stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sabahattin Ali
Yaşamı > Soyadı düzenlemesi

Sabahattin Ali'nin ailesi Soyadı Kanunu sonrasında "Şenyuva" soyadını aldı. Fakat yazar babasının ön adı olan "Ali"yi kullanmak istedi. Ayrıca çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanan şiir ve hikâyelerinde "Sabahattin Ali" imzasını kullandı. Yazar soyadını bu yönde değiştirebilmek için nüfus müdürlüğe gitti fakat "Ali" ismini soyadı olarak kullanmasına izin verilmedi. Kendisi de buna karşılık olarak "O hâlde 'Alı' olsun." şeklinde beyanat bildirdi (1936). Ramazan Korkmaz çeşitli sıkıntılar yaşamış ailenin "Şenyuva" soyadını almasına yazarın tahammül edemediğini belirterek "Ali" tercihinin babasına duyduğu sevgiden olduğunu belirtti. Aliye Ali ise "Alı" soyadını "Ali" tercihi için bilinçli bir gerekçe olduğunu söyledi.
Yaşamı > Askerlik sonrası yaşamı

Yazar otuz yaşına gelince İstanbul Eski Harbiye'de askerliğe başladı ve 2 ay er, 6 ay da yedek subay öğrencisi olarak eğitim gördü. Eşi Aliye Ali'yi de askerlik süresince bulunduğu şehirlere götürdü. İstanbul'da askerlik yaptığı dönemde kızları Filiz Ali (1937-) doğdu. Askerlik bitiminde ise Musiki Muallim Mektebi'ne Türkçe öğretmeni olarak atandı ve Ankara'ya yerleşti. Ankara'da geçirdiği dönemlerde Sabahattin Eyüboğlu, Azra Erhat, Mediha (Berkes) Esenel ve Niyazi Ağırnaslı gibi isimlerle yakın ilişkiler kurdu. İlerleyen dönemlerde Devlet Konservatuvarı'na atanarak Carl Ebert'in asistanlığını yaptı. Çevresindeki hareketliliğin azalması sonrasında edebî çalışmaları yoğunlaştı ve İçimizdeki Şeytan adlı eserini (1939) yazdı. Bu roman yayımlandıktan sonra siyasi tartışma konusu hâline geldi. Nihal Atsız bu romana karşılık olarak Sabahattin Ali'nin hayatı hakkında çeşitli bilgiler de içeren İçimizdeki Şeytanlar adlı eserini yayınladı. II. Dünya Savaşı öncesinde çıkarılan seferberlik sonrasında tekrar askere alındı ve dört ay İstanbul'da askerlik yaptı. İkinci kez askere alındığı bu dönemde Kürk Mantolu Madonna'yı yazdı ve Hakikat gazetesinde tefrika ettirdi (18 Aralık 1940-8 Şubat 1941). Ankara'daki çevresi genişleyen yazar, dönemin siyasileriyle de yakın ilişkiler kurdu. Aliye Ali, eşinin Şükrü Saracoğlu ile siyasi düşünceleri farklı olmasına rağmen iyi anlaştığını ve bazen de ailecek görüştüklerini belirtti.
Yaşamı > Yaşamına yönelik eleştiriler

Sabahatin Ali 1940-1943 yılları arasında Adelbert von Chamisso, Ludwig Tieck, Heinrich von Kleist ve Friedrich Hebbel gibi isimlerden çeviriler yaptı. Yine bu dönemlerde çeşitli dergilere yazılar gönderen yazar, ayrıca Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı Türk Dil Kurumu ve Tercüme Odası gibi yerlerde görev yaptı. Ekonomik anlamda rahatlaması, çevresi tarafından lüks bir yaşam sürmesi ve savunduğu fikirlere aykırı olması gibi düşünceler doğrultusunda eleştirildi. Samet Ağaoğlu yazarın ölümünden sonra "Böylece hiçbir zaman gerçek bir komünist olamadı. (...) Hikayelerinin aksine realitede burjuva manzarası gösteriyordu." ifadelerini kullandı. Arkadaşı Emin Türk de yazarı savunduğu düşüncelere aykırı olmakla itham ederek bencil ve gösteriş düşkünü olmakla suçladı. Adalet Cimcoz'un eşi Mehmet Ali Cimcoz ise yazarın yaşam tarzına yönelik olarak "gösterişi seven, alkışı seven bir insan", "bugün anladığımız gibi bir komünist değildi" şeklinde ifadeler kullandı.
Siyasal görüşleri

Sabahattin Ali düşünce hayatına Türkçülük düşüncesiyle başladı ve Ziya Gökalp'i "Milliyet aşkını gönüllere serpen nebi" diye niteledi. Nihal Atsız, Sabahattin Ali'nin Türk Ocakları'na gittiğini ve oradaki ortama uygun şiirler yazdığını söyledi. Kendisinin komünizmle tanışmasının Almanya'da olduğunu ve propaganda yaptığı iddiasıyla Türkiye'ye geri gönderildiğini iddia edenler vardır. Fakat Nihal Atsız'ın anlattığına göre Türklüğe hakaret eden bir Alman'ı dövdüğü için Almanya'dan geri gönderilmişti. Sabahattin Ali, Almanya dönüşünde hem Resimli Ay dergisinde hem de Atsız Mecmua'da şiir ve yazılar yazdı. Ayrıca romantik karakterli öyküler yerine toplumsal içerikli öykülere yöneldi. Kendisinin toplumcu gerçekçi yönüyle yazdığı öyküler Resimli Ay'da takdir ve kabul gördü. Bu durum Nâzım Hikmet'in "Türk edebiyatında öykücü olarak yalnız sen varsın!" tepkisiyle karşılık buldu.
Türk devlet büyüklerine hakaret ettiği iddiasıyla tutuklanmasının ardından tek parti yönetimine karşı daha sert ve eleştirel bir üslup kullandı. Hasan İzzettin Dinamo, Sabahattin Ali'nin tutukluluğu hakkında "Konya'daki bu şiir ihbarı olmasaydı onun solculuğu tatlı bir gevezelik olarak kalacaktı." ifadelerini kullandı. Nâzım Hikmet ise 1952 yılında Novoye Vremya gazetesinde yayınlanan bir yazısında, Sabahattin Ali'nin Sovyetler Birliği'ne derin bir sevgi beslediğini iddia etti.
Sabahattin Ali, Markopaşa gibi yerlerde yazdığı yazılarında yabancı sermayelerin Türkiye'de ikinci kapitülasyonlar dönemini başlatacağını ve ülke bağımsızlığını etkileyeceğini; niteliksiz yöneticiler ve yarı aydınların kendi çıkarları için ülkeyi Amerikan ve İngiliz emperyalizmine peşkeş çekeceğini ve bunun tehlikeli sonuçlar doğuracağını söyleyerek millet idaresine dayalı nitelikli siyasetler üretilmesi gerektiğine değindi. Bu konudaki bir görüşü şu şekildedir:
Biz istiyoruz ki, bu memlekette yapılan her iş, üç beş kişinin çıkarına değil, bu toprakları dolduran milyonların yararına olsun. (...) Biz istiyoruz ki, bu topraklar ve onun üzerinde yaşayan insanlar, hiçbir yabancı devletin oyuncağı olmasın. (...) Dünya işlerinde politikamız, şunun bunun kölesi gibi peşinden gidilerek değil, bu milletin selametini en iyi sağlatacak yolları müstakil olarak seçmek şeklinde kendini göstersin.
Genel olarak tek parti yönetimine karşı sert ve eleştirel bir tutum sergileyen Sabahattin Ali, partinin çalışmalarını da "baskıcı" şeklinde nitelendirdi. Ayrıca Bakanlar Kurulu tarafından toplatılan Sırça Köşk adlı eseri bu tutumundan izler taşımaktaydı. Kendisinin ırkçılık ve Turancılık gibi fikirler ile yozlaşmış dini kalıplara yönelik yazıları da vardır. Sabahattin Ali'nin Marksist yönü de edebî eserlerine yansıdı ancak bu düşünceleri bir yaşam tarzı olarak görmemekteydi. Kendisi bu yönü hakkında çeşitli eleştirilerle karşı karşıya kaldı. Girmek istediği bir işçi partisi ise kendisini güvenilir kabul etmeyerek onu parti üyeliğine almadı. Arkadaşı Emir Türker de Sabahattin Ali'yi öyküleri dışında Marksist bir yönünün olmamasını gerekçe göstererek eleştirdi. Ayrıca Samet Ağaoğlu ve M. Ali Cimcoz da kendisini bu yönde eleştiren diğer isimlerdir.
Sanatı ve edebî görüşleri

Sabahattin Ali ilk yıllarında sanatı "İçinde yaşanan cemiyet şartlarının şuurlu veya şuursuz bir ifadesi" olarak yorumlamaktaydı. Daha sonra da sanatın yalın bir yansıtma işi olmasına karşı çıkarak "sanatın bir maksadı olmalı" değerlendirmesinde bulundu. Bir mülakatında ise sanatın insanı yükseltmek ve daha iyiye götürmek dışında bir maksadının olmadığını vurguladı. Dönemin sanatkârlarını "eski gazelhanlar" ve "sahib-i mezak" olarak değerlendirdi, halktan yana olmayan eserler verdiklerini, yüksek zümreye hitap ettiklerini ve zamanla unutulup gideceklerinden bahsetti. Yeni edebiyatçıların da kalıcı olabilmeleri için realist olmaları gerektiğini söyledi. 1938 yılında kendisiyle yapılan bir söyleşide ise şiir hakkında "Bence şiirin eskisi yenisi yoktur. İyi şiir, muhakkak ki insana bir şey ilave eder, bu şey bazen tez olur, bazen bizim manen daha genişlememizi temin eden bir heyecan olur." ifadelerini kullandı.
Sabahattin Ali, öykü ve roman gibi türlerde kalıcı olabilmek için seçilen karakterlerin canlı olmasını ve konuların güncelliğini yitirmeyecek türden olması gerektiğini savundu. Edebî eserler üzerine yapılan eski-yeni tartışmasını ise lüzumsuz olarak değerlendirdi, eserlerin iyi-kötü ölçeğinde değerlendirilmesi önerisinde bulundu. Bu önerisine örnek olarak da yeni ve kalitesiz yazarlar yerine eski ve kaliteli yazarların okunacağını, hatta kendisinin Fuzûlî ve Şeyh Galip gibi isimleri okuduğunu belirtti. Yaşar Nabi Nayır'a gönderdiği bir mektubunda ise Orhan Veli Kanık'ın öncülüğünü yaptığı Garip hareketini halktan uzak, lüzumsuz ve anlaşılmaz olarak değerlendirdi. Dilde sadeliğe de büyük önem veren Sabahattin Ali, bu düşüncesini eserlerine de yansıttı. Dergide yazdığı bazı öykülerinin kitap olarak toplatılmasından sonraki hâli daha sade bir görünüme sahiptir. Bir mektubunda da bazı hikâyelerini sadeleştirme gereği duyduğunu yazdı. Dilde sadeleşmeyi desteklemekle beraber Öz Türkçede aşırıya gidilmesine de karşı çıktı, dile yerleşen ve kalıplaşan kelimelerin kullanılmasının gerektiğini düşündü.
Sanatı ve edebî görüşleri > Şiir ve oyunları

Sabahattin Ali'nin toplamda yetmişten fazla şiiri bulunur. Bu şiirlerinden 28 tanesini Dağlar ve Rüzgâr adlı kitabında yayımladı. Bu kitap yazarın 1931-1934 yılları arasında yazdığı şiirlerden oluşmaktadır. Ayrıca kitabın önsözü de ona aittir. Kitapta bulunan beş şiir daha önceden dergilerde yayımlanmış olan şiirleridir. Diğer şiirler ise ilk kez bu kitapta yayınlandı. 1926-1928 yılları arasında yazdığı şiirlerden 21 tanesini ise Kurbağanın Serenadı adlı defterde topladı. Almanya'da eski harflerle yazılan bu defter, zamanla el değiştirmiş olup son olarak da Asım Bezirci tarafından muhafaza edildi. Bu defterdeki sekiz şiir daha önceden yayınlanmamış olan şiirleridir.
Şiirlerindeki temalar ise tıpkı romanlarında olduğu gibi sevgi ve aşk kavramlarıdır. Hapishaneleri konu edinen şiirlerinde, hapishane yaşamının zorluğu üzerinde dururken aşk temasına ise tekrar değinir. Karamsarlık, bireysel yalnızlık, bunalma ve kaçış gibi konular da şiirlerinin diğer temalarıdır. Kişileri konu edinen şiirlere de sahiptir, bu kişiler babası Selahattin Bey, Mustafa Kemal Atatürk, Abdülkâdir Geylânî ve Ziya Gökalp'tir.
Sinop Hapishanesi'ndeyken Hapishane Şarkısı adıyla oluşturduğu beş parçalık bir şiir bütünü bulunur. Bu şiirler birden beşe kadar numaralandırılmış şekildedir ve ilerleyen yıllarda ise Ahmet Kaya, Zülfü Livaneli ve Edip Akbayram gibi isimler tarafından bestelenmiştir.
Sabahattin Ali şiirleri üçlük, dörtlük ve daha değişik sayıda dizeden oluşan bentlerden oluşur. Bazı şiirleri düz uyak biçiminde yazılmıştır; "Gazel Naziresi", "Terkib-i Bend Risalesi", "Mesnevi" başlıklı şiirlerindeyse Divan şiiri gelenekleri görülür. Üçlüklerle kurulan şiir sayısı dokuz, dörtlüklerle kurulan şiir sayısı elli, serbest ölçüdeki şiirlerinin sayısı dokuzdur; fakat bu dokuz şiirden sadece "Sokakta Kalan Adam" adlı şiir ölçüsüz ve uyaksız olarak yazılmıştır.
"Gazel Naziresi", "Terkib-i Benci Risalesi" ve "Mesnevi" adlı şiirlerinde aruz ölçüsü kullanırken diğer yetmiş iki şiirinde ise hece ölçüsünü tercih etmiştir. Genellikle hecenin sekizli kalıbıyla şiirler yazmıştır. Dağlar ve Rüzgâr adlı kitapta bulunan şiirlerden biri hariç geriye kalan şiirlerin çoğu hecenin sekizli kalıbıyla yazılmıştır. Sabahattin Ali'nin tercih ettiği şiir kalıplarından bir diğeri ise on dörtlü kalıptır, bu tarzda ise yirmi şiir yazmıştır. Bu kalıpların dışında bazı şiirlerinde yedili, on birli, on üçlü kalıpları kullanmıştır. "Kurbağa" adlı iki dizeden oluşan şiirde ise on yedili kalıbı tercih etmiştir.
Sabahattin Ali'ye ait Esirler adında yayımlanmış tek bir oyun mevcuttur. Bu oyun bir tablo ve üç perdeden oluşmaktadır ve Türk tarihindeki Kürşad İhtilali'nden esinlenilerek yazılmıştır. Sabahattin Ali, Ayşe Sıtkı İhlal'e yazdığı mektuplarında bu oyundan sıkça söz eder. Mektuplarında oyunu bitirdiğini ve Ayşe Sıtkı İhlal'e okuması için göndereceğini belirtir. Bir başka mektubunda Esirler oyununu, Pertev Naili Boratav aracılığı ile Muhsin Ertuğrul'a verilmesini ister. 15 Ocak 1934 tarihli bir mektubunda ise oyunun Ulvi Cemal Erkin tarafından bestelendiğini ve müzik öğretmenliği öğrencileri ile oynanmasının kararlaştırıldığı yazar.
Etkisi > Yayın hakları tartışması

Ali'nin eserleri ölümünü takiben geçen 70 yılın ardından Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nda ilgili madde gereğince kamu malı oldu. Ölüm tarihinin kesin olarak bilinmemesi, kayıtlara daha ileri bir tarihte girilen ölüm tarihi ve eserlerinin bir dönem yasaklı olması nedeniyle yazarın ailesi ilgili yasanın değişmesi ve bu özel duruma bir istisna uygulanması talebinde bulundular. Onk Ajans aracılığıyla Yapı Kredi Yayınları'nda bulunan yayın haklarının kamu malı olmasının ardından 26 yayınevi Sabahattin Ali kitaplarını basmaya başladı. Bu basımlarda yazarın ailesinden izin alınmadan kullanılan fotoğraflar, kapak tasarımları, biyografi sunumu, yayın kalitesi gibi konular tartışma konusu oldu.
Eserleri

Ana madde: Sabahattin Ali bibliyografyası
1937: Kuyucaklı Yusuf
1940: İçimizdeki Şeytan
1943: Kürk Mantolu Madonna
1935: Değirmen
1936: Kağnı
1937: Ses
1943: Yeni Dünya
1947: Sırça Köşk
1934: Dağlar ve Rüzgâr
1937: Kurbağanın Serenadı
1937: Öteki Şiirler
1936: Esirler
Sabahattin Ali'nın kız kardeşi Saniye Süheyla Conkman (1922–2017)
Sabahattin Ali'nin Sinop Cezaevi'nde kaldığı koğuştan bir görünüm
Sinop Cezaevi'ndeki Sabahattin Ali bölümü
Aliye Hanımın mezarı, Aşiyan Mezarlığı
Yazar, askerliğinin bitiminde Ankara'daki Musiki Muallim Mektebine Türkçe öğretmeni olarak atanmıştır.
Yazarın Eğridere'deki büstü
Mey (şirket)

| --- | --- |
Mey Diageo logo
Slogan: Her gün, her yerde yaşamı kutluyoruz.
Tür: Alkollü içecek
Kuruluş: 2004 (21 yıl önce) (2004)
Genel merkezi: Türkiye
Hizmet alanları: dünya çapında 30'dan fazla ülke
Ürün: Rakı, Şarap, Votka, Cin, Likör
Sahibi: Diageo
Çalışan sayısı: 2.000
Web sitesi: meydiageo.com
Tarihçe

Mey, (bugünkü adıyla Mey|Diageo), alkollü içecek sektöründe Türkiye'nin en büyük kuruluşlarından biridir. TEKEL'in alkollü içkiler bölümünün özelleştirilmesi sonrasında 2004 yılında kurulmuştur. 2006 yılında şirketin %90'ı TPG Texas Pacific Group'a satılmıştır. 2011 yılında ise, yaklaşık 180 ülkede ticari faaliyet yürüten alkollü içki üreticisi Diageo'nun çatısı altına girmiştir. Şirketin çiftçilik ruhsatı bulunmaktadır ve kendisine ait topraklarda üzüm ve buğday gibi ham madde ürünlerini yetiştirmektedir.
Ürünler

Şirketin ürün portföyünde rakı, vokta, cin, likör, rom, tekila ve şarap yer almaktadır.
Rakı kategorisindeki markaları Yeni Rakı, Tekirdağ Rakısı, Prototip Rakı, Kulüp Rakı, Altınbaş, İzmir Rakısı, Yekta Rakı, Kulüp Rakı, Tayfa Rakı'dır.
Votka kategorisindeki markaları Mey'in ürettiği ve sattığı Binboa, İstanblue ve Bazooka'dır
Cin kategorisindeki markaları Mey'in ürettiği ve sattığı Cin Adalin, Saga Cin'dir
Likör kategorisindeki markaları Mey'in ürettiği ve sattığı Nazen ve Jest'tir.
Rom kategorisindeki markaları Diageo bünyesinde Türkiye'de dağıtımını üstlendiği Captain Morgan ve Zacapa'dır.
Tekila kategorisindeki markası Diageo bünyesinde Türkiye'de dağıtımını üstlendiği Don Julio'dur.
Şarap kategorisindeki markaları Kayra Imperial, Kayra Versus, Kayra Vintage, Kayra Buzbağ Rezerv, Kayra Cameo, Kayra Madre, Allure, Kayra Steakhouse Blend, BBQ Blend, Terra, Leona, Buzbağ, Tılsım, Cumartesi, Güzel Marmara'dır.
Üretim tesisleri

Şirket toplam 9 fabrikasıyla operasyonlarını sürdürmektedir.
Bilecik içki fabrikası (votka, likör, cin)
Nevşehir içki fabrikası (rakı)
Acıpayam anason işlemesi (Anason işleme)
Alaşehir içki fabrikası (rakı)
Tarsus suma fabrikası (suma)
Şarköy şarap fabrikası (şarap)
Elazığ şarap fabrikası (şarap)
Karaman alkol fabrikası
Alaşehir deneyim merkezi (rakı inovasyon merkezi)
Şirketin tarımsal faaliyetleri

Şirketin Elazığ ve Şarköy'de 50 hektarlık bağları vardır. Şirket 25 bin tarım üreticisi ile birlikte çalışmaktadır.
Şirketin sosyal sorumluluk faaliyetleri

Şirket %40 yenilenebilir enerji kullanmaktadır. Karbon ayak izi'ni sıfıra düşürmeyi hedeflemektedir. Diğer şirketlere göre %30 az su kullanmaktadır.Kullamılan ambalajlarda %100 geri dönüşüm hedeflemektedir. Manisa'daki fabrikasında anason atıklarından ısı üretmektedir. Şirket kullanılan kağıt ve kartonların tamamını geri döüştürülebilir ağaçlardan sağlamaktadır.
Şirkettin kıdemli yöneticilerinin %44'ü kadınlarda oluşmaktadır ve direktörlerinin %57'si kadındır.
Kızlar Manastırı

Kilisenin orijinal duvar resimlerinin 19. yüzyıl fotoğrafı. Mağara kilisesinin bu kısmının cephesi tamamen belirgin bir şekilde yeniden inşa edildi.
Manastırın girişi
III.Aleksios'u annesi ve eşiyle tasvir eden fresk
Kızlar Manastırı veya Panagia Theoskepastos Manastırı (Yunanca: Παναγία Θεοσκέπαστος, "Tanrının koruduğı Panagia"), Trabzon'un Ortahisar ilçesinde bulunan, Trabzon İmparatorluğu döneminde inşa edilmiş eski bir kadın manastırıdır.
Tarihçe

Manastır, III. Aleksios (1349-1390) döneminde inşa edilmiştir. Birkaç kez büyük onarımlardan geçtikten sonra 19. yüzyılda bugünkü şeklini almıştır.
Yapının aslına uygun restorasyonu 2014 yılının Mart ayında Kültür ve Turizm Bakanlığı başlatılmıştır. 2 milyon TL'ye mal olan restorasyon, 2018 yılında tamamlanmıştır.
Mimari özellikleri

Trabzon şehrine bakan Boztepe dağının eteklerinde konumlanmıştır. İki teras üzerine inşa edilen manastır kompleksi, koruyucu yüksek bir duvarla çevrilidir. Manastır başlangıçta güney tarafındaki kaya kilisesi, girişindeki şapel ve birkaç odadan oluşmaktaydı. Kaya kilisesinin içinde III.Aleksios, eşi Theodora ve annesi İrene'den bahseden yazıt ve portreler bulunmaktadır.
Galeri

Kızlar Manastırı
Kızlar Manastırı
Kızlar Manastırı
Kızlar Manastırı
Kızlar Manastırı'ndaki fresk
Kızlar Manastırı'ndaki fresk
Kızlar Manastırı'ndaki fresk
Kızlar Manastırı'ndaki fresk
Akdamar Kilisesi

| --- | --- |
Kiliseden bir görüntü

Temel bilgiler
Konum: Akdamar Adası, Gevaş, Van, Türkiye
Koordinatlar: 38°20′30″K 43°02′07″D﻿ / ﻿38.34167°K 43.03528°D﻿ / 38.34167; 43.03528
İnanç: Ermeni Apostolik
Açılış: 921
Durum: Müze
Mimari
Mimar(lar): Mimar Manuel
İnşaat başlangıcı: 915
Tamamlanma: 921
Özellikler
Genişlik (merkez): 11,60 m
Kubbe yüksekliği (iç): 20,40 m
Akdamar Kilisesi, Ahtamar Kilisesi, Surp Haç Kilisesi veya Kutsal Haç Katedrali (Ermenice: Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցի Ağtamari Surp Haç Egeğedzi), Türkiye'nin doğusunda, Van Gölü üzerindeki Akdamar Adası'nda yer alan bir kilisedir. Kudüs'ten İran'a kaçırıldıktan sonra 7. yüzyılda Van yöresine getirildiği rivayet edilen Hakiki Haç'ın bir parçasını barındırmak maksadıyla Kral I. Gagik'in emriyle 915-921 yıllarında Mimar Manuel tarafından inşa edilmiştir. 20. yy.'daki Ermeni Kırımı'ndan sonra cemaatsiz kalan dini yapı bugün müze olarak hizmet vermektedir.
Tarihçe

Adanın güney doğusuna kurulmuş olan kilise, mimari açıdan Orta Çağ Ermeni sanatının en parlak eserleri arasında sayılır. Kızıl andezit taşından inşa edilmiş olan kilisenin dış cephesi, alçak rölyef şeklinde işlenmiş zengin bitki ve hayvan motifleriyle ve Kutsal Kitap'tan alınma sahnelerle bezenmiştir. Kilise bu özelliğiyle de Ermeni mimari tarihi içinde eşsiz bir konuma sahiptir. Kilisenin kuzeydoğusundaki şapel 1296-1336 tarihlerinde, batısındaki jamadun (cemaat evi) 1793 tarihinde, güneyindeki çan kulesi 18. yüzyıl sonlarında ilave edilmiştir. Kuzeyindeki şapelin ise tarihi bilinmemektedir.
1915 Ermeni Soykırımı'nda cemaati küçülmüştür. Doğudaki birçok başka Ermeni anıtı ile birlikte Akdamar Kilisesi'nin de 1951'de hükûmet emriyle yıkımı kararlaştırılmış, 25 Haziran 1951'de başlatılan yıkım çalışması o dönemde genç bir gazeteci olan ve tesadüfen olaydan haberdar olan Yaşar Kemal'in haber vermesiyle durdurulmuştur.
On yıllar boyunca bakımsız olarak kalan kilise 2005-2007 döneminde Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde, Türkiye Ermenileri ve komşu Ermenistan ile ilişkilerin geliştirilmesine yönelik bir adım olarak, 1.5 milyon dolar harcanarak restore edilmiştir. Restorasyon çalışması bazı uluslararası kültür çevrelerinde "siyasi amaçlı" olarak tanımlanmıştır. Kilise 29 Mart 2007 tarihinde TC Kültür Bakanı Ertuğrul Günay ve Ermenistan Kültür Bakan Yardımcısının katılımıyla müze olarak tekrar açılmıştır. Restorasyon çalışması sonrası, kilisede 19 Eylül 2010 tarihinde Türkiye Ermenileri Patrikliği Ruhani Meclisi Patrik Genel Vekili Başpiskopos Aram Ateşyan yönetiminde bir ayin düzenlenmiştir, bu 95 yıl aradan sonra burada düzenlenen ilk ayindir. Akdamar Kilisesinde ayin TC Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından sağlanan özel izin ile yılda bir kez yapılmaktadır.
23 Ekim 2011'de Van'da meydana gelen depremde kilise hafif hasar gördü. Kilisenin kubbesinde çatlak oluşurken, bazı cam ve seramikleri de kırıldı. 2013 yılında başlatılan restorasyon çalışmaları sonucunda, daha önce arkeolojik kazılarla gün yüzüne çıkarılan manastır ve şapel gibi yapılar orijinaline uygun olarak yenilenmiştir. Tarihi kilisede 2023 yılında 11. ayin gerçekleştirilmiştir.
Galeri

Akdamar kilisesi'nin tepeden görünümü. Karşıda Artos (Çadır Dağı) yer almaktadır.
Akdamar kilisesi'nin tümü
Akdamar kilisesi'nin Ermeni Kırımı'ndan sonraki hali
Kutsal Haç Katedrali
Akdamar Adası Haritası
Tarsus Eski Cami

| --- | --- |
Eski Cami (Güney batı yönden)

Genel bilgiler
Durum: Etkin
Mezhep: Sünnilik
Konum: Tarsus, Mersin, Türkiye
Koordinatlar: 36°55′04″K 34°53′52″D﻿ / ﻿36.91778°K 34.89778°D﻿ / 36.91778; 34.89778
Tamamlanma: Kilise 1102 Cami 1415
Teknik ayrıntılar
Minare sayısı: 1

Tarsus Eski Cami Mersin ili Tarsus ilçesinde yer alan bir kentin en eski camisidir. 12. yüzyıldan kalma bir Gotik kilise binasının dönüştürülmesiyle oluşturulmuştur.
Yerleşim

Cami Tarsus merkezde kenti doğu bati yönünde kateden ana cadde üzerinde ve 36°55′04″K 34°54′52″D﻿ / ﻿36.91778°K 34.91444°D﻿ / 36.91778; 34.91444 koordinatlarındadır. Tarsus'un diğer tarihi yerlerine yürüyüş mesafesindedir.
Tarihi

Bina 1102 yılında bir Bizans kilisesi olarak yapılmıştır. O tarihte Aziz Paul kilisesi olarak adlandırılmıştır. (19. yüzyılda inşa edilen St. Paul Kilisesi ile karıştırılmamalıdır.) Tarsus daha sonra Kilikya Ermeni Krallığına geçmiş ve 1198 yılında ilk kral I. Levon bu kilisede Papa adına Kardinal Conrad von Wittelsbach tarafından kral ilan edilmiştir. 1359 yılında kent Ramazanoğullarının eline geçmiş ve kilise 1415 yılında Ramazanoğlu Ahmet Bey (1383-1416) tarafından  camiye çevirmiştir. Eski Cami, Kilise Camii veya Baytemür Camii isimleriyle tanınır.
Bina

Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
Bahçesine batı yönde bulunan ve cephesi oldukça süslü bir kapıdan girilir. Kesme taşlarla inşa edilen yapının dış uzun cephelerinde kör kemerler bulunmaktadır. Girişte alçıdan iki yarım sütun, nefin güney ve kuzey duvarlarında ise granitten yapılmış ve eski yapıların yığma malzemesinden yapıldığı sanılan yarım sütunlar vardır. Tavanın merkezine rastlayan bölümde, ortada Hz. İsa olmak üzere doğuda Yohannes ve Mattaios, batıda Marcos ve Lucas'ın freskleri bulunmaktadır.
Binanın ve avlunun toplam alanı 460 metrekare (5.000 ft2)'dir. Binanın iç boyutları 19,3 m × 17,5 m (63 ft × 57 ft)dir. Nef'in genişliği 12,6 m (41 ft)'dir.
Güney duvarına mihrap eklenerek Ulucami plan şemasında bir cami haline getirilmiştir. Dıştan beşik çatı örtülüdür. Doğu cephesindeki girişin sağında minaresi bulunur. Kuzey cephesine son cemaat saçağı eklenmiştir. Binanın güney batısında Ramazanoğullari tarafından yaptırılmış olan minare ve kuzey doğu köşesinde de kilise döneminden kalma bir çan kulesi vardır.
Yapı, önemi nedeniyle sürekli onarılmıştır. Tarihi bilinen onarımlar, 1868 ve 1900'de yapılmıştır. Son onarım 2007'de tamamlanmıştır.
Galeri

Tarsus Eski Camii
Tarsus Eski Camii
Tarsus Eski Camii
Tarsus Eski Camii
Tarsus Eski Camii
Tarsus Eski Camii
Tarsus Eski Camii Minberi
Tarsus Eski Camii iç görünüm
Tarsus Eski Camii iç görünüm
Tarsus Eski Camii iç görünüm
Tarsus Eski Camii kör kemer
Tarsus Eski Camii iç görünüm
Tarsus Eski Camii iç görünüm
Tarsus Eski Camii iç görünüm
Yeni Cuma Camii

| --- | --- |
Hagios Evgenios Manastırı
Hagios Evgenios Manastırı (Günümüzde Yeni Cuma Camii)

Genel bilgiler
Konum: Trabzon, Türkiye
Koordinatlar: 41°00′04″K 39°43′21″D﻿ / ﻿41.00111°K 39.72250°D﻿ / 41.00111; 39.72250
Önceki işlevi: Manastır

Yeni Cuma Camii veya Hagios Evgenios Kilisesi, Trabzon'un Yenicuma Mahallesi'nde yer alan bir tarihi yapı. Eskiden kilise ve cami olarak kullanıldı. Günümüzde cami olarak kullanılmaktadır.