stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bamya
Tüketimi

Bamya, yaş ve kuru olarak tüketilebilir. Tazeyken toplanmalı ve tüketilmelidir, çünkü olgunlaştıkça kartlaşır. Bamyanın kurutulması, çiçek açar açmaz toplanıp ipe dizilerek güneş altında bekletilmesi ile olur. Bamya, çok değişik mutfaklarda kendine yer bulur. Bunlar arasında Akdeniz ülkeleri, Hindistan, Japonya ve Amerika'nın güney eyaletleri sayılabilir. Bamyanın yapılış şekli de ülkeden ülkeye değişir. Türkiye'de ve genel olarak Akdeniz ülkelerinde sebze yemeği olarak ya da etli tüketilen bamya, Türkiye'de çok tercih edilmese de kızartılarak da tüketilmektedir.
Türkiye'de yerel bamya çeşitleri

Türkiye'de özellikle, Ege ve Marmara bölgelerinde bamya yetiştiriciliği yoğunlaşmıştır. Ancak Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde de yaygınlık kazanmıştır. Bu durum da, zamanla iklimle uyum sağlayan yerel bamya çeşitlerinin oluşmasına neden olmuştur.
Amasya Bamyası: Amasya, Tokat ve İç Anadolu'da yaygın olarak yetiştirilen ve çiçek bamyası olarak da adlandırılan bu çeşit açık yeşil renkli ve küçük meyvelidir.
Özellikle kurutmalık olarak değerlendirilir. Çok küçük toplanmasından dolayı da, çiçek bamyası adını almıştır. Çiçekler açılarak döllenme tamamlandıktan bir süre sonra hasat yapılır. Ortalama 1 cm büyüklüğündeki meyveler şekil olarak sultani bamyaya benzer ancak çok küçüktürler. Çiçek bamyası, genellikle kurutmalık olarak değerlendirilir. Türkiye'de yetiştirilen 21.000 ton bamyanın 2 bin tonluk yıllık üretimi Amasya'nın Taşova ilçesinde yapılmaktadır. Ancak, yetişme alanları Orta Anadolu'ya kadar uzanmaktadır.
Sultani Bamya: En yaygın yetiştirilen ve en ufak tiplere sahip olan bu gruptaki bamyalardır. Bu türler, özellikle Marmara ve Ege bölgelerimizde yaygın yetiştirilen koyu yeşil renkli düzgün ve beşgen köşeli meyvelere sahip önemli bir çeşidimizdir. Meyve eti yumuşaktır. Sofralık bir çeşit olan sultani bamyada hasat gecikmesi ile selülozlaşma çok yavaş olur. Bu grupta yer alan Akyüz ve Kabaklı çeşitleri Marmara bölgesinde yaygın olarak yetiştirilmektedir. Taze tüketilmenin yanı sıra, gıda sanayi tarafından da işlenmektedir.
Bornova Bamyası (Manikürlü bamya, kınalı bamya): Ege bölgesinde yetiştirilen Bornova bamyası sofralık ve konservelik bir çeşittir. Sümüksü yapı oluşturmaması nedeniyle konserve değeri yüksektir. Meyve sultani bamya kadar uzun değildir. Ucu hafif tombul ve sap bağlantı kısmı incedir. En belirgin özelliği ise sap bağlantı kısmının mor renk taşımasıdır. Beş köşeli meyve etlidir.
Balıkesir Bamyası (Tombul bamya): Balıkesir bamyası diğer yerli çeşitlerimizden altı köşeli ve etli meyve özelliği ile kolayca ayrılabilir. Çok kısa, şişkin, meyveli ve ucu küttür. Bu nedenle tombul bamya olarak adlandırılır. Taze tüketime uygunluğu kadar konserve içinde uygun olan bu çeşidin meyveleri etli, ancak çok çekirdeklidir.
Yemek Olarak Kullanımı

Bamya yemeği
Dağılımı

Afrika ve Asya'dan bütün dünyaya yayılmıştır. Köleler bamya tohumlarını kulaklarının arkasında saklayarak Afrika ve Asya'ya getirip ekmişlerdir.
Sarımsak ve acı ile pişirilmiş bamya.
Cemal Temizöz

| Cemal Temizöz |
| --- | --- |
Doğum: 4 Eylül 1958 (66 yaşında)
Bağlılığı:  Türkiye
Hizmet yılları: 1979-2010
Rütbesi: Albay

Cemal Temizöz, (d. 4 Eylül 1958, Çorum), Türk asker, Temizöz davası diye de anılan Cizre faili meçhul cinayetler davası sanığı. 1993'te Cizre'de "terörle mücadele görünümü altında korucu, itirafçı ve uzman çavuşlardan grup oluşturduğu, grubun süreç içinde asli görevinden ayrılarak, terör örgütü PKK'ya yardım ettiğinin değerlendirildiği ya da özel sebeplerden dolayı gözaltına aldıkları kişileri sorguladığı" iddiasıyla yargılandı ve beraat etti.
Yaşamı

1979 yılında Kara Harp Okulu' ndan mezun oldu. 1993-1996 yılları arasında Güneydoğu’da görev yaptı. Buradaki görevinin ardından Aydın 1.Jan.Er Eğt Tabur komutanlığına, sonrasında, Yarbay olarak Tekirdağ İl Jandarma komutanlığına atandı. Akabinde albaylığa terfi etti. Denizli İl Jandarma Alay Komutanlığı görevlerinin ardından Kayseri İl Jandarma Alay Komutanlığına getirildi. 2010 yılında Yüksek Askeri Şurâ tarafından emekliye sevk edildi. 2012 yılında "Kuruluşu, İnfazları, Katliamlarıyla Siyasallaşan PKK Terörü" adlı kitabını yayınladı.
Cizre faili meçhul cinayetler davası

Ana madde: Cizre faili meçhul cinayetler davası
23 Mart 2009 günü Cizre'de görev yaptığı sırada yaşanan faili meçhul cinayetler nedeniyle gözaltına alındı. Cizre'nin Kuştepe köyünde faili meçhul cinayet iddialarıyla hakkında yapılan kazı çalışmaları sonucu 13 kemik parçası bulundu ve soruşturma kapsamında eski Cizre Belediye Başkanı Kamil Atak'ın oğlu tutuklandı. Olay sonrası firar eden Kamil Atak, daha sonra gözaltına alındı. Olay hakkında gözaltına alınan kişilerin ifadelerinde Temizöz'ün adı geçmekteydi. Adli tıpta yapılan inceleme sonucu bulunan kemiklerin hayvan kemiği olduğu ortaya çıktı.
Temizöz'ün adı JİTEM itirafçısı Abdülkadir Aygan'ın ifadelerinde sıkça geçiyor.
Albay Temizöz gözaltına alındıktan 2 gün sonra "adam öldürmeye azmettirmek ve silahlı örgüt üyesi olmak" suçlamalarıyla tutuklanarak askerî cezaevine kondu. 2009 Temmuz ayında açıklanan 104 sayfalık iddianamede Cizre'deki 20 cinayetten sorumlu tutulan Temizöz'ün 9 kez ağırlaştırılmış müebbet hapsi istendi. Temizöz, 12 Eylül 2014'te tutuksuz yargılanmak üzere Silivri cezaevinden tahliye oldu. 5 Kasım 2015 günü görülen davada, Temizöz ve eski Cizre Belediye Başkanı Kamil Atağ'ın da aralarında bulunduğu 8 sanık beraat etti.
Balyoz davası

21 Eylül 2012'de sona eren Balyoz davasında 18 yıl hapis cezası aldı. 12 Eylül 2014'te tahliye olan Temizöz, 31 Mart 2015 tarihinde davanın diğer sanıklarıyla birlikte beraat etti.
Yoiver González

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Yoiver González Mosquera
Doğum tarihi:  22 Kasım 1989 (35 yaşında)
Doğum yeri:  Puerto Tejada, Cauca, Kolombiya
Boyu:  1,78 m (5 ft 10 in)
Mevkii:  Defans
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Jaguares de Cordoba
Numarası:  5
Altyapı kariyeri
2007-2009:  Millonarios FC
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2010-2016 |  Millonarios FC |  14 |  (0) |
| 2011-2012 |  → Fortaleza FC (kiralık) |  52 |  (4) |
| 2014 |  → América de Cali (kiralık) |  33 |  (1) |
| 2016 |  Deportivo Pasto |  31 |  (0) |
| 2017 |  Gaziantepspor |  0 |  (0) |
| 2018-2021 |  Deportivo Pereira |  85 |  (3) |
| 2022-2023 |  La Equidad |  39 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 17 Ekim 2024 
Yoiver González Mosquera (d. 22 Kasım 1989), Kolombiyalı-Ekvator Gineli futbolcudur.
Claudia Barrett

| Claudia Barrett |
| --- | --- |

Doğum: Imagene Williams 3 Kasım 1929(1929-11-03) Sherman Oaks, Los Angeles, Kaliforniya, ABD.
Ölüm: 30 Nisan 2021 (91 yaşında) Palm Desert, Kaliforniya, ABD.
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 1949-1964; 2019
Evlilik: Alan Wells (e. 1953 ; 1956, boşanma)

Claudia Barrett (doğum adı Imagene Williams; d. 3 Kasım 1929; ö. 30 Nisan 2021), Amerikalı aktris.
Yaşamı

Barrett, 3 Kasım 1929'da Sherman Oaks, Los Angeles, Kaliforniya'da doğdu. Aktif oyunculuk kariyeri 1949 ve 1964 yılları arasındaki dönem ile 2019 yılını kapsar. Yer aldığı bazı yapımlar arasında; The Story of Seabiscuit, Chain Lightning, A Life at Stake ve Robot Monster sayılabilir. Alan Wells ile 1953-1956 yılları arasında boşanmayla biten bir evlilik geçirdi.
Ölümü

Barrett, 30 Nisan 2021'de Palm Desert, Kaliforniya'da 91 yaşında öldü.
Filmografi > Sinema

1950: Rustlers on Horseback
1950: The Old Frontier
1951: Night Riders of Montana
1953: Robot Monster
1955: A Life at Stake
1957: Chain of Evidence
1960: Seven Ways from Sundown
Filmografi > Televizyon dizileri

1954: Public Defender
Filmografi > Televizyon filmleri

1955: The Talking Wire
1955: The Touch of Steel
1958: Mann of Action
Filmografi > Video filmler

2010: Larry Blamire Geeks Out!: 'Robot Monster'
Gagavuzya bayrağı

| --- | --- |


Kullanan(lar): Gagavuzya
Kabul tarihi: 31 Ekim 1995
Lakabı: Gagauz Yerin bayraa
Kullanımı: Ulusal bayrak
Gagavuzya bayrağı (Gagavuzca: Gagauz Yerin bayraa) 1995 yılından bu yana Gagavuz Yeri Özerk Bölgesi'nin resmi sembolü olarak kullanılmakta ve Moldova tarafından bölgesel bir sembol olarak kabul edilen bayraktır. "Gökyüzü Bayrağı" olarak bilinen bayrak, mavi-beyaz-kırmızı kabile renklerine, üçgen şeklinde düzenlenmiş üç sarı yıldız içeren bir tasarıma sahiptir. Bayrağın tasarımı günümüzde tartışılmaktadır; ancak yıldızlar Moldova'daki üç Gagavuz belediyesini temsil ettiği bilinmektedir. Üç renk, Gagavuzya'da da popüler olan Rusya bayrağı andırmaktadır; bu konu Gagavuz ve Moldova siyasetçileri arasında tartışma konusu olmuştur.
Gagavuz milliyetçiliğinin meydana gelmesi, Çarlık otokrasisi'ne karşı çıktığı 1900'lere kadar uzanmaktadır. 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılması sırasında Gagavuz ayrılıkçıları tarafından genellikle gri kurt (veya bozkurt) bulunan birkaç etnik ve yarı resmî bayrak tasarımları ortaya çıktı. Resmî olarak tanınmayan Gagavuzya Cumhuriyeti bu sembolizmi çeşitli biçimlerde benimsedi. Gri kurt tasarımlı bayraklar tartışmalara yol açarak Türkçülük ve isimsiz aşırı sağcı gruplara atıf olarak algılandı.
Sembolizm

Gagavuzya'nın günümüzde kullanılan "ulusal bayrağı", "alt kısımda dar beyaz ve kırmızı yatay çizgiler ve üst vinçte üç sarı yıldız taşıyan mavi bir alana" sahiptir. Bilinene göre, üç yıldız "geçmiş, şimdiki zaman ve gelecek", veya alternatif olarak Gagavuzya'nın üç kurucu belediyesini temsil etmektedir: Komrat (Comrat), Çadır Lunga (Ceadîr-Lunga) ve Valkaneş (Vulcănești). Yazar Ștefan Cureoglu, Gagavuzlar'ın atalarını hatırlatan üç bantlı bir kabile anlaşmasının savunucusuydu. Bu üç bant, Gagavuzların ataları saydıkları: Peçenekler, Kıpçaklar ve Oğuz Türkleri'dir. Bazı yayınlar eski Gagavuz bayrağındaki sembolün “Türkleri dağlardan bozkırlara götüren efsanevi gri kurt” olarak tanımlamaktadır. Araştırmacı Anatol Măcriș, eski Gagavuz bayrağını "yeşillik bir alandaki kurt" olduğunu belirtmiştir.
Tarihi

Gagavuzların kökenleri, İslam'ın benimsemeye karşı olan Türk ya da Türkleşmiş bir Hristiyan toplumu Dobruca Prensliği'ne kadar uzanmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu'ndan sürgün edilenler, Besarabya ve Bucak bölgesi'ne yerleştikten sonra Rus İmparatorluğu tarafından kabul edildi. Birçoğu 1856'da Moldavya'ya iade edildi; ancak 1878'de Rusya tarafından ilhak edildi. Gagavuzya ilk olarak 1905 Devrimi'nin ardından bağımsız bir ulus olma isteklerini dile getirdi: Gagavuz Khalki veya "Comrat Cumhuriyeti" adı verilen küçük bir cumhuriyet, Ocak 1906'da kuruldu ve iki hafta gibi kısa bir süre hayatta kaldı. Bu durum daha sonraki milliyetçiler tarafından emsal teşkil etmesine rağmen, bu yönetim etnik özerklikten ziyade esas olarak toprak reformuyla ilgiliydi.
1917 Şubat Devrimi'nden sonra Moldova Demokratik Cumhuriyeti'ne (RDM) özerk bir ulus olarak katılma umuduyla ikinci bir devlet kuruldu. Gagavuzya topluluğuna yasama organı Sfatul Țării'de iki koltuk tahsis edildi. Ukrayna Halk Cumhuriyeti ve Odessa Sovyet Cumhuriyeti tarafından işgal edilen Gagavuz yönetimi Romanya Krallığı'ndan koruma talep etti ve nihayetinde Besarabya bölgesinin Romanya ile birleşmesini önerdi. Savaşlar sırasında Büyük Romanya'da Gagavuz milliyetçiliği, Türk milliyetçiliğinin ilkeleri ve hatta Kemalizm ile birlikte Rumen Ortodoks Kilisesi'nin yerelleştirilmiş türlerini benimsedi.
Gagavuzya, Rumen yönetiminin altında çok kültürlü bir bölgeye dönüştü. Gagavuzlar, Rumenleştirilmek veya sınır dışı edilmelerini sağlamak için alınan önlemlere direndiler ancak birinci ve ikinci Sovyet işgalleri sırasında da Ruslaştırma'ya maruz kaldılar. 1950'lerde ve 1960'larda bazı dilsel tavizler verilmesine rağmen, bu süreç Sovyetler Birliği'nde yeni bir Moldova Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin ortaya çıkmasını sağladı. Gagavuz halkının ilk milliyetçi bayrağı Perestroyka yıllarında Moldovya SSC'sinin dağılmasından önce ortaya çıktı. Özgürlük hareketi adı altında "sol kısmında sarı bir figür, ortada beyaz dairenin içerisinde kurt figürü" kullanılıyordu.
Bazı kaynaklara göre Komrat Devlet Üniversitesi'nin kurulmasına yönelik paralel protestolar sırasında Gagavuz aktivistlerinin beyaz bir diskte kırmızı bir kurt kafası ile tasvir edilmiş açık mavi bir bayrakla slogan attıkları bildirilmiştir. Bu bayrak  1990'lı yıllardaki kimi gösterilerde kullanılmıştır.
11 Ağustos 1990'da, Moldova SSC'sinden ayrılan ve Ukrayna'da yaşayan Gagavuzlarla birleşmeye çalışan bir Gagavuzya Cumhuriyeti kuruldu. Yeni Moldova devleti 1992'ye kadar bölge üzerindeki kontrolü kaybetmiş olsa da, milliyetçi Gagavuzya'nın, Rusya Federasyonu'na katılmasına baskı yapan bir azınlık ile Moldova içindeki özerklik isteyen çoğunluk arasında bölündü.
Tarihi > Özel durum anlaşması

Aralık 1994'te Gagavuzya ve Moldova, komünizm sonrası tüm Doğu Avrupa'da tanınan ilk özerk etnik yerleşim bölgesi haline gelen "Özel Durum" adı verdikleri bu konuda anlaştılar. Bu durum günümüzde kullanılan "Gökyüzü Bayrağı" lakabıyla revize edilmiş bir bayrağın kabul edilmesine yol açtı. Kurt sembollerine karşı olup Pontus Rumları ile dini bir dayanışma hissedenler; Türkçülük ilkesinin en sağ görüşü olan Ülkü Ocakları ile ilişkili olarak görüyordu. 2000'den sonra, kurt kafası sembolü tamamen kullanımdan kalktı.
Gagavuzya bayrağı, Romanya ve Romanya milliyetçiliği ile potansiyel birleşme korkusu yaşayan Gagavuzlar arasındaki anlaşmazlıkların merkezinde yer almaktadır. 2010 yılında, Moldova Cumhurbaşkanı Mihai Ghimpu, kendisi ve kabinesinin 28 Haziran'da devlet bayrağın yarıya çekilmesi - yani Sovyet ilhakının anılması için - kararına karşı çıktığını açıkladı. Mayıs 2012'de gerçekleşen bir mitingden sonra, Komrat'ın Gagavuz Belediye Başkanı Nicolai Dudoglo, şehirde sadece Gagavuz sembollerinin kaldırması üzerine yetkilileri Moldova bayraklarını kaldırmakla tehdit etti. 2014 yılında, Ukrayna krizi ve Rusya yanlısı Moldova'nın sınırlarında 2014 Doğu Ukrayna protestoları ortaya çıktı. Moldova Cumhuriyeti Parlamentosu üyesi Gheorghe Duca, Gagavuz bayrağını, Kırım bayrağına benzediğini söyleyerek yasaklanması için harekete geçti ancak bu hareketi Moldova Komünistler Partisi'nin tepkisiyle karşılaştı.
Dipnotlar

1 2  Minahan, s. 630
↑  Quinn, s. 24
↑  Bulut, s. 62
1 2  "Nové vlajky. Gagauzsko", in Vexilologie. Zpravodaj Vexilologického Klubu při okd Praha, Issue 81, 1991, s. 1602–1603
↑  Smith Albion, s. 6
↑  Măcriș, s. 58
↑  Kapaló, s. 47–53, 58–83; Măcriș, s. 5–74, 96–99, 117–119, 149–195; Minahan, s. 631–632
↑  Bulut, s. 63; Kapaló, s. 54; Minahan, s. 632
↑  Kapaló, s. 54. Ayrıca bakınız: Basciani, s. 61–62
↑  Basciani, s. 89
↑  Minahan, s. 632–633
↑  Kapaló, s. 56–115. Ayrıca bakınız: Bulut, s. 62
↑  Măcriș, s. 60–84
↑  Kapaló, s. 53–83; Minahan, s. 633–634. Ayrıca bakınız: Măcriș, s. 84–85, 87–89, 106–107, 120–141
↑  "İş komisiyasız da belli! Gagauz Respublikamızın hem Milli Bayraamızın işi bitti!", Ana Sözü içerisinden, 29 Eylül 2017, s. 1
↑  (Rumence) Drapelul mișcării separatiste din anii '90 din Găgăuzia va fi oficializat. Irina Vlah: Sub acest simbol s-au desfășurat primele mitinguri, Realitatea TV, 23 Ağustos 2017
↑  (Rumence) Iurii Botnarenco, "Drapelul așa-numitei Republici Găgăuzia va fi oficializat la Comrat" 29 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Adevărul Moldova, 19 Ağustos 2017
↑  Kurt başlı Gagavuz bayrağı - 1990 yılında Komrat'da gerçekleştirilen bir mitingden fotoğraf.
↑  34 yıl önce ilan edilen Türk cumhuriyeti: Gagavuzlar bağımsızlık ilanına giden süreçte neler yaşadı? 31 Aralık 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - CGTN Türk; Yazan: Erkin Öncan, Tarih: 19/08/2024 (Kurt başlı bayrağın fotoğrafı yazıda yer almaktadır.)
↑  Minahan, s. 634. Ayrıca bakınız: Kapaló, s. 76–78; Smith Albion, s. 7–10
↑  Quinn, s. 24, 160
↑  Minahan, s. 634–635. Ayrıca bakınız: Măcriș, s. 85–87, 106–107; Smith Albion, s. 6–10
↑  Ülkü Çelik Şavk, "Todur (Fedor) Zanet Gagauzluk ve Gagauzlara Adanmış Bir Hayat", Tehlikedeki Diller Dergisi, Winter 2013, s. 134
↑  Kapaló, s. 80–81
↑  Kapaló, s. 81
↑  (Rumence) Monitor Media, "Ziarul găgăuz Ana Sözü a ajuns pe Elbrus" 22 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Moldova Azi, 9 Ağustos 2010
↑  (Rumence) "Comrat: 'Ziua eliberării de sub ocupația fasciștilor români'" 29 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., in Timpul de Dimineață, 29 Haziran 2010
↑  (Rumence) Vitalie Călugăreanu, Moldova. Tendințele unioniste de la Chișinău au agitat Rusia 29 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Deutsche Welle, 14 Mayıs 2012
↑  (Rumence) "Deputații vor discuta mâine situația Ucrainei în spatele ușilor închise" 29 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., in Timpul de Dimineață, 20 Mart 2014
↑  Paul Goble, Commentaries: A Russian Flag Over Gagauzia 29 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Jamestown Vakfı, 4 Nisan 2014
↑  (Fransızca) Victoria Puiu, "Moldavie. Les Gagaouzes se sentent trop éloignés de la culture européenne" 29 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Courrier International, 20 Mayıs 2014
Sovyet-Afgan Savaşı gazileri inşa edilen anıt (Nisan 2017)
Ultrason

Ultrason muayenesi
Ultrason, 20 kilohertz'den daha yüksek frekanslara sahip sestir. Bu frekans, sağlıklı genç yetişkinlerde insan işitmesinin yaklaşık üst duyulabilir sınırıdır. Akustik dalgaların fiziksel prensipleri, ultrason dahil olmak üzere herhangi bir frekans aralığına uygulanır. Ultrasonik cihazlar, 20 kHz'den birkaç gigahertz'e kadar frekanslarda çalışır.
Ultrason birçok farklı alanda kullanılır. Ultrasonik cihazlar nesneleri tespit etmek ve mesafeleri ölçmek için kullanılır. Ultrason görüntüleme veya sonografi genellikle tıpta kullanılır. Ürünlerin ve yapıların tahribatsız testinde, ultrason görünmez kusurları tespit etmek için kullanılır. Endüstriyel olarak, ultrason kimyasal süreçleri temizlemek, karıştırmak ve hızlandırmak için kullanılır. Yarasa ve yunus gibi hayvanlar avlarını ve engelleri bulmak için ultrason kullanır.
Tıbbi ultrason görüntülemede lezyonların özellikleri.
Türkçeye Fransızca ultrason sözcüğünden geçmiştir.
Tarihçe

Akustik, ses bilimi, MÖ 6. yüzyılda telli çalgıların matematiksel özellikleri hakkında yazan Pisagor'a kadar uzanır.
Yarasalarda yankılama, yarasaların görme yoluyla değil, duyulamayan ses yoluyla avlandığını ve yön bulduğunu gösteren Lazzaro Spallanzani tarafından 1794'te keşfedildi.
Francis Galton, 1893'te, insanların ve diğer hayvanların işitme aralığını ölçmek için kullandığı, ayarlı bir düdük olan Galton düdüğünü icat etti ve birçok hayvanın insanların işitme aralığının üzerindeki sesleri duyabildiğini gösterdi.
Ultrasonun tarihiyle ilgili ilk makale 1948'de yazılmıştır. Yazarına göre, Birinci Dünya Savaşı sırasında, Chilowski adlı bir Rus mühendis Fransız Hükûmetine denizaltı tespiti için bir fikir sundu. Hükûmet, o zamanlar Paris'teki Fizik ve Kimya Okulu Müdürü olan Paul Langevin'i bu fikri değerlendirmesi için davet etti. Chilowski'nin önerisi, yaklaşık 100 kHz'de yüksek frekanslı bir Poulsen arkı ile silindirik bir mika kondansatörünü uyarmak ve böylece su altındaki nesneleri tespit etmek için ultrason ışını oluşturmaktı. Su altı engellerini tespit etme fikri daha önce Titanic felaketinin ardından L. F. Richardson tarafından önerilmişti. Richardson, bir aynanın odağına yüksek frekanslı bir hidrolik düdük yerleştirmeyi ve ışını su altındaki seyir tehlikelerini tespit etmek için kullanmayı önermişti. Buhar türbininin mucidi Sir Charles Parsons tarafından bir prototip yapıldı, ancak cihazın bu amaç için uygun olmadığı görüldü. Langevin'in cihazı, Jacques ve Pierre Curie'nin laboratuvarında öğrenciyken aşina olduğu piezoelektrik etkiden yararlanıyordu. Langevin, iki çelik levha arasına sıkıştırılmış ince kuvars bir levhadan oluşan bir ultrason dönüştürücüsü hesapladı ve yaptı. Langevin, ultrasondan kaynaklanan kavitasyonla ilgili biyolojik etkileri bildiren ilk kişiydi.
Tanım

Ultrason, Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsü (ANSI/ASA S1.1-2013) tarafından "20 kHz'den daha yüksek frekanslardaki ses" olarak tanımlanır. Atmosferik basınçtaki havada, ultrasonik dalgaların dalga boyları 1,9 cm veya daha azdır.
Ses maddeler arası iletilen bir dalga türüdür ve cisimlerin titreşimi sonucunda meydana gelir. X ışınlarının tersine ses elektromanyetik değildir. Ultrases, katı, sıvı veya gaz ortamda akustik bir dalgadır. Ses dalgalarının yayılma hızı, ortamın yoğunluğuna bağlıdır.
Ses dalgaları üçe ayrılır.
Sesötesi: Frekansı 20 Hertz veya altındaki sestir.
İşitilebilir ses: Frekansı 20-20.000 Hertz arasında olan ve insanların işitilebildiği sestir.
Ultrason: 20.000 Hertz üzerinde 2 ilâ 15 MHz frekansa sahip işitilemeyen sestir.
Tanım > Dalga boyu ve hız

Ultrasonik frekanslarda belli bir ortamdaki ses hızı sabit olduğu için Hız = Frekans× Dalga boyu denklemine göre frekans artınca sesin dalga boyu kısalmaktadır. Aradaki ilişki ters orantılı olduğu için sert dokuda ses frekansı 888 MHz'den 3 MHz'ye çıkınca dalga boyu da 0,5 mm'den 1 mm'ye çıkar. Ses şiddeti Watt/cm² birimi ile ölçülür. Pratikte ses şiddeti Bel ile ölçülür (1 B = 10 dB).
| Madde | Yoğunluk | Ses hızı (m/s) |
| --- | --- | --- |
| Hava | 0,001 | 330 |
| Kan | 1,0 | 1560 |
| Kas | 1,06 | 1570 |
| Kemik | 1,85 | 3360 |
| Yağ | 0,93 | 1480 |
Ultrasonografi, yankı temeline dayanması nedeniyle röntgen, tomografi ve manyetik rezonansla aynıdır. Ultrason, farklı akustik yoğunluklu yumuşak doku yapıları arasındaki ara yüzeyleri ayırdedebilir. Yansıyan ekoların yoğunluğu akustik ara yüzeye ve ses demetinin çarptığı açıya bağlıdır. Ses demetinin geliş açısı dik açıya ne kadar yakın ise o kadar az ses yansıması olur. Dik açıdan üç dereceden fazla sapma olması durumunda algılayıcı sensör, yansıyan sesi yakalayamamaktadır.
Ultrason, organlardan ve yumuşak dokulardan iyi bir şekilde geçerken dalaktan ve gastrointestinal sistem gibi hava içeren organlarda da nakledilemez. Kemikler de ultrasonu geçirmediklerinden kemiklerin etrafında çevrelenen organlar ultrason ile incelenir. Ultrason dalgasının yoğunluğu absorbsiyon, refleksiyon ve dağılmayla azalır. Doku absorbsiyonu ultrason dalgasının frekansının artmasıyla artar. Ultrason demeti, belli akustik özellikli bir dokudan farklı akustik özellikli bir dokuya geçtiği zaman ses demetinin bir bölümü yansır. Refleksiyon açısı, genellikle gelme açısına eşittir. Yansıma, ses demetinin dalga boyundan daha büyük ve düz bir düzey gerektirmemelidir. Örneğin diyaframa damar duvarları ve birçok eşyaların sınırları bu özellikteki yüzeylerdir.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb11959494b (data)  GND: 4061555-8  LCCN: sh85139494  NDL: 00573658  NKC: ph183320  NLI: 987007560944005171 
Galton düdüğü, ultrason üreten ilk cihazlardan biridir
Bazı uygulamalar için ultrasonla ilgili yaklaşık frekans aralıkları
Gurgen Askaryan

Gurgen Askaryan (Ermenice: Գուրգեն Ասկարյան; Rusça: Гурген Аскарьян or Гурген Аскарян) (14 Aralık 1928 – 2 Mart 1997) kendinden odaklanan ışığı keşfedişi, ışık madde etkileşimlerini ele alan yol gösterici çalışmaları ve yüksek enerji parçacıklarının yoğun maddeler ile etkileşimleri üzerine inceleme ve araştırmalarıyla öne çıkan Sovyet - Ermeni fizikçidir. (Bakınız Askaryan efekti)
Biyografi

Gurgen Askaryan 1928'de Moskova, Rusya'da Ermeni bir aileye doğdu. Annesi de babası da doktordu; babası pratisyen ve annesi Astgik Askaryan dişçiydi. Gurgen 18 yaşında Moskova Devlet Üniversitesi, fizik bölümüne girdi. Burada atomik çekirdek üzerine yoğunlaştığı ilk araştırma projesine başladı. 1952'de mezun oldu ve Moskova'daki Kimyasal Fizik Enstitüsü'nün lisan üstü programına kabul edildi. 1953'te Lebedev Fizik Enstitüsüne transfer oldu, PHD'si ile 1957'de mezun oldu. 200'den fazla makale yazan Askaryan yüksek enerji fiziği (Bak Askaryan efekti and ANITA (Antarctic Impulsive Transient Antenna)), akustik ve optik alanlarına önemli katkılarda bulundu. Kendinden odaklanan ışığı bulmasıyla Sovyetler Birliği zamanındaki en önemli ödülü kazandı. Gurgen 1992'de bilim doktoru unvanını aldıktan kısa bir süre sonra  kız kardeşi Gohar'ın da kötüleşmesinin yanı sıra sağlık sorunları ortaya çıkmaya başladı. Kardeşiyle aynı gün, 2 Mart 1997'de Moskova'daki dairelerinde benzer kalp hastalıklarından öldüler.