stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dolaşım sistemi
Tarihçe

M.Ö. 4. yüzyılda, kalbin kapakçıkları Hippokrat okuluna bağlı bir hekim tarafından keşfedilmiştir. Fakat, kapakçıkların görevi o dönemlerde anlaşılamamıştır. Ölümden sonra, kan venlerde (toplardamar) toplandığından, arterler (atardamar) boş görünür. Bu nedenle antik anatomistler bu damarların hava ile dolu olduğunu düşünmüş ve bu damarların hava dağıtma görevine sahip olduğu kanısına varmışlardı.
Herofilus venler ile arterleri ayırsa da, nabzın doğrudan arterlerin bir özelliği olduğu düşünmüştür. Erasistratus yaşam sırasında kesildiklerinde arterlerin kanadığını gözlemlemiştir. Buradan da arterlerden kaçan (çıkan) havanın yerini kanın, venler ile arterler arasındaki küçük damarlar aracılığıyla, doldurduğunu düşünmüştür. Böylece kan akışını ters olarak düşünse de, ilk kez kılcal damar fikrini ortaya atmıştır.
M.S. 2. yüzyılda Yunan hekim Galen kan damarlarının kan taşıdığını bilmekteydi ve venöz (koyu kırmızı) ve arteriyel (açık kırmızı ve daha duru) kanı tanımlamış, görevlerinin farklı ve ayrı olduğunu belirtmişti. Büyüme ve enerji, karaciğerde kilüsten oluştuğuna inandığı venöz kanın özellikleriyken, arteriyel kan kalpten gelmekteydi ve hava içerdiği için canlılık vermekteydi. Kan oluştuğu (yaratıldığı/üretildiği) yerlerden vücudun tüm bölümlerine akar ve buralarda tüketilirdi. Kalbe veya karaciğere giden kanın geri dönüşü yoktu. Kalp kanı pompalamadığı gibi, kalbin hareketi diyastol sırasında kanı emmekteydi ve kan arterlerin (kendi) nabızları sayesinde hareket etmekteydi. Ayrıca, Galen arteriyel kanın, venöz kanın sol karıncıktan sağa 'gözenekler' yardımıyla geçmesi ve havanın da akciğerlerden pulmoner arter yoluyla kalbin sol tarafına geçmesi sonucu oluştuğunu düşünmekteydi. Arteriyel kan oluştuğu sırada 'isli' (duman rengi) buharların oluştuğunu ve bunların yine pulmoner arter yardımıyla, dışarı verilmesi için, akciğerlere geçtiğini de düşünmüştür.
İbn Nefis, 1242'de, insan vücudundaki kan dolaşımını doğru biçimde tanımlayan ilk kişidir. Anatomik bilgisi doğrultusunda el-Nefis pulmoner dolaşım konusunda şöyle bir çıkarımda bulunmuştur:
Bunun dışında kalbin ihtiyaç duyduğu oksijen ve besinleri koroner arterler yoluyla aldığı yönünde bir önerme de ortaya atmıştır.
1552'de ise Michael Servetus aynı tanımı yaptı ve Realdo Colombo da bunu kanıtladı. Yine de tüm bu sonuçlar genel olarak yaygın biçimde kabul edilmemişti.
Sonunda, Hieronymus Fabricius'un öğrencilerinden biri olan William Haryvey bazı deneylerden sonra 1628'de insan dolaşım sistemini keşfettiğini duyurdu ve bu konuda etkili bir kitap (Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus) yayımladı. Bu çalışma zamanla tıp dünyasına doğru anlayışı kabul ettirdi. Harvey arterler ile venleri bağlayan kılcal damar sistemini tanımlayamamıştı; bunlar daha sonra Marcello Malpighi tarafından tanımlanmıştır.
Çekirgede açık dolaşım sistemi.
Nusret Budunç

| Nusret Budunç |
| --- | --- |
Doğum: 1920 Malkara, Türkiye
Milliyet: Türk
Eğitim: Mülkiye
Meslek: bürokrat

Nusret Budunç, (d. 1920, Malkara, Türkiye), Türk bürokrat.
Mülkiye mezunudur. Çeşitli ilçelerde kaymakamlıklar, çeşitli illerde vali muavinlikleri yaptı. 1960-1962 yılları arasında Ordu, 1962 ile 1964 yılları arasında Bitlis, 1964 ile 1965 yılları arasında Bolu, 1965 ile 1966 yılları arasında Çorum, 1966 ile 1968 yılları arasında Uşak ve 1968 ile 1970 yılları arasında Adıyaman valilikleri yapmıştır.
Nafiz Gürman

Mahalle için Abdurrahman Nafiz Gürman, Güngören ve Orgeneral Nafiz Gürman, Bayraklı sayfasına bakınız.
| Nafiz Gürman 1319-P> 5 |
| --- | --- |

Doğum: 1882 Bodrum, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 6 Şubat 1966 (84 yaşında) İstanbul, Türkiye
Bağlılığı:  Osmanlı (1903-1919)   Türkiye (1921-1950)
Hizmet yılları: 1903-1950
Rütbesi:  Orgeneral
Komutası: Halep Nizamiye Tümeni Kurmay Başkanı, 26. Tümen Kurmay Başkanı, Trablusgarp Askeri Danışmanı, Afrika Grubu Kurmay Başkanı, 148. Alay, Afrika Grubu Kurmay Başkanı, 1. Kolordu Kurmay Başkanı 1. Tümen, Trakya Komutanlığı Kurmay Başkanı, 2. Ordu Kurmay Başkanı, 4. Kolordu (vekil), 6. Kolordu, 9. Kolordu, Millî Savunma Bakanlığı Müsteşarı, 2. Ordu Müfettişliği, Yüksek Askerî Şûra üyesi, TSK Genelkurmay Başkanı
Çatışma/savaşları: Trablusgarp Savaşı Balkan Savaşları I. Dünya Savaşı Türk Kurtuluş Savaşı
Ödülleri:      

Devlet Büyükleri Anıt Mezarlığı'nda Abdurrahman Nafiz Gürman'ın kabri.
Abdurrahman Nafiz Gürman (1882, Bodrum,Osmanlı İmparatorluğu- 6 Şubat 1966, İstanbul, Türkiye), Türk asker. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 5. Genelkurmay Başkanı'dır.
Askerlik kariyeri

1903 yılında teğmen rütbesi ile Harp Okulu'nu bitirdi. Aynı yıl girdiği Harp Akademisi'ni 1906 yılında bitirerek kurmay oldu. Çeşitli birliklerde Birlik Komutanlığı, Tabur Komutanlığı ve Kurmaylık görevlerine bulundu. Afrika Grupları Kurmayı iken, 8 Mart 1919 - 8 Ekim 1919 tarihleri arasında Fransız ve İtalyanlara esir düştü. Esaret dönüşü Akhisar Cephe Komutanlığı ile 1. Kolordu Kurmay Başkanlığı görevlerini müteakip 8 Şubat 1921 tarihinde Anadolu'ya iltihak etti. Çeşitli karargâh ve birliklerde görev yaptı.
1926 yılında tümgeneral rütbesine terfi etti. 1930 yılında korgeneral rütbesine terfi etti. 1937 yılında Trakya Manevraları'na katıldı. 1940 yılında orgeneral rütbesine terfi etti. Tümgeneral rütbesi ile 6. Kolordu Komutanlığı, korgeneral rütbesi ile 9. Kolordu Komutanlığı, MSB Müsteşarlığı, 4. Kolordu Komutanlığı ve 2. Ordu Komutan Vekilliği, orgeneral rütbesi ile 2. Ordu Komutanlığı ve Yüksek Askerî Şûra Üyeliği görevlerinde bulundu. 8 Haziran 1949 tarihinde atandığı Genelkurmay Başkanlığı görevinden dönemin başbakanı Adnan Menderes tarafından 6 Haziran 1950 tarihinde darbe hazırlığı yaptığı iddiasıyla 15 general ve 150 Albay ile birlikte görevinden alındı ve Yüksek Askerî Şûra üyeliğine atandı. 6 Temmuz 1950 tarihinde Yüksek Askerî Şûra üyesi iken emekli oldu.
Siyasi hayatı

6 Ocak 1961 ile 15 Ekim 1961 tarihleri arasında Kurucu Meclis Devlet Başkanı Temsilciliği yaptı. Günümüzde Güngören, İstanbul'da ve Bayraklı, İzmir'de birer mahalleye ve Bodrum Cumhuriyet Mahallesi, Fatih Kocamustafapaşa ve Cerrahpaşa Mahalleleri sınırları içinde kalan caddelere adı verildi. İstanbul'daki mahalle halk arasında daha çok Merter adıyla bilinir.
Kitapları

Piyadenin Muharebesi
Piyade Takımının Muharebesi
Alman ve Fransız Harp Usulleri Arasındaki Fark ve Bizim Bundan Edeceğimiz İstifade
Piyade Neferi ve Mangası Muharebe İçin Nasıl Yetiştirilmeli
Piyade Takım ve Bölüğü Muharebe İçin Nasıl Yetiştirilmeli
1912-1913 Balkan Savaşında İşkodra Müdafaası
Büyük Harpte Kuzey Afrika'da Türkler
İstiklâl Harbinde 1 nci Piyade Tümeni
Çadırkaya, Tercan

| Çadırkaya |
| --- | --- |
Belde

 Erzincan'ın Türkiye'deki konumu
Ülke: Türkiye
İl: Erzincan
İlçe: Tercan
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Belediye başkanı: Sait Durgun (MHP)
Nüfus (2023)
 • Toplam: 2.081
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 446
İl plaka kodu: 24
Posta kodu: 24870
Çadırkaya, Erzincan ilinin Tercan ilçesine bağlı bir beldedir.
Tarihçe

Beldenin adı, 450 yılı kayıtlarında Pakayaric, 474 yılı kayıtlarında Pakarinç, 1004 yılı kayıtlarında Pakaric, 1522 ve 1928 yılı kayıtlarında ise Pekeriç olarak geçmektedir. 24 Nisan 1952'de belde belediyesi oldu. Beldenin "Pekeriç" olan adı, 3 Nisan 1963'te "Çadırkaya" olarak değiştirildi.
Coğrafya

Belde; Camii Kebir, Çadırkaya, Gözeler ve Yenimahalle mahallelerinden oluşmaktadır.
Yönetim > Belediye başkanlığı

| Seçildiği yıl | Belediye başkanları |
| --- | --- |
2019: İshak Birol (AK Parti)
2014: İshak Birol (SP)
2009: Sait Durgun (MHP)
2004: Sayit Şahin (AK Parti)
1999: Bülent Torun (ANAP)
1994: Hafız Yılmaz (DYP)
1989: Bülent Torun (ANAP)
1984: Bülent Torun (ANAP)
1977: Rasim Yılmaz (MSP)
1973: Ahmet Seçer (AP)
1968: Ercüment Ekrem Kılıç (CHP)
1963: Ercüment Ekrem Kılıç (CHP)
1958: Sebahattin Torun
1956: Hüsamettin Erdoğan
1952: Sait Kadıoğlu
Kırım tarihi

| --- | --- |

Kıyısındaki denizler: Azak Denizi   Karadeniz
Koordinat: 45.3°N 34.4°E
Yüzölçümü: 27.000 km2 (10.000 sq mi)
Kıta: Avrupa
Coğrafi bölge:   Ukrayna  Kırım Özerk Cumhuriyeti (de jure)   Rusya  Kırım Cumhuriyeti (de facto) 
Nüfus:  2,416,856 (2021)
Kırım Tarihi - (Ukraynaca: Крим, Krym; Rusça: Крым, Krym, Kırım Tatarcası: Къырым, Qırım)Kırım'ın geçmişi.
Erken çağ tarihi

Tarih boyunca Kırım farklı halklar tarafından yönetilmiştir. Kimmerler bu yarımadaya M.Ö. 7. yüzyılda Kimmerlerden sonra İskitlerin Kırım'ı almasıyla yerleşmiştir. Bu nedenle yerel Kimmerler dağlara sürülmüş ve izole edilmiştir. Antik Yunanlılar tarafından Tavr boyları adıyla anılan bu yarımadadan, 20. yüzyılın başlarına kadar hem idari hem de edebiyatta Tavrica veya Taurida olarak bahsedilmiştir.
M.Ö. 6. - 5. yüzyıllar önce Türk kökenli İskitler ve Sarmatyalılar bölgeye hakim olmuşlardır. Ardından Yunan Pantom krallığının etkisi altına giren yarımada yeniden İskitlerin eline geçmiştir.
M.Ö. 5. yüzyılda Yunanlılar ilk kolonilerini burada kurmuşlar. Daha sonra burada Roma İmparatorluğu'nun egemenliği altında Helen Boğaziçi devleti kurulmuştur.
MS 3. yüzyılda Gotlar, Kırım'daki İskit egemenliğine son vermiştir. Kısa bir süre sonra yarımada, Asya'dan Avrupa'ya yürüyen Hunların kontrolüne geçmiş, 7. yüzyılda Bizans tarafından işgal edilmiştir.
Daha sonra Gotlar, Hunlar, Bulgarlar, Hazarlar, Kiev Rusları, Bizanslılar, Kıpçaklar ve Moğollar birbiri ardına burayı işgal etmiştir.
MS 13. yüzyılda Cenevizli ve Venedikli tüccarlar Kırım'da çeşitli kıyı ticaret kasabaları ve yerleşim yerleri kurmuşlardır.
Ortaçağ tarihi

Kırım'daki Müslüman Türk (Tatar) varlığı esas olarak 13. yüzyıldaki Tatar istilalarıyla ilişkilendirilse de genel olarak bölgedeki Türk varlığının tarihi 3. ve 4. yüzyıllara kadar uzandığı bilinmektedir. Hazar Kağanlığı'nın Kırım'daki hakimiyeti 9. yüzyılın ikinci yarısında sona erdikten sonra da bölgeye Türk akışı devam etmiştir. 10. yüzyılda Peçeneklerin ve 10-11. yüzyıllarda Kıpçak Kumanlarının akını bölgenin etnik yapısının oluşumunda önemli bir etki yaratmıştır.
11. yüzyılda Kıpçak Türklerinin İslam'ı kabul etmesi, Kırım ile Anadolu arasında yüzyıllarca sürecek güçlü bir bağın kurulmasıyla sonuçlanmıştır.
Yarımadadaki Kıpçak hakimiyeti 13. yüzyılın ortalarına kadar sürmüştür. Bu dönemden başlayarak bölgede Cengiz Han'ın torunları tarafından kurulan bir diğer Türk devleti olan Altın Orda'nın temelleri atılmıştır ve hükümdarlıkları yaklaşık 100 yıl sürmüştür.
14. yüzyılda Kızıl Orda'nın resmi olarak İslam'a geçmesiyle bölgede 500 yıl sürecek olan tam bir Tatar egemenliği başlamıştır.
Kırım Hanlığı

Ana madde: Kırım Hanlığı
12. ve 14. yüzyıllarda Rusya'nın içlerine doğru ilerleyen Tatar boyları göçebe yaşamlarını bırakıp Kırım'a yerleştiler. Altın Orda Devleti'nin yıkılmasından sonra bu bölgede başlayan iktidar mücadelesi, Cengiz Han'ın en küçük oğlu Tokha Temür'ün soyundan gelen ve Tatarları yöneten Hacı Gerai'nin zaferiyle sonuçlanmıştır. Hacı Geray, 15. yüzyılın başında Kral Vitold'un önderliğinde bir grup Tatar'ın Litvanya'ya sığındığı dönemde doğmuştur. "Şirin" aşiretinin yardımıyla Kırım'da iktidarı ele geçirmiş, 1441 yılında kendi adına para bastırmıştır.
Hacı Geray'ın ölümünün ardından oğulları Mengli Geray ile Nur Devlet arasında taht kavgası başlamış, 1475 yılında bölgeyi fetheden Osmanlılar duruma son vererek Mengli Geray Han ilan edilmiştir. Kırım kuvvetleri Osmanlılar tarafından ilk kez savaşa Sultan II. Bayezid'in 1484'te Akkerman'ı ziyareti sırasında girmiştir. 1502 yılında Mengli Geray, Saray'a saldırarak Altın Orda Hanlığı'na son büyük darbeyi vurmuştur. Bundan sonra Kırım Hanlığı, Kızıl Orda topraklarını ele geçirmeye başlamış, Kazan ve Astrahan Hanlıkları da ele geçirmiştir. Bu, Moskova prensliğiyle rekabete yol açmış ve 1521 yılında Memmed Geray Moskova'yı kuşatarak Rusları mağlup ettikten sonra Moskova'yı vergiye bağlamıştır. Ruslar I. Peter zamanına kadar vergi ödemeye devam etmiştir.
Ruslarla yapılan 1676-1681 savaşı sonunda Osmanlı Devleti 1681, Ruslarla müzakere yetkisini Kırım Hanlığı'na vermiştir. Kırım Hanı Murad Geray da Ruslarla 20 yıllık barış anlaşması imzalamıştır.
1777 yılında tahta Rus destekçisi olarak bilinen Şahin Geray çıkmıştır. Osmanlı taraftarı olan II. Bahadır Geray, hanlık mücadelesinde Şahin Giray'ı yenemememiştir. Bu dönemde Ruslar bölgeye çok sayıda Slav göçmeni yerleştirmiş, 1779 yılında imzalanan Aynalıkavak Antlaşması ile Kırım hanlarının serbestçe seçilmesi, Rus askerlerinin Kırım'dan çekilmesi ve Şahin Giray'ın Osmanlı devleti tarafından tanınmasına ilişkin maddeler kabul edilmiş fakat Ruslar bu antlaşmaya uymamıştır. 1783'te II. Katerina'nın emriyle Kırım işgal edilmiştir. Artan Rus etkisine karşı halk isyan etmiş ve Bahadır Geray tahta çıkmış, Şahin Geray ise Ruslara sığınmıştır. 1785 yılında Şahin Geray, Rus ordusunun yardımıyla Kırım'a girdikten sonra Ruslardan istediğini alamayınca İstanbul'a sığınmıştır. Daha önceki yaptıklarının telafisi olarak Rodos'a sürgüne gönderildimiş ve orada idam edilmiştir.
Osmanlı devleti, Kırım'a giren Ruslara karşı yeni bir savaş başlattımış fakat başarısız olduktan sonra 1792'de Yaş Antlaşması ile Kırım'ın Rusya'ya ilhakını kabul etmiştir.
Yaklaşık 300 yıl süren bu ittifak, 1769-1774 Osmanlı-Rus savaşı sonucunda imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile sona ermiştir.
Kırım'ın Rusya'nın bir parçası olması

Bağımsız olarak adlandırılan Kırım Hanlığı, Rus diplomatların entrikaları sonucu çıkan iç savaş nedeniyle iktidardan düşmüş ve daha sonra 1783 yılında II. Katerina döneminde Rusya tarafından ilhak edilmiştir. Osmanlılar bu kaybı kabul etmese de 1792 yılında Kırım'ın Rusya'ya ilhakını kabul etmek zorunda kalmışlardır.
Emperyalist politikasını sürdüren Rusya, ilhakın ardından iskân politikasını burada da uygulamaya başlamıştır. Rusya, Kırım'ı Ruslaştırmaya başlamış ve bugün binalara Rus bayrakları asan ve Doğu Ukrayna'daki Rus ordusundan yardım isteyen kişilerin ataları olan birçok Rus aile yarımadaya yerleştirilmiştir. Tatarlar ise siyasi ve ekonomik baskılara boyun eğmeyip yüzünü Osmanlı'ya çevirmiştir.
20. yüzyılda Kırım

Sovyet İmparatorluğu'nun kurulmasıyla birlikte bir yandan Kırım'daki Tatarlara karşı etnik ayrımcılık yapılırken diğer yandan 1944'te Stalin'in doğrudan kararıyla toplu bir tehcir politikası uygulanmıştır. Aynı yıldan itibaren planlı ve sistemli bir şekilde Tatarlardan boşaltılan yerlere Ruslar ve Ukraynalılar yerleştirilmiştir.
Tatarların tehciri ile Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1946'da lağvedilmiş ve bir eyalet olarak Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlanmıştır. 1954 yılında Ukrayna'nın Rusya ile "birleşmesinin" 300. yıldönümü münasebetiyle Kırım bölgesi Ukrayna SSR'sine dahil edilmiştir. Bu "hediye", 1991'de Sovyet İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra iki devlet arasında gerçek bir sorun haline gelerek. Kırım Ukrayna'da özerklik statüsünü kazanmıştır.
21. yüzyılda Kırım

Mevcut süreçlerde Tatarlar Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklerken, Tatar toplumu da Ruslara ciddi bir muhalefet oluşturmaktadır. Tatarlar, Rusya yanlısı Kırım Bakanlar Kurulunun 30 Mart'ta yapmayı planladığı referanduma en büyük muhalefeti oluşturmaktadır. 18 Mart 2014'te Rusya tarafından tekrar ilhak edilmiştir. O tarihten beri yarımadada Kırım Cumhuriyeti ve Sivastopol federal şehri olmak üzere iki federal birim bulunmaktadır. Bu federal birimler 2016'ya kadar Kırım Federal Bölgesi'ni oluştururken günümüzde Güney Federal Bölgesi'nin parçasıdır. 2014 Doğu Ukrayna protestolarının bir sonucu olan ilhaktan önce, 2014 Ukrayna devriminin sonrasında Rusya'nın Kırım'a askerî müdahalesi gerçekleşmiştir.
NGC 3544

NGC 3544, Kupa takımyıldızında yaklaşık olarak 182,64 MIy (56 Mpc) uzaklıkta bulunan bir ara sarmal gökadadır. William Herschel tarafından 8 Mart 1790 tarihinde keşfedildi ve NGC 3571 belirtmesiyle NGC kataloğuna girildi.  Bu gökada 7 Ocak 1886 tarihinde Amerikalı gök bilimci Ormond Stone tarafından da gözlenmiş ve NGC kataloğuna NGC 3544 olarak girilmiştir. Stone (ve Dreyer'in) "novasının" Herschel'in önceki keşfinin bir kopyası olduğundan şüphelenmelerine rağmen, günümüzde genellikle daha düşük NGC numarası kullanılmaktadır.
Usedom

| Usedom Lehçe: Uznam Sonneninsel |
| --- | --- |


Coğrafya
[[Dosya:|250px|none|]] Adanın vurgulandığı Baltık Denizi haritasıAdanın vurgulandığı Baltık Denizi haritası
Koordinatlar: 
Denizi: Baltık Denizi
Yüzölçümü: &0000000000000445.000000445 km2
Sahil şeridi: &0000000000000110.000000110 km
Zirve: Golm 69
Siyasi
Adadaki ülke(ler):  Almanya  Polonya

Almanya Eyaleti : Mecklenburg-Vorpommern 
Almanya ilçesi : Vorpommern-Greifswald 
Polonya voyvodalığı : Batı Pomeranya 
Polonya ilçesi : Świnoujście 
 
Yerleşim yerleri: Almanya: Heringsdorf, Zinnowitz (yerleşim), Usedom (kasaba) Polonya: Świnoujście
Demografi
Nüfus: &0000000000076500.00000076.500
Nüfus yoğunluğu: 172 kişi/km2
Etnik grup(lar): Polonyalılar, Almanlar
Usedom, Pomeranya'da Almanya ve Polonya arasında bölünmüş bir Baltık Denizi adasıdır. Rügen'den sonra en büyük ikinci Pomeranya adası ve Baltık Denizi'ndeki en kalabalık adadır.
Oder Nehrinin Szczecin Lagünü ağzının kuzeyinde yer alır. Adanın yaklaşık %80'i Almanya'nın Mecklenburg-Vorpommern eyaletindeki Vorpommern-Greifswald bölgesine aittir. Doğu kısmı ve adanın en büyük şehri olan Świnoujście, Polonya Batı Pomeranya Voyvodalığı'nın bir parçasıdır.
Adanın toplam alanı 445 km2'dir - Almanya kısmında 373 km2 ve Polonya kısmında 72 km2. Nüfusu 76.500'dür (Almanya kısmı 31.500; Polonya kısmı 45.000).
Yıllık ortalama 1.906 saat güneşlenme süresiyle Usedom, hem Almanya'nın hem de Polonya'nın en güneşli bölgesidir ve aynı zamanda Baltık Denizi'nin en güneşli adalarından biridir, bu nedenle "Güneş Adası" (Almanca: Sonneninsel, Lehçe: Wyspa Słońca) adıyla da anılır.
Ada, 19. yüzyıldaki Gründerzeit'tan bu yana turistik bir destinasyon olmuştur ve tatil köyü mimarisine sahiptir. Deniz kenarındaki tatil yerleri arasında batıda Zinnowitz ve Amber Spa'lar, doğuda Kaiserbad ve Świnoujście yer alır.
Coğrafya

Ada, doğusundaki komşu Wolin adasından, Szczecin Körfezi'ni Baltık Denizi'nin bir parçası olan Pomeranya Körfezi'ne bağlayan ana güzergah olan Świna Boğazı ile ayrılır. Ada ile ana kara arasındaki boğaz Peenestrom olarak adlandırılır; bu, Szczecin Lagünü'nün en batı kısmına dökülen Peene nehrinin vadisinin aşağı yönlü uzantısıdır. Ada çoğunlukla düzdür ve kısmen bataklıklarla kaplıdır.
Coğrafi özellikler arasında bir dizi göl bulunur:
| Göl Adı | Yükseklik | Yüzey alanı |
| --- | --- | --- |
| Cammerer Gölü | 0,3 m (0,98 ft) | 0,18 km2 (0,069 sq mi) |
| Gothen Gölü | 0 m (0 ft) | 5,56 km2 (2,15 sq mi) |
| Kachliner Gölü | 0 m (0 ft) | 1,00 km2 (0,39 sq mi) |
| Schmollen Gölü | 0 m (0 ft) | 5,03 km2 (1,94 sq mi) |
| Wolgast Gölü | -0,6 m (-2,0 ft) | 0,47 km2 (0,18 sq mi) |
Adanın en büyük şehri, toplam 41.500 nüfuslu Świnoujście'dir. Świnoujście'nin batı kısmı, adanın Polonya bölümünün tamamını kaplar. Adada Usedom adlı veren bir şehir de vardır. Almanya tarafındaki en büyük belediye Heringsdorf (2005-2006 yılları arasında Dreikaiserbäder olarak adlandırılmıştır ve kelimenin tam anlamıyla "Üç İmparatorluk Banyosu" anlamındadır) ve Zinnowitz'dir.
Baltık Denizi kıyısında birçok sahil beldesi vardır, bunlar arasında batıda Zinnowitz ve Koserow, doğuda ise Üç İmparatorluk Banyosu olarak bilinen Ahlbeck, Heringsdorf ve Bansin ile komşu Świnoujście yer alır.
İç kesim, Achterwasser lagünü (Arka Sular) olarak adlandırılan bölgeye atıfta bulunularak Achterland olarak adlandırılır. Bozulmamış ormanlar, lagün manzaraları ve tepelerin yanı sıra Loddin ve golf sahası bulunan Balmer See gibi sakin köylerle karakterizedir.
Ana ekonomik faaliyetler turizm, sağlık ve yaşam bilimleri, perakende ticaret, tarım, balıkçılık, hayvancılık, gıda işleme ve kereste üretimidir.
Tarihi

Taş Devri'nden beri yerleşim yeri olan bölge, V., VI. ve VII. yüzyıllarda Polabian Slavları yerleşmeden önce muhtemelen Cermen Rugianlar tarafından iskan edilmişti. Ada çevresinde, Vineta/Jomsborg ve Menzlin gibi Vendik/İskandinav ticaret merkezleri kuruldu. 1110'larda Uznam kasabası Danimarkalılar tarafından yıkıldı. 1120'lerde ada, Batı Pomeranya ile birlikte III. Bolesław Wrymouth altında Polonya hakimiyetine girdi ve Polonya'nın yeni oluşturulan bir vasal devleti olan Pomeranya Dükalığı'nın parçası oldu. Polonyalı hükümdar Hristiyanlaştırmayı başlattı, bu görevi Otto von Bamberg'e emanet etti ve 1128'de Slav Pomeranya Dükü I. Wartislaw, Otto'nun çabaları sonucunda Hıristiyanlığa döndü. 1155'te Premonstratensianlar Grobe'de, genel olarak Usedom Manastırı olarak bilinen bir manastır kurdu, bu manastır 1309'da Pudagla köyüne taşındı. Bu arada, Krummin'de bir Sistersyen rahibeler manastırı kuruldu ve kısa süre sonra neredeyse tüm ada dini tarikatlardan birinin ya da diğerinin mülkiyetine geçti. 1170'lerde ada, Danimarka Kralı I. Valdemar tarafından yağmalandı. Reform sırasında mülkiyet, adayı devralan Slav Pomeranya düklerine geçti.
Otuz Yıl Savaşları sarsında İsveç Ordusu, Kral Gustav Adolf komutasında 26 Haziran 1630'da Peenestrom boğazında yer alan Peenemünde köyüne çıkarma yaptı. 1637'de Pomeranya'nın son dükü XIV. Bogislaw'ın ölümüyle Griffin Hanedanı sona erdi ve dükalık varlığını yitirdi. Usedom, savaştan sonra yaklaşık bir yüzyıl boyunca İsveç tarafından ilhak edildi ve 1720'de Prusya Kralı I. Friedrich Wilhelm'e 2 milyon thaler karşılığında satıldı. 1740'ta Prusya Kralı Büyük Frederick, Świnoujście'de (o zamanki adıyla Swinemünde) bir liman geliştirdi. Prusya Krallığı ile birlikte ada, 1871'de Alman İmparatorluğu'nun bir parçası oldu.
Küçük Peenemünde köyü İkinci Dünya Savaşı sırasında yeniden önem kazandı. Luftwaffe, V-1 ve V-2 dahil olmak üzere füze ve roketleri burada test etti. Almanya, İkinci Dünya Savaşı sırasında Usedom'da binlerce köle işçi kullandı. Savaş sırasında, Sachsenhausen toplama kampının bir alt kampı Usedom kasabasında bulunuyordu. Savaşın son aşamalarında, 1945'te, Stalag XX-B ve Stalag Luft IV savaş esiri kamplarındaki Müttefik savaş esirlerinin Almanlar tarafından gerçekleştirilen ölüm yürüyüşleri adadan geçti.
1945'te adanın doğu kısmı, Swinemünde şehri ve limanıyla birlikte (şimdi Świnoujście), Potsdam Konferansı'nda ilan edilen sınır değişiklikleri kapsamında Polonya'ya verildi ve kasabadaki hayatta kalan Alman sakinler batıya sürüldü. Bölge, Sovyetler tarafından eski Doğu Polonya'dan sürülen Polonyalılarla yeniden nüfuslandırıldı.
Turizm

Usedom, plajları, doğal çevresi ve 19. yüzyıldaki Gründerzeit döneminden beri Alman ve uluslararası soylular ile halk tarafından ziyaret edilen Ahlbeck, Heringsdorf ve Bansin gibi sahil kasabaları nedeniyle Almanya'nın önemli tatil ve rekreasyon alanlarından biridir.
The Guardian'a göre, 2022 itibarıyla ada, "... bazıları tarafından 'Berlin'in küveti' ve bazıları tarafından da, biraz daha şiirsel olarak 'güneş adası' olarak biliniyor," ancak "... uluslararası ziyaretçiler tarafından hâlâ büyük ölçüde keşfedilmemiş durumda."
Almanya-Polonya sınırının her iki tarafında da oteller ve pansiyon işletmeleri bulunmaktadır. Bunların çoğu denizcilik temalarıyla dekore edilmiştir ve deniz ürünleri önemli bir çekim noktasıdır. Benz'deki St. Peter Kilisesi, 1909'dan 1918'e kadar adada yaz tatillerini geçiren Alman-Amerikalı ressam Lyonel Feininger dahil olmak üzere birçok sanatçının eserlerinde yer almıştır. Kıyı şeridinin yanı sıra, iç kesimler doğa koruma alanları, kaleler, göller ve tarihi köylerle doludur.
Adanın Alman kısmındaki ilgi çekici yerler şunları içerir:
Usedom Botanik Bahçeleri, Mellenthin, bir botanik bahçesi
Karnin Lift Köprüsü, Peenestrom üzerindeki eski köprünün teknik anıtı
Dannenfeldt Mozolesi
Adanın Polonya kısmındaki ilgi çekici yerler şunları içerir:
Karsiborskie Paprocie doğa koruma alanı
Deniz Balıkçılığı Müzesi (Muzeum Rybołówstwa Morskiego)
Świnoujście Kalesi Tarihi Müzesi'ni (Muzeum Historii Twierdzy Świnoujście) barındıran Batı Kalesi (Fort Zachodni)
Park Zdrojowy (Kaplıca Parkı)
Askeri

Polonya Deniz Üssü Świnoujście adada bulunmaktadır.
Świnoujście ve Ahlbeck arasında Almanya–Polonya sınırı
Neppermin'deki bir erken ortaçağ Slav kalesi kalıntıları, Benz
Zinnowitz yakınlarında bir pl
Świnoujście Deniz Üssü