Zeytin Dalı Harekâtı
Siyaset > Rusya-Türkiye ilişkileri

Harekât başlamadan önce YPG'yi korumak için askerî birlik gönderen Rusya'nın, Afrin'in hükûmet güçlerine teslim edilmesi ve bölgenin ortak korunması konusunda YPG yöneticileri ile görüştüğü fakat bunun YPG tarafından kabul edilmediği iddia edildi.
Türkiye Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar ile Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarı Hakan Fidan'ın 18 Ocak'ta Moskova'ya yaptıkları ziyarette Suriye'deki gelişmeler öncelikli konu olarak belirlendi. 20 Ocak'ta Afrin'deki Rus askerlerinin çekildiği bilgisi Rusya Savunma Bakanlığı tarafından teyit edildi. Harekâtın ilk günü Rusya Dışişleri Bakanlığı, gelişmeleri endişeyle izlendiğini belirterek Türkiye'ye itidal çağrısı yaptı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov "ABD'nin başına buyruk davranışları sonunda Türkiye’yi de çıldırttı" açıklamasında bulundu. BBC İzleme Servisi'ne göre Rusya; Türkiye'nin harekât gerekçelerini meşru olarak gördü. Bu durumun oluşmasında ABD'nin YPG'ye ölçüsüz silah yardımında bulunmasının etkili olduğu öne sürüldü. Genel olarak Rusya'dan harekâta yönelik ciddi bir tepki gelmedi. Operasyon süresince Rusya yetkililerinin açıklamalarında ve Rusya medyasındaki haberlerde YPG'ye yönelik bir tutum değişimi gözlendi. YPG Rusya'yı Kürtlere ihanet etmek ve satmakla suçlarken, Rusya bu suçlamaları kabul etmedi. 31 Ocak'ta Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mariya Zaharova Suriye'nin kuzeyindeki durumun ciddi bir endişe konusu olduğunu ve Rusya'nın tarafları diyaloğa çağırdığını söyledi. Sivil ölümlerin meydana geldiğini belirten Zaharova "Gelen bilgilere göre ölüm sayısı siviller de dahil olmak üzere birkaç yüz kişiye ulaştı" ifadelerini kullandı. Rusya'nın Ankara Büyükelçisi Aleksey Yerhov harekâtı izlediklerini belirterek itidal çağrısını yineledi. Suriye hükûmeti yanlısı güçler Afrin'e giriş yaptığı gün Erdoğan ile Putin arasında telefon diplomasisi de gerçekleşti. Harekât Türkiye'de Amerikan karşıtlığının arttığı, Rusya'dan S-400 alımının yapıldığı, Türkiye, İran ve Rusya arasında Suriye konulu zirvelerin yapıldığı bir döneme denk geldi. Rusya'nın Suriye'de Türkiye gibi toprak bütünlüğünden yana olması ve Rusya'nın bir NATO müttefikini yanına çekmek istemesi görüşleri de ikili ilişkiler başlığında çeşitli analistlerce ortaya atıldı.
Rusya'nın Zeytin Dalı Harekâtı'na görece desteklemesinin arkasında, destek verdiği Suriye hükûmet güçlerinin radikal islamcı gruplara düzenlediği operasyonların önünü açmasının olduğu görüşleri ortaya atıldı. Zira Afrin operasyonu devam ederken İdlib, Hama ve Halep çevresindeki El-Nusra Cephesi unsurları Suriye ordusu tarafından büyük ölçüde yenilgiye uğratıldı. Ayrıca Türkiye'nin müttefik halinde olduğu grupları kendi kontrolü altında tutması sonucunda Abu Duhur kentini ve askeri hava alanını kontrol altına aldı. Tüm bu gelişmelerle birlikte Rusya medyasında Türkiye'nin kontrolü altındaki grupların Afrin'de kalması karşılığında, Rusya'nın Suriye barış süreci için Ocak 2018'de Soçi'de düzenlenen uluslararası toplantıya Türkiye'nin desteklediği muhaliflerin katılımını desteklediği görüşleri de ortaya atıldı. Ancak Rusya, Mihraç Ural gibi Türkiye ve desteklediği grupların karşıtında yer alan Suriye hükûmeti yanlısı isimlerin de Soçi'daki toplantıya katılmalarını sağladı. İki ülkenin Afrin konusunda anlaşmasında; Rusya'nın asıl hedefinin Suriye'deki cihatçı grupların yenilgiye uğratılması amacına yönelik olduğuna dair pek çok görüş ileri sürüldü. Heinrich Böll Stiftung Derneği İstanbul Direktörü Kristian Brakel Die Welt gazetesine verdiği demeçte; Rusya'nın operasyona destek vermekteki amacının Türkiye'nin İdlib'de cihatçı grupların Suriye Ordusu'na saldırmasının önüne geçmek olduğunu ve Türkiye hükûmetinin Soçi'deki barış görüşmelerinde bu bölgeyi bir koz olarak kullanmak istediğini belirtti. Nitekim Zeytin Dalı Operasyonu sonrasında Humus kırsalının kuzeyi ve Hama kırsalının güneyinde Rusya'nın arabuluculuk ettiği Suriye Silahlı Kuvvetleri ile silahlı gruplar arasında yapılan anlaşma yapıldı. Anlaşma uyarınca bazı silahlı gruplar tüm ağır silahlarını Suriye ordusuna teslim ederek Rusya'nın güvencesi altında Türkiye destekli grupların olduğu Afrin ve Cerablus'a sevk edildi. Bu anlaşmanın önceden tasarlandığı ve bu nedenle Türkiye'nin Afrin'e yönelik operasyonuna Rusya tarafından onay verildiği yorumları yapıldı. Benzer olarak Sputnik'e konuşan Suriye-Türkiye Dostluk Komitesi Koordinatörü ve Şam Üniversitesi öğretim görevlisi Mehmet Yuva; Fırat Kalkanı Harekâtı başladıktan sonra Halep'in doğusundaki, Afrin operasyonu başladığında ise Şam'ın doğusundaki cihatçı grupların yenilgiye uğratıldığına dikkat çekti. Yuva; daha önceki süreçlerde Suriye ordusunun cihatçı grupların hakimiyetindeki bir bölgeye saldırı yaptığında başka bir bölgeden diğer cihatçı gruplarca saldırıya uğramaya başladığına vurgu yaparak, Türkiye merkezli operasyonlar sonrasında bu durumların gerçekleşmediğini vurguladı. Ayrıca bu grupların Türkiye himayesinde olmaması halinde bölgelerde başka devletlerle veya ordularla birlikte hareket ederek Suriye, Rusya veya İran kuvvetlerine saldırması ihtimalinin yüksek olduğunu, bu nedenlerle Rusya'nın Türkiye ile anlaştığını belirtti.
Rusya-Türkiye ortaklığı harekât sonrası Afrin'in demografisinin değiştiği iddia edildi. İki ülkenin harekât öncesinde anlaşmasında etkili olan Suriye'nin çeşitli yerlerindeki grupların Afrin'de toplanması, bunların El-Nusra Cephesi'ne karşı kullanılması ve daha sonra silahsızlandırılması amacına yönelik olarak; büyük çoğunluğu Araplardan oluşan yaklaşık 60 bin cihatçı ve aileleri Afrin merkezine getirildiği iddia edildi.
Demokratik Toplum Hareketi Yürütme Kurulu Üyesi Aldar Xelîl hukûmet güçlerinin Afrin'e gelmek istediğini ancak Rusya'nın bunu kabul etmediğini iddia etti.