Anna Komnini
Tarihçiliği

Manastırına kapandığında, Anna zamanını felsefeye vermiştir. Aristoteles'e adanmış çalışmaları da kapsayan saygın entelektüel külliyatı elinde tutuyordu. Anna'nın entelektüel dehası ve engin bilgisi birkaç tane olan çalışmalarında görülür. Diğer şeylerin arasında, felsefe, edebiyat, gramer, din, astronomi ve tıp ile aşinaydı. Aleksiad isimli baş eserini yazarken, hafızasından Homeros ve İncil'den küçük hatalar ile alıntı yapabilmesinden bunu görebiliriz. Efes metropoliten piskoposu Georgios Tornikes gibi çağdaşları, "hem din hem din dışı en yüksek bilgeliğin en yüksek zirvesine" ulaşmış bir kişi olarak saygı duyardı. Tarihçi olarak, Nikiforos Bryennios I. Aleksios'un hükümdarlığına odaklanmış "Tarih için malzemeler" isimli bir makale üzerine çalışıyordu. 55 yaşında, Anna kocasının çalışmasını bitirerek, Grekçe yazılmış ve babasının hayatı ve hükümdarlığını (1081-1118) anlatan bu tamamlanmış çalışmaya Aleksiad ismini verdi. Aleksiad bugün 11. yüzyılın sonu ile 12. yüzyılın başı arasında Bizans siyasi tarihinin ana kaynağıdır. Tamamlandığında tümü 15 cilttir.
Aleksiad kitabında, I. Aleksios ile Batı arasındaki siyasi ilişkilerin ve savaşların iç yüzünü anlatır. Canlı bir biçimde silahlar, taktikler ve muharebeleri tasvir eder. Şu da not edilmelidir ki yazdığı olaylar, kendisi çocuk iken olmuştur ve görgü tanılığını içermez. Tarafsızlığı konusunda babasını öven ve ardıllarını kötüleyen şekilde yazdığı unutulmamalıdır. Hırçın taraftarlığına rağmen, Birinci Haçlı Seferi hakkında anlattıkları, tarih için büyük değer taşır çünkü mevcut tek Bizanslı görgü tanığıdır. Bizans seçkinlerinin anahtar kişiliklerinden bilgi toplama şansına sahipti; kocası Nikiforos Bryennios 1097 yılında paskalyadan önceki perşembe günü Konstantinopolis dışında haçlı lider Godfrey de Bouillon ile çarpışmış, teyzesinin kocası Georgios Paleologos, Haziran 1097 tarihinde I. Aleksios'un Haçlılar ile gelecek stratejileri tartıştığı ortamda bulunmuştur. Böylece Aleksiad Bizans seçkinlerinin bakış açısından görülen Birinci Haçlı Seferi'ndeki olaylarına yer vermiştir. Geniş çaplı batılı Avrupalı kuvvetlerin imparatorluğun içinde ilerlemesi ile ilgili hissedilen telaşı ve Konstantinopolis'in güvenliği ile ilgili tehlikeler ile ilgili duydukları endişeleri içerir. Anna ilk kez Balkanlardan Ulahlar ve Daçyalıları tanımlamıştır, Aleksiad (XIV. kitap), yerlerini Haemus dağlarının etrafı olarak betimler: "...eteklerinin her iki yanında çok müreffeh kabileler ikamet eder, Daçyalılar ve Traklar kuzey tarafında, güney tarafında daha çok Traklar ve Makedonlar".
Babası Robert Guiscard liderliği altında 1081 yılında Balkanlar'da Bizans topraklarını işgal eden bir güney İtalyan Norman olan haçlı lider I. Boemondo'ya olan özel itimatsızlıktır.
Anna'nı yazım tarzı, Tukididis, Polybius ve Ksenofon sonra tasarlanmıştır. Sonuçta dönemin Attisizm karakteristiği ile mücadele eder ve sonucunda dil oldukça yapaydır. Aleksiad kitabının büyük kısmında, olayların kronolojisi doğrudur bunun istisnasıdır imparatorluk arşivlerine erişimi mümkün olmadığından Anna'nın manastıra sürgün edildikten sonra olan olaylardır. Her neyse, tarihi, zamanının standartlarına uygundur.
Anna Komnini'nin kesin ölüm tarihi belirsizdir. Aleksiad kitabından 1148 yılında hala yaşadığı anlaşılmaktadır. Üstelik kitap Anna'nın duygusal fırtınalarına da ışık tutmaktadır. Hiç kimsenin onu farketmediğini üstelik çoğunun ondan nefret ettiğini yazmıştır. Böylece toplumun onu zorladığı tecrit edilmiş bir yerde yaşamışına kızgındır.