stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Biyom
Biyomlar > Benzer biyomlar

Benzer biyomlar, çoğunlukla aynı enlemlerde bulunurlar. Bu durum tundrada ve tayga adı verilen iğne yapraklı kuzey ormanlarında açıkça görünür. Enlem benzerliklerinin yanı sıra, yükseklik benzerlikleri de biyomun oluşumunu etkiler. Yüksek bir dağın doruğuna doğru çıkıldıkça, sıcaklık düşer, hava soğur; kışlar daha uzun ve sert geçer (ekvator yakınlarındaki yüksek dağların dorukları bile karlarla kaplıdır). Bu yüzden, aynı dağda birkaç farklı iklim ve bitki örtüsü kuşağı görülür.
Biyomlar > Kara ve su biyomları

Biyomlar kara ve su biyomları olmak üzere ikiye ayrılır. Kara biyomları; tundralar, taygalar (kozalaklı ağaç), yapraklarını döken ve dökmeyen ormanlar, ılıman bölge ormanları, koruluk ve çalılıklar, çöller, tropikal ormanlar ve çalılıklar, stepler-savanlar, çayırlıklardır. Su biyomları ise; tuzlu su ve tatlı su biyomları olmak üzere iki bölümde incelenir. Tatlı su biyomları da akarsular, haliçler ve göllerdir.
Etimoloji

Terim, 1916'da Frederic Clements tarafından, başlangıçta Karl Möbius'un biyotik topluluğu (1877) ile eşanlamlı olarak önerildi. Daha sonra, hayvan unsurunun dâhil edilmesi ve tür kompozisyonunun taksonomik unsurunun hariç tutulmasıyla, daha önceki fitofizyonomi, oluşum ve bitki örtüsü (floraya karşı kullanılır) kavramlarına dayanan mevcut tanımını kazanmıştır. 1935'te Arthur Tansley, bu görüşe iklim ve toprak unsurlarını ekleyerek buna ekosistem adını verdi. Uluslararası Biyolojik Program (1964–74) projeleri, biyom kavramının yaygınlaşmasında etkili olmuştur.
Bununla birlikte, bazı bağlamlarda biyom terimi farklı bir şekilde kullanılmaktadır. Alman literatüründe, özellikle Walter terminolojisinde, bu terim biyotop (somut bir coğrafi birim) olarak benzer şekilde kullanılırken, bu makalede kullanılan biyom tanımı, hangi kıtada olduğuna bakılmaksızın uluslararası, bölgesel olmayan bir terminoloji olarak kullanılır - bir alan mevcutsa, aynı biyom adını alır ve onun "zonobiyomu", "orobiyomu" ve "pedobiyomu" (iklim bölgesi, yükseklik veya toprak tarafından belirlenen biyomlar) terimlerine karşılık gelir.
Brezilya literatüründe, "biyom" terimi bazen tür kompozisyonuna dayanan bir alan olan biyocoğrafik bölge teriminin eşanlamlısı olarak kullanılır (bitki türleri dikkate alındığında kullanılan floristik bölge terimi) veya aynı zamanda Ab'Sáber'in "morfoklimatik ve fitocoğrafik alan"ının eşanlamlısı olarak, benzer jeomorfolojik ve iklimsel özelliklerin baskın olduğu ve belirli bir bitki örtüsü biçimini içeren kıta altı boyutlarına sahip bir coğrafi alan olarak kullanılır. Her ikisi de aslında birçok biyomu içerir.
Sınıflandırmalar

Dünyayı birkaç ekolojik bölgeye ayırmak, özellikle dünyanın her yerinde var olan küçük ölçekli değişkenlikler ve bir biyomdan diğerine kademeli geçiş nedeniyle, zordur. Bu nedenle sınırlarının keyfi olarak çizilmeleri ve karakterize edilmeleri, içlerinde hâkim olan ortalama koşullara göre yapılmalıdır.
Kuzey Amerika çayırları üzerinde 1978 yılında yapılan bir çalışmada, mm/yıl cinsinden evapotranspirasyon ile g/m2/yıl cinsinden yer üstü net birincil üretim arasında pozitif bir lojistik korelasyon bulunmuştur. Çalışmanın genel sonuçları, yağış ve su kullanımının yer üstü birincil üretime yol açtığı, güneş ışınımı ve sıcaklığın yer altı birincil üretimine (kökler) yol açtığı ve sıcaklık ve suyun serin ve ılık mevsim büyüme alışkanlığına yol açtığı yönündeydi. Bu bulgular, daha sonra Whittaker tarafından basitleştirilmiş olan Holdridge'in biyosınıflandırma şemasında (aşağıya bakınız) kullanılan kategorilerin açıklanmasına yardımcı olur. Bununla birlikte, sınıflandırma şemalarının sayısı ve bu şemalarda kullanılan belirleyicilerin çeşitliliği, biyomların oluşturulan sınıflandırma şemalarına tam olarak uymadığının güçlü göstergeleri olarak alınmalıdır.
Sınıflandırmalar > Holdridge (1947, 1964) yaşam alanları

1947'de Amerikalı botanikçi ve iklimbilimci Leslie Holdridge, bu iki abiyotik faktörün bir habitatta bulunan bitki örtüsü türlerinin en büyük belirleyicileri olduğu varsayımı altında, sıcaklık ve yağışların bitki örtüsü üzerindeki biyolojik etkilerine dayanarak iklimleri sınıflandırdı. Holdridge, diyagramında açıkça görülebilen 30 sözde "nem bölgeleri"ni tanımlamak için dört ekseni kullanır. Bu plan toprak ve güneşe maruz kalmayı büyük ölçüde göz ardı ederken, Holdridge bunların önemli olduğunu kabul etmiştir.
Sınıflandırmalar > Allee (1949) biyom türleri

Allee'nin (1949) başlıca biyom türleri:
Tundra
Tayga
Yaprak döken orman
Mera
Çöl
Yüksek plato
Tropikal orman
Küçük karasal biyomlar
Sınıflandırmalar > Kendeigh (1961) biyomları

Kendeigh (1961) tarafından yeryüzünün başlıca biyomları:
Karasal
Ilıman yaprak döken orman
İğne yapraklı orman
Ormanlık
Chaparral
Tundra
Mera
Çöl
Tropikal savan
Tropikal orman
Deniz
Okyanus planktonu ve nekton
Balanoit-karındanbacaklı-tallofit
Pelesipod-annelid
Mercan resifi
Sınıflandırmalar > Whittaker (1962, 1970, 1975) biyom türleri

Whittaker, biyomları iki abiyotik faktör kullanarak sınıflandırdı: yağış ve sıcaklık. Onun planı, Holdridge'in basitleştirilmiş hâli olarak görülebilir; daha kolay erişilebilir, ancak Holdridge'in daha fazla özgüllüğü eksiktir.
Whittaker, yaklaşımını teorik iddialara ve ampirik örneklemeye dayandırdı. Daha önce biyom sınıflandırmalarının bir incelemesini derlemişti.
Sınıflandırmalar > Whittaker (1962, 1970, 1975) biyom türleri > Whittaker'ın şemasını anlamak için anahtar tanımlar

Fizyonomi: bazen bitkilerin görünümüne atıfta bulunur; veya biyomun belirgin özellikleri, dış özellikleri veya ekolojik toplulukların veya türlerin - bitkiler de dâhil olmak üzere - görünümü anlamı taşır.
Biyom: bitki örtüsü yapısı, fizyonomisi, çevrenin özellikleri ve hayvan topluluklarının özellikleri bakımından benzer olan belirli bir kıtadaki karasal ekosistemlerin gruplandırılmasıdır.
Oluşum: belirli bir kıtadaki büyük bir bitki topluluğu türü.
Biyom türü: fizyonomi ile tanımlanan yakınsak biyomların veya farklı kıtaların oluşumlarının gruplandırılmasıdır.
Bitki örtüsü türü: yakınsak oluşumların gruplandırılmasıdır.
Whittaker'ın biyom ve oluşum arasındaki ayrımı basitleştirilebilir: formasyon sadece bitki topluluklarına uygulandığında kullanılırken, biyom hem bitkilerle hem de hayvanlarla ilgili olduğunda kullanılır. Whittaker'ın biyom türü veya oluşum türü ortak düşüncesi, benzer toplulukları sınıflandırmak için daha geniş bir yöntemdir.
Sınıflandırmalar > Whittaker (1962, 1970, 1975) biyom türleri > Biyom türlerini sınıflandırmak için Whittaker parametreleri

Whittaker, toplulukları dünya ölçeğinde iklimle ilişkilendirmek için ekoklin desenlerinin "gradyan analizi" olarak adlandırdığı şeyi kullanmıştır. Whittaker, karasal alemde dört ana ekoklin düşünmüştür.
Gelgit seviyeleri: Yüksekten alçağa kadar konuma göre değişken yoğunluklarda değişen, suya ve kuruluğa maruz kalan alanların ıslaklık gradyanı
İklimsel nem gradyanı
Yüksekliğe göre sıcaklık gradyanı
Enlemlere göre sıcaklık gradyanı
Bu gradyanlar boyunca Whittaker, biyom tiplerini niteliksel olarak belirlemesine izin veren birkaç eğilime dikkat çekti:
Gradyan, üretkenlikte karşılık gelen değişikliklerle birlikte, olumludan aşırıya doğru ilerler.
Fizyonomik karmaşıklıktaki değişiklikler, bir çevrenin ne kadar elverişli olduğuna bağlı olarak değişir (çevre daha az elverişli hâle geldikçe topluluk yapısının azalması ve tabaka farklılaşmasının azaltılması).
Yapı çeşitliliğindeki eğilimler, tür çeşitliliğindeki eğilimleri takip eder; alfa ve beta tür çeşitliliği, elverişli ortamlardan aşırı ortamlara doğru azalır.
Her büyüme biçimi (yani çimenler, çalılar, vb.) ekoklinler boyunca maksimum öneme sahip karakteristik bir yere sahiptir.
Aynı büyüme biçimleri, dünyanın çok farklı yerlerinde benzer ortamlarda baskın olabilir.
Whittaker, genel bir sıcaklık gradyanı elde etmek için gradyan (3) ve (4)'ün etkilerini topladı ve bunu, Whittaker sınıflandırma şeması olarak bilinen şeyde yukarıdaki sonuçları ifade etmek için bir gradyan (2), (nem gradyanı) ile birleştirdi. Şema, biyom türlerini sınıflandırmak için yıllık ortalama yağış (x ekseni) ile yıllık ortalama sıcaklık (y ekseni) grafiklerini çizmektedir.
Sınıflandırmalar > Whittaker (1962, 1970, 1975) biyom türleri > Biyom türleri

Tropikal yağmur ormanı
Tropikal mevsimlik yağmur ormanları
yaprak döken
yarı yaprak döken
Ilıman dev yağmur ormanı
Dağ yağmur ormanları
Ilıman yaprak döken orman
Ilıman yaprak dökmeyen orman
iğne yaprağı
sklerofil
Subarktik-subalpin iğne yapraklı ormanlar (tayga)
Elfin ormanlığı
Diken ormanları ve ormanlık alanlar
Dikenli fundalık
Ilıman ormanlık
Ilıman çalılıklar
yaprak döken
funda
sklerofil
subalpin-iğne yaprağı
subalpin-geniş yapraklı
Savan
Ilıman mera
Alp meraları
Tundra
Tropikal çöl
Ilık-ılıman çöl
Serin ılıman çöl çalılığı
Arktik-alp çölü
Bahçe
Tropikal tatlı su bataklık ormanı
Ilıman tatlı su bataklık ormanı
Mangrov bataklık
Tuz bataklığı
Sulak alan
Sınıflandırmalar > Goodall (1974–) ekosistem türleri

David W. Goodall tarafından düzenlenen çok yazarlı Dünya Ekosistemleri dizisi, Dünya'daki başlıca "ekosistem türleri veya biyomları" hakkında etraflıca bir kapsama sağlar:
Karasal Ekosistemler
Doğal Karasal Ekosistemler
Islak Kıyı Ekosistemleri
Kuru Kıyı Ekosistemleri
Kutup ve Alp Tundrası
Çamurlar: Bataklık, Turbalık, Sulak Alan ve Bozkır
Ilıman Çöller ve Yarı Çöller
İğne Yapraklı Ormanlar
Ilıman Yaprak Döken Ormanlar
Doğal Otlaklar
Çalılıklar ve İlgili Fundalıklar
Ilıman Geniş Yapraklı Yaprak Dökmeyen Ormanlar
Akdeniz Tipi Çalılıklar
Sıcak Çöller ve Kurak Çalılıklar
Tropikal Savanalar
Tropikal Yağmur Ormanı Ekosistemleri
Sulak Alan Ormanları
Bozulmuş Toprak Ekosistemleri
Islah Edilen Karasal Ekosistemler
Islah Edilen Otlaklar
Tarla Bitki Ekosistemleri
Ağaç Mahsul Ekosistemleri
Sera Ekosistemleri
Biyoendüstriyel Ekosistemler
Sucul Ekosistemler
İç Su Ekosistemleri
Nehir ve Akarsu Ekosistemleri
Göller ve Rezervuarlar
Deniz Ekosistemleri
Gelgit ve Kıyı Ekosistemleri
Mercan Resifleri
Haliçler ve Kapalı Denizler
Kıta Sahanlıklarının Ekosistemleri
Derin Okyanus Ekosistemleri
Islah Edilen Sucul Ekosistemleri
Islah Edilen Sucul Ekosistemleri
Yeraltı Ekosistemleri
Mağara Ekosistemleri
Sınıflandırmalar > Walter (1976, 2002) zonobiyomları

Eşanlamlı olarak adlandırılan Heinrich Walter sınıflandırma şeması, sıcaklık ve yağış mevsimselliklerini dikkate alır. Yağış ve sıcaklığı da değerlendiren sistem, önemli iklim özellikleri ve bitki örtüsü türleri ile dokuz ana biyom türü belirler. Her biyomun sınırı, bitki formunun güçlü belirleyicileri olan nem ve soğuk stres koşulları ve dolayısıyla bölgeyi tanımlayan bitki örtüsü ile ilişkilidir. Bataklıktaki sel gibi aşırı koşullar, aynı biyom içinde farklı türde topluluklar yaratabilir.
| Zonobiyom | Bölgesel toprak türü | Bölgesel bitki örtüsü türü |
| --- | --- | --- |
| ZB I. Ekvator, her zaman nemli, az sıcaklık mevsimselliği | Ekvator kahverengi killeri | Yaprak dökmeyen tropikal yağmur ormanı |
| ZB II. Tropikal, yaz yağışlı mevsim ve daha soğuk "kış" kuru mevsim | Kırmızı killer veya kırmızı topraklar | Tropikal mevsimlik orman, mevsimlik kuru orman, bodur ya da savan |
| ZB III. Subtropikal, son derece mevsimsel, kurak iklim | Serosemler, sierozemler | Önemli ölçüde açıkta kalan yüzeye sahip çöl bitki örtüsü |
| ZB IV. Akdeniz, yazları kurak ve kışları yağışlı mevsim | Akdeniz kahverengi toprakları | Sklerofilöz (kuraklığa uyarlanmış), dona duyarlı çalılıklar ve ormanlık alanlar |
| ZB V. Sıcak ılıman, ara sıra don, genellikle maksimum yaz yağışı | Sarı veya kırmızı orman toprakları, hafif podzolik topraklar | Ilıman yaprak dökmeyen orman, biraz dona duyarlı |
| ZB VI. Nemoral, ılıman iklim ve kışın donma | Orman kahverengi toprakları ve gri orman toprakları | Dona dayanıklı, yaprak döken, ılıman orman |
| ZB VII. Kıtasal, kurak, yazları ılık veya sıcak ve kışları soğuk | Chernozemler ve serozemler | Otlaklar ve ılıman çöller |
| ZB VIII. Kuzey, serin yazlar ve uzun kışlar ile soğuk ılıman | Podzoller | Yaprak dökmeyen, dona dayanıklı, iğne yapraklı orman (tayga) |
| ZB IX. Kutup, kısa, serin yazlar ve uzun, soğuk kışlar | Soliflüksiyonlu Tundra humuslu topraklar (Donmuş topraklar) | Sürekli donmuş topraklar üzerinde büyüyen, ağaçsız, bodur, yaprak dökmeyen bitki örtüsü |
Sınıflandırmalar > Schultz (1988) eko-bölgeleri

Schultz (1988, 2005) dokuz eko-bölge tanımlamıştır (onun eko-bölge kavramı BBC'nin eko-bölge kavramından çok biyom kavramına benzer):
kutup/kutup altı bölge
kuzey bölgesi
nemli orta enlemler
kuru orta enlemler
kış yağmurlu subtropikler
yıl boyunca yağmurlu subtropikler
kuru tropikler ve subtropikler
yaz yağmurlu tropikler
yıl boyunca yağmurlu tropikler
Sınıflandırmalar > Bailey (1989) ekolojik bölgeleri

Robert G. Bailey, 1976'da yayınlanan bir haritada Amerika Birleşik Devletleri için neredeyse bir biyocoğrafik ekolojik bölgeler sınıflandırma sistemi geliştirdi. Ardından sistemi 1981'de Kuzey Amerika'nın geri kalanını ve 1989'da dünyayı kapsayacak şekilde genişletti. İklime dayalı Bailey sistemi, diğer iklim özelliklerine (subarktik, ılık ılıman, sıcak ılıman ve subtropikal; deniz ve kıta; ova ve dağ) dayanan diğer bölümlerle dört alana (kutupsal, nemli ılıman, kuru ve nemli tropikal) ayrılmıştır.
100 Kutupsal Etki Alanı
120 Tundra Bölümü (Köppen: Ft)
M120 Tundra Bölümü - Dağ Bölgeleri
130 Subarktik Bölümü (Köppen: E)
M130 Subarktik Bölümü – Dağ Bölgeleri
200 Nemli Ilıman Alan
210 Sıcak Kıta Bölümü (Köppen: Dcb'nin bir kısmı)
M210 Sıcak Kıta Bölümü – Dağ Bölgeleri
220 Sıcak Kıta Bölümü (Köppen: Dca'nın bir kısmı)
M220 Sıcak Kıta Bölümü – Dağ Bölgeleri
230 Subtropikal Bölüm (Köppen: Cf'nin bir kısmı)
M230 Subtropikal Bölümü – Dağ Bölgeleri
240 Deniz Bölümü (Köppen: Do)
M240 Deniz Bölümü – Dağ Bölgeleri
250 Kır Bölümü (Köppen: Cf, Dca, Dcb'nin kurak kısımları)
260 Akdeniz Bölümü (Köppen: Cs)
M260 Akdeniz Bölümü – Dağ Bölgeleri
300 Kuru Alan
310 Tropikal/Subtropikal Bozkır Bölümü
M310 Tropikal/Subtropikal Bozkır Bölümü – Dağ Bölgeleri
320 Tropikal/Subtropikal Çöl Bölümü
330 Ilıman Bozkır Bölümü
340 Ilıman Çöl Bölümü
400 Nemli Tropik Alan
410 Savan Bölümü
420 Yağmur Ormanları Bölümü
Sınıflandırmalar > Olson & Dinerstein (1998) WWF / Global 200 için biyomlar

Ana madde: Global 200
Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) tarafından bir araya getirilen bir biyolog ekibi, dünyanın kara alanını biyocoğrafik alanlara (BBC şemasında "ekozonlar" olarak adlandırılır) ve bunları ekolojik bölgelere ayıran bir plan geliştirmiştir (Olson & Dinerstein, 1998, vb.). Her ekolojik bölge, bir ana biyom (ana habitat türü olarak da adlandırılır) ile karakterize edilir.
Bu sınıflandırma, WWF tarafından koruma öncelikleri olarak tanımlanan Global 200 ekolojik bölge listesini tanımlamak için kullanılır.
Karasal ekolojik bölgeler için, XXnnNN biçiminde belirli bir EcoID vardır (XX, biyocoğrafik bölge, nn biyom numarası, NN bireysel sayıdır).
Sınıflandırmalar > Olson & Dinerstein (1998) WWF / Global 200 için biyomlar > Biyocoğrafik bölgeler > Karasal biyocoğrafik bölgeler

NA: Nearktik
PA: Palearktik
AT: Afrotropikal
IM: Hintmalay
AA: Avustralasya
NT: Neotropikal
OC: Okyanusya
AN: Antarktik
Yukarıdaki bölge şemasının - Udvardy'ye (1975) dayalı - çoğu tatlı su taksonuna uygulanabilirliği çözülmemiştir.
Sınıflandırmalar > Olson & Dinerstein (1998) WWF / Global 200 için biyomlar > Biyocoğrafik bölgeler > Denizsel biyocoğrafik bölgeler

Ilıman Kuzey Atlantik
Ilıman Kuzey Pasifik
Tropikal Atlantik
Batı Hint-Pasifik
Orta Hint-Pasifik
Doğu Hint-Pasifik
Tropikal Doğu Pasifik
Ilıman Güney Amerika
Ilıman Güney Afrika
Ilıman Avustralasya
Arktik
Antarktik/Güney Okyanusu
Sınıflandırmalar > Olson & Dinerstein (1998) WWF / Global 200 için biyomlar > Biyomlar (karasal)

Tropikal ve subtropikal nemli geniş yapraklı ormanlar (tropikal ve subtropikal, nemli)
Tropikal ve subtropikal kuru geniş yapraklı ormanlar (tropikal ve subtropikal, yarı nemli)
Tropikal ve subtropikal iğne yapraklı ormanlar (tropikal ve subtropikal, yarı nemli)
Ilıman geniş yapraklı ve karma ormanlar (ılıman, nemli)
Ilıman iğne yapraklı ormanlar (ılıman, nemli ila yarı nemli)
Kuzey ormanları/tayga (yarı arktik, nemli)
Tropikal ve subtropikal çayırlar, savanlar ve çalılıklar (tropikal ve subtropikal, yarı kurak)
Ilıman çayırlar, savanlar ve çalılar (ılıman, yarı kurak)
Su basmış çayırlar ve savanlar (ılıman ila tropik, tatlı veya acı sular altında kalmış)
Dağ çayırları ve çalılıklar (alpin veya dağ iklimi)
Tundra (Arktik)
Akdeniz ormanları, ormanlık alanlar ve çalılıklar veya sklerofil ormanları (kış yağışlı ılıman ılık, yarı nemli ila yarı kurak)
Çöller ve kurakçıl çalılıklar (ılıman ila tropik, kurak)
Mangrov (subtropikal ve tropikal, tuzlu sular altında)
Sınıflandırmalar > Olson & Dinerstein (1998) WWF / Global 200 için biyomlar > Biyomlar (tatlı su)

WWF'ye göre, aşağıdakiler tatlı su biyomları olarak sınıflandırılır:
Büyük göller
Büyük nehir deltaları
Kutup tatlı suları
Dağ tatlı suları
Ilıman kıyı nehirleri
Ilıman taşkın yatağı nehirleri ve sulak alanlar
Ilıman yayla nehirleri
Tropikal ve subtropikal kıyı nehirleri
Tropikal ve subtropikal taşkın yatağı nehirleri ve sulak alanlar
Tropikal ve subtropikal yayla nehirleri
Kurakçıl tatlı sular ve kapalı havzalar
Okyanus adaları
Sınıflandırmalar > Olson & Dinerstein (1998) WWF / Global 200 için biyomlar > Biyomlar (deniz)

Kıyı ve kıta sahanlığı alanlarının biyomları (neritik bölge):
Kutup
Ilıman kaya tabakası ve deniz
Ilıman kabarma
Tropikal kabarma
Tropikal mercan
Sınıflandırmalar > Olson & Dinerstein (1998) WWF / Global 200 için biyomlar > Şemanın özeti

Biyosfer
Biyocoğrafik bölgeler (karasal) (8)
Ekolojik bölgeler (867), her biri bir ana biyom türü ile karakterize edilir (14)
Ekosistemler (biyotoplar)
Biyosfer
Biyocoğrafik bölgeler (tatlı su) (8)
Ekolojik bölgeler (426), her biri bir ana biyom türü ile karakterize edilir (12)
Ekosistemler (biyotoplar)
Biyosfer
Biyocoğrafik bölgeler (deniz) (12)
(Deniz bölgeleri) (62)
Ekolojik bölgeler (232), her biri bir ana biyom türü ile karakterize edilir (5)
Ekosistemler (biyotoplar)
Diğer biyomlar > Deniz biyomları

Daha fazla bilgi: Deniz habitatları
Pruvot (1896) bölgeleri veya "sistemleri":
Kıyı bölgesi
Pelajik bölge
Abisal bölge
Longhurst (1998) biyomları:
Kıyı
Kutup
Alize rüzgârı
Batıdan
Diğer deniz habitatı türleri (henüz Global 200/WWF planı kapsamında değildir):[kaynak belirtilmeli]
Açık deniz
Derin deniz
Hidrotermal menfezler
Soğuk sızıntılar
Bentik bölge
Pelajik bölge (alizeler ve batı rüzgârları)
Uçurum
Hadal bölgesi (okyanus çukuru)
Kıyı/Gelgit bölgesi
Tuz bataklığı
Haliçler
Kıyı lagünleri/Atol lagünleri
Yosun ormanı
Paket buz
Diğer biyomlar > Antropojenik biyomlar

Daha fazla bilgi: Antropojenik biyom
Başlıca antropojenik biyomlar:
Yoğun yerleşimler
Tarım arazileri
Meralar
Ormanlık
Kapalı
Diğer biyomlar > Mikrobiyal biyomlar

Daha fazla bilgi: Habitat § Mikro habitatlar
Diğer biyomlar > Mikrobiyal biyomlar > Endolitik biyomlar

Yüzeyin kilometrelerce altındaki kaya gözenekleri ve çatlaklarındaki tamamen mikroskobik yaşamdan oluşan endolitik biyom, daha yeni keşfedilmiştir ve çoğu sınıflandırma şemasına tam olarak uymamaktadır.
İklim Değişikliğinin Etkileri

İklim değişikliği, Dünya'nın biyomlarının dağılımını büyük ölçüde değiştirme potansiyeline sahiptir. Yani, dünyadaki biyomlar o kadar çok değişebilirdir ki, tamamen yeni biyomlar olma riski altında olabilirler. Genel frekans modelleri, iklim değişikliğinin biyomlar üzerindeki etkisini bulmada temel unsur olmuştur. Daha spesifik olarak, küresel arazi alanının %54'ü ve %22'si diğer biyomlara karşılık gelen iklimleri yaşayacaktır. Arazi alanının %3.6'sı tamamen yeni veya olağandışı iklimler yaşayacaktır. Ortalama sıcaklıklar hem kuzey kutbu hem de dağlık biyomlarda normal miktarın iki katından fazla artmıştır. Bu da, şu anda iklim değişikliğine karşı en savunmasız olanın, kuzey kutbu ve dağlık biyomlar olduğu sonucuna bizi götürür. Durumun neden böyle olduğuna dair halihazırda akıl yürütme, daha soğuk ortamların, zemini kaplayan kar ve buzun bir sonucu olarak daha fazla güneş ışığını yansıtma eğiliminde olduğu gerçeğine dayanmaktadır. Yıllık ortalama sıcaklıklar yükseldiği için buz ve kar erimektedir. Sonuç olarak, albedo azalır. Karasal biyomlara yakından bakmak önemlidir, çünkü iklim düzenlemesinde çok önemli bir rol oynarlar. Güney Amerika karasal biyomlarının kuzey kutbu ve dağlık biyomlarla aynı sıcaklık eğilimlerinden geçtiği tahmin edilmektedir. Yıllık ortalama sıcaklığının artmaya devam etmesiyle, şu anda orman biyomlarında bulunan nem kuruyacaktır.
Buz tabakası ve Kutup çölü
  Tundra
  Tayga
  Ilıman geniş yapraklı orman

  Ilıman bozkır
  Yarı tropik nemli orman
  Akdeniz bitki örtüsü
  Muson ormanları

  Kurak çöl
  Kurakçıl fundalık ve çalılık
  Kuru bozkır
  Yarı kurak çöl

  Çimenli savan
  Ağaçlı savan
  Yarı tropik kuru orman
  Tropik yağmur ormanları

  Alp tundraları
  Dağ ormanları
Asıl okyanuslar ve dünyanın denizlerinin drenaj havzası kıta bölünmelerine göre işaretlenir. Büyük kıta bölümleri, okyanusların ve dünyanın denizleri içerisinde drenajı gösterilmektedir – gri alanlar kapalı havzalardır (endorheic); okyanusa akış yoktur.
Holdridge yaşam bölgesi sınıflandırma şeması. Yaratıcısı tarafından üç boyutlu olarak düşünülse de, genellikle üçgen bir çerçevede iki boyutlu bir altıgen dizisi olarak gösterilir.
Yıllık ortalama sıcaklık ve yağışın bir işlevi olarak bitki örtüsü türlerinin dağılımı.
Olson ve ve diğ.'ne göre dünyanın karasal biyomları. WWF ve Global 200 tarafından kullanılmaktadır.
Tırnovo

Başlığın diğer anlamları için Veliko Tırnovo (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Tırnovo Велико Търново |
| --- | --- |
Şehir
Veliko Tırnovo

  Bayrak Arma 
Tırnovo
Ülke:  Bulgaristan
İl: Veliko Tırnovo
İdare
 • Belediye Başkanı: Daniel Panov (GERB)
Yüzölçümü
 • Şehir: 30.379 km²
 • Kent: 885,3 km² (341,8 mil²)
Rakım: 235 m
Nüfus
 • Şehir: 68.859
 • Yoğunluk: oto/km²
 • Kent: 87.181
Zaman dilimi: UTC+02.00 (DAS)
 • Yaz (YSU): UTC+03.00 (DAYS)
Alan kodu: 062
Resmî site veliko-tarnovo.bg/bg/
Tırnovo (Bulgarca: Велико Търново Veliko Tırnovo "Büyük Tırnovo"), Bulgaristan'ın bir şehridir. 1187-1393 yılları arasında İkinci Bulgar İmparatorluğu'na başkentlik yaptığı için Bulgar tarihi açısından önemli bir şehir olan Tırnova'ya, 1965 yılında büyük, yüce anlamlarına gelen veliko unvanı verildi.
İklim

|  Tırnovo iklimi > Aylar.En yüksek sıcaklık (°C).Ortalama en yüksek sıcaklık (°C).Ortalama sıcaklık (°C).Ortalama en düşük sıcaklık (°C).En düşük sıcaklık (°C).Ortalama yağış (mm) |  Tırnovo iklimi > Oca.20,4.2,1.−2,3.−6,8.−20,8.48 |  Tırnovo iklimi > Şub.23,3.5,7.0,7.−4,3.−28,1.44 |  Tırnovo iklimi > Mar.29,7.11,4.5,5.−0,2.−16,7.43 |  Tırnovo iklimi > Nis.32,2.18,6.12,1.5,3.−2,5.63 |  Tırnovo iklimi > May.36,1.23,4.17,2.10,0.2,0.88 |  Tırnovo iklimi > Haz.38,4.27,0.20,7.13,5.5,3.86 |  Tırnovo iklimi > Tem.40,0.29,6.22,9.15,2.9,8.65 |  Tırnovo iklimi > Ağu.41,1.29,8.22,4.14,5.9,2.56 |  Tırnovo iklimi > Eyl.40,6.26,0.18,1.10,7.−0,8.41 |  Tırnovo iklimi > Eki.33,8.19,4.12,4.6,1.−2,6.45 |  Tırnovo iklimi > Kas.29,8.12,4.6,9.2,4.−9,8.51 |  Tırnovo iklimi > Ara.21,8.5,1.0,9.−3,1.−18,4.50 |  Tırnovo iklimi > Yıl.41,1.17,8.11,6.5,0.−28,1.680 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Kaynak: Bulgar Meteoroloji Enstitüsü
Ortodoks tapınakları

Aziz George Kilisesi, inşa tarihi 1606
Katedral kilise "kutsal ananın kutsal doğumu" inşa tarihi 1918
Kilise "Aziz Kırk Şehitler" inşa tarihi 1240
Kilise "Aziz Dimitar Solunsky "inşa etmek 1260
Kilise "Aziz Aziz Konstantin ve Elena"
Aziz Peter ve Paul Kilisesi