stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Güney Osetya

Bu madde Güney Osetya adlı bölge hakkındadır. Başlığın diğer anlamları için Güney Osetya (anlam ayrımı) maddesine bakabilirsiniz.
Güney Osetyanın Konumu
Güney Osetya  (Osetçe: Хуссар Ирыстон, Hussar İreşton; Gürcüce: სამხრეთ ოსეთი, Samhreti Oseti; Rusça: Южная Осетия, Yujnaya Osetiya) veya Nisan 2017 tarihinde kabul edilen resmî adıyla Güney Osetya Cumhuriyeti - Alanya Devleti Kafkasların güneyinde ihtilaflı bölge ve kısmen tanınmış devlet. Sovyetler Birliği'ne bağlı Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti bünyesinde kurulmuş Güney Osetya Otonom Oblastı topraklarında yer alır.
Resmen belirtilen nüfusu 53.000'dir, ancak diğer kaynaklar, Rus Kafkasya'nın güneyinde 3.900 km²'lik bir alanda yaşayan ve 30.000'i Tşhinvali'de yaşayan 26.000 ila 39.000 arasında daha düşük bir sayı olduğunu göstermektedir. Bölge, hem Gürcistan hem de tarafsızlık gerekli görüldüğünde uluslararası organizasyonlar tarafından -gayriresmî olarak- yasal olarak tanımlanmamış Tskhinvali Bölgesi olarak anılır.
1922'de kurulan Güney Osetya Özerk Bölgesi, 1991'de Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nden bağımsızlığını ilan etti.
Güney Osetyalılar, 1991 yılında Gürcistan'dan bağımsızlık ilan ederek bölgeye Güney Osetya Cumhuriyeti adını verdiler. Gürcistan hükûmetinin cevabı, Güney Osetya'nın özerkliğini kaldırarak bölgeyi güçle geri almaya çalışmak oldu.
Bu durum, 1991-1992 Güney Osetya Savaşı'na yol açtı. Gürcistan, 2004 ve 2008 yıllarında iki defa daha güç kullanarak bölgeyi ele geçirmeye çalıştı. Son çatışmaların yaşandığı 2008 Güney Osetya Savaşı sonunda Oset ve Rus güçleri, bölge üzerinde tam kontrolü ele geçirerek bölgenin de facto bağımsızlığını sağladılar.
2008 Güney Osetya Savaşı sonrası geçen süreçte Rusya, Venezuela, Nikaragua, Nauru ve Tuvalu belirli aralıklarla Güney Osetya'yı bağımsız bir devlet olarak tanıdılar. Tuvalu 2011 yılında tanıdığı bağımsızlığı, Gürcistan ile 2014 yılında imzaladığı ikili anlaşmalar kapsamında geri çekerek, bölgenin Gürcistan'ın bir parçası olduğu beyan etmiştir.
Gürcistan, Güney Osetya'yı bir politik kavram olarak tanımıyor ve topraklarının çoğunu Rusya tarafından işgale uğramış, Gürcistan egemenliğindeki Şida Kartli bölgesi olarak kabul ediyor.
Tarih > Orta Çağ ve Rusya İmparatorluğu

Osetlerin bir Sarmat kabilesi olan Alanların devamı olduğu düşünülür. Alanların bir kısmı, 13. yüzyıldaki Moğol istilaları sırasında Kafkas Dağlarının güneyine geçerek bugünkü Güney Osetya'ya yerleştiler.1299'da Gori, Moğolların Kuzey Kafkasya'daki asıl vatanlarını fethetmesinden kaçan Alan kabileleri tarafından ele geçirildi. Gürcü kralı V. George, 1320'de kasabayı kurtararak Alanlar'ı Kafkas dağlarına geri püskürttü. 15. yüzyıldan, 19. yüzyıldaki Rus işgaline gelene kadar, Güney Osetya topraklarının önemli bir kısmı Gürcü Machabeli prenslerinin mülkü sayılıyordu.17. yüzyılda Kabardey prenslerinin baskısıyla Osetliler Kuzey Kafkasya'dan Gürcistan'a ikinci bir göç dalgası başlattılar. Güney Kafkasya'nın dağlık bölgelerine göç eden Oset köylüleri, genellikle Gürcü feodal beylerinin topraklarına yerleştiler. Rus Çarlığı'nın işgaliyle 1801 yılında Güney Osetya Rus Çarlığı'na katılmış oldu. Gürcü bölgelerine Oset göçü, Gürcistan'ın Rus İmparatorluğunun bir parçası olduğu 19. ve 20. yüzyıllarda da devam etti. 
Ekim Devrimi'ni izleyen yıllarda, Gürcü Menşevik yönetiminin, Rus Bolşeviklerle işbirliği yapmakla suçladığı Osetler, bağımsız bir bölge kurma isteğiyle pek çok isyan çıkardılar. 1920'de Gürcü ordu güçlerinin isyanları bastırmak amacıyla Tshinvali'ye girmesi, kanlı olaylara yol açtı. Oset tarafının iddialarına göre, 5 bin kişi öldürüldü, 13 binden fazla kişi açlık ve salgın hastalık sonucu öldü.
1921'de, Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgaliyle Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu ve Nisan 1921'de Güney Osetya Otonom Oblastı kurularak bu cumhuriyete bağlandı.
Tarih > Gürcü-Oset çatışması

1989 yılına gelindiğinde iki taraf arasında da milliyetçiliğin yükselmesiyle ilişkilerde gerilim başladı. 1918-1920 yıllarındaki olaylar dışında iki toplum birbiriyle barış içinde yaşamıştı. İki etnik grup arasında yüksek düzeyde etkileşim ve karşılıklı evlenmeler vardı. Güney Kafkasya'daki Oset halkının varlığına ilişkin anlaşmazlıklar, çatışmanın nedenlerinden biri olmuştur.
1988 yılında Oset Halk Cephesi; Ademon Nykhas kuruldu. 1989'da Güney Osetya Konseyi, Gürcistan Yüksek Konseyi'nden "Özerk Bölge" olan statüsünün "Özerk Cumhuriyet" seviyesine yükseltilmesini istedi. Aynı yıl, Gürcistan Yüksek Konseyi, Gürcüce'yi, ülke çapında temel dil olarak ilan etti.
1990 yılında Gürcistan Yüksek Konseyi, bölgesel partileri yasaklayan bir yasayı kabul etti. Bu, Osetler tarafından Ademon Nykhas'a karşı bir hamle olarak yorumlandı ve Güney Osetya'yı Sovyetler Birliği'ne bağlı "Güney Osetya Demokratik Cumhuriyeti" olarak ilan etmelerine neden oldu. Osetler, Gürcistan parlamento seçimlerini boykot ettiler ve kendi seçimlerini düzenlediler. Zviad Gamsakhurdia yönetimindeki Gürcistan hükûmeti, seçimlerin kanunsuz olduğunu ve Aralık 1990'da Güney Osetya'nın özerkliğini tamamen kaldırdığını ilan etti.
1990 yılının sonunda savaş patlak verdi. Güney Osetya, 1922'den beri elinde bulunan özerk bölge statüsünü 1990'da kaybetti. Pek çok Güney Osetya kasabası ve başkent Tshinvali harap olurken, binden fazla kişi öldü. 100 bin Oset, Güney Osetya ve Gürcistan'daki evlerini terk ederek Kuzey Osetya'ya sığındı. 20 binden fazla Gürcü de, Güney Osetya'dan kaçarak Gürcistan'a yerleşti. Sovyet ordusu, Ocak 1991'de Mikhail Gorbaçov'un emriyle ateşkesi kolaylaştırdı. Mart ve Nisan 1991'de, Sovyet iç birliklerinin her iki taraftaki milisleri silahsızlandırdığı ve etnik gruplar arası şiddeti caydırdığı bildirildi. Zviad Gamsakhurdia, Sovyet liderliğinin Gürcistan'ı Sovyetler Birliği'nden ayrılmamaya zorlamak için Güney Oset ayrılıkçılığını teşvik ettiğini iddia etti. Gürcistan bağımsızlığını Nisan 1991'de ilan etti. Rusya müdahale ederek çatışmaları durdurdu ve 24 Haziran 1992'de, ülkenin, Osetlerin hakim olduğu bölgelerinde de facto bir yönetim kurdukları bir ateşkes antlaşması imzalandı. Güney Osetya Cumhuriyeti hiçbir ülke tarafından tanınmadı ve bölge, de jure olarak Gürcistan'a bağlı kabul edildi. Zaman zaman sınır çatışmalarına varan karşılıklı gerilimin yaşandığı bu statüko yılları, Gürcistan'ın bölgeyi tekrar ele geçirmek isteğiyle kalkıştığı 2008'deki harekâta kadar sürdü.
Tarih > 2008 Güney Osetya Savaşı

Ana madde: Güney Osetya Savaşı (2008)
Gürcistan ve Rusya arasındaki gerilim Nisan 2008'de tırmanmaya başladı. 1 Ağustos 2008'de meydana gelen bomba patlaması, Gürcü barış güçlerini taşıyan bir arabayı hedef aldı. Güney Osetliler, düşmanlıkların başlamasına neden olan ve beş Gürcü askerini yaralayan bu olayı kışkırtmaktan sorumluydu. Gürcistan cumhurbaşkanı Mikheil Saakashvili, 7 Ağustos 2008 günü saat 19.00 civarında tek taraflı ateşkes ilan etti ve barış görüşmeleri için çağrıda bulundu. Ancak, Gürcü köylerine (Güney Osetya çatışma bölgesinde yer alan) yönelik artan saldırılar, kısa süre sonra Gürcü birliklerinin silah seslerine karıştı ve daha sonra Güney Cumhuriyeti'nin başkenti olarak ilan edildi.
8 Ağustos 2008 tarihinde, Gürcü kuvvetleri, bağımsızlığını ilan eden Güney Osetya topraklarına operasyon düzenlediler. Gece saatlerinden başlayarak devam eden topçu ateşi, şehrin ağır hasarına ve sivil ölümlerine yol açtı. Oset kaynaklara göre 2 bin, Rus kaynaklara göre 1600 kişi hayatını yitirdi. Gürcü birlikleri başkent Şinvali'nin çevresindeki 8 yerleşim birimini kontrol altına aldılar, iki Rus uçağı düşürdüklerini ve üç Rus askerini yaraladıklarını iddia ettiler. Rus kaynaklar ise, Barış Gücü bünyesinde görev yapan 12 askerin öldüğünü, 150'sinin yaralandığını öne sürdü. Rusya, 150 kadar tank ve zırhlı aracın bulunduğu güçlü bir birlikle Güney Osetya'ya girdi ve Gürcü ordusuyla savaşmaya başladı, bunun üzerine Gürcistan'da seferberlik ilan edildi.
Rus ordusu ve Oset milisler, Güney Osetya'da kontrolü ele geçirdi. 9 Ağustos'ta Gürcistan devlet başkanı Mihail Saakaşvili'nin yaptığı Güney Osetya'dan çekilme açıklaması üzerine Gürcistan ordusu çekilmeye başladığını bildirdi, ama bu çekilme Rusya tarafından yalanlanıp, Gürcistan'ın ateşkes önerisi reddedildi.
Rus tankları Güney Osetya sınırını geçip, güneydeki Gürcistan kenti Gori'ye girdi. Gürcü ordusunun geri çekilmesiyle Rus güçleri ve başkent Tiflis'le arasında yalnız birkaç saatlik mesafe kaldı. Gürcistan'ın ve dünya kamuoyunun endişesine rağmen Rus ordusu Tiflis'e ilerlemedi.
13 Ağustos'ta, AB Dönem Başkanı ve Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy'nin arabuluculuğuyla bir ateşkes antlaşması kaleme alındı. Bu antlaşmaya göre:
Tüm taraflar şiddeti bırakacaktır.
Askeri eylemler duracaktır.
İnsani yardıma sorunsuz erişim sağlanacaktır.
Gürcü güçleri, kalıcı konumlarına dönecektir.
Rus güçleri çatışma çıkmadan önceki konumlarına dönecek ve Rusya, Güney Osetya sınırları içinde ilave güvenlik tedbirleri alacaktır.
17 Ağustos'ta Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev, Rus kuvvetlerinin ertesi gün Gürcistan'dan çekilmeye başlayacağını duyurdu. Rusya 26 Ağustos'ta Abhazya ve Güney Osetya'yı ayrı cumhuriyetler olarak tanıdı. Rusya'nın tanımasına cevaben, Gürcistan hükûmeti Rusya ile diplomatik ilişkilerini kesti. Rus kuvvetleri, 8 Ekim'de Abhazya ve Güney Osetya sınırındaki tampon bölgeleri terk etti ve Gürcistan'daki Avrupa Birliği İzleme Misyonu tampon bölgeler üzerinde yetkiyi devraldı. Savaştan bu yana Gürcistan, Abhazya ve Güney Osetya'nın Rus işgali altındaki Gürcü toprakları olduğunu savunmuştur.
Hükümet

Anayasa'nın 46. Maddesi uyarınca, Güney Osetya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, devlet başkanı ve hükûmetin yürütme kolunun başıdır. RSO başkanı beş yıllığına doğrudan halk oylamasıyla seçilir. 21 Nisan 2017'den bu yana pozisyon, görevdeki Leonid Tibilov'a karşı seçimi kazanan Anatoliy Bibilov tarafından yürütülmektedir.
Ülkenin yasama organı, beş yıllığına halk oylamasıyla seçilen 34 üyeden oluşan Güney Osetya'nın tek meclisli Parlamentosudur.
Askeri Durum

Ana madde: Güney Osetya Ordusu
Güney Osetya'nın silahlı kuvvetleri 2017'de kısmen Rusya Silahlı Kuvvetlerine dahil edildi.
Nüfus

Savaşlardan önce, nüfusun kabaca üçte iksi Oset, %25-30'u ise, Gürcü'ydü. Ülkenin doğu çeyreğini oluşturan Leningor bölgesi Gürcü ağırlıklıyken batı ve merkez bölgeler Oset ağırlıklıydı. Dağlık bölge olan kuzeyde, yerleşim yoğunluğu düşüktür.
Sovyetler Birliği döneminde 1989 sayımlarına göre Osetler'in toplam nüfusu 597.802'dir
Güney Osetya yetkilileri tarafından yapılan 2015 nüfus sayımına göre, 48.146 Osetyalı (% 89.9), 3.966 Gürcü (% 7.4) ve 610 Rus olmak üzere bölgenin toplam nüfusu 53.532 idi. Bunlardan 30.432'si Tşhinvali'de yaşıyordu.
Nüfusa dair bugünkü bilgiler kesin olmamakla birlikte, 2007 yılında Güney Osetya'da, 47.000 Oset, 17.500 Gürcü olduğu tahmin ediliyor.
| Etnik Grup | 1926 sayımı | 1939 sayımı | 1959 sayımı | 1970 sayımı | 1979 sayımı | 1989 sayımı | 2007 tahmini |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Osetler | 60.351 (%69,1) | 72.266 (%68,1) | 63.698 (%65,8) | 66.073 (%66,5) | 65.077 (%66,4) | 65.200 (%65,9) | 47.000 (%67,1) |
| Gürcüler | 23.538 (%26,9) | 27.525 (%25,9) | 26.584 (%27,5) | 28.125 (%28,3) | 28.187 (%28,8) | 28.700 (%29) | 17.500 (%25) |
| Ruslar | 157 (%0,2) | 2.111 (%2) | 2.380 (%2,5) | 1.574 (%1,6) | 2.046 (%2,1) | 2.128 (%2,1) | 2.100 (%3) |
| Ermeniler | 1.374 (%1,6) | 1.537 (%1,4) | 1.555 (%1,6) | 1.254 (%1,3) | 953 (%1) | 871 (%0,9) | 900 (%1,3) |
| Yahudiler | 1.739 (%2) | 1.979 (%1,9) | 1.723 (%1,8) | 1.485 (%1,5) | 654 (%0,7) | 648 (%0,7) | 650 (%0,9) |
| Diğer | 216 (%0,2) | 700 (%0,7) | 867 (%0,9) | 910 (%0,9) | 1.071 (%1,1) | 1.453 (%1,5) | 1.850 (%2,6) |
| Toplam | 87.375 | 106.118 | 96.807 | 99.421 | 97.988 | 99.000 | 70.000 |
Dil ve Edebiyat

Oset dili, eski Pers dili, Tatça, Afganca, Belucice, Tacikce ve Kürtçe ile birlikte Hint-Avrupa dil ailesinin İran grubuna mensup bir dil olup, fonetik ve morfolojik açıdan yaşayan diğer İran grubunu dillerinde ayrılmaktadır.
Osetler arasında birbirinden farklı İron ve Digor lehçeleri konuşulur. İron lehçesinin alt şiveleri Tuallag ve Kudayrag'dır. Digor lehçesinde ise Tagaur şivesi bulunur. İron ve Digor lehçeleri bugün hala konuşulmakta olup eğitim ve öğretim dili için de kullanılmaktadır. Osetlerin yazı dili XVII. yüzyılın sonlarına doğru Oset aydınlarınca Gürcü harflerinden uyarlanmıştır. XIX. yüzyılın sonunda ise Digorların Arap, İronların Kiril, Tuallagların Gürcü alfabesini kullandığı görülür.
Osetler 1923'te Latin alfabesine geçmiş 1939'da ise İron dili üzerine kurulu, Kiril alfabesinin kullanıldığı tek bir edebi dil kullanılmaya başlanmıştır.
Edebiyat dili daha çok İran lehçesi kullanılarak ortaya çıkmıştır. Bir halk şairi olan ve ilk şiirlerini 1899'da yayınlayan Kosta Khetegurov Oset Edebiyatı'nın kurucularından biridir.
Oset halkının yaşamını anlatan Kosta, yoksul bir kadının çocuklarıyla soğukta aç ve zor günler yaşadığını görünce yazdığı şiir Osetler arasında büyük yankı uyandırır:
“Karanlık bir keder içinde
Közler hala kızgındı.
Ağlamak bile kalbinin yükünü hafifletmiyordu.
Ve birden çocuklarına seslendi;
-Bakın fasulye pişiriyorum!
Gerçekten de pişiriyordu, fasulye yerine çakılları.”
Din

Eski dönemlerde Hutsan adlı bir Tanrı'ya inanan Osetler arasında Hristiyanlık VI. yüzyılda Gürcüler vasıtasıyla yayılmış, daha geniş ölçüde ise Rus hakimiyetinde kabul görmüştür. Osetlerin Hristiyan olmadan önceki dinleri hakkında kesin bilgiler yoktur. Diğer Kafkas halkları (Çeçen, İnguş, Çerkes) gibi Nart Efsanelerine inanan Osetlerin de eskiden bu halklar gibi bölgede hakim olan Animizme inandıkları tahmin edilmektedir. XVIII. yüzyıldan sonra Osetlerin Rus egemenliği altına girmeleriyle Ortodoks mezhebini benimsedikleri görülür.
Osetlerin Hristiyanlığa geçiş süreci AlexandreGrigoriantz tarafından şöyle anlatılır:

“Bu ülkede çok yaygın bir adete göre St.Andre vaazlar vermek üzere Gürcistan’a geldi. Vachoucht’un belirttiği 5. Yüzyıl tarihli bir metne göre St.Andre havarileriyle birlikte insanları eğiterek ve mucizeler yaratarak kentten kente, köyden köye dolaşmaktaydı. Böylece Gürcistan’a vardılar ve havarilerin vaazlarını kabul etmiş bir kadının hüküm sürdüğü Svanlar ülkesine vardılar. Sonra St.Andre ve SimeonOsetler ülkesine gittiler. Burada birçok kişinin dilini değiştirip vaftiz ettikten sonra Abhazya’ya gidip girdiler. Sivastopol kentine vardılar, Tanrının adıyla oraya da hristiyanlığı yaydılar.”
Osetler, 932'de İslamiyet'e girmeye başlamışlarsa da XVI ve XVII. yüzyıllarda Kabartay'a komşu olan Müslümanların etkisiyle İslamiyet'i benimsemeye başlamışlardır. Özellikle Mürid Savaşları sırasında halk bu yeni dine daha fazla rağbet göstermiştir. Bugün Osetler arasında Hristiyanların %60-70 civarı, Müslümanların ise %20-25 civarı olduğu tahmin edilmektedir. Daha çok Kuzeydeki Osetler arasında İslamiyet inancı görülürken güneydeki Osetler Hristiyanlık dinine mensuptur.
Doğu Ortodoks Hristiyanlığı Güney Osetya'da Osetliler, Gürcüler ve Ruslar tarafından uygulanan başlıca dindir.
Ekonomi

Güney Osetya'nın ekonomisi esas olarak tarıma dayanır. Buna rağmen, Güney Osetya'nın topraklarının sadece %10'undan azı ekilmektedir. Tahıllar, meyveler ve asmalar başlıca tarım ürünleridir. Ormancılık ve büyükbaş hayvan endüstrileri de sürdürülmektedir. Özellikle başkent Tshinvali çevresinde bir dizi endüstriyel tesis mevcuttur. 1990'lardaki savaşın ardından Güney Osetya ekonomik olarak zor durumda kalmıştır. Güney Osetya'da nüfusun çoğunluğu geçimlik tarımla hayatını sürdürmektedir.
Güney Osetya'nın sahip olduğu neredeyse tek önemli varlık, Rusya ve Gürcistan'ı birbirine bağlamak için kullanılan Roki Tüneli'nin kontrolüdür.
Devlet Başkanı Eduard Kokoity, ülkesinin ciddi şekilde Rusya' nın ekonomik yardımına bağlı olduğunu kabul etmiştir.
2008 Güney Osetya savaşından önce Güney Osetya'nın endüstrisi, 2006'da toplam 61,6 milyon ruble üretim yapan 22 küçük fabrikadan oluşuyordu. Oysa 2007'de sadece 7 fabrika çalışıyordu.
Mart 2009'da, üretim tesislerinin çoğunun atıl durumda olduğu ve onarıma ihtiyaç duyduğu bildirildi. Başarılı fabrikalarda bile işçi sıkıntısı, borçlu ve işletme sermayesi sıkıntısı vardı.  En büyük yerel işletmelerden biri 130 çalışanı olan Emalprovod fabrikasıdır.
Güney Osetya yetkilileri yerel un üretimini artırmak ve böylece un ithalatına olan ihtiyacı azaltarak finansmanı iyileştirmeyi planlıyordu. Bu amaçla buğday ekilen alan 2008 yılında on kat artırılarak 130 hektardan 1.500 hektara çıkarılmıştır. 2008 yılındaki buğday hasadının 2.500 ton tahıl olması bekleniyordu. Güney Osetya Tarım Bakanlığı da 2008'de bazı traktörler ithal etti ve 2009'da daha fazla tarım makinesi teslim edilmesini bekliyordu.
Rusya 2008'de Güney Osetya'nın restorasyonu için 10 milyar Ruble harcamayı planladı. Ekonomi şu anda Rusya'dan gelen fonlara bağımlı haldedir.
Güney Osetya Yönetimi 2017'de GSYİH'sının yaklaşık 0.1 milyar ABD doları olduğunu tahmin etmiştir.
İklim

Güney Osetya'nın iklimi, Doğu'dan gelen subtropikal iklimden ve Batı'dan gelen Akdeniz ikliminden etkilenir. Büyük Kafkasya bölgesi, kuzeyden gelen soğuk havaya karşı bir bariyer görevi görerek yerel iklimi ılımlı hale getirir, böylece çok yükseklerde bile, Kuzey Kafkasya'dakinden daha ılıman bir iklim oluşur.
Güney Osetya'daki iklim bölgeleri, Karadeniz'e olan uzaklık ve rakıma göre belirlenir. Doğu Gürcistan ovaları, daha karasal bir iklim sağlayan dağlarla Karadeniz'in etkisinden korunmaktadır. Etekler ve dağlık alanlar (Büyük Kafkas Dağları dahil) serin, yağışlı yazlar ve karlı kışlar yaşar ve birçok bölgede kar örtüsü genellikle iki metreyi geçer. Karadeniz'den Güney Osetya'nın batısına nemli hava kütlelerinin nüfuzu genellikle Likhi sıradağları tarafından engellenir. Güney Osetya'da yılın en yağışlı dönemleri genellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında meydana gelirken, kış ve yaz ayları en kurak aylar olma eğilimindedir. Yükseklik, 1.500 metrenin üzerindeki iklim koşullarının alçakta kalan alanlardan önemli ölçüde daha soğuk olduğu Güney Osetya'da önemli bir rol oynar. 2.000 metrenin üzerinde olan bölgeler, yaz aylarında bile sık sık don yaşar.
Güney Osetya'da Ocak ayında ortalama sıcaklık +4 santigrat derece civarında ve Temmuz ayında ortalama sıcaklık +20.3 santigrat derece civarındadır. Güney Osetya'da yıllık ortalama yağış 598 milimetre civarındadır. Genel olarak, Güney Osetya'nın çoğunda yaz sıcaklıkları ortalama 20 °C (68 °F) ile 24 °C (75.2 °F) ve kış sıcaklıkları ortalama 2 °C (35.6 °F) ile 4 °C (39.2 °F)  arasındadır. Nem nispeten düşüktür ve Güney Osetya'da yağış, yılda ortalama 500 ile 800 mm (19,7 ile 31,5 inç) arasındadır. Çayırlık ve yayla bölgeleri farklı mikro iklimlere sahiptir. Yüksek rakımlarda yağışlar bazen Gürcistan'ın doğu ovalarına göre iki kat daha fazladır. Çayır alanlar yaklaşık 2.100 m'de (6.890 ft) başlar ve 3.600 m'nin (11.811 ft) üzerinde kar ve buz yıl boyunca mevcuttur.
19. yüzyılın başlarında Kafkasya bölgesini gösteren tarihi Rus haritası
J. H. Colton tarafından yapılan tarihi haritadan bir parça. Harita 1856 yılında Kafkasya bölgesini göstermektedir. Günümüzde sözde Güney Osetya Gürcistan ve İmereti'de bulunmakta. Günümüz Kuzey Osetya'sı yaklaşık olarak "Ossia"'ya karşılık gelmekte.
1921'de Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti (1918-1921)
1922'de tarihi Gürcü bölgelerinde Güney Osetya Özerk Oblastı'nın oluşturulması
1922'de Güney Osetya Özerk Oblastı'nın haritası
Hortus botanicus

Hortus botanicus botanik bahçesini ifade eden Latince terim.
Hortus Botanicus Leiden
Hortus Botanicus Amsterdam
I. Dauíd

| I>  Dauíd |
| --- | --- |

İskoçya kralı
Hüküm süresi: 23 Nisan 1124 – 24 Mayıs 1153
Taç giymesi: Nisan veya Mayıs 1124, Scone
Önce gelen: I. Alaxandair
Sonra gelen: IV. Máel Coluim

Doğum: 1084
Ölüm: 24 Mayıs 1153 (68-69 yaşlarında) Carlisle
Defin: Dunfermline Manastırı
Eş(ler)i: Maud
Çocuk(lar)ı: Eanric
Hanedan: Dunkeld
Babası: III. Máel Coluim
Annesi: Wessexli Margaret
I. Dauíd (1084 – 24 Mayıs 1153), 1124 ile 1153 yılları arasında İskoçya kralıydı. III. Máel Coluim ile Wessexli Margaret'ın en küçük oğluydu.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb15044497z (data)  GND: 121837580  ISNI: 0000 0003 8343 819X  LCCN: n87894153  NTA: 230003826  SNAC: w6v1236m  SUDOC: 108783901  ULAN: 500316532  VIAF: 268847311   WorldCat (LCCN): n87-894153
Hidrojen yakıtı

Hidrojen yakıtı, oksijenle yakılan sıfır karbonlu bir yakıttır. İçten yanmalı motorlarda ve yakıt hücrelerinde kullanılabilir. Uzun yıllardır yakıt hücreli otobüslerde kullanılmaktadır ve binek otomobiller gibi ticari yakıt hücreli araçlarda da kullanılmaya başlanmıştır. Ayrıca uzay araçlarının çalıştırılmasında da yakıt olarak kullanılmaktadır. 2018 itibarıyla hidrojenin büyük bir bölümü (~%95) buhar reformasyonu ya da kısmi metan oksidaysonu ve kömür gazlaştırma gibi fosil yakıtlardan elde edilir. Geriye kalan bölümü suyun elektrolizi, güneş termokimyası gibi yenilenebilir enerji kaynaklarıyla elde edilir.
Hidrojen periyodik tabloda birinci grup ve birinci periyotta bulunur. İlk elementtir ve elementlerin en hafifidir. Hidrojen havadan daha hafif olduğundan atmosferde yükselir ve bu sebeple nadiren saf hali olan H2  formunda bulunur. Havada yanan saf hidrojen gazı alevi (H2) oksijenle (O2) tepkimeye girer ve su (H2O) oluşur. Bu tepkime sonucunda enerji açığa çıkar.
2H2 (g) + O2 (g) → 2H2O (g) + enerji
Hidrojen yanması saf oksijen yerine atmosferik havayla gerçekleşirse su buharıyla birlikte az miktarda nitrojen oksit oluşabilir.
Açığa çıkan enerji hidrojenin yakıt görevi görmesini sağlar. Bu enerji elektrokimyasal bir hücrede nispeten yüksek verimlilikle kullanılabilir. Eğer basitçe ısıtma için kullanılıyorsa ısıl verime ilişkin her zamanki termodinamik sınırlar geçerlidir.
Hidrojen genellikle kömür ya da doğalgaz gibi hidrokarbonlar, güneş panelleri aracılığıyla elde edilen güneş enerjisi gibi birincil enerji kaynağından veya rüzgar türbinlerinden üretilen elektrik, biyoyakıt gibi bir enerji taşıyıcısı olarak nitelendirilir.
Üretim

Doğal saf hidrojen Dünya'da büyük miktarlarda bulunmadığından genellikle endüstriyel ölçekte üretmek için birincil enerji girdisine ihtiyaç duyar. Hidrojen yakıtı metan veya suyun elektrolizi ile üretilebilir. 2020 itibarıyla, hidrojenin çoğunluğu (∼% 95) kömür gazlaştırma, buharla reformasyon veya metanın kısmi oksidasyonu gibi fosil yakıtlar yoluyla üretilirken küçük bir miktarı da biyokütle gazlaştırma veya suyun elektrolizi gibi diğer yollarla üretilmektedir.
Büyük miktarlarda hidrojen elde edilirken kullanılan ana yöntem olan buhar-metan reformasyonu metandan hidrojen elde edilmesini sağlar. Ancak bu reaksiyon, doğal karbon döngüsünün dışında kalan fosil karbondioksit ve karbon monoksit gibi sera gazlarını atmosfere salar ve bu da iklim değişikliğine katkıda bulunur. Elektrolizde hidrojen ve oksijen atomlarını ayırmak için sudan elektrik geçirilir. Elektrolizle hidrojenin elde edilmesi hidrojeni yurt içinde düşük bir maliyetle üretmenin uygun bir yolu olarak araştırılmaktadır.
Dünyanın en büyük hidrojen yakıtı üretim tesisinin 7 Mart 2020'de Japonya'nın Fukushima Eyaleti Namie şehrinde açılışı yapılan 10MW-sınıfı bir hidrojen üretim birimi olan Fukushima Hidrojen Enerjisi Araştırma Sahası (FH2R) olduğu iddia edilmektedir. Saha 180.000 metrekarelik bir alanı kaplamaktadır ve alanın büyük bir bölümü güneş panelleri ile kaplıdır. Şebekeden gelen güç, hidrojen yakıtı üretmek amacıyla suyun elektrolizini yapmak için de kullanılır.
Üretim genellikle renk açısından sınıflandırılır: 'gri hidrojen' endüstriyel bir sürecin yan ürünü olarak üretilir, 'mavi hidrojen' üretim esnasında açığa çıkan karbondioksitin (CO2) Karbondioksitin Jeolojik Depolanması yöntemi kullanarak yakalandığı bir üretim süreci yoluyla üretilir ve son olarak 'yeşil hidrojen' tamamen yenilenebilir kaynaklardan üretilir.