Bilim tarihi sosyolojisi
Sosyal bir girişim olarak bilim

Son birkaç yüzyılda, bilim sosyal bir girişim olarak hızla gelişmiştir. Antik Çağ'da doğal araştırma yapabilen birkaç kişi ya kendileri varlıklıydı, ya varlıklı sponsorların desteğini alıyordu ya da dini bir grubun arkasında yer alıyordu. Günümüzde ise bilimsel araştırmalar, hükûmetlerin büyük desteğinin yanı sıra özel sektörün de sürekli desteğini almaktadır.
Bilimsel devrimin önemli gelişmelerinden biri, bilimsel derneklerin temellerinin atılmasıdır: Giambattista della Porta tarafından 1560 yılında Napoli'de kurulan Academia Secretorum Naturae (Accademia dei Segreti, Doğanın Esrarları Akademisi), ilk bilimsel topluluk olarak kabul edilebilir. Akademi, yalnızca yeni bir doğa yasasının keşfinin üyelik için önkoşul olduğu seçkin bir üyelik kuralına sahipti. Ancak kısa süre sonra Papa Paul V tarafından iddia edilen büyücülük suçlamasıyla kapatıldı.
Academia Secretorum Naturae'nin yerini, 1603'te Roma'da kurulan Accademia dei Lincei aldı. Lincei, Galileo'yu da üye olarak kabul etmiş, fakat 1633'teki kınanmasının ardından işlevini yitirmiştir. 1657'de Floransa'da kurulan Accademia del Cimento ise on yıl süreyle faaliyette bulunmuştur. 1660'tan günümüze kadar devam eden Londra Kraliyet Cemiyeti, teorilerin tartışılması, deneylerin yapılması ve bilim insanlarının birbirlerinin çalışmalarını değerlendirmesi amacıyla çeşitli bilim insanlarını bir araya getirmiştir. 1666'da, Fransa hükûmetinin bir kurumu olarak, Kral'ın kütüphanesinde toplanan Académie des Sciences kurulmuş; Berlin'de ise 1700'de Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities faaliyete geçmiştir.
Erken dönem bilimsel dernekler, deneysel araştırmalara açık, bu konuya ilgi duyan ve konu hakkında daha bilgili topluluklar oluşturma gibi değerli işlevler sağlamıştır. 1758'de, öğrencilerinin yardımıyla Lagrange bir dernek kurmuş; bu dernek sonradan Torino Akademisi (Turin Academy of Sciences) olarak yapılandırılmıştır.
Modern bilim kurumunun büyük bir kısmı, 19. yüzyılda meslekileşme sürecinde şekillenmiştir. Bu dönemde bilimsel araştırmaların yeri öncelikle üniversitelerde yoğunlaşmış, ancak belirli ölçüde sanayinin standart bir bileşeni haline de gelmiştir. 20. yüzyılın ilk yıllarında, özellikle I. Dünya Savaşı'nın bilim üzerindeki rolünün ardından, büyük sanayileşmiş ülkelerin hükûmetleri bilimsel araştırmalara büyük yatırımlar yapmaya başlamıştır. Bu çaba, II. Dünya Savaşı sırasında tüm tarafların yürüttüğü bilimsel araştırmalara yapılan finansmanın gerisinde kalmış, radar, roket bilimi ve atom bombası gibi “mucizevi silahlar” geliştirilmiştir. Soğuk Savaş döneminde, Amerika Birleşik Devletleri, SSCB ve birçok Avrupa gücü tarafından bilime büyük miktarda hükûmet kaynağı aktarılmıştır. Bu süreçte DARPA, İnternet'in öncülü olan ARPANET gibi ülke çapında bilgisayar ağlarına finansman sağlamıştır. Soğuk Savaş sonrası dönemde, birçok ülkeden hükûmet finansmanında yaşanan düşüş, sanayi ve özel sektör yatırımlarının artışıyla telafi edilmiştir. Bilime yapılan finansman, onun tarihsel ve küresel gelişiminde önemli bir faktördür. Bu nedenle, bilim varsayımsal olarak uluslararası bir nitelik taşırken, pratik anlamda en çok finansmanın bulunduğu merkezlere odaklanmıştır.
Bilimsel Devrim döneminde, erken bilim insanları Orta Çağ'da akademik dil olan Latinceyi kullanarak iletişim kurmuş; bu dil, birçok ülkeden akademisyen tarafından okunup yazılmıştır. 17. yüzyıl ortalarından itibaren yerel dillerde yayınlar ortaya çıkmaya başlamıştır. 1900 yılına gelindiğinde, Almanca, Fransızca ve İngilizce baskın diller haline gelmiştir. Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında Almanya'ya yönelik oluşan anti-Alman duygular ve Alman bilim insanlarına yönelik boykotlar, Almanca'nın bilimsel dil olarak kullanılmasını büyük ölçüde ortadan kaldırmıştır. 20. yüzyılın ilerleyen dönemlerinde, Amerika Birleşik Devletleri'nin ekonomik üstünlüğü ve bilimsel üretkenliği İngilizcenin yükselmesine neden olmuş, Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından bilimsel iletişimin baskın dili haline gelmiştir.
Zamanla mevcut iletişim yöntemleri muazzam şekilde gelişmiştir. El yazısıyla kopyalanan bir mektubun aylardır beklenmesi yerine, günümüzde bilimsel iletişim neredeyse anında gerçekleşebilmektedir. Eskiden çoğu doğa filozofu, iletişimin zorluğu ve yavaşlığı nedeniyle nispeten izole çalışırken, yine de uzak gruplar ve bireyler arasında önemli düzeyde bilgi alışverişi yaşanmıştır.
Günümüzde neredeyse tüm modern bilim insanları, varsayımsal olarak küresel bir nitelik taşıyan (ancak genellikle birkaç ülke ve prestijli kurum etrafında toplanan) bir bilimsel topluluğa katılmaktadır. Bilimsel topluluk, doğru kullanıldığında, herhangi bir bireyin kişisel olarak edindiği bilginin ötesinde, daha güvenilir kabul edilebilecek yerleşik bir bilgi kaynağı temsil ettiği için önemlidir. Topluluk ayrıca, hakem değerlendirmesi ve yeniden üretilebilirlik gibi uygulamalar şeklinde bir geri bildirim mekanizması sağlar. Bilimsel içeriğin çoğu (deneysel sonuçlar, teorik öneriler veya literatür taramaları) bilimsel dergilerde yayımlanmakta ve varsayımsal olarak hakem incelemesine tabi tutulmaktadır. Ancak, son on yıllarda hem bilim camiası içinden hem de dışından bazı akademik eleştirmenler, ticari ve hükûmet yatırımlarının hakem değerlendirme ve yayımlama süreci üzerindeki etkilerini, ayrıca bilimsel yayın sürecinin içsel disiplinler arası sınırlamalarını sorgulamaya başlamıştır.