stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kapaklı, Mutki

| Kapaklı |
| --- | --- |
Köy

 Bitlis'in Türkiye'deki konumu
KapaklıKapaklı'nın Bitlis'teki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Bitlis
İlçe: Mutki
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 51,73 km²
Rakım: 1788 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 185
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0434
İl plaka kodu: 13
Posta kodu: 13702
Kapaklı, Bitlis ilinin Mutki ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1917 yılı kayıtlarında Haçinan olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Bitlis il merkezine 52 km, Mutki ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır. Köy, Mutki'nin kuzeybatısında olup, 13.77 numaralı Hasköy-Mutki il yoluna, Kavakbaşı Köyü yakınında 13,2 km.'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 185
2021: 197
2020: 196
2019: 189
2018: 185
2017: 180
2016: 165
2015: 166
2014: 187
2013: 191
2012: 196
2011: 201
2010: 212
2009: 208
2008: 215
2007: 218
2000: 140
1990: 341
Çatak, Düziçi

| Çatak |
| --- | --- |
Köy

 Osmaniye'nin Türkiye'deki konumu
ÇatakÇatak'ın Osmaniye'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Osmaniye
İlçe: Düziçi
Coğrafi bölge: Akdeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 764 m
Nüfus (2020)
 • Toplam: 524
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0328
İl plaka kodu: 80
Posta kodu: 80602
Çatak, Osmaniye ilinin Düziçi ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1917 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Osmaniye il merkezine 55 km, Düziçi ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Düldül Dağı köyün yakınlarında bulunur.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2020: 524
2019: 523
2018: 515
2017: 535
2016: 516
2015: 534
2014: 525
2013: 516
2012: 523
2011: 524
2010: 524
2009: 513
2008: 495
2007: 440
2000: 307
Karacadağdemirciler, Gerede

| Karacadağdemirciler |
| --- | --- |
Köy

D 100 karayolundan köyün görünümü
 Bolu'nun Türkiye'deki konumu
KaracadağdemircilerKaracadağdemirciler'in Bolu'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Bolu
İlçe: Gerede
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1276 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 116
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0374
İl plaka kodu: 14
Posta kodu: 14902
Karacadağdemirciler, Bolu ilinin Gerede ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1947 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy; Bolu il merkezine 73, Gerede ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 116
2021: 113
2020: 109
2019: 104
2018: 119
2017: 125
2016: 120
2015: 122
2014: 139
2013: 144
2012: 142
2011: 149
2010: 163
2009: 176
2008: 183
2007: 182
1990: 418
1985: 474
Demirdöş, Kiğı

| Demirdöş |
| --- | --- |
Köy

 Bingöl'ün Türkiye'deki konumu
DemirdöşDemirdöş'ün Bingöl'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Bingöl
İlçe: Kiğı
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1788 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 8
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0426
İl plaka kodu: 12
Posta kodu: 12802
Erzincan'dan Kiğı yoluyla Muş'a kadar inşası düşünülen askeri istikşafat haritası Hicri 1308
Demirdöş, Bingöl ilinin Kiğı ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı, 1916  yılı kayıtlarında Kurmanci'de "Türkler" anlamına gelen Tirkân olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Bingöl il merkezine 123 km, Kiğı ilçe merkezine 50 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 8
2021: 9
2020: 8
2019: 11
2018: 12
2017: 10
2016: 11
2015: 12
2014: 10
2013: 11
2012: 12
2011: 7
2010: 8
2009: 6
2007: 2
2000: 13
1990: 60
1985: 92
1965: 108
Sarıkent, Şefaatli

| Sarıkent |
| --- | --- |
Köy

 Yozgat'ın Türkiye'deki konumu
SarıkentSarıkent'in Yozgat'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Yozgat
İlçe: Şefaatli
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1020 m
Nüfus (2020)
 • Toplam: 517
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0354
İl plaka kodu: 66
Posta kodu: 66800
Sarıkent, Yozgat ilinin Şefaatli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1907 yılı kayıtlarında Çılbak olarak geçmektedir. 28 Şubat 1968 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye çevrilen köyün belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona ermiştir.
Coğrafya

Köy, Yozgat il merkezine 61 km, Şefaatli ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır. Köy, Şefaatli'nin güneyinde TCDD Ankara-Kayseri konvansiyonel tren hattının ve 66.50 numaralı Şefaatli-Kozaklı il yolunun kenarındadır. Köyde ayni isimli tren istasyonu vardır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2020: 517
2019: 518
2018: 546
2017: 521
2016: 532
2015: 554
2014: 433
2013: 646
2012: 677
2011: 709
2010: 741
2009: 785
2008: 822
2007: 956
2000: 2.863
1990: 2.913
1985: 2.182
1965: 2.155
Yönetim > Belediye başkanlığı

| Seçildiği yıl | Belediye başkanları |
| --- | --- |
2009: Bayram Yüksel (CHP)
2004: Davut Kaya (AKP)
1999: İdris Yıldız (ANAP)
1994: Nadir Ertuğrul (DYP)
1989: Hayati Öztürk (ANAP)
1984: Hakkı Yılmaz (ANAP)
1977: Mehmet Özdemir (CHP)
1973: Mehmet Özdemir (CHP)
1968: Hacı Musa Öztürk (AP)
Kavak, Yıldızeli

| Kavak |
| --- | --- |
Köy

 Sivas'ın Türkiye'deki konumu
KavakKavak'ın Sivas'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Sivas
İlçe: Yıldızeli
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 62,87 km²
Rakım: 1788 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 744
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0346
İl plaka kodu: 58
Posta kodu: 58502
Kavak, Sivas ilinin Yıldızeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1522 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 31 Aralık 1998 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüşen köyün belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi.
Coğrafya

Köy, Sivas il merkezine 60 km, Yıldızeli ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 744
2020: 787
2019: 793
2018: 833
2017: 892
2016: 950
2015: 965
2014: 1.013
2013: 1.525
2012: 1.673
2011: 1.310
2010: 1.405
2009: 1.550
2008: 1.806
2007: 1.961
2000: 1.943
1990: 1.912
1985: 1.864
1980: 1.374
1975: 1.526
1970: 1.585
1965: 1.478
Yönetim > Belediye başkanlığı

| Seçildiği yıl | Belediye başkanları |
| --- | --- |
2009: Vahip Yalçın (MHP)
2004: Vahip Yalçın (AKP)
1999: Şenel Dutucu (MHP)
Aşağıöz, Yapraklı

| Aşağıöz |
| --- | --- |
Köy

 Çankırı'nın Türkiye'deki konumu
AşağıözAşağıöz'ün Çankırı'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Çankırı
İlçe: Yapraklı
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1276 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 272
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0376
İl plaka kodu: 18
Posta kodu: 18902
Aşağıöz, Çankırı ilinin Yapraklı ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1896 yılına ait 'salname'de de bugünkü adını taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Çankırı il merkezine 45 km, Yapraklı ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır. Köy, Yapraklı'nın kuzeydoğusunda olup, 18.03 numaralı Çankırı-Tosya il yoluna 4,1 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 272
2020: 284
2019: 292
2018: 292
2017: 279
2016: 265
2015: 283
2014: 308
2012: 432
2011: 383
2010: 441
2009: 504
2008: 507
2007: 563
2000: 637
1990: 708
1985: 685
1965: 523
Kuşan İmparatorluğu

Kuşanlar, Hindistan’ın kuzeyinde M.Ö. 2. yüzyılın ikinci yarısında hüküm sürmüş bir hanedan. Batılı kaynaklarda Sogdiana ve Bactria, Çin kaynaklarında ise Tai Hsia diye adlandırılan, bugün Afganistan'ın kuzey kesiminde  Ceyhun Irmağı ile Hindukuş Dağları arasında kalan bölgenin Orta Asya kavimleri istilası sonucunda, M.Ö. 3. yüzyılda kurulmuş olan Grek Baktriya Krallığı çökmüş ve yerine M.S. 1. yüzyılda yerli kayıtlara göre Kuşan, Çin kaynaklarına göre ise Ta-Yüeh-chih adında kurulan devlettir. Kuşanlar, Yüeçi Konfederasyonun beş bölümünden biriydi, ve yüksek ihtimalle İrani veya Tohar, Ön Hint-Avrupalı Kansu'dan göç eden ve eski Baktriya'ya yerleşen göçebe insanlardır. Kuşanlar ilk dönemler muhtemelen idari işlerde Yunancayı kullanıyorlardı, ancak kısa sürede Bactrian dilini kullanmaya başladılar. Kurucu hanedanın Türk kökenli olduğuna dair çeşitli iddialar da vardır. Öyle ki bir Keşmir tarihçisi olan Kalhana’nın Rajatarangini’sinde zikredilen “Turushkanvaya” ismidir. Grandhara bölgesinde Türk asıllı krallar olduğundan bahseder.
Kuruluş

Yüeçiler'in bir kolu olan Kuşanlar, M.Ö. 3. yüzyıldan itibaren Çin'in batısındaki Kansu bölgesindeki yurtlarından, Hunlar'la yaptıkları çatışmalarda yenik düştükleri için batıya göç etmişlerdir. Yol boyunca Vusun ve Sakalar ile mücadele ederek Afganistan'ın kuzeyine ulaşmışlar ve burada Kuşan İmparatorluğu'nu kurmuşlardır.
Yayılma

M.Ö 2. yüzyılda Hellenistik Greko-Bactria Krallığının yıkılmasıyla Baktriya bölgesini ele geçiren Yüeçiler'den yerleşik hayata geçen beş kabile burada yerel halkla birlikte varlıklarını sürdürmeye başlamışlardır. Bir süre sonra günümüz Afganistan'ının kuzeyinde yaşayan ve yabguların idaresindeki bu beş kabile, kabilelerden biri olan Guishuang (Kuşanlar) yabgusunun etrafında  birleşerek M.S. 1. yüzyılda Kuşanlar adıyla devlet kurdular. 1. yüzyılın ikinci yarısında Kujula Kadphises önderliğinde güneye ilerleyerek Taxila ve Kabil gibi önemli yerleri ele geçirdikten sonra Hindistan'a doğru ilerleyişlerini sürdürdüler. Kuşhanlar, Partlar'ı yenmiş, Ganj Nehri boyunca kuzey Hindistan'ı bütünüyle kontrol altına almışlardır. Diğer taraftan Türkistan'ın büyük bir bölümü Kuşan hakimiyetine girmiştir.
Çöküş

2. yüzyıldan itibaren zayıflamaya başlayan Kuşanlar, önce Sasanilere yenilmişler ve Pencap'ın kuzeyini terk etmek zorunda kalmışlardır. Bu dönemde giderek güçlenen Akhunlar, 385 - 420 yıllarında  Ceyhun Irmağı'nı geçerek, Kuşanları Peşaver ve çevresinden çekilmeye zorlamışlardır. Kuşanların direnmesine rağmen Akhunlar, önce Belh'i, daha sonra Afganistan ve Kuzey Hindistan'daki Kuşan beyliklerini ele geçirmişlerdir.
Ticaret ve Dış İlişkiler

Kuşanlar döneminde Hindistan ile Roma İmparatorluğu arasındaki ticaret gelişmiş, İran bütünüyle bu ticaretin dışında bırakılmıştır. Kuşanlar hem kara hem de deniz ulaşımına hakim olmuştur. Kuşan siyasi birliği ile geçen bu dönem, Hindistan ve Türkistan'ın müreffeh bir dönem geçirmesini sağlamıştır.
Kuşanlar var oldukları dönemde, dünyanın en büyük dört devletinden birisidir. Kırk yıl kadar dünya güç dengesini elinde tutmuştur. Kuşanların en güçlü hükümdarlarından olan Kanişka, Hint, İran, Çin ve Roma hükümdarlarının unvanlarını bir arada kendisini tanımlamak üzere kullanmak hakkını kendinde gösterecek başarıya ulaşmıştır.
Din, kültür ve sanat

Kuşanlar, Budizm ve Hinduizm başta olmak üzere, Hindistan'daki bütün dinlere ve kültürlere eşit oranda saygı göstermiştir. Bu anlayış sonucu özgün bir Kuşan - Hint sanatı doğmuştur. Kuşan - Hint ekolü arasında Saka-Türk süvarilerinin heykelleri önemli yer tutar.
Bir Kuşan Prensi (Khalchayan Sarayı), Özbekistan
Kanişka altın sikkesi, Yunan komutan ve Buda simgeli. Ahin Posh
Cam kap üzerinde gladyatör tasviri. Begram, 2. yüzyıl
Ayvaköy, Yapraklı

| Ayvaköy |
| --- | --- |
Köy

 Çankırı'nın Türkiye'deki konumu
AyvaköyAyvaköy'ün Çankırı'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Çankırı
İlçe: Yapraklı
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1276 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 129
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0376
İl plaka kodu: 18
Posta kodu: 18902
Ayvaköy, Çankırı ilinin Yapraklı ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Çankırı il merkezine 59 km, Yapraklı ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır. Köy, Yapraklı'nın güneydoğusunda olup, 18.03 numaralı Çankırı-Tosya il yoluna Müsellim, Çiçekköy ve Çakırlar köyleri üzerinden 16,2 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 129
2020: 143
2019: 136
2018: 138
2017: 113
2016: 113
2015: 124
2014: 126
2013: 142
2012: 111
2011: 126
2010: 124
2009: 140
2008: 167
2007: 162
2000: 217
1990: 345
1985: 641
1965: 640
Maruf, Korgun

| Maruf |
| --- | --- |
Köy

 Çankırı'nın Türkiye'deki konumu
MarufMaruf'un Çankırı'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Çankırı
İlçe: Korgun
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1276 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 540
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0376
İl plaka kodu: 18
Posta kodu: 18260
Maruf, Çankırı ilinin Korgun ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1896 yılına ait 'salname'de de bugünkü adını taşımaktadır. Köyün ismi TÜİK'in 1960-2000 yılları arasındaki kayıtlarında ise Ortayaka olarak geçmektedir. Daha önceleri Çankırı ili Merkez ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında, yeni kurulan Çankırı ili Korgun ilçesine bağlanmıştır.
Coğrafya

Köy, Çankırı il merkezine 20 km, Korgun ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Köy, Korgun'un güneybatısında olup, Hıcıp, Kıyıçivi ve Buğay köyleri üzerinden bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 540
2020: 545
2019: 602
2018: 802
2017: 470
2016: 525
2015: 536
2014: 552
2013: 550
2012: 497
2011: 489
2010: 486
2009: 381
2008: 420
2007: 393
2000: 504
1990: 612
1985: 887
1965: 1.581
Balıbıdık, Çankırı

| Balıbıdık |
| --- | --- |
Köy

 Çankırı'nın Türkiye'deki konumu
BalıbıdıkBalıbıdık'ın Çankırı'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Çankırı
İlçe: Merkez
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 886 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 141
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0376
İl plaka kodu: 18
Posta kodu: 18902
Balıbıdık, Çankırı ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Daha önceleri Yapraklı ilçesine bağlı olan köy, 11 Aralık 2023'te Çankırı merkez ilçeye bağlandı.
Coğrafya

Köy, Çankırı il merkezine 20 km, Yapraklı ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Köy, Yapraklı'nın güneybatısında olup, 18.01 numaralı Çankırı-Yapraklı il yoluna 3,4 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 141
2020: 154
2019: 176
2018: 182
2017: 137
2016: 136
2015: 135
2014: 146
2013: 159
2012: 151
2011: 140
2010: 142
2009: 126
2008: 138
2007: 165
2000: 191
1990: 275
1985: 239
1965: 173
Fars edebiyatı

Mantıku't-Tayr, Ferîdüddin Attâr
Fars edebiyatı, Farsça sözlü kompozisyonlardan ve yazılı metinlerden oluşan dünyanın en eski edebiyatlarından biridir. 2500 yıldan uzun bir dönemi kapsayan Fars edebiyatına ait kaynaklar bugünkü İran sınırlarının ötelerine, Orta Asya, Batı Asya, Anadolu, Hint alt kıtası, Mısır ve Balkanlar'a yayılmıştır. Gaznelilerin Orta ve Güney Asya'yı fethinden sonra Afganistan, Pakistan, Hindistan ve Orta Asya'ya yayılmıştır. Yalnız İranlılar değil, Türk, Kafkas, Hint, Pakistanlı ve Slav şair ve yazarların Fars dilinde oluşturdukları eserler de Fars edebiyatı içinde sayılmaktadır.
Fars edebiyatının kökleri, Antik Çağ'da Birinci Pers İmparatorluğu döneminde konuşulan Eski Farsça ve daha sonra Sasaniler Orta Farsçası döneminden kalıp günümüze kadar ulaşmış eserlere dayanmaktadır. Ancak, İskender'in fethi sonrası Pers İmparatorluğu başkenti Persepolis'teki kütüphanelerin yakılıp yıkılması nedeniyle Antik Çağ'a ait Fars edebiyatı eserlerinin çoğu yok olmuştur. Bu dönemden korunmuş olarak günümüze ulaşan Behistun Yazıtı'nın tarihi MÖ 6. yüzyıla uzanmaktadır. Yazıt üzerindeki çivi yazısı yazmalar Eski Farsçanın yanı sıra diğer Antik Çağ uygarlık dilleri olan Elamca, Babilce ve Akadca metinler de içermektedir. Bunlara bağlı olarak Fars edebiyatının günümüze ulaşan ürünlerinin büyük bir kısmı, Müslümanların İran'ı ele geçirmesini takip eden dönemlerde oluşturulmuştur. Abbâsîler'in iktidarı ile birlikte (MS 750), İranlılar İslam Halifeliğinin katipleri ve bürokratları ve giderek artan bir şekilde yazarları ve şairleri haline gelip Farsça ve Arapça yazmaya başlamıştır.
Firdevsî, Sadî, Hafız Şirazi, Attar, Nizamî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Rudekî, Dakîkî ve Hayyam gibi şair ve yazarlar Fars edebiyatının önde gelen şair ve yazarlarıdır ve birçok farklı ülke edebiyatı ve yazarlarını etkilemiştir.
Gazâlî, Fârâbî,, Bîrûnî', İbn Sina,Tûsî, Nizâmülmülk, Taberî, Buhârî, Tirmizî, Müslim, Hârizmî, Zemahşerî, Hallâc-ı Mansûr, Bâyezid-i Bistâmî, Abdülkâdir Geylânî, Molla Câmî, Nesâî, Râzî, Fergânî, Konevî, Hucendî, Cüveynî, İbn Mâce, İbn Heysem ve Sultan Veled, din, tasavvuf, felsefe, tıp, doğa bilimleri, kimya, fizik, matematik, geometri, astronomi, coğrafya, tarih gibi farklı alanlarda Farsça eserler vermiş diğer İranlı yazarlardır.
Sohrab Sepehri, Ali Şerîatî, Füruğ Ferruhzad ve Sâdık Hidâyet'in eserleri de Türkçeye kazandırılmıştır.
İslamiyeti kabul ettikten sonra yüzyıllar boyunca edebiyatımıza büyük etkileri olmuş olan ve Divan edebiyatımızın başlıca kaynağını meydana getirmiş olan İran edebiyatı, İslamiyetin kabul edilmesinden önce ve İslam medeniyetinin etkisi altında olmak üzere başlıca iki bölüme ayrılır.
İslamiyetin kabul edilmesi ile başlayan İran edebiyatı, başlıca şu bölümlere ayrılabilir:
İslamiyet Öncesi

İskender'in fethi sonrası Birinci Pers İmparatorluğu'nun ve başkent Persepolis'teki kütüphanelerin yakılıp yıkılması nedeniyle Antik Çağ'a ait Fars edebiyatı eserlerinin çoğu yok olmuştur. Geriye kalanların çoğu I. Pers İmpatatorluğu krallarının, özellikle de Büyük Darius (MÖ 522-486) ve I. Serhas'ın kraliyet yazıtlarından oluşmaktadır. Bu dönemden korunmuş olarak günümüze ulaşan Behistun Yazıtı'nın tarihi MÖ 6. yüzyıla uzanmaktadır. Yazıt üzerindeki çivi yazısı yazmalar Eski Farsçanın yanı sıra diğer Antik Çağ uygarlık dilleri olan Elamca, Babilce ve Akadca metinler de içermektedir.
İslam öncesi İran edebiyatına ait eserler Eski Farsça, Orta Farsça, Partça, Soğdca gibi dillerde oluşturulmuştur. Bu dönemdeki eserler dini eserler, inançsal konulardaki tefsir eserleri ve din dışı eserler olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Avesta külliyatı, dini eserler bağlamında Avesta metinlerinin tefsirini, açıklamalarını, yorumlarını ve çevirilerini içermektedir. Denkard, Bundahişn, Pursishin-nameg, Vichitakiha i Zatsparam, Arda-Viraf Namag, Daedestan i Menog-i Khrad, Jamasp Namag, Zand-i Wahman, Shikand-gumanic Vichar, Shayast ne-shayast, Zaratosht-nama, Wizidagiha-i Zadspram bu dönemdeki inançsal konuları ele almış eserlerdir. Bunların yanı sıra Kar-Namag i Ardashir i Pabagan, Ayadgar-i Zariran, Shahrestaniha i Eranshahr, Andarz yazıları, Wizarishn i Chatrang, Drakht i Asurig, Abdih ud Sahigih i Sagistan, Khusraw va Redag ve Mah farvardin Ruz khordad din dışı konuların ele alındığı eserlerdir. Frahang-i Pahlavig, Frahang-i Oim-evak Fars edebiyatına ait İslamiyet öncesi derlenmiş sözlüklerdir. Yine bu dönemde Khwaday Namag (Krallar Kitabı) Sasani sarayına bağlı rahipler tarafından derlenen Sasani krallarının tarihi ve efsanevi bir soyağacını içeren kroniklerdir.
I - Kahramanlık şiiri devri: (10. yüzyıl)

Bu devrin başlıca şairleri, en eski Acem şairi sayılan Rûdegî, Keygâvus, Ulusrî, Dakikî ve Şehnâme adlı Acemlerin en büyük kahramanlık destanını yazan Firdevsî'dir. Şehnâme'den:
« بسی رنج بردم در این سال سی                             «Otuz yıl çok acı ve zorluk çektim
عجم زنده کردم بدین پارسی »                                  Farsça ile Acem'e hayat ve can verdim»
II - Saray şiiri devri (11. yüzyıl)

Arap medeniyetinin İran'da yer etmeye başlaması üzerine zümre edebiyatı olan yeni bir şiir meydana gelmiştir. Bu devrin en ünlü şairleri Anyarî ve Nizamî'dir.
III - Mistik ve moral devir (13. yüzyıl)

Selçuk devri Iran edebiyatının en parlak devri olan bu yüzyılda, Tasavvuf edebiyatı yolunda. şiirler yazan Senasî ve Attar önemli şairlerdendir. Lirik ve melânkolik bir şair olan Selman ve Gülistan ve Bostan  adlı eserlerin şairi Sadî, bu yüzyılda yetişmiş önemli şairlerdendir.
IV - Lirik şiirin parlak devri (14. yüzyıl)

Bu yüzyılda İran saray şiiri, en parlak devrini yaşamış ve Hafız. Vassaf gibi şairler, yalnız İran edebiyatının değil, dünya edebiyatın da en büyük lirik şairleri olduklarını gösteren eserler meydana getirmişlerdir.
V - Duraklama devri (15. - 16. yüzyıllar)

İran şiiri, artık eski parlak devrini kaybetmiştir. Bu yüzyılda yetişen Cami, İran edebiyatının son büyük, şairidir.
VI - Yeni devir (17. - 19. yüzyıllar)

Eski önemini kaybetmesine rağmen İran edebiyatı şiir ve nesir alanında önemli sanatçılar yetiştirmiştir. Sadî, Seyyit Yahya, Kelim, Mirza, Sadık yetişen ünlü şairlerdendir. Bu devirde-Iran nesiri Hace Abdullahîî Ensarî tarafından kurulmuştur.
VII - Çağdaş devir

Bu çağda yetişen İran sanatçıları, eski geleneği devam ettirmek isteyenler, modern Avrupa edebiyatı yolunda eserler vermek, isteyenler ve bu iki grubun arasında kalanlar olmak üzere başlıca üç ayrı gruba ayrılmış gibidirler. Bu bakımdan çağdaş Iran edebiyatında, eski Fars şiir ve nesir geleneğini devam ettirerek o yolda eser veren sanatçıların yanında; İran dilini Arapça ve Türkçe kelimelerden kurtararak yalın bir Fars dili meydan getirmek isteyen sanatçılar da eserlerini vermektedirler. Bunlar arasında, eski geleneği tamamen yıkmak, Arap yazısını değiştirmek taraftarı olanlar da bulunmakta, İran dilinin ve edebiyatının değişmesi zorunluluğunu savunmaktadırlar. Bu İki grubun arasında kalan bazı sanatçılar da eski gelenekleri tamamen muhafaza etmedikleri gibi, yenileşmenin de savunmasını yapmamaktadırlar. Mahmud Devletabadi, Sadık Hidayet, Sadık Çubek, Bozorg Alevi çağdaş İran edebiyatının önde gelen yazarları arasında görülmektedir.
Belibedir, Yapraklı

| Belibedir |
| --- | --- |
Köy

 Çankırı'nın Türkiye'deki konumu
BelibedirBelibedir'in Çankırı'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Çankırı
İlçe: Yapraklı
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1299 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 75
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0376
İl plaka kodu: 18
Posta kodu: 18902
Belibedir, Çankırı ilinin Yapraklı ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Çankırı il merkezine 65 km, Yapraklı ilçe merkezine 45 km uzaklıktadır. Köy, Yapraklı'nın güneydoğusunda olup, 18.03 numaralı Çankırı-Tosya il yoluna Çiçekköy ve Çakırlar köyleri üzerinden 19,2 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 75
2020: 82
2019: 76
2018: 77
2017: 57
2016: 57
2015: 57
2014: 58
2013: 57
2012: 52
2011: 53
2010: 45
2009: 58
2008: 49
2007: 39
2000: 104
1990: 316
1985: 397
1965: 381