Gough Whitlam

| Gough Whitlam |
| --- | --- |

Resmî portre, 1972
21. Avustralya Başbakanı
Görev süresi 5 Aralık 1972 - 11 Kasım 1975
Hükümdar: II. Elizabeth
Yardımcı: Lance Barnard (1972–1974) Jim Cairns (1974–1975) Frank Crean (1975)
Yerine geldiği: William McMahon
Yerine gelen: Malcolm Fraser
Kişisel bilgiler
Doğum: 11 Temmuz 1916(1916-07-11) Kew, Melbourne, Avustralya
Ölüm: 21 Ekim 2014 (98 yaşında)
Partisi: Avustralya İşçi Partisi
Evlilik(ler): Margaret Whitlam
Çocuk(lar): Tony, Nicholas, Stephen ve Catherine
Yaşadığı yer: Elizabeth Bay, Yeni Güney Galler
Bitirdiği okul: Sidney Üniversitesi
Mesleği: Avukat
İmzası: 
Askerî hizmeti
Hizmet yılları: 1941–1945
Rütbesi:  Hava Yüzbaşısı
Birimi: Avustralya Kraliyet Hava Kuvvetleri
Çatışma/savaşları: II. Dünya Savaşı
Edward Gough Whitlam, AC, QC (11 Temmuz 1916 - 21 Ekim 2014), 21. Avustralya Başbakanı olarak görev yapan Avustralyalı politikacı ve avukattır. Whitlam, 1972 seçimlerinde Avustralya İşçi Partisi ile iktidara geçti ve 1974 seçimlerinde de iktidarı korumayı başardı. 1975 Avustralya anayasa krizinin doruğunda Genel Vali Sir John Kerr tarafından görevden alındı. Whitlam, görevi bu şekilde sona eren tek başbakandır.
1952 yılında Temsilciler Meclisi'nde Avustralya İşçi Partisi üyesi olarak Parlamento'ya girdi. 1960 yılında İşçi Partisi'nin genel başkan yardımcısı seçildi. Partinin genel başkanı Arthur Calwell emekliye ayrıldıktan sonra 1967 yılında liderliği kabul etti ve muhalefet lideri oldu. 1969 seçimlerini az bir farkla kaybettikten sonra, 1972 seçimlerinde Liberal-Ulusal koalisyon hükûmetinin 23 yıllık iktidarını sona erdirerek İşçi Partisi'ni zafere ulaştırdı.
Başbakan olduğu dönemde zorunlu askerliğin ve idam cezasının ortadan kaldırılması, evrensel sağlık hizmetleri, üniversitelerde ücretsiz eğitim ve adli yardım programları dahil olmak üzere çok sayıda yeni program ve politika değişiklikleri uyguladı. Düşük çoğunlukla 1974 seçimlerini kazandı. Senato'da kontrolü tutan muhalefet, hükûmet skandallarından ve kötüye giden ekonomiden cesaret alarak Whitlam'a meydan okudu. 1975 yılında, ödeneklere ilişkin yasa tasarılarının meclisten geçme sürecinde haftalarca süren kilitlenme, Whitlam'ın Kerr tarafından görevden alınması ve muhalefet lideri Malcolm Fraser'in geçici süreliğine Başbakan olarak atanması ile çözüldü. İşçi Partisi, 1975 seçimlerini ezici bir farkla kaybetti.
1977 seçimlerinde İşçi Partisi tekrar yenilgiye uğrayınca Whitlam liderlikten istifa etti ve 1978 yılında Parlamento'yu bıraktı. 1983 yılında Hawke hükûmetinin iktidara gelişiyle UNESCO büyükelçisi olarak görev yaptı ve kamusal yaşamda da doksanlı yaşlara kadar aktif rol aldı. Görevden alınmasının koşulları ve hükûmetinin mirası, Avustralya siyasi söyleminin parçası olmaya devam etmektedir.
| g t Avustralya Başbakanları |
| --- | --- | --- |
|  Edmund Barton  Alfred Deakin  Chris Watson  George Reid  Alfred Deakin  Andrew Fisher  Alfred Deakin  Andrew Fisher  Joseph Cook  Andrew Fisher  Billy Hughes  Stanley Bruce  James Scullin  Joseph Lyons  Earle Page  Robert Menzies  Arthur Fadden  John Curtin  Frank Forde  Ben Chifley  Robert Menzies  Harold Holt  John McEwen  John Gorton  William McMahon  Gough Whitlam  Malcolm Fraser  Bob Hawke  Paul Keating  John Howard  Kevin Rudd  Julia Gillard  Kevin Rudd  Tony Abbott  Malcolm Turnbull  Scott Morrison  Anthony Albanese  |  Edmund Barton  Alfred Deakin  Chris Watson  George Reid  Alfred Deakin  Andrew Fisher  Alfred Deakin  Andrew Fisher  Joseph Cook  Andrew Fisher  Billy Hughes  Stanley Bruce  James Scullin  Joseph Lyons  Earle Page  Robert Menzies  Arthur Fadden  John Curtin  Frank Forde  Ben Chifley  Robert Menzies  Harold Holt  John McEwen  John Gorton  William McMahon  Gough Whitlam  Malcolm Fraser  Bob Hawke  Paul Keating  John Howard  Kevin Rudd  Julia Gillard  Kevin Rudd  Tony Abbott  Malcolm Turnbull  Scott Morrison  Anthony Albanese  |  |
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  ADB: whitlam-edward-gough-18730  CiNii: DA0378428X  GND: 11952595X  ISNI: 0000 0001 1475 4282  LCCN: n50019867  NARA: 10583119  NKC: mub2016916930  NLA: 35605396  NLI: 987007462739205171  NSK: 000320091  NTA: 072296828  RERO: 02-A011742775  SNAC: w6sb45km  SUDOC: 061661066  Trove: 543241  VIAF: 77127446   WorldCat (LCCN): n50-019867