stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bektaşî inancı
Hurûfîliğin Bektâşîlik üzerindeki etkileri > Hurûfîler’in Hacı Bektâş dervişleri arasına sızması

H. 796 /  M. 1394 yılında Hurûfîlik akımının kurucusu “Fadl’Allah Yezdânî” idam edilince  başta damadı “Ali’ûl-A’lâ” olmak üzere Hurûfîler’in çoğu Kırşehir’deki Hacı Bektâş Dergâhı’na sığındılar. Böylece Hurûfîliği Kırşehir’de Hacı Bektâş Tekkesi’nin yoldaşları arasında Hünkâr’ın talimatı diyerek yaymaya başladılar. H. 822 / M. 1419 yılında vefat eden ve kendisini Hacı Bektâş’ın halifesi olarak tanıtan “Ali’ûl-A’lâ” adındaki bu Hurûfî-Babasının bütün talimatı günümüzdeki Bektâşî inanışlarıyle tam bir birleşme göstermektedir. Aynı zamanda bu tarikata, “Âşık” adı verilen, ellerinde saz ve koltuklarında şarap tulumbaları taşıyan kişileri getirenler de Hurûfîler’dir.
Hurûfîliğin Bektâşîlik üzerindeki etkileri > Hurûfî – Bektâşîliğin imâni kimliği

Bütün “Şîʿa-i Bâtın’îyye” kollarında olduğu gibi Bektâşîler de kendi içlerinde mürid, baba, dede baba gibi ayrı ayrı rütbelere hâiz bazı basamak ve makamlara bölünmüşlerdir. Çeşitli din ve inanışların serpilmiş tohumlarından pek çok örnekler içerdiği gibi, bir ucu Hint felsefesine dayanan tenasüh ve hulûle inanmak ve tüm canlı mahlûkâta karşı aşırı saygı duyguları beslemek Bektâşîliğin ana ilkeleri arasında yer alır. Bektâşî İlâhiyâtı Vahdet-i Vücudun neff-i vücuda kadar vardığı gibi Hristiyanlık ile de ortak tarafları mevcuttur. İslâmiyet’in ruhbaniyet ve keşişliğe şiddetle karşı çıkmasına karşın Bektâşîler de tam aksine evlenmenin aleyhine tavır alır ve alâmeti tecrit olarak da Balım Sultan türbesinin eşiğinde, kulakları doldurarak küpe takmak en yüksek Tevellâ ve Teberra’yı ifade eder.
Ayrıca bakınız: Tevella, Teberra, Balım Sultan, Tenasüh ve Hülul
Hurûfîliğin Bektâşîlik üzerindeki etkileri > Balkan ve Arnavut Bektâşîliği

Osmanlı İmparatorluğu devrinde Yanya’ya, daha sonradan Manastır Vilâyeti’ne bağlı olan Avlonya kasabası Anadolu’daki Hacı Bektâş Ocağı’nın Dedebabalarının çoğunu yetiştirmekteydi. Bütün din ve mezheplere kendi kapısını açmış olan Bektâşîlik, İslâmîyet’in resmî inancını tanımayan çeşitli din ve inanç mensuplarını da kendi sınırları içerisine almakta hiçbir sakınca görmemiştir. Geçmişte “Türkiye Bektâşîleri” arasında Katolik ve Ortadoksluk gibi Hristiyan dininin mezheplerinden olan Rum ve Ermenilere mensup Canlar, Babalar, Dedebabalar ve hatta zâviye yöneten Hristiyan Bektaşiler’e sıkça rastlanmaktaydı. Anadolu’nun vaktiyle İslâm dinine girmemiş olan “Türk Hristiyanları” arasında da pek çok Bektaşi vardı. Avrupa’daki Bektâşîliğin en çok geliştiği bu çevrelerde İslâmiyet duyguları pek zayıf ve gevşek olduğu gibi, yaşamış oldukları Hristiyan bölgelerinde de mevcut olan İslam dışı batıl inançların çoğunu paylaşmaktadırlar. Toska Arnavutları’nın önemli bir kesimi mezheben Câferiyye Şiîliği’nden olup tarikâten ise Bektaşi’dirler.
Ayrıca bakınız: Yanya, Manastır, Avlonya, Demir Baba Tekkesi ve Harabati Baba Tekkesi
Hurûfîliğin Bektâşîlik üzerindeki etkileri > Hurûfî – Bektâşîliğin “Bâtınîler” ile ortak yanları

Bektâşîliğin bütün silsilesi  Bedr’îyye, Kalender’îyye, ve diğer “Şîʿa-i Bâtın’îyye” mezhepleriyle ortak bir cephe arz etmektedir. Fadl’Allah Hurûfî’nin Bektâşî öğretisi içine yerleştirmeyi başardığı kuralların hâkim olduğu yörelerde, zamanında Şeyh Halife ve Hasan Cevrî’nin müridleriyle diğer Şiî-Babalar tarafından serpiştirilmiş birçok itikatler mevcuttu. “Bektaşilik Tarikatı” Hurûfî etkilerine maruz kaldıktan sonra, Hurûfîliğin inanış ve kuramları hakkındaki esasları içeren Fadl’Allah Yezdânî’nin Câvidannâme’si, Şeyh Sâfî’nin Hakikâtnâme’si, Ali’ûl-A’lâ’nın Mâhşernâme’si, Emîr Gıyâs’ed-Dîn’in  İstivânâme’si, Frişte Oğlu’nun Ahiretnâme’si ve yine bu konuda yazılmış olan Aşıknâme, Hidâyetnâme, Mukaddeme’t-ûl-Hâkayık, Muharremnâme-i Seyyid İshâk, Nihâyetnâme, Tûrabnâme, Miftâh’ûl-Gayb, Tuhfet’ûl-Uşşak, Risâle-i Nokta, Risâle-i Hurûf, Risâle-i Fazl’ûl-Lah, ve Viran Abdal risalesi gibi eserler Bektâşî canlarının üstatları tarafından saygı ile eller üstünde tutulmaktadır.
Ayrıca bakınız: Bâtınîlik, Kalenderîlik, Haşhaşilik, Hurûfîlik ve Bektâşîlik
Hurûfîliğin Bektâşîlik üzerindeki etkileri > “Alâ Zikrihi’s-Selâm Hasan Sâni” ve Elemût Bâtınîleri tarafından İslâmî ibâdetlerin ortadan kaldırılması

Hicrî 559 yılının Ramazan Ayı’nın On Yedinci günü 8 Ağustos 1164 tarihinde “Kıyâm-ı Kıyâmet” adıyla anılan günde “Alâ Zikrihi’s-Selâm Hasan Sâni ” Elemût Kalesi’nde yapılan büyük toplantıda bütün dini tekliflerin tamamıyla ortadan kaldırdığını ilan etti. Verdiği demeçte: “Ben İmâm-ı Zamân’ım, emir ve neyh’e ait ne kadar tekâlif mevcutsa hepsini lağvettim. Halk Bâtınen hüdâya merbut kalmalı, Zâhirde ise tamamen hürdür.”
Kur'an-ı Kerîm’de anlaşılan mâna zâhirî değil bâtınîdir. Böylece, “Bâtınîler” bütün dini yol gösterimleri ve hatta toplumsal yükümlülükleri bile istinasız kaldırıp atmışlardır. Bu konudaki “Melâhide-i Bâtın’îyye” inancı, bütün “Hurûfi–Bektaşiler” tarafından da aynen paylaşılmaktadır. Hurûfîlik’te ise sadece haftada iki rek’at Cuma Namazı farzı kabul edildikten sonra, geri kalan diğer ibadet hükümlerinin tamamı ve bütün İslâmî mevzuatlar geçersiz kılınmıştır.
Ayrıca bakınız: Hasan-ı Sâni Alâ Zikrihi’s-Selâm, Kıyâmet-i Kûbrâ ve Namazın  kaldırılması
Hurûfîliğin Bektâşîlik üzerindeki etkileri > “Fahr’ed-Dîn-i Acemî” ve Hurûfî-Bâtınîler’in Edirne’de ateşe atılmaları

Hurûfîler, 9.Hicrî / 15. Miladi yüzyılda çok sıkı bir kovuşturmaya maruz kaldılar. Osmanlı sınırları içerisine İran’dan, Hindistan’dan ve Türkistan’dan bazı tuhaf dinsel inanç taşıyan dervişlerin girmesi üzerine, hükümet bu garip kılıklı yabancılar aleyhinde soruşturma başlatmak zorunda kalmıştı. Çelebi Mehmed ve Sultân Koca Murad Sâni devirlerinde süregelen bâtınî aşılamanın tortuları, bu yüzyılda tekrar hareketlenmeye başlamışlardı. “Şekayık” yazarı İbn-i Hallikân’nın aktardığına göre “Fahr’ed-Dîn-i Acemî” küfür ve Kur'an'ın koyduğu kurallara karşı gelme suçlamasıyla Edirne'de canlı canlı yakılarak ölüme mahkûm olan Hurûfîler'in ateşlerini tutuşturmaya çalışırken bu arada kendi sakalını da dağlamıştı.
Türkeş Devleti

Türkeş veya Türgiş (Eski Türkçe: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾:𐰉𐰆𐰑, Türügeš budun, 'Türgeş halkı'; Basitleştirilmiş Çince: 突骑施; Geleneksel Çince: 突騎施, Pinyin: Tūqíshī, Wade–Giles: t'u-ch'i-Shih; eski Tibet: du-Rgyas) bir Türk boyları konfederasyonuydu. Bir zamanlar Batı Türklerinin On-Ok seçkinleri üzerindeki Tulu kanadına ait olan Türkeşler, Batı Göktürk Kağanlığının çöküşünden sonra bağımsız bir güç olarak ortaya çıktı ve 699'da bir kağanlık kurdu. Türkeş Kağanlığı, Karlukların onları yendiği 766 yılına kadar sürdü. Türkeş ve Göktürkler evlilik yoluyla ilişkiliydi.
I. Türgiş Devleti

Türgiş'ler, Göktürklerin "On-Ok" boyundandı. Issık Gölü civarında kuruldular. Göktürk İmparatorluğunun kurucusu Bumin Kağan, 552 yılında İstemi'yi "On-Ok" boyuna "Bey" olarak tayin etti. 630 yılında Göktürk İmparatorluğu yıkılınca, dönemin beyi "Baga Tarkan"  devletinin bağımsızlığını ilan etti. Bütün On-Ok boyundan gelenleri devletine çağırdı. Kısa sürede, bütün On-Ok'lar bu devlette birleştiler ve 140.000 kişilik güçlü bir ordu topladılar. Günümüz Kırgızistan topraklarının büyük kısmını, hakimiyetine aldılar.
Ancak, Göktürk Devleti tekrar kurulunca, eski toprakları olan bu bölgeyi almak istediler. Türgişler ise, bu bölgeyi Göktürk İmparatorluğuna geri vermeyince Türgiş-Göktürk savaşları başladı. Tonyukuk komutasındaki Göktürk ordusuna yenildiler. Böylece, "I.Türgiş Devleti" yıkıldı ve Göktürkler'e bağlandı.
II. Türgiş Devleti

Ana madde: Müslümanların Maveraünnehir'i fethi
Türgişler, tekrar bağımsızlığına kavuşmak için isyan edince Kül Tigin kumandasındaki orduya yenildiler. 717 yılında, Türgişlerin başına geçen Suluk Çor yönetiminde tekrar isyan ettiler ve bu sefer bağımsızlığına kavuştular. Balasagun şehrinde kuruldular.
Sulu Çor zamanında, Emevi orduları Orta Asya'da ilerliyordu. Türgişler, Emevi hakimiyetine girmemek için kuvvetli bir direniş gösterdiler. Semerkant yakınında "Kül Çor" kumandasındaki Türkeş birlikleri, Emevi ordularını yendi. 724 yılında Emeviler, Orta Asya'dan çekildiler. Bunu fırsat bilen Türgişler, Buhara ve civarını da ele geçirdiler. Ancak, 732 yılında bu bölgeyi Emevilere bırakmak zorunda kaldılar.
İç Savaş ve yıkılış

Çin, Türgişlerin güçlenmesini istemiyordu ve içeride kargaşa yaratmaya çalışıyordu. Bunun sonucu olarak Türgişlerin kağanı Sulu Çor, 738 yılında kendi kumandanı Kül Çor tarafından öldürüldü. Bundan sonra devlette iç savaş patlak verdi. Halk "Sarı" ve "Kara" olarak ikiye ayrıldı. Kanlı çatışmalar, savaşlar sonucu olarak Kül Çor komutasındaki "Sarı Türgişler" galip geldi. Kül Çor, adını Baga Tarkan olarak değiştirdi ve kendini Türkeşlerin kağanı ilan etti. "Kara Türgişler"in başında ise Tumoça adlı bir komutan vardı. Çin, bu grubu desteklemekteydi. Bunun üzerine "Kara Türgişler" de bağımsızlığını ilan etti. Böylece, aynı Göktürk İmparatorluğunda olduğu gibi ikiye bölündüler: "Sarı Türgiş Devleti", "Kara Türgiş Devleti". Ancak, bu iki devlet de birbiriyle savaşa başlayınca Karluklar bunu fırsat bildi ve bu iki devlete saldırdı. İç savaştan ve birbiriyle savaşmaktan yorgun çıkmış bu iki devleti de kolayca işgal ettiler (766). Böylece Türgişler, tamamen Karluklar'ın hakimiyetine girdiler.
Türgiş Yazıtları

Son olarak tarihi yazıtlar Fergana vadisi ile Koçkor ovasında bulunmuştur. Özellikle Koçkor'da tespit edilen runik yazılı yeni anıtlar göçebe ve yerleşik Türk kabilelerine dair yeni bilgilerin elde edilmesine kaynaklık etmiştir.
TEB Holding

TEB Holding, Türk Ekonomi Bankası olmak üzere TEB Yatırım, TEB Leasing ve TEB Factoring'in büyük ortağı olan kuruluş.
TEB Mali'nin hisselerinin %50'si, 10 Şubat 2005'te Çolakoğlu Grubu tarafından BNP Paribas'ya devredilmiştir. 30 Mart 2011 tarihinde şirket unvanı, "TEB Holding Anonim Şirketi" olarak tescil edilmiştir.
Ortaklık yapısı

| Hissedar / Unvanı | Sermaye (TL) | Pay (%)  |
| --- | --- | --- |
| BNP Paribas Grubu | 309.000.000 | 50,00 |
| Çolakoğlu Grubu | 309.000.000 | 50,00 |
Ortaklıkları ve İştirakleri

| Adı | Şirket Sermayesi | Pay Tutarı | Doğrudan (%) | Dolaylı (%) | TOPLAM (%) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Türk Ekonomi Bankası A.Ş. | 2.204.390.000 TL | 1.212.414.499,99 TL | 84,25 | 0,00 | 84.25 |
| The Economy Bank N.V. |  |  | 0,00 | 84,25 | 84.25 |
| TEB Finansal Kiralama A.Ş. |  |  | 0,00 | 84,25 | 84.25 |
| TEB Faktoring A.Ş. | 19.000.000 TL | 1 TL | 0,00 | 84,25 | 84.25 |
| TEB Yatırım Menkul Değerler A.Ş. | 28.793.895 TL | 1 TL | 0,00 | 84,25 | 84,25 |
| TEB Portföy Yönetimi A.Ş. | 401.917 TL | 1.095.601 TL | 0,00 | 84,25 | 84,25 |
| Ekonomi Bank IBU Ltd. | 1.650.000 USD | 1.649.100 USD | 99,95 | 0,05 | 100,00 |
| TEB Tüketici Finansman A.Ş. | 71.626.000 TL | 10.325.200 TL | 100,00 | 0,00 | 100,00 |
| TEB Arval Araç Filo Kiralama A.Ş. | 44.145.000 TL | 22.072.497 TL | 100,00 | 0,00 | 100,00 |
| TEB UCB Konut Danışmanlık A.Ş. | 500.000 TL | 499.996 TL | 100,00 | 0,00 | 100,00 |
| TEB SH.A | 21.500.000 Euro | 21.500.000 Euro | 100,00 | 0,00 | 100,00 |
| Ege Turizm İnşaat A.Ş | 50.000 TL | 49.850 TL | 99,60 | 0,17 | 99,77 |
| Bantaş Nakit ve Kıymetli Mal Taşıma ve Güvenlik Hizmetleri A.Ş. (*) | 8.400.000 TL | 2.795.100 TL | 33,28 | 0,05 | 33,33 |
Sinema Benim Aşkım

| Sinema Benim Aşkım |
| --- | --- |

Format: Sinema programı
Başrol: Türkân Şoray
Ülke: Türkiye
Yayın bilgileri
Yayın tarihi: 16 Ocak 2010


Sinema Benim Aşkım, 16 Ocak 2010 tarihinden bu yana NTV'de haftalık yayınlanan ve sunuculuğunu sinema oyuncusu Türkân Şoray'ın yaptığı ve konuklarıyla birlikte Şoray'ın sinema kariyerinin konuşulduğu televizyon programıdır. Şoray programı ile ilgili Bu programla sinema emekçilerini kucaklamak, emekçiler adına ekrandan sesimi duyurmak istiyorum. demiştir.
Konuk listesi > 1. Sezon

| # | Konuk(lar) | Söylenen şarkılar |
| --- | --- | --- |
| 1 | Nebahat Çehre ve Göksel Arsoy Yayın tarihi: 16 Ocak 2010, Cumartesi  Konu: |  |
| 2 | Ediz Hun ve Filiz Akın Yayın tarihi: 23 Ocak 2010, Cumartesi  Konu: Şoray, Ediz Hun ve Filiz Akın ile 1960'lı yıllardaki sinema üzerine konuştu |  |
| 3 | Ülkü Erakalın ve Suzan Avcı Yayın tarihi: 30 Ocak 2010, Cumartesi  Konu: |  |
| 4 | Ekrem Bora ve Çolpan İlhan Yayın tarihi: 6 Şubat 2010, Cumartesi  Konu: |  |
| 5 | Cüneyt Arkın ve Özgü Namal Yayın tarihi: 13 Şubat 2010, Cumartesi  Konu: |  Arım Balım Peteğim  |
| 6 | Ajda Pekkan ve Müjdat Gezen Yayın tarihi: 20 Şubat 2010, Cumartesi  Konu: Komedi filmleri ve eğlenceli anılar |  Dario Moreno (Deniz ve Mehtap)  |
| 7 | Tanju Gürsu ve Yıldırım Mayruk Yayın tarihi: 27 Şubat 2010, Cumartesi  Konu: |  |
| 8 | İzzet Günay ve Şükran Ay Yayın tarihi: 6 Mart 2010, Cumartesi  Konu: |  Şükran Ay (Vesikalı Yarim) filminin şarkılarını seslendirmiştir. |
| 9 | Hülya Koçyiğit ve Murat Soydan Yayın tarihi: 13 Mart 2010, Cumartesi  Konu: |  |
| 10 | Fikret Hakan ve Çetin Tunca Yayın tarihi: 20 Mart 2010, Cumartesi  Konu: |  |
| 11 | Tarık Akan Yayın tarihi: 27 Mart 2010, Cumartesi  Konu: |  |
| 12 | Hakan Balamir ve Nurgül Yeşilçay Yayın tarihi: 3 Nisan 2010, Cumartesi  Konu: |  |
| 13 | Fikret Hakan ve Çetin Tunca Yayın tarihi: 10 Nisan 2010, Cumartesi  Konu: |  |
| 14 | Bulut Aras ve Aydemir Akbaş Yayın tarihi: 17 Nisan 2010, Cumartesi  Konu: |  |
| 15 | Süleyman Turan ve Faruk Peker Yayın tarihi: 24 Nisan 2010, Cumartesi  Konu: |  |
| 16 | Zülfü Livaneli Yayın tarihi: 1 Mayıs 2010, Cumartesi  Konu: |  |
Wallace Harrison

Wallace Harrison
| --- | --- |
cinsiyeti: erkek 
vatandaşlığı: Amerika Birleşik Devletleri 
ana dilindeki ismi: Wallace Harrison 
doğum adı: Wallace Kirkman Harrison 
ön adı: Wallace 
soyadı: Harrison 
doğum tarihi: 28 Eylül 1895 
doğum yeri: Worcester 
ölüm tarihi: 2 Aralık 1981 
ölüm yeri: New York 
ana dili: İngilizce 
konuştuğu, yazdığı diller: İngilizce 
mesleği: mimar, girişimci 
öğrenim gördüğü okul: École des Beaux-Arts 
önemli eser: 1211 Avenue of the Americas, Metropolitan Opera 
üyeliği: American Academy of Arts and Letters, National Academy of Design 
ödülleri: AIA Gold Medal 
eserlerin telif hakkı durumu: telif haklarıyla korunan eser 
Metropolitan Opera, New York
Wallace Kirkman Harrison veya kısaca Wallace Harrison (28 Eylül 1895 –  2 Aralık 1981) Amerikalı bir mimardır.
Wallace Harrison mimarlık kariyerine Corbett, Harrison & MacMurray firmasında Rockefeller Center inşaatı projesi ile başladı. Nelson Rockefeller ile yakın arkadaşlığı ve ona danışma olarak çalışmasının da neticesiyle ağırlıklı olarak New York ve yakınlarındaki bölgelerde geniş çaplı kamu projelerinin inşa edilmesini sağlamıştır.
Mimarı tarz olarak Wallace Harrison'un projeleri son derece net ve kararlı bir planlama ve fonsiyonalizme dayansa da küçük çaplı müstakil ev projeleri ise daha çok mimari deneylere açıktır ve insani ölçeğe sahiptir. 1941 ile 1976 yılları arasında mimar olan Max Abramovitz ile ortak olarak çalışmıştır.
1931 yılında Wallace Harrison yaklaşık 45.000 metrekarelik alana yayılmış bir yazlık ev bölgesini New York eyaletinin West Hills bölgesinde inşa ettirdi. Bu yazlık alanda yer alan birçok yapı Uluslararası Stil'in ABD'deki ilk örneklerinden kabul edilir. Zamanının New York ve çevresindekilerin sosyal ve entelektüel çevresinin toplandığı popüler mekanlardan birisi olan bu yazlık alanın düzenli ziyaretçileri arasında Nelson Rockefeller, Robert Moses, Marc Chagall, Le Corbusier ve Fernand Léger yer almaktadır.
Vefatından beri Wallace Harrison'a ait çizimler ve arşivler Columbia Üniversitesi'nde yer alan Avery Mimarlık ve Güzel Sanatlar Kütüphanesi'nde saklanmaktadır.
Paris Antlaşması (1303)

İngiltere Kralı ve Philip 1294-1303 Gaskonya Savaşı'nı sona erdiren Fransa'nın IV. Antlaşması. 20 Mayıs 1303'te Paris'te imzalandı, büyük ölçüde status quo ante'ye dönüşü sağladı ve iki krallık arasında 1324 Saint-Sardos Savaşı'na kadar barışı korudu.
Paris Antlaşması, 20 Mayıs 1303 tarihinde Fransa ile İngiltere arasında imzalanmış bir barış antlaşmasıdır. Bu antlaşma, her iki ülke arasındaki barışı 1337 yılına kadar sağlamıştır.
Fransa Kralı IV. Philippe'in, İngiltere Kralı I. Edward'a olan bağlılığını ve onun hakimiyetini reddetmesiyle başlayan süreç, IV. Philippe'in bu dönemde izlediği politikaların daha sonraki yıllarda Yüz Yıl Savaşları olarak adlandırılan çatışmaların başlangıcı olarak kabul edilmesine yol açmıştır.
Antlaşma öncesinde, Fransa Kralı IV. Philippe, 1294 ile 1299 yılları arasında Guyenne'yi işgal ederek İngiltere Kralı I. Edward'ın bölge üzerindeki hakimiyetini kaldırdığını ilan etti. Bu duruma karşılık olarak Edward, Guyenne'yi vergilerden arındırılmış kendi şahsi mülkü olarak tanımlayarak Fransa'ya karşı savaşmaya hazır olduğunu beyan etti.
Ancak yaşanan bu gerilimlere rağmen herhangi bir çatışma çıkmamış, çünkü Fransa Kralı IV. Philippe, Edward'ın Guyenne üzerindeki hakimiyetini tanıyarak bağlılığını ifade etmiştir. Bu gelişmelerin ardından her iki taraf arasında barışı sağlamak amacıyla Paris Antlaşması imzalanmıştır.
Philip Johnson

| Philip Johnson |
| --- | --- |
Philip Johnson 95 yaşında, bir modeli incelerken
Genel bilgiler
Doğum: 8 Temmuz 1906(1906-07-08) Cleveland, Ohio
Ölüm: 25 Ocak 2005 (98 yaşında) New Canaan, Connecticut
Alanı: Mimar
Etkin yıllar: 1928 - 2005
Ünlü yapıtları: Cam Ev

Ödüller
Pritzker Mimarlık Ödülü

Philip Cortelyou Johnson (d. 8 Temmuz 1906, Cleveland, Ohio - ö. 25 Ocak 2005, New Canaan, Connecticut), dünyaca ünlü Amerikalı bir mimardır. Son derece kalın ve yuvarlak gözlükleri ile Amerikan mimarlık camiasındaki en tanınmış kişilerin başında gelmektedir.
Mimarlık eğitimi Harvard Üniversitesi’nde yapan Philip Johnson, 1930 yılında New York'ta yer alan MoMa’da (Modern Sanat Müzesi) Mimarlık ve Tasarım Bölümü’nü kurmuştur. 1978 yılında Amerikan Mimarlar Enstitüsü tarafından altın madalya ödülü verilmiştir. Mimarlık dünyasının en prestijli ödülü sayılan Pritzker Mimarlık Ödülü de ilk kez kendisine 1975 yılında verilmiştir. 25 Ocak 2005 yılında vefat eden Philip Johnson’un hayat arkadaşı David Whitney de birkaç ay sonra, 12 Haziran 2005’te öldü.
Hayatının ilk dönemleri

Philip Johnson Ohio eyaletinin Cleveland şehrinde doğdu. Jansen (veya Johson) ailesinden gelen ünlü mimarın ailesi New Amsterdam bölgesinden uzun zamandır etkili bir aile idi. Jansen ailesinden Huguenot Jacques Cortelyou, New Amsterdam bölgesindeki ilk şehir planlaması olan Peter Stuyvesant şehrini gerçekleştirmişti.
New York eyaletinde yer alan Tarrytown’daki Hackley Okulu’nda okuyan Philip Johnson, eğitimine Harvard Üniversitesi’nde devam etti. Burada başta Sokrates öncesi felsefeciler olmak üzere tarih ve felsefe alanlarında eğitim almaya başladı. Ancak Avrupa’ya yaptığı birkaç seyahati yüzünde eğitimine ara verdi. Bu seyahatler Philip Johnson’un kariyerinde dönüm noktası oldu. Avrupa’da ziyaret ettiğu Chartres ve Partenon gibi antik mimari yapılar mimarlık kariyerini seçmesinde oldukça etkili oldu.
1928 yılında Barcelona’daki Expo için Almanya’ya ait pavyonu tasarlayan Ludwig Mies van der Rohe ile tanışan Philip Johnson, ömrünün sonuna kadar arkadaş kaldı. Almanya’yı arkadaşları Alfred H. Barr, Jr ve Henry-Russell Hitchcock ile turlayan Philip Johnson burada güncel mimarlık örneklerini inceleme fırsatı elde etti. Bu üçlü grup keşfettikleri tüm yenilikleri ve bilgileri 1932 yılında MoMa’da “Uluslararası Stil: 1922'den beri Mimarlık” adlı sergisinde sergilediler. Bu sergi oldukça ilgi çekmesi ve modern mimarlığı Amerikan kamuoyuna sunması bağlamlarında oldukça önemlidir. Bu sergideki en olumsuz olay Frank Lloyd Wright’in eserlerinin daha ön plana çıkarılmadığı iddiasıyla sergiden çekilmesiydi. Mimarlık eleştirmenlerinden Peter Blake’in de belirttiği gibi “bu serginin 20.yüzyılda Amerikan mimarlığına etkisi yadsınamaz.” Serginin hemen arkasından Philip Johnson ve Henry-Russell Hitchcock'un sergi ile ilgili bastığı kitapta modern stilin üç ana prensibinden bahsedilir:
Philip Johnson, MoMa’da çalışırken modern mimarlığı savunmaya devam etti. 1935 yılında Le Corbusier’in ABD’ye göçmen olarak gelmesi için uğraş verdi. Sonradan da Mies van der Rohe ve Marcel Breuer’i ülkesine getirtmeyi başardı.
1930’lu yıllarda Nazizm’e sempati duyan ve anti-semitik görüşlerini saklamayan Philip Johnson hayatının sonraki yıllarında bu dönem için şu yorumu yapar: “Yaptığım bu inanılmaz aptallıklar için söyleyecek bir şey bulamıyorum. Nasıl özür dilemeliyim bilemiyorum.”
Büyük Buhran sırasında MoMa'dan ayrılan Philip Johnson, gazetecilik ve popülist politikalar ile ilgili çalışmalar yaptı. Gazetecilik kariyeri sırasında 1939'da Polonya'nın işgalini ve Nazi Almanyası'nı takip etti ve haberlerini yayınladı. Daha sonra ABD'ye dönen Philip Johnson Amerikan Ordusu'na yazıldı. Birkaç yıl orduda görev yaptıktan sonra Harvard Üniversitesi'ne geri dönerek mimarlık eğitimi almaya başladı.
Cam Ev (Glass House)

Philip Johnson'in ilk dönemlerde camı mimari malzeme olarak kullanmasına en önemli örnek 1949 yılında Connecticut eyaletinin New Canaan bölgesinde kendi müstakil evi olarak inşa edilmiş Cam Ev'dir. Yakındaki bir gölete bakan bu yapının cepheleri cam ve kömür rengine boyanmış çelikten oluşmaktadır. İç mekânlar alçak katlı ceviz dolaplar ile birbirinden ayrılmıştır. Tuğlanın kullanıldığı tek mekân banyodur. Cam Evinin hemen karşısında tuğlalardan oluşan bir cepheye sahip bir misafir evi yer almaktadır. Cam Evi günümüzde Ulusal Tarihi Koruma Komisyonu tarafından koruma altına alınmıştır ve kamuoyunun ziyaretine açıktır.
Seagram Binası

Cam Evi'nden sonra birkaç farklı ev projesine de imza atan Philip Johnson 1956 yılında Mies van der Rohe ve Marcel Breuer'in tasarladığı 39 katlı Seagram Binası'nın tasarımı aşamalarında yer aldı.
Cam ve çelikten oluşan Seagram Binası, Philip Johnson'un mimari kariyerinde dönüm noktası oldu. Bu noktaya kadar küçük boyutlu yapılar sergileyen mimar, bu dönemden sonra Lincoln Center ve New York Eyalet Tiyatrosu gibi projeleri tasarladı. Bu döneme kadar öncülüğünü yaptığı Uluslararası Stil'den sıkılıp yeni arayışlara girişmesi de bu döneme rastgelir.
Sonraki dönemlerdeki tasarımları

Her ne kadar ilk inşa edildiklerinde şaşırtıcı ve kışkırtıcı gelen cam ve çelikten oluşan modern mimarlık eserleri 1960'lı yıllara gelindiğinde dünyanın dört bir tarafında yaygınlaşmıştı. Bu sebepten dolayı Philip Johnson kariyerinin ilerleyen dönemlerinde Uluslararası Stil'in önemli unsurlarından olan metalik görüntü fikrini reddetmeye başladı ve de daha etkileyici ve camın geri plana çekildiği tasarımlar gerçekleştirmeye başladı. Bu tasarım değişikliğine en güzel örnekleri Pittsburgh'daki PPG Yapısı ve Kaliforniya'daki Kristal Katedral'dır.
Philip Johnson'un mimari kariyeri II. Dünya Savaşı'ndan sonra Amerikan sanatı'nda etkili olan iki hareket arasında dengeli bir pozisyonda yer almıştır: Daha ciddi bir hareket olan Minimalizm ile daha popüler olan Pop Art (Pop Sanat). Philip Johnson Mark Rothko ve Andy Warhol gibi sanatçıların MoMa'da sergiler açabilmesi için önayak olmuştur.
1967 ile 1991 yılları arasında John Burgee ile çalışan Philip Johnson'ın bu dönemi en üretken olduğu zamandır. Minneapolis'deki ünlü IDS Kulesi ile 1980 yılında Kaliforniya'da inşa edilen Kristal Katedral oldukça ilgi toplamışlardır.
New York'ta yer alan ve şimdilerde Sony Binası denilen AT&T Binası 1984 yılında tamamlandığında hem olumlu hem olumsuz tepkiler almıştır. Bazıları bu gökdeleni Postmodernizm'in mimarlıktaki ilk uygulamalarından birisi olduğunu belirttiler.
Philip Johnson'a ait mimari çizimler, proje kayıtları ve diğer yayınlar Columbia Üniversitesi, Gety Müzesi ve MoMa'da arşivlenmiştir.