Türk Kurtuluş Savaşı'nda Sovyetler Birliği-Türkiye ilişkileri
SSCB'nin askeri ve maddi yardımları > Hazırlık dönemi

Amasya Genelgesi'nin yayımlanmasının hemen öncesinde 18-22 Haziran 1919 tarihleri arasında Amasya'da yapılan toplantıda ilk kez Sovyetlerden yardım alma konusu görüşüldü. Toplantıya Mustafa Kemal (Atatürk), 20. Kolordu komutanı Ali Fuat (Cebesoy), Rauf (Orbay) Bey, 3. Kolordu komutanı Albay Refet (Bele), (Ayıcı lakaplı) Albay Mehmet Arif, Selahaddin Bey, Samsun eski valisi Hamit Bey ve Mustafa Kemal'in yaveri Albay Kâzım (Dirik) katıldı.
Toplantıda ulusal direniş gösterme konusunda fikir birliği vardı, ancak konu Bolşeviklerden askerî, ekonomik ve siyasi yardım almaya geldiğinde anlaşmazlıkllar yaşandı. Genel kanaat, Bolşevik yardımının onların sistemini kabul ettirmeyi gerektireceği yönündeydi.
Sovyet Rusya'nın ilk yardım teklifi 1919 yılında Havza'da geldi. Mustafa Kemal'in Albay S. Mihailoviç Budienni ile görüşmesinin detayları yalnız Hüsamettin Ertürk'ün anılarında yer almaktadır. Fakat ilk bir yılda yardımlar gelmedi. Bu dönemde Sovyetler Anadolu'daki mücadeleye henüz ideolojik bakıyorlar ve Bolşevizm şartıyla yardım yapmayı öngörüyorlardı. Karakol Cemiyeti başkanı Kara Vasıf (Karakol)'ın Kafkasya yetkili temsilcisi olarak gönderdiği Baha Said'in Rusya Komünist Partisi Bölgesel Komitesi temsilcisi Albay İlyaçef ile Uşak Kongresi Heyeti adına 11 Ocak 1920 tarihinde imzaladığı antlaşma Bolşevik isteklerine uygundu. Antlaşmaya göre, İslam ülkelerinin Batı emperyalizminden kurtulmasının karşılığında Sovyet tarzı idarenin kabul ve teyidinin sağlanması vaadedliyordu. Ayrıca bu antlaşmanın ardından, eski İttihat ve Terakki Fırkası üyesi bir emekli binbaşı olan Yusuf Ziya'nın, Azerbaycan'dan yüklü bir para ile gelip, Oltu'da Kâzım Karabekir'in bilgisi dışında faaliyetlere girişmesi de Ankara Hükûmeti ile baştan ters düşen girişimlerden biriydi.
Baha Said'in  dışında, Mustafa Kemal ve Kâzım (Karabekir) tarafından görevlendirilen Fuat Sabit (Ağacık) ve Ömer Lütfü (Argeşo)'dan alınan raporlar, toplumsal reformlar olmadan da para yardımında bulunulacağını belirtiyor olsa da, gelişmeler aksi yönde olmuş ve uzun süre yardımlar gönderilmemiştir.
Gelişen bağımsızlık mücadelesinde  Müdâfaa-i hukuk cemiyetleri'nin sahip olduğu miktar 20.479.69 TL idi. Maddi yetersizlik, dış yardım alımı fikrinin ortaya atılmasına neden oldu ve bu konu ciddi bir şekilde ele alındı. Bu bağlamda Avrupa ülkelerinden yardım istemenin ve beklemenin doğru olmayacağı kararlaştırıldı. Bunun için "ortak düşmanlara karşı birlikte hareket etme" ilkesi gereğince SSCB'ye yönelindi. Mustafa Kemal 26 Nisan 1920 tarihinde, yani Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) açılışından 3 gün sonra, SSCB'ye yazdığı mektubunda emperyalizme karşı mücadele için diplomatik ilişkilerin genişletilmesine paralel olarak 5 milyon altın, belirlenecek miktarda silah ve diğer savaş gereksinimlerini talep etti. Bolşevikler, "emperyalizme" karşı benzer yaklaşımından dolayı Ankara'daki bağımsızlık hareketine sempati duyuyorlardı.
Konu hakkında Mustafa Kemal, şu ifadelerle Sovyetlerden yardım talebinde bulunmuştur;
Evvela millî topraklarımızı taht-ı işgâlde bulunduran emperyalist kuvvetleri tard ve atiyen emperyalizm aleyhine vuku bulacak mücadelatı müşterekemiz için kuvayı dâhiliyemizi taazuv ettirmek üzere şimdilik ilk taksit olarak beş milyon altının ve takarrür ettirilecek miktarda cephane vesair vesaiti fenniye-i harbiye ve malzeme-i sıhhıyenin ve yalnız şarkta icrayı harekât edecek kuvvetler için erzakın Rus Sovyet Cumhuriyeti’nce temini rica olunur. Ihtıramatı faike ve hissiyatı samimanemizin kabulünü rica eyleriz.
26 Nisan tarihli olduğu söylenen bu mektubun varlığı tartışmalıdır. Tarihçi Akdes Nimet Kurat'a göre içindeki geçtiği maddeler itibarıyla mantığa aykırıdır ve Sovyet tarihçilerinin propaganda amaçlı olarak bu mektubu uydurduğunu iddia eder. Fakat Türkiye belgelerinde de aynı mektuba rastlanmaktadır.
Mayıs 1920'de Sovyetler Birliği ve İngiltere arasındaki görüşmeler Londra'da sürerken Başbakan Lloyd George antlaşmaya Sovyetlerin Ankara'ya yardım etmemesi şartını koydurmak istemiş ama başarılı olamamıştır.
Vladimir Lenin'in konu hakkındaki ifadeleri ise şu şekildedir;
Mustafa Kemal sosyalist değildir. Fakat, görülüyor ki iyi bir örgütçü, yüksek anlayışlı bir önder. Ulusal burjuva ihtilalini yönetiyor. İlerici, akıllı bir devlet adamı. Bizim sosyalist devrimimizin önemini anlamış olup, Sovyet Rusya’ya olumlu davranıyor. O, istilacılara karşı bir kurtuluş savaşı yapıyor. Emperyalistlerin gururunu kıracağına, padişahı da yardakçılarıyla birlikte silip süpüreceğine inanıyorum. Ona, yani Türk halkına yardım etmemiz gerekiyor.