stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Selefkî İmparatorluğu
Batıya Doğru Genişleme

Onun ve Lysimakhos'un, I. Antigonos Monophtalmos karşısında MÖ 301 yılında İpsus Savaşı'nı kazanmalarını takiben Seleukos, Doğu Anadolu Bölgesi'nin ve kuzey Suriye'nin kontrolünü eline geçirdi. Sonrasında, aldığı bu bölgede imparatorluğunun yeni başkenti olan Antakya kentini kurdu. Kentin adına, babası Antiokus'a ithafen, Antiochia (Antakya) adını vermişti. Ayrıca yeni kurulan bu başkente alternatif olarak, Babil'in kuzeyine Dicle kıyısına Seleukia adı altında yeni bir kent kurdu. Seleukos'un İmparatorluğu ulaşmış olduğu en geniş sınırlara MÖ 281 yılında Korupedyon Muharebesi'nde eski müttefiği Lysimakhos'u yendikten sonra sahip oldu. Seleukos İmparatorluğu'nun sınırlarını bu savaştan sonra Batı Anadolu'ya kadar genişletti. Bundan sonraki amacı Lysimakhos'un Avrupa'daki topraklarını ele geçirmekti; ancak Ptolemaios Keranus tarafından gerçekleştirilen bir suikaste kurban gitti. Oğlu ve aynı zamanda halefi I. Antiohos'e Ön Asya'nın büyük bir kısmına hükmeden bir imparatorluk kaldı. Fakat oğlu I. Antiohos babasının siyasetini uygulamadı ve Avrupa'ya doğru olan genişleme durdu. O dönemde çekiştiği iki hükümdar vardı: Makedonya'da II. Antigonos Gonatas ve Mısır'daki II. Ptolemaios Filedelfos.
Yeniden Diriliş (MÖ 223 - MÖ 191)

Fakat II. Seleukos'un küçük oğlu III. Antiohos MÖ 222 yılında tahta geçmesiyle yeniden diriliş başlayacaktı. Hükümranlığının ilk yıllarında Büyük Antiohos, Dördüncü Suriye Savaşı'nda Ptolemaioslar ordusuna yenildi — Rafya Savaşı'nda Mısır'ın Seleukos ordularını ağır bir yenilgiye uğratmasından dolayı bu savaş kaybedildi. Ancak III. Antiohos, I. Seleukos'tan sonra gelen en büyük hükümdar olduğunu kanıtlayacaktı. Rafya'daki yenilgisinin ardından, on yılını "Anabasis" adını verdiği düşüncesini gerçekleştirmek için harcadı. "Anabasis", doğuda ayaklanan eyaletleri (Partya ve Grek-Baktriya) onararak ve bayındır hale getirerek bu bölgede sembolik bir bağlılık oluşturma düşüncesiydi. Bunu gerçekleştirmek için Büyük İskender gibi Hindistan'a sefer düzenleyip kral Sofagasenus ile görüşmeler yapmıştır.
MÖ 205 yılında batıya geri döndüğünde Büyük Antiohos, Mısır'da II. Ptolemaios'ün ölümünü fırsat bilerek bir batı seferi hazırlığına başladı.
IV. Antiokhos ve Makedon kralı V. Filippos aralarında anlaşarak Ptolemaios hanedanının mallarını ve Ptolemilerin hüküm sürdüğü bölgeleri paylaştılar. Bunun ardından Beşinci Suriye Savaşı yapıldı. Seleukoslar, Mısırlıları Suriye'den çıkardılar. Panyum Savaşı'nda (MÖ 198) kesin olarak Suriye Seleukosların eline geçti. IV. Antiokhos en sonunda Seleukos İmparatorluğu'nu eski ihtişamına kavuşturmuştu.
Yeniden Dağılış

Fakat III. Antiohos'un görkemi uzun sürmedi. Eski müttefik Filippos'un MÖ 197'de Romalılara yenilmesinden sonra, Büyük Antiohos Yunanistan'ı işgal etme fırsatını gördü. Sürgüne gönderilmiş Kartacalı general Hannibal tarafında cesaretlendirilen Büyük Antiohos, Yunanistan'daki bazı devletlerle ittifak antlaşması imzalayarak Yunanistan'ı işgal etti. Bu kararı onun çöküşüne neden oldu: MÖ 191 yılında Thermopylae Muharebesi'nde (MÖ 191) ve günümüz Magnesia Muharebesi'nde (MÖ 190) Romalılar karşısında ağır bir yenilgiye uğradı. Bu yenilgilerin ardından Romalılarla ağır bir barış antlaşması olan Apamea Antlaşması'nı (MÖ 188) — bu antlaşma sonucunda Avrupa'da kalan ve Toros Dağları'nın kuzeyinde kalan tüm topraklar ve yüklü miktarda savaş tazminatı verildi— imzalamak zorunda kaldı. Büyük Antiohos, 3 Temmuz MÖ 187 yılında doğuya doğru, savaş tazminatlarını ödemek için ganimet toplam amacıyla, başka bir sefer yaparken öldü.
III. Büyük Antiohos'un oğlu ve onun halefi olan IV. Seleukos (MÖ 187-175)'un hükümdarlığı süresince büyük savaş tazminatı ödenmeye çalışıldı. En sonunda kendi elçilerinden biri olan Heliodorus tarafından suikaste kurban gitti. Seleukos'un küçük kardeşi IV. Antiohos, tahta sahip oldu. IV. Antiokhos, Seleukosların düşük prestijini yükseltmek için Ptolemaioslu Mısırlılarla savaşa girişti ve savaşta başarılı oldu; ancak Ptolemaios Mısır ordusunu İskenderiye'ye kadar sürmesine rağmen Romalı bir prokonsül olan Gaius Popillius Laenas tarafından ateşkes imzalamaya mecbur kılındı. Romalı elçi, Antiohos'un etrafına bir çember çizmiş ve bu çemberden çıkmadan önce Ptolemaios Mısırla bir antlaşma imzalayıp imzalamayacağına karar vermesini istemiş ve IV. Antiohos da Ptolemaios Mısırla bir barış antlaşması imzalamaya karar vermiştir.
Sonraki hükümdarlık yıllarında imparatorluk daha fazla dağılmıştır. Özellikle doğu bölgelerde kontrol tamamen yitirilmiş, Partlar, Pers (İran veya Fars) topraklarını almaya başlamış ve IV. Antiohos'un Helenistik (veya antisemitik) aktiviteleri Yahudiye eyaletinde silahlı ayaklanmalara yol açmıştır — Makabi Ayaklanması (Hanuka Bayramı'nın tarihçesine bkz. Şabbat(Sebt) 21b, Babil Talmudu). Aynı anda hem Partlarla, hem Yahudilerle savaşmak zorunda kalan Seleukoslar hiçbir şey elde edemediler ve IV. Antiohos, MÖ 164 yılında çıktığı bir sefer sırasında öldü.
Çöküş (MÖ 100 - MÖ 63)

MÖ 100'den itibaren, güçlü Seleukos İmparatorluğu'ndan bir tek Antakya ve çevresindeki birkaç Suriye şehri kalmıştı. Güçlerinin büyük bir kısmını kaybetmelerine ve krallığın zayıflamasına rağmen soylular kralların seçiminde önemli rol oynamaya devam etti. Bu seçimleri genelde Ptolemaios Hanedanı'nın elindeki Mısır veya diğer dış güçler kontrol ediyordu. Seleukoslar bir süre daha ayakta kaldılar; çünkü hiçbir millet onların mirasını devralmak istemiyordu — Seleukoslar o bölgede bir tampon görevi görüyorlardı — ancak Pontus Kralı VI. Mithridatis ve Romalı Sulla ile Anadolu'da yapılan savaşlarda da Seleukosları hiçbir ülke desteklemedi.
Mithridatis'in azimli yeğeni II. Tigran, Ermenistan Kralı, iç karışıklıklar içinde bulunan güneye inme imkânını gördü. MÖ 83'te, bitmez tükenmez iç savaşı durdurmak amacıyla Suriye'ye girdi ve yakın bir süre sonra da kendisini Suriye Kralı ilan ederek Seleukos Devleti'nin hemen hemen sonunu getirdi.
Bunlara rağmen, Seleukos Devleti tam anlamıyla yıkılmadı. Romalı general Lucullus'un Mithridates ve Tigranes'in ikisini de MÖ 69 yılında yenmesiyle arta kalan Seleukos Krallığı, XIII. Antiohos'un krallığı altında toplandı. Bu zamanlarda bile, iç savaşlar önlenemedi. II. Filippos, XIII. Antiohos ile taht kavgasına girişti. Pontus'un Roma kontrolüne geçmesiyle, Romalılar, Seleukos kontrolündeki Suriye topraklarındaki istikrarsızlıklara yoğunlaştı. MÖ 63'te VI. Mithridatis Pompeus tarafından yenilgiye uğratılınca, Pompeus Helenistik Doğu'yu yeni bağımlı krallıklar kurarak ve yeni vilayetler oluşturarak yeniden oluşturmak istedi. Ermenistan ve Yahudiye gibi yerel krallıklara bir ölçüde özerklik verildi. Ancak Pompeus, Seleukosların devam etmesinin çok zahmetli olduğunu görünce, Suriye'yi bir Roma vilayeti haline getirdi.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Ermeni birlikler Fenike'deki Akka şehrini aldı. Tigran'ın ordusu Seleukos başkenti olan Seleukia şehrini başarılı bir şekilde sardı. Josephus Antiquites'inde Kraliçe Aleksandra "Tigran'ı pek çok hediye ve elçi sundu..." Kraliçe sadakatini tüm Fenike'yi Krallar Kralı'na vererek gösterdi. | „ |
Kültürel değişimler

Seleukos İmparatorluğu'nun coğrafi mesafesi, Ege Denizi'nden Afganistan'a kadar, Yunanlar, Ermeniler, İranlılar, Medler ve Yahudiler gibi pek çok kültürden insanı barındırıyordu. İmparatorluğun geniş bir coğrafyayı kapsaması, Seleukos hükümdarlarını Büyük İskender gibi çok uluslu yapılar oluşturmaya zorladı. İmparatorluğun Helenizasyonu Yunan tipi yerleşim birimlerinin oluşturulmasıyla sağlandı. Tarihsel olarak, Antakya gibi önemli şehirlere ve kurulan yeni şehirlere Yunanca isimler verildi. Yani Yunan şehirlerine Yunanistan'dan nüfus gönderilerek bölge Yunanlaştırldı; çünkü Yunanistan'da bölgenin kaldıramayacağı büyüklükte nüfus vardı. Bölgeye Yunanları yerleştirmek aynı zamanda asimilasyonu hızlandırmak için kullanıldı. Sosyal olarak, bölge halkı Yunanlardan etkilendi; ancak Yunanlar da bölge halkından etkilendi. MÖ 313 yılından itibaren, Helenik düşünceler 250 yıl boyunca Yakın Doğu, Ortadoğu ve Orta Asya kültürlerini etkiledi. Bu hükümdarın bölge üzerinde etkisini sürdürmesi için gereken en önemli şeydi. Pek çok antik şehir Helen kültürünü kabul etti, ettirildi. Helen ve yerel kültürün birleşmesiyle ortak bir kültür oluştu. Bu ortak kültürü yayma çalışmaları yüzünden bazen ayaklanmalar çıktı. Özellikle de Yahudiler büyük sorun çıkardı; çünkü içlerine kapanık bir ırk olmalarından dolayı bu kültür asimilizasyonundan pek etkilenmediler. Seleukoslular, zorla Yahudilerin kültürünü değiştirmeye çalıştı bunun sonucunda pek çok ayaklanma çıktı ve en sonunda Yahudiler bağımsızlıklarını elde ettiler.
Seleukos Ordusu

Büyük İskender'in ölümünden sonra ortaya çıkan pek çok devlet gibi Seleukos ordusu da Makedon modeline sahipti ve kökeni de Greko-Makedondu. Seleukos Krallığı, Pers İmparatorluğu'nun doğu topraklarının pek çok kısmına sahip olduktan sonra, krallar orduları için doğu insanlarına güvenmek zorunda kaldı. Orduları Makedon falanks ve doğu okçuları ve süvarileriyle donattılar. Ayrıca, Seleukoslar ordularında Hint fillerini de düşmanlarına korku salmak için kullanıyorlardı. Ptolemailer gibi Seleukoslar paralarıyla İndus Nehri çevresinde yaşayan Hintlerden Girit ve Galatya'ya kadar yaşayan her ırktan paralı askeri almışlardı. Roma karşısındaki savaşlarda, Seleukoslar Roma lejyonlarına benzeyen birlikler oluşturmaya çalışmışlardır. MÖ 63 yılındaki çöküşten itibaren Seleukos Orduları terhis edildi. Söylentilere göre pek çok ağır süvari Roma ordularına dahil olmuştur.
Seleukos Hükümdarları

Ana madde: Selefkî imparatorları listesi
I. Seleukos Nikator
I. Antiohos
II. Antiohos
II. Seleukos Kallinikus
III. Seleukos Ceraunus
III. Antiohos Magus
IV. Seleukos Filopator
IV. Antiohos Epifanes
V. Antiohos Eupator
I. Dimitrios Soter
I. Aleksandros Balas
II. Dimitrios Nikator
VI. Antiohos Dionisos
Diodotus Trifon
VII. Antiohos Sidetes
II. Dimitrios Nikator
II. Aleksandros Zabinas
Kleopatra Thea
V. Seleukos Filometor
VIII. Antiohos Gripus
IX. Antiohos
VI. Seleukos Epifanes Nikator
X. Antiohos Eusebes Filopator
III. Dimitrios Eucaerus
XI. Antiohos Epifanes Filadelfus
I. Filippos Filadelfus
XII. Antiohos Dionysus
VII. Seleukos Kybiosaktes
XIII. Antiohos Asiatikus
II. Filippos Filoromaeus
Aile Ağacı

|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 | II. Filippos Filoromaeus   Kg. 69–63 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 | XIII. Antiokus Asiaticus   Kg. 69–64 |
Konuyla ilgili yayınlar

A. Houghton, C. Lorber, Seleucid Coins. A Comprehensive Catalogue, Part I, Seleucus I through Antiochus III, With Metrological Tables by B. Kritt, I-II, New York - Lancaster - London, 2002.
G. G. Aperghis, The Seleukid Royal Economy. The Finances and Financial Administration of the Seleukid Empire, Cambridge, 2004.
Laurent Capdetrey, Le pouvoir séleucide. Territoire, administration, finances d'un royaume hellénistique (312-129 avant J.C.). (Collection "Histoire"). Rennes: Presses Universitaires de Rennes, 2007.
K. Ehling, Untersuchungen zur Geschichte der spaeten Seleukiden (164-63 v. Chr.). Vom Tode des Antiochos IV. bis zur Einrichtung der Provinz Syria unter Pompeius (Historia Einzelschriften, 196), Stuttgart, 2007.
I. Seleukos Nikator'un resmi olan bir madeni para.
Baktria'da, satrap Diodotus bağımsızlığını ilan etti ve Grek-Baktriya Krallığını kurdu (MÖ 245).
III. Antiohos'un resmi olan gümüş para.
MÖ 200 yılında Seleukos İmparatorluğu, (Antiokus Romalılar tarafından yenilgiye uğratılmadan önce).
IV. Antiokus Epifanes'e ait madeni para.
İskender Balas'ın gümüş parası.
Bagadates I (MÖ 290-280)ilk yerli Seleukos satrapıydı.
Çayköy, Aşkale

| Çayköy |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
ÇayköyÇayköy'ün Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°57′02″N 40°49′10″E﻿ / ﻿39.9506°K 40.8194°D﻿ / 39.9506; 40.8194
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Aşkale
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1788 m
Nüfus (2021): 587
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25502
Çayköy, Erzurum ilinin Aşkale ilçesine bağlı bir dış mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı 1522 ve 1928 yılı kayıtlarında İrgümansur ya da Ergemansur olarak geçmektedir. Mahalle konutları, 70'li yıllarda, planlı bir yapılaşmayla tümüyle yenilenmiştir. Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aşkale Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 40 km, Aşkale ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, Aşkale'nin doğusunda olup, D.100/ numaralı Erzincan-Erzurum (Aşkale-Aziziye) devlet/uluslararası yolu kenarındadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 587
2020: 564
2019: 572
2018: 604
2017: 585
2016: 612
2015: 596
2014: 616
2013: 607
2012: 642
2011: 636
2010: 630
2009: 618
2008: 620
2007: 611
2000: 684
1990: 748
1985: 863
1965: 898
Dağyurdu, Aşkale

| Dağyurdu |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
DağyurduDağyurdu'nun Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°43′42″N 40°50′48″E﻿ / ﻿39.7283°K 40.8467°D﻿ / 39.7283; 40.8467
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Aşkale
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2347 m
Nüfus (2021): 112
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25502
Dağyurdu, Erzurum ilinin Aşkale ilçesine bağlı bir dış mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı 1928 yılı kayıtlarında Kürtçe kökenli Şeyhbizinyurdu olarak geçmektedir. Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aşkale Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 104 km, Aşkale ilçe merkezine 51 km uzaklıktadır. Mahalle, Aşkale'nin güneydoğusunda olup, D.100/ numaralı Erzincan-Erzurum (Aşkale-Aziziye) devlet/uluslararası yoluna Tepsicik, Kavurma Çukuru, Esentepe, Düzyurt ve Güllüdere mahalleleri üzerinden 35 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır. Mahalle ayrıca  D.950 numaralı Erzurum-Çat-Bingöl devlet yoluna, Tepsicik ve Yaylasuyu mahalleleri üzerinden 14,6 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 112
2020: 120
2019: 122
2018: 142
2017: 117
2016: 113
2015: 120
2014: 126
2013: 143
2012: 146
2011: 190
2010: 213
2009: 219
2008: 237
2007: 232
2000: 274
1990: 288
1985: 296
1965: 205
Yalanı, Şarkışla

| Yalanı |
| --- | --- |
Köy

 Sivas'ın Türkiye'deki konumu
YalanıYalanı'nın Sivas'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Sivas
İlçe: Şarkışla
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1640 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 96
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0346
İl plaka kodu: 58
Posta kodu: 58402
Yalanı, Sivas ilinin Şarkışla ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Sivas il merkezine 133 km, Şarkışla ilçe merkezine 38 km uzaklıktadır.
Halk kültürü

Köyün en tanınan ozanı "Yalınayak" mahlaslı Ramazan Şimşek'tir.
Halk kültürü > Âşık Yalınayak

Asıl adı Ramazan Şimşek olan âşık 25 Eylül 1959 tarihinde doğmuştur. Yoksulluk içinde büyümüştür. İlkokul üçüncü sınıfta iken verem olan annesi ölmüştür. Babası ve ağabeyinin sürekli olarak kendisini dövmeleri üzerine çoğu zaman dışarıda yatmıştır. Köy içinde yapılacak işi olanların yanına giderek yevmiye ile çalışarak geçimini sağlamaya çalışmıştır. Çobanlık yapmıştır. Evdeki baskıya dayanamayarak Kayseri'ye gitmiş ve inşaatlarda çalışmıştır. 1981 yılında askerliğini Siirt'te yapmıştır. Terhisten sonra Sivas'a gelerek 1984'te Şükriye Hanım'la evlenmiş bu evlilikten iki çocuğu doğmuştur. Geçimini sağlamak için Gebze'ye oradan da İstanbul'a taşınmıştır. 1992 yılında yeniden Sivas'a dönerek, 2000 yılından itibaren Sivas Belediyesinde temizlik işlerinde çalışmıştır.
Şiire 1985 yılında Şarkışla'lı âşık Sefil Selimî ile tanıştıktan sonra başladığı bilinmektedir. Selimî ona ustalık yapmış, şiirin inceliklerini öğretmiştir, Yalınayak mahlasını almasını kendisi şöyle anlatmıştır:
"Bir mecliste dinlediğim deyişin sahibinin kim olduğunu, nerede bulabileceğimi sordum. 'Sivas'ta' dediler, sora sora buldum evini, öylece bağlandım kaldım. 'Yalınayak' mahlasını kendim başıma sardım. Selimi ustamın yanına gittim, evliyaların yalınayak gezdiklerini, ezalar çektiklerini okuduğumu söyledim. Ustam da, 'adın Âşık Yalınayak olsun,' dedi."
İyi derecede saz ve kaval çalmaktadır ve şiirlerini de çalarken söylemektedir. Şiirlerinin sayısının 300'den fazla olduğu tahmin edilmektedir.
Halk kültürü > Sütoluk Efsanesi

Yörede derlenmiş olan bir efsane bulunmaktadır. Rivayete göre; savaşa giden ve geri dönmeyen Alosman adlı bir askerin karısı ve çocukları kıtlık döneminde açlıktan ölecek duruma gelirler. Eşo adındaki bu kadının rüyasına giren kocası dağa çıkmasını ve orada beklemesini, gelecek iki geyiğin kendilerine süt vereceğini söyler. Ertesi gün kadın denileni yaparak çocuklarını da alır ve tarif edilen dağa çıkarak beklemeye başlar. Orada bir pınarın başında uyuya kalırlar. Bir süre sonra duydukları bir böğürtüyle uyanır ve geyikleri görürler. Eşo, yanlarına gelen hayvanları sağarak sütlerini çocuklara içirir. Ondan sonra da her gün gelerek hayvanları sağar, artan sütü de yoğurt, peynir yapar. Kalanını da bir mağaranın içindeki bir deliğe döker. Zamanla bu mağaraya eşyalarını getirerek yerleşir, köyünü terk eder. Sütün dibini o delikten sürekli dökmeye devam eder. Yıllar geçer, çocukları büyür. Sırtları geyiklerinkine benzer tüylerle kaplanmıştır. Günlerden bir gün geyikler gelmez, kadın telaşla sağa sola koştururken pınardan su yerine süt aktığını görür. Birkaç sene sonra yöreye göçmen avcılar gelir, ağaçları kökünden sökerek evler yaparlar. Avcılardan birisi geyiklerin peşine düşer ve ucuna mıh taktığı bir ok ile birisini öldürür. Diğer geyik de onun başucuna gelerek üzüntüden yemeden içmeden kesilir ve o da ölür. Eşo onlar için bir mezar yapar ve başlarında iki ulu çam ağacı büyür. Onların gömülü oldukları yere “Geyik Tepesi” denir. Kadın avcıya beddua edince, avcı olduğu yerde mıhlanır kalır ve oracıkta ölür. İşte bu yere de o günden sonra “Mıhlıca” denilmiştir. Kadın kahrından yanına çocuklarını da alarak bir daha dönmemek üzere orayı terkeder. Ancak pınardan bir süre daha süt akmaya devam etmiş sonra da insanların saygısız davranışları nedeniyle kesilmiş yeniden suya dönüşmüş. O bölgedeki ağaçların kesilmesinin uğursuzluk getireceğine inanılır. Bunu deneyenlerin hastalandıkları hatta öldükleri anlatılır. Askerdeyken topçu olarak görev yapan Alosman'ın ruhunun buralarda dolanıp karısını ve çocuklarını aradığı için Perşembe geceleri pınarın yakınlarında top sesleri duyulduğu, Abrul (Nisan) ayında bu seslerin daha çok işitildiği yine yöredeki söylentilerden biridir. Pınarın yakınlarında küfredilmesinin, kötü söz konuşulmasının insanın başına kötü şeyler gelmesine yol açacağına inanılır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 96
2020: 110
2019: 110
2018: 126
2017: 104
2016: 101
2015: 99
2014: 94
2013: 109
2012: 118
2011: 126
2010: 132
2009: 133
2008: 145
2007: 144
2000: 145
1990: 199
1985: 231
1965: 237
Düzyurt, Aşkale

| Düzyurt |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
DüzyurtDüzyurt'un Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°50′17″N 40°49′42″E﻿ / ﻿39.8381°K 40.8283°D﻿ / 39.8381; 40.8283
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Aşkale
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2405 m
Nüfus (2021): 26
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25502
Düzyurt, Erzurum ilinin Aşkale ilçesine bağlı bir dış mahalledir.
Tarihçe

Mahalle, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aşkale Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 84 km, Aşkale ilçe merkezine 31 km uzaklıktadır. Mahalle, Aşkale'nin güneydoğusunda olup, D.100/ numaralı Erzincan-Erzurum (Aşkale-Aziziye) devlet/uluslararası yoluna Abdalcık ve Kandilli mahalleleri üzerinden 19,3 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 26
2020: 26
2019: 23
2018: 30
2017: 24
2016: 27
2015: 22
2014: 26
2013: 49
2012: 22
2011: 30
2010: 25
2009: 35
2008: 61
2007: 42
2000: 71
1990: 103
1985: 116
1965: 75
Sazlı, Aşkale

| Sazlı |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
SazlıSazlı'nın Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°57′54″N 40°28′00″E﻿ / ﻿39.965°K 40.4667°D﻿ / 39.965; 40.4667
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Aşkale
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1788 m
Nüfus (2021): 60
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25502
Sazlı, Erzurum ilinin Aşkale ilçesine bağlı bir dış mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı, 1902 yılı kayıtlarında Ermenicede "göl" anlamına gelen Lic, 1928 yılı kayıtlarında ise  Liç olarak geçmektedir. Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aşkale Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 76 km, Aşkale ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır. Mahalle, Aşkale'nin kuzeybatısında olup, D.915/ numaralı Trabzon-Erzurum (Bayburt-Aşkale) devlet/uluslararası yoluna 10,1 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 60
2020: 61
2019: 69
2018: 81
2017: 52
2016: 51
2015: 45
2014: 52
2013: 53
2012: 51
2011: 49
2010: 53
2009: 64
2008: 69
2007: 85
2000: 114
1990: 152
1985: 171
1965: 404
Tokça, Aşkale

| Tokça |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
TokçaTokça'nın Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°44′29″N 40°35′00″E﻿ / ﻿39.7414°K 40.5833°D﻿ / 39.7414; 40.5833
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Aşkale
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2044 m
Nüfus (2021): 40
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25502
Tokça, Erzurum ilinin Aşkale ilçesine bağlı bir dış mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı, 1522 ve 1928 yılı kayıtlarında Ermenicede "çınar" anlamına gelen Sos olarak geçmektedir. Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aşkale Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.