Hükûmet biçimleri listesi
Sosyo-ekonomik özelliklere göre hükûmet biçimleri > Sosyo-ekonomik özelliklere göre

Daha fazla bilgi: Ekonomik sistem
Birçok siyasi sistem, sosyoekonomik ideolojiler olarak tanımlanabilir. Bu akımların iktidardaki deneyimleri ve belirli hükûmet biçimleri ile güçlü bağları, onları kendileri de birer hükûmet biçimi olarak kabul edilmesine neden olabilir.
Not: Bu kategoriler münhasır değildir.
| Terim | Açıklama |
| --- | --- |
Anarşizm: Gönüllü kuruluşlara dayalı öz-yönetim topluluklarını savunan sistem. Bu genellikle devletsiz topluluklar olarak tanımlansa da, birçok yazar bunları daha spesifik olarak sırasız veya özgür birlikteliklere dayalı kurumlar olarak tanımlamıştır. Diğerleri ise özgür iradeyle üyelik ve birlikte olmayı içeren öz-yönetim topluluklarını savunmuşlardır. Anarşizm devleti istenmeyen, gereksiz ve/veya zararlı bulur.
Kapitalizm: Üretim araçlarının özel mülkiyetine ve bunların kâr amacıyla işletilmesine dayanan bir ekonomik sistemdir. Serbest piyasa ekonomisi olarak 16. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Kapitalizmin merkezindeki özellikler özel mülkiyet, sermaye birikimi, ücretli emek, gönüllü takas, bir fiyat sistemi ve rekabetçi pazarları içerir. Kapitalist piyasa ekonomisinde, karar verme ve yatırım finansal ve sermaye piyasalarındaki üretim faktörleri sahipleri tarafından belirlenir. Malların fiyatları ve dağıtımı ağırlıklı olarak piyasadaki rekabet tarafından belirlenir.
Kolonyalizm: Bir yerli grup (veya toprakları ve kaynakları), kendi ekonomik ve/veya siyasi çıkarları için dışsal bir siyasi güç tarafından boyunduruk altına alındığı bir sistem.
Komünizm: Üretim araçlarının genellikle halk tarafından ortaklaşa sahip olunduğu (ya halkın doğrudan, komün aracılığıyla ya da komünist bir devlet veya toplum yoluyla), üretimin kâr amacı gütmeksizin kullanım için gerçekleştirildiği bir sosyalist sistem. Komünist toplum, bu nedenle teorik olarak devletsiz, sınıfsız ve parasızdır. Genellikle sosyalist veya anarşist bir toplumun "son biçimi" olarak kabul edilir.
Despotizm: Bir ulusun yasaları ve kaynakları, genellikle mutlak siyasi güce sahip olan bir birey tarafından kontrol edilen bir sistem. Örnekler arasında Eski Mısır firavunları, Roma imparatorları ve Kuzey Kore'nin Yüce Liderleri bulunur.
Distribütizm: Mülkiyetin geniş çapta bir hak olarak görüldüğü bir kapitalizm türü; üretim araçları, devletin kontrolü altında merkezileştirilmeden mümkün olduğunca geniş bir şekilde yayılır (devlet sosyalizmi) ya da birkaç birey/kuruluşun kontrolü altına (distribütivizmin savunucularının "kayırıcı kapitalizm" olarak adlandırdığı) (ahbap çavuş kapitalizmi) yerine. Distribütivizm, temelde sosyalizm ve kapitalizme karşı çıkar ve distribütivistler bunları eşit derecede kusurlu ve sömürücü olarak görür. Bunun aksine, distribütivizm ekonomik faaliyeti insan yaşamının bütününe, manevi yaşamımıza, entelektüel yaşamımıza, aile yaşamımıza tabi kılmayı amaçlar.
Feodalizm: Orta Çağ Avrupası'nda yaygın olan toprak sahipliği ve görevler sistemi. Feodalizm altında, bir krallığın tüm toprakları krala aitti. Ancak, kral onun için savaşan soylulara veya soylulara bazı toprakları verirdi. Bu toprak hediyesine "mülk" denirdi. Ardından soylular bazı topraklarını vassallara verirdi. Vassallar daha sonra soylular için görevler yapmak zorundaydı. Vassalların topraklarına "feodal arazi" denirdi. Benzer bir sistem, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'nın Orta Çağ İslam toplumları tarafından kullanılan İkta sistemidir. Bu sistem feodal sisteme çok benziyordu, ancak genellikle aile hanedanına değil, sultanın talebiyle bireylere verilen unvanlar vardı ve genellikle feodal sistemdeki gibi askeri hizmet ve/veya el emeği yerine alt sınıflardan vergi talep ederdi.
Minarşizm: Kapitalizmin bir türü olan bu yaklaşım, devletin sadece çok az sayıda hizmeti sağlamak için var olması gerektiğini savunur. Minarşistler tarafından önerilen devlet modeli olarak bilinen popüler bir model, yalnızca vatandaşları saldırılardan, hırsızlıktan, sözleşme ihlallerinden ve mülkiyet yasaları tarafından tanımlanan dolandırıcılıktan korumak için hükûmetin işlevlerinin sınırlı olduğu "gece bekçisi devleti" olarak adlandırılır. Bu modelde devletin üç kurumu bulunur: asker, polis ve mahkemeler.
Monarşizm: hükûmet başkanının, genellikle bir kral veya imparator şeklinde, soyluluk sınıfının kabul ettiği bir kişi olan monark tarafından yönetildiği bir sistemdir. Çoğu monarşik sistemde monark pozisyonu, genellikle önceki bir hükümdardan miras yoluyla veya evlilikle gelirken diğer durumlarda soylular tarafından seçilen bir pozisyon olabilir, antik Roma Krallığı ve Orta Çağ Kutsal Roma İmparatorluğu'nda olduğu gibi.
Cumhuriyetçilik: Bir devletin yasaları ve hükûmet politikaları "kamu işi" olarak kabul edilir ve toplumun vatandaşları tarafından, kim olursa olsun, kararlaştırılır. Çoğu modern ulus devlet, cumhuriyet örnekleridir.
Sosyalizm: İşçilerin üretim araçlarına demokratik ve/veya toplumsal olarak sahip olduğu bir sistemdir. Ekonomik çerçeve, liberteryen sistemlerde olduğu gibi özerk ekonomik birimlerde merkezi olmayan ve öz yönetimli olabilir veya otoriter sistemlerde olduğu gibi merkezi olarak planlanabilir. Sağlık hizmetleri ve eğitim gibi kamu hizmetleri genellikle, kolektif olarak ve/veya devlet tarafından sahip olunan hizmetlerdir.
Totalitarizm: Muhalefetin yasaklandığı, medeni hakların son derece baskılandığı ve neredeyse tüm toplumsal yaşam alanlarının, ekonomiden ahlaka ve vatandaşların özel yaşamlarına kadar, mutlak siyasi güce sahip merkezi otoriter devlet tarafından kontrol edildiği bir sistemdir. Genellikle diktatörlük veya tek siyasi parti altında gerçekleşir. Beş örnek kabul edilir: Sovyetler Birliği (1927-53), Nazi Almanyası, Afganistan, Türkmenistan, Eritre ve Kuzey Kore.
Tribalizm: Bir birey olan bir lider tarafından yönetilen, merkeziyetin farklı derecelerde olduğu küçük ve karmaşık bir topluluk temel alınan bir sistemdir.