stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Muhammed Ali Cinnah
İlk yılları > Çocukluğu ve ailesi

Cinnah'ın doğumda verilen adı Mahomedali Cinnahbhai idi ve muhtemelen 1876 yılında Cinnahbhai Poonja ve eşi Mithibai'nin oğlu olarak, şu anda Pakistan'ın Sind eyaletinde, ancak o zamanlar Britanya Hindistanı'nın Bombay Başkanlığı'na bağlı olan Karaçi yakınlarındaki Wazir Konağı'nın ikinci katındaki kiralık bir dairede dünyaya geldi. Cinnah'ın baba tarafından dedesi, Kathiawar yarımadasındaki Gondal eyaletinde yaşıyordu. Kendisi, Gucerât kökenli Nizari İsmaili Şii Müslüman bir topluluk olan Khoja ailesine mensuptu; ancak ilerleyen yıllarda On İki İmam Şii öğretisini benimsedi. Cinnah, atalarının Pencap'taki Sahiwal bölgesinden gelip Khoja olduktan sonra Kathiawar'a yerleşen bir Rajput olduğunu söyledi. Ölümünden sonra akrabaları ve diğer tanıklar, hayatının ilerleyen dönemlerinde Sünni İslam'a geçtiğini iddia ettiler.
Cinnah, varlıklı bir tüccar ailesinden geliyordu. Babası bir tüccardı ve Gondal prenslik devleti sınırları içindeki Paneli köyünde dokumacı bir ailede doğdu. Annesi ise yakınlardaki Dhaffa köyündendi. Aile, evliliklerinden sonra 1875 yılında Karaçi'ye taşındı. O dönemde Karaçi, ekonomik bir yükseliş içindeydi; 1869 yılında Süveyş Kanalı'nın açılması, burayı Mumbai'ye kıyasla Avrupa'ya 200 deniz mili daha yakın hale getirmişti. Cinnah, ailenin ikinci çocuğuydu ve üç erkek, üç kız kardeşi vardı; bunlar arasında en çok bilinen, kendisinden küçük olan Fatma Cinnah'tır. Cinnah, ne ana dili olan Guceratçayı ne de Urducayı akıcı bir şekilde konuşabiliyordu; daha çok İngilizce biliyordu. Fatma dışında kardeşleri hakkında, nereye yerleştikleri ya da hukuki ve siyasi kariyerinde ilerlerken kardeşleriyle görüşüp görüşmedikleri hakkında çok az şey bilinmektedir.
Çocukluk yıllarında, Cinnah bir süre Mumbai'da bir halasıyla birlikte yaşadı ve burada muhtemelen Gokal Das Tej İlkokulu'na devam etti. Daha sonra Cathedral ve John Connon Okulu'nda eğitim gördü. Karaçi'de ise Sindh Madressatul Islam ve Christian Missionary Society Lisesi'ne gitti. Liseden mezuniyetini Mumbai Üniversitesi'nden aldı. İlerleyen yıllarında, özellikle de ölümünden sonra, Pakistan'ın kurucusunun çocukluğu hakkında birçok hikâye ortaya çıktı. Bu hikâyelerde, Cinnah'ın boş zamanlarının tamamını mahkemelerde davaları dinleyerek geçirdiği ve yeterli aydınlatma olmadığı için ders kitaplarını sokak lambalarının ışığında çalıştığı anlatılmaktadır. Resmî biyografi yazarı Hector Bolitho, 1954'te Cinnah'ın hayatta kalan çocukluk arkadaşlarıyla görüştü ve genç Cinnah'ın diğer çocukları toz içinde misket oynamaktan vazgeçirdiği, onları ayağa kalkmaya, ellerini ve giysilerini temiz tutmaya ve kriket oynamaya teşvik ettiğine dair bir hikâye elde etti.
İlk yılları > İngiltere'de eğitimi

1982 yılında Cinnah'ın babasının iş ortağı Sir Frederick Leigh Croft, genç Cinnah'a Londra'da bulunan şirketi Graham's Shipping and Trading Company'de çıraklık yapma fırsatı sundu. Annesinin karşı çıkmasına rağmen bu görevi kabul etti ve ayrılmadan önce atalarının köyü olan Paneli'den kendisinden iki yaş küçük kuzeni Emibai Cinnah ile görücü usulüyle evlendi. Cinnah İngiltere'deyken, hem annesi hem de yeni evlendiği eşi hayatını kaybetti. Çıraklık, Cinnah'ın kariyeri için önemli bir adım olarak görülse de, ailesinin onu yurt dışına göndermesinin bir başka nedeni daha vardı. Babasına karşı açılan bir dava, ailenin mal varlığının mahkeme tarafından el konulma riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyordu. Bu durumdan uzaklaşmak için Cinnah'ın Londra'ya gitmesi uygun bir çözüm olarak görüldü. 1893 yılında Jinnahbhai ailesi, bu zor durumlardan dolayı Mumbai'ye taşındı.
Londra'ya varışından kısa bir süre sonra Cinnah, ticaret çıraklığını bırakıp hukuk okumaya karar verdi. Bu karar, yolculuğundan önce ona üç yıl boyunca yetecek kadar para veren babasını öfkelendirdi. Hukuk kariyerine adım atmak isteyen genç Cinnah, Lincoln’s Inn'e katıldı. Daha sonra, Lincoln's Inn'i diğer hukuk enstitüleri yerine tercih etmesinin sebebini, Muhammed de dâhil olmak üzere dünyanın en büyük kanun koyucularının isimlerinin yer alması olduğunu belirtti. Cinnah'ın biyografi yazarı Stanley Wolpert, böyle bir yazıt olmadığını, ancak içeride Muhammed ve diğer kanun koyucuları gösteren bir duvar resmi olduğunu belirtmekte ve Cinnah'ın birçok Müslüman için rahatsız edici olabilecek bir resimsel tasvirden bahsetmekten kaçınmak için hikâyeyi kendi zihninde düzenlemiş olabileceğini tahmin etmektedir. Cinnah'ın hukuk eğitimi, orada yüzyıllardır yürürlükte olan pupillage (yasal çıraklık) sistemine göre ilerledi. Hukuk hakkında bilgi sahibi olmak için tanınmış bir avukatın yanında çalıştı ve onun yaptıklarının yanı sıra hukuk kitaplarını inceleyerek öğrendi. Bu dönemde adını Muhammed Ali Cinnah olarak kısalttı.
İngiltere'deki öğrencilik yıllarında Cinnah, geleceğin diğer birçok Hint bağımsızlık lideri gibi 19. yüzyıl İngiliz liberalizminden etkilendi. Başlıca entelektüel referansları Jeremy Bentham, John Stuart Mill, Herbert Spencer ve Auguste Comte gibi kişilerdi. Bu siyasi eğitim, demokratik ulus fikrine ve ilerici siyasete açık olmayı da içeriyordu. Parsi İngiliz Hint siyasi liderler Dadabhai Naoroji ve Sir Pherozeshah Mehta'nın hayranı oldu. Naoroji, Cinnah'ın gelişinden kısa bir süre önce Finsbury Central'da üç oy farkla zafer kazanarak Hint kökenli ilk İngiliz Parlamento Üyesi oldu. Cinnah, Naoroji'nin Avam Kamarasındaki ilk konuşmasını ziyaretçi salonundan dinledi.
Kariyeri

Baroya girdikten sonra iki yıl daha Büyük Britanya'da kaldı. Parlak bir hukukçu olarak göze battı. 1896'da Karaçi'ye döndü. 1897'de Bombay'a geçerek avukatlık yapmaya başladı. Başarılı bir avukat olarak Bombay'da ün yaptığı sırada, 1900'de yargıçlığa atandı. Cinnah, etkin siyasi yaşama 1906'da girdi. O yıl Hindistan'da Birleşik Krallık'a karşı bağımsızlık mücadelesini yürütecek olan Kongre Partisi'nin Kalküta'daki genel kurul toplantısına katıldı. Genel Kurula Dadabhoy Naoroji başkanlık ediyordu. Naoroji ile Londra yıllarından gelen tanışıklık ve iş birliği sayesinde onun özel sekreterliğini üstlendi.
1920 yılı Cinnah'ın siyasi yaşamında önemli bir dönüm noktası sayılır. O yıl, Kongre Partisi Gandi'nin etkisiyle Birleşik Krallık hükûmetiyle uzlaşma yollarını terk etmeyi ve yabancı mallara boykot uygulamayı kararlaştırdı. Cinnah, bunu anayasa ve hukuk dışı mücadele biçimlerine kaymak biçiminde görerek, Gandi ile yöntem ayrılığına düştü. Gandi 1918'den beri Hinduların, Cinnah ise Müslümanların önderi olarak simgeleşmişlerdi. Gandi-Cinnah ayrılığı zaten hiçbir zaman tam anlamıyla bir ulusal birlik temeli üzerinde pekişmemiş olan Hindularla Müslümanlar arasındaki ayrılığın derinleşmesine yol açtı ve Cinnah, 1921'de Kongre Partisi'nden ayrıldı.
14 Ağustos 1947'de Birleşik Krallık'ın Hindistan'a bağımsızlık tanımak zorunda kalması üzerine, aynı gün hem Pakistan hem de Hindistan devleti kuruldu.
Yaşamı, Gandi ve Nehru'nun Hindistan'ın bağımsızlığına kavuşması için mücadelelerine koşut mücadele içinde geçen Cinnah, önceleri Hindu-Müslüman birliğine inandıysa da sonra bu tutumdan vazgeçerek Müslümanlara önderlik etti. Uzun ve kararlı bir mücadele sonunda Hindistan'da Müslümanları tek bir ulus ve devlet altında toplamayı başarmıştır.
Mirası ve ödülleri

Cinnah Cemiyeti, her yıl Pakistan'a üstün ve değerli hizmetler sunan bir kişiye 'Cinnah Ödülü' vermektedir. Cinnah, tüm Pakistan rupisi para birimlerinin üzerinde resmedilmekte olup, birçok Pakistan kamu kurumuna da ismini vermiştir. Karaçi'deki eski Quaid-i-Azam Uluslararası Havaalanı, şimdiki adıyla Cinnah Uluslararası Havalimanı, Pakistan'ın en işlek havaalanıdır. Türkiye'nin başkenti Ankara'nın en büyük caddelerinden biri olan Cinnah Caddesi'ne ve İran'ın başkenti Tahran'daki Muhammed Ali Cinnah Otoyoluna onun adı verildi. Chicago'da Devon Caddesi'nin bir kısmına “Mohammed Ali Cinnah Yolu” adı verildi. Brooklyn, New York'taki Coney Island Avenue'nun bir bölümüne de Pakistan'ın kurucusunun onuruna 'Muhammed Ali Cinnah Yolu' adı verildi. Cinnah'ın anıt mezarı olan Mazar-e-Quaid, Karaçi'nin önemli simgeleri arasındadır. Hindistan'ın Andhra Pradesh eyaletindeki Guntur kentinde bulunan “Cinnah Kulesi” Cinnah'ın anısına inşa edildi.
Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
Vikisöz'de  ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.
Bibliyografya

Wolpert, Stanley (1984). Jinnah of Pakistan. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-503412-7.
Cinnah'ın babası Cinnahbhai Poonja'nın portresi
Lincoln's Inn, 2006.
Little Voice (şarkı)

Little Voice Amerikan şarkıcı ve aktris olan Hilary Duff'ın Metamorphosis albümünden bir şarkı.
Şarkının klibi, şarkıcının The Girl Can Rock turnesinden bir performansdır.Single, 15 Haziran 2004'te Avustralya'da Buena Vista tarafından çıkarılmıştır.
Şarkının Klibi

Klip ilk kez Disney Channel'da yayınlandı ve kısa sürede çocukların çok sevdiği bir parça haline geldi.Ardından yine aynı kanalda program aralarını doldumak için sıkça kullanıldı.Klip şarkıcının The Girl Can Rock  adlı turnesinden görüntüler içermektedir.
Şarkı ile ilgili Notlar

Şarkı ilk kez  Radio Airplay adlı radyoda 10 Haziran 2004'te yayınlandı.Ardından dünya çapında toplam 132 radyo istasyonunda yayınlansa da listelerde önemli bir etki bırakmadı.Şarkı Sahlene isimli kişi tarafından yazıldı ve bu parçanın Duff'ın yaşını yansıttığı söylenmektedir.
2006 yılında RBD adlı bir grup Little Voice'in İspanyolca "Tu Dulce Voz" isimli yeni bir versiyonunu yaptı.Yeniden düzenledikleri bu şarkıyı kendi albümlerinin 3. albümlerine koydular.2007 yılında aynı grup şarkıyı yeniden düzenleyip İngilizce bir versiyonunu da yaptı.
Listeler

Bu Single yalnızca Avustralya'da çıktığı için önce yalnızca bu ülkenin listelerine girdi.5 hafta listelerde kaldı.29 numaradan listeye girse de hemen 46 numaraya düşmüştür.
| Liste | En İyi Konum |
| --- | --- |
Avustralya Single Top 50: 29
Kanada Single Top 100: 29
Hollanda Top 100: 80
Nobel Ödülü sahibi siyahiler listesi

Nobel Ödülü, ilk olarak 1901'de Fizik, Kimya, Fizyoloji veya Tıp, Edebiyat ve Barış alanındaki başarılar için verilen yıllık, uluslararası bir ödüldür. Ekonomi alanında ilgili bir ödül 1969'dan beri verilmektedir. 2019 Nobel ödülleri itibarıyla 916 bireye verilmiştir ve bunların 16' sı siyahidir.
Siyahlar altı ödül kategorisinden üçünde ödül almıştır. Onikisi Barışta, üçü Edebiyat ve biri Ekonomi alanındadır. İlk Siyah, Nobel sahibi olan Amerikalı Ralph Bunche, 1950'de Barış Ödülü'ne layık görüldü. En son Abiy Ahmed, 2019'da Barış Ödülü'ne layık görüldü.
İki Siyah ödül sahibi - Barack Obama ve Ellen Johnson Sirleaf - ödüle layık görüldüklerinde ülkelerinin (sırasıyla ABD ve Liberya) başkanlarıydı. Abiy Ahmed ise kazanan olarak ilan edildiğinde Etiyopya Başbakanıydı.
Ekonomi

Nobel Ekonomi Ödülü'ne bir siyahi layık görüldü.
| Yıl | resim | kazanan | ülke | Yorum |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1979 |  | Lewis, W. ArthurW. Arthur Lewis |  Saint Lucia | İktisadi Bilimlerde Nobel Anma Ödülünü kazanan ilk ve (şimdiye kadar) tek siyahi kişi. Ekonomi Bilimlerinde Nobel Anma Ödülünü kazanan ilk Batı Hindistanlı  |
Edebiyat

Nobel Edebiyat Ödülü'nü üç siyahi aldı.
| Yıl | resim | kazanan | ülke | Yorum |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1986 |  | Soyinka, WoleWole Soyinka |  Nijerya | Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk siyahi kişi  |
| 1992 |  | Walcott, DerekDerek Walcott  |  Saint Lucia |  |
| 1993 |  | Morrison, ToniToni Morrison |  ABD | Nobel Ödülü kazanan ilk siyah kadın  |
Barış

12 Siyahilere Nobel Barış Ödülü verildi.
| Yıl | resim | kazanan | ülke | Yorum |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1950 |  | Bunche, RalphRalph Bunche |  ABD | Nobel Ödülü kazanan ilk siyahi insan  |
| 1960 |  | Luthuli, Albert JohnAlbert John Luthuli |  Güney Afrika | Nobel Ödülü kazanan ilk siyahi Afrikalı |
| 1964 |  | King Jr., Martin LutherMartin Luther King Jr. |  ABD | Nobel Ödülü'nü kazanan en genç Afrikalı Amerikalı |
| 1984 |  | Tutu, DesmondDesmond Tutu |  Güney Afrika |  |
| 1993 |  | Mandela, NelsonNelson Mandela |  Güney Afrika |  |
| 2001 |  | Annan, KofiKofi Annan |  Gana |  |
| 2004 |  | Maathai, WangariWangari Maathai |  Kenya | Nobel Barış Ödülü'nü kazanan ilk çevreci |
| 2009 |  | Obama, BarackBarack Obama |  ABD |  |
| 2011 |  | Johnson Sirleaf, EllenEllen Johnson Sirleaf |  Liberya |  |
| 2011 |  | Gbowee, LeymahLeymah Gbowee |  Liberya |  |
| 2018 |  | Denis Mukwege |  Demokratik Kongo Cumhuriyeti |  |
| 2019 |  | Abi Ahmed |  Etiyopya |  |
Leyla Zana

| Leyla Zana |
| --- | --- |

Türkiye Büyük Millet Meclisi 19., 24., 25. ve 26. Dönem Milletvekili
Görev süresi 11 Ekim 2011 - 11 Ocak 2018
Seçim bölgesi: Diyarbakır, Ağrı
Görev süresi 20 Ekim 1991 - 30 Haziran 1994
Seçim bölgesi: Diyarbakır
Kişisel bilgiler
Doğum: 3 Mayıs 1961 (63 yaşında) Silvan, Diyarbakır, Türkiye
Milliyeti: Kürt
Diğer siyasi bağlantıları: SHP, ÖZEP, HEP, DEP, DTP Bağımsız HDP
Evlilik(ler): Mehdi Zana (e. 1975)
Çocuk(lar): 2
Mesleği: Siyasetçi, gazeteci
Leyla Zana (3 Mayıs 1961, Diyarbakır), Kürt asıllı Türk siyasetçi. Zana 1991-94 yılları arasında Diyarbakır ve 2011-18 yılları arasında ise Diyarbakır ve Ağrı milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinde yer aldı.
İlk yılları

Leyla Zana 3 Mayıs 1961 tarihinde Fahrettin-Hediye Dağlı çiftinin kızı olarak Diyarbakır'ın Silvan ilçesinde doğdu. Zana ilkokulun birinci sınıfını tamamlayamadan okuldan ayrılmak zorunda kaldı. 1975 yılında 14 yaşındayken, kendisinden 21 yaş büyük kuzeni Mehdi Zana ile evlendi. 12 Eylül 1980 askeri darbesi döneminde, o dönem Diyarbakır Belediye Başkanı olan Mehdi Zana gözaltına alınıp tutuklandı ve 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Leyla Zana eşi hapiste iken ilk olarak okuma-yazma öğrendi. Daha sonra ilkokulu, ortaokulu ve liseyi dışarıdan bitirdi. Eğitime ayırdığı zamanın yanında siyasi faaliyetlere de katıldı.
Kariyeri

1987'de İnsan Hakları Derneği Diyarbakır şubesinin kurucuları arasında yer aldı. 1988 yılında Yeniülke gazetesinde gazeteci olarak çalışmaya başladı.
Kariyeri > Siyasi kariyeri

1991 Türkiye genel seçimleri'nde, bölge kadınlarının büyük desteğini aldığı bir seçim çalışması sonrasında zamanın Sosyaldemokrat Halkçı Parti listesinden Diyarbakır milletvekili olarak TBMM'ye girdi. 6 Kasım 1991'de, TBMM 19. Yasama Dönemi için yapılan yemin töreninde, başında Kürt ulusal renkleri olan bir bantla, Türkçe başladığı yemini Kürtçe "Bu yemini Türk ve Kürt halklarının kardeşliği adına ediyorum" cümlesiyle tamamlaması nedeniyle meclis salonunda tepkiyle karşılaştı. 2 Mart 1994'te, ABD'de yaptığı bir konuşma yüzünden, TBMM Genel Kurulunda yapılan oylamada, Orhan Doğan, Hatip Dicle, Ahmet Türk, Sırrı Sakık ve Mahmut Alınak'la beraber milletvekilliği dokunulmazlığı kaldırıldı. Ertesi gün dokunulmazlıkları kaldırılmış olan diğer 5 milletvekiliyle birlikte gözaltına alındı.
17 Mart 1994'te, grup arkadaşları Hatip Dicle, Selim Sadak ve Orhan Doğan ile birlikte tutuklanarak cezaevine gönderildi. 8 Aralık 1994'te yasadışı örgüt üyeliği suçundan mahkûm olarak 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Hapishaneden yazdığı mektuplar önce bir gazetede yayımlandı, daha sonra kitap haline getirildi.
1995 yılında Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü verildi. Hapishane yılları boyunca uluslararası barış kuruluşlarının ve insan hakları derneklerinin desteği ve Avrupa Birliği süreciyle birlikte yoğunlaşan çabaları sonucunda ve AİHM kararı doğrultusunda yeniden yargılanan Zana ve arkadaşları, on beşer yıllık hapis cezaları olduğu gibi onaylanarak cezaevinde kaldılar. Zana, 8 Haziran 2004'te Ankara Merkez Kapalı Ceza ve Tutukevi'nden serbest bırakıldı.
TBMM 24. Dönem Diyarbakır, 25. ve 26. Dönem Ağrı milletvekilidir.
Davaları

21 Mart 2007 tarihinde Diyarbakır'daki etkinliklerde sarf ettiği, "Kürtlerin 3 lideri var. Bu üç lidere minnet borçluyuz" sözleri nedeniyle Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi heyeti, Zana'yı Terörle Mücadele Kanunu'nun "Terör örgütünün propagandasını yapmak" suçunu kapsayan 7. maddesi uyarınca 2 yıl hapis cezasına çarptırdı.
Çeşitli tarihlerde yaptığı 9 ayrı konuşma nedeniyle Diyarbakır 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nde "Terör örgütünün propagandasını yapmak" ve "Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek" suçlarından yargılanan Leyla Zana'ya mahkeme 10 yıl hapis cezası ve seçme-seçilme ehliyetinden ve diğer siyasi hakları kullanmaktan yoksun bırakılmasına da karar verdi. Ancak Yargıtay 9. Ceza Dairesi "sanığın eksik savunma" yapması sebebiyle kararı bozdu. Yeniden görülen davada "sanığın terör örgütü PKK üyeliği boyutuna ulaştığı" gerekçesiyle aynı ceza verildi. Tekrar temyize gönderilen dosya yine bozularak yerel mahkemeye gönderildi. İlgili Diyarbakır 5. Ağır Ceza Mahkemesi, Yargıtayın kararına uydu. Mahkeme, son yasal düzenlemeleri dikkate alarak Zana hakkındaki ’terör örgütü propagandası yapmak’ suçundan kovuşturmanın ertelenmesine; ’örgüt adına suç işlemek’ suçundan da ceza verilmesine yer olmadığına karar vererek davayı düşürdü.
Ödülleri

1995 Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü
1995 Aachen Barış Ödülü
Zana, Brüksel'de (3 Şubat 2010)
Otakoidler

Otakoidler, sentezlendiği yerin yakınlarında etkili olan, bir nevi lokal hormon gibi davranan, kısa ömürlü biyolojik faktörlerdir (moleküllerlerdir). Kelime dilimize Fransızca Autacoïde kelimesinden gelmiştir. Bu kelime İngilizcede Edward Albert Schäfer tarafından 1914 yılında Autos+(kendi) + acos(ilaç, deva) + +oid(benzer, benzeyen) = Autacoid şeklinde türetilmiştir. Tesirleri aslen lokal boyuttayken yüksek miktarda üretilebilirler ve dolaşım sistemine dahil olabilirler ve bu sayede sistemik etki gösterebilirler.[kaynak belirtilmeli] Bu regülatör moleküller ayrıca lokal metabolize olurlar. Yani bu moleküller lokal olarak üretilir, tesir eder ve metabolize olur. Otakoidler, düz kas, salgı bezi, sinir, trombosit ve diğer dokuların aktivitelerinin düzenlemesi de dahil olmak üzere muhtelif biyolojik etkilere sahiptir.[kaynak belirtilmeli]
Bazı otakoidler, spesifik dokular üzerine, mesela düz kaslara, yaptıkları ile tarif olur. Misalen vasküler düz kaslara müessir vazokonstriktör ve vazodilatör otakoidler mevcuttur. Vazodilatör otakoidler egzersiz sırasında salgılanır. Etkisi derinin kızarmasıdır ki bu ısı kaybının kolaylaşmasını sağlar.
Otakoidler lokal hormonlardır, bundan dolayı parakrin etkisine sahiptir. Bazı önemli otakoidler şunlardır: eikozanoid, anjiyotensin, nörotensin, NO(nitrik oksit), kininler, histamin, serotonin, endotelin ve palmitoiletanolamid idir.
2015 yılında otakoidlerin daha kesin bir tarifi teklif edilir: "Otakoidler lokal üretilen modülatör faktörlerdir, lokal hücre ve/veya dokunun fonksiyonlarını etkiler, talep üzerine üretilir ve ardından aynı hücre ve/veya dokular metabolize olur.
Lynn Ngugi

Lynn Ngugi (d. 2 Ekim 1989), Kenyalı gazeteci, dijital içerik üretici ve aktivist.
Video yapımcı olarak geliştirdiği içeriklerle ülkesinde tanınmış bir kişi olmuş; kadın öykülerini öne çıkaran ve zorbalığa son verilmesini savunan çalışmaları nedeniyle ulusal ve uluslararası ödüllere değer görülmüştür. 2021 yılında BBC'nin hazırladığı dünyanın en ilham verici ve etkili 100 kadın listesinde yer almıştır.
Yaşamı

Nairobi'de doğdu. O küçük yaşta iken anne ve babası boşandı; sık sık babasının annesine yönelik kötü davranışlarına tanık olduğu zor bir çocukluk geçirdi. Lise öğreniminden sonra oyunculuk yaptı. 2011 yılında Doğu Afrika Medya Çalışmaları Okulu'na girdi ve 2013 yılında Kitle İletişimi alanında lisans derecesi ile mezun oldu.
Bir süre kanser hastalığı üzerine farkındalık ve erken tanı için çalışan bir kuruluşta gönüllü çalışmalar yürüttü. 2014'te Katar Vakfı Araştırma ve Geliştirme'de proje yöneticisi olarak çalışmak üzere yurt dışına gidip para biriktirdi, 2016 yılında ülkesine döndü.
TUKO adlı dijital haber platformunda  dört yıl çalıştı ve ilham verici insan hikayelerine odaklandı. 2021'de TUKO'dan ayrılıp kendi adını taşıyan Lynn Ngugi Network adlı şirketi kurdu. Youtube kanalında yayımladığı videolar ile geniş bir takipçi sayısına ulaştı; kanalı, ülkenin en büyük Youtube kanallarından birisi oldu.
2021 yılında dünyanın dört bir yanından en ilham verici ve etkili 100 kadın arasında yer aldı. Şubat 2023'te Siber Zorbalıkları Şimdi Durdur kampanyasının lansmanı sırasında, Echo Network Africa adlı kadın hakları örgütü tarafından Cinsiyet Adaleti Şampiyonu ödülüne layık görüldü. Mart 2023'te Nation Media Group'un Business Daily dergisi tarafından en etkili ve ilerici ilk 40 kişilik arasında yer aldı. Bilim, sanat, spor, teknoloji ve girişimcilik dahil olmak üzere çeşitli sektörlerden 40 yaş altı 40 kadın ve erkeği tanımayı ve ödüllendirmeyi amaçlayan Top 40 Under 40 listesine girdi.
Yapay zekâ

Yapay zekâ ya da kısaca YZ, (İngilizce: Artificial Intelligence ya da kısaca AI), insanlar da dahil olmak üzere hayvanlar tarafından, doğal zekânın aksine makineler tarafından görüntülenen zekâ çeşididir. İlk ve ikinci kategoriler arasındaki ayrım genellikle seçilen kısaltmayla ortaya çıkar. Güçlü yapay zeka genellikle Yapay genel zekâ (İngilizce: Artificial General Intelligence kelimelerinin kısaltılmışı olarak: AGI) olarak etiketlenirken, doğal zekayı taklit etme girişimleri yapay biyolojik zekâ (İngilizce: Artificial Biological Intelligence: ABI) olarak adlandırılır. Önde gelen yapay zeka ders kitapları, alanı zeki etmenlerin çalışması olarak tanımlar: Çevresini algılayan ve hedeflerine başarıyla ulaşma şansını en üst düzeye çıkaran eylemleri gerçekleştiren herhangi bir cihaz. Halk arasında, yapay zekâ kavramı genellikle insanların insan zihni ile ilişkilendirdiği öğrenme ve problem çözme gibi bilişsel eylemleri taklit eden makineleri tanımlamak için kullanılır.
Makineler daha becerikli hâle geldikçe, zekâ gerektirdiği düşünülen görevler genellikle YZ etkisi olarak bilinen bir fenomen olan YZ tanımından çıkarılır. Tesler'in teoremindeki bir espri, "YZ henüz yapılmamış şeydir" der. Örneğin, optik karakter tanıma YZ olarak değerlendirilen şeylerin dışında tutulur, rutin teknoloji hâline gelir.
Genellikle yapay zekâ olarak sınıflandırılan modern makine yetenekleri satranç ve Go gibi stratejik oyun sistemlerinde, en üst düzeyde rekabet eden insan konuşmasını anlama, poker ya da otonom arabalar gibi kusurlu-bilgi oyunlarını içerik dağıtım ağındaki akıllı yönlendirmeyi ve askeri simülasyonları kapsar.
Yapay zekâ çalışmaları sıklıkla insanın düşünme yöntemlerini taklit eden yapay algoritmalar geliştirmeye yöneliktir, ancak bununla sınırlı değildir. Öğrenebilen ve gelecekte insan zekâsından bağımsız gelişebilecek bir yapay zekâ kavramına doğru yeni yönelimler oluşmaktadır. Bu yönelim, insanın evreni ve doğayı anlama çabasında kendisine yardımcı olabilecek belki de kendisinden daha zeki, insan ötesi varlıklar meydana getirme düşünün bir ürünüdür. Bu düş, 1920'li yıllarda yazılan ve sonraları Isaac Asimov'u etkileyen modern bilimkurgu edebiyatının öncü yazarlarından Karel Čapek'in eserlerinde dışa vurmuştur. Karel Čapek, R.U.R. adlı tiyatro oyununda yapay zekâya sahip robotlar ile insanlığın ortak toplumsal sorunlarını ele alarak 1920 yılında yapay zekânın insan aklından bağımsız gelişebileceğini öngörmüştür.
Tanım

Yapay zekâ, idealleştirilmiş bir perspektife göre insan zekâsına özgü yüksek bilişsel fonksiyonları veya otonom davranışları sergileyen bir yapay işletim sistemidir. Bu sistem, algılama, öğrenme, çoğul kavramları bağlama, düşünme, fikir yürütme (belirtme), sorun çözme, iletişim kurma ve karar verme gibi yeteneklere sahip olmalıdır. Ayrıca, bu yapay zekâ sistemi düşüncelerinden tepkiler üretebilmeli (eyleyici yapay zekâ) ve bu tepkileri fiziksel olarak dışa vurabilmelidir.
Hedefler

Zekâyı simüle etme (veya oluşturma) genel problemi, alt problemlere ayrılmıştır. Bu alt problemler, araştırmacıların zeki bir sistemden sergilemesini beklediği belirli özellikler veya yeteneklerden oluşur. Aşağıda açıklanan özellikler, yapay zekâ araştırmalarında en çok dikkat çeken konular arasında yer almakta ve bu araştırmaların kapsamını belirlemektedir.