stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Japon serovu

Japon serovu (Capricornis crispus; Japonca: 氈鹿, romanize: kamoshika), bir Caprinae türüdür. Japonya'nın yoğun ormanlık alanlarında, özellikle de Honşu'nun kuzey ve orta kesimlerinde yaşamaktadır. Serov, Japonya'nın ulusal sembolü olarak görülmekte ve koruma alanlarında korumaya tabi tutulmaktadır.
Yetişkin Japon serovu yaklaşık 81 santimetre boyunda ve 30-45 kilogram ağırlığındadır. Siyah ila beyazımsı renktedirler ve yaz aylarında renkleri açılır. Kürkü çok gür, özellikle kuyruğu. Her iki cinsiyetin de kısa, geriye doğru kavisli boynuzları vardır ve gözle ayırt edilmesi zordur. Japon serovları, yaprakları, sürgünleri ve meşe palamutlarını yedikleri yoğun dağ ormanlarında bulunur. Günlüktürler ve sabahın erken saatlerinde ve öğleden sonra geç saatlerde beslenirler. Serovlar yalnızdır veya çiftler veya küçük aile grupları halinde toplanırlar. Hayvan, bölgesini tatlı ve ekşi kokulu preorbital bez salgılarıyla işaretler ve erkek ve dişilerin örtüşebilecek ayrı bölgeleri vardır.
20. yüzyılın ortalarında, Japon serovu nesli tükenmek üzere olana kadar avlandı. 1955'te Japonya hükûmeti burayı kaçak avcılardan korumak için "Özel Ulusal Anıt" olarak belirleyen bir yasa çıkardı. O zamandan bu yana popülasyon o kadar arttı ki, IUCN Tehdit Altındaki Hayvanlar Kırmızı Listesi onu "en az endişe verici" olarak sıralıyor. Ormancıların ve çiftçilerin şikayetleri 1979'da 1955 kanununun yürürlükten kaldırılmasına yol açtı. O tarihten bu yana serov, 23 prefektörlükte 13 belirlenmiş koruma alanında koruma statüsüne sahip oldu ve koruma alanları dışında zararlı olarak itlaf edildi. Çevreciler burayı "ormanın yaşayan ulusal hazinesi" olarak nitelendirdiler.
Japon soforası

Japon soforası (Styphnolobium japonicum), baklagiller (Fabaceae) familyasından bir ağaç türü.
20–25 m'ye kadar boylanabilen yuvarlak tepeli bir ağaçtır. Tüysü yapraklar 15–25 cm boyundadır. Yaprakçık sayısı 7-17'dir. Yapraklar sonbaharda dökülmeden önce sarı renk alır. Sarımsı beyaz çiçekler kokuludur. Dikine duran salkım şeklindedir. 5–6 cm boyundaki yeşil renkli etli baklalar, aşağı sarkar, tohumlar boğum şeklindeki baklaların içindedir.
Vatanı Çin ve Japonya'dır. Donlara hassas, kirliliğe dayanıklı, park ve bahçelerde yetiştirilen bir türdür.
| g t Takson belirleyicileri |
| --- | --- |
Styphnolobium japonicum:  Vikiveri: Q288558  APDB: 71056  EoL: 702857  FNA: 200012322  GBIF: 2963569  GRIN: 314715  iNaturalist: 53945  IPNI: 1119529-2  IRMNG: 11373672  ITIS: 820265  MoBotPF: 280576  NCBI: 3897  PalDat: Styphnolobium_japonicum  PFI: 2251  Plant List: ild-33214  PLANTS: STJA9  POWO: urn:lsid:ipni.org:names:1119529-2  RHS: 231724  Tropicos: 13048359  WFO: wfo-0000186724 
Sophora japonica:  Vikiveri: Q10881597  APDB: 65893  BioLib: 39872  Calflora: 9433  EPPO: SOBJA  EUNIS: 172049  FoC: 200012322  GBIF: 2963572  GRIN: 34957  IPNI: 323241-2  IRMNG: 10174798  ITIS: 506288  NZOR: 3a42cec5-5796-4060-b415-8b3612c0ada1  POWO: urn:lsid:ipni.org:names:518861-1  Tropicos: 13032977  WFO: wfo-0000212094
Hydrobiidae

Hydrobiidae Neotaenioglossa takımına bağlı bir familyadır.
Taksonomi

Hydrobiidae familyasına bağlı cinsler (2023):
Birgella - F. C. Baker, 1926
Cincinnatia - Pilsbry, 1891
Ecrobia - Stimpson, 1865
Floridobia - F. G. Thompson and Hershler, 2002
Fontigens - Pilsbry, 1933
Hoyia - F. C. Baker, 1926
Hydrobia - Hartmann, 1821
Marstonia - Baker, 1926
Notogillia - Pilsbry, 1953
Paludestrina - d'Orbigny, 1840
Peringia - Paladilhe, 1874
Probythinella - Thiele, 1928
Pyrgulopsis - Call and Pilsbry, 1886
Rhapinema - F. G. Thompson, 1969
Spilochlamys - F. G. Thompson, 1968
Stiobia - F. G. Thompson and McCaleb, 1978
Texapyrgus - F. G. Thompson and Hershler, 1991
Işıkören, Alpu

| Işıkören |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Eskişehir
Koordinatlar: 39°39′37″N 30°56′47″E﻿ / ﻿39.6603°K 30.9464°D﻿ / 39.6603; 30.9464
Ülke:  Türkiye
İl: Eskişehir
İlçe: Alpu
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 106
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0222
Posta kodu: 26850
Resmî site 
Işıkören, Eskişehir ilinin Alpu ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya

Eskişehir iline 46 km, Alpu ilçesine 12 km uzaklıktadır.
Köy bir tepe üzerine kurulmuştur.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 50
2000: 106
1997: 68
| g t Alpu mahalleleri |
| --- | --- |
Merkez Mahalleler:  Fatih  Fevzipaşa  Kemalpaşa  Yunusemre 
Kırsal Mahalleler:  Ağaçhisar  Aktepe  Alapınar  Arıkaya  Bahçecik  Başören  Belkese  Bozan  Büğdüz  Çardakbaşı  Çerkez Çukurhisar  Dereköy  Esence  Fevziye  Gökçekaya  Gökçeoğlu  Güroluk  Işıkören  Karacaören  Karakamış  Koşmat  Mamure  Osmaniye  Özdenk  Sakarıkaracaören  Sarıkavak  Söğütçük  Uyuzhamamköyü  Yeşildon 
1 2  "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024. Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
Işıl German

| Işıl German |
| --- | --- |
Doğum: 1953  Ankara
Ölüm: 16 Temmuz 2016 (63 yaşında)  Kuşadası, Aydın
Başladığı yer: Türk
Tarzlar: Pop
Meslekler: Şarkıcı, oyuncu
Etkin yıllar: 1972–1981

Işıl German, (d. 1953; Ankara - ö. 16 Temmuz 2016; Kuşadası, Aydın), Türk pop müzik sanatçısı ve oyuncu.
Hayatı

Ankara Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Bale Bölümü'nden mezun olan Işıl German, müzik yaşamına 1972 yılında Ankara'da sahneye çıkarak başladı. Daha sonra İstanbul'a gelen sanatçı, burada plak çalışmalarını tamamladıktan sonra yine Ankara'ya döndü. 1975 yılında ilk plağını çıkaran sanatçı, bir yıl sonra Aşkın Kederi adlı şarkısıyla çıkış yaptı. 1979 Eurovision yarışması elemelerine katıldı. Sanatçı en son 1981 yılında bir filmde oyunculuk ve film müziği yaptı.
Evinde geçirdiği kalp krizi sonucu 16 Temmuz 2016'da öldü. Kuşadası Adalızade Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Diskografisi

1975, Sen Gelince / Aşk Yolu
1976, Aşkın Kederi / Baksana Bana
1977, Gelsin Aklın Başına / Biliyorum Sensin O
1977, Benim Şarkım / Ağlıyorsam Sen Aldırma
1978, Divane Gönlüm / Bitti Ama İz Bıraktı
Japon savaş suçları

Nankin Katliamı sırasında Qinhuai Nehri [en] kıyısında yerde duran kurban cesetleri
Japon emperyalist dönemi, özellikle de İkinci Çin-Japon Savaşı ile Pasifik Cephesi boyunca Japon İmparatorluğu, birçok farklı Asya-Pasifik ülkesinde savaş suçu işledi. Bu olaylar bir "Asya Holokostu" olarak nitelendirilmiştir. Bu savaş suçlarının kimileri 19. yüzyılın sonunda Japon askerî personel tarafından, ancak çoğu İmparator Hirohito'nun hükümdar olduğu Şova Dönemi'nin ilk kısmı sırasında işlendi.
İmparator Hirohito altında Japon İmparatorluk Kara ve Deniz Kuvvetleri, milyonlarca insanın ölümüyle sonuçlanmış çok sayıda savaş suçu işledi. Japon askerî kuvvetleri ve Japon hükûmetinin gerek doğrudan işlediği gerekse bunların onayıyla işlenmiş olmak üzere katliâm, insan deneyi, kıtlık [en] ve zorla çalıştırılma [en] yollarıyla ölmüş kişilerin sayısına dair tarihî tahminler 3 ile 14 milyon arasında değişmektedir. Bazı Japon askerler, bu suçları işlemiş olduklarını itiraf etmiştir. II. Dünya Savaşı öncesi ya da sırasında uluslararası insancıl hukuku kapsamında hava savaşının yasa dışı davranışlarını yasaklayan hiçbir pozitif ya da teamül [en] kanunun yer almaması nedeniyle "savaş suçlusu" olarak sayılmış şahısların arasında ne Japon İmparatorluk Ordusu Hava Kuvvetleri ne de Japon İmparatorluk Deniz Hava Kuvvetleri [en] havacıları yer aldı. İkinci Çin-Japon Savaşı ile II. Dünya Savaşı boyunca Japon İmparatorluk Ordu Hava Kuvvetleri, düşman uyruklu insanlara kimyasal ve biyolojik saldırıların işlenmesine katıldı ve bu tür silahların kullanımı, Japonya'nın önceden imzalamış olduğu uluslararası anlaşmalar uyarınca genel olarak yasaktı (ör. savaşta "zehirli veya zehirlenmiş silahların" kullanımını yasaklayan 1899 ve 1907 Lahey Sözleşmeleri).
1950'lerden beri üst düzey Japon memurları, Japonya'nın işlemiş olduğu savaş suçları nedeniyle birçok kez özür dilemiştir. Japonya Dışişleri Bakanlığı, Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı boyunca "büyük hasar ve acıya" yol vermekte oynadığı rolünü, özellikle de İmparatorluk Kara Kuvvetleri'nin Nankin'e girişi sırasında Japon askerlerin çok sayıda sivil öldürdüğünü, yağmalamada bulunduğunu ve tecavüzler işlediğini kabul ettiğini açıkladı. Buna rağmen, eski başbakanlar Junichirō Koizumi ile Shinzō Abe gibi Japon hükûmetindeki bazı Liberal Demokrat Parti üyeleri, suçu kanıtlanmış A Sınıf savaş suçluları dahil olmak üzere savaş sırasında ölmüş tüm Japon askerlerin onurlandığı, bu nedenle de bir ihtilaf kaynağı oluşturan [en] Yasukuni Tapınağı'nda dua etmiştir. Bazı Japon tarih ders kitapları [en], farklı savaş suçları hakkında yalnızca az detaya yer vermekte ve hükûmetin kadın kaçırıp bunları "rahatlatıcı kadın" (bir tür cinsel kölelik) yapmakta oynadığı rol gibi farklı suçlar Liberal Demokrat Parti üyeleri tarafından inkâr edilmiştir.
Jane Eyre

Başlığın diğer anlamları için Jane Eyre (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| --- | --- |

Yazar: Charlotte Brontë
Tür: Roman
Yayım: 1847
Yayımcı: Smith, Elder, and Company
ISBN: 9789750738876
Jane Eyre, Charlotte Brontë'ın 1847'de yayımladığı romandır.
Victoria dönemi İngilteresinde farklı sınıftan iki kişi arasındaki bir aşkı anlatan roman, toplumda yaşanan dini baskıyı, sınıf ayrımını ve erkek üstünlüğünü gerçekçi bir biçimde yansıtır. Kadın özgürlüğü ve haklarına sahip çıkan ilk romanlardan biri olarak kabul edilen eser romantizm akımının en önemli örneklerindendir.
Yazarın hayatından esinlenerek kaleme alınmıştır. Kitaptaki kız okulu, yazarın ablalarıyla birlikte öğrenim gördüğü Cowan Bridge'deki  rahip kızları için açılmış okuldan esinlenir. Romandaki ölüm sahnesinde Charlotte Bronte'nin doğrudan ablası Maria'nın ölüm anını aktardığı söylenir.
Kadın yazarlar Viktorya dönemi İngilteresi'nde ciddiye alınmadığı için yazar, eseri bir erkek ismi olan “Currer Bell” adıyla yayımlamıştır.
Romanın ana karakteri, zorlu bir çocukluk geçirdikten sonra öğretmen olan ve toplumda kadına yakıştırılan edilgin rolü oynamayı reddeden Jane Eyre'dir. Karakterin hikâyesi, birinci tekil şahıstan anlatılmaktadır.
Çok sayıda film, televizyon, müzikal uyarlamaları yapılmıştır.
Ignacij Klemenčič

| Ignacij Klemenčič |
| --- | --- |

Doğum: 6 Şubat 1853(1853-02-06)
Ölüm: 5 Eylül 1901 (48 yaşında)
Milliyet: Sloven
Vatandaşlık: Avusturya-Macaristan İmparatorluğu
Eğitim: Innsbruck Üniversitesi
Mezun olduğu okul(lar): Graz Üniversitesi
Meslek: Fizikçi, Profesör

Ludwig Boltzmann, Graz'da çalışma arkadaşlarıyla birlikte (1887). Ayaktakiler: Nernst, Streintz, Arrhenius, Hiecke. Oturanlar: Aulinger, Ettingshausen, Boltzmann, Klemenčič, Hausmanninger
Ignacij Klemenčič (d. 6 Şubat 1853 - ö. 5 Eylül 1901), Sloven fizikçidir.
Doktorasını 1879'da tamamlayan Klemenčič iki yıl sonra ders vermeye başlamış ve 1888 yılında Graz Üniversitesi'nde profesör olmuştur. Elektrik ve manyetizma alanlarında çalışmıştır.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 117523704  ISNI: 0000 0000 7985 2898  LCCN: no2010095547  NKC: mzk2015882471  VIAF: 18002089   WorldCat (LCCN): no2010-095547
Jehoram (anlam ayrımı)

Jehoram (İsrail) - İsrail Kralı (Hükümdarlığı: M.Ö. 852 - M.Ö. 841)
Jehoram (Yehuda) - Yehuda Kralı (Hükümdarlığı: M.Ö. 854 - M.Ö. 842)
Ipomoea zanzibarica

Ipomoea zanzibarica, Ipomoea cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Ignacio Andrade

Ignacio Andrade (d. 31 Temmuz 1839 - ö. 17 Şubat 1925), Venezuelalı avukat ve politikacıdır. 28 Şubat 1898'ten 20 Ekim 1899'a kadar Venezuela devlet başkanlığı yapmıştır.
Ipomoea welwitschii

Ipomoea welwitschii, Ipomoea cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Ipomoea zimmermanii

Ipomoea zimmermanii, Ipomoea cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Ipotrombicula

Ipotrombicula, Trombiculini oymağına bağlı bir hayvan cinsidir.
Ipomoea wolcottiana

Ipomoea wolcottiana, Ipomoea cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Jeita

| Jeita جعيتا |
| --- | --- |
Kasaba
Jeita
Koordinatlar: 33°57′14″K 35°38′36″D﻿ / ﻿33.95389°K 35.64333°D﻿ / 33.95389; 35.64333
Ülke: Lübnan
İl: Kisrevan-Cübeyl
İlçe: Kisrevan
Zaman dilimi: UTC+02.00 (DAS)
Jeita (جعيتا - Jʿītā) Lübnan'ın Kisrevan-Cübeyl ilinin Kisrevan ilçesinde bulunan bir kasabadır. Başkent Beyrut'un yaklaşık 20 kilometre kuzeydoğusunda yer alan kasaba, deniz seviyesinden 380 metre yüksektedir. Kasaba nüfusu ağırlıklı olarak Maruni Hıristiyanlardan oluşmaktadır.
Jeita, Lübnan'ın en çok ziyaret edilen turizm merkezlerinden olan Jeita Mağarası ve mağaranın yakınındaki bir kaynaktan Akdeniz'e dökülen bir nehir olan Köpek Nehri (Nahr al-Kalb) ile tanınmaktadır.
Jeita ismi Aramice "kükreme" veya "gürültü" anlamına gelen Ge'itta kelimesinden türetilmiştir.
Amerikalı misyoner Eli Smith, 1838'de kasabadan Ja'ita olarak ve "Beyrut'un kuzeydoğusundaki Aklim el-Kesrawan'da bulunan bir köy; Marunilerin ana merkezi" diye bahsetmiştir.
Hızırbey, Ortahisar

| Hızırbey |
| --- | --- |
Mahalle

 HızırbeyHızırbey'in Trabzon'daki konumu 
 Mahallenin haritadaki yeri
 Trabzon ilinin Türkiye'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Trabzon
İlçe: Ortahisar
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2023): 2.324
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 462
İl plaka kodu: 61
Posta kodu: 61060
Hızırbey, Trabzon ilinin Ortahisar ilçesine bağlı bir mahalledir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 2.646 |  |
| 2018 | 2.658 |  |
| 2017 | 2.816 |  |
| 2016 | 2.885 |  |
| 2015 | 2.825 |  |
| 2014 | 2.836 |  |
| 2013 | 2.868 |  |
| 2012 | 3.098 |  |
| 2011 | 3.175 |  |
| 2010 | 3.192 |  |
| 2009 | 3.266 |  |
| 2008 | 3.234 |  |
| 2007 | 3.575 |  |
Ian McDonald

Ian McDonald adlı kişiler:
Spor

Ian McDonald (d. 1951), İskoç futbolcu
Ian McDonald (d. 1953), İngiliz futbolcu
Ian McDonald (d. 1958), İskoç futbolcu
Diğer

Ian McDonald (d. 1933), Guyanalı yazar
Ian McDonald (1946-2022), İngiliz müzisyen
Ian McDonald (d. 1960), Britanyalı yazar
Jaybee Sebastian

Jaybee Niño Manicad Sebastian (1979/1980 - 18 Temmuz 2020), Filipinli yüksek profilli mahkûm. Yeni Bilibid Cezaevi'nde mahkûm edildi. Bir hapishane çetesini yönettiği biliniyordu ve cezaevi içinde yasa dışı uyuşturucu ticaretine karıştığı iddia ediliyor.
Sebastian, Düzeltme Bürosu yetkililerine göre 18 Temmuz 2020'de Yeni Bilibid Cezaevi Hastanesinde COVID-19 nedeniyle öldü. Cesedi hemen Cavite, Dasmariñas'ta yakıldı.
Ispidina

Ispidina, Alcedininae altfamilyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Hydrocharitaceae

Hydrocharitaceae , Alismatales takımına ait bir familyadır.
Tropik ve ılıman bölgelere yayılmış 17 cins ve 100 türle temsil edilir.
Morfolojik özellikleri

Sucul otsu bitkiler, hem su yüzeyinde hem de su altında yaşarlar. Tatlı sularda ve denizlerde bulunurlar. Yapraklar farklı şekillerde, alternat, opposit ya da vertisillat, stipulsuzdur.
Çiçekler tek eşeyli (o zaman  bitkiler dioik) veya hermafrodit, aktinomorf, çiçek durumu umbel veya tek.
Kaliks 3 sepallı, korolla 3 petallidir.
Androkeum 1 veya çok stamenli.
Ginekeum 2 veya çok birleşik karpelli.
Ovaryum üst durumlu.
Meyve bakkaya benzer.
Cinsler

Apalanthe
Blyxa
Egeria
Elodea
Enhalus
Halophila
Hydrilla
Hydrocharis
Lagarosiphon
Limnobium
Maidenia
Najas
Nechamandra
Ottelia
Stratiotes
Thalassia
Vallisneria
Hakasya

Hakas Cumhuriyeti veya Hakasya (Hakasça: Хакас Республиказы; Hakas Respublikazı) Rusya Federasyonu'na bağlı Türk soylu Hakas Türklerinden adını alan özerk bir cumhuriyet.
Yüzölçümü 61 900 km². Baş şehri - Abakan şehridir.
Hakasya'nın 8 aymağı var.
Konumu

Orta Sibirya'nın güneyinde yer alır. Güney ve doğusunda Tuva Cumhuriyeti, batısında Altay Cumhuriyeti ve Şorya, kuzeydoğusunda Kızılyar yer ile çevrilidir.
Tarihçe

Günümüz Hakasya toprakları 6. yüzyılda Yenisey Kırgızları' nın egemenliği altında bulunmaktaydı. 13. yüzyılda, Moğol işgallerinin ardından Kırgız Türkleri'nin büyük çoğunluğu bulundukları yerden Orta Asya'ya güneybatısına göç ederek günümüz Kırgızistan'a yerleşti. Güney Sibirya'da geride kalan Kırgızlar ise Hakas, Altaylar ve Tıva Kırgısları olarak günümüzde bilinir. Bu sebepten Hakaslar kendilerini Sibirya'da kalan bu Kırgızların torunları olarak görmektedir. Hakasya toprakları Çar Petro döneminde Rus İmparatorluğu'nun işgaline uğramıştır. Bu işgal 1729 yılında Rusya ve Çin arasındaki anlaşma ile teyit edildi. Sibirya'daki diğer bölgelere benzer olarak Hakasya topraklarına da Rusya'nın batı bölgelerinden hüküm giymiş suçluların tutulduğu kaleler yapılmış olup, serbest kalan mahkûmların çoğu Hakasya topraklarında kaldı. Yerli Hakas halkının çoğu Rus Ortodoks dinine geçirilmiş ve göçmen yaşam tarzını bırakmaya başlar. 1917 Rus Devrimi zamanında Hakasya nüfusunun yarısını Ruslar oluşturmaktaydı. 1930 yılında Sovyet Rusya tarafından günümüz Hakas Cumhuriyeti topraklarıyla aynı olan "Hakas Özerk Oblastı" kuruldu. 1920-1930 yılları arasında bölgeye Hakas Türkleri'ni azınlıkta bırakacak kadar çok sayıda Rus nüfus daha yerleştirildi. II. Dünya Savaşı sırasında 10.000 civarında Volga Almanı bölgeye zorunlu göç ettirildi. Gerçekleştirilen bu yerleştirme politikası sonucunda 1959 nüfus sayımına göre, Hakaslar' ın nüfusu toplam nüfus içerisinde % 10 oranına kadar düşmüştür. 1991 yılına kadar Krasnoyarsk Krayı' na bağlı kaldıktan sonra, 1992 yılında Hakasya Cumhuriyeti oldu.
Hakasların iki bin yılı aşan tarihleri onların bir Kırgız grubu olduğunu göstermektedir. Tanrı Dağı Kırgızlarının dünyaca ünlü büyük destanları Manas da bu tarihi olaydan bahsetmektedir. Manas Destanı'nın anlattığına göre Tanrı Dağı Kırgızları Yenisey bölgesinden bugünkü vatanlarına Manas Han önderliğinde göç etmişlerdir. 9. yüzyıl Çin kaynakları Kırgızlardan Hakas sözcüğünün telaffuzuna yakın olarak "Heges" veya "KieKiaSe" adıyla bahsetmektedir. Sonraki yıllarda Tanrı Dağı Kırgız boylarının Müslümanlaşma ve yaşanılan bölgeler arasındaki mesafenin uzak olması nedeniyle Yenisey Kırgızlarının ayrı bir kimlik benimsemesini ve Hakas adını kabullenmeleri sonucunu doğurmuştur.
Coğrafi yapı

Hakasya'nın kuzeyden güneye kadar olan bölgenin uzunluğu 460 km, batıdan doğuya (en geniş kısımda) 200 km'dir.
Hakasya, Yenisey Nehri'nin yukarı kesimindeki geniş Minusinsk Havzasının batı yarısında yer alır. Yenisey Nehri'nin kollarından, Abakan Irmağı bölgenin ortasından geçer. Irmak vadisinin güneyinde, Karagoş Dağında 2.930 m'ye kadar yükselen Batı Sayan Dağları bulunur. Kuzeyindeki Akaban ile Kuznetsk Aladağ Dağlarının en yüksek noktasıyla 2.178 m yüksekliğindeki Verhni Zub'dur. Kapalı havuzda kurak ve sert bir kara iklimi egemendir. Bu nedenle alçak kesimler bozkırlar ve ormanlık alanlarla kaplıdır. Ama 1954'ten sonra özellikle de bakir ve boş toprakların çoğu tarıma açılmıştır. Dağlar çam, köknar ve ladin ormanlarıyla kaplıdır. Yenisey Nehri, Hakasya Cumhuriyetinin en uzun akarsuyudur. Çulım, Tom ve Abakan diğer önemli nehirlerdir. Cumhuriyet topraklarında üç yüzün üzerinde tuzlu ve tatlı su içeren göller bulunmaktadır. Doğal kaynaklar olarak; demir, altın, gümüş, kömür, petrol ve doğal gaz bulunmaktadır. Rusya' daki en büyük molibden yatakları bölgede bulunmaktadır.
Hakasya'da 500'den fazla göl, nehir ve küçük akarsu bulunmaktadır. Akarsuların toplam uzunluğu 8 bin km'dir.
Coğrafi yapı > Dağlar

Çonhır dağ
Hara hus dağ ya da Hara-Tas dağ (Karatoş dağı)
(Verhniy Zub dağı)
(Bobrovaya dağı)
Coğrafi yapı > Akarsular

Akarsular ve kolları:
Son akarsuyu: Akarsu ağzı : Sıra gölü
Tööim akarsuyu: Akarsu ağzı : Pöleköl
Çulım > Ak üüs ve Hara üüs
Kim (eski Türkçe: Kem) akarsuyu
Coy
Uluğ Soyot
Uy
Uluğ Karak
Kiçig Karak
Haalı akarsuyu
Ağban akarsuyu
Anı akarsuyu
Çabaş
Tastıp akarsuyu
Töö akarsuyu
Ashıs akarsuyu
Öök Hamıstığ
Uybat akarsu
Pici akarsuyu
Koksa akarsuyu
Tes (akarsu)
Çorba akarsuyu
Coğrafi yapı > Göller

Pöle
Sıra
İt
Hara köl (Sıra aymağı)
Han
Tus
Paltı
Uluğ
Coğrafi yapı > Zaman Dilimi

Hakasya, Krasnoyarsk zaman dilimindedir (KRAT/KRAST). UTC'e göre saat farkı +0700 (KRAT)/+0800 (KRAST).
İdari bölümler

Bu alt başlığın ana maddesi: Hakasya İdari Yapılanması
İdari bölümler > Önemli Şehirler

Ağban
Sayanogorsk
Soğır
Haratas
Abaza
İdari bölümler > Aymaklar (ilçeler)

Altay aymağı
Ashıs aymağı
Pii aymağı
Bograd aymağı
Orconikidze aymağı
Şira aymağı
Taştıp aymağı
Ağban piltiri aymağı
6 Ekim 2003 tarihli No: 131-FZ «Rusya Federasyonu yerel özyönetimin genel ilkeleri» kanununa göre Hakasya'da:
100 kent ve kır belediye yönetimi içinde:
5 şehir okruğu,
8 belediyelik ilçe,
9 şehir,
78 kır yerleşimi.
Yeni belediyelik 8 şehir yerleşimi ve 77 kır yerleşimi bulunmaktadır.
İdari bölümler > Şehir okruğu

| № | bayrak | arma | şehir okruğu | yüzölçüm, km²>  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| I |  |  | Abaza şehir okruğu |  |  |
| II |  |  | Ağban şehir okruğu (Abakan) (Hakasça: Ағбан) | 112,38 |  |
| III |  |  | Sayanogorsk şehir okruğu | 115,3 |  |
| IV |  |  | Sorığ şehir okruğu (Sorsk) (Hakasça: Сорығ) | 1 200 |  |
| V |  |  | Haratas şehir okruğu (Çernogorsk) (Hakasça: Харатас) | 117,8 |  |
İdari bölümler > Belediyelik ilçeleri

| № | bayrak | arma | belediye ilçesi | Yönetim merkezi | yüzölçüm, km² |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  |  | Altay aymağı (Hakasça: Алтай аймағы) | Ak Yar köyü | 1 736 |
| 2 |  |  | Ashıs aymağı (Hakasça: Асхыс аймағы) | Askiz köyü | 7 536 |
| 3 |  |  | Pii aymağı (Bey bölgesi) (Hakasça: Пии аймағы) | Bey köyü | 4 536 |
| 4 |  |  | Bograd aymağı (Hakasça: Боград аймағы) | Bograd köyü | 6 660 |
| 5 |  |  | Orconikidze aymağı (Hakasça: Орджоникидзе аймағы) | Kopyovo yerleşimi | 6 610 |
| 6 |  |  | Taştıp aymağı (Hakasça: Таштып аймағы) | Taştıp köyü | 20 290 |
| 7 |  |  | Ağban piltiri aymağı (Ust-Abakan ilçesi) (Hakasça: Ағбан пилтірі аймағы) | Ağban piltiri | 8 880 |
| 8 |  |  | Şira aymağı (Hakasça: Шира аймағы) | Şira köyü | 6 880 |
Taştıp aymağı
Ashıs aymağı
Pii aymağı
Altay aymağı
Ağban piltiri aymağı
Bograd aymağı
Şira aymağı
Orconikidze aymağı
İdari Yapı

İdari merkezi başkent Abakan'dır.
Güney Doğu Sibirya'da bulunan bu bölge, Rusya'nın Krasnoyarks eyaletine bağlıdır. Rusya'nın oluşumunda ve 18. yüzyılda Rusya'ya katılmış, 1930'da Muhtar Bölge olarak yer almıştır.
Ekonomik Yapısı

Hakas Muhtar Bölgesi, ekonomik kaynaklardan kömür, demir, altın, mermer vs. sanayi bakımından zengindir. Ayrıca kereste işletme sanayi gelişmiştir. Ekonomi tarım ve hayvancılığa (özellikle küçükbaş) dayanmaktadır. Bitki üretimi de yeterli düzeydedir.
Koyun ve keçi besiciliği hala önemli bir ekonomik etkinliktir. Alçak kesimlerde gerçekleştirilen sulama projeleri otlaklarda beslenen hayvan sayısını, ekili arazilerin yüzölçümünü ve başta buğday, yulaf, darı ve patates olmak üzere tarımsal üretimi artırmıştır. Rusların bölgeye yerleşmesinde etkili olan bakır madenciliği 18. yy'dan beri önemini korumaktadır. Abaza ve Teya'da zengin demir cevherleri. yukarı Çulım'da altın, Çemogorsk'ta kömür, Aksiz'de barit çıkartılmaktadır. Bölgede ayrıca bakır, tungsten yatakları da vardır. Ormanlar önemli bir kereste kaynağıdır.
Enerji

1980'lerin başında Yenisey Nehri üzerindeki Sayanagorsk'ta yapılan 6.400 megavat kapasiteli hidroelektrik santralından Minusinsk Havzasındaki sanayi için gerekli enerjinin sağlanması planlanmış ve elektrik enerjisi gereksinimini karşılamaktadır.