Mihail Tuhaçevski
Sonrası

Tuhaçevski'nin aile üyelerinin tümü onun idamından sonra acı çekti. Her ikisi de Sovyet askeri akademisinde eğitmen olan eşi Nina Tukhachevskaya ve kardeşleri Alexandr ve Nikolai vuruldu. Kız kardeşlerinden üçü Gulag'a gönderildi. Reşit olmayan kızı yetişkinliğe ulaştığında tutuklandı ve 1950'lerdeki Kruşçev Çözülme dönemine kadar Gulag'da kaldı. Serbest bırakıldıktan sonra Moskova'da yaşadı ve 1982'de öldü.
Lev Troçki, ölümünden sonra Tukhachevsky'yi stratejik becerileri nedeniyle "olağanüstü bir yetenek" olarak tanımladı ve Kızıl Ordu'nun Stalinist bürokrasi tarafından tasfiye edilmesini, onun siyasi konumunu korumanın bir yolu olarak gördü.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | “Stalin Kızıl Ordu'ya korkunç bir darbe indirdi. Son adli kumpasın bir sonucu olarak, boyu birkaç arşın düşmüştür. Sovyet savunmasının çıkarları, egemen kliğin kendini koruması uğruna feda edilmiştir.” - Troçki, 1937'deki Kızıl Ordu tasfiyeleri hakkında  | „ |

Nikita Kruşçev'in 1956'daki Gizli Konuşmasından önce Tukhachevsky resmi olarak faşist ve beşinci kol ajanı olarak kabul ediliyordu. Batı'daki Sovyet diplomatları ve destekçileri bu görüşü coşkuyla ilan ettiler. Daha sonra 31 Ocak 1957'de Tukhaçevski ve diğer sanıkları tüm suçlamalardan masum ilan edildi ve hakları iade edildi.
Her ne kadar Tukhachevsky'nin yargılanması neredeyse evrensel olarak bir sahtekarlık olarak görülse de, Stalin'in motivasyonları tartışılmaya devam ediyor. İngiliz tarihçi Robert Conquest, 1968 tarihli Büyük Terör adlı kitabında, Nazi Partisi liderleri Heinrich Himmler ve Reinhard Heydrich'i, Sovyetler Birliği'nin savunma kapasitesini zayıflatmak amacıyla Tukhachevsky'nin Wehrmacht Genelkurmayı ile anti-Stalinist bir komploya dahil olduğunu gösteren sahte belgeler düzenlemekle suçluyor. Conquest, bu belgelerin Çekoslovakya Devlet Başkanı Edvard Beneš'e sızdırıldığını ve onun da bunları diplomatik kanallar aracılığıyla Sovyet Rusya'ya ilettiğini söyledi. Conquest'in Tukhachevsky'yi suçlamak için bir SS komplosu tezi, Walter Schellenberg ve Beneš'in anılarına dayanıyordu.
1989'da Sovyetler Birliği Komünist Partisi Politbürosu, Stalin'in arşivlerinde, Alman istihbaratının Tuhaçevski'yi ortadan kaldırmak amacıyla Tuhaçevski hakkında yanlış bilgi üretme niyetini gösteren yeni kanıtların bulunduğunu duyurdu. "Stalin'in paranoya ve aşırı şüphe gibi kişisel özelliklerine ilişkin bilgi, muhtemelen bunda en büyük etkendi."
Konuyla ilgili araştırma yapan Igor Lukes'a göre Tuhaçevski'nin "ihanetini" asıl uyduranlar Stalin, Kaganoviç ve Yezhov'du. Yezhov'un emri üzerine NKVD, bilinen bir çifte ajan olan Nikolai Skoblin'e, Tukhachevsky ve diğer Sovyet generallerinin Stalin'e karşı bir komplo kurduğunu öne süren uydurma bilgileri Heydrich'in Sicherheitsdienst'ine (SD) sızdırması talimatını vermişti.
Sovyet ordusuna darbe indirme fırsatını gören Heydrich, bu bilgiye göre hemen harekete geçti. Heydrich'in sahteleri daha sonra Beneš ve diğer tarafsız ülkeler aracılığıyla Sovyetlere sızdırıldı. SD, Stalin'i en iyi generallerini idam ettirerek başarılı bir şekilde kandırdığına inansa da gerçekte Sovyet NKVD'nin farkında olmadan bir piyonu olarak hizmet etmişti. İroniktir ki, Heydrich'in sahteleri duruşmada hiç kullanılmadı. Bunun yerine Sovyet savcıları sanıkların imzalı "itiraflarına" güvendiler.
1956'da NKVD'den ayrılan Aleksandr Mihayloviç Orlov, Life Magazine'de "Stalin'in Lanetinin Arkasındaki Sansasyonel Sır" başlıklı bir makale yayınladı. Hikâye, NKVD ajanlarının çarlık Okhrana arşivlerinde Stalin'in bir zamanlar muhbir olduğunu kanıtlayan belgeler bulduğunu ileri sürüyordu. Bu bilgiden hareketle NKVD ajanları, Tukhachevsky ve Kızıl Ordu'daki diğer üst düzey subaylarla bir darbe planlamıştı. Orlov'a göre Stalin komployu ortaya çıkardı ve sorumluları idam etmek için Yezhov'u kullandı. Makale, Eremin mektubunu Stalin'in Okhrana'nın bir parçası olduğuna dair belgesel kanıt olarak listeliyor, ancak tarihçilerin çoğu bunun sahte olduğu konusunda hemfikir.
Stalin'in Tukhachevsky ve diğer yüksek rütbeli generalleri idam ettirmesinin nedeninin, onun siyasi gücüne yönelik potansiyel bir tehdidi ortadan kaldırmak olduğu öne sürülüyor. Sonuçta Stalin ve Yezhov, binlerce Sovyet subayının yanı sıra Tukhaçevski'nin göstermelik duruşmasına başkanlık eden sekiz generalden beşinin tutuklanmasını ve infaz edilmesini organize edeceklerdi.
Öldüğü sırada Kızıl Ordu hala süvari birliklerinin kontrolünde olsa da, Tukhachevsky Kızıl Ordu'nun zihniyetini önemli ölçüde değiştirmişti. Pek çok makineli tüfekçi tutuklanırken ve Mareşal Budyonny süvarilerin lehine konuşurken, nüfuzlu kişiler - Tukhachevsky'nin emrinde görev yaptığı ve tutuklamalarda yer alan Mareşal Voroshilov da dahil olmak üzere - süvarilerin Kızıl Ordu içindeki konumunu sorgulamaya başladı. Ancak at Kızıl Ordu'da kökleşmiş olarak kaldı. Barış zamanında süvariler Kızıl Ordu için anlamlıydı, daha küçük eylemlerde ve iç güvenlik eylemlerinde etkiliydi, birçok at binicisi önemli bir eğitim gerektirmeden mevcuttu ve İç Savaş sırasında süvarilerin etkinliğine dair anılar vardı, bunların hepsi atın Kızıl Ordu'daki merkezi konumunu korumasına yardımcı oldu. İkinci Dünya Savaşı başladığında hem süvarileri hem de tankları içeren karma birimler kuruldu. Bunlar İkinci Dünya Savaşı sırasında derin operasyonlar doktrininin kullanımında merkezi bir rol oynadı.
Tuhaçevski'nin yer aldığı 1963 Sovyet pulu