stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Güvercin Adası (anlam ayrımı)

Güvercin Adası (Peristera), Ege Denizi'nde Yunanistan'a bağlı bir adadır.
Güvercin Adası şu anlamlara da gelebilir:
Güvercin Adası, Aydın, Kuşadası'nda ada.
Güvercin Adası, Balıkesir, Ayvalık'ta ada.
Güvercin Adası, İzmir, Aliağa'da ada
Güvercin Adası, İzmir Foça'da ada
Güvercin Adası, Mersin ili Silifke ilçesindeki ada
Güvercin Kayası, İzmir, Dikili'de ada
Güvercinliada, Antalya, Kaş'da ada
Güvercin Curnatası

| --- | --- |
Kapak resmi
Yazar: Cemal Süreya
Ülke: Türkiye
Dil: Türkçe
Tür: Söyleşi
Yayım: 1997
Yayımcı: Yapı Kredi Yayınları
Güvercin Curnatası, Cemal Süreya'nın çeşitli dergi, gazete ve radyolarda yaptığı konuşmalarının ve soruşturmalarının bir araya getirildiği ve yazarın ölümünden sonra 1997'de Yapı Kredi Yayınları tarafından basılan kitabıdır. Kitap, Nursel Duruel tarafından hazırlanmıştır. İki bölümden oluşan kitapta yazılar kronolojik olarak sıralanmıştır.
Göztepe (kadın voleybol takımı)

Göztepe, Türkiye Kadınlar Voleybol Ligi'nde mücadele etmiştir. Kulüp sezonu on üçüncü olarak tamamlamıştır.
Takım kadrosu

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| No | Sporcu | Doğum tarihi | Boy | Pozisyon | Ülkesi |
| - | Hatice Can Korucu | 01.09.1979 | 1,75 | Libero |  Türkiye |
| - | Merve Canbaba | --.--.1988 | 1,80 | Smaçör |  Türkiye |
| - | Gülümser Maral | --.--.1980 | 1,86 | Smaçör |  Türkiye |
| - | Gül Sarvan | --.--.1988 | 1,79 | Orta |  Türkiye |
| - | Gözde Dal | 21.03.1988 | 1,86 | Smaçör |  Türkiye |
| - | Elena Dörtkardeşler | 20.09.1972 | 1,81 | Pasör |  Türkiye |
| - | Tercan Gülsoy | 08.12.1979 | 1,83 | Orta |  Türkiye |
| - | Sinem Yıldız | 12.04.1986 | 1,87 | Orta |  Türkiye |
| - | Seda Türkkan | 12.06.1984 | 1,78 | Pasör |  Türkiye |
| - | Meltem Sümerkan | 06.08.1979 | 1,77 | Orta |  Türkiye |
| - | Pınar Eren | 12.12.1986 | 1,68 | Libero |  Türkiye |
| - | Berna Sezer | 13.01.1978 | 1,72 | Pasör |  Türkiye |
| - | Merve Numani | --.--.1988 |  | Pasör |  Türkiye |
| - | Nadezhda Gokhshtein | 22.10.1982 | 1,93 | Orta |  Rusya |
| C | Bülent Karslıoğlu |  |  | Antrenör |  Türkiye |
Guilherme Posser da Costa

| Guilherme Posser da Costa |
| --- | --- |

São Tomé ve Príncipe Başbakanı
Görev süresi 5 Ocak 1999 - 26 Eylül 2001
Yerine geldiği: Raul Bragança Neto
Yerine gelen: Evaristo Carvalho
Kişisel bilgiler
Doğum: 18 Mayıs 1953 (71 yaşında) São Tomé
Partisi: MLSTP/PSD
Bitirdiği okul: Coimbra Üniversitesi
Guilherme Posser da Costa (d. 18 Mayıs 1953),  São Toméli siyasetçi. Costa, Afrika ada ülkesi São Tomé ve Príncipe'de 1999'dan 2001'e kadar başbakanlık makamında bulunmuştur.
Posser da Costa ayrıca 1987-1988, 1990-1991 ve 1994-1996 yılları arasında da Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı. Daha sonra 5 Ocak 1999'da devraldığı başbakanlık görevini 26 Eylül 2001'e kadar yürütmüştür.
Hediste

Hediste, Nereididae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Hediye (anlam ayrımı)

Vikisözlük'te  ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
Hediye, herhangi bir karşılık beklenmeden birisine verilen şey. Şu anlamlara da gelebilir:
Hediye (Hakan Altun albümü)
Hediye (Mahmut Tuncer albümü)
Hediye (Özcan Deniz albümü)
Hediye (Çelik albümü)
"Hediye", Sıla'nın 2014 çıkışlı Yeni Ay adlı albümünde yer alan şarkı
Cemalettin İnkaya

| Cemalettin İnkaya> Cumhuriyet Senatörü |
| --- | --- |
Görev süresi 2 Haziran 1968 - 12 Ekim 1975
Seçim bölgesi: 1968 - Balıkesir
Türkiye Büyük Millet Meclisi 16. Dönem Milletvekili
Görev süresi 13 Haziran 1977 - 12 Eylül 1980
Seçim bölgesi: 1977 - Balıkesir
Kişisel bilgiler
Doğum: 1927 Balıkesir, Türkiye
Ölüm: 14 Temmuz 2014 (87 yaşında) Ankara, Türkiye
Partisi: Adalet Partisi
Bitirdiği okul: İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi
Mesleği: Siyasetçi
Cemalettin İnkaya (d. 1927, Balıkesir - 14 Temmuz 2014, Ankara), Türk siyasetçi.
Kariyer

İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi mezunudur. Çanakkale Bayındırlık Müdürlüğü İnşaat Yüksek Mühendisliği, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Köy İçme Suları Mühendisliği, Balıkesir Bayındırlık Müdürlüğü Mühendisliği, Serbest Mühendislik, Balıkesir Bayındırlık Müdürlüğü, Yol Su Elektrik Genel Müdürlüğü Etüt ve Planlama Dairesi Başkanlığı, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Yönetim Kurulu Üyeliği, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Teknik Müşavirliği, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı Müsteşar Yardımcılığı, Türkiye Trafik Kazaları Yardım Vakfı Başkanlığı, Türkiye Emlak Kredi Bankası Yönetim Kurulu Üyeliği, Cumhuriyet Senatosu Balıkesir Üyeliği (2 Haziran 1968 – 12 Ekim 1975), TBMM 16. Dönem Balıkesir Milletvekilliği ile Parlamentolar Arası Birlik Türk Grubu Üyeliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır. 14 Temmuz 2014 tarihinde ölmüştür.
Halojen lamba

Xenon halojen lamba (105 W)
Halojen lamba (tungsten halojen lambası ve kuvars iyotlu lamba olarak da adlandırılır), iyot veya brom gibi az miktarda halojen içeren bir akkor lambadır. Halojen gazı ve tungsten filamenti kombinasyonu, bir halojen döngüsü kimyasal reaksiyonu üretir. Buharlaşan tungsten, filementin üzerine geri düşerek kimyasal reaksiyonun ömrünü arttırır ve zarfın netliğini korur. Bu nedenle bir halojen lamba, benzer güce ve kullanım ömrüne sahip standart bir gaz lambasından daha yüksek sıcaklıkta çalıştırılabilir ve daha yüksek ışık verimi ile renk sıcaklığına sahip ışık üretir. Halojen lambaların küçük boyutlu olması, projeksiyon ve aydınlatma için kompakt optik sistemlerde kullanılmasını mümkün kılar ve tasaruflu etki sağlar.
Hesperochthonius

Hesperochthonius, Chthoniini oymağına bağlı bir hayvan cinsidir.
Hesperodoria

Hesperodoria Asteraceae familyasına bağlı bir cinstir.
Casalbuttano ed Uniti

| Casalbuttano ed Uniti |
| --- | --- |
Belediye


Ülke: İtalya
Bölge: Lombardiya
İl: Cremona
Yüzölçümü
 • Toplam: 23,2 km²
Rakım: 60 m
Nüfus (2017)
 • Toplam: 3.903
 • Yoğunluk: 170/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu: 26011
Alan kodu: 0374
Casalbuttano ed Uniti, İtalya'nın Lombardiya bölgesine bağlı Cremona ilinde bulunan bir komündür.
| g t Cremona ili - Lombardiya  |
| --- | --- |
Komünler:  Acquanegra Cremonese · Agnadello · Annicco · Azzanello · Bagnolo Cremasco · Bonemerse · Bordolano · Ca' d'Andrea · Calvatone · Camisano · Campagnola Cremasca · Capergnanica · Cappella Cantone · Cappella de' Picenardi · Capralba · Casalbuttano ed Uniti · Casale Cremasco-Vidolasco · Casaletto Ceredano · Casaletto Vaprio · Casaletto di Sopra · Casalmaggiore · Casalmorano · Castel Gabbiano · Casteldidone · Castelleone · Castelverde · Castelvisconti · Cella Dati · Chieve · Cicognolo · Cingia de' Botti · Corte de' Cortesi con Cignone · Corte de' Frati · Credera Rubbiano · Crema · Cremona · Cremosano · Crotta d'Adda · Cumignano sul Naviglio · Derovere · Dovera · Drizzona · Fiesco · Formigara · Gabbioneta-Binanuova · Gadesco-Pieve Delmona · Genivolta · Gerre de' Caprioli · Gombito · Grontardo · Grumello Cremonese ed Uniti · Gussola · Isola Dovarese · Izano · Madignano · Malagnino · Martignana di Po · Monte Cremasco · Montodine · Moscazzano · Motta Baluffi · Offanengo · Olmeneta · Ostiano · Paderno Ponchielli · Palazzo Pignano · Pandino · Persico Dosimo · Pescarolo ed Uniti · Pessina Cremonese · Piadena · Pianengo · Pieranica · Pieve San Giacomo · Pieve d'Olmi · Pizzighettone · Pozzaglio ed Uniti · Quintano · Ricengo · Ripalta Arpina · Ripalta Cremasca · Ripalta Guerina · Rivarolo del Re ed Uniti · Rivolta d'Adda · Robecco d'Oglio · Romanengo · Salvirola · San Bassano · San Daniele Po · San Giovanni in Croce · San Martino del Lago · Scandolara Ravara · Scandolara Ripa d'Oglio · Sergnano · Sesto ed Uniti · Solarolo Rainerio · Soncino · Soresina · Sospiro · Spinadesco · Spineda · Spino d'Adda · Stagno Lombardo · Ticengo · Torlino Vimercati · Tornata · Torre de' Picenardi · Torricella del Pizzo · Trescore Cremasco · Trigolo · Vaiano Cremasco · Vailate · Vescovato · Volongo · Voltido 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  VIAF: 127928296
Casale Corte Cerro

| Casale Corte Cerro |
| --- | --- |
Komün

Ülke: İtalya
Bölge: Piyemonte
İl: Verbano-Cusio-Ossola ili
Yüzölçümü
 • Toplam: 12.1 km²
Rakım: 372 m
Nüfus (31 Aralık 2004)
 • Toplam: 3.403
 • Yoğunluk: 280/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Casale Corte Cerro, İtalya'nın Piyemonte bölgesine bağlı Verbano-Cusio-Ossola ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 31 Aralık 2004 tarihi itibarıyla 3.403'tür.
| g t Verbano-Cusio-Ossola ili - Piyemonte  |
| --- | --- |
Komünler:  Antrona Schieranco · Anzola d'Ossola · Arizzano · Arola · Aurano · Baceno · Bannio Anzino · Baveno · Bee · Belgirate · Beura-Cardezza · Bognanco · Brovello-Carpugnino · Calasca-Castiglione · Cambiasca · Cannero Riviera · Cannobio · Caprezzo · Casale Corte Cerro · Cavaglio-Spoccia · Ceppo Morelli · Cesara · Cossogno · Craveggia · Crevoladossola · Crodo · Cursolo-Orasso · Domodossola · Druogno · Falmenta · Formazza · Germagno · Ghiffa · Gignese · Gravellona Toce · Gurro · Intragna · Loreglia · Macugnaga · Madonna del Sasso · Malesco · Masera · Massiola · Mergozzo · Miazzina · Montecrestese · Montescheno · Nonio · Oggebbio · Omegna · Ornavasso · Pallanzeno · Piedimulera · Pieve Vergonte · Premeno · Premia · Premosello-Chiovenda · Quarna Sopra · Quarna Sotto · Re · San Bernardino Verbano · Santa Maria Maggiore · Seppiana · Stresa · Toceno · Trarego Viggiona · Trasquera · Trontano · Valstrona · Vanzone con San Carlo · Varzo · Verbania · Viganella · Vignone · Villadossola · Villette · Vogogna 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: n2003048492  MusicBrainz: d4ca8e46-3cb9-4184-a1ac-25e611bb17bf  NLI: 987007491847105171  VIAF: 138572910   WorldCat (LCCN): n2003-048492
Casalattico

| Casalattico |
| --- | --- |
Kent
CasalatticoCasalattico şehrinin İtalya'daki konumu
Ülke:  İtalya
İl: Frosinone ili
Zaman dilimi: UTC+02.00 (OAYZD)
 • Yaz (YSU): UTC+01.00 (OAZD)
Casalattico, İtalya'nın Lazio bölgesine bağlı Frosinone ilinde bulunan bir komündür.
Cemalgürsel, Yeşilyurt

| Cemalgürsel |
| --- | --- |
Mahalle

 CemalgürselCemalgürsel'in Malatya'daki konumu 
 Mahallenin haritadaki yeri
 Malatya ilinin Türkiye'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Malatya
İlçe: Yeşilyurt
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2019): 5.406
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 422
İl plaka kodu: 44
Posta kodu: 44900
Cemalgürsel, Malatya ilinin Yeşilyurt ilçesine bağlı bir mahalledir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 5.406 |  |
| 2018 | 5.348 |  |
| 2017 | 5.510 |  |
| 2016 | 5.392 |  |
| 2015 | 5.454 |  |
| 2014 | 5.521 |  |
| 2013 | 5.542 |  |
| 2012 | 5.635 |  |
| 2011 | 5.611 |  |
| 2010 | 5.774 |  |
| 2009 | 5.716 |  |
| 2008 | 5.995 |  |
| 2007 | 6.109 |  |
Greensboro, Kuzey Karolina

| Greensboro |
| --- | --- |
Şehir
Greensboro şehri

GreensboroGreensboro'nun ABD'deki konumu
Ülke:  ABD
Eyalet:  Kuzey Karolina
County: Guilford
İdare
 • Belediye başkanı: Nancy B. Vaughan (D)
Yüzölçümü
 • Şehir: 283.0 km²
Nüfus (2013)
 • Şehir: 279.639
 • Yoğunluk: 940.5/km²
 • Metropol: 1.599.477
Zaman dilimi: UTC-05.00 (EST)
 • Yaz (YSU): UTC-04.00 (EDT)
Resmî site www.greensboro-nc.gov
Greensboro, ABD'nin Kuzey Karolina eyaletine bağlı Guilford County'nin merkezi olan şehirdir. Yüzölçümü 283.0 km² olan şehrin nüfusu 2013 yılı itibarı ile 279.639'dur. Greensboro, Winston-Salem ve High Point şehirleri ile birlikte Piedmont Triad metropol alanını oluşturur.
Kardeş şehirler

Greensboro'nun aşağıdaki şehirler ile kardeş şehir anlaşması bulunmaktadır.
Buiucani, Kişinev, Moldova
Montbéliard, Fransa
Yingkou, Çin
Hesperocranum

Hesperocranum, Liocranidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Halojenli eter

Anestezide kullanılan izofluran (2-Kloro-2-(diflorometoksi)-1,1,1-trifloroetan)
Halojenli eter, eterler olarak bilinen daha büyük bir kimyasal grubunun alt kategorisidir. Eter, iki alkil grubuna bağlı bir oksijen atomu içeren organik bir kimyasaldır. Halojenlenli bir eteri diğer eter türlerinden ayıran şey, bir veya daha fazla hidrojen atomunun bir halojen atomu ile ikame edilmesidir (halojenasyon). Halojen atomları arasında flor, klor, brom ve iyot bulunur.
Halojenli eterler en yaygın olarak anesteziyolojide kullanılmıştır.
Casalbordino

| Casalbordino |
| --- | --- |
Komün

Ülke: İtalya
Bölge: Abruzzo
İl: Chieti ili
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Casalbordino, İtalya'nın Abruzzo bölgesine bağlı Chieti ilinde bulunan bir komündür.
| g t Chieti ili - Abruzzo  |
| --- | --- |
Komünler:  Altino · Archi · Ari · Arielli · Atessa · Bomba · Borrello · Bucchianico · Canosa Sannita · Carpineto Sinello · Carunchio · Casacanditella · Casalanguida · Casalbordino · Casalincontrada · Casoli · Castel Frentano · Castelguidone · Castiglione Messer Marino · Celenza sul Trigno · Chieti · Civitaluparella · Civitella Messer Raimondo · Colledimacine · Colledimezzo · Crecchio · Cupello · Dogliola · Fallo · Fara Filiorum Petri · Fara San Martino · Filetto · Fossacesia · Fraine · Francavilla al Mare · Fresagrandinaria · Frisa · Furci · Gamberale · Gessopalena · Gissi · Giuliano Teatino · Guardiagrele · Guilmi · Lama dei Peligni · Lanciano · Lentella · Lettopalena · Liscia · Miglianico · Montazzoli · Montebello sul Sangro · Monteferrante · Montelapiano · Montenerodomo · Monteodorisio · Mozzagrogna · Orsogna · Ortona · Paglieta · Palena · Palmoli · Palombaro · Pennadomo · Pennapiedimonte · Perano · Pietraferrazzana · Pizzoferrato · Poggiofiorito · Pollutri · Pretoro · Quadri · Rapino · Ripa Teatina · Rocca San Giovanni · Roccamontepiano · Roccascalegna · Roccaspinalveti · Roio del Sangro · Rosello · San Buono · San Giovanni Lipioni · San Giovanni Teatino · San Martino sulla Marrucina · San Salvo · San Vito Chietino · Sant'Eusanio del Sangro · Santa Maria Imbaro · Scerni · Schiavi di Abruzzo · Taranta Peligna · Tollo · Torino di Sangro · Tornareccio · Torrebruna · Torrevecchia Teatina · Torricella Peligna · Treglio · Tufillo · Vacri · Vasto · Villa Santa Maria · Villalfonsina · Villamagna 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4704531-0  VIAF: 234346141
Cafer Höyük

| --- | --- |
Arkeolojik Höyük
Adı:: Cafer Höyük
il:: Malatya
İlçe:: Battalgazi
Köy:: Cafer
Türü:: Höyük
Tescil durumu:: 
Tescil No ve derece:: 
Tescil tarihi:: 
Araştırma yöntemi:: Kazı

Malatya Arkeoloji Müzesi, Türkiye, Cafer Höyük buluntuları
Cafer Höyük, Malatya il merkezinin yaklaşık 40 km. kuzeydoğusunda bulunan höyük bugün için Karakaya Barajı suları altında kalmıştır. Bölgenin günümüzde 9 bin yıl önce iskan edildiği düşünülmektedir. Paleolitik Çağ insanlarının, Malatya civarında sık rastlanan mağaralardan çıkıp yabanıl tahıl devşiriciliği ile yerleşik yaşama geçtikleri, ardından da tarıma başladıkları (Neolitik Devrim) anlaşılmaktadır. Ancak hayvan evcilleştirildiğine ilişkin bir bulgu yoktur.
Kazılar

Kazı çalışmaları, 1979-1986 yılları arasında Fransız Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS) tarafından Jacques Cauvin başkanlığında yapılmıştır. Yerleşme esas olarak Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ yerleşmesidir ancak, İlk Tunç Çağı’na ait olduğu ileri sürülen bazı buluntularla Orta Çağ’a ait az sayıda olmakla birlikte parçalar bulunmuştur.
Buluntular

Cafer Höyük, özellikle yapı tekniği yönünden Çayönü ile benzerlikler gösteren bir yerleşme olarak görülmektedir. Bu yerleşmede büyük olasılıkla tarım yapılırken hayvancılık henüz başlamamıştı. Cafer Höyük’ün dikkati çeker bir özelliği, bereket tanrıçasını temsil eden ve geniş bir çevrede kanıksanmış kadın idolleri yanı sıra bir erkek idolünün bulunmuş olmasıdır. Çayönü ve Göbeklitepe kazılarında da bulunan bu erkek idollerinin tanrı adak heykelcikleri olması muhtemeldir.
Yerleşimin “Eski Evre”sinde çakmak taşı aletler obsidiyen aletlerin kabaca iki katıdır. Fakat “Orta Evre”den başlayarak obsidiyen kullanımında artış görülmektedir. “Yeni Evre”de ise obsidiyen kullanımı % 90’ı bulmuştur. Kazılarda başsız bir iskeletle biri ana rahmindeki gibi kıvrık olmak üzere iki çocuk iskeleti ortaya çıkarılmıştır.
“Eski Evre” X. tabakada, aralarında dar geçitler olan yan yana üç odalı dikdörtgen bir yapı ortaya çıkarılmıştır. Üst tabakalardaki yapılardan farklı olan bu yapı, Kazı Başkanı Cauvin tarafından, Çayönü yerleşmesinin Izgara ve Hücre Planlı Yapılar Evreleri arasında değerlendirilmiştir. Çayönü yerleşmesinin Izgara Planlı Yapılar Evresi ile Hücre Planlı Yapılar Evresi, Çanak Çömleksiz Neolitik B Dönemi'ne tarihlenmektedir. Buna göre Cafer Höyük'ün uyarlanmış radyoaktif yaşı MÖ 8.450-7.180 tarihlerine denk gelmektedir.
Öte yandan köpek dışında evcil hayvan iskeletine rastlanmamıştır. İlk evrelerde çok bol olarak tavşan avlandığı ama daha sonraları avlanan tavşan sayısının çok çok azaldığı görülmüştür. Yine ilk evrelerde tilki, karaca, yaban domuzu ve büyük baş hayvanlar, diğer avları oluşturmaktadır. İleriki devrelerde bu hayvanların sayısı birdenbire artış göstermektedir. Koyun ve keçi her iki evrede de aynı sayıda avlanmaktadır. Diğer yandan geyik, ileriki evrelerde avlanır olmuştur. Çok az olmakla birlikte ayı ve panter kemiklerine de rastlanmıştır. Tüm bu buluntular, ileriki evrelerde büyük cüsseli avların tercih edildiği şeklinde yorumlanmaktadır. Büyük cüsseli hayvanları avlayabilmek için avlanma tekniklerinin ve av sosyal organizasyonun geliştirilmiş olduğu düşünülmelidir.
Kazılarda ilk tabakalardan itibaren yabanıl buğdayın yanı sıra emmer ve einkorn buğdayı da bulunmuştur. Bu iki buğdayın kültüre alındığı anlaşılmaktadır. Aynı şekilde mercimek ve bezelye de yabanıl türleri yanında kültüre alınmış haliyle bulunmaktadır. Arpa, üst evrelere doğru kültüre alınmıştır.
Değerlendirme

Höyükte sadece kurtarma kazısı yapılabildiği için “pek çok bilinmeyenle birlikte” artık su altındadır.
Halaf kültürü

Halaf Kültürü'nün, çağdaşı Hassuna Kültür'yle birlikte coğrafi yayılımı
Halaf Kültürü, Kuzey Mezopotamya'nın Çanak Çömlekli Neolitik Çağ'ında, Tell Halaf'da (Halaf Höyüğü) kesintisiz olarak gelişen bir tarihöncesi kültürdür. Tell Halaf yerleşimi, MÖ 6.000 civarı ile MÖ 5.400 arasında Halaf Dönemi olarak adlandırılan bir dönem boyunca gelişmiştir. Halaf Kültürü'nü yine aynı bölgede Obeyd Kültürü izlemiştir. Halaf Kültürü adını, günümüzde Türkiye – Suriye sınırının hemen güneyinde yer alan ve Erken Kalkolitik Çağ'a tarihlenen Tell Halaf yerleşiminden almaktadır. Halaf Kültürü'nün Samarra ve Hassuna kültürlerinden kaynaklanmadığı ama onlardan etkilendiği görüşü hakimdir.
Çanak Çömlekli Neolitik Çağ başlarından itibaren iskan edilen yerleşimlerin tarihlendirmesinde, kazılarda ele geçen çanak çömlek özellikleri önemli bir çıkış noktası oluşturmaktadır. Diğer bir ifadeyle kazılarda ulaşılan çanak çömlekler, o yerleşme katının tarihlendirilebilmesini sağlayan önemli bir bulgudur. Bu bağlamda Halaf çanak çömleği, bilirli bir tarihsel döneme tarihlenmiş bir şablon görevi görebilmektedir.
Halaf Kültürü

Kalkolitik Çağ'ın ilk evresi olan Erken Kalkolitik Çağ, en azından Yakındoğu için, "yüksek ısıda fırınlanmış zengin boya bezemeli özgün çanak çömleği", tolos olarak adlandırılan dairesel planlı yapıları ve Neolitik Çağ'a göre daha gelişkin bir sosyal yapılanmaya işaret eden mühürleri ile tanımlanan Halaf Kültür'dür.
Tell Halaf yerleşimi MÖ 6.000 ile MÖ 5,400 yılları arasına tarihlenmekte ise de Halaf Kültürü'nün MÖ 5.200 yıllarından itibaren gelişmeye başladığı kabul edilmektedir. İki yüz yıl gibi bir sürede geniş bir coğrafyaya yayılan bu kültür bu yayılma dönemi içinde, dolayısıyla en parlak döneminde Geç Neolitik Çağ – Erken Kalkolitik Çağ Geçiş Dönemi (Proto Kalkolitik, MÖ 5.600-5.500) geçirmiş, Erken Kalkolitik Çağ'a geçmiştir.
Halaf Kültürü'nün, kültürel ürünleri içinde çanak çömlek özellikli bir yer tutmaktadır. Halaf tipi boyalı çanak çömlek öncesinde, esas olarak yöresel farklılıklar gösteren seramik ürünleri üretilmekteydi. Ancak Halaf seramiği, yayıldığı bölgelerde standart denebilecek bir özellik gösterir ve bu bağlamda genel bir ürün tipidir. Dolayısıyla, pişmiş topraktan seramik üretiminin ortaya çıktığı tarihlerden, yani Çanak Çömlekli Neolitik Çağ'ın başlarından, Halaf seramiğine kadar uzanan dönem, genel olarak Halaf öncesi (yabancı kaynaklarda Pre-Halaf) olarak adlandırılır. Bu dönem Yakındoğu için Proto-Hassuna, Arkaik-Hassuna, Standart-Hassuna ve Samarra dönemleri olarak bölümlendirilir.
Halaf Kültürü'nün tek çekirdek yerleşmesi Tell Halaf olarak görülmemektedir. Tell Halaf, bulunan ilk Halaf yerleşmesidir. Bunun yanında Suriye'deki Sabi Abyad, Tell Boueid ve Şanlıurfa ili sınırları içinde yer alan Mezraa Höyük Halaf Kültürü'nün çekirdek bölgeleri olarak kabul edilmektedir.
Halaf Kültürü'ne dayandırılan bulgular, orijinal Halaf Kültürü yayılma alanında olduğuna benzer şekilde Anadolu'da da, Son Neolitik Çağ – Erken Kalkolitik Çağ Geçiş Dönemi (Proto Kalkolitik Çağ) tabakalarının hemen üstünde ele geçmektedir.
Halaf Kültürü > Yayılma alanı

Her ne kadar bugüne kadar hiçbir Halaf yerleşimi, tüm özelliklerini ortaya çıkaracak ayrıntılı bir biçimde kazılmasıysa da, Halaf Kültürü buluntuları doğu-batı hattında Çukurova'dan Zagros Dağları'na (özellikle Fırat - Zap Suyu arası), kuzey-güney hattında ise Muş Ovası'nda Orta Mezopotamya'ya yayılan bir alanda görülmektedir.
Günümüz Türkiye'sinde Halaf kültür buluntuları, Doğu Anadolu Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Doğu Akdeniz genelinde karşımıza çıkmaktadır. Kuzeyde, Elazığ - Muş - Van illerinden geçen hattın kuzeyinde buluntu vermez. Van Gölü Havzası'nda Halaf çanak çömleği buluntularının elde edildiği en kuzey nokta, yine önemli bir obsidiyen hammadde kaynağı olan Tilkitepe Höyüğü'dür. Bu bölge içinde en fazla buluntu Şanlıurfa civarıdır. Doğu yönünde yayılımı konusunda ise, Halaf çanak çömleğinin bulunduğu Karaman yakınlarındaki Can Hasan Höyüğü hattı öngörülmektedir. En iyi bilinen Halaf yerleşimlerine Samsat Höyük (Adıyaman), Yunus Höyük (Gaziantep), Çavi Tarlası (Şanlıurfa) ve Girikihacıyan (Diyarbakır) örnek verilmektedir.
Güney Mezopotamya'dan yayılan bir başka kültür olan Obeyd Kültürü, MÖ 5. binyılın yarılarından itibaren Halaf Kültürü'nün yerini almaya başlamıştır. Anadolu'da Obeyd çanak çömleği, aynı Halaf çanak çömleği gibi Doğu Akdeniz, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgelerinde yayılma göstermiştir.
Halaf Kültürü > Ekonomi

Tell Halaf sakinlerinin geçim tarzı kuru tarıma dayanmaktadır. Bu tarz tarım, insan eliyle bir sulama yapılmaksızın, doğal iklim döngüsünün ve hava koşullarının getirdiği yağışa bel bağlamaktadır. Bu toplumda tarımsal üretim ağırlıklı olarak, yabanıl bir buğday türü olan emmer buğdayını, arpayı ve keteni ana ürün kullanmaktadır. Halaf Dönemi boyunca iki sıralı arpanın ekildiği, ama dönemin sonlarına doğru altı sıralı arpaya geçildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca sığır, koyun ve keçi yetiştirmişlerdir.
Halaf Kültürü > Mimari

Halaf Dönemi mimarisi, "tolos" adı verilen, dairesel planlı, taş temel üzerine kerpiç duvarlı, ahşap malzemeden kubbe tavanlı yapılarla özdeş tutulmaktadır. Bazı toloslarda, bitişik inşa edilmiş "dromos" adı verilen, yapıya eklenmiş dörtgen planlı yapılar görülmektedir. Anadolu'da bu tarz yapılar Yunus Höyük, Turlu Höyük (Şehzade Höyük olarak da bilinir), Coba Höyük, Girikihaciyan Höyüğü, Kurban Höyük, Çavi Tarlası ve Nevali Çori'de görülmektedir. Tolosların çapları değişken olup 1,75 metre ile 7,75 metre arasında değişebilmektedir. Küçük çaplı tolosların, konut olarak kullanılmak için çok küçük olduğu gerekçesine dayanılarak zahire ambarı olarak kullanıldığı düşünülmektedir. Dörtgen planlı odaların da konut olduğu, bitişik tolosun da zahire ambarı olduğunu öne sürmek olasıdır.