Uzun ve kısa ölçekler
Tarihçe > Zaman çizelgesi

|  Tarih |  Olay |
| --- | --- |
13. yüzyıl: "Milyon" kelimesi 13.yüzyıldan önce kullanılmıyordu. Bunu ilk kullanan Maximos Planoudes'dur (cir 1260-1330).
1475: Fransız matematikçi Jehan Adam, "bimilyon" ve "trimilyon" kelimelerini ki, sırasıyla 1012 ve 1018 değerlerine sahiptirler, ilk kez elyazısında kullandı. "... item noctes que le premier greton dembas vault ung, le second vault [...here some words seem to be omitted...] cent, le quart vult mille, le Ve vault dix M, le VIe vault cent M, le VIIe vault Milion, Le VIIIe vault dix Million, Le IXe vault cent Millions, Le Xe vault Mill Millions, Le XIe vault dix mill Millions, Le XIIe vault Cent mil Millions, Le XIIIe vault bymillion, Le XIIIIe vault dix bymillions, Le XVe vault mil bymillions, Le XVIe vault mil bymillions, Le XVIIe vault dix Mil bymillions, Le XVIIIe vault cent mil bymillions, Le XIXe vault trimillion, Le XXe vault dix trimillions ..." Çevirisi: "... Ayrıca en alttaki bir için, 2.si [...] yüz için, (çevirmen notu: 3.sünün kaç için olduğu belirtilmiyor) 4.sü bin için, 5.si onbin için, 6.sı yüzbin için, 7.si bir milyon için, 8.si on milyon için, 9.su yüz milyon için, 10.su bin milyon için, 11.si onbin milyon için, 12.si yüzbin milyon için, 13.sü bir bilyon için, 14.sü on bilyon için, 15.si yüz [özgün "mil", bariz bir hatadır] bilyon, 16.sı bin bilyon için, 17.si onbin  bilyon için, 18.si yüzbin bilyon için, 19.su bir trimilyon için, 20.si on trimilyon için,..."
1484: Extract from Chuquet's manuscript Fransız matematikçi Nicolas Chuquet, "Triparty en la science des nombres" adlı makalesinde, byllion (bayilyon), tryllion (trayilyon), quadrillion (katrilyon), quyllion (kayilyon), sixlion (siksilyon) septyllion (septalyon), ottyllion (ottalyon) ve nonyllion (nonalyon), sırasıyla 1012, 1018, 1024 vb. karşılık gelen, kelimeleri kullandı. Chuquet'in çalışması 1870'lere kadar yayınlanmadı. Fakat kitabın büyük bir kısmı, yetki alınmaksızın, Estienne de La Roche tarafından kopyalandı ve 1520'de L'arismetique adında basıldı, "... Item lon doit savoir que ung million vault mille milliers de unitez, et ung byllion vault mille milliers de millions, et [ung] tryllion vault mille milliers de byllions, et ung quadrillion vault mille milliers de tryllions et ainsi des aultres : Et de ce en est pose ung exemple nombre divise et punctoye ainsi que devant est dit, tout lequel nombre monte 745324 tryllions 804300 byllions 700023 millions 654321. Exemple : 745324'8043000'700023'654321 ..."  Çevirisi: "...Madde: bir milyonun, bin bin olduğu, bayilyon, bin bin milyon; trayilyon, bin bin bayilyon; katrilyon, bin bin trayilyon, vb. devam ettiği bilinir. Bu devama bir örnek; sayı parçalara ayrılır ve araları daha önce bahsedildiği gibi, noktalanır. Örneğin; yedi yüz kırk beş bin üç yüz yirmi dört trayilyon 804300 bayilyon 700023 milyon 654321 sayısı şu şekilde yazılır: 745324'8043000'700023'654321 ..."
1549: Jacques Pelletier du Mans, milyar (“milliart”) kelimesini "Million de Millions" (1012) için kullandı. Bunun anlamını, bunu daha önce kullanan, Fransız bilgini Guillaume Budé'ye (1467–1540) atfetti.
17. yüzyıl: Geleneksel altı dijit, üç dijitlik gruplara ayrılıyordu. Daha sonra Fransa ve İtalya'da, bazı bilim insanları, sayısal değeri 109 olan "bilyon" (billion), değeri 1012 olan "trilyon" (trillion), vb. kullanmaya başladı. Bu kullanım daha sonra kısa ölçeğin kökenini oluşturdu. Biliminsanlarının büyük bir kısmı, ya ""bin milyon" söylemeye devam etti ya da anlamını, Pelletier terimi milyar olarak, "milyonun milyonu"ndan "binin milyonu"na düşürerek, değiştirdi. Bu yeni "milyar" anlamı nadiren İngiltere'de kullanıldı. Fakat Fransa, Almanya, İtalya ve Avrupa'nın geri kalan kısmı, Chuquet'in özgün uzun ölçek bilyona sadık kalarak, bunu benimsedi. Milyarın 109 olarak kullanımı ilk kez Hollanda'da 1676'da yayınlandı (Houck'un Aritmetiği) 
18. yüzyılın başları: "Bilyon" teriminin kısa ölçekli anlamı Britanya Amerikan kolonilerine verildi ve ilk kez 1729'da Greenwood kitabında basılmasıyla ortaya çıktı. Harvard Üniversitesi profesörü Isaac Greenwood tarafından ad belirtilmeden yazıldı
19. yüzyılın başları: Fransa büyük oranda kısa ölçeğe geçti ve bunu ABD, okullarda öğreterek, takip etti. 19. yüzyıldaki birçok Fransız ansiklopedisi, ya uzun ölçeği anmaktan vazgeçti ya da onu "yürürlükte olmayan bir sistem" olarak adlandırdı.
1926: H. W. Fowler'ın Modern İngilizce Kullanım Sözlüğünde şöyle yazar: "["Bilyon"]un Britanya anlamı, Amerikan (daha sonra Fransız) kullanımındakisiyle aynı değildir. Bizim için o, bir milyonun karesidir. Örn; bir milyon milyon (1.000.000.000.000)), Amerikan için binin kendisi ile iki kez çarpımı veya bizim "milyar" olarak adlandırdığımız bin milyon (1.000.000.000)'dur. Bize göre bilyon, gökbilimciler haricinde kullanışsızdır. Ne yazık ki bizim kullanımımıza pek uygun değildir." 
1948: 9. Ağırlık ve Ölçüler Genel Konferansı, kısa ölçek ülkelerini, sistemlerini değiştirerek uzun ölçeğin evrensel kullanımını önerdi. Öneri dikkate alındı fakat benimsenmedi.
1960: 11. Ağırlık ve Ölçüler Genel Konferansı, Uluslararası Birimler Sisteminin (SI) kendi sayısal önekleri olmasını kabul ettiı. Bundan böyle SI, bağımsız kullanılacak sayı ölçeğidir. Ayrıca SI, bazı büyük sayı adlarının dillere göre kullanımı için, bilyon, trilyon, gibi terimler kullanmayı önerdi.
1961: Fransız Hükûmeti, uzun ölçeğin kullanılacağını resmi gazetesi olan "gazette"de duyurdu.
1974: 20. yüzyılın son çeyreğinde, İrlanda, Avustralya, Yeni Zelanda, Güney Afrika, Zimbabve, gibi İngilizce konuşan ülkelerin çoğu ya bu sistemi takip edecek ya da bağımsız olarak kısa ölçek kullanımına geçti. Bu ülkelerin çoğu, bazı kısıtlı kullanımı olsa da bu ölçeği kullanmaya devam ediyor ve kısa ölçeğin resmi kullanımı netlik kazanmadı.
1975: Fransız matematikçi Geneviève Guitel, iki numaralama sistemini belirtmek için échelle courte (kısa ölçek) ve échelle longue (uzun ölçek) terimlerini geliştirdi.
1994: İtalyan hükûmeti, uzun ölçeğin resmen kullanılmasını kabul etti.
"Milyon" (million), Eski İtalyan "milion"eden türetilen, Eski Fransız Milion  kelimesidir ve milleyi (bini) kuvvetlendirir. Bir "milyon", "büyük bin"dir ve 1728'e eşittir.