Yafa-Kudüs demiryolu
Tarihçe > I. Dünya Savaşı

I. Dünya Savaşı sırasında Türk ve Alman orduları tarafından demiryolu hattı devralınmış ve Suriye-Filistin Cephesi'nin ihtiyaçlarına hizmet edecek şekilde uyarlanmıştır. Alman mühendis Heinrich August Meissner demiryolundaki işleyişin sorumluluğunu üstlenmiştir. Başlangıçta Yafa Tren İstasyonu askeri karargah olarak görev yaparken, Osmanlıların demiryolu hattının İngiliz deniz bombardımanına maruz kalmasından çekinmesi üzerine 1915 yılı başında, ağır makine ve teçhizatların çoğu Kudüs'e taşınmıştır. Daha sonra aynı yıl hattın Yafa - Lod arasındaki kısım tamamen sökülmüş ve sökülen raylar ve traversler Beerşeba Demiryolu'nun inşasında kullanılmıştır. Daha sonra Lod - Kudüs kısmı 1050 mm dar hat açıklığı ile yeniden inşa edilmiş ve Lod, Doğu Demiryolları vasıtasıyla Hicaz Demiryolu'na ve Tulkarim şube hattı vasıtasıyla Yezreel Vadisi demiryolu'na bağlanmıştır.
İngilizlerin Kasım 1917'de kuzeye ilerlemeye başlamaları üzerine, demiryolu hattı geri çekilen İttifak Devletleri ordusuna bağlı Avusturyalı sabotajcı askerler tarafından sabote edilerek 5 adet köprü imha edilmiştir. Türk birlikleri demiryolu araçlarını ve ahşap raylardan istasyonun bazı bölümlerine kadar taşınabilir olan her şeyi yanlarında götürmüşlerdir. Ancak demiryolu harap edilmiş olsa bile, Kudüs'ten Mısır'a kadar olan tek uygun bağlantıyı sağladığı için yine de İngilizler için değerliydi. İmha edilmiş olan demir köprüler yerine İngilizler tarafından ahşaptan çatal köprüler inşa edilmiş, ve ilk İngiliz treni 27 Aralık 1917'de Kudüs'e ulaşmıştır. Şubat 1918'de Yafa'dan Lod'a, o sıralarda cephe hattı olan Yarkon Nehri uzantısıyla birlikte, 600 mm dar hat açıklığı ile bir dekovil hattı inşa edilmiştir. Dekovil hattı daha sonra Arap köyü Celile'ye ulaşmış, 1922-1923 yıllarına kadar lokomotif olmadan inşaat malzemelerinin taşınması için kullanılmaya devam edilmiştir. Bir başka uzantı da Yafa Tren İstasyonu'ndan 1928 yılına kadar faaliyete geçen limana inşa edilmiştir.
Daha sonra Kudüs'te dağların etrafında dolanarak Eski Şehir'e yaklaşan ve kuzeyde El Bireh'e kadar devam eden ikinci bir dekovil hattı daha inşa edilmiştir. Bu ikinci dekovil hattının inşasına Kudüs'ü işgal etmiş olan İngilizlere yönelik yakın zamanda yapılan bir Türk karşı saldırısından sonra İngiliz Generali Edmund Allenby karar vermiştir. İnşaat Mayıs 1918'de başlamış ve aynı yılın Eylül ayında tamamlanmıştır. Ancak aynı zaman diliminde cephe gittikçe kuzeye doğru ilerlediği için bu hat işlevsiz kalmıştır. Bu kısa hat bugünün Knesset ve İncil Hayvanat Bahçesi arazisinden geçmekteydi. 762 mm dar hat açıklığındaki hat da İngilizler tarafından Lod'dan, mevcut 1050 mm dar hat açıklığındaki Türk hattına kısmen bitişik olan Tira ve Lubban'a inşa edilmiştir.
Demiryolunda kullanılan lokomotifler, savaş sırasında Filistin'deki tüm şebekelerde kullanılabilmelerini sağlamak için, Türkler tarafından 1050 mm dar hat açıklığı ölçüsünden dönüştürülmüştür. Lokomotiflerden beşi (ikisi Baldwin 2-6-0 (3 ve 5. lokomotif) ve üçü Borsig 0-4-4-0 (6, 7 ve 8. lokomotif)) savaşı atlatmıştır. 3. lokomotif "Remle", diğer bozulmuş lokomotiflerin motorlarının yedek parçaları kullanılarak tamir edilmesine rağmen çok hasarlı durumdaydı. Remle, savaşın bitiminden sonra muhtemelen kullanılmamasına rağmen, 1930 yılına kadar envanterde varlığını sürdürmüştür.