stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Osmanlı İmparatorluğu
Demografi > Dil

Devletin resmî dili Türkçedir. Uluslararası yazışmalar Türkçedir. Yerel yönetimlerde ise Türkçe ve bölgenin yerel dili, resmî işlerde yürürlükte olan dildir. Bu yerel diller Arapça, Arnavutça, Berberice, Boşnakça, Bulgarca, Ermenice, Farsça, Hırvatça, Kürtçe, Macarca, Rumca, Rusça, Sırpça ve birçok yerel dildir. Merkezi ilgilendiren konularda Türkçe, yereli ilgilendiren konularda yerel diller kullanılmıştır.
Bilim dili olarak Türkçe ve Arapça, edebiyat dili olarak ise Türkçe ve Farsça kullanılmıştır.
Tanzimat Dönemi'nden sonra ülkedeki Fransızca konuşan kişi sayısı da artmıştı.
Demografi > Din

Ana madde: Osmanlı İmparatorluğu'nda din
Sünnilik, Osmanlı İmparatorluğu'nun hakim dini (gelenekler, yasal gelenekler ve din) iken, resmî mezhep (İslam hukuk okulu) Hanefilik idi. Devletin meşruiyet kaynağı dinde bulundu, din devletin kontrolünde kaldı ve Müslümanlarla gayrimüslimler arasında ayrım gözetildi.
Gayrimüslimler, özellikle Hristiyanlar ve Yahudiler, imparatorluğun tarihi boyunca mevcuttu. Osmanlı imparatorluk sistemi, gayrimüslimler üzerindeki resmî Müslüman hegemonyasının karmaşık bir bileşimi ve geniş bir dini hoşgörü derecesi ile karakterize edildi.
15. yüzyılın ikinci yarısına kadar Osmanlı tebaasının çoğunluğu Hristiyan'dı. Gayrimüslimler, 19. yüzyılda büyük ölçüde göç ve ayrılma nedeniyle önemli ölçüde azalmasına rağmen, önemli ve ekonomik olarak etkili bir azınlık olarak kaldılar. Müslümanların oranı 1820'lerde %60 iken, 1870'lerde kademeli olarak %69'a ve 1890'larda %76'ya yükseldi.  1914'e gelindiğinde, imparatorluğun nüfusunun beşte birinden azı (%19.1) gayrimüslimdi ve çoğunlukla Yahudiler ve Hristiyan Rumlar, Asuriler ve Ermenilerden oluşuyordu.
Demografi > Din > İslam

Ana madde: Osmanlı İmparatorluğu'nda İslam
Osmanlı İmparatorluğu, geniş bir Müslüman nüfusa sahipti ve bu nüfus farklı mezheplere ve bu mezheplerin çeşitli dallarına mensuptu.
Demografi > Din > Yahudilik ve Hristiyanlık

İslam inancında "ehl-i kitap" olarak adlandırılan Yahudilik ve Hristiyanlık dinlerinin mensupları, millet sistemi denilen düzende kendi toplulukları içinde yaşamayı sürdürdüler. İnançları nedeniyle ikinci sınıf vatandaş muamelesi görerek aşağılayıcı bir sıfat olan "gâvur" sözcüğüyle etiketlendiler ve tâbi tutuldukları cizye ve haraç vergilerini ödemeleri koşuluyla varlıklarını sürdürebildiler. Hristiyanlığın Ortodoks ve Gregoryen kiliseleri, millet sistemi içinde meşru bir şekilde örgütlenmiş durumdaydı. Bu inançlara mensup kişiler, kendi dini kurallarına göre yargılanırdı. Buna karşılık, millet sistemine dâhil olmayan dinlerin devlet içinde meşru bir varlığı bulunmuyordu.
14. yüzyılda I. Murad ile başlayıp 17. yüzyıla kadar uzanan bir süreçte Osmanlı İmparatorluğu, genç Hristiyan erkek çocuklarının Balkanlar'daki topluluklardan alınıp Müslüman yapıldıktan sonra Yeniçeri ordusunda veya Osmanlı idari sisteminde görevlendirildiği bir tür haraç veya zorunlu askerlik sistemi olan devşirme sistemini kullandı. En çok gelecek vadeden öğrenciler, mezunları yüksek mevkileri dolduracak olan Enderun Okulu'na kayıtlıydı. Toplanan çocukların çoğu, devşirme sisteminin "kan vergisi" olarak anıldığı imparatorluğun Balkan topraklarındandı. Çocuklar, büyüdükleri ortam nedeniyle nihayet İslami hale geldiklerinde, sahip oldukları tüm çocuklar özgür Müslüman sayılıyordu.
Demografi > Din > Misyonerlik faaliyetleri

Ana madde: Osmanlı İmparatorluğu'nda misyonerlik
1820 yılında başlayan ve Kurtuluş Savaşı'nın sonuna kadar süren zaman içerisinde Osmanlı Devleti'nde misyonerlik faaliyetleri çok hızlı bir şekilde gelişmiştir. Misyonerlik faaliyetlerinin bu denli başarılı olmasında şüphesiz Osmanlı Devleti'nin Islahat Fermanı ile verdiği ayrıcalıklar, kapitülasyon anlaşmaları ile verilen ayrıcalıklar ve Osmanlı Devleti'nin bölgelerine ilgi göstermemesi etkili olmuştur. Başlangıçta kendilerine Anadolu'da hedef bulamayan misyonerler, daha sonradan Ermenilere odaklanıp çalışmalarında başarılı olmuşlardır. Açtıkları okullardan mezun olan kişilerin başarılı olmaları bu okulların etkilerini artırmıştır. Hatta zamanla Müslüman Türkler dahi çocuklarını bu okullara göndermişlerdir.
Misyonerlerin genel hedef kitleleri, İslamiyet'in yaygın olduğu bölgeler olmuştur. Bu çalışma Osmanlı Devleti ile sınırlı kalmayıp Afrika kıtası, Arap Yarımadası, İran ve Orta Asya halklarına yönelik de bir çalışmadır.
Ulaşım ve haberleşme

Ana madde: Osmanlı İmparatorluğu'nda ulaşım ve haberleşme
Ulaşım ve haberleşme > Ulaşım > Şehirler arası yollar ve ulaşım

Osmanlı İmparatorluğu, Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarında sahip olduğu topraklarla birlikte, 16. yüzyıl ortalarında muazzam bir büyüklüğe ulaştı. Ekonomik ve ticari faaliyetlerin yanı sıra, ulaşım, haberleşme ve nakliye gibi birçok hizmet ulaşım yoluyla yapılmaktaydı. Çok geniş topraklar üzerinde yer alan Osmanlı İmparatorluğu ise ihtiyacına göre Anadolu ve Rumeli'de çeşitli yol sistemleri yapıyordu. Daha önceden Bizans ve Selçuklu Hanedanından kalan eski yol güzergâhlarını da kendi ihtiyaçlarına göre yeniden düzenleyip, bu yollara köprüler, kaldırımlar ekleyerek, sağladığı alt yapı birimleriyle daha kullanışlı hale getirdi. İhtiyaca bağlı olarak ana yollar ve bunlara bağlı tali yollar yaptı.
1594-1595 tarihli menzil ve iskele defterinde, Osmanlı Devleti'nin karada ve denizde sahip olduğu yol sistemi anlatılmıştır. Bu deftere göre Osmanlı Devleti'nin karada kullandığı altı adet ana yol güzergâhı mevcuttu. Bu yolların üç tanesi Anadolu topraklarında, diğer üç tanesi de Rumeli topraklarındaydı. Kara yollarının isimleri, o yolun bulunduğu kıta ile birlikte İstanbul'a göre konumuna bağlı olarak verilirdi. Aynı deftere göre İstanbul'dan başlatılan iki, Üsküdar'dan da iki olmak üzere toplam dört adet deniz rotası da mevcuttu. Üsküdar'dan başlayan rotada yollar Anadolu sahillerini, İstanbul'dan başlayan rotada ise Rumeli sahillerini dolanmaktaydı. Osmanlı İmparatorluğu'nda yollar sağ kol, orta kol ve sol kol olmak üzere üç ana koldan meydana gelmekteydi.
Osmanlı İmparatorluğu'nda kara ulaşım şebekesinin güvenliği de önemliydi. Bu sebeple birçok vakıf kuruluşu ve hizmet grupları mevcuttu. Bunlar, derbentçilik, köprücülük, gemicilik ve diğerlerinden nitelik bakımından farklı olan kaldırımcılıktır. Osmanlılarda şehirler arası yol inşa ve bakım çalışmaları başlıca iki şekilde gerçekleşirdi. İlki barış zamanında, bir diğeri ise seferberlik ve savaş zamanlarında ordu ve muhtelif ağırlıkların geçeceği yol güzergâhlarında gerçekleşirdi. Yol yapım ve onarımı taş döşemenin yanı sıra, olası acil durumlarda toprak tesviyesi şeklinde de gerçekleşirdi.
İstanbul'dan Belgrad'a uzanan anayol ile İstanbul'u Suriye, Mısır, Arabistan ve Irak'a (Bağdat ve Basra'ya) bağlayan anayollar, Osmanlı Devleti'nin doğu ve batı seferlerinin ana yol güzergâhları olması nedeniyle, diğer yollara göre daha bakımlı ve düzgündü. Ayrıca bu yolların hac ve ticaret yolu olarak kullanılması sebebiyle, hükûmet tarafından yolun geçtiği eyalet ve sancak idarecilerine yolun bakımlı tutulması amacıyla emirler gönderilirdi.
Sefer sırasında ordunun her türlü ihtiyacı, daha önceden belirlenen yerlerden ve belli güzergâhlar üzerinden ihtiyaç mevkilerine ulaştırılırdı. Bunun gibi zamanlarda memlekette büyük bir ekonomik hareketlilik ve yollar üzerinde de büyük bir etkinlik meydana gelirdi. Ordu, savaş için cepheye hareket etmeden çok önce, kullanılacak yolların, konaklanacak menzillerin durumu kontrol edilerek bu konuda ilgili kişilerden rapor alınırdı.
Eğitim

Ana madde: Osmanlı İmparatorluğu'nda eğitim
Osmanlı İmparatorluğu'nda her millet, üyelerine hizmet eden bir eğitim sistemi kurmuştur. Bu nedenle eğitim, büyük ölçüde etnik ve dini çizgilere göre bölünmüştü: Müslüman öğrenciler için okullara giden az sayıda gayrimüslim vardı ve bunun tersi de geçerliydi. Tüm etnik ve dini gruplara hizmet veren kurumların çoğu, Fransızca veya diğer dillerde öğretildi.
1880'lerde Mekteb-i Sultani (Galatasaray Lisesi)
Darülfünun (1900)
Mekteb-i Aşiret-i Humayun (1892)
Kültür

Ana madde: Osmanlı kültürü
Osmanlı İmparatorluğu Türkleri, kuruluş öncesi yüzyıllardan beri birlikte getirdikleri Arap ve Pers İslam kültürlerinin geleneklerinden ve dillerinden büyük ölçüde etkilenmişlerdi. Anadolu'ya yerleştikten sonra başta Yunan, Ermeni ve Yahudi olmak üzere yerli halkların kültürleriyle bir ölçüde kaynaştılar. Böylece eklektik tarzda bir Osmanlı kültürü ortaya çıktı. Özellikle devlet, imparatorluk hâline geldikten sonra diğer kültürlerle değişim süreklilik kazandı.
Edebiyat, mimari, süs sanatları, müzik, sahne sanatları, mutfak, spor, bilim ve teknoloji gibi unsurlar Osmanlı kültürünün oluşumunda ve gelişmesinde etken sahibi oldular.
Osmanlı Hanedanı'nı yöneten erkekler, eşlerini çeşitli etnik gruplardan aldılar ve bu nedenle sultanlar karışık ırk ve kültürel mirasa sahip oldular.
Kültür > Mimari

Ana madde: Osmanlı mimarisi
Osmanlı mimarisi, kendinden önce gelen Erken dönem Anadolu Türk mimarisi, Selçuklu mimarisi, Bizans mimarisi, İran mimarisi ve Memluk mimarisinden etkilenmiştir. Erken Osmanlı mimarisi, 13. ila 15. yüzyıllar arasında birden fazla yapı tipiyle deneyler yaptı ve aşamalı olarak 16. ve 17. yüzyılların Klasik Osmanlı stiline dönüştü ve yine Ayasofya'dan güçlü bir şekilde etkilendi. Saray sanatçılarının en büyüğü, geleneksel Bizans sanatını Çin sanatının unsurlarıyla karıştırmak gibi birçok çoğulcu sanatsal etkiyle Osmanlı İmparatorluğu'nu zenginleştirdi. 16. yüzyılın ikinci yarısı, özellikle İznik çinilerinin kullanımında olmak üzere bazı süsleme sanatlarının zirvesini gördü.
Kültür > Mimari > Erken dönem Osmanlı mimarisi

Ana madde: Erken dönem Osmanlı mimarisi
Erken dönem mimarisinde, yapılar ağırlıklı olarak İznik, Bursa ve Edirne şehirlerinde yer aldı. Yapılar daha çok Bizans mimarisi ve Selçuklu mimarisi etkilerini taşısa da, bu dönemde bir sonraki döneme dayanak oluşturacak fikirlerin ilk uygulamaları gerçekleşti. Bu uygulamalardan birisi, yapılarda kubbe kullanılması pratiğidir.
Kültür > Mimari > Klasik dönem Osmanlı mimarisi

İstanbul'un Fethi'den itibaren, mimari eserler İstanbul'da yoğunlaşmaya başladı. Bu dönemde daha çok yüksek ve görkemli yapılar inşa edildi. Bu yapılar daha çok dinî yapılar ve kamu binalarıydı. Klasik dönemin en önemli mimarı Mimar Sinan'dır. Başlıca eserleri Şehzade Camii, Süleymaniye Camii ve Selimiye Camii'dir.
1478'de II. Mehmed tarafından inşa ettirilen Topkapı Sarayı (İstanbul)
Ayasofya (İstanbul)
Bayezid Camii'nin inşası (1501-1505), Klasik dönemin başlangıcı olarak kabul edilir.
Mimar Sinan'ın  dediği Selimiye Camii (Edirne)
Kültür > Mimari > Sonraki dönemler

Ana madde: Osmanlı barok mimarisi
Lâle Devri'yle beraber (1718-1730), Batılılaşmanın etkisiyle Batılı tarzda binalar yapılmaya başlandı. Bu dönemde Boğaz kıyısına köşk yapma modası ortaya çıktı.
Bu dönemlerde çeşmeler ve Aynalıkavak Kasrı gibi sahil kıyısındaki rezidanslar yaygınlaştı. Bir su kanalı (diğer adı Cetvel-i Sim) piknik alanı olarak, Kâğıthane ise dinlenme alanı olarak tesis edildi. Lâle Devri'nin Patrona Halil İsyanı ile son bulmasına rağmen, Batılılaşma davranışının bir modeli oldu.
Kültür > Süs sanatları

Ana maddeler: Osmanlı minyatür sanatı ve Osmanlı hat sanatı
Sultan II. Mehmed'i gül koklarken tasvir eden Nakkaş Sinan Bey'in minyatürü
Osmanlı kadın müzisyenleri
Matrakçı Nasuh'un 1537'de yayımlanan eserinde yer alan, İstanbul'u betimlediği minyatürü
Kültür > Müzik ve sahne sanatları

Ana madde: Osmanlı İmparatorluğu'nda sahne sanatları
Türk sanat müziği Osmanlı elitlerinin eğitiminin önemli bir parçasıydı. Osmanlı sultanlarının birçoğu müzisyen ve besteciydi. III. Selim'in besteleri günümüzde hâlâ icra edilmektedir. Osmanlı klasik müziği büyük ölçüde Bizans müziği, Ermeni müziği, Arap müziği ve Fars müziği birleşmesinden oluşuyordu. Besteler Batı müziğindeki ölçüye biraz benzer olan usûl adı verilen ritmik birimler etrafında düzenlenmiştir. Melodi birimlerine Batı'daki moda biraz benzeyen makam denir.
Müzik aletleri olarak ise, Anadolu ve Orta Asya enstrümanlarının (saz, bağlama, kemençe) bir karışımı, diğer Orta Doğu enstrümanları (ut, tambur, kanun, ney) ve daha sonraları geleneksel Batı enstrümanları (keman ve piyano) kullanılırdı. Başkent ile diğer alanlar arasındaki coğrafi ve kültürel ayrım nedeniyle Osmanlı İmparatorluğu'nda Türk sanat müziği ve Türk halk müziği şeklinde iki ayrı müzik tarzı ortaya çıktı. Eyaletlerde birkaç çeşit halk müziği oluştu. Ayırt edici müzik tarzlarıyla en baskın müzikler; Balkan-Trakya Türküleri, Kuzeydoğu Türküleri, Ege Türküleri, Orta Anadolu Türküleri, Doğu Anadolu Türküleri ve Kafkas Türküleridir. Ayırt edici tarzlardan bazıları ise mehter, Roman müziği, oryantal dans ve Türk halk müziğidir.
Karagöz ve Hacivat adı verilen geleneksel gölge oyunu, Osmanlı İmparatorluğu genelinde yaygındı ve bu kültürdeki tüm büyük etnik ve sosyal grupları temsil eden karakterler içeriyordu. Tek bir usta tarafından, tef eşliğinde tüm karakterler seslendirilir ve oynatılırdı. Gölge oyununun kökeni ise belirsizdir. Yine Osmanlı Devleti'nde ortaya çıkan mehter takımları, dünya tarihinin en eski askeri bandolarından biridir.
Sultan Abdülaziz bir müzik bestecisiydi.
Yeniçerilerin mehterini gösteren Levni tarafından yapılmış bir minyatür.
Gölge oyunu Karagöz ve Hacivat Osmanlı İmparatorluğu'nda yaygındı.
Kültür > Bilim ve teknoloji

Ana madde: Osmanlı İmparatorluğu'nda bilim ve teknoloji
Takiyüddin'in Rasathanesi'nde çalışan bilim insanları (1577)
1884'te kurulan Beyazıt Devlet Kütüphanesi
İstanbul'un Fethi'nde kullanılan şahi topları
Osmanlı İmparatorluğu, tarihi boyunca diğer kültürlerden çevrilen el yazması kitaplar ile geniş bir kütüphane koleksiyonu oluşturmayı başardı. Yerli ve yabancı el yazmaları arzusunun büyük bir kısmı 15. yüzyılda geldi. Fatih Sultan Mehmed, döneminde Trabzonlu Yunan bilim insanı Georgios Amirutzis'e Batlamyus'un coğrafya kitabını tercüme ettirdi ve Osmanlı eğitim kurumları için kullanılabilir hale getirtti. Başka bir örnek ise, aslen Semerkandlı gökbilimci, matematikçi ve fizikçi olan Ali Kuşçu idi. II. Mehmed, daha önce Akkoyunlular Devleti'nde çalışan Ali Kuşçu'yu İstanbul'a davet etti ve onu, yeni inşa ettirdiği Sahn-ı Seman Medresesi'ne müderris olarak atadı. Çeşitli diğer medreselerde Ali Kuşçu tarafından düzenlenen bir okutma planının olduğu ve hatta bunun “Kânûnnâme” şeklinde yapıldığı bilinmektedir. Ali Kuşçu, İstanbul'da sadece ölümünden önceki 2 ya da 3 yılını yaşamasına rağmen, yazıları ve öğrencilerinin faaliyetleri sonucu Osmanlı çevrelerini derinden etkiledi. II. Mehmed aynı zamanda, 1474'te Fatih Camii mihrabının kenarlarına yerleştirttiği, iki dolaba koyulan 800 cilt ile başlamış bir kütüphane de kurmuştur.
1577'de Takiyüddin, 1580'e kadar astronomik gözlem yapacağı Takiyüddin'in Rasathanesi'ni kurdu. Güneş yörüngesinin dışmerkezliğini ve apsisin yıllık hareketini hesapladı. Rasathanesi 1580'de yıkıldı.
1660'ta Osmanlı bilim insanı Tezkireci Köse İbrahim Efendi, Noël Duret'in 1637'de yazdığı Fransızca astronomik çalışmasını Arapçaya çevirdi.
Şerafeddin Sabuncuoğlu, ilk cerrahi atlas yazarı ve İslam tıbbının son majörüdür. Çalışmaları büyük ölçüde Ebû'l-Kasım Zehrâvi'nin Al-Tasrif eserine dayansa da, Sabuncuoğlu kendine ait birçok yenilik getirdi. Kadın cerrahlar da ilk defa resimlendirilmiştir.
Dakika ölçen ilk saat örneği, Osmanlı saatçisi Şeyh Dede tarafından 1702'de yapıldı.
Tahtelbahir, 1719 yılında Osmanlı Devleti tarafından yapılan dünyanın ilk denizaltısıdır. III. Ahmed zamanında tersanenin baş mimarı İbrahim Efendi tarafından yapıldı. Timsah şeklinde olan denizaltının deneme sürüşü, III. Ahmed'in çocuklarının sünnet merasimine denk getirilmiştir.
Dünyanın özellikle mühendislik eğitimini hedefleyen ilk enstitülerinden biri olan İstanbul Teknik Üniversitesi, 1773 yılında kuruldu. Bu üniversite, III. Mustafa tarafından Mühendishane-i Bahr-i Humayun adı altında gemi mühendislerini eğitmek amacıyla faaliyete geçirildi. 1795'te enstitünün alanı genişletildi ve Avrupa standartlarını yakalamak ve orduyu modernize etmek için ordu mensuplarına da teknik eğitim verilmeye başlandı. 1845'te mühendislik fakültesi geliştirildi ve buna ilaveten mimarlık eğitimi verilmeye başlandı.
Yeşilyuva, Abana

| Yeşilyuva |
| --- | --- |
Köy

Köyden bir görünüm
 Kastamonu'nun Türkiye'deki konumu
YeşilyuvaYeşilyuva'nın Kastamonu'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Kastamonu
İlçe: Abana
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 252 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 48
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0366
İl plaka kodu: 37
Posta kodu: 37972
Yeşilyuva, Kastamonu ilinin Abana ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı Gedos'dur. 1896 yılı Kastamonu Vilâyet Salnâmesi'nde Gödes adıyla yer alan yerleşimde 26 hanede 165 kişinin yaşadığı görülmektedir.
Coğrafya

Köy, Kastamonu il merkezine 105 km, Abana ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 48
2021: 46
2020: 46
2019: 48
2018: 49
2017: 49
2016: 52
2015: 50
2014: 52
2013: 51
2012: 61
2011: 56
2010: 58
2009: 56
2008: 59
2007: 60
2000: 66
1990: 72
1985: 102
Arpacı, Suşehri

| Arpacı |
| --- | --- |
Köy

 Sivas'ın Türkiye'deki konumu
ArpacıArpacı'nın Sivas'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Sivas
İlçe: Suşehri
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 796 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 270
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0346
İl plaka kodu: 58
Posta kodu: 58602
Arpacı, Sivas ilinin Suşehri ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1922 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Sivas il merkezine 147 km, Suşehri ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır. Köy, D.850 numaralı Sivas-Giresun (Suşehri-Şebinkârahisar) devlet yolu yakınındadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 270
2020: 272
2019: 282
2018: 315
2017: 259
2016: 255
2015: 270
2014: 273
2013: 325
2012: 278
2011: 298
2010: 311
2009: 317
2008: 333
2007: 312
2000: 418
1990: 554
1985: 670
1965: 514
III. Melikşah

| III>  Melikşah.Selçuklu İmparatorluğu Sultanı |
| --- | --- |
Hüküm süresi: 10 Ekim 1152 - Nisan 1153
Önce gelen: Mesud
Sonra gelen: II. Muhammed
Eş-sultan: Ahmed Sencer (1152-1153)

Doğum: y. 1128
Ölüm: 25 Mart 1160
Çocuk(lar)ı: Mahmud
Hanedan: Selçuklu Hanedanı
Babası: II. Mahmud
Annesi: Amir Sitti Hatun
Dini: Sünni İslam
Melikşah bin Mahmud (y. 1128 – 25 Mart 1160   ) III. Melikşah olarak bilinir, 1152-53 arasında hüküm süren Büyük Selçuklu Sultanıdır. II. Mahmud'un oğludur. 1153'te tahttan indirildi ve yerine kardeşi Muhammed geçti. 1160 yılında Melikşah öldükten sonra oğlu Mahmud, Selçuklu tahtına rakip olarak kullanılmak amacıyla Salgurlular tarafından İstahr'da tutuldu.
Melikşah 10 Ekim 1152'de tahta çıktı.  Aralık 1152 - Ocak 1153'te, zevke dalması ve devlet işlerini umursamaması nedeniyle, Hasan liderliğindeki emirler ona karşı ayaklandılar. Tutuklanıp Hemedan kulesine hapsedildi. Sadece birkaç aylık hükümdarlığın ardından, kardeşi Muhammed Şah, Nisan 1153'te tahtı devraldı.
25 Mart 1160'ta otuz iki yaşında İsfahan'da zehirlenerek öldürüldü.
Kaynaklar

al-Athīr, I.D.I.; Richards, D.S. (2006). The Chronicle of Ibn Al-Athīr for the Crusading Period from Al-Kāmil Fīʼl-taʼrīkh: The years 541-589. Crusade texts in translation. Ashgate. ISBN 978-0-7546-4078-3.
Bosworth, E. (2000). The History of the Seljuq Turks: The Saljuq-nama of Zahir al-Din Nishpuri. Taylor & Francis. ISBN 978-1-136-75257-5.
Akdeniz

Başlığın diğer anlamları için Akdeniz (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Akdeniz |
| --- | --- |
Akdeniz ve bu iç denizi çevreleyen ülkelerin uydu görüntüsü (NASA)
Havza
Ülke(ler): Tüm Liste
Konum: Güney Avrupa Batı Asya Kuzey Afrika
Koordinatlar: 38°K 17°D﻿ / ﻿38°K 17°D﻿ / 38; 17
Ada(lar): ± 3.300
Yerleşim(ler) (sahil): Antalya, Atina, Barselona, İzmir, Marsilya, Mersin, Roma, Adana, Valensiya
Genel bilgiler
Aktığı yer: Atlas Okyanusu
Tür: Deniz
Akarsu (gelen): Marmara Denizi, Nil nehri, Cheliff nehri, Ebro nehri, Tiber nehri, Rhône Nehri, Po nehri
Ortalama derinlik: 1.500 m (4.900 ft)
En derin noktası: 5.267 m (17.280 ft)
Yüzölçümü: 2.500.000 km2 (970.000 sq mi)
Su hacmi: 3.750.000 km3 (900.000 cu mi)
İkamet süresi: 80-100 sene
Tuzluluk: 3,8 %
Sıcaklık: 12-28 °C (54-82 °F)
Wikimedia Commons

Katip Çelebi 1656 Akdeniz, Asfar il-bihar
Akdeniz haritası
Akdeniz bölgesi rölyefi
Akdeniz (Osmanlı Türkçesi: بحر سفيد Bahr-i Sefīd, آق دڭيز Akdeñiz ya da بحر متوسط, Bahr-i Mutavassıt), Atlas Okyanusu'na bağlı, kuzeyinde Avrupa, güneyinde Afrika, doğusunda Asya kıtaları bulunan denizdir. 2,5 milyon km² civarında alanı kaplayan deniz, Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusu'ndan, Çanakkale Boğazı ile Marmara Denizi'nden ve Süveyş Kanalı ile Kızıldeniz'den ayrılır. Akdeniz'in tuzluluk oranı ‰38 (binde 38) olup tuz oranı fazla olan denizler grubunda değerlendirilir.
Etimoloji

İngilizcede Mediterranean Sea denilir. Bu da Latincedeki Mediterraneustan (Medi: Orta + terra: Toprak, yer) gelmektedir. Yunancada Mesogeios denir. Arapçadaki karşılığı  البحر الأبيض المتوسط  (El Bahre-l Ebyedu'l-Mutavassit) “'ortada yer alan beyaz deniz'” anlamındadır. Farsçada Akdeniz için kullanılan Bahr-i Sefid ismi Osmanlı dönemi haritalarında da gözükmektedir. Romalılar da Mare Nostrum olarak tanımlanmaktaydı, anlamı ise Bizim Deniz'di.
“Akdeniz” isminin kaynağıyla ilgili inanılan iddialardan bir diğeri de eski Türklerde “mavi” rengin doğunun, “ak” rengin batının, “kırmızı” rengin güneyin ve “kara” rengin kuzeyin sembolü olarak kullanılmış olmasıdır. Bu iddiaya göre Akdeniz adlandırmasını ortaya koyan dil bilincinde Ege ve Akdeniz'i tek bir deniz olarak gören yaklaşım vardır. Bu yaklaşıma göre Türkiye'nin kuzeyindeki denize Karadeniz adının verilmesinin sebebi de budur.
Coğrafya

Dünyanın en büyük iç denizidir. Derin bir denizdir ve en derin noktası İyon Denizi'nde bulunan ve yaklaşık 5267 metre olan Kalipso Çukuru'dur. Doğu Akdeniz Havzası, Batı Akdeniz Havzası'ndan daha derindir. Özellikle Doğu Akdeniz olmak üzere tuzluluk oranı yüksektir. Kıbrıs ile Mısır arasındaki kısımda tuzluluk oranı binde 39'a ulaşır. Akdeniz'e kıyısı olan 22 ülke vardır.
Coğrafya > Akdeniz'e kıyısı olan ülkeler

Arnavutluk
Birleşik Krallık
Bosna-Hersek
Cezayir
Fas
Filistin Devleti
Fransa
Hırvatistan
İspanya
İsrail
İtalya
Karadağ
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Kıbrıs Cumhuriyeti
Libya
Lübnan
Malta
Monako
Mısır
Slovenya
Suriye
Tunus
Türkiye
Yunanistan
Bölümler > Alt Denizler

Alboran Denizi, İspanya ve Fas arasında,
Balear Denizi, İspanya ve Balear Adaları arasında,
Ligurya Denizi, Korsika ve Sardinya adaları arasında,
Tiren Denizi, Sardinya, İtalya Yarımadası ve Sicilya arasında,
Adriyatik Denizi, İtalya Yarımadası ve Balkan Yarımadası arasında,
İyon Denizi, İtalya, Yunanistan ve Arnavutluk arasında,
Libya Denizi, Libya ile Girit arasında,
Ege Denizi, Yunanistan ve Türkiye arasında,
Girit Denizi, Girit'in kuzeyinde,
Trakya Denizi, Kuzey Ege’de
Mirtoan Denizi, Kiklad Adaları ve Mora Yarımadası arasında,
Marmara Denizi, Ege Denizi ve Karadeniz arasında,
Kilikya Denizi, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında.
Bölümler > Boğazlar

Cebelitarık Boğazı, İspanya ve Fas arasında,
Messina Boğazı, İtalya Yarımadası ve Sicilya arasında,
Bonifacio Boğazı, Korsika ve Sardinya arasında,
Sicilya Boğazı, Sicilya ve Tunus arasında,
Otranto Boğazı, İtalya ve Arnavutluk arasında,
Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ve Ege Denizi arasında,
İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Karadeniz arasında.
Bölümler > Körfezler

Saros Körfezi, kuzey Türkiye'de,
Lions Körfezi, güney Fransa'da,
Taranto Körfezi, güney İtalya'da,
Antalya Körfezi, güney Türkiye'de,
Sirte Körfezi, kuzey Libya'da,
Gabes Körfezi, doğu Tunus'ta,
Mersin Körfezi, güney Türkiye'de,
Edremit Körfezi, kuzeybatı Türkiye'de,
İzmir Körfezi, batı Türkiye'de,
Gökova Körfezi, güneybatı Türkiye'de.
İskenderun Körfezi, güney Türkiye'de
Fethiye Körfezi, güney Türkiye'de
Marmaris Körfezi, güney Türkiye'de
İzmit Körfezi, kuzeybatı Türkiye'de
Jliaéros Körfezi, kuzey Arnavutluk'ta.