stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Deniz Gezmiş
Ölümünden sonrası > Siyasi mirası

Deniz Gezmiş'in idamından sonra, o günlerde Gezmiş'in yakın arkadaşlarından Mahir Çayan'ın kitaplarını ve yazılarını okuyan ve daha sonra yasa dışı ayrılıkçı silahlı örgüt PKK'nın kurucu lideri olacak olan Abdullah Öcalan, çevresindekilere, "Deniz Gezmiş ve Mahir Çayan'ın gerilla yöntemlerini birleştirmek gerektiğini" söyledi.
Nihat Erim suikastı: 12 Mart döneminin başbakanı Nihat Erim, "Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının intikamının alınması" adına 19 Temmuz 1980'de silahlı örgüt Devrimci Sol militanları tarafından gerçekleştirilen suikast sonucu öldürüldü.
Deniz Gezmiş'in idam edildiği 6 Mayıs tarihi, 70'li yıllardan beri Türkiye'deki pek çok sol görüşlü örgüt, parti ve demokratik kitle örgütü tarafından bir anma gününe dönüştürülmüş, Gezmiş'in anısı ve mirası yaşatılmaya çalışılmıştır. "İstanbul'dan Ankara'ya Deniz Gezmiş için Bağımsızlık Yürüyüşü", "Yurtsever Cephe" önderliğinde 1 Mayıs 2007'de İstanbul'dan başlamıştır. Gezmiş ve arkadaşlarının 1972'de idam edildiği Ankara'da, Karşıyaka Mezarlığı'nda sona eren yürüyüşe katılanlar çeşitli duraklarda durarak amaçlarını anlatan şenlikler düzenlemişlerdir. Yürüyüş öncesinde Çanakkale Sulh Mahkemesi, afişlerin üzerinde resimleri yer alan kişilerin idam hükmü giymiş mahkûmlar olduğu gerekçesiyle söz konusu afişlerin toplatılmasına karar vermiştir.
Ailesi, 2015 yılında, "Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının anısını, devrimci mücadeleye kattıkları değerleri yaşatmak" amacıyla "Deniz Gezmiş Özgürlük ve Bağımsızlık Vakfı"nı kurdu.
Tutku (şarkı)

"Tutku", İbrahim Erkal'ın üçüncü stüdyo albümü Tutku'dan bir şarkı. Albümden yayınlanan ilk ve tek parçadır. Söz ve müziği İbrahim Erkal tarafından yazılan parçanın düzenlemesini Kadir Şeker yaptı. İbrahim Erkal'ın kariyerinde yayınladığı ilk video kliptir. İbrahim Erkal daha önce yayınladığı Sarhoş Baki (1984) ve Sensiz Yaşıyamam (1986) adlı albümleriyle adını duyuramamıştı. 1992 yılında kayıtlarını tamamladığı üçüncü albümü Tutku ile geniş kitleler tarafından tanınmaya başlandı ve parçasının yayınlanmasıyla birlikte listelere girmeyi başardı.
Şarkı hakkında

"Tutku", şarkısının sözleri ve müziği İbrahim Erkal'a aittir. Prodüktörlüğü İskender Ulus'un üstlendiği albümde parçanın düzenlemesini Kadir Şeker yapmıştır. 5 dakika 13 saniye sürer. Albüm sıralamasında ikinci sırada yer alır. Nakarat kısmı "Ayrılamam, sana kıyamam, sana dayanamam ben, ben Mecnunum, sana mecburum, tutkunum sana" sözlerinden oluşur. 1992-1993 yılları arasında İstanbul'da yer alan Stüdyo Sistem'de kaydedildi. 6 Mayıs 1993 tarihinde Tutku adıyla Ulus Müzik tarafından yayınlanan albümde yer alan parça listelere girerek albümün iyi bir çıkış yapmasını sağladı. Ayrıca daha sonra yayınlanan Canısı (1997-1998) ve Sırılsıklam (1998-2000) adlı dizilerde parçayı dizi içerisinde yeniden kliplendirdi. Albümün ön plana çıkan ve İbrahim Erkal'ın kariyeri açısından en önemli parçalarından birisi oldu.
Video klip

Albümün kayıtları Stüdyo Sistem'da gerçekleşti. Yapımı Ulus Production'a ait olan video klibin çekimleri bir kadın modelinde eşliğinde Sarıyer, Tarabya'da yer alan bir kafede ve sahil kenarında çekildi. İbrahim Erkal'ın solo görüntüleri de yer aldığı klip albümden yayınlanan tek video kliptir. Ayrıca İbrahim Erkal'ın kariyerindeki ilk video klibidir.
Şarkı listesi

Albüm versiyon
Ekip > Orijinal versiyon

Stüdyo Sistem
Vokal – İbrahim Erkal
Şarkı sözü yazarı ve besteci – İbrahim Erkal
Aranjör, tonmaister – Kadir Şeker
Tonmaister - Korkut Sarıgül, Enver Akarcalı
Yönetmen - Atilla Meriç
Prodüktör – İskender Ulus
Yapımcı – Ulus Müzik
CHNOPS

Karbon, hidrojen, nitrojen, oksijen, fosfor ve kükürtün grafik gösterimi
CHNOPS ve CHON, canlı organizmalardaki en yaygın elementlerin anımsatıcı kısaltmalarıdır. "CHON", biyolojik sistemlerin kütlesinin yüzde 95'inden fazlasını oluşturan karbon, hidrojen, oksijen ve nitrojen anlamına gelir. "CHNOPS" kısaltmasında ise fosfor ve kükürt dahil edilir.
Tanım

Karbon, hidrojen, nitrojen, oksijen, fosfor ve kükürt, kovalent kombinasyonları Dünya üzerindeki biyolojik moleküllerin çoğunu oluşturan en önemli altı kimyasal elementtir. Bu elementlerin tümü ametaldir .
| Öğe | Bitkilerde kütle | Hayvanlarda kütle | Biyolojik kullanımlar |
| --- | --- | --- | --- |
| Karbon | %12 | %19 | Karbonhidratlarda, lipitlerde, nükleik asitlerde ve proteinlerde bulunur. |
| Hidrojen | %10 | %10 | Suda, karbonhidratlarda, lipitlerde, nükleik asitlerde ve proteinlerde bulunur. |
| Azot (Nitrojen) | %1 | %4 | Nükleik asitlerde, proteinlerde, bazı lipitlerde (örn. sfingolipidler) ve bazı polisakkaritlerde (örn. kitin) bulunur |
| Oksijen | %77 | %63 | Suda, karbonhidratlarda, lipitlerde, nükleik asitlerde ve proteinlerde bulunur. |
| Fosfor | <%1 | <%1 | Lipitlerde, nükleik asitlerde ve proteinlerde bulunur. |
| Kükürt | <%1 | <%1 | Proteinlerde ve bazı polisakkaritlerde bulunur. |
İnsan vücudunda dört element (C, H, O ve N) ağırlığın yaklaşık %96'sını oluşturur ve geri kalanını ana mineraller (makromineraller) ve küçük mineraller (iz elementler olarak da adlandırılır) oluşturur.
Kükürt, sistein ve metiyonin amino asitlerinde bulunur. Fosfor, tüm hücre zarlarının ana bileşeni olan bir lipit sınıfı olan fosfolipitlerde bulunur, çünkü bunlar iyonları, proteinleri ve diğer molekülleri hücre işlevi için ihtiyaç duydukları yerde tutan ve olmamaları gereken alanlara yayılmalarını önleyen lipit çift tabakaları oluşturabilirler. Fosfat grupları aynı zamanda nükleik asitlerin (DNA ve RNA'nın genel adı) omurgasının önemli bir bileşenidir ve ATP oluşturmak için gereklidir. ATP Tüm canlılarda hücreye güç sağlayan enerji olarak kullanılan ana moleküldür.
Karbonlu asteroitler CHON elementleri açısından zengindir. Bu asteroitler en yaygın türdür ve sıklıkla meteorit olarak Dünya ile çarpışır. Bu tür çarpışmalar özellikle Dünya tarihinin erken dönemlerinde yaygındı ve bu çarpanlar gezegenin okyanuslarının oluşumunda çok önemli olabilir.
Tüm CHON elementlerini içeren en basit bileşikler, her bir atomdan birer tane içeren izomerler fulminik asit (HCNO), izofulminik asit (HONC), siyanik asit (HOCN) ve izosiyanik asittir (HNCO).
Doom 3

| Doom 3 |
| --- | --- |

Geliştirici: İd Software 
Yayımcı: Activision
Yönetmen: Tim Willits 
Yapımcılar: id Software Splash Damage (Çok oyunculu) Vicarious Visions (Xbox sürümü) Aspyr Media (Mac OS X sürümü)
Tasarımcı: Tim Willits
Besteci: Chris Vrenna 
Seri: Doom 
Motor: id Tech 4
Platformlar: Microsoft Windows, Linux, Mac OS X, Xbox
Çıkış: Microsoft Windows  KA: 3 Ağustos 2004 AVR: 13 Ağustos 2004 Mac OS X  KA: 14 Mart 2005 Xbox  KA: 3 Nisan 2005 AVR: 8 Nisan 2005
Tür: aksiyon oyunu birinci şahıs nişancı hayatta kalma-korku oyunu science fiction horror science fiction video game 
Mod: Tek oyunculu oyun Çok oyunculu oyun co-op mode 
Doom 3, 2004 yılında piyasaya sürülmüş bir hayatta kalma-korku oyunudur.
Birinci şahıs nişancı türünde bir oyun olan Doom 3, id Software tarafından geliştirilmiş ve Activision tarafından piyasaya sürülmüştür. Oyun, PC platformu için yapılmış ve sonraki yıllarda konsol platformları için de çıkarılmıştır. Microsoft Windows, Linux, Mac OS X, Xbox platformlarında bulunmaktadır. Doom 3, tek kişilik mod ve çok kişilik mod olmak üzere iki farklı moda sahiptir. Doom 3 klavye ve fare ile ya da oyun kolu ile oynanabilmektedir.
2012 yılında Doom 3: BFG Edition versiyonuyla yeniden piyasaya sürülmüş ve yeni nesil işletim sistemlerinde düzgün çalışması için uygun hale getirilmiştir.
Oyun 3.5 milyondan fazla kopya satarak id softwarenin o güne kadar en çok satmış oyunudur.
Doom Serisindeki Yeri

Doom 3 bir korku oyunudur ve Doom serisinde yer alan oyunlardan biridir. Daha ağır ilerleyen bir aksiyon içerir ve oyuncuyu korkutmayı amaçlayan ögeler taşır.
Doom 3'ün ardından çıkan yeni Doom oyunları, Doom 3'ün korku ve ağır ilerleyen aksiyon çizgisini benimsemedi. 2016 yılında çıkan Doom ve 2020 yılında çıkan Doom Eternal Doom serisinin yeni aksiyon oyunlarıdır.
Atmosfer-Grafikler

Doom 3 oyununun korkutucu-karanlık bir atmosferi, Dolby'nin 5.1 sürümünde çevresel ses düzeni ve kanlı-korkutucu görüntüleri vardır. Oyunun görüntüleri ve grafik tasarımları için id Software, id Tech 4 motoru kullanılmıştır. Bununla beraber kaliteli grafikleri sayesinde Doom 3 oyunu 2004'te yılın oyunu ödülünü almıştır. Doom 3, 2004 yılında kaliteli grafikleri sayesinde dünyadaki en iyi oyunlar arasında yerini almış ve 3,5 milyon kopya satmıştır.
Atmosfer-Grafikler > Doom 3 oyununun Atmosfer-Grafik tekniği

Doom 3 oyununun grafikleri John Carmack tarafından tasarlanmıştır.
Doom 3 oyununun grafik tekniği; anahtarı İd Tech 4 motoruna dayanan - ana üç etken barındırır: Etkileyici - şaşırtıcı - değişik pozisyon alabilen ışık ve gölge efektleri, karışık animasyon ve senaryo içerisinde - gerçek görünüm ile görülen; dinamik ekran ışıkları ve farklı kalıptaki gölgeler, eylem uygulaması gerekli aralarda eylemi uygularken teknoloji belirtisi veren teknolojik grafikler.
Doom 3 oyununda kimi zaman özel müzikli alanlar, kimi zaman gerçek ışıkların görünümüne ve efektine en çok benzeyen - alandaki efektli ışıkların yok olması ile tamamen karanlık hale gelen ürkütücü alanlar, uzaktan korkutucu - benzettirici etkisi olacak şekilde görülen nesneler, ışık efektleri sayesinde görünümü değişen yaratıklar, merminin ateşlenme etkisi ile ışık veremeyen lambalar bulunur.
Doom 3 oyununda fazladan verilen ara aktiviteler vardır. Doom 3 oyununda bazı kapıların, bazı dolapların açılması için parola girilmesi gerekmektedir.
Doom 3 oyununda bu teknolojik grafikler, aktiviteler ve diğer teknolojik şeyler için 25.000 den fazla bilgisayar dosyası, 500.000 kadar yazılı satır kullanılmıştır. Oyundaki diğer önemli şeyler ise oyunun ekran çözünürlüğü, ekran boyutu, grafik kalitesi, uzak mesafelerden her yere ulaşabilen sesler, bir etki sonrası gerçek fizik kurallarına uygun değişime uğrayan nesnelerdir.
Doom 3 oyunun Xbox platformu için 640 piksel olan geniş görüntü kullanılır.
Oyun oynanırken > Çok kişilik oyun

Doom 3 oyunun çok kişilik oyun modunda dört çeşit mod vardır. Çok kişilik oyunda 8 kişiye kadar aynı anda oyun oynanabilir. Dört çeşit oyunda da çok adam öldürerek oyun kazanılır.
Birinci oyun çeşidi ölümüne maç oyunudur. Oyunda herkes birbirini öldürebilir. Oyunu kazanmak için bir puan belirlenir. Belirlenen puana en kısa zamanda en çok adam öldürüp ulaşan kişi oyunu kazanır.
İkinci oyun çeşidi takımlı ölümüne maç oyunudur. Oyunda aynı takımdakiler birbirini öldüremez. (Eğer öldürürse takım puan kaybeder). Takımların farklılığı renk farklılığı, giysi farklılığı gibi etmenlerle belirlenir. Oyunu kazanmak için bir puan belirlenir. Belirlenen puana en kısa zamanda en çok adam öldürüp ulaşan takım oyunu kazanır.
Üçüncü oyun çeşidi son adam ayakta oyunudur. Oyunda herkes birbirini öldürebilir. Oyunda oyuncu eleyici ölüm puanı belirlenir. Oyunda eleyici ölüm puanı kadar ölen kişi oyunu kaybeder. (Örnek: Oyuncu eleyici ölüm puanı sekiz olan bir oyunda oyuncu sekiz kez öldükten sonra oyunu kaybeder ve oyundan atılarak izleyici modunda geçer. Dolayısıyla oyuncu elenmemek ve oyunu kazanmak için sekiz kereden az ölmelidir.) Oyunda oyuncular mağlup olup oyunu kaybettikten sonra turun sonunda oyunu kaybetmeyen sadece bir kişi kalacaktır. O kişi oyunu kazanır.
Dördüncü oyun çeşidi turnuva oyunudur. Oyunda herkes birbirini öldürebilir. Turnuva oyununda sıra sıra bir kişi ile bir kişi savaşır. Onlar savaşırken diğer oyuncular savaşamazlar sadece onları seyredebilirler. Yenilen kişi oyunu kaybedip seyrederken yenen kişi sonraki kişi ile savaşa başlar. Oyuncular yenilip seyirci olunca en son kalan ve hiç yenilmeyen kişi oyunu kazanır.
Doom 3 oyunun Xbox platformunda tek kişilik modunda iki kişinin yönettiği karakterin olduğu bir mod mevcuttur.
Oyuncu isterse Tweet2Doom botunu kullanabilir. Oyunda yapmak istediğiniz her işleme özel belirlenen komutlardan birini bota göndermeniz gerekiyor. Akabinde onu algılayıp kaydettiği ilerlemeyi size video olarak iletiyor. Böylelikle hangi aşamada olduğunuzu anlayabiliyor ve ona göre oyuncu oyunun seyrini değiştirebiliyor.
Senaryo-Karakterler > Senaryo Başlangıcı

Doom 3 oyununun senaryosu ve diyalogları Matthew J. Costello tarafından yazılmıştır. Doom 3 oyunu 2145 yılında Mars'ta geçer.
En geniş şirket olan Union Aerospace Corporation (UAC) şirketi biyolojik yenilikler, teleportasyonlar, özelleştirilmiş olağanüstü silahların üretildiği, boşluksal bir yerdir. UAC şirketinde bazı kişiler (Lideri Doktor Malcolm Betruger) yasalara uymadan - ölümcül işler ve ölümcül deneyler yapar. Ölümcül deneyler Delta Laboratuvarları'nda yapılır. Bu deneylerde insan katledici varlıkların kötü doktor Malcolm Betruger tarafından biyolojik üretimleri başlar. Bu korkunç ve tehlikeli işlerin sonunda ölümcül bir olay yaşanır. Delta Laboratuvarı'ndan başlayan bu ölümcül olay sonucunda ilk önce oluşup çevreye yayılan kayıp ruhların insanların içlerine girmesi ile insanlar korkutucu yaratıklara dönüşmeye başlar. Sonrasında cehennemin kapılarında üretilen yaratıklar teleportasyon yolu ile Mars'taki inşalara ışınlanarak insanları yok eder. Yaratıklar makineleri paramparça eder. Yaratıkların ana amacı yaratılış özelliklerinden dolayı insan ırkını yok etmektir. Mars'ı inşaları-canlıları kan-ceset-parça-patlama izleri sarar. Çevreye insan sesi dışı-yaratıksal-patlama-korkunç-ürkütücü, sesler-korkup kaçan insan sesleri-öldürülen insanın sesleri-kötü doktorun gülme sesi-eziyet çeken insan sesleri yayılır. Sistemlerin büyük bir kısmı hasara alır. (Kötü doktor Malcolm Betruger'in amacı ise ilk önce Mars'ı yaratıklardın elinden kurtarmaktır). Doom 3 oyununda bu başlangıç olayları yaşanırken korkunç gürültüler ile kaçışan insanların bir kısmı yaratığa dönüşür. Ölümcül olayı bir çalışan tarafından tam başladığı anda gören askerin amacı Uzman Çavuş Kelly'nin kendisinin verdiği görevleri ve diğer tüm görevleri başarıyla tamamlamaktır. Karakter iki tane ana amaca sahiptir. Birincisi; Mars'tan kurtulup dünyaya dönmek, ikincisi; yaratıkların üretildiği cehennemi yok etmektir.
Senaryo-Karakterler > Ana Karakterler

Doom 3 oyununda 5 tane ana karakter vardır.
Oyuncunun yönettiği karakter onbaşı rütbeli bir askerdir. Oyunda ona Marine diye hitap edilir. Askerin ana ismi ise bilinmemektedir ancak garip tarafı ise oyunda hiç konuşmuyor olmasıdır.
Oyuncunun yönettiği askere komut veren kişi Uzman Çavuş Thomas Kelly'dir. Thomas Kelly; Neil Ross isimli kişi tarafından seslendirilir. Thomas Kelly radyo transformu yöntemi ile oyunda alacağımız görevlerden birçoğunu oyuncuya veren kişidir. Askere görevlerinin birçoğunu veren kişi Thomas Kelly
Senaryoda Kötü doktor Malcolm Betruger ise Mars'taki insanlara kendi dünyasını yaratmak amacı ile (Ölümcül şekilde oluşan bir olay sonrası itibarı ile...) düşmandır. Kötü doktor Betruger Mars'ta yapılan kanunsuz-ölümcül işler yapan grubun ve yaratıkların Delta Laboratuvarı'nda biyolojik üretim denemelerini-testlerini yapan grubun lideridir. Bununla birlikte Betruger (Yaratık üretimi tam öğrenilince..) cehennemde ana yaratık üretimini yapan kişidir. Betruger'in şeytansı sesi (Normalde sesi şeytansı tondadır.) Amerikalı aktör Philip Lewis Clarke tarafından seslendirilir. Betruger'in gözlerinin şekli ve göz rengi de şeytana benzer.
Son iki tane önemli olan karakterler ise Elliott Swann ve Jack Campbell' dir. Swann Charles Dennis tarafından seslendirilir. Swann UAC grubunun temsilcisidir. Betruger'in yaptığı yenilikleri-işleri asistan olarak araştırır-kontrol eder.
Campbell ise Swann'ı BFG 9000 isimli hiper derecede güçlü bir silah ile koruyan bir askerdir. Campbell Amerikalı bir aktris Andy Chanley tarafından seslendirilir.
Swann ve Campbell oyunda en az görülen ana karakterlerdir. Oyunun sonuna kadar gelinse de doğru bir şekilde Swann ve Campbell'e ulaşılamamaktadır.
Fritz-William Michel

Başbakan adayı Fritz William Michel, alt meclis adaylığını onayladıktan sonra VOA Creole ile konuşuyor, 3 Eylül 2019.
Fritz-William Michel (d. 1980), Haitili siyasetçi. Michel, Haiti'de 22 Temmuz 2019 - 4 Mart 2020 tarihleri arasında başbakanlık makamında bulunmuştur.
Önceli Jean-Michel Lapin'in Mart 2019'da devlet başkanı Jovenel Moïse tarafından başbakan olarak atanmasına rağmen bu süreçte mecliste gerçekleştirilen dört farklı oylamada da kabul görmemesi nedeniyle görevinden ayrılması ile bu göreve atanmıştır.
4 Mart 2020 tarihinde görevi ardılı Joseph Joute'ye devrederek makamdan ayrılmıştır.
Kız gibi kız

Kız gibi kız, kendisini geleneksel olarak kadınsı bir şekilde sunan bir kız veya kadın için kullanılan terimdir. Bunlar arasında pembe giymek, makyaj yapmak, parfüm kullanmak, etek ve elbiseler giymek ve ilişkiler üzerine sohbet etmek gibi genellikle kadınsılıkla bağdaştırılan etkinliklerde bulunmak yer alabilir.
Terim sıklıkla aşağılayıcı bir biçimde kullanılır ama özellikle cinsiyet rollerinin değişkenliği göz önüne alındığında daha olumlu bir biçimde de kullanılabilir. O halde "kız gibi bir kız" olmak, sabit olmayan, akışkan ve kısmen somutlaşmış bir konum olarak görülebilmektedir; taktik veya stratejik amaçlar doğrultusunda benimsenen, bir kenara bırakılan veya değiştirilen bir söylem biçimi olarak da benimsenebilmektedir.
Sosyal belirleyiciler

Kız gibi bir kızın karşısındaki dişi modeli erkek fatmadır. Kız gibi bir kızın erkek karşılığı; "adam gibi adam"dır. 21. yüzyılın başlarında kız gibi kızların artan yaygınlığı, daha bulanık olanın aksine, sözde "post-feminist, post–yeni erkek erkeklik ve kadınlık inşasının birbirini dışlayan terimlerle"  ile ilişkilendirilmiştir. Bu durum önceki onyılların cinsiyet temsillerinin aksi bir durum olarak görülmektedir.
Antimikrobiyal

Antimikrobiyal ajanlar, mikroorganizmaları öldüren (mikrobisid) veya onların büyümesini engelleyen (bakteriyostatik ajan) maddelerdir. Antimikrobiyal ilaçlar, hedefledikleri mikroorganizma türlerine göre sınıflandırılabilir. Örneğin, antibiyotikler bakterilere, antifungal ilaçlar ise mantarlara karşı etkilidir. Aynı zamanda, tedavi amacıyla antimikrobiyal ilaçların kullanımı antimikrobiyal kemoterapi olarak bilinirken, korunma amacıyla kullanımına antimikrobiyal profilaksi adı verilir.
Antimikrobiyal ajanlar başlıca dezenfektanlar (seçici olmayan ve cansız yüzeylerde mikropları öldürerek bulaşmayı önleyen, örneğin çamaşır suyu gibi), antiseptikler (canlı dokuya uygulanarak cerrahi esnasında enfeksiyonu önlemeye yardımcı olan) ve antibiyotikler (vücut içinde mikroorganizmaları yok eden) olarak sınıflandırılır. Antibiyotik terimi başlangıçta yalnızca canlı mikroorganizmalardan elde edilen formülasyonlar için kullanılsa da, şimdi kimyasal sentez yoluyla üretilmiş ajanları, örneğin sülfonamid ve florokinolonları da kapsamaktadır. Başlangıçta antibakteriyel ajanlarla sınırlı olan terim, günümüzde tüm antimikrobiyal ajanları ifade edecek şekilde genişletilmiştir. Antibakteriyel ajanlar bakterisidal ajanlar (bakterileri öldüren) ve bakteriyostatik ajanlar (bakteri büyümesini engelleyen) olarak ayrılır. Antimikrobiyal teknoloji ilerledikçe, mikrobiyal büyümeyi durdurmanın ötesine geçen ve temasla mikropları öldürebilen gözenekli medya gibi çözümler geliştirilmiştir. Antimikrobiyallerin yanlış ve aşırı kullanımı, özellikle insanlar, hayvanlar ve bitkilerde, ilaç direnci geliştiren patojenlerin çoğalmasında önemli bir rol oynamaktadır. 2019'da bakteriyel antimikrobiyal direnç (AMR) küresel çapta 1,27 milyon doğrudan ölüme ve 4,95 milyon ölüme katkı sağlamıştır.
Tarihçe

Antimikrobiyal ajanların kullanımı en az 2000 yıldır yaygın bir tıbbi uygulamadır. Antik Mısırlılar ve antik Yunanlılar, enfeksiyon tedavisinde belirli küf türleri ile bitki özlerinden yararlanmıştır.
19. yüzyılda, Louis Pasteur ve Jules Francois Joubert gibi öncü mikrobiyologlar, bazı bakteriler arasında antagonistik etkileşimleri gözlemleyerek bu etkileşimlerin tıbbi olarak kontrol altına alınmasının potansiyel yararlarını değerlendirmiştir. Pasteur'ün fermantasyon ve kendiliğinden üreme çalışmaları, anaerobik ve aerobik bakteriler arasındaki ayrımın yapılmasına öncülük etmiştir. Elde edilen bu bilgiler, Joseph Lister'in cerrahi aletlerin sterilizasyonu ve yara debridmanı gibi antiseptik yöntemleri cerrahi prosedürlere entegre etmesine olanak sağlamıştır. Bu antiseptik uygulamalar, cerrahi işlemler sırasında görülen enfeksiyon oranını ve dolayısıyla ölüm oranını önemli ölçüde azaltmıştır. Louis Pasteur’ün mikrobiyoloji alanındaki buluşları ayrıca şarbon ve kuduz gibi ölümcül enfeksiyon hastalıklarına karşı aşıların geliştirilmesine zemin hazırlamıştır.
3 Eylül 1928'de Alexander Fleming, tatil dönüşü, Staphylococcus ile dolu bir Petri kabının, antimikrobiyal özellik gösteren Penicillium rubens mantarının varlığıyla kolonilere ayrıldığını keşfetmiştir. Fleming ve ekibi, bu antimikrobiyali izole etmekte güçlük çekmiş; ancak 1929 yılında British Journal of Experimental Pathology dergisinde bu maddeyi terapötik potansiyelini vurgulayarak tanıtmışlardır. 1942 yılında Howard Florey, Ernst Chain ve Edward Abraham, Fleming'in çalışmalarını temel alarak penisilinin saflaştırılmasını ve tıbbi kullanıma sunulmasını sağlamış; bu çalışmalarla 1945 yılında Nobel Tıp Ödülü'nü kazanmışlardır.
Kimyasal > Antibakteriyel ajanlar

Ana madde: Antibiyotik
Antibakteriyel ajanlar, bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde kullanılır. Antibiyotikler; beta-laktam, makrolid, kinolon, tetrasiklin ve aminoglikozidler gibi alt gruplara ayrılır. Bu sınıflandırmalar, antimikrobiyal spektrum, farmakodinamik özellikler ve kimyasal yapıya göre yapılmaktadır. Belirli antibakteriyellerin uzun süreli kullanımı, enterik bakterilerin sayısında azalmaya neden olabilir ve bu durum sağlık üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Probiyotik tüketimi ve dengeli beslenme, antibiyotiklerin etkisiyle zarar gören bağırsak florasının yeniden oluşturulmasına katkı sağlayabilir. Uzun süreli antibiyotik tedavisi sonrası iyileşme güçlüğü çeken veya tekrarlayan Clostridioides difficile enfeksiyonları olan hastalarda dışkı nakli tedavi seçeneği olarak değerlendirilebilir.
20. yüzyılda antibakteriyel ajanların keşfi, geliştirilmesi ve kullanımı, bakteriyel enfeksiyonların neden olduğu mortalite oranlarını önemli ölçüde azaltmıştır. Antibiyotik döneminin başlangıcı, 1936 yılında sülfonamid ilaçların terapötik olarak kullanılmaya başlanmasıyla gerçekleşmiş; 1945-1970 yılları arasında, yüksek etkinlik gösteren, yapısal olarak çeşitlenmiş birçok yeni ajanın geliştirildiği bir "altın" keşif dönemi yaşanmıştır. Ancak 1980'den itibaren, yeni antimikrobiyal ajanların klinik kullanıma sunulması, yeni ilaçların geliştirilmesi ve test edilmesinin maliyetinin yüksek olması gibi nedenlerle azalmıştır. Bu duruma paralel olarak, bakteriler, mantarlar, parazitler ve bazı virüslerde mevcut ajanların çoğuna karşı antimikrobiyal dirençte belirgin bir artış gözlenmiştir.
Antibakteriyel ajanlar en yaygın kullanılan ilaçlar arasındadır ve özellikle viral solunum yolu enfeksiyonu gibi yanlış endikasyonlarda sıkça reçete edilmektedir. Antibakteriyellerin geniş ve bilinçsiz kullanımı, antibiyotik dirençli patojenlerin hızla ortaya çıkmasına yol açarak küresel halk sağlığını ciddi tehdit eder hale getirmiştir. Direnç sorununa yanıt olarak, mevcut antibakteriyellere direnç gösteren patojenik bakterilere karşı etkili yeni antibakteriyel ajanların geliştirilmesine yönelik çabaların artırılması gerekmektedir. Bu amaca yönelik olası stratejiler, farklı çevresel örneklerden daha fazla örnekleme yapılmasını, hâlihazırda bilinmeyen ve kültürü yapılamayan mikroorganizmalar tarafından üretilen biyoaktif bileşiklerin tespit edilmesi amacıyla metagenomik tekniklerin kullanımını ve bakteriyel hedefler için özel olarak geliştirilmiş küçük molekül kütüphanelerinin oluşturulmasını içermektedir.