stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İnsan gözü
Yapı

İnsan yüzünün solunda ve sağında iki gözü vardır. Gözler kafatasının içinde göz çukuru denilen kemikli boşluklardadır.
Göz hareketlerini kontrol eden altı adet ekstraoküler kas vardır. Gözün önden görünen kısmı beyazımsı sklera, renkli iris ve göz bebeğinden oluşur. Bunun üzerinde konjonktiva adı verilen ince bir tabaka vardır. Ön kısma gözün ön segmenti de denir.
Göz mükemmel küre şeklinde değildir; daha ziyade anterior (ön) segment ve posterior (arka) segmentten oluşan kaynaşmış iki parçalı ünitedir. Ön segment kornea, iris ve lensten oluşur.
Kornea şeffaftır ve daha kavislidir ve vitreus, retina, koroid ve sklera adı verilen dış beyaz kabuktan oluşan daha büyük arka segmentle bağlantılıdır. Korneanın çapı genellikle yaklaşık 11,5 milimetre (0,45 in) ve merkezine yakın kalınlığı 0,5 mm (500 μm)'dir.
Arka odacık geri kalan altıda beşi oluşturur; çapı genellikle yaklaşık 24 milimetre (0,94 in)'dir. Limbus denilen alan kornea ve sklerayı birbirine bağlar.
İris, siyah gibi görünen, gözün merkezini (göz bebeği) eşmerkezli olarak çevreleyen pigmentli dairesel yapıdır. Göze giren ışık miktarını kontrol eden göz bebeği boyutu irisin dilatör ve sfinkter kasları tarafından ayarlanır.
Işık enerjisi göze korneadan, göz bebeğinden ve daha sonra mercek yoluyla girer. Mercek şekli yakın odaklama (uyum) için değiştirilir ve siliyer kas tarafından kontrol edilir. İki mercek arasında, her biri optik yolda ilerleyen ışığı kıran dört optik yüzey vardır.
Optik sistemin geometrisini açıklayan temel modellerden biri Arizona Göz modelidir. Bu model gözün uyumunu geometrik olarak açıklar. Retinanın ışığa duyarlı hücrelerine (fotoreseptör konileri ve çubukları) düşen ışık fotonları, optik sinir tarafından beyne iletilen ve görme olarak yorumlanan elektrik sinyallerine dönüştürülür.
Yapı > Boyut

Gözün boyutu yetişkinler arasında yalnızca bir veya 2 milimetre farklıdır. Göz küresi genellikle genişliğinden daha kısadır. Yetişkin bir insan gözünün sagittal dikey (yüksekliği) yaklaşık 23,7 milimetre (0,93 in), enlemesine yatay çapı (genişlik) 24,2 milimetre (0,95 in) ve eksenel ön-arka boyutu (derinlik) ortalama 22,0-24,8 milimetre (0,87-0,98 in) olup cinsiyetler ve yaş grupları arasında anlamlı bir fark yoktur. Enine çap ile göz çukurunun genişliği arasında güçlü bir ortak ilişki bulunmuştur (r = 0,88). Tipik bir yetişkin gözünün önden arkaya çapı 24 milimetre (0,94 in) ve hacmi 6 santimetreküp (0,37 cu in)‘tür.
Göz küresi hızlı büyür ve doğumda yaklaşık 16-17 milimetre (0,63-0,67 in) çapından üç yaşına gelindiğinde 22,5-23 milimetre (0,89-0,91 in)'ye çıkar. 12 yaşına gelindiğinde göz tam boyutuna ulaşır.
Yapı > Bileşenler

Göz, çeşitli anatomik yapıları çevreleyen üç kat veya katmandan oluşur. Lifli tunik denilen en dış katman, göze şekil veren ve daha derindeki yapıları destekleyen kornea ve skleradan oluşur. Vasküler tunik veya uvea adlı orta tabaka koroid, kirpiksi cisim, pigmentli epitel ve iristen oluşur. En içteki retina, oksijenlenmesini koroid kan damarlarından (arka tarafta) ve retina damarlarından (ön tarafta) alır.
Gözün boşlukları önde kornea ile mercek arasında sulu humourla, merceğin arkasında ise jöle benzeri bir madde olan vitreus cisim ile arka boşluğun tamamını doldurur. Sulu humour, kornea ile iris arasındaki ön oda ve iris ile mercek arasındaki arka oda olan iki alanda bulunan berrak sulu sıvıdır. Lens, konaklama (odaklanma) amacıyla lensin şeklini değiştirmek için kas kuvvetlerini ileten yüzlerce ince şeffaf liflerden oluşan askı bağı (Zinn zonülü) tarafından siliyer gövdeye asılır. Vitreus cisim, su ve proteinlerden oluşan, ona jöle benzeri ve yapışkan bir bileşim veren berrak bir maddedir.
Yapı > Ekstraoküler kaslar

Her gözün göz çukurunda yedi adet göz dışı kas vardır. Bu kaslardan altısı göz hareketlerini, yedincisi ise üst göz kapak hareketini kumanda eder. Altı kas dört rektus kasıdır - lateral rektus, medial rektus, alt rektus ve üst rektus ve iki eğik kas, alt eğik ve üst eğik. Yedinci kas, levator palpebra superioris kasıdır. Kaslar farklı gerilimler uyguladığında, küreye tork uygulanır ve bu tork onun neredeyse saf bir dönüşle, yalnızca yaklaşık bir milimetre ötelemeyle dönmesine neden olur. Böylece gözün göz merkezindeki tek bir nokta etrafında dönme hareketi yaptığı düşünülebilir.
Motor sinirlerle birlikte göz ve göz çukur anatomisi
Göz ve sinirlerin göründüğü göz çukurunu gösteren resim (perioküler yağ çıkarılmış)
Göz ve periyodik yağlanan göz çukurunu gösteren resim
İnsan gözü ve göz çukurunun normal anatomisi, ön görünüm
Görüş

Ayrıca bakınız: Görüş keskinliği, Göz § Görüş keskinliği, Fovea merkezi § Fovea konilerinin açısal boyutu ve Renkli görme § Renk algısının fizyolojisi
Görüş > Görüş alanı

İnsan gözünün (sabitleme noktasından, yani kişinin bakışının yönlendirildiği noktadan ölçülür) görüş alanı yüzün anatomisine göre değişir, ancak tipik olarak 30° üste (yukarı, kaşla sınırlı), 45° nazal (burunla sınırlı), 70° alta (aşağı) ve 100° temporal (şakağa doğru) şeklindedir. Her iki göz için, birleşik (binoküler görüş) görüş alanı yaklaşık 100° dikey ve maksimum 190° yataydır; bunun yaklaşık 120°'si yaklaşık 40 derecelik iki tek gözlü alanla (her iki gözle görülen) çevrelenen binoküler görüş alanını (tek gözle görülen) oluşturur.
Binoküler görüş için 4,17 steradyan veya 13.700 kare derecelik alandır. Yandan geniş açılarla bakıldığında iris ve gözbebeği bakan kişi tarafından hala görülebilir, bu ise kişinin bu açıda çevresel görüşünün olduğunu gösterir.
Görüş > Dinamik aralık

Retinanın statik zıtlık oranı yaklaşık 100:1'dir (yaklaşık 6,5 f-stop). Göz, bir hedefi yakalamak için hızla hareket ettiğinde (seğirmeler), gözbebeğinin boyutunu ayarlayan irisi ayarlayarak pozlamayı yeniden ayarlar. İlk karanlığa uyum yaklaşık dört saniyelik derin ve kesintisiz karanlıkta gerçekleşir. Retina çubuk fotoreseptörlerindeki ayarlamalarıyla tam uyum otuz dakika içinde %80 oranında tamamlanır. Süreç doğrusal değil çok yönlüdür. Bu nedenle ışığa maruz kalmanın kesintiye uğraması karanlığa uyum sürecinin yeniden başlatılmasını gerektirir.
İnsan gözü, 10−6 cd/m2 veya metrekare başına milyonda bir kandela (0,000001) ile metrekare başına 108 cd/m2 veya yüz milyon (100.000.000) kandela arasındaki parlaklığı algılayabilir. (yani 1014 veya yüz trilyon 100.000.000.000.000, yaklaşık 46,5 f-stop aralığına sahiptir). Bu aralık öğle güneşine bakmayı (109 cd/m2) veya yıldırım düşmesini içermez.
Aralığın alt ucunda, geniş bir görüş alanında yaklaşık 10−6 cd/m2‘lik (metrekare başına 0,000001 kandela) sabit ışık için mutlak bir görüş eşiği vardır.
Aralığın üst sınırı, normal görsel performans açısından 108 cd/m2 (100.000.000 veya metrekare başına yüz milyon kandela) olarak verilmiştir.
Göz, kamera gibi optik aletlerde bulunan merceklere benzer bir mercek içerir ve aynı fizik ilkeleri uygulanabilir. İnsan gözünün göz bebeği gözün açıklığıdır; iris, açıklık durdurucu görevi yapan diyaframdır. Korneadaki kırılma, etkili açıklığın (giriş gözbebeği) fiziksel gözbebeği çapından biraz farklı olmasına neden olur. Giriş gözbebeği çapı genellikle yaklaşık 4 mm'dir, ancak aydınlık bir yerde 2 mm'den (f/8,3) karanlıkta 8 mm'ye (f/2,1) kadar değişebilir. İkinci değer yaşla birlikte yavaş yavaş azalır; Yaşlı insanların gözleri bazen karanlıkta 5–6 mm'yi geçmeyecek kadar genişler ve ışıkta 1 mm kadar küçük olabilir.
Hareket

Ana madde: Göz hareketi
Görüntüler retinada saniyede birkaç dereceden fazla kayıyorsa, insan beynindeki görsel sistem bilgiyi işlemek için çok yavaş kalır. Dolayısıyla hareket halindeyken görebilmek için beynin, gözleri çevirerek başın hareketini telafi etmesi gerekir. Ön gözlü hayvanların retinasında çok yüksek görme keskinliğine sahip küçük fovea centralis alanı vardır. İnsanlarda yaklaşık 2 derecelik görüş açısını kapsar. Dünyayı net görebilmek için beynin, göz önüne alınan nesnenin görüntüsü foveaya düşecek şekilde gözleri çevirmesi gerekir. Göz hareketlerinin doğru yapılamaması ciddi görme bozukluklarına yol açabilir.
İki gözlü olmak, beynin stereovizyon adı verilen bir nesnenin derinliğini ve mesafesini belirlemesini sağlar ve görüşe üç boyutluluk hissi verir. Stereovizyonu uyarmak için her iki gözün de, ilgili nesnenin iki retinanın karşılık gelen noktalarına düşmesini sağlayacak kadar doğru bir şekilde bakması gerekir; aksi halde çift görme oluşabilir. Doğuştan şaşı olan bazı kişiler, tek gözünün görüşünü görmezden gelme eğilimindedir, bu nedenle çift görme sorunu yaşamazlar ve stereovizyonları olmaz. Gözün hareketleri, her göze bağlı altı kas tarafından kumanda edilir ve gözün yükselmesine, aşağıya inmesine, yakınlaşmasına, uzaklaşmasına ve yuvarlanmasına izin verir. Bu kaslar nesneleri takip etmek ve eş zamanlı baş hareketlerini düzeltmek için hem istemli hem de istemsiz olarak kumanda edilir.
Hareket > Hızlı

Ana madde: Hızlı göz hareketi
Hızlı göz hareketi, REM, tipik olarak en canlı rüyaların gerçekleştiği uyku aşamasını ifade eder. Bu aşamada gözler hızlı hareket eder.
Hareket > Sakkadyen

Gözün kısa ve hızlı hareketleri (seğirmeler), beynin ön lobunca kumanda edilen, her iki gözün aynı yönde hızlı ve eşzamanlı hareketleridir.
Hareket > Sabit

Tek bir noktaya dikkatle bakıldığında bile gözler etrafta kayar. Bu, bireysel ışığa duyarlı hücrelerin sürekli olarak farklı derecelerde uyarılmasını sağlar. Girdiyi değiştirmeden bu hücreler çıktı üretmeyi durdurur.
Göz hareketleri kayma, oküler titreme ve mikro sakkadlardan oluşur. Bazı düzensiz sürüklenmeler, seğirmeden küçük ve mikro sakkattan büyük hareketler derecenin onda birine kadar ulaşabilir. Araştırmacıların mikrosakkad tanımlarını genliğe göre farklıdır. Martin Rolfs 'çeşitli görevlerde gözlemlenen mikrosakkatların çoğunluğunun 30 dakikalık yaydan daha küçük genlikli olduğunu' belirtir. Ancak diğerleri, "mevcut fikir birliğinin büyük ölçüde 1°'ye kadar büyüklükleri içeren bir mikrosakkat tanımı etrafında pekiştirildiğini" belirtir.
Hareket > Vestibülo-oküler

Vestibülo-oküler refleks, iç kulağın vestibüler sisteminden gelen sinirsel girdiye yanıt olarak kafa hareketinin tersi yönde bir göz hareketi üreterek baş hareketi sırasında retinadaki görüntüleri sabitleyen refleks göz hareketidir. Böylece görüntü görsel alanın merkezinde tutulur. Örneğin baş sağa doğru hareket ettiğinde gözler sola doğru hareket eder. Bu, görsel sabitliği korumak için oküler kaslara girdi sağlayan yukarı ve aşağı, sola ve sağa kafa hareketleri ve sağa ve sola eğim için geçerlidir.
Hareket > Düzgün takip

Gözler ayrıca etrafta hareket eden bir nesneyi de takip edebilir. Bu takip, vestibülo-oküler refleksten daha az doğrudur çünkü beynin gelen görsel bilgiyi işlemesini ve geri bildirim sağlamasını gerektirir. Sabit hızda hareket eden bir nesneyi izlemek nispeten kolaydır, ancak gözler buna ayak uydurmak için sıklıkla seğirir. Düzgün takip hareketi, yetişkin insanlarda gözü 100°/s'ye kadar hareket ettirebilir.
Hızı belirlemek için başka bir referans noktası olmadığı sürece, kötü ışık koşullarında veya hareket halindeyken hızı görsel olarak tahmin etmek daha zordur.
Hareket > Optokinetik

Optokinetik refleks (veya optokinetik nistagmus), görsel geri bildirim yoluyla retinadaki görüntüyü sabitler. Tüm görsel sahne retina boyunca sürüklendiğinde, gözün aynı yönde ve görüntünün retina üzerindeki hareketini en aza indirecek bir hızda dönmesine neden olduğunda tetiklenir. Bakış yönü ileri istikametten çok fazla saptığında, bakışı görme alanının merkezine sıfırlamak için telafi edici bir kısa ve hızlı hareket başlatılır. Örneğin hareket halinde bir trene pencereden bakarken gözler, tren görüş alanı dışına çıkana kadar kısa bir süreliğine (retina üzerinde sabitlenerek) hareket eden trene odaklanabilir. Bu noktada göz, treni ilk gördüğü noktaya (gözün kısa ve hızlı hareketiyle) geri döner.
Yakın tepki

Yakın mesafe görüşüne uyum, bir görüntüyü retinaya odaklamak için üç işlem içerir.
Yakın tepki > Yakınlaşma hareketi

Binoküler görüşlü bir yaratık bir nesneye baktığında, gözler dikey eksen etrafında dönmelidir, böylece görüntünün izdüşümü her iki gözde de retinanın merkezinde olur. Yakındaki bir nesneye bakmak için gözler 'birbirlerine doğru' döner (yakınsama), daha uzaktaki nesneye bakmak için ise 'birbirlerinden uzağa' döner (ıraksama).
Yakın tepki > Göz bebeğinin kısılması

Mercekler, ışık ışınlarını kenarlarından ve merkeze yakın olanlardan daha iyi kıramaz. Bu nedenle herhangi bir merceğin oluşturduğu görüntü kenarlarda biraz bulanıktır (küresel sapma). Çevresel ışık ışınlarını perdeleyerek ve yalnızca daha iyi odaklanmış merkeze bakarak en aza indirilebilir. Gözde, göz bebeği yakındaki nesnelere odaklandığında daralarak bu amaca hizmet eder. Küçük açıklıklar ayrıca alan derinliğinde artış sağlayarak daha geniş bir "odaklanmış" görüş aralığına olanak tanır. Bu şekilde gözbebeğinin yakın görüş için iki amacı vardır: küresel sapmayı azaltmak ve alan derinliğini artırmak.
Yakın tepki > Lens uyumu

Ana madde: Lens (anatomi)
Merceğin eğriliğini değiştirme, merceği çevreleyen siliyer kaslar tarafından gerçekleştirilir; bu işleme "akomodasyon" denir. Akomodasyon, siliyer cismin iç çapını daraltır, bu da aslında merceğin çevresine bağlı olan askı bağının liflerini gevşetir ve ayrıca merceğin daha dışbükey veya küresel bir şekle gevşemesini sağlar. Daha dışbükey bir mercek ışığı daha güçlü bir şekilde kırar ve yakın nesnelerden gelen ıraksak ışık ışınlarını retinaya odaklayarak daha yakın nesnelerin daha iyi odaklanmasına olanak tanır.
Tıp

İnsan gözü, bir pratisyen hekimin görevlerinin ötesinde özel ilgi ve bakımı gerektirecek kadar karmaşıktır. Bu uzmanlar, farklı ülkelerde farklı işlevlere sahiptir. Göz bakım uzmanları, hem oftalmolog (M.D.) hem de optometrist (O.D.), göz hastalıklarını teşhis eden ve görüşü düzeltmek için gözlük reçete edebilen profesyonellerdir. Genellikle, yalnızca oftalmologlar cerrahi yöntemleri yapma lisansına sahiptir. Oftalmologlar ayrıca kornea, katarakt, lazer, retina veya oküloplastik gibi bir cerrahi alanda uzmanlaşabilirler.
Göz bakım uzmanları şunlardır:
Göz doktorları
Oftalmologlar
Optometristler
Optisyenler
Ortoptistler ve görme terapistleri
Pigmentasyon > Kahverengi

İnsanlarda kahverengi, dünyadaki insanların yaklaşık %79'unun sahip olduğu en yaygın göz rengidir. Kahverengi gözler, irisin stromasında nispeten yüksek melanin konsantrasyonundan kaynaklanır ve bu da hem daha kısa hem de daha uzun dalga boylarındaki ışığın emilmesine neden olur.
Koyu kahverengi gözler insanlarda baskındır. Dünyanın birçok yerinde, neredeyse mevcut olan tek iris rengidir. Kahverengi gözler Avrupa, Doğu Asya, Güneydoğu Asya, Orta Asya, Güney Asya, Batı Asya, Okyanusya, Afrika ve Amerika'da yaygındır.
Pigmentasyon > Kehribar

Kehribar gözler, güçlü sarımsı/altın ve kızıl/bakır tonuna sahip tek renktir ve bu, lipochrome (yeşil gözlerde de vardır) adı verilen sarı pigmentten kaynaklanıyor olabilir. Kehribar gözler ela gözlerle karıştırılmamalıdır. Ela gözler kehribar veya altın rengi benekler içerebilse de genellikle yeşil, kahverengi ve turuncu gibi birçok başka renge sahip olma eğilimindedir. Ayrıca, ela gözler renk değiştirebilir ve benekler ve dalgalanmalardan oluşabilirken, kehribar gözler katı altın rengindedir. Kehribar altına benzemesine rağmen, bazı insanlar ela ile karıştırılan kızıl veya bakır renkli kehribar gözlere sahiptir, ancak ela daha donuk olma eğilimindedir ve yukarıda belirtildiği gibi kırmızı/altın benekli yeşil içerir. Kehribar gözler ayrıca çok açık altın-gri miktarları içerebilir. Bu göz rengine sahip kişiler Avrupa'da ve daha az sayıda Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Güney Amerika'dadır.
Pigmentasyon > Ela

Ela gözler, Rayleigh saçılması ve irisin ön sınır tabakasındaki orta miktarda melaninin birleşiminden kaynaklanır. Ela gözler genellikle kahverengiden yeşile doğru renk değiştirir gibi görünür. Ela çoğunlukla kahverengi ve yeşilden oluşsa da, gözdeki baskın renk kahverengi/altın veya yeşil olabilir. Bu yüzden ela gözler kehribarla karıştırılabilir ve tam tersi de geçerlidir.
Bu bileşim bazen çok renkli yani göz bebeğinin yakınında açık kahverengi/kehribar ve güneş ışığında bakıldığında irisin dış kısmında kömür veya koyu yeşil (veya tam tersi) olan bir göz gibi iris oluşturabilir.
Ela göz renginin tanımı değişir: bazen fındık kabuğunun renginde olduğu gibi açık kahverengi veya altınla eşanlamlı olduğu düşünülür.
ABD nüfusunun yaklaşık %18'i ve dünya nüfusunun %5'i ela gözlüdür. Ela gözler Hollanda ve Birleşik Krallık'ta çok yaygındır , Güney Avrupa, Orta Doğu ve Güney Amerika'da ise daha az miktarda vardır.
Pigmentasyon > Yeşil

Yeşil gözler Kuzey, Batı ve Orta Avrupa'da yaygındır. İzlanda'daki erkeklerin yaklaşık %8-10'u ve kadınların yaklaşık %18-21'i ve Hollanda'daki erkeklerin yaklaşık %6'sı ve kadınların yaklaşık %17'si yeşil gözlüdür. Avrupalı Amerikalılar arasında, yeşil gözler yakın Kelt ve Cermen soyundan gelenlerde yaklaşık %16 ile en yaygın olanıdır.
Yeşil renk, kehribar veya irisin stromasında (az veya orta düzeyde melanin konsantrasyonlu) açık kahverengi pigmentasyon ve yansıyan ışığın Rayleigh saçılmasıyla oluşan mavi gölge’nin birleşiminden kaynaklanır. Yeşil gözler sarımsı pigment lipofuscin içerir.
Yeşil gözler
Yeşil-ela gözler
Gözün ayrıntılı tıbbi çizimi
İnsan gözünün MRI taraması
İnsan gözünün şematik diyagramı. Sağ göz yatay bölümünün görüntüsü.
Gözün dış kısımları
İnsan gözünün yan görünümü, yaklaşık 90° zamansal açıdan bakıldığında, iris ve gözbebeğinin, kornea ve sulu humourın optik özellikleri nedeniyle izleyiciye doğru nasıl dönmüş göründüğünü gösterir.
İnsanın gözbebeği, çevreye uyum sağlamak için 2 mm'den 8 mm'ye kadar boyutlara sahip olabilir.
Gözbebeğinin büyümesi ve küçülmesi
Işık çemberi, optik sinirin retinadan çıktığı optik disk'tir
İki göz aynı nesneye işaret etmek için birleşir.
Avrupa'da ve yakınlarında açık renkli gözlerin yüzdesi:
  80+  50–79  20–49  1–19
Kehribar göz
Ela göz
Hozabiri Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Yanıklı, Artvin
Koordinatlar: 41°15′17″K 42°09′20″D﻿ / ﻿41.25472°K 42.15556°D﻿ / 41.25472; 42.15556
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Yıkılmış
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: 10. yüzyıl
Özellikler
Malzemeler: Yontu taş
Hozabiri Kilisesi  (Gürcüce: ხოზაბირის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Çihishevi olan Yanıklı köyünün sınırları içinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Hozabiri Kilisesi, eski Hozabiri köyünün kilisesiydi ve bundan dolayı bu adla anılmaktadır.
Tarihçe

Hozabiri köyünün bulunduğu Şavşeti, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriyidi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ikinici yarısının hemen başında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin bu bölgede kurduğu Şavşat sancağının 1554 yılındaki yöneticisi İosebiti adında bir Gürcü beyi (tavadi) idi. Hozabiri köyü eski bir Gürcü yerleşimidir ve nitekim Rus idaresi de 1886 tarihli nüfus tespitinde köyün halkını Gürcü olarak kaydetmiştir. Bu tarihte “Hozabir” (Хозабиръ) şeklinde yazılan köy, Çihishevi köyünün bir mahallesiydi ve nüfusu 6 haneden oluşuyordu. Nikolay Marr'ın 1904 yılındaki araştırma gezisi sırasında Hozabiri Kilisesi'nin bazı duvarları ayakta duruyordu. Günümüzde tamamen yıkılmış olan kilisesin 10. yüzyılda inşa edilmiş olduğu, 2002 yılında Osman Aytekin'in yayımladığı fotoğraftaki Gürcüce yazıtın okunmasıyla ortaya çıkmıştır.
Gürcüce bir yer adı olan Hozabiri, bir buğday cinsinin Gürcüce adı olan "hozo" (ხოზო) ve vadi anlamına gelen "bari" (ბარი) kelimelerinde oluşan Hozobari'den (ხოზობარი) değişime uğramış olabilir.
Mimari

Nikolay Marr'ın 1904 yılında verdiği bilgiye göre, Hozabiri Kilisesi ormanın içinde bir düzlükte yer alıyordu. Kilisenin etrafındaki genç ağaçlar, kiliseyi uzaktan görmeye ve kiliseye ulaşmaya mani oluyordu. Ağaçlar kilisenin iç kısmını da kaplamıştı. Kilise, bulunduğu yere özgü taşlarla inşa edilmişti. Duvarlar, yüzeyi kabaca yontulmuş gri renk taşlardan inşa edilmişti. Hozabiri Kilisesi, Marr'ın “Şavşet-İmerhevi tipi” şeklinde adlandırdığı dikdörtgen planlı bir yapıydı. Doğuda yarı yuvarlak bir apsisi bulunuyordu. Sağ tarafta apsisin yuvarlak kısmında bir niş bulunuyordu. Bu kısım kilisenin en iyi korunmuş kısmını oluşturuyordu. Sunağın yükseltilmiş kısmı üzerine beş taş sırası boyunda duvar sağlam duruyordu. Diğer kısımlardaki duvarla temelden bir-iki taş sırası yüksekliğine sahipti. Kilisenin kapısı, bu tip diğer kiliselerde olduğu gibi güney tarafta bulunuyordu. Apsisin yarı yuvarlak kısmı dahil kilisenin içten uzunluğu yaklaşık 6,5 metre, genişliği yaklaşık 5,5 metre idi.
Hozabiri Kilisesi'nin devrilmiş duvar kalıntısı Hozabiri mahallesinin 250 metre kuzeyinde, bir tarlada bulunmaktadır. Kiliseye ait Gürcüce yazılı taş günümüzde kayıp olmakla birlikte, 2002 yılında Osman Aytekin tarafından yayımlanan fotoğrafından dolayı bilinmektedir. Söz konusu yazıt:
„ქ(რისტ)ე შ(ეიწყალ)ე აშ(ოტ)ჲ (?)“ (İsa, Aşot'u bağışla)
şeklinde okunmuştur.
İrsa Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Erenler, Artvin
Koordinatlar: 41°16′27″K 41°47′22″D﻿ / ﻿41.27417°K 41.78944°D﻿ / 41.27417; 41.78944
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Harabe
Mimari
Tamamlanma: 9. yüzyıl
Özellikler
Malzemeler: Moloz taş, dolgu duvar
İrsa Kilisesi (Gürcüce: ირსას ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı İrsa olan Erenler köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Köyün değiştirilmiş adına bağlı olarak Erenler Kilisesi olarak da anılır.
Tarihçe

İrsa (ირსა) köyü, eski Gürcü yerleşimlerinden biridir. Nitekim 1886 Rus nüfus tespitinde de köyün halkı Gürcülerden oluşuyordu. Nitekim Osmanlılar İrsa ile köyün bulunduğu Klarceti bölgesini 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Daha sonra köy halkının Müslüman olmasıyla İrsa Kilisesi cemaatini ve işlevini yitirmiş, zaman içinde de harabeye dönüşmüştür. Kilisenin kalıntıları 20. yüzyılın başlarında Türk araştırmacılar tarafından tespit edilmiş ve yapı duvar tekniği üzerinden 9. yüzyıla tarihlendirilmiştir.
Mimari

İrsa Kilisesi, köyün girişinde, köy yolunun sağ tarafında, Sarıoğulları mahallesinde, çok fazla yüksek olmayan kayalıkların üzerinde yer alır. Mezarlığının yakınında bulunan tek nefli kilse, bu kayalıklardan da yararlanılarak moloz taşlarla dolgu duvar tekniğinde inşa edilmiştir. Doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı küçük bir yapıdır. Doğusunda yarım daire planlı bir apsis yer alır. Apsiste derin ve yarım dairesel nişler bulunur. Kilisenin girişi güney cephesinin ortasında bulunur. Bu cephe duvarı görece sağlamdır ve bugünkü yüksekliği 2-3 metreyi bulur. Kilisenin kuzey ve batı duvarları yıkılmıştır. Kilisenin kaplama taşları tamamen sökülmüş olup sadece doğu duvarından birkaç adet kalmıştır. Kilisenin bulunduğu yeri köylüler “Kilise Kapı” olarak adlandırmaktadır.
3. Yeni Tiyatro Dergisi Emek ve Başarı Ödülleri

3. Yeni Tiyatro Dergisi Emek ve Başarı Ödülleri, 2015 yılında Yeni Tiyatro Dergisi tarafından verilen, 1 onur ödülü, 5 emek ödülü ile 18 ayrı dalda başarı ödüllerinden oluşan tiyatro ödülleridir. 17 daldaki adaylar ile özel ödül sahipleri 2 Mayıs 2015'te açıkladı. Ödüller 25 Mayıs 2015'te İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi'nde sunuculuğunu Emre Koç'un yaptığı bir törenle sahiplerine verildi.
Jüri

Üst Kurul
Yrd. Doç. Dr. Erbil Göktaş (Jüri Başkanı)
Prof. Dr. Sema Göktaş
Prof. Dr. Erhan Tuna
Başarı Ödülleri Jürisi
Yrd. Doç. Dr. Erbil Göktaş (Jüri Başkanı)
Yetkin Yüksel (Jüri Koordinatörü)
Prof. Dr. Erhan Tuna
Prof. Dr. A. Didem Uslu
Feyza Zeybek
Gülçin Üstüntaş
Ayhan Güldağları
Ayşen İnci
İhsan Ata
Tayfun Akçay
Sibel Tomaç
Özel Ödüller

Onur Ödülü:
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Erhan Yazıcıoğlu
Emek Ödülleri:
Devlet Tiyatroları'nın 66 Yılına
Kocaeli Bölge Tiyatrosu (KBT)
Prof. Dr. Özdemir Nutku
Gülriz Sururi - Engin Cezzar
Hayati Asılyazıcı