stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İncirlik Hava Üssü

"İncirlik" buraya yönlendirilmektedir. Diğer kullanımlar için İncirlik (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
İncirlik Hava Üssü'nün havadan görüntüsü, y. 1987
İncirlik Hava Üssü (IATA: UAB, ICAO: LTAG), Türkiye'nin Adana şehrinin İncirlik semtinde bulunan, 3320 dönümden (1335 hektar) biraz daha büyük bir Türk hava üssüdür. Üs, 1,7 milyon nüfuslu bir kentsel alan içerisinde, şehir merkezinin 10 km (6 mi) doğusunda ve Akdeniz'den 32 km (20 mi) içeride yer almaktadır. Hava üssünün başlıca kullanıcıları Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri ve Türk Hava Kuvvetleri olmakla birlikte, zaman zaman Kraliyet Hava Kuvvetleri ve Suudi Arabistan Hava Kuvvetleri tarafından da kullanılmaktadır. Aynı zamanda İspanyol Ordusu'nun 74. Uçaksavar Topçu Alayı'na (Patriot birliği) da ev sahipliği yapmaktadır. Üs, üzerindeki tüm tesislerle birlikte Türkiye Cumhuriyeti'ne aittir.
1951 yılında Türk-Amerikan ortaklığıyla kurulan bu üs, 1952 yılında kullanıma açıldı ve özellikle Soğuk Savaş döneminde stratejik bir rol üstlendi. ABD ve diğer NATO ülkelerinin Orta Doğu'daki operasyonları için kritik bir lojistik ve askeri merkez olan İncirlik, Türkiye'nin Batı savunma ittifakına olan katkısının somut bir sembolüdür. Üs, özellikle Körfez Savaşı, Irak Savaşı ve Suriye İç Savaşı gibi bölgedeki çatışmalarda önemli bir rol oynadı. Ayrıca Avrupa'da taktik nükleer silahlar bulunduran altı NATO üssünden biridir. Bunların arasında “en fazla” 50 adet B61 nükleer bomba bulunmaktadır.
Günümüzde İncirlik Hava Üssü, Türkiye ve ABD arasındaki askeri iş birliğinin devamını simgelerken, zaman zaman iki ülke arasındaki diplomatik gerilimlerin de merkezinde yer almıştır. Üssün geleceği, Türkiye'nin NATO içindeki konumu ve bölgesel güvenlik dinamikleri açısından önemini korumaktadır. Hem lojistik destek merkezi hem de hava operasyonları üssü olarak İncirlik, bölgedeki istikrarsızlıklara rağmen stratejik önemini yitirmedi.
Tarihi

İncirlik Hava Üssü'nün inşa edilmesi kararı, Aralık 1943'teki İkinci Kahire Konferansı sırasında alındı, ancak inşaat ancak İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra başladı. ABD Ordusu Mühendisler Birliği çalışmalara 1951 baharında başladı. ABD Hava Kuvvetleri başlangıçta üssü orta ve ağır bombardıman uçakları için bir acil durum hazırlama ve kurtarma sahası olarak kullanmayı planlıyordu. Türk Genelkurmay Başkanlığı ve ABD Hava Kuvvetleri, Aralık 1954'te yeni Hava Üssü için bir ortak kullanım anlaşması imzaladı. 21 Şubat 1955'te Hava Üssü, resmî olarak Adana Hava Üssü adını aldı ve 7216. Hava Üs Filosu ev sahibi birlik oldu. Bu Hava Üssü'nün adı, 28 Şubat 1958 tarihinde İncirlik Hava Üssü olarak değiştirildi.
Tarihi > İncirlik'ten keşif görevleri

İncirlik Hava Üssü'nün varlığının ilk yılları, sadece Soğuk Savaş sırasında Sovyetler Birliği tehdidine karşı koymada değil, aynı zamanda Lübnan ve İsrail gibi Orta Doğu'daki krizlere yanıt vermede de Türkiye'deki varlığının değerini ortaya koydu.
ABD Hava Kuvvetleri'nin hava durumu balonu fırlatma programı olan Proje 119L, aslında İncirlik Hava Üssü'nün asıl amacını gizlemeye yönelik bir aldatmacaydı ve Sovyetler Birliği üzerinde stratejik keşif misyonları yürütmeyi hedefliyordu. Şubat 1956'da "GENETRIX" kod adıyla bu fırlatmalar yapıldı.
İlk meteoroloji balonu operasyonlarının ardından pilotlar, 1957 yılının sonlarında “Overflight Operasyonu” kapsamında Amerikan Lockheed U-2 uçaklarıyla keşif görevlerine başladılar. Bunlar arasında 1958'den itibaren İncirlik ile Norveç'in Bodø kasabasındaki NATO Hava Üssü arasında kesintisiz uçuşlar da vardı. Buna ek olarak, ABD Hava Kuvvetleri'ne ait Boeing RB-47H Stratojetleri ve ABD Donanması'na ait P4M-1Q Mercator ve A3D-1Q Skywarrior keşif uçuşları, İncirlik'ten Karadeniz ve Hazar Denizi üzerinde ve Afganistan'a kadar doğuda Sovyetlerin hak iddia ettiği hava sahasına doğru gerçekleştirildi.
İncirlik Hava Üssü, 1956'dan itibaren tüm bu bölgedeki ana U-2 uçuş üssüydü. Bu durum, 1 Mayıs 1960'ta Sovyetler Birliği'nin Kıtalararası Balistik Füze (ICBM) programında bir test sahası olan Sverdlovsk, Rusya yakınlarında Amerikalı CIA pilotu Francis Gary Powers tarafından uçurulan U-2 uçağının yaklaşık 14 adet Sovyet SA-2 karadan havaya füzeyle vurulmasına kadar sürdü.
Soğuk Savaş'ın hava keşif misyonuna ek olarak İncirlik, çeşitli dağlık bölgelerde bulunan ve Türkiye sınırları yakınındaki Sovyet ve Varşova Paktı güçlerine odaklanan bir dizi iletişim aktarımı ve sinyal istihbaratı müfrezesi için operasyonel ve lojistik bir merkez olarak hareket etti.
Tarihi > Eğitim üssü olarak kullanımı

Lübnan krizinden sonra Taktik Hava Komutanlığı, F-100 avcı filolarını, 100 günlük rotasyonlarla ABD'den İncirlik'e konuşlandırdı. 1970 yılında İncirlik'teki uçuş görevi, Türk Hava Kuvvetleri'nin Konya'nın 240 km kuzeybatısındaki havadan karaya füze test sahasını kullanmasına izin vermesiyle daha da çeşitlendi ve İncirlik'e konuşlandırılan savaş uçağı filoları için uygun bir eğitim alanı sağladı. Bu birlikler ayrıca İncirlik'in Akdeniz üzerindeki açık deniz havadan havaya füze menzilinde de eğitim yaptılar.
Kıbrıs anlaşmazlığı dışında, 1970'ler ve 1980'ler boyunca, F-4 Phantom II, F-15 Eagle, F-16 Fighting Falcon, F-111 Aardvark, A-10 Thunderbolt II ve C-130 Hercules dâhil olmak üzere birçok ABD Hava Kuvvetleri savaş uçağı, üssün NATO/USAFE ileri konuşlu nükleer misyonunu desteklemek için İncirlik'te geçici görev rotasyonlarını tamamladı.
Tarihi > Ambargo

1975 yılının ortalarında Türkiye hükûmeti, Türkiye'deki tüm ABD askerî üslerinin kapatılacağını ve Türk Hava Kuvvetleri'ne devredileceğini açıkladı. Bu eylem, 1974 yılında Türkiye'nin Kıbrıs'ı işgali sırasında Amerika'nın sağladığı teçhizatı kullandığı için ABD Kongresi'nin Türkiye'ye uyguladığı silah ambargosuna bir yanıttı. Sadece İncirlik Hava Üssü ve İzmir Hava Üssü, NATO sorumlulukları nedeniyle açık kaldı, ancak bu yerlerdeki NATO dışı tüm faaliyetler askıya alındı.
ABD Kongresi'nin Eylül 1978'de ambargoyu kaldırmasının ve Türkiye'ye askeri ve deniz yardımını yeniden sağlamasının ardından, Türkiye'de normal operasyonlar yeniden başladı ve ABD ile Türkiye 29 Mart 1980'de Savunma ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması'nı (DECA) imzaladı. DECA'nın imzalanmasının ardından USAFE, İncirlik'te görev yapan havacıların yaşam kalitesini iyileştirmek için “Türkiye'yi Yakalama Planı”nı başlattı. En önemli projelerden biri, havacılar ve subaylar için tamamen yeni bir üs konut kompleksiydi.
Tarihi > Birinci Körfez Savaşı, İnsani Yardım ve Northern Watch Operasyonu

Irak'ın 1990 yılında komşu Kuveyt'i işgal etmesinin ardından 7440. Bileşik Kanat (Geçici) 39. Taktik Grubun operasyonel kontrolünü üstlendi. Sonunda 140 uçağı kontrol eden ve kuzey cephesini açarak Irak'ı savunmasını Çöl Fırtınası Operasyonu'nun bir parçası olarak koalisyon saldırılarının ana itici gücünün ortaya çıktığı kuzey ve güney arasında bölmeye zorlayan 7440'ıncı Müşterek Görev Gücü Kanıtlanmış Kuvvet'in hava bileşeniydi. Savaşın ardından İncirlik, Kuzey Irak'taki milyonlarca Kürt mülteciye insani yardım sağlama çabası olan Huzuru Temin Harekâtı'nı (OPC) denetleyen Combined Task Force Provide Comfort'a ev sahipliği yaptı.
1992 ve 1997 yılları arasında 101. Filo RAF'tan Vickers VC10'lar Irak üzerindeki Warden Operasyonu için burada konuşlandı. 39. TACG, 1 Ekim 1993 tarihinde 39. Kanat olarak yeniden adlandırıldı ve standart bir Hava Kuvvetleri hedef kanadı olarak yeniden yapılandırıldı.
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın “Hızlı Geçiş Operasyonu” 1996 yılının sonlarında binlerce Kürdü Kuzey Irak'tan tahliye etti. Kanat bu operasyona Türkiye'de lojistik destek sağladı ve bu da Operation Provide Comfort'un (OPC) insani boyutunun sona erdiğini gösterdi. OPC, 31 Aralık 1996'da sona erdi ve 1 Ocak 1997'de Kuzeyden Keşif Harekâtı (ONW) Irak'ta 36. paralelin kuzeyinde BM onaylı uçuşa yasak bölgeyi uygulama göreviyle onun yerini aldı.
39. Hava ve Uzay Seferi Kanadı, ONW'yi desteklemek üzere İncirlik'e konuşlandırılan USAF varlıklarını desteklemek ve komuta etmek için 15 Eylül 1997'de İncirlik AB'de aktive edilirken, İncirlik'teki çadır kent Hoca Köyü, USAF'ın bu türden en büyük “geçici” tesisi haline geldi.
Tarihi > 11 Eylül 2001 Saldırıları

11 Eylül 2001 saldırılarına cevaben Ekim 2001'de Sürekli Özgürlük Operasyonu başladı. İncirlik, insani hava ikmal operasyonları, MC-130 özel operasyon görevleri, KC-135 yakıt ikmal görevleri, Guantanamo Körfezi'ne mahkum nakli (C-17'den C-141'lere geçiş) ve konuşlandırılmış kuvvetler için idame operasyonları dâhil olmak üzere Afganistan'daki savaşı destekleyen görevler için ana merkez olarak hizmet verdi. Hava limanı, OEF'nin en yoğun olduğu dönemde hava akışında 6 kat artış sağladı. Afganistan'daki Bagram Hava Üssü ve Özbekistan'daki Karşı-Hanabad Hava Üssü gibi ana üsler kullanımdayken İncirlik'in OEF'yi destekleyen hava akışı temel sürdürülebilirlik seviyesine düştü.
Tarihi > Irak Savaşı

Kuzeyden Keşif Harekâtı, 19 Mart 2003 tarihinde Irak Savaşı'nın başlamasıyla sona erdi. Harekâtın son devriyesi 17 Mart 2003'te uçtu ve Irak ordusunu kontrol altına almak için 12 yıllık başarılı bir görevi tamamladı. 1 Mayıs 2003'te faaliyetleri sonlandırıldı. 16 Temmuz 2003 tarihinde tamamen devre dışı bırakıldı ve yerine 39. Hava Üs Grubu aktif hale getirildi.
19 Ağustos 2003'te konuşlandırılan KC-135 Stratotanker ve havacıların ilk rotasyonu, 11 Eylül 2001 saldırılarına yanıt olarak yürütülen çeşitli operasyonların yanı sıra Irak'ın işgal sonrası yeniden inşası ve ardından gelen isyanı desteklemek üzere İncirlik'e ulaştı.
6 Ocak 2004'te, daha sonrasında sayıları binleri bulacak olan 300'den fazla ABD Ordusu askeri, Irak'ta neredeyse bir yıl geçirdikten sonra ana karakollarına dönmek üzere ilk durak olarak İncirlik'ten geçiş yaptı. İncirlik, ABD tarihindeki en büyük asker hareketi olarak tanımlanan olayın bir parçasıydı. İncirlik, askerlere düşmanca bir savaş bölgesinin dışında birkaç saatliğine bir karyola, sıcak bir yer, eğlence ve yiyecek sağladı.
12 Mart 2004 tarihinde, 39. Hava Üs Grubu etkisiz hale getirildi ve 39. Hava Üs Kanadı, gerekli desteğin en iyi karışımını sağlamak ve yeni görev gereksinimleri ortaya çıktıkça, yükü omuzlamak ve terörizme karşı küresel savaşa daha iyi katkıda bulunmak için etkinleştirildi.
Tarihi > 2005 Keşmir depreminde insani yardım

İncirlik, 8 Ekim 2005'te gerçekleşen 2005 Keşmir depreminde insani yardım sağlayarak köprü görevi gördü. Amerikan ve Türk havacıların yardımıyla, İtalya, Britanya, Yunanistan ve Fransa'daki beş C-130 Hercules kargo uçağı 10,000 çadır dahil olmak üzere acil yardım malzemelerini İskenderun, Türkiye'deki BMMYK merkezinden Afganistan'a 19 Ekim'de taşıdı.
Tarihi > 2006 Hizbullah-İsrail Savaşı

2006 Lübnan Savaşı'ndan önce Eylül 2006'da, İncirlik Hava Üssü Beyrut, Lübnan'dan Mersin, Türkiye'ye tahliye edilen Amerikalılara moral verilmesi için kullanıldı.
Tarihi > 2015'te Suriye operasyonları

Savunma Bakanı Donald Rumsfeld, 4 Haziran 2001'de İncirlik Hava Üssü'nü ziyaret ederken
Sırakapılar, Merkezefendi

| Sırakapılar |
| --- | --- |
Mahalle
Gazi Bulvarı üzerindeki Gazi İlkokulu
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Merkezefendi
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20010
Sırakapılar, Denizli'nin Merkezefendi ilçesine bağlı bir mahalle.
Mehmet Akif Ersoy, Merkezefendi

| Mehmet Akif Ersoy |
| --- | --- |
Mahalle
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Merkezefendi
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20030
Mehmet Akif Ersoy, Denizli'nin Merkezefendi ilçesine bağlı bir mahalle.
Şemikler, Merkezefendi

| Şemikler |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°48′32″N 29°03′23″E﻿ / ﻿37.8089°K 29.0564°D﻿ / 37.8089; 29.0564
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Merkezefendi
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20030
Şemikler, Denizli'nin Merkezefendi ilçesine bağlı bir mahalle.
Saraylar, Merkezefendi

| Saraylar |
| --- | --- |
Mahalle

Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Merkezefendi
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20010
Saraylar, Denizli'nin Merkezefendi ilçesine bağlı bir mahalle.
Sümer, Merkezefendi

| Sümer |
| --- | --- |
Mahalle
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Merkezefendi
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20020
Sümer, Denizli'nin Merkezefendi ilçesine bağlı bir mahalle.
Salihağa, Merkezefendi

| Salihağa |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°52′59″N 29°04′41″E﻿ / ﻿37.883°K 29.078°D﻿ / 37.883; 29.078
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Merkezefendi
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20060
Salihağa, Denizli'nin Merkezefendi ilçesine bağlı bir mahalle.
Yeni, Merkezefendi

| Yeni |
| --- | --- |
Mahalle
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Merkezefendi
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20030
Yeni, Denizli'nin Merkezefendi ilçesine bağlı bir mahalle.
Şirinköy, Merkezefendi

| Şirinköy |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°45′50″N 29°00′32″E﻿ / ﻿37.764°K 29.009°D﻿ / 37.764; 29.009
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Merkezefendi
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20040
Şirinköy, Denizli'nin Merkezefendi ilçesine bağlı bir mahalle.
Yeşilyayla, Merkezefendi

| Yeşilyayla |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°49′17″N 28°57′37″E﻿ / ﻿37.821286°K 28.960328°D﻿ / 37.821286; 28.960328
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Merkezefendi
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20050
Yeşilyayla, Denizli'nin Merkezefendi ilçesine bağlı bir mahalle.
Yenişafak, Merkezefendi

| Yenişafak |
| --- | --- |
Mahalle
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Merkezefendi
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20030
Yenişafak, Denizli'nin Merkezefendi ilçesine bağlı bir mahalle.
Aşağı, Sarayköy

| Aşağı |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°55′34″N 28°55′12″E﻿ / ﻿37.926°K 28.92°D﻿ / 37.926; 28.92
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Sarayköy
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20300
Aşağı, Denizli'nin Sarayköy ilçesine bağlı bir mahalle.
Cumhuriyet, Sarayköy

| Cumhuriyet |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°55′16″N 28°55′52″E﻿ / ﻿37.921°K 28.931°D﻿ / 37.921; 28.931
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Sarayköy
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20300
Cumhuriyet, Denizli'nin Sarayköy ilçesine bağlı bir mahalle.
Atatürk, Sarayköy

Başlığın diğer anlamları için Atatürk, Saray sayfasına bakınız.
| Atatürk |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°55′05″N 28°55′44″E﻿ / ﻿37.918°K 28.929°D﻿ / 37.918; 28.929
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Sarayköy
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20300
Atatürk, Denizli'nin Sarayköy ilçesine bağlı bir mahalle.
Trafo, Sarayköy

| Trafo |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°54′50″N 28°54′47″E﻿ / ﻿37.914°K 28.913°D﻿ / 37.914; 28.913
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Sarayköy
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20300
Trafo, Denizli'nin Sarayköy ilçesine bağlı bir mahalle.
Turan, Sarayköy

| Turan |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°55′52″N 28°55′26″E﻿ / ﻿37.931°K 28.924°D﻿ / 37.931; 28.924
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Sarayköy
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20300
Turan, Denizli'nin Sarayköy ilçesine bağlı bir mahalle.
Amorium

| --- | --- |

Amorium ören yeri
AmoriumTürkiye haritasındaki konumu.
Konum: Emirdağ, Afyonkarahisar,  Türkiye
Bölge: Frigya
Tarihçe
Kuruluş: M.S.838
Kültür(ler): Roma Dönemi, Geç Antik, Erken Bizans, Karanlık Dönem, Orta Bizans, İslâm Dönemi 
Buluntu(lar): Hamam kalıntıları, bazelika kilise, sütun başlıkları, seramik parçaları, sikkeler, Grekçe yazılmış yazıt, kompleks, anıt mezar, duvar kalıntıları, mozaik, freskolar,
Kazı tarihleri: 1988, 1993, 2003, 2004,
Amorium Bölgesi, Emirdağ, Afyonkarahisar
Amorium, Afyonkarahisar ilinin sınırları içinde, Emirdağ ilçe merkezine 13 km uzaklıkta bir antik kenttir.
Yeri, önemi ve yürütülen kazılar

Eski Yunanca ve Orta Çağ Yunancasında 'Amorion' şeklinde anılagelmiştir. Arap/İslam kaynaklarında "Ammuriye" ya da "Amuriye" şeklinde geçer. Amorium höyüğünün yamacında bugün Hisarköy bulunmaktadır. Arkeolojik alanda bilimsel kazı çalışmaları 1988 yılında Oxford Üniversitesi'nden Prof. R. Martin Harrison tarafından başlatılmıştır. 1993 yılından bu yana New York Metropolitan Sanat Müzesi'nden Dr. Chris Lightfoot başkanlığında uluslararası bir ekip tarafından yürütülmektedir.
Her ne kadar cazip bir düşünce olsa da, kentin ismi, muhtemelen, 'amor' (aşk) kelime kökünden kaynaklanmamakta, daha ziyade ilkçağ Hint-Avrupa kavimlerinin dilinde 'anne' anlamına gelen (ve varlığını bugüne kadar sürdürmüş) 'ma' kelime kökü ile bağlantılandırılmaktadır. Bu da bizi, kentin daha başlangıcından itibaren, Anadolu Ana Tanrıça kültü ile ilişkili olduğuna sonucuna götürmektedir.
Kahramanları hayvanlar olan masallarıyla büyük ün kazanmış olan Ezop'un Amorium kentinde yaşadığını da göz ardı etmemek gerekir. Her ne kadar Ezop'un doğum yeri tartışmalı olsa da en yüksek olasılıkla Ezop Amoriumlu'dur. Bildiğimiz gibi kendisi MÖ 6. yüzyılda yaşamıştır.
Antik Çağ'da Amorium

Amorium kentinin MÖ 1. yüzyıldan itibaren (MÖ 133 ila 27 arasında bir tarihten MS 217'ye kadar) kendi sikkelerini bastırmış olması, o dönemde olgun ve büyük bir kent haline gelmiş bulunduğunun kanıtıdır. Kentin refah ve prestij düzeyi Romalılar döneminde de artmaya devam etmiş ve standart Roma kamu yapıları ile donatılmış olmalıdır. Ancak Helenistik ve Roma dönemlerinden günümüze pek az bulgu kalmıştır. Kente ilişkin tarihi kayıtlar da Strabon Coğrafyası nda çok kısa bir atıftan ibarettir. Son dönem kazılarında bölgedeki diğer arkeolojik alanlarda keşfedilen yazıtlar antik çağ Amorium'una ilişkin kayıtların sayısını artırmıştır ve yeni keşiflere de muhtemelen ulaşılacaktır.
Bölgenin Türkleşmesi

Amorium Malazgirt Meydan Muharebesi öncesinde Anadolu'ya akınlar düzenleyen Türkmen beylerinden Ahmet Şah ve Emir Afşin tarafından 1068 yılında bir süre zapt edilmiştir. Araya Orta Anadolu'dan da geçen Haçlı Seferleri girmiş, bölgeye geniş çaplı Türkmen yerleşimi ve bölge nüfusunun Türkleşmesi ise Anadolu Selçuklu devleti ile Bizans arasında 1116 yılında yapılan Bolybotum (Bolvadin) savaşından sonra cereyan etmiştir. Hisarcık 1516 tarihli Osmanlı kayıtlarında anılmaktadır. Bugünkü Hisarköy 1892 yılında kurulmuştur. Amorium'u ziyaret eden ilk Batılı gezgin William Hamilton'dur ve bölgeye 1836 yılında gelmiştir. 1988 yılından günümüze kadar da Amorium'da düzenli kazılar yürütülmektedir.
Dipnotlar

↑  "Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri - TAY Projesi". 18 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2021.
↑  LIGHTFOOT, Chris (2004). 27.Kazı Sonuçları Toplantısı/Amorium Kazısı. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü. s. 83. ISSN 1017-7655. 4 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2021.
↑  KOÇYİĞİT, Oğuz (2004). 27.Kazı Sonuçları Toplantısı 1.Cilt. K.T.B.Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü. ss. 77,79,82. ISBN 975-17-3188-7. 4 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2021.
↑  YAMAN, Hüseyin (2004). 27.Kazı Sonuçları Toplantısı Sonuçları/Amorium Kazısı. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü. ss. 78,80,81. ISSN 1017-7655. 4 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2021.
↑  Benzer bir çizelge için kaynak Amorium kazilar resmî sitesi 18 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
↑  Roma'da bulunan Papalık ve Katolik Kilisesi tarafından hala ekumenik konsil olduğu kabul edilmez.
Frigya Hanedanı İmparatorları II. Mihail ve oğlu Teofilos
Şair Eşref, Serinhisar

| Şair Eşref |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°34′23″N 29°16′12″E﻿ / ﻿37.573°K 29.27°D﻿ / 37.573; 29.27
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Serinhisar
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
Ad babası: Şair Eşref 
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20430
Şair Eşref, Denizli'nin Serinhisar ilçesine bağlı bir mahalledir.
Köprübaşı, Sarayköy

| Köprübaşı |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°57′20″N 28°54′49″E﻿ / ﻿37.955492°K 28.913514°D﻿ / 37.955492; 28.913514
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Sarayköy
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20300
Köprübaşı, Denizli'nin Sarayköy ilçesine bağlı bir mahalle.
Pınarcık, Serinhisar

| Pınarcık |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°35′10″N 29°15′54″E﻿ / ﻿37.586°K 29.265°D﻿ / 37.586; 29.265
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Serinhisar
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20430
Pınarcık, Denizli'nin Serinhisar ilçesine bağlı bir mahalle.
Orta, Serinhisar

| Orta |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°34′41″N 29°15′54″E﻿ / ﻿37.578°K 29.265°D﻿ / 37.578; 29.265
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Serinhisar
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20430
Orta, Denizli'nin Serinhisar ilçesine bağlı bir mahalle.
Sığma, Sarayköy

| Sığma |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°55′19″N 28°57′57″E﻿ / ﻿37.922011°K 28.965953°D﻿ / 37.922011; 28.965953
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Sarayköy
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20300
Sığma, Denizli'nin Sarayköy ilçesine bağlı bir mahalle.
Yenice, Serinhisar

| Yenice |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°34′30″N 29°15′36″E﻿ / ﻿37.575°K 29.26°D﻿ / 37.575; 29.26
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Serinhisar
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20430
Yenice, Denizli'nin Serinhisar ilçesine bağlı bir mahalle.
Uyanık, Sarayköy

| Uyanık |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 37°57′07″N 28°59′06″E﻿ / ﻿37.952°K 28.985°D﻿ / 37.952; 28.985
Ülke:  Türkiye
İl: Denizli
İlçe: Sarayköy
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: (+90) 258
İl plaka kodu: 20
Posta kodu: 20300
Uyanık, Denizli'nin Sarayköy ilçesine bağlı bir mahalle.