stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Viktoriya Bulitko
Biyografi

Victoria, 25 Ocak 1983'te Ukrayna SSR, SSCB Zaporizhya'da doğdu. Zaporizhzhya Ulusal Üniversitesi tiyatro bölümünden mezun oldu. Sinema ve tiyatro oyuncusu alanında uzmanlaştı. 2009'dan itibaren Podol Kyiv Academic Drama Theater [ru] oyuncusudur. 30'dan fazla film ve televizyon programında rol aldı. "Diezel Studio" kurucusu olarak da bilinir.
Filmografi

2012 – "Diamond Cross" (film)
2012 – "Diary of a pregnant woman" (main) (TV) Sezon 1
2012 – "Three Sisters" (main) (TV) sezon 4–6
2011 – "Three Sisters" (main) (TV) sezon 1–3
2011 – "The route of mercy" (TV dizisi)
2011 – "Tales Mityaya" (TV dizisi)
2010 – "Pretty Woman" (main) (TV)
2010 – "According to the law" (TV dizisi)
2010 – "Return of Mukhtar 2" (TV dizisi)
2009 – "Muhtar's return" (TV dizisi)
2009 – "World of Sony" (TV dizisi)
2009 – "Dureyter" (TV dizisi)
2008 – "Escape from New Life" komedi (film)
2008 – "Danger envy" (TV dizisi)
2008 – "Aliens mistakes" (TV dizisi)
2007 – "Veseli usmіshki" (TV dizisi) (Ukrayna)
Game Boy Advance

Konsolun logosu
Game Boy Advance
Game Boy Advance (Japonca: ゲームボーイアドバンス), Nintendo firmasının Game Boy ve Game Boy Color'ın ardından piyasaya sürdüğü, Game Boy'lar arasında en gelişmiş taşınabilir video oyun konsoludur. Zaten ismindeki "advance" kelimesi İngilizce "gelişmiş" demektir.
Bu modelden sonra Nintendo firması sırasıyla yedi yeni model taşınabilir konsol daha piyasaya sürdü; Game Boy Advance SP, Game Boy Micro, Nintendo DS, Nintendo DS Lite, Nintendo DSi, Nintendo DSi XL ve Nintendo 3DS.
Oyunlar

Game Boy Advance'e özel oyunlar 32 bitlidir, yani ne Game Boy veya Game Boy Color gibi 8 veya 16 bitlidir. Buradaki bazı oyunlar, mesela Super Mario Advance serisi gibiler birer bir remaketir.
Batum Muharebesi

Batum Muharebesi, 1921'de Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti ile Türkiye arasında Batum kentinde gerçekleşen muharebedir.
Arka planı

Bolşevikler karşısından tutunamayan Gürcistan hükûmeti, Ankara'daki elçileri Simon Mdivani'yi görevlendirerek Batum, Ahıska ve Ahılkelek'in Ankara Hükûmeti tarafından işgali talebini 8 Mart 1921'de sundu. Bunun üzerine Türk güçleri 10 Mart 1921'de Acara’nın Hulo ve Keda yöresine girmesinin akabinde 11 Martta da Batum’a girmeye başladı. Bu esnada Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti son bulmuş ve Sovyet yanlısı Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuştu. Yeni Gürcü hükûmeti, 16 Martta imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Batum'un Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetine bırakıldığını belirterek Türk güçlerinin Batum'u terk etmesini istedi. Bu esnada Batum'daki Bolşeviklerde, Sergey İvanoviç Kavtaradze önderliğinde revkom (ihtilalci komite) oluşturdu. Kazım Karabekir Paşa, Moskova Antlaşmasına uygun olmayacak şekilde Batum'un önemli mevkilerinin ele geçirilmesini emretmesi üzerine Türk birlikleri 17 Martta stratejik noktaları ele geçirmek için harekete geçerken, Batum Valisi Miralay Kazım Bey'de TBMM adına şehri ilhak ettiğini bildirdi. Aynı gün, Rus işgali nedeniyle Tiflis’ten Batum’a gelmiş olan Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti Hükûmeti Başkanı Noe Jordania ve diğer hükümet üyeleri ile beraber Batum limanında bindikleri gemiyle İstanbul'a giderek ülkeyi terk ettiler. Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Sovyet Rusya'yı Batum'u işgale çağırması, Batum'da Bolşevik yanlılarının güçlenmesi ve Noe Jordania'nın Batum'u terk etmesinden sonra Gürcü ordusunun büyük kısmının yeni Gürcistan hükûmetinin yanında yer alması üzerine Türk güçleri ile General Giorgi Mazniaşvili komutasındaki Gürcü ordusuyla çatışmalar yaşandı.
Savaşta Mazniaşvili'nin birlikleri Türk ordusunu yenmeyi başardı. 20 Mart'ta Türkler Batum'dan ayrıldı. 84 Gürcü asker savaşta öldürüldü. Türkler'e karşı savaşta ölenler Batum'daki “Aziziye Meydanına” şimdiki adıyla Özgürlük Meydanı'na defnedildiler.
Otyken

Soldan sağa: Ach, Snezhana, Otamay, Maya, Azyan, Tsveta, Kunchari, Hakaida, Muna
Otyken (Eski Türkçe: 𐰇𐱅𐰜𐰤, romanlaştırılmış: Ötüken; Rusça: Отукен, OH -too-kyen), geleneksel enstrümanlar, şarkı sözleri ve dilleri birleştirerek modern pop unsurlarını yerel folk müziğiyle harmanlayan bir Sibirya yerli müzik grubudur. 'Otyken', savaşçıların silahlarını bırakıp konuştukları kutsal bir toprak için Çulımca bir kelimedir. Otyken adı tarihte ilk kez, Türkiye Türkçesindeki kullanımı ile Ötüken, Büyük Hun İmparatorluğu'nun başkenti olarak bilinir ve Göktürkler'in kutsal yurdu olarak da Orkun/Orhun Orhun Yazıtları anıtlarında bulunan yazıtlarda geçer. Grup 2015 yılında Andrey Medonos tarafından kuruldu ve ilk albümleri 2018'de yayınlandı. Grup üyeleri Sibirya kökenlidir ve Krasnoyarsk Krayı'nın taygasındaki Çulım nehri boyunca uzanan küçük köylerde yaşarlar.
Üyeler

Otyken'in üyeleri Çulım, Saha, Hakas, Ket, Dolgan ve Selkup gibi Türk etnik kökenine mensup Sibirya bölgesinde yaşayan Türk halklarından olup, Aynu ve Amerikan Yerlileri ile ilişkili olabilecek etnik gruplardır. Tüm üyeler, ilaca ve elektriğe erişimin zor olduğu ve yiyeceğin yerel olarak balıkçılık, avcılık, yiyecek arama, çiftçilik ve arıcılık yoluyla elde edildiği Pasechnoye köyü yakınlarındaki küçük yerleşim yerlerinden gelen yerel yeteneklerdir. Sonuç olarak, grubun üyeleri grup dışında meşgul hayatlar sürdürüyor, topluluklarında çalışıyor ve ailelerine yardım ediyor - özellikle yaz aylarında, konserler durduğunda. Grupta yaklaşık on ana üye olmasına rağmen, her kişinin uygunluğuna bağlı olarak daha az kişi konserlere katılma eğilimindedir. Sanatçıların hiçbiri (Ach hariç) profesyonel olarak müzik eğitimi almamıştı, ancak birçok yerli Sibiryalının evde folk şarkıları ve enstrümanlar çalmaları adet olduğu için müzik yetenekleri var.
Üyeler > Mevcut Üyeler

Azyan (vokal; 2018-günümüz)
Tseveta (vokal, ağız kopuzu, kopuz, davul, çıngırak; 2017-günümüz)
Kunchari (igil; 2021-günümüz)
Hakaida (davul; 2022-günümüz)
Otamay (kopuz; 2022-günümüz)
Maya (yardımcı asistan, davul; 2019-günümüz)
Ach (klavye, gırtlak müziği; 2020-günümüz)
Sandro (gırtlak müziği, çıngırak; 2020-günümüz)
Aiko (bas gitar, 2018, 2022-günümüz)
Üyeler > Eski Üyeler

Alena (Vokal, davul; 2015-2018)
Kristina (violin; 2015–2019)
Misha (gırtlak müziği, gitar, bas gitar, ağız kopuzu, davul, kopuz; 2017–2019)
Aisylu (vokal, ağız kopuzu, bas gitar, kopuz, davul, çıngırak; 2017-2021)
Altyna (vokal, kopuz, ağız kopuzu; 2018-2021)
Eugene (gırtlak müziği, saksafon, ağız kopuzu; 2018-2021)
Taida (vokal; 2019-2021)
Diskografi > Albümler

Otyken (2018)
Lord of Honey (2019)
Kykakacha (2021)
Phenomenon (2023)
Diskografi > Tekliler

Fashion Day (2020)
Шаги Шойгу (Tr. Shoygu'nun Adımları) (2021)
Genesis (2021)
Legend (2022)
Storm (2022)
Smoke (2023)
Khan Blues (2023)
Altay x Ummet Ozcan (2023)
Chukotka (2024)
Vietnam halk dini

Vietnam halk dini (Vietnamca: tín ngưỡng dân gian Việt Nam) Vietnam halkının yaklaşık % 45,3'ünün inandığı (Kaodaizm dahil), aynı zamanda Vietnam'daki en yaygın olan din.
Vietnam halk dininin bayrağı
Vietnam halk dini, organize bir dini sistem değil, "ruhlar" ve ya "tanrılar" olarak tercüme edilebilen bir terim olan thần'a adanmış bir dizi yerel ibadet geleneğidir. Bu tanrılar, doğa tanrıları veya ulusal, topluluk veya akrabalık vesayet tanrıları veya ata tanrıları ve belirli bir ailenin atalarının tanrıları olabilir. Atalara ait tanrılar genellikle tanrılaştırılmış kahraman kişilerdir. Vietnam mitolojisi, birçok kozmik tanrı ve kültürel kahramanın eylemlerini anlatan anlatıları korur.
Vietnam yerli dini, Konfüçyüs'ün vurguladığı değerleri taşıdığı için bazen Konfüçyüsçülük olarak tanımlanır. Đạo Mẫu, bazı ana tanrıçaları kendi panteonunda öne çıkaran, Vietnam halk dininin farklı bir biçimidir. Vietnam hükûmeti ayrıca Kaodaizmi Vietnam yerli dininin bir formu olarak sınıflandırır.
Leymah Gbowee

| Leymah Roberta Gbowee |
| --- | --- |

Doğum: 1 Şubat 1972 (52 yaşında)
Milliyet: Liberya
Din: Lütercilik

Leymah Roberta Gbowee (d. 1 Şubat 1972) Liberyalı barış eylemcisi ve kadın barış hareketi lideridir. 14 yıl süren Liberya İç Savaşı'nda, şiddet içermeyen, barışçıl eylemler yaparak dikkat çekmiştir. Yaptığı eylemlerle 2003 yılında ikinci Liberya iç savaşını bitirmiştir. 2011 yılı Nobel Barış Ödülünü, Liberya'nın ve Afrika'nın ilk kadın başkanı Ellen Johnson Sirleaf ve Yemenli kadın hakları savunucusu ve demokrasi eylemcisi Tevekkül Karman ile birlikte paylaşmışlardır.
Eserleri

Mighty Be Our Powers: How Sisterhood, Prayer, and Sex Changed a Nation at War, Beast Books (13 Eylül 2011), ISBN 978-0-9842951-5-9
Xiphochaeta

Xiphochaeta Asteraceae familyasına bağlı bir cinstir.
Maşallah

İncesu'da Karamanlıca olarak yazılmış bir maşallah (MAΣAΛAΧ).
Maşallah; beğenilen veya takdir edilen bir şey görüldüğünde, "Allah nazardan saklasın" anlamında kullanılan bir söz. Kem gözlerden koruduğuna inanılarak, yazı şeklinde, canlı veya cansız varlıkların üzerinde de taşınır. Müslüman toplumların yanı sıra, geçmişte Osmanlı hakimiyetinde bulunan Balkanlarda ve Kıbrıs'taki gayrimüslim toplumlarda da kullanılır.
Arapça Mā šāʾ Allāh (ما شاء الله) sözü birebir çevrildiğinde 'Allah'ın izniyle/isteğiyle' anlamına gelir ve İslam'daki 'kaza, kader ile hayır ve şerrin Allah'tan geleceği' inancını vurgular.
Selamünaleyküm

Vikisözlük'te  ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
Selamünaleyküm ya da esselamu aleyküm (Arapça: ٱلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ, romanize: as-salāmu ʿalaykum, Arapça telaffuz: [as.sa.laː.mu ʕa.laj.kum]), "Barış sizin üzerinizde olsun" anlamına gelen Arapça sözlü selamlamadır. Müslümanlar arasında dini bir selamlaşma olduğu gibi, diğer dinlerin Arapça konuşan inananlarınca da kullanılır. Bu selamlamaya karşılık olarak ve-aleyküm selâm yanıtı verilir.
Memorial Stadyumu (Bristol)

| Memorial Stadyumu |
| --- | --- |


Yer: Filton Avenue, Horfield, Bristol, BS7 0AQ
Koordinatlar: 51°29′10″K 2°34′59″B﻿ / ﻿51.48611°K 2.58306°B﻿ / 51.48611; -2.58306
Açılış: 24 Eylül 1921
Eski isim(leri): Memorial Ground
Ev sahibi: Bristol Rovers FC
Kapasite: 12,500
Boyutlar: 101 × 68 metre
Kullanıcılar
Bristol Bears (1924-2014)

Memorial Stadyumu, daha önce Memorial Ground adıyla bilinen, İngiltere'nin Bristol şehrinde bulunan spor sahasdırı. Ayrıca Bristol Rovers futbol kulübünün iç sahasıdır. 1921 yılında, Birinci Dünya Savaşı sırasında öldürülen yerel ragbi oyuncularının anısına açılan stadyum 2014 yılında Ashton Gate'e geçene kadar Bristol Ragbi Kulübü'nün iç sahasıydı.
Tarihçe

Stadyum, "Buffalo Bill" gösterisinin 28 Eylül ile 3 Ekim 1891 tarihleri arasında burada düzenlenmesinin ardından Buffalo Bill's Field adı verilen arazide inşa edildi. İki yıl sonra, Eylül 1893'te Clifton RFC ilk kez bu sahada maç yaptı.
Birinci Dünya Savaşı sırasında arazi parselasyona dönüştürüldü, ancak savaştan sonra Buffalo Bill's Field, Francis Nicholas Cowlin tarafından satın alınarak Bristol Rugby Kulübü'ne verildi. Aynı yılın 24 Eylül'ünde Bristol belediye başkanı G.B. Britton tarafından Memorial Stadyumu olarak açıldı.
Bristol'daki Horfield'da bulunan tesis, yıllar içinde önemli ölçüde gelişmiştir. 1980'lerin sonlarında liglerin başlamasıyla birlikte Bristol, sahayı yeniden geliştirmeye yöneldi ve 1988'de kulübün 100. yıl dönümünü kutlamak amacıyla kuzey tarafındaki eski kulübeyi Centenary Tribünü olarak değiştirdi. Sahanın Batı Tribünü, 1995 yılında kamulaştırılıp yıkılarak yerine yenisi yapıldı.
Şubat 2013'te Bristol Rugby Kulübü, yeniden geliştirilen Ashton Gate'de Bristol City ile bir stadyumu paylaşacaklarını duyurdu. 2014'te Rugby kulübü, stadyumu kullanmayı bıraktı.
Eragon (kitap)

Eragon, Christopher Paolini'nin 15 yaşındayken yazmaya başladığı Miras Döngüsü'nün ilk kitabı. İlk yılını ilk taslağını yazdıktan sonra, ikinci yılını tekrar yazım ve karakter ve olaylara beden vermeyle zamanını harcayan Paolini, Eragon'un ilk basımını ailesinin şirketinde yaptı. Sonraki sene ABD çevresinde kitabın tanıtımı için seyahat eden Paolini'nin kitabı Carl Hiaasen tarafından keşfedildi. Hiassen kendi yayınevi de olan Alfred A. Knopf'a kitabı basması için önerdi ve kitabın 26 Ağustos 2003 tarihinde ikinci basımı gerçekleşti.
Kitap, dağlarda mistik bir taş bulan genç çiftçi çocuğu Eragon'un hikâyesini anlatır. Aslında bir ejderha yumurtası olan taş çatladığında adına daha sonra Saphira diyeceği bir ejderha doğar. Zalim Kral Galbatorix, Eragon'u ve Saphira'yı öğrenince uşağı Ra'zac'ı onları yakalaması için yollar. Eragon bunun üzerine evini bırakıp krala karşı birleşmiş isyancılardan oluşan Varden'e Saphira'yla birlikte sığınmaya karar verir.
Eragon için yapılan eleştiriler genel olarak Eragon'un Yüzüklerin Efendisi ve Yıldız Savaşları'na benzediği yönündeydi. Eragon 2003 yılının en çok satan üçüncü çocuk kitabı, 2005'in ise ikinci en çok satan çocuk kitabı olmuştur. New York Times'ın en çok satan kitaplar listesinde 121 hafta kalmıştır. 15 Aralık 2006'da kitap kendi adını taşıyan filme çevrilmiştir. Film Stefen Fangmeier tarafından yönetilmiş., Peter Buchman tarafından yazılmıştır. Filmde Eragon rolünü Ed Speleers oynamıştır.
Arka plan > Yazılması ve yayımlanması

Christopher Paolini 9 yaşında fantastik romanlar okumaya başladı, ama Paolini'nin “kaliteli yazma yoksunluğu” engelliliği vardı. 14 yaşında, Paolini ilk romanını yazmaya başladı ancak birkaç sayfayı geçemedi, çünkü neyle ilgili yazdığı hakkında hiç fikri yoktu. Bu nedenle “yazma sanatı” hakkında bulabildiği her şeyi okudu ve kafasında Miras Üçlemesi'nin temellerini, karakterlerini ve hikâyeyi, attı. Bir ay düşündükten sonra, Eragon'un taslağını elle yazmaya başladı. Taslak bir yıl sonra bitti ve Paolini kitabın gerçek halini yazmaya başladı. Kitap üzerinde tekrar geçirdiği bir yıldan sonra, ailesi kitabı okudu ve çok beğendi. Hemen kitabı yayımlamya karar verdiler. Paolini kitabın yüzünü ve içindeki haritayı yarattı.
Paolini ve ailesi bir sürü kütüphane, okul gezdi kitabı tanıtmak için. Paolini kitaba olan ilginin artmasını sağlamak için bir Orta Çağ kıyafeti giydi ancak kitap fazla dikkat çekmedi.
2002 yazında Amerikalı yazar Carl Hiassen, Paolini'nin daha önce kitabı tanıtmak için gittiği ve birkaç kopyasını bıraktığı şehirlerden birinde tatildeyken üvey oğlu kitabı şans eseri aldı ve çok beğendi. Kitabı hemen üvey babasına gösterdi. Hiassen kitabı bir yayınevi olan Alfred A. Knopf'a götürdü. Michelle Frey, Knop'da editör, Paolini ile bağlantı kurdu ve ona bu kitabı kendi yayınevinde yayımlamak istediğini söyledi. Paolini teklifi kabul etti ve Ağustos 2003'te Eragon ikinci defa daha büyük çaplı olarak basıldı. Yeni basımın kapağını John Jude Palencar yaptı.
Arka plan > Etkileri, Esinlendiği kişiler ve karakterler

Paolini His Dark Materials'ın yazarı Philip Pullman'dan çok etkilenmiştir. Miras Üçlemesi mitolojik dönemde geçer, Epik şiir Beowulf'un bunda etkisi vardır ve Paolini Yüzüklerin Efendisi yazarı J.R.R Tolkien'dan ve Eric Eddison'dan da etkilenmiş ve esinlenmiştir. Ayrıca David Eddings, Andre Norton, Brian Jacques, Anne McCaffrey, Raymond E. Feist, Mervyn Peake, Ursula K. Le Guin ve Frank Herbert'dan da ilham almıştır. Paolini ayrıca Philip Pullman ve Garth Nix'den de ilham almıştır. Eragon'da Paolini bir fantastik romanda olabilecek her şeyi yaratmıştır: seyahat deneyimi, macera, intikam, aşk, ihanet ve “özel” bir kılıç.
Eragon kitabında Elflerin konuştuğu antik dilin kökü Eski Norveççe, Almanca, Eski İngilizce ve Rusçadır. Paolini antik dil kullanmı üzerine şöyle demiştir. “Yüzyıllar ve yüzyıllar önce kullanılan bu kelimeleri kullanmak dünyaya daha zengin ve daha eski havası veriyordu. Bu kelimeleri yaratırken çok gülmüştüm.” Doğru ismi seçmek Paolini'nin günlerini ve haftalarını almıştır. Ayrıca Paolini “Eragon” ismi ile çok şanslı olduğunu söylemiştir. “çünkü sadece bir harfi değiştiğinde o bir ejderha oluyor.(İngilizce ejderhanın karşılığı “dragon”dur.) Ama karaktere tam oturacak isimler yaratmak gerçekten onun için baş ağrısı olmuştur.
Paolini yaşadığı Paradise Valley, Montana'dan da ilham almıştır. Çünkü orası bir kır kasabasıdır. Eragon'daki yer şekilleri yaşadığı yer Montana'dan gelmiştir. Eragon romanı Alagaësia adında kurgusal kıtada geçer. Paolini kıtanın haritasının taslağını kitabı daha yazmadan çizdi. Çünkü Eragon'un seyahat ettiği yerler önemlidir. Sonrasında harita üstünde kafa yorarak romanı kafasında yarattı.
Kitaptaki Eragon karakterini kendisinden esinlenerek yaratmıştır(Eragon'un da 15 yaşında hayatı değişir.) Kitaptaki tek kişisel karakteri Eragon'dur. Eragon'un ejderhası, Saphira ise “çok iyi bir arkadaş” olarak hayal edildi. Ayrıca Saphira'ya birçok insani özellik yükledi: sadık, komik, cesur, akıll, asil, özgür ve gururlu.
Eleştiriler

Eragon eleştirmenlerden çeşitli eleştiri yazıları almıştır. The New York Times'ın kitap eleştirmeni Liz Rosenberg'e göre Eragon'un sıkıcı bir yazı şekli, beceriksiz ve gereksiz betimlemeleri, ikinci el diyalogları, “birbirinden kopuk planlanlanışı” ve “karakterlerin son anda hatırlanıp araya sıkıştırılması”vardır. Bir başka gazete School Library Journal Eragon'un “basılmak için aşırı basit” olduğunu ifade etmiştir. About.com'dan Chris Lawrence kitabın “normal” bir fantastik roman olması için tüm “geleneksel malzemeleri içerdiğini söylemiştir. Kitabı okurken eğlendiğini çünkü kitabın akıcı ve heyecanlı olduğunu ifade etmiştir. Sonuç olarak Lawrence kitaba 3.8/5 vererek “karakterler ilgi çekici, konu kitabı bağlatıyor okuyana ve sonunda iyi çocuğun kazanacağını biliyorsun” demiştir.
Başarıları

Eragon 2003 üçüncü, 2005'in en çok satan kitabı olmuştur. New York Times'ın en çok satanlar listesinde 121 hafta kalmıştır. 2006'da Hawaii'deki çocuklar tarafından Nene Award almıştır. Aynı yıl Rebecca Caudill'in genç okuyucular ödülünü almıştır.
Filmi

Ana Madde: Eragon
Eragon'un filmi Amerika Birleşik Devletleri'nde 15 Aralık 2006'da vizyona girdi. Filmin çekileceği Şubat 2004'te duyuruldu. Filmin yönetmenliğini Stefen Fangmeier, senaristliğini Peter Bucman üstlenmiştir. Edward Speleers Eragon rolünü oynamıştır. Ayrıca Jeremy Irons, John Malkovich, Chris Egan ve Djimon Hounsou gibi ünlü isimlerde filmde yer almıştır. Film daha çok Macaristan ve Slovakya'da çekildi.
Bob Marley

| Bob Marley |
| --- | --- |
Bob Marley, 1980'de Zürih'te sahnede
Genel bilgiler
Doğum: Robert Nesta Marley 6 Şubat 1945(1945-02-06)  Saint Ann, Jamaika
Ölüm: 11 Mayıs 1981 (36 yaşında)  Miami, Florida, ABD
Tarzlar: Reggae, Ska
Meslekler: Şarkıcı, Söz yazarı, Gitarist
Etkin yıllar: 1962-1981
Müzik şirketi: Studio One, Beverley's, Upsetter/Trojan, Island/Tuff Gong
İlişkili hareketler: The Wailers Band, The Wailers
Resmî site: www.BobMarley.com

Robert Nesta "Bob" Marley (6 Şubat 1945 - 11 Mayıs 1981), Jamaikalı reggae sanatçısı. Bob Marley, 130'un üzerinde plağı, yüzlerce şarkısı bulunan bir reggae efsanesi olarak kabul edilir.
Hayatı

Bob Marley — gerçek adı Robert Nesta Marley, 6 Şubat 1945'te doğdu. 5 yaşındayken, annesi Kingston'a taşınmaya karar vermiş ve orada Bob ve ailesi, yaşamı boyunca Bob'un en iyi arkadaşlarından biri olan Bunny Livingston ve ailesi ile birlikte yaşamışlar. Bob ve Bunny, o yıllardan beri müzik ile uğraşmışlar.
Müzik kariyeri

Bob Marley, reggae müziğinin sadece Jamaika sınırları içerisinde kalmasından ziyade, onu bütün dünyaya duyuran en önemli isimlerden biridir. Büyük bir kesim tarafından bu tür müziğin kralı olarak ifade edilen Bob Marley, söz yazarı, şarkıcı ve gitaristtir. Profesyonel anlamda müziğe The Wailers grubu ile başlamıştır. The Wailers, Peter Tosh ve Bunny Livingston'dan oluşuyordu ki, bu isimler de daha sonradan Bob Marley gibi solo kariyer çalışmalarına devam ettiler. İlk hitleri "Simmer Down" olmuştu.
Bob, The Wailers'dan ayrıldıktan sonra, üç kadın reggae sanatçısının oluşturduğu The I-Threes adlı gruba müzikal alanda yardım etti. Topluluğun elemanlarından Juddy Mowatt, tecrübeli sanatçı için şu ifadeyi kullanmıştı; "Bob Marley’in şarkı sözü ve müzik altyapısı öylesine gelişmiş ki, kendisi bir müzik ansiklopedisi gibi"
Bu ünlü Jamaikalı söz yazarı, sadece kendisi ile değil bu grubu ile de, "ada müziğinin" evrensel bir boyut kazanmasını sağladı. Şarkılarında politik ancak basit bir içerik vardı.
"Catch A Fire"ı 1972 yılında yayımladı. Bu çalışmayı; 1973 çıkışlı "Burnin’", 1975'te kaydedilen "Natty Dread" ve 1975 tarihli "Live" albümleri izledi. İngiltere, Almanya gibi önemli Avrupa ülkelerinde de hatırı sayılır bir dinleyici kitlesine sahip oldu. Bu sayede Avrupa'da özellikle o yıllar için büyük önem taşıyan konserler verdi.
En popüler şarkılarından biri olan "Get Up, Stand Up", sosyal karmaşayı konu edinir. "No Woman, No Cry" gibi politik olmayan içerikte parçaları da vardır.
Birleşmiş Milletler "Barış Madalyası", 1978'de Afrika insanına yapılan insancıl yardımlara şarkılarıyla destek olduğu için, Bob Marley'e verilmiştir. Ve bu ödülü aldığı sene insancıl yardım amacıyla Jamaika'da konsere çıkmıştır. Müzisyenliğiyle uluslararası alanda kabul gören Marley, insani yönüyle de büyük takdir kazanmıştır.
Yaptığı "I Shot The Sheriff" ve "Get Up, Stand Up" gibi şarkılar sanatçı Eric Clapton tarafından yıllar sonra yeniden düzenlenmiştir.
Bob Marley çok az kişinin inandığı Rastafarianizm dinine mensuptur. Bu din eski Etiyopya topraklarından çıkmıştır ki saçını "Rasta" yapmasının nedeni de dinî inancıdır. "Rasta" saç stili bu gün moda olarak kullanılsa da Bob Marley buna karşıdır. Bu saç stilinin gerçek adı Dreadlock olmasına rağmen Rasta olarak bilinmektedir.
1981 yılında durumu ağırlaşan Marley, son günlerini yaşamak için Almanya'dan ülkesi Jamaika'ya uçakla dönerken durumu kritikleşti. Uçağı acil tıbbi yardım için Miami'ye iniş yaptı. Miami, Florida'daki Cedars of Lebanon Hastanesinde, 11 Mayıs 1981 sabahı 36 yaşında öldü. Son sözleri oğlu Ziggy'ye "Para hayatı satın alamaz" oldu. Ölmeden önceki ay kendisine ülke kültürüne katkılarından dolayı Jamaika'nın en büyük ödülü Merit verilmişti ama almaya ömrü yetmedi.
Dini

Bob Marley reggae tarzının kilit noktası olan Rastafari hareketindendi. Marley Rastafari'nin lideri hâline geldi ve reggae'yi Jamaika'dan çıkartıp uluslararası üne sahip bir müzik hâline getirdi. Biyografilerine göre, Twelve Tribes Mansion'a bağlıydı. O "Tribe of Joseph" diye bilinen Rastafari mezhebindendi, çünkü şubatta doğmuştu. (rastafarinin 12 mezhebi 12 ayrı ayda doğanlar tarafından oluşur). Gerçek Rastalar (Rasta = Rasta dinine inanan insan) Ital adını verdikleri inanç ile et yemezler. Yani Bob Marley vejetaryen idi. Marley bunu kendi notlarında belirtmiştir. Marley Etiyopya Ortodoks Hristiyan Kilisesi tarafından 4 Kasım 1980'de Kingston, Jamaika'da vaftiz edildi.
Turları

Nisan–Temmuz 1973: Catch a Fire Tour (İngiltere, ABD)
Ekim–Kasım 1973: Burnin' Tour (ABD, İngiltere)
Haziran–Temmuz 1975: Natty Dread Tour (ABD, Kanada, İngiltere)
Nisan–Temmuz 1976: Rastaman Vibration Tour (ABD, Kanada, Almanya, İsveç, Hollanda, Fransa, İngiltere, Galler)
Mayıs–Temmuz 1977: Exodus Tour (Fransa, Belçika, Hollanda, Almanya, İsveç, Danimarka, İngiltere)
Mayıs–Ağustos 1978: Kaya Tour (ABD, Kanada, İngiltere, Fransa, İspanya, İsveç, Danimarka, Norveç, Hollanda, Belçika)
Nisan–Mayıs 1979: Babylon by Bus Tour (Japonya, Yeni Zelanda, Avustralya, Hawaii)
Ekim 1979–Ocak 1980: Survival Tour (ABD, Kanada, Trinidad-Tobago, Bahamalar, Gabon)
Mayıs–Eylül 1980: Uprising Tour (İsviçre, Almanya, Fransa, Norveç, İsveç, Danimarka, Belçika, Hollanda, İtalya, İspanya, İrlanda, İngiltere, İskoçya, Galler, ABD)