stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İMES (İstanbul Metrosu)

| İMES |
| --- | --- |
İstanbul Metrosu istasyonu
M8 istasyonunun platform katı

Konum: Esenşehir Mahallesi, Necip Fazıl Bulvarı, İMES E Kapısı, 34775 Ümraniye, İstanbul Türkiye
Koordinatlar: 41°00′01″K 29°09′22″D﻿ / ﻿41.00028°K 29.15611°D﻿ / 41.00028; 29.15611
Sahip: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci: Metro İstanbul
Hat(lar): 
Peronlar: 1 ada peronu
Raylar: 2
Tren işletmecileri: Metro İstanbul
Otobüs güzergâhları:  İETT  14A, 14AK, 14CE, 14S, 14T, 14TM, 14ÇK, 14ŞB, 19D, 19E, 19EK, 19ES, 19S, 19SB, 19V, 320     Minibüs  Bostancı - Kayışdağı - Dudullu, Bostancı - Tavukçu Yolu - Dudullu   
Bağlantılar:  (İMES)
Yapı
Yapı türü: Yer altı
Derinlik: 36 m
Otopark: Hayır
Bisiklet altyapısı: Evet
Engelli erişimi: Evet
Diğer bilgiler
Durum: İşletmede
Ücret bölgesi: M8
Tarihçe
Açılış: 7 Ocak 2023
Elektriklendirme: 750 V DA Katener (2023)
Hizmetler
Demiryolu ulaşımı Toplu ulaşım
| İMES |
| --- | --- |
Proje aşamasındaki İstanbul Metrosu istasyonu

Konum: Esenşehir Mahallesi, Mehmet Şen Caddesi, 34775 Ümraniye, İstanbul Türkiye
Koordinatlar: 41°00′01″K 29°09′22″D﻿ / ﻿41.00028°K 29.15611°D﻿ / 41.00028; 29.15611
Sahip: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci: Metro İstanbul
Hat(lar): 
Peronlar: 1 ada peronu
Raylar: 2
Tren işletmecileri: Metro İstanbul
Bağlantılar:  (İMES)
Yapı
Yapı türü: Yer altı
Derinlik: 47 m
Otopark: Hayır
Bisiklet altyapısı: Evet
Engelli erişimi: Evet
Diğer bilgiler
Durum: Proje aşamasında
Ücret bölgesi: M13
Elektriklendirme: 750 V DA Katener (?)
Hizmetler
Demiryolu ulaşımı Toplu ulaşım
İMES (M8) Metro İstasyonu, İstanbul Metrosu'nun M8 (Bostancı - Parseller) Metro Hattı'nda yer alan ve 7 Ocak 2023'te hizmete giren yer altı metro istasyonudur. Ümraniye'nin Esenşehir Mahallesi'nde Necip Fazıl Bulvarı üzerinde -M13 istasyonunun batısında ve üst kotunda- yer almaktadır.
İstasyonun 1 nolu Şerifali Mahallesi ve 2 nolu İMES olmak üzere toplam 2 adet girişi bulunmaktadır. İstasyonda 8 adet yürüyen merdiven ve 2 adet asansör bulunmaktadır.
İstasyonun girişleri aç-kapa; yaya altgeçidi, platform katı, turnike katı ve teknik katları tünel yöntemi ile inşa edilmiştir.
İstasyon 36 metrelik derinliği ile Dudullu istasyonuyla birlikte M8 hattındaki en derin istasyondur.
İMES (M13) Metro İstasyonu, İstanbul Metrosu'nun M13 (Yenidoğan - Söğütlüçeşme) Metro Hattı'nda yer alan ve 2029 sonuna kadar hizmete girmesi planlanan yer altı metro istasyonudur.
Ümraniye'nin Esenşehir Mahallesi'nde Mehmet Şen Caddesi üzerinde -M8 istasyonunun doğusunda ve alt kotunda- yer alması planlanan istasyonun 2 girişi bulunacaktır.
M8 ve M13 istasyonları arasında inşa edilecek yer altı yaya bağlantı koridoru ile hatlar birbirine entegre edilecektir.
Hatlar

(Bostancı - Parseller)
(Söğütlüçeşme - Yenidoğan)
Hizmetler > İstasyon yapısı

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Z | ↘ Giriş/Çıkış ↙ (1 - 2) |  |
| B1 | Altgeçit → | ↘ Bilet Holü ↙ |
| B2 |  | Platform |
Hizmetler > Güzergâh

| İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Önceki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.İstanbul Metrosu | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sonraki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sefer Sıklığı |
| --- | --- | --- | --- |
| Mevlana Bostancı yönünde |  (Bostancı - Parseller) | MODOKO-KEYAP Parseller yönünde | 06.00 - 23.00 saatleri arasında pik saatlerde 8 dakikada 1 sefer |
| Şerifali Söğütlüçeşme yönünde |  (Yenidoğan - Söğütlüçeşme) Proje aşamasında | Esenkent Yenidoğan yönünde | – |
Hizmetler > Gece metrosu

M8 hattında gece metrosu seferleri düzenlenmemektedir.
Görseller

Totem direği
Giriş 2
Bilet Holü
Çıkışlar
Platform
Çevre alanı

İMES
Dudullu Organize Sanayi Sitesi
Ihlamurkuyu (İstanbul Metrosu)

| Ihlamurkuyu |
| --- | --- |
İstanbul Metrosu istasyonu
İstasyonun platformu

Konum: Ihlamurkuyu Mahallesi, Alemdağ Caddesi Ümraniye, İstanbul Türkiye
Koordinatlar: 41°01′11″K 29°07′50″D﻿ / ﻿41.01972°K 29.13056°D﻿ / 41.01972; 29.13056
Sahip: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci: Metro İstanbul
Hat(lar): 
Peronlar: 1 ada peronu
Raylar: 2
Tren işletmecileri: Metro İstanbul
Otobüs güzergâhları:  İETT  Tepeüstü: 11ÇB, 11P, 11V, 14, 14B, 14TM, 14YE, 15SD, 19D, 131, 131A, 131B, 131H, 131TD, 131Ü, 320, 522, 522B     Minibüs  Üsküdar – Alemdağ, Ümraniye – Şahinbey, Üsküdar – Çekmeköy   
Yapı
Yapı türü: Yer altı
Derinlik: 27 m
Otopark: Hayır
Bisiklet altyapısı: Evet
Engelli erişimi: Evet
Diğer bilgiler
Durum: İşletmede
Ücret bölgesi: M5
Tarihçe
Açılış: 21 Ekim 2018
Elektriklendirme: 750 V DA Katener (2018)
Hizmetler
Demiryolu ulaşımı Toplu ulaşım
Ihlamurkuyu Metro İstasyonu, İstanbul Metrosu'nun M5 (Üsküdar – Samandıra Merkez) Metro Hattı'nda yer alan ve 21 Ekim 2018'de hizmete giren yer altı metro istasyonudur.
Ümraniye'nin Ihlamurkuyu Mahallesi'nde yer alan istasyonun 1 nolu Nato Yolu Caddesi ve 2 nolu Otobüs Durakları olmak üzere toplam 2 adet girişi bulunmaktadır. İstasyonda 8 adet yürüyen merdiven ve 2 adet asansör bulunmaktadır. 2 nolu giriş engelli erişimine uygun değildir.
İstasyonun platform katı tünel; turnike katı, teknik katları ve girişleri aç-kapa yöntemi ile inşa edilmiştir.
Hatlar

(Üsküdar – Samandıra Merkez)
Hizmetler > İstasyon yapısı

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Z | ↘ ↓ Giriş/Çıkış (1) | Giriş/Çıkış ↙ (2) |
| B1 | Bilet Holü ↓ ↘ | Bilet Holü ↘ |
B3: Platform
Hizmetler > Güzergâh

| İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Önceki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.İstanbul Metrosu | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sonraki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sefer Sıklığı |
| --- | --- | --- | --- |
| Çakmak Üsküdar yönünde |  (Üsküdar – Samandıra Merkez) | Altınşehir Samandıra Merkez yönünde | 06.00 – 00.00 saatleri arasında pik saatlerde 4 dakika 40 saniyede, diğer saatlerde 7 dakikada 1 sefer |
Hizmetler > Gece metrosu

M5 hattında gece metrosu seferleri kapsamında Cumartesi ve Pazar günleri 00.00 – 06.00 saatleri arasında 30 dakikada bir sefer düzenlenmektedir. Bu şekilde Cuma ile Pazar arasında 66 saat kesintisiz sefer düzenlenmektedir. Bu saatler arasında ücretlendirme çift bilet olarak tahsil edilmektedir. Bu işletmede istasyondaki 1 ve 2 nolu girişler açıktır.
Çevre alanı

Alemdağ Caddesi
Tavukçuyolu Caddesi
Buyaka AVM
Meydan İstanbul AVM
Ümraniye İtfaiye Bölge Grup Amirliği
Tepeüstü Mesire Alanı
Görseller

Giriş 1
İstasyon şeması
Bilet holü
Çıkışlar
Platform
Çarşı (İstanbul Metrosu)

Başlığın diğer anlamları için Çarşı (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Çarşı (İstanbul Tramvayı) ile karıştırılmamalıdır.
| Çarşı |
| --- | --- |
İstanbul Metrosu istasyonu
M5 istasyonunun platformu

Konum: Yamanevler Mahallesi, Alemdağ Caddesi, 34768 Ümraniye, İstanbul Türkiye
Koordinatlar: 41°01′33″K 29°05′49″D﻿ / ﻿41.02583°K 29.09694°D﻿ / 41.02583; 29.09694
Sahip: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci: Metro İstanbul
Hat(lar): 
Peronlar: 1 ada peronu
Raylar: 2
Tren işletmecileri: Metro İstanbul
Otobüs güzergâhları:  İETT  Çarşı Metro: 7, 9A, 10, 11D, 11K, 11P, 11V, 13, 13B, 13H, 14, 14B, 14DK, 14E, 14ES, 14YE, 15B, 19D, 20, 131, 131A, 131B, 131T, 131TD, 131Ü, 131YS, 138, 138B, 139, 139A, 139D, 139S, 320, 522     Minibüs  Kadıköy – Ümraniye, Ümraniye – Çekmeköy, Ümraniye – Şahinbey, Üsküdar – Alemdağ, Üsküdar – Tavukçuyolu Caddesi – Alemdağ   
Bağlantılar:  (Çarşı)
Yapı
Yapı türü: Yer altı
Derinlik: 29 m
Otopark: Evet
Bisiklet altyapısı: Evet
Engelli erişimi: Evet
Diğer bilgiler
Durum: İşletmede
Ücret bölgesi: M5
Tarihçe
Açılış: 15 Aralık 2017
Elektriklendirme: 750 V DA Katener (2017)
Hizmetler
Demiryolu ulaşımı Toplu ulaşım
| Çarşı |
| --- | --- |
İnşa hâlindeki İstanbul Metrosu istasyonu

Konum: Yamanevler Mahallesi, Fatih Sultan Mehmet Caddesi, 34768 Ümraniye, İstanbul Türkiye
Koordinatlar: 41°01′33″K 29°05′49″D﻿ / ﻿41.02583°K 29.09694°D﻿ / 41.02583; 29.09694
Sahip: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci: Metro İstanbul
Hat(lar): 
Peronlar: 1 ada peronu
Raylar: 2
Tren işletmecileri: Metro İstanbul
Otobüs güzergâhları:  İETT  –     Minibüs  –   
Bağlantılar:  (Çarşı)
Yapı
Yapı türü: Yer altı
Derinlik: 41 m
Otopark: Hayır
Bisiklet altyapısı: Evet
Engelli erişimi: Evet
Diğer bilgiler
Durum: İnşa hâlinde
Ücret bölgesi: M12
Tarihçe
Açılış: 2025 (Planlanan)
Elektriklendirme: 750 V DA Katener (?)
Hizmetler
Demiryolu ulaşımı Toplu ulaşım
Çarşı (M5) Metro İstasyonu, İstanbul Metrosu'nun M5 (Üsküdar – Samandıra Merkez) Metro Hattı'nda yer alan ve 15 Aralık 2017'de hizmete giren yer altı metro istasyonudur.
Ümraniye'nin Yamanevler Mahallesi'nde, inşa hâlindeki M12 istasyonunun üst kotunda, yer alan istasyonun 1 nolu Emniyet, 2 nolu Alemdağ Caddesi ve 3 nolu Belediye/Kaymakamlık olmak üzere toplam 3 adet girişi bulunmaktadır. İstasyonda 19 adet yürüyen merdiven ve 2 adet asansör bulunmaktadır. 3 nolu giriş engelli erişimine uygun değildir.
İstasyonun platform katı tünel ve aç-kapa; turnike katı, teknik katları ve girişleri aç-kapa yöntemi ile inşa edilmiştir.
Çarşı (M12) Metro İstasyonu, İstanbul Metrosu'nun M12 (60. Yıl Parkı – Kâzım Karabekir) Metro Hattı'nda yer alan inşa hâlindeki yer altı metro istasyonudur.
Ümraniye'nin Yamanevler Mahallesi'nde, M5 istasyonunun alt kotunda, yer alan istasyonun 2 adet girişi bulunacaktır.
İstasyonlar birbirlerine yaya altgeçidi ile bağlanacaktır.
Hatlar

(Üsküdar – Samandıra Merkez)
(60. Yıl Parkı – Kâzım Karabekir)
Hizmetler > İstasyon yapısı

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Z |  | ↘ Giriş/Çıkış ↙↓ (1-2) | Giriş/Çıkış ↙ (3) |
| B1 |  | ↘ Arakat ↓ | Arakat ↙ |
| B2 |  bağlantısı → (Çarşı) | ↙ Bilet Holü ↓↘ | ↙ Bilet Holü ↓↘ |
| B3 |  | Arakat ↙ ↘ | Arakat ↙ ↘ |
| B4 |  | Platform | Platform |
Hizmetler > Güzergâh

| İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Önceki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.İstanbul Metrosu | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sonraki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sefer Sıklığı |
| --- | --- | --- | --- |
| Ümraniye Üsküdar yönünde |  (Üsküdar – Samandıra Merkez) | Yamanevler Samandıra Merkez yönünde | 06.00 – 00.00 saatleri arasında pik saatlerde 4 dakika 40 saniyede, diğer saatlerde 7 dakikada 1 sefer |
| Atakent 60. Yıl Parkı yönünde |  (60. Yıl Parkı – Kâzım Karabekir) | SBÜ Hastanesi Kâzım Karabekir yönünde | — |
Hizmetler > Gece metrosu

M5 hattında gece metrosu seferleri kapsamında Cumartesi ve Pazar günleri 00.00 – 06.00 saatleri arasında 30 dakikada bir sefer düzenlenmektedir. Bu şekilde Cuma ile Pazar arasında 66 saat kesintisiz sefer düzenlenmektedir. Bu saatler arasında ücretlendirme çift bilet olarak tahsil edilmektedir. Bu işletmede istasyondaki 1 ve 3 nolu girişler açık, 2 nolu giriş kapalıdır.
Çevre alanı

Alemdağ Caddesi
Ümraniye Çarşısı
Ümraniye Belediyesi
Ümraniye Kaymakamlığı
İSPARK Kat Otoparkı
Görseller

Giriş 1
İstasyon şeması
Bilet holü
Çıkışlar
Platform
M12 bağlantı tünelinin konumu
Çamçeşme (İstanbul Metrosu)

| Çamçeşme |
| --- | --- |
İnşa halindeki İstanbul Metrosu istasyonu

Konum: Çamçeşme Mahallesi, Marmara Caddesi, Çamçeşme Parkı 34899 Pendik, İstanbul Türkiye
Koordinatlar: 40°52′43″K 29°16′24″D﻿ / ﻿40.87861°K 29.27333°D﻿ / 40.87861; 29.27333
Sahip: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci: Metro İstanbul
Hat(lar): 
Peronlar: 1 ada peronu
Raylar: 2
Otobüs güzergâhları:  İETT  Park: 133A, 133F, 133K, KM23     Minibüs  Pendik - Esenler Mahallesi, Pendik - Ramazanoğlu Mahallesi   
Yapı
Yapı türü: Yer altı
Derinlik: 33 m
Otopark: Hayır
Bisiklet altyapısı: Evet
Engelli erişimi: Evet
Diğer bilgiler
Durum: İnşa hâlinde
Hizmetler
Demiryolu ulaşımı Toplu ulaşım
Çamçeşme Metro İstasyonu, İstanbul Metrosu'nun M4 hattında yer alan inşa halindeki metro istasyonudur. İstasyon, Pendik'in Çamçeşme Mahallesi'nde Marmara Caddesi üzerinde, Çamçeşme Parkı içerisinde yer almaktadır. 33 metre derinlikte yer alan istasyonun, Marmara Caddesi ve Çamçeşme Parkı'nda 2 adet girişi bulunacaktır.
Hatlar

(Kadıköy - İçmeler/Tuzla Belediyesi)
Hizmetler > Güzergâh

| İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Önceki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.İstanbul Metrosu | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sonraki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sefer Sıklığı |
| --- | --- | --- | --- |
| Kaynarca Merkez Kadıköy yönünde |  (Kadıköy - İçmeler/Tuzla Belediyesi) | Kavakpınar İçmeler/Tuzla Belediyesi yönünde | – |
Esenyalı (İstanbul Metrosu)

| Esenyalı |
| --- | --- |
İnşa halindeki İstanbul Metrosu istasyonu

Konum: Esenyalı Mahallesi, İmamı Azam - Necmettin Erbakan Caddesi 34903 Pendik, İstanbul Türkiye
Koordinatlar: 40°51′50″K 29°17′44″D﻿ / ﻿40.86389°K 29.29556°D﻿ / 40.86389; 29.29556
Sahip: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İşletmeci: Metro İstanbul
Hat(lar): 
Peronlar: 1 ada peronu
Raylar: 2
Otobüs güzergâhları:  İETT  Necmettin Erbakan Caddesi: 130H, 133A, 133AK, 133KT, KM17, MR61     Minibüs  Ahmet Yesevi Mahallesi - Esenyalı, Pendik - Esenyalı Mahallesi   
Yapı
Yapı türü: Yer altı
Derinlik: 33 m
Otopark: Hayır
Bisiklet altyapısı: Evet
Engelli erişimi: Evet
Diğer bilgiler
Durum: İnşa hâlinde
Hizmetler
Demiryolu ulaşımı Toplu ulaşım
Esenyalı Metro İstasyonu, İstanbul Metrosu'nun M4 hattında yer alan inşa halindeki metro istasyonudur. İstasyon, Pendik'in Esenyalı Mahallesi'nde İmamı Azam - Necmettin Erbakan Caddesi kavşağında yer almaktadır. 33 metre derinlikte yer alan istasyonun, kavşakta 2 adet girişi bulunacaktır.
Hatlar

(Kadıköy - İçmeler/Tuzla Belediyesi)
Hizmetler > Güzergâh

| İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Önceki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.İstanbul Metrosu | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sonraki İstasyon | İstanbul Büyükşehir Belediyesi> Metro İstanbul.Sefer Sıklığı |
| --- | --- | --- | --- |
| Kavakpınar Kadıköy yönünde |  (Kadıköy - İçmeler/Tuzla Belediyesi) | Aydıntepe İçmeler/Tuzla Belediyesi yönünde | – |
The Lighthouse (film)

| --- | --- |
The Lighthouse
Yönetmen: Robert Eggers
Yapımcı: Rodrigo Teixeira, Jay Van Hoy Robert Eggers, Lourenço Sant' Anna, Youree Henley
Yazar: Robert Eggers, Max Eggers
Oyuncular: Willem Dafoe , Robert Pattinson
Müzik: Mark Korven
Kurgu: Louise Ford
Stüdyo: A24, Regency Enterprises, RT Features
Dağıtıcı: A24 (ABD) VVS Films (Kanada) Focus Features/Universal Pictures (Uluslararası)
Çıkış tarih(ler)i: 19 Mayıs 2019
Süre: 109 Dakika
Ülke: ABD-Kanada
Dil: İngilizce
Bütçe: 4 milyon dolar
Hasılat: 18,1 milyon dolar
Deniz Feneri, senaryoyu kardeşi Max Eggers ile birlikte yazan Robert Eggers'ın yönettiği ve yapımcılığını üstlendiği 2019 yapımı gotik bir psikolojik korku filmi. ABD ve Kanada'nın uluslararası ortak yapımıdır ve film siyah beyaz olarak çekilmiştir. Willem Dafoe ve Robert Pattinson’ın başrollerini paylaştığı film, bir fırtına ile başlayan ve onları bulundukları uzak adada deliliğe sürükleyen durumlarla başa çıkmaya çalışan iki deniz feneri bekçisini anlatıyor.
Yönetmene göre, hikaye Edgar Allan Poe'nun "The Light-House" (2016) adlı filmiyle çok az benzerlik gösterse de bu film kardeşi Max Eggers'ın, Poe'nun hikâyesine çağdaş bir bakış açısından bakmaya çalışma girişimi olararak başlamıştır. Bunun yanı sıra çekimler Nisan ayında Kanada'nın Nova Scotia vilayetinde başlayıp ardından Cape Forchu'daki Leif Erikson Park'ta ve Yarmouth Havaalanındaki bir hangarda devam etmiş ve toplam 34 gün sürmüştür.
Filmin dünyada ilk gösterimi 19 Mayıs 2019'da 72. Cannes Film Festivali'nde yapılmış ve 18 Ekim'de A24 tarafından Amerika Birleşik Devletleri'nde vizyona girmiştir. Film, teknik yönleri (özellikle sinematografi ve prodüksiyon tasarımı), Eggers'ın senaryosu ve yönetmenliği ve başrollerin performansları ile çokça övgü toplamıştır. “92. Akademi Ödülleri” ve “73. İngiliz Akademi Film Ödülleri'nde” “En İyi Sinematografi” dalında aday gösterilmiştir.
Özet

The Lighthouse, 20. yüzyılın başlarında Maine'de yaşayan, iki deniz feneri bekçisinin hikâyesini konu ediyor. Eski bir denizci olan Thomas Wake, gizemli bir adada deniz feneri bekçiliği yapan bir adamdır. Yıllardır adada tek başına bekçilik yapan Thomas’ın yanına, işlerde yardımcı olması için Ephraim Winslow adında bir genç gönderilir. Birlikte çalışmaya başlayan Thomas ve Ephraim arasında çok geçmeden büyük bir iktidar savaşı meydana gelir. Yaptığı işi büyük bir sorumlulukla yerine getiren Thomas, gücünü ispatlamak için tecrübesiz bir genç olan Ephraim üzerinde baskı kurmaya başlar. Ufak bir adada deniz fenerinin içinde hapsolan ve zamanla akıl sağlığını kaybetmeye başlayan iki adam, en derin korkuları ile yüzleşmek zorunda kalır
Azerice

Geçmişte İran'ın kuzey batısında konuşulan dil için Azerice (İran dili) sayfasına bakınız.
| Azerice |
| --- | --- |
Azerbaycanca, Azerbaycan Türkçesi
Azərbaycan dili, Azərbaycan türkcəsi, آذربایجان دیلی, Türkcə
Arap, Latin ve Kiril temelli Azeri alfabeleriyle "Azerbaycan dili" yazısı
Telaffuz: [ɑːzæɾbɑjˈdʒɑn diˈli]
Bölge: Azerbaycan, İran Azerbaycanı, Güney Kafkasya, Kuzey Irak ve Doğu Anadolu Bölgesi
Etnisite: Azeriler
Konuşan sayısı: 45-50 milyon  (2011-2015)
Dil ailesi: Türk dilleri  Şaz TürkçesiOğuz dil grubuBatı Oğuz koluAzerice
Önceki formlar: Acem Türkçesi Azerice 
Yazı sistemi: Kiril alfabesi (Rusya) Latin alfabesi (Azerbaycan) Arap alfabesi (İran)
Resmî durumu
Resmî dil:  Azerbaycan  Dağıstan (Rusya)
Denetleyen: Azerbaycan Millî İlimler Akademisi
Dil kodları
ISO 639-1: az
ISO 639-2: aze
ISO 639-3: aze – kapsayıcı kod Bireysel kodlar: azj – Azerbaycan azb – Güney Azerbaycan slq – Selçuk qxq – Kaşkay
Azericenin konuşulduğu yerler
1919 yılında Azerbaycan Cumhuriyeti'nin resmî dilinin Türkçe olduğunun ilan edilmesi.
Azerbaycan'da resmî dilin adının Türkçe olduğu zamanlarda okutulan Türkçe (Azerice) ders kitaplarından bazılarının kapakları
Azerice, Azerbaycanca veya Azerbaycan Türkçesi (Azerice: Azərbaycanca veya Azərbaycan türkcəsi), Türk dilleri dil ailesinin Oğuz grubu içerisinde yer alan ve bir Türk halkı olan Azerilerin ana dilini oluşturan dil. En çok konuşucusu İran Azerbaycanı'nda bulunan dil (تۆرکۆ Türkü, تۆرکجه Türkcə), Azerbaycan Cumhuriyeti'nin resmî dilidir. Rusya'ya bağlı özerk bir cumhuriyet olan Dağıstan'ın ise resmî dilleri arasında yer alır.
1928 yılında Azerbaycan'da yayımlanmış bir Rusça-Türkçe (Azerice) sözlüğün kapağı.
Azerbaycan'da 1936 yılına kadar halk kendisini Türk, dilini ise Türkçe olarak adlandırmaktaydı. Bu tarihten sonra Azerbaycanlı ve Azerbaycan dili adlandırması ortaya çıkmıştır. SSCB dağıldıktan sonra 1992 yılından 1995 yılına kadar Azerbaycan Anayasası'nda resmî dil "türk dili" olarak tanımlanmıştır. Daha sonra "Azerbaycan dili" şeklindeki adlandırma kabul edilmiştir.
Özellikle Rus kaynaklarında Azerbaycanlılar için Tatar, dili için Tatar dili adlandırması da görülmektedir. Çünkü Tatar adı, tarih boyunca farklı topluluklar tarafından 8 farklı grubun adı olarak kullanılmıştır. Azerbaycan halkı da bu halklardan biridir.
Dil, İran'da konuşulan Güney Azerice ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nde konuşulan Kuzey Azerice olmak üzere iki farklı değişkeye sahiptir. Bu iki form kendi aralarında sesbilim, biçimbilim, sözdizim, kelime dağarcığı ve alıntı sözcüklerin kökenleri konusunda çeşitli farklılıklar gösterir. Azerice, Türkçe, Türkmence, Kaşkayca ve Gagavuzcanın aralarında bulunduğu diğer Oğuz dillerinin yanı sıra, bu dillerden etkilenmiş bir Kıpçak dili olan Kırım Tatarcası ile de yüksek oranda karşılıklı anlaşılabilirlik gösterir.
Tarih

Türkçeye (Türkiye Türkçesine) en yakın Türkî dillerden birisidir. Bunun nedenlerinden birisi Azericenin de Türkçe gibi Oğuz grubuna dâhil olmasıdır. Aynı zamanda yazı dili de olan Azerbaycanca yazı dili geleneğine sahip olma bakımından Türkçeyle hemen hemen paraleldir.
Tarih > Ana Oğuz Türkçesi

Ayrıca bakınız: Ana Oğuz Türkçesi
Türk dil ailesi, 13. yüzyılda Hazar'ın batısında Oğuzca merkezli bir özellikte bağımsız gelişimine başlamıştır. Batı Türkçesi (Oğuzca veya Yeni Batı Türkçesi) olarak belirtilen bu bölge değişkesinin içinde saha bakımından zamanla iki daire meydana gelmiştir. Bunlardan biri Azerbaycan ve Doğu Anadolu sahasını içine alan Doğu Oğuz kolu, diğer Osmanlı sahasını içine alan Batı Oğuz koludur.
11.-13. yüzyıllar arası, aynı zamanda Oğuzların Orta Asya'dan batıya doğru uzanan siyasî etkinliklerinin güçlenme dönemidir. Nitekim daha 11. yüzyılda Büyük Selçuklu Devleti'nin batıya yaptığı göçlerle, Oğuz nüfuzu yalnız Sirderya, Maveraünnehir, Harezm ve Horasan bölgelerinde kalmamış; Azerbaycan üzerinden Abbasî Devleti'nin başkenti ve büyük kültür merkezi Bağdat'a kadar uzanmıştır. Bu etkililik Oğuzca açısından da aynı yönde bir gelişme yaratmıştır.
Tarih > Acem Türkçesi

Ayrıca bakınız: Acem Türkçesi
Acem Türkçesi veya Orta Azerbaycanca, 15. ve 16. yüzyıllarda bölge Türkleri tarafından anadil, İran ve Kafkasya'daki halklar tarafından lingua franca olarak konuşulan bir Türk diline verilen isimdir. Azerbaycan Türkçesi buradan türetilmiştir. Bu dil Eski Anadolu Türkçesinden (Ana Oğuz Dilinin bir başka kolu) gelmektedir. Acem Türkçesi Karakoyunluların, Akkoyunluların, Safevîlerin ve Afşarlıların resmî diliydi.
Tarih > Modern dönem

Azerbaycan dili ağırlıklı olarak İran'da konuşulmaktadır (1997 tahminine göre, İran'da bu dili konuşanların toplam sayısı yaklaşık 23,5 milyon kişidir) ve ülke nüfusunun %98'inden fazlasının yerli olduğu Azerbaycan'da ve Kuzey Irak'ta.
İran'da Azerbaycan dili hemen hemen Kazvin'e kadar yayılmıştır. İran'ın kuzeybatı vilayetlerinde (öncelikle Batı ve Doğu Azerbaycan'da, ayrıca Hazar Denizi'nin güneydoğu kıyısında: Galuga'da) konuşulur.
Irak'ta Azerice ağırlıklı olarak Kerkük, Erbil ve Revanduz'da, ayrıca Kerkük'ün güneydoğusunda El-Mikdadiya, Khanaqin ve Mandali gibi şehir ve köylerde ve Musul bölgesindeki bazı yerlerde konuşulmaktadır.
Yukarıdaki ülkelere ek olarak, Azerbaycanlıların Gürcistan'da (Kvemo-Kartli), Rusya'da (Dağıstan), Türkiye'nin Kars ve Iğdır illerinde ve diasporadaki kompakt ikamet yerlerinde de Azerbaycan dili konuşulmaktadır. 1990'lara kadar Azerbaycan dili Ermenistan'da da konuşulmaktaydı.
2010 nüfus sayımının sonuçlarına göre, Rusya'da Azerbaycan dilini bildiğini belirtenlerin sayısı 473.044 kişiydi, bunlardan sadece 368.173'ü Azerbaycanlı (toplam Azerbaycanlı sayısı 603.070 idi
Tarih > Batı ve Doğu kollarının açılması

Azerice ve Osmanlı Türkçesi arasında, daha çok şivede kalan ayrılıklarda Doğu Oğuz koluna Oğuz dışı Türk dillerinin, özellikle Kıpçakça unsurlarının yaptığı etki ve İlhanlılardan kalan bazı Moğolca etkisi görülebilir. Bu iki Türkçe arasındaki başlıca ayrılıklar, sözcük başındaki b - m, sözcük içindeki ķ - ġ - ħ, ilk seslemdeki e - i, sözcük başındaki t - d ile belirtme ve bazı eylem çekimleri etrafında toplanmıştır.
| Batı Oğuz Kolu (b-, -ķ, e-, t-) | Doğu Oğuz Kolu (m-, -ħ, i-, d-) | Anlam |
| --- | --- | --- |
| ben | mən | “1. tekil kişi zamiri” |
| biŋ | min | “1000 sayısı” |
| baķ- | baħ - (bax) | “Bakmak” |
| tarla | tarla | “Tarla” |
| orduyı | ordunu | “Orduyu” |
Batı ve doğu Oğuz kolları arasındaki farklılıklar 14. yüzyıldan sonra kesinleşmeye başlamıştır. Azerbaycan sahasında yetişen başlıca edebî şahsiyetlerin bulunduğu 17. yüzyıldan önce de doğu ve batı Oğuz kolları arasında kayda değer bir ayrılık bulunmadığı için bu iki Oğuz lehçesi, yazı dili olarak Batı Türkçesi adı altında zikredilmişlerdir.