Yuri Gagarin
Kişisel Yaşamı > Ölümü > Kaza

Gagarin'i öldüren çarpışmanın nedeni tamamen kesin değildir ve gelecek on yılda komplo teorileri hakkında spekülasyona tabi tutulmuştur.
Mart 2003'te sınıflandırılmamış olan Sovyet belgeleri, KGB'nin bir hükûmet ve iki askeri soruşturmanın yanı sıra kaza hakkındaki kendi soruşturmasını yürüttüğünü gösteriyor. KGB raporunda, çeşitli komplo teorilerini reddetti; havaalanı personeli olaylarının kazaya katkıda bulunduğunu belirtti. Raporda, hava trafik kontrolörünün Gagarin'e güncel hava durumu bilgisi sağladığı ve uçuş zamanına göre koşulların belirgin biçimde bozulduğu belirtiliyor. Uçak mürettebatı ayrıca uçaklara bağlı harici yakıt tanklarından ayrıldı. Gagarin'in planladığı uçuş faaliyetleri, açık hava koşullarına ve dış tanklara ihtiyaç duymadı. Soruşturma, Gagarin'in uçağının ya bir kuş vuruşu nedeniyle ya da başka bir uçaktan kaçınmak için ani bir hareketi nedeniyle bir dönüşe girdiği sonucuna vardı. Mürettebat, güncel hava raporundan dolayı irtifalarının gerçekte olduğundan daha yüksek olduğuna inanıyor ve MiG-15'i devrinden çıkarmak için doğru tepki veremedi.
2005 yılında orijinal çarpışma araştırmacısı tarafından geliştirilen bir başka teori, kabin hava deliğinin kazara ekip veya bir önceki pilot tarafından açık bırakıldığını varsayarak oksijen yoksunluğuna ve mürettebatın uçakları kontrol edemediğine işaret ediyor. Air & Space dergisinde yayınlanan benzer bir teori mürettebatın açık havayı tespit ettiğini ve daha düşük bir rakıma hızlı bir dalış yaparak prosedürü izlediği yönündedir. Bu dalış bilinçlerini kaybetmelerine ve çarpmalarına neden oldu.
12 Nisan 2007'de Kremlin, Gagarin'in ölümüyle ilgili yeni bir soruşturmayı veto etti. Hükûmet yetkilileri, yeni bir soruşturma başlatmak için hiçbir neden görmediklerini söyledi.
Nisan 2011'de, Komünist Parti Merkez Komitesi tarafından kazanın araştırılması için kurulan 1968 tarihli bir komisyonun belgeleri gizlilik dışına çıktı.
O belgeler komisyonun orijinal sonucunun Gagarin veya Sergoyin'in hava balonundan ya da "bulut örtüsünün ilk katmanının üst sınırına girmekten" kaçınmak için yaptığı keskin manevra -ki bu jetin "süper kritik bir uçuş rejimine girmesine ve karmaşık hava şartlarında durmasına" yol açar- olduğunu ortaya çıkardı.
1968'deki ölümün araştırılması için kurulan bir Devlet Komisyonu üyesi olan Aleksey Leonov, 2004'te yayınlanan Ayın İki Yüzü kitabında, "Uzakta iki yüksek sesli patlama" duyduğunda aynı alanda helikopterle uçtuğunu anlatıyor. Diğer teorileri destekler nitelikte vardığı sonuç bir Suhoy jetinin -ki kendisi Su-15 Flagon olarak tanımlıyor- izin verilen minimum irtifanın altında uçması ve "korkunç hava koşullarından dolayı farkında olmadan, ses bariyerini kırarken Yuri ve Seregin'in uçağının 10 ya da 20 metre yakınından geçtiğiydi." Ortaya çıkan türbülans, MiG'yi kontrol dışı bir dönüşe yönlendirdi. Leonov, duyduğu ilk patlamanın ses bariyerini kıran jet olduğuna, ikincisinin ise Gagarin'in uçak çarpışması olduğuna inanmaktadır. Haziran 2013'te Rus televizyonu RT ile yapılan röportajda Leonov, olayla ilgili gizli olmayan bir raporda bölgede uçan ikinci bir "yetkisiz" Su-15'in varlığının ortaya çıktığını belirtti.
Leonov bu uçakların afterburners'ları kullanırken 450 metreye indiğini ve, "uçağın Gagarin'e yaklaşarak, bulutların içinde saatte 750 kilometre hızla kuyruğunu çevirerek -derin bir spiral, kesin olmak gerekirse-, 10-15 metre mesafeden kademesini azalttığını açıkladı. Ancak Leonov -raporun görüşülmesine izin verilmesi şartıyla- 2013 yılı itibarıyla 80 yaşında ve sağlıksız olduğu rapor edilen diğer pilotun adını açıklamadı.