek dilleri, dini inançları ve yaşadıkları bölgeyle ilgili kısa bilgiler verilmiştir. Buna göre Çerkeslerin/Adığelerin (Черкесы) 1891 yılındaki nüfusu 161.950 kişidir ve Ubıhlar (Убыхи) 25.000 (1867), Abhazlar (Абхазцы) 60.000 (1886) {Abazinler yer almamış}, Balkarlar (Балкары) 3.000 (1875), Karaçaylar (Карачаевцы) 25.000 (1891), Osetler (Осетины) 164.490 (1886), Çeçenler (Чеченцы) 195.900 (1891), İnguşlar (Ингуши) 28.000 (1891), Avarlar (Авары) 96.000 (1885), Dargiler (Даргинцы) 54.300 (1891), Laklar (Кази-Кумухи) 24.000 (1891), Lezgiler-kısmen (Кюринцы) 55.000 (1891), Lezgiler-kısmen (Лезгины) 597.000 (1886), Sahurlar (Цахурцы) 2.430 (1875), Tabasaranlar (Табасаранцы) 14 460 (1891), Kumuklar (Кумыки) 108.800 (1891) Çerkeslerin dışında tutulmuştur
Alt kimlikler

Kuzey Kafkasya'da yaşayan halklar, dil ailelerine göre Kuzeybatı Kafkas, Kuzeydoğu Kafkas, Türki ve Hint-Avrupa olmak üzere farkı dil gruplarının konuşurlarıdır. Esasen Kuzeybatı Kafkas grubunu tanımlayan Çerkes terimi, zaman zaman galat-ı meşhur olarak bütün Kuzey Kafkasyalıları kapsayacak kadar geniş tutulmuştur:
Alt kimlikler > Adığeler

Adığe: Rusya'da resmî olarak yalnızca Adigeya Cumhuriyetindeki Çerkesler için kullanılan Adığe terimi, Türkiye'deki bütün Çerkesler (dar anlamda) tarafından kullanılmakta ve kendilerini yaygın biçimde Çerkes olarak görmektedir. Bunun dışında boy adlarıyla da öne çıkar ve onları kullanırlar.
Kabardey ya da Kabartay veya Kabarda : Rusya'da Kabartay-Balkarya Cumhuriyetinde yaşayan Kabardeyler Rusçada Kabardin olarak bilinse de kendilerini esas olarak Adığe biçiminde adlandırırlar. Türkiye'deki Çerkesler içinde dillerini en iyi koruyan grup olup en yoğun yaşadıkları bölge, esas olarak Kayseri ve Sivas'a bağlı köylerin bulunduğu Uzunyayla ile Maraş-Göksun ilçesidir. Anadolu Kabartay lehçesi Türkçeden kelime aldığı gibi Kafkasya Kabartay lehçesi de Rusçadan kelime almakta ve her ikisi de birbirinden farklılaşmaktadır.
Alt kimlikler > Ubıhlar

Ubıh (Rusça telaffuza göre) ya da Vubıh (Çerkesçe telaffuza göre) : Kafkas sıradağlarının güneybatı eğiminde, Hotsa ve Şahe (Шэх) nehirleri arasında 40 verst boyunca akan ve Şahe'ye dökülen Ubıh nehrinin dağlık vadilerinde yaşayan Ubıhlar (Ubıhça туахы, пэху, апэху, Çerkesçe убыххэр), 1862-1864 yıllarında Soçi bölgesinden göç etmek zorunda kalmış ve Karadeniz'de gemi yoluyla Trabzon, Samsun, İstanbul ve Varna'ya gelmişlerdir. 19. yüzyılda Samsun ilinin Kavak kazasında Ubıhlar için kurulan köyler: Bükceğiz, Çataltepe, Toptepe, Doruk, Germiyan (Abzeh karışık), Kapıhayat, Karapınar, Karlı, Sıralı. Rus İmparatorluğu'ndaki Ubıhların (Убыхи) 1867 yılındaki nüfusu 25.000 kişidir. Günümüz Rusyasında Ubıh olarak adlandırılan halk yaşamamaktadır. Ubıhçayı konuşan son kişi Tevfik Esenç'in Ekim 1992'de ölmesiyle birlikte Ubıhların dili yok olmuştur. Günümüzde yalnızca Türkiye'de yaşayan Ubıhlar Adığecenin Türkiye'de konuşulan Hakuç Çerkesçesi denen lehçesini anadil olarak benimsedikleri gibi, kendilerini de Adığe olarak nitelendirirler. Günümüzde Türkiye'de Ubıhların en çok yaşadığı şehir Samsun'dur. Samsun'da ise Ubıh köylerinin en fazla olduğu yer Kavak ilçesidir. Ubıhlar üzerine en geniş ilk bilgiyi 1667 yılında Evliya Çelebi vermiştir.
Alt kimlikler > Abaza-Abhazlar

Abaza : tıpkı Çerkes adı gibi Abaza adı da Rusya'da kullanılandan farklı anlamda olup, Türkiye'de (ve diğer Osmanlı coğrafyasında) hem Rusların Abazin (Абазин) dedikleri Aşuvaları hem de Abhaz (Абхаз) denen Apsuvaları belirten bir ortak addır. Türkiye'de Çerkes adına sahip çıkan Abazin ve Abhazların aksine, Abhazya'daki Abhazlar kendilerini Çerkes olarak görmez ve böyle adlandırılmaya karşı çıkarlar; zira, günümüz Rusçasında Çerkes adı yalnızca Karaçay-Çerkesya Cumhuriyetindeki Adığeler için resmî olarak kullanılmaktadır. Rusçada Abhaz denen Abazalar (Apsuvalar) Türkiye'nin iç-batı bölgelerinde (İzmit, Adapazarı, Düzce, Bolu, Bursa-İnegöl, Kütahya, Bilecik ve Eskişehir) yoğunlaşmışken, Rusçada Abazin denen Abazalar (Aşuvalar) ise iç-doğu bölgelerinde (Bilecik, Eskişehir, Samsun, Amasya, Tokat, Yozgat, Sivas, Kayseri, Adana) yerleşmişlerdir. Uzunyayla köylerinde yaşayan her Abazin ailenin bir Kabardey, Hatukay veya Abzeh ailesi ile kan bağı vardır ve bu bağlar o denli güçlüdür ki, Uzunyaylalı Abazinler "Adığe" ismini kendilerine genel ad olarak seçmiş ve Çerkes kelimesinin karşılığı olarak benimsemiştir. Abazinler iki ana kola ayrılırlar: Tapanta/Aşuva ya da Altı kesek Abaza (6 gruptur: Loo, Bibard, Darıkua, Khılış, Jantemir, K'açüa) ile Aşharuva (7 gruptur: T'am, Bağ, Mısılbiy, Kızılbiy/Kızılbek, Başılbiy, Barakay, Şahgirey/Şegerey/Çegrey). Barakeyler'in çoğunluğu, Kızılbiy, Başılbiy, Mısılbiy ve Şegereyler'in önemli bir bölümü Osmanlı topraklarına göç etmişlerdir. K'açuaların bir kısmı 1863 yılında Türkiye'ye göç etmiştir. Abhazya'daki Abhazlar Karaçay-Çerkesya'daki Abazinleri topluca Aşuva (ашəуа) diye adlandırır. Türkiye'de ise bu konuda bir karışıklık vardır. Orta Anadolu'daki (özellikle Uzunyayla'da) Aşharuvalar kendilerini Aşuva saymazlar, sadece Tapantaları Aşuva kabul ederler. Abhaz ve Abazinlerin birlikte yaşadığı daha batıda ise (Eskişehir, Bilecik, Bursa) kullanım farklıdır. Burada Aşharuva bir topluluk adı olarak bilinmez, Apsuvalar (yani Abhazlar) dışındaki bütün Abazalar (yani Abazinler) Aşuva olarak adlandırılır. Kimilerinin Abhazcaya dahil ettikleri Sadzların (Cigetlerin) dilleri Sadzca 2 lehçeden (Kıyı Abazacası ve Dağ Güney Abazacası) oluşur ve Abhazca ile Abazaca arasında sınıflandırılır. Sürgünde Osmanlı coğrafyasına (Türkiye, Ürdün, Suriye, Acaristan) gönderilen Müslüman Abhazlar arasında Sadzlar (Aibgalar, Pshular) da vardı.
Alt kimlikler > Osetler

Kuşha ya da Kuşka : Kabartay-Balkarya'daki Doğu Çerkesçesinde Kuşha (Къущхьэ «dağlı») adı Türk dilli Balkarlar (Tawlu Таулу «dağlı») ve İran dilli Osetler için ortak ad olarak kullanılırken, Türkiye'de yalnızca Osetler (Digor Kuşha, Asetin Kuşha) için kullanılmaktadır. Türkiye'de Çerkes adına sahip çıkan İran dilli Osetlerin aksine, Güney Osetya'daki Osetler kendilerini Çerkes olarak görmez ve böyle adlandırılmaya karşı çıkarlar. Türkiye'deki Oset köyleri ve 1960 -1965 yılları arasındaki hane sayısı: Yozgat ilinde Başçatak (5), Poyrazlı (150), Boyalık (65), Karabacak (35), Pınarkaya ya da Kayapınar (52); Sivas ilinde Yeniköy (?), Alaman (10), Büyüktopaç (15), Kahvepınarı (40), Kapaklıkaya (20), Konaközü (15), Yücebaca (8); Kayseri ilinde Sıvgın (8); Tokat ilinde Batmantaş (20); Kars ilinde Bozat (60), Hamamlı (20), Yukarı Sarıkamış (20), Selim (75); Erzurum ilinde Budaklı ya da Lekbudak (12); Muş ilinde Bulanık ilçesinde (15), Karaağıl (60), Kurganlı ya da Simo (35), Sarıpınar ya da Hamzaşeyh (15), Sarıdavut (12), Yaramış (10), Tepeköy (8); Bitlis ilinde Akçaören ya da Ağcaviran (15), Otluyazı ya da Hülük (50). 1960 -1965 yılları arasında mevcut olan bu köylerden günümüzde yalnızca ikisi (Boyalık ile Poyrazlı) aktif olup ayaktadır ve diğerleri büyük şehirlere göç etmiştir.
Alt kimlikler > Karaçay-Balkarlar

Karaçay-Malkar : Rusya'da Karaçay-Çerkesya ile Kabartay-Balkarya'daki Kıpçak Türk dilli Karaçaylar-Balkarlar Çerkes adını kullanmaz iken, Türkiye'dekiler bu adı benimsemişlerdir. Osmanlı Türkçesinde Karaçay Türkleri için Kara Çerkes (قره چركس), Balkar Türkleri içinse Dağ Çerkes (طاغ چركس) adı da kullanılmıştır. Türkiye'deki Karaçay köyleri: Konya ilinde Başhöyük, Sarayönü kasabası (2000 kişi), Tokat ilinde Arpacıkaraçay, Sulusaray köyü (179 kişi) ile Çılehane, Almus köyü (153 kişi), Eskişehir ilinde Ertuğrulköy, Sivrihisar ya da Yakapınar köyü (289 kişi), Belpınar, Çifteler köyü (173 kişi), Yazılıkaya, Han köyü (80 kişi), Akhisar, Han köyü (61 kişi), Gökçeyayla, Han köyü (147 kişi, 1993 öncesi Afyon İscehisar'a bağlıydı), Afyonkarahisara ilinde Doğlat, İscehisar köyü (150 kişi), Kayseri ilinde Eğrisöğüt, Pınarbaşı köyü (77 kişi), Ankara ilinde şimdi Gölbaşı ilçesinin mahallesi durumuna gelen Yağlıpınar, Gölbaşı köyü (82 kişi).
Alt kimlikler > Çeçen-İnguşlar

Çeçen : hem Çeçenler hem de İnguşlar için ayırt etmeden Türkiye ve Ortadoğu'da Çeçen adı kullanılır. En büyük Çeçen nüfus Türkiye'de (100.000) bulunmakta ve bunu Ürdün (8.000), Mısır (5.000), Suriye (4.000) ve Irak (2.500) izlemektedir. Çeçenlerin Türkiye'de 24 köyü bulunmaktadır: Sivas ilinde Alaçayır, Şarkışla, Bozkurt, Şarkışla, Canabtal, Şarkışla, Demirköprü, Şarkışla, Kahvepınarı, Şarkışla, Kazancık, Şarkışla, Yukarıhüyük, Kangal köyleri; Yozgat ilinde Karalık, Sorgun, Kesikköprü, Saraykent köyleri; Kayseri ilinde Aşağıborandere, Pınarbaşı köyü; Kahramanmaraş ilinde Altınyayla, Andırın, Çardak, Göksun, Gücüksu, Göksun (Behliöyl) köyleri; Adana ilinde Ağaçlı, Ceyhan, Dikilitaş, Ceyhan köyleri; Kars ilinde Aydınalan, Kars (İslamsor), Yenigazi, Sarıkamış köyleri; Muş ilinde Çöğürlü, Muş, Kıyıbaşı, Muş, Serinova, Muş, Bağiçi, Varto, Tepeköy, Varto, Ulusırt, Varto köyleri; Çanakkale ilinde Çınardere, Çınarköprü Biga köyü.
Osmanlı Çerkesleri

Osmanlı'da (ve ondan miras Türkiye ile Orta Doğuda) Çerkes nitelemesi Adığeler dışında ayrıca Abazalar, Abhazlar, Osetler, Karaçaylar ve Balkarlar gibi farkli dil ailelerinden dilleri konuşan Kuzey Kafkasyalıları topluca belirtmek için yaygın biçimde kullanılır ve bu tanıma Çeçenler ile Dağıstan dillerini konuşan Kafkas halkları da dahil edilir.
Sultan II. Abdülhamit döneminde 1882 yılında kaleme alınan Çerkesistan Tarih-i Umûmiyesinin Sûret-i Tanzîmine Dair Lâyihadır başlıklı kapsamlı bir Çerkes Tarihi tasarısında kıt’a-i mezkûrede sâkin olub lisân ve ahlâk ve ahvâl ve kavmiyetce biri birine mübâyin bulunan Abaza, Lezgi, Çeçan, Nogay, Dağıstan vesâire gibi akvâm ve kabâil-i müte’addide kisvelerinin müşâbeheti cihetiyle ecânib nazarında umûmen Çerkes zann olunmuşdur denmekte ve görüldüğü üzere bütün Kuzey Kafkasyalılar için Çerkes nitelemesi yapılmaktadır.
Bugün Türkiye'de yaşayan Kuzey Kafkasyalılar, Şeyh Şamil'in yakalanmasının ardından 1864'te bölgenin Ruslarca ilhakının tamamlanmasıyla, Osmanlı topraklarına sürgün nedeniyle göç etmek zorunda kalanların torunlarıdır. Bölge nüfusunun %90'ına tekamül eden yaklaşık 1,5 milyon kişilik büyük bir göç söz konusudur. Genellikle, Çerkez olarak adlandırılan bu göçmenler Osmanlı entelektüel yaşamına girmişler, milli mücadele ve cumhuriyetin kurulmasında aktif rol oynamışlardır.
Osmanlı Çerkesleri > Türkiye Çerkesleri

Ana madde: Türkiye Çerkesleri
Türkiye'de hem yazı dilinde hem de halk arasında Çerkes terimi Adığe olmayan (Abaza, Abhaz, Oset, Karaçay-Balkar, Çeçen-İnguş, Dağıstan) bütün Kuzey Kafkasyalıları topluca adlandırmak için de yaygın biçimde kullanılır. Ancak, son yıllarda Çerkes ifadesinin kullanılması bir şekilde Adığelerle sınırlandırılmıştır. Gürcistan'dan ayrılıp bağımsızlıklarını ilân eden Abhazya ile Güney Osetya halkı kendini Çerkes olarak görmez ve Çerkes günümüzde Adığe ile sınırlanmıştır. Türkiye'deki Kuzey Kafkasya kökenli birey ve aileler, Türkiye'nin 43 ili, 143 ilçesi ve bunlara bağlı 893 köy-kasabasında varlıklarını sürdürmektedirler.
1965'te yapılan Türkiye Genel Nüfus Sayımı'na göre  Kuzey Kafkasyalıların dilleri:
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| dil | anadil | tek dil | ikinci dil dahil |
| Abazaca | 4.563 | 280 | 7.556 |
| Çerkesçe | 58.339 | 6.409 | 48.621 |
Doğu Akdeniz bölgesindeki Çerkes (geniş anlamda) yerleşim yerleri 5 şehir merkezi (Mersin, Adana, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Antakya), 4 ilçe merkezi (Ceyhan, Tufanbeyli, Göksun ve Reyhanlı) ve bu yerleşim yerlerine bağlı köyler ve kasabaları içermekte olup, bu bölgede örneklem yöntemiyle yapılan bir araştırmaya göre, anadilini hiç bilmiyen 1820 (% 22,0), anlayan fakat konuşamayan 1579 (% 19,1), hem anlayan hem konuşabilen 4723 (% 57,2), konuşabilen ve yazabilen 141 (% 1,7) kişidir. Yine aynı bölgede üst kimlik olarak sırasıyla Müslüman (% 86), Çerkes (% 78,3), Adığe (% 77,5), Kafkasyalı (% 52,8) ve Türk (% 34,8) sonucu alınmıştır. Müslüman kimliğini kendileri için üst kimlik olarak bildirenler arasında Abazalar (% 91), Adığeler (% 86,7), Çeçenler (% 82,1), Avarlar (% 74,5) ön sıradadır. Örneklemin % 61,4'ünün (1374 kişi) cevap verdiği Çerkes kimliği kategorisinde örneklemin %78,3'ü yüzde yüz Çerkes kimliğinde görürken % 92'si yüzde elli ve üzeri Çerkes kimliğinde kendilerini görmektedir. Bu oranların boylar bakımından sonuçları ise; Abazaların % 80,5'i kendilerini yüzde yüz bu kimliğe ait hissederken % 100'ü yüzde elli ve üzerinde; Adigelerin % 81,3'ü kendilerini yüzde yüz bu kimliğe ait hissederken % 97,6'sı yüzde elli ve üzerinde; Avarların hiçbiri kendilerini yüzde yüz bu Çerkes kimliğe ait hissetmezken % 0,8 yüzde elli ve üzerinde; Çeçenler, yüzde yüz Çerkes kimliğe ait hissetmemekle beraber % 79,1'i yüzde elli ve üzerinde kendilerini bu kimlik kategorisinde görme şeklindedir. Özellikle Çeçenlerin % 85'i kendilerini Çerkes kimliğinde hiç görmemektedir.
Osmanlı Çerkesleri > Kıbrıs'taki Çerkesler

Kıbrıs'ta Çerkes denildiğinde gerek halk arasında gerekse araştırmacılar arasında hem Adığeler hem de Abazalar/Abhazlar algılanmaktadır. Eylül 1864'te İstanbul'da 3 Yunan gemisine bindirilen kadınlı erkekli 2.700 Çerkesten oluşan grup iki haftalık yolculuğun ardından Kıbrıs'a varmış, 1.400 den fazla Çerkes ise yolculuk sırasında can vermiştir. Ocak 1865'e gelindiğinde hayatta kalan Çerkeslerin sayısı sadece 300 kişi idi. Gelen Çerkeslerin sayısının o dönemde daha fazla olabileceğine rağmen, o dönemde gerek Kıbrıslı Rumların, gerekse Kıbrıslı Türklerin tepkilerinden dolayı, Çerkeslerin Kıbrıs'a iskânı sınırlı tutulmuştur. Gemilerle getirilen Çerkesler Larnaka civarındaki günümüzde Kuzey Kıbrıs'ta Lefkoşa'ya bağlı Erdemli (Tremeşe) ve Yiğitler (Arçoz) köyleri ile 1974 Barış Harekatı öncesi çoğu Kıbrıslı Türklerden oluşurken bugün Güney Kıbrıs'ta kalan Vuda (Vouda ya da Καλό Χωριό) köyünün yanı sıra, bir kısmı da toplu olarak Limasol'da daha sonra Çerkez Çiftliği olarak adlandırılan bölgeye yerleştirilmişlerdir.
Osmanlı Çerkesleri > Irak'taki Çerkesler

Ana madde: Irak'taki Çerkesler
Osmanlı döneminde Irak topraklarına getirilen Kuzey Kafkasyalılar Çeçen, Dağıstanlı ve Adığe kökenli olup Kerkük, Diyala, Bağdat, Musul ve Felluce bölgelerine yerleştirilmişlerdir. Ayrıca, Kuzey ve Güney Dağıstan'dan gelen aileler Duhok, Erbil ve Süleymaniye'ye yerleşmişlerdir. Günümüzde Irak'ta Çerkes adıyla bilinen Kuzey Kafkasyalıların % 75'ini Çeçenler oluşturmaktadır. Irak'ta en fazla tanınan 18 Çerkes aşiretinden üçü Çeçen kökenli olup diğerleri El-Lezgi, Avar, Kumuk, Tabasaran, Abzeh, Kabardey, Şapsığ, Nahşoy olarak ifade edilebilir. Irak Çerkesleri ayrı bir kimlik olarak tanınmadıkları gibi birçok haktan da mahrum durumdadırlar.
Osmanlı Çerkesleri > Suriye'deki Çerkesler

Suriye’de çoğunluğu Şam, Halep ve Humus’ta yaşayan 90 ilâ 100 bin Çerkes vardır ve bu "Çerkes" nitelemesi geniş anlamda olup Adığeler dışında ayrıca Oset, Çeçen ve Avarları da kapsar.
Memlûk Çerkesleri

Mısır ve Suriye'de 267 yıl varlık gösteren Memlûk Devleti, sultanlarının eğitim aldıkları askerî okullara (tıbâk) göre, Bahrî Memlûkler ya da Türk Memlûkler (1250–1382) ve Burcî Memlûkler ya da Çerkes/Çerkez Memlûkler (1382–1517) olmak üzere iki dönem halinde ele alınır. Nil Nehrindeki bir adada bulunan tıbâkta yetiştirilen memlûkler (kölemenler) dönemi Bahrî olarak adlandırılırken Kahire'de bulunan Kalat'ul-Cebel'de eğitimini almış olan memlûkler dönemi Burcî olarak tanımlanır. Bahrîler döneminde Mısır'a getirilen memlûkler Kıpçak ülkesi ve Mâveraünnehr gibi Türk havzalarından satın alındığı için bunların çoğu Türk kökenli (özellikle de Kıpçaklar) olurken, Burcî Memlûkler Kafkasya'dan getirildiği için Çerkesler (geniş anlamda Kuzey Kafkasyalılar) ve Gürcüler gibi Müslüman değişik Kafkas halklarından olmakta idi.
Luang Prabang

Bu madde Laos'un bir ilçesi hakkındadır.Aynı adı taşıyan il için Luang Prabang (il) sayfasına bakınız.
| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |
Luang Prabang panoraması
Konum:  Laos
Kriter: Kültürel: ii, iv, v
Referans: 479
Tescil: 1995 (19. oturum)
Bölge: Asya-Pasifik
Luang Prabang (Laoca: ຫລວງ ພະ ບາງ) veya Luang Phabang, yaygın olarak 1975 öncesi Lao dilindeki ຫຼວງ ພຣະ ບາງ kelimesinin transkripti olarak Louangphabang, "Kraliyet Buda Görüntüsü", kuzey orta Laos'ta, 33'ü UNESCO Luang Prabang Kasabası Dünya Mirası Listesi'nde bulunan 58 komşu köyden oluşan bir ilçedir. 19. ve 20. yüzyıllardaki Fransız sömürge etkileri de dahil olmak üzere, birkaç yüzyıl boyunca kırsal ve kentsel gelişimin bir karışımı olan, benzersiz ve "olağanüstü" iyi korunmuş mimari, dinî ve kültürel mirası nedeniyle 1995 yılında Dünya Mirası olarak listelenmiştir.
Galeri

Phou si zirvesinin bir görünümü
Şafakta sadaka toplayan rahipler, Luang Prabang
Kraliyet Sarayı, Luang Prabang
İlkokul, Luang Prabang
Genç bir keşiş, Luang Prabang
Luang Prabang gece marketi
Vat Visounarath'ta Buda görüntüleri
Mekong Luang Prabang'daki Mekong'daki botlar
1967'de bir hava saldırısı sonrası
Haw Kham Tapınak Kompleksi
Kuang Si Şelaleleri
Lucent

| --- | --- |

Tip: Halka açık şirket
Endüstri: Telekomünikasyon donatımı, Ağ donanımı
Kuruluş: 30 Eylül 1996
Genel merkezi: Murray Hill, New Jersey, ABD
Ürün: Telekomünikasyon hizmet sağlayıcılarına ve işletmelerine donanım, yazılım ve hizmetler
Gelir: US$9.44 milyar (2005)
Çalışan sayısı: 30,500 (2006)
Web sitesi: Sitesi
Lucent, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki New Jersey Murray Hill'de merkezi yapılan bir Amerikan çok uluslu telekomünikasyon ekipmanı şirketidir. Western Electric ve Bell Labs dahil AT&T Corporation'ın eski AT & T Technologies iş biriminin satılmasıyla 30 Eylül 1996'da kuruldu. Lucent, 1 Aralık 2006'da Alcatel-Lucent'ı kurarak Fransa'nın Alcatel SA'yla birleşti. Alcatel-Lucent, Ocak 2016'da Nokia tarafından alındı. "Lucent" ismi, Latince "hafif taşıyıcı" anlamına gelir.