Noam Chomsky

| Noam Chomsky |
| --- | --- |
2017'de Chomsky
Doğum: Avram Noam Chomsky 7 Aralık 1928 (96 yaşında) Philadelphia, Pensilvanya, ABD
Milliyet: Amerikalı
Meslek: Dil bilimci filozof politik aktivist tarihçi sosyal eleştirmen
Evlilik:  Carol Schatz (e. 1949; ö. 2008)  Valeria Wasserman (e. 2014) 
Çocuk(lar): 3, (Aviva dahil)
Ödüller:      Guggenheim Fellowship (1971)  Member of the National Academy of Sciences (1972)  APA Award for Distinguished Scientific Contributions to Psychology (1984)  Orwell Award (1987, 1989)  Kyoto Prize in Basic Sciences (1988)  Helmholtz Medal (1996)  Benjamin Franklin Medal in Computer and Cognitive Science (1999)  Sydney Peace Prize (2011)  Nuclear Age Peace Foundation (2014)   
Resmî site: chomsky.info

Akademik geçmişi
Eğitim: Pennsylvania Üniversitesi (BA, MA, PhD)
Tez: Transformational Analysis (1955)
Doktora danışmanı: Zellig Harris
Etkilendikleri:      Akademi  J. L. Austin, William Chomsky, C. West Churchman, René Descartes, Galileo, Nelson Goodman, Morris Halle, Zellig Harris, Wilhelm von Humboldt, David Hume, Roman Jakobson, Immanuel Kant, George Armitage Miller, Pāṇini, Hilary Putnam, W. V. O. Quine, Bertrand Russell, Ferdinand de Saussure, Marcel-Paul Schützenberger, Alan Turing, Ludwig Wittgenstein    Siyaset  Mikhail Bakunin, Alex Carey, William Chomsky, John Dewey, Zellig Harris, Wilhelm von Humboldt, David Hume, Thomas Jefferson, Karl Korsch, Peter Kropotkin, Karl Liebknecht, Rosa Luxemburg, John Locke, Dwight Macdonald, Paul Mattick, John Stuart Mill, George Orwell, Anton Pannekoek, Pierre-Joseph Proudhon, Rudolf Rocker, Jean-Jacques Rousseau, Bertrand Russell, Diego Abad de Santillán, Adam Smith    
  
Akademik çalışmaları
Disiplin: Dilbilim, analitik felsefe, bilişsel bilim, siyasi eleştiri
Gelenek: Anarko-sendikalizm, liberter sosyalizm
Kurumları:  MIT (1955–..)  Institute for Advanced Study (1958–1959)  Arizona Üniversitesi (2017–..) 
Doktora öğrencileri:     Gülşat Aygen, Mark Baker, Jonathan Bobaljik, Joan Bresnan, Peter Culicover, Ray C. Dougherty, Janet Dean Fodor, John Goldsmith, C.-T. James Huang, Sabine Iatridou, Ray Jackendoff, Edward Klima, Jan Koster, Jaklin Kornfilt, S.-Y. Kuroda, Howard Lasnik, Robert Lees, Alec Marantz, Diane Massam, James D. McCawley, Jacques Mehler, Andrea Moro, Barbara Partee, David Perlmutter, David Pesetsky, Tanya Reinhart, John R. Ross, Ivan Sag, Edwin S. Williams 
Etkiledikleri:      Akademide  John Backus, Derek Bickerton, Julian C. Boyd, Daniel Dennett, Daniel Everett, Jerry Fodor, Gilbert Harman, Marc Hauser, Norbert Hornstein, Niels Kaj Jerne, Donald Knuth, Georges J. F. Köhler, Peter Ludlow, Colin McGinn, César Milstein, Steven Pinker, John Searle, Neil Smith, Crispin Wright    Siyasette  Michael Albert, Julian Assange, Bono, Jean Bricmont, Hugo Chávez, Zack de la Rocha, Clinton Fernandes, Norman Finkelstein, Robert Fisk, Amy Goodman, Stephen Jay Gould, Glenn Greenwald, Christopher Hitchens, Naomi Klein, Kyle Kulinski, Michael Moore, John Nichols, Ann Nocenti, John Pilger, Harold Pinter, Arundhati Roy, Edward Said, Aaron Swartz    
 
İmza

Avram Noam Chomsky (i/noʊm ˈtʃɒmski/ nohm-_-CHOM-skee; d. 7 Aralık 1928), Amerikalı dilbilimci, filozof, bilişsel bilimci, tarihçi, sosyal eleştirmen ve politik aktivist.
Philadelphia'da Aşkenazi Yahudi göçmenlerin çocuğu olarak dünyaya gelen Chomsky, New York City'deki alternatif kitapçılardan anarşizme erken bir ilgi duydu. Pennsylvania Üniversitesi'nde okudu ve 1955'te Harvard Society of Fellows'taki yüksek lisans çalışması sırasında, doktorasını kazandığı dönüşümsel gramer teorisini geliştirdi. Kendi ismiyle adlandırdığı Chomsky Hiyerarşisi’ni geliştirmiştir. Dilbilimine olan katkısı Davranışçılık kuramının eleştirisinde çok etkili olmuştur. Ayrıca bilişsel biliminin popülaritesini artırmıştır. Dilbilimsel çalışmalarının yanı sıra Kuzey Amerika’nın en önemli sol politikacı entelektüellerinden biri sayılır. Vietnam Savaşı’ndan itibaren ABD’nin dış ve ekonomik politikalarında Dünya'ca tanınan katı bir eleştirmendir. 1992 yılında gerçekleşen Sanat ve İnsan Hakları Takdirnamesi’nde, 1980 ve 1992 yılları arasında Dünya'nın en çok alıntı yapılan yaşayan insanı seçilmiştir. Noam Chomsky Anarko-sendikalizm ile liberter sosyalizmi aynı hizada görmektedir. Ve Dünya Endüstri İşçileri Vakfının bir üyesidir.
Babası İbranice öğretmeniydi ve Ortaçağ İbranice dil bilgisi üzerine hazırlanan bilimsel bir dergiyi çıkarmaktaydı. İlk eğitimini Philadephia'daki Oak Lane Country Day Okulu'nda ve Central Lisesi'nde aldı. 1940 ile 1945 yılları arasında New York şehrinin anarşist-sosyalist Yahudi entelektüel cemaatinin çalışmalarıyla haşır neşir oldu ve Arap-Yahudi işbirliği için çalışmak üzere İsrail'e göç etmeyi planladı.
Eğitimine dil bilimi, matematik ve felsefe çalışacağı Pensilvanya Üniversitesi'nde devam etti. 1945-50 yılları arasında Pensilvanya Üniversitesi öğrencisiydi ve dil bilimi öğrenimine başladı. Bu süre zarfında, Zellig Harris'in "Yapısal Dil Biliminin Yöntemi" adlı kitabının düzeltmeleri üzerine çalıştı ve Harris'in siyaset üzerine görüşlerine karşı sempati duymaya başladı. Radikal-empirist bir felsefeci olan Nelson Goodman'ın öğrenciliğini de yaptı. 1951 yılında Goodman'ın Genç Araştırmacı Bursu önerisini kabul ederek Harvard Üniversitesi'ne gitti.
1953 yılında Chomsky, Avrupa'ya seyahat etti. Bu gezi sırasında, yapısal dil bilimini şekillendirme girişiminin işe yaramayacağına karar verdi; çünkü dil oldukça soyut, doğuştan edinilen (İngilizce: generative) bir olguydu. Bundan sonraki çalışmalarının bu olgunun modellenmesi ile ilgili olması gerektiğine karar vermişti. 1955 yılında Pensilvanya Üniversitesi'nden doktora derecesini aldı; ancak bu dereceyi elde etmesini sağlayan araştırmaların çoğunu 1951-55 yılları arasında Harvard Üniversitesi'nde gerçekleştirdi. Doktora derecesini almasından bu yana Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde çalışmaktadır; şu anda Modern Diller ve Dil bilimi bölümündeki Ferrari P. Ward Başkanlığı görevinde bulunmaktadır. Noam, 24 Aralık 1949'da (şu anda Harvard Üniversitesi'nde profesör olan) Carol Schatz ile evlendi. Çiftin iki kız ve bir erkek çocukları vardır.
Noam ününü dil bilimi alanında kazandı. Dilbilimin bazı tarihsel ilkelerini İbranice uzmanı olan babası William'dan edinmiştir. Aslında, yüksek lisans derecesi için gerçekleştirdiği ilk araştırmaları konuşulmakta olan modern İbranice hakkındaydı. Pek çok başarısının arasında en ünlü olanı, modern mantığa ve matematiksel temellere olan ilgisinden kaynaklanan üretici dil bilgisi (ing. generative grammar) üzerine olan çalışmalarıdır. Bunun sonucunda, bunu üretici dil bilgisini doğal dillerin tanımlamasına uygulamıştır. Öğrenci olarak, Noam Pennsylvania Üniversitesi dil bilimi profesörü olan Zellig Harris'ten oldukça etkilenmiştir. Zellis'in siyasi görüşlerine olan sempatisi, onu dil bilimi alanında yüksek lisans eğitimi görmeye yönlendirmiştir.
Noam her zaman siyaset ile ilgilenmiştir ve onu dil bilimi alanına çeken şeyin siyaset olduğu söylenir. Sosyalizm ve anarşizme doğru olan siyasi eğilimi, kendi deyişiyle radikal New York Yahudi cemaati'nden kaynaklanmaktadır. 1965'ten beri ABD dış politikasının önde gelen eleştirmenlerinden birisi olmuştur. Amerika'nın Vietnam'a karışmasına karşı öne sürülen en önemli argümanlardan kabul edilen Amerikan Gücü ve Yeni Mandarinler makalelerinden oluşan kitabını yayınlamıştır.
Chomsky, akademik alanda saygı görmüş ve pek çok defa onurlandırılmıştır. Londra Üniversitesi ve Chicago Üniversitesi tarafından Onursal Doktorluk ile ödüllendirilen Chomsky, aynı zamanda Dünya'nın birçok yerinde konferanslara davet edilmiştir. 1967'de Berkeley'deki California Üniversitesi'nde Beckman Konferansı'nı vermiştir. 1969'da ise Oxford Üniversitesi'nde John Locke Konferansı'nı ve Londra Üniversitesi'nde de Sherman Anma Konferası'nı vermiştir.
Kasım 2005 ve Haziran 2008 tarihlerinde ABD'den Foreign Policy ve İngiltere'den Prospect dergilerinin internet üzerinden okuyucu anketleri ile oluşturduğu Dünya'nın ilk 100 entelektüeli listelerinde, 2005 yılında 1., 2008 yılında 11. sırada yer almıştır.