stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Türk otomotiv sanayii
1990 - 2000 dönemi

90'lı yıllarda Renault'nun üst sınıf modeli Renault 21’in üretimine başlanmıştır. İlk yerli üretim Opel’ler ve Toyota Corolla yollara çıkmıştır.
1993 yılında TOE ve 1995 yılında Genoto fabrikaları kapanmıştır.
1996 yılında klasik otomobil tutkunu Prof. Dr. Hasan Yurdakul klasik tipteki Maral marka otomobillerin üretimine başlamıştır. Araçların üretimi günümüzde halen sürmektedir ve üretim tamamıyla elle yapılmaktadır.
1997 yılında yine ilk yerli üretim olarak Honda Civic ve Hyundai Accent üretimine başlanmıştır.
1999 yılında Fadıl Akgündüz'ün kurduğu JetPA şirketi tarafından, bu "dünya otomobilinin" Akgündüz'ün memleketi Siirt'te üretileceği "İmza 700" adlı küçük "yerli" otomobilin "prototipi" lanse edilmiş, daha sonra İngiliz bir firmaya yaptırılan 2 maket, tel örgülerle çevrilen büyükçe bir arazi ve inşaata başlanmış birkaç bina ile sınırlı kalmıştır.
2000 - 2010 dönemi

Türkiye bu yıllarda spor otomobil üretmeye başlamıştır. Etox, Anadol STC-16 dan sonra üretilen Türkiye'nin üretmiş olduğu 2. spor otomobildir. Henüz prototip aşamasındadır. Diğer spor otomobiller ise Yonca-Onuk Tersaneleri tarafından üretilen "Onuk Sazan" ve "Onuk S-56" adlı prototip aşamasında olan otomobillerdir. Ayrıca bir Çenberci Ltd. Şti. klasik tipteki el yapımı Diardi marka otomobilleri üretmiştir.
2007 yılında Gaziantep'te kurulan Müjdeci Kamyonet firması Folkvan markalı kamyonetlerin üretim ve montajına başlamıştır.
2007 yılında Fatih Başoğlu  Şamil 1 ve 2 isimli otomobillerini tescil ettirmiştir.
2009 yılında Türkiye'nin ilk 4×4 yerli cipi Türkar üretildi.
2010 - 2020 dönemi

2010 yılında Türkiye'de üretimine başlanan modellerden birisi de Fiat Doblo'dur. Üretimi devam etmektedir.
2012 yılında EVT Motor, Hacettepe Üniversitesi Teknokent ve Otomotiv Mühendisliği Bölümü öğretim elemanları işbirliği EVT S1 adında elektrikli spor otomobil, üretilmeye başlanmıştır. EVT Motor destek gelmediği için faaliyetlerine son vermek zorunda kalmıştır.
28 Mayıs 2015 tarihi itibarıyla Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Saab 9-3'ün bütün haklarını satın almıştır.
2015 yılında Fiat Egea C segment otomobil Tofaş fabrikasında üretilmeye başlanmıştır. Egea uretime başladıktan sonra 5 yıl boyunca Türkiye'de en çok satan otomobil olmayı başarmıştır.
2018 yılında Otosan tarafından üretilen Ford F-Max Almanya Hanover fuarında 2019 yılının en iyi ağır vasıtası seçilmiştir.
25 Haziran 2018 tarihinde Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu Sanayi ve Ticaret A.Ş. firması kurulmuştur.
27 Aralık 2019 tarihinde yeni yerli elektrikli otomobil Togg kamuoyuna tanıtılmıştır.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Tofaş (Fiat Linea) | Oyak-Renault (Renault Fluence) | Ford-Otosan (Ford Taunus TC) | Etox (Zafer Coupé) | Anadol (A8) | Celik (Skoda 1202) |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Mercedes-Benz Türk | Askam | Ford Otosan Cargo | MAN Türkiye | Katmerciler | Otokar |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Otokar | BMC | Temsa | Mercedes-Benz Türk | MAN Türk | A.I.O.S. |
Yeni Romantik

Yeni Romantik ya da yeni romantisizm, 1980'lerde özellikle Birleşik Krallık'ta ortaya çıkan, gençler arasında yaygın bir moda akımıdır.
İlk olarak Britanyalı gece kulüplerinde ortaya çıkmıştır. Yeni romantizm 1980'lerin başlarında punk hareketinin sertliğine karşı olarak Birleşik Krallık müzik sahnesine doğrudan bir tepki şeklinde girmiştir. Punk Britanyalı meclisinin öngördüğü yaşama karşı şekilde ilerlerken, yeni romantikler hayatı cazibeli görüyor ve yerel gece kulüplerinde düzenli olarak partiler veriyorlardı. Makyajları çizgili ve meşhurdu. Garip bir tasarımcı ve kulüp sahibi olan ve coşkun tasarımlarıyla tanınan Leigh Bowery, Boy George gibi sanatçılar için bir peri durumuna geldi ve 1980'ler yer altı kulüp sahnesinde büyük bir mevki edindi.
Romantik görünüşün ilk tasarımcılarından olup Adam & the Ants gibi markalara özel olarak kıyafet tasarlayan Vivienne Westwood, sonradan "Korsan Görünümü"nü geliştirdi. Korsan görünümü tam kollu olup genel olarak pahalı kumaşlardan yapılırdı. Altın örgülü süvari tarzı ceketler gömlek ve dizde gittikçe darlaşan bir pantolonla birlikte giyilirdi. Farklılık yaratan ve ün salmış olarak hatırlanacak bir diğer eleman da, üstten bir veya iki düğmesi iliklenmeden yakaları açık bırakan kısa gömleklerdir. Çok tutucu toplumlar haricinde bu giyim tarzı hem erkekler hem kadınlar arasında standart ve sıradan bir hal almıştır. İş takımları haricinde katlanmış yakalı elbiseler giymek kullanışsız ve boğucu idi. Tozluklar da bu dönemde oldukça ünlüydüler.
Resmi punk modelleri giysileriyle cazibeli ve çekici görünmekteydiler, bu yüzden de gece kulüpleri geceleri bu cazibelerini sergilemeleri için onlara bir fırsat vermişlerdir. Dramatik döpiyesler, Londra'nın Blitz ve St. Moritz gibi seçkin kulüplerinde giyilmekteydi. Bu kulüpler yeni romantik hareketinin ilk olarak başladığı yerler olarak anımsanmaktadırlar.
Yeni romantik görünümünün ilk tasarımcıları Vivienne Westwood, Colin Swift, Stevie Stewart ve David Holah'dır. Westwood, kendi fikirlerine, sonradan korsan görünümünü geliştirecek olan şık Regency tasarımlarını uyarlayarak başladı. Özellikle Adam ve The Ants için tasarımlar yaptı. Resmi giyim stili yeniden şekillenerek, kokteyl elbiseleri ve gece takımlarında genel olarak alt kısmı geniş korseli ceketler veya Chanel tarzı brokar ceketler ve ayakta topuklular ile dizin hemen üstünde düz etekler giyilmeye başlanmıştır.
Necati Güler

Necati Güler (d. 1956, Kayseri), Türk millî basketbolcu ve yönetici.
1956 yılında Kayseri'de doğan Güler, Kolej'de basketbola başladı. 1974-75 sezonunda 2. Lig şampiyonu olarak Türkiye Deplasmanlı Basketbol Ligi'ne yükselen Adana Demirspor'da forma giyen Güler oyun kurucu mevkiindeki etkinliğiyle dikkat çekti. 1975 yılında Fenerbahçe'ye transfer olan Güler burada da başarılı performansını sürdürdü ve genç millî takıma yükseldi. Türkiye genç millî basketbol takımı ile 1 Mayıs 1976'da ülkenin ilk kez Balkan Şampiyonluğuna ulaşmasında katkı sahibi oldu.
Güler 1976'da şampiyon olan Eczacıbaşı'na transfer oldu. Yedi yıl formasını giydiği Eczacıbaşı takımında 1977, 1978, 1980, 1981 ve 1982 yıllarında Türkiye şampiyonluğu sevinci yaşayan Güler, 1983'te İTÜ'ye transfer oldu ve 1992'de basketbolu bırakana dek bu takımın formasını giydi.
137 kez A millî olan başarılı sporcu 1981 yılında bu defa Türkiye millî basketbol takımı ile Balkan şampiyonluğuna ulaştı. 1983 yılında Fas'ın Kazablanka kentinde düzenlenen Akdeniz Oyunları'nda bronz madalya kazanan takımda yer aldı.
Yöneticilik hayatına ise aktif sporculuk yaşantısı bitmeden başladı. 1989'da Millî Olimpiyat Komitesi üyesi olan Güler, sporcu temsilcisi olarak Türkiye Basketbol Federasyonu'nda (TBF) da görev yapmaya başladı.
1998-2003 yılları arasında TBF Eğitim Kurulu Genel Sekreterliği görevini sürdürdü. 2003-04 yılları arasında TEDMER Vakfı'nda Genel Müdürlük yapan Güler, 2004-07 yılları arasında da Boğaziçi Üniversitesi Vakfı'nın Genel Müdürlük görevini yürüttü, Boğaziçi Üniversitesi Mezunlar Derneği (BÜMED) Yönetim Kurulu Başkanlığı ve Kurucu Üyesi olarak da görev aldı
Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi

| Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi |
| --- | --- |


Açılış: 15 Haziran 2013 (11 yıl önce) (2013-06-15)
Konum: Altındağ, Ankara, Türkiye
Koordinatlar: 39°56′03″K 32°51′51″D﻿ / ﻿39.93417°K 32.86417°D﻿ / 39.93417; 32.86417
Tür: Somut olmayan kültürel miraslar müzesi
Koleksiyon boyutu: 4000
Toplu ulaşım: EGO  (Yenişehir & Kurtuluş)  (Kurtuluş)
Gazi Üniversitesi bünyesindeki diğer müzeler
 Profesör Doktor Metin Aktaş Zooloji Müzesi  Profesör Doktor Ülker Muncuk Müzesi  Resim Heykel Müzesi  Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi 
Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi; Gazi Üniversitesi Türk Halkbilimi Araştırma ve Uygulama Merkezi ve Ankara Kalkınma Ajansı'nın ortak katkılarıyla 15 Haziran 2013 tarihinde, Ankara'nın Altındağ ilçesinde açılmış olan bir müzedir. Müzenin denetimi, Etnografya Müzesi Müdürlüğünce yapılmaktadır.
Ankara SOKÜM Müzesinin hedef kitlelerinden biri de ilköğretim öğrenci gruplarıdır ve en büyük kitlesi de çocuklardır. Her yaştan Müzenin SOKÜM'ün Korunması Sözleşmesinde de belirtildiği üzere kültürel miras eğitiminde okul dışı öğrenme ortamlarından biri haline geldiği fark edilmiştir.
Müzede, ebru sanatı ve ıhlamur baskı uygulamalarının yapıldığı kukla ve gölge tiyatrosunun sergilendiği iki atölye odası, Türk masallarının anlatıldığı bir masal odası, geçiş dönemlerinden olan düğün ve doğum hakkında geleneklerin aktarıldığı ve ninnilerin anlatıldığı bir gelin odası (bu odanın konsepti değişiklik göstermektedir), halk hikâyelerinin anlatıldığı bir sohbet odası ve geleneksel çocuk oyunlarının oynandığı bir oyun odası yer almaktadır.
Tema

Müzede; meddahlık geleneği, orta oyunu, Karagöz ve Hacivat, köy seyirlik oyunları, ebru sanatı, ıhlamur baskı gibi Türk kültür ve geleneğine ait kültürel değerler yaşatılmaktadır. Ayrıca; Ankara yöresine has masallar, türküler, ninniler, maniler ve kına gecesi, diş hediği, asker kınası ritüelleri de müzede ziyaretçilere anlatılan ve aktarılan değerlerdendir.
Vahe Berberyan

Vahe Berberyan
Vahe Berberyan (Ermenice: Վահէ Պէրպէրեան Vahe Berberian, d. 1955, Beyrut) Arapkirli bir anne ve Eğinli bir babanın çocuğu olarak 1955'te Beyrut’ta doğdu. Tiyatro, edebiyat ve sanat camiasından insanların uğrak yeri olan ailesinin evinde, entelektüel bir ortamda yetişti. 1977’de Los Angeles’a yerleşti. 1980’de Woodbury Üniversitesi’nde gazetecilik eğitimini tamamladıktan sonra edebiyat, tiyatro, oyunculuk ve resimle uğraştı. ABD, Kanada ve Avrupa’nın çeşitli kentlerinde sergiler açtı. Sanat çevrelerinde ressam ve yazar olarak tanınsa da, Ermeni diasporasında daha çok, pek çok şehirde sergilediği Yevaylın (Vesaire), Nayev (Bir de) ve Dagavin (Henüz) adlarını taşıyan tek kişilik performanslarıyla tanındı. Köklerinin tiyatroda olduğunu düşünen Berberian çeşitli oyunlar kaleme almış, yönetmenlik ve oyunculuk yapmış, Hollywood filmlerinde rol almış ve seslendirmeler yapmıştır. 
Ermenice kaleme aldığı "Hanun Hor yev Ortvo" adlı kitabı Aras Yayıncılık tarafından "Baba ve Oğul Adına" adıyla Türkçeye kazandırılmıştır.
Oyun: Kişerva Aytselun (Gece Misafiri); Vartakuyn Piğı (Pembe Fil); Avazakhrum (Kuma Gömülüş); Baron Garbis.
Roman: Namagner Zaataren (Zaatar'dan Mektuplar).
Serbest bölge

Panama'da bulunan Colón Serbest Ticaret Bölgesi'nin havadan görünümü
Serbest bölge veya serbest limanlar; bulunduğu ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı, sanayi ve ticari faaliyetler için daha geniş teşviklerin tanındığı, fiziki olarak veya idari kararla ülkenin diğer kısımlarından çitle çevrilerek ayrılan özel ekonomik bölgelerin bir alt türü olarak malların ithal edilebildiği, depolanabildiği, işlenebildiği, üretilebildiği veya re-export edilebildiği planlı yatırım alanlarıdır.
Amaçlarına göre özel ekonomi bölgeleri, serbest ticaret bölgeleri, ihracata dayalı üretim bölgeleri gibi farklı isimler altında da tanımlanmaktadır.
2023 yılı verilerine göre yalnızca ABD'de 298 dış ticaret bölgesi olmak üzere 135 farklı ülkede yaklaşık 3.500 adet serbest bölge bulunmakta ve sayıları gün geçtikçe artmaktadır. Günümüzde bu sayının 5.000'in üzerinde olduğu tahmin edilmektedir.
1985 yılından beri uygulanmakta olan Türkiye'de 19 adet faal serbest bölge bulunmakta, bu bölgelerde, 2022 yılı verilerine göre yaklaşık 90 bin kişi istihdam edilmektedir. 2023 yılında serbest bölgelerin istihdamı yaklaşık 100 bin, ihracatı ise 13 milyar Dolar seviyesine erişmiştir.
Tanımlar

Dünya Bankası tarafından, "ticaret, transit ve yeniden ihracat operasyonları için antrepo, depolama ve dağıtım olanakları sunan belirli büyüklükteki, çitle çevrili, gümrüksüz alanlar" olarak tanınmaktadır. Serbest bölgeler ayrıca, hammadde veya bileşenlerin ithalatını ve fabrika ürünlerinin ihracatını içeren emek yoğun üretim merkezleri olarak ihracata dayalı üretim alanları adı altında da tanımlanabilir, ancak bu, serbest ticaret bölgelerinin giderek daha fazla hizmet endüstrilerine odaklanması nedeniyle günümüz serbest bölgelerinin tümünü kapsamayan eski bir tanımdır.
Dünya Serbest Bölgeler Örgütü ise serbest bölgeyi "mallar, hizmetler veya her ikisi ile ilgili üretim, ticaret, fiziksel veya sanal ekonomik faaliyetlere izin verilen ve gümrük vergilerinden, diğer vergilerden ve harçlardan (tamamen veya kısmen) muaf tutulduğu, bir veya daha fazla hükümet tarafından belirlenen bir alan" olarak tanımlamaktadır.
Serbest bölge genel tanımı içinde kurulan bölgenin niteliğine göre çeşitli farklı tanımlamalar da yapılmaktadır. Buna örnek olarak "İhracat Odaklı Serbest Bölgeler" verilebilir. Bu bölgeler endüstriyel ve ticari ihracatı teşvik etmek için genellikle gelişmekte olan ülkelerde kurulan belirli bir özel ekonomik bölge türüdür. Dünya Bankası'na göre bu bölgeler, "ihracat için imalatta uzmanlaşmış, genellikle 10 ila 300 hektarlık çitle çevrili bir alan olan bir sanayi bölgesi" olarak tanımlanır.
Serbest bölgeler; Amerika Birleşik Devletleri'nde 1934 tarihli Dış Ticaret Bölgeleri Yasası kapsamında "Dış Ticaret Bölgeleri" olarak adlandırılır. Bu alanlarda faaliyet gösterenlere gümrük prosedürleri ile ilgili bazı avantajların yanı sıra eyalet ve yerel vergilerden çeşitli muafiyetler tanınmaktadır. Diğer ülkelerde ise "gümrüksüz ihracat işleme bölgeleri", "ihracattan muaf bölgeler", "ihracat işleme bölgeleri", "serbest ihracat bölgeleri", "serbest limanlar", "endüstriyel serbest bölgeler", "yatırım teşvikli alanlar" gibi çeşitli adlar altında uygulanmaktadır. Dünyanın dört bir yanındaki bölgeler, diğer özelliklerin yanı sıra genellikle normal göçmenlik prosedürlerinden ve yabancı yatırım kısıtlamalarından özel muafiyetler sağlar.
Türkiye'de uygulanan serbest bölge modeli 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında yürütülmektedir. Kanun'un 6'ncı maddesinde serbest bölgeler;
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Türkiye Gümrük Bölgesinin parçaları olmakla beraber; yer ve sınırları Cumhurbaşkanınca belirlenmiş, serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin ve kambiyo mevzuatının uygulanması bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen ve serbest dolaşımdaki eşyanın bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerlerdir. | ” |
— 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu
olarak tanımlanmaktadır.
Türkiye'de serbest bölgeler > Tarihçe > Osmanlı dönemi

Türkiye'de serbest bölge uygulamalarına yönelik ilk çalışmalar, tıpkı Birinci Dünya Savaşı öncesinde Osmanlı Devleti döneminde gerçekleştirilen girişimler gibi sonuçsuz kalmıştır. Osmanlı döneminde serbest bölge olarak kabul edilebilecek ilk yer, 1856 yılında üzerinde çalışmalar yapılan ve bugün Romanya topraklarında bulunan, Tuna nehri üzerinden iç bölgelere eşya sevkiyatı yapılması amaçlanan Sulina serbest limanıdır. 20.yy'ın başlarında ise İstanbul'da, Çekmece Gölü ile Yedikule kıyılarında bir serbest bölge oluşturulması planlamaları yapılmış ancak mali nedenlerle hayata geçirilememiştir. Osmanlı Devleti ticari hayatı üzerinde diğer devletlerin elde ettiği kapitülasyonlar nedeniyle açık pazar durumu yaşandığından, esası bir ülkede uygulanmakta olan sıkı ticari ve gümrük kurallarının esnetildiği alanlar olan serbest bölge uygulamasının tam manasıyla hayata geçirilmesi mümkün değildi.
Türkiye'de serbest bölgeler > Tarihçe > Cumhuriyet dönemi

Cumhuriyetin ilanıyla birlikte, Birinci Dünya Savaşı nedeniyle transit ticaret avantajını, hem liman hizmetlerinin yetersizliği hem de SSCB'nin yaşadığı ekonomik daralma nedeniyle kaybeden İstanbul Limanı'nın bir serbest bölge olarak statüsünün yeniden belirlenerek eski konumunun transit trafiğinin yeniden elde edilebilmesine ilişkin İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası'nın girişimleriyle, Türkiye'de bu alandaki ilk yasal metin olan 22 Haziran 1927 tarihli "Serbest Mıntıka Hakkında Kanun"  onaylanmış, bu Kanun neticesinde Ford Motor Company Tophane Rıhtımı'nda bulunan tesisinde çeşitli araç ve yedek parçaların montajını gerçekleştirmişse de uzun soluklu bir serbest bölge uygulaması tesis edilememiştir. Bununla birlikte, yine İstanbul Ticaret Odası tarafından hazırlanan bazı planlar ile ile İktisat Bakanlığınca hazırlanan Şakir Kesebir Planı gibi başka serbest bölge girişimleri daha yapılmış olsa bile, 1929 Ekonomik Buhranı'nın da etkisiyle daralan uluslararası ticaret, ülkelerin korumacı önlemleri arttırması ve Türkiye'nin uyguladığı ithal ikameci ekonomi modeli nedenleriyle hayata geçirilememiştir.
Türkiye'de serbest bölgeler > Tarihçe > 1980'li yıllar

1980'li yıllara gelindiğinde, yüksek enflasyon ve döviz darboğazı meydana getiren model terk edilerek, 24 Ocak kararlarıyla birlikte kamu harcamalarının sınırlandırılması, ücretlerin düşürülmesi, serbest döviz kuru gibi ekonomik önlemler alınmasına karar verilmiştir. İhracata dayalı büyüme modeli temelli bu yaklaşımın getirilerinden biri de serbest bölgeler olmuştur. Bu dönemde, serbest bölge kuruluşuna uygun yerlerin tespiti amacıyla çeşitli fizibilite çalışmaları yapılmış, Başbakanlığa bağlı olarak Serbest Bölgeler Teşkilatı kurulmuş, 1953 tarihli Kanun'a dayanılarak Antalya ve Mersin'de iki serbest bölge kurulmasına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı  yayımlanmış, daha sonrasında serbest bölgelere ilişkin kuruluş ve işletilmesine yönelik birimler Devlet Planlama Teşkilatı bünyesine transfer edilmiş ve bu konuda yeni bir Kanun düzenlemesi çalışmalarına başlanmıştır.
Bu çalışmalar neticesinde, 1953 tarihli Kanun yürürlükten kaldırılarak, 06.06.1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu yürürlüğe girmiştir. Özellikle komşu ülkelerde uygulanmakta olan serbest bölge modelleriyle rekabet edebilmek amacıyla yeni bir model kurgulanması planlanmıştır. Kanun'un amaçları arasında, ihracat için yatırım ve üretimi arttırmak, yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırmak, ekonominin girdi ihtiyacını ucuz ve düzenli şekilde temin etmek, dış finansman ve ticaret imkanlarından daha fazla yararlanmak sayılmıştır. 1985 tarihli Kanun kapsamında ilk olarak kamu eliyle ve kamu arazisi üzerinde Mersin ve Antalya Serbest Bölgeleri kurulmuştur. 1990'lı yıllardan itibaren kamu girişimi terk edilerek, serbest bölgeler kamu veya özel mülkiyetli araziler üzerinde özel sermaye girişimlerince yap işlet devret modeli altında kurulmuştur.
2004 ve 2008 yıllarında yapılan kanun değişiklikleri ile serbest bölgelerde ihracata dayalı üretim anlayışı güçlendirilerek, Kanun'un amaçları ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, doğrudan yabancı yatırımları ve teknoloji girişini hızlandırmak, işletmeleri ihracata yönlendirmek ve uluslararası ticareti geliştirmek olarak yeniden belirlenmiş, serbest bölgelerde faaliyet gösteren imalatçı firmalara özgü ek teşvikler tanınmıştır.
Türkiye'de serbest bölgeler > Türkiye'deki serbest bölgeler

2023 yılı itibarıyla, Türkiye'deki aktif serbest bölgeler aşağıda sayılmıştır.
Mersin Serbest Bölgesi (1987), MESBBAŞ 28 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Antalya Serbest Bölgesi (1987), ASBAŞ 21 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Ege Serbest Bölgesi (1990), ESBAŞ 28 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
İstanbul İhtisas Serbest Bölgesi (1990), ISBI 21 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Trabzon Serbest Bölgesi (1992), TRANBAŞ 28 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
İstanbul Endüstri ve Ticaret Serbest Bölgesi (1995), DESBAŞ 26 Mayıs 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
İzmir Serbest Bölgesi (1998), İZBAŞ 28 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Rize Serbest Bölgesi (1998) RİZBAŞ
Samsun Serbest Bölge (1998) SASBAŞ 27 Ocak 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
İstanbul Trakya Serbest Bölgesi (1998) İSBAS 28 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Kayseri Serbest Bölgesi (1998) KAYSER 28 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Adana Yumurtalık Serbest Bölgesi (1998) TAYSEB 28 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Avrupa Serbest Bölgesi (1999) ASB 28 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Gaziantep Serbest Bölgesi (1999) GAZBAŞ 28 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Bursa Serbest Bölgesi (2001) BUSEB 11 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Denizli Serbest Bölgesi (2002) DENSER 28 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Kocaeli Serbest Bölgesi (2001) KOSBAŞ 21 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
TÜBİTAK-MAM Teknoloji Serbest Bölgesi (2002) MARTEK 21 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Batı Anadolu Serbest Bölgesi (2022) BASBAŞ 21 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Türkiye'de serbest bölgeler > Türkiye'deki serbest bölgelerde uygulanan bazı teşvik ve avantajlar

Üretim konulu faaliyet ruhsatı sahibi firmalar, Kurumlar ve Gelir Vergisinden %100 muaftırlar.
Bölgeye giren mallar için Gümrük Vergisi, KDV, KKDF ödenmez. Ticaret politikası önlemleri uygulanmaz.
Üretiminin %85 ve fazlasını ihraç eden firmalar personel maaşları üzerinden hesaplanan gelir vergisi stopajından muaftırlar.
Elde edilen kârlar hiçbir izne gerek olmadan yurt içine veya yurt dışına transfer edilebilir.
Türkiye'den Serbest Bölgeye yapılan satışlar ihracat sayıldığından firmalar, Türkiye'den ihraç fiyatına KDV'siz mal satın alabilirler.
Her türlü altyapı hizmetleri (Elektrik, Su, Doğal gaz, Haberleşme) KDV'siz olarak firmalara sunulur.
İkinci el makinelerin Serbest Bölgelere girişlerinde yaş sınırı yoktur.
Serbest Bölgelerde alım-satım, stok değerleme ve muhasebeleştirme konvertibl dövizlerle yapıldığı için enflasyon muhasebesi tutarlıdır.
Gümrüksüz ve süre kısıtlaması olmadan stoklama yapılabilir.
Yabancı personel çalıştırılabilir.
Serbest Bölgelerde altyapısı hazır arsalar, genel ve müstakil depolar, ofisler ve açık stok sahaları, hazır üretim tesisleri kiralık veya özel mülkiyet ile yatırımcıların hizmetine sunulmaktadır. Maliyet rekabeti ve bürokrasinin en aza indirgendiği bu alanlarda her türlü altyapı hizmeti (elektrik, su, doğalgaz, atık su, arıtma, yol, haberleşme vb) sağlanmıştır.
Teşvikler ile uygulama dışı bırakılan veya özel uygulamaya tabi olan mevzuat düzenlemeleri haricinde, Türkiye'de geçerli ticari hayata ilişkin tüm uygulamalar serbest bölgelerde de uygulanmaktadır.
Avrupa Birliği'nde bulunan serbest bölgeler

Üye Devletler, Birlik gümrük bölgesinin bazı kısımlarını 'serbest bölge' olarak belirleyebilirler; bu serbest bölgelerin Avrupa Komisyonu'na bildirilmesi gerekmektedir.
"Serbest bölgeler", Birlik dışı malların ithalat vergisi, diğer harçlar (örneğin vergiler) ve ticari politika tedbirlerinden muaf olarak sokulabildiği, Birlik gümrük bölgesi içindeki kapalı alanlardır.
Bu tür mallar, serbest bölgelerdeki sürenin ardından serbest dolaşıma sokulabilir (ithalat vergisi ve diğer harçların ödenmesine tabi olarak) veya başka bir özel prosedüre (örneğin dahilde işleme, geçici kabul veya nihai kullanım prosedürleri - bu prosedürler için belirlenen koşullar altında) tabi tutulabilir veya yeniden ihraç edilebilir.
Birlik malları serbest bölgelere de girebilir veya buralarda depolanabilir, taşınabilir, kullanılabilir, işlenebilir veya tüketilebilir. Bu tür mallar daha sonra ihraç edilebilir veya Birliğin gümrük bölgesinin diğer kısımlarına getirilebilir. Avrupa Birliği içinde bulunan serbest bölgeler listesi için bkz.