stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Antik Mezopotamya Ölüler Diyarı

Eski bir Sümerce silindir mühüründen alınan ve tanrı Tammuz'un Yeraltı Dünyası'nda gallalar tarafından işkence gördüğünü gösteren bir tasvir
Antik Mezopotamya Ölüler Diyarı veya Yeraltı Dünyası, daha çok Sümercede Kur, Irkalla, Kukku, Arali ya da Kigal ve Akadcada Erṣetu olarak bilinir, sakinlerinin "dünyadaki yaşamın karanlık bir örneğini" sürdürdüklerine inanıldığı yerin derinliklerinde bulunan karanlık, kasvetli bir mağaradır. İçecek ya da yiyecekleri sadece kuru tozdur ve ölen kişinin aile fertleri, libasyon içmeleri için serbest bırakılır. Sümer yeraltı dünyasında, antik dünyanın diğer yaşamdan sonra hayatlarından farklı olarak ölenin kesin bir yargısı yoktur ve ölüler yaşamdaki işlerinden dolayı ne cezalandırılır ne de ödüllendirilir. Bir insanın yeraltı dünyasında var olma niteliği, onun gömülme şartlarına göre belirlenir.
Ölüler Diyarı'nın yöneticisi, Ganzir sarayında yaşayan ve bazen yeraltı dünyasının adı olarak kullanılan tanrıça Ereşkigal'dir. Kocası ya "Anu'nun kanal denetçisi" olan Gugalanna ya da özellikle sonraki hikâyelerde ölüm tanrısı Nergal'dır. Akad Dönemi'nden sonra (yaklaşık MÖ 2334 - 2154), Nergal bazen yeraltı dünyasının yöneticisi olarak rol almıştır. Yeraltı dünyasının yedi kapısı, Sümercede Neti adı verilen bir bekçi tarafından korunur. Tanrı Namtar, Ereşkigal'in sukkal'ı veya ilahi görevlisi olarak hareket eder. Ölüm tanrısı Dumuzid, yılın yarısını yeraltı dünyasında geçirirken yılın diğer yarısı yerine öleceklerin isimlerini kaydeden kız kardeşi tanrıça Geştinanna bakar. Ölüler Diyarı ayrıca çeşitli demonların ikamet yeridir.
NGC 1440

NGC 1440, Irmak takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 66,2 MIy (20,3 Mpc)uzaklıkta bulunan bir çubuklu merceksi gökadadır. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1785 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
1786 yılında William Herschel tarafından yanlışlıkla tekrar keşfedilmiş ve NGC 1442 olarak katalog girişi yapılmıştır. 1886 yılında muhtemelen aynı nesne bu sefer Francis Leavenworth tarafından gözlemlenmiş ve NGC 1458 olarak katalog girişi yapılmıştır. NGC 1458 girişi NED veritabanı tarafından ayrı bir cisim olarak gösterilse de önemli bir not olarak bu konumda hiçbir cismin olmadığı belirtilir. LEDA (Lyon-Meudon Extragalactic Database) NED'in girişini kabul etse de, NGC 1458'i hiçbir şekilde tanımamaktadır. İlk IC kataloğunun notlarında ise NGC 1458'in Burnham tarafından bulunamadığı belirtilmişti. Gözden geçirilmiş NGC ve IC Kataloğunda NGC 1458'in NGC 1440 ile aynı nesne olduğu belirtilir.
NGC 1442, Irmak kümesi'nin kuzey alt grubu olarak gösterilen NGC 1407 Grubu'nun bir üyesidir.
NGC 1437A

NGC 1437A, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Tay takımyıldızı yönünde bulunur. SBd tipi bir çubuklu sarmal galaksidir. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1837 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
NGC 1436

NGC 1436 (NGC 1437), Yeni Genel Katalog'da yer alan bir ara sarmal galaksidir. Gökyüzünde Irmak takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 58,05 MIy (17,8 Mpc)uzaklıkta bulunur. İngiliz astronom John Herschel tarafından 1836 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.
Ken Kelsch

| Ken Kelsch |
| --- | --- |

Doğum: Kennth Arthur Kelsch 08 Temmuz 1947(1947-07-08) Brooklyn, New York Şehri, ABD.
Ölüm: 11 Aralık 2023 (76 yaşında) Hackettstown, New Jersey, ABD.
Ölüm sebebi: Covid-19
Eğitim: Montclair Eyalet Koleji New York Üniversitesi  Tisch Sanat Okulu
Meslek: Görüntü yönetmeni ve eğitimci
Etkin yıllar: 1972-2019
Organizasyon: Amerikan Görüntü Yönetmenleri Derneği
Tanınma nedeni: Subway Stories: Tales from the Underground Medium Bad Lieutenant Big Night The Driller Killer Cenaze Töreni
Çocuk(lar): 4
Ödüller: Cenaze Töreni (1996) En İyi Görüntü Yönetmeni Bağımsız Ruh Ödülü
Askeri kariyer
Branşı: ABD Ordusu
Birimi: Özel Kuvvetler
Çatışma/savaşları: Vietnam Savaşı

 

Kenneth Arthur Kelsch (8 Temmuz 1947 – 11 Aralık 2023), Amerikalı görüntü yönetmeni ve eğitimci.
Hayatı

Kelsch, 8 Temmuz 1947'de Brooklyn, New York Şehri'nde doğdu. Montclair Eyalet Koleji, New York Üniversitesi ve Tisch Sanat Okulu'nda eğitim gördü. Vietnam Savaşı esnasında ABD Ordusu Özel Kuvvetler Birimi'nde Laos ve Kamboçya'da görev aldı. 1972'de başladığı sinema kariyerini 2019 yılına kadar sürdürdü. En çok görüntü yönetmenliğini üstlendiği; Subway Stories: Tales from the Underground, Medium ve Cenaze Töreni adlı yapımlarla akıllarda kaldı. Katkı verdiği diğer bazı önemli yapımlar arasında; The Driller Killer (1979), Bad Lieutenant (1992), Dangerous Game (1993), Big Night (1996) ve Karşı Pencere (1998) sayılabilir.
Aralarında; Danny Aiello, Asia Argento, Patricia Arquette, Seymour Cassel, Willem Dafoe, Benicio Del Toro, Drea de Matteo, Gérard Depardieu, Minnie Driver, Edie Falco, Danny Glover, Philip Seymour Hoffman, Samuel L. Jackson, Allison Janney, Harvey Keitel, Madonna, Vincent Pastore, Chris Penn, Ron Perlman, Christopher Reeve, John Ritter, Isabella Rosellini, Kyra Sedgwick, Paul Sorvino, David Strathairn, Lili Taylor, Stanley Tucci, Christopher Walken, Sam Waterston ve James Woodsun olduğu ünlü oyuncularla ortak projelerde çalıştı. 
1996 yapımı Cenaze Töreni adlı filmdeki katkılarıyla aynı yıl En İyi Görüntü Yönetmeni Bağımsız Ruh Ödülü'ne layık görüldü.
Aynı zamanda Amerikan Görüntü Yönetmenleri Derneği daimi üyesi olan Kelsch, Montclair Eyalet Üniversitesi, Hofstra Üniversitesi ve Long Island, New York'taki Five Towns Koleji'nde dersler verdi.
Özel yaşamı ve ölümü

Evli dört çocuk babası olan Kelsch, 11 Aralık 2023'te Hackettstown, New Jersey'de Covid-19 ile beraber seyreden zatürre hastalığı nedeniyle tedavi gördüğü bir hastanede 76 yaşında öldü.
Filmografi > Uzun metrajlı filmler

| Yılı | Başlık | DP | Notlar | Kaynakça |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1972 | The Last House on the Left | Hayır | Gaffar |  |
| 1979 | Don't Go in the House | Hayır | Oyuncu |  |
| 1979 | The Driller Killer | Evet |  |  |
| 1986 | Spookies | Evet |  |  |
| 1992 | Bad Lieutenant | Evet |  |  |
| 1993 | Dangerous Game | Evet |  |  |
| 1994 | Assault at West Point: The Court-Martial of Johnson Whittaker | Evet | TV filmi |  |
| 1994 | Drop Squad | Evet |  |  |
| 1995 | The Addiction | Evet |  |  |
| 1995 | Condition Red | Evet |  |  |
| 1995 | Killer: A Journal of Murder | Evet |  |  |
| 1996 | Big Night | Evet |  |  |
| 1996 | Cenaze Töreni | Evet | En İyi Görüntü Yönetmeni Bağımsız Ruh Ödülü |  |
| 1997 | The Blackout | Evet |  |  |
| 1997 | Every 9 Seconds | Evet |  |  |
| 1998 | Montana | Evet |  |  |
| 1998 | Yeni Rose Oteli | Evet |  |  |
| 1998 | A Brooklyn State of Mind | Evet |  |  |
| 1998 | The Impostors | Evet |  |  |
| 1998 | Yeni Rose Oteli | Evet |  |  |
| 1998 | Susan's Plan | Evet |  |  |
| 1998 | Karşı Pencere | Evet | TV filmi |  |
| 2000 | It Had to Be You | Evet |  |  |
| 2000 | Private Lies | Evet |  |  |
| 2001 | 'R Xmas | Evet |  |  |
| 2003 | Testosterone | Evet |  |  |
| 2003 | Happy End | Evet |  |  |
| 2005 | Missing in America | Evet |  |  |
| 2005 | Before It Had a Name | Evet |  |  |
| 2008 | Chelsea on the Rocks | Evet |  |  |
| 2008 | 100 Feet | Evet | Oyuncu |  |
| 2008 | Return to Sleepaway Camp | Evet |  |  |
| 2009 | Desert Flower | Evet |  |  |
| 2013 | House of Last Things | Evet |  |  |
| 2011 | 4.44 Last Day on Earth | Evet |  |  |
| 2014 | Welcome to New York | Evet |  |  |
| 2016 | The Brooklyn Banker | Evet |  |  |
| 2019 | The Projectionist | Evet | Doc |  |
Filmografi > Televizyon

| Yılı | Başlık | DP | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1997 | Subway Stories: Tales from the Underground | Evet | Bölüm: "Love on the A Train" |
| 1999 | Now and Again | Evet |  |
| 2000 | The $treet | Evet |  |
Anna van der Breggen

Anna van der Breggen (d. 18 Nisan 1990), şu anda UCI Kadınlar Takımları'ndan SD Worx adına yarışmakta olan Hollandalı profesyonel yol bisikleti yarışçısı. Rio de Janeiro'daki 2016 Yaz Olimpiyatları'nda kadın yol yarışında altın madalya kazandı ve iki kez Giro d'Italia Femminile kazandı. 2018'de UCI Yol Dünya Şampiyonası'nda kadınlar yol yarışını kazandı.
Kuşağının en çok yönlü binicilerinden biri olarak kabul edilen van der Breggen, özellikle engebeli bir arazide koşulan hem bir günlük klasiklerde hem de etap yarışlarında ustadır. Olimpik yol yarışı unvanı ve iki Giro Rosa unvanının yanı sıra, diğer önemli kazanımlar arasında art arda beş kez La Flèche Wallonne, iki kez Liège-Bastogne-Liège, Flanders Turu, Amstel Gold Race, Strade Bianche Donne, Omloop Het Nieuwsblad ve Avrupa Yol Şampiyonası da bulunmaktadır. Ayrıca, küçük sınıf yarışlarında genel sınıflandırmayı ve çok sayıda etabı kazandı.
2017 yılında, bir haftada üç Ardenler klasikleri yarışının hepsini kazandı ve bu da ona "Ardenler Kraliçesi" takma adını kazandı. 2017 yaz ayında ikinci Giro d'Italia galibiyetini almaya devam etti. Nisan 2019'da yarışta üst üste beşinci galibiyeti olan La Flèche Wallonne Féminine'yi kazandı.
Murton, Cumbria

| Murton, Cumbria |
| --- | --- |
Kent

Murton, CumbriaMurton, Cumbria'in Birleşik Krallık'taki konumu
Ülke:  Birleşik Krallık
Ülke:  İngiltere
Kontluk: Cumbria
Zaman dilimi: UTC±00.00 (BAS)
 • Yaz (YSU): UTC+01.00 (BAYS)
Murton, Cumbria, İngiltere'nin Cumbria kontluğunda bulunan bir civil parish.
Molecular Evolutionary Genetics Analysis

| --- | --- |
Orijinal yazar(lar): Masatoshi Nei, Sudhir Kumar, Koichiro Tamura, Glen Stecher, Daniel Peterson, Nicholas Peterson
Geliştirici(ler): Pensilvanya Devlet Üniversitesi
İlk yayınlanma: 1993 (1993)
Güncel sürüm: 10 /  (2017-08)
Geliştirme durumu: Active
İşletim sistemi: Windows, OS X, Linux
Platform: x86, x86-64
Erişilebilirlik: İngilizce
Tür: Biyoinformatik
Resmî sitesi: megasoftware.net
Molecular Evolutionary Genetics Analysis (MEGA) (Türkçe: Moleküler Evrim Genetik Analizi) moleküler evrimin istatisitksel analizini yönetmek ve filogenetik ağaçlar oluşturmak için tasarlanmış bilgisayar programı. Filogeneomik ve filotıp için çok miktarda karmaşık method içerir. Sahipli ücretisiz yazılım olarak lisanslanmıştır. Proje Masatoshi Nei tarafında Pensilvanya Devlet Üniversitesinde başlatılmış olup, öğrencileri Sudhir Kumar ve Koichiro Tamura tarafından desteklenmiştir.
Belli bir zaman sonra MEGA' nın yöneticiliği Kumar (şimdi Temple Üniversitesinde) ve Tamura'ya devir oldu (şimdi Tokyo Metropolitan Üniversitesinde).
Milyonlarca indirilmesinin yanında MEGA 85,00 makalede referans gösterilmiştir. 5. versiyon, yani MEGA5, 4 yılda 25,000 kere referans gösterilmiştir.
Sürüm geçmişi

| Versiyon | Yayyınlanma tarihi  |
| --- | --- |
1.0: 1993
1.1: 1994
2.0: 2000
2.1: 2001
3.0: 2004
4.0: 2006
4.1: 2008
5.0: 2011
5.1: Ekim 2012
5.2: Nisan 2013
6.0: Aralık 2013
7.0: Ocak 2016
10.0 (X): 2018
Özellikleri > Sekans hizalama yapılandırması

Hizalama editörü
Çoklu dizi hizalaması
Dizileyici dosya editör ve görüntüleyicisi
Entegre web tarayıcısı ve dizi alıcıları
Özellikleri > Veri eldesi

Belirsiz durumları eldesi: R, Y, T, vs.
Bütün veri özelliklerini kaydetmek için genişletilmiş MEGA formatı
Clustal, Nexus, vs. formatlarından veri çıkartılması
Veri keşifçisi
Alan gruplarının görsel speksifikleştirmesi
Özellikleri > Genetik kod tablo bölümü

Kullanıcının belirlediği tabloları düzenleme-ekleme yap
Bir kod tablosunun istatistiksel niteliklerini hesapla
Bildiğim bütün kod tablolarını içer
Özellikleri > Gerçek zamanlı başlık uzman motoru

Uzaklık matrisleri, filogenler, testler ve hizalamalar için başlıklar oluştur.
Başlıkları dış bir programa kopyala
Özellikleri > Entegre metin dosyası editörü

Kolonal blok seçebilme ve düzenleme
Satır numarası
Dizlieri formatlama, tamalayıcı olanı ters çevirme vs yetenekleri
Özellikleri > Dizi veri görüntüleyici

Veri çıkartma
Vurgulama
İstatiksel büyüklüklerin sunma
Özellikleri > Nükleotidyerdeğiştirme örneklerinin MCL-tabanlı belirlenmesi

4x4 oran matriksi
Geçiş-transversiyon hız oranları: k1, k2
TGeçiş-transversiyon hız sapması: R
Özellikleri > Yerdeğiştirme örneklerinin homojenite testi

İçerik uzaklığı
Eşitsizlik indeksi
Monte-carlo testi
Özellikleri > Uzaklığı belirleme metodları

Nükleotid-Nükleotid
Sinonim-Sinonim olmayan: kodon-kodon
Protein uzaklığı
Uzaklık hesaplamaları
Dizi çeşitliliği hesaplamaları
Varyans hesaplamaları
Özellikleri > Seçilim testleri

Çok numune Z-testi
Fisher'ın kesin testi
Tajima'ın nötrallik testi
Özellikleri > Moleküler saat testi

Tajima'nın yaklaşık oran testi
Özellikleri > Ağaç oluşturma metodları

Komşu birleştirme
Minimum evrim metodu
UPGMA
Maksimum bencillik
Maksimum benzerlik
Çizme atkısı filogeni testi
Güven olasılığı testi
Uzaklık matriksi görüntüleyicisi
Özellikleri > Ağaç keşifçileri

Filogeni ekranı
Ayrılma zamanının belirlenmesi
Ağaç düzenleme
Ağaç boyutunu değiştirme
Çoklu ağaç görüntüleyebilme
Musul Sancağı

Musul Sancağı (1517-1918), Musul Eyaleti ve vilayetinin merkez sancağıdır. Sykes-Picot Antlaşması ile Musul Sancağı, Fransa'ya bırakılmış ama Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan üç gün sonra 3 Kasım 1918'de Musul'u İngilizlerin işgali ile sancak yıkılmıştır.
1977-78 Division 1

AS Monaco FC, topladığı 53 puanla Division 1'in şampiyonu olmuştur.
Ligue 1'de olan takımlar

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Bastia  Bordeaux  Laval  RC Lens  Olympique Lyonnais  Marseille  FC Metz  AS Monaco FC  AS Nancy  Nantes |   |  OGC Nice  Nîmes Olympique  Paris Saint-Germain  Stade de Reims  FC Rouen  Saint-Étienne  Sochaux  Strasbourg  Troyes  Valenciennes |
Puan durumu

| Position | Club | Points | Played | W | D | L | GF | GA | GD | av>  attendance | Europe, Ligue 2 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | AS Monaco FC | 53 | 38 | 22 | 9 | 7 | 79 | 46 | +33 |  | Champion of France European Cup |
| 2 | Nantes | 52 | 38 | 21 | 10 | 7 | 60 | 26 | +34 |  | UEFA Cup |
| 3 | Strasbourg | 50 | 38 | 19 | 12 | 7 | 70 | 40 | +30 |  | UEFA Cup |
| 4 | Marseille | 47 | 38 | 20 | 7 | 11 | 70 | 41 | +29 |  |  |
| 5 | Bastia | 44 | 38 | 19 | 6 | 13 | 62 | 44 | +18 |  |  |
| 6 | AS Nancy | 43 | 38 | 17 | 9 | 12 | 63 | 49 | +14 |  | UEFA Cup Winner's Cup (Winner of Coupe de France) |
| 7 | Saint-Étienne | 42 | 38 | 18 | 6 | 14 | 50 | 49 | +1 |  |  |
| 8 | OGC Nice | 41 | 38 | 17 | 7 | 14 | 72 | 70 | +2 |  |  |
| 9 | Sochaux | 40 | 38 | 15 | 10 | 13 | 65 | 54 | +11 |  |  |
| 10 | Laval | 37 | 38 | 15 | 7 | 16 | 50 | 58 | -8 |  |  |
| 11 | Paris Saint-Germain | 36 | 38 | 14 | 8 | 16 | 75 | 66 | +9 |  |  |
| 12 | FC Metz | 35 | 38 | 13 | 9 | 16 | 41 | 57 | -16 |  |  |
| 13 | Nîmes Olympique | 33 | 38 | 11 | 11 | 16 | 49 | 63 | -14 |  |  |
| 14 | Valenciennes | 32 | 38 | 11 | 10 | 17 | 48 | 58 | -10 |  |  |
| 15 | Stade de Reims | 32 | 38 | 11 | 10 | 17 | 42 | 55 | -13 |  |  |
| 16 | Bordeaux | 32 | 38 | 12 | 8 | 18 | 46 | 69 | -23 |  |  |
| 17 | Olympique Lyonnais | 31 | 38 | 12 | 7 | 19 | 56 | 59 | -3 |  |  |
| 18 | RC Lens | 31 | 38 | 12 | 7 | 19 | 56 | 71 | -15 |  | Relegated to Division 2 |
| 19 | Troyes | 31 | 38 | 11 | 9 | 18 | 41 | 69 | -28 |  | Relegated to Division 2 |
| 20 | FC Rouen | 18 | 38 | 6 | 6 | 26 | 40 | 91 | -51 |  | Relegated to Division 2 |
Gol Kralları

| Place | Player | Nationality | Club | Goals |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Carlos Bianchi |  Arjantin | Paris Saint-Germain | 37 |
| 2 | Delio Onnis |  Arjantin | AS Monaco FC | 29 |
| - | Nenad Bjekovic |  SFR Yugoslavia | OGC Nice | 29 |
| 4 | Bernard Lacombe |  Fransa | Olympique Lyonnais | 24 |
| 5 | Saar Boubacar |  Senegal | Marseille | 21 |
| - | Albert Gemmrich |  Fransa | Strasbourg | 21 |
| 7 | Marc Berdoll |  Fransa | Marseille | 20 |
| 8 | Johnny Rep |  Hollanda | Bastia | 18 |
| - | Christian Dalger |  Fransa | AS Monaco FC | 18 |
| - | Michel Platini |  Fransa | AS Nancy | 18 |
| 11 | Olivier Rouyer |  Fransa | AS Nancy | 16 |
| 12 | Claude Papi |  Fransa | Bastia | 15 |
| - | Robert Pintenat |  Fransa | Sochaux | 15 |
| 14 | Gilbert Marguerite |  Fransa | Nîmes Olympique | 14 |
| - | Éric Pécout |  Fransa | Nantes | 14 |
| g t Ligue 1 |
| --- | --- |
2024-25 takımları:  Angers  Auxerre  Brest  Le Havre  Lens  Lille  Lyon  Marseille  Monaco  Montpellier  Nantes  Nice  Paris Saint-Germain  Reims  Rennes  Saint-Étienne  Strasbourg  Toulouse 
Sezonlar:  1932-33  1933-34  1934-35  1935-36  1936-37  1937-38  1938-39  1939-40  1940-41  1941-42  1942-43  1943-44  1944-45  1945-46  1946-47  1947-48  1948-49  1949-50  1950-51  1951-52  1952-53  1953-54  1954-55  1955-56  1956-57  1957-58  1958-59  1959-60  1960-61  1961-62  1962-63  1963-64  1964-65  1965-66  1966-67  1967-68  1968-69  1969-70  1970-71  1971-72  1972-73  1973-74  1974-75  1975-76  1976-77  1977-78  1978-79  1979-80  1980-81  1981-82  1982-83  1983-84  1984-85  1985-86  1986-87  1987-88  1988-89  1989-90  1990-91  1991-92  1992-93  1993-94  1994-95  1995-96  1996-97  1997-98  1998-99  1999-2000  2000-01  2001-02  2002-03  2003-04  2004-05  2005-06  2006-07  2007-08  2008-09  2009-10  2010-11  2011-12  2012-13  2013-14  2014-15  2015-16  2016-17  2017-18  2018-19  2019-20  2020-21  2021-22  2022-23  2023-24  2024-25 
Diğer:  Şampiyonlar  Kazanan teknik direktörler  Gol kralları  Yabancı futbolcular  Ayın Oyuncusu  Yıllık ödüller 
Not: 1939-40, 1940-41, 1941-42, 1942-43, 1943-44, 1944-45 sezonları, II. Dünya Savaşı sebebiyle düzenlenmedi.
Ming-Turfan çatışması

Ming-Turfan çatışması (Çince: 哈密之爭), 15. ve 16. yüzyıllar arasında Ming Hanedanı ile Turfan Hanlığı arasında meydana gelen bir dizi çatışmaydı. Çatışma, iki devlet arasındaki sınırlar üzerindeki anlaşmazlıklar, ticaret ve Turfan tahtına iç veraset nedeniyle patlak verdi.
Ming Hanedanı 1404'te Kara Del'i ilhak etti ve Kumul iline çevirdi. 1406'da Turfan hükümdarını yendi.
1443, 1445 ve 1448'de Esen Taishi komutasındaki Oyratlar, Kara Del'i işgal etti. Yunus Han'ın komutasındaki Turfan birlikleri 1473'te Esen'den Kara Del'i ele geçirdi. Ancak Yunus han, Ming Hanedanı tarafından Turfan'a sürüldü, ancak Ming ayrıldıktan sonra yeniden işgal etti. Ancak Oyratlar Kara Del'yi 1482 ve 1483'te iki kez ele geçirdi.
1491'de Ming Hanedanı, Yuan Hanedanı soyundan birisini Kumul Prensi konumuna yerleştirdi. Daha sonra Kumul'da ikamet eden her etnik grubun gözetmenlerini atadılar, bu pozisyona tu-tu deniyordu.
Yunus Han'ın oğlu Ahmed Han, 1493'te burayı yeniden ele geçirdi ve Kumul lideri Prens Champa'yı ve Çin sakinini Kumul'da ele geçirdi. Karşılığında Ming Hanedanı Turfan'a ekonomik bir abluka uyguladı ve tüm Uygurları Kansu'dan kovdu. Turfan için koşullar o kadar sertleşti ki Ahmed gitti. Ming ordusu daha sonra Kumul'a yürüdü. Ahmed Han geri çekildi, Prens Champa'yı serbest bıraktı, Ming imparatoruna karşı aşağı konumunu kabul etti ve Champa'nın Kumul'un tahtını alması konusunda anlaştı. Ming gözetmenlerinden Seyit Hüseyin, Temmuz 1494'te Müslüman nazırdı ve Turfan Kumul'u işgal ettiğinde Ming bölgesine kaçtı, ancak Turfan ile birlikte Turfan yönetiminde prens olarak tayin edilmek üzere komplo kurdu. 1516'da tutuklandı ve Pekin'e gönderildi, ancak İmparator Zhengde'nin yakın çevresine rüşvet verdi ve sonunda eşcinsel sevgilisi oldu.
16. yüzyılda Ming Hanedanı, Ahmed'in oğlu Mansur Han yönetimindeki Turfan Hanlığı ve Oyrat Moğolları tarafından haraç konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle bir dizi baskın yendi. Ming Hanedanı'nın Turfan'ın haraç misyonlarını reddetmesiyle 1517, 1524 ve 1528'de çatışmalar başladı. Mansur, 1517'de Kumul'u devraldı. Mansur, 1524'te Suzhou bölgesi üzerinden 20.000 adamla Ming Hanedanı'nı işgal etti, ancak Moğol birlikleri de dahil olmak üzere Ming güçleri tarafından geri püskürtüldü. Ming, çatışmaya yol açan ekonomik ablukayı ve kısıtlamaları kaldırmayı reddetti ve Turfan'ın haracını ve Ming Hanedanı ile ticaretini kısıtlamaya devam etti. Turfan ayrıca Kumul'u da ilhak etti.
Konuyla ilgili yayınlar

ROSSABI, M.. 1972. “MING CHINA AND TURFAN, 1406-1517”. Central Asiatic Journal 16 (3). Harrassowitz Verlag: 206–25. https://www.jstor.org/stable/41926952 18 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
Morris Rossabi (28 Kasım 2014). "Ming China and Turfan 1406-1517". From Yuan to Modern China and Mongolia: The Writings of Morris Rossabi. BRILL. ss. 39-. ISBN 978-90-04-28529-3. 18 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mayıs 2021.
Moelleria

Moelleria, Turbinidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Mortolinae

Mortolinae, Ammotrechidae familyasına bağlı bir hayvan altfamilyasıdır.
Taksonomi

Mortolinae altfamilyasına bağlı cinsler (2023):
Mortola - Mello-Leitão, 1938
Moğol Kiril alfabesi

Kiril alfabesiyle 'Moğolistan' ('Moğol') kelimesi
Antarktika'da bir Bulgar-Moğol ortak projesi kapsamında inşa edilen Kiril Yazı Anıtı
Moğol Kiril alfabesi (Moğolca : Монгол Кирилл үсэг, Mongol Kirill üseg ya da Кирилл цагаан толгой, Kirill cagaan tolgoi), modern Moğolistan devletinde Moğolcanın standart lehçesi için kullanılan yazı sistemidir. Büyük ölçüde fonemik bir yazıma sahiptir, yani bireysel seslerin temsilinde makul bir tutarlılık vardır. Geleneksel Moğol alfabesini kullanmaya devam eden Çin'in İç Moğolistan bölgesinde yazı sistemi olarak Kiril alfabesi benimsenmemiştir.
Açıklama

Moğolca için kullanılan Kiril alfabesi aşağıdaki gibidir (ödünç alınmış sesler parantez içinde):
| No>  | Kiril | Braille | Ad | IPA | ISO 9 | Standart romanizasyon  (MNS 5217:2012) | Kongre Kütüphanesi | Moğol el yazısı muadili |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Аа | ⠁ | а | a | а | а | а | ᠠ |
| 2 | Бб | ⠃ | бэ | p, pʲ | b | b | b | ᠪ |
| 3 | Вв | ⠺ | вэ | w̜, w̜ʲ | v | v | v | ᠸ |
| 4 | Гг | ⠛ | гэ | ɡ, ɡʲ, ɢ | g | g | g | ᠭ |
| 5 | Дд | ⠙ | дэ | t, tʲ | d | d | d | ᠳ |
| 6 | Ее | ⠑ | е | /ji/~/jɵ/ | e | ye | e | ᠶᠡ |
| 7 | Ёё | ⠡ | ё | /jɔ/ | ë | yo | ë | ᠶᠣ |
| 8 | Жж | ⠚ | жэ | tʃ | ž | j | zh | ᠵ |
| 9 | Зз | ⠵ | зэ | ts | z | z | z | ᠽ |
| 10 | Ии | ⠊ | и | i | i | i | i | ᠢ |
| 11 | Йй | ⠯ | хагас и | i | j | i | ĭ | ᠢ |
| 12 | Кк | ⠅ | ка | kʰ, kʲʰ, x, xʲ | k | k | k | ᠺ |
| 13 | Лл | ⠇ | эл | ɮ, ɮʲ | l | l | l | ᠯᠠ |
| 14 | Мм | ⠍ | эм | m, mʲ | m | m | m | ᠮ |
| 15 | Нн | ⠝ | эн | n, nʲ, ŋ | n | n | n | ᠨ |
| 16 | Оо | ⠕ | о | ɔ | o | o | o | ᠣ |
| 17 | Өө | ⠧ | ө | ɵ~o | ô | ö | ö | ᠥ |
| 18 | Пп | ⠏ | пэ | pʰ, pʰʲ | p | p | p | ᠫ |
| 19 | Рр | ⠗ | эр | r, rʲ | r | r | r | ᠷ |
| 20 | Сс | ⠎ | эс | s | s | s | s | ᠰ |
| 21 | Тт | ⠞ | тэ | tʰ, tʰʲ | t | t | t | ᠲ |
| 22 | Уу | ⠥ | у | ʊ | u | u | u | ᠤ |
| 23 | Үү | ⠹ | ү | u | ü | ü | ü | ᠦ |
| 24 | Фф | ⠋ | фэ, фа, эф | f, pʰ | f | f | f | ᠹ |
| 25 | Хх | ⠓ | хэ, ха | x, xʲ | h | kh | kh | ᠬ |
| 26 | Цц | ⠉ | цэ | tsʰ | c | ts | ts | ᠴ |
| 27 | Чч | ⠟ | чэ | tʃʰ | č | ch | ch | ᠴᠤ |
| 28 | Шш | ⠱ | ша, эш | ʃ | š | sh | sh | ᠱ |
| 29 | Щщ | ⠭ | ща, эшчэ | (ʃ) | ŝ | sh | shch | ᠰᠢ |
| 30 | Ъъ | ⠷ | хатуугийн тэмдэг | yok | ʺ | i | ı | ᠢ |
| 31 | Ыы | ⠮ | эр үгийн ы | i | y | y | y | ᠢ |
| 32 | Ьь | ⠾ | зөөлний тэмдэг | ʲ | ʹ | i | i | ᠢ |
| 33 | Ээ | ⠪ | э | e~i | è | e | ê | ᠡ |
| 34 | Юю | ⠳ | ю | /jʊ/, /ju/ | û | yu | iu | ᠶᠦ |
| 35 | Яя | ⠫ | я | /ja/ | â | ya | ia | ᠶᠠ |
Morto Koyu

Morto Koyu, Türkiye'de geçmişte çeşitli askeri faaliyetlerle tanınan Çanakkale'de küçük bir koydur.
HMS Ocean (1898)
HMS Goliath (1898)
TCG Atılay
Koy, 40°3′4″K 26°12′28″D﻿ / ﻿40.05111°K 26.20778°D﻿ / 40.05111; 26.20778 koordinatlarında yer alır, Marmara Denizi'ni Ege Denizi'ne bağlayan Çanakkale Boğazı'nın Avrupa kıyısında, Gelibolu Yarımadası'nın en güney ucundadır. İdari açıdan Çanakkale ilinin bir parçasıdır. Koyun genişliği yaklaşık 2,6 kilometredir. Adı muhtemelen İtalyanca kökenlidir.