stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Balıkesir
Kültür

Ana maddeler: Balıkesir yöresi halkoyunları, Balıkesir Türküleri ve Balıkesir mutfağı
Balıkesir halkının büyük çoğunluğu Sünni olup halkın bir kısmı Alevi inancına sahiptir. Dolayısıyla ilde camilerin yanı sıra cemevleri de vardır. Son araştırmalara göre ilde toplam 1595 adet cami vardır. 1995 yılında bu sayı 1513'tür. Ayrıca il sınırları içinde tarihi kiliseler de vardır.
İldeki önemli inanışlardan biri 6 Mayıs günü kutlanan Hıdırellez'dir. Hıdırellez günü öncesi ateş yakılır, ilk baharın çeşitli günlerinde köylerde hayırlar yapılır. Bazı hayırlarda Yağmur Duası okunur. Yatır inancı da kültür hayatında önemli bir yere sahiptir. Şehir, kasaba ve köylerde birçok yatır vardır. Dede veya baba adları ile anılan bu yatırlarda devlet ve ilim adamları, din ve tasavvuf erbapları, şehitler, saz şairi, âşıklar, meslek pirleri, eşkıya ve destan kahramanları yatmaktadır. Buralar halk tarafından ziyaret edilmekte olup buralara çeşitli inançlara bağlı olarak uygulamalar yapılmaktadır. Hasan Baba ve Sarıkız, ildeki en ünlü ermişlerdir.
Köy düğünleri başta olmak üzere düğünlerde çeşitli uygulamalar yapılmaktadır. Sokakta yapılan düğünler, köylerde daha yaygın olsa da şehir ve kasabalarda da yapılır. Eskilerden gelen bir inanca göre iki bayram arası nikâh olmaz. Şayet yapılırsa geçimin olmayacağına inanılır.
Balıkesirli erkeklerin geleneksel kıyafetleri şimdikinden çok farklıdır. Eskiden erkeklerin başlarına, kenar kısmında işleme veyahut süs bulunan sarıklı fes giydikleri ve Bursa, Horasan kumaş ve şallarından yapılan kuşakları bele sarıp üzerine tabanca veya hançer koydukları bilinmektedir. Pantolon niyetine giyilen şalvarlar ise el tezgâhlarında dokunmuş olup pamuk ve yünlü şayaklardan yapılmış salta ile patura yakındır. Ayakkabılar genellikle mest, lapçın, kaloş ve çizmedir. Kadınların geleneksel kıyafetleri de farklıdır. Kadınlar başlarına türbanların iç içe geçmesiyle yapılan ve hotoz adı verilen kenarlarına zincir takılmış gümüş para ile sıralanan başlık giydikleri bilinmektedir. Sırtlarında ise kenarları oyalı veya sırmalı üç etekli entari bulunmaktadır. Sokağa çıkarken başlarına üstlük veya çar adı verilen örtü giyerlermiş. Geçmiş yıllarda da özellikle köylü kadınlarının giydiği ferace ve yaşmak, bugün hâlâ köylü kadınlarınca giyilmektedir.
İlde erkeklerin oynadığı halkoyunları Ağır Zeybek, Kırık Zeybek ve Kaşıklı Zeybek olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Bunların içinden Bengi ve İkili Güvende ünlüdür. Oyunlarda genellikle neşe, yas, aşk, kahramanlık, askerlik gibi konular ele alınmıştır. Türkülerden ise İki Keklik ünlüdür. İldeki ünlü yemekler keşkek, sura, tirit, saçaklı mantı, tavuklu mantı ve peynirli patlıcandır. Çorbalardan düğün çorbası ünlüdür. Tatlılardan ise Balıkesir kaymaklısı, höşmerim ve zerde tatlısı ünlüdür. Ayvalık tostu da meşhurdur. Kıyı kesimlerde yemeklerde zeytinyağı kullanılmakta, iç kesimlerde ise çiçek yağı ve tereyağı kullanılmaktadır. Ayrıca ilde kış aylarında deve güreşleri düzenlenir. Bölgede Batı Anadolu ağzı konuşulmaktadır.
Kültür > Turizm

Balıkesir, denize sahip olduğu için deniz turizmi gelişmiştir. Marmara'da veya Ege'de kıyıya sahip ilçeler ile adalar, başlıca turizm merkezleridir. Buralarda çeşitli plajlar ve oteller mevcuttur. İl, 1970'li yıllarda Türkiye'nin gelişme bakımından en önde giden turizm bölgesi haline gelmiştir. Balıkesir'in turizm beldeleri, genelde iç turizm talebini karşılar. İl kış turizminden mahrum olsa da kaplıca turizmi yapılmaktadır. Gönen, Edremit, Manyas, Susurluk, Bigadiç, Sındırgı ilçelerinde ve Merkez'e bağlı Pamukçu Beldesi'nde kaplıcalar bulunmaktadır. Bu kaplıcalar sayesinde ildeki turizm süresi uzamaktadır. İlde turizme katkısı olan cami, kilise, harabe gibi çeşitli tarihî eserler mevcuttur. Kazdağı çevresinde oksijen yoğunluğu fazladır.
İlde birçok etkinlik düzenlenmektedir. Dağlık yerlerde dağ sporları yapılmaktadır. Yine kıyı yöresinde yelkencilik yapılmaktadır. Ayvalık'ta, Edremit'teki Kazdağları ile Şahinderesi Mevkii'nde ve Merkez'deki Çengeloğlu Mevkii'nde avcılık yapılmaktadır. Avcılığa dair ilde kulüpler de bulunmaktadır.
İlde toplam 178 tane sit alanı vardır. Adramitteion, Antandros ve Kizikos gibi arkeolojik sitler, turizm açısından önemlidir. İl sınırları içinde 10 tane müze vardır. Bu müzelerden 2 tanesi Balıkesir Müzesi Müdürlüğü'ne bağlıdır. Yine ilde Balıkesir Ulusal Fotoğraf Müzesi adlı fotoğraf müzesi bulunmaktadır. Merkezdeki Devrim Erbil Çağdaş Sanatlar Müzesi'nde bulunan Kent Arşivi'nde il ile ilgili birçok kaynağa ulaşılabilir.
Spor

Ana madde: Balıkesir'de spor
İlde en çok rağbet gören spor futboldur. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde İdman Yurdu ile Çalışma Derneği kurularak sporsal faaliyetlere başlanılmıştır. İleriki dönemlerde ildeki futbolcular büyük şehirlerde çalışmışlardır. 1966 yılında ilin kendi futbol kulübü olan Balıkesirspor kurulmuştur. Diğer önemli futbol takımı olan Bandırmaspor, 1965 yılında kurulmuştur. Basketbol dalında Bandırma Banvitspor önemlidir. En büyük spor tesisleri Atatürk Stadı ve Bandırma Stadı'dır. Balıkesir'de güreşin de önemli bir yeri vardır. Kurtdereli Mehmet Pehlivan en önemli güreşçidir.
Önemli spor tesisleri: Atatürk Stadyumu (15.800), Bandırma 17 Eylül Stadyumu (10.410), Ayvalık Hüsnü Uğural Stadyumu (5.000), Edremit Şehit Hamdibey Stadyumu (5.000), Teksüt Kara Ali Acar Spor Salonu (3.000, Kurtdereli Spor Salonu (1.600), Atatürk Olimpik Yüzme Havuzu (500).
Kardeş şehirler

Balıkesir'in altı tane kardeş şehri bulunmaktadır.
Çimkent, Kazakistan (1995)
Kazan, Rusya (1996)
Prizren, Kosova (1997)
Lefkada, Yunanistan (2000)
Schwäbisch Hall, Almanya (2006)
Siirt, Türkiye (2007)
Yeşil ile gösterilen yer Misya
Karesi Beylik türbesi
Bigadiç, Erdek, Bandırma ve Balıkesir'de deprem olduğuna dair mahallinden gönderilen 19 Nisan 1898 tarihli telgraf
Kurtuluş Savaşı döneminden silahlar (Balıkesir)
1927 Balıkesir haritası
Bir Yörük kızı
Sarımsaklı Plajından bir görünüm, Ayvalık
Van Gölü

| Van Gölü |
| --- | --- |
Van Gölü'nün uydu görüntüsü

Havza
Ülke(ler): Türkiye
Şehir(ler): Bitlis, Van
İlçe(ler): Tatvan, Ahlat, Adilcevaz, Erciş, Muradiye, Tuşba,             Gevaş, Edremit
Koordinatlar: 38°38′0″K 42°49′0″D﻿ / ﻿38.63333°K 42.81667°D﻿ / 38.63333; 42.81667
Ada(lar): Akdamar, Çarpanak, Adır Adası ve Kuş Adası
Yerleşim(ler) (sahil): Tatvan, Ahlat, Adilcevaz, Erciş, Van
Genel bilgiler
Akarsu (gelen): Bendimahi Çayı, Deliçay, Güzelsu, Zilan Çayı
Akarsu (giden): Kapalı havza
Göl türü: Tuzlu, Sodalı
Uzunluk: 120 km
Genişlik: 80 km
Yüzölçümü: 3713 km
Ortalama derinlik: 171
En derin noktası: 451 m
Kıyı uzunluğu: 430 km
Yüzey rakımı: 1646 m
Özellikler: Türkiye' nin en büyük gölü
Wikimedia Commons
Van Gölü (Türkiye)
Van Gölü, Van ve Bitlis illeri sınırları içerisinde bulunan Nemrut volkanik dağının patlaması sonucu, bölgedeki tektonik çöküntü alanının önünün kapanmasıyla oluşmuş bir volkanik set gölüdür.
Çok sayıda koyu bulunan Van Gölü'nün yüzölçümü 3.713 km2'dir. Van Gölü hem tatlı su hem de deniz ekosistemlerinden farklı bir sucul ekosistemdir. Suları tuzlu ve sodalıdır. Göl suyu tuzluluk oranı %o19, pH'sı ise 9.8 dir. Bu yüzden Van Gölü yüksek rakıma ve sert kışlara rağmen donmaz. Göl su seviyesi iklime bağlı olarak yükselip, düşmektedir. Ancak ortalama olarak denizden yüksekliği 1646 metredir. Gölün ortalama derinliği 171 m, en derin yeri ise, 451 metredir. Yeni yapılan çalışmalar ile gölün yaşının 600.000 yıl olduğu belirlenmiştir. Gölün doğu bölümünde dört ada vardır. Bunlar; Akdamar, Çarpanak, Adır ve Kuş adalarıdır. Adalar tarihi ve turistik özelliğe sahiptir ve 1990 yılında Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmişlerdir.
Van Gölü dünyanın en büyük sodalı gölüdür ayrıca Türkiye'de bulunan en büyük göldür. Gölün tuzlu-sodalı suları, biyolojik çeşitliliği sınırlamaktadır. Gölde bilinen 103 tür fitoplankton, 36 tür zooplankton ve iki tür balık yaşamaktadır. Bunlar; inci kefalı (Chalcalburnus tarichi)
ve 2018 yılında İl Jandarma Komutanlığı Su Altı Timinin, Van Gölü'ndeki dalış eğitimi sırasında 13 metre yükseklikteki bir mikrobiyalitin içerisinde yaşadığını tespit ettiği, siyah benekli sarı bir balıktır. Bu yeni balık türü ile ilgili araştırmalar devam etmektedir. 2015 yılında yapılan araştırmalara göre gölde piyasa değeri 7.5 milyar dolar olan 50 tonluk Uranyum vardır. Göl etrafı karadan 430 km.'dir ve bunun 245 km si Bitlis ili sınırları içindedir.
Yöre halkına göre gölde bir canavar yaşamaktadır. Söylentiyi çıkaranların amaçlarının bölgeye turist çekmek olduğu söylense de, söylentileri araştırmak amacıyla bölgede pek çok bilimsel araştırma ekibi çalışmalar yapmıştır.
İstanbul-Tahran demiryolu hatlarını da bağlamaktadır.
Türkiye ve İran'a bağlanan demir yolu 1970'lerde yapılmıştır.
Oluşumu

Van Gölü Doğu Toros ve Aladağların arasında kalan tektonik oluşumun batı kısmında bulunmaktadır. Gölün batısında ve kuzeybatısında birkaç sönmüş volkan vardır. Süphan Dağı ve Nemrut Dağı bu sönmüş volkanların birkaçıdır. Yaklaşık 200 bin yıl önce, Buzul Çağı'nın ortalarında, Nemrut Dağından akan lavlar uzunluğu 60 km'yi aşan bir akım oluşturmuş. Bu akım Van Çukuru ile Muş Çukuru arasındaki su akımını engelleyince göl oluşmuştur. Günümüzdeki araştırmalarda Doğu Toros Dağlarının erozyona uğraması sonucu Van Gölü'ndeki suların Dicle'ye dökülüp, gölün küçüleceği ya da yok olacağı düşünülmektedir.
Tarihçe

Eski Yunan coğrafyacıları tarafından Thospitis Lacus ya da Arsissa Lacus olarak anılan Van Gölü'nün modern zamanlardaki ismi, sınırlarına dahil olduğu Van ilinden gelmektedir. Urartu Krallığının başkenti, Milattan önce 10. ve 8. yüzyıllar arasında, gölün doğu kıyılarında kurulmuştur. Van Gölü sahilleri boyunca ve pek çok adalarında Ermeni kilise ve manastır kalıntıları bulunabilir. En iyi korunanı onuncu yüzyıldaki Kutsal Haç Kilisesi'dir. Akdamar Adası'ında yer alır. Kral Gagik Artzruni tarafından 915 ve 921 yılları arasında inşa edilmiştir. Dış duvarlardaki rölyefler kutsal kitaba ait Âdem ve Havva, Jonah and the whale (Yunus ve Balina), Davud ve Goliath (Golyat) gibi hikâyeler sunar.
Diğer önemli tarihsel anıt gölün doğu kıyısındaki Van Kalesidir. Modern Van şehri bu kalenin doğusunda yer alır.
Yüzölçümü3.713 km2'dir. Denizden yüksekliği 1.646m derinliği ise 457m‘yi aşmaktadır. Gölün doğusunda Akdamar, Çarpanak, Adır ve Kuş adaları bulunmaktadır. Bu adalar turistlik özelliğe sahiptir. Sit alanı olarak ilan edilmiştir.
Tarihçe > Van Gölü Canavarı iddiaları

Ana madde: Van Gölü Canavarı
Van Gölü Canavarı, Van Gölü'nde yaşadığı ileri sürülen efsanevi bir yaratıktır. 1993 yılına dek kaynaklarda adından hiç söz edilmeyen yaratığı, bugüne dek gördüğünü iddia eden çok sayıda kişi var. Ama yapılan araştırmalar göldeki ilk canavar vakasının 1889 yılında yaşandığını aktarıyor. Dönemin İstanbul'da yayın yapan Saadet gazetesinin, 28 Şaban 1306 (29 Nisan 1889) tarihli 1323 nolu nüshasında, canavarın Van Gölünde abdest almak isteyen bir kişiyi kapıp göle sürüklediği haberi yer alıyor. Varlığı gördüklerini söyleyen kişilerin belirttiklerine göre canavar 15 metre uzunluğunda, oldukça koyu bir renge sahip, sırtında sivri çıkıntıları olan, Plesiosaurus ya da Ichthyosaurus benzeri bir varlıktır. Zamanla bu varlığı gördüğünü iddia edenlerin sayısı artınca, olay basına da yansıdı ve bunun üzerine resmî kurumlar tarafından bölgeye bir bilimsel araştırma ekibi gönderildi. Ancak, yapılan araştırmalar sonucunda gölde olağan dışı herhangi bir varlığın olduğuna ilişkin hiçbir iz bulunamadı.
Bölgenin Jeomorfolojisi ve Stratigrafik Yapısı

Coğrafya Kapalı bir havza olan Van Havzası, eski Muş-Van çukurluğunun bir parçasıdır. Kuzey ve güneyinden faylarla sınırlanmış bir çöküntü alanı olan eski Muş-Van çukurluğu, Miosen sonlarında başlayıp Pleistosen'de devam eden volkanik faaliyet sonucunda meydana gelen Nemrut Volkanının oluşturduğu setle iki kısma ayrılmıştır (Gürbüz 1994:16, Avcı 2015:21-23). Nemrut Dağı'nın doğusunda kalan ve eskiden Fırat akarsu sistemine bağlı olan akarsuların dışa akışı kesilmiştir. Suların Nemrut Dağı'nın oluşturduğu setin arkasında birikmesiyle Van Gölü ve dolayısıyla Van Kapalı Havzası meydana gelmiştir (Saraçoğlu 1989: 435, Akt: Avcı 2015:21-23). Van Gölü Havzası; güneyden Bitlis Masifi'nin yüksek dağları (İhtiyar Şahap dağları) tarafından çevrelenir. Batıdan Nemrut ve Süphan volkan sistemlerinden kuzeyde yer alan Taşlıçay (Pani) Platosu'nun güney kesimlerine doğru ilerleyen hattın Yukarı Murat Havzası'nın güneyi ile sınırlayabileceğimiz Havza, kuzeyden Meydan Dağı, Bozdağ, Muratbaşı (Hüdavendigar) Dağları, Aladağ ve Tendürek dağlarıyla çevrelenir. Havza, doğuda Van Doğusu Dağları'nın batısında kalan alanları da içine alarak aslında Van Gölü'nün ekolojik ve iklimsel etkilerinin görüldüğü yerler olarak değerlendirilebilir.
İnceleme alanı genelinde, Paleozoik'ten günümüze kadar olan zaman aralığını temsil eden metamorfik, mağmatik ve sedimanter kayaç gruplarına ait kayaçlar yüzeylenmektedir. Bu çalma kapsamında inceleme alanının jeolojik yapısı, inceleme alanının büyüklüğü ile yüzeylenen birimlerin yaşları ve kökenleri dikkate alınarak, jeolojik birimler sekiz birim altında incelenmiştir. İnceleme alanının temelinde, Paleozoik - Mezozoik yaşlı Bitlis Masifine ait gnays, Şist, kuvarsit ve mermerler yüzeylenmektedir. Bu birimleri; Üst Kratese yaşlı Ofiyolitik Kayaçlar, Üst Kratese - Paleosen ve Alt - Orta Eosen yaşlı Volkanik Kayaçlar, Eosen - Miyosen yaşlı kırıntılı ve karbonatlı kayaçlar, Pliyosen - Kuvaterner yaşlı volkanik kayaçlar ve Pliyosen - Kuvaterner yaşlı sedimanter örtü kayaçlar izlemektedir.
Alüvyal Ovalar

Van Gölü kıyısında yer alan alüvyal ovaların önemlileri, Ilıca (Zilan) Çayı ve kollarının taşıdığı malzeme ile oluşan Erciş ovası, Bendimahi Çayı boyunca uzanan Muradiye ovası, Değirmendere (Akköprü Çayı), Doni (Gölardı), Zemobat gibi küçük akarsu ve mevsimlik derelerin oluşturduğu nispeten büyük olan Van ovası, Adilcevaz'ın kuzey doğusunda bulunan Arın ovası ve araştırma sahamızın da bir kısmının içinde yer aldığı gölün güney doğu kısmında yer alan 45 km uzunluğunda, 7 km kadar genişliğinde ve 135
km2'lik bir alana sahip olan Gevaş-Gürpınar ovası yer almaktadır.
Van Gölü Havzası Drenaj Alanı

Van Gölü kapalı havzasının göl alanlar dâhil, yüzeysel drenaj alan 15495 km2'dir. Van Gölü'nün yüzey alan (serbest su yüzeyi) 3558 km2 ile 3626 km2 arasında değişmekte olup, ortalama gölalan ise 3580 km2 olarak hesaplanmıştır. Van Gölü su seviyesi ise 1646 metre ile 1650 metre arasında değişmekte olup, uzun yıllar ortalama su seviyesi ise 1648 metredir. İnceleme alanı Van ve Bitlis illeri idari sınırlar içinde yer almaktadır. Dünya'nın en büyük sodalı gölü olan Van Gölü yer almaktadır. Van Gölü gölalan dâhil, kapalı havzanın yüzeysel drenaj alanı 15495 km2 olup, Van Gölü kapalı havzasının çevresi ise 1233 km olarak hesaplanmıştır. 16096 km2 genişliğindeki Havza'nın tabanına Van Gölü yerleşmiştir. % 2,6 tuzluluk oranıyla bir soda gölü olan Van Gölü 3626 km2 yüzey alanı, 607 km3 hacmi, 12470 km2 drenaj alanı ve maksimum 451 metre derinliği ile Türkiye'nin kara içerisindeki en büyük su kütlesidir. Su yüzeyinin denizden yüksekliği son yıllarda 1655 metreyi bulmuştur.
Seviye değişiklikleri

Van Gölü Kuvaterner devri boyunca süren iklim değişimlerinde fazlaca etkilenmiş bir kapalı havza gölüdür. Göle dökülen Engil Çayı'nın yaptığı deltalar farklı yüksekliklerde yer alır. Göl yüzeyinin daha yüksek olduğu iki dönemde oluşan deltalardan birisi 1695–1710 m, ikincisi 1670–1690 m seviyelerindedir. Engil Çayı'nın günümüzde oluşturduğu aktüel delta ağzı da yıllara göre değişimler göstermektedir.
Engil Deltasının batı ucunda yer alan Dilkaya Höyüğü seviye değişimlerinden fazlaca etkilenmiştir. Gölün yükseldiği dönemlerde höyüğün yarısı yok olmuş, batı kısmı faleze dönmüştür.
Yağışların göle ulaşması birkaç yıl alabilmektedir. Yüksek ve karasal iklime sahip havzada yağışlar kar şeklindedir. Karların erimesi, yer altına sızması ve bu yoldan göle ulaşması birkaç yıl gecikmektedir. Göl yüzeyinin en fazla yüksekliğe eriştiği 1996 yılı yağış az iken, en fazla yağış üç yıl önce 1993'te düşmüştür. Yani 1993'te düşen yağış göle ancak üç yıl sonra 1996'da ulaşmıştır. 1992-96 yılları arasında gölde afet boyutunda yükselme yaşanmıştır. Göl çevresindeki yollar, evler ve tarım alanları zarar görmüştür. Göl en düşük seviyeye 1963'te (1646,6 m), en yüksek seviyeye 1996'da (1650,55 m) ulaşmıştır. Maksimum ve minumum seviye farkı 3,36 m'dir.
Resimler

Akdamar Adası ile Surp Haç Kilisesi
Akdamar Kilisesi ve haneleri
Van Gölü
Van Gölü kıyısı
Van Gölü kıyısı
Van Gölü'nde Feribot
Gevaş'ta bulunan Deveboynu Yarımadası (Nisan 2014)
Onlu Sistem

Onlu Sistem, Asya Hun İmparatorluğu'nda İmparator Mete tarafından MÖ 209 yılında ilk defa 10'lu teşkilat sistemine göre oluşturulmuştur. Türk ordusunun ve Türk Kara Kuvvetlerinin kuruluş tarihi olarak kabul edilmiştir. Fakat bu kabul yanlış olup yazılı kaynak olarak Herodotos Tarihi'nde, Büyük Darius'un Yunanistan seferini anlattığı bölümde Pers ordu düzeni "Anakarada yürüyen ordu işte bu birliklerden kurulmuştu. Ordunun şefleri bu yukarıda söylenenlerdir; orduyu düzene sokan, sayan ve bin ve on bin kişiye bir komutan koyan onlardı; yüz kişilik ve on kişilik takımların komutanlarını da on bin kişiye komuta edenler seçiyorlardı. Düzenlenen bu kadrolara komuta edenler, her birliğin kendi ulusu içinden ayrılmıştı." şeklinde açıklanmıştır.
Bu teşkilatta en büyük birlik 10.000 kişilikti ve bu birliğe "tümen" adı veriliyordu. Tümenler de 1000'li, 100'lü ve 10'lu olmak üzere kademeli olarak küçülen birliklere ayrılıyordu. Söz konusu bu teşkilat, ufak değişikliklerle bütün Türk devletlerinde varlığını sürdürüyor.
Sistem

Sisteme göre ordu, her biri 10 askerden oluşan parçalara ayrılır. Her bir on askerin başına "onbaşı" geçer.
10 tane onlu asker, 100 askeri oluşturur ve başına "yüzbaşı" geçer.
10 tane yüzlü asker, 1000 askeri oluşturur ve başına "binbaşı" geçer.
10 tane binli asker, 10,000 askeri oluşturur ve başına "tümgeneral" geçer.
Bütün orduyu ise başkomutan yönetir.
Bir savaş anında başkomutan, bütün tümgeneralleri toplayarak karar alır. Tümgeneraller, komutası altındaki binbaşılarına bu kararı açıklar. Binbaşılar, komutası altındaki yüzbaşılarına kararı açıklar. Yüzbaşılar da komutası altında bulunan onbaşılara  kararı söyler. Onbaşılar da komutası altındaki 10 askere emri verir. Böylece ordu daha düzenli ve sistematik hareket eder. İletişim hızlanınca savaşta başarı kazanma ihtimali yükselir.
Koditzkaro Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Akyaka, Ardahan
Koordinatlar: 41°05′06″K 42°34′48″D﻿ / ﻿41.08500°K 42.58000°D﻿ / 41.08500; 42.58000
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Yıkılmış
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: ? Orta Çağ
Özellikler
Malzemeler: Dolgu duvar, moloz taş, kesme taş
Koditzkaro Kilisesi veya Kodistzkaro Kilisesi (Gürcüce: კოდიწყაროს ეკლესია veya კოდისწყაროს ეკლესია), tarihsel Artani bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Koditzkaro olan Akyaka köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Köyün Türkçeye yerleşmiş adından dolayı Kodushara Kilisesi veya Koduzhara Kilisesi olarak da bilinir.
Tarihçe

Koditzkaro köyünün bulunduğu Artani bölgesi tarihsel Gürcistan'ın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Nitekim Koditzkaro (კოდიწყარო) veya Kodistzkaro (კოდისწყარო) adı Gürcüce olup "tekne pınar" anlamına gelir. Bu yerleşim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Kotishara" (كوتسخارە) şeklinde kaydedilmiştir. Bu tarihte Koditzkaro köyü 86 Hristiyan haneden oluşan büyük bir yerleşimdi. Kaditzkaro Kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır. Köy halkının Müslüman olmasıyla kilisenin cemaatini yitirdiği ve işlevsiz hale gelip yıkıldığı anlaşılmaktadır. Nitekim günümüzde kiliseden birkaç duvar parası kalmıştır.
Mimari

Koditzkaro Kilisesi'nin kalıntıları bugünkü yerleşimin merkezinde yer alır. Kilise dolgu duvar tekniğinde, harç kullanılarak moloz taşlarla inşa edilmiş olup tek nefli ve dikdörtgen (8,5 × 5,0 m) planlı bir yapıdır. Kilise temel seviyesine kadar yıkılmış olup geriye sadece doğu duvarında apsisin yüksekçe bölümleri kalmıştır. Duvarların yüzey taşları tamamen sökülüp alınmıştır.Bununla birlikte yüzey taşlarının küçük boyutlu kesme taşlar olduğu dolguda kalan izlerden anlaşılmaktadır. Apsisin kalan bölümünde kare biçimli bir niş bulunmaktadır.
Lori Kilisesi

Lori Kilisesi (Gürcüce: ლორის ეკლესია), tarihsel Cavaheti bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı Kayabeyi (eski adı Çaisi) köyünün sınırları içinde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisedir. Ortadan kalkmış bir köy olan Lori'nin kilisesiydi.
Tarihçe

Lori köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Cavaheti'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1578 ყილინდა Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Lori köyü boşalmıştı. Lori Kilisesi’nin Osmanlı döneminden önce, bu köyün kilisesi olarak inşa edildiği anlaşılmaktadır. Ancak köyün Hristiyan nüfusunun akıbeti bilinmemektedir.
Kalıntılar

Lori Kilisesi, terk edilmiş bir yerleşim olan Lori’nin batı kıyısında bulunuyordu. Ancak kilise tamamen yıkılmıştır. Bu yapıdan geriye küçük harçlı duvar parçaları kalmıştır. Lori köyü küçük bir gölün kıyısında yer alıyordu. Burada üzerinde haç figürü olan iri bir taş tespit edilmiştir. Bu taşın bir mezar taşı olduğu tahmin edilmektedir.
Ferhat Göçer

| Ferhat Göçer |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Doğum: Ferhat Göçer 11 Mayıs 1970 (54 yaşında) Birecik, Şanlıurfa, Türkiye
Tarzlar: Pop, opera
Meslekler: Şarkıcı, cerrah
Etkin yıllar: 2002-günümüz
Müzik şirketi: Klip, DMC, Emre, Poll, MMF, Üçüncü Göz, Gloss
Resmî site: ferhatgocer.com

Ferhat Göçer (d. 11 Mayıs 1970, Şanlıurfa),  Türk şarkıcı ve doktordur.
Yaşamı

Aslen Kürt olan eğitimci bir anne ve babanın en büyük oğlu olarak Birecik'te doğan Göçer, ailesinin görev yeri olan İzmit'te büyüdü. Ebeveynlerinin isteğiyle 4 yaşında okula başladı.
1985 yılında İzmit Lisesi'nden mezun oldu. Aynı yıl kazandığı İstanbul Tıp Fakültesi'ni ve 1988'de girdiği İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Şan Bölümü'nü bitirmesinin ardından Devlet Opera ve Balesi'nde iki yıl sözleşmeli olarak çalıştı. Doktor olarak tayininin çıktığı Şanlıurfa'da mecburi hizmet görevini yaptı. İstanbul'a döndüğünde Haydarpaşa Numune Hastanesi’nde Genel Cerrah olarak göreve başlayan Göçer, kendine müzikte yeni bir hedef belirlemiştir: Modern müziğini aldığı klasik eğitim ile birleştirip, dünyaya tanıtmak. Bu hedefi doğrultusunda müziğe ve genel cerrahlığa bugün de devam etmektedir.
Ferhat Göçer, dünya opera repertuvarından günümüz şarkılarına, napolitanlardan şansonlara, rembetikolara; Türk Sanat Müziği’nin çeşitli eserlerinden, Türk Halk Müziği örneklerine, Hafif Batı Müziği’nin nostaljik parçalarından günümüz müziğine kadar farklı müzik türlerini seyircisiyle buluşturmaktadır.
Ferhat Göçer’in kurduğu ve Türkiye’nin tek şahsa özel senfoni orkestrası olan Metropol Senfoni Orkestrası ile konserler veren sanatçının kendi adını taşıyan ilk albümü 2005 yılının Eylül ayında yayınlandı. 2007 senesinde ikinci albümü olan 'Yolun Açık Olsun' ile MUYAP Altın Plak ödülünü kazandı. 2008 yılında düzenlenen 14. Kral TV Video Müzik Ödülleri'nde 'En İyi Pop Erkek' ödülünü, yine aynı yıl düzenlenen 35. Altın Kelebek Ödülleri'nde ise ‘En İyi Türk Pop Erkek Solist’ ödülünü kazandı.
Ferhat Göçer, ‘Anadolu Aryaları’ adlı projesi ile İstanbul'dan Diyarbakır'a, Gaziantep'ten İzmir'e uzanan konserler gerçekleştirdi. Yaptığı müziğinin dünyaya açılmasında öncü role sahip olmak isteyen Ferhat Göçer; Gino Castelli, Alessandro Safina, Al Bano, Patrizio Buene, Emma Shaplin ve Michael Bolton ile verdiği konserler ile farklı ülkelerin müziklerine uzanan köprüler kurdu.
Kasım 2012'den günümüze Türkiye UNICEF Türkiye İyi Niyet Elçisi unvanını taşımaktadır.
Ferhat Göçer 2014 yılında MSG (Musiki Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği) Başkan Yardımcısı olmuş ve halen başkan yardımcılığı görevini sürdürmektedir.
2017 yılında ise, 25 yıl yaptığı doktorluktan emekli olan sanatçı, müzik kariyerine devam etmektedir.
Filmografisi

2022 - Dokunma Hurdacının Kızı - Doktor Salih
2017 - Cumali Ceber - Doktor Ferhat
Diskografi

Ana madde: Ferhat Göçer diskografisi