Che Guevara
Ölüm > Akıbet

İnfazından sonra Guevara'nın cesedi bir helikopterin iniş kızaklarına bağlanarak yakındaki Vallegrande'ye götürüldü ve burada Nuestra Señora de Malta'nın çamaşırhanesinde beton bir döşeme üzerinde yatarken fotoğrafları çekildi. Kimliğini doğrulamak üzere aralarında Guevara ile hayattayken tanışan tek tanık olan İngiliz gazeteci Richard Gott'un da bulunduğu çok sayıda tanık çağrıldı. Yüzlerce bölge sakini cesedin önünden geçerken sergilenen Guevara'nın cesedi birçok kişi tarafından "Mesih benzeri" bir çehreyi temsil ettiği düşünülmüş, hatta bazıları gizlice saçlarından tutamları kutsal emanetler olarak kesmiştir. Bu tür karşılaştırmalar, İngiliz sanat eleştirmeni John Berger'ın iki hafta sonra ölüm sonrası fotoğrafları gördükten sonra bunların iki ünlü tabloya benzediğini gözlemlemesiyle daha da genişletilmiştir: Rembrandt'tan Dr. Nicolaes Tulp'un Anatomi Dersi ve Andrea Mantegna'dan Ölü İsa'ya Ağıt. Guevara'nın naaşı Vallegrande'ye ulaştığında orada bulunan dört muhabir arasında İsveç Aftonbladet gazetesinden Björn Kumm da vardı ve Kumm 11 Kasım 1967'de The New Republic için yazdığı özel bir yazıda bu sahneyi anlatmıştı.
Ulusal Güvenlik Danışmanı Walt Rostow'un Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Lyndon B. Johnson'a gönderdiği 11 Ekim 1967 tarihli gizliliği kaldırılmış bir memorandumda Guevara'yı öldürme kararı "aptalca" ancak "Bolivya açısından anlaşılabilir" olarak nitelendirilmiştir.
Rodríguez infazdan sonra Guevara'nın aralarında yıllar sonra da takmaya devam ettiği ve sonraki yıllarda sık sık gazetecilere gösterdiği bir saatin de bulunduğu birçok kişisel eşyasını almıştır. Bugün, el feneri de dâhil olmak üzere bu eşyaların bazıları CIA'de sergilenmektedir. Bir askerî doktor ellerini parçaladıktan sonra Bolivya ordusu subayları Guevara'nın cesedini açıklanmayan bir yere nakletti ve kalıntılarının gömüldüğünü mü yoksa yakıldığını mı açıklamayı reddetti. Eller parmak izi tespiti için Buenos Aires'e gönderildi. Eller daha sonra Küba'ya gönderildi.
Guevara yakalandığında 30.000 kelimelik el yazması günlüğü, kişisel şiirlerinden oluşan bir derleme ve korkularının üstesinden gelmeyi öğrenen genç bir komünist gerilla hakkında yazdığı kısa bir öyküye de alıkoyulmuştu. Günlüğü Bolivya'daki gerilla harekâtının olaylarını belgeliyordu, ilk yazı 7 Kasım 1966'da, Ñancahuazú'daki çiftliğe varışından kısa bir süre sonra, son yazıysa yakalanmasından bir gün önce, 7 Ekim 1967 tarihinde yapılmıştı. Günlük, Bolivya Ordusu tarafından keşfedilmeleri nedeniyle gerillaların operasyonlara nasıl erken başlamak zorunda kaldıklarını anlatmakta, Guevara'nın daha sonra yeniden temas kuramayan iki birime bölünme kararını açıklamakta ve genel olarak başarısız girişimlerini anlatmaktadır. Ayrıca Guevara ile Bolivya Komünist Partisi arasında yaşanan ve Guevara'nın başlangıçta beklenenden çok daha az sayıda askere sahip olmasıyla sonuçlanan anlaşmazlığı kaydetmekte ve Guevara'nın yerel halktan adam toplamakta büyük zorluk çektiğini göstermektedir; bunun nedeni kısmen gerilla grubunun yerel dilin aslında bir Tupi-Guarani dili olduğundan habersiz olarak Keçuva öğrenmiş olmasıdır. Giderek kötüleşen astım nöbetlerine arttı ve son saldırılarının çoğu ilaç elde etmek amacıyla gerçekleştirildi. Bolivya günlüğü Ramparts dergisi tarafından hızla ve kabaca tercüme edildi ve dünya çapında dağıtıldı. Israel Reyes Zayas ("Braulio" takma adıyla), Harry Villegas Tamayo ("Pombo"), Eliseo Reyes Rodriguez ("Rolando") ve Dariel Alarcón Ramírez'in ("Benigno") her biri olayların başka yönlerini ortaya koyan en az dört günlük daha bulunmaktadır.
Nisan 1967'de Bolivya'da Guevara ile birlikteyken yakalanan Fransız entelektüel Régis Debray, Ağustos 1968'de hapishanede verdiği bir röportajda Guevara'nın yakalanma koşullarını anlatmıştır. Kısa bir süre Guevara'nın gerilla grubuyla birlikte yaşamış olan Debray, kendi görüşüne göre onların "ormanın kurbanları" olduğunu ve bu nedenle "orman tarafından yenildiklerini" söylemiştir. Debray, Guevara'nın adamlarının yetersiz beslenme, su eksikliği, ayakkabı yokluğu çektiği ve 22 kişi için sadece altı battaniyeye sahip olduğu yoksul bir durumdan bahsetmiştir. Debray, Guevara ve diğerlerinin ellerinin ve ayaklarının "et yığınları" hâlinde şişmesine neden olan bir "hastalıktan" muzdarip olduklarını ve bu nedenle ellerindeki parmakların seçilemediğini anlatır. Debray, Guevara'yı nafile duruma rağmen "Latin Amerika'nın geleceği konusunda iyimser" olarak tanımlamış ve Guevara'nın ölümü "yeniden doğuş vaadi" ve "yenilenme ritüeli" olarak algıladığını belirterek Guevara'nın "ölümünün bir tür rönesans olacağını bilerek ölmeye razı olduğunu" belirtmiştir.