stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Helen

Başlığın diğer anlamları için Helen (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Helen (Grekçe: Ἑλένη Helénē) veya Troialı Helen, Argoslu Helen, Spartalı Helen ya da Latincede Helena; Yunan mitolojisine göre dünyanın en güzel kadınıdır. Zeus ile Leda veya Nemesis’in kızı olduğuna inanılan bu kadın; Klitemnestra, Kastor, Polluks, Philonoe, Foibe ve Timandra’nın da kardeşidir. Spartalı Menelaos ile evlenmiştir ve inanışa göre Hermione ile Nikostratus adında çocukları vardır. Troialı Paris tarafından kaçırılması, Truva Savaşı’nın en ciddi nedenidir.
Kabul edilen biyografik özellikleri; Aristophanes, Cicero, Euripides ve Homeros (hem İlyada hem de Odysseia'da) gibi klasik yazarlardan edinilmiştir. Vergilius'un Aeneis'inin ikinci kitabında hikâyesinden tekrar bahsedilir. Gençliğinde Theseus tarafından kaçırılmıştır. Helen ile evlenmek üzere rekabet eden taliplerinden Menelaos galip gelmiştir. Tüm talipleri, Tindareos Yemini adı verilen bir yemin ederek Helen'in kaçırılması durumunda galip gelen kişiye askeri anlamda yardım edecekleri sözünü vermişlerdir. Bu yemin, Truva Savaşı'nı süratlendirmiştir. Menelaos ile henüz gençken evlenmiştir ve Paris ile yola çıkışlarının bir kaçırılma ya da kaçma olduğu tartışmalıdır.
Troy'da bulunan zamanlarında Helen ile ilgili efsaneler çelişkilidir: Homeros, hem seçiminden pişmanlık duyduğunu hem de halk üzerindeki imajını sinsice düzeltmeye çalıştığını söyleyerek onu, kararsız olarak tanımlamıştır. Diğer görüşlere göre hain Helen, Baküs’e ait geleneklerle hareket etmiş ve neden olduğu kıyımlardan mutluluk duymuştur. Efsanenin bazı yorumlarında Helen, Troy'a gitmemiş ve Mısır’da savaşın bitmesini beklemiştir. Sonuç olarak Paris, savaş esnasında öldürülmüştür ve Homeros'a göre Helen, Menelaos ile tekrar bir araya gelirken diğer versiyonlarda ise Olimpos'a yükselmiştir. Helenik Lakonya, Sparta ve Menelaos ile bir türbe paylaştığı Terapne’de Helen ile ilişkili bir tarikat ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda Attika ve Rodos’ta da ibadet edilmiştir.
Güzelliği, artistlerin onu resmetmesi üzerine ilham olmuştur ve sıklıkla ideal insan güzelliği olarak görülmüştür. Helen tasvirleri, MÖ 7. yüzyıldan itibaren görülmeye başlanmıştır. Paris tarafından kaçırılması -veya Paris ile kaçması-, klasik Yunanistan'da popüler bir motif haline gelmiştir. Bu olay, Orta Çağ'daki çizimlerde bir baştan çıkarma olarak görülse de Rönesans resimlerinde ise genellikle Paris'in “tecavüzü” olarak tasvir edilmiştir. Christopher Marlowe’un Doktor Faustus (1604) adlı trajedisinde şu cümleler sıklıkla alıntılanmıştır: “Bin gemiyi denize indiren yüz bu muydu / Ve İlyum’un çatısız kulelerini yakan?”
Etimoloji

Bilginler için Helen’in isminin etimolojisi, hala bir sorun oluşturmaktadır. 19. yüzyılda Georg Curtius, Helen (Ἑλένη) ismini “ay” (Selene: Σελήνη) ile ilişkilendirmiştir. Ancak Grekçe'nin Lakonya lehçesiyle Helen'e yapılan adamalarda isminin baş harfi, digama (büyük ihtimal “w” gibi telaffuz edilen “f” harfi) ile yazılmıştır. Bu nedenle “s” harfi ile başlayan herhangi bir etimolojik teori, yanlış kabul edilmektedir.
20. yüzyılın başlarında Émile Boisacq, “Ἑλένη” kelimesinin sıkça kullanılan ve “meşale” anlamına gelen “ἑλένη”den türetildiğini düşünmüştür. Aynı zamanda “Ἑλένη”deki “λ” harfinin “v” harfinden dönüştüğünü ve ismin etimolojisinin Venüs’ün kökü ile bağlantılı olduğu ileri sürülmüştür. Ancak Linda Lee Clader, sunulan bu teorilerin hiçbirisinin tam olarak bir şeyleri açıklığa kavuşturmadığını söylemiştir.
Daha yakın bir zamanda ise Otto Skutsch, “Helen” isminin farklı mitolojik figürlere ait iki ayrı etimolojiye sahip olduğu teorisini geliştirmiştir. Bu etimolojilerden bir tanesi *Sṷelenā’ya (Sanskrit’te “ışıldayan” anlamına gelen svaraṇā ile ilişkili) dayanırken diğeri ise Dioskori’nin kız kardeşi olup birden fazla doğal yangın olayıyla (Aziz Elmo’nun ateşi başta olmak üzere) ilişkilendirilmiş *Selenā isimli Spartalı tanrıça ya da Terapne’de Ἑλένα Δενδρῖτις ("Ağaçların Helena’sı") adıyla ibadet edilen bitki tanrıçasıdır.
Başta “Helios”un Yunanca “güneş” anlamına gelmesi ve güneş tanrısının isminin olması ile beraber birçok Hint-Avrupa dil ailesindeki “güneş” sözcüğünün “Helen” ismini çağrıştırdığı göz önünde bulundurularak bu ismin farazi Proto-Hint-Avrupa güneş tanrıçasının adından köken aldığı da düşünülmektedir. Helen'in evlilik miti bilhassa ele alınırsa bu efsanenin kutsal ikizlerle akraba olan Hint-Avrupa mitolojisindeki güneş tanrıçasının daha genişçe işlenen “evlilik draması” ile bağlantılı olabileceği görülür. Martin L. West, Helena (“gün ışığının hanımı”) isminin Proto Hint-Avrupa dilinde bir ek olan tanrının kontrol ettiği doğal elementin ifade edilmesinde kullanılan “-nā” (“hanımı”) eki ile kurulduğunu iddia etmiştir.
Tarih öncesi ve mitolojik içerikler

Helen, ilk olarak Homeros’un şiirlerinde bahsedilmiştir ve sonrasında Yunan edebiyatında önemli bir figür haline gelmiştir. Bu eserler, esas Yunan mitlerinin çoğunun bahsedildiği zaman olan Kahramanlar Çağı’nda ortaya çıkmıştır. Homeros'un şiirlerinin yazıya geçirilmeden önce sözlü olarak yayıldığı göz önünde bulundurularak bazı bilginler, bu hikâyelerin aslında Miken Uygarlığı’ndan kaldığından ve Kahramanlar Çağı'nın ise o dönemin bir yansıması olduğundan şüphelenmiştir.
Şairler Lakonya’nın zengin bir krallık olduğundan bahsederken son zamanlarda Yunanistan’da yapılan arkeolojik çalışmalara göre modern Lakonya, Geç Tunç Çağı’nda sadece belirgin bir bölge idi. Arkeologlar, bugünkü Sparta'nın altına gömülü Miken sarayları bulmaya çalışmış ancak başarısız olmuşlardır. Modern keşiflere göre Avrotas Vadisi'nin güney kısmındaki Menelayon’un etrafındaki alan, Miken Lakonya'sının merkeziydi.
Aile

Helen ve Menelaos, Hermione adında bir kız çocuğuna sahiptir. Farklı kaynaklar Helen'in Aethiolas, Nikostratus, Megapentes ve Fleistenes adında bir ya da birden çok oğlu olduğunu da söyler. Ancak diğerlerine göre bu çocuklar, Menelous'un gayrimeşru çocuklarındandır.
Helen ile Paris ise Helen isimli bir kızla beraber Bunomus, Aganus ve Idayus isimli üç oğlana sahiptir. Üç oğlan, Truva Savaşı sırasındaki uyudukları odanın çatısının deprem sonucu yıkılması ile ölmüştür.
Mitoloji > Doğum

İlyada ve Odysseia da dahil olmak üzere birçok kaynağa göre Helen, Spartalı kral Tindareos’un karısı Leda ve Zeus’un kızıdır. MÖ 5. yüzyılın sonlarında yazılmış Euripides'in Helen oyunu, Helen'in doğumuna ilişkin bilgi veren en erken kaynaktır: kabul edilen babası Tindareos olsa bile aslında Zeus'un kızıydı. Bir kuğu biçiminde olmak üzere tanrıların kralı, bir kartal tarafından kovalanmış ve Leda'ya sığınmıştı. Bu kuğu, Leda'nın şevkatini kazandı ve böylece çiftleştiler. Bu olaydan sonra Leda, Helen'in içerisinden çıkacağı bir yumurta doğurdu. İlk Vatikanlı Mitograf, bu birliktelikten iki yumurta oluştuğunu öne sürmektedir: bir tanesi Kastor ve Polluks'u içermekteyken diğeri ise Helen ve Klitemnestra’yı içermekteydi. Fakat daha önceden aynı yazar; Helen, Kastor ve Polluks'un aynı yumurtadan çıktığını ifade etmişti. Fabius Planciades Fulgentius da Helen, Kastor ve Polluks'un tek bir yumurtadan geldiğini iddia etmiştir. Pseudo-Apollodoros'ta ise Leda'nın Helen'e hamile kaldığı gün hem Zeus hem de Tindareos ile ilişki yaşadığı yazılmıştır.
Diğer bir yandan da Epik Döngü’nün bir parçası olan Cypria’da Helen'in Zeus'un ve tanrıça Nemesis’in kızı olduğu yazılmıştır. Cypria'nın hangi zaman diliminde yazıldığı tam bilinmese de bu eserin MÖ 7. yüzyıla kadar uzanan bazı gelenekleri içerdiği düşünülmektedir. Bu eserde Nemesis, Zeus ile çiftleşmek istememiştir. Bu nedenle Zeus'tan kaçmaya çalışırken çeşitli hayvanlara dönüşmüş ve en sonunda bir kaz haline gelmiştir. Zeus da bir kaza dönüşmüş ve Nemesis'e tecavüz etmiştir, bu olayın ayrından da Helen'in içerisinden doğduğu yumurta ortaya çıkmıştır. Tahminen, bir şekilde bu yumurta Leda'ya gönderilmiştir. Sonrasında ortaya çıkan kaynaklara göre bu yumurta, Attika’da bir koruda bir çoban tarafından bulunup Leda'ya götürülmüştür ya da Hermes tarafından Leda'nın kucağına bırakılmıştır.
Tragiloslu Asklepiades ve Psödo-Eratosthenes de benzer bir hikâyeden bahsetmiştir ancak bu versiyonda Zeus ile Nemesis, kaz yerine kuğuya dönüşmüştür. Timothy Gantz, Zeus'un Leda'ya kuğu formunda geldiğini anlatan hikâyenin aslında Zeus ve Nemesis'in kuşlara dönüştüğü hikâyeden türediğini iddia etmiştir.
MS 2. yüzyılda Pausanias, yumurtanın kalan kabuklarının kurdeleler ile bağlandığını ve Sparta akropolisindeki tapınağın tavanında asılı olduğunu söylemiştir. Bu yumurtanın aslında Leda'nın getirdiği ünlü yumurta olduğuna inanılmıştır. Pausanias, Sparta'ya seyahat edip bu yadigarı görmek üzere Hilaeira ve Foibe'ya adanmış tapınağı ziyaret etmiştir.
Pausanias aynı zamanda Helen'in kardeşleri olan Dioskori’nin (Kastor ve Polluks) Pefnos adasında doğduğuna ilişkin bir yerel inanıştan bahsetmiştir. Şair Likofron’un Helen ile bağlantılı olarak “Pefniyalı” (Πεφναίας) sıfatını kullanması ise bu şairin, Helen'in de aynı adada doğduğuna ilişkin bir inanış hakkında bilgisi olduğuna işaret etmiştir.
Mitoloji > Theseus tarafından gençliğinde kaçırılması

Tanrıların oğulları oldukları için ilahi eşlere sahip olmaları gerektiğini düşünen iki Atinalı Theseus ve Peirithoos, Zeus’un iki kızını kaçırmak üzerine birbirlerine yardım etmek için söz vermişlerdir. Theseus Helen'i seçerken Peirithoos ise Hades’in karısı Persefoni ile evlenmek için ant içmiştir. Theseus Helen'i kaçırdıktan sonra ya annesi Ethra’nın ya da Afidnes veya Atina’da yaşayan arkadaşı Afidnus'un yanına bırakmıştır. Sonrasında ise Theseus ile Peirithoos, Persefoni'yi kaçırmak üzere Hades'in alanı olan Ölüler Diyarı'na gitmişlerdir. Hades, rol yaparak misafirperver davranmış ve bir ziyafet hazırlamıştır ancak ikili oturduğu anda ayaklarına dolanan yılanlar tarafından tutulmuşlardır. Helen'in kaçırılması, intikam olarak Ethra'yı kaçıran ve kız kardeşini Sparta'ya geri götüren Kastor ve Polluks'un Atina'yı istila etmesine neden olmuştur. Goethe’nin Faust eserinde, yarı at Heiron’un da Dioskuri kardeşlerine Helen'i geri alma konusunda yardım ettiği belirtilmektedir.
Bu olayı konu alan eserlerin çoğunda Helen, oldukça küçük olarak tasvir edilmiştir; Midillili Hellanikus’a göre yedi yaşında iken Diodoros’a göre ise on yaşındaydı. Diğer bir yandan ise Stesikorus'a göre Theseus ve Helen'in İphigenia adında bir kızları vardı ve bu da Helen'in çocuk sahibi olabilecek yaşta olduğuna işaret etmekteydi. Çoğu kaynağa göre İfigenia, Agamemnon ile Klitemnestra’nın kızıydı ama Antoninus Liberalis ve Sisamlı Duris gibi yazarlar ise Stesikorus'un versiyonunu ele aldı.
Ovidius’un Heroides adlı eseri, Romalılar başta olmak üzere antik yazarların Helen'in gençliği hakkındaki görüşlerine ışık tutar: Klasik Sparta'da (Miken Sparta'sı değil) kızların fiziksel eğitimleri göz önünde bulundurularak palaestrada güreşen çıplak ve genç bir prenses olarak tasvir edilmiştir. Sextus Propertius, Helen'i erkek kardeşleri ile beraber silah ve avlanma alıştırmaları yapan bir kız olarak hayal etmiştir.
[…] ya da Avrotas kumlarının üzerinde Kastor ve Polluks’un —biri dövüşmede biri de atlarla en iyisi olan— arasında duran Helen: çıplak memeleriyle silahları taşıdı, derler ki, kutsal erkek kardeşleri oradayken bile hiç kızarmadı.
Mitoloji > Talipler

Helen'in evlenme çağına gelmesi ile dünya çapında birçok kral ve prens, yanlarında lüks hediyeler getirerek ya da kendi adlarına temsilciler göndererek talip oldular. Yarışma boyunca Kastor ve Polluks, talipleri değerlendirmede önemli bir rol oynamıştır ancak son karar Tindareos'a verilmiştir. Müstakbel eşi Menelaos, yarışmaya katılmamış ve kendisini temsil etmesi üzerine kardeşi Agamemnon’u göndermiştir.
Mitoloji > Tindareos Yemini

Talipleri rencide etmek ve münakaşaya sebep olmaktan korkan Tindareos, kızı için bir eş seçmekten veya talipleri yollamaktan ürkmüştür. Odysseus da taliplerden birisiydi ancak yarışmayı kazanma şansının çok küçük olduğuna inanması nedeniyle hediye getirmemişti. Bu sebeple, İkarius’un kızı Penelope ile evlenmesi üzerine kendisine yardım etmesi şartıyla Tindareos'a bu sorunu çözeceği hakkında söz vermiştir. Tindareos'un anlaşmayı hızla kabul etmesi üzerine Odisseus da tüm taliplerin Helen'in müstakbel kocasıyla anlaşmazlık yaşayacak tarafa karşı eşini destekleyeceği üzerine yemin etmesini önermiştir. Tüm talipler bu öneriyi kabul ettikten sonra Menelaos, Helen'in kocası olarak seçilmiştir. Tindareos, anlaşmanın önemini simgelemek üzere bir at kurban etmiştir. Helen ile Menelaos, Tindareos ile Leda'nın tahttan çekilmesini takiben Sparta'nın hükümdarları haline gelmiştir. Menelaos ve Helen, Sparta'yı en az on yıl boyunca yönetmiştir; Hermione adında bir kızları ve (bazı efsanelere göre) üç oğulları vardır: Aethiolas, Maraphius ve Pleisthenes.
Helen ile Menelaos'un evliliği, Kahramanlar Çağı'nın bitişini simgeler. Helen'in talipler listesinin sonuçlanması ile Hesiodos, Zeus'un kahramanlar başta olmak üzere insanoğlunu yok etme planı olduğunu yazar. Helen'in Paris ile kaçışı sonucu patlak veren Truva Savaşı, bu amaç uğruna vasıta olacaktır.
Mitoloji > Paris tarafından kaçırılması ya da baştan çıkarılması

Troyalı bir prens olan Paris, sözde bir diplomatik görevli kılığında Helen'i almak üzere Sparta'ya gelmiştir. Bu yolculuktan önce Zeus, Paris'in en güzel tanrıçayı belirlemesini istemiştir: Hera, Athena ya da Aphrodite. Paris'in onayını kazanmak üzere Aphrodite, dünyanın en güzel kadınını vadetmiştir. Aphrodite'nin bu teklifinden etkilenen Paris, onu tanrıçaların en güzeli olarak seçmiş ve böylece Athena ile Hera’nın nefretini kazanmıştır.
Helen'in bazen Paris tarafından tecavüz edildiğinden (kaçırıldığından) söz edilse de Antik Yunan kaynakları sıklıkla bu konudan dolambaçlı ve çelişkili olarak bahseder. Herodotos, Helen'in kaçırılmış olduğunu yazsa da Cypria, Helen'e verilen hediyelerden sonra Aphrodite'nin Sparta kraliçesi ile Troya prensini birleştirdiğine değinir. Sappho, Helen'in Paris ile birlikte olmak için Menelaos ile dokuz yaşındaki kızı Hermione’yi arkada bıraktığını iddia eder:
Bazıları süvarilerin, bazıları piyadelerin bazıları da denizcilerin bu kara dünyada en güzel şey olduğunu söyler ama ben derim ki en güzel şey, sevdiğin şeydir
Herkes anlasın diye basitçe söylüyorum: güzellik konusunda tüm fanileri geçen Helen,
Sadık kocasını bıraktı, Troya’ya açıldı, kızı ve sevgili ailesi için hiçbir düşüncesi olmadı.
—Sapfo, parça 16 (Voigt)
Dio Hrisostom, Homeros'un güvenilirliğini sorgulayarak tamamen farklı bir hikâyeden bahsetmiştir: Agamemnon'un Helen'in kız kardeşi Klitemnestra ile evlenmesinden sonra Tindareos, politik nedenlerden dolayı Menelaos ile Helen'in evlenmesini istemiştir. Ancak Helen, birçok talip tarafından istenmiştir ve bu taliplerin içerisinde herkesi geçip Tindareos ve oğullarının beğenisini kazanan Paris de vardır. Bu durumda Paris, Helen'i adil bir şekilde kazanmış ve koruyucularının izniyle onu Troya'ya götürmüştür. Cypria, Paris ile Helen'in üç gün içerisinde Troya'ya ulaştığını yazar. Homeros ise İlyada'da ikilinin Kranya’da bir adada mola verdiğini ve aşklarının gerekliliğini yerine getirdiklerine değinir. Cypria, bu olayın Sparta'dan ayrılmalarından bir gece önce olduğunu söyler.
Mitoloji > Mısır

En az üç Antik Yunan yazar, Helen'in Troya'ya gittiğini reddeder ve Truva Savaşı boyunca Mısır'da kaldığını iddia eder. Bu üç yazar; Euripides, Stesikorus ve Herodotos'tur. Euripides tarafından Helen oyununda bahsedilen versiyona göre Zeus'un isteği üzerine Hera, Helen'e bulutlardan çıkmışçasına bir kılık vermiş ve Hermes de onu Mısır'a götürmüştür. Bu şekilde Helen, Troya'ya hiç gitmemiş ve savaş boyunca Mısır’da bulunmuştur. “Kılık verme” durumu, Stesikorus’un versiyonunda da olmasına rağmen Herodotos'a göre yoktur. Bu yazarların yanı sıra Likofron (822), Hesiodos’un Helen'in kılık değişiminden bahseden ilk yazar olduğunu söyler. Bu, Hesiodos'un bir eserinde bu olaydan bahsettiği anlamına gelebileceği gibi bu fikrin Antik Yunanistan'da Hesiodos'un yaşadığı sırada bilindiği ve sonuç olarak ona dayandırıldığı anlamına da gelebilir.
Surp Garabet Kilisesi (Üsküdar)

| --- | --- |
Surp Garabet Kilisesi (Mart 2009)

Temel bilgiler
Konum: Üsküdar, İstanbul, Türkiye
Koordinatlar: 41°01′15″K 29°01′52″D﻿ / ﻿41.02083°K 29.03111°D﻿ / 41.02083; 29.03111
İnanç: Ermeni Apostolik
Durum: Etkin
Mimari
Tamamlanma: 1888
Özellikler
Çan kulesi sayısı: 2
Surp Garabet Kilisesi (Ermenice: Սուրբ Կարապետ Եկեղեցի), Türkiye'de İstanbul iline bağlı Üsküdar ilçesinde bulunan Ermeni kilisesi. 1593'ten önce inşa edilen kilise 1617 ve 1727 tarihlerinde yenilenmiştir. 1844 yılında tekrar onarılan kilise 1887'de bir yangında kül olur ve 1888'de kâgir olarak yeniden inşa edilir. 2006 yılında onarılan kilise İstanbul Ermeni Patriği II. Mesrob tarafından ibadete açılmıştır. Yapı 4 Ağustos 1983 tarihinde 1. derece kentsel sit alanı olarak tescil edilmiştir.
Surp Asdvadzadzin Kilisesi (Eyüpsultan)

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Eyüpsultan, İstanbul, Türkiye
Koordinatlar: 41°03′00″K 28°55′39″D﻿ / ﻿41.05000°K 28.92750°D﻿ / 41.05000; 28.92750
İnanç: Ermeni Apostolik
Durum: Etkin
Mimari
Tamamlanma: 1855
Surp Asdvadzadzin Kilisesi (Ermenice: Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի), Türkiye'de İstanbul iline bağlı Eyüpsultan ilçesinde bulunan Ermeni kilisesi. Daha önce bölgede var olan kilise 1785'te yıkılarak yerine ahşap edilen ahşap kilise 1841'de yıkılır ve 1855'te kâgir olarak yeniden inşa edilir. Kilise 2000 yılında onarılmış olup İstanbul Ermeni Patriği II. Mesrob tarafından ibadete açılmıştır.
Odeki Kale Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Aşağıserdarlı, Tortum
Koordinatlar: 40°29′25″K 41°22′02″D﻿ / ﻿40.49028°K 41.36722°D﻿ / 40.49028; 41.36722
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Harabe
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: ? Orta Çağ
Özellikler
Malzemeler: Kireç harcı, yontu taş
Odeki Kale Kilisesi (Gürcüce ოდეკის ციხის ეკლესია), Aşağı Odeki Kale Kilisesi ve Aşağı Odik Kale Kilisesi olarak da bilinir, Erzurum ilinin Tortum ilçesinde, eski adı Odeki olan Aşağıserdarlı köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisedir. Bir şapel olan yapı, köydeki Odeki Kalesi'nin kilisesiydi.
Tarihçe

Odeki, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesindeki köylerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde bu köyün 611 haneden oluşan büyük bir yerleşim olduğu görülmektedir. Odeki Kale Kilisesi, köyde varlığı bilinen iki kaleden biri olan Odeki Kalesi'nin kilisesi olup Osmanlı döneminden önce Gürcüler tarafından inşa edilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2017 yılında kaleyle birlikte koruma altına alınmış ve şapel olarak nitelenmiş olan kilisenin odunluk olarak kullanıldığı belirtilmiştir.
Mimari

Odeki Kale Kilisesi, Odeki Kalesi'ne girişi sağlayan kapının hemen yanında yer alır. Büyük bölümü ayakta olan yapı, kireç harcı kullanılarak kaba yontu taşlarla inşa edilmiştir. Yapı renkli taşlar ve tuğlalardaki motiflerle süslenmiştir. Kilise içinde çok sayıda niş bulunmaktadır. Bu nişlerin depo olarak kullanılmış olduğu tahmin edilmektedir. Batı duvarının kuzey kısmında, yerden bir metre yükseklikte Gürcü alfabesinin Nushuri karakteriyle bir satırlık Gürcüce yazıt yer alır. Bu yazıt, hem kilisenin hem de kalenin Orta Çağ Gürcü mimari yapısı olduğunu göstermektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın koruma kararında "Şapel"de, üzerinde ikonografik şekilli tuğla parçalarının bulunduğu belirtilmiştir.
15 Temmuz Darbe Girişimi
Olayların gelişimi > Öncesi

15 Temmuz 2016, saat 10.30 civarında Kara Havacılık Komutanlığında görevli Binbaşı O.K. darbe girişiminden haberdar oldu. Bunun üzerine öğle saatlerinde kendi inisiyatifi ile bölüğünü terk etti ve Millî İstihbarat Teşkilatına giderek yapılacak olan kalkışmaya dair ihbarda bulundu. Darbe hazırlığında olunduğuna dair 15 Temmuz, 16.00'da istihbarat edinen MİT Müsteşarı Hakan Fidan, dönemin Genelkurmay II. Başkanı Orgeneral Yaşar Güler'e ilk bilgilendirmeyi verdi. 17.30'daki ayrıntılı bilgi paylaşımı sonrasında durumun ciddi olduğu değerlendirmesinde bulunuldu ve Hakan Fidan, Genelkurmay Başkanlığına davet edildi. Saat 18.00 sularında Hakan Fidan, Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar ve komuta kademesiyle görüşmek için karargâha gitti. MİT'e gelen ihbarın daha büyük bir planın parçası olabileceğinin altını çizdi. Bunun üzerine Genelkurmay Başkanlığı; hava sahasının kapatılması, tüm askerî hareketliliğin yasaklanması, Kara Havacılık Okulunun ivedi teftiş edilmesi gibi tedbirler aldı. Karargahta yaşanan bu hareketlilik ve Hulusi Akar'ın Türk hava sahasını kapatma emri üzerine deşifre olduklarından şüphelenen darbeciler, kalkışmayı 03.00'ten 20.30'a çekti. Bununla birlikte Müyesser Yıldız'ın iddiasına göre Hakan Fidan, darbe teşebbüsünün olduğu gün Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar'la görüştükten sonra Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez ile yemeğe gitti. Yine aynı iddialara göre Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Başbakan Binali Yıldırım'ı da bilgilendirmeyen Fidan, eski başbakan Ahmet Davutoğlu'na şüpheli bir askerî hareketlilik olduğuna dair bilgi verdi.
Cumhurbaşkanına suikast girişimi

15 Temmuz gecesi Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a yönelik Yurtta Sulh Konseyi yönetimindeki Çiğli 2. Ana Jet Üs Komutanlığı'nda Muharebe Arama Kurtarma (MAK) timi üyelerince yapılan suikast ve darbe teşebbüsüdür. Marmaris'te bir otelde yaşanan suikast girişiminde darbe girişiminde görev alan askerler, Erdoğan'ın kaldığı otele silahlı ve bombalı saldırı ile öldürme girişiminde bulunmuş ve aynı gün darbe girişiminin püskürtülmesinden sonra kaçmıştır. Yaralanan kişileri hastaneye kaldırmak üzere bölgeye gönderilen sağlık ekiplerine de ateş açılmış, çatışma sırasında yaralanan bir polis memuru ve bir cumhurbaşkanlığı koruma polisi yaşamını yitirmiştir.
Erdoğan, suikast girişiminden önce Dalaman da bulunan TC-ATA uçağıyla Atatürk Havalimanı'na hareket etmiş, hareketi sırasında Türk Hava Kuvvetlerine bağlı darbecilerin kontrolündeki F-16 uçakları TC-ATA uçağı için risk oluşturmuş, TC-ATA kendi sinyal kodu yerine THY 8456 kodunu kullanarak kendisini THY'e ait bir uçak gibi göstererek kimliğini gizlemiştir.
İhraçlar, gözaltı ve tutuklamalar

Daha fazla bilgi: 2016 Türkiye tasfiyeleri
Darbe teşebbüsünden sonra 23 Temmuz 2016 tarihi itibarıyla 18.044 kişi gözaltına alınmış, 9.677 kişi tutuklanmış, 49.211 kişinin pasaportu iptal edilmiştir. Türkiye'nin çeşitli noktalarında bu girişime ortak olduğu düşünülen 2.745 adli ve idari hakim hakkında gözaltı kararı alınmış, beş Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyesinin üyeliği düşürülmüş, on Danıştay üyesi gözaltına alınmış, iki Anayasa Mahkemesi üyesi hakkında gözaltı kararı verilmiş, bunun yanında çeşitli rütbelerden 2839 subay ve asker gözaltına alınmıştır. Ayrıca 7.899 emniyet personeli, 8.777 İçişleri Bakanlığı personeli, 1.500 kamu görevlisi, 15.200 Millî Eğitim Bakanlığı personeli, 492 Diyanet İşleri Başkanlığı personeli, 257 Başbakanlık personeli, 393 Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı personeli, 2.345 Gençlik ve Spor Bakanlığı personeli, 614 jandarma, 30 vali ve 47 kaymakam görevden alınmıştır. 13 Ağustos 2016 tarihi itibarıyla açığa alınan toplam kişi sayısı 76.597, memuriyetten çıkarılanların sayısı 4.897'dir. TSK'dan ihraç edilen asker sayısı ise 3.725'tir.
Darbe girişimi sonrası OHAL kapsamında Cumhurbaşkanlığı tarafından 32 KHK çıkarılmıştır. Bu KHK'lar ile en az 125 bin 678 kamu görevlisi görevinden ihraç edilmiş, 270 kişinin öğrenciliği sonlandırılmış, 2 bin 761 kurum ve kuruluş kapatılmış, farklı birim ve görevlerde olan 3 bin 213 personelin. de rütbesi sökülmüştür. 19 Temmuz 2018'de toplam 2 yıl süren ve 7 kez art arda uzatılan OHAL sonlandırılmıştır.
Bunun yanı sıra, Barış İçin Akademisyenler bildirisini imzalayan çok sayıda akademisyen darbe girişimi sonrası tasfiyelerine dahil edilerek akademiden ihraç edildi.