stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Murmansk
Tarih

Şehir, 1916 yılında "Romanov-na-Murmane" adıyla kuruldu. "Romanof", çar âilesinin soyadı, "Murman" da Rusça "kuzey kıyısı" anlamına gelir. Norveççeden Rusçaya geçen "Murman", "kuzeyliler" (İngilizce: Nordmen, Almanca: Nordmaenner) ve "Norveçliler" anlamına gelmektedir.
I. Dünya Savaşı sırasında bir ikmal limanı olarak kurulan kent, 1918-1920 arasında Bolşevikler'e karşı savaşan İngiliz, Fransız ve ABD birlikleri tarafından üs olarak kullanıldı. II. Dünya Savaşı'nda Kuzey Buz Denizi üzerinden SSCB'ye savaş malzemesi taşıyan İngiliz-Amerikan konvoylarının kullandıkları başlıca limandı. Finlandiya topraklarında Alman kuvvetleri "Gümüş Tilki Operasyonu"nun bir parçası olarak 1941 yılında kente karşı bir saldırı başlattı ve Murmansk sadece Leningrad ve Stalingrad'ın imhâsının büyüklüğü olan geniş tahribatı yaşadı. Ancak, şiddetli Sovyet direnci ve sert yerel hava koşulları kenti ele geçirmeye ve hayati Karelya demiryolu hattının Almanlar'a geçmesini engelledi. Savaşın geri kalanında Murmansk, diğer müttefik ülkelerin Sovyetler Birliği'ne girerek silah ve diğer malzemeler geçmesinde bir geçiş noktası olarak görev yaptı.
Bu zafer, Almanlar üzerinde zaferin  40'ıncı yıldönümünde anılarak, 1985'te Murmansk şehrine "kahraman şehir" ünvânı verildi. Rus donanmasının gözbebeği "Amiral Kuznetsov" uçak gemisi bu limanda demirlidir.
Soğuk savaş sırasında Murmansk, sovyet denizaltı ve buzkıranların aktivite merkezi oldu. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra, yakındaki şehir ve Severomorsk Deniz Üssü, Rus Kuzey Filosu'nun merkezi olmaya devam etti.
Körfez Akıntısı'nın etkisi ile yılın hiçbir döneminde buz tutmayan Murmansk limanı, Rusya'nın Atlas Okyanusu ve öteki denizlere serbestçe açılan tek kapısıdır. Aynı zamanda Kuzey Kutup Dairesi içindeki en büyük yerleşim merkezidir. 2021 yılı sayımına göre şehrin nüfûsu 270,384 kişidir.
İklim

|  Murmansk iklimi > Aylar.En yüksek sıcaklık (°C).Ortalama en yüksek sıcaklık (°C).Ortalama sıcaklık (°C).Ortalama en düşük sıcaklık (°C).En düşük sıcaklık (°C).Ortalama yağış (mm) |  Murmansk iklimi > Oca.7,0.−7.−10,1.−13,2.−39,4.30 |  Murmansk iklimi > Şub.6,6.−6,7.−9,7.−12,8.−38,6.22 |  Murmansk iklimi > Mar.9,0.−2,4.−5,5.−8,6.−32,6.23 |  Murmansk iklimi > Nis.17,6.2,6.−0,7.−3,8.−21,7.24 |  Murmansk iklimi > May.29,4.7,6.4,0.1,1.−10,4.36 |  Murmansk iklimi > Haz.30,8.13,6.9,2.5,7.−2,5.53 |  Murmansk iklimi > Tem.32,9.17,3.12,8.9,2.1,7.70 |  Murmansk iklimi > Ağu.30,2.14,9.11,1.8,0.−2.61 |  Murmansk iklimi > Eyl.24,2.10,0.7,0.4,5.−5,4.52 |  Murmansk iklimi > Eki.15,0.3,6.1,5.−0,4.−21,2.51 |  Murmansk iklimi > Kas.9,6.−2,4.−4,8.−7,1.−30,5.38 |  Murmansk iklimi > Ara.7,2.−5,3.−8,2.−11,2.−35.34 |  Murmansk iklimi > Yıl.32,9.3,8.0,6.−2,4.−39,4.494 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Kaynak: Погода и климат
Nüfus

| Yıllara göre Murmansk nüfusu> Yıl | Yıllara göre Murmansk nüfusu> Toplam | Yıllara göre Murmansk nüfusu>  %± | Yıllara göre Murmansk nüfusu>  |
| --- | --- | --- | --- |
| 1926 | 8,716 | — |  |
| 1939 | 117,069 | %1243 |  |
| 1959 | 221,874 | %90 |  |
| 1970 | 308,817 | %39 |  |
| 1979 | 380,817 | %23 |  |
| 1989 | 468,039 | %23 |  |
| 2002 | 336,137 | −%28 |  |
| 2010 | 307,257 | −%9 |  |
| 2021 | 270,384 | −%12 |  |
| Kaynak: Census data | Kaynak: Census data | Kaynak: Census data |  |
Şehrin demografik yapısı içerisinde Ruslar, Ukraynalılar, Belaruslular, Tatarlar ve Azeriler görülmektedir. Rus nüfusu çoğunluktadır fakat Ukraynalı ve Belaruslu nüfusu azınlıktadır.
Kardeş Şehirler

Luleå, İsveç (1972)
Vadsø, Norveç (1973)
Jacksonville, Amerika (1975)
Groningen, Hollanda (1989)
Alanya, Türkiye (2014)
Minsk, Belarus (2014)
Harbin, Çin (2016)
NFC

NFC yani Near Field Communication ve Türkçe ismiyle Yakın Alan İletişimi, iki elektronik cihaz arasında 4 cm (1,57 inç) veya daha kısa bir mesafe üzerinden iletişim kurulmasını sağlayan bir dizi İletişim protokolü'dür. NFC, daha yetenekli kablosuz bağlantıları önyüklemek için kullanılabilecek basit bir kurulum aracılığıyla düşük hızlı bağlantı sunar. Diğer "yakınlık kartı" teknolojileri gibi NFC de, 106 ila 848 kbit/s aralığındaki veri hızlarında ISO/IEC 18000-3 hava arayüz standardını kullanan, küresel olarak mevcut lisanssız radyo frekansı ISM bandı'nda 13,56 MHz'lik frekansını kullanarak bir veya her iki yönde iletişim kuran NFC özellikli cihazlardaki (ör. akıllı telefon veya yazıcı gibi) iki anten arası endüktif bağlantıya dayanır.
Avusturya Federal Trenleri'nce kullanılan ve bileti geçerli yapan makinalar, aynı zamanda mobil bilet ("Handy-Ticket") alımı için de kullanılmaktadır. Bilet, mobil telefona mesaj olarak gönderilir.
Yakın Alan İletişimi kablosuz iletişim teknolojisidir. NFC teknolojisi temelde, NFC standartlarına uyumlu elektronik cihazlar arasında yakın mesafeli haberleşmeyi sağlar.
NFC Forumu, cihaz uyumluluğunun sertifikalandırılmasına yönelik standartları belirleyerek teknolojinin tanımlanmasına ve tanıtılmasına yardımcı oldu. Güvenli iletişim, kredi kartları için yapıldığı gibi şifreleme algoritmaları uygulanarak ve bunların kişisel alan ağı kabul edilme kriterlerine uyması durumunda mümkündür.
NFC standartları, iletişim protokollerini ve veri alışveriş biçimlerini kapsar ve ISO/IEC 14443 ve FeliCa dahil olmak üzere mevcut radyo frekansı tanımlama (RFID) standartlarına dayanır. Standartlar, ISO/IEC 18092 ve NFC Forumunca tanımlananları içerir. GSMA grubu, NFC Forumuna ek olarak GSMA NFC Standartlarının cep telefonlarında uygulanması için bir platform tanımladı. GSMA'nın çabaları arasında Güvenilir Hizmetler Yöneticisi, Tek Kablolu Protokol, test/sertifikasyon ve güvenli unsur yer alır. NFC özellikli taşınabilir cihazlar, örneğin elektronik etiketleri okumak veya NFC uyumlu bir sisteme bağlandıklarında ödeme yapmak için uygulama yazılımı ile donatılabilir. Bunlar, önceki sistemler tarafından kullanılan özel teknolojilerin yerine geçerek NFC protokollerine göre standartlaştırılmıştır.
NFC için bir patent lisanslama programı, 2011 yılında oluşturulan bir patent fonu olan France Brevets tarafından yürütülmektedir. Bu program, Dolby Laboratories'in bağımsız bir yan kuruluşu olan Via Licensing Corporation tarafından geliştirilme aşamasındadır ve Mayıs 2012'de sonlandırılmıştır. Platformdan bağımsız, ücretsiz ve açık kaynaklı bir NFC kitaplığı olan libnfc, GNU Kısıtlı Genel Kamu Lisansı kapsamında vardır.
Mevcut ve beklenen uygulamalar arasında temassız işlemler, veri alışverişi ve Wi-Fi gibi daha karmaşık iletişimlerin basitleştirilmiş kurulumu vardır. Ayrıca bağlı cihazlardan birinin internet bağlantısı olduğunda diğeri çevrimiçi servislerle veri alışverişinde bulunabilir.
Tarihçe

2002 yılının sonlarında Sony ve Philips ortaklığında geliştirilmiş ve ISO/IEC tarafından 8 Aralık 2003 tarihinde standart olarak kabul edilmiştir. 18 Mart 2004 tarihinde Nokia, Sony ve NXP tarafından NFC Forum, NFC teknolojisinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için kurulmuştur.
Benzer teknolojiler

Benzer kablosuz iletişim teknolojileri IrDA, Bluetooth, Wi-Fi, ZigBee'den çok daha kısa mesafeli (2-4 santimetre kadar) bir menzile sahip olan teknoloji, Bluetooth ve WiFi gibi nispeten yeni iletişim teknolojilerinden daha düşük bir bant genişliği sunmaktadır.
Kullanıcı odağı

Bant genişliği ve menzilin darlığının temel nedeni kullanıcı tecrübesini iyileştirmektir. Zîrâ NFC teknolojisi, cihazların birbirlerine dokunacak kadar yaklaştıkları zaman etkin olmakta ve cihazların birbirleri ile konuşabilmelerini ancak bu şartlar altında sağlamaktadır. Bu durum cihaz sahipleri için psikolojik rahatlık, kullanım kolaylığı ve güvenlik sağlamaktadır.
Standartlar

Şu anda NFC ile ilgili Dünya çapında kabul edilmiş iki standart bulunmaktadır:
ISO/IEC 18092/ECMA-340: Near Field Communication Interface and Protocol-1 (NFCIP-1)
ISO/IEC 21481/ECMA-352: Near Field Communication Interface and Protocol-2 (NFCIP-2)
Niğde'de spor

Niğde'de spor, Türkiye'nin Niğde ilinin spor tarihçesini, spor kulüplerini, önemli spor tesislerini konu almaktadır.
Niğde'nin futbol, basketbol, voleybol, hentbol gibi farklı branşlarda faaliyet gösteren spor takımları vardır.
2024-25 Sezonu

Lig takımları (2024-25)
2023-24 sezonunda Niğde Belediyespor 3. Lig'e çıkmıştır.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Niğde'nin Türkiye liglerindeki kulüpleri | Niğde'nin Türkiye liglerindeki kulüpleri | Niğde'nin Türkiye liglerindeki kulüpleri | Niğde'nin Türkiye liglerindeki kulüpleri | Niğde'nin Türkiye liglerindeki kulüpleri |  |  |

| İlçesi | Takımın Adı | Branşı | 2023-2024 Sezonu | 2023-2024 Sezonu | 2024-2025 Sezonu | 2024-2025 Sezonu |
| İlçesi | Takımın Adı | Branşı |  |  |  |  |
| Ligi | Sezon sonu | Ligi | Sezon sonu |  |  |  |
| Merkez | Niğde Belediyespor | Futbol | BAL | 3. Lig'e çıktı | F 3. Lig |  |
| Bor | Zengen Spor | Futbol |  | Yerel/alındı | BAL |  |
| Merkez | Niğde Belediye Gücü | Hentbol E. | HE 2. Lig | Son 16/39 | HE 2. Lig | Lig 5/35 |
2024-25 Sezonu > Türkiye Kupaları (2024-25)

Niğde Belediyesi Spor, F Türkiye Kp'na katıldığı
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Niğde  takımlarının Türkiye kupalarındaki maçları

| Takım | Branş | Lig | Kupa | Tur | Rakip | Rakip | Sonuç | Sonuç | Sonuç |
| Niğde Belediyespor | Futbol | F 3. Lig | F Türkiye Kp | 2.tur (İ) | 68 Aksarayspor | F 2. Lig | 8-10 Ekim | 1-0 | 3.turda |
| Niğde Belediyespor | Futbol | F 3. Lig | F Türkiye Kp | 3.tur (D) | Sarıyer | F 2. Lig | 29-31 Ekim | 0-1 | Elendi |
Kaynak:
Spor Tesisleri

Niğde'nin en önemli spor tesisleri: Niğde 5 Şubat Stadı, Bor 100.Yıl Spor Salonu, Niğde K. Yüzme Havuzu.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Stadyumlar, Kapalı Spor Salonları

| İlçe | Spor tesisi | Kapasitesi | Son Şekli | Yararlanan kulüp | Branşı-ligi |
| Merkez | Niğde 5 Şubat Stadıyumu | 3.056 | 2015 | Niğde Anadolu | F 2. Lig |
| Bor | 100.Yıl Stadı | 1.500 | 2015 |  |  |
| Çiftlik | Çiftlik İlçe Stadı | 500 |  |  |  |
| Bor | 100.Yıl Spor Salonu | 1.500 | 2014 |  |  |
| Merkez | 5 Şubat Spor Salonu | 750 | 2013 |  |  |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Yüzme Havuzu

| İlçe | Spor tesisi | Kapasitesi | Son Şekli | Bağlı olduğu kurum | Özellikleri |
| Merkez | Niğde K. Yüzme Havuzu | 600 | 2012 | GHSİM | Olimpik |
| Merkez | Merkez Yerleşke Spor  Sahası | 3.000 |  | Ömer Halisdemir Üniversitesi |  |
Kaynak:
Önemli ya da Türkiye liglerinde yer alan kulüplerin maç yaptığı tesisler tabloda yer almıştır.
Narval

Narval veya diğer adıyla denizgergedanı (Monodon monoceros), balinalar (Cetacea) takımının Monodontidae familyası içindeki Monodon cinsinin tek türüdür. Yaşam alanı arktik denizler olan bu deniz memelisi, 70° K enleminin güneyinde nadiren görülür.
Sınıflama

Narval, ilk olarak 1758'de Carl Linnaeus tarafından tanımlanmıştır. Monodontidae familyasını, kendisinin Monodon cinsinin tek türü olması gibi, Delphinapterus cinsinin tek türü olan beyaz balina (Delphinapterus leucas) ile paylaşır. Bir dönem, kısa burunlu yunus (Orcaella brevirostris) için de aynı familya uygun görülmüşse de yakın tarihli genetik kanıtlar ile bu canlının yunusgiller (Delphinidae) familyasına dahil olduğunu belirlenmiştir.
Fiziksel özellikler > Genel

Narvalın üst kısmının derisi çoğunlukla alacalı gridir ve bu görünüm yanlara doğru açılarak, karın bölgesinde oldukça beyaz bir hale gelir. Boyun, baş, göğüs yüzgeçleri ve kuyruk kanatları ise neredeyse siyahtır. Erişkin bireylerin rengi, genellikle, genç bireylerden daha canlıdır.
Erişkin erkek narvaller 4,6 m, dişiler ise 4 metreye uzayabilir ve erkekler 1600, dişiler de 1000 kg ağırlığa ulaşabilir.
Fiziksel özellikler > Boynuzsu diş

Denizgergedanlarının en dikkat çeken özelliği, erişkin erkek bireylerin üst sol çenesinden çıkan ve ileriye 3 metre kadar uzayabilen, sola dönüşlü helis sarmalı yapan, boynuz benzeri uzun bir diştir. Ağırlığı 10 kg'a erişebilen bu dişten dişi narvallerde nadiren çıkarken, 500 erkekten birinde normalde küçük olan sağ diş de uzar. Çok daha nadir olan bir durum, dişi bir narvalde iki dişin birden uzamasıdır (soldaki resim).
Bu kadar uzayan bir dişin ne işlevinin olduğu yoğun tartışmaların konusu olmuştur. İlk bilimsel teorilerde bu dişin narvalın Arktik Okyanus'taki yaşam alanını örten buzu delmek gibi bir işlevi olabileceği üzerinde durulmuşken, başka teorilerde de olasılıkla yankıyla yön bulmada kullanıldığına değinilmiştir. Daha yakın tarihlerdeyse, daha büyük dişe sahip erkeklerin daha yüksek olasılıkla bir eş bulabileceği görüşünden hareketle, bu dişin birincil işlevinin gösteriş ve baskınlık olduğu görüşü benimsenmiştir. Bu hipotezin öne sürülmesinin nedeni, "diş tokuşturma" (İngilizcede tusking) olarak adlandırılan ve erkek narvallerin dişlerini birbirlerine sürttüğü etkinliğin gözlenmesi olmuştur.
Ancak güncel bir araştırma, doğada karşılaştırılabilecek başka bir örneğin olmadığı bu uzantının aslında bir duyu organı olabileceğini göstermiştir. Elektron mikroskopu ile yapılan incelemeler sonuncunda, yaklaşık 2,5 m uzunluğundaki bir narval dişinde, dişin merkezinde seyreden sinirden diş yüzeyine ince kanallar içinde uzanan 10 milyon kadar sinir bağlantısı olduğu belirlenmiştir. Böylece, bu uzantının çok duyarlı bir yüzeye sahip olduğu ve sudaki sıcaklık, basınç ve madde konsantrasyonundaki değişimleri algılayabileceği ileri sürülmüştür. Konsantrasyon değişimlerini algılayabilme yetenekleri, avlarını ya da suyun tuzluluk oranını hissetmelerini sağlıyor olabilir. Ayrıca, bu hassas uzantının dokunma duyusu da algılayabildiği ve diş tokuşturma davranışının bununla ilgili olabileceği de ileri sürülmüştür.
Fillerin dişleri gibi narvallerin dişleri de kırıldığında tekrar büyümez. Ancak, bu dişlerin kırılması görece zordur çünkü sert ve bükülmez gözükseler de oldukça esneklerdir: yaklaşık 2,5 m uzunluğundaki bir narval dişi, kırılmadan her yöne yaklaşık 30 cm kadar esneyebilir. Eğer kırılma dışı bir hasar görürse de belli ölçüde kendini onarabilir.
Beslenme ve davranış

Hızlı ve hareketli canlılar olan narvallerin temel gıdası, buz kaplı denizlerin altında yaşayan morina balığı türleridir. Bazı bölgelerde yaşayanlar ise beslenmelerine mürekkep balığı, karides, halibut, derin deniz kızıl balığı (Sebastes mentella) ve açık denizde sürüler halinde bulunan çeşitli balıkları da dahil edecek şekilde uyum sağlamıştır.
Narvaller genellikle 5 ila 10 üyelik gruplar halinde bulunur. Bazen, özellikle yazın aynı kıyılarda toplanıldığında, çeşitli gruplar bir araya gelebilir. Topluluk içindeki erkek narvaller, "diş tokuşturma" (tusking) olarak adlandırılan bir davranış dahilinde, zaman zaman dişlerini birbirlerine sürterler. Yukarıda da açıklandığı gibi, son araştırmalar ile bu dişlerin büyük olasılıkla bir çeşit duyu organı olduğu anlaşılmıştır. Diş tokuşturma davranışının ise bir anlamda diş fırçalamaya benzeyip, diş yüzeyine açılan sinir bağlantısı kanalcıklarının ağızlarından zamanla dişler üzerinde biriken kabuklu deniz canlılarını uzaklaştırmaya yaradığı düşünülmüştür.
Narvaller derin dalıcılardır. Tipik bir dalışta, 2 m/s hızla 5 ila 10 dakika kadar dalan hayvan yaklaşık 1000 m'ye ulaşır ve burada muhtemelen birkaç dakika geçirdikten sonra yüzeye çıkar. Bugüne dek kaydedilebilmiş en derin dalış 1164 m'dir. Tipik dalış süresi yaklaşık 20 dakikadır ama nadir de olsa 25 dakikalık dalışlar kaydedilmiştir.
Dağılım ve nüfus

Narvaller baskın olarak Arktik Okyanus'un Atlantik ve Rusya bölgelerinde bulunur. Hudson Körfezi'nin kuzeyi, Hudson Boğazı, Baffin Körfezi, Grönland'ın doğu kıyılarının açıkları ve Grönland'ın kuzey ucundan doğu yönünde Rusya'nın doğusuna (170° D) kadar uzanan bir şeritte narval bireyleri sıklıkla kaydedilir. Son sayılan şerit boyunca Svalbard, Franz Joseph Arazisi ve Severnaya Zemlya adlı bölgeler bulunur. Narvallerin bugüne dek görüldüğü en kuzey nokta ise Franz Joseph Arazisi'nin kuzeyinde, yaklaşık 85° K enlemindedir.
Nüfus hakkındaki tahminler Kanada'nın kuzeyi ile Grönland'ın batısındaki fiyort ve girintilerde yapılan gözlemlere dayanır. Havadan yapılan gözlemler yaklaşık 20.000, dalmış durumdaki hayvanların da göz önünde bulundurulması ise 25.000'i geçebilecek birey sayısı tahminini sağlamıştır.
Narvaller göçer hayvanlardır ve yaz aylarında kıyılara yakın hareket ederken, kış donlarının başlamasıyla birlikte kıyılardan uzaklaşır ve yoğun yüzer buzun arasında, buzdaki doğal açıklık ve yarıkları kullanarak yaşarlar. İlkbaharın gelişiyle birlikte buz yarıkları kanallara açılır ve bu canlılar da körfezlere geri döner.
Düşmanlar ve korunma durumu

Kutup ayıları ve katil balinalar, narvallerin ana doğal düşmanıdır.
Narvaller, avlamaları yasal olarak serbest olan İnuitler için Arktik iklimde bulabilecekleri önemli bir besin kaynağıdır. Bu türden başka, diğer bazı balina türlerini ya da mors, deniz aslanı ve fok gibi yüzgeç ayaklıları da avlayan İnuitler'de, genellikle, bir av gerçekleştiren ekip avladığı hayvanın karaciğerini hemen avın arkasından ve hayvana saygıyı ifade eden eski bir tören ile yer. Grönland'da, zıpkınlama gibi geleneksel balina avcılığı yöntemleri kullanılırken, Kuzey Kanada'da sıklıkla hızlı tekneler ve av tüfekleri kullanılır.
Narvallerin öldürülmesi, PETA ve benzeri hayvan hakları grupları tarafından uzun süredir protesto edilmektedir. Tehdit Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi'ndeyse, narvallerin korunmasına ilişkin en güncel değerlendime 1996 yılına aittir ve şu an için bu türün korunma durumu kategorisi "DD" (Data Deficient; Veri Yetersiz) olarak geçmektedir.
Çeşitli kültürlerde narval

Kanada'nın Nunavut bölgesinin resmî armasında yer alan ve üzerinde bir iglu ve taç bulunan kalkan simgesini taşıyan iki hayvandan biri ren geyiği, diğeri ise narvaldir (sağdaki resim).
İnuitler'in narval yaradılışı ile ilgili efsanesine göre, elinde zıpkın tutan bir kadın okyanusa düşmüş ve zıpkının çevresine dolanmıştır. Sonra, suya batan kadın zıpkının arka ucunda bir beyaz balinaya sarılmış ve böylece narval oluşmuştur.
Orta Çağ Avrupası'nda, narval ile ilgili çeşitli inanışlar gelişmiştir: kimisi, dişlerinin efsanevi tek boynuzlu attan gelen boynuzlar olduğuna; kimisi ise Nuh'un tek boynuzlu atı gemisinden attığına ve onun da narvale dönüştüğüne inanmıştır. Ayrıca, bu dişlerin sihirli güçleri olduğu da kabul edilmiş ve Vikingler gibi kuzeyli tüccarlar da bu dişleri ağırlıklarının çok katı kadar altına satabilmiştir. Elde edilen bu dişlerden, içine konan içkiye karıştırılmış zehiri etkisiz hale getireceğine inanılan kadehler yapılmıştır. 16. yüzyılda da Kraliçe 1. Elizabeth, o dönemde bir kale inşasının masrafını karşılayabilecek olan 10.000 sterline, asa olarak kullandığı bir narval dişi edinmiştir.
Tek boynuzlu atların boynuzları, sıklıkla, narval dişindekine çok benzer sarmal biçime sahip olarak resmedilir.
Narval dişi ile ilgili gerçekler ise Keşif Çağında, kaşifler ve doğa bilimciler Arktik bölgeleri gezdikçe ortaya çıkmaya başlamıştır. 1555'te Olaus Magnus, alnından boynuz çıkan balık benzeri bir yaratığı resmetmiştir. 1577'de ise Martin Frobisher, bu boynuzun ileri uzandığını tanımlamıştır. Efsaneyi sona erdiren kesin tanımıysa, narval dişleriyle ilgili halka açık bir konferans veren Danimarkalı zoolog Ole Wurm 1638'de sunmuştur.
Jules Verne'in romanı Denizler Altında 20000 Fersah'ın başlarında, Nautilus denizaltısının henüz tanımlanmamış bir narval alt türü olduğuna inanılır.
Resimler

Creswell Körfezi'nde bir narval grubu. Somerset Adası, Kanada. 1997.
Bir narval ve bir Grönland köpekbalığının resmedildiği çizim. 1820
Beyaz balina ile narvali karşılaştıran bir çizim.
Bir narval çizimi. 1883.
Hamburg Zooloji Müzesi'nde, boynuzsu iki dişi ile bir dişi narval kafatası. Buna narvallerde çok nadir rastlanır.
Narvallerin Arktik Okyanus'ta sık (düz mavi) ve nadir (çizgili mavi) bulundukları bölgeler.
Nudizm

2007 Yaz Gündönümü Geçit töreninde yürüyen çıplak çift ("Fremont Fair", Seattle, Washington)
Palm Springs, ABD'deki bir natürist tesiste bir çift
Nudizm veya Naturizm, kişilerin sosyal bir ortamda çıplak bir şekilde bir arada ve doğa ile bütünleşmiş olarak bulunmaları halidir. Seksüel bir anlam taşımamaktadır.
Tarihi

Çıplaklık, birçok kültür tarafından ve tüm zaman dilimlerinde çeşitli biçimlerde uygulanmıştır. Modern Batı toplumunda, sosyal çıplaklığa en sık banyo, yüzme ve sauna bağlamlarında, ister tek cinsiyetli gruplarda, ister aile içinde veya karma cinsiyetten arkadaşlarla karşılaşılır, ancak tarih boyunca ve birçok çağdaş tropik kültürde, çıplaklık birçok spor etkinliğinde ve yarışmada bir normdur. Doğallık (Naturisme] kelimesinin ilk kullanımı 1778'de gerçekleşmiştir. Belçikalı Jean Baptiste Luc Planchon (1734-1781), bu terimi hijyeni veya sağlıklı yaşamı iyileştirmenin bir yolu olarak çıplaklığı savunmak için kullanmıştır. En eski nudist kulüp 1891'de Hindistan'da kuruldu. Çıplak güven kardeşliği, bombay kamu hizmeti bölge yargıcı olan Charles Edward Gordon Crawford tarafından kurulmuştur.
Yazarlar

Naturizm, 19. yüzyılın sonlarında (André Gide'in yazılarına bakınız) dönemin sanat akımlarını, özellikle Henri Matisse ve diğer Fauve ressamlarını da etkileyen bir edebi hareketin parçasıydı. Bu hareket, Fransız yaşam sevinci kavramına, fiziksel duyumlardan ve doğrudan deneyimlerden özgürce zevk alma fikrine ve hayata spontane bir yaklaşıma dayanıyordu.
Nudizm ve Türk Aydınları

Cumhuriyet gazetesinde 1931 yılında dönemin otuz Türk aydınıyla yapılan bir anket, söylem analizi yöntemiyle incelenmiştir. İnceleme sonucunda, dönemin aydınlarının Nudizmi şekilsel olarak değerlendirdikleri, ardındaki felsefeyi bilmedikleri, modernizmin sıkıntılarına yüzeysel yaklaştıkları anlaşılmıştır.
Uzun eşek

Bandırma'da uzun eşek oynayan çocuklar
Chicago'da uzun eşek oynayan öğrenciler
Uzun eşek, eğilmiş ve biri ötekinin arkasına tutunmuş birkaç kişinin üzerinden atlanılarak oynanan bir çocuk oyunu. Birçok ülkede farklı isimlerle farklı şekillerde oynanmaktadır. İki takım arasında oynanır ve oyuncu sayısında bir üst sınır yoktur ancak en az 4 kişi (ikişer kişilik takımlar) arasında oynanır. Artan oyuncu varsa, bu kişi hakemlik yapabilir.
Amaç

Oyunun amacı takım halinde, rakip takım üyelerinin art arda eğilerek oluşturduğu eşeğin sırtına zıplayarak binmek ve onların yere çökmesini (veya yıkılmasını) sağlamaktır. Hakem varsa, eşeğin yıkıldığını veya atlayanların eşek yıkılmadığı halde yere temas ettiğini (faul yaptığını) teyit eder.
Jargon

Yastık: Eğilen takımın en önünde bulunan oyuncunun önünde, yüzü takıma dönük şekilde ayakta duran ve sırtını duvara yaslayan oyuncudur.Eğilen takımın kafasını duvara çarpmasını önler. Eğer yeterli oyuncu varsa her takım kendi yastığını belirleyebilir. Oyuncu sayısı yetersiz ise, bir kişi her iki takıma da yastıklık yapabilir. Hakem, aynı zamanda yastık olabilir.
Eşek: Eğilen takımın elemanlarının oluşturduğu uzun bir sehpaya benzeyen insan zinciridir.
Oynanışı

Oyuncular iki gruba ayrıldıktan sonra hangi grubun yatacağına, hangi grubun atlayacağına karar verilir.
Yatacak takım yastığın önüne dizilir.
İlk baştaki oyuncu eğilerek kafasını yastığa dayar ve arkasındakiler de bir öncekinin bacaklarından tutarak eğilir ve kafalarını öndeki oyuncunun kaba etine dayar veya bacak arasına koyar.
Atlayan oyuncular eşeğin üzerine bindikten sonra yıkmak amacıyla sürtünemez, ayaklarını dolayamaz.
Eşek çökerse atlayan grup tekrar atlar, atlayanlardan birinin herhangi birinin vücudu yerle temas ederse yatan grup atlama hakkı kazanır.
Eğer tüm grup elemanları başarılı bir şekilde eşeğe binerse, atlayanların en önündeki kişi “tek mi çift mi” deyip parmaklarıyla 1 veya 2 gösterir ve eşeğin en arkadaki oyuncusu tahmin eder.
Bilirse atlama hakkı el değiştirir.
Kızlı erkekli oyunlarda genellikle erkekler eşeği oluşturur.
Eğer yatan takım çökertilememişse ve atlayan takım oyuncularından hiç biri yere değmemişse şu tekerleme söylenir.
Bizim köyün imamı, Alttan verir samanı, Üstten çıkar dumanı. Çattı da pattı kaç attı?