stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Klis Kuşatması

| g t Osmanlı-Hırvatistan savaşları |
| --- | --- |
 Glina  Una  Vrpile  Krbava  Dubica  Novigrad  Jajce (I)  Plješevica  Knin  Skradin  Ostrovica  Jajce (II)  Mohaç Kőszeg  Klis  Vertizo  Hrastovica (I)  Hrastovica (II)  Moslavina  Klana  Žirovica  Slatina  Obreška  Krupa  Zigetvar  Budački  Zrin  Gvozdansko  Drežnik  Slunj  Ivanić  Bihać  Brest (I)  Kulpa  Brest (II)  Kostajnica  Perušić  Zerinvar ayrıca bakınız: Osmanlı-Habsburg savaşları 
Klise Kuşatması, (Hırvatça: Opsada Klisa), Osmanlı'nın Hırvatistan Krallığı kontrolünde bulunan Klis Kalesi'nin 31 Ağustos 1536 - 12 Mart 1537 tarihleri arasında kuşatmasıdır.
1493'te Krbava Meydan Muharebesi'ndeki kesin Osmanlı zaferinden ve özellikle 1526'daki Mohaç Muharebesi'nden sonra, Hırvatlar kendilerini Osmanlı saldırılarına karşı savunmaya devam ettiler. 16. yüzyılın ilk yıllarında Osmanlı fethi , Klis Prensi olarak da adlandırılan Hırvat kaptan Petar Kružić tarafından yönetilen Hırvat düzensiz gerilla birliklerinin kurulmasına yol açtı. Habsburg savunma sisteminin bir parçası olarak Uskoks adı verilen bu askerler, Klis'teki üssü önemli bir savunma pozisyonu olarak kullandı. Osmanlılara karşı neredeyse tek başlarına savaştılar ve yirmi yıldan fazla bir süre Osmanlı saldırılarına karşı kaleyi savundular.
Osmanlı zaferiyle sonuçlanan ve Petar Kružić'in ölümüyle sonuçlanan son savaştan sonra, su sıkıntısı çeken Klis savunucuları, 12 Mart 1537'de özgürlükleri karşılığında nihayet Osmanlılara teslim oldular. Vatandaşlar kasabadan kaçarken, Uskoci, Osmanlı ordusuyla savaşmaya devam ettikleri Senj şehrine çekildi. Klis, Bosna Eyaleti'nin bir idari merkezi veya sancağı (Klis Sancağı) oldu ve bir yüzyıl boyunca da öyle kalacaktı.
Kocaeli'de 1930 Türkiye yerel seçimleri

1930 Türkiye yerel seçimleri'nde İzmit Belediyesi ile 7 ilçenin ve bir beldenin belediye başkanlarının belirlenmesi için belediye meclis üyelerinin seçimi yapılmıştır. Kocaeli ilinin merkezi olan İzmit'te 26 Eylül 1930 tarihinde başlayan seçimler, 1 Ekim 1930 tarihinde sona ermiştir. İzmit'te gerçekleştirilen seçimlerde 4.938 kadın ve 5.551 erkek olmak üzere toplam 10.489 oy kullanılmıştır. İl merkezinde seçimi kazanan Cumhuriyet Halk Fırkası üyeleri, İzmit Belediye Başkanlığına Kemal Öz'ü seçmiştir.
İlçelere göre sonuçlar

| İlçe | Parti |
| --- | --- |
İzmit: Cumhuriyet Halk Fırkası
Adapazarı: Cumhuriyet Halk Fırkası
Gebze: Cumhuriyet Halk Fırkası
Geyve: Cumhuriyet Halk Fırkası
Hendek: Cumhuriyet Halk Fırkası
Karasu: Cumhuriyet Halk Fırkası
Kandıra: Cumhuriyet Halk Fırkası
Karamürsel: Cumhuriyet Halk Fırkası
Beldelere göre sonuçlar

| Belde | Parti |
| --- | --- |
Sapanca: Cumhuriyet Halk Fırkası
Krantzoseius

Krantzoseius, Blattisociidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Nesothoe

Nesothoe Delphacini oymağına bağlı bir böcek cinsidir.
Kraniyofrontonazal sendromu

Hipertelorizm
Kraniyofrontonazal sendrom (Craniofrontonasal dysplasia), X-kromozomu dominant (XLD) yolla aktarılan kalıtsal bir sendromdur. Bulgular, kız çocuklarında daha belirgindir; Özellikle kız çocuklarındaki bulgular çok çeşitli ve belirgindir; kızlarda kafa-yüz asimetrisi (kraniyofasiyal asimetri), kraniyosinostoz, tırnak ve saç malformasyonlar ile toraks anomalileri görülürken,erkeklerdeki en somut bulgu genel gelişme geriliği ve hipertelorizm'dir.
Exotropia (ekzotropi): Dışa şaşılık
Koronal suturdaki kraniyosinostoz nedeniyle brakisefal ve asimetrik bir kranyum (plagiosefali) saptanır. Saçlar kalın ve kıvırcıktır, ense saç çizgisi aşağıdadır. Boyun kısadır. Yüz yapısı garip ve asimetriktir. Orbitalar birbirinden aşırı uzaktır (hipertelorizm), yerleşimleri asimetriktir. Göz kapakları aşağı çekiktir. Göz bulguları, özellikle, kız çocuklarında belirgindir; nistagmus, içe ve dışa şaşılık (strabismus ve ekzotropi) başlıcalarıdır. Yayvan bir burun sırtı ile küçük ve yarık bir burun ucu görülür. Yarık dudak ve yarık damak saptanır. Kesici dişlerde sürme aksamaları belirlenir.
Omuzlar dar ve öne çıkıntılıdır. Kız çocuklarında skapulalar yukarıdadır (Sprengel deformasyonu). Erkek çocuklarında klavikulalarda psödoatroz (yalancı eklem) belirlenir. Alt bacaklarda asimetrik kısalık izlenir. Yapışık ya da kısa parmaklar (sindaktili), kalın başparmaklar ve vertikal kabarıklıkları olan tırnaklarda görülür. Memelerden biri küçüktür (hipoplazi). Ayrıca, herniler, skrotuma inmemiş testisler, corpus callosum anomalileri, psikomotor gelişme geriliği, epilepsi ve hipotoni saptanabilir.
Krobia

Krobia Cichlidae familyasına bağlı bir cinstir.
Nathalie Emmanuel

| Nathalie Emmanuel |
| --- | --- |
Emmanuel, 2016 San Diego Comic-Con'da
Doğum: Nathalie Joanne Emmanuel 2 Mart 1989 (35 yaşında) Southend-on-Sea, Essex, İngiltere
Meslek: Aktris, model
Etkin yıllar: 2006–günümüz

Nathalie Joanne Emmanuel (d. 2 Mart 1989), İngiliz aktris ve modeldir. Emmanuel oyunculuk kariyerine 1990'ların sonlarında tiyatroda oynayarak başladı ve The Lion King müzikali gibi çeşitli West End yapımlarında rol alarak başladı. 2006'da pembe dizi Hollyoaks'ta Sasha Valentine rolüyle ekranlardaki kariyerine başladı ve ardından Twenty8k'dekii ilk film görünümüne kadar çeşitli İngiliz televizyon dizilerinde yer aldı.
Emmanuel, HBO fantezi dizisi Game of Thrones'daki (2013-2019) Missandei rolüyle uluslararası tanınırlık kazandı ve kariyerine yardımcı rollerle Labirent: Alev Deneyleri (2015) ve devamı Labirent: Son İsyan (2018), Hızlı ve Öfkeli serisinin 7. (2015), 8. (2017) ve 9. (2021) filmeri ve Hırsızlar Ordusu (2021) ile devam etti.
Erken dönem

Emmanuel, 2 Mart 1989'da İngiltere, Essex'te bir sahil tatil beldesi olan Southend-on-Sea'de dünyaya geldi. Annesi Dominikli ve babası yarı Saint Lucialı ve yarı İngiliz kökenlidir. Bir ablası vardır. Emmanuel, annesinin ilk olarak Emmanuel'in 2014'te kapanan özel St Hilda's Okulu'a ve daha sonra Westcliff Kız Lisesi ilköğretim okuluna devam etmesi sırasında bir aktris olma tutkusunu ve arzusunu fark ettiğini hatırlattı. New York Daily News gazetesine verdiği röportajda, "3 yaşımdayken, her zaman annemin belki de düzgün bir şekilde kanalize etmem gerektiğine karar verdiği dramaya neden olurdum—bu yüzden bana oyunculuk, şarkı söyleme ve dans dersleri vermeye başladı." dedi. 10 yaşında, The Lion King müzikalinin West End prodüksiyonunda Young Nala'yı canlandırdı.
Filmografi

| --- | --- |
: Henüz piyasaya sürülmemiş filmleri belirtir
Filmografi > Televizyon

| Yıl(lar) | Başlık | Rol | Notlar | Kaynak |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2006-2010 | Hollyoaks | Sasha Valentine | 191 bölüm |  |
| 2008 | Hollyoaks Later | Sasha Valentine | Seri 1 (4 bölüm) |  |
| 2009 | Hollyoaks: The Morning After the Night Before | Sasha Valentine |  |  |
| 2011 | Casualty | Cherly Hallows | Bölüm: "Only Human" |  |
| 2011 | Misfits | Charlie | Bölüm 3.1 |  |
| 2011 | Scream if you Know the Answer! | Konuk | 1. Seri, 9. Bölüm |  |
| 2012 | Websex: What's the Harm? | Sunucu |  |  |
| 2013-2019 | Game of Thrones | Missandei | 3. ve 4. Sezon: yinelenen (15 bölüm) 5-8. Sezon: ana rol (23 bölüm) |  |
| 2019 | Dört Nikah Bir Cenaze | Maya | Mini dizi |  |
| 2019 | The Dark Crystal: Age of Resistance | Deet (ses) | Ana rol |  |
| 2020 | Die Hart | Jordan | 10 bölüm |  |
Filmografi > Film

| Yıl | Başlık | Rol | Notlar | Kaynak |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 | Twenty8k | Carla |  |  |
| 2015 | Hızlı ve Öfkeli 7 | Ramsey |  |  |
| 2015 | Labirent: Alev Deneyleri | Harriet |  |  |
| 2017 | Hızlı ve Öfkeli 8 | Ramsey |  |  |
| 2018 | Labirent: Son İsyan | Harriet |  |  |
| 2018 | The Titan | Asteğmen Tally Rutherford |  |  |
| 2020 | Holly Slept Over | Holly |  |  |
| 2021 | Hızlı ve Öfkeli 9 | Ramsey |  |  |
| 2021 | Hırsızlar Ordusu | Gwendoline Starr |  |  |
| 2021 | Last Train to Christmas | Sue Taylor |  |  |
| 2022 | The Invitation | Evelyn "Evie" Jackson |  |  |
| 2023 | Hızlı ve Öfkeli 10 | Ramsey |  |  |
| 2024 | Hızlı ve Öfkeli 10 Bölüm 2 | Ramsey |  |  |
| 2024 | The Killer |  |  |  |
| TBA | Megalopolis |  |  |  |
Filmografi > Radyo

| Yıl | Başlık | Rol | Notlar | Kay>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018 | Love Henry James: The Golden Bowl | Charlotte Stant |  |  |
Şentürk

Vikisözlük'te  ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
Vikisözlük'te  ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
Şentürk bir soyadıdır ve aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Arif Şentürk (d. 1941), Türk halk müziği sanatçı
Erem Şentürk (d. 1974), Türk yönetmen
Erhan Şentürk (d. 1989), Türk futbolcu
Erkut Şentürk (d. 1994), Türk futbolcu
Kemalettin Şentürk (d. 1970), Türk eski millî futbolcu, teknik direktör ve siyasetçi
Metin Şentürk (d. 1966), Türk şarkıcı
Namık Kemal Şentürk (d. 1922), Türk devlet adamı
Necati Şentürk (d. 1953), Türk bürokrat
Necdet Şentürk (d. 1930), Türk eski futbolcu
Onur Şentürk (d. 1979), Türk müzisyen, besteci ve söz yazarı
Recep Şentürk (d. 1964), Türk din sosyoloğu
Sadullah Şentürk (d. 1972), Türk yönetmen
Semih Şentürk (d. 1983), Türk futbolcu
Soner Şentürk (d. 1986), Türk basketbolcu
Kâğıt Müzesi

Kâğıt Müzesi aşağıdaki anlamlara gelebilir.
İbrahim Müteferrika Kâğıt Müzesi, 2013 yılında Yalova ilinde kurulan müze.
SEKA Kâğıt Müzesi, 2016 yılında Kocaeli ilinde kurulan müze.
İyot heptaflorür

İyot heptaflorür, diğer adıyla iyot(VII) florür ya da iyot florür, IF7 kimyasal formülüne sahip interhalojen bileşiktir. VSEPR teorisinde öngörüldüğü gibi alışılmadık bir beşgen bipiramidal yapıya sahiptir.  Molekül, Berry mekanizmasına benzeyen ancak heptakoordineli bir sistem için kullanılan sahte bir Bartell mekanizması isimli bir yeniden düzenlemeye tabi tutulabilir.  4.5 °C'de eriyen renksiz kristallerden oluşur: sıvı aralığı son derece dardır, kaynama noktası 4.77 °C'dedir. Yoğun buhar, küflü ve buruk bir kokuya sahiptir. Molekül D5h simetriye sahiptir.
Hazırlanması

IF7 sıvı IF5'ten 90 °C'de F2 geçirilerek hazırlanır, sonra buhar 270 °C'ye ısıtılır. Alternatif olarak, bu bileşik, hidrolizden kaynaklanan bir safsızlık olan IOF5 oluşumunu en aza indirmek için flor ve kurutulmuş paladyum veya potasyum iyodürden hazırlanabilir.  İyot heptaflorür aynı zamanda, dioksijenil hekzafloroplatinat, iyot pentaflorür çözeltisi içinde potasyum florür kullanılarak potasyum heksafloroplatinat (V) gibi diğer platin(V) bileşiklerinin hazırlanması için kullanıldığında yan ürün olarak elde edilir.
Güvenlik hususları

IF7 hem cildi, hem de mukoza zarını tahriş edicidir. Aynı zamanda güçlü bir oksitleyicidir ve organik malzeme ile temasında yangına neden olabilir.
Knut Anders Fostervold

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Fostervold (2006)
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Knut Anders Fostervold
Doğum tarihi:  04 Ekim 1971 (53 yaşında)
Doğum yeri:  Oslo, Norveç
Boyu:  1,89 m (6 ft 2+1⁄2 in)
Mevkii:  Orta saha
Altyapı kariyeri
1990–1991:  SK Rival
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1991 |  Sandefjord |   |   |
| 1992 |  Stokke IL |   |   |
| 1993 |  Eik-Tønsberg |   |   |
| 1994–2002 |  Molde FK |  172 |  (13) |
| 2000–2001 |  → Grimsby Town (kiralık) |  10 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Knut Anders Fostervold (d. 4 Ekim 1971), orta saha pozisyonunda görev yapmış Norveçli futbolcu ve bisiklet sporcusudur.
Profesyonel kariyerine 1991 yılında Sandefjord kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Stokke IL, Eik-Tønsberg, Molde FK, Grimsby Town kulüplerinde oynadı. 2003 yılında geçirmiş olduğu sakatlık sonucunda futbolu bırakmış ve bisiklet sporuna başlamıştır.
Koelreuteria paniculata

Koelreuteria paniculata, Sapindaceae familyasından çalı veya ağaç türü.
Genel özellikleri

Orta boy ağaçtan çok gövdeli uzun çalıya kadar değişir. Biraz düzensiz taç, pratik olarak yuvarlak olana kadar sürekli genişler. Büyük, teleksi (pinnate) (bazen çift teleksi) yapraklar 7-15 yaprak parçasından oluşur. Bunlar yaklaşık 7–10 cm uzunluğundadır ve lobların kenarları testere dişlidir. Yapraklar ilkbaharda bronz, sonbaharda sarıdan turuncuya döner. Çok sayıda küçük, sarı çiçek, yaklaşık 30 cm uzunluğunda uç tüylerdedir. Tüyleri açık ve gevşek bir yapıya sahiptir. Çiçeklenmeden sonra, yaklaşık 4 cm büyüklüğünde mesane benzeri meyve ortaya çıkar. Rengi yeşilden bronza değişirler ve birkaç siyah tohum içerirler. Meyve uzun süre ağaçta kalır. Bu ağaç, genç örnekler dondan zarar görebileceğinden, ancak iyi toparlanabileceğinden korunaklı bir alanı tercih eder. Koelreuteria paniculata, yaz aylarında daha fazla çiçek açar. Çiçek açtıktan sonra, tohumları içeren üçgen mesane benzeri meyveler üretir.
IUCN Kırmızı listesi

Bu ağaç türü çok geniş bir yayılış alanına sahiptir, büyük bir nüfusa sahiptir, herhangi bir büyük tehdit yaşamamaktadır ve gelecekte önemli bir tehdit tespit edilmemiştir. Bu nedenle, bu tür En Az Endişe olarak değerlendirilir.
Fotoğraf Galerisi

Koelreuteria paniculata
Keramet Hüseynov

Keramet Hüseynov (d. 30 Ağustos 1998), Azeri judocudur.
2021'de Portekiz'in Lizbon kentinde düzenlenen 2021 Avrupa Judo Şampiyonasında erkekler -60 kg kategorisinde bronz madalyalardan birini kazandı.
Kariyer

2008 yılında Karamat Hüseynov gençler arasında Bakü şampiyonu oldu ve daha 16 yaşında Azerbaycan şampiyonluğunu kazandı. 2014 yılında Portekiz'in Coimbra kentinde düzenlenen Avrupa Gençlik Kupası'nda altın madalya kazandı ve Polonya'nın Bielsko-Biala kentinde düzenlenen benzer bir turnuvada bronz madalya kazandı.
Karamat Hüseynov, Tiflis'te düzenlenen 2015 Avrupa Gençlik Olimpiyat Festivali'nde gümüş madalya kazandı. 2017 yılında Zagreb'de düzenlenen Dünya Gençler Şampiyonasında gümüş madalya kazandı. Aynı yıl Hüseynov, 2017 yılında Maribor'da gençler arasında Avrupa şampiyonu ve Podgorica'da 23 yaş altı judocular arasında Avrupa Şampiyonası'nda bronz madalya kazandı.
2018 yılında Saarbrücken'de bronz madalya kazandı. 2018 yılında Orenburg'daki Avrupa Kupası'nda gümüş madalya kazandı. Bakü'de düzenlenen 2018 Dünya Şampiyonasında Hüseynov, 60 kg'a kadar ağırlık kategorisinde beşinci oldu. Burada hüküm süren Olimpiyat şampiyonu Beslan Mudranov'u sansasyonel bir şekilde mağlup etti, ancak çeyrek finalde Japonya'dan geleceğin dünya şampiyonu Naohisa Takato'ya yenildi. Bronz mücadelesinde Gürcistan'dan Amiran Papinashvili'ye yenildi.
2021'de Tiflis'teki Grand Slam turnuvasında bronz madalya kazandı. Aynı yıl, Hüseynov Lizbon'daki Avrupa Şampiyonasında bir bronz madalya daha kazandı. Haziran 2021'de Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de düzenlenen Dünya Şampiyonası'nda Azeri bir sporcu, 60 kg'a kadar ağırlık kategorisinde Kazakistanlı sporcu Magzhan Shamshadin'i yenerek bir bronz madalya daha kazanmıştır.
İran tarihi

İran tarihi, tarihin en eski uygarlıklarından biri olan İran'ın tarihsel gelişimini ele alan tarih yazımı alanıdır. Bu tarih; batıdaki Anadolu'dan doğudaki Hindistan ile Siri Derya Nehri'ne, kuzeydeki Kafkaslar ve Avrasya steplerinden de güneydeki Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ne kadar geniş bir alanı içine alan Antik İran bölgesinin tarihini kapsamaktadır.
İran'daki tarihî şehir yerleşimleri MÖ 7000'lere dayanmaktadır. İran Platosu'nun batı ve güneybatı bölümü; erken Tunç Çağı'ndan beri ilk olarak Elamlar (MÖ 3200-539), daha sonra da Kassitler, Mannalar ve Gutiler gibi halklar vasıtasıyla Antik Yakın Doğu'ya eklemlenmişti. Georg Wilhelm Friedrich Hegel, İranlıları "ilk tarihsel halk" olarak tanımlamıştı. İran siyasi birliği Medler tarafından MÖ 625'te sağlanmıştı. II. Kiros'un kurduğu Ahameniş İmparatorluğu (MÖ 550-330), tarihin ilk gerçek dünya gücünü teşkil etmiş ve merkezi Persepolis'in ötesinde üç kıtaya yayılarak Orta Asya, Kuzey Afrika ve Balkanlar'ın güneyini kontrol etmişti. Ahameniş İmparatorluğu, MÖ 480'deki yaklaşık 112 milyon olduğu tahmin edilen dünya nüfusunun 49 milyonunu, yani %40'ından fazlasını birleştirmişti. Ardından gelen Selevkos, Part ve Sasani İmparatorlukları İran'ı 1000 yıl boyunca yönetmiş ve İran'ın dünyanın önde gelen devletlerinden biri olan konumunu sürdürmüşlerdi. Bu dönemlerde İran en çok Roma İmparatorluğu ve ardılı Bizans İmparatorluğu'yla mücadele etmişti.
MÖ 4. yüzyıldaki Makedon işgalinden sonra İran; MS 7. yüzyıldan 16. yüzyılın başına kadar Araplar, çeşitli Türk halkları ve Moğollar tarafından işgal edilmesine rağmen yüzyıllar boyunca ulusal kimliğini yeterince muhafaza edebilmiş ve belirli bir siyasi ve kültürel oluşum ortaya koyabilmişti.
Müslümanların İran'ı fethi (633-654), Sasani İmparatorluğu'na son vermiş ve İran tarihindeki dönem noktalarından biri olmuştu. 8. yüzyıldan 10. yüzyıla kadar süren İran'ın İslamlaşması süreci, İran ve kendisine bağlı birçok devlette Zerdüştlük dininin zayıflamasına yol açmıştı. Ancak önceki İran uygarlıklarının birikimleri yok olmamış ve yeni kurulan İslam devletleri tarafından büyük ölçüde özümsenmişti.
Geç Orta Çağ ve Yeni Çağ'ın başlarında İran, ülkenin yönetimini ele geçiren göçebe kabilelerin işgallerinden olumsuz etkilenmişti.
İran, bağımsız bir devlet olarak 1501'de Safevîler tarafından yeniden kuruldu. Safevîlerin yeni imparatorluğun resmî dinini Şii İslam olarak belirlemesi İslam tarihinin dönüm noktalarının biri oldu. Komşusu ve yüzyıllar boyu mücadele ettiği esas rakibi Osmanlı İmparatorluğu ile birlikte bir dünya gücü sayılabilecek düzeye erişen İran, 1979'daki İran İslam Devrimi'nin ardından resmen bir İslam cumhuriyeti olana dek 1501'den itibaren monarşiyle yönetildi.
19. yüzyılın ilk yarısında İran, yüzyıllardır hüküm sürdüğü ve günümüzde Doğu Gürcistan, Dağıstan, Azerbaycan ve Ermenistan'a denk gelen Kafkasya'daki çoğu toprağını, 1804-1813 ve 1826-1828 yılları arasındaki savaşlarda hızla genişleyen komşusu Rus İmparatorluğu'na teslim etmek zorunda kaldı.
Tarih öncesi

Daha fazla bilgi: Ciruft kültürü ve Şehr-i Suhta
Tarih öncesi > Paleolitik Çağ

Günümüz İranını oluşturan tarihî bölge oldukça erken sayılabilecek bir dönemde insan yerleşmelerine sahne olmuştur. İran'daki en eski arkeolojik kalıntıların bulunduğu Keşef Rûd ve Ganj Par sit alanlarının Orta Paleolitik Çağ'a dayandığı düşünülmektedir. Neandertallerin yaptığı tahmin edilen musteryen taş aletler de İran'da bulunmuştur. Orta Paleolitik Çağ'da Neandertallerin varlığına işaret eden başka kültürel kalıntılar da başta Zagros bölgesi olmak üzere Orta İran'daki Kobeh, Kunci, Bisitun Mağarası, Tamtama, Varvasi ve Yafteh Mağarası'nda mevcuttur. Neandertallere ait bir radius kemiği, Carleton S. Coon tarafından Bisitun Mağarası'nda bulunmuştur. Zagros Dağları'nda bulunan Kirmanşah ve Hürremabad'daki mağaralarda ve Orta İran ile Elburz Dağları'ndaki birkaç alanda da Üst Paleolitik ve Epipaleolitik Çağlara tarihlendirilen kalıntılar bulunmuştur. Bu dönemlerde taş sanatının başladığına dair izler de mevcuttur.[kaynak belirtilmeli]
Tarih öncesi > Neolitik ve Kalkolitik Çağlar

Modern araştırmalar, 10.000 yıl öncesinden itibaren İran'ın toprağı işlemeye başlamış yerleşik bir ahalisinin olduğunu göstermektedir. MÖ 10000'e dayandırılan Çoğa Golan ve MÖ 8000'e dayandırılan Çoğa Bonut (Elam'daki en eski köy) gibi ilk tarım toplulukları Batı İran'daki Zagros Dağları'nda görülmeye başlanmıştı. Yaklaşık aynı dönemde, bilinen ilk kil kaplar ve balçıktan yapılmış insan-hayvan figürleri yine batıdaki Ganj Dareh'te üretiliyordu. Kirmanşah vilayetindeki Sarab Tepesi'nde, birçok diğer antik kalıntının yanı sıra 10000 yaşında olduğu tespit edilen insan ve hayvan figürlerine rastlanmıştır. Bu dönemde koyun ve keçinin evcilleştirilmiş olduğu ve sürülere bile sahip olunduğu bilinmektedir.
İran'ın güneybatısı, insanlığın en önemli tarım ürünlerinin ilk kez üretildiği Bereketli Hilal'in bir parçasıdır. Muhtemelen MÖ 4395'e kadar tarihlenebilen ilk yerleşimin kurulduğu Susa ve MÖ 6800'e tarihlenen Çoğa Miş gibi köyler bu tarım merkezlerine dâhildir. Zagros Dağları'nda çıkarılmış ve şu an Pensilvanya Üniversitesinde sergilenmekte olan  7000 yıllık şarap kavanozları ile İran'ın en ünlü sit alanlarından biri olan, Kaşan yakınlarındaki 7000 yıllık Siyelk Tepe; tarımsal üretimin varlığına kanıt oluşturmaktadır. İran'da Neolitik Çağ'ın iki ana yerleşkesi Ganj Dareh ve hipotetik Zayande Irmağı Uygarlığıdır.
Antik Çağ'da İran'da kuzeyde ne zaman geldikleri tam olarak bilinmeyen Orta Asya'dan gelen halklar (Ön Turanlılar veya Proto-Alpler), güney ve güney batıda Elam uygarlığı ve Hint-Avrupa (Aryan) toplulukları vardı. Bugün İran kelimesinin kökeni olduğu düşünülen Aryan denilen Antik İran halkları, MÖ 2. binyılda İran platosuna göç ederek yerleşmişlerdi.
MÖ 3. binyılda Güneybatı İran'da ve Güney Mezopotamya'da yükselen Elam uygarlığı, İran'da tarihi bilinen ilk siyasal oluşum ve kültür olup İran'ı o dönemin uygarlık merkezi durumuna getirmiştir. Elamlılar, MÖ 3.000-640 yılları arasında yaşamış ve üç büyük boyun bir araya gelmesinden kurulu siyasal bir güç olmuşlardır. Zagros Dağlarının eteklerinde Mezopotamya ile ilişkide olan Elam ülkesinin Asyalı halkları, sonradan yüksek yaylalarda da benimsenen kendi yazılarını geliştirmişlerdir. Eklemeli bir lisan olan Elamcanın ne Hint-Avrupa ne Sami ne de Sümerce ve Hurrice ile dil bağlantıları bulunamamıştır. Elam uygarlığının başkenti Susa bugün İran'ın güney batısında başkenti Ahvaz olan Huzistan eyaletine bağlıdır.
Antik Çağ > Medler ve Ahamenişler

Elam medeniyetinin sükûtunun ardından başlayan Med dönemi, İran'ın dünya tarihinde öne geçmesine neden olmuştur. Medler, Demir Çağı'nın Hint-Avrupalı olduğu bilinen bir kavmidir. Nereden geldikleri bugün net olarak bilinmemekte olup yazı kullanmadıklarından okuryazar bir kavim de değillerdi.
İran'daki kavimleri güçlü bir siyasal birlik haline getirerek bölgenin siyasal hayatında rol oynayacak duruma getiren Medler, muhtemelen MÖ 13. yüzyıl sonlarında Kafkasya üzerinden İran coğrafyasına girmişler ve Hazar Denizi'nin güneyine yerleşmişlerdir. Daha sonra yayılmaya başlayan Medler, yoğun olarak Ekbatan merkez olmak üzere Batı ve Güney İran'da varlıklarını sürdürmüşlerdir.
MÖ 7. yüzyılda kurdukları Med İmparatorluğu ile kendilerinden sonra İran'ı bir bütün olarak birleştirecek Pers İmparatorluğu'nun oluşmasına zemin hazırlamışlardır. Anadolu'nun bir kısmını ve Mezopotamya'yı içine alan bir imparatorluk kuran ve 151 sene İran'da yönetimi ellerinde bulunduran Medler aynı zamanda Zerdüştçülük inancının İran'da yayılmasını sağlayarak bölgenin dinsel ve inanç yapısını etkileyecek bir oluşumun da kurucuları olmuşlardı. Önce Medler, daha sonra Persler dönemi İran'ın kendi sınırlarının ötesine taşımasına yol açmış, Med ve Pers İmparatorlukları İran merkezli büyük devletler olarak hem İran'a hem de İran'ın çevresindeki ülkelere egemen olmuşlardır. Med Krallığı, Lidya ile yapılan barış antlaşmasından takriben 35 yıl sonra II. Kiros'un son Med Kralı Astyages'e karşı isyanından sonra yıkılmıştır.
Med hâkimiyetine akrabaları olan Ahamenişler son vermiştir. Ahameni adı hanedanlığın kurucusu Ahameniş'ten gelmektedir. Bu ad aynı zamanda yaklaşık 200 yıl imparatorluğu yönetmiş olan Pers kraliyet ailesinin de adıdır.
Medlerden sonra gelen ve onlarla etnolojik ve kültürel açıdan akraba olan Ahameniş Hanedanı'nın kurmuş olduğu Pers İmparatorluğu, İran'ın kendi çevresini egemenlik altına aldıktan sonra tüm Anadolu'yu işgal etmiş ve Ege Denizi'ne kadar olan alanda uzun süre hükümranlığını sürdürmüştür. Perslerin anayurdu Parsia'dır. Yeri, Zagros Dağlarının güney ucunda yer alan bugünkü Fars eyaletine yaklaşık olarak denk düşmektedir. Hint-Avrupa koluna mensup Eski Farsça konuşan Ahameniş dönemi Persleri, dilleri bakımından İranî diye tanımlanan geniş bir topluluğun koluydu.
II. Kiros ve I. Darius yönetiminde Pers İmparatorluğu o zamana kadar insanlık tarihindeki en büyük imparatorluk haline gelmişti. Bu imparatorluğun sınırları doğuda İndus Nehri ve Ceyhun Nehri'nden, batıda Akdeniz'e uzanıyor, Anadolu ve Mısır'ı kapsıyordu. Böylece Pers krallarının dünya imparatorluğu etnik, toplumsal, hukuksal ve politik açıdan sayısız farklı halkları, nüfus gruplarını ve idari birimleri kaplamaktaydı. Darius'un yazıtlarında vurgulandığı gibi Soğdiana'nın ötesindeki Sakalardan Nübye'ye, Hindistan'dan Lidya'ya kadar uzanıyordu. Bu bağlamda Pers İmparatorluğu'nun tesis ettiği barış, sükûnet ve hoşgörü ortamında ziraat ve ticaret artmış, refah yükselmiş ve bölge insanlarının yaşam kalitesi de yükselmiştir.