Hayatta kalma yanılgısı
Genel bir deneysel kusur olarak

Parapsikoloji araştırmacısı Joseph Banks Rhine, yüzlerce potansiyel denek arasından duyular dışı algılama (ESP) gücüne sahip birkaç kişiyi tespit ettiğine inanıyordu. Hesaplamaları, bu az sayıdaki deneğin bir ortağa gösterilen Zener kartlarını tesadüfen tahmin etme olasılığına dayanıyordu. Hesaplamalarına yöneltilen en önemli eleştirilerden biri, denek seçimlerinde bilinçsiz hayatta kalma yanılgısı olasılığıydı. Örnekleminin büyük etkin boyutunu, yani daha önceki bir test aşamasında başarısız oldukları için "güçlü telepat" olmadıkları gerekçesiyle reddettiği tüm denekleri hesaba katmamakla suçlandı. Bunu yapmış olsaydı, büyük örneklemden bir ya da iki kişinin muhtemelen - sadece şans eseri - gözlemlediği başarı geçmişine ulaşacağını görebilirdi.
Martin Gardner, Fads and Fallacies in the Name of Science adlı kitabında Rhine vakası hakkında yazarken, deneycilerin bu kadar bariz hataları istatistiksel saflıktan değil, daha ziyade düşük performans gösteren deneklerin kurnazca göz ardı edilmesinin bir sonucu olarak yaptıklarını açıklamıştır. Gardner, herhangi bir hile yapılmasa bile, yeterince büyük bir örneklem alındığında, her zaman olasılık dışı başarı gösteren belirli sayıda denek olacağını söyledi. Bunu örneklendirmek için, yüz psikoloji profesörünün Rhine'ın çalışmasını okuması ve kendi testlerini yapmaya karar vermesi durumunda ne olacağı konusunda spekülasyonda bulunmuştur; hayatta kalan önyargısının tipik olarak başarısız deneyleri ayıklarken, şanslı başarıları test etmeye devam etmeye teşvik edeceğini söylemiştir.
Sıfır hipotezini doğrulayan (yani hiçbir sonuç göstermeyen) deneylerin rapor edilmeyeceğini varsaymıştır, ancak "en sonunda, deneği altı ya da yedi seans boyunca yüksek skorlar elde eden bir deneyci kalır. Ne deneyci ne de denek diğer doksan dokuz projenin farkındadır ve bu nedenle her ikisi de ESP'nin işlediğine dair güçlü bir yanılsamaya sahiptir." Şu sonuca varıyor: "Deneyci hevesli bir makale yazar, Rhine'a gönderir, o da bunu dergisinde yayınlar ve okuyucular çok etkilenir."
Yeterince çok sayıda bilim insanı bir olgu üzerinde çalışırsa, bazıları şans eseri istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar bulacaktır ve bunlar yayınlanmak üzere gönderilen deneylerdir. Ayrıca, olumlu sonuçlar gösteren makaleler editörler için daha cazip olabilir. Bu sorun, bir tür yayın yanılgısı olan pozitif sonuç yanlılığı olarak bilinir. Bununla mücadele etmek için, bazı editörler artık özellikle "hiçbir şeyin olmadığı" "negatif" bilimsel bulguların sunulmasını istemektedir.
Hayatta kalma yanılgısı, 2005 yılında yayınlanan ve çok sayıda yayınlanmış tıbbi araştırma makalesinin tekrarlanamayan sonuçlar içerdiğini gösteren "Why Most Published Research Findings Are False" adlı kışkırtıcı makalede gündeme getirilen araştırma konularından biridir.
Ölümsüz zaman yanılgısının ünlü bir örneği, Redelmeier ve Singh tarafından yapılan ve Annals of Internal Medicine dergisinde yayınlanan ve Akademi Ödüllü aktör ve aktrislerin daha az başarılı akranlarından neredeyse dört yıl daha uzun yaşadığını gösterdiğini iddia eden bir çalışmada ortaya çıkmıştır. Ancak bu istatistiksel olarak anlamlı farkı elde etmek için kullanılan istatistiksel yöntem, kazananlara haksız bir avantaj sağlamıştır çünkü kazananların kazanmadan önceki yaşam yıllarını, kazandıktan sonraki hayatta kalma süresine dahil etmiştir. Veriler, bu ölümsüz zaman yanılgısından kaçınan yöntemler kullanılarak yeniden analiz edildiğinde, hayatta kalma avantajı bir yıla yakındı ve istatistiksel olarak anlamlı değildi.