stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Association for Computing Machinery
ACM Bilgi İşlemde Kadının Yeri Komitesi

Bu komite bilgi işlem dünyasıdaki kadınların desteklenmesi, bilgilendirilmesi, teşvik edilmesi ve bu kadınlarla çalışmak için kurulmuştur. Dr. Anita Borg Bilgi işlemle ilgilenen lise seviyesindeki kız öğrencilerden, bu konuda çalışan kadınlara kadar çeşitli kaynaklar sağlayan ACM-W komitesinin önde gelen bir destekcisidir. ACM-W uluslararası platformda da aynı hizmetleri vermektedir.
Achille Devéria

| Achille Jacques-Jean-Marie Devéria |
| --- | --- |
Otoportresi, c. 1835.
Genel bilgiler
Doğum: 6 Şubat 1800 Paris, Fransa
Ölüm: 23 Aralık 1857 (57 yaşında) Paris, Fransa
Alanı: Ressam


Achille Jacques-Jean-Marie Devéria (6 Şubat 1800 - 23 Aralık 1857), tanınmış yazar ve sanatçıların portrelerini çizmesiyle tanınan Fransız ressam ve litografçı. Küçük kardeşi romantik ressam Eugène Devéria'ydı. Çocuklarından Théodule Devéria ve Gabriel Devéria da ressamlık yaptı.
Galeri

Honoré de Balzac, yak. 1820
Theodore Gericault, 1825 versiyonu
Victor Hugo'nun 1829 tarihli litografisi, Ulusal Sanat Galerisi'nde sergilenmektedir
"Bir sürahiyle çıplak yatmak"
Kunnilingus'un oryantalist bir tasviri
Bir suluboya çalışması
Ulusal Sanat Galerisi'nde sergilenen bir litografı
Reverie
Jean-Baptiste Say'ın portresi
Şarkı yazarı ve besteci Auguste-Marie Panseron (1796-1859)
Avusturyalı piyanist ve besteci Henri Herz, 1832.
Pierre-Jean David d'Angers, 1838.
Carnevale
Alexandre Dumas, (1829).
Klementyna Hoffmanowa
Jeanne de Bourgogne
Erdoğan Gürbüz

Erdoğan Gürbüz, (6 Nisan 1942, Darende, Malatya - 22 Şubat 2025), Türk bürokrat.
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden 1966 yılında mezun oldu. 1968'de İstanbul'da maiyet memuru olarak iş hayatına başladı. Sırası ile Erdemli, Maden, Korgan, Kozan, Şarköy, Tirebolu, Orhangazi, Tuzla, Keçiören ve Karşıyaka kaymakamlıkları ile Burdur Vali yardımcılığı yaptı. 1974-1975 yıllarında Türkiye Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü'nü bitirerek, Kamu Yönetimi Uzmanı unvanını aldı. 2003-2005 tarihleri arasında Hakkâri, 2005-2007 tarihleri arasında Tokat Valiliği yaptı. Fenerbahçe SK 6746 sicil numaralı Yüksek Divan Kurulu üyesi ve evli, iki çocuk babasıydı. 22 Şubat 2025'te 82 yaşında öldü.
Alevi-Bektaşi Edebiyatı

Alevi-Bektaşi Edebiyatı, Alevilik ve Bektaşilik inançlarının, felsefesinin, ritüellerinin ve toplumsal yaşamının edebi eserlere yansımasıdır. Anadolu'nun zengin kültürel mirasının önemli bir parçasını oluşturan bu edebiyat, genellikle sözlü gelenekle beslenir ve deme, nefes, deyiş, hikâye, fıkra gibi çeşitli türlerde kendini gösterir.
Alevi-Bektaşi Edebiyatı, Alevilik ve Bektaşilik inançlarının etkisiyle şekillenen, zengin bir sözlü ve yazılı geleneğe sahip bir edebiyattır. Anadolu'nun kültürel ve dini dokusunu anlamak için önemli bir kaynaktır. Yüzyıllar boyunca Alevi-Bektaşi toplumunun inançlarını, değerlerini ve yaşam biçimini yansıtmış ve gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir rol oynamıştır.
Temel Özellikleri

Sözlü Gelenek: Alevi-Bektaşi edebiyatının büyük bir kısmı, deyişler, nefesler ve hikâyeler şeklinde sözlü olarak aktarılmıştır. Bu durum, eserlerde doğaçlamaya, yerel ağız özelliklerine ve halk söyleyişlerine sıkça rastlanmasına neden olmuştur.
Dini ve Mistik Temalar: Eserlerde ağırlıklı olarak Allah sevgisi, Ali ve Ehlibeyt sevgisi, Hak-Muhammed-Ali üçlemesi, insanın kendini bilmesi, Hakk'a ulaşma yolculuğu gibi dini ve mistik temalar işlenir.
Toplumsal Duyarlılık: Alevi-Bektaşi edebiyatı, toplumsal adaletsizliğe, zulme ve haksızlığa karşı duyarlılık gösterir. Eserlerde sıklıkla mazlumun yanında yer alınır ve güçlüye karşı direnme teması işlenir.
Aşk ve Şevk: Aşk, Alevi-Bektaşi edebiyatının temel kavramlarından biridir. Tanrı aşkı, insan sevgisi, doğa aşkı gibi farklı aşk çeşitleri eserlerde sıkça dile getirilir.
Saz ve Söz Birlikteliği: Alevi-Bektaşi edebiyatı, saz müziğiyle sıkı bir ilişki içindedir. Deyişler, nefesler ve Semah törenlerinde söylenen ilahiler genellikle saz eşliğinde icra edilir.
Türler

Deme: Alevi ozanlarının saz eşliğinde söylediği şiirlerdir.
Nefes:  Bektaşilerin dini ve tasavvufi içerikli şiirlerdir.
Hikaye: Alevi-Bektaşi kültürüne ait menkıbeler, efsaneler ve destanlardır.
Dua: İbadetlerde ve törenlerde okunan dualardır.
Gulbank: Dini müzik formudur.
Nutuk: Dini ve ahlaki konularda yapılan konuşmalardır.
Önemli Temsilcileri

Ana madde: Yedi Ulu Ozan
Alevi-Bektaşi Edebiyatı'nın en önemli temsilcileri arasında şu isimler sayılabilir:
Yunus Emre: Anadolu'nun en büyük tasavvuf şairlerinden biri olan Yunus Emre, Alevi-Bektaşi düşüncesini eserlerine yansıtmıştır.
Kaygusuz Abdal: 14. yüzyılda yaşamış olan Kaygusuz Abdal, dönemin sosyal ve siyasi yapısını eleştiren hiciv şiirleriyle tanınır.
Nesîmî: 14. yüzyılda yaşamış Hurûfi meşrep Azerbaycanlı divan şairi.
Hatayi: 16. yüzyılda yaşamış olan Hatayi, divan edebiyatı geleneğinden de yararlanarak derin mistik ve felsefi şiirler yazmıştır.
Pir Sultan Abdal: 16. yüzyılda yaşamış olan Pir Sultan Abdal, zalimlere karşı başkaldırıyı ve Hak yolunda mücadeleyi anlatan deyişleriyle ünlüdür.
Kul Himmet: 16. yüzyılda yaşamış olan Kul Himmet,  Alevi inancını ve öğretisini eserlerinde açık bir şekilde dile getirmiştir.
Bu isimlerin yanı sıra,  Aşık Veysel, Fuzuli gibi birçok şair ve ozan da Alevi-Bektaşi Edebiyatı'na önemli katkılarda bulunmuştur.
Önemi

Alevi-Bektaşi Edebiyatı, Anadolu'nun kültürel ve dini dokusunu anlamak için önemli bir kaynaktır. Bu edebiyat, yüzyıllar boyunca Alevi-Bektaşi toplumunun inançlarını, değerlerini ve yaşam biçimini yansıtmış ve gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir rol oynamıştır. Aynı zamanda,  insan sevgisi, hoşgörü, adalet gibi evrensel değerleri savunmasıyla da tüm insanlık için değerli bir mirastır.
Nazino trajedisi

Nazino trajedisinin haritası
Nazino trajedisi (Rusça: Назинская трагедия, Roman harfleriyle: Nazinskaya tragediya), Mayıs 1933'te Batı Sibirya Krayı'ndaki Obi Nehri üzerinde bulunan Nazino Adası'nda yaklaşık 6.700 tutsağın toplu olarak öldürülmesi ve toplu olarak sürülmesiydi. "Özel bir yerleşim yeri" inşa etmek ve adayı ekip biçmek üzere gönderilen sürgünler, yiyecek için yalnızca yetersiz un tedarikiyle, çok az veya hiç alet olmadan ve sert Sibirya ikliminde hayatta kalmak için gerekli olan giysi veya barınağın neredeyse hiçbiri olmadan terk edildiler. Nazino Adası'ndaki koşullar hızla kötüleşti ve yaygın hastalıklara, şiddete ve yamyamlığa yol açtı. 13 hafta içinde, sürgün edilenlerin 4.000'den fazlası öldü veya kayboldu ve hayatta kalanların çoğu sağlıksızdı. Kaçmaya çalışanlar silahlı muhafızlar tarafından öldürüldü.
Olayla ilgili orijinal rapor, Sovyet propaganda çalışanı Vasily A. Velichko tarafından hazırlanmış ve Joseph Stalin ile Politbüro'nun diğer üyelerine iletilmiştir. Rapor, insan hakları örgütü Memorial'ın olaylardan elli yıl sonra 1988'de bir soruşturma başlatmasına kadar gizli kalmıştır. Bu trajedi, Komünist Parti'nin Eylül 1933'teki özel komisyonunun raporlarının Memorial tarafından yayınlandığı 2002 yılında popüler hale gelmiştir.
Arka plan

Şubat 1933'te, OGPU'nun (gizli polis) başı Genrih Yagoda ve GULAG çalışma kampı sisteminin başı Matvei Berman, Sovyetler Birliği Genel Sekreteri Joseph Stalin'e, iki milyona kadar insanı Sibirya ve Kazak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne "özel yerleşim yerlerine" yerleştirmeyi önerdi. Sürgün edilenler veya "yerleşimciler", seyrek nüfuslu bölgelerdeki bir milyon hektardan (10.000km² ; 2.500.000 dönüm; 3.900 mil kare) fazla bakir araziyi üretime sokacak ve iki yıl içinde kendi kendine yetebilir hale geleceklerdi. Yagoda ve Berman'ın planı, önceki üç yılda kulaksızlaştırma politikasının bir parçası olarak gerçekleşen aynı alanlara iki milyon kulak ve diğer tarım işçisini sürme deneyimine dayanıyordu. Ancak, önceki planın aksine, yeni planı desteklemek için mevcut kaynaklar Sovyetler Birliği'ndeki devam eden kıtlık nedeniyle ciddi şekilde sınırlıydı. Buna rağmen, yeni plan 11 Mart 1933'te Halk Komiserleri Konseyi tarafından onaylandı. Planın onaylanmasından kısa bir süre sonra, olası sürgünlerin sayısı bir milyona düşürüldü.
Sürgün edilenler

Orijinal plan, Ukrayna SSC ve Aşağı Volga, Kuzey Kafkasya ve Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'nin Merkez Kara Toprak bölgeleri gibi Sovyetler Birliği'nin batı topraklarının tarım alanlarında yaşayan çeşitli kulak, köylü ve insanları hedef alıyordu. Bunun yerine, sürgün edilenlerin çoğu Moskova, Leningrad ve diğer şehirlerden gelen ve iç pasaport alamayan insanlardı. Sovyet pasaportlandırma kampanyası, Politbüro'nun 27 Aralık 1932'de büyük şehirlerin tüm sakinlerine iç pasaport verme kararıyla başladı ve hedeflerinden biri "Moskova, Leningrad ve SSCB'nin diğer büyük kent merkezlerini üretim veya idari işlerle bağlantısı olmayan gereksiz unsurlardan, kulaklardan, suçlulardan ve diğer antisosyal ve sosyal olarak tehlikeli unsurlardan temizlemek"ti.
Sürgün edilenler öncelikle "lümpen proletarya ve toplumsal olarak zararlı unsurlar"dı, yani eski esnaf ve tacirler, kırsaldaki devam eden kıtlıktan kaçan köylüler, küçük suçlular veya idealize edilmiş işçi sınıfı yapısına uymayan herkes. Geçmişleri nedeniyle kendilerine pasaport verilmedi ve özet bir idari prosedürden sonra tutuklanıp şehirlerden sınır dışı edilebilirlerdi. Tutuklananların çoğu iki gün içinde sınır dışı edildi. Mart ve Temmuz 1933 arasında, Moskova'da yaşayan 85.937 kişi pasaportları olmadığı için tutuklanıp sınır dışı edilirken, Leningrad'da yaşayan 4.776 kişi de sınır dışı edildi. 1 Mayıs 1933'ten (Uluslararası İşçi Bayramı) önce Moskova'nın temizlenmesiyle bağlantılı olarak tutuklananlar Tomsk oblastındaki bir geçiş kampına götürüldü.
Nazino Adası

Nazino Adası'nın konumu
Nazino Adası
Nazino Adası'nın Rusya'daki konumu
18 Mayıs öğleden sonra, mavnalar yolcularını yaklaşık 3 kilometre uzunluğunda ve 600 metre genişliğindeki Nazino Adası'na boşalttı. Karaya çıkan sürgünlerin bir listesi yoktu, ancak varışta 322 kadın ve 4.556 erkek sayıldı, ayrıca Tomsk'tan yolculuk sırasında ölenlerin 27'sinin cesedi bulundu. Sürgün edilenlerin üçte birinden fazlası varışta ayakta duramayacak kadar zayıftı. 27 Mayıs'ta yaklaşık 1.200 ek sürgün geldi. Yirmi ton un adaya bırakılıp dağıtım başladığında bir kavga çıktı ve muhafızlar sürgün edilenlere ateş açtı. Un, adanın karşısındaki kıyıya taşındı ve ertesi sabah dağıtım tekrar denendi, tekrar kavga ve muhafızların ateşiyle sonuçlandı. Daha sonra, tüm un, yaklaşık 150 kişilik tugayları için un toplayan "tuğgeneraller" aracılığıyla dağıtıldı. Tugay komutanları genellikle ayrıcalıklarını kötüye kullanan ve her şeyi kendileri yiyen suçlulardı. Başlangıçta ekmek pişirmek için fırın yoktu, bu yüzden sürgünler nehir suyuyla karıştırılmış un yediler ve bu da dizanteriye yol açtı. Bazı sürgünler kaçmak için ilkel sallar yaptılar, ancak salların çoğu battı ve adanın altındaki kıyıya yüzlerce ceset vurdu. Muhafızlar diğer kaçakları spor amaçlı hayvan avlıyormuş gibi avladılar ve öldürdüler. Ülkenin geri kalanına herhangi bir ulaşım olmaması ve taygadaki yaşamın zorluğu nedeniyle, nehri geçip muhafızlardan kaçan diğer kaçaklar ölü olarak kabul edildi. Sürgünler Nazino Adası'na vardıktan kısa bir süre sonra, Yagoda ve Berman planları Stalin tarafından reddedildi.
Nazino Adası'ndaki düzen hızla bozuldu: Şehir sakini olan nüfusun çoğunluğu, adayı uygun şekilde yaşanabilir hale getirecek olan temizleme ve yetiştirme gibi temel tarımsal uygulamalar hakkında hiçbir şey bilmiyordu. Kaynakların kıtlığı, daha zayıf yerleşimcileri terörize etmeye ve onlara hükmetmeye başlayan çetelerin oluşmasına yol açtı. İnsanlar yiyecek veya para yüzünden çıkan kavgalarda sık sık öldürülüyordu ve altın diş dolguları ve kronlar gibi değerli bir şeye sahip olanların bedenleri sıklıkla yağmalanıyordu. Sonuncular, çete üyeleri tarafından yiyecek ve sigara karşılığında kullanılıyordu. Bu arada, gardiyanlar kendi terör saltanatlarını kurdular, çetelere karşı ilgisiz olmalarına rağmen yerleşimcileri gasbediyor ve küçük suçlardan insanları idam ediyorlardı. Adanın nüfusunu izlemek için gönderilen ve korunması gereken doktorlar bile hayatlarından korkmaya başladı. Yeterli yiyecek eksikliği ve Mayıs ayı sonuna doğru artan ölüm oranı, yamyamlığın yaygınlaşmasına yol açtı ve yerleşimciler sonunda sadece beslenmek amacıyla bireyleri öldürmeye başladı. 21 Mayıs'ta, üç sağlık görevlisi yetmiş yeni ölüm saydı, beş vakada yamyamlık belirtileri gözlemlendi. Sonraki ay, gardiyanlar yaklaşık elli kişiyi yamyamlık nedeniyle tutukladı.
Sonrası

Nazino Adası'ndaki durum nihayet Haziran ayı başlarında Sovyet yetkililerinin yerleşimi feshedip hayatta kalan 2.856 sürgünün Nazino Nehri üzerindeki daha küçük yerleşim yerlerine transfer edilmesiyle sona erdi. Sağlık nedenleriyle adadan taşınamayan 157 sürgün kaldı. Yerleşim yeri feshedilmiş olmasına rağmen, sürgünlerden birkaç yüz kişi daha nakil sırasında öldü. Nakilden sağ kurtulanlar kendilerini çok az araçla, çok az yiyecekle ve tifüs salgınıyla karşı karşıya buldular. Sürgünlerin çoğu, daha önceki tedavileri nedeniyle yeni yerleşim yerlerinde çalışmayı reddetti. Temmuz ayı başlarında, sürgün edilmeyen işgücü kullanılarak yeni yerleşim yerleri inşa edildi, ancak bunlara yalnızca 250 Nazino yerleşimcisi transfer edildi. Bunun yerine, Tomsk'tan gelen 4.200 yeni sürgün bu yerleşim yerlerine yerleştirildi. On üç haftalık bir süre zarfında, Nazino Adası'na gönderilmesi planlanan yaklaşık 6.000 sürgün yerleşimciden 1.500 ila 2.000'i açlık, soğuk, hastalık, cinayet veya kaza sonucu ölüm nedeniyle ölmüştü. 2.000 yerleşimci daha kaybolmuştu ve nerede oldukları bilinmiyordu, bu yüzden öldükleri varsayılmıştı. Ölüm sayıları, adaya nakil veya adadan nakiller sırasında ölen veya kaybolan kişileri de içermektedir.
Velichko tarafından Stalin'e gönderilen Nazino Adası'ndaki durum hakkındaki rapor, Lazar Kaganoviç tarafından Politbüro üyelerine dağıtıldı ve Novosibirsk'teki bir arşivde saklandı. 21 Mayıs 1933'te adaya 6.114 "modası geçmiş unsur" geldiği ve nehir taşımacılığı sırasında en az 27 kişinin öldüğü belirtiliyordu. Adada barınak yoktu; ilk gece kar yağdı ve dört gün boyunca yiyecek dağıtılmadı. İlk gün 295 kişi gömüldü. Velichko'nun raporunda, Tomsk'tan geldiğini hesapladığı yaklaşık 6.700 (6100 ve ek 500-600 kişi) sürgünden yalnızca 2.200 kişinin hayatta kaldığı iddia edildi. Rapor, Komünist Parti'nin olayı incelemesi için bir komisyon oluşturmasıyla sonuçlandı. Ekim ayında komisyon, Nazino Adası'ndan kurtulan yaklaşık 2.000 kişiden yarısının hasta ve yatalak olduğunu ve sadece 200 ila 300'ünün fiziksel olarak çalışabilecek durumda olduğunu tahmin etti. Adadaki yerel yetkililer ve gardiyanlar Velichko'nun raporuna itiraz etmeye çalıştılar ancak bunun yerine uyarıldılar ve on iki aydan üç yıla kadar değişen hapis cezaları aldılar.
Nazino Adası'nda meydana gelen olaylar, Sovyet sömürgeleştirme projelerindeki sorunları ortaya çıkardı ve Sovyet liderliği bunların kalitesinden ve verimliliğinden şüphe etmeye başladı. Sadece 1933'te, 367.457 bilinen izlenemeyen "özel yerleşimci" vardı ve bunlardan 151.601'i görevden alındı ve 215.856'sı yerleşim yerlerinden kayboldu. Nazino olayı, Sovyetler Birliği'ndeki büyük ölçekli yerleşim planlarının doğrudan sonunu getirdi ve gelecekteki yerleşim planları için "kentsel sınıfsız unsurlardan" ve suç geçmişinden sürgün edilenlerin kullanılmasının sonunu getirdi.
Yeniden keşif

1933 sonlarındaki ilk soruşturmalardan sonra, Nazino Adası'ndaki olaylar kamuoyuna açıklanmaması nedeniyle unutuldu; sadece az sayıda kurtulan, hükûmet yetkilisi ve görgü tanığı bunların gerçekleştiğini biliyordu. 1988'de, Sovyetler Birliği'nde glasnost politikası sırasında, olayın ayrıntıları ilk olarak insan hakları grubu Memorial'ın çabalarıyla kamuoyuna açıklandı. 1989'da bir görgü tanığı Memorial'a şunları bildirdi:
Kaçmaya çalışıyorlardı. Bize, "Demiryolu nerede?" diye sordular. Daha önce hiç demir yolu görmemiştik. "Moskova nerede? Leningrad nerede?" diye sordular. Yanlış insanlara soruyorlardı: Bu yerleri hiç duymamıştık. Biz Ostyak'ız. İnsanlar açlıktan kaçıyordu. Onlara bir avuç un verdiler. Bunu suyla karıştırıp içtiler ve hemen ishal oldular. Gördüğümüz şeyler! İnsanlar her yerde ölüyordu; birbirlerini öldürüyorlardı... Adada Kostia Venikov adında genç bir gardiyan vardı. Oraya gönderilen ve ona kur yapan bir kıza aşık olmuştu. Onu koruyordu. Bir gün bir süreliğine uzaklara gitmek zorunda kaldı ve yoldaşlarından birine, "Ona iyi bak," dedi, ancak oradaki tüm insanlarla yoldaş pek bir şey yapamadı... İnsanlar kızı yakaladılar, onu bir kavak ağacına bağladılar, göğüslerini, kaslarını, yiyebilecekleri her şeyi, her şeyi, her şeyi kestiler... Açtılar, yemek zorundaydılar. Kostia geri döndüğünde hala hayattaydı. Onu kurtarmaya çalıştı ama çok fazla kan kaybetmişti.
Daha önce Komünizmin Kara Kitabı'nın ortak yazarı olan Fransız tarihçi Nicolas Werth, 2006 yılında bu olayla ilgili Cannibal Island adlı kitabı yayınladı. 2007 yılında İngilizceye çevrildi. 2009 yılında kitaptan uyarlanan L'île aux Cannibales (Yamyam Adası) adlı bir belgesel yapıldı. Günümüzde Rusya'nın Tomsk Oblastı'nın Alexandrovsky Bölgesi'nde bulunan Nazino Adası, orada yaşanan olaylar nedeniyle "Ölüm Adası" (Rusça: Остров Смерти, Ostrov Smerti) veya "Yamyam Adası" olarak da anılıyor.
Günümüzde, bölgedeki kurbanlar farklı yerlerde anılmaktadır. Her Haziran ayında, hem adada hem de Nazino kasabasında kurbanların anısına bir tören düzenlenmektedir.
Nazino adasının bulunduğu Obi nehri tayganın ortasındadır.
Tomsk oblastının Rusya'daki konumu.
Murom Demiryolu İstasyonu
Sovyet iç işleri ve sınır muhafızları organı olan NKVD'nin başkanı Genrikh Grigor'evich Yagoda sürgün projesinin mimarlarındandı.
Stalin baskı yıllarında Tomsk topraklarında öldürülenlerin anısına dikilen keder taşı.
Siyasi Baskı Kurbanları Anıtı, Fr. Sviyazhsk 2011
Trajediyi ortaya çıkarmakta Memorial örgütünün katkısı büyüktür.
Nicolas Werth'in Cannibal Island kitabından, trajedinin belgeseli çekilmiştir.
DreamCatcher Interactive

DreamCatcher Interactive, 1996 yılında Richard Wah Kan tarafından kurulan Kanadalı bir video oyunu yayıncısıydı.
2006 yılında şirket JoWooD Entertainment'ın yan kuruluşu oldu. 2011 yılında şirket, ana JoWooD ile birlikte yönetime geçti ve tüm varlıklar Nordic Games Holding tarafından satın alındı.[kaynak belirtilmeli]
NATO-Türkiye ilişkileri

| --- | --- |



 NATO:  Türkiye
 
NATO-Türkiye ilişkileri, Türkiye'nin, NATO üyesi olmak için girdiği Kore Savaşı ile 1952 yılında başlamıştır.
NATO ile birlikte yapılan harekâtlar ve katkılar

Türkiye, NATO müttefikleri arasında en çok katkıyı yapan ilk 5 ülkeden birisidir.
NATO ile birlikte yapılan harekâtlar ve katkılar > Katkılar

Ege Denizi'ndeki düzensiz geçişin önlenmesi, keşif gözetleme ve denetim konularında destek sağlanması. Aynı zamanda Türkiye NATO'nun faaliyetlerine daimi katılım sağlamaktadır.
Irak'a askeri eğitmen ve askeri danışmanlık sağlanması. Irak'ta kuvvet koruma timi konuşlandırılması.
IŞİD ile mücadele koalisyonu kapsamında gerçekleşen NATO uçaklarının uçuşlarına yakıt ikmali gerçekleştirilmesi.
Doğu Avrupa'ya yönelik yapılan tedbirlerde gerçekleşen uçuşlara yakıt ikmali yapılması.
Konya Hava Üssü'nün NATO'ya sunulması.
NATO Daimi Deniz Güçlerine ve NATO Daimi Mayın Karşı Tedbir Güçlerine daimi surette katılım.
NATO ile birlikte yapılan harekâtlar ve katkılar > Savaşlar > Körfez Savaşı

Irak'ın Kuveyt'i işgali nedeniyle başlatılan operasyondur. Havadan erken uyarı özellikli uçaklar Türkiye'nin güneydoğusuna gönderildi ve kısa süre sonra bölgeye birlikler sevk edildi. Türkiye savaşa fiili olarak katılmamış ama Saddam Hüseyin'in caydırılması için NATO'dan bölgeye hava savunma sistemi kurmasını istemiştir. Bu savaşta Çekiç güç kuvvetleri Türkiye'de konuşlanmıştır.
Ayrıca Bakınız: Körfez Savaşı
NATO ile birlikte yapılan harekâtlar ve katkılar > Savaşlar > Bosna-Hersek Müdahalesi

Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin dağılmasının ardından Bosna Savaşı başladı. Durum 1992'de kötüleşmeye başladı ve NATO 1993'te Bosna'da uçuşa yasak bölgeye, Uçuş Yasağı Harekâtı ile Bosna Savaşı'na müdahale etmeye başladı. Türkiye bu savaşta ABD ile iş birliği yaparak ve Bosna askerlerine silah yardımında bulunarak destek verdi. Savaşta ABD mali destekte bulunurken Türkiye de Bosna ordusuna eğitim desteği verdi. Türkiye 1994 yılının Temmuz ayında Bosna'nın Zenica şehrine 1500 asker göndererek ateşkesin gözlemcisi olmuştur. Hırvatistan Ankara Büyükelçisi, Dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in, Hırvat Cumhurbaşkanı ile konuşmasının barışa zemin oluşturduğunu söylemiştir.
Ayrıca Bakınız: Bosna Savaşı,
NATO ile birlikte yapılan harekâtlar ve katkılar > Savaşlar > Kosova Müdahalesi

Kosova Savaşı'nın başlaması ile milyonlarca insan ülkesinden başka ülkelere göç etmek zorunda kaldı. Göç edenlerin en çok göç ettikleri ülkeler Arnavutluk, Kuzey Makedonya, Karadağ ve Türkiye oldu. Türkiye bu olanlara sessiz kalmamış ve 1999 yılında Kosova'ya yardım etmiştir. Türk uçakları ilk olarak denetim uçuşları yapmıştır ve daha sonra da Barış Gücünün bir parçası olmuştur. Kosova'da Türklerin yaşıyor olması da Türkiye'nin Kosova'ya yardım etmesini tetikleyen unsurlardan birisi olmuştur. Savaşın sonunda bağımsızlığı ilan eden Kosova'yı tanıyan ilk devletlerden birisi Türkiye olmuştur.
Ayrıca Bakınız: Kosova Savaşı, KFOR
NATO ile birlikte yapılan harekâtlar ve katkılar > Savaşlar > Afganistan Savaşı

Kararlı Destek Misyonu ile Afganistan'a yardım ve destek amaçlı koalisyon kurulmuştur. Kurulan koalisyona Türkiye, 600 asker göndererek katkı vermiştir. Ayrıca Türkiye bu savaşta Çerçeve Ülke görevini üstlenen devletlerden birisi olmuştur. Bu savaş sonrası Türkiye 2020 yılına kadar Hamid Karzai Uluslararası Havaalanının güvenliğini ve işletmesini üstlenmiştir.
Ayrıca Bakınız: Afganistan Savaşı (2001-2021)
İstanbul İş Birliği Girişimi

NATO'nun sınırlarını genişletmek ve Akdeniz Diyaloğu adı altında daha fazla Müslüman devlet ile iş birliği yapmak için 2004 yılında gerçekleştirdiği zirvedir. Türkiye, NATO'ya üye en gelişmiş Müslümanların çoğunlukta bulunduğu ülke olduğu için bu zirve İstanbul'da yapılmıştır.
Girişimde, birliğe katılması için görüşülen ülkeler;
Afganistan
Avustralya
Bahreyn
Birleşik Arap Emirlikleri
Güney Kore
Irak
Japonya
Katar
Kuveyt
Moğolistan
Pakistan
Venezuela
Yeni Zelanda
Ayrıca Bakınız: İstanbul İş Birliği Girişimi
Türkiye'nin NATO'dan destek talepleri

Türkiye Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 4. maddesine dayanarak, NATO'dan dört defa yardım talebinde bulunmuştur.
| Tarih | Bölge | Sebep |
| --- | --- | --- |
| 10-16 Şubat 2003 | Irak | Irak'da yaşanan gerginlik. |
| 3 Ekim 2012 | Akdeniz | Silahsız F-4 keşif uçağının Suriye rejimi tarafından düşürülmesi. |
| 28 Temmuz 2015 | Suruç, Türkiye | Terör örgütü IŞİD'in Suruç'da terör saldırısı yapması. |
| 28 Şubat 2020 | İdlib, Suriye | Suriye rejimi ve destekçileri tarafından Türkiye'nin, Suriye'deki askerlerine saldırı yapılması. |
| Tarih | Bölge | Sebep | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- |
| 3 Ocak - 8 Mart 1991 | Türkiye | Körfez Savaşı'na karşı tedbir ve tehditleri ortadan kaldırma. | Körfez Savaşı sebebiyle tehditlere karşı Türkiye topraklarına hava savunma sistemleri yerleştirildi. |
| 16 Şubat 2003 | Diyarbakır ve Batman | Irak Savaşı'na karşı tedbir ve tehditleri ortadan kaldırma. | Irak Savaşı nedeniyle Diyarbakır ve Batman'a, MIM-104 Patriot hava savunma sistemi yerleştirildi. |
| 22 Haziran 2012 | Akdeniz | Silahsız F-4 keşif uçağının Suriye rejimi tarafından düşürülmesi. | 4 Aralık 2012'de konsey kararı ile Türkiye'ye hava ve füze savunma sistemi konuşlandırıldı. İspanya'ya ait MIM-104 Patriot hava savunma sistemi Adana'ya konuşlandırıldı. |
| 2 Ekim 2012 | Akçakale | Suriye rejimi tarafından Akçakale'de 5 vatandaşın şehit edilmesi. | 4 Aralık 2012'de konsey kararı ile Türkiye'ye hava ve füze savunma sistemi konuşlandırıldı. İspanya'ya ait MIM-104 Patriot hava savunma sistemi Adana'ya konuşlandırıldı. |