stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Enzim ölçümü
Sürekli ölçümler

Sürekli ölçümler kullanışlıdır, fazladan bir işleme gerek kalmadan bir ölçüm ile reaksiyon hızı elde edilir. Sürekli ölçümlerin pek çok tipi vardır.
Sürekli ölçümler > Spektrofotometrik

Spektrofotometrik ölçümlerde, reaksiyonun gidişini izlemek için reaksiyon solüsyonunun ne kadar ışık soğurduğuna bakılır. Eğer ışık görünür bölgede ise, reaksiyonun renginde bir değişiklik görülebilir, bunlara kolorimetrik ölçüm denir. Bir tetrazolyum boyasının substrat olarak kullanıldığı MTT ölçümü, kolorimetrik ölçüme örnektir.
Mor ötesi sıkça kullanılır çünkü NADH ve NADPH gibi çoğu koenzim, indirgenmiş hâllerinde mor ötesini soğurur ama yükseltgenmiş (okside) biçimlerinde soğurmaz. NADH'yi substrat olarak kullanan bir oksidoredüktaz'in aktivitesini ölçmek için 340 nm dalgaboyundaki mor ötesi soğurmasındaki azalmayı takip edilebilir.
Doğrudan ve kenetli ölçümlerin kıyaslaması
Enzim reaksiyonu ışık soğurmasında bir değişikliğe neden olmasa da, kenetli ölçüm (İng. coupled assay) kullanılarak enzim için spektrofotometrik  bir ölçüm yapılabilir. Burada, bir reaksiyonun ürünü, kolayca izlenebilen başka bir reaksiyonun substratıdır. Örneğin, sağdaki şekilde heksokinaz enzimi için bir kenetli ölçüm gösterilmiştir. Bu enzimin ürettiği glukoz-6-fosfat, glukoz-6-fosfat dehidrojenaz aracılığıya, NADPH üretimine bağlanır.
Sürekli ölçümler > Florometrik

Floresans, bir molekülün belli bir dalga boyunda ışık soğurduktan sonra başka bir dalga boyunda ışık salmasıdır. Florometrik enzim ölçümlerinde substrat floresansı ile ürün floresansı arasındaki farktan yararlanılır. Bu ölçümler spektrofotometrik ölçümlerden daha duyarlıdır ama bir dezavantajları, katışkılardan kaynaklanan enterferans ve çoğu floresan bileşiğin ışığa maruz kalınca bozulmalarıdır.
Bu ölçümlerin bir örneği, gnee nükleotit koenzimler NADH ve NADPH'nin kullanımıdır. Bu durumda, indirgenmiş (redüklenmiş) biçimler floresandır, yükseltgenmiş (okside) biçimler ise floresan değildir. Dolayısıyla, oksidasyon reaksiyonları floresans azalması ile, redüksiyon reaksiyonları da floreans artması ile izlenebilir. Enzim tarafından katalizlenen reaksiyonlarda floresan boya salan sentetik sbstratlar da mevcuttur, β-galaktozidaz ölçümü için 4-metilumbelliferil-β-D-galactosit gibi.
Sürekli ölçümler > Kalorimetrik

Kalorimetri kimyasal reaksiyonlarda yayılan veya emilen ısının ölçümüdür. Çoğu reaksiyon bir ısı değişimine yol açtığı için bu yöntem çok genel amaçlıdır. Bir mikrokalorimetre kullanılırsa ölçüm için az miktarda enzim veya substrat yeterlidir. Başka yolla ölçülemeyen reaksiyonlar bu ölçüm yöntemi ile takip edilebilir.
Sürekli ölçümler > Kemilüminesan

Kemilüminesans, bir kimyasal reaksiyon sonucu ışık salınmasıdır. Bazı enzim reaksiyonları ışık üretirler ve bu yolla ürün oluşumu ölçülebilir. Bu tip ölçümler çok duyarlı olabilir çünkü üretilen ışık  fotoğraf filmi kullanılar günler veya haftalar boyunca yakalayabilir, ama nicelenmesi zor olabilir, çünkü salınan ışığın tamamı tespit edilmez.
Enzimatik kemilüminesans ile peroksidaz tespiti, Western blot ile antikorların tespiti için yaygın olarak kullanılır. Bir diğer örnek, ateş böceklerinden elde edilen lusiferaz enzimidir; bu enzim, substratı olan lusiferin ile reaksiyona girince ışık salar.
Sürekli ölçümler > Işık saçılımı

Statik ışık saçılımı çözeltideki makromoleküllerin ağırlıklı molar kütlesi ile konsantrasyonlarının çarpımını ölçer. Saçılım sinyali, ölçüm sırasında, bir veya birkaç kimyasalın belli bir sabit toplam konsantrasyonu için, çözeltideki tüm bileşiklerin molar kütlesinin ağırlıklı hesaplanmış doğrudan ölçümüdür. Kompleksler oluştukça veya ayrıştıkça bu değer değişir. Dolayıyla bu ölçüm ile komplekslerin stokyometresi ve kinetiği nicelenir. Protein kinetiğinin ışık saçılımı ile ölçümü, enzim gerektirmeyen çok genel bir yöntemdir.
Süreksiz ölçümler

Süreksiz ölçümlerde, bir enzim reaksiyonundan düzenli aralıklarla numuneler alınır ve bunlardaki ürün oluşumu veya substrat tüketimi ölçülür.
Süreksiz ölçümler > Radyometrik

Radyometrik ölçümler substratların için radyoaktivite dahil oluşu veya substrattan ayrılması ölçülür. Bu ölçümlerde en sık kullanılan radyoaktif izotoplar 14C, 32P, 35S ve 125I'dir. Radyoaktif izotoplar bir substratın tek bir atomunun spesifik işaretlenmesine izin verdiği için, bu ölçümler hem çok duyarlı hem de spesifiktir. Biyokimyada sıkça kullanılırlar ve kaba lizatlarda (yani bir hücre parçalandığı zaman elde edilen karmaşık enzim karışımlarında) spesifik  bir reaksiyonun izlenmesinin çoğu zaman tek yoludur.
Bu yöntemlerde radyoaktivite genelde sintilasyon sayacı ile ölçülür.
Süreksiz ölçümler > Kromatografik

Kromotagrafik ölçümlerde, reaksiyon karışımı kromatografi yoluyla bileşenlerine ayrıştırılıp ve ürün miktarı belirlenir. Genelde bunun için yüksek performansli sivi kromatografisi kullanılır ama daha basit bir teknik olan ince tabaka kromatografisi de kullanılabilir. Bu yaklaşım için çok miktarda malzeme gerekse de, substrat veya ürünler radyoaktif veya floresan etketle işaretlenerek duyarlılık artırılabilir. Daha yüksek basınçta çalışan kromatografi araçlarının kullanımıyla da ölçüm duyarlılığı artırılabilir (bakınız yüksek basınçlı sıvı kromtagorafisi#Pompa basıncı).
Ölçümlerde kontrol edilecek faktörler

Tuz konsantrasyonu: Çoğu enzim çok yüksek tuz konsatrasyonuna dayanamaz. Iyonlar, proteindeki zayıf iyon bağlarına etki eder. Tipik enzimler 1-500 mM tuz konsantrasyonları arasında çalışır. Tabii ki, halofilik (tuz seven) yosun ve bakterilerin enzimleri gibi istisnalar mevcuttur.
Sıcaklık Etkileri: Tüm enzimler ait oldukları organizmaya has sıcaklık aralığında çalışır. Sıcaklığın artırılması genelde reaksiyon hızında artışa yol açar. Ancak belli bir optimumun üstünde sıcaklığın yükselmesi reaksiyon hızını azaltır, çünkü enzim aktif bölgesinin üç boyutlu yapısını stabilize eden iyonik bağlar ve hidrojen bağları kopmaya başlar. İnsan enzimlerinde optimum sıcaklık genelde 35 ila 40 °C'dır. İnsan enzimleri 40 °C'ın üstünde hızla denatüre olmaya başlar. Sıcak su kaynaklarında (kaynarcalarda?) bulunan termofilik arkekerin enzimleri 100 °C'ye kadar stabildir. Ancal, bir enzim için "optimum" bir hız olduğu fikti yanıltıcıdır çünkü belli bir sıcaklıkta gözlemlenen hız aslında iki sıcaklığın çarpımıdır, reaksiyon hızı ve denatürasyon hızı. Eğer bir saniye için enzim aktvitesi ölçesiniz yüksek sıcaklıkta daha yüksek bir hız bulabilirsiniz ama ürün oluşumunu bir saat boyunca ölçseniz, yüksek sıcaklıkta daha az ürün oluştuğunu bulursunuz.
pH etkileri: Çoğu enzim pH'ye duyarlıdır ve belli bir pH aralığında etkinlik gösterir. Hepsinin ptimum bir pH'si vardır. Aşırı pH değerlerinde iyonik bağlar ve hidrojen bağlarının kırılır, bunun sonucu enzimin üç boyutlu yapısı değişir (denatüre olur) ve enzim aktivitesi durur. Çoğu enzim pH 6 ilas 8'de çalışır; ancak, midede bulunan pepsin en iyi pH 2'de, tripsin ise en iyi pH 8'de çalışır.
Substrat doyumu: Substrat konsantrasyonunu artırmak reaksiyon hızını (enzim aktivitesini) artırır. Ancak, enzimin doyumu reaksiyon hızını sınırlar. Tüm enzim moleküllerinin aktif bölgesi hemen hep dolu olduğu zaman enzimin doymuş olur. Doyum noktasına ulaşılınca artık ne kadar daha çok substrat eklenirse eklensin reaksiyon daha çok hızlanmaz. Reksiyon grafiği plato yapar.
Kalabalıklık derecesi: Çözeltideki yüksek miktarda makromolekül olması, makromoleküler kalabalıklaşma adı verilen bir etki ile, enzim reaksiyonlarının reaksiyon hızını ve denge sabitlerini etkiler.
Bir spektrofotometrenin sıcaklık kontrollü küvet haznesi.
Glukoz-6-fosfat dehidrojenaz kullanılarak yapılan heksokinaz enzimi kenetli ölçümü.
Luminol'un kemilüminesansı
Hasbey, Selim

| Hasbey |
| --- | --- |
Köy

 Kars'ın konumu
HasbeyHasbey'in Kars'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Kars
İlçe: Selim
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
Rakım: 2061 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 499
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0474
İl plaka kodu: 36
Posta kodu: 36900
Hasbey, Kars ilinin Selim ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı, Kurmanci kökenli Hasbeg olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Kars il merkezine 53 km, Selim ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 499
2021: 539
2020: 565
2019: 585
2018: 609
2017: 626
2016: 658
2015: 680
2014: 756
2013: 802
2012: 821
2011: 837
2010: 840
2009: 835
2008: 827
2007: 798
2000: 743
1990: 658
1985: 669
Gümüşhane'de 1987 Türkiye genel seçimleri

29 Kasım 1987 Türkiye genel seçimleri Gümüşhane İli sonuçları;
| --- | --- |
Kayıtlı seçmen sayısı: 123.429
Oy kullanan seçmen sayısı: 107.583
Katılım oranı (%): 87,2
Geçerli oy sayısı: 104.248
Gümrük kapıları geçerli oy sayısı: 209
Toplam geçerli oy sayısı: 104.457
Milletvekili sayısı: 3

| Parti | Parti | Oy |  % | Sandalye | +/– |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Anavatan Partisi | 50.830 | 48,7 | 3 | — |
|  | Doğru Yol Partisi | 20.067 | 19,2 | 0 | Yeni |
|  | Refah Partisi | 13.773 | 13,2 | 0 | Yeni |
|  | Sosyaldemokrat Halkçı Parti | 9.949 | 9,5 | 0 | Yeni |
|  | Demokratik Sol Parti | 4.876 | 4,7 | 0 | Yeni |
|  | Milliyetçi Çalışma Partisi | 3.916 | 3,7 | 0 | Yeni |
|  | Islahatçı Demokrasi Partisi | 1.046 | 1,0 | 0 | Yeni |
|  | Bağımsızlar | 0 | 0 | 0 | — |
| Toplam | Toplam | 104.457 | 100 | 3 |  |
İlçelerde en yüksek oyu alanlar

| İlçe | Parti |
| --- | --- |
Merkez: Anavatan Partisi
Bayburt: Anavatan Partisi
Kelkit: Anavatan Partisi
Şiran: Anavatan Partisi
Torul: Anavatan Partisi
Seçilenler

| İsim | Parti |
| --- | --- |
Mahmut Oltan Sungurlu: Anavatan Partisi
Muhittin Karaman: Anavatan Partisi
Ülkü Gökalp Güney: Anavatan Partisi
Faleu

Fale'ula Samoa'da bulunan bir köydür. Bu köy Samoa'nın Tuarmasaga bölgesinde bulunur. Kuzey batısında Utuavanua bulunur.
Güneş, Şahinbey

| Güneş |
| --- | --- |
Mahalle

 GüneşGüneş'in Gaziantep'teki konumu 
 Mahallenin haritadaki yeri
 Gaziantep ilinin Türkiye'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Gaziantep
İlçe: Şahinbey
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2019): 33.648
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 342
İl plaka kodu: 27
Posta kodu: 27470
Güneş, Gaziantep ilinin Şahinbey ilçesine bağlı bir mahalledir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 33.648 |  |
| 2018 | 31.250 |  |
| 2017 | 31.005 |  |
| 2016 | 30.033 |  |
| 2015 | 34.033 |  |
| 2014 | 30.526 |  |
| 2013 | 27.624 |  |
| 2012 | 25.341 |  |
| 2011 | 23.360 |  |
| 2010 | 21.305 |  |
| 2009 | 19.289 |  |
| 2008 | 16.804 |  |
| 2007 | 15.776 |  |
FIBA Basketbol Dünya Kupası

| --- | --- |

Spor: Basketbol
Ülke: Uluslararası
İlk sezon: 1950
Slogan: Basketin Merkezi
Takım sayısı: 24
Son şampiyon:  Almanya (1. kez)
 2023 FIBA Basketbol Dünya Kupası
FIBA Dünya Şampiyonası (ya da Basketbol Dünya Şampiyonası), ulusal erkek basketbol takımlarının dört yılda bir katıldığı dünya turnuvasıdır. FIBA tarafından düzenlenir. 2014 yılından itibaren FIBA Basketbol Dünya Kupası adıyla düzenlenecektir.
Kadın takımları için paralel bir etkinlik, Kadınlar Dünya Şampiyonası da dört yılda bir düzenlenir. Erkek takımların etkinliği ile aynı yıl, fakat başka bir ülkede düzenlenir. Benzerlik göstermesine karşın, FIFA Dünya Kupası’ndan yapısal olarak farklıdır.
Turnuvalar

| Yıl | Ev Sahibi (Final aşaması/maç) | Altın Madalya maçı> Altın | Altın Madalya maçı> Sonuç | Altın Madalya maçı> Gümüş | Bronz madalya maçı> Bronz | Bronz madalya maçı> Sonuç | Bronz madalya maçı> Dördüncü |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1950 |  (Buenos Aires) |  Arjantin | 64-50 |  ABD |  Şili | 51-40 |  Brezilya |
| 1954 |  (Rio de Janeiro) |  ABD | 62-41 |  Brezilya |  Filipinler | 66-60 |  Fransa |
| 1959 |  (Santiago) |  Brezilya | 81-67 |  ABD |  Şili | 86-85 Uzatma |  Çin |
| 1963 |  (Rio de Janeiro) |  Brezilya | 90-71 |  Yugoslavya |  Sovyetler Birliği | 69-67 |  ABD |
| 1967 |  (Montevideo) |  Sovyetler Birliği | 71-59 |  Yugoslavya |  Brezilya | 80-71 |  ABD |
| 1970 |  (Ljubljana) |  Yugoslavya | 80-55 |  Brezilya |  Sovyetler Birliği | 62-58 |  İtalya |
| 1974 |  (San Juan) |  Sovyetler Birliği | 82-79 |  Yugoslavya |  ABD | 83-70 |  Küba |
| 1978 |  (Manila) |  Yugoslavya | 82-81 Uzatma |  Sovyetler Birliği |  Brezilya | 86-85 |  İtalya |
| 1982 |  (Cali) |  Sovyetler Birliği | 95-94 |  ABD |  Yugoslavya | 119-117 |  İspanya |
| 1986 |  (Madrid) |  ABD | 87-85 |  Sovyetler Birliği |  Yugoslavya | 117-91 |  Brezilya |
| 1990 |  (Buenos Aires) |  Yugoslavya | 92-75 |  Sovyetler Birliği |  ABD | 107-105 Uzatma |  Porto Riko |
| 1994 |  (Toronto) |  ABD | 137-91 |  Rusya |  Hırvatistan | 78-60 |  Yunanistan |
| 1998 |  (Atina/Pire) |  Yugoslavya | 64-62 |  Rusya |  ABD | 84-61 |  Yunanistan |
| 2002 |  (Indianapolis) |  Yugoslavya | 84-77 Uzatma |  Arjantin |  Almanya | 117-94 |  Yeni Zelanda |
| 2006 |  (Saitama) |  İspanya | 70-47 |  Yunanistan |  ABD | 96-81 |  Arjantin |
| 2010 |  (İstanbul) |  ABD | 81-64 |  Türkiye |  Litvanya | 99-88 |  Sırbistan |
| 2014 |  (Madrid) |  ABD | 129-92 |  Sırbistan |  Fransa | 95-93 |  Litvanya |
| 2019 |  Çin |  İspanya | 95-75 |  Arjantin |  Fransa | 67-59 |  Avustralya |
| 2023 |  Filipinler  Japonya  Endonezya |  Almanya | 83-77 |  Sırbistan |  Kanada | 127-118 Uzatma |  ABD |
Madalya sıralaması

| Sıra | Ülke | Altın | Gümüş | Bronz | Toplam |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  ABD | 5 | 3 | 4 | 12 |
| 2 |  Yugoslavya | 5 | 3 | 2 | 10 |
| 3 |  Sovyetler Birliği | 3 | 3 | 2 | 8 |
| 4 |  Brezilya | 2 | 2 | 2 | 6 |
| 5 |  İspanya | 2 | 0 | 0 | 2 |
| 6 |  Arjantin | 1 | 2 | 0 | 3 |
| 7 |  Almanya | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 8 |  Rusya | 0 | 2 | 0 | 2 |
| 8 |  Sırbistan | 0 | 2 | 0 | 2 |
| 10 |  Yunanistan | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 10 |  Türkiye | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 12 |  Şili | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 12 |  Fransa | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 14 |  Kanada | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 14 |  Hırvatistan | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 14 |  Litvanya | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 14 |  Filipinler | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Total | Total | 19 | 19 | 19 | 57 |
Fonksiyonel analiz

Matematiğin vektör uzaylarıyla ve bu uzayların üzerinde tanımlı operatörlerle uğraşan bir alt dalı.
Kökleri fonksiyon uzayları kuramının geliştirilmesine; hatta diferansiyel ve integral denklemlerinin çalışılmasına kadar gitmektedir. Özelde mesela Fourier dönüşümü gibi fonksiyon dönüşümlerinin çalışılmasında da kullanılmıştır. Fonksiyonel kelimesinin ilk kullanımı varyasyonlar hesabına kadar takip edilebilir. Ancak, genel anlamda kullanımı İtalyan matematikçi ve fizikçi Vito Volterra'ya atfedilmektedir. Yine de temeli büyük ölçüde Stefan Banach ve çevresindeki Polonyalı matematikçiler tarafından atılmış ve geliştirilmiştir. Çağdaş anlamda, fonksiyonel analiz bir topolojiye sahip vektör uzaylarının çalışılmasında, özellikle sonsuz boyutlu uzaylarda, gözükmektedir. Tanımdan yola çıkılarak fonksiyon analizinin sonlu boyutlu uzaylar kuramını da içerdiği düşünülebilir; ancak bu uzayları bir topolojisi olmadan inceleyen alan doğrusal cebirdir. Fonksiyonel analizin önemli bir işlevlerinden biri de ölçü, integral ve olasılık kuramı gibi genel kuramları sonsuz boyutlu uzaylara yaymaktır ki bu işlevin özelde adı sonsuz boyutlu analizdir.
Normlu vektör uzayları

Fonksiyonel analizde tarihsel olarak ilk çalışılan temel uzaylar gerçel ve karmaşık sayılar üzerinden tanımlı tam normlu vektör uzaylarıdır. Bu uzaylara Banach uzayı adı verilmektedir. Önemli örneklerden biri de normun iç çarpım tarafından tanımlandığı Hilbert uzaylarıdır. Bu iki örnek analizin çeşitli alt dallarında çalışılan temel uzaylardandır ve uygulama açısından büyük bir öneme sahiptir.
Daha genel anlamda, fonksiyonel analizin çalışma alanına Fréchet uzayı ve bir norma sahip olmayan topolojik vektör uzayları da girmektedir.
Fonksiyonel analizin yapıldığı alanların önemli bir aracı Hilbert veya Banach uzayı üzerinde tanımlı sürekli, doğrusal operatörlerdir. Doğal olarak, bu operatörler C* cebiri veya diğer operator cebirlerinin tanımına öncülük etmektedir.
Önemli sonuçlar

Fonksiyonel analizin kapsamında bulunan, matematiksel analizin ve hatta fonksiyon analizin uygulanma imkânı bulunduğu fizik gibi değişik alanlarda ortaya çıkan önemli sonuçlardan bazıları şunlardır:
Düzgün sınırlılık ilkesi veya bir diğer bilinen adıyla Banach-Steinhaus teoremi düzgün sınırlara sahip operatörlerin kümesi üzerinde uygulanmaktadır.
Spektral teoremi bir Hilbert uzayı üzerinde tanımlı normal bir operatör için integral formülü vermektedir. Spektral teoremi matematikte birden fazla bulunmaktadır. Fonksiyonel analizde bulunan ve bahsi geçen özelliğe sahip bu teorem, kuantum mekaniğinin matematiksel formülasyonunda önemli bir değere sahiptir.
Fonksiyonellerin bir alt uzaydan uzayın tümüne belli koşullar altında genişletilmesinde kullanılan Hahn-Banach teoremi
Açık gönderim teoremi ve kapalı grafik teoremi.
Ayrıca bakınız: Fonksiyonel analiz konuları listesi
Filistin'e Veda (film)

Başlığın diğer anlamları için Filistin'e Veda sayfasına bakınız.
| --- | --- |
The Survivor (diğer adı Almoutabaki)

Yönetmen: Seyfullah Dad
Senarist: Seyfullah Dad ve Gassan Kenefânî
Cinsi: Sinema filmi
Renk: Renkli
Yapım yılı: 1995, Suriye-İran
İranlı yönetmen Seyfullah Dad'ın yönettiği, 1995 yapımı film.
İsrail işgaliyle karşı karşıya iken Hayfa'da eşi ve oğlu ile birlikte yaşayan Filistinli bir doktorun yaşadıklarını konu edinmektedir.
Gölgeli, Almus

| Gölgeli |
| --- | --- |
Belde

 Tokat'ın konumu
GölgeliGölgeli'nin Tokat'taki konumu
Ülke: Türkiye
İl: Tokat
İlçe: Almus
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Belediye başkanı: Hayati Turan (CHP)
Rakım: 1020 m
Nüfus (2020)
 • Toplam: 3.586
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 356
İl plaka kodu: 60
Posta kodu: 60940
Gölgeli, Tokat ilinin Almus ilçesine bağlı bir beldedir.
Tarihçe

Beldenin adı, 1522 ve 1916 yılı kayıtlarında Lefeke ya da Leveke olarak geçmektedir. Yunanca "lefkai" sözcüğü "kavaklar" anlamına gelmektedir. Gölgeli, 26 Aralık 1998 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü.
Coğrafya

Belde, Almus ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre belde nüfus verileri |
| --- | --- |
2020: 3.586
2017: 3.586
2016: 3.069
2015: 2.752
2014: 2.485
2013: 2.100
2012: 2.162
2011: 2.117
2010: 2.191
2009: 2.233
2008: 1.482
2007: 1.863
2000: 1.719
1990: 761
Yönetim > Belediye başkanlığı

| Seçildiği yıl | Belediye başkanları |
| --- | --- |
2024: Hayati Turan (CHP)
2019: İbrahim Karahan (CHP)
2014: İbrahim Karahan (DSP)
2009: Salih Aykurt (CHP)
2004: Salih Aykurt (CHP)
1999: Mevlüt Ceyhan (CHP)
H. L. A. Hart

| Herbert Lionel Adolphus Hart |
| --- | --- |

Tam adı: Herbert Lionel Adolphus Hart
Doğumu: 18 Temmuz 1907, Harrogate, İngiltere 
Ölümü: 19 Aralık 1992, Oxford, İngiltere 
Çağı: 20.yy felsefesi
Bölgesi: Batı felsefesi
Okulu: Hukuk felsefesi, Hukuki pozitivizm
İlgi alanları: Dil felsefesi, Siyaset felsefesi, Liberalizm, Faydacılık
Önemli fikirleri: Hukukun genel teorisi, Hukuk Felsefesi
 Etkilendikleri Jeremy Bentham, John Austin, John Stuart Mill, J.L. Austin, Ludwig Wittgenstein, Hans Kelsen, Max Weber 
 Etkiledikleri Ronald Dworkin, John Rawls, Joseph Raz, John Finnis, W.J. Waluchow, Leslie Green, Jeremy Waldron, Neil MacCormick, Brian Barry, Stephen Guest 
Herbert Lionel Adolphus Hart (18 Temmuz 1907, Harrogate, İngiltere - 19 Aralık 1992, Oxford İngiltere) İngiliz filozof ve Hukuk Felsefesi profesörü.
II. Dünya Savaşı'nda İngiliz Gizli İstihbarat Servisi MI5 için hizmet ettiği bilinmektedir. Oxford Üniversitesi (Queen's College)'nde Hukuk Felsefesi dersleri vermiştir. Hart'a göre hukuk bir normlar toplamıdır. Kelsen'in, ona göre, hatasından ders alarak normları "tanıma" veya "onama" normu olarak değerlendirmektedir.
O daha başlangıçta "Hukuk, Özgürlük ve Ahlak" başlıklı konferansında ahlak ve hukuk ayrımını netleştirmek üzerinde durmuştur. Hukukun amacının başkalarına zarar verici eylemleri yasaklamak olduğunu belirtir ki bunun ahlakla olan ilgisi onun düşüncelerine göre çok açıktır. Ancak hukuk ve ahlak alanlarının özdeş sayılmasına (dolaylı olarak doğal hukuka) karşı çıkmıştır. Hart, bir takım evrensel değerlerin varlığından söz eder ki; ona göre bunlar bireysel özgürlük, güvenlik ve kasten verilen zarardan korunmadır.
Hart, hukuka ilişkin bir tanım vermekten kaçınır ama özellikle ahlak, zorlama ve kural arasında bir ayrım yapılması gerektiğine inanır. En önemli kitabı Hukuk Kavramı (1961)'dır. Bu eserde Hukukun daha iyi anlaşılmasının diğer ahlaki ve toplumsal olguların farklılığının anlaşılmasına bağlı olduğunu belirtir. Hart'ın pozitivizm hakkındaki görüşleri Kelsen ile birçok ortak unsur içerir ancak Hukukun olgulara indirgenmesi konusunda Kelsen'den daha az tutucudur.
Hart'a göre hukuki geçerlik sonuçta hukuk sisteminin normatif karakterinin hukuk eylemlerini yerine getiren unsurlarca -resmî görevliler ki yasama, yürütme ya da yargı faaliyetlerinde yer alan kişiler veya organlar- benimsenmesine göre psikolojik bir olguya dayanmaktadır. Bunu oluşturan, onun kurallar hakkındaki görüşüdür.
Hart, hukukun diğer sosyal olgularla çeşitli şekillerde ilişkili karmaşık bir sosyal olgu olduğunun bilincindedir. Bunu anlamak için ise onun Hukuki emir teorisine bakmak gerekmektedir.
Diğer düşünürlerle kıyaslanması

J. Bentham, Austin ve Kelsen tarafından benimsenen görüş Hukuku temel alarak; güç, zorlama ve yaptırım çerçevesinde açıklanmaya çalışılıyordu. Aslında pek çok hukuk alanında -özellikle Ceza Hukukunda- norma uymayanlara resmî görevlilerce tespit edilen yaptırımlar uygulandığı açıktır. Ancak bu görüşler şu hususları gözden kaçırıyordu;
Birçok toplumda insanların Hukuka uygun uyma eylemleri; yaptırım korkusuyla değil, hukuk koyucunun otoritesine ve geçerliliğine olan saygılarından kaynaklandığı idi. Bu bir yükümlülük duygusudur. Bundan dolayı insanlar hukuk kuralının gereklerini beğenmedikleri halde niçin uyduklarını açıklamaktadır.
Hart kuvvet kullanmayı Hukukun özü olarak gösteren iradeci veya emir düşünürlerinin insanları korku duygusuyla bir şey yapmaya zorlayan hukukun dışsal unsuruna önem verdiklerini söyler. Oysa Hart "içsel bakış açısı" diye nitelendirdiği şeyin insanların Hukuka itaat etmeler için yükümlülük duygusunu hissetmeleridir demektedir.
Hart, burada iki kavram arasında ayrım yapar;
1. Zorunluluk (Örneğin: Silahlı bir adamın bir kişiyi parasını vermesi için zorlamasında olduğu gibi bir takım tehditler nedeniyle bir şekilde davranmaya kişi zorlanmaktadır.)
2. Sorumluluk (Örneğin: Kişinin dışarıda bu yönde bir zorlayıcı müdahale olmadan kendisini belirli bir şekilde davranma ödevi altında hissetmesi)
Hart; hukuk, kendisine uyulmasını sağlarken hem içsel hem de dışsal bir şekilde işler demektedir. Hukuk kavramı kitabında hukuku zorlama ve ahlakı birbiriyle ilişkili ama aynı zamanda birbirlerine mesafeli sosyal olgular olarak açıklamaktadır. Bunun için özellikle kuralların doğasını analiz etmeye yönelmiştir.
Hart diğer pozitivistleri eleştirmesine rağmen modern pozitivist düşüncenin bir düşünürü olarak karşımıza çıkmaktadır. Çünkü öncelikle hukuk ve ahlak ayrımı üzerinde durmaktadır. Ona göre hukuk belirli bir toplumda meşru bir kanun koyucu otorite tarafından yaratılmıştır. Yasalar, belirli bir toplumda geçerli olarak yaratıldığı sürece geçerlidir. İyi veya kötü olmaları geçerlilik üzerinde etki etmemektedir.