Tarih öncesi Asya
Genel bakış

Eski Dünya karalarından biri olan Asya, dünyanın en büyük kıtasıdır. Doğuda Büyük Okyanus, kuzeyde Kuzey Buz Denizi, güneyde Hint Okyanusu ile sınır olan kıtanın batısı ise kuzeyden güneye doğru uzanan Ural Dağları, Karadeniz, Ege Denizi ve Kızıldeniz boyunca uzanır.
Çok büyük bir alana yayılmış olan Asya kıtasında dünyanın en yüksek dağları bulunur. Yine dünyanın en geniş ve en kurak çölleri bu kıtada yer alır. Engin ovaları, yağmur ormanları, tropikal alanları, zengin bitki, hayvan ve maden kaynakları açısından bölgesel büyük farklılıklar gösteren bir kıtadır.
Kıtanın bu genel görünümü kronolojik olarak Homo erectus kanıtlarının ilk ortaya çıkmasından çok daha geç tarihi çağlara kadar, bölgede 2 milyon yıllık bir geçmişi kapsar. Bu geniş zaman aralığı içinde, insanın yeryüzündeki dağılımı ile ilgili bölgeler arası kontağın dikkate değer kanıtları ticaret yolları ve çok daha sonra imparatorluk saraylarına kadar insanlığın kültürel gelişiminin tüm safhalarıyla ilgili arkeolojik belgeler oldukça çoktur ve günümüze kadar korunagelmişlerdir.
Asya'nın en eski yerleşimleri yaklaşık 2 milyon yıl önce Homo erectus tarafından yapılmıştır. Bu iskân tartışmalı olarak GÖ 200.000-58.000 yıl öncesine kadar uzanır. Homo erectus fosil kalıntıları oldukça seyrek bulunurken, bu dönem müddetince tüm bölgelerde ortaya çıkan sitler klasik Alt Paleolitik taş alet buluntu topluluklarını içerirler. Homo erectus'un bulunduğu belli başlı sitler:
Mojokerto: Cava adasının doğusunda yer alır. 1936 yılında Mojokerto çocuğu olarak adlandırılan 3 yaşındaki bir çocuğa ait Homo erectus kafatası bulunmuştur. Bu buluntu günümüzden 1.800.000 yıl öncesine tarihlenmektedir.
Lantiyen: Çin'de Sarı Irmak'ın orta kısımlarında yer alan bir açık hava sitidir. Homo erectus'a ait bir alt çene ve kafatasının üstü bulunmuştur. Kafatası parçası 800.000, alt çene 500.000'e tarihlenmiştir. Kafatası deforme olmuş ve tam değildir. Lantiyen insanı olarak bilinen buluntu çok arkaik karakterler gösterir.
Zhoukoudian Lokalite I: Çin'de Pekin'in 47 kilometre güneybatısında bulunur. Zhoukoudian'deki stratigrafik mağara ve yarılmış dolgular bilimsel olarak ilk defa 1927 yılında incelenmiştir. Çinli ve Avrupalı bilim adamları tarafından yıllardır sürdürülen kazılar çok sayıda insan fosili, özellikle de Homo erectus fosil kalıntıları vermiştir. Zhoukoudian'in I. Lokalitesi en azından tabakalaşarak dolmuş 17 seviyeli karstik bir mağara sitidir. Bu seviyelerden en üstteki 13'ü en azından 40 Homo erectus bireyinin kalıntıları, büyük ocak izleri, hayvan kemikleri ve bazı bitki kalıntılarının yanı sıra 100.000'den fazla yontma taş aleti de içerir. Bu tabakalardan uranyum serileri, fizyon izleri ve TL yaşları, Lokalite I'deki iskanın GÖ 460.000 ve 230.000 yılları arasında olduğunu göstermiştir. Orta Pleistosen'in oldukça nemli ve sıcak bir dönemi sırasında insanların periyodik olarak bu mağarayı iskân ettiği anlaşılmıştır.
Asya'da arkaik Homo sapiens'in görünüşü gerçekten problemlidir. Çin'de GÖ 280.000-100.000 yılları arasına tarihlenen çok sayıda sit vardır. Bunların en önemlileri Dali, Jinniushan, Hexian, Dingcun ve Maba'dır. Ancak arkaik Homo sapiens fosil verilerinin çok az ve ikna edicilikten uzak olması nedeniyle bu konudaki çalışmaların daha çok bu insanların Asya kıtasına intikalleri konusuna yönelmiş olduğu belirtilmektedir. Söz konusu Çin açık hava sitlerine ilaveten Kore'de de 3 mağara siti vardır ve bunlar GÖ 200.000-50.000 arasına tarihlendirilmişlerdir. Bu mağara sitlerinin isimleri Yanggok-dong, Daehyun-dong ve Dokch'on'dur.
Fosil kalıntılar bir yana bırakılacak olursa söz konusu dönem müddetince baştan aşağı tüm Asya'da bölgesel farklılıklar ve çok uzun bir süreç gösteren kıyıcı ve kıyıcı alet gelenek vardır.
Yaklaşık 50.000 yıl önce Asya'nın her tarafında görülen önemli değişiklikler, anatomik olarak modern Homo sapiens'lerin kıtayı işgalleriyle oluşmaya başlamıştır. Bu değişim teknolojik olarak da kendini gösterir. Çok amaçlı aletlerin yapımında kullanılan ve mikro dilgilerle takip edilen dilgi üzerine yapılmış taş aletler kendini göstermeye başlar. Bir genellemeye gidilecek olursa tipik bir şekilde görülen avcı-toplayıcı ekonomiyle ilgili veriler kıtanın güneyinde, kuzeyinde ve doğusunda önemli sayıda sitlerden elde edilmiş bulunmaktadır. Örneğin; güneyde Sri Lanka'dan Sanghao Mağarası (GÖ 38.000-18.000) ve kuzeyde Moğol steplerinde Sjara-osso-gol (GÖ 50.000-30.000) bunlardan ikisidir. Aynı tür ekonomi doğuda Japonya'da GÖ 50.000-12.000 arasına tarihlenen sitlerden de bilinmektedir. Mağara ve kaya sığınaklarında mükemmel bir şekilde korunmuş olan dolgular, yontma taş aletlere bağlı olarak çok karmaşık kültür materyali gösterirler. Bitkisel ve faunasal kalıntılar yabani bitki yiyeceklerinin, büyük ve küçükbaş hayvanların, balıkların ve denizel kökenli kabuklu hayvanların mevsimsel olarak kullanıldıklarına işaret ederler. Bu ekonomik geleneğin Güneydoğu Asya'nın kıyı bölgeleri ile Japonya'da, Güney Asya iç bölgeleri ve Kore Yarımadası'ndakilerden çok dama uzun sürdüğü görülmektedir.
Örneğin Japonya'da Jomon Dönemi GÖ 12.000 civarında başlayan ve basit bir çanak-çömlek üretimiyle GÖ 2200'de sona eren bir kültürdür. GÖ 2200'lerde pirinç tarımı ve metalürji Kore Yarımadası'nda gelişmeye başlamaktadır. GÖ 13.000'den sonra Japonya'da Erken Holosen Dönem'de gelişen kültürler topluca Jomon olarak bilinirler.
Sabit adaptasyonun benzer örnekleri aynı zamanda Tayland'da Ruh Mağarası ile Banyan Vadisi Mağarası ve birçok Vietnam sitinde de kaydedilmiştir. Bu örnekler GÖ 13.000-7.200 yılları arasında gelişen ve Hoabinhian olarak adlandırılan bir kültüre aittirler. Hoabinhian terimi yaklaşık GÖ 13.000'den M.Ö. 3000'den sonra pirinç tarımının yapılmasına kadar Kuzey Sumatra ve Güneydoğu Asya anakarasındaki mağara ve açık hava sitlerinde bulunan arkeolojik buluntu topluklarını ifade eder.
Yaklaşık GÖ 14.000'den sonra başlayan bitki toplayıcılığından bitki üreticiliğine geçiş Güney Asya'da ve Çin'de birkaç yerde olmuştur. Çeşitli bitki ve farklı bölgelerde hayvan evcilleştirilmesine dayanan bir tarımsal ekonomiye geçiş esasen GÖ 9000'lerde tamamlanmıştır.