stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Farenjit
Enfeksiyöz nedenleri

Enfeksiyon kaynaklı vakaların %40-80'İ virüslerle ortaya çıkmaktadır.
Adenovirüs en sık görülen viral nedendir. Orta seviyede lenf nodu şişmesi görülebilir çok ağrılı olmasına rağmen boğaz çok kızarık görülmemektedir. 
İnfluenza virüsü de yine yüksek ateş baş ağrısı genel yorgunluk ve ağrı hissiyle birlikte boğaz ağrısının eşlik ettiği farenjit tablosuna yol açabilir. 
Enfeksiyöz mononükleoz EBV (Ebstein Barr Virüsü) tarafından ortaya çıkarılır. Bademciklerde Beta enfeksiyonuyla karıştırılacak kadar şişme ve beyaz eksüdalar görülebilir.
Basit soğuk algınlığına neden olan rinovirüs, coranavirüs, respiratori sinsisyal virüs(RSV) ve parainfluenza virüsü gibi birçok virüs boğazda enfeksiyona, ayrıca komşuluk yoluyla kulak enfeksiyonuna ve daha aşağı bölgelrde akciğer enfeksiyonuna da yol açabilir.
A grubu beta hemolitik streptokoklar bakteriyel farenjitin en sık nedenidir. Ancak bunu dışında birçok bakteri insanlarda boğaz enfeksiyonuna yol açabilir. Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Bordetella pertussis, Bacillus anthracis, Corynebacterium diphtheriae, Neisseria gonorrhoeae, Chlamydophila pneumoniae, and Mycoplasma pneumoniae.;Streptokokal farenjit
Bakteriyel farenjitlerin en sık nedenidir. Bakteriyel farenjitlerin %15-30'u A grubu beta hemolitik streptokoklar tarafından oluşturulur.Ateş, boğaz ağrısı ve boyundaki lenf bezlerinin şişmesi en sık görülen belirtilerdir .Oldukça bulaşıcı bir enfeksiyondur. Hasta kişiyle yakın temas sonucu bulaşır kesin tanı boğaz kültürüyle konmaktadır. Antibiyotik tedavisi komplikasyonları önlemek ve daha hızlı iyileşmeyi sağlamak amacıyla uygulanır.;Difteri
Daha çok larenjite yol açan ve potansiyel olarak hayatı tehdit eden ağır bir üst solunum yolu enfeksiyonudur. Corinebakterium Diphteria tarafından oluşturulur. Gelişmiş ülkelerde yaygın aşılama sonucu artık neredeyse görülmemektedir ancak 3. Dünya ülkelerinde ve bazı Doğu Avrupa ülkelerinde hala görülebilir. Difteride antibiyotik kullanımı erken evrelerde etkilidir, ancak iyileşme genellikle çok yavaştır.
Bazı farenjitler de Candida Albicans türü mantar enfeksiyonları tarafından oluşturulur.
Enfeksiyon dışı nedenler

Farenjit soğuk hava, sıcak içecek, mide asidi reflüsü(geri kaçma) gibi, termal, kimyasal veya mekanik iritasyonla da ortaya çıkabilmektedir.
Belirtileri

Enfeksiyonun bulunduğu bölgeye göre farklı farklı belirtiler olabilir. Ancak en sık görülen belirtiler boğazda yanma ve kaşınma, özellikle yutkunurken ağrı, eğer nazofarinks bölgesi etkilendiyse birlikte burun akıntısı, geri akıntıya bağlı olarak öksürük dahi olabilir.
Larenjit dediğimiz ses tellerinin etkilendiği bir enfeksiyonda köpek havlaması gibi sesli boğuk bir öksürük de olabilir. Nefes alırken stridor dediğimiz ötme, bazen nefes zorluğu, hatta nefes durması bile olabilir. Bazı boğaz enfeksiyonları sırasında ateş, kusma, karın ağrısı gibi genel belirtiler de olabilir.
Sınıflama

Bulunduğu anatomik bölgeye göre enfeksiyon farklı bir isim alır.
Nazofarenjit: Genelde basit nezledir, -nazo kökü burnu, farinks yutak bölgesini ifade eder. Yani bu burun arkasındaki geniz boşluğuyla, yutağın birleştiği bademcik öncesindeki boğaz bölgesinin enfeksiyonudur. Kızarık olması burada iltihap olduğu ve antibioitk kullanılması gerektiği anlamına gelmez. Boğazımızı açıp sağlıklıyken de baktığımızda zaten pembe-kırmızı arası bir renk görürüz. İltihaplı diyebilmek için çok yoğun kırmızı, hatta üzerinde beyaz iltihapların görülmesi gerekir ki, bu durum genellikle bu bölgede olacak bir şey değildir. Ancak bazen geniz etinin iltihaplanması veya var olan sinüzite bağlı olarak bu bölgeden geriye yeşil-sarı renkli iltihaplı bir akıntı görülürse o zaman bakteriyel bir nazofarenjit veya sinüzit olabileceği için antibiyotik kullanmak gerekecektir.
Tonsillit: Tonsil bademcik demektir, bu bademciklerin iltihabını ifade eder, sadece hafif kızarık olması yine bir anlam taşımaz. Üzerinde beyaz iltihap varsa, bu durum sıklıkla Beta enfeksiyonundan kaynaklanır, beta testi pozitifse 10 gün antibiyotik mutlaka şarttır. Ancak sık tekrarlayan beyaz iltihap+ateş tablosu enfeksiyon değil, periyodik ateş yapan hastalıklardan PFAPA sendromundan da kaynaklanıyor olabilir. Halk arasında öpücük hastalığı adı da verilen Epstein-Barr virsü (EBV) enfeksiyonları da Betaya benzer şekilde beyaz iltihap yapabilir, antibiyotikten 3 gün sonra düzelmiyorsa şüphelenilebilir, bazı özel kan testleri ve kanın mikroskopta incelenmesiyle tanı konabilir.
Larenjit: Larinsks dediğimiz ses tellerinin enfeksiyonudur, çoğu zaman viraldir, sıklıkla gece yarısı aniden köpek havlaması gibi tipik sesli öksürüğüyle tanı konur. Bu enfeksiyona krup, psödokrup veya yalancı difteri gibi çeşitli isimler de verilmektedir. Viral olduğu için çoğu zaman antibiyotik vermeden, soğuk ilaçlı buharlarla, bazen de kortizon türü ilaçlar verilerek tedavi edilir. 
Yemek yerken nefes borusunun kapanmasını sağlayan epiglot kapağı da iltihaplanırsa genelde ateş de olur, bu kruptan çok daha ağır bir enfeksiyondur. Sonuç olarak gruplara ateş eşlik ediyorsa epiglottit olabileceği endişesiyle antibiyotik başlanmalıdır. Larenjit(krup) ve epiglottit doktorların standart boğaz muayenesinde gözle görülmeyen enfeksiyonlardır, tipik sesli öksürük duyularak tanı konur, daha ileri değerlendirme gerektiğinde nadiren kulak burun boğaz doktorlarından konsültasyon  istemek gerekebilir.
Tanısal yaklaşım

Genellikle viral veya bakteriyal ayrımını yapmak sadece belirtilere bakarak zordur, sıklıkla bakteriyel nedeni dışlayabilmek için bir boğaz kültürü ve/veya hızlı testlerin yapılması önerilebilir.
Tedavi

Genellikle semptomatik tedavi dediğimiz belirtilerin hafifletilmesine yönelik tedavi yeterlidir. Ateş ve ağrı için ağrı kesici-ateş düşürücü parasetamol gibi ilçalardan faydalanılabilir. (Önemli not:Özellikle İnfluenza ihtimali yüzünden, Reye sendromu riskinden dolayı aspirin kesinlikle kullanılmamalıdır) Boğaz ağrısı için bol sıvı, özellikle ıhlamur tarzı bitki çayları, bol meyve tüketimi önerilir. Çok şiddetli boğaz ağrısı varsa lokal anestetik(uyuşturucu) ve antienflamatuar(yangı giderici) maddeler içeren pastil ve spreylerden de faydalanılabilir. Spesifik tedavi sadece bakteriyel, mantar ve virüslerden Herpes simpleks olduğunda etkilidir.
Araştırmalara göre üst solunum yolu enfeksiyonlarının  %80'i viraldir, yani antibiyotik gerekmez, ancak hasta baskısı, doktor endişesi gibi çeşitli nedenlerle %80'ine antibyotik verilir. Bir kişinin üst solunum yolu enfeksiyonu varken antibiyotik alması için bazı kriterler gerekir:
Bademcik üzerinde beyaz iltihap varsa(bazen bu durumda bile gerekmeyebilir)
5 günden uzun süren öksürük-nezleye eğer 3 günden uzun süren bir ateş ekleniyorsa
Ateş sık çıkıyorsa, kontrol altına alınamıyorsa
Kan testlerinde bakteriyel enfeksiyonu destekleyen bulgular varsa.
Grupla birlikte yüksek ateş var ve epiglotit şüphesi varsa
Tedavi > Semptomatik

Kontrollü denemelerde boğaz ağrısı için 22 tane antibiyotiksiz yöntem denenmiştir. Kullanılabilecek birçok basit yöntem olsa da, analjezikler en etkililerdendir.
Doğası gereğiyle yüksek oranda asidik olan yiyecek ve içeceklerden uzak durunuz, zira bunlar geçici yoğun ağrılara sebep olabilir.
NSAIDler gibi analjezikler farenjitle ilişkili ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir.
Boğaz pastilleri (öksürük ilacı) kısa süreli olarak ağrıyı gidermekte sıklıkla kullanılır.
Ilık tuzlu suyla gargara yapmak yaygın bir ev reçetesidir. Bununla birlikte bunun veya aspirin gargaralarının kısa süreli rahatlamaya sebep olmasının dışında herhangi bir şekilde yardımcı olduğuna dair sadece anekdot şeklinde (anekdotal) kanıt bulunmaktadır.
Bal, antiseptik özellikleri sebebiyle, boğaz ağrısı tedavisinde uzun süredir kullanılmaktadır.
Kaynakça ve notlar

1 2  "Akut Solunum Yolu Enfeksiyonları - 1. Doç. Dr. Sadık Akşit. STED 2002. Cilt 11. Sayı: 4. Sf: 132" (PDF). 19 Şubat 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2017.
↑  "Chapter 30". Rosen's emergency medicine: concepts and clinical practice (7.7soyadı=Marx bas.). Philadelphia, Pennsylvania: Mosby/Elsevier. 2010. ISBN 978-0-323-05472-0.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
↑  Acerra JR. "Pharyngitis". eMedicine. 9 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2010.
↑  Bisno AL (Ocak 2001). "Acute pharyngitis". N Engl J Med. 344 (3). ss. 205-11. doi:10.1056/NEJM200101183440308. PMID 11172144.
↑  Baltimore RS (Şubat 2010). "Re-evaluation of antibiotic treatment of streptococcal pharyngitis". Curr. Opin. Pediatr. 22 (1). ss. 77-82. doi:10.1097/MOP.0b013e32833502e7. PMID 19996970.
↑  Choby BA (March 2009). "Diagnosis and treatment of streptococcal pharyngitis". Am Fam Physician 79 (5): 383–90.PMID19275067 9 Ağustos 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
↑  Del Mar C (1992). "Managing sore throat: a literature review. I. Making the diagnosis". Med J Aust 156 (8): 572–5.PMID1565052 13 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
↑  Thomas M, Del Mar C, Glasziou P (October 2000). "How effective are treatments other than antibiotics for acute sore throat?". Br J Gen Pract 50 (459): 817–20.PMID11127175 28 Eylül 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
↑  Cho HJ, Kim CB. Prescription behaviours of office-based doctors to standardized common cold patients in Korea.Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2002 Jul-Aug;11(5):401-5.PMID12271882 26 Nisan 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
1 2  Thomas M, Del Mar CB, Glasziou P. (2000). "How effective are treatments other than antibiotics for acute sore throat?" (PDF). Br J GP. 50 (459). ss. 817-820. PMID 11127175. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link) [ölü/kırık bağlantı]
↑  Potting C, Uitterhoeve R, Op Reimer W, Van Achterberg T (2006). "The effectiveness of commonly used mouthwashes for the prevention of chemotherapy-induced oral mucositis: a systematic review". European journal of cancer care. 15 (5). ss. 431-9. PMID 17177899. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
↑  Ramoutsaki I, Papadakis C, Ramoutsakis I, Helidonis E (2002). "Therapeutic methods used for otolaryngological problems during the Byzantine period". Ann. Otol. Rhinol. Laryngol. 111 (6). ss. 553-7. PMID 12090712. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
Gala-Salvador Dalí Vakfı

İspanya'da bulunan Dalí Tiyatro Müzesi
Gala-Salvador Dalí Vakfı, ressam Salvador Dalí tarafından kurulmuş ve Dalí'nin sanatsal, kültürel ve entelektüel eserlerini tanıtmayı amaçlayan özel bir kültür kurumudur.
Kuruluş ve Amaçlar

Vakfın tüzüğünde belirtilen misyonu, Salvador Dalí'nin eserlerini ve entelektüel mirasını İspanya'da ve diğer ülkelerde tanıtmak, teşvik etmek, açıklamak, prestij kazandırmak, korumak ve savunmaktır.
Müzeler ve Koleksiyonlar

Vakfın yönetiminde üç ana müze bulunmaktadır:
Dalí Tiyatro-Müzesi: Figueres'te bulunan bu müze, Dalí'nin en büyük ve en kapsamlı eser koleksiyonuna ev sahipliği yapar. 1974 yılında açılan müze, sanatçının yaşamı boyunca üzerinde çalıştığı birçok eseri içerir.
Gala Dalí Kalesi: Púbol'da bulunan bu Orta Çağ kalesi, Dalí'nin eşi Gala için satın alıp restore ettiği bir mekândır. Gala'nın ölümünden sonra müzeye dönüştürülmüş ve 1996 yılında halka açılmıştır.
Portlligat'taki Salvador Dalí Evi: Dalí'nin uzun yıllar yaşadığı ve çalıştığı bu ev, sanatçının kişisel yaşamına dair önemli ipuçları sunar. Evin mimarisi ve iç dekorasyonu, Dalí'nin benzersiz sanatsal vizyonunu yansıtır.
Ortaköy, Çorum

Ortaköy, Aksaray ile karıştırılmamalıdır.
| Ortaköy |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de yeri
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Çorum
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Muhammed Sağır
 • Belediye başkanı: Taner İsbir (AK Parti)
Rakım: 800 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 8.696
 • Kır: -
 • Şehir: -
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 19950
İl alan kodu: 0364
İl plaka kodu: 19
Resmî site www.corumortakoy.gov.tr
Ortaköy, Çorum ilinin bir ilçesidir. 
Çorum il merkezine yaklaşık 53 km güneydoğu mesafede bulunmaktadır. Çorum'un doğal güzellikler ile dolu ilçelerinden biridir. İncesu Kanyonu, Karlıca yaylası ve Aşdağul mağarası görülmeye değer olan doğal güzelliklerdendir. Ayrıca Hitit uygarlığına ait önemli veriler elde edilen Şapinuva ören yerinin de mutlaka görülmesi gerekmektedir.
Tarihçe

Ortaköy ilçesinin kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Orta Asyadan gelen Türkler üç kabile halinde yöreye yerleşmişlerdir. İlçe merkezinin kuzeydoğusunda bulunan Asraköy, batısında buluna Pınarköy ve ilçe merkezini yerleşim yeri olarak seçmişlerdir. Ortaköy bu iki köyün arasında kaldığı için bu adı almıştır. Pınarköy ve Asraköy Ortaköy İle birleşmiş Ortaköy'ü meydana getirmiştir. Ortaköy, 1 Nisan 1959'da ilçe olmuştur.
Coğrafya

40' 11¨ 38¨ ve 40° 27' 21¨ kuzey enlemleri ile 35° 03' 47¨ ve 35° 35' 01¨ doğu boylamları arasında bulunmaktadır. İlçe orta Karadeniz bölgesiyle İç Anadolu bölgesi arasında kalan geçiş bölgesinde bulunmaktadır.
Çorum ilinin 53 km güneydoğusunda bir ilçe merkezidir. Yöre; Çorum, Amasya ve Yozgat illerinin sınırlarının kesiştiği sahada bulunmaktadır. İlçe, Orta Anadolu'nun kuzeyinde, Karadeniz dağlarının güneyinde bulunan ve Anadolu'nun Kafkasya yönünden bir giriş yolu olan Kelkit vadisinin sonunda yer alır. Doğusunda Amasya, güneybatısında Yozgat bulunmaktadır.
İlçenin genelinde arazi yapısı engebeli ve dağlıktır. Ortaköy kuzey, güney ve batı yönlerinden dağlarla çevrilidir. En yüksek nokta batı ve kuzey yönünde kuzeydoğu-güneybatı doğrultulu uzanan Karadağ kütlesi üzerindeki Mundar gölbaşı tepesi oluşturur. İlçenin güneyinde kıran dağları, bir km. kuzeyinde ise çal dağlık kütlesi bulunmaktadır.
Yörenin bulunduğu plato alanı son derece sık bir vadi, ağı ile parçalanmış durumdadır. Oldukça dalgalı olan bu plato akarsular ve tali kolları ile çok fazla parçalanmıştır.
İlçenin en yüksek rakımı 800 metre olup, yüzölçümü 238 km2'dir. İlçe merkezinin deniz seviyesinden yüksekliği ise 700 metredir. Fığla tepesi 1081 m, Gündoğdu Dağı'nın en üst zirvesi ise 1383 m yüksekliktedir.
İklim

İlçe merkezinde yıllık ortalama sıcaklık 10.8 °C'dir. Yörede ortalama sıcaklığın en düşük olduğu ay 0.8 °C ile ocak ayı, en yüksek olduğu ay ise 20.4 °C ile ağustos ayıdır. Karasal iklim hakimdir.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1960 | 9.580 | 1.781 | 7.799 |
| 1965 | 9.908 | 1.911 | 7.997 |
| 1970 | 11.016 | 2.582 | 8.434 |
| 1975 | 11.836 | 2.657 | 9.179 |
| 1980 | 12.420 | 2.712 | 9.708 |
| 1985 | 12.852 | 3.201 | 9.651 |
| 1990 | 13.073 | 3.353 | 9.720 |
| 2000 | 11.820 | 3.349 | 8.471 |
| 2007 | 9.711 | 2.769 | 6.942 |
| 2008 | 10.725 | 3.415 | 7.310 |
| 2009 | 9.491 | 2.945 | 6.546 |
| 2010 | 8.646 | 2.604 | 6.042 |
| 2011 | 8.124 | 2.417 | 5.707 |
| 2012 | 8.090 | 2.320 | 5.770 |
| 2013 | 8.430 | 2.656 | 5.774 |
| 2014 | 8.155 | 3.122 | 5.033 |
| 2015 | 8.371 | 3.099 | 5.272 |
| 2016 | 7.537 | 2.738 | 4.799 |
| 2017 | 6.848 | 2.280 | 4.568 |
| 2018 | 8.696 | 2.984 | 5.712 |
| 2019 | 7.069 | 2.205 | 4.864 |
| 2020 | 6.691 | 2.157 | 4.534 |
Ekonomi

İlçe ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Halkın %80'ine yakını tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır. Tarım arazisi 14.560 hektardır. Bunun %6'sı sulanabilir, %94'ü kuraktır. Belli başlı tarım ürünleri; buğday, arpa, fiğ, nohut, şeker pancarı, mercimek, çeltik, haşhaştır. 2003 verilerine göre, ilçeye ve köylerde 60 bin dekar buğday, 34 bin dekar arpa, 8 bin dekar haşhaş, 20 bin dekar nohut, 1000 dekar mercimek, 4 bin dekar şeker pancarı, 3 bin dekar soğan ekimi yapıldığı anlaşılmaktadır. Üretilen bu ürünler, çevre il ve ilçelerde pazarlanmakta, bir kısmı da evde tüketilmektedir. Bağcılıkta ilçede önemli bir tarım faaliyetidir. Bal üzüm diye adlandırılan sofralık ve pekmezlik üzüm yetiştirilmektedir. Fakat ilçe genelinde bunların ticaret yapılmamakta, genellikle üzümler yazın yenmekte ya da pekmez yapılmaktadır. İlçede büyükbaş hayvan sayısı 5.845, küçükbaş hayvan sayısı 5.230'dur. İlçede hayvancılık 1995'lerde bile temelde aile tüketimini karşılamaya yönelik geleneksel yapısını sürdürmektedir. Hayvan ürünleri aile içinde tüketildikten sonra kalanı yerel pazarlarda satılır. Hayvanlar çevre arazilerinde otlatılmaktadır, kışında ağıllarda besiye alınmaktadır. İlçede arıcılık yapanlarda bulunmaktadır. Fakat arıcılık çok eskiden beri yapıla gelen bir faaliyet olmasına karşılık büyük bir ilerleme kaydedilmemiştir.
Belediye

| Yıllara göre kazanan partiler, Belediye Başkanları ve oy oranları |
| --- | --- | --- | --- |
| Yıllar | Adı | Parti | Oy oranı (%) |
| 2024 | Taner İSBİR | AK Parti | 41.98 |
| 2019 | Taner İSBİR | AK Parti | 39.15 |
| 2014 | Taner İSBİR | AK Parti | 37.93 |
| 2009 | Ali ERGİN | DP-AK Parti-MHP | 32.54 |
| 2004 | Hacı Ömer Atak | CHP | 46.51 |
| 1999 | Muzaffer Boyacı | DYP | 32.96 |
| 1996 | Kerim Kurşun | CHP-BP-CHP |  |
| 1994 | Cemal Boyacı | DYP | 28.23 |
| 1989 | Elvan Başergün | SHP | 58.83 |
| 1984 | Cemal Boyacı | ANAP | 42.37 |
| 1977 | Sadık UYSAL | AP | 49.57 |
| 1973 | Sadık UYSAL | AP | 53.51 |
| 1968 | Sadık UYSAL | AP | 55.66 |
| 1963 | Sadık UYSAL | AP | 66.26 |
| 1959 | Sadık UYSAL | AP | 59.26 |
Haparanda

| Haparanda |
| --- | --- |

  Arma 
İl: Norrbotten ili
Bölge: Norrbotten
Yüzölçümü
 • Toplam: 3.97 km²
Nüfus (2005)
 • Toplam: 4.778
 • Yoğunluk: 1203/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00
Haparanda, İsveç'in kuzeydoğusunda yer alan bir şehirdir. Şehir, İsveç'in karlı ve soğuk kuzey kesiminde, Baltık Denizi'nin kuzey ucunda, Finlandiya sınırında kurulmuştur.
Şehir hakkında

Haparanda, 4.000'lik bir nüfusla, İsveç'in küçük kentlerinden biridir. İsveç'in kuzey kuşağında, oldukça soğuk bir iklime sahip olan kentin doğusunda Finlandiya sınırları bulunmaktadır. 1809'da Finlandiya'nın savaş sonrası İsveç'ten ayrılması sonrasında İsveç'te kalan kent, buna rağmen yoğun olarak bir Fin kenti özellikleri göstermektedir. Savaş sonrası, Finlandiya, 1917'ye kadar Rus İmparatorluğu'na bağlı olarak kalmıştır. Kent, demir yolu hattının inşasına kadar sıradan bir köy olsa da, 1821'de market kenti (köping) olarak ilan edildi. Kent, 1842'de de şehir konumuna getirildi. Kent hızla gelişerek günümüzde bir Fin-İsveç sınır kenti haline geldi.
Baltık Denizi kıyılarında balıkçılık yapılan şehirde ekonomik etkinlikler sınırlıdır. İklimin soğuk olduğu yörede, yıl boyunca hava 20 °C'nin altındadır. Şehirde yaşayan halkın bir kısmı Fince konuşurken diğer bir kısmı da İsveççe konuşmaktadır. 2006'da açılan IKEA mağazası ile Haparanda, dünyanın en kuzeyindeki IKEA'ya sahip kent unvanını aldı.
| g t Norrbotten ilinin belediyeleri |
| --- | --- |
 Älvsbyn  Arjeplog  Arvidsjaur  Boden  Gällivare  Haparanda  Jokkmokk  Kalix  Kiruna  Luleå  Överkalix  Övertorneå  Pajala  Piteå 
| g t İsveç'teki şehirler |
| --- | --- |
1 000 000 + şehirler: Stockholm (başkent)
500 000 + şehirler: Göteborg ·  Malmö
100 000 + şehirler: Uppsala ·  Västerås
50 000 + şehirler: Örebro ·  Linköping ·  Helsingborg ·  Jönköping ·  Norrköping ·  Lund ·  Umeå ·  Gävle ·  Borås ·  Södertälje ·  Eskilstuna ·  Täby ·  Karlstad ·  Halmstad ·  Växjö
20 000 + şehirler: Sundsvall ·  Luleå ·  Trollhättan ·  Östersund ·  Borlänge ·  Falun ·  Upplands Väsby ·  Tumba ·  Kalmar ·  Skövde ·  Kristianstad ·  Karlskrona ·  Skellefteå ·  Uddevalla ·  Lidingö ·  Motala ·  Landskrona ·  Örnsköldsvik ·  Nyköping ·  Karlskoga ·  Åkersberga ·  Vallentuna ·  Varberg ·  Trelleborg ·  Lidköping ·  Alingsås ·  Piteå ·  Sandviken ·  Märsta ·  Ängelholm ·  Visby ·  Boo ·  Vänersborg ·  Katrineholm ·  Kungälv ·  Västervik ·  Enköping
20 000 - şehirler: Arboga ·  Arvika ·  Askersund ·  Avesta ·  Boden ·  Bollnäs ·  Borgholm ·  Djursholm ·  Eksjö ·  Eslöv ·  Fagersta ·  Falkenberg ·  Falköping ·  Falsterbo ·  Falun ·  Filipstad · Flen ·  Gränna ·  Hagfors ·  Haparanda ·  Hedemora ·  Hjo ·  Huskvarna ·  Hudiksvall ·  Härnösand ·  Hässleholm ·  Höganäs ·  Karlshamn ·  Kiruna ·  Kramfors ·  Kristinehamn ·  Kumla ·  Kungsbacka ·  Köping ·  Laholm ·  Lindesberg ·  Ljungby ·  Ludvika ·  Lycksele ·  Lysekil ·  Mariefred ·  Mariestad ·  Marstrand ·  Mjölby ·  Mölndal ·  Nacka ·  Nora ·  Norrtälje ·  Nybro ·  Nynäshamn ·  Nässjö ·  Oskarshamn ·  Oxelösund ·  Ronneby ·  Sandviken ·  Sala ·  Sigtuna ·  Simrishamn ·  Skanör ·  Skara ·  Skänninge ·  Sollefteå ·  Strängnäs ·  Strömstad ·  Stockholm ·  Säffle ·  Säter ·  Sävsjö ·  Söderhamn ·  Söderköping ·  Sölvesborg ·  Tidaholm ·  Torshälla ·  Tranås ·  Trosa ·  Ulricehamn ·  Vadstena ·  Vaxholm ·  Vetlanda ·  Vimmerby ·  Värnamo ·  Ystad ·  Åmål ·  Öregrund ·  Östhammar
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4314929-7  LCCN: n84057466  NLI: 987007559816605171  VIAF: 136089546   WorldCat (LCCN): n84-057466
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi

| Kütahya Dumlupınar Üniversitesi |
| --- | --- |
Kütahya Dumlupınar Üniversitesinin logosu

Slogan: Değer Katan Üniversite Geleceğin Altın Anahtarı
Kuruluş: 11 Temmuz 1992
Tür: Devlet
Eski isim(ler)i: Dumlupınar Üniversitesi
Eğitim dil(ler)i: Türkçe
Rektör: Prof. Dr. Süleyman Kızıltoprak
Rektör Yardımcıları: Prof. Dr. Özer Aydın Prof. Dr. M. Arif Özgür Prof. Dr. Ayhan Kahraman
Akademik personel: 2184
Kayıtlı: 44.078
Lisans öğrencileri: 26.698
Lisansüstü öğrencileri: 2.921
Doktora öğrencileri: 301
Diğer öğrenciler: 14.158
Üniversite yayınları: 11
Akademik birimler: 1 enstitü 11 fakülte 1 yüksekokul 14 meslek yüksekokulu
Konum: Kütahya, Türkiye 39°28′41″N 29°53′49″E﻿ / ﻿39.478°K 29.897°D﻿ / 39.478; 29.897
Okul renkleri: Kırmızı - Mavi - Beyaz        
Web sitesi: dpu.edu.tr
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi ya da kısaca DPÜ, Türkiye'nin Kütahya ilinde bulunan devlet üniversitesi.
Üniversite, daha önce Anadolu Üniversitesine bağlı olan Kütahya İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ve Kütahya Meslek Yüksekokulunun, yeni kurulan dört fakülte ve iki enstitü ile Dumlupınar Üniversitesi adı altında birleştirilmesiyle 1992 yılında kurulmuştur.
Üniversitenin il merkezindeki Evliya Çelebi ile ilçelerindeki Simav Dr. İbrahim Naci Eren ve Tavşanlı Yerleşkeleri'nin yanı sıra, Kütahya'nın 9 ilçesinde fakülte ve meslek yüksekokullarının binaları bulunmaktadır.
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, TÜBİTAK'ın 2017'de hazırladığı Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksi'nde 39. sırada yer almaktadır.
Tarihi > Kuruluş

Kütahya Dumlupınar Üniversitesinin çekirdeğini oluşturan Kütahya İktisadi ve İdari Bilimler Akademisi, 12 Ekim 1974'te Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisine bağlı olarak, Kütahya Yönetim Bilimleri Yüksekokulu adıyla kurulmuştur. 4 Aralık 1974'te Kütahya Zafer Meydanı'nın yakınında olan ve bugün İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından kullanılan iki katlı binada eğitime başlayan yüksekokul, 15 Şubat 1979'da Akademi tarafından fakülteye yükseltilmiş ve Kütahya Yönetim Bilimleri Fakültesi adını almıştır. 20 Temmuz 1982'de 41 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurum, Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesine bağlı Kütahya İdari Bilimler Yüksekokulu olarak düzenlenmiştir. 1987 yılında yasayla Kütahya İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi adını almıştır.
11 Temmuz 1992 tarihinde yasayla Anadolu Üniversitesinden ayrılarak adı ve bağlantısı değiştirilen Kütahya İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ve Kütahya Meslek Yüksekokuluna ek olarak, yeni kurulan Fen-Edebiyat Fakültesi, Mühendislik Fakültesi, Simav Teknik Eğitim Fakültesi, Bilecik İktisadî ve İdarî Bilimler Fakültesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü ve Fen Bilimleri Enstitüsünü bünyesinde bulunduran Dumlupınar Üniversitesi kurulmuştur.
Tarihi > İlk yıllar

1993-94 eğitim-öğretim yılında, Anadolu Üniversitesine bağlı iken kurulduğu binada eğitime devam eden üniversitede, ilk mezuniyet töreni 1997 yılında düzenlenmiştir.
Üniversitenin kuruluşundan bir yıl sonra Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) aldığı kararla Tavşanlı ve Gediz ilçelerinde birer meslek yüksekokulu açılmıştır. 1994 yılında ise Kütahya'nın 10, Bilecik'in de 4 ilçesinde Dumlupınar Üniversitesine bağlı meslek yüksekokulları açılmıştır.
Üniversitenin en büyük ve merkez yerleşkesi olan Evliya Çelebi Yerleşkesi'nin inşaatı 1995 yılında başlamış, üç yıl sonra Fen Edebiyat ve Mühendislik fakülteleri, daha sonra da İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi bu yerleşkeye taşınmıştır. Yerleşke içindeki ilk rektörlük binası bugün İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi dekanlığının bulunduğu bina olarak düzenlenmiştir.