Yüksek hızlı demiryolu
Tanımlar

Ayrıca bakınız: Demiryolu taşımacılığı terminolojisi
Yüksek hızlı demiryolu kavramını tanımlamak için dünya çapında birçok farklı tanım kullanılmaktadır.
Avrupa Birliği tarafından yayımlanan Trans-Avrupa yüksek hızlı demiryolu ağı'nın birlikte işletilebilirliğine ilişkin 23 Temmuz 1996 tarih ve 96/48/EC sayılı Konsey Direktifi'nin Ek 1. maddesinde yüksek hızlı demiryolu şu şekilde tanımlanmaktadır:
Altyapı: Yüksek hız için özel olarak inşa edilen ve/veya mevcut demiryolu hatlarının geliştirilmesiyle oluşturulan yüksek hıza uygun demiryolu hatları.
En düşük hız limiti: Özel olarak inşa edilen demiryolu hatlarında asgari 250 kilometre/saat (160 mph) ve geliştirilen mevcut hatlarda yaklaşık 200 kilometre/saat (120 mph) hız. Demiryolu araçlarının yüksek hızlı olarak kabul edilebilmesi için hattın en az bir bölümünde en az 200 kilometre/saat (120 mph) hıza ulaşabilmesi gerekir.
İşletim koşulları: Demiryolu araçları eksiksiz uyumluluk, güvenlik ve hizmet kalitesi için demiryolu altyapısına uygun olarak tasarlanmalıdır.
Uluslararası Demiryolları Birliği (UIC), üç yüksek hızlı demiryolu kategorisi tanımlamaktadır:
Kategori I: En az 250 kilometre/saat (160 mph) azami işletim hızına imkân tanıyan yüksek hız için özel olarak inşa edilen yeni raylar.
Kategori II: En az 200 kilometre/saat (120 mph) azami işletim hızına imkân tanıyan yüksek hız için özel olarak geliştirilen mevcut raylar.
Kategori III: En az 200 kilometre/saat (120 mph) azami işletim hızına imkân tanıyan yüksek hız için özel olarak geliştirilen mevcut raylar. Ancak bazı bölümlerde -örneğin topografik kısıtlamalar veya kentsel alanlardan geçiş nedeniyle- izin verilen işletim hızları daha düşüktür.
Yüksek hızlı ve çok yüksek hızlı demiryolunun üçüncü bir tanımı ise aşağıdaki iki koşulun aynı anda yerine getirilmesini gerektirmektedir:
Çok yüksek hız için 200 kilometre/saat (120 mph) veya 250 kilometre/saat (160 mph) üzerinde ulaşılabilir azami işletim hızı.
Hat boyunca çok yüksek hız için 150 kilometre/saat (93 mph) veya 200 kilometre/saat (120 mph) üzerinde ortalama işletim hızı.
UIC yetkilileri, "tanımları" çoğul kullanmayı tercih ederler, çünkü yüksek hızlı demiryolunun bir tek standart tanımının ve hatta terimlerin standart kullanımlarının ("yüksek hız" veya "çok yüksek hız") olmadığını düşünürler ve tanımlamaları yaparken yüksek hızın sistemi (altyapı, demiryolu araçları ve işletim koşulları) oluşturan tüm unsurların bir kombinasyonu olduğunu belirten 96/48/EC sayılı Konsey Direktifi'nden yararlanırlar. UIC, yüksek hızlı demiryolunun yalnızca belirli bir hızın üzerinde seyahat eden bir tren değil, bir dizi benzersiz özelliğin bileşimi olduğunu belirtir. Konvansiyonel olarak işletilen birçok tren, ticari hizmette 200 kilometre/saat (120 mph) hıza ulaşabilir, ancak bunlar yüksek hızlı tren olarak kabul edilmezler. Yüksek hızlı kabul edilmeyen bu hizmetlere Fransız SNCF'nin işlettiği Intercités ve Alman Deutsche Bahn'ın işlettiği Intercity de dâhildir.
200 kilometre/saat (120 mph) hız kriteri çeşitli nedenlerle seçilmiştir; bu hızın üzerinde, geometrik kusurların etkileri yoğunlaşmakta, yol tutuşu azalmakta, aerodinamik direnç büyük ölçüde artmakta, tünellerdeki basınç dalgalanmaları yolcuların rahatsız olmasına yol açmakta ve sürücülerin yol kenarındaki sinyalleri algılaması zorlaşmaktadır. Standart sinyalizasyon ekipmanları, ABD'de 127 kilometre/saat (79 mph), Almanya'da 160 kilometre/saat (99 mph), Birleşik Krallık'ta 125 mil/saat (201 km/sa) gibi genellikle 200 kilometre/saat (120 mph)'in altındaki geleneksel hız sınırlarıyla sınırlanmaktadırlar. Bu hızların üzerinde pozitif tren kontrolü veya Avrupa Tren Kontrol Sistemi gerekli veya yasal olarak zorunlu hale gelmektedir. Fakat ulusal ve yerel standartlar söz konusu bu uluslararası standartlardan farklı olabilmektedir.