Gizli Müsavat
İlk gizli örgütün faaliyyeti > Askeri Örgütün Yapısı ve Amaçları

Gizli Müsavat'ın faaliyetlerinde 1923 senesine kadar Dadaş Hasanzade'nin başkanlığını yürüttüğü askerî örgütün kendine özgü yeri ve rolü olmuştur. Gerçek şu ki, bağımsızlık mücahitleri bilhassa silahlı isyan yoluyla işgali sonlandırmayı amaçlıyordu. 
1923'ün başlarında MK'ye tabi olan askerî örgüt Memmed Sadig Guliyev, Ahmed Hacınski, İbrahim Ahundzade, Ali Hüseyn Dadaşev ve İsfendiyar Vekilov tarafından yönetilmekteydi. Bu beşlinin toplantıları A. H. Dadaşov'un evinde düzenleniyordu. Ayrıca Bakü Komitesi (BK) dâhilinde de askerî örgüt faaliyet göstermeye başlamıştı. Söz konusu örgütün başkanlığını Nurulla Gulubeyov (tebliğ ve teşvik işleri), İbrahim Ahundzade (örgüt işleri), Nurulla Rzabeyov (donatım), Mövsüm İbrahimov (iletişim), İbrahim Atakişiyev (askerî gruplarla iş) gibi kişiler yürütüyordu. Örgütün faaliyetine aynı zamanda Mövsüm Beydemirov ve Nesrulla Rzabeyli de etkin bir şekilde katkı sağlıyordu. Ayrıca, Bakü Komitesi'nin askerî örgütünün kurulmasında Dadaş Hasanzade ve Ahmed Hacınski'nin de önemli derecede katkıları olmuştur. Örgüt yöneticilerinin toplantıları da temelde Dadaş Hasanzade'nin evinde gerçekleştirilmekteydi. O, aynı zamanda askerî tebligat için etkin olanlardan üç kişilik bir grup hâlinde bölgelere göndermekteydi.
Askerî örgüt dahilindeki şubeler şöyleydi:
Gizli üyelerin katılımının sağlanması ile ilgili şube,
Kızılordu ile ilgili istihbarat bilgilerinin edinilmesi ile ilgilenen operatif şube,
İsyancılara silah desteği sağlayacak donatım şubesi,
Azerbaycan'ın bağımsızlığına kavuşması ideolojisini, istilacı güçlere karşı silahlı isyana kalkışmanın ve stratejik noktaların ele geçirilmesinin zorunluluğunu tebliğ eden şube. Bu şubenin aktif olanları aynı zamanda Kızılordu'nun asker ve subaylarını kendi taraflarına çekmeye çalışıyorlardı.
Askerî örgütün yöneticileri Bakü'yü belli sektörlere ayırarak her bir sektörde örgütün temsilciliklerini kurmuşlardı. İsyan başlar başlamaz örgütü belli sektörlerde temsil eden söz konusu yan örgütlerin halkı seferber etmeleri gerekirdi.
İsyanın başlama tarihiyle ilgili kesin bilgi verilmemekteydi ve tüm temsilci örgütler bu konuda her saniye Müsavat MK'sının verebileceği talimatı bekliyorlardı. Büyük olasılıkla beklenilen isyan Gürcistan'da planlanan isyanın uzantısı olacaktı. İsyancılara silah desteğini Halk Askerî Deniz Komiserliği karargahının donatım takımının başkanı Mövsüm İbrahimov'un sağlaması gerekirdi.
O dönemde Kızılordu'da gerçekleştirilen propaganda sonucunda Müsavat üyeleri pek çok subayı kendi yanlarına çekebilmişlerdi. Soruşturma dosyasında onlardan bir kısmının – askerî okulun makineli tüfek ekibi şefi İshak Dadaşev'in, mühendis takımının başkan yardımcısı Zekeriyye Vekilov'un, komutan yardımcısı Söyün Paşayev'in, Halk Askerî Deniz Komiserliği karargahının komendant yardımcısı gizir Süleyman Hacıyev'in isimleri zikredilmiştir. Söz konusu isyanı askerî okulun sayıları 80 civarında olan öğrenciler tarafından da destekleneceği beklenmekteydi.
Soruşturma dosyasında 1923 senesinde Müsavat'ın gizli askerî örgüt temsilciliklerinin askerî okulda, havacılık okulunda, Azerbaycan SSR Konvoy Takımında, Gence’de bulunan Azerbaycan divizyonunun 3.cü alayında bulunduğu belirtilmektedir. Gizli askerî örgüt aynı zamanda Halk Askerî Deniz Komiserliği karargahının icracısı Seyid Mir Bağır Rzayev’in aracılığıyla istihbari bilgilere de ulaşılabilmekteydi. Bu askerî örgüt elde ettiği istihbari bilgileri Dadaş Hasanzade’ye ve Ahmed Hacınski’ye iletmekteydi.