stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Carolyne zu Sayn-Wittgenstein
Biyografi > Bağımsızlık ve Liszt

Prenses Carolyne ateşli bir Roma Katoliğiydi. Ama yalnızca birkaç yıllık evlilikten sonra kocasından ayrıldı. 1844'te babası öldü ve ona bir servet bıraktı. 2 Şubat 1847'de Kiev'e yaptığı bir iş gezisinde, Franz Liszt uluslararası şöhretinin zirvesindeyken bir piyano resitaline katıldı. Şahsen görüştükten sonra onu önce kızının 10. doğum günü partisine, ardından da uzun süre kalmak üzere Woronińce'ye davet etti. Eylül 1847'de Liszt turneyi bıraktı ve Harmonies poétiques et religieuses'in önemli bölümlerini bestelediği Woronińce'de Carolyne ile birlikte yaşamaya başladı. Ertesi yıl, Liszt'in Kapellmeister Extraordinaire olarak atandığı ve çiftin on yıldan fazla süre kalacağı Almanya'nın Weimar şehrine birlikte taşındılar.
Biyografi > Roma ve iptal girişimi

Sonrasında Carolyne durumlarını düzene sokmak ve Liszt ile evlenmek istedi. Ancak kocası hala hayatta olduğundan, Roma Katolik yetkililerini onunla evliliğinin geçersiz olduğuna ikna etmek zorunda kaldı. Roma'ya taşınmayı ve papalıkla doğrudan iki görüşme yapmayı içeren karmaşık bir süreçten sonra, geçici olarak başarılı oldu (Eylül 1860) ve çift, Liszt'in 50. doğum günü olan 22 Ekim 1861'de Roma'da evlenmeyi planladı. Liszt bir gün önce Roma'ya geldi ancak prensesin onunla evlenemeyeceğini gördü. Hem kocasının hem de Rusya çarının Vatikan'daki evlilik iznini iptal etmeyi başarmış olması mümkün görünüyordu. Rus hükûmeti ayrıca onun birkaç mülküne de el koydu (binlerce serfe sahipti). Bu da onun daha sonra Liszt veya herhangi biriyle evlenmesini olanaksız hale getirdi. Dahası, oluşan skandal kızının evlenebilirliğine de ciddi şekilde zarar verebilirdi. Bu da prensin, karısının planlanan yeniden evliliğine son vermesinin ana nedeniydi. Durum kızlarının 1859'da evlenmesinden önceki ana sorundu.
Biyografi > Yalnız başına Roma

1865'ten sonra, iptal edilen düğünün ardından Carolyne'nin Liszt'le ilişkisi platonik bir arkadaşlığa dönüştü. Artık birlikte yaşamasalar da bağlantılarını sürdürdüler. Örneğin Liszt Roma'dayken birlikte yemek yiyorlardı ve birbirlerini vasiyetlerinin baş yararlanıcısı olarak gösteriyorlardı.
Carolyne son birkaç on yılını Roma'da kilise meseleleri üzerine kapsamlı (ve çok eleştirel) yazarak geçirdi. Liszt'in ölümüyle yıkıldı ve ondan yalnızca birkaç ay sonra 9 Mart 1887'de Roma'da öldü.
Çalışmaları

Carolyne zu Sayn-Wittgenstein, 1868'den 1887'ye kadar en az 44 cilt düzyazı yayınlayan üretken bir yazardı. Eserlerinin çoğu özel olarak basılmıştır. Bunlardan en önemlisi, 24 ciltlik devasa bir çalışma olan Causes intérieures de la faiblesse extérieure de l'Église en 1870'ti (başlık "Kilisenin Dış Görünüşteki Zayıflığının İç Sebepleri" olarak çevrilebilir). Bu çalışma Lamennais'in liberal heterodoksluğuyla karşılaştırıldı. Cilt III ve V, Katolik Kilisesi'nin yasaklı kitaplar listesi olan Index Librorum Prohibitorum'a alındı. Birinci cildin önsözünde, "Kilise'nin zayıflıklarını ortaya koyuyormuş gibi görünen yazılarının aslında onun gücünü ortaya çıkardığı" iddia ediliyor. Zayıflığının "iç nedenlerini" göstererek aynı zamanda bu nedenlerin insan kaynaklı olduğunu da gösteriyorlar. Bu nedenle bu durum mazur görülebilir. Çünkü "Kilise'nin yönetimi onu meleklere değil, her zaman kusurlu olan insan-Tanrı ilişkisine emanet etmiştir." Kilise bu hastalıkların varlığını, nedenlerini ve sonuçlarını kabul ederse "Kilisenin hastalıklarının iyileştirilebileceğini" savundu.
Ölümünden sonra yayınlanan bir yayın La vie chrétienne au milieu du monde et en notre siècle (Dünyanın ortasında ve yüzyılımızda Hıristiyan yaşamı) idi. Entretiens pratiques recueillis et publiés par Henri Lasserre, Paris 1895.
Ayrıca yalnızca Liszt'le değil aynı zamanda Berlioz, Émile Ollivier, Mieczysław Kamieński ve diğer isimlerle de sayfalar dolusu yazışmalar bıraktı. Liszt'in biyografi yazarı Alan Walker, tarzını "ağır tempolu, inatçı ısrarlı" olarak tanımlayarak ekledi; "bazı mektupları yirmi veya otuz sayfalık yoğun bir şekilde paketlenmiş düzyazıdan oluşuyor. Bu durum düzyazının uzunluğu nedeniyle hissiyatını kaybettiği durumlara yol açabiliyor."
Daha fazla okuma

Francesco Barberio, Liszt ve la Principessa de Sayn-Wittgenstein, Roma: Unione Editrice 1912.
Hector Berlioz, Lettres à la Princesse , Paris: L'Herne 2001 (prenses Sayn-Wittgenstein ile yazışmalar) (Fransızca)
Briefe von Hector Berlioz ve die Fürstin Caroline Sayn-Wittgenstein (hrsg. v. La Mara), Leipzig: Breitkopf & Härtel 1903.
IdealE Freundschaft ve Romantische Liebe. Fürstin Carolyne Sayn-Wittgenstein ve Frau Estelle Fornier hakkında kısa bilgi (hrsg. v. La Mara; = Literarische Werke, Bd. 5), ad Frz. v. Gertrud Savić, Leipzig: Breitkopf & Härtel 1903.
Marcel Herwegh, Au Soir des dieux ; Des derniers, Wagneriens à la mort de Liszt', Paris: Peyronnet 1933.
La Mara (yani Marie Lipsius, Hrsg.), Franz Liszt's Briefe an die Fürstin Carolyne Sayn-Wittgenstein, Leipzig: Breitkopf & Härtel 1899 (Fransızca)
La Mara (yani Marie Lipsius, Hrsg.), Aus der Glanzzeit der Weimarer Altenburg. Bilder und Briefe aus dem Leben dem Fürstin Carolyne Sayn-Wittgenstein, Leipzig: Breitkopf & Härtel 1906.
La Mara (yani Marie Lipsius, Hrsg.), An der Schwelle des Jenseits. Letzte Erinnerungen ve die Fürstin Carolyne Sayn-Wittgenstein, die Freundin Liszts, Leipzig: Breitkopf & Härtel 1925.
Émile Ollivier, Yazışma. Emile Ollivier ve Carolyne de Sayn-Wittgenstein, Paris: Presse universitaire 1984.
Sammlung von Handzeichnungen aus dem Besitze der Fürstin Carolyne Sayn-Wittgenstein (1819-1889), Münih: Emil Hirsch, Antiquariat, 1922.
Adelheid von Schorn (Hrsg.), Zwei Menschenalter. Erinnerungen und Briefe, Berlin: S. Fischer 1901.
Carolyne, kızı Marie ile 1840'ta
Wellington Koo

| Wellington Koo |
| --- | --- |

Doğum: 29 Ocak 1888(1888-01-29) Şangay, Çin
Ölüm: 14 Kasım 1985 (97 yaşında) New York, ABD
Milliyet: Çinli
Yerine geldiği: Sun Baoqi
Yerine gelen: Yan Huiqing

Wellington Koo (d. 29  Ocak 1888 - 14 Kasım 1985, Şangay), Çinli diplomat ve eski cumhurbaşkanıdır. 1 Ekim 1926'dan 16 Haziran 1927'ye kadar Çin cumhurbaşkanlığı yapmıştır. 14 Kasım 1985'te 97 yaşındayken New York'ta ölmüştür. Çin Cumhuriyeti'nin ilk diplomatıdır.
1888 yılında Şangay'da doğan Koo, 1901'den 1904'te Şangay'da Saint John Üniversitesi'nin Liberal Sanatlar bölümünden mezun oldu. Siyasi Bilimler'de 1908'de yüksek lisans 1909'da ise doktora yaptı.
Siyasi hayat

1915'te Çin Cumhuriyeti ABD ve Küba bakanı oldu.
Paris Barış Konferansı'nda Çin Heyeti'nin üyelerindendi. Bu heyet Versay Antlaşması'nı imzalamayan tek heyet oldu.
1936-1940 yılları arasında Fransa'nın Almanya tarafından işgal edilmesine kadar Çin'in Fransa Büyükelçisi olarak görev yaptı. Ardından, 1946'ya kadar Çin'in St. James Mahkemesi Büyükelçiliğini yaptı. 1945'te Koo, Birleşmiş Milletler'in kurucu delegelerinden biriydi. Daha sonra Amerika Birleşik Devletleri'nde Çin büyükelçisi oldu ve Kuomintang Komünistlere yenilmeye başlayınca ve Tayvan'a gitmek mecburiyetinde kalırken Çin Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ittifakı sürdürmeye odaklandı.
Wellington Koo, Amerika, Fransa, İngiltere'de büyükelçilik görevinde bulundu. Birleşmiş milletlerin kuruluşunda bulundu. Uluslararası Adalet Divanı'da hakimlik görevinde bukundu. Bir batı ismini kullandığı bilinen ilk Çin başkanıdır.
Madame Wellington Koo (Hui-lan Oei doğumlu) (1899-1992)
Lele Pons

| Lele Pons |
| --- | --- |
2019'da Pons
Kişisel bilgiler
Doğum: Eleonora Pons Maronese 25 Haziran 1996 (28 yaşında) Caracas, Venezuela
Milliyet:  Venezuela  ABD
Meslek: YouTuber oyuncu şarkıcı
YouTube bilgileri
Kanal:  LelePons 
Dönem: 2013-günümüz
Tür:  Komedi  Eğlence  Müzik  Vlog 
Abone: 18 milyon
Görüntülenme: 5.4 milyar
Bilgiler 22 Nisan 2024 tarihinde güncellenmiştir.
Eleonora Pons Maronese ya da bilinen adıyla Lele Pons (d. 25 Haziran 1996) Venezuelalı-Amerikalı bir YouTuber, oyuncu ve şarkıcıdır.
Pons, platform 2016 yılında kapatılmadan önce Vine'da öne çıktı ve 11,5 milyon takipçiyle en çok takip edilen kadın ve üçüncü en çok takip edilen viner oldu. Daha sonra, Ağustos 2023 itibarıyla 18 milyondan fazla abonesi olan YouTube için komedi skeçleri oluşturmaya başladı. O zamandan beri film, televizyon ve müzik videolarında rol aldı; kendi müziğini yayınladı; ve bir romanın ortak yazarlığını yaptı. 2020'de kişisel hayatına bir bakış sunan YouTube Original belgesel dizisi The Secret Life of Lele Pons'ta rol aldı ve Spotify'da Lele Pons ile En İyi Saklanan Sırlar adlı bir podcast'e ev sahipliği yapmaya başladı.
İlk yılları

Eleonora Pons Maronese, çocuk doktoru Anna Maronese Pivetta ve mimar Luis Guillermo Pons Mendoza'nın kızı olarak Caracas'ta doğdu. Çocukken, babasının eşcinsel olduğunu anlaması üzerine anne ve babası ayrıldı. İspanyol ve İtalyan kökenlidir ve Porto Rikolu şarkıcı Chayanne'nin yeğenidir. Beş yaşındayken ABD'ye taşındı ve Miami'de büyüdü. 2015 yılında Miami Country Day School'dan mezun oldu ve Los Angeles'a taşındı. Lisede arkadaş edinmekte zorlandığını ve bu nedenle "onları güldürmek için canının yandığını" söyledi. Ayrıca lisede zorbalığa uğradığını da anlattı: "Ben havalı kızlar gibi değilim; ben diğer kızım. Temelde bir inek olan ama bundan gurur duyan kız." dedi.
Kişisel yaşamı

Pons, beş yaşından itibaren Miami'de büyümüş olmasına rağmen, 23 yaşında ABD vatandaşlığı alana kadar yalnızca Venezuela vatandaşı olarak kaldı.
Pons, Aralık 2020'de Porto Rikolu rapçi Guaynaa ile çıkmaya başladı. Temmuz 2022'de nişanlandılar ve 4 Mart 2023'te evlendiler.
Pons'un dikkat eksikliği hiperaktif bozukluğu, Tourette sendromu ve ciddi obsesif kompulsif bozukluğu vardır.
19 Nisan 2024'te Pons, 2 gün önce köpeğini gezdirirken bir pitbull'un saldırısına uğradıktan sonra yaralandığını açıkladı.
2017'de Lele Pons
Colby O'Donis

| Colby O'Donis |
| --- | --- |
Şubat 2009'da çekilmiş bir fotoğrafı.
Genel bilgiler
Doğum: Colby O'Donis Colón 14 Mart 1989 (35 yaşında)  Richmond Hill, Queens, ABD
Başladığı yer: New York, New York, ABD
Tarzlar: Pop, R&B
Meslekler: Şarkıcı, Söz yazarı, Dansçı
Etkin yıllar: 1999-günümüz
Müzik şirketi: Kon Live, Geffen
İlişkili hareketler: Akon, Lady GaGa
Resmî site: www.colbyodonis.com

Colby O'Donis Colón (d. 14 Mart 1989), Porto Riko kökenli Amerikalı R&B ve pop şarkıcısı ve söz yazarı. Akon'un Kon Live yapım şirketine kayıtlıdır. Richmond Hill, Queens doğumludur.
Kariyeri

Colby O'Donis, dokuz yaşından itibaren müzikle ilgilenmeye başladı. En çok etkilendiği isimlerin Michael Jackson, Usher ve Justin Timberlake olduğunu dile getiren O'Donis, ilk olarak 1999 senesinde vizyona giren Stuart Little adlı filmin soundtrack'ine "Mouse in the House" adlı çalışmasıyla katılarak müzik dünyasına giriş yaptı.
Küçük yaşta gitar ve piyano çalmayı öğrenen Colby O'Donis, 2007 yılında Akon'un plak şirketi Konvict Muzik ile albüm anlaşmasına vardı ve 16 Eylül 2008 tarihinde Colby O adlı ilk stüdyo albümünü yayınladı.
Albümden ilk single'ı Akon ile olan ortak çalışması "What You Got"a seçen genç sanatçı, single ile Billboard Hot 100 listelerinde 14. sıraya kadar yükselmeyi başardı.
Porto Riko kökenli olan Colby O'Donis, albümü içerisinde Latin müziğinden de örnekler bulundurdu. Ayrıca sanatçı, 2008 senesinin başında Lady GaGa'nın "Just Dance" adlı parçasında sanatçıya eşlik etti ve parça Billboard Hot Dans Club Play listelerinde 2. sıraya yerleşti.
Diskografi > Albümler

2008: Colby O
Diskografi > Singlelar

| Yıl | Şarkı | ABD Hot | ABD R&B | ABD Pop | UK | KAN | UWC | Albüm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2008 | "What You Got" (featuring Akon) | 14 | 84 | 11 | - | 29 | 28 | Colby O |
| 2008 | "Just Dance" (Lady GaGa featuring Colby O'Donis) | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | The Fame |
| 2008 | "Don't Turn Back" | - | - | - | - | - | - | Colby O |
| 2009 | "Beautifull" Akon |  |  |  |  |  |  | Colby Akon |
AZ (müzisyen)

| AZ |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Doğum: Anthony Cruz 
Tarzlar: Hip hop
Meslekler: MC, Rapçi
Etkin yıllar: 1992-günümüz
Müzik şirketi: EMI, Virgin, Motown, Koch, Real Talk Ent.
İlişkili hareketler: Nas, The Firm, Cormega, Wu-Tang Clan

Anthony Cruz ya da sahne adıyla AZ, amerikalı bir rapçidir. Rapçi Nas'ın uzun süreli partneri ve hiphop süpergrubu The Firm'ün bir üyesi olmasıyla tanınır. Rap yaparken hece ölçüsü kullanır ve konularını da derin Five Percenter teolojileri oluşturur.
Diskografi > Stüdyo albümleri

Doe or Die (1995)
Pieces of a Man (1998)
9 Lives (2001)
Aziatic (2002)
A.W.O.L. (2005)
The Format (2006)
Undeniable (2008)
Legendary (2009)
Diskografi > Diğer albümler

The Firm: The Album (1997)
S.O.S.A. (Save Our Streets AZ) (2000)
Decade 1994–2004 (2004)
The Memphis Sessions: The Remix-Tape (2007)
Niggaz 4 Life (2008)
Final Call (The Lost Tapes) (2008)
Jorge Santana

| Jorge Santana |
| --- | --- |
Doğum: 13 Haziran 1951(1951-06-13) Autlán de Navarro, Jalisco, Meksika
Ölüm: 14 Mayıs 2020 (68 yaşında) San Francisco, ABD
Etkin yıllar: 1972-1979, 1992-1994
Katıldığı akımlar: Latin Rock, Blues Rock
Etkilendikleri: Carlos Santana


Jorge Santana (13 Haziran 1951, Meksika - 14 Mayıs 2020, San Francisco), Meksikalı müzisyen.
Jorge, 6 kardeş içerisinden 3. en büyük olandır. Abisi Carlos Santana gibi gitaristtir. Malo adlı grubun kurucu üyeleri arasındadır. 14 yaşına kadar doğru düzgün gitar eğitimi almamış olmasına rağmen, 14 yaşında gitar çalmaya başlamıştır. Bu yüzden, ağabeyi Carlos kadar ünlü olamamıştır.
Jorge, grupla beraber 4 stüdyo albümü yayınladı. Gruptan ayrıldıktan sonra, iki tane solo albüm yayınladı. Gruptayken ve solo albümlerini yayınlarken kullandığı gitarı, yeşil bir Fender Stratocaster'dır.
Solo albümlerinden sonra müziğe uzunca bir süre ara verdi. Sonra, 1992 yılında abisi Carlos'un grubu olan Santana'yla Milagro albümünü kaydetti. Sonra da, 1993 yılında da ayın grubun Güney Amerika konserine katıldı. Bu konserde, Sacred Fire: Live In South America albümü kaydedildi. Jorge, bu konser sırasında ve albüm kaydedilirken, turuncu renkli başka bir gitar kullanmıştır.
1994 yılında da, abisi ve abisiyle kendisinin yeğeni olan Carlos Hernandez'le Santana Brothers albümünü kaydetti. Bundan sonra, 2009 yılına kadar solo albüm yayınlamadı. 2009 yılında Here I Am albümünü yayınladı.
Jorge Santana, San Fransisco'da yaşamını sürdürdü ve burada 14 Mayıs 2020'de kalp krizi sonucu 68 yaşında öldü.
Diskografi > Malo Grubu'yla

Malo (1972)
Dos (1972)
Evolution (1973)
Ascension (1974)
Diskografi > Santana Grubu'yla

Milagro (1992)
Sacred Fire: Live In South America (1993)
Diskografi > Tek Başına

Jorge Santana (1978)
It's All About Love (1979)
Santana Brothers (1994)
Here I Am (2009)
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 1055971661  ISNI: 0000 0000 5253 9973  LCCN: no98052643  MusicBrainz: 956293fd-7b1f-44e1-a98a-6bf0c61030a3  NKC: xx0153888  VIAF: 19295468   WorldCat (LCCN): no98-052643
Sevan (şehir)

Koordinatlar: 40°33′N, 44°57′E
| Sevan Սևան |
| --- | --- |

Ülke:  Ermenistan
Marz: Geğarkunik
Nüfus (2008)
 • Toplam: 17.377
Sevan (Ermenice: Սևան), Ermenistan'ın Geğarkunik marzında bulunan bir şehirdir. Sevan Gölü'nün kıyısındadır. 17.377 kişilik nüfusa sahiptir.Yüzölçümü 16 km²,yükseklik 1,900 m (6,234 ft). 1842 Elenovka/Yelenovka (Rusça: Еленовка) ismiyle bir Rus köyü olarak kuruldu. 1935 yılına kadar bu ismi taşıdı. Belediye başkanı Gevorg Malkhasyan'dır.Sevan şehri, Sevan Gölü kıyısında bulunması nedeniyle kısa süren yaz boyunca popüler olan bir yerdir. Tatil amacıyla tercih edilen şehirde, ziyarete gelenlerin faydalanabileceği plaj futbolu, plaj voleybolu, at kulübü, tenis kortları, mini futbol, aqua- park ve basketbol sahaları bulunmaktadır. Profesyonel ve amatör birçok spor dalında faaliyetler düzenlenmektedir.
Sevan Milli Parkı

Sevan Milli Parkı, 1978 Sevan Gölü'nü korumak amacıyla kuruldu.Alanı 24.900 hektar olan arazi üzerindedir. Burada 1600 bitki ve 330 hayvan türü bulunmaktadır.
Tuğrul Keskin

| Tuğrul Keskin |
| --- | --- |
Doğum: Ertuğrul Keskin 15 Mayıs 1961 (63 yaşında) Aralık, Iğdır
Mahlas: Azer Tuğrul Keskin A. Tuğrul Keskin
Meslek: Şair
Dil: Türkçe
Milliyet: Türk

Tuğrul Keskin (d. 15 Mayıs 1961, Aralık, Iğdır), Türk şair.
İzmir Atatürk Ticaret lisesi mezunu. Daha sonra devam ettiği Muğla Yüksek İşletme Okulu'nu bitirmeden 1981'de ayrıldı. Türkiye Yazarlar Sendikası üyesidir. 1980'li yıllarda Yenibütün Şiir Manifestosu'ne imza atan beş şairden biridir. 1990'lı yıllarda ayrıca Sanat Hareketi'ne katıldı.
Kitapları > Anı

2013 - Salihli Şiir İkindileri Anılar Kitabı, Mustafa Uğur Okay ve Tuğrul Keskin. (Salihli Belediyesi Kültür Yayınları/İzmir)
Kitapları > Antoloji

2013 - İkindi Şairleri Antolojisi (Salihli Belediyesi Kültür Yayınları/İzmir) ISBN 9789750142185
Kitapları > Deneme

2019 - Sussam Gönül Razı Değil (Everest Yayınları/İstanbul) ISBN 9786051853796
Kitapları > Şiir

1985 - Bir Suyun Kıyısında (Dize Yayınları/Ankara)
1988 - Kırılan Kar Sesi (Piya Kitaplığı/İstanbul) ISBN 9789757026341
1990 - Babek (Piya Kitaplığı/İstanbul) ISBN 9789757026358
1994 - Tacir ve Cinayet (Piya Kitaplığı/İstanbul) ISBN 9789757026334
1999 - İpekler Çoğaltmaya	(Piya Kitaplığı/İstanbul) ISBN 9789757026327
2004 - Zifir (Everest Yayınları/İstanbul) ISBN 9789752891838
2004 - Solgun (Everest yayınları/İstanbul) ISBN 9789752891999
2005 - Eski'ten (Everest Yayınları/İstanbul) ISBN 9789752892088
2005 - Babek (Everest Yayınları/İstanbul) ISBN 9789752892095
2009 - Kanda'har (Everest Yayınları/İstanbul) ISBN 9789752895706
2013 - Soğuk Yara (Everest Yayınları/İstanbul) ISBN 9786051416465
2014 - Zito İ Epanastasis (Yaşasın İsyan) (Everest Yayınları/İstanbul) ISBN 9786051417943
2018 - Kavil (Everest Yayınları/İstanbul) ISBN 9786051853123
Ödülleri

1990 - Dokuz Eylül Şiir Ödülü
2004 - Zifir adlı şiir kitabı ile Yunus Nadi Şiir Ödülü
2004 - Dionysos Şiir Ödülü
2008 - Kanda'har ile Behçet Aysan Şiir Ödülü
2014 - Zito i Epanastasis ile Datça Edebiyat Günleri Onur Ödülü
2019 - Kavil adlı şiir kitabı ile şiir dalında Attilâ İlhan Edebiyat Ödülü
José Martí

| José Martí |
| --- | --- |

Doğum: José Julián Martí Pérez 28 Ocak 1853(1853-01-28) Havana, İspanya Kübası
Ölüm: 19 Mayıs 1895 (42 yaşında) Dos Ríos, İspanya Kübası
Meslek: Şair, yazar ve milli lider
Milliyet: Kübalı
Edebî akım: Modernizm

José Julián Martí Pérez
José Julián Martí Pérez (28 Ocak 1853 – 19 Mayıs 1895), Küba bağımsızlık mücadelesinin öncülerinden, şair ve yazardır.
Hayatı > Gençliği

1853 yılında Havana'da doğan Marti, 17 yaşındayken sömürge yönetimine muhalif eylemleri nedeniyle İspanya'ya sürgün edilmiştir. İspanya'da yaşadığı dönemde, Küba'da siyasi hükümlülerin maruz kaldığı eziyetleri anlatan bir broşür yayınlamıştır. Zaragoza Üniversitesi'nden mezun olduktan sonra Meksiko'ya (ciudad de Mexico) gitmiş ve burada edebiyat çalışmalarına başlamıştır.
Hayatı > Bağımsızlık savaşçısı

Askerî darbenin oluşturduğu rejime karşı muhalefeti nedeniyle bu ülkeden ayrılmak zorunda kalan Marti, Guatemala'ya geçmiştir ancak hükûmetin baskısı nedeniyle buradan da ayrılmak zorunda kalmıştır. 1878'de genel aftan faydalanarak Küba'ya dönmüştür ancak İspanyol yönetimine karşı mücadelesinden dolayı tekrar sürgüne gitmek zorunda kalmıştır. Önce İspanya'ya daha sonra da ABD'ye gitmiş, New York'ta bir yıl yaşadıktan sonra Venezuela'ya geçmiştir. Venezuela'ya yerleşmeyi ummasına karşın buradaki diktatörlük rejimi nedeniyle tekrar ABD'ye dönmüştür. 1895 yılında ise Küba Bağımsızlık Savaşı için ABD'yi terk etmiştir.
11 Nisan 1895'te Jose Marti, aralarında Generalísimo Máximo Gómez y Báez'in de bulunduğu sürgündeki muhaliflerden oluşan bir güçle Küba'ya ulaşmıştır. 19 Mayıs 1895'te Dos Rios savaşında İspanyol güçleri ile girdiği çatışmada ölmüştür. Mezarı Santiago de Cuba'da Santa Efigenia mezarlığındadır.
Değerlendirme

Jose Marti Küba'nın ulusal kahramanı ve simgesidir. O bir siyasetçi, bir devrimci, bir ozan, bir gazeteci, edebiyat profesörü ve elçiydi. Yaşadıkları ve gördüğü eğitim onun her alanda başarılı olmasına yardımcı oldu. Marti, 1853'te Küba'da doğdu. Küba, o zamanlar, İspanya'nın bir kolonisiydi. Jose Marti'nin babası İspanyol, annesiyse Kanarya Adaları'ndandı.
Jose Marti, çok gençken siyasete atıldı ve İspanyol yönetimiyle çatışmaya başladı. Daha 17 yaşındayken 6 yıl boyunca ağır çalışma kamplarında tutsak olarak tutuldu ve sonrasında İspanya'ya sürüldü. Yaşamının büyük bölümünü sürgünde geçirdi. İspanya'dayken Hukuk ve Felsefe Bölümlerini bitirdi. Daha sonra Mexico City'ye gitti ve ailesiyle buluştu. Orada edebiyat yaşamı başladı.
1878'de evlendi, bir oğlu ve bir kızı oldu. Yıllarca şiirler, kitaplar ve gazete makaleleri yazdı. Aynı zamanda siyasi eylemlerini de sürdürdü. Bu yaşam biçimi onun öğretilerinin zenginliğini kaynağıdır. Siyasi etkinliği nedeniyle hep başı derde girdi ve hiçbir ülkede uzun süre kalamadı.
Küba'nın ABD'ne bağlanmasına karşı çıktı. 1892'de Küba Özgürlük Partisi'ni kurdu. ABD emperyalizmine karşı Güney Amerika'nın birliği için savaştı. 1895'te Küba'nın özgürlüğü için Küba'ya çıkartma yaptı. Başarısızlıkla sonuçlanan isyanın ilk çarpışmalarından birinde İspanyol askerlerince vurularak öldüğünde 42 yaşındaydı.
Jose Marti yaşamını, Küba'da İspanyol koloni yönetimini sona erdirilmesi ve Küba'nın ABD dahil başka ülkelerin egemenliği altına girmemesi için savaşıma adamıştır. Bütün öğretisi kişi özgürlüklerine saygılı olmayan ve yalnızca zenginliklerini büyütmeyi gözeten yönetimleri uyarmaya dayanmaktadır. Yapıtlarında bütün despot yönetim düzenlerini ve insan haklarına karşı uygulamaları kınamıştır. Onun yazıları demokratik gelişmeye yol göstericidir.
Şiirleri

Alacalı Tüy Sorguçlar
Aynı Yalınlıkla Ölmek İsterim
Benim Sakim
Benim Şövalyem
Guanatanamo'lu kadın
Güzel Kokulu Eller
Küçük Prens (şiir)
Ruhumun Oğlu
Omuzumda
Uyanık Düş
İki Yurt
Fabolous

| Fabolous |
| --- | --- |
Fabolous, Sirius Satellite Radio'nun konuğu (2007).
Genel bilgiler
Doğum: John David Jackson 18 Kasım 1977 (47 yaşında) Brooklyn, New York, ABD
Tarzlar: Hip hop
Meslekler: Rapçi, söz yazarı, oyuncu
Etkin yıllar: 1995–günümüz
Müzik şirketi: Desert Storm, Street Family Records, Def Jam
İlişkili hareketler: Jay-Z, Lil Mo, Ne-Yo, Paul Cain, Freck Billionaire, DJ Clue, Ryan Leslie

John David Jackson (d. 18 Kasım 1977), sahne adı ile Fabolous, Amerikalı rapçi.
Müzik yaşamı

Brooklyn, New York'ta doğup büyüyen Fabolous, ilk albümü Ghetto Fabolous'dan 2001'de çıkan hit single'ı "Can't Deny It" ile tanınırlık kazandı. Albüm, Billboard 200 listesinde üçüncü sıraya yerleşirken, 2003 itibarıyla 1.05 milyonluk satışa ulaştı. Sonraki albümü Street Dreams (2003)'den çıkan single'lardan ikisi Billboard Hot 100'de dört numaraya yükseldi: Lil' Mo ve Mike Shorey destekli "Can't Let You Go" ve Tamia destekli "Into You".
2004'te Real Talk albümünü piyasaya süren Fabolous, ilk haftasında 169 bin sattı ve Billboard 200'de altıncı sıraya yükseldi. Albümden "Breathe" ve "Baby" gibi başarılı hit singlelar çıktı. Real Talk'un ardından müziğe üç yıl ara veren Fabolous, dördüncü stüdyo albümü From Nothin' to Somethin''i 2007'de yayınladı. Açılış haftası 159 bin kopya satan albüm, Billboard 200'de 2 ve R&B/Hip-Hop listesinde 1 numaraya yükseldi. Albümden dört single piyasaya çıktı: Diamonds", "Return of the Hustle", "Make Me Better" (Ne-Yo eşliğinde) ve "Baby Don't Go" (Jermaine Dupri ve T-Pain eşliğinde).
Fabolous'ın başarısı 2009'da çıkardığı Loso's Way ile devam etti. Albüm, ilk haftasında 99 bin sattı ve Billboard 200'de zirveye yerleşerek rapçinin ilk bir numara-albümü oldu. Loso's Way albümünden "My Time" (Jeremih eşliğinde), "Everything, Everyday, Everywhere" (Keri Hilson eşliğinde), "Throw It in the Bag" (The-Dream eşliğinde) ve "Money Goes, Honey Stay (When the Money Goes Remix)" (Jay-Z eşliğinde) singleları yayınlandı. Rapçi sonraki yıl There Is No Competition 2: The Grieving Music EP adlı EP'yi piyasaya çıkardı. Günümüze dek yayınladığı beş albüm ile Fabolous, Amerika Birleşik Devletleri'nde üç milyonun üzerinde satış rakamına ulaştı. Rapçi, Eylül 2009'da MTV'nin "Hottest MC in the Game" adını verdiği en iyi MC'ler sıralamasında sekizinci sırada yer aldı.