stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ahmed Yesevî
Hayatı > Türk toplulukları üzerindeki tesirleri

Türkistan Türkleri'nin İslam'ı kitleler halinde kabul etmeye başladığı 10. yüzyıl, Türk dünyası için tarihi bir dönüm noktası olmuştur. Ahmed Yesevî, bir yandan tasavvuf esaslarını, tarikat adap ve erkânını öğretmeye çalışırken bir yandan da İslâmiyet'i Türklere sevdirmeyi, Kur'an ve Ehl-i Beyt sevgisini yaymayı kendine görev edinmiştir. Bu eğitmenlik vasıflarından ötürü hikmetleri lirizmden uzak ve sanat endişesi taşımadan söylenmiş şiirler olarak kabul edilmektedir.
Yesevî, Arapça ve Farsçayı çok iyi bilmesine rağmen eserlerini anadili olan Türkçede vermiştir. Edebiyatçı Yahya Kemal Beyatlı'nın Ahmed Yesevî hakkındaki yorumu şöyledir.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Şu Ahmet Yesevi kim? Bir araştırın göreceksiniz. Bizim milliyetimizi asıl O'nda bulacaksınız | „ |

İslam'ın kabulü ile Türk illeri kitleler halinde tercih yaparken bir yanda da tasavvuf kültürü oluşuyordu. Oluşum aşamasında batıdaki Türklerin de etkilenmemesi imkânsız değildi. Herbert Adams Gibbons'ın tezine göre, Yunus Emre ile Ahmet Yesevî'nin benzerlik gösteriyor olmasına karşın, yapılan araştırmalarda Yunus Emre'nin Ahmed Yesevî'nin devamı olduğu ifade edilmiştir.
Hayatı > Türbesi

Ana madde: Hoca Ahmed Yesevi Türbesi
Türbesi, Kazakistan'ın güneyindeki Türkistan kentinde 1389 ile 1405 yılları arasında Timur tarafından yapıldı. 2002 yılında UNESCO tarafından dünya tarih eseri olarak kabul gördü. Ahmed Yesevî'nin türbesi Türkiye Cumhuriyeti tarafından TİKA marifetiyle yeniden tamir edilmiştir.
Hayatı > Eserleri

Divan-ı Hikmet şiirleri, Türk tasavvuf edebiyatının çok önemli ve bilinen en eski örneklerini içeren kitaptır.
Akaid, İslam'ın esaslarının yer aldığı temel eseridir.
Fakr-Nâme öğrencileri tarafından yazılmış ve kendine mal edilmiştir.
Emir Timur Kurgan tarafından Ahmed Yesevî'ye hediye edilen tarihi kazan
Yesevî Müzesi'nde sergilenen tarihi kazan
Ahmed Yesevî'nin vefatından sonra Anadolu'ya gelenler

Ahmed Yesevî'nin müridleri ve takipçileri ölümünden önce ve ölümünün sonrasında, 12. yüzyılın ortalarından itibaren diğer bölgeler gibi Anadolu'ya da gelerek görüşlerini yaymaya devam ettiler.
Zakiroğulları ve Beyderoğulları'nın, bunların en büyük temsilcileri oldukları bilinir. Türkmenistan'da hâlen 70 bin civarında bulunan Zakiroğulları'nın Türkiye'de de temsilcileri bulunmaktadır. Diğer önemli halifeleri arasında Baba Mansur Ata, Abdülmelik Ata, Süleyman Hakim Ata, Tac Hoca ve Zengi Ata sayılabilir.
Yesevi, kendi Anadolu'ya gelmemişse de oğullarını ve öğrencilerini  Anadolu'ya irşat hizmetleri vermek üzere görevlendirildiği bilinir. Kırıkkale Keskin Berek Dağı eteklerinde Ahmet Yesevi'nin oğlu olduğu belirtilen Haydar Sultan'ın çilehanesi ve ona atfedilen bir kuyu bulunmaktadır. Bu türbe ve  kuyuyu, akıl hastaları ve çocuğu olmayanlar ziyaret ederler.
Ahmed Yesevî'nin vefatından sonra Anadolu'ya gelenler > Evliyâ Çelebi'ye göre bazı meşhur muhtemel Yesevîyye târikatı mensupları ve dervişleri

Evliyâ Çelebi'nin Seyahatname'sinde tespit ettiği Yesevî-Bektâşî dervişlerinden bazıları şöyledir: Rumeli'de Sarı Saltuk, Deliorman'da Demirci Baba, Niyazabad'da Avşar Baba, Merzifon'da Pir Mehmet Dede, Bulgaristan Varna-Batova'da Akyazılı, Bursa'da Geyikli Baba, Abdal Musa, İstanbul Unkapanı'nda Horos Dede, Yozgat'ta Emir Çin Osman, Tokat'ta Gaj-Gaj Dede, Zile'de Şeyh Nusret, Nevşehir'de Hacı Bektaş-ı Veli, Amasya'da Baba İlyas.
İslâm şeriatına ve peygamberin sünnetine titizlikle bağlı olduğu bilinen Ahmed-i Yesevî'nin şeriat ile tarikâtı kolaylıkla bağdaştırabilme yeteneği, Yesevîlik tarikâtının Türk toplulukları arasında hızla yayılıp yerleşmesinin ve daha sonra ortaya çıkan Vefa’îyye, Bâbâ’îyye, Haydâr’îyye ve Bektâşî Tarikâtı gibi kökende Alevî unsurlardan oluşan tarikât ve topluluklar üzerine şiddetli tesirlerinin olduğu kabul edilecek olursa, yukarıda zikredilen şahsiyetlerin doğrudan Yesevîlik mensupları olduklarını söylemek pek mümkün gözükmemektedir. Ancak, bu dervişlerin dolaylı olarak Hâce Ahmed-i Yesevî'den etkilenmiş oldukları da yadsınamaz.
Ayrıca bakınız: Vefa’îyye, Bâbâ’îyye, Haydâr’îyye ve Bektâşî Tarikâtı
Popüler kültürdeki yeri

2021 yılında yayınlanan ve Ahmet Yesevi döneminin anlatıldığı Mavera adlı Türk dizisinde kendini Korel Cezayirli canlandırmıştır.
Kazakistan'ın Türkistan kentindeki Hoca Ahmed Yesevi Türbesi.
Veronika Voss'un Tutkusu

| --- | --- |
Die Sehnsucht der Veronika Voss
"Veronika Voss'un Tutkusu" (Die Sehnsucht der Veronika Voss) filminin özgün Almanca sinema afişi
Yönetmen: Rainer Werner Fassbinder
Yapımcı: Thomas Schühly
Senarist: Rainer Werner Fassbinder Pea Fröhlich Peter Märthesheimer
Oyuncular: Rosel Zech Hilmar Thate Cornelia Froboess Annemarie Düringer Armin Mueller-Stahl
Müzik: Peer Raben
Görüntü yönetmeni: Xaver Schwarzenberger
Kurgu: Juliane Lorenz
Stüdyo: Rialto Film
Dağıtıcı: United Artists The Criterion Collection (DVD)
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Dram, psikolojik
Renk: Siyah-beyaz
Yapım yılı: 1982
Çıkış tarih(ler)i: 8 Şubat 1982, Berlin Film Festivali Mart 1992, İstanbul Film Festivali
Süre: 104 dakika
Ülke:  Batı Almanya
Dil: Almanca (yer yer İngilizce)
Diğer adları: Veronika Voss'un Tutkusu (Türkiye) Le secret de Veronika Voss (Fransa) Veronica Voss (İtalya) Veronika Voss (ABD)
Veronika Voss'un Tutkusu,  1982 Batı Almanya yapımı psikolojik dramatik filmdir. Özgün adı Die Sehnsucht der Veronika Voss olan film, Mart 1992'de 11. Uluslararası İstanbul Festivali Sinema Günleri'nde de gösterildi.
Yönetmenliğini "Yeni Alman Sineması" akımının tutkulu, çalışkan ve yaratıcı yönetmeni, çelişkilerin sinemacısı Rainer Werner Fassbinder'in yaptığı bu siyah beyaz çekilmiş filmde Rosel Zech başrolde oynamaktadır. Filmin senaryosunu da yine Fassbinder Pea Fröhlich ve Peter Märthesheimer'le birlikte yazmıştır. "Veronika Voss", 1982 yılında yüksek doz uyuşturucu kullandığı için henüz 37 yaşındayken ölen Fassbinder'in sondan bir önceki filmidir.
1930'lar ve 1940'ların ünlü Alman sinema oyuncusu Sybille Schmitz'in gerçek yaşamından izler taşıdığı söylenen bu filmin aynı zamanda Billy Wilder'ın Sunset Bulvarı (1950) filminden esinlenilerek çekildiği de söylenmektedir.
Konusu 1955 yılında Almanya'nın Münih şehrinde geçen filmde artık gözden düşmüş olan eski bir film aktrisinin dramı anlatılır. Zirvede olduğu zamanlarda Goebbels'in bile gözdesi olmuş bu eski oyuncunun uyuşturucu batağına saplanması ve sinemada tekrar tutunma çabaları konu edilmektedir.
"Veronika Voss'un Tutkusu", Fassbinder'in "BRD üçlemesi" olarak anılan üç filminden sonuncusudur. BRD, Batı Almanya'nın resmi adı olan Bundesrepublik Deutschlandın baş harflerinden oluşmuştur. Üçlemenin diğer filmleri Maria Braun'un Evliliği (veya Bir Evliliğin Öyküsü) (1979) ve Lola (1981)'dır. Bu tematik üçlemeyi oluşturan her bir filmde, II. Dünya Savaşı sonrası Batı Almanya'da bir kadının öyküsü anlatılır. Bu üçleme, 2003 yılında The Criterion Collection firması tarafından DVD Box olarak piyasaya verilmiştir.
8 Şubat 1982'de ilk gösteriminin yapıldığı Berlin Uluslararası Film Festivali'nde filme Altın Ayı ödülü verildi.
Konusu

Film 1955 yılında Almanya'nın Münih şehrinde geçer. Nazi Almanyası zamanında ünlü UFA film stüdyolarının popüler bir yıldızı olan Veronika Voss (Rosel Zech), değişen şartlarla birlikte unutulmaya yüz tutmuştur. Oysa şaşaalı zamanlarında Goebbels'le bile bir ilişkisinin olduğu söylenmektedir. Onu eski yıllarından tanıyan tek tük birkaç yaşlı hayranı ona resimlerini imzalatır, o kadar. Halâ sinemada tutunmaya çalışan Veronika'yı film prodüktörleri ofislerinde 
bekletirler sonra başlarından savmaya çalışırlar, oysa o küçük rollere bile razıdır.
Bir bakıma geçmişte yaşayan Veronika ara sıra sinemalarda kendi eski filmlerini seyreder. Artık en küçük rollerin bile altından kalkamayacak durumda olan Veronika Voss'un bu duruma düşmesinin sebeplerinden biri de pençesine düştüğü uyuşturucu illetidir. Onun bakımını üstlenmiş olan psikiyatristi Dr. Marianne Katz (Annemarie Düringer) aynı zamanda ona uyuşturucuyu da temin etmektedir. Dr. Katz karanlık bir kadındır ve birçok varlıklı hastasına yaptığı gibi Veronika'nın da parasına ve servetine konmak için onu morfine alıştırmıştır.
Yağmurlu bir gecede spor yazarı, gazeteci Robert Krohn (Hilmar Thate), kim olduğunu bilmeden Veronika'yı şemsiyesinin altına davet eder. Ertesi gün Robert onun eskinin ünlü starı Veronika Voss olduğunu anlar ve kendi gazetesinin arşivinden bu aktrisle ilgili bilgi toplar. İyi kalpli bir adam olan Robert, Veronika'ya biraz sevgi, biraz acıma, empati ve biraz da merak duyguları içerisinde yaklaşır. Bu karışık duygular içinde rahat hayatını, hatta kız arkadaşını bir kenara bırakarak dengesiz ve çöküntülü bir kadın olan Veronika'nın sorunlu hayatını paylaşmaya başlar.
Psikiyatristin işlediği bu suçlardan başından beri kuşkulanan Robert, kuşkularını doğrulatmak için kız arkadaşı Henriette (Cornelia Froboess)'e psikiyatrik yardıma muhtaç zengin bir kadın süsü vererek Dr. Katz'a gönderir. Kıza morfini temin ettikten sonra kurulan tuzağın kokusunu alan Dr. Katz Henriette'i öldürtür, Robert yanında polisler olduğu halde kliniğe geldiğinde cinayet çoktan örtbas edilmiştir. Filmin sonu daha da trajiktir. Dr. Katz ve çetesi Veronika'nın bütün mal varlığını kendi üstlerine geçirecek belgeyi ona imzalattıktan sonra ölümcül dozda uyuşturucuyu verirler. Robert ise Veronika'nın ölümü üzerine zaferlerini kutlayan canileri çaresizlik içinde izler.
Oyuncu kadrosu

| Oyuncu | Rolü |
| --- | --- |
Rosel Zech: Veronika Voss
Hilmar Thate: Robert Krohn
Cornelia Froboess: Henriette
Annemarie Düringer: Dr. Marianne Katz
Doris Schade: Josefa
Erik Schumann: Dr. Edel
Armin Mueller-Stahl: Max Rehbein
Rainer Werner Fassbinder: Sinema seyircisi (Cameo rol)
Veronika Voss (Rosel Zech) ve Max Rehbein (Armin Mueller-Stahl)
Zâhir (Abbâsî halifesi)

Zahir veya Muhammed "ez-Zâhir biʿEmrillâh Tam Adı: Ebû’n-Nâsır "ez-Zâhir biʿEmrillâh" Muhammed bin ʿAhmed en-Nâsır (Arapça: أبو النصر "الظاهر بأمر الله" محمد بن أحمد الناصر; Ebū en-nāsır "el-zāhir bi-ʾemr allāh" muḥammed bin ʾaḥmed en-nāsır) (1176 - 10 Temmuz 1226) Abbasi halifelerinin otuzbeşincisidir.
1974 FIFA Dünya Kupası elemeleri (CAF)

Koyu sarı renk kupaya katılmaya hak kazanan ülkeyi gösterirken açık sarı renk, elemelere katılan ülkeleri göstermektedir.
Bu sayfada 1974 FIFA Dünya Kupası elemelerinden Afrika (CAF) tarafından düzenlenmiş olan eleme maçlarının sonuçları ve bu elemelerden kupaya katılmaya hak kazanan takımlar yer almaktadır. Elemelerle ilgili genel bilgi almak için 1974 FIFA Dünya Kupası elemeleri sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Toplamda 22 CAF takımı elemelere katıldı (ikisi çekildi). Bu kupada, Afrika'ya 1 takımlık yer ayrılmıştı (16 takımlık yer içinden)
Elemeler 4 tur halinde oynandı.:
1. Tur, 2. Tur ve 3. Tur: Bu turların her birinde takımlar birbirleriyle biri kendi sahalarında diğeri de deplasmanda olmak üzere yapılan iki maçlı eleme sistemine göre tur atladılar. Final Turuna 3 takım kalıncaya kadar galipler tur atlamyı sürdürdü.
Final Turu: Kalan son 3 takım birbirleriyle grup maları usulü biri kendi sahalarında diğeri de deplasmanda olmak üzere ikişer maç yaptılar ve grup birincisi kupaya katılmaya hak kazandı.
CAF 2. Tur

Gine  v  Fas
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Gine  | 1 - 1 |  Fas |
| Chérif  38' |  | Choukri  22' |
Fas  v  Gine
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Fas  | 2 - 0 (3 - 1 top.) |  Gine |
Faras  60',  88': 
Fas 3. Tur'a yükseldi.
Tunus  v  Fildişi Sahili
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Tunus  | 1 - 1 |  Fildişi Sahili |
| Habita  50' |  | Kouamé  ?' |
Fildişi Sahili  v  Tunus
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Fildişi Sahili  | 2 - 1 (3 - 2 top.) |  Tunus |
| N'Guessan  ?',  ?' |  | Adhouma  15' |
Fildişi Sahili 3. Tur'a yükseldi.
Mauritius  v  Kenya
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Mauritius  | 1 - 3 |  Kenya |
|  ?' |  |  ?',  ?',  ?' |
Kenya  v  Mauritius
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Kenya  | 2 - 2 (5 - 3 top.) |  Mauritius |
| Aluko  ?' Azibwa  ?' |  | Imbert  ?',  ?' |
Kenya 3. Tur'a yükseldi.
Etiyopya  v  Zambiya
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Etiyopya  | 0 - 0 |  Zambiya |

Zambiya  v  Etiyopya
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Zambiya  | 4 - 2 (4 - 2 top.) |  Etiyopya |
| Mugala  52' Simutwe  63' Simwala  76' Mapulanga  86' |  |  ?',  ?' |
Zambiya 3. Tur'a yükseldi.
Nijerya  v  Gana
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Nijerya  | 0 - 2 (Nijerya cezalandırıldı) (2 - 3 85') |  Gana |
| Olayombo  15' Mambo  23' |  |  ?',  ?',  ?' |
Gana  v  Nijerya
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Gana  | 0 - 0 (2 - 0 top.) |  Nijerya |

Gana 3. Tur'a yükseldi.
Kamerun  v  Zaire
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Kamerun  | 0 - 1 |  Zaire |
|  |  | Ntumba  ?' |
Zaire  v  Kamerun
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Zaire  | 0 - 1 (1 - 1 top.) |  Kamerun |
|  |  | N'Doga  43' |
İki maçın toplam skoru 1-1 olarak sonuçlandığından, 3. Tur'a çıkacak olan takımı belirlemek için iki takım arasında bir baraj maçı oynanması kararlaştırılmıştır.
Zaire  v  Kamerun
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Zaire  | 2 - 0 |  Kamerun |
Kakoko  ?' Mavuba  ?': 
Zaire 3. Tur'a yükseldi.
CAF 3. Tur

Fildişi Sahili  v  Fas
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Fildişi Sahili  | 1 - 1 |  Fas |
| Pokou  ?' |  | Amcharrat  30' |
Fas  v  Fildişi Sahili
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Fas  | 4 - 1 (5 - 2 top.) |  Fildişi Sahili |
| Faras  24',  34' Fetoui  60' Choukri  85' |  | Pokou  ?' |
Fas Final Turu'na yükseldi.
Zambiya  v  Kenya
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Zambiya  | 2 - 0 |  Kenya |
Chanda  34' Sinyangwe  72': 
Kenya  v  Zambiya
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Kenya  | 2 - 2 (2 - 4 top.) |  Zambiya |
|  ?',  ?' |  |  ?',  ?' |
Zambiya Final Turu'na yükseldi.
Gana  v  Zaire
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Gana  | 1 - 0 |  Zaire |
 ?': 
Zaire  v  Gana
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Zaire  | 4 - 1 (4 - 2 top.) |  Gana |
| Ntumba  ?',  ?',  ?' Bwanga  ?' |  | Owusu  ?' |
Zaire Final Turu'na yükseldi.
CAF Final Turu

| Sıra | Takım | P | O | G | B | M | GA | GY | Av>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Zaire | 8 | 4 | 4 | 0 | 0 | 9 | 1 | +8 |
| 2 |  Zambiya | 2 | 4 | 1 | 0 | 3 | 5 | 6 | −1 |
| 3 |  Fas | 2 | 4 | 1 | 0 | 3 | 2 | 9 | −7 |
Zambiya  v  Fas
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Zambiya  | 4 - 0 |  Fas |
Simulambo  17' Chanda  39' Sinyangwe  52' Simwala  74': 
Zambiya  v  Zaire
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Zambiya  | 0 - 2 |  Zaire |
|  |  | Kakoko  ?' Mayanga  ?' |
Zaire  v  Zambiya
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Zaire  | 2 - 1 |  Zambiya |
| Kakoko  ?' Kembo  ?' |  | Chitalu  ?' |
Fas  v  Zambiya
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Fas  | 2 - 0 |  Zambiya |
Faras  ?' Maghfour  ?': 
Zaire  v  Fas
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Zaire  | 3 - 0 |  Fas |
Ndaye  60' Kembo  61' Mbungu  80': 
Fas  v  Zaire
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Fas  | 0 - 2 (Fas çekildi) |  Zaire |
hükmen yenligi: 
Zaire finallere katılma hakkı kazandı.
Dipnotlar

↑  Kenya - Mauritius maçı yerel bir hakem tarafından yönetildi.
↑  Maç, 85. dakikada başlayan isyan hareketleri nedeniyle iptal edildi. Sonradan, FIFA Nijerya'yı cezalandırarak Gana'ya 2-0'lık galibiyeti hediye etti.
↑  Fas, elemelerin son maçından önce turnuvadan çekildi ve bu nedenle FIFA Zaire'yi 2-0 hükmen galip saydı.
http://allworldcup.narod.ru/1974/CAF.HTM2+Ocak+2010+tarihinde+Wayback+Machine+sitesinde+arşivlendi.
http://www.rsssf.com/tables/74qual.html19+Haziran+2020+tarihinde+Wayback+Machine+sitesinde+arşivlendi.
Çaa göl (il)

| --- | --- |
Çaa(Yeni) Göl ili Чаа-Хольский кожуун (Rusça) Чаа-Хөл кожуун (Tuva Türkçesi)
Konum
Çaa(Yeni) Göl iliTuva Cumhuriyeti haritası içinde Çaa(Yeni)-Göl ili
Yönetim
Ülke::  Rusya
Federâl Bölge::  Tuva Cumhuriyeti
Başkent:: Çaa-Höl
Genel bilgiler
Yüzölçüm: : 2.900 km² (1.120 sq mi)

Nüfus:: 7800 



 - Yoğunluk:: 3 /km² (7 /sq mi)
Diğer bilgiler
Dili:: Tuva Türkçesi
Çaa-Höl (Yeni Göl) İli (Tuva Türkçesi: Чаа-Хөл кожуун / Çaa-Höl kojuun) —  Tuva Cumhuriyetinde 17 idari bölgeden biridir. 
İdari bölgenin yönetim merkezi — Çaa-Höl.
Sözkökü

Çaa-Höl kojuun, sözünün anlamı bölük halinde şöyledir. Çaa, yeni anlamına gelir, Türkçe kökenlidir. Bilindiği üzere Eski Türkçedeki Y ile başlayan kelimeler zamanla değişikliğe uğrayıp Tuva ve Hakasya dolaylarında Ç olarak söylenegelmiştir. Höl, göl anlamına gelir, Türkçe kökenlidir. Eski Türkçedeki ince sözlerin başında kullanılan K sesi Türkiye, Azerbaycan, Türkmenistan gibi Batı Türkleri'nde G ile başlarken Tuva'da H olarak değişime uğramıştır (Misal: Köl| göl / höl; ). Kojuun ise bölgelik yönetim merkezi anlamında kullanılır.
Bu bilgilere karşılık olarak  "çaa" sözünün savaş (Eski Türkçedeki yağı anlamındadır), höl sözünün de çöl (bozkır, alan, arazi) sözünden değişerek geldiği belirtilir. Böylece anlamı savaş meydanı, ordugah olarak belirtilmektedir.
Coğrafya

Çaa Göl(il) toprak olarak 290.310 hektarlık bir alanı kaplar. İdari yönetim olarak bölge 1992 yılında kurulmuştur. Çaa-Höl, Şançı, Ak-Turug, Kızıl-Dag olarak 4 küçük yönetim merkezine ayrılır. Bölgenin kuzeydoğusunda Krasnoyarsk bölgesi sınırları vardır. 
İklimi karasal bir iklim olup kışları sert soğuktur.
Tarih

Bölge yönetimde ilk olarak 1941 yılında kurulmuştur. Fakat 1961 yılında kaldırılıp Ulug-Hem (il)'e bağlanmıştır. 1992 yılında tekrar düzenlenip ayrı bir yönetim olmuştur.
Nüfus

Bölge nüfusu 7800 kişidir. Nüfus Sayan-Şuşen barajı dolayısı ile eski yerden taşınıp Çaa Göl'ün sağ tarafına yerleşmiştir.
İdari Bölümler

Bölge 4 küçük idareye ayrılır. Toplam 7 yerleşim köyü mevcuttur.
Ak-Durug
Kızıl-Dağ köy idaresi — merkezi Bulun-Terek köyü;
Çaa-Höl
Şançı
Ekonomi

Tarım ve hayvancılık odaklı bir ekonomi vardır. Rusya Federasyonu, Türk topluluklarının bilimde teknolojide gelişmesini istemeyip özellikle hayvancılık alanına ekonomik bir yönlendirme politikası vardır.
Siyahiler

Siyahi hakları savunucularının öncüllerinden Martin Luther King
Norveç Anayasa Günü sırasında siyah bir kadın
Vikisöz'de  ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.
Siyahî ya da zenci, antropolojide insanların ayrıldığı ırklardan biri. Bu kavram yalnızca belirli milletleri değil, derileri siyah olan tüm insanları kapsar. Batılı devletlerde yaygın olarak kullanılan Afro (Afrikalı) ve Karayipli sözcükleri de zaman zaman Türkçede kullanılır.
Etimoloji

Siyahî sözcüğü Türkçeye Farsçadan, zenci sözcüğü Arapçadan geçmiştir. Arapça zenc sözcüğü "siyah" anlamına, zenci sözcüğü "siyahî" anlamına gelir.
Köle ticareti ile özdeşleştiği için Anglosakson toplumlarda hakaret kabul edilerek artık kullanılmayan "Negro" sözcüğü Latince niger (siyah) sözcüğünden İspanyolca ve Portekizceye geçmiştir.
Fiziksel özellikler

Siyahi ırkın en belirgin ortak özelliği, derinin, iris ve kılların bol miktarda melanin boya maddesi (pigmenti) içermesi nedeniyle koyu renkli oluşudur. Renk sarı-kahverengi ya da kırmızıdan, abanoz siyahına dek değişir. Bu koyu renkler Güneş ışınlarını soğutarak deri altındaki dokuları korurlar. Öte yandan vücuttaki çok sayıdaki ter bezleri ısının dağılmasını sağlar. Deride çok az kıl bulunur. Saçlar genellikle kıvırcık, bazen de biber tanesi biçiminde örgülüdür. Ağız bölümleri oldukça etli, dişleri ise çok kuvvetlidir; çene kemikleri çok sağlam olup uzun ve dışarı çıkıktır. Dudakları kalın ve sarkık; kulaklar küçüktür. Burnun aşırı geniş oluşu da sıcak ve özellikle nemli-nemli sıcak ortama uyma özelliğine bağlanır.
Coğrafya

Siyahiler, ekvator ortamı ve bu ortamın orman, savan, çöl gibi çeşitli değişikliklerine uyma bakımından kendi içinde derin farklılıklar gösterir. Afrika, Asya ve Avustralya'ya yayılmış olan siyahiler birbirinden farklıdır. Beyaz ırkta ve sarı (doğu Asyalı) ırklarda olduğu gibi, siyahilerde de melezler görülür. Buna karşın siyahiler, dünyada en az karışan, büyük göçlerle ana karakterini yitirmeyen ırklardan biridir.  Siyahilerin ana yurdu Afrika anakarası olmakla birlikte, tarih öncesi zamanlardaki göçlerle birçok kol, Güney Asya ve Avustralya ile Büyük Okyanus'taki adalara geçti. Siyahilerin ayrıldığı başlıca soy dalları şunlardır:
Coğrafya > Afrika Siyahileri

Batı kıyılarında yaşayan siyahilerin derileri koyu kahverengi ile siyah arasında değişir. Bunların kafası küçük ve uzunca, yüzleri basık, boyları ve kolları uzuna yakın, bacakları kısadır. Liberya'daki Kru, Nijerya'daki İbo ve Lvaj'lar bu soyun tipik örnekleridir. Aşağı Nil bölgesindeki siyahiler, Batı Afrikalı siyahilere benzer. Bir bölümü, beyaz ırktan olan hami soyuyla karışıktır. Nile çevresinde yaşayan bu siyahilere Nilotik adı verilir. Nil boylarında beyaz ırkla karışan siyahilerin bir kolu da Mısır Halkının bir bölümünü oluşturan Fellahlardır. Kuzeydoğu Afrika'da, özellikle Kenya'da yaşayan siyahiler de Nilotikler'e benzer. Bunlardan Masai, Nandi ve Suk boyları Hami soyuna ait özellikler gösterir. Bu arada Kuzeydoğu Afrika ile, Kuzeybatı Afrika'da Sudan ve Senegal boyları, siyahi ırkının tipik örnekleridir. Bunların boyları daha uzun, vücutları biçimli, derileri koyu kahverengidir.
Coğrafya > Asya'daki Siyahiler

Genellikle başka ırklara karışmıştır. Hindistan'daki Toda, Tamil ve Vedalar Beyaz ırk ile Siyahi ırkın karışmasından ortaya çıkmadır. İnce çizgili, ince dudaklı ve düz saçlıdırlar. Malay Yarımadası'ndaki Semanglar ile Filipinler'deki Aetalar, kısa boylu ufak yapılıdırlar. Bunlara Asya Pigmeleri adı verilir. Bu arada Yeni Gine ile Borneo'da yaşayanlar da Siyahi ırkındandırlar.
Coğrafya > Okyanusya'daki Siyahiler

Burada yaşayan siyahiler her iki ırkla da karışıktırlar. Yeni Gine ve Borneo'da olduğu gibi bunlar da Küçük siyahi koluna Bağlıdırlar. Negrito adı verilen bu Siyahilerden Samoa, Solmon ve Hawaii Adaları'nda yaşayanlar Sarı ırk (Çin ve benzeri) ve Beyaz ırkla karışmıştır. Renkleri açık kahverengi, boyları uzun ve düzgündür. Avustralya yerlileri de Zenci-Beyaz karışımıdır.
Coğrafya > Amerika'daki Siyahiler

Siyahiler Güney ve Kuzey Amerika'da da önemli topluluklar oluştururlar. Bunlar anakaranın yerlisi değil, köle ticareti yoluyla Avrupalılar tarafından Yeni Dünya'ya götürülen siyahilerdir.
Monsta X

| MONSTA X |
| --- | --- |
2019'da Monsta X  Soldan sağa: Joohoney, I.M, Hyungwon, Kihyun, Shownu ve Minhyuk
Genel bilgiler
Başladığı yer:  Güney Kore
Tarzlar: K-pop, Hip-Hop, Trap, EDM, R&B
Etkin yıllar: 2015-günümüz
Müzik şirketi: Starship CJ ENM, CJ ENM Music, Maverick, Columbia Records, Republic Records, Mercury Records (Tokyo), Sony Music BMG Rights Management
İlişkili hareketler: Shownu X Hyungwon
Resmî site: https://www.monstax-us.com/

Üyeler: Joohoney Hyungwon Lee Minhyuk Shownu Im Changkyun Kihyun

Eski üyeler: Wonho

Monsta X (Korece: 몬스타엑스) Starship CJ ENM ve Mnet aracılığıyla hayatta kalma programı olan No.Mercy ile oluşturulmuş bir Hip-hop grubudur. Grup şu anda 6 üyeden oluşmaktadır: Shownu, Minhyuk, Kihyun, Hyungwon, Joohoney, I.M; eski üye Wonho Ekim 2019'da gruptan ayrılmıştır.
Çıkışlarından beri hiphop, edm ve pop unsurlarını sentezleyen agresif tarzlarıyla tanınırlar. Yüksek sesli, değişik elektronik enstrümanlar, acımasız rap mısraları ve dikkat çekici vokallerle parçalarının etrafında birleşmiş bu agresif tarz K-pop'un dördüncü nesil gruplarına da ilham olmaya devam etmekle beraber trend olmadan önce de cinsiyet normlarını kırdılar. Ek olarak ''Yeni Neslin Canavar İdolü'' lakabını elde ettiler.