Civilization
Oynanış

Civilization tek oyunculu bir oyundur. Oyuncu bir medeniyetin hükümdarı olarak sadece bir göçmen birimiyle (Settlers) oyuna başlar (bazen iki göçmenle) ve diğer medeniyetlerle yarış halinde bulunan bir imparatorluk kurmaya çalışır.
Keşfedilecek bir dünyanın, savaşların ve diplomasinin yanı sıra, oyuncu şehir kurmak için uygun yerler bulmalı, şehirlerinde hangi binanın ya da birimin yapılacağını belirlemeli, hangi teknolojinin araştırılacağını seçmeli ve şehirlerden maksimum verim alabilmek için etrafındaki toprakları en iyi şekilde işlemelidir. Şehirler belirli bir uyruğu ve lideri olmayan barbarlar tarafından istila edilebilir. Barbar saldırıları keşfedilmemiş karalardan ve denizlerden geleceğinden, zaman ilerledikçe barbarların barınabileceği yerle de azalacaktır.
Oyuna başlamadan önce oyuncu hangi uygarlığı yöneteceğini seçer. Bu seçim oyun içi sesleri, unvanları, şehir isimlerini etkiler; ancak oynanışa etkide bulunmaz (Gerçek dünyada oynarken her uygarlığın kendi yerinde başlaması hariç). Yapay zeka, yönettiği uygarlığın karakteristik özelliklerini gösterir. Örneğin Aztek'ler, işgalci ve zengin bir uygarlıktır. Her medeniyetin başında o medeniyetin tarihteki önemli kişilerinden biri bulunur (örneğin, Hintlerin başında Mahatma Gandhi).
Oyunun alanı çoğu bilgisayar alanından daha büyüktü. Bronz çağından önce M.Ö. 4000 yılında başlayan oyun, 2100 yılına, yani uzay çağına kadar sürebilmektedir. Oyunun başında, dünya üzerinde hiçbir şehir yoktur: oyuncular ellerindeki göçmenlerle yeni şehirler kurabilir ve bu şehirlerin etrafındaki topraklara yollar, sulama kanalları, kaleler yapabilirler.
Zaman ilerledikçe yeni teknolojiler geliştirilir; bu teknolojiler oyunun gelişmesindeki ve değişmesindeki en önemli etkendir. Başta, oyuncular çömlekçilik, tekerlek, alfabe gibi teknolojiler arasından seçim yaparken, oyunun sonlarına doğru nükleer teknolojiler ve uzay teknolojilerini geliştirmeye başlarlar. Bazı teknolojileri ilk olarak bulmak oyunculara büyük avantaj sağlar (uçak yapımı gibi). Çoğu teknoloji yeni birimlerin üretilmesine, yeni binaların yapılmasına ve daha ileri teknolojilerin geliştirilmesine olanak tanır. Örneğin, at arabalı bir savaşçı üretebilmek için önce tekerleği icat etmelisiniz, aynı şekilde bir ambar yapabilmek için de çömlekçiliği öğrenmiş olmaız gerekir. Baştan sona kadar böyle işleyen bu sisteme teknoloji ağacı (tech tree) denir ve diğer birçok strateji oyununda da bu sistem kullanılmıştır. Teknolojilerin geliştirilme sırası oyunun gidişatını direkt etkiler.
Oyuncular gerekli teknolojileri araştırdıkları sürece, bulundukları çağda dünyada önemli bir yeri olan yapıtları da inşa edebilirler. Tabii ki bu yapıtların her biri sadece bir oyuncu tarafından bir kez inşa edilebir. Örneğin antik çağda Piramitler, Çin Seddi; Orta Çağ'da Kopernik'in Gözlemevi, Magellan'ın Sefer Anıtı; ve modern çağda Birleşmiş Milletler inşa edilebilir yapıtlar arasındadır. Yapıtları yapmak çok fazla kaynak gerektirir ve yıllarca sürebilir. Bir yapıtı inşa eden medeniyet o yapıtın verdiği özelliklerden yararlanabilir. Örneğin, Magellan'ın Sefer Anıtı'nı inşa eden medeniyetin donanma birimleri daha hızlı hareket etmeye başlar. Bazı yapıtlar yeni teknolojilerin geliştirilmesiyle özelliğini kaybedebilir (Örneğin, topun bulunmasıyla Çin Seddi işe yaramaz hale gelir).
Oyunun sonunda tüm medeniyetleri yok eden ve en yüksek puanı toplayan oyunu kazanır.