stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ehrenfest paradoksu
Paradoksun gereksinimleri

Sabit açısal  \omega R. hızıyla dönmekte olan bir R yarıçaplı bir disk hayal edin.
Referans çevçevesi diskin sabit kalan merkezine sabitlenmiştir. Sonrasında, diskin çevresinde herhangi bir noktanın görece hızının büyüklüğü ωR olacaktır. Dolayısıyla, çevre  {\sqrt {1-(\omega R)^{2}/c^{2}}} faktöründe bir Lorentz-Kısalması'na uğrayacaktır. Ancak, yarıçap hareket yönüne dik olduğundan dolayı herhangi bir kısalmaya uğramayacaktır. Dolayısıyla
{\frac {cevre}{cap}}={\frac {2\pi R{\sqrt {1-(\omega R)^{2}/c^{2}}}}{2R}}=\pi {\sqrt {1-(\omega R)^{2}/c^{2}}}.
Bu paradoks oluşturan bir sonuçtur, çünkü Öklid-Geometrisine göre bu oran tam olarak π'ye olmalıdır.
Ehrenfest’in savı

Ehrenfest dönmek üzere yapılmış ideal bir Born-Biçimi Bozulmaz silindir varsaymıştır. Silindirin hiçbir şekilde esneyip uzamadığını veya büzülmediğini varsayarsak, yarıçapı sürekli aynı kalacaktır. Fakat 2πR lik çevre boyunca yerleştirilen ölçüm çubukları durmakta olanlara kıyasla γ faktörünce daha küçük bir değere Lorentz-Kısalmış olacaktır. Bu şöyle bir paradoksa yol açmaktadır; biçimi bozulmaz ölçüm çubukları Lorentz-Kısalmasından dolayı birbirleriyle ayrılmak durumda kalacaktır. Ehrenfest tarafından ortaya koyulan bu uyuşmazlık Born-Biçimi Bozulmaz silindirin parçalanacağını önermektedir.
Dolayısıyla, Ehrenfest Born-Biçimi Bozulmazlığı genel olarak özel görelilikle uyumlu değildir dieyip reductio ad absurdum kullanarak bir iddia ortaya koymuştur. Özel göreliliğe göre bir cisim Born-BiçimiBozulmazlığını korurken dönmeyen bir duruma bükülemez fakat böyle bir cisim sıfırdan farklı sabit bir açısal hız elde ettiğinde özel görelilikle çelişmeden Born-Biçimi Bozulmazlığını korur ve sonrasında (Einstein'in sonradan gösterdiği gibi) disk üzerindeki bir gözlemci yarıçapı  C^{\prime }={\frac {2\pi R}{\sqrt {1-v^{2}/c^{2}}}}. olarak ölçecektir.
Einstein ve genel görelilik

Genel göreliliği geliştirirken dönen disk ve dönen diskin biçimi bozulmazlık ile bağlantısı Einstein içinde önemli bir düşünce deneyiydi. Einstein 1912, 1916, 1917, 1922 yıllarındaki birkaç yayınında bu düşünce deneyinden bahsetmektedir ve bu düşünce deneyinden dönen çerçevedeki gözlemci için geometrinin Öklid-Dışı bir geometri olduğu sonucunu çıkarmıştır. Einstein söyle yazmıştır (1922);
s. 66ff: “K'ın x'y' düzlemini merkez alan bir daire çizildiğini ve yarıçapını hayal edin. Daha da ilerisi hayal ederek, bize bir birine eşit çok sayıda biçimi bozulmaz çubuklar verildiğini varsayın. Biz bunların K'a göre sabit duracak şekilde dış kenar çizgisi ve yarıçap boyunca art arda konduğunu varsayalım. Eğer U dış kenar çizgisi boyunca bu çubukların sayısı olacak olursa, D yarıçap boyunca olanların sayısı, sonra, eğer K' K ye göre dönmüyor ise, biz şunu elde ederiz,  U/D=\pi . Fakat eğer K' dönerse biz farklı bir sonuç elde ederiz. Varsayalım K'deki belirli bir zaman olan t de biz bütün çubukların sonlarını belirledik. K ye göre dış kenar çizgisi boyunca olan bütün çubuklar Lorentz kısalmasına maruz kalacaklar fakat yarıçap boyunca olan çubuklar bu kısalmaya maruz kalmayacaklar. Dolayısıyla bu bize şunu gösterir;  U/D>\pi .
Buradan şöyle bir sonuç çıkmaktadır ki K' a göre biçimi bozulmaz nesnelerin düzen yasaları biçimi bozulmaz nesnelerin K e göre olan Öklid geometrisi ile uygunluk gösteren yasalarıyla uyuşmamaktadır. Eğer, daha da ileri gidersek ve aynı özelliklere sahip iki tane (K' ile birlikte dönen) saatten birisini dış kenar çizgisine birisine diğerini çember merkezine yerleştirirsek, K'nin yorumu dış kenar çizgisinde olan saatin merkezdekine göre daha yavaş olduğu olacaktır. K' için zamanı tamamen doğal olmayan yolla tanımlarsak, aynı durum K' dan yorumlandığında da olacaktır, yani K'nin yasaları direkt olarak zamana bağlı hale geleceklerdir. Dolayısıyla, zaman ve mekan K'ye göre özel görelilikte eylemsiz sistemlere göre tanımlandığı gibi tanımlanamayacak. Fakat, eşitlik prensibine göre, K' da yer çekim alanı içeren hareketsiz bir sistem olarak varsayılmalıdır. Dolayısıyla buradan biz şu sonucu çıkarmaktayız ki; yerçekimi zaman-mekan sürekliliğinin metrik yasalarını etkileyen hatta belirlemektedir. Eğer ideal biçimi değişmeyen nesnelerin düzeni geometrik olarak ifade edilirse, yer çekim alanın varlığında geometri Öklid geometrisi olmayacaktır.”
Paradoksa çözüm önerileri

Grøn paradoksun çözümüne dönen çerçevelerdeki saatlerin eşlenmesindeki imkansızlığın set çektiğini ifade etmektedir.
Modern çözümler şu şekilde özetlenebilir:
Disk üzerindeki gözlemcilerce ölçülen küçük uzaklıklar Kaluza'nın iddia ettiği gibi hiperbolik düzlem geometrisi tarafından hakkaten çok iyi (küçük açılar için) yakımsanan Langevin-Landau-Lifschitz metrik tarafından açıklanabilir.
Fiziksel olarak gerçekçi malzemeler için, gerçek bir disk merkezkaç kuvvetleri yüzünden spin-up fazı boyunca genişler; görecelik etkisi kısmen karşı gelse de bu Newtonsal etkiyi ortadan kaldırmaz. Sabit-durum dönmesi elde edildikten sonra ve disk sakinleşmeye bırakıldıktan sonra, ‘küçüklerde’ geometri yaklaşık Langevin-Landau-Lifschitz metrik tarafından verilmektedir.
Ehrenfest paradox - Circumference of a rotating disk should contract but not the radius, as radius is in perpendicular to the direction of motion.
Nevzat

Vikisözlük'te  ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
Nevzat, bir erkek ismi ve kadın ismi, şu anlamlara gelebilir:
Ön adı Nevzat olanlar > Erkek ismi

Nevzat Akoral (1926–2016), Türk ressam
Nevzat Ayaz (1930), Türk siyasetçi
Nevzat Aydın (1976), Türk girişimci, melek yatırımcı ve mentor
Nevzat Bayhan (1961), Türk kültür sanat gazeteci, yazar ve bürokrat
Nevzat Bekaroğlu, Türk asker
Nevzat Cihat Bilgehan (1923–1981), Türk siyasetçi ve hukukçu
Ahmet Nevzat Cerrahoğlu (1900–1977), Türk edebiyatçı
Nevzat Ceylan (1953), Türk siyasetçi
Nevzat Çelik (1960), Türk şair ve romancı
Nevzat Çiftçi, Türk kuklacı
Nevzat Çobanoğlu (1932), Türk siyasetçi
Nevzat Dinçbudak (1965), Türk futbolcu ve teknik direktör
Nevzat Doğan (1959), Türk doktor ve siyasetçi
Nevzat Doğansoy (1968), Türk şarkıcı, besteci ve söz yazarı
Nevzat Ercan (1944), Türk siyasetçi
Nevzat Eren (1937–2000), Türk tıp akademisyeni
Nevzat Erol (ö. 2003), Türk mimar
Nevzat Gençer, Türk profesör
Nevzat Güngör (1925–1971), Türk voleybolcu
Nevzat Güzelırmak (1942), Türk eski millî futbolcu ve teknik direktör
Nevzat Kasman (1912–2007), Türk ressam, heykeltıraş, modacı ve kompozitör
Nevzat Kırceylan (1944), Türk eski futbolcu
Süleyman Nevzat Korkmaz (1965), Türk siyasetçi
Nevzat Köse (1953), Türk siyasetçi
Nevzat Kösoğlu (1940–2013), Türk siyasetçi ve yazar
Nevzat Odyakmaz (1923–2014), Türk emekli Yargıtay üyesi
Nevzat Pakdil (1950), Türk siyasetçi
Nevzat Süer (1925–1987), Türk satranç oyuncusu
Nevzat Şener (1928), Türk siyasetçi
Nevzat Tandoğan (1894–1946), Türk bürokrat
Nevzat Tarhan (1952), Türk hekim, psikiyatrist ve nöropsikolog
Nevzat Taşdan (1962), Türk avukat, yazar ve bürokrat
Nevzat Turhan (1948), Türk bürokrat
Nevzat Üstün (1924–1979), Türk yazar
Nevzat Yalçın (1926–2012), Kıbrıslı Türk yazar ve şair
Nevzat Yalçıntaş (1933–2016), Türk siyasetçi
Ön adı Nevzat olanlar > Kadın ismi

Nevzat Okçugil (1925–1998), Türk kadın tiyatro ve sinema oyuncusu
Kurgusal karakter

Başkomiser Nevzat, Ahmet Ümit'in romanlarında kurgusal karakter
João Cabral

João Cabral, Estêvão Cacella ile birlikte 1627'de Bhutan'a giren ilk Avrupalılardan biri olan Portekizli bir Cizvit misyoneriydi. Ertesi yıl, komşu Nepal'i ve Hindistan'ın Sikkim bölgesini ziyaret eden ilk Avrupalı oldu.
Cabral, 1599'da Celorico da Beira, Portekiz'de doğdu. 1615'te İsa Cemiyeti'ne katıldı ve 5 Eylül 1626'da efsanevi Şambala Krallığı'nı bulma ve Hristiyan inancını yayma umuduyla Tibet topraklarına doğru yola çıktı. Her iki planını da uygulamak için çabaladıktan sonra Hindistan'a döndü ve misyonerlik kariyerine Malakka, Makao ve Japonya'da devam etti.
Karatepe yazıtları

Kuzey Kapısı'ndaki Karatepe iki dilli Fenike yazısı bölümü.
Azatiwada yazıtı olarak da bilinen Karatepe yazıtları (MÖ 8. yüzyıl), Fenike ve Luvi metinlerinden oluşan ve Anadolu hiyerogliflerinin şifresinin çözülmesini sağlayan taş levhalar üzerine yazılmış iki dilli bir yazıttır. Eserler, 1946'da arkeologlar Helmuth Theodor Bossert (1889–1961) ve Halet Çambel (1916–2014) tarafından Türkiye'nin güneyindeki Karatepe'de keşfedildi.
Bu yazıt, arkeologlara Luvi gliflerini deşifre etme yolunda adeta bir Rosetta taşı olarak hizmet etmiştir. Yazıt KAI 26 olarak da bilinir.
Azatiwada

Azatiwada, Kilikya‘da yerel bir hükümdardı. MÖ 738-732'de hüküm sürmüş olan Adanawa (Adana) kralı de:Awariku (Urikki) tarafından hükümdar olarak atanmıştır.
Metin, Azatiwada'nın, Adana krallığına yaptığı hizmetlerin anlatıldığı otobiyografik bir açıklamadır. Yazıtın, MÖ 709'daki ölümünden sonrasına ait olduğu varsayılmaktadır. Bu tarihleme, hem Fenike metninin hem de hiyerogliflerin stilistik analizleriyle desteklenmiştir.
Konum

Karatepe çift dilli yazıtları, diğer birçok taş heykel ve kabartma ile birlikte Karatepe - Aslantaş Milli Parkı'nın bir parçası olan Karatepe-Aslantaş Açık Hava Müzesi'nde yer almaktadır.
Francisco de Hoces

| Francisco de Hoces |
| --- | --- |
Doğum: Bilinmiyor
Ölüm: 1526 Pasifik
Milliyet: İspanyol
Meslek: Denizci, kaşif

Francisco de Hoces (1526'da öldü), 1525'te San Lesmes gemisinin kaptanı olarak Baharat Adaları'na yapılan Loaísa Keşif Seyahati'ne katılan İspanyol bir denizciydi.
Ocak 1526'da San Lesmes, Macellan Boğazı'nın doğu ağzından 56º Güney enlemine kadar güneye doğru bir fırtına tarafından savruldu ve burada mürettebat "bir kara parçası gördüklerini düşündüler". Bu genellikle Tierra del Fuego ya da Isla de los Estados'un en güneydoğudaki ucu olabilecek bir kara parçasından batıya doğru açık sular görmeleri şeklinde anlaşılmaktadır. Her iki durumda da, Tierra del Fuego'nun güneyinde Atlantik ve Pasifik Okyanusları arasında bir açık su bağlantısına rastladıkları varsayıldığından, Francis Drake'ten önce bu tür bir bağlantının var olduğu sonucuna varmışlardır. Bazı İspanyol, Arjantinli ve Şilili tarihçilerin Francis Drake'ten önce geldiler. Bazı İspanyol, Arjantinli ve Şilili tarihçilerin Drake Boğazına Mar de Hoces olarak adlandırılması gerektiğini savunmalarının sebebi de budur.
Kaybolması ve sonrası

Loaisa Keşif Seferi Macellan Boğazı üzerinden Pasifik'e ulaştıktan sonra, tüm filo bir başka fırtına nedeniyle dağılmış ve San Lesmes 1526 yılının Mayıs ayı sonlarında son kez görülmüştür. San Lesmes'in nihai kaderi, daha sonra Güney Pasifik'in farklı yerlerinde bulunan ve Paskalya Adası'na, Polinezya takımadalarından herhangi birine, hatta Yeni Zelanda'ya ulaşmış olabileceğini öne süren bazı 16. yüzyıl Avrupa izlerine dayanan birçok spekülasyon konusu olmuştur. Bu durumlardan herhangi biri, Polinezya Üçgenine ilk Avrupalı inişini ifade eder ve bu bölgedeki teyit edilmiş Avrupalı inişlerinden birkaç on yıl önce gerçekleşir. Avustralyalı yazar Robert Langdon, The Lost Caravel ve The Lost Caravel Re-explored adlı kitaplarıyla bu teorilerin en önde gelen destekçilerinden biri olmuştur.
Robert Langdon'ın ölümünün ardından, teorisi Greg Scowen'ın de Hoces'in de ana karakterlerden biri olarak yer aldığı komplo gerilimi "İspanyol Miğferi" için bir dayanak olarak kullanılmıştır.
Afganistan İslam Cumhuriyeti

Afganistan İslam Cumhuriyeti (Peştuca: د افغانستان اسلامی جمهوریت), Afganistan Savaşı sırasında 2004-2021 yılları arasında Afganistan'da var olan bir İslam cumhuriyetiydi. 2001'de ABD'nin Afganistan'ı işgal etmesinin ardından Taliban liderliğindeki Afganistan İslam Emirliği'nin ele geçirilmesi sonrası 2004 yılında kuruldu. 15 Ağustos 2021'de ülkenin büyük bölümünün kontrolü Afganistan İslam Emirliği'ne geçti. Afganistan'ın uluslararası olarak tanınan tek meşru devleti olduğu iddia edilmektedir.
Kâbil'i kaybettikten sonra bile, Taliban güçleri ülkenin çeşitli bölgelerinin kontrolünü ele geçirdi ve iç savaş devam etti. Bu, Afganistan'ın sorunlu insan hakları ve kadın hakları kayıtlarını, her iki tarafça da sivillerin öldürülmesi, adam kaçırma ve işkence gibi sayısız ihlallerle devam ettirdi. Hükûmetin Amerikan askeri ve ekonomik yardımına büyük ölçüde güvenmesi nedeniyle, bazıları ulusu bir Amerikan bağımlı devleti olarak sınıflandırdı ve Kalıcı Özgürlük Operasyonu'nun tamamlanmasından sonra kırsal kırsalın kontrolünü yavaş yavaş kaybetti.
NATO birliklerinin 2021'de çekilmesinin ardından Taliban, Mayıs 2021'de büyük bir askeri saldırı başlattı ve İslam Emirliği'nin önümüzdeki üç buçuk ay boyunca ülkenin kontrolünü ele geçirmesine izin verdi. Afganistan Silahlı Kuvvetleri hızla dağıldı. Cumhuriyetin kurumları, Taliban kuvvetlerinin Kâbil'e girmesi ve Afganistan cumhurbaşkanı Eşref Gani'nin Tacikistan veya Özbekistan'a kaçmasıyla 15 Ağustos 2021'de fiilen çöktü.
Cumhuriyet, Afganistan'ın tek meşru hükûmeti olduğunu iddia etmeye devam ediyor. 17 Ağustos 2021'de, Birinci Başkan Yardımcısı Amrullah Saleh (Afganistan Anayasası'nın hükümlerine atıfta bulunarak) Pencşir Vadisi'ndeki Taliban karşıtı direniş üssü operasyonlarından sonra kendisini Afganistan Cumhurbaşkanı ilan etti ve oradan Taliban'a karşı askeri operasyonlara devam etme sözü verdi.
Tarihçe

Ana madde: Afganistan tarihi
Daha fazla bilgi: Afganistan Savaşı (2001-2021)
Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan 11 Eylül saldırılarının sorumlusu olarak ilan edilen el-Kaide'nin bu bölgede yerleştiği iddiaları, Taliban rejiminin bu olaya müdahale etmemesi ve kaynak sağladığı iddiasıyla ABD ve koalisyon güçleri tarafından işgal edilmiş ve Taliban yönetimden uzaklaştırılmıştır.
Aralık 2001'de Taliban hükûmetinin devrilmesinden sonra, Uluslararası Güvenlik Destek Gücü (ISAF) ve BM Güvenlik Konseyi tarafından Hamid Karzai yönetimine yardımcı olmak ve temel güvenliği sağlamak amacıyla Afgan Geçici Yönetimi kurulmuştur. Bu zamana kadar, yirmi yıllık savaşın yanı sıra o sırada akut bir kıtlıktan sonra, Afganistan dünyadaki en yüksek bebek ve çocuk ölüm oranlarından birine, en düşük yaşam beklentisine sahipti, nüfusun çoğu açtı ve altyapı harap durumdaydı. Birçok yabancı bağışçı, savaşın parçaladığı ülkeyi yeniden inşa etmek için yardım ve yardım sağlamaya başladı.
Bu arada Taliban güçleri Pakistan içinde yeniden toplanmaya başlarken, yeniden inşa sürecine yardımcı olmak için daha fazla koalisyon askeri Afganistan'a girdi ve Afganistan'ın kontrolünü yeniden kazanmak için bir ayaklanma başlattı. Sonraki on yılda, ISAF ve Afgan birlikleri, Taliban'a karşı birçok saldırıya öncülük etti, ancak onları tamamen yenemedi. Afganistan, yabancı yatırım eksikliği, hükûmet yolsuzluğu ve Taliban isyanı nedeniyle dünyanın en fakir ülkelerinden biri olmaya devam etmekte. Bu arada Karzai ülke halklarını birleştirmeye çalıştı ve Afgan hükûmeti, 2004 yılında Afganistan İslam Cumhuriyeti adıyla bir anayasa kabul ederek bazı demokratik yapılar inşa edebildi. Afganistan'daki yeniden yapılanmada ülke ekonomisini, sağlık hizmetlerini, eğitimi, ulaşımı ve tarımı iyileştirmek için genellikle yabancı bağışçı ülkelerin desteğiyle girişimlerde bulunuldu. ISAF güçleri de ayrıca Afgan Ulusal Güvenlik Güçleri'ni de eğitmeye başladı. 2002'den sonra yaklaşık beş milyon Afgan ülkesine geri döndü. Afganistan'da bulunan NATO birliklerinin sayısı 2011'de 140.000'e ulaştı, 2018'de yaklaşık 16.000'e düştü.
Eylül 2014'te Eşref Gani, Afganistan tarihinde ilk kez iktidarın demokratik olarak devredildiği 2014 cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra cumhurbaşkanı oldu. 28 Aralık 2014'te NATO, Afganistan'daki ISAF muharebe operasyonlarını resmen sonlandırdı ve tüm güvenlik sorumluluğunu Afgan hükûmetine devretti. NATO liderliğindeki Kararlı Destek Misyonu'da, ISAF'ın halefi olarak aynı gün kuruldu. Binlerce NATO askeri Afgan hükûmet güçlerini eğitmek ve tavsiyelerde bulunmak ve Taliban'a karşı mücadelelerini sürdürmek için ülkede kaldı. 2015'te, "2001'den bu yana Afganistan savaşında yaklaşık 147.000 kişinin öldüğü tahmin ediliyordu." Ceset Sayımı başlıklı bir raporda, Afganistan'da çatışmanın tüm taraflarının elindeki çatışmalar sonucunda 106.000-170.000 sivilin öldürüldüğü sonucuna varıldı.
Tarihçe > Çöküşü > 2021 Taliban'ın dirilişi

Daha fazla bilgi: 2021 Taliban saldırısı
14 Nisan 2021'de NATO genel sekreteri Jens Stoltenberg, ittifakın birliklerini 1 Mayıs'a kadar Afganistan'dan çekmeye başlamayı kabul ettiğini söyledi. NATO birliklerinin geri çekilmesinin başlamasından kısa bir süre sonra, Taliban Afgan hükûmetine karşı bir saldırı başlattı ve çökmekte olan Afgan hükûmet güçlerinin önünde hızla ilerledi. Haziran 2021'de bir Amerika Birleşik Devletleri İstihbarat Topluluğu (CIA) raporu, Afgan hükûmetinin NATO'nun ülkeden çekilmesini tamamladıktan sonra altı ay içinde büyük olasılıkla çökeceğini öngördü. Raporda tahmin edildiği gibi oldu: Ağustos ayının ikinci haftasında, Afgan eyalet başkentlerinin çoğu Taliban'ın eline geçmişti ve Afgan Ulusal Ordusu tüm cephelerde zemin kaybediyordu. Mezar-ı Şerif ve Celalabad'ın düşmesi, Afgan hükûmetinin Taliban ilerlemesini durdurma olasılığını ortadan kaldırdı.
Tarihçe > Çöküşü > Kâbil'in düşüşü

Daha fazla bilgi: Kabil'in Düşüşü (2021)
15 Ağustos 2021'de Taliban güçleri başkent Kâbil'e girdi ve küçük bir direnişle karşılaştı. Öğleden sonra, Afganistan cumhurbaşkanı Eşref Gani'nin Tacikistan veya Özbekistan'a kaçarak ülkeyi terk ettiği; Halk Meclisi Başkanı Mir Rahman Rahmani'nin de Pakistan'a kaçtığı bildirildi. Gani'nin kaçışının ardından, kalan sadık güçler görevlerini terk etti ve Afganistan Silahlı Kuvvetleri'nin fiili varlığı sona erdi.
15 Ağustos akşamı, Taliban Arg'ı işgal etti ve Afganistan bayrağı'nı indirerek sarayın üzerine kendi bayrağını göndere çekti. Ertesi gün (16 Ağustos 2021) Taliban, Afganistan İslam Emirliği'nin restorasyonunu ilan etti.
Tarihçe > Çöküşü > Pencşir direnişi

17 Ağustos'ta Afganistan İslam Cumhuriyeti Birinci Başkan Yardımcısı Amrullah Saleh, ülkede kaldığını ve Afganistan Anayasası'nı gerekçe göstererek Gani'nin yokluğunda Kapıcı Başkan rolünü üstlendiğini tweetledi. Saleh'in hükûmeti, Afganistan'ın hâlâ Afganistan İslam Cumhuriyeti'nin kontrolü altındaki birkaç bölgesinden biri olan Pencşir Vadisi'nde bulunuyor.
Yönetim

Afganistan İslam Cumhuriyeti, yürütme, yasama ve yargı olmak üzere üç koldan oluşan hükûmetiyle bir İslam cumhuriyetiydi. Devletin ve hükûmetin başı Afganistan cumhurbaşkanıydı. Ulusal Meclis, Halk Meclisi ve Yaşlılar Meclisi olmak üzere iki meclisli bir yasama organıydı. Yüksek Mahkeme, Adalet Eski Hukuk İşleri Bakan Yardımcısı Başyargıç Said Yusuf Halem tarafından yönetiliyor.
Uluslararası Şeffaflık Örgütü'ne göre, Afganistan en yozlaşmış ülkelerden biri olmaya devam ediyor. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi tarafından yayınlanan Ocak 2010 tarihli bir rapor, rüşvetin ülkenin Gayri safi yurt içi hasılasının %23'üne eşit bir miktar tükettiğini ortaya koydu.
17 Mayıs 2020'de Cumhurbaşkanı Eşref Gani, cumhurbaşkanlığı seçimlerinden rakibi Abdullah Abdullah ile saygın kilit bakanlıkları kimin yöneteceğine karar veren bir güç paylaşımı anlaşmasına vardı. Afganistan'ı cumhurbaşkanı olarak Gani yönetirken, Abdullah'ın Taliban ile barış sürecini denetleyeceği kabul edildi.
Yönetim > Ordu

Ana madde: Afganistan Silahlı Kuvvetleri
Afganistan Silahlı Kuvvetleri, Afganistan Hava Kuvvetleri (AAF) ve Afgan Ulusal Ordusu'nu (ANA) içeren Savunma Bakanlığı 'na bağlıydı. Afganistan Savunma Üniversitesi, Afganistan Ulusal Askeri Akademisi de dahil olmak üzere Afganistan Silahlı Kuvvetleri için çeşitli eğitim kurumlarına ev sahipliği yaptı.
İdari yapı

Ana maddeler: Afganistan'ın illeri ve Afganistan'ın ilçeleri
Başkent Kabil ülkenin en büyük kentidir; diğer önemli kentler batıda Herat, güneyde Kandahar ve kuzeyde Mezar-ı Şerif'tir. Yerel ve ulusal düzeyde bütünleşme zayıftır. Ülke 34 ile ayrılmıştır. Bu iller de kendi içinde volasvaleyi (Peştuca: ولسوالۍ) adı verilen 398 ilçeye ayrılmıştır. Afganistan'ın illeri aşağıdaki haritada numaralandırılmış olarak gösterilmiştir.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  1 Badahşan  2 Badgis  3 Baglan  4 Belh  5 Bamyan  6 Daykundi  7 Ferah  8 Faryab  9 Gazni  10 Gur  11 Helmand  12 Herat |  13 Cüzcan  14 Kâbil  15 Kandehar  16 Kapisa  17 Host  18 Kunar  19 Kunduz  20 Lagman  21 Lovgar  22 Nangarhar  23 Nimruz |  24 Nuristan  25 Uruzgan  26 Paktiya  27 Paktika  28 Pençşir  29 Pervân  30 Samangan  31 Sar-i Pol  32 Tahar  33 Vardak  34 Zabul |
Altyapı > Eğitim

2020'de ülkede 16.000'den fazla okul ve yaklaşık 9.5 milyon öğrenci vardı. Bunun yaklaşık %60'ı erkek ve %40'ı kadındı. Ülke çapında farklı üniversitelere 174.000'den fazla öğrenci kaydoldu. Bunların yaklaşık %21'i kadındı. Ancak eski Eğitim Bakanı Ghulam Farooq Wardak, örgün eğitimden mahrum kalan kalan çocuklar için 8.000 okul inşaatının hala gerekli olduğunu belirtmişti.
Altyapı > Teknoloji

Dünya Bankası'na göre, kırsal nüfusun %98'i, 2008'de %28'den 2018'e kadar elektriğe erişebildi. Genel olarak rakam %98.7 olarak kayıtlara geçti. 2016 itibarıyla Afganistan 1.400 megavat elektrik üretti, ancak yine de tükettiği elektriğin çoğunu İran ve Orta Asya ülkelerinden iletim hatları yoluyla ithal etti.
Afganistan cumhurbaşkanı Eşref Gani ve Amerika Birleşik Devletleri başkanı Donald Trump, 2017
Gardez şehri yakınında bulunan Bamozai ilköğretim okulunun kız sınıfında oturan kız çocukları. Okulun binası yoktur ve dersler açıkhavada bostanın gölgesinde yapılmaktadır. (Paktiya Vilayeti, Afganistan, 2007)
Paulo da Gama

| Paulo da Gama |
| --- | --- |
Paulo da Gama'nın 19.yy'da yapılmış portresi
Doğum: y. 1465 Olivença, Portekiz Krallığı
Ölüm: Haziran veya Temmuz 1499 Angra do Heroísmo, Azorlar, Portekiz Krallığı
Milliyet: Portekizli
Meslek: Kaşif

Paulo da Gama (y.1465, Olivenza, Portekiz Krallığı – Haziran veya Temmuz 1499, Angra do Heroísmo, Portekiz Krallığı) Estêvão da Gama ve Isabel Sodré'nin oğlu ve Vasco da Gama'nın ağabeyi olan Portekizli bir kaşifti.
Kardeşinin önderliğinde Avrupa'dan Hindistan'a yapılan ilk yolculuğun bir üyesiydi ve daha sonra dönüş yolculuğunda batırılacak olan São Rafael gemisine komuta ediyordu. Paulo da Gama São Gabriel'e katıldı. Kardeşi onu Azorların Terceira Adası'na getirdi ve Eylül 1499'da Portekiz'e dönüşünden önce ölene kadar onun yanında kaldı. Paulo da Gama, Angra do Heroísmo şehrindeki São Francisco manastırına gömüldü.
Avrupa Birliği vize politikası

Schengen Bölgesi vize listesi
  Schengen bölgesi
  Schengen Bölgesi'nde hareket özgürlüğüne sahip Schengen Bölgesi dışındaki diğer AB üyeleri ve Schengen ülkelerinin bölgeleri
  Schengen Bölgesi'nde herhangi bir 180 günlük süre içinde genellikle 90 günü kapsayan kısa süreli kalışlar için vize gerekli değildir. (EU 2018/1806 Annex II)
  Schengen Bölgesine girmek ve bazı durumlarda belirli Schengen ülkelerinden transit geçmek için vize gereklidir (EU 2018/1806 Annex I)
  Herhangi bir Schengen ülkesine giriş veya geçiş için vize gereklidir (EC 810/2009 Annex IV)
Avrupa Birliği vize politikası, yirmi yedi Avrupa Birliği üyesi ülke Schengen Alanı'nın parçasıdır ve tekdüze bir vize politikasına sahiptirler. Buna ek olarak, Avrupa Birliği (Schengen Bölgesi) dışındaki dört ülke (İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre) Avrupa Birliği ile yapmış oldukları anlaşma ile Schengen Alanı'nın parçası olan aynı tip vize politikasını benimsemektedirler.
Avrupa Birliği üyesi olan İrlanda ve eski AB üyesi olan Birleşik Krallık Schengen yerine Ortak Seyahat Alanı olarak bilinen bir seyahat bölgesini işletmekte olup, bu ülkeler kendi istekleri ile Schengen Alanı'nın bir parçası değildirler. Her İki ülke, Schengen ülkelerinden farklı olan ayrı vize politikası yürütmektedirler.
Tüm Avrupa Birliği üye ülkelerinin vatandaşları, İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre olmak üzere sadece vizeden muaf değildirler. Bu muafiyetle beraber yasal olarak birbirlerinin ülkelerinde vizesiz girmek ve ikamet etme hakkına sahiptirler. Birbirlerinin ülkelerinde serbest dolaşım hakkına sahip olup, ancak durumları az sayıda sınırlı olabilir.