Kaliforniya

Başlığın diğer anlamları için Kaliforniya (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Kaliforniya |
| --- | --- |
Eyalet
State of California
    
Takma ad: Golden State
Slogan: "Eureka"
Marşlar: "I Love You, California" 
 Eyaletin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki konumu
Ülke:  ABD
Eyalet olmadan önce: Meksika'nın çekilişi unorganized territory
ABD'ye katılışı: 9 Eylül 1850 (31.)
Başkent: Sacramento
En büyük şehir: Los Angeles
En büyük metro: Büyük Los Angeles
İdare
 • Vali: Gavin Newsom (D)
 • Vali vekili: Eleni Kounalakis (D)
Yasama organı: Genel Kurul
 • Üst meclis: Eyalet Senatosu
 • Alt meclis: Eyalet Meclisi
Yargı: Kaliforniya Yüksek Mahkemesi
ABD senatörleri: Laphonza Butler (D)  Alex Padilla (D)
ABD temsilcileri:  42 Demokrat  11 Cumhuriyetçi  (liste)
Yüzölçümü
 • Toplam: 423.970 km²
Yüzölçümü sırası: 3.
Boyutlar
 • Uzunluk: 1,240 km
 • Genişlik: 400 km
Rakım: 880 m
En yüksek nokta: 4,421 m (14.504 ft)
En alçak nokta: −08,005,0 m (−262.630 ft)
Nüfus (2020)
 • Toplam: 39.538,223
 • Sıra: 1.
 • Yoğunluk: 97.9/km²
 • Yoğunluk sırası: 11.
 • Ortalama hanehalkı geliri: 71,228 $ (2.018)
 • Gelir sıralaması: 9.
Demonim: Kaliforniyalı
Dil
 • Resmî dil: İngilizce
 • Konuşulan dil: Evde konuşulan diller İngilizce: 58,1%  İspanyolca: 28,8%  diğer: 13,1% 
Zaman dilimi: [[UTCPST]] (-08.00)
 • Yaz (YSU): [[UTCPDT]] (-07.00)
USPS abbreviation: CA
Enlem: 32°32′ N – 42° N
Boylam: 114°8′ W – 124°26′ W
Resmî site ca.gov
Kaliforniya veya California (İngilizce telaffuz: [kælɪˈfɔɹnjə]  ( dinle), İspanyolca telaffuz: [kaliˈfoɾnja]), Amerika Birleşik Devletleri'nin batısında bir eyalettir. Doğusunda Nevada, güneydoğusunda Arizona, batısında Pasifik Okyanusu, kuzeyinde Oregon ve güneyinde Meksika'nın Baja California eyaleti ile sınırlanan eyalet, Amerika'nın üçüncü büyük ve 39,5 milyonu aşkın nüfusuyla en kalabalık eyaletidir. Aynı zamanda Kuzey Amerika'daki en kalabalık, dünyanın ise 34. en kalabalık yönetim birimidir. Büyük Los Angeles Alanı ve San Francisco Körfez Bölgesi, sırasıyla ABD'nin ikinci ve beşinci en kalabalık metropolitan alanıdır; ilki 18,7 milyondan fazla, ikincisi ise 9,6 milyondan fazla nüfusa sahiptir. Sacramento eyaletin başkentidir, Los Angeles eyaletteki en kalabalık şehirdir ve ülkenin ikinci kalabalık şehridir (New York City'den sonra). Los Angeles İlçesi ülkenin en kalabalık ilçesidir, San Bernardino İlçesi ise ülkenin alan açısından en büyük ilçesidir. Hem şehir hem de ilçe olan San Francisco, New York City'nin beş ilçesinden dördünün arkasında, ülkedeki en yoğun nüfuslu büyük şehir (New York City'den sonra) ve ülkedeki en yoğun nüfuslu beşinci ilçedir.
2019 itibarıyla 3,2 trilyon ABD doları gayri safi eyalet içi hasılasıyla Kaliforniya ekonomisi, dünyada bir alt yönetim birimine ait en büyük ekonomidir. Kaliforniya eğer bağımsız bir ülke olsaydı, 2020 itibarıyla dünyanın en kalabalık 37. ülkesi ve beşinci büyük ekonomisi olurdu. Büyük Los Angeles Alanı ve San Francisco Körfez Bölgesi, New York metropoliten alanından (1,8 trilyon dolar) sonra ülkenin ikinci ve üçüncü en büyük kent ekonomileridir (2020 itibarıyla sırasıyla 1.0 trilyon dolar ve 0.5 trilyon dolar). San Francisco Körfez Bölgesi Kombine İstatistik Alanı, 2018'de büyük birincil istatistik alanları arasında ülkenin kişi başına en yüksek gayri safi yurtiçi hasılasına (106.757 $) sahiptir ve piyasa değeri açısından dünyanın en büyük 10 şirketinden dördüne ev sahipliği yapmaktadır. Dünyanın en zengin 10 insanından dördü de bu eyalette yaşamaktadır.
Şu anda Kaliforniya olan bölge, 16. ve 17. yüzyıllarda bir dizi Avrupalı tarafından keşfedilmeden önce, çeşitli Kızılderili kabilelerin yaşadığı bir bölgeydi. İspanyol İmparatorluğu daha sonra bölge üzerinde hak iddia etti ve sömürgeleştirdi. 1804'te Yeni İspanya Valiliği kapsamında Alta California eyaletine dahil edildi. Bölge, başarılı bağımsızlık savaşının ardından 1821'de Meksika'nın bir parçası oldu, ancak Meksika-Amerika Savaşı'ndan sonra 1848'de Amerika Birleşik Devletleri'ne devredildi. Alta California'nın batı kısmı daha sonra organize edildi ve 1850 Uzlaşmasının ardından 9 Eylül 1850'de 31. eyalet olarak kabul edildi. Kaliforniya Altına Hücum 1848'de başladı ve diğer ülke ve eyaletlerden büyük ölçekli göçler ile Kaliforniya yerlilerine karşı soykırım gibi çarpıcı sosyal ve demografik değişikliklere yol açtı ve buna eşlik eden bir ekonomik patlama yaşandı.
Eğlence ve spor gibi popüler kültüre yapılan kayda değer katkıların pek çoğunun kökenleri Kaliforniya'ya dayanmaktadır. Eyalet, ayrıca iletişim, bilgi, yenilik, çevrecilik, ekonomi ve siyaset alanlarında kayda değer katkılarda bulunmuştur. Kaliforniya, küresel eğlence üzerinde derin bir etkisi olan, dünyanın en eski ve en büyük film endüstrisi olan Hollywood'un evidir. Kaliforniya ayrıca hippi karşı kültürünün, plaj ve araba kültürünün ve kişisel bilgisayarın çıkış yeri olarak kabul edilir. San Francisco Körfez Bölgesi ve Büyük Los Angeles Bölgesi, sırasıyla küresel teknoloji ve eğlence endüstrilerinin merkezleri olarak görülmektedir. Kaliforniya'nın ekonomisi çok çeşitlidir: eyaletin ekonomisinin %58'i finans, hükûmet, emlak hizmetleri, teknoloji ve profesyonel, bilimsel ve teknik iş hizmetlerine dayanmaktadır. Ekonominin yalnızca %1,5'ini oluşturmasına rağmen Kaliforniya'nın tarım endüstrisi, herhangi bir ABD eyaletinin en yüksek çıktısına sahiptir. Kaliforniya limanları, çoğu Pasifik Kıyıları uluslararası ticaretinden kaynaklanan tüm ABD ithalatının yaklaşık üçte birini işler.