stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Eskimo halkları
Sosyal yaşam > Aile > Bebek katli

Geçmişte Eskimolarda bebek katli (infanticide) görülürdü.
Yukon'daki Yupikler gibi Malimiut İnyupikleri de yenidoğan kız çocuğunun ağzına önce ot doldurur sonra da ölüme terk ederlerdi
Kanada İnuitleri bebekleri buz üzerine bırakarak ölüme terk ederlerdi.
Kuzey Grönland İnuitleri erkek çocukları tercih eder, buna rağmen kız çocukları keyfi infanticide yapılmaz, çoğu kez açlık zamanlarında uygulanırdı. Kutup Eskimolarının çocukları yere fırlatarak ya da deniz atarak öldürdükleri de kaydedilmiştir
Eskimolar kız çocuklarının doğar doğmaz katledilmesi geleneği Batı kültürleriyle tanıştıktan sonra 1930'lu ve 1940'lı yıllarda terk edilmiştir.
Sosyal yaşam > Köy odası

Eskimo köy odası (İngilizce community house, traditional community house, communal men's house, men’s community house, men's house, ceremonial house, council house, dance house, communal gathering place): Alaska'da İnyupikler ile Yupiklerde ve Sibirya'da ise yalnızca Naukan Yupiklerinde görülen geleneksel yapı ve yapılanmadır. Yalnızca erkeklerce kullanılan, genelde yarı yarıya toprağa gömülü tek odalı geniş ve büyük evdir.
Köy odası yapılanmasının görüldüğü Eskimo halkları ve bu yapılanma için kullandıkları adlar:
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| dil | tekil | ikil | çoğul |
| Naukan Yupikçesi | Qaygi | . | . |
| Alaska Yupikçesi | Qasgi/Qasgiq | . | Qasgit |
| Chevak Çupikçesi | Qaygiq | . | Qaygit |
| Nunivak Çupikçesi | Kiiyar | . | . |
| İnyupikçe | Qargi | Qargik | Qargich/Qargit |
| Batı Kanada İnuitçesi | Qadjgiq |  |  |
| Doğu Kanada İnuitçesi | Qaggiq |  |  |
Sosyal yaşam > Müzik > Keman

Eskimo kültürüne yabancı olan telli çalgılar Batılıların çalgılarına öykünmeyle ortaya çıktığı sanılıyor. Kanada İnuitlerinin Ernest William Hawkes tarafından 1916 yılında tanımlanan kanun benzeri müzik aleti tautirut (Eskimo kemanı) ile Alaska Yupiklerinin 1971 yılında Ronald Walcott tarafından kaydedilen lavta ya da keman benzeri çalgısı Kelutviaq (ya da Qelutviaq) bilinen iki Batı kaynaklı taklit çalgılardır ve fazla yayılmamış lokal ya da bireysel örnekler olarak kalmıştır.
Avcılık ve toplayıcılık

Eskimolarda av erkeklerce ya da kadınlarla birlikte yapılır ve avlanan büyük avlar erkeklerce yüzülür ve parçalanır. Fakat avın aile ve akrabalar ile ihtiyacı olan yabancılar arasında paylaşımı yalnızca kadınlarca yapılır.
Din > Şamanizm

Eskimoların çoğu Şaman ya da Hristiyan inançlarına sahiptirler. Hristiyan Eskimolar "Grönland Evanjelik Lutherci Kilisesi ile Moravian ve Anglikan kiliselerine mensupturlar.
Geleneksel eskimo inanışı ise şaman denilen din adamları etrafında organize olmuş, karmaşık ve sözlü olarak nesilden nesile nakledilen bir inanç sistemidir. Destanlar ve şarkılı şiirli atışmalar kültürlerinde önemli bir yer tutar.
İskandinav Arktiğindeki Laponların şamanizmiyle Eskimo şamanizmi arasında benzer yönler bulunur.
Şamanın yardımcı ruhu (İng. shaman's helping spirit; Sibirya Yupikçesi tughneghaq, Alaska Yupikçesi tuunraq, İnyupikçe tuunġaq, Doğu Kanada İnuitçesi tuurngaq, Batı Grönland İnuitçesi toornaq): Şamanlara yardımcı olan ruhlardır. Günümüz Eskimo dillerinde bu anlamdaki kelimeler artık Hristiyanlığın etkisinde "devil" olarak kullanılmaktadır.
Din > Şamanizm > Maske

Ana madde: Eskimo maskeleri
Ana madde: Yupik maskeleri
Eskimo maskeleri, hem Yupik hem de İnuit kolundan Eskimoların dans ya da şamanistik törenlerde kullandıkları maskelerdir. Malzeme olarak kuru odun, deri, kemik, boynuz, tüy, saç gibi şeyler kullanılır ve genelde parlak boyayla boyanır. Erken Paleo-Eskimo ve erken Dorset kültüründen kalan morsun fildişinden yapılma minyatür maskeler bulunmuştur. Günümüzde Eskimo maskeleri arasında özellikle Yupik maskeleri öne çıkar.
Din > Hristiyanlık > Alaska

Alaska Yupikleri: Ortodoks hegemonyası 1885 yılında Kuskokwim Irmağı kıyısındaki Bethel'de Moravian misyonunun kurulması ile başlar.
Sibirya Yupikleri (Alaska): St. Lawrence Adasındaki ilk Hristiyan misyonerler 1887 yılında Anglikan Reformed Episcopal Church adına faaliyet gösterdiler. Bunların ilk misyonerlik binası da 1890 larda iki direkli gemiyle getirilen malzemeyle yapılmıştır.
İnyupikler (Alaska): Rus Alaskası döneminde Rusların bile yerleşemediği Arktik bölgede Kuzey Alaska İnyupikleri, Batılıların kültürüyle, diliyle ve diniyle en geç tanışan Eskimolardır. 1890 yılında Kuzey Alaska'ya Batılılar geldiğinde İnyupikler arasında tek bir Hristiyan yoktu. Yirmi yıl gibi kısa bir süre içerisinde dramatik gelişme yaşandı ve misyonerlik faaliyetleriyle eski dinleri şamanizm büyük ölçüde yıkıldı. 1910 yılına gelindiğinde ise Hristiyanlık İnyupikler için de evrensel olmuştu. Wales'de Protestan olan Congregational  misyonu ve okulu 1890 yılında açıldı. Point Hope'de  Anglikan olan Episcopal misyonu 1890 yılında açıldı. Barrow'da  Protestan olan Presbyterian misyonu 1890 yılında açıldı. Kotzebue'de Anglikan olan Friends misyonu 1897 - 1902 yıllarında faaliyet gösterdi.
Nunivak Çupikleri (Alaska): Hristiyanlıkla tanışmaları 1936 yılında Mekoryuk (Mikuryarmiut) kasabasında Evangelical Covenant Church Kilisesinin kurulmasıyla olmuştur. Mekoryuk'un ilk ordained minister  i olan Jacob Kenizk'in adaya gelmesiyle Eskimo usulü dans etme ve şarkı söyleme ve maske yapımı ile birlikte bütün şamanistik törenler yasaklanmıştır.
Giyim Kuşam > Takı ve beden süslemesi > Dövme

Kolsuz bacaksız insan biçimli üzeri dövme desenli fildişi oyma bebeklerin Arktik'teki tarihi  3.500 yıl öncesine uzanıyor. Bering Boğazı ve Grönland'da dövmeli mumyalara rastlanmıştır. 3.500 yıl öncesi Dorset kültürüne ait yüz maskesinde dövme izleri görülmektedir.
Dövme bütün Eskimo halklarında yaygın bir gelenek olup daha çok kadınlarda görülür. Eskimolardaki ilk dövme kaydını 1576 yılında Kanada'da Sir Martin Frobisher (1535 ya da 1539 - 1594) daha sonra kendi adıyla anılacak olan koyda Eskimolardan yapmıştır.
Mutfak

Ana madde: Eskimo mutfağı
Günümüzdeki durumu ve geleceği

Inuit Circumpolar Council tarafından sıklıkla dile getirilen küresel ısınma ve buna bağlı iklim değişiklikleri bütün Eskimo halkları gibi İnyupiklerin de geleneksel yaşam tarzlarını tehdit eden en önemli etkendir. Eskimolar iklim değişikliğinden etkilenen halkların başında gelir ve Arktika için iklim değişikliği artık teori değil gerçektir. Buzlanmanın gecikmesi ve olanların da ince olması deniz buzu üzerindeki fok avcılığını olanaksız kılacak kadar zorlaştırabilmektedir.
Günümüzdeki durumu ve geleceği > Asya Eskimoları

Asya Eskimoları, Rusya'ya bağlı Çukotka Özerk Okrugunda bulunan Çukçi Yarımadasında yaşayan Eskimo halklarının hepsi de Yupik kolundandır: Sibirya Yupikleri (Çaplino Yupikleri), Naukan Yupikleri ve Sirenik Yupikleri.
Yarımadanın kuzeydoğusunda Naukan adlı tek bir köyde yaşayan Naukan Yupikleri Soğuk Savaş döneminde köylerinin olası bir ABD saldırısına karşı 1958 yılında tahliyesi yapılmış ve diğer Eskimo köylerine yerleştirilmişlerdi. Bu tehcir, Naukan Yupiklerinin kültürlerinin yok olması sürecini hızlandırmıştır. Naukan Yupikçesinin konuşanların sayısı 2005 yılında 50 kişi idi.
Yarımadanın güney ve güneybatı kıyılarında birkaç noktada yaşayan Sirenik Yupikleri, Yupik dilleri içinde en farklı dile sahip olduğu için kimileri Eskimoların Yupik ve İnuit dışında üçüncü kolu olarak sınıflandırır. Anadilini konuşan son kişi 1997 yılında ölmüştür. Bugün çoğu Sibirya Yupikçesi (Ungazik şivesi) konuşur ya da Rusça ile birlikte ikidillidir.
Yarımadanın doğu kıyılarında yoğunlaşan ve nüfuslarıyla Asya Eskimolarının baskın unsuru olan Sibirya Yupikleri, diğer iki gruba göre anadillerini konuşan kişi sayısı fazladır.
Yıllarca Çukçilerin kültürel asimilasyonu altında kalarak çoğu Çukçileşmişlerdir. Kıyı Çukçilerinin de Çukçileşmiş Yupik oldukları tahmin ediliyor. UNESCO tarafından 1990 yılında yayımlanan Arctic Languages, An Awakening adlı çok yazarlı toplama çalışmada Asya Eskimolarının toplam sayısı 1.500 olarak verilirken, bunların ancak 917 si anadillerini konuştuğu kaydedilmiştir. En yoğun Eskimo nüfusunun görüldüğü yerleşimler Novoye Çaplino, Sireniki ve Uelkal köyleridir. Günümüzde yaşlı kuşak yalnızca anadillerini konuşurken, orta yaşlılar ikinci bir dil de konuşmaktadır. Geçmişte Eskimoca ve Çukçice ikidillilik yaygınken, bugün bu ikidillilikte Çukçicenin yerini daha çok Rusça almış bulunmaktadır. Gençlerde ise Rusçaya eğilim fazladır. Kültürel yozlaşma ile birlikte işsizlik, alkol ve buna bağlı yüksek suç oranları Asya Eskimolarının bugünkü toplumsal sorunlarıdır.
Günümüzdeki durumu ve geleceği > Alaska Eskimoları

Alaska yerlileri beş ana kültür grubuna ayrılır ve bunların ilk üçü Eskimo-Aleut halklarıdır: 1. Aleutlar (Unangan) ve Supikler (Alutiiq); 2. Alaska Yupikleri; 3. Sibirya Yupikleri ve İnyupikler. Alaska'da hem İnuit (İnyupikler) hem de Yupik (Yupikler, Nunivak Çupikleri, Sibirya Yupikleri, Supikler) kolundan Eskimolar bulunur. Bunların ekonomik durumları 1971 yılından sonra yükselişe geçtiği gibi anadillerinde eğitim olanağını da elde etmişlerdir. Rus Amerikası döneminde ABD'nin Ruslarla birlikte idare ettiği Alaska'yı 1867 yılında Rus İmparatorluğundan satın almasından bu yana 100 yıldır çözülemeyen yerlilerinin (Eskimo ve Kızılderililerin) toprak taleplerini çözmek üzere ABD Kongresinde 18 Aralık 1971 tarihinde başkan Richard Nixon tarafından imzalanarak yürülüğe giren ve ABD tarihinin en büyük toprak talebini karşılayan yasa olan Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (ANCSA, Alaska Native Claims Settlement Act) gereğince kurulan 13 yerli bölge şirketinden 8 tanesi İnyupiklere aittir ve bu bölge şirketleri de yerli köy şirketlerine ayrılır. Köy şirketleri topraklarının yüzey hakkına sahiptir, fakat bölge şirketleri hem köy şirketlerinin hakkına hem de toprakların yeraltı hakkına sahiptir. Alaska Eskimolarını tehdit eden sorunlar arasında alkolizm ve işsizlik başta gelir.
Günümüzdeki durumu ve geleceği > Kanada Eskimoları

Mackenzie Deltası, Banks Adası, Merkezi Kanada İnuitleri ve Labrador İnuitleri gibi kültür gruplarına ayrılan Kanada Eskimoları (ya da Kanada'da yaygın adlarıyla İnuitler) Kuzeybatı Topraklarında Batı Kanada İnuitleri ile Nunavut, Nunavik ve Nunatsiavut'ta Doğu Kanada İnuitleri olmak üzere dil temelinde iki ana gruba ayrılırlar. Kanada'da Yupik kolundan Eskimo bulunmaz, hepsi İnuit kolundandır.
Günümüzdeki durumu ve geleceği > Grönland Eskimoları

Danimarka'ya bağlı özerk Grönland'da Yupik kolundan Eskimo bulunmaz, hepsi İnuit kolundandır.
Ad Decimum Muharebesi

| g t İmparator I>  Justinianus'un Savaşları |
| --- | --- |
 İberya Savaşı Thannuris (Mindouos)  Dara  Satala  Callinicum  Martyropolis Vandallar Savaşı ve Moro Savaşları Ad Decimum  Tricamarum  Mammes ve Bourgaon  Babosis ve Zerboule  Cillium  Marta  Cato Tarlaları Gotlar Savaşı 1. Napoli  1. Roma  Treviso  Verona  Faventia  Mucellium  2. Napoli  2. Roma  3. Roma  Sena Gallica  Taginae  Mons Lactarius  Volturnus Lazika Savaşı 1. Petra  Anglon  Edessa  2. Petra  3. Petra  Muhurisi  Rioni  1. Arhaiopolis  Cotais  Telephis-Ollaria  2. Arhaiopolis  Onoguris (3. Arhaiopolis)  Fasis Diğer Spania'nın Fethi  Melantias 
| g t Roma, Vandallara karşı |
| --- | --- |
 Roma (455)  Cartagena (461)  Ad Decimum (533)  Tricamarum (533) 
| g t Cermen-Roma savaşları |
| --- | --- |
Kimberek Savaşı (MÖ 113 - MÖ 101) Noreya  Burdigala  Arausio  Aquae Sextiae  Vercellae Galya Savaşları (MÖ 58 - MÖ 57) Vosges  Sabis Clades Lolliana (16 BC) Germania'ya erken dönem Roma seferleri (MÖ 12 - MS 16) Arbalo  Lupia Nehri  Teutoburg Ormanı  Pontes Longi  Idistaviso  Angrivarian Duvarı Markoman Savaşları (166-180) Carnuntum Germania'ya 230larda Roma seferleri Harzhorn Gotların Balkanlar'ı istilası (250-251) Nicopolis ad Istrum  Beroe  Philippopolis  Abritus Gotların Balkanlar'ı istilası (254) Selanik  Thermopylae Herulilerin Balkanlar'ı istilası (267-268) Naissus Alaman-Roma Savaşları Mediolanum  Benacus Gölü Placentia  Fano  Pavia  Lingones  Vindonissa  Durocortorum  Argentoratum  Solicinium  Campi Cannini Gotlar Savaşı (367-369) Noviodunum Gotlar Savaşı (376-382) Marcianopolis  Ad Salices  Dibaltum  Hadrianapolis  Hadrianapolis  Kuşatması  Konstantinopolis  Selanik Vizigotlar Savaşları Pollentia  Verona  Floransa  Fiesole  Roma  Massilia  1. Arelate  2. Arelate  Narbonne  Toulouse  Châlons  3. Arelate  Orleans  Déols  4. Arelate Vandalar Savaşları Ren  Nervasos Dağları  Tarraco  Hippo Regius  Carthage  Roma  Agrigentum  Korsika  Garigliano  Cartagena  Cap Bon Anglo-Sakson Savaşları Britonların iniltileri  Britanya'da Anglo-Sakson yerleşimi  Long Knives'ın ihaneti  Wippedesfleot  Mercredesburne  Mons Badonicus  Dyrham  Woden's Burg  Raith Vandallar Savaşı (533-534) Ad Decimum  Tricamarum Gotlar Savaşı (535-554) Panormus  Napoli  Roma  Treviso  Verona  Faventia  Mucellium  Napoli  Roma  Roma  Sena Gallica  Taginae  Mons Lactarius
Ad Decimum Muharebesi 13 Eylül 533'te Vandal Kralı Gelimer komutasındaki Vandallar ordusu ile general Belisarius komutasındaki Bizans İmparatorluğu sefer ordusu arasında yapılan bir muharebedir. Bu muharebe olayına ve ertesi yıl ortaya çıkan askeri çatışmalara Vandallar Savaşı veya bazı tarihçiler tarafından "Kartaca Savaşı" adı da verilmektedir. Bizanslıların kazandığı bu muharebe, Vandal Krallığı'nın ortadan kalkacağının ve Bizans İmparatorluğu'nun ve imparator I. Justinianus'un tekrar Antik Roma İmparatorluğu'nun eski arazilerini geri alacağının müjdecisi olmuştur.
Muharebe

Gibamund birliği ile sığ tuz göletini geçip Bizans ordusunun kanadına ilerlemeye başlayınca karşısında Bizanslı ve Hun asıllı ticari askerlerden oluşan bir Bizans birliği buldu. Bu Bizans birliği Gibamund'un ilermesini dururdu ve karşı taarruza geçip Vandal birliğini imha etti. Bu arada bu birliğin Komutanı Gibamund öldürüldü. Böylece Gibamund'un tümüyle başarısız kalması dolayısıyla Gelimer'in sağ kanat kuşatma planı suya düşmüş oldu.
Diğer kanatta güya bir vadiyi tutacak olan Ammatas da başarısız kaldı. Bizanslıların İoannes Ermeni adlı komutanı altında bulunan öncü birlikleri bu vadiye Vandallardan daha önce girip dar düzenle Kartaca'dan yol kenarından sıra halinde ilerlemekte olan Vandal birliğine saldırıya geçtiler. Bu saldırıda Vandal birliği komutanı ve kralın oğlu olan Ammatas da öldürüldü. Gibamund ve Ammatas'ın birliklerini imha eden Bizanslı birlikler Kartaca üzerine gitmeye başladılar.
Bizans ordusunun ana kısmının Kartaca şehrine ana yoldan ilerlemesini nispeten küçük olan Gelimer'in komuta ettiği ana Vandal ordusu karşıladı. Bu Vandal ordusu sayı bakımından çok daha küçük kalmakta idi. bununla berber Bizanslıların ticari askerlerden oluşan süvari birliğinin büyük taarruzunu durdurup geri püskürtmeyi başardı. Bizanslı Foederati (eyalet askeri) piyade birlikleri ile yapılan çatışmada Vandal ordusu daha üstün olmaya başladı ve Bizanslılara büyük zayiat verdiler. Bu, nispeten zayıf görünen ana Vandal ordusu bu muharebeyi kazanacak görünmeye başlamış idi.
Fakat Gelimer komutasındaki bu ana Vandal ordusu ilerleyip Ammatas'in birliğinin yenilip imha edildiği mevkiye eriştiği zaman, oğlu Ammatas'ın öldürüldüğünü öğrenen Kral Gelimer'in morali gayet bozuldu. Tarihçi Prokopius'a göre Kral o kadar kendini üzüntüye verdi ki gerilemekte olan Bizans ordusunu daha önce Ammatas ve Gibamond'a yendikten sonra Kartaca yolunda ilerlemiş olan Hun ve Bizanslı birliklerinden kesip bu ana orduyu imha edebilecek bir saldırı için ordusuna emir vermekten kaçındı. Kral Gelimer oğlunu cesedini savaş meydanında mezara gömmek için epey vakit kaybetti. Bu zaman aralığını fırsat bilen Bizanslı General Belisarius ana ordusunu Ad Decimum mevkiinin güneyinde tekrar gruplandırıp konsantre edip bir karşı taarruza geçti. Bunu beklemeyen Vandallar geri çekilmeye başladılar. Bu Vandal geri çekilmesi düzenle yapılamadı ve Vandal ordusu düzensiz bir şekilde muharebe meydanından kaçmaya başladı.
Bu büyük hezimetten sonra Vandallar Bizans ordusunun başkentleri Kartaca'ya girip bu şehri ellerine geçirmelerini önlemek için hiçbir direniş gösteremediler. Kral Galimer, elinde kalan küçük Vandal birlikleri ile Kartaca şehrinden hiç direniş göstermeden ayrılmak ve şehri Bizanslılar eline bırakmak zorunda kaldı.
Vandal planı: Bizans ordusunun tuzağa düşürülüp sarılması
Birinci evre: Bizans ordusunun öncülerinin, Vandalların çevirme birliklerini mağlup etmeleri
İkinci evre: Gelimer, Bizans foederati (eyalet askeri) birliklerini mağlup etmesi
Üçüncü evre: Gelimer ve Belisarius ana ordularının son çatışması
Sonuç

Belisarius geceleyin şehre yakın bir kamp kurmak istemediği için kampını muhabere meydanında kurup burada geceyi geçirdi. Ertesi gün şehir üzerine yürüdü. Ordusu askerlerine kati emir vererek, şehir halkının Vandallar yönetimi altında yaşayan Romalı vatandaşları olduğunu iddia ederek, (o zamanlar savaş sonuçlarında yapılanların aksine) şehri talan etmemeleri ve halktan hiç kimseyi esir olarak almamaları veya öldürmemeleri için kesin emir verdi. Bizans ordusu şehrin kapısını açık buldu ve Bizans ordusu genellikle halk tarafından iyi karşılandı. Belisarius doğrudan doğruya Vandal kralı sarayına giderek Vandal Kralı tahtına oturdu. Bundan sonra şehrin surlarının kontrol edip onarılması için emirler verdi. Bizans donanması için emniyetli bir zincir atma mevki olarak Kartaca'nın 8 km güneyinde bulunan Tunus Gölü'nü seçti.
Aralık 534'te yapılan Tricamarum Muharebesi'nde, Bizanslıların kazandıkları ikinci zafer ile efektif olarak Vandallar Krallığı sona erdirildi ve Tunus civarındaki Kuzey Afrika sahilleri Bizans İmparatorluğu yönetimine geçti.
Akçahisar Kuşatması (1450)

| g t Osmanlı-Arnavut Savaşları |
| --- | --- |
1443 öncesi 1432-1436 İsyanı 1443–1468 Torvioll  1. Mokra  Otonete  1. Oranik  Kocacık  1. Akçahisar  Modriç  1. Meçad  Polog  Berat  2. Oranik  Albulena  2. Mokra  Makedonya  Ohri  1. Vaikal  2. Meçad  2. Vaikal  Kaşar  2. Akçahisar  3. Akçahisar 1468 sonrası 1. İşkodra  4. Akçahisar  2. İşkodra Eş zamanlı seferler Venedik Savaşı  İtalya
Birinci Akçahisar Kuşatması, 14 Mayıs-23 Kasım 1450 tarihleri arasında Leş Birliği'nin kontrolündeki Akçahisar'ın Osmanlı ordusu tarafından kuşatılmasıdır.
İskender Bey önderliğindeki Leş Birliği 1448 ve 1450 yıllarında Kocacık ve Berat'ın kaybedilmesiyle moral kaybı yaşadı. Ancak İskender Bey din adamlarına teşvik ve destek vererek Akçahisar'ı savunmak için halkın moralini yüksek tutmuştur. İskender Bey Akçahisar çevresindeki Osmanlı çadırlarına ve ikmal birliklerine saldırdı. Kuşatmanın sonunda Osmanlı ordusu moral kaybı ve hastalıklar sonucu gücünü yitirmesiyle kuşatmayı kaldırmak zorunda kaldı.
Akhisar (torpido botu)

| --- | --- |
 Akhisar inşa edilmesinin hemen ardından İstanbul'da
Tarihçe
Osmanlı İmparatorluğu
Adı:  Akhisar
Adının geldiği yer/kişi:  Akhisar
Sipariş:  Aralık 1902
İnşa eden:  Ansaldo, Armstrong & Cie, Sestri Ponente. Yarda numarası 131
Kızağa konuluşu:  1904
Denize indirilişi:  25 Nisan 1904
Görevlendirme:  Haziran 1906, İstanbul
Hizmetten çıkışı:  Ekim 1918 (Şubat 1919-1920 arası kaçakçılıkla mücadele görevinde kullanılmak üzere tekrar hizmete alındı)
Tarihçe
Türkiye
Adı:  Akhisar
Hizmet:  1925
Akıbet:  1935'te söküldü
Genel karakteristik
Sınıf ve tipi:  Akhisar sınıfı torpidobot
Deplasman:  165 t
Uzunluk:  51,0 m LoA
Genişlik:  5,7 m
Su çekimi:  1,4 m
İtme gücü:  2 adet 3 silindirli üçlü genleşmeli buhar motoru 2 lokomotif tipi kazan   2.400 indike beygir gücü
Hız:  24 deniz mili (denemeler) 14 deniz mili (1915)
Menzil:  60 ton kömür
Kişi kapasitesi:  4 subay, 26 denizci   1915: 39 Türk, 4 Alman
Silah donanımı:  1904: 2 x 37 mm seri ateşli Hotchkiss (250 mermi)  2 x 450 mm torpido tüpü (4 torpido) 1915: 1 x 47 mm seri ateşli Krupp (150 mermi)  2 x 37 mm seri ateşli WF (H) (250 mermi)  2 x 450 mm torpido tüpü (4 torpido)
Akhisar, Osmanlı Donanması'na ait torpido botu.
Aralık 1902'de sipariş edilen torpidobotun yapımına Ansaldo, Armstrong & Cie tarafından Cenova'da 1904'te başlandı. 25 Nisan 1904'te denize indirildi ve deniz denemeleri yapıldı. Haziran 1904'te İstanbul'da hizmete girdi. 11 Aralık 1915'te Silivri yakınlarında karaya oturdu ve İstanbul'a çekildi. 1916'da yeniden hizmete döndü. Ekim 1918'de hizmetten çıkartıldı, ancak Şubat 1919'da kaçakçılığa karşı kullanılmak üzere yeniden hizmete alındı. 1920'de yeniden hizmetten çıkartıldı. 1924-1925'te İstanbul Deniz Fabrikaları'nda yeniden donatıldı. 1925'te Türkiye Cumhuriyeti donanmasında yeniden hizmete alındı, 1935'te söküldü.
Agnes Bernauer

| Aelia Eudoxia |
| --- | --- |
Düşes

Doğum: 1410 Augsburg
Ölüm: 12 Ekim 1435 Straubing
Eş(ler)i: Bavyeralı III. Albertus
Agnes Bernauer (y. 1410 - ö. 12 Ekim 1435), daha sonra Bavyera Dükü III. Albert olarak anılacak olan Albert'in metresi ve belki de ilk eşi.
Biyografi

Agnes Bernauer muhtemelen 1410 civarında doğmuştu; çocukluğu ve gençliği hakkında hiçbir şey bilinmemektedir. Geleneksel olarak Augsburglu berber hekim Kaspar Bernauer'in kızı olduğu düşünülmektedir, ancak bu henüz kanıtlanmamıştır. Bavyera Dükü III. Albert'in oğlu Şubat 1428'de Augsburg'da düzenlenen bir turnuvaya katıldığından, Agnes ile bu sırada tanıştığı ve kısa bir süre sonra onu Münih'e getirdiği varsayılmaktadır. 1428 tarihli bir Münih vergi listesinde, bir “pernawin” kraliyet ailesinin bir üyesi olarak listelenir ve bu da muhtemelen Agnes Bernauer'i göstermektedir.
En son 1432 yazında, Agnes Bernauer Münih sarayında önemli bir konumdaydı. Münih'teki Eski Saray'a kaçan soyguncu Baron Münnhauser'in yakalanmasında rol oynadı ve kendine özgü tavırları nedeniyle Albert'in kız kardeşi, Palatine Kontesi Beatrix'i rahatsız etti. Agnes ve Albert'in bu sıralarda evlenmiş olması muhtemeldir, ancak evlilik törenine dair somut bir kanıt yoktur. Albert, 1433'ten sonra Blutenburg Kalesi'nde sık sık ikamet etmeye başlamış olması ve Agnes'e yakın iki mülkün satışı, çiftin orada birlikte yaşadığını göstermektedir. Albert'in Vohburg kontluğunda müşterek bir ikamet kanıtı ve çiftin bilinen torunu yoktur.
Albert'in babası Dük Ernest, tek oğlunun uygunsuz ilişkisinden kaynaklanan ardı arkası kesilmeyen tehditlerden dolayı sinirlenmekteydi. Albert, Bavyera-Landshut dükü VI. Henry tarafından düzenlenen bir avdayken, Dük Ernest, Agnes'i tutuklattı ve 12 Ekim 1435'te Straubing yakınlarında, Tuna nehrinde boğdurdu. Albert daha sonra Ingolstadt'a, Bavyera dükü VII. Louis'in yanına gitti, ancak birkaç ay sonra babasıyla uzlaşı sağlandı ve 1436 Kasım'ında Brunswickli Anna ile evlendi. Baba ve oğul arasındaki korkulan askeri çatışma gerçekleşmedi; bunda İmparator Sigismund'un Albert üzerindeki etkinin büyük rol oynadığı varsayılabilir.