Serinhisar
Tarihçe > Haçlı Seferleri'nde Kızılhisar > Kazıkbeli Savaşı

Fransa Kralı VII. Louis'in kumandasındaki 2. Haçlı ordusu 1147 yılında Efes'e gelmiş ve oradan Menderes nehri boyunca yürüyüşüne devam etmiştir. Bu ordudan ayrılan ve daha çok Almanlardan oluşan bir Haçlı öncü kuvveti 1147 yılının sonlarında Kazıkbeli'ne gelmiş ve burada pusu kuran Kızılhisar ve yöresinden toplanmış Türk kuvvetleri tarafından yok edilmiştir.
Bundan sonra 6 Ocak 1148 tarihinde yürüyüşe geçen Fransız kuvvetleri Kazıkbeli'nin alt tarafına geldiler. Kazıkbeli Geçidi 7 Ocak 1148 tarihinde aşılacaktı ve Fransız Kralı bugünü tamamen bu geçide hasretmiş bulunuyordu. Haçlılar ilerledikleri sırada, daha önceleri burada perişan edilen Alman Haçlılarının cesetlerini görünce savaş nizamına girdiler. Birkaç gün önce Denizli yöresindeki yenilginin öcünü almak için pusu kuran Türkler Kazıkbeli'nin tepesinden Haçlıların hareketlerini izliyorlardı. Haçlılar savaşçı birliklerini öncü ve artçı olarak ikiye ayırmış olarak Kazıkbeli'ne doğru yürüyorlardı. Planlarına göre öncüler süratle Kazıkbeli'nin düzlük yerine varıp orayı emniyete alıp, çadırlar kurarak kamp yerini hazırlayacaktı. Nitekim Geoffroi de Rancon kumandasındaki öncü kuvvetleri bir direnişle karşılaşmaksızın Kazıkbeli'nin en yüksek yerine vardı. Saat sabahın henüz dokuzuydu ve öncü kumandanı bugünkü yürüyüşü az bulmuştu. Rehberleri de geçidi aşmayı önerdiler ve az uzakta kamp kurmaya elverişli bir ova bulunduğunu söylediler (Kızılçukur Ovası). Fransız öncü kuvvetleri Kazıkbeli'ni terk ederek Kızılhisar ovasına indi ve çadırlarını kurarak dinlenmeye başladı. Türklerin kuvveti onlara oranla daha az olduğu için fazla direnç göstermediler. Artçı kuvvetleri de önceden kararlaştırıldığı gibi Geoffroi'nin Kazıkbeli'nin düzlüğünde durup çadırları kurduğundan emin ve orasının da çok uzak olmadığını görerek hareketini ağırlaştırmıştı.
Bizzat bu savaşta bulunan bir Haçlı yazarı şöyle anlatıyor:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Dağ sarp ve kayalıktı, tepesi bulutlara değecek kadar yüksek bir dağın (Honaz dağı) yamacında yürüyorduk ve aşağıdaki vadinin derinliklerinde sular, cehennem içine düşüyor gibiydi. Ordu bu engebeli yolda ilerledi. Savaşçılar birbirini itiyor, kalabalık her geçen an biraz daha büyüyordu. Sonunda sıkıştılar ve süvarileri düşünmeden burada tıkanıp kaldılar. Yük hayvanları uçurumun derinliklerinde akisler yaparak aşağıya düşüyorlardı. Kayalar yerinden kopuyor, düşerken insanları ve hayvanları eziyordu. Herkes yanlış bir adım atıp uçuruma yuvarlanmaktan ve başkalarının düşerken kendisine çarpmasından korkuyordu. Türkler bu kalabalığı ok yağmuruna tutarak kendilerini toplamalarına meydan vermiyorlardı. Saatlerin ilerlediği ölçüde, Haçlılardaki karışıklık daha da arttı, mamafih bu Türklere kafi gelmedi, aksine daha cüretli oldular. Türkler öncüden daha uzun bir zaman için korkmadıklarından ve artçıyı da henüz görmediklerinden bize karşı saldırdılar. Birden atılarak saflarımızı yardılar ve kalabalığı koyun gibi doğradılar. Bundan gökleri ve kralımızın kulaklarını delen bir çığlık hasıl oldu. Kral şimdi felaketin ne olduğunu gördü ama bu sırada gökten, yaklaşan karanlıktan başka bir yardım gelmedi. Ancak karanlık çökerken Türk hücumunun tahribatı durdu. | „ |

Haçlı müellifi sonradan savaş hakkında daha fazla tafsilat veriyor:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Türkler, Haçlı kuvvetlerinin kargaşasını görerek, hemen harekete geçip, Kazıkbeli yolunu kestiler. Haçlılar ancak Türklerin içinden geçerek yardıma koşabileceklerdi. Türkler önce uzaktan şiddetli bir ok yağmuruna tuttular ve sonra da kılıçlarıyla saldırdılar. İlk anda birçok kayıplar verdik. Türkler Fransa kralından daha soylu ve güçlü olan Alman imparatorunun ordusunu yendiklerini söyleyerek savaşıyorlardı. Her iki tarafta uzun müddet inat ve şiddetle dövüştü. Türkler Haçlıların birçoğunu öldürdü, büyük bir kısmını da esir aldılar. Haçlı ordusu bu feci durumdayken, sonradan bize savaşı anlatan Rahip Eudes de Deuil kralın bulunduğu artçıyı göndermişti. Onlara başımıza gelen bütün felaketi anlattım. Savaşçılar heyecanla silahlarına koştular ama yolun engebeli oluşu yüzünden hızlı hareket edemediler. Bu sırada yanında bir miktar soylu olduğu halde kral savaşın içine atıldı. Bu mücadelede atı öldürüldü. Yanındaki şövalyeler de teker teker Türk oklarıyla öldüler. Türkler ağır zırh giymiş Haçlıların hareketine engel olmak için atları da öldürüyorlardı. Kral ve şövalyelerin bu ani saldırısı bir kısım Haçlıların kurtulmasını sağladı ama kral, Türklerin arasında kalmıştı. Bu çarpışmada kral, sayıca az ama çok ünlü korumalarını yitirdi. Ama soğukkanlılığını toplayıp, bazı ağaç köklerine tutunarak hızla bir kayanın üzerine çıktı. | „ |

Kazıkbeli Savaşı hakkındaki bir kaynak da iki değişik söylence aktarıyor.
Türkler savaş alanına hakim olunca, çevrelerinde az Türk bulunduğu sırada birkaç Fransız askeri, kralın atından tutarak onu yakında bulunan bir tepeye çıkardılar ve geceye kadar orada kaldılar ama herhangi bir yoldan inmenin Türkler içinde kalmaktan daha akıllıca olduğuna hükmettiler. Kral her taraftan Türklerle çevriliydi. Ordusu kaybolmuştu, kimse gidecek yolu bilmiyordu. Nihayet kalabalığın yaktığı ateşi fark ederek oraya vardılar. Türkler de karanlıktan öncülere ait sanarak takip etmediler, geri döndüler.
Diğer söylenceyse kralın bir tepede yanında bir Haçlı kuvvetiyle kaldığını aktarır: Türkler onu tanımıyordu, kral bu tepede kendisini cesaretle savundu. Gecenin çöktüğü, karanlığın savaşçıları ayırdığı sırada bir ağaç altına çekildi. Sonra dallarına çıkarak, uzun zaman kendisini Türklere karşı savundu. Türkler karanlık ve kralın yardımına gelen kuvvetlerden dolayı Kazıkbeli'nden uzaklaştılar.
Bunlardan Eudes de Deuil'in zikrettiği ilk şekli tercih etmeliyiz. Zira ünlü Fransız tarihleri de, bu geçit üzerindeki savaşı hep zikrederler. Kral, geçitin üzerine çıkınca onu esir almak için Türkler de ardından tırmanmaya çalıştılar. Uzaktan bazıları ok atıyordu. Zırhı oklardan kendisini korudu ve kayaya çıkmak isteyenleri de kılıcıyla durdurdu. Türkler onun kral olduğu bilmediklerinden, esir etmenin güçlüğü ve bu zamanda ani bir saldırıdan çekindikleri için, karanlık bastırmadan evvel ganimet toplamak için dağıldılar. Kral, daha sonra sahipsiz bir ata binerek askerlerine katılabildi. Fransa kralını Türklere esir düşmekten gecenin ve ganimet arzusunun kurtardığı muhakkaktır. Zira bu Kazıkbeli Savaşı'nda öyle çok mal ele geçmiştir ki, Türk ülkesi Haçlılardan alınan ganimetlerle dolmuştur.
Kazıkbeli Savaşı diye adlandırılan bu savaş Haçlıları pek üzmüştü. Zira onlara göre  Fransa'nın en güzel çiçekleri, Şam duvarları altında meyve vermeden solmuşlardı. Franszı ordugahının uzun boylu anlatılan kederli halini tasvir etmiyoruz. Fakat gece, hemen kendilerini toplamışlar, daha ciddi tedbirler almışlardı. Türkler de zayıflığımızı öğrendikten sonra daha cüretlendiler. Epeyce ganimet aldıktan sonra daha da hırslı olarak bizi taciz ediyorlardı. Buna karşılık Haçlılar da toparlanmışlardı. Türkler bu kalabalık orduyu saldırmak yerine geçecekleri yolu takip ederek mahvetme yolunu tuttular.
Haçlılar da Kazıkbeli'nden hareketle Kızılhisar ovasından geçerek Acıpayam ovasından ve kıyıları bataklık iki ırmaktan geçtiler. İkinci ırmak yakında iki tepe vardı. Birini Türkler tutarak başlarından yoldukları saçları yere atmışlardı. Haçlı yazarına göre bu hareket, bu topraklardan hiçbir şekilde ayrılmayacaklarına işarettir. Fakat her tarafı tahrip ederek çekildiklerinden buradan çıktılar. Ancak Haçlı ordusunda açlık baş göstermiş, önce atlar mahvolmuş, bunları yiyen şövalyeler ve ordu güçlükle Gölhisar tarafından Antalya'ya varabilmişti.
II. Haçlı Seferi sırasında gayet dostane olan Türk-Bizans ilişkilerinin bozulmasından sonra Laodikya Türk akınlarına uğradı. 1157'de Alaşehir'e gelen Manuel Kommanes, Türk topluluklarına girerek yağma ve tahribe koyulmuş, Selçuklu kuvvetlerinin uzak oluşundan yararlanarak tüm bölgeyi yakıp yıktıktan sonra İstanbul'a dönmüştü. Türk kuvvetlerinin bunun intikamını alacağını iyi bilen Kommanes Türk akınlarını önlemek için Homa ve Honaz istihkamlarını tahkim ve teçhiz ettiyse de Türk kuvvetleri yollarının kapatılmış olmasından yılmadılar. 1158 yılında Karaağaç ovasından akınla ansızın Laodikya üzerine indiler. Böylece Bizans imparatorunun Türk topraklarında yaptığı tahribin öcünü aldılar.
1192'den sonra Bizanslılarla Selçuklular Burdur ve Gölhisar yöresinde karşılaştılar. Konya Sultanı, Otman ve Hüsamettin beyleri birer tümen askerle bu bölgeye göndermiştir. Önce birlikte hareket ederek Bizanslıları yenen bu kumandanlar sonra ayrılmışlar, Hüsamettin Bey Çal, Otman Bey ise Karaağaç yani bugünkü Acıpayam yöresini zapta koyulmuşlardır. Otman Bey'in lakabı Yatağan Baba olup, bu lakabı savaşı yata yata kazanmasından almıştır. Ordusunda bulunan bir Selçuklu şehzadesinin tedavi olduğu pınara Sultanpınarı denilmiştir. Bölgedeki birçok köy adları bu fetihle ilgilidir. Fetihten sonra buraları bir şehzadeyle kumandana verilmiş ve vefatlarında Yatağan'a gömülmüşlerdir.