Hipokondriya

| Hipokondriya |
| --- | --- |
Diğer adlar: Hipokondriya, sağlık kaygısı (HA), hastalık kaygısı bozukluğu, somatik semptom bozukluğu

Olağan başlangıcı: Erken çocukluktan itibaren herhangi bir zaman
Uzmanlık: Psikiyatri, psikoloji 
Belirtiler: Şiddetli bir hastalığa sahip olma veya ciddi bir hastalığa yakalanma konusunda aşırı ve sürekli korku veya bunlarla meşgul olma
Ayırıcı tanı: Gerçekten ciddi olan tıbbi durum, panik bozukluk, obsesif kompulsif bozukluk, yaygın anksiyete bozukluğu
Tedavi: Bilişsel davranışçı terapi (CBT)
İlaç: SSRI, antidepresanlar
Prognoz: ~~1-5 yıl sonra %50 kriterleri karşılar
Sıklık: ~5%
Hipokondriyazis veya hipokondriya (İngilizce: hypochondria) kişinin ciddi bir hastalığa yakalanma konusunda aşırı ve gereksiz endişe duyması durumudur. Eski bir kavram olan hipokondrinin anlamı defalarca değişti. Bu zayıflatıcı durumun, gerçek bir tıbbi teşhis olmamasına rağmen beden veya zihin durumunun yanlış algılanmasından kaynaklandığı iddia edildi. Hipokondriyazisi olan kişiye hipokondriyak denir. Hipokondriyaklar, bulgu ne kadar küçük olursa olsun, saptadıkları herhangi bir fiziksel veya psikolojik bulgu hakkında gereğinden fazla alarma geçerler ve ciddi bir hastalıkları olduklarına veya teşhis edilmek üzere olduklarına ikna olurlar.
Çoğu zaman hipokondriya doktor kişiyi değerlendirdikten ve bulgularla ilgili endişelerinin altında yatan tıbbi bir temeli olmadığı konusunda güvence verdikten sonra bile devam eder veya tıbbi bir hastalık varsa, endişeleri hastalık seviyesi için uygun olanın çok üzerindedir.
Aynı zamanda hipokondriyatik durumda olma eylemi olan hipokondriyaizme akut hipokondriyalizm de atıfta bulunulur.
Birçok hipokondriyak endişelerinin katalizörü olarak mide-bağırsak sorunları, kas yorgunluğu veya çarpıntılar gibi belirli bir belirtiye odaklanır.
Kişiye hipokondriya teşhisi konulması için hasta belirtileri en az 6 ay yaşamalıdır.
Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD-10), hipokondriyayı ruhsal ve davranışsal bozukluk olarak sınıflandırır. Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'nda DSM-IV-TR, "Hipokondriyazis" hastalığını somatoform bozukluk olarak tanımladı ve bir çalışma bunun yaklaşık %3'ünü etkilediğini gösterdi.
2013 DSM-5, hipokondriyazis tanısının yerine somatik semptom bozukluğu (%75) ve hastalık kaygı bozukluğu (%25) ile yer değiştirdi.
Hipokondriya genellikle küçük bedensel veya zihinsel semptomların ciddi bir hastalığı, sürekli kendi kendini muayene etmeyi ve kendi kendine teşhis ve kişinin bedeniyle meşgul olduğunu gösterebileceğine dair korkularla tanımlanır. Hipokondriyalı kişi, doktorların teşhis konusundaki şüphelerini ve inançsızlıklarını ifade eder ve doktorların ciddi bir tıbbi durumun yokluğuna ilişkin güvencesinin inandırıcı olmadığını veya kısa süreli olduğunu bildirir. Ayrıca, birçok hipokondriyak, doktorların varlığında veya bir tıbbi tesisinde "beyaz önlük sendromu" olarak bilinen durumda yüksek tansiyon, stres ve kaygı yaşar.
Birçok hipokondriyak, doktorlardan, aileden veya arkadaşlardan sürekli güvence ister ve bu bozukluk, hipokondriyak birey için ayrıca aileleri ve arkadaşları için zayıflatıcı bir zorluk haline gelebilir.
Bazı hipokondriyak bireyler herhangi bir hastalığı hatırlatmaktan tamamen kaçınırken diğerleri bazen takıntılı şekilde, sık sık tıp tesislerini ziyaret eder. Bazı hastalar bunun hakkında hiç konuşmayabilir.
Hekimler, herhangi bir hastalığa sahip insanların %50'sinde hipokondriya bulgularının olduğunu belirlemişlerdir. Hipokondriya oldukça yaygın bir hastalık olmasının yanı sıra bireyde sıkça diğer hastalıklarla eşzamanlı olarak da görülebilmektedir. 
Genellikle 20 yaşlarında başlar ve yaş ilerledikçe semptomların görülme sıklığı artar. Hipokondriyanın takınaklı zorlayıcı (obsesif kompulsif) bozukluğun bir türevi olduğu düşünülmektedir.