stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Saylan, Ünye
Tarihçe

Saylan, köyün bilinen en eski adıdır. Nitekim 1642 tarihli Osmanlı avarız defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Saylan (سیلان) olarak geçer.
Saylan köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından göç eden Gürcülerin yerleştirildiği köylerden biridir. Saylan'a Çürüksu bölgesinin Hutsubani ile Sameba köylerinden gelen göçmenler iskan edilmiştir. Ağustos 1879 tarihinden önce köyde "Elma Dağı" adlı mevkide 17 haneden oluşan 82 kişi yerleştirildi. 1882 yılındaki tespite göre ise, Saylan'da Hutsubani köyünden 139 (62'si kadın ve 77'si erkek) ve Sameba köyünden gelen 32 kişi (15'i kadın ve 17'si erkek) bulunuyordu. 1910 nüfus sayımında köyde, 401'i kadın ve 445'i erkek olmak üzere ki 139 hanede 846 kişi yaşıyordu.
Saylan köyü, 1928 yılında Ünye kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte Ünye kazası Merkez ve Karakuş nahiyelerinden oluşuyordu. 1935 nüfusG sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 850 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında köyün nüfusu 1.351 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde 302 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya

Ordu iline 70 km, Ünye ilçesine 4–8 km uzaklıktadır. Denizden yüksekliği ortalama 200–300 m. olup mahallenin en yüksek noktası Cimbis Mahallesinde yer alan 535 m. yüksekliğindeki Kıblekayası'dır. Köy sınırları içinden geçen iki dere mevcut olup; bunlardan Lahna Deresi Cimbis Mahallesinden ve Tabakhane Deresinin bir kolu da Hüsemli Mahallesinden doğar. Saylan Köyü, gerek denizden yüksekliği gerekse eğim oranı ile fındık tarımına en elverişli bölgelerdendir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 330
2000: 440    
1997: 542
Ekonomi

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalı olup fındık tarımı açısından Ünye'nin en verimli topraklarına sahip ve en çok fındık üretilen köylerindendir.
Yeni Maradona

Maradona, Arjantin ile 1986 FIFA Dünya Kupası'nı kazandıktan sonra
Yeni Maradona veya Yeni Diego, basın ve halk tarafından gelecek vadeden Arjantinli futbolculara Diego Maradona'ya saygı olarak verilen bir unvandı. Maradona emekli olduğundan beri insanlar, Maradona'nın 1986 ve 1990'da yaptığı gibi Arjantin milli takımını Dünya Kupası finaline taşıyacak birini bekliyordu. Lionel Messi'nin Arjantin'i 2014 ve 2022'de Dünya Kupası finallerine taşımayı başarması, üçüncüsü kazandırması ve tartışmasız Maradona'yı geride bırakarak şimdiye kadarki en başarılı Arjantinli futbolcu olmasıyla bu terim yavaş yavaş kullanım dışı kaldı.
Müfit Gürsu

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Doğum tarihi:  1 Ocak 1942(1942-01-01)
Doğum yeri:  İstanbul, Türkiye
Ölüm tarihi:  26 Nisan 2024 (82 yaşında)
Ölüm yeri:  Bursa, Türkiye
Mevkii:  Sağ bek
Altyapı kariyeri
:  Nişantaşıspor
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1957-1961 |  Nişantaşıspor |   |   |
| 1961-1965 |  Beşiktaş |  9 |  (0) |
| 1965-1973 |  Bursaspor |  176 |  (9) |
| Toplam |   |  185 |  (9) |
Millî takım kariyeri
| 1961 |   Türkiye U-18 |  4 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Müfit Gürsu (1 Ocak 1942, İstanbul - 26 Nisan 2024, Bursa), Türk futbolcu.
Başarıları

1. Lig: 1966-67
Başbakanlık Kupası: 1971
Bahattin Çamurali

| Bahattin Çamurali |
| --- | --- |
Doğum: Bahattin Çamurali 27 Nisan 1931 Dirlik, Sürmene, Trabzon
Ölüm: 27 Nisan 1991 (60 yaşında) İstanbul
Tarzlar: Karadeniz, Türk Halk Müziği, Türk Sanat Müziği
Meslekler: Şarkıcı
Etkin yıllar: 1943 - 1991
Önemli çalgılar
Kemençe
Bahattin Çamurali (27 Nisan 1931, Dirlik, Sürmene, Trabzon - 27 Nisan 1991, İstanbul), Türk kemençe sanatçısı.
Hayatı

27 Nisan 1931 yılında Trabzon'un Sürmene ilçesinin Dirlik köyünde dünyaya gelen Çamurali, Karadeniz kemençesi üstadı ve sanatçısıdır. 6 yaşından beri çevresindeki sanatçılardan heves almış ve 1943'te müziğe başlamıştır. 11 yaşında kemençe çalmaya başlayan Çamurali, 1956 yılında TRT'ye girmiştir. Farklı çalış stiliyle birçok kemençeciye örnek olmuştur. Tonya, Akçaabat, Görele'nin kesik kısa melodik hızlı ritmik riflerinden ziyade ezgisel yönü ağır basan Sürmene'ye özgü kalın bir tarzla kemençe çalmakta idi. Kemençe sanatçısı olarak birçok radyo ve TV programında yer aldı. Çamurali, 27 Nisan 1991 tarihinde İstanbul'da ölmüştür. Cenazesi İstanbul Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilmiştir. Derlediği ve bestelediği türküler ve kemençe tekniği açısından tüm zamanların en iyi kemençecilerinden kabul edilmektedir.
Bahattin Çamurali, ayrıca Karadeniz müziği dışında, halk müziği ve sanat müziği melodilerini de kemençeye uyarlamış ve icra etmiştir. Daha önce pek kullanılmayan veya bilinmeyen, çıkarılması zor sesleri yakalamıştır.
Türk halk müziği repertuvarına kazandırdığı birçok Karadeniz türküsü vardır.
Eserleri

Maçka Yolları Taşlı
Pabuçlarım Delindi
Kara Dediler Bana
Bir Sıtma Tuttu Beni
Sevdalık Türküsü (Uşaklar Baksananız Belimde Fişeklere)
Omuzunda Bal Kabı
Şu İstanbul Kızları
Şu Karşıdan Aşağı
Hoşgeldiniz Dostlarım
Sargona Çıkışına
Karadeniz Kızları
Köprü Çeşmenin Suyu
Kurtuluş Türküsü
Geldim Yalan Dünyaya
Dertliyim Veremliyim
Aksu Deresi Taşlar
Oy Sürmene Sürmene
Sürmenem Çok Şirinsin
Spitzer Kızılötesi Yakın Gökadalar Araştırması

Sombrero Gökadasının bu kızılötesi görüntüsü gibi, SINGS ve Hubble Uzay Teleskobu'ndan alınan verileri kullanarak oluşturulan bu birleşik görüntüler, örneklenmiş gökadaların bugüne kadarki en iyi görüntüleri arasındadır.
Spitzer Kızılötesi Yakın Gökadalar Araştırması (kısaca SINGS, İngilizce açılımı: Spitzer Infrared Nearby Galaxies Survey), 2003 ile 2006 yılları arasında Spitzer Uzay Teleskobu kullanılarak 75 gökadanın incelendiği bir araştırmadır.
Teleskobun altı "Eski Bilim Projesi"nden biri olan SINGS, kızılötesi bölgede kapsamlı bir spektroskopik veri seti toplamıştır. Bu veriler, diğer dalga boylarındaki ölçümlerle birlikte yıldız oluşumu ve bu gökadalarda meydana gelen diğer süreçler hakkında bilgi sağlamayı amaçlamıştır.
Spitzer Uzay Teleskobu

Başlığın diğer anlamları için Spitzer sayfasına bakınız.
Bir sanatçı gözüyle Spitzer Uzay Teleskobu
Spitzer Uzay Teleskobu  (SST) (daha önceki adı Kızılötesi Uzay Teleskobu Tesisi, SIRTF), 2003 yılında uzaya gönderilen ve 30 Ocak 2020'de kullanım dışı bırakılan bir kızılötesi uzay teleskopuydu.
720 milyon dolarlık Spitzer, 25 Ağustos 2003 tarihinde UTC ile 05.35.39'da Delta II 7920H roketiyle Cape Canaveral SLC-17B'den fırlatıldı. Fırlatma öncesinde planlanan görev süresi sıvı helyum desteği tükenene kadar, beş veya biraz daha fazla yıla uzayabileceği beklentisiyle 2,5 yıl olarak belirlenmişti. Bu süre 15 Mayıs 2009'da doldu. Teleskopu çok düşük sıcaklıklarda soğutmak için gereken sıvı helyum olmadan, araçların çoğu kullanılabilir olamayacaktı. Buna rağmen, IRAC kamerasının iki kısa dalga modülü soğutucu madde tüketilmeden önceki hassasiyetle çalışmaya devam etti ve Spitzer Warm Mission olarak 2020'nin başlarına kadar kullanıldı. Warm mission sırasında IRAC'ın iki kısa dalga boyu kanalının 30 K'da çalıştığı, nominal görevle karşılaştırıldığında çok az veya hiç bozulma yaşamayacağı tahmin edilmişti.
Cos-B

Cos-B
Cos-B, Avrupa Uzay Araştırma Organizasyonunun ilk gama ışını görevi oldu. Cos-B, ilk 1960'ların ortalarında Avrupa Bilimsel Topluluğu tarafından öne sürüldü ve 1969 yılında ESRO meclisi tarafından kabul edildi.9 Ağustos 1975 tarihinde ESRO adına NASA tarafından başlatılan gama-ışını detektörleri içeren bir uydu görevidir.Görev planlandığından dört yıl daha fazla sürerek 6,5 yıldır faaliyet gösterdi ve 25 Nisan 1982 tarihinde görev tamamlandı.
MERS-CoV

Orta Doğu Solunum Sendromu ile ilişkili koronavirüs (MERS-CoV), veya EMC/2012 (HCoV-EMC/2012), Orta Doğu Solunum Sendromuna (MERS) neden olan virüstür. İnsanları, yarasaları ve develeri enfekte eden bir koronavirüs türüdür. Enfekte eden virüs, DPP4 reseptörüne bağlanarak konak hücresine giren, zarflı, pozitif anlamda, tek sarmallı bir RNA virüsüdür. Tür , Betacoronavirus cinsinin ve Merbecovirus alt cinsinin bir üyesidir.
Başlangıçta yeni koronavirüs veya nCoV olarak adlandırılan bu hastalık ilk kez 2012'de grip benzeri yeni bir solunum yolu hastalığı salgınında hastalanan bir kişinin balgam örneklerinden izole edilen virüsün genom dizilimi yapıldıktan sonra Haziran 2012'de raporlandı. Temmuz 2015 itibarıyla, Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya'nın yanı sıra Orta Doğu'da 21'den fazla ülkede MERS-CoV vakaları bildirilmiştir. MERS-CoV, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından gelecekteki bir salgının olası nedeni olarak tanımlanan birkaç virüsten biridir. Acil araştırma ve geliştirme çalışmaları için listelenmiştir.
Viroloji

MERS-CoV, koronavirüs, Betakoronavirüs, C soyunun beta grubunun bir üyesidir. Genomları filogenetik olarak A ve B grubu olmak üzere iki sınıfa ayrılır. En erken vakalar A grubu kümelerindeydi, çoğunluğu ise son vakalar genetik olarak farklı B sınıfı oluşturmuştur.
MERS-CoV; HCoV-229E, HCoV-NL63, HCoV-OC43, HCoV-HKU1, orijinal SARS-CoV (veya SARS-CoV-1) ve SARS-CoV-2 dahil olmak üzere insanları enfekte ettiği bilinen yedi koronavirüsten biridir. Sık sık SARS benzeri bir virüs olarak anılır. Kasım 2019 itibarıyla, 858 ölümle birlikte 2.494 MERS vakası rapor edilmiştir.Bu da vaka ölüm oranının %30'dan fazla olduğunu gösterir.
TRIZ yaratıcı problem çözme teorisi

TRIZ kısaltması aslen Rusça "теория решения изобретательских задач" kelimelerinin baş harflerinden oluşmaktadır ve dilimizde "Yaratıcı Problem Çözme Teorisi" anlamına gelmektedir. TRIZ 1946'da Genrich Saulovich Altshuller ve meslektaşları tarafından 3 milyondan fazla patentin incelenmesi sonucu geliştirilmiş mantığa ve verilere dayalı sorun kalıplarına odaklanan sistematik bir çözüm yöntemidir.
TRIZ ile algoritmik yaklaşımlar kullanılarak eski sistemlerin iyileştirilmesi ve yeni sistemlerin geliştirilmesi sağlanır. Bu amaca ulaşmaya çalışırken iyileştirmeye çalıştığımız bir takım değerler ve buna karşılık fedakârlıkta bulunmamız başka değerlerle karşılaşırız. Örneğin; bir aletin dayanıklılığını artırılmaya çalışıldığında ağırlıktan ödün verilerek yeni bir problem ortaya çıkması gibi. Bu tip problemler yaratıcılık problemi olarak adlandırılmaktadır. Yaratıcı çözümler bu fedakarlıkları minimuma indirerek amaçlanan değere ulaşmamızı sağlarlar. Bu çelişkilerin belirlenmesi için sistem yaklaşımları ya da ayırma prensipleri, hata analizleri yapılabilir. 
TRIZ şirketlerde hızla yayılma göstererek inovasyon süreçlerinde, proje yönetimi ve risk yönetimi gibi alanlarda sıkça kullanılmaktadır. Ayrıca araç sektöründe Ford ve Chrysler markaları, havacılık sektöründe Boeing ve NASA, teknoloji sektöründe ise Hewlett Packard, Motorola, General Electric, Xerox, IBM, LG ve Samsung gibi birçok firmanın geliştirme aşamalarında TRIZ'i kullandığı rapor edilmiştir.
Çelişki Matrisi ve Yaratıcı Çözüm Bulma

Sözü geçen 3 milyondan fazla patentin incelenmesi sonucu 40 farklı parametre belirlenmiştir. Bu parametreler 39a 39luk bir matris oluşturacak şekilde "çelişki matrisi" ni oluşturur. Bu matriste iyileştirilmeye çalışan değerlere karşılık gelen olası çelişkiler gösterilir. Çözülmek istenen problemde karşılaşılan çelişkiler genel bir şekilde temsil edilerek çelişki matrisi genel çözüm alternatifleri elde edilir ve bu genel çözüm alternatifleri ise uygun bir şekilde çözülmek istenen özel probleme uyarlanır.
İyileştirilmeye çalışılan değer ile saptanılan çelişkinin kesiştiği matris hücresinde çözüm yöntemi olarak kullanılabilecek alternatif yaratıcı çözümlerin ana başlıklarını simgeleyen numaralar bulunur.
Triz prensipleri için bakınız:
Triz prensipleri5 Aralık 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Çelişki matrisi için bakınız:
Çelişki matrisi5 Aralık 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Sedum brevifolium

Sedum brevifolium, Sedum cinsine bağlı bir bitki türüdür. Güneybatı Avrupa'da yetişir. Kırmızı yaprakları ve beyaz küçük çiçekleri vardır. Etli bitkilerdendir.
Koumpaneia

Yunanistanda romanların yaptığı müziğin genel adıdır.Bu tarz şarkı yapanlara örnek Kostas Pavlidis ve Yianni Saleas verilebilir.
Sana'a el yazmaları

Stanford '07 ikili yazmasının sağdaki sayfası. Üst katmanda Bakara suresinin 265-271 nolu ayetleri yazmakta.
İkili yazmanın ikinci katmanının üst kısmı, Stanford Üniversitesinde X-ışını Floresan Resimlemesi tekniğiyle iyileştirilmiştir. İkinci katmandaki yazı Kur'an'daki Bakara suresinin 191-196 no.lu ayetlerini içermektedir.
Sana'a parşömeni günümüzde var olan en eski Kur'an yazmalarından biriydi. Daha sonrasında Birmingham gibi daha eski kur'an yazıları bulunmuştur. Yemen'de Sana'a Ulu Camii'nin 1972'deki restorasyonu sırasında keşfedilen, önemli miktarda Kur'an ve Kuran dışı parçalardan oluşan El yazması eserlerin, parşömen üzerine yazılmış olması ve iki katmandan oluşması nedeniyle, yeniden yazılmış parşömen (Palimpsest) Kur'an olduğu 1981 yılında tanımlandı.
Üst katmandaki metin ve surelerin veya "bölümlerin" standart sıralaması bakımından standart Osmanî Kur'an'a tamamen uymaktadır. Üst metin tarafından silinip üzerine yazılan, ancak yine de ultraviyole ışık ve bilgisayar işleme yardımıyla kısmen okunabilen hasarlı alt metin, standart metinden farklılık içerdiği düşünülmüştür. Fakat bu düşünce 2014'te daha eski kur'an keşfinden sonra değişmiştir.
Alt katmanın bir sürümü 2012 yılında yayınlandı. ve Sana'a El Yazmaları Evi'ndeki 38 folionun hem alt hem de üst metinlerinin okunabilir kısımlarının yeniden inşası, alt metnin sonradan işlenmiş dijital görüntülerini kullanarak 2017'de yayınlandı. Yapılan karbon testleri sonucu yazmaların %99 doğruluk payı ile  671 yılından önceye dayandığını, %95.5 doğruluk payı ile 661 yılından önce, %75 doğruluk payı ile 646 yılından öncesine ait olabileceği sonuçları da elde edilmiştir.
Sana'a el yazmalarından inceleyenler 926 parçanın % 22'si bilinen Kur'an'dan tamamen farklı bir yazılış, linguistik ve surelere ait diziliş farkı sunmaktadır.
Birmingham ile yorumlanması

Muhtemelen Kahire'den gelen Birmingham folyoları olarak bilinen daha eski el yazması ve Sanaa'daki (Yemen) eski bir camide keşfedilen Sanaa folyoları olarak bilinen ikinci el yazması karşılaştırılmıştır. Birmingham ve Sanaa'dan gelen 19. ve 20. bölümlere karşılık gelen iki eski yazıtın, temel morfolojileri bakımından, eski Arapça yazıtla yazıldığı şekliyle, mevcut Osman'ın Kur'an derlemesine benzer olduğu bulundu. Bu sonuç, Kuran 19. ve 20. bölümlerinin son 14 yüzyıldır hiçbir değişikliğe uğramadan korunduğunu göstermektedir. İstatistiksel olarak konuşursak, bu sonuç Kuran'ın ve sadece 19 ve 20. bölümlerin değil, son 14 yüzyıl boyunca da güvenli bir şekilde muhafaza edilmiş olması gerektiğini göstermektedir.
Şimdi, ortaya çıkan soru şu ki: İki farklı bölgeden gelen ve 14 yüzyıl önce tarihlenen, günümüzdeki Osman'ın Kur'an derlemesiyle bu kadar büyük bir benzerlik gösteren iki farklı eski parşömene sahip olmak nasıl mümkün olabilir? Çıkarılabilecek tek yorum, kutsal kitabın Kuran alimleri tarafından hafıza (yani ezbere öğrenilerek) ve yazı (yani parşömenlere yazılarak) yoluyla hassas bir şekilde muhafaza edildiği ve tüm bunların muhtemelen büyük bir titizlikle kontrol edildiğidir. Bu bilimsel araştırmanın sonucuyla tamamen uyumludur. Ancak adil olmak adına, bu tür bir karşılaştırmayı tüm Kur'an metni için yapabilseydik daha iyi olurdu.
Keşfi

1972 yılında işçiler Yemen'deki Sana'a Ulu Camii'nin tavan arasında yer alan odalardan birinin duvarını yenilerken, birçoğu çürümüş olan fazlaca sayıda parşömen ve el yazması ile karşılaştılar. Yazmaların önemini fark etmeyen işçiler bu yazmaları toplayıp yirmi patates çuvalı içine tıkıştırıp cami minarelerinin merdivenine bıraktılar.
Dönemin kadısı ve Yemen Antikleri Sorumlusu olan Ismail El-Akwa bu yazmaların potansiyel önemini fark etti. Parçaların korunması ve araştırılması için uluslararası yardım arayan El-Akwa 1979 yılında bir Alman bilim insanının ilgisini çekmeyi başardı. Bu Alman bilim insanı daha sonra vatandaşı olduğu Doğu Almanya hükûmetini bu parçaların incelenmesi, korunması ve restore edilmesi için kaynak ayırmaya ikna etti.
Yazılış farkları

Sana'a parşömeni, orijinal Kur'an yazılarından genel olarak pek farklı değildir fakat bazı yazım farklılıkları bulunmaktadır. Bununla birlikte bu değişiklikler genel anlatıyı değiştirecek boyutta değildir. Örneğin Tâhâ Suresi'ndeki 31 ve 32. ayetler ters yazılmıştır. Aşağıdaki tablo Sadeghi ve Goudarzi'nin hazırladığı ikinci katman yazım farklarından alınmıştır.
Yazılış farkları

| Kur'an 37 (Saffat).54  İkili yazma 28, sol kısım, satır 7, p. 103 | ٯهل | فَــﻬَﻞ | هَل |
| Kur'an 37 (Saffat).56  İkili yazma 28, sol kısım, satır 8, p. 103 | ﻟ(ـٮـﻌ)ـو ٮں | لَتُغوِينِ | ِلَتُرْدِين |
| Kur'an 37 (Saffat).58  İkili yazma 28, sol kısım, satır 9, p. 103 | و ما ٮحں | وَما نَحنُ | أَفَما نَحْنُ |
Sayfa numaraları Sadeghi ve Goudarzi sürümünden referans alınmıştır. Hazırladıkları sürümde net bir şekilde okunup, kısmen görünür olan harfler parantez içerisine, az emin olunarak okunan harfler ise köşeli parantez içerisine alınmıştır. Çift eğik çizgi ikili yazmalarda okunması imkânsız alanları ve ikili yazmalardaki kayıp kısımları göstermek için kullanılmıştır. Buradaki liste yazım farklarının bütününü kapsamamaktadır.
Mars keşif aracı

Üç farklı Mars keşif aracı tasarımı; Sojourner, MER ve Curiosity
NASA'nın Curiosity keşif aracı, selfie, 2015
Mars keşif aracı (Mars rover), Mars yüzeyinde seyahat etmek üzere tasarlanmış uzaktan kumandalı bir motorlu araçtır. Gezginlerin sabit iniş araçlarına göre çeşitli avantajları vardır: daha fazla alanı incelerler, ilginç özelliklere yönlendirilebilirler, kış aylarını atlatmak için kendilerini güneşli konumlara yerleştirebilirler ve çok uzaktan robotik araç kontrolünün nasıl gerçekleştirileceği bilgisini geliştirebilirler. Mars Reconnaissance Orbiter gibi yörüngesel uzay araçlarından farklı bir amaca hizmet ederler. Daha yeni bir gelişme ise Mars helikopteridir.
Mayıs 2021 itibarıyla, robotlar tarafından işletilen altı başarılı Mars gezgini olmuştur; Amerikan NASA Jet İtki Laboratuvarı tarafından yönetilen ilk beşi (Mars'a iniş tarihine göre): Sojourner (1997), Spirit (2004-2010), Opportunity (2004-2018), Curiosity (2012-günümüz) ve Perseverance (2021-günümüz). Çin Ulusal Uzay İdaresi tarafından yönetilen altıncısı ise Zhurong'dur (2021-2022).
24 Ocak 2016'da NASA, Opportunity ve Curiosity'nin Mars'taki mevcut çalışmalarının, ototrofik, kemotrofik veya kemolito-ototrofik mikroorganizmalara dayalı bir biyosferin yanı sıra yaşanabilir olabilecek fluvio-lacustrine ortamlar (eski nehirler veya göllerle ilgili ovalar) dahil olmak üzere eski su da dahil olmak üzere eski yaşamın kanıtlarını arayacağını bildirdi. Mars'ta yaşanabilirlik, tafonomi (fosillerle ilgili) ve organik karbon kanıtlarının araştırılması artık birincil NASA hedefidir.
Sovyet sondaları Mars 2 ve Mars 3 fiziksel olarak bağlı sondalardı; Sojourner Dünya ile iletişim için Mars Pathfinder baz istasyonuna bağlıydı; Opportunity, Spirit ve Curiosity ise kendi başlarınaydı. Şubat 2023 itibarıyla, Curiosity hala aktifken, Spirit, Opportunity ve Sojourner teması kaybetmeden önce görevlerini tamamladılar. 18 Şubat 2021'de, en yeni Amerikan Mars gezgini Perseverance başarıyla iniş yaptı. 14 Mayıs 2021'de Çin'in Zhurong aracı Mars'ta başarılı bir şekilde çalışan ilk Amerikalı olmayan keşif aracı oldu.
Görevler

Ayrıca bakınız: Mars görevleri listesi
Mars'a çok sayıda keşif aracı gönderildi:
Görevler > Aktif

NASA'nın Mars Bilim Laboratuvarı (MSL) görevinde yer alan Curiosity, 26 Kasım 2011'de fırlatılmış ve 6 Ağustos 2012'de Gale Krateri'ndeki Aeolis Mons (gayri resmi adıyla "Sharp Dağı") yakınlarındaki Aeolis Palus düzlüğüne inmiştir. Curiosity keşif aracı Haziran 2023 itibarıyla halen çalışır durumdadır.
Perseverance, başarılı Curiosity tasarımını temel alan NASA gezgini. Mars 2020 göreviyle birlikte 30 Temmuz 2020'de fırlatıldı, 18 Şubat 2021'de iniş yaptı. Karnına bağlı Mars Helikopteri Ingenuity'yi taşıyordu.
Görevler > Geçmiş

Sojourner Mars Pathfinder adlı keşif aracı 4 Temmuz 1997'de başarıyla iniş yaptı. İletişim 27 Eylül 1997'de kesildi. Sojourner Mars'ta 330 ft'in (100 metre) biraz üzerinde bir mesafe kat etmişti.
Spirit Spirit (MER-A), Mars Keşif Aracı (MER), 10 Haziran 2003 tarihinde fırlatılmış ve 4 Ocak 2004 tarihinde iniş yapmıştır. Orijinal görev sınırından yaklaşık 6 yıl sonra Spirit toplam 773 km (480 mil) mesafe kat etmişti ancak tekerlekleri kuma saplandı. Gezginden son iletişim 22 Mart 2010'da alınmış ve NASA 25 Mayıs 2011'de yeniden iletişim kurma girişimlerini durdurmuştur.
Opportunity Opportunity (MER-B), Mars Keşif Aracı, 7 Temmuz 2003 tarihinde fırlatılmış ve 25 Ocak 2004 tarihinde inmiştir. Opportunity, 5.352 sol (inişten görev sonuna kadar 5498 Dünya günü; 15 Dünya yılı veya 8 Mars yılı) ile önceki uzun ömür rekorlarını geride bıraktı ve 4.516 km (2.806 mil) yol kat etti. Gezgin son durumunu 10 Haziran 2018'de, 2018 küresel Mars toz fırtınası pillerini yeniden şarj etmek için gereken güneş ışığını engellediğinde gönderdi. Gezgini yeniden etkinleştirmek için yapılan yüzlerce denemenin ardından NASA 13 Şubat 2019'da görevin tamamlandığını ilan etti.
Zhurong, 23 Temmuz 2020'de Tianwen-1 CNSA Mars göreviyle birlikte fırlatıldı, 14 Mayıs 2021'de Utopia Planitia'nın güney bölgesine indi ve 22 Mayıs 2021'de konuşlandırılırken 1 Haziran 2021'de bir uzaktan selfie kamerası bıraktı. Ömrü 90 sol (93 Dünya günü) olarak tasarlanan Zhurong, konuşlandırılmasından bu yana 347 sol (356,5 gün) boyunca aktif kaldı ve Mars'ın yüzeyinde 1.921 m (6.302 ft) yol kat etti. Gezgin, 20 Mayıs 2022'den bu yana yaklaşan kum fırtınaları ve Mars kışı nedeniyle devre dışı bırakılmıştı. Ancak güneş panellerini kaplayan beklenenden daha büyük toz birikimi, kendi kendini yeniden etkinleştirmesini engelledi. 25 Nisan 2023'te görev tasarımcısı Zhang Rongqiao, son inaktivasyondan kaynaklanan toz birikiminin planlanandan daha fazla olduğunu ve gezginin "sonsuza kadar" inaktif olabileceğini açıkladı.
Görevler > Başarısız

Mars 2, PrOP-M gezgini, 1971, Mars 2 inişi başarısız oldu ve Prop-M'i de beraberinde götürdü. Sovyetler Birliği'nin Mars 2 ve 3 uzay araçlarında 4,5 kg'lık aynı Prop-M gezginleri vardı. İniş araçlarına kablolarla bağlıyken kayaklar üzerinde hareket edeceklerdi..
Mars 3, PrOP-M keşif aracı, 2 Aralık 1971'de başarıyla iniş yaptı. 45 kilogram (99 lb) ağırlığındaki gezgin Mars 3 aracına bağlıydı. Mars 3 aracı inişten yaklaşık 110 saniye sonra iletişimi kesince kayboldu. İletişim kaybı, o sırada meydana gelen son derece güçlü Mars toz fırtınasından ya da Mars 3 yörünge aracının iletişim aktarma kabiliyetindeki bir sorundan kaynaklanmış olabilir.
Görevler > Planlanan

Avrupa-Rus ExoMars keşif aracı Rosalind Franklin'in teknik olarak Mart 2022'de fırlatılmaya hazır olduğu teyit edilmiş ve Eylül 2022'de fırlatılması planlanmıştı, ancak Roscosmos ile işbirliğinin askıya alınması nedeniyle bu en az 2028'e kadar ertelendi. Alternatif fırlatma seçeneklerini belirlemek üzere hızlı bir çalışma başlatıldı.
Rus Moskova Havacılık Enstitüsü ve Hint IIT ortaklaşa sabit kanatlı bir Mars İHA'sı geliştiriyor ve bu İHA'nın (Mart 2023 itibarıyla) 2025'in sonlarında fırlatılması planlanıyor.
Görevler > Tasarlanan

The JAXA Melos keşif aracının 2022 yılında fırlatılması gerekiyordu. JAXA 2015'ten bu yana bir güncelleme yapmadı.
NASA Mars Geyser Hopper
ISRO 2030'daki üçüncü Mars görevi olan Mangalyaan-3'ün bir parçası olarak bir Mars gezgini tasarlandı.
Görevler > Geliştirilmemiş

Marsokhod Marsokhod'un Rusya'nın Mars 96 görevinin bir parçası olması düşünülmüştü.
Astrobiology Field Laboratory, 2000-2010 döneminde MSL'nin devamı olarak tasarlandı.
Mars Astrobiology Explorer-Cacher (MAX-C), 2011'de iptal edildi
Mars Surveyor 2001 keşif aracı
Mars Tumbleweed Rover, küresel rüzgar tahrikli bir gezgin.
2018 yılında, geleneksel hovercraft'ın aksine haznedeki gazı basınçlandırmak için üfleyiciler kullanmayan, bunun yerine mekanik sıkıştırma gerektirmeyen bir dondurma işleminden elde edilen depolanmış basınçlı CO2 kullanan bir tür yastık-hava gezgini önerilmiştir.