stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Esperanto dilbilgisi
Dilbilimsel Özellikler > Yazı

Esperanto, Esperantoya uyarlanmış Latin alfabesiyle yazılır. Alfabedeki her harf her zaman aynı sesi verir ve alfabede temsil edilen çoğu sesin Türkçede oldukça yakın bir karşılığı vardır.
| Harf | Adı | IPA değeri | Türkçe ses |
| --- | --- | --- | --- |

| A a | a | /a/ | a |
| B b | bo | /b/ | b |
| C c | co | /t͡s/ | kısa ts |
| Ĉ ĉ | ĉo | /tʃ/ | ç |
| D d | do | /d/ | d |
| E e | e | /e/ | e |
| F f | fo | /f/ | f |
| G g | go | /g/ | g |
| Ĝ ĝ | ĝo | /dʒ/ | c |
| H h | ho | /h/ | h |
| Ĥ ĥ | ĥo | /x/ | - |
| I i | i | /i/ | i |
| J j | jo | /j/ | y |
| Ĵ ĵ | ĵo | /ʒ/ | j |
| Harf | Adı | IPA değeri | Türkçe ses |
| --- | --- | --- | --- |

| K k | ko | /k/ | k |
| L l | lo | /l/ | l |
| M m | mo | /m/ | m |
| N n | no | /n/ | n |
| O o | o | /o/ veya /ɔ/ | o |
| P p | po | /p/ | p |
| R r | ro | /r/ veya /ɾ/ | r |
| S s | so | /s/ | s |
| Ŝ ŝ | ŝo | /ʃ/ | ş |
| T t | to | /t/ | t |
| U u | u | /u/ | u |
| Ŭ ŭ | ŭo | /u̯/ | - |
| V v | vo | /v/ veya /ʋ/ | v |
| Z z | zo | /z/ | z |
ĥ harfi modern Esperantoda çok az sayıda kelimede bulunur. Bu harf, telaffuzu zor olduğu gerekçesiyle bulunduğu sözcüklerin çoğunda ĉ, h veya k harflerinden biriyle değiştirilmiştir. ŭ harfi ise sadece ünlü harflerden sonra gelerek onlarla bir ikili oluşturur. Dolayısıyla kelime başında bulunmaz. Bunun istisnaları bu harfin adı olan ŭo sözcüğü ve ŭa! gibi bazı ünlem nidalarıdır.
Esperanto alfabesinde Q, X, W ve Y simgeleri bulunmaz.
ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ ve ŭ harflerinin yazımı kimi elektronik ortamlarda mümkün olmayabilir. Bunun için L. L. Zamenhof, böyle durumlarda bu harfler yerine ch, gh, hh, jh, sh ve yalnızca u yazılmasını öngören h-sistemini tavsiye etmişse de, alfabede zaten h harfinin bulunmasının karışıklığa sebep olabileceği gerekçesiyle günümüzde daha çok x-sistemi kullanılmaktadır. Bu sisteme göre zorunlu durumlarda ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ ve ŭ harfleri yerine cx, gx, hx, jx, sx ve ux yazılır. Mart 2007 Google istatistiklerine göre internet ortamında orijinal Unicode harflerin kullanım oranı %77, x-sisteminin kullanım oranı %14, h-sisteminin kullanım oranı ise %9 civarındadır.
x-sisteminde yazılan harfi direkt olarak Unicode'a çeviren programlar mevcuttur. Microsoft Windows için Tajpi 17 Şubat 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ve EK 4 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. programları bunlara örnek olarak verilebilir.
ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ harfleri Esperantoya özgüdür, ŭ harfi yalnızca normalde Kiril alfabesi ile yazılan Beyaz Rusçanın Latin transliterasyonunda kullanılmaktadır.
Esperanto kelimelerde vurgu istisnasız sondan bir önceki heceye verilir. Yalnızca, özellikle şiir ve şarkılarda, bir ismin sonundaki -o harfi atılabilir. Böyle bir durumun rahat anlaşılabilmesi için yazıda, atılan -o harfi yerine ' işareti konulur ve okunuşta kalan kısmın vurgusu son heceye verilir.
Dilbilimsel Özellikler > Dil Bilgisi

Birkaç sayılı istisna dışında Esperantoda kelime grupları son harflere bakılarak ayırt edilebilir.
| Son Harf | Kelime Sınıfı | Örnek Sözcük | Türkçe Anlam |
| --- | --- | --- | --- |

| -o | isim | rapido | hız |
| -a | sıfat | rapida | hızlı |
| -e | zarf | rapide | hızla, hızlı bir şekilde |
| -i | fiil | rapidi | hızlı gitmek, acele etmek |
Bu örnekte -a, -e, -i, -o son takılarını alarak sıfatlaşan, zarflaşan, fiilleşen ve isimleşen dilbilgisi yönünden anlamsız rapid sözcüğüne kök sözcük adı verilir.
Bu kurallara uymayan bazı istisnalar da bulunmaktadır. Örneğin nun (şimdi) veya preskaŭ (yaklaşık olarak) zarfları -e ile bitmez. -aŭ ile biten birçok zarf mevcuttur. Ni (biz) şahıs zamiri -i ile bitmesine karşın fiil değildir. Yine de son harflerin sözcükleri sınıflandırmasıyla ilgili kural, dilin kelime hazinesinin çok büyük bir bölümünde geçerlidir.
Esperanto, doğal dillere oranla daha az miktarda sözcük içerir ve diğer sözcükleri bu kök sözcükler yardımıyla birleşik sözcük oluşturarak veya ön ve son takılarla yeni kelimeler türeterek karşılar. 400 ilâ 500 adet kök sözcük ile hemen hemen her güncel konu hakkında konuşabilecek kadar çok sözcük türetilebilir. Ancak, dala ve işe özgü bilimsel ve teknik terimlerle beraber 15.000 civarında Esperanto kök sözcük bulunduğu tahmin edilmektedir.
Esperantonun en temel gramer özellikleri; gramatik cinsiyete sahip olmamakla birlikte cinsiyet ayıran bir dil olması, kuralsız fiil bulunmaması, fiillerin 6 kipe göre sondan çekimlenmesi, fiil çekiminin şahıstan etkilenmemesi, fiilin öznenin sayısından etkilenmemesi, ismin belirtme durumunun var olması, sıfatların nitelediği isimlerin sayısına ve durumuna uyum göstermesi ve cümledeki öge sırasının değiştirilebilir olması olarak sıralanabilir.
Dilbilimsel Özellikler > Dil Bilgisi > Artikel

Esperantoda belirli artikel olarak la kullanılır. La artikelinin Türkçede tam olarak bir karşılığı yoktur, önüne geldiği cins ismin daha önce bahsedilmiş olan özel türüne atıfta bulunduğunu belirtir. Kullanım ve anlam olarak İngilizce the ile hemen hemen aynı özelliklere sahiptir. Çoğul sözcükler için de, tekil sözcükler için kullanıldığı tarzda kullanılır.
Türkçedeki bir belirsiz sıfatının Esperantoda karşılığı yoktur, bu anlam ismin başına la artikeli getirilmeyerek direkt olarak elde edilebilir.
Aşağıda la artikelinin kullanımının anlama etkisi örneklenmiştir:
Infano kuras en ĝardeno. (Bir çocuk bir bahçede koşuyor.) - Hangi çocuktan ve bahçeden bahsedildiği belirsiz. 

La infano kuras en ĝardeno. (Çocuk bir bahçede koşuyor.) - Belirli bir çocuktan bahsediliyor ama koşulan bahçe belirsiz. 

La infano kuras en la ĝardeno. (Çocuk bahçede koşuyor.) - Belirli bahçe ve çocuktan bahsediliyor. 

Infanoj kuras en la ĝardeno. (Çocuklar bahçede koşuyor.) - Çocuklar kim olduğu belirsiz herhangi çocuklar, bahçe belirli. 

La infanoj kuras en la ĝardeno. (Çocuklar bahçede koşuyor.) - Hangi bahçeden ve çocuklardan bahsedildiği biliniyor.
L. L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto adlı kitabında, zor veya gereksiz bulunduğu takdirde artikelin kullanılmasının şart olmadığını, tercihen tamamen ihmal edilebileceğini belirtmiştir.
Dilbilimsel Özellikler > Dil Bilgisi > Cümle Ögeleri

Esperantonun normal tümce dizimi Özne-Fiil-Nesne sırasında olsa da anlam bu sıralamaya bağlı değildir ve uygulamada sıralamanın değiştirilmesine sıkça rastlanır.
Esperantoda isimler sonuna -j (y okunur) takısı eklenerek çoğul yapılırlar. Çoğul bir ismi niteleyen sıfat da çoğul eki alır yani sıfatlar Arapça ve İspanyolca gibi dillerde olduğu gibi ismin sayısına uyum göstermektedir. İsmi niteleyen sıfat isimden önce veya sonra gelebilir. Örneğin alta uzun ve viro adam, alta viro uzun adam anlamındaki sıfat tamlamasını oluşturur. Uzun adamlar tamlamasını oluştururken hem isim hem de sıfat çoğul yapılır: altaj viroj. Ayrıca bu iki tamlama tercihen Fransızcada olduğu gibi isim önde, sıfat arkada olacak şekilde de kurulabilir: viro alta, viroj altaj.
Esperantoda diğer birçok dilde bulunmayan Türkçedeki ismin belirtme (-i) hâli ekine oldukça yakın anlam ve işleve sahip olan bir -n takısı bulunmaktadır. Cümledeki sıralama serbestliği bu takı yardımıyla sağlanır.
-n takısı fiilin direkt olarak etkilediği nesnenin sonuna eklenir. Eğer bu nesne bir sıfat tamlamasıysa hem isme, hem de sıfata eklenir. Eğer nesne çoğulsa -n takısı -j takısından sonra eklenir.
Mi farbis la ruĝan pordon. (Ben kırmızı kapıyı boyadım.) 

Mi farbis la ruĝajn pordojn. (Ben kırmızı kapıları boyadım.) 

Min farbis la ruĝa pordo. (Kırmızı kapı beni boyadı.) 

La ruĝan pordon farbis mi. (Ben kırmızı kapıyı boyadım.) 

Mi farbis la pordon ruĝan. (Ben kırmızı kapıyı boyadım.) 

Mi farbis la pordon ruĝa. (Ben kapıyı kırmızı(ya) boyadım.)
Dilbilimsel Özellikler > Dil Bilgisi > Zamirler

Esperantoda 9 temel şahıs zamiri bulunmaktadır. Üçüncü şahıs zamiri cinsiyet ayrımı yaparken, hem tekil hem de çoğul ikinci şahsı aynı zamir karşılar.
|  |  | tekil | çoğul |
| --- | --- | --- | --- |
| birinci şahıs | birinci şahıs | mi   ben | ni   biz |
| ikinci şahıs | ikinci şahıs | vi   sen, siz | vi   sen, siz |
| üçüncü şahıs | eril | li   o (erkek) | ili   onlar |
| üçüncü şahıs | dişil | ŝi   o (dişi) | ili   onlar |
| üçüncü şahıs | cinssiz | ĝi   o (cinssiz) | ili   onlar |
| belirsiz | belirsiz | oni   biri | oni   biri |
| yansımalı | yansımalı | si   kendisi | si   kendisi |
Ĝi, cinsi olmayan veya cinsiyeti bilinmeyen özneler için kullanılır, istendiği takdirede cinsiyeti bilinen hayvanlar için de kullanılabilir. Oni şahsın hiç önemli olmadığı durumlarda kullanılan zamirdir. Si ise kendisi, kendileri anlamında mi, vi ve ni haricinde bir öznesi bulunan cümlenin diğer ögelerinde o özneden bahsetmek için kullanılır ve asla özne olamayacağı gibi, öznenin bir parçası da olamaz. Fiilden direkt olarak etkilenen şahıs zamirleri de isimler için olduğu gibi -n takısı alırlar.
Temel zamirler sonlarına -a alarak iyelik zamirlerine dönüşür. Mia benim, via senin veya sizin; lia, ŝia, ĝia onun, ilia onların, onia birinin ve sia kendinin anlamındadır. İyilik zamirlerinin başlarına artikel getirildiğinde anlamları şu şekilde değişir: la mia benimki, la via seninki veya sizinki, la ilia onlarınki ... vb.
Örnekler:

Li lavas sin. (O kendini yıkıyor.)
Li lavas lin. (O, onu (başkasını) yıkıyor.)
Ili manĝis siajn pomojn. (Elmalarını yediler.) - Elmalar, onları yiyen gruba ait.
Ili manĝis iliajn pomojn. (Elmalarını yediler.) - Elmalar yiyenlere değil başkalarına ait.
Dilbilimsel Özellikler > Dil Bilgisi > Fiiller

Esperantoda fiiller şahsa veya sayıya uyum sağlamaz ve zaman çekimlerini sondan alırlar.
Esperantoda 6 temel kip/zaman eki bulunmaktadır: -i mastar hâli, -as geniş/şimdiki zaman, -is geçmiş zaman, -os gelecek zaman, -u emir kipi, -us şart kipi / gelecek zamanın hikâyesi. Emir kipi ikinci şahıs dışında bir şahıs için kullanılırsa anlamca dilek kipine dönüşür. Emire nezâket katmak için -u eki yerine bonvolu -i (lütfen -ınız) kalıbı kullanılabilir.
Ayrıca 6 adet de sıfat fiil eki mevcuttur: -anta -an, -inta -mış olan, -onta -acak olan, -ata -ılan, -ita -ılmış olan, -ota -ılacak olan. Sıfat fiillerin sıfat olduğunu bildiren -a son harfi, zarflar için kullanılan -e harfiyle değiştirilerek zarf fiiller elde edilebilir.
Örneğin ir- (git-) fiil kökü aşağıdaki gibi değişik formlara getirilebilir.
Iri (Gitmek)

Li iras. (Gider./Gidiyor.) -
Li iris. (Gitti.) -
Li iros. (Gidecek.)

Iru! (Git!) -
Bonvolu iru. (Lütfen gidin.) -
Li iru. (Gitsin.) -
Ni iru. (Gidelim.)

Li irus. (Gidecekti.) -
Li irus se li ne estus malsana. (Hasta olmasa giderdi.)

Iranta (Giden) -
Irinta (Gitmiş olan) -
Ironta (Gidecek olan) -
Irante (Giderek)

Irata (Gidilen) -
Irita (Gidilmiş olan) -
Irota (Gidilecek olan)
Esperantoda zamanda süreklilik kavramı yoktur. Örneğin geniş zaman eki olan -as çoğu zaman şimdiki zaman anlamında kullanılırken, şimdiki zamanın hikâyesinin yerini genelde standart geçmiş zaman tutar. Bununla birlikte zamanla, bu anlam ayrılığını vurgulamak için -antas, -antis birleşik zamanları kullanılır olmuştur. Birleşik zamanlar yalnız -anta sıfat fiilinden değil, diğer sıfat fillerden yararlanılarak da oluşturulabilir.
Mi irantas (Gidiyorum.) -
Mi irantis (Gidiyordum.) -
Mi irantos (Gidiyor olacağım.) -
Mi irantus (Gidiyor olacaktım.) 

Mi irintas (Gitmiş durumdayım.) -
Mi irintis (Gitmiştim.) -
Mi irintos (Gitmiş olacağım.) -
Mi irintus (Gitmiş olacaktım.) 

Mi irontas (Gitmek üzereyim.) -
Mi irontis (Gitmek üzereydim.) -
Mi irontos (Gitmek üzere olacağım.) -
Mi irontus (Gitmek üzere olacaktım.)
Ayrıca edilgen sıfat fiillerin de (-ata, -ita, -ota) buna benzer kullanımları vardır.
Povi yeterlilik, devi gereklilik kipi için yardımcı fiillerdir:
Vi povas aliĝi nin. (Bize katılabilirsin(iz).)
Vi devis vidi tiun. (Onu görmeliydin(iz).)
Esperantoda yardımcı fiil olarak esti (olmak) fiili kullanılır. Yardımcı fiil vasıtasıyla isim cümleleri kurulur. Ancak son zamanlarda, özellikle sıfat kökenli yüklemi olan isim cümlelerinde esti yerine ismin fiil formuna sokulup (sonundaki -o harfinin -i ile değiştirilmesiyle) oluşan fiilin çekimlenmesi daha çok tercih edilir olmuştur. Bunun dışında cümleyi uzattığı gerekçesiyle esti yardımcı fiilinin kökü est-e gerek duymadan yalnızca fiil çekim ekleriyle isim cümlesi kurulabileceğini savunan Esperantistler olsa da bu görüş resmiyet kazanmamış ve yaygınlaşmamıştır.
La ĉielo estis blua. ≈ La ĉielo bluis. ≈ La ĉielo is blua.  (Gökyüzü maviydi.)

La viro estas instruisto. ≈ La viro instruistas. ≈ La viro as instruisto. (Adam bir öğretmen.) 

Mi volas esti feliĉa. ≈ Mi volas feliĉi. ≈ Mi volas i feliĉa. (Mutlu olmak istiyorum.)
Dilbilimsel Özellikler > Dil Bilgisi > Olumsuzluk

Esperantoda bir cümle yükleminin önüne ne konularak olumsuz yapılabilir. Ne başka hangi ögenin önüne konursa olumsuzluk vurgusu o ögeye düşer.
Mi skribis ĉi tiun. (Bunu yazdım.)

Mi ne skribis ĉi tiun. (Bunu yazmadım.)

Ne mi skribis ĉi tiun. (Bunu ben yazmadım./Bunu yazan ben değilim.)

Mi skribis ne ĉi tiun. (Ben bunu yazmadım./Benim yazdığım bu değildi.)
Esperantoda ne- ile başlayan başka olumsuzluk kelimeleri vardır. Bir olumsuz kelime bir cümleyi olumsuz yapmak için yeterlidir. Esperantoda aynı cümlecik içinde iki olumsuzluk kelimesi kullanımına izin verilmez.
Mi ne faris ion ajn. (Bir şey yapmadım.)

Mi faris nenion ajn. (Hiçbir şey yap(ma)dım.)

Mi ne faris nenion ajn. - Yanlış kullanım
Dilbilimsel Özellikler > Dil Bilgisi > Soru Sözcükleri

Esperantoda evet-hayır soruları cümlenin başına ĉu koyularak yapılır.
Vi volas lerni Esperanton. (Esperanto öğrenmek istiyorsun.)

Ĉu vi volas lerni Esperanton. (Esperanto öğrenmek istiyor musun?)
Ĉu ile yapılan sorulara genelde jes (evet) veya ne (hayır) ile yanıt verilir.
Esperantodaki soru kelimeleri ve yan cümle kurulumunda yardımcı olan bir takım kelimeler sistematik bir tabloya göre üretilir.
|  | Ki- soru | Ki- soru | Neni- hiçlik | Neni- hiçlik | I- * birim | I- * birim | Ĉi- bütünlük | Ĉi- bütünlük | Ti- işaret | Ti- işaret | Ĉi ti- / Ti- ĉi yakın işaret | Ĉi ti- / Ti- ĉi yakın işaret |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| -o şey | Kio ne | Kio ne | Nenio hiçbir şey | Nenio hiçbir şey | Io bir şey | Io bir şey | Ĉio her şey | Ĉio her şey | Tio o şey | Tio o şey | Ĉi tio / Tio ĉi bu şey | Ĉi tio / Tio ĉi bu şey |
| -u şey, kişi | Kiu kim, hangi, hangisi | Kiu kim, hangi, hangisi | Neniu hiç kimse, hiçbiri | Neniu hiç kimse, hiçbiri | Iu biri, herhangi bir | Iu biri, herhangi bir | Ĉiu herkes, hepsi, her | Ĉiu herkes, hepsi, her | Tiu o | Tiu o | Ĉi tiu / Tiu ĉi bu | Ĉi tiu / Tiu ĉi bu |
| -e yer | Kie neresi, nerede | Kie neresi, nerede | Nenie hiçbir yer(de) | Nenie hiçbir yer(de) | Ie bir yer(de) | Ie bir yer(de) | Ĉie her yer(de) | Ĉie her yer(de) | Tie orası, orada | Tie orası, orada | Ĉi tie / Tie ĉi burası, burada | Ĉi tie / Tie ĉi burası, burada |
| -am zaman | Kiam ne zaman | Kiam ne zaman | Neniam asla, hiçbir zaman | Neniam asla, hiçbir zaman | Iam bir zaman | Iam bir zaman | Ĉiam her zaman | Ĉiam her zaman | Tiam o zaman | Tiam o zaman | Ĉi tiam / Tiam ĉi şimdi | Ĉi tiam / Tiam ĉi şimdi |
| -es aitlik | Kies kimin, neyin | Kies kimin, neyin | Nenies hiç kimsenin, hiçbir şeyin | Nenies hiç kimsenin, hiçbir şeyin | Ies birinin, bir şeyin | Ies birinin, bir şeyin | Ĉies herkesin, her şeyin | Ĉies herkesin, her şeyin | Ties onun | Ties onun | Ĉi ties / Ties ĉi bunun | Ĉi ties / Ties ĉi bunun |
| -el şekil | Kiel nasıl | Kiel nasıl | Neniel hiçbir şekilde | Neniel hiçbir şekilde | Iel bir şekilde | Iel bir şekilde | Ĉiel her şekilde | Ĉiel her şekilde | Tiel o şekilde | Tiel o şekilde | Ĉi tiel / Tiel ĉi bu şekilde | Ĉi tiel / Tiel ĉi bu şekilde |
| -al sebep | Kial neden, niçin | Kial neden, niçin | Nenial hiçbir sebepten | Nenial hiçbir sebepten | Ial bir sebepten | Ial bir sebepten | Ĉial her sebepten | Ĉial her sebepten | Tial o yüzden | Tial o yüzden | Ĉi tial / Tial ĉi bu yüzden | Ĉi tial / Tial ĉi bu yüzden |
| -om miktar | Kiom kaç, ne kadar | Kiom kaç, ne kadar | Neniom hiç | Neniom hiç | Iom biraz | Iom biraz | Ĉiom tümü | Ĉiom tümü | Tiom o kadar | Tiom o kadar | Ĉi tiom / Tiom ĉi bu kadar | Ĉi tiom / Tiom ĉi bu kadar |
| -a çeşit | Kia ne tür, nasıl | Kia ne tür, nasıl | Nenia hiçbir çeşit | Nenia hiçbir çeşit | Ia bir çeşit | Ia bir çeşit | Ĉia her çeşit | Ĉia her çeşit | Tia o tür | Tia o tür | Ĉi tia / Tia ĉi bu tür | Ĉi tia / Tia ĉi bu tür |

* Bu sütunda büyük i harfleri kullanılmıştır. Bunları küçük L harfiyle karıştırmayınız. Sütundaki sözcükler: io, iu, ie, iam, ies, iel, ial, iom, ia
Dilbilimsel Özellikler > Dil Bilgisi > Birleşik Kelimeler

Esperantoda kelimeler birleştirilerek yeni anlamlar karşılanabilir. Genellikle birleştirilen kelimelerin kökleri birleştirilerek yeni bir kök oluşturulur ancak telaffuz kolaylığını sağlamak için iki kelimenin direkt olarak birleştirilmesi de mümkündür.
Örneğin ringo (yüzük), fingro (parmak) kelimelerinin kökleri ring ve fingr birleştirilip sonuna isim oluşturucu -o bitişi yeniden eklenirse ringfingro (yüzük parmağı) birleşik sözcüğü türetilebilir ancak sözcükleri direkt olarak ringofingro şeklinde birleştirmek de mümkündür. Bu durumda hece sayısı artarken, söyleniş kolaylaşır. Genelde tercih edilen yöntem sözcüklerin değil köklerin birleştirilmesidir.
Gentiana harrowiana

Gentiana harrowiana, Gentiana cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Happy Hogan

Harold "Happy" Hogan, Demir Adam filminde kurgusal karakter.
Tony Stark'ın özel şoförüdür. Daha sonra rezil olmamak için kendisini Stark Endüstri'nin baş güvenlik sorumlusu yapar. Aşırı prensipli ve kuralcıdır. Ve bir o kadarda teknojiden anlamaz. Demir Adam 3 filminde kendisinin 1999'da uzun saçlı bir halini de görmüştük. Ve yine Demir Adam 3 filminde Mandarin'in planlarını bozmaya çalışırken ölümcül derece yaralanır.
Gentiana helianthimoides

Gentiana helianthimoides, Gentiana cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Gentiana haynaldii

Gentiana haynaldii, Gentiana cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Gentiana heleonastes

Gentiana heleonastes, Gentiana cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Hain sekizli

Hain sekizli (İngilizce: traitorous eight), 1957'de Fairchild Semiconductor'ı kurmak için Shockley Semiconductor Laboratory'den ayrılan sekiz çalışandan oluşan gruptur. William Shockley 1956'da yeni yarı iletken cihazlar geliştirmek ve üretmek amacıyla bir grup genç doktora mezununu işe aldı. Shockley, Nobel Fizik Ödülü almış deneyimli bir araştırmacı olsa bile, yönetim konusunda otoriterdi ve sevilmiyordu. Shockley'in yerine başka birisinin getirilmesi talebi reddedildikten sonra, sekiz kişi kendi şirketlerini kurmak için ayrıldı.
Shockley ayrılmalarını "ihanet" olarak nitelendirdi. Shockley Semiconductor'dan ayrılan sekiz kişi Julius Blank, Victor Grinich, Jean Hoerni, Eugene Kleiner, Jay Last, Gordon Moore, Robert Noyce ve Sheldon Roberts'tı. Ağustos 1957'de Sherman Fairchild ile anlaşmaya vardılar ve 18 Eylül 1957'de Fairchild Semiconductor'ı kurdular. Yeni kurulan Fairchild Semiconductor kısa sürede yarı iletken endüstrisinin lideri haline geldi. 1960 yılında Silikon Vadisi'nin öncülerinden biri haline geldi ve Intel ve AMD dahil olmak üzere birçok şirketin yaratılmasında doğrudan veya dolaylı olarak yer aldı.
Hans Prade

| Hans Orlando Prade |
| --- | --- |
Hans Prade (1981)
Doğum: 23 Temmuz 1938 Surinam
Ölüm: 3 Nisan 2020 (81 yaşında) Rotterdam, Hollanda
Milliyet: Surinam
Meslek: Hollanda'da Surinam büyükelçisi (1981-1982) Surinam Sayıştayı Başkanı

Hans Orlando Prade (23 Temmuz 1938 - 3 Nisan 2020) Surinamlı diplomat ve politikacı.
Prade 3 Nisan 2020'de 81 yaşında COVID-19 nedeniyle Hollanda'nın Rotterdam kentinde öldü.
Gevrek arpa

Gevrek arpa,[kaynak belirtilmeli] lifli dış gövdesini çıkarmak için işlenmiş ve kepek tabakasının bir kısmını veya tamamını çıkarmak için cilalanmış tam tahıl arpadır.
İnsan tüketimi için en yaygın arpa şeklidir, çünkü hububatın diğer, daha az işlenmiş biçimlerinden daha hızlı pişirilir ve daha az çiğnenir.
Gevrek arpa, kalori, protein, vitamin ve mineral içeriğindeki buğdayla benzerdir, ancak bazı çeşitlerde lisin daha yüksektir. Genel olarak çorbalarda, güveçlerde ve patateslerde kullanılır. İtalyan yemeği orzotto'nun ana maddesidir.
Gevrek ekmek

Gevrek ekmek
Gevrek ekmek veya kıtır ekmek (İngilizce: crispbread, knäckebröd; İsveççe: knäckebröd, hårt bröd, hårdbröd, spisbröd, knäcke) çoğunlukla çavdar unu içeren düz ve kuru tip bir krakerdir. Yapımında galeta unu da kullanılabilir. Geleneksel olarak kepekli çavdar unu, tuz ve sudan oluşsa da, günümüzde buğday unu, baharatlar ve tahıllar içerir ve genellikle ekşi maya veya hamur mayası ile mayalanır ve süt veya susam eklenebilir.
Hainania

Hainania, Cyprinidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Hainan Airlines

Hainan Airlines Boeing 737
Hainan Airlines Co., Ltd. (HNA; Çince: 海南航空公司; pinyin: Hǎinán Hángkōnggōngsī), Çin'in Hainan eyaleti merkezli bir hava yolu şirketidir. Şirket, 1989 yılında Hainan Province Airlines adıyla kurulmuş olup 1993 yılında günümüz adını almıştır. Hainan Airlines, en büyük sivil havayolu şirketi, Çin'in filo büyüklüğü bakımından dördüncü büyük havayolu şirketi ve yolcu sayısı bakımından Asya'nın dördüncü büyük havayolu şirketidir. Merkezi Haikou'da yer almaktadır.
Hayrettin Çakmak

Hayrettin Çakmak, (d. 5 Şubat 1957, İkizdere, Rize), Türk milletvekilidir.
Çakmak, 1957 yılında İkizdere'de doğdu. Bursa Iktisadî ve Ticarî İlimler Akademisi'nin işletme bölümünden mezun oldu. Malî müşavir olarak çalıştı. Adalet ve Kalkınma Partisi'nden 23'üncü dönem Bursa milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinde yer aldı. Bursa'da yayımlanan yerel gazetelerde siyaset ve sanat konulu yazılar yazdı. Evli ve 3 çocuk babasıdır.
Hainan Boğazı

| Hainan Boğazı |
| --- | --- |
Hainan Boğazı
Genel Bilgiler
Ülke(ler): Çin
Bölge(ler): Guangdong, Hainan
Koordinatlar: 20°8′51″K 110°16′11″D﻿ / ﻿20.14750°K 110.26972°D﻿ / 20.14750; 110.26972
Yerleşim(ler) (sahil): Haikou
Ayırdığı topraklar: Çin← →Hainan

Tür: Boğaz
Bağladığı sular: Tonkin Körfezi→ ←Güney Çin Denizi
Uzunluk: 65 km (40 mi)
En derin noktası: 44 m (144 ft)
En dar yeri: 15 km (9,3 mi)
Wikimedia Commons

Hainan Boğazı'nın uydu görüntüsü
Hainan Boğazı (Çince: 琼州海峡; pinyin: Qióngzhōu Hǎixiá), Güney Çin'de Leizhou Yarımadası ile Hainan Adası arasında bulunan bir boğazdır. Boğaz, batıda Tonkin Körfezi'ni doğudaki Güney Çin Denizi'ne bağlamaktadır.
Boğaz ortalama 30 km genişliğindedir ve derinliği yaklaşık 120 metredir. Çin hükûmeti tarafından Leizhou Yarımadası ile Hainan Adası'nı birleştirecek bir köprü yapılması planlanmaktadır.
Gevrekli

| Gevrekli |
| --- | --- |
Mahalle
Gevrekli'den bir görünüm (Mart 2019)
Mahallenin haritadaki yeri

Koordinatlar: 37°32′21″N 31°52′49″E﻿ / ﻿37.5391°K 31.8802°D﻿ / 37.5391; 31.8802
Ülke:  Türkiye
İl: Konya
İlçe: Seydişehir
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Gevrekli, Konya ilinin Seydişehir ilçesine bağlı bir mahalledir.
Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
| g t Seydişehir mahalleleri |
| --- | --- |
Merkez Mahalleler:  Aktaş  Alaylar Bir  Alaylar İki  Anabağlar  Bahçelievler  Değirmenci  Hacıseyitali  Karakavak  Kızılcalar  Pınarbaşı  Saadetler  Seyitharun  Sofuhane  Stat  Ulukapı  Yenicami 
Kırsal Mahalleler:  Akçalar  Aşağıkaraören  Başkaraören  Bostandere  Boyalı  Bükçe  Çat  Çatmakaya  Çavuş  Dikilitaş  Gevrekli  Gökçehüyük  Gökhüyük  Gölyüzü  Irmaklı  İncesu  Karabulak  Karacaören  Kavak  Kesecik  Ketenli  Kızılca  Kozlu  Kumluca  Kuran  Madenli  Mesudiye  Muradiye  Oğlakçı  Ortakaraören  Saraycık  Susuz  Taraşcı  Taşağıl  Tepecik  Tol  Ufacık  Yaylacık  Yenice 
1 2  "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024. Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.