Şemkir minaresi
Hakkında

Anıt birçok gezginin dikkatini çekmiş ve defalarca bahsedilmiş ve hatta tarif edilmiştir. Anıtla ilgili en eski referans Ebü'l-Fidâ'da (14. yüzyılın başı) bulunur ve minarenin çok yüksek ve olağanüstü olduğu belirtilir. Mimarisinin stilistik özelliklerine atıfta bulunan Mikael Useynov ve Leonid Brittanytsky, minareyi 12. yüzyıldan 13. yüzyılın başına kadar tarihlendirmişlerdir. G. Gamba, Kafkasya seyahatini anlatırken kuleyi Roma'daki Trajans Sütunu ile karşılaştırmış ve mollaların bu kuleyi Müslümanları namaza çağırmak için kullandıklarını belirtmiştir. Eduard Eichwald minareyi 1826 yılında görmüş, ancak Boris Dorn 1861 yılında Şemkir yerleşim bölgesini ziyaret ettiğinde sadece kalıntılarını bulmuş ve yerle bir olduğunu rapor etmiştir. Minare, Dubois de Montpereux ve Grigori Gagarin'in birbirini tamamlayan çizimleriyle bilinmektedir. Ancak bu çizimler minarenin geçmişteki çevresi hakkında fikir vermemektedir. Bu nedenle, 1650'lerde Şamkir'den geçen Arseny Sukhanov'un anlattıkları özellikle ilginçtir. "Boş şehirden geçtik, büyüktü, tuğladan ve topraktan bir taştan yapılmıştı, ama içinde bir tane daha vardı; her ikisinin de duvarları hasarlıydı, ama sadece tuğladan yapılmış yüksek minare sağlamdı; nehrin üzerinde tuğladan bir köprü vardı; beş nehre bölünmüş büyük bir nehir; nehir kıyısı boyunca; bu nehri geçtikten sonra, kıyıda geceyi bunun boş dolusuna karşı geçirdik" diye yazmıştır.
Bu kuleden Amerikalı Protestan misyoner Eli Smith bahsetmişti:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Sabahki sis dağıldıktan sonra bile doğu rüzgârı bütün gün zehirli buharlarla dolup taşmış gibiydi; Şemkir sütununa ulaşmadan önce yaklaşan ateşin belirtilerini hissettim. Bu antik eseri incelemek için bir an durduk. Tuğladan inşa edilmiş, tepesine spiral merdivenlerle çıkılıyor ve 180 feet yüksekliğinde olduğu söyleniyor. Tabanındaki bir taşın üzerinde Arap harfleriyle yazılmış bir yazıt bulunurken, bir diğeri de üst kısmı çevreliyor ve burada da içeriden açılan bir kapısı olan etrafı çevrili bir galeri var. Kökeni bilinmemektedir, ancak görünüşe göre bir caminin minaresi olarak inşa edilmiştir. Yerin diğer kalıntıları büyük bir kervansarayın temelleri ve birkaç küçük Müslüman mezarıdır. | ” |
N. Florovsky'nin 1899'da Peterburg'da yayınladığı kitaptaki yazılı anlatım, minarenin yapısı ve boyutlarının daha eksiksiz bir tanımı için de değerlidir. Florovsky'ye göre Gence vilayetinin en değerli antik anıtıdır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ... ovanın ortasında, Şamhor Çayı'nın sol sahilinde yükselen ve neredeyse 30 verst kadar uzaklardan görülebilen bir Şamhor kulesi bulunmaktadır. Kulenin temeli küp şeklindedir ve yedi arşın genişliğinde ve beş arşın yüksekliğindedir. Üzerinde, temelde beş, üstte dört arşın çapında dairesel bir sütun yükselir. Üst kısmı her iki tarafı da beş arşın olan, üstte dört arşın çapında dairesel bir sütunla desteklenir. Alt kısmı her iki tarafı da beş arşın olan dört köşeli bir karnizle çevrilmiştir ve bu karnizin altında...kufi tarzında yazılmış büyük bir kitabe bulunmaktadır. Bu karnizin üstünde, altı sajendir, üstte daha dar olan bir dairesel sütun bulunur. Bu sütunun çapı bir sajenden fazla değildir. Tüm Kulenin yüksekliği yirmi sekiz sajendir. Minarenin ortasında, neredeyse dağılmış gibi görünen 124 büyük taş blok bulunmaktadır, bu nedenle çıkmak oldukça zordur. Üst kısımda, karnizin altında da görülebilen merdivenler bulunur. Minare, kireçtaşı, kum ve ince taşla karıştırılmış tuğladan inşa edilmiştir; iş oldukça güzel ve sağlamdır; tuğla ile sıkıca birleşmiş gibi görünen bir harç kullanılmıştır. Zamanın bu güzel eseri pek çok yerden tahrip ettiği görülüyor ve hatta çeşmenin eğildiği açıkça hissediliyor. | ” |