stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dünya'daki enler
Yükseklik > En yüksek noktalar > En yüksek coğrafi özellikler

En yüksek yanardağ Arjantin-Şili sınırındaki Ojos del Salado'dur. Dünyadaki herhangi bir yanardağ arasında 6.893 m (22.615 ft) ile en yüksek zirveye sahiptir.
En yüksek doğal göl, Arjantin tarafında 6.390 m (20.965 ft) yükseklikte Ojos del Salado'da bulunan isimsiz bir krater gölüdür. Diğer bir aday ise Tibet'teki Everest Dağı'nın kuzeydoğu yamaçlarında bulunan ve o zamandan beri kurumuş olan 6.368 m (20.892 ft) yükseklikteki Lhagba Havuzu idi.
Gezilebilir en yüksek göl, And Dağları'nda Bolivya ve Peru sınırında bulunan 3.812 m (12.507 ft) yükseklikteki Titicaca Gölü'dür.
En yüksek buzul, Nepal'deki Everest Dağı'nın güneybatı yamaçlarındaki Khumbu Buzulu'dur ve Lhotse'nin batı tarafında 7.600 ila 8.000 m (24.900 ila 26.200 ft) yükseklikte başlar.
En yüksek nehir tartışmalıdır; birçok olasılık arasından bir aday, Tibet'teki büyük bir göl olan Aong Tso'ya (Hagung Tso) akan ve 32°49′30″K 81°03′45″D'deki kaynağında yaklaşık 6.100 m (20.013 ft) yüksekliğe sahip olan Ating Ho'dur.Bir diğer çok büyük ve yüksek nehir ise Tibet'teki Yarlung Tsangpo veya yukarı Brahmaputra Nehri olup, ana gövdesi olan Maquan Nehri'nin kaynağı deniz seviyesinden yaklaşık 6.020 m (19.751 ft) yükseklikte, 30°48′59″K 82°42′45″D'de bulunmaktadır. Bu yükseltilerin üzerinde sıcaklık neredeyse her zaman donma noktasının altında olduğundan sürekli akan nehirler yoktur.
En yüksek ada, Tibet'teki Orba Co gölündeki 5.209 m (17.090 ft) yükseklikteki birkaç adadan biridir.
Yükseklik > En düşük noktalar > En düşük doğal noktalar

Okyanusun atmosferik yüzeyinin altındaki en derin nokta, Mariana Çukuru'nun dibinde, deniz seviyesinin 11.034 m (36.201 ft) altındaki Challenger Deep'tir. Challenger Deep'e ilk kez 1960 yılında Jacques Piccard ve ABD Donanması'ndan Teğmen Don Walsh Trieste batiskafıyla ulaşmış, ardından 2012 yılında film yapımcısı James Cameron Deepsea Challenger gemisiyle ulaşmıştır. 2020 ve 2022 yılları arasında DSV Limiting Factor Challenger Deep'e 19 dalış gerçekleştirmiş ve beraberinde 19 ziyaretçi daha taşımıştır.
Bilinen en derin mağara Gürcistan'daki Veryovkina Mağarası'dır; mağaranın girişi ile keşfedilen en derin noktası (maksimum derinlik) arasındaki yükseklik farkı 2.209 metredir (7.247 ft). 2019 yılında bir Perovo-speleo ekibi tarafından ulaşılmış ve 2024 yılında daha hassas bir şekilde yeniden ölçülmüştür.
Karadaki sıvı suyla kaplı olmayan en alçak nokta, Antarktika'daki Denman Buzulu'nun altındaki kanyondur ve ana kayası deniz seviyesinden 3.500 m (11.500 ft) aşağıdadır.
Karadaki en alçak nokta, İsrail, Filistin ve Ürdün tarafından paylaşılan, deniz seviyesinin 432,65 m (1,419 ft) altındaki Ölü Deniz (Lut Gölü) kıyısıdır. Ölü Deniz suları çekildikçe su yüzeyi seviyesi yılda 1 metreden (3,3 ft) fazla düşüyor
Atmosfer yüzeyinde Dünya'nın merkezine en yakın nokta (bir kişi tarafından erişilebilen kara veya denizin doğal yüzeyi olarak yorumlanır), Coğrafi Kuzey Kutbu'ndaki Arktik Okyanusu'nun yüzeyidir (6,356,77 km veya 3,950 mil).
Dünya kabuğunun yüzeyinde Dünya'nın merkezine en yakın nokta (kara yüzeyi veya deniz tabanı olarak yorumlanır) Kuzey Buz Denizi'ndeki Litke Derinliği'nin dibidir ve Dünya'nın merkezinden 6,351.7043 km (3,947 mil) uzaklıktadır; derinliğin deniz seviyesine göre derinliği 5,449 m'dir (17,877 ft). Dünya mükemmel bir küre yerine basık bir sferoid olduğu için ekvatorda daha geniş ve her iki kutba doğru daha dardır. Bu nedenle, Kuzey Kutbu'na yakın olan Litke Derinliği'nin dibi Dünya'nın merkezine Challenger Derinliği'nin dibinden daha yakındır; ikincisi Dünya'nın merkezinden 6.366,4311 km (3.955,9 mil) uzaklıkta 14,7268 km (48.316,3 ft) daha uzaktadır. Yine Arktik Okyanusu'nda bulunan Molloy Derinliği (Dünya'nın merkezinden 6,357.5178 km ya da 3,950 mil) Litke Derinliği ile yakın bir rekabet içindedir; Dünya'nın merkezinden farkı sadece 389 m'dir (1,276 ft).
Okyanus yüzeyinde deniz seviyesinin en altındaki nokta Hint Okyanusu'nda, Hindistan'ın yaklaşık 1.200 km (750 mil) güneybatısında, küresel ortalama deniz seviyesinin yaklaşık 106 m (348 ft) altında bulunan Hint Okyanusu Geoid Alçağı'dır.
Yükseklik > En düşük noktalar > En düşük yapay noktalar

Yeraltında şimdiye kadar ulaşılan en alçak nokta 12.262 m (40.230 ft) derinlikteydi (Kola Superdeep Kuyusu'ndaki SG-3, o zamandan beri kapatılmıştır).
Yeraltında insan boyutundaki en alçak nokta, Carletonville, Güney Afrika'daki TauTona Madeni'nde yerin 3.900 m (12.800 ft) altındadır.
Açık gökyüzüne sahip yapay olarak yapılmış en alçak (deniz seviyesinden) nokta, deniz seviyesinin 293 m (961 ft) altında bir derinliğe ulaşan Hambach yüzey madeni, Almanya olabilir.
Açık gökyüzüne sahip yapay olarak yapılmış en alçak (yüzeyden) nokta, yüzey seviyesinin 1.200 m (3.900 ft) altındaki Bingham Canyon Açık Ocak Bakır Madeni, Utah, Amerika Birleşik Devletleri olabilir.
Su altındaki en alçak nokta, Meksika Körfezi'ndeki Tiber Petrol Sahasında açılan 10.685 m (35.056 ft) derinliğindeki (deniz altı kuyu başından ölçüldüğü üzere) petrol ve gaz kuyusudur. Bu kuyunun kuyu başı, deniz seviyesinden ölçülen toplam 11.944 m (39.186 ft) mesafe için ilave 1.259 m (4.131 ft) su altındadır. Konum: 28.736667°K 88.386944°B
Yükseklik > En düşük noktalar > Ulaşımla ulaşılabilecek en düşük noktalar

Maden ocaklarındaki yollar hariç olmak üzere, karayoluyla erişilebilen en alçak nokta, İsrail, Filistin ve Ürdün'deki Ölü Deniz kıyısındaki yollardan herhangi biridir ve deniz seviyesinin 418 m (1,371 ft) altında yeryüzündeki en alçak noktadır.
En alçak denizaltı karayolu tüneli, deniz seviyesinin 292 m (958 ft) altındaki Norveç'teki Ryfast tünelidir.
Madenlerdeki raylar hariç olmak üzere, trenle ulaşılabilen en alçak nokta, Japonya'daki Seikan Tüneli'nde deniz seviyesinin 240 m (787 ft) altında yer almaktadır. Karşılaştırma yapmak gerekirse, İngiltere ve Fransa arasındaki denizaltı Manş Tüneli deniz seviyesinin 115 m (377 ft) altında bir derinliğe ulaşmaktadır.
Gemiyle ulaşılabilen en alçak nokta, Hint Okyanusu'nda, Hindistan'ın yaklaşık 1.200 km (750 mil) güneybatısında, küresel ortalama deniz seviyesinin yaklaşık 106 m (348 ft) altında yer alan Hint Okyanusu Geoid Alçağı'dır.
Bazı madenler, örneğin Güney Afrika'daki bazı altın madenlerinde olduğu gibi, deniz seviyesinin iki bin metreden daha altında bulunan, dışarıdan erişilebilen yollara veya demiryolu raylarına sahiptir.
En alçak demiryolu istasyonu eskiden deniz seviyesinin 150 m (492 ft) altındaki Japon Yoshioka-Kaitei İstasyonu idi, ancak 2014 yılında kapandı. Tünel içinde olmayan en alçak demiryolu istasyonu, İsrail'deki Beit She'an tren istasyonunda deniz seviyesinin 120 m (394 ft) altındadır.
En alçak havaalanı, deniz seviyesinden 378 m (1.240 ft) aşağıda bulunan İsrail'in Masada kenti yakınlarındaki Bar Yehuda Havaalanı'dır.
En alçak uluslararası havaalanı, Kazakistan'ın Atyrau kenti yakınlarında, Hazar Denizi havzasında, deniz seviyesinden 22 m (72 ft) aşağıda bulunan Atyrau Havaalanı'dır.
En alçak büyük şehir, deniz seviyesinin 28 m (92 ft) altında bulunan Bakü, Azerbaycan'dır; bu da onu dünyanın en alçak ulusal başkenti ve aynı zamanda deniz seviyesinin altında bulunan dünyanın en büyük şehri yapar.
Yükseklik > Kıtalara göre aşırı yükseklikler ve hava sıcaklıkları tablosu

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kıta | Yükseklik (deniz seviyesinin üstü/altı) | Yükseklik (deniz seviyesinin üstü/altı) | Yükseklik (deniz seviyesinin üstü/altı) | Hava sıcaklığı (kaydedilen) | Hava sıcaklığı (kaydedilen) |
| Kıta | En yüksek | En yüksek | En düşük | En yüksek | En düşük |
| Afrika | 5.893 m (19.334 fit) Kilimanjaro, Tanzanya |  | −155 m (−509 feet) Assal Gölü, Cibuti | 55 °C (131 °F) (disputed) Kebili, Fransız Tunusu 7 Temmuz 1931 | -239 °C (-398,2 °F) Ifrane, French Morocco 11 Şubat 1935 |
| Antarktika | 4.892 m (16.050 fit) Vinson Massif |  | -50 m (-164 fit) Deep Lake, Vestfold Hills (aşağıdaki en derin buz kütleleri ile kıyaslayınız) | 20.75 °C (69.35 °F) Comandante Ferraz Antarctic Station 9 Şubat 2020 | −89.2 °C (−128.6 °F) Vostok İstasyonu 21 Temmuz 1983 |
| Asya | 8.848.86 m (29,032 feet) Everest Dağı, Tibet–Nepal Sınırı |  | −424 m (−1,391 feet) Ölü deniz, İsrail–Ürdün- Filistin | 54 °C (129 °F) Tirat Zvi, İsrail (o dönem Filistin İngiliz Mandası) 21 Haziran 1942 | −67.7 °C (−89.9 °F) Ölçülen Oymyakon, Sibirya, Sovyetler Birliği 6 Şubat 1933 |
| Asya | 8.848.86 m (29,032 feet) Everest Dağı, Tibet–Nepal Sınırı |  | −424 m (−1,391 feet) Ölü deniz, İsrail–Ürdün- Filistin | 54 °C (129 °F) Ahvaz Havaalanı, İran 29 Haziran 2017 | −71.2 °C (−96.2 °F) Tahmin Oymyakon, Sibirya, Sovyetler Birliği 26 Ocak 1926 |
| Avrupa | 5.642 m (18.510 fit) Elbrus Dağı, Rusya Federasyonu |  | −28 m (−92 feet) Hazar denizi kıyısı, Rusya Federasyonu | 48.8 °C (119.8 °F) Floridia, Italy 11 Ağustos 2021 | −58.1 °C (−72.6 °F) Ust-Shchuger, Sovyetler Birliği 31 December 1978 |
| Kuzey Amerika | 6,190.5 m (20,310 feet) Denali, Alaska, United States |  | −85 m (−279 feet) Badwater Basin, California, United States | 56.7 °C (134.1 °F) Furnace Creek (eski adıyla Greenland Ranch), Death Valley, California, ABD 10 Temmuz 1913 | -69.6 °C (-93.3 °F) Summit Camp, Grönland 22 Aralık 1991 |
| Okyanusya | 4.884 m (16.024 fit) Puncak Jaya (Carstensz Pyramid), Endonezya (Wilhelm Dağı, Aoraki/Cook Dağı ile Kosciuszko Dağı kıyaslayınız) |  | −15 m (−49 feet) Lake Eyre, Güney Avustralya, Avustralya | 50.7 °C (123.3 °F) Oodnadatta, Güney Avustralya, Avustralya 2 Ocak 1960 50.7 °C (123.3 °F) Onslow, Batı Avustralya, Avustralya 13 Ocak 2022 | −25.6 °C (−14.1 °F) Ranfurly, Otago, Yeni Zelanda 17 Temmuz 1903 |
| Güney Amerika | 6.962 m (22.841 fit) Aconcagua, Mendoza, Arjantin |  | −105 m (−344 feet) Laguna del Carbón, Arjantin | 48.9 °C (120.0 °F) Rivadavia, Salta Province, Arjantin 11 Aralık 1905 | −32.8 °C (−27.0 °F) Sarmiento, Chubut Province, Arjantin 1 Haziran 1907 |
İnsanlar ve biyocoğrafya

Karasal tropik bölgeler gibi yaşam yoğunluğunun en yüksek olduğu yerlerin aksine ve yalnızca aşırılık yanlılarının üstesinden gelebileceği aşırı yerel koşulların yanı sıra, yaşamın son derece düşük olduğu alanlar da mevcuttur.
Antarktika Çölü'nün McMurdo Kuru Vadileri ve Don Juan Göleti gibi karasal cansız alanların yanında, okyanusta incelenen en cansız alan (daha genel ölü bölgeler dışında) Güney Pasifik Girdabı'dır, bu da okyanusun erişilmezlik kutbuna karşılık gelmektedir.
Erişilmezliğin okyanus kutbu aynı zamanda bugün Orta Asya'nın güneyinde yer alan insan nüfus merkezinin de antipodal alanıdır. Benzer şekilde, dünyanın ekonomik ağırlık merkezi de antik çağlardan bu yana Orta Asya'dan Kuzey Avrupa'ya ve günümüzde tekrar Orta Asya'ya kaymaktadır. Dünyadaki karbon salınımının ilgili ağırlık merkezi, Sanayi Devrimi sırasında Britanya'dan Atlantik'e, oradan tekrar Orta Asya'ya kaymıştır
Uzaklık > Ulaşılamazlık kutupları

Her kıtanın, kıta üzerinde herhangi bir okyanusa en uzak yer olarak tanımlanan kendi kıtasal erişilmezlik kutbu vardır. Benzer şekilde, her okyanusun, okyanusta herhangi bir karadan en uzak yer olarak tanımlanan kendi okyanus erişilmezlik kutbu vardır.
Not listesi

↑  A 1995 realignment of the International Date Line 28 Haziran 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. moved all of Kiribati to the Asian side of the Date Line, causing Caroline Island to be the easternmost point. If the previous Date Line were followed, the easternmost point would be Tafahi Niuatoputapu, in the Tonga Islands.
↑  By comparison, the meridian that passes through the Great Pyramid of Giza in Egypt (31°08'3.69"E) is 855 km (531 mi) shorter.
↑  The "longest continuous straight-line distance in any direction at sea" from Karachi to Kamchatka was originally added to Wikipedia by user Muh1974 on 21 January 2010 and then confirmed by Chabukswar and Mukherjee in 2018. The source of this discovery before 2010 is unknown (Ağustos 2022 (2022 -08) itibarıyla).
↑  "Bay of Whales - former bay, Antarctica". Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica. 5 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi.
↑  Whitehouse, D (25 Mayıs 2005). "Russia to resume Vostok drilling". BBC News. 4 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2011.
1 2  A bot will complete this citation soon. Click here to jump the queue arXiv:.
↑  David Shultz (30 Nisan 2018). "This ocean path will take you on the longest straight-line journey on Earth". Science Magazine. 18 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
↑  Global Weather & Climate Extremes 13 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. World Meteorological Organization
↑  "Temperature reaches 130 °F (54.4 °C) at California's Death Valley". 10 Temmuz 2021. 22 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2025.
↑  "Mount Vinson". Coğrafi Adlar Bilgi Sistemi. Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu. Erişim tarihi: 9 Ocak 2013. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
↑  Indicator 62 - Water levels of Deep Lake, Vestfold Hills 5 Temmuz 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Australian Antarctic Data Centre. Retrieved 15 January 2010.
↑  "Temperatures in Iranian city of Ahvaz hit 129.2F (54C), near hottest on Earth in modern measurements". independent.com. 30 Haziran 2017. 30 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2017.
Pierre Maillard (diplomat)

Pierre Maillard (24 Haziran 1916, Laval - 22 Temmuz 2018), Fransız diplomat.
École normale supérieure'ü bitirmiştir. Hukuk ve edebiyat lisansı yapmıştır. Ayrıca Almanca eğitimi almıştır. 1942'de Dışişleri Bakanlığı'na girmiştir. Çeşitli görevler üstlenmiştir. 1954-1957 yılları arasında Hür Siyasal Bilgiler Okulu'nda öğretim üyeliği yapmıştır. 1958 yılında Strazburg'daki Avrupa Konseyi'nin siyasi müdürü olmuştur. 1959-1964 yılları arasında Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle'ün diplomatik danışmanı olmuştur. 1964-1968 yıllarında Ulusal Savunma Genel Sekreteri olarak görev almıştır. Ayrıca 1965-1969 yıllarında Havas Ajansı'nın yönetim kurulu üyesi olmuştur. 1970-1975 yılları arasında UNESCO daimi temsilcisi, 1975-1979 yıllarında Avrupa-Arap Diyaloğundan Hükûmetin diplomatik danışmanlığını yapmıştır. 1979-1981 yıllarında Kanada Büyükelçisi olmuş, 1982 yılında Sanayi ve Araştırma Bakanı Jean-Pierre Chevènement'ın yetkili danışmanı olmuştur. 1983 yılı itibarıyla Charles de Gaulle Enstitüsü (daha sonra Vakfa dönüşmüştür) üyesidir. 1996-2001 yıllarında Ile de France Bölgesi Ekonomik ve Sosyal Konsey üyesi, 1996-1997 yıllarında Fransız Dilini Savunma Derneği Başkan yardımcısı olmuş, 2010 yılı itibarıyla Fransa İçin Forum'un başkanlığını sürdürmektedir.
Edebi Ödülleri

Fransız Akademisi tarafından Paul Teissonnière Ödülü,Formons des hommes adlı eseriyle (1952 yılında)
Fransız Akademisi tarafından Eugène Colas Ödülü, De Gaulle et l’Allemagne, Le Rêve inachevé adlı eseriyle (1991 yılında)
Kıyı (dergi)

| --- | --- |
Kategoriler: Kültür, sanat, edebiyat
Sıklık: Üç ayda bir
İlk sayı: 1961
Ülke:  Türkiye
Dil: Türkçe
Kıyı, Trabzon'da 1961 yılından beri yayımlanan bir edebiyat dergisidir.
Türkiye'de yayınlanan en eski edebiyat dergilerindendir. Üç ayda bir yayımlanır. Dergi, ilk defa 1961'de Ahmet Selim Teymur öncülüğünde şehrin sanatsever aydınları tarafından çıkarılmaya başladı. Başlangıçta yerel bir dergi olarak çıkan dergi zamanla ulusal çapta tanındı; okur ve yazar ağı, ele aldığı konular genişledi. Çeşitli dönemlerde beş kez yayınlarına ara veren Kıyı Dergisi, altıncı dönemine 2022'de 311. sayı ile başlamıştır.
Tarihçe > 1. dönem

Kıyı, 1961 yılında Trabzon'da kentin sanatsever aydınlarının Ganita adlı sahil çay bahçesinde toplandıkları bir gün, dergi çıkarma fikrini ortaya atıp geliştirmeleri ile kurulmuştur. Derginin kurucusu hâkim, yazar ve müzisyen Ahmet Selim Teymur'dur.
Ekim 1961 ile Ağustos 1962 tarihleri arasında 11 sayı yayımlanan ilk dönem Kıyı’nın sahibi Ziyad Nemli, sorumlu yönetmeni Necmi Duman idi. Çekirdek kadroda  Ahmet Selim Teymur, Gündoğdu Sanımer, Rasim Şimşek, Mustafa Beşgen gibi sanatçılar yer almaktaydı. Dört sayfa olarak aylık yayımlanan derginin ilk sayısı Trabzon Matbaası’nda diğer sayıları ise  İnkılâp Matbaası’nda basıldı. İlk 11 sayının ardından derginin yayımı yedi yıl süreyle durdu.
Tarihçe > 2. dönem

Dergi, 1969'da  Fatih Eğitim Enstitüsü Öğrenci Derneği tarafından Rasim Şimşek yönetiminde yeniden yayınlanmaya başladı. Mayıs 1969 ile Kasım 1970 tarihleri arasında 16 sayfalık aylık bir dergi olarak 19 sayı yayımladı. İlk dönem Kıyı’da yer alan Ziyad Nemli, Gündoğdu Sanımer ile Ahmet Selim Teymur bu dönemde de katkıda bulundu. Dergiyi çıkaran öğrencilerin mezun olmasının da etkisiyle kısa süre sonra kapandı.
Tarihçe > 3. dönem

1981'de  Kıyı’nın yeniden yayımlanması için Ahmet Selim Teymur’un öncülüğünde Gündoğdu Sanımer, Ziyad Nemli, Raif Özben ve Rasim Şimşek bir araya geldi. 16 sayfalık aylık bir dergi idi. Bu dönemde gittikçe yurdun dört bir yanından sanatçılara ve okurlara ulaşmaya başladı. Derginin yayınlanması, Haziran-Temmuz 1983'teki 21. sayısından sonra  sonlandı.
Tarihçe > 4. dönem

Teymur'u 1985'te ölümünün ardında dergi 1986 Nisan'ında  Teymur'un arkadaşı Ahmet Özer’in sanat yönetmenliğinde dördüncü kez yayınlanmaya başladı ve kesintisiz 16 yıl boyunca yayımlanmaya devam etti. Dergi bu dönemde imece usulü çalışma ile ortaya çıkmaktaydı. Ulusal çapta giderek tanınan dergi, yurdun her yerinden yazarları sayfalarında konuk etti. 16 sayfalık dergi, 54. sayıdan sonra derginin özgün bir bölümü olan "Atardamar" bölümümün eklenmesi ile 32 sayfa çıkmaya başladı. Bu bölümde edebiyat ve sanat dünyasından önemli kişiler, dergiler ve farklı temaları gündeme getirerek bilgi ve belge aktarımı sağlamıştır. Derginin dördüncü dönemi 2001 yılındaki ekonomik krizin etkisiyle  2002'de sonlandı.
Tarihçe > 5. dönem

Dergi 2007'de 46 sayfa  olarak yeniden çıkmaya başladı. Zamanla sayfa sayısı 64'e ve 72'ye çıktı. Derginin sanat yönetmeni yine Ahmet Özer'di. Özer, Trabzon'da çıkan dergiyi Ankara'dan yönetti. Derginin yayın yönetmeni, se İstanbul’da yaşayan Ali Mustafa idi. 2014'te derginin yayımına ekonomik nedenlerle yeniden ara verildi.
Tarihçe > 6. dönem

Kıyı, 2022'de  geniş bir yayın kurulu tarafından çıkarılmaya başladı ve 311. sayı ile  yayımlanmaya devam etti.
Yarışmalar

Kıyı dergisi edebiyatın gelişmesi, canlanması, Kıyı için değer teşkil eden isimlerin hatırlanması ve genç sanatçıların desteklenmesi adında bazı yarışmalar düzenlemiştir.Verilen ödüleler ve ödüle değer görülenler aşağıdadır:
Ahmet Selim Teymur Köşe Yazısı Ödülü - Mehmet Atilla
İlhan Demiraslan Şiir Ödülü - Özkan Mert
Nabi Üçüncüoğlu Şiir Ödülü - Osman Bolulu, Abdülkadir Paksoy, Ali Coşkun Hirik
Şükrü Gümüş Roman Ödülü -Murat Tuncel
2007 Gündoğdu Sanımer Şiir Ödülü - Olcay Özmen
2011 Ruhi Türkyılmaz Şiir Ödülü -  Taner Cindoruk (Şehri Terk Eden Çocuklar adlı dosyası ile=
2012 Ruhi Türkyılmaz Şiir Ödülü - Hüseyin Köse (Unutma Mesafesi adlı kitabı ile)
Diran Manoukian

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- |
Doğumu: 22 Mart 1919(1919-03-22) Paris, Fransa
Ölümü: 7 Mayıs 2020 (101 yaşında) Fransa
Spor
Ülke: Fransa
Spor: Çim Hokeyi
Olimpiyat finalleri: 1948, 1952 ve 1960 Yaz Olimpiyatları
Diran Manoukian (22 Mart 1919 - 7 Mayıs 2020), Fransız çim hokeyi oyuncusu.
Yaşamı

Sporcu 22 Mart 1919'da Paris'te doğdu. Ülkesi Fransa'yı temsilen 1948 Yaz Olimpiyatları, 1952 Yaz Olimpiyatları ve 1960 Yaz Olimpiyatları'nda çim hokeyi klasmanında yer aldı. Manoukyan Mart 2019'da 100. yaş gününü kutladı.
Ölümü

Eski Fransız çim hokeyi oyuncusu Diran Manoukian 7 Mayıs 2020'de Fransa'da 101 yaşında öldü.
Ustaclu Muhammed Han

| Ustaclu Muhammed Han> Diyarbakır Beylarbeyi |
| --- | --- |
Görev süresi 1506-1514
Yerine geldiği: II. Amir Han Musul
Yerine gelen: Kara Han Ustaclu
Kişisel bilgiler
Doğum: 15. yüzyıl Ustaçlı, Akkoyunlu Devleti
Ölüm: 23 Ağustos 1514 Çaldıran, Safevi Devleti
Ölüm nedeni: Savaş
Evlilik(ler): Bikisi Hanım
Çocuk(lar): Kılıç Bey
Dini: İslâm
Askerî hizmeti
Bağlılığı: Safevi Devleti
Rütbesi: General, Vali
Çatışma/savaşları: Çaldıran Muharebesi
Ustaclu Muhammed Han (ö. 1514), Türkmen komutan, Safevilerin Diyarbekir valisi. Şah İsmail'in Anadolu ve Mezopotamya'daki fetih ve genişlemelerinde kilit rol oynamıştır. Şah İsmail, Dulkadiroğlu Alâüddevle Bey'in üzerine yürürken Diyarbekir Valisi Emir Bey şehri Şah'a teslim etti. Bunun üzerine Şah Diyabekir valiliğine Ustaclu Muhammed Han'ı getirdi. Ustaclu Muhammed Han, Ulaş Bey'in kardeşi Mirza Bey'in oğlu ve Şah İsmail'in kız kardeşlerinden birisinin kocasıydı. Adı bilinmeyen bir yazarın "Tarih-i Kızılbaşan" adlı eserinde kendisi hakkında kısa bilgi verilmektedir:
"Şah İsmail'in zührunun başlangıcında Erzincan yakınlarına yaptıkları göçle mutlu orduya katıldılar. Çok büyük emirleri var.  Han Muhammed, yedi yıl boyunca Şah I. İsmail adına Diyarbakır'ın hakimiydi, küçük bir orduyla Zülgadr'ın ordularını defalarca mağlup etti."
Muhammed Han Çaldıran savaşında öldürülmüştür.
Hayatı

Muhammed Han Ustaclı, Mirza Bey Ustaclı'nın ailesinde doğmuştur. Kendisi dışında Ovlaş Bey Ustaclı, Evez Bey Ustaclı ve Kara Bey Ustaclı adında üç kardeşi vardı. O, Şah İsmail'in kız kardeşlerinden biriyle evlenmiştir. Onun Şah İsmail'in dergahına katılması hakkında “Alemara-yi Safevi” eserinde kısa bilgi vardır:
“İsmail, azametli ecdadlarının ve kerametli şeyhlerin ruhlarından hayır dua dileyip, darülirşad Erdebil'den Karabağ'a yola çıktı. Orada Şam'dan, Diyarbakır'dan, Sivas'tan, Bayburt'tan ve o civardan üç-dört bin kişilik sufi ve inanç sahipleri ali tahtın eteğine geldiler. O cümleden Abdi Bey Şamlı 300 kişiyle ve Han Muhammed Ustaclı büyük bir toplulukla alemin penahı olan dergahın hizmetine hazır olup, hizmet gösterme saadetine eriştiler ve İsmail'in rızasını kazandılar.”
İsmail Mahmudabad'da iken onu ve bir başka Ustaclı emiri Bakü Kalesi'ni almak ve oradaki Şirvanşah hazinesini ele geçirmek için gönderdi. O ayrıca İsmail Nahçıvan'a doğru hareket ederken bu yürüyüşte yer alan emirlerden biriydi. Muhammed Bey Ustaclı 1501 yılında Şerur Savaşı'nda ve Tebriz'in alınmasında Safevi ordusunun liderlerinden biriydi.
En başından Şah İsmail'in yanında olan Muhammed Han, onun Şirvan seferinde de yer almıştı. Muhammed Han ayrıca Almakulağı Savaşı'nda Şah İsmail ordusunun kanatlarından birine liderlik ediyordu. Bu konuda Alemara-yi Şah İsmail eserinde yazılır:
“Savaş meydanına yerleştiklerinde ise Şah İsmail merkezde karar kıldı. Sağ kanatta Abdal Bey Dede ve Abdi Bey Şamlı korçularla birlikte saf tuttular. Sol kanada ise Muhammed Han Ustaclı ve kardeşi Kara Han Ustaclı liderlik ediyorlardı.”
1506 yılında İsmail, Dulkadiroğulları'ndan Alaüddevle ile çatışmalardan sonra Hoya dönmüş, Muhammed Han Ustaclı'yı Diyarbakır hakimi olarak atamıştır. Böylece, “tüm Diyarbakır mülkü Azerbaycan memleketinin bir parçası haline geldi.”
Doğu Anadolu ele geçirildikten sonra Muhammed Han Ustaclı'ya verilen Diyarbakır vilayeti, Safevi devletinin askeri-stratejik açıdan en önemli bölgelerinden biri haline geldi. "O, hem Safevi hakimiyetini tanımayan Akkoyunlu emirlerine, hem isyancı Kürt aşiretlerine, hem Zülkadir beyliğinin sürekli baskınlarına karşı mücadele ediyor, bazen de Osmanlı ve Memlük devletlerine karşı sınır çatışmalarına girmek zorunda kalıyordu."