Japonya hukuku
Medeni hukuk > Haksız fiiller

Takao Tanase'nin 1990 yılında Law and Society Review'de yayımlanan "The Management of Disputes: Automobile Accident Compensation in Japan" (Uyuşmazlıkların Yönetimi: Japonya'da Trafiz Kazası Tazminatı) başlıklı makalesinde, idari ve hukuki işlemlerin planlı yapısının, sosyal ilişkilerin düzenine yönelik kültürel eğilime sahip olmadığını, ülkede sürekli mevcut olan düşük dava sayısını da göz önüne alarak ortaya koymuştur.
Tanase, 1986 yılında Japonya'da meydana gelen ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarının %1'inden daha azının haksız fill davasına konu edildiğini gözlemlemiştir. Aynı sene ABD'de bu oran %21.5'tir. Bu farklılık kaza mağdurlarının pasifliğini yansıtmamaktadır. Mağdurlar haksız fiil hukukuna dayanan taleplerde bulunmuşlar ve karşılığında kusurlu sürücü ve onun sigorta şirketinden tazminat almışlardır. Tanase'nin belirttiği üzere dava sayısının düşük olmasının nedeni Japonya'da kusur değerlendirmesi, mağdurların hakları konusunda bilgilendirilmesi, uygun tazminat miktarının hesaplanması ve ödemenin garanti altına alınması konularında dava dışı yöntemlerin mevcut olmasıdır.
Tanase, dava açılmadan önce davaya konu olacak iddiaların dava dışı uyuşmazlık çözüm yöntemleri ile nasıl çözümlendirildiğini de açıklamıştır. Bu yöntemlerden biri mahkemeler yanında arabuluculuk hizmeti yürüten Trafik Kazası Uyuşmazlıkları Çözüm Merkezleri'dir. Hak sahibi ayrıca devlet, barolar birliği ve sigorta şirketleri tarafından işletilen danışma merkezlerine de başvurabilir. Arabuluculuk ve danışma merkezleri, Japon yargı sisteminin kaza mağdurları için tahmin edilebilir ve makul tazminat hakkı öngören açık ve detaylı kurallar üzerinde yoğun şekilde çalışması nedeniyle etkili bir biçimde çalışmalarını sürdürebilmektedir.
Tanase makalesinde ayrıca Japon sigorta şirketlerinin tazminat miktarını tamamen karşılamaktan kaçınma konusunda ABD'deki şirketlere göre daha az nedeninin bulunduğunu belirtmiştir. Bunun sebebi Ekonomi Bakanlığı'nın sigorta firmalarının bedellerini düzenlemesi, makul bir geri dönüşü garantilemesi ve motorlu araç sigortalayan şirketler arasında zarar paylaşımını zorunlu hale getiren düzenlemeler yapmasıdır. Tanase bu uygulamaların zarar görene makul katkı sağlayan, toplumsal sigorta programı benzeri bir sigorta sistemi oluşturduğunu ileri sürmektedir.
Tanase'nin hesaplamasına göre hukuki giderler mağdura ödenen miktarın sadece %2'sini oluşturmakta ve arabuluculuk ile tahsilat işlemleri toplama oranla %0.2'lik bir masraf çıkarmaktadır. ABD'de 1980'li yıllarda avukatla görülen bu işlerde oran %24; kırık, yanık gibi daha ağır yaralanmalarda ise %57'dir. Talep eden, avukata vekalet verdiğinde genellikle karşı taraf ya da onun sigorta şirketi de bu konuda avukat görevlendirmektedir. Bunun sonucu olarak avukatlık ücreti toplam miktarın %47'sine ulaşabilmektedir. Sigortası bulunmayan veya düşük bedelle sigorta yaptıran sürücülerin fiilerinden doğan zararlarda bu durum mağdurların çok düşük bir meblağ elde etmesi sonucunu doğurabilmektedir.
Bütün bu sayılanlar Japonya'nın bürokratik legalizmini cazip hale getirmektedir. Ancak Tanase 1990 yılındaki makalesinde hukuk sisteminin bürokratik kolaylık ve verimliliği mi esas alması gerektiğini yoksa adaletin sağlanması ve değişen değerlere uygun olmasının mı esas alınması gerektiğini sorgulamıştır. Makalede belirttiği üzere Japon sistemi, agrasif davranan mağdurların çok daha yüksek tazminatlar alabilmesine imkân tanımaktadır. Bu durum Tanase'ye göre, düşük dava sayısı ve standartlaşmaya verilen önem de göz önüne alındığında, mahkemeleri yeni iddiaları değerlendirmeye ve hukuku iyileştirmeye zorlamadığından hukuki gelişimin durmasına neden olabilir. Sonuç olarak Tanase'ye göre paradoksal olarak Japon elitinin halkın elindeki hukuki silahı işlevsiz hale getirmesi kasıt olmaksızın bu sistemin meşruluğunu yitirerek başarısız olmasının tohumlarını atmıştır.