stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Engin Alan
Askerî kariyeri

1963'te Kuleli Askerî Lisesinden, 1965 yılında Kara Harp Okulundan mezun oldu. Kara Kuvvetleri Komutanlığına bağlı çeşitli birliklerde görev yaptı. Daha sonra Kara Harp Akademisini bitirerek kurmay oldu. 1974 yılında Kıbrıs Harekâtı'nda görev aldı. 1992 yılında tuğgeneral rütbesine terfi etti ve 16. Zırhlı Tugay Komutanlığı ile Bakü Silahlı Kuvvetler Ataşeliğine getirildi. Tümgeneral rütbesine 1996 yılında terfi etti ve Özel Kuvvetler Komutanlığına atandı.
1999 yılında PKK lideri Abdullah Öcalan ve 2. adam Şemdin Sakık ABD destekli uluslararası operasyon ile yakalandığı zaman Türk Özel Kuvvetler Komutanıydı. 30 Ağustos 2000 tarihinde korgeneral rütbesine terfi etti. Korgeneral rütbesinde sırasıyla; 8. ve 2. Kolordu Komutanlıkları ile Lojistik Komutanlığı görevlerini üstlendi. 2004 yılında görev süresi bir yıl uzatıldı. Kara Kuvvetleri Lojistik Komutanı görevini yürütürken 2005 yılında emekliye sevk edildi. Emekli olduktan sonra Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfının Genel Müdürlüğü görevini yürüttü.
Siyasi hayatı ve davaları

2010 yılında Balyoz davasından tutuklanarak cezaevine konuldu. 2011 Türkiye genel seçimlerinde MHP İstanbul milletvekili seçildi. 1 Haziran 2012 tarihinde Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından, 28 Şubat süreci soruşturmasından da tutuklandı.
2012 yılında Balyoz davası sonucunda suçlu bulunarak 18 yıl hapse mahkûm edildi. 9 Ekim 2013 tarihinde Alan'ın cezası, Yargıtay tarafından onaylandı. 14 Haziran 2013 tarihinde yargılandığı 28 Şubat davasında ise beraat etti. 19 Haziran 2014 tarihinde Anayasa Mahkemesinin gerekçeli kararı nedeniyle Balyoz davasından tahliye edildi.
24 Haziran 2014 tarihinde TBMM'de yemin etti ve meclis çalışmalarına katıldı.
4,5 yıl hapis yatan Alan, açtığı maddi ve manevi tazminat davasında toplam 1 milyon 363 bin ₺ tazminat kazandı.
16 Ekim 2020 tarihinde organize suç örgütü lideri Alaattin Çakıcı, Susurluk davasından hapis yatmış eski bakan ve emniyet müdürü Mehmet Ağar ve emekli asker Korkut Eken ile Yalıkavak Marina'da bir araya geldi.
Özel hayatı

İyi düzeyde Rusça ve İngilizce bilmektedir. Evli ve 2 çocuk babasıdır.
Xilinhot

| Xilinhot 锡林浩特市 ᠰᠢᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠬᠣᠲᠠ |
| --- | --- |
İlçe düzeyi şehir
Xilinhot şehri
XilinhotXilinhot'un Çin'deki konumu
Koordinatlar: 43°56′0″K 116°5′10″D﻿ / ﻿43.93333°K 116.08611°D﻿ / 43.93333; 116.08611
Ülke:  Çin
Özerk bölge: İç Moğolistan
Aymak: Xilin Gol
Yüzölçümü
 • Toplam: 14780 km²
Nüfus (2010)
 • Toplam: 245.886
 • Yoğunluk: 16,64/km²
Zaman dilimi: UTC+08.00 (CST)
Resmî site www.xilinhaote.gov.cn
Xilinhot (Çince: 锡林浩特市; pinyin: Xīlínhàotè shì; Moğolca: ᠰᠢᠯᠢ
ᠶᠢᠨ
ᠬᠣᠲᠠ), Çin'in İç Moğolistan Özerk Bölgesi'ne bağlı Xilin Gol aymağında bulunan bir şehirdir. Şehir, bölgenin ortasında yer almaktadır. Yüzölçümü 14.780 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 245.886'dır.
Xilinhot'a Xilinhot Havalimanı hizmet vermektedir.
Lithium

Evanescence'ın The Open Door albümünün 4.parçası ve The Open Door albümünden çıkan ikinci teklidir. Orijinali Birleşik Krallık'ta 4 Aralık 2006'da çıkmıştır. Şarkının Nirvana'nın Lithium adlı şarkısıyla herhangi bir alakası yoktur. Sözlerini Amy Lee yazmıştır.
İki bölüm halinde yayınlanan teklinin ilkinde Lithium ve son anda albümden çıkarılan ancak iTunes'da bonus şarkı olarak yer alan The Last Song I'm Wasting On You yer aldı. İkinci bölümde ise bu şarkılara ek olarak All That I'm Living For şarkısının akustik versiyonu ve Lithium'un müzik videosu yer aldı.
Şarkının konusu

Amy Lee MTV İtalya'yla yaptığı röportajda şarkıyla ilgili şunları söyledi:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Benim hakkımda değil, benim içtiğim bir ilaç hakkında değil, daha önce hiç lithium almadım. Bu uyuşmuş olmak ve mutsuzluk hakkında bir eğretileme ve bu gibi bir şey, negatif bir yolda mutsuzluk içinde görünüyorum çünkü, biliyorsun, mutlu olmaktan korkan biriydim. Grupla olduğu gibi ve sanat ve başka her şey, daima mutsuzluğun içinde ve bundan dışarı çıkmama izin vermiyor gibiyim, çünkü iyi değilim ve bunun gibi bir şey. Ve mutsuzluğu lithiumla tanımlıyorum, sanki şunu söylüyorum 'bu uyuşmuşluk, eğer mutluysam bundan sonra sanatçı olamam', bu komik çünkü gerçek değil, ben mutluyum. Öyleyse şarkıdaki bu savaş 'bunu yapmaya devam etmeli ve buradan gitmeli ve mutlu olmalı mıyım veya şimdiki gibi acı çekmeye devam etmeli miyim?' bu çok iyi çünkü şarkının sonunda şöyle diyorum 'Bırakıp gideceğim', yani mutlu olacağım. | „ |
—20px, 20px
Lee ayrıca VH1'le yaptığı bir röportajda nakaratı 16 yaşındayken gitarla bestelediğini, albümü yaparken de bu müziğin üzerine mısraları yazdığını söyledi.
Şarkıdaki ayrılığa, depresyona ve karanlık ruha rağmen, lithium insanın ruh halini dengede tutmak ve kötü ruh halinin devamını engellemesi için alınan sakinleştirici bir ilaç.
Müzik videosu

Şarkının klibi 31 Ekim ve 1 Kasım tarihleri arasında çekildi ve yönetmenliğini Paul Fedor yaptı.Videoda kar yağdırmak için kar makineleri kullanıldı.Amy Lee de iki farklı kostümle klipte yer aldı.Suyun altındaki görüntüler Going Under klibindekileri andırıyordu ancak daha karanlıktı.
Lee videoyla ilgili şunları söyledi:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Videoda beyazlar içindeyim ve gerçekten kış gibi görünüyor ve daha sonra ormandaki gölün siyah suyunun içine tamamen batıyorum ve suyun altında siyahlar içindeyim.Öyleyse bu mutsuzluk ve acı hakkında ve biz her birine dikkat çekiyoruz, ikisini de bu çalışmada göstermeye çalışıyoruz. | „ |
—20px, 20px
Video "MuchMusic.com"'da 24 Kasım'da yayınlandı ve Kanadalı müzikseverler videoyu izleme imkânı buldu.Daha sonra "YouTube" ve "MySpace" gibi sitelere eklendi.Video daha sonra "MuchMusic.com"'dan temizlendi ancak daha sonra 4 Aralık'ta siteye yeniden eklendi.Video Evanescence'ın resmi sitesi olan "Evanescence.com"'da 27 Kasım'da yayınlandı ve 19 Aralık'ta da "iTunes"'da yayınlandı.Videonun daha sonra 24 Aralık'ta MTV TRL'de prömiyeri yapıldı ve Amy Lee de bu programa konuk oldu.
Şarkı listesi > Lithium CD single (1. Bölüm)

| # | Şarkı | Yazar | Süre |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | "Lithium" | Amy Lee | 3:44 |
| 2. | "The Last Song I'm Wasting On You" | Amy Lee | 4:07 |
Şarkı listesi > Lithium Maxi single (2. Bölüm)

| # | Şarkı | Yazar(lar) | Süre |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | "Lithium" | Amy Lee | 3:44 |
| 2. | "The Last Song I'm Wasting On You" | Amy Lee | 4:07 |
| 3. | "All That I'm Living For" (Akustik versiyonu) | Amy Lee, John LeCompt | 4:33 |
| 4. | "Lithium" (Video/Akustik versiyonu) | Amy Lee | 3:50 |
Şarkı listesi > Lithium Birleşik Krallık 7" Vinyl resimli disk

| # | Şarkı | Yazar | Süre |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | "Lithium" | Amy Lee | 3:44 |
| 2. | "The Last Song I'm Wasting On You" | Amy Lee | 4:07 |
Listeler

| Listeler (2006&2007) | En yüksek nokta |
| --- | --- |
 ABD Billboard Bubbling Under Hot 100 Teklileri: 24
 ABD Billboard Hot Mainstream Rock Tracks: 39
 ABD Billboard Hot Modern Rock Tracks: 37
 Almanya Top 100 Tekli Listesi: 44
 Avustralya ARIA Tekli Listesi: 15
 Avusturya Top 75 Tekli Listesi: 41
 Birleşik Krallık Top 75 Tekli Listesi: 32
 Çek Cumhuriyeti IFPI Listesi: 18
 Hollanda Mega Top 100 Tekli Listesi: 55
 İrlanda Top 50 Tekli Listesi: 30
 İspanya Los 40 Principales: 10
 İsrail Galgalatz Top 20 Tekli Listesi: 1
 İtalya Top 50 Tekli Listesi: 2
 İsveç Top 60 Tekli Listesi: 23
 İsviçre Top 100 Tekli Listesi: 40
 Yeni Zelanda Top 40 Tekli Listesi: 16

Amy Lee, "Lithium" müzik videosunda.
Ezequiel Garay

Ezequiel Marcelo Garay (d. 10 Ekim 1986), defans pozisyonunda görev yapmış Arjantinli eski futbolcudur.
Arjantin'in Rosairo kentinde dünyaya geldi. Profesyonel kariyerine 2004 yılında Newell's Old Boys kulübünde başladı. Daha sonra İspanya'nın Racing de Santander takımına transfer oldu. 2007-2008 sezonu sonunda Real Madrid'e transfer oldu fakat 2008-2009 sezonunda Racing de Santander'de kiralık olarak oynadı. Real Madrid'de oynadığı 2 sezonda 31 maçta forma giydi ve 2010-2011 sezonunun sonunda Benfica'ya transfer oldu. 2014 yazında FK Zenit takımına 1 Milyon €'ya transfer oldu. 2016 yazında 20 Milyon €' ya Valencia'ya transfer olmuştur.
15 Mart 2020 tarihinde Corona virüsü testlerinin pozitif çıktığını açıkladı.
Başarıları > Millî takım

Arjantin
2014 FIFA Dünya Kupası: 2. - Gümüş madalya
Rezerv para

Rezerv para birimi, merkez bankaları veya diğer para otoriteleri tarafından döviz rezervlerinin bir parçası olarak önemli miktarlarda tutulan yabancı bir para birimidir. Rezerv para birimi uluslararası işlemlerde, uluslararası yatırımlarda ve küresel ekonominin tüm yönlerinde kullanılabilir. Genellikle sağlam para veya güvenli liman olarak da adlandırılır.
Birleşik Krallık'ın İngiliz sterlini 19. yüzyılda ve 20. yüzyılın ilk yarısında dünyanın büyük bir kısmının birincil rezerv para birimiydi. Ancak 20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde ABD doları dünyanın hakim rezerv para birimi haline gelmiştir. Dünyanın dolara olan ihtiyacı, Birleşik Devletler hükûmetinin daha düşük maliyetlerle borçlanmasını sağlayarak ABD'ye yılda milyarlarca dolarlık bir avantaj sağladı.
Rezerv para birimleri ve kullanım oranları > Amerikan doları

Amerikan doları, günümüzde en yaygın rezerv para birimidir. 1, 5, 10, 20, 50, 100'lük banknotlardan oluşur. ABD doları, tahsis edilen rezervlerde en yaygın olarak tutulan para birimidir. 2022 yılının dördüncü çeyreği itibarıyla resmi döviz rezervlerinin %58,36'sını oluşturmaktadır. Bu da ABD'nin daha yüksek ticaret açıkları vermesini ve bunun ekonomik etkilerinin büyük ölçüde ertelenmesini, hatta bir döviz krizinin ertelenmesini biraz daha kolaylaştırıyor. Dolar cinsinden varlıkların ABD dışındaki sahipleri varlıklarını diğer para birimleri cinsinden varlıklara kaydırmaya karar verirse, ABD ekonomisi için ciddi sonuçlar doğabilir.
ABD dolarının küresel rezervler içindeki konumu, tahsis edilmemiş rezervlerin payının artması ve uzun vadede doların istikrarına ilişkin şüpheler nedeniyle sıklıkla sorgulanmaktadır. Doların dünyanın tartışmasız rezerv para birimi olarak oynadığı rol, ABD'nin diğer ülkeler arasında gerçekleştirilen işlemlere karşı tek taraflı yaptırımlar uygulamasına olanak tanımaktadır; örneğin ABD'nin BNP Paribas'ya, Fransa'nın ya da işlemlere dahil olan diğer ülkelerin yasalarında olmayan ABD yaptırımlarını ihlal ettiği gerekçesiyle ceza kesmesi gibi. 2014 yılında Çin ve Rusya, davranışlarına yönelik Avrupa ve Amerikan yaptırımlarını aşmak için 150 milyar yuanlık bir merkez bankası likidite takas hattı anlaşması imzaladı.
Rezerv para birimleri ve kullanım oranları > Euro

Euro, günümüzde en yaygın ikinci rezerv para birimidir. 5, 10, 20, 50, 100, 200 ve 500'lük banknotlardan oluşur. Tüm rezerv paraların 1/4'ünü oluşturur. Avrupa Birliği üye ülkelerin ortak para birimidir.
Rezerv para birimleri ve kullanım oranları > İngiliz sterlini

İngiliz sterlini, günümüzde en yaygın üçüncü rezerv para birimidir. 5, 10, 20, 50'lik banknotlardan oluşur. Birleşik Krallık'ın resmî para birimidir.
Rezerv para birimleri ve kullanım oranları > Japon yeni

Japon yeni, günümüzde en yaygın dördüncü rezerv para birimidir. 1000, 2000, 5000 ve 10,000'lik banknotlardan oluşur. Japonya'nın resmî para birimidir.
Rezerv para birimleri ve kullanım oranları > İsviçre frangı

İsviçre frangı, istikrarı nedeni ile ilgi gören rezerv para birimidir. 10, 20, 50, 100, 200, 1000'lik banknotlardan oluşur.
Rezerv para birimleri ve kullanım oranları > Çin Renminbisi

Çin'in para birimi renminbi'dir; yuan onun birincil birimidir.
Çin renminbisi 1 Ekim 2016 tarihinde resmi olarak ek bir döviz rezerv varlığı haline gelmiştir. IMF'nin Özel Çekme Hakları (SDR) döviz sepetinin %10,92'sini temsil etmektedir. Çin renminbisi, SDR'deki para birimleri sepetinde ABD doları ve avrodan sonra üçüncü en büyük rezerv para birimidir ve ayrıca 5. en büyük küresel para birimidir.
Richard Bonehill

Richard Bonehill (d.1948 – ö. 4 Şubat 2015 ), İngiliz dublör ve oyuncu. Oyuncu eski bir kılıç ustası olarak da eskrim sporu icra etmiştir. Yıldız Savaşları serisi filmleri The Empire Strikes Back ve Jedi'nin Dönüşü 'nde canlandırdığı uzaylı yaratık Nien Nunb olarak bilinir.
Barry Ronge

Barry Johann Ronge (30 Aralık 1947 - 3 Temmuz 2022), Güney Afrikalı gazeteci, köşe yazarı, yazar, yayıncı, film eleştirmeni ve öykücü. Ülkenin en tanınmış film eleştirmenlerinden ve aynı zamanda en çok okunan (ve tartışılan) köşe yazarlarından biridir.
Ronge Hillbrow, Johannesburg'da doğdu ve West Rand'da büyüdü. Witwatersrand Üniversitesi'nde eğitimini tamamladı, daha sonra St. John's College'da öğretim kariyerine başladı ve ardından Witwatersrand Üniversitesi'nde edebiyat alanında on yıl öğretim görevlisi olarak çalıştı.
Erenhot

| Erenhot 二连浩特市 ᠡᠷᠢᠶᠡᠡ ᠬᠣᠲᠠ |
| --- | --- |
İl altı şehir
Erenhot şehri
Şehir merkezi
ErenhotErenhot'un Çin'deki konumu
Koordinatlar: 43°39′K 111°59′D﻿ / ﻿43.650°K 111.983°D﻿ / 43.650; 111.983
Ülke:  Çin
Özerk bölge: İç Moğolistan
Aymak: Xilin Gol
Yüzölçümü
 • Toplam: 4013 km²
Nüfus (2010)
 • Toplam: 74.197
 • Yoğunluk: 18,49/km²
Zaman dilimi: UTC+08.00 (CST)
Resmî site www.elht.gov.cn
Erenhot (Çince: 二连浩特市; pinyin: Èrliánhàotè shì; Moğolca: ᠡᠷᠢᠶᠡᠡ
ᠬᠣᠲᠠ, romanize: Ereen hot), Çin'in İç Moğolistan Özerk Bölgesi'ne bağlı Xilin Gol aymağında bulunan bir şehirdir. Şehir, Gobi Çölü'nde Moğolistan sınırında yer almaktadır. Yüzölçümü 4.013 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 74.197'dir.
Erenhot, Trans-Moğolistan Demiryolu'nda önemli bir durak olup Moğolistan ile Çin arasındaki sınır ötesi ticaretin en büyük merkezidir. Kenti yakınlarında bulunan Iren Nor adlı tuz gölünde bir dizi farklı dinozor kalıntıları keşfedilmiştir.
Mi Reflejo

"Mi Reflejo", Amerikalı pop sanatçısı Christina Aguilera'nın, 2000'de yayımlanmış, ilk ve bugüne kadarki tek İspanyolca albümüdür. Dünya genelinde 3,5 milyonluk satışa ulaşmıştır.
Şarkı listesi

"Genio Atrapado" (Trapped Genie, Genie in a Bottle) (David Frank, Pamela Sheyne, Rudy Perez, Steve Kipner) – 3:37
"Falsas Esperanzas" (False Hopes) (Jorge Luis Piloto) – 2:57
"El Beso Del Final" (The Final Kiss) (Franne Golde, Perez, Tom Snow) – 4:41
"Pero Me Acuerdo De Tí" (But I'm Reminded Of You) (Perez) – 4:26
"Ven Conmigo (Solamente Tú)" (Come With Me (Only You) (Johan Aberg, Paul Rein, Perez) – 3:11
"Si No Te Hubiera Conocido" (If I Hadn't Known You) (ft. Luis Fonsi) (Perez) – 4:50
"Contigo En La Distancia" (With You In The Distance) (César Portillo DeLaLuz) – 3:44
"Cuando No Es Contigo" (When I'm Not With You) (Manuel Lopez, Perez) – 4:10
"Por Siempre Tú" (Forever You, I Turn to You) (Diane Warren, Perez) – 4:05
"Una Mujer" (A Woman, What a Girl Wants) (Guy Roche, Perez, Shelly Peiken) – 3:14
"Mi Reflejo" (My Reflection, Reflection) (David Zippel, Matthew Wilder, Perez) – 3:37
Yeni basım
Ekip

Christina Aguilera - Vokal
Richard Bravo - Perküsyon
Ed Calle - Saksofon
Tony Concepcion - Trompet
Geannie Cruz - Geri vokal
Luis Fonsi - Oyuncu
David Frank - Davul, klavye
Jerry Goldsmith - Lider
John Goux - Gitar
Paquito Hechavarria - Piyano
Julio Hernandez - Bas gitar
Steve Kipner - Davul, klavye
Matt Laug - Tef
Lee Levin - Davul
Manny Lopez - Akustik gitar
Raúl Midón - Geri vokal
Rafael Padilla - Perküsyon
Agustin Pantoja - Palmadas
Wendy Pederson - Vokal
Rudy Perez - Klavye, klasik gitar
Tim Pierce - Gitar
Rubén Rodríguez - Bas gitar
Michael C. Ross - Klavye
Dana Teboe - Tef
Michael Thompson - Gitar
Dan Warner - Gitar
Matthew Wilder - Orkestrasyon
Aaron Zigman - Orkestrasyon
Bodo kafatası

| --- | --- |
Katalog no.: Bodo 1
Yaygın adı: Bodo
Türü: Homo bodoensis
Yaşı: 600.000 yıl
Keşif yeri: Bodo D'ar, Awash Nehri vadisi, Etiyopya
Keşif tarihi: 1976
Keşfeden: Asfaw, Smart
Bodo kafatası
Bodo kafatası, soyu tükenmiş bir hominin türünün fosilidir. 1976'da Jon Kalb liderliğindeki bir keşif gezisinin üyeleri tarafından bulundu. Rift Vadisi Araştırma Misyonu, Bodo kafatasının yanı sıra Aşölyen aletlerinin ve hayvan fosillerinin bulgularına yol açan bir dizi araştırma yaptı. İlk keşif, daha düşük bir yüz bulan Alemayhew Asfaw ve Charles Smart tarafından yapıldı. İki hafta sonra Paul Whitehead ve Craig Wood yüzün üst kısmını buldular. Etiyopya'daki Awash Nehri'nin kuru dallarından birinin yüzeyi boyunca kafatası parçaları keşfedildi. Kafatası, eserler ve diğer hayvan fosilleri, nispeten geniş bir orta kum alanı üzerinde bulundu ve kafatasının yakınında sadece birkaç alet bulundu. Kafatası 600.000 yaşındadır ve şu anda H. bodoensis'in tip örneğidir (eski adıyla Homo heidelbergensis /Homo rhodesiensis).
Gözlem

Bu örnek, yaşı için alışılmadık derecede büyük bir kafatası kapasitesine sahiptir ve kranyal kapasitesinin modern Homo sapiens (daha düşük) aralığında yaklaşık 1250 cc (yaklaşık 1.200–1.325 cc aralığında) olarak tahmin edilmektedir. Kafatası yüzü, ön kemiğin çoğunu, orta kubbenin kısımlarını ve foramen magnumun önündeki kaideyi içerir. Kafatası uzunluğu, genişliği ve yüksekliği sırasıyla 21 cm (8,3 inç), 15,87 cm (6,2 inç) ve 19,05 cm'dir (7,5 inç). Araştırmacılar, Bodo'nun hayvanları kestiğini, çünkü bölgede Aşölyen el baltaları ve baltaları ile birlikte hayvan kemikleri bulunduğunu öne sürdüler. Bodo kafatasındaki kesikler, bir kişinin bir taş alet kullanarak ölümünden hemen sonra ölünün etinin çıkarmasına dair en eski kanıtlarını göstermektedir. Kafatası üzerinde belirli desenler ve yönsellik ile simetrik kesim işaretlerinin bulguları, et çıkarmanın özellikle morg uygulamaları için yapıldığına dair güçlü kanıtlar olarak hizmet eder ve faydacı olmayan morg uygulamalarının en eski kanıtını temsil eder. Kesik izleri, "maksilla arasında yanal olarak" yerleştirilmişti ve araştırmacılar arasında et çıkarmanın özel nedeninin mandibulayı çıkarmak olduğu yönünde spekülasyonlara neden oldu.
Evrimsel önemi

Kafatası, taksonomisi üzerinde tartışmalara yol açan sıra dışı bir görünüme sahiptir. Modern insanlara daha çok benzeyen bir kraniyal kapasite ve daha çok Homo erectus'a benzeyen çıkıntı yapan bir supraorbital torus gibi hem ilkel hem de türetilmiş özellikler gösterir. Bodo ve diğer Orta-Pleyistosen hominin fosilleri, Homo erectus ile anatomik olarak modern insanlar arasındaki bir soyu temsil ediyor gibi görünüyor, ancak insanın evrim ağacındaki tam yeri hala belirsizdir. Bodo kafatası gibi fosillerde görülen artan ansefalizasyonun, anatomik olarak modern insanların türleşmesinde itici bir güç olduğu düşünülmektedir.
Kaleci (futbol)

İspanyol eski kaleci Iker Casillas, yüz millî maçta gol yemeyen ilk kalecidir.
Kaleci (genellikle İngilizcesi goalkeeper'dan GK olarak veya Türkçe KL olarak kısaltılır), futbolda yer alan bir pozisyondur. Spordaki en özelleştirilmiş mevkiidir. Kalecinin asıl görevi rakip takımın gol atmasını (topun kale çizgisini geçmesi) engellemektir. Bu, kalecinin topu yakalamak veya kale çizgisinden daha uzağa yönlendirmek için topun yörüngesine doğru hareket etmesiyle gerçekleştirilir. Ceza sahası içinde kalecilerin ellerini kullanmalarına izin verilir, bu da onlara (taç atışı dışında) sahada topu elle kontrol etme hakkını verir. Kaleci, takım arkadaşlarından ve rakipten farklı renkte bir forma giymektedir.
Geri pas kuralı, çoğu durumda takım arkadaşlarının kalecilere geri verdiği pasların kullanılmasına izin vermeyen bir kuraldır. Kaleciler genellikle kale vuruşu yaparlar ve ayrıca köşe vuruşu, direkt ve endirekt serbest vuruş ve markajlarda defans oyuncularına komut verirler. Kaleciler, sahanın tamamını sınırsız bir şekilde görebildikleri için saha stratejisini yönlendirmede önemli bir rol oynarlar ve oyunculara oyun geliştirme konusunda benzersiz bir bakış açısı kazandırırlar.
Kaleci bir takımın tek zorunlu pozisyonudur. Sakatlanmaları veya oyundan atılmaları durumunda, yerlerine başka bir kaleci geçmelidir. Oyundan atılma durumunda, bir takım genellikle (ancak zorunlu değildir) bir oyuncusunun yerine yedek kalecisini oyuna sokar ve maçı eksik oyuncuyla oynama devam eder. Bir takımın yedek kalecisi yoksa veya maç için izin verilen oyuncu değişiklik hakkının tamamı zaten kullanılmışsa, sahadaki bir oyuncu kaleye geçmek zorundadır.
Pozisyon, oyunculardan farklı beceriler gerektirdiğinden, kaleciler takım arkadaşlarından ayrı antrenman yapar ve genellikle oyunlarını geliştirmek için bir kaleci antrenörüyle birlikte çalışırlar. Oyuncuların bir maçta 90 dakikaya kadar oynayabilmeleri için genellikle iyi bir kardiyovasküler formda olmaları gerekirken, bir kalecinin hızlı hareket edebilmesi ve küçük patlamalar için hızlı ayaklara sahip olması gerekir. Maç sırasında kaleciler, takım arkadaşları topu sahanın dışına çıkarıncaya kadar genellikle kısa aralıklarla çok fazla hareket edebilirler. Antrenman sırasında kaleciler ağırlıklı olarak ayak hareketlerine ve kurtarış yapıldıktan sonra hızla ayağa kalkabilmeye odaklanırlar. Bir kalecinin bir sonraki şut geldiğinde tepki verip kurtarış yapabilmesi için ayaklarının omuz genişliğinde açık ve parmak uçlarında hazır olması önemlidir. Bu şekilde gelen şuta hızlıca tepki verebilir ve kurtarış yapabilir.
Tüm oyuncularda olduğu gibi, kaleciler de herhangi bir takım numarasını giyebilirler, ancak 1 numaralı forma neredeyse her zaman takımın ilk tercih ettiği kaleciye ayrılmıştır.
Tarihi > Zaman kaybetmeye yönelik kurallar

Kaleciler tarafından kullanılan, topu yere sektirip tekrar yakalama veya havaya atıp tekrar yakalama gibi çeşitli zaman geçirme teknikleri nedeniyle, 1960'larda oyun kuralları yeniden gözden geçirildi ve kaleciye topu tutarken, sektirirken veya havaya atıp tekrar yakalarken en fazla dört adım atma hakkı verildi. FIFA Kurulu daha sonra kasıtlı olarak kuralları çiğnemek amacıyla yapılan bu tür hareketlerin de topu tutma olarak kabul edilmesi gerektiğini belirten bir savuşturma karşıtı kuralı da geliştirdi.
1992 yılında Uluslararası Futbol Birliği Kurulu, özellikle kalecilerin bir takım arkadaşının ayakla kasıtlı olarak yaptığı pası elleriyle tutmalarını yasaklayan geri pas kuralı gibi kalecileri etkileyen oyun kurallarında değişiklikler yaptı. Bu kural değişikliği, 1990 FIFA Dünya Kupası'ndan sonra aşırı derecede sıkıcı, geri paslarla dolu ve kalecilerin topu tutma sürelerinin uzadığı oyunları engellemek amacıyla yapıldı. Ayrıca, kaleciler sıklıkla topu bırakıp etrafında top sürerek zaman kazanmaya çalışıyor ve rakipler baskı yaptığında tekrar topu ellerine alıyorlardı, bu tipik bir zaman geçirme tekniğiydi. Bu nedenle, geri pas kuralı ile aynı anda başka bir kural da getirildi. Bu kural, kalecilerin topu oyuna soktuktan sonra tekrar elle oynamalarını yasaklıyordu; ihlal durumunda rakip takıma endirekt serbest vuruş veriliyordu. Ayrıca, yeni kuralın ruhuna aykırı hareket eden herhangi bir oyuncu, sportmenlik dışı davranış nedeniyle uyarılabilir ve dolaylı serbest vuruşla cezalandırılabilirdi.
1 Temmuz 1997'de FIFA, geri pas kuralını defans oyuncularının kendi kalecilerine yaptığı taç atışlarını da kapsayacak şekilde genişletmeye karar verdi. Daha fazla zaman geçirmeyi önlemek için FIFA, bir kalecinin topu altı saniyeden fazla tutması durumunda hakemin bunu zaman geçirme olarak değerlendirmesi ve rakip takıma endirekt serbest vuruş vermesi gerektiğini kural olarak belirledi. Uygulamada, bu kural nadiren uygulanmaktadır: 2019'da yapılan ve 45 Bundesliga maçını kapsayan bir çalışmada, kalecilerin topu elle oynama süresinin %38,4'ünde bu kuralın ihlâl edildiği, ancak hiçbirinin cezalandırılmadığı görülmüştür. Bu kuralın yüksek profilli bir maçta uygulandığı bir örnek, 2012 Yaz Olimpiyatları kadınlar futbolu yarı final maçında Amerika Birleşik Devletleri ile Kanada arasındaki oynanan maç sırasında gerçekleşti. Kanada 3-2 önde iken, kalecileri Erin McLeod bir köşe vuruşundan sonra topu 10 saniye boyunca tuttu ve hakem tarafından zaman geçirmemesi konusunda uyarıldı. Endirekt serbest vuruş, topun elle oynanmasına sebep oldu ve verilen penaltı golle sonuçlanarak 3-3 eşitlik sağlandı. Maçın uzatmaarında Amerika Birleşik Devletleri 4-3 kazandı.