stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cliffhanger (film)

| --- | --- |
Cliffhanger
Cliffhanger film posteri
Yönetmen: Renny Harlin
Yapımcı:  Alan Marshall  Renny Harlin  Mario Kassar 
Senarist:  Michael France  Sylvester Stallone 
Hikâye (eser):  John Long  Michael France 
Oyuncular:  Sylvester Stallone  John Lithgow  Michael Rooker  Janine Turner  Leon Robinson  Paul Winfield  Ralph Waite 
Müzik: Trevor Jones
Görüntü yönetmeni: Alex Thomson
Kurgu: Frank J. Urioste
Stüdyo:  Carolco Pictures  Le Studio Canal+  Pioneer Corporation  RCS Video 
Dağıtıcı: TriStar Pictures
Çıkış tarih(ler)i: 20 Mayıs 1993 (1993-05-20) (Cannes Film Festival) 28 Mayıs 1993 (1993-05-28) (Amerika Birleşik Devletleri)
Süre: 113 dakika
Ülke: Amerika Birleşik Devletleri
Dil: İngilizce
Bütçe: $70 milyon
Hasılat: $255 milyon
Dağcı (İngilizce özgün adıyla: Cliffhanger) Renny Harlin'in yönetmenliğini ve ortak yapımcılığını üstlendiği, senaryosunu John Lithgow, Michael Rooker ve Janine Turner ile birlikte Sylvester Stallone'un yazdığı ve başrol oynadığı 1993 yapımı bir Amerikan aksiyon gerilim filmi. Dağcı John Long'un bir konseptine dayanan film, Rocky Dağları'ndan uçan ABD Hazinesine ait uçağın soygununa karışan dağcı Gabe'i (Stallone) takip ediyor. 20 Mayıs 1993'te Cannes Film Festivali'nde prömiyeri yapılan ve 28 Mayıs 1993'te Amerika Birleşik Devletleri'nde vizyona giren film, dünya çapında 255 milyon dolar hasılat elde etti.
Konusu

Korucular Gabriel "Gabe" Walker ve Jessie Deighan, arkadaşları Hal Tucker ve kız arkadaşı Sarah'ı kurtarmak için bölgeye gönderilirler.
Hal dizinden yaralanmış ve Colorado'da, Güney Rocky Dağları'ndaki bir zirvede Sarah ile mahsur kalmışlardır. Sarah'yı kurtarmaya çalışırken, koşum takımının bir kısmı kırılır. Gabe başlangıçta onu tutabilse de, eldivenli eli kayar ve Sarah düşerek ölür. Hal, Sarah'nın ölümünden Gabe'i sorumlu tutar ve Gabe suçluluk duygusuna kapılır ve uzun süreli izne ayrılır.
Sekiz ay sonra Gabe, kalan eşyalarını toplamak ve Jessie'yi onunla gitmeye ikna etmek için korucu karakoluna geri döner. Oradayken, mahsur kalan bir grup dağcıdan bir imdat çağrısı alırlar. Hal, dağcıların yerini bulmaya gider ve Jessie, Gabe'i yardım etmesi için ikna eder. Hal, Sarah'nın ölümü üzerine Gabe'e sert davranmaktadır ve bir noktada Gabe'i bir çıkıntıdan itmekle tehdit eder. Dağcıları bulduklarında, imdat çağrısının sahte olduğunu anlarlar ve psikotik eski Askeri İstihbarat operatörü Eric Qualen tarafından yönetilen acımasız bir uluslararası hırsız çetesi tarafından esir alınırlar. Hayatta kalan hırsızlar acımasız Kynette, sadist Delmar ve pilot Kristel'dir. Qualen, dönek ABD Hazine ajanı Richard Travers ile birlikte, Lockheed Jetstar'a havadan transfer edilen bir McDonnell Douglas DC-9'dan değeri 100 milyon doları aşan üç bavul dolusu faturayı çalmayı başarmıştır. Kaçış planları, sözde ölü bir FBI ajanı ateş edip hidroliği bozunca, uçaklarını dağa çarpmış ve şimdi, işaretçi bulucuların yardımıyla vakaları bulmak için Gabe ve Hal'in yardımına ihtiyaç duymuşlardır.
Oyuncular

Sylvester Stallone - Korucu Gabriel "Gabe" Walker, eski bir dağcı ve kurtarma korucusu, en iyi arkadaşı Hal Tucker'ın kız arkadaşını kurtarmadaki başarısızlığının peşini bırakmaz.
John Lithgow - Psikotik bir İngiliz eski askeri istihbarat subayı olan Eric Qualen. ABD Hazinesinden 100 milyon dolar çalmaya çalışan hırsızlar çetesinin lideridir.
Michael Rooker - Korucu Harold "Hal" Tucker, Gabe'in en iyi arkadaşı ve Sarah'yı kurtaramadığı için Gabe'i suçlayan bir dağ korucusu.
Janine Turner - Korucu Jessica "Jessie" Deighan, bir helikopter pilotu ve Gabe'in aynı dağ arama-kurtarma grubunda çalışan kız arkadaşı ve Gabe'in Sarah'ı kurtaramadığından beri ondan uzaklaşmıştır.
Rex Linn - Qualen için çalışan bir ABD Hazine ajanı olan Richard Travers.
Caroline Goodall - Kristel, Qualen'in pilotu ve refakatçisi.
Leon Robinson - Kynette, Qualen'in acımasız yardımcısı.
Craig Fairbrass - Delmar, Qualen'in sadist eski İngiliz futbolcusu ve uşak yardımcısı.
Gregory Scott Cummins - Ryan, Qualen'in uşağı.
Denis Forest - Heldon, Qualen'in uşağı.
Michelle Joyner - Sarah, Gabe'in kurtaramadığı için Hal'in düşerek ölen kız arkadaşı.
Paul Winfield - Walter Wright, Qualen'in ABD Hazinesinden para çalma planını ortaya çıkaran bir ABD Hazine ajanı.
Ralph Waite - Korucu Frank, Gabe, Jessie ve Hal için çalışan bir arama-kurtarma pilotu.
Max Perlich - Evan, Gabe ve Hal ile arkadaş olan heyecan arayan genç bir adam.
Trey Brownell - Brett, Evan'ın aynı zamanda heyecan arayan arkadaşı.
Vyto Ruginis - Matheson, havadaki soygunu önleyen gizli bir FBI ajanı.
John Finn - Ajan Michaels
Bruce McGill - Hazine Temsilcisi
Jeff McCarthy - Pilot
Wolfgang Güllich - Gabe Walker (dublör)
Yapım > Çekimler

Filmin sahnelerinin büyük çoğunluğu İtalya'nın Cortina d'Ampezzo kentindeki Dolomit Dağları'nda çekildi. Örneğin, köprü sahnesi, filmden hemen sonra yeniden inşa edilen Via ferrata VF Ivano Dibona'da, Monte Cristallo'da çekildi. Tırmanışlar çoğunlukla Tofane kayalıklarındaydı ve filmin sonlarına doğru bazı sahnelerde seyirci Tofane, Croda da Lago ve Cortina kasabasını açıkça görebilmektedir; Bunun yeri, funivia Faloria'nın gelişinde, Faloria Dağı'nın tepesindedir. Diğer sahnelerde, Rifugio Dibona'nın üzerindeki sentiero ferrato Astaldi bulunmaktadır. Küçük ev, Fiames'te, helikopter pistinin yakınında, Boite nehrinin kumları üzerine inşa edilmiştir. Bazı çekimler Durango, Colorado'da gerçekleşti.
Cliffhanger, şimdiye kadar gerçekleştirilen en maliyetli hava dublörü için ödenek para miktarı ile Guinness Rekorlar Kitabı'na girmiştir. Dublör Simon Crane'e, 4,600 m yükseklikte iki uçak arasında geçtiği havadan transfer sahnesini gerçekleştirmesi için 1 milyon dolar ödendi.
Başlıca tırmanış çiftleri Ron Kauk ve Wolfgang Güllich idi. Güllich 1992'de bir trafik kazasında öldükten sonra Kauk Stallone'un tırmanış dublörü olarak filmde oynadı. Aktörün yükseklik korkusu nedeniyle çoğu tırmanma sahnesinde Stallone için dublörler dolduruldu; Stallone'un elinde, uçurumlardan birinde meydana geldiği bildirilen bir yaralanma, aslında bir ses sahnesinde meydana geldi.
Yapım > İptal edilen devam filmi ve potansiyel yeniden yapım

1994 civarında, TriStar Pictures, Stallone'un karakteri Gabe Walker'ın, Hoover Barajı'nı devralan teröristlere karşı mücadele ettiği The Dam (veya Cliffhanger 2: The Dam) adlı filmin devamını çekmeyi planladı, ancak hiçbir zaman geliştirme aşamasının ötesine geçmedi. 2008'de bir kez daha bu devam filmi için planlar yapıldı ve Stallone bile ilgilendi ama proje iptal edildi.
Mayıs 2009'da StudioCanal'ın Cliffhanger'ın yeniden yapımını denetleyeceği açıklandı. Neal H. Moritz'in yapımcılığını üstlenmesi gerekiyordu ve çekimler 2010'da başlayacaktı. Mayıs 2014'te filmin senaryosunu Joe Gazzam yazacaktı.
2015'te resmi Instagram'da Stallone, Cliffhanger'ın devamını çekmeyi çok istediğini belirtti. 2019'da, Sascha Penn tarafından yazılan ve Ana Lily Amirpour ve Jason Momoa tarafından yönetilecek, kamera hücresi görüşmelerinde kadın önlü bir 'Cliffhanger' yeniden başlatıldığı duyuruldu.
Arun Gandi

| Arun Gandi |
| --- | --- |
Gandi, 2012'de
Doğum: Arun Manilal Gandi 14 Nisan 1934(1934-04-14) Durban, Natal Eyaleti, Güney Afrika
Ölüm: 2 Mayıs 2023 (89 yaşında) Sunanda Gandhi Kız Yurdu, Kolhapur, Hindistan
Milliyet: Güney Afrikalı Hintli ABD'li
Eğitim: Mississippi Üniversitesi
Meslek: Aktivist ve yazar
Evlilik: Surnanda Gandhi (e. 1957; ö. 2007)
Çocuk(lar): 2
Akraba: Manilal Gandi (babası) Sushila Mashruwala (annesi)   Mahatma Gandi (dedesi)  Vivan Gandhi (torunu) Kasturi Gandhi (torunu) Ela Gandhi, Sita Gandhi (kız kardeşi)

Arun Manilal Gandi (14 Nisan 1934 – 2 Mayıs 2023), Güney Afika doğumlu Hint-Amerikalı sosyo-politik aktivist ve yazar.
Hayatı

Gandi, 14 Nisan 1954'te  Durban, Natal Eyaleti, Güney Afrika'da doğdu. Sonradan yerleştiği ABD'de Mississippi Üniversitesi'nde eğitim gördü. Manilal Gandi ve Sushila Mashruwala'nın oğlu ve Mahatma Gandi'nin torunudur. Kendisini bir Hindu olarak görüyor ancak evrenselci görüşleri savunuyordu. Gandhi, Hristiyan rahiplerle yakın işbirliği içinde çalışmış ve felsefesi Budizm, Hinduizm, İslamiyet ve Hristiyanlık kavramlarından güçlü bir şekilde etkilenmiştir. 2003 yılında Hümanizm ve Özlemleri (Hümanist Manifesto III) adlı belgeyi imzalayanlar arasında yer almıştır.
Dedesi gibi oda "şiddetsizlik" (Ahimsa) kavramının savucularından oldu. Her şeyden çok Üniteryen olduğunu belirterek ayinlerini halka açık olarak yapsa da geleneksel anlamda Hinduizm'i uygulamamıştır. Aiesiyle 1987'de gittiği ABD'deki Hıristiyan Kardeşler Üniversitesi 25 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. bünyesinde MK Gandi Şiddetsizlik Enstitüsü'nü kurdular. Legacy of Love: My Education in the Path of Nonviolence adlı çalışmayı kaleme aldı. Dedesi Mahatma Gandi'nin mirasını ABD'ye getirip yaşatması nedeniyle Barış Manastırı Vicdan Cesareti Ödülü'nü almıştır.
Özel yaşamı ve ölümü

2007'de kaybettiği hemşire olan eşi Surnanda Gandi'den iki çocuk sahibi olan Rochester, New York, ABD'de ikamet eden
Gandi, 2 Mayıs 2023'te Kolhapur, Hindistan'da kısa bir hastalığın ardından 89 yaşında ölmüştür.
Vytautas Šustauskas

| Vytautas Šustauskas> Seimas Meclisi Üyesi |
| --- | --- |
Görev süresi 2000-2004
Kişisel bilgiler
Doğum: 19 Mart 1945(1945-03-19) Kražiai, Litvanya
Ölüm: 21 Haziran 2023 (78 yaşında)
Partisi: Litvanya Özgürlük Savaşçıları Birliği
Diğer siyasi bağlantıları: Litvanya Özgürlük Birliği (LLS, 1992–2011)
Mesleği: Siyasetçi
Vytautas Šustauskas (19 Mart 1945 – 21 Haziran 2023), Litvan siyasetçi.
Hayatı

Šustauskas, 19 Mart 1945'te Kražiai, Litvanya'da doğdu. Litvanya Özgürlük Savaşçıları Birliği (Kovotojų už Lietuvą sąjunga) partisinin lideriydi. Aynı zamanda 2000-2004 yılları arasında Litvanya Özgürlük Birliği Partisi (LLS) bünyesinde Seimas Meclisi'nde delege olarak yer aldı.
Ölümü

Šustauskas, 21 Haziran 2023 tarihinde 78 yaşında öldü.
Esrâr Dede

| Esrar Dede |
| --- | --- |
Doğum: Mehmed 1749 İstanbul, Sütlüce
Ölüm: 29 Ocak 1797 İstanbul
Meslek: Mutasavvıf, șair
Önemli eser: Dîvân Tezkire-i Şuarâ-i Mevleviyye Mübareknâme-i Esrâr Fütüvvetnâme-i Esrâr  Lugat-ı Talyân
Akrabalar: Ahmed-i Bizeban (baba)
  Etkilendikleri Şeyh Galip 

Esrâr Dede (Asıl adı Mehmed) (d.1749, İstanbul - ö. 29 Ocak 1797, İstanbul), Türk Dîvân edebiyatı şairi; mutasavvıf.
Hayatı

Esrar Dede. gerçek adı Mehmed, (Hicri 1162) 1749 yılında Sütlüce, İstanbul'da doğdu. Doğum tarihi üzerinde bir ihtilaf mevcuttur. Babasının isminin Ahmed-i Bîzebân ve dedesinin Hasan Efendi olduğu bilinmektedir. Fakat ailesine, çocukluğuna ve gençlik yıllarına dair fazla bilgi yoktur.
Çok iyi bir eğitim gördüğü eserlerinden kolayca anlaşılabilmektedir. Arapça ve Farsça başta olmak üzere Rumca, Latince ve İtalyanca bilirdi. Dile olan ilgisi ve kabiliyetini, Lûgat-ı Tilyan isimli bir Türkçe - İtalyanca sözlük yazmış olmasından da anlıyoruz. Karakterinin güzel olduğu, özellikle çok cömert olduğu söylenmiştir. Galata Mevlevihanesi'nde tanıştığı Şeyh Gâlip ile ömür boyu dost kalmıştır. "Esrâr" mahlasını da, Şeyh Gâlip'e arz edip talebelerinden olunca almıştır. Şeyh Gâlip ile tanıştıktan sonra Şeyh Gâlip'in eğitimine girdi. Hayatı boyunca Mevlevilik dairesinden çıkmadı. Daha sonraları tezkireci ve meşîhat makamlığını kazanmasına rağmen Şeyh Gâlip'in yanından ayrılmadı. Ömrü boyunca Galata Mevlevihanesi'nde kendisine ayrılan odada yaşadı, eserlerini burada kaleme aldı ve 1796 (Hicri 1211) yılında burada öldü. Garip bir detaydır ki, vefat günü Mirac kandiline denk gelmiştir.
ile ilgili metin bulabilirsiniz.
Bunun dışında bizzat Şeyh Gâlip, Esrâr Dede'nin ölümü üzerine bir mersiye kaleme almıştır. Bu mersiye şöyle başlar:
Kan ağlasın bu dide-i dür-bârım ağlasın

Ansın benim o yâr-ı vefâ-dârım ağlasın

Çeşm ü dehân u ârız u ruhsârım ağlasın

Baştan başa bu cism-i siyeh-kârım ağlasın

Ağyârım ağlasın bana hem yârim ağlasın

Gûş eyleyen hikâyet-i Esrâr'ım ağlasın

Nâ-dide bir güher telef etdim dirîg u âh

Hâk içre defnedüp gerü gitdim dirîg u âh
Ayrıca Esrar Dede'nin mezar taşında Şeyh Gâlip'in şu cümleleri yer almaktadır:
"Esrâr Dede çileyi hatm ettiği dem

Sırr oldu serin hırka-i tâbûta çeküp

Gâlib dedi târihin efsûs efsûs

Hemdemlerini hayrân kodı Esrâr göçüp."
Eserleri

Kuşkusuz her açıdan olduğu gibi edebî açıdan da Esrâr Dede'yi en çok Şeyh Gâlip etkiledi. Bu iki önemli ismin eserleri ise daha sonraki kuşakların birçok önemli edebiyatçısını etkilemiştir. Nitekim daha sonraları Şeyh Gâlip'in ünlü eseri "Hüsn ü Aşk"dan esinlenerek, Yenikapı Mevlevihanesi'nin son şeyhi Abdulbâkî Baykara tarafından kaleme alınacak olan yine Hüsn-ü Aşk isimli manzûm tiyatronun ilk perdesi Şeyh Gâlip ile Esrâr Dede'nin konuşmalarını konu alacaktır.
Şiirlerini topladığı Dîvân'ı en önemli ve bilinen eseridir. Bu da, 1841 yılında "Divan-ı Belağat-unvân-ı Esrâr Dede Efendi" ismiyle yayımlanmıştır.
Mevlevî şairlerinin hayatlarını ve şiirlerinden örnekleri barındıran, Esrâr Dede Tezkiresi olarak da anılan "Tezkire-i Şu'ârâ-yı Mevlevîyye" bir diğer ünlü eseridir.
Mübâreknâme-i Esrâr,
Fütüvvetnâme-i Esrâr
Lugat-ı Tilyan'dır.
Genel olarak Esrâr Dede arı ve yalın bir dil kullanırdı. Şiirlerinde Mevlevîliğe ve Mevlânâ'ya olan sevgisine sık sık yer vermiştir. Şiirlerindeki tasavvuf etkisi barizdir.
Eserlerinden Örnek

Gazel (Gece Kandilli'de)
Gece Kandilli’de gök kandil olup ol meh-rû

Mâhitab eyleyerek eyledi azm-i Göksu

Ol şehen-şâh-ı hüsn basdı kadem şevketle

Hele Beylerbeyi’nin başına devletdir bu

Boğaz içinde bu şeb mey vererek muğbeçeler

İtdi sâgar gibi lebrîz bizi tâ-be-gelû

Gel çelipa içün itme bizi hicrana dûçar

Nola İstavroz’a gitme bu gice kâfir-hu

Subha dek eyleyelim şevk ile zevk-i mehtâb

Mestdir çeşm-i siyeh meste yeter bu uyku
Vikisöz'de  ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.
Yardan sana şu peymâne ki ihsân oldu

Mihr-i dîdâr idi Esrar sabaha karşu

Saye-i Hazret-i Galib’de Boğaz içre bu şeb

Zevk-i min tahtil enhar idi bana her su
Dış kaynaklar

Bilgin, A. Azmi (1999) "Esrar Dede" Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi Cilt:1 sayfa:473-474, İstanbul: Yapi Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, ISBN 975-08-0071-0
Medine

| Medine Yesrib |
| --- | --- |
المدينة المنورة

MedineMedine'nin Suudi Arabistan'daki konumu
Ülke:  Suudi Arabistan
Bölge: Medine Bölgesi
İdare
 • Belediye başkanı: Abdülaziz bin Macit
Yüzölçümü
 • Toplam: 589 km²
Rakım: 608 m
Nüfus (2006)
 • Toplam: 1.300,000
 • Yoğunluk: 2.410/km²
Zaman dilimi: UTC+03.00
Medine (Arapça: المدينة), resmî adıyla Medine-i Münevvere (Arapça: المدينة المنورة) veya eski adıyla Yesrib (İbranice: יתריב; Arapça: يثرب), bugünkü Suudi Arabistan'ın Hicaz bölgesinde, Mekke'nin kuzeyinde yer alan şehir.
Şehrin Müslümanlarca ele geçirilmesinden önceki adı Yesrib'dir. Medirra, Medirke, Meddiyne, Mezzine de denmiştir. İslam dini için özel bir şehirdir, Mescid-i Nebevi'yi ve Muhammed'in kabrini barındırarak İslam'da ikinci en mukaddes yer sayılır. Gayrimüslimlerin şehre girmesi yasaktır.
Geçmişi

Yesrib'in adı Hicret'ten sonra Muhammed tarafından "Medinet'ül-Münevvere" ve "Medinetünnebi" (aydınlanmış şehir ve peygamber şehri) olarak değiştirilmiştir. Melikşah döneminde (1072-1092) Selçuklu topraklarına katılmasıyla Türk egemenliğine giren Medine, daha sonra tüm Hicaz bölgesi gibi sırasıyla Eyyubi ve Memluk devletlerinin topraklarına katıldı. 1517 yılında Yavuz Sultan Selim'in Memluk ordusunu Ridaniye Savaşı'nda mağlup etmesiyle tüm Hicaz bölgesiyle birlikte Medine de Osmanlı İmparatorluğu'nun topraklarına katıldı. Osmanlı İmparatorluğu döneminde II. Abdülhamit tarafından Medine'ye kadar demir yolu hattı inşa ettirilmiştir. Haydarpaşa Garı'ndan tren ile Medine'ye 3 gün içinde ulaşım sağlanmakta idi.[kaynak belirtilmeli]
I. Dünya Savaşı sırasında 1916 yılında başlayan Arap Ayaklanması sırasında tüm çevre kentleri isyancıların eline geçerken, Medine Kalesi daha sonra "Medine Müdafii" unvanını alacak Fahrettin Paşa'nın komutasındaki Osmanlı askerlerinin zor koşullara rağmen direnişiyle savaşın sonuna kadar Osmanlı İmparatorluğu'nun elinde kaldığı gibi, 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi'nden sonra da Fahrettin Paşa kenti teslim etmedi. 20 Ocak 1919'da Osmanlı başkentinden gelen talimat sonucunda buradaki birlik teslim oldu ve şehirdeki Osmanlı egemenliği sona erdi.
1932'de kurulan Suudi Arabistan hükûmetinin Ecyad Kalesi gibi tarihi Osmanlı eserleri yok etme politikasından sonra Medine'de Osmanlı eserleri olarak bir tek Amberiye Mescidi ve el-Muazzem Tren İstasyonu kaldı.
Önemli yerler

Her Hac mevsimi Mekke ile birlikte milyonlarca hacı tarafından ziyaret edilir. Şehirde ziyaret edilecek önemli yerler şunlardır:
Mescid-i Nebevî
Uhud Dağı ve Kabristanı
Yedi Mescidler
Mescid-i Kıbleteyn
Kuba Mescidi (Müslümanların inşa ettiği ilk mescid)
Hamza Mescidi
Ali Mescidi
Cennet-ül Baki (Kabristan)
Ebu Bekir Mescidi
Osman Mescidi
Ömer Mescidi
Cuma Mescidi
Mescid-i Gamame (Bulut Mescidi)
Mescid'i Nebevi'nin günbatımında görünümü
Bâkî

| Mahmud Abdülbâkî   محمود عبد الباقي |
| --- | --- |

Doğum: 1526-1527 İstanbul
Ölüm: 7 Nisan 1600 İstanbul
Meslek: Şair, Kazasker
Çocuklar: Şeyh Mehmed,   Abdurrahman

Bâkî ya da asıl adıyla Mahmud Abdülbâkî (1526 - 7 Nisan 1600), Türk divan şairi.
Baki, Divan edebiyatı şairi olup "Sultânü'ş-şuarâ" (Şairler sultanı) olarak anılmış, Türk edebiyatının en önemli isimleri arasında yer almıştır. Medine ve İstanbul illerinde kadılık yapmış, Anadolu ve Rumeli eyaletlerinde kazaskerlik görevinde bulunmuştur.
Hayatı

1526 yılında İstanbul'da doğan Bâki'nin asıl ismi Mahmud Abdülbâki'dir. Aslında fakir bir ailenin çocuğu idi, babası müezzinlik yapıyordu. Çocukluğunda saraç çıraklığı yapmıştır. Orhan Şaik Gökyay, Baki'nin "saraç" (koşum ve eyer takımları yapan ya da satan kimse) çıraklığı değil, "serac" (camilerde kandillerin yakılmasından sorumlu kimse) çıraklığı yaptığını iddia etmiş ve eski imlası aynı olan iki kelimenin yanlış okunmasının yol açtığı hataya işaret etmiştir. Eskiden kandillerin camilerde yegane aydınlatma aracı olduğu göz önünde tutulursa, özellikle çok sayıda kandilin bulunduğu büyük camilerde seraclık önemli bir görevdi. Baki'nin babasının Fatih Camii'nde müezzinlik yaptığı anımsanırsa, kendisinin de aynı camide serac çırağı olması ihtimali gerçekten kuvvetlidir. Nitekim pek çok akademisyen şairin saraç çıraklığı değil, serac çıraklığı yaptığı görüşünü daha doğru bulmaktadır.
Eğitime, ilme olan büyük tutkusu fark edilmeye başlanınca ailesi medreseye devam etmesine izin vermiştir, zira başlarda medreseye kaçak, ailesinden gizli gitmekteydi. Gayretleri ile iyi bir eğitim görmüş, dönemin ünlü müderrislerinden ders almıştır. Eğitimi boyunca şiire olan ilgisi giderek artmış ve güçlü kaleminin ünü de yavaşça yayılmaya başlamıştır. Eğitimini tamamladıktan sonra çeşitli medreselerde müderrislik yapmıştır. Kanuni Sultan Süleyman tarafından İstanbul'a getirtilen şair, hayatı boyunca çeşitli dönemlerde devlet hizmetinde bulundu; kadılık, kazaskerlik gibi makamlarda görev yaptı. Yaşlılığında Şeyhülislam olmak isteyen Baki, bu makama getirilmemiş. 7 Nisan 1600 tarihinde, İstanbul'da öldü.
Bâki'nin Saray'a hep bir yakınlığı olmuştur. Özellikle Kanunî Sultan Süleyman ile yakın ilişkileri olmuş, padişah sık sık kendisine iltifat etmiştir. Daha sonra II. Selim ve III. Murat zamanlarında da hem saraydan hem halktan büyük bir itibar ve ilgi görmüştür. Ölümünden önce bu kadar ilgi ve alâka gören sanatçı sayısı azdır, o ise ölmeden "Sultânü'ş-şuarâ" yani "Şairlerin Sultanı" diye anılmaya başlamıştır.
Çalışmaları

Bâki Osmanlı'nın en güçlü devirlerinden birinde yaşamıştır, bu da pekâla onun şiirlerine ve şiirlerinde kullandığı temalara yansımıştır. Aşk, yaşamanın zevki ve doğa şiirlerinin başlıca konularıdır. Tekniği güçlüdür, şiirlerinde yakaladığı ahenk ve akıcılık farklıdır. Dil kullanımında çok yeteneklidir. Şiirlerinde İstanbul Türkçesini başarıyla kullanmıştır. Ahenk ve musikiye önem vermiş; söz seçiminde titiz davranmıştır. Genellikle din dışı konuları işlemiştir. Şiirlerinin oluşturduğu tını, musiki de şiirlerinin farklı bir özelliğidir. Türk Divan şiirinin dönemin ünlü akımları ve eserleri seviyesine ulaşmasında çok büyük katkısı olmuştur. Eserlerinden biri de Kanunî Sultan Süleyman'ın ölümü üzerine yazdığı "Mersiye-i Hazret-i Süleyman Han" isimli Kanuni mersiyesidir. Bu mersiye terkib-i bend şeklinde yazılmış; hem teknik olarak güçlü yapısı hem de ahengi ve dönemin ruhunu, özellikle edebiyat tarzını, güzel bir şekilde ifade ettiği için en ünlü mersiyelerden birisi olmuştur.
Başlıca eserleri

Dîvân (4508 beyitlik, en önemli eseri)
Fazâ'ilü'l-Cihad
Fazâil'i-Mekke - (Türkçe karşılığı Mekke'nin Faziletleri) Arapçadan tercümedir. Sokullu Mehmed Paşa'nın emriyle mensur biçiminde yazılmıştır. Eserde Mekke tarihine ve Osmanlı sultanlarının Mekke'ye yapmış oldukları hizmetlere yer verilmiştir. Bâki Mekke kadısı olarak Mekke'de bulunduğu sıralarda eseri 1579 yılında tamamlamıştır.
Hadîs-i Erbain Tercümesi
Kanuni Mersiyesi
Din bilimleri

Bazı farklı dinlerin sembolleri
Din bilimleri, dinle teolojik bakış açısıyla ve normatif yöntemlerle ve apolejetik (dini savunma) amaçla ilgilenen ilahiyatın aksine dinleri sosyal bilimler perspektifinden ve herhangi bir dini veya dinleri apolejetik (savunmacı) gaye gütmeden ve ideolojik muhalefet tavrı içine girmeden olgusal temelde araştıran ve analiz eden çeşitli sosyal bilim disiplinlerinin ortak adı.
Araştırma Yöntemleri ve metodolojileri farklı olduğundan din bilimleri (İngilizce: Religious studies veya Almanca: Religionswissenschaft) ile teoloji (ilahiyat) birbirinden tümüyle olmasa da önemli ölçüde ayrılmaktadır. Bir teolog ile din bilimci arasındaki fark, birinin dini vahiy eksenli anlamaya diğerinin ise bilim perspektifi içinden bir dini veya tüm dinleri anlama ve açıklamaya çalışmasıdır. Hristiyanlıkta üniversitelerin teoloji bölümlerindeki Kutsal Kitap çalışmaları, misyonoloji (misyon bilimi); İslam'da ilahiyat fakültelerindeki fıkıh; hadis, tefsir, kelam gibi alanlarla dinleri sosyoloji; psikoloji, antropoloji, tarih gibi sosyal ve beşeri bilimler perspektifinden ele alan din sosyolojisi, din psikolojisi, din antropolojisi ve din fenomenolojisi gibi çeşitli alanlar birbirlerinden önemli ölçüde ayrılmaktadır.