stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Şahap Kocatopçu
Hayatı

Kocatopçu, 17 Şubat 1916 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası Hüseyin Ferit, annesi Emine İrfan Kocatopçu'dur. İlköğretimini Teşvikiye Erkek Okulu'nda, ortaöğrenimini 1936 yılında Galatasaray Lisesi'nde tamamladı. Yükseköğrenimine İstanbul Teknik Üniversitesi'nde başladı, kazandığı MTA-Sümerbank bursu ile lisans eğitimini Belçika'da, Mons Politeknik Üniversitesi'nde, mühendislik alanında tamamladı. Almanya'nın Belçika'yı işgal etmesinin ardından ülkeden ayrıldı.
Yüksek lisansını ve doktorasını Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde tamamlayan Kocatopçu, 1945 yılında Türkiye'ye metalürji ve seramik mühendisi olarak döndü. İlk başta Sümerbank'ın Filyos Ateş Tuğla Fabrikası'nın kuruluşunda ve Fabrika İşletme Şefi olarak çalışan Kocatopçu, 1954 yılında Şişecam'da çalışmaya başladı. İleri yıllarda Türkiye Çimento Sanayi A.Ş. ve Şişecam Genel Müdürü olarak çalışmıştır. 1980 yılında Şişecam'dan emekli olmuştur.
Kocatopçu, iş hayatı boyunca özel sektörde de faaliyet göstermiştir. 1962 ile 1998 yılları arasında Türk Hoechst'te fahri olarak Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürütmüştür. Türk-Fransız Ticaret Odası'nın kuruluşunda katkıda bulunmuş, 1988-1994 yılları arasında odanın başkanlığını yürütmüştür.
Kocatopçu, kuruluşlarında yer aldığı İstanbul Sanayi Odası'nda Meclis Başkanvekili ve Yönetim Kurulu Başkanı, TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı, Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) Yönetim Kurulu Başkanı, Marmara Grubu'nda kurucu başkanı, Türk Eğitim Vakfı'nda kurucu üye ve Yönetim Kurulu üyesi, Yıldız Sarayı Vakfı'nda başkan yardımcılığı ve İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi İşletme İktisadi Enstitüsü'nde idari heyeti üyesi olarak görev yaptı. Ayrıca 1974 ile 1984 yılları arasında Peru'nun İstanbul Fahri Başkonsolosluğunu yapmıştır. Galatasaray Spor Kulübü'nde Divan Kurulu üyesi olarak da çalışmıştır.
27 Mayıs darbesinin ardından oluşturulan hükûmette Kurucu Meclis üyeliği ve 1. ile 2. Gürsel hükûmetlerinde Sanayi Bakanı, 12 Eylül darbesinin ardından oluşturulan 1. Ulusu hükûmetinde ise Sanayi ve Ticaret bakanı olarak görev yapmıştır.
Kocatopçu'ya 1994 yılında Legion d'Honneur nişanı takdim edilmiştir.
Kocatopçu, 25 Nisan 2012 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetmiştir. Kabri, Zincirlikuyu Mezarlığı'nda bulunmaktadır.
Özel hayatı

Kocatopçu, Saime Nevhiz Kocatopçu ile evli ve 1 erkek ile 1 kız çocuğu babasıydı; Mehmet Kocatopçu ile Ayşe Tukin. İngilizce, Fransızca ve Almanca bilmekteydi.
Şiduh

Şiduh (İbranice: שידוך) Ortodoks Yahudiliğinde Yahudi bekârların eş bulup evlenmeleri için yapılan çöpçatanlığa verilen isimdir.
İsa'nın Yükselişi Kilisesi, Üsküp

Kilisenin avlusu
Gotse Delçev'in lahiti
1867'den itibaren Kilise İkonostasisi
Kilisenin tarihî bir görüntüsü
İsa'nın Yükselişi Kilisesi (Makedonca: Црква "Св Срас"); Üsküp, Kuzey Makedonya'da bulunan bir Makedon Ortodoks Kilisesidir. Üsküp Kalesi'nin doğusunda yer alır.
Kilise 16. yüzyılın ortalarında inşa edilmiştir ve üç nefli olup, ortası kemerli ve düz duvarları kubbelerdeki kazanlarla kaplanmıştır. Batısında kadınlar için bir galeri var ve ortasında Gotse Delçev'e ait bir lahit bulunmakta.
İnanılmaz Aile 2

| --- | --- |

Yönetmen: Brad Bird
Yazar: Brad Bird
Oyuncular:  Holly Hunter  Samuel L. Jackson 
Müzik: Michael Giacchino
Stüdyo:  Walt Disney Pictures  Pixar Animation Studios 
Dağıtıcı: Walt Disney StudiosMotion Pictures
Çıkış tarih(ler)i: 15 Haziran 2018 (2018-06-15)
Süre: 125 dakika
Ülke: Amerika Birleşik Devletleri
Dil: İngilizce
Bütçe: $200milyon
Hasılat: $1.243Milyar
Önceki film: İnanılmaz Aile
Devam filmi: İnanılmaz Aile 3
İnanılmaz Aile 2 (özgün adı; Incredibles 2) 2018 Amerikan 3D bilgisayar animasyonlu süper kahraman filmi, İnanılmaz Aile'nin devamıdır (2004). Pixar Animation Studios tarafından üretilmiş ve Walt Disney Pictures tarafından piyasaya sunulmuştur. İlk filmin yazarı ve yönetmeni Brad Bird tarafından yazılmış ve yönetilmiştir. Film 15 Haziran 2018'de yayınlanmış ve bir IMAX sürümü verilmiştir.
Karakterler ve Seslendirenler

| Karakter | Orijinal | Türkçe Seslendiren |
| --- | --- | --- |
| Bob Parr / Bay İnanılmaz | Craig T. Nelson | Kerem Atabeyoğlu |
| Helen Parr / Lastik Kız | Holly Hunter | Sibel Taşçıoğlu |
| Violet Parr | Sarah Vowell | Zeynep Ecem Güneş |
| Dashiell Parr | Huck Milner | Can Kükürt |
| Jack Jack Parr | Eli Fucile | Altan Atabeyoğlu |
| Lucius Best / Frozone | Samuel L. Jackson | Ali Ekber Diribaş |
| Winston Deavor | Bob Odenkirk | Sefa Zengin |
| Edna Mode | Brad Bird | Sercan Gidişoğlu |
| Tony Rydinger | Michael Bird | Fatih Özkul |
| Kazıcı | John Ratzenberger | Sinan Divrik |
| Voyd | Sophia Bush | Selen Severcan |
| Evelyn Deavor | Catherine Keener | Zeynep Özden Ayyıldız |
| Helectrix | Phil LaMarr | Bora Severcan |
Şakti

Şakti (Devanagari: शक्ति, "Enerji, yetenek, güç, çaba" anlamlarına gelir), Hinduizmin önemli bir teolojik geleneği olan Şaktizm içindeki temel kozmik enerji tanrıçasıdır. Şakti, kadınsı enerjiyi bünyesinde barındırır ve genellikle Shiva'nın eşi olarak tasvir edilir. Bu gelenekte, Tanrıça Devi, Yüce Brahman'ın kendisi olarak kabul edilir, diğer tüm ilahi formlar onun tezahürleri olarak görülür. Shakti'ye ibadet, her biri gücünün benzersiz yönlerini temsil eden Durga, Kali, Parvati ve Tripura Sundari dahil olmak üzere çeşitli tanrıçaları içerir.
İnanöz, Çınar

| İnanöz |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Diyarbakır
Koordinatlar: 37°42′25″N 39°57′54″E﻿ / ﻿37.707°K 39.965°D﻿ / 37.707; 39.965
Ülke:  Türkiye
İl: Diyarbakır
İlçe: Çınar
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 382
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0412
İl plaka kodu: 21
Posta kodu: 21750
Resmî site 
İnanöz, Diyarbakır ilinin Çınar ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya

Diyarbakır il merkezine 40 km, Çınar ilçesine 50 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 
2000: 382    
1997: 498
Şaksgam Vadisi

Şaksgam Vadisi
Şaksgam Vadisi (Hintçe: शक्स्गम्; Çince: 喀喇昆仑走廊; pinyin: Kālǎkūnlún zǒuláng), Şaksgam Nehri'nin her iki yakasında Karakurum'dan Kunlun aralığına uzanan 9.900 km²'lik bir vadidir. Vadinin bulunduğu bölge Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ne bağlı Kaşgar ilinin Kağılık ilçesi ile Taşkurgan Tacik Özerk İlçesi sınırları içerisinde yer almakta olup Hindistan tarafından Cemmu ve Keşmir'in bir parçası olarak hak iddia edilmektedir.
Vadi, dünyanın en sakin bölgelerinden biridir ve dünyanın en yüksek dağlarından birkaçına ev sahipliği yapmaktadır. Kuzeyde Kunlun Dağları, güneydeki Karakurum tepeleri, güneydoğuda Broad Peak, K2 ve Gaşerbrum da dahil olmak üzere, Hindistan tarafından yönetilen dünyanın en yüksek savaş alanına komşu olan Siachen Buzulu ile komşudur.
Şevki Akçay

Ord. Prof. Dr. Ahmet Şevki Akçay (d. 1888, İzmir - ö. 3 Şubat 1959) Türk bilim adamı
1888'de İzmir'de doğmuştur. İlk öğrenimini Bursa'da, orta ve lise öğrenimini İstanbul'da Kuleli ve Tıbbiye idadisinde yaptıktan sonra 1912'de Askeri Baytar Mektebinden birincilikle çıkmıştır. Birinci mülazim (Üsteğmen) rütbesi ile Balkan Harbine iştirak ederek bu harpte Muallim Veteriner Bakteriyolog-Kimyager,rahmetli hocamız, Osman Nuri'(bey) nin yanında İstanbul'da Çemberlitaş'daki Bakteriyolojihanesi Osmani'de çalışmış ve bu zatla birlikte Çatalca'da Osmanlı ordusundaki atlarda Ruam hastalığının tetkikine memur edilmiştir.
Sonra Edirne harekâtına iştirak ederek onuncu kolordu Karargahında hizmetle o zaman Edirne'de şiddetli bir surette hüküm süren sığır vebası hastalığının söndürülmesinde çalışmıştır.
Hayatı

Balkan Harbinden sonra 19/2/1913'te yüzbaşı olmuş ve Askeri Baytar Mektebinde Histoloji dersini okutmaya memur edilmiş, yüzbaşı rütbesi ile genel harbe iştirak etmiştir. Bu harpde Edirne, Çanakkale ve Şark cephelerinde çalışmış ve Adana'da onikinci kolordu baş veteriner yardımcısı ve uzun zaman vekili olarak hizmet etmiştir. Adana'da büyük bir hayvan hastahanesi tesis etmiş ve burada teknik eleman yetiştirme kurslarını da idare etmiştir. Çok geniş olan Adana mıntıkasında (İskenderun'dan Mersin ve Silifke'ye kadar bir alanda) halk hayvanları arasında hüküm süren Şarbon hastalığının söndürülmesinde çok gayret sarfetmiştir.
Bundan sonra yine Askeri Baytar Mektebinde Histoloji ve Patolojik-Anatomi dersleri müderris muavini olarak, bu dersleri okutmuş ve Şişli Memleket Hayvan Hastahanesi Bulaşlık Hastalıklar Mütehassısı olarak çalışmıştır. Milli Mücadelede İktisat Vekaleti emrinde olarak, sığır vebası mücadele heyetleri teşkilatını teftişe memur edilerek o zaman hastalığın çok şiddetli yaygın bulunduğu Bolu ve havalisinde, gerekli faaliyeti göstermiş ve hastalığın daha çok yayılmasını önlemiştir. Milli mücadeleden sonra 24/1/1922'de İstanbul'daki Askeri ve Mülki Baytar mekteplerinin birleştirilmesinden husule gelen Yüksek Veteriner Mektebinde Muallim Armenak efendinin memleketimizden firarından sonra, Ziraat Vekaleti tarafından Histoloji, Embriyoloji, Patolojik anatomi ve Et Muayenesi Muallimliğine tayin olmuş ve 1/6/1925'te bu derslerin Müderrisliğine yükselmiştir.
1/6/1927'de Tedrisatı zürreiyye kanununa göre Almanya'ya gönderilerek Berlin Veteriner Fakültesi Patoloji ve Gıda Tahlilatı Enstitülerinde çalışmış ve burada Gözde gliom, tavuklarda Kanser (Kankroid) hakkında iki travay yaparak yayınlamış, koyunlardaki Dudinose hakkında deneysel araştırmalar yapmıştır.
Eserleri

Kasaplık hayvanlar ile etlerinin muayenesi hakkında muhtıra. 1928
Otopsi ve Patolojiik-Anatomik teşhis (Ders kitabı). 1928
Et ve etten yapılan maddelerde Tirişin araştırması. 1928
Kanatlı hayvan hastalıklarında Veteriner Hekimliğin vazifeleri (Almancadan tercüme). 1930
Kanserin esbab ve tekevvünü marazisi. 1931
Karacabey harasındaki sığırlarda Paratulberculose vakaları, araştırma (Fransızca özeti ile). 1932
Bir beygirde mütekarrih cilt kanseri, araştırırma. 1931
Türkiye tavuklarında damla hastalığı (Gicht), araştırma, Almanca ve Fransızca özeti ile, 1930
Histopatolojide temel teknikler, Laboratuvar andıçı. 1936
Genel Patoloji ve Patolojik-Anatomi ders kitabı, 1930
Otopsi teknikleri (Ders andıçı), 1930
Otopsi talimatnamesi, Ziraat Vekaletince yayınlamıştır. 1939
İnsan, hayvan ve nebatlarda kanser ve Sarkom, araştırma. 1944
Ankara ve civarındaki sığır ve mandalara tatbik edilen çift intradermal ve göz tüberkülin tecrübelerinin otopsi neticeleri ile kontrolu, araştırma (Almanca ayrı olarak), 1944
Şakra, Lübnan

| Şakra شقرا |
| --- | --- |
Şehir

ŞakraŞakra'nın Lübnan'daki konumu
Ülke:  Lübnan
Bölge: Cenub
Nüfus (2004)
 • Toplam: 17.000
Şakra (Arapça: شقرا‎‎), Lübnan'ın Cenub'unda bulunan bir şehirdir. Şehir başkent Beyrut'un 100 km güneyinde yer almaktadır. Şehrin nüfusu 2004 yılı itibarı ile 17,000'dir.
Şamandıra

Vikisözlük'te  ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
Şamandıra aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Şamandıra (denizcilik) Denizde yol göstermeye, bir tehlikeyi veya geçiş yolunu haber vermeye yarayan yüzer cisim
Şamandıra (düzenek), kapama için kullanılan bir tür düzenek
Şamandıra, kandilde fitili tutmak için yağda yüzen telli mantar düzeni.
İlyas Kemaloğlu (Kamalov)

İlyas Kemaloğlu (Kamalov), (d. 17 Şubat 1978, Ulyanovsk, Rusya) tarihçi, yazar ve akademisyendir.
Hayatı

17 Şubat 1978'de Rusya Federasyonu'nun Ulyanovsk (Simbirsk) iline bağlı Filippovka köyünde doğdu. 1995'te Filippovskaya Lisesi'ni bitirdikten sonra Türkiye'ye geldi. 1997-2001 yılları arasında Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi tarih bölümünde eğitim gördü. 2003'te "Altın Orda-İlhanlı Münasebetleri" başlıklı tezle yüksek lisansını, 2008'de "Altın Orda ve Rusya: Rusya Üzerindeki Türk-Tatar Etkisi" başlıklı tezle doktorasını tamamladı. 2004-2008 yılları arasında ASAM'da (Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi) Rusya-Ukrayna masasında uzman olarak çalıştı. 2009-2012 yılları arasında Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'ne bağlı Ermeni Araştırmaları Grubu'nun projesi çerçevesinde Türk Tarih Kurumu'nda çalıştı. Bu görevi sırasında Ermeni meselesine dair Rus arşiv belgelerini Türkçeye çevirerek Türk araştırmacıların istifadesine sundu. 2012'de doçent oldu. 2009-2013 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı tarafından desteklenen ORSAM'da (Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi) Avrasya danışmanı olarak görev yaptı. 2013 ve 2018 yıllarında arka arkaya iki kez TC Başbakanlık Atatürk, Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Bilim Kuruluna aslî üye seçildi. 2013 yılında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi tarih bölümünde öğretim üyesi olarak görev aldı. 2020 yılından itibaren Marmara Üniversitesi Tarih bölümünde öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. İlyas Kemaloğlu, Ayşegül Kemaloğlu ile evli olup bir çocuk babasıdır.
Eserleri

Rusça, İngilizce, Farsça, çeşitli Slav ve Türk lehçelerini bilen Kemaloğlu'nun telif, çeviri ve editörlüğünü yaptığı otuzdan fazla kitap çalışması bulunmaktadır. Çalışmalarının büyük bir kısmı Altın Orda, Tatar hanlıkları, Rusya tarihi, Türk-Rus ilişkileri ve Avrasya coğrafyasındaki güncel gelişmelerle ilgilidir. 2011'de "Altın Orda ve Rusya: Rusya Üzerindeki Türk-Tatar Etkisi" (Ötüken Yayınları, 2009) adlı çalışması, 2011’de Türk Tarih Kurumu Teşvik Ödülü’ne, 2019’da ise İlim Yayma Vakfı Sosyal Bilimler Ödülü’ne layık görüldü. Bu çalışması ve "Moğolların Kafkasya Politikası" adlı eseri Rusçaya tercüme edilerek Tataristan Bilimler Akademisi Ş. Mercanî Tarih Enstitüsü tarafından basıldı.
Dergi ve gazetelerde tarih, popüler siyaset ve uluslararası ilişkiler konularında çok sayıda makalesi yayımlandı. 2014'te çekilen ve yedi dile çevrilen 13 bölümlük "Türkler" belgeselinin metin yazarlığını ve danışmanlığını yaptı. Ötemiş Hacı'nın Çengiznamesi'ni, Velyaminov Zernov'un Kırım hanlarına ait yarlıklarını, Altın Orda hanlarının yarlıklarını, Galstyan'ın Moğollar'a dair Ermeni kaynaklarını Türkçeye kazandırarak Türkiye'de Altın Orda ve hanlıklar tarihi ile ilgili önemli bir boşluğu doldurdu. Kazan'da faaliyet gösteren Altın Orda Araştırmaları Merkezi'nin danışmanlığını yapan İlyas Kemaloğlu, aynı zamanda bu merkezin çıkarmış olduğu Golden Horde Review adlı derginin yayın kurulu üyesidir.
İlyas Kemaloğlu'nun Türkçeye kazandırdığı ana kaynaklar arasında farklı dönemlerde Osmanlı Devleti'ne gelen Rus diplomatların rapor ve hatıraları bulunmaktadır. Bu eserler, Osmanlı-Rus münasebetleri açısından önem arz eden kaynaklardır. Bunun dışında Kemaloğlu, Ermeni meselesi ve Sultan II. Abdülhamid dönemi ile ilgili Rus arşiv belgelerini Türkçeye tercüme ederek Türk araştırmacıların istifadesine sundu. Son çalışmalarının arasında Atlas Tartarica (2017) ve Rus Genelkurmay Belgelerinde II. Abdülhamid ve Osmanlı Ordusu (2018) gibi yayınlar yer almaktadır.
Kitapları > Telifler

İlyas Kamalov, Moğolların Kafkasya Politikası, Kaknüs Yayınları, İstanbul 2003 (Rusçası: Отношения Золотой Орды с Хулагуидами, Tataristan İlimler Akademisi Yayınları, Казань 2007.)
İlyas Kamalov, Putin'in Rusyası. KGB'den Devlet Başkanlığına, Kaknüs Yayınları, İstanbul 2004.
İlyas Kamalov, Avrasya Fatihi Tatarlar, Kaknüs Yayınları, İstanbul 2007.
İlyas Kamalov, Moskova'nın Rövanşı: Putin Dönemi Rus Dış Politikası, Yeditepe Yayınları, İstanbul 2008.
İlyas Kamalov, Altın Orda ve Rusya: Rusya Üzerindeki Türk-Tatar Etkisi, Ötüken Yayınları, İstanbul, 1. Baskı: 2009; 2. Baskı: (İlyas Kemaloğlu) 2015 (Rusçası: Zolotaya Orda i Russkiy Ulus: Tatarskoe Vliyanie na Rossiü, Tataristan Bilimler Akademisi Ş. Mercanî Tarih Enstitüsü, Kazan 2016).
İlyas Kamalov, Rusya'nın Orta Asya Politikaları, Ahmet Yesevi Üniversitesi Yayınları, Ankara 2011.
İlyas Kemaloğlu, Rusların Gözüyle Türkler, Kaknüs Yayınları, İstanbul 2015.
İlyas Kemaloğlu - A. Melek Özyetgin, Altın Orda Hanlığına Ait Resmî Yazışmalar, TTK Yayınları, Ankara 2017.
Kitapları > Çeviriler

R. Fahreddin, Altın Ordu ve Kazan Hanları, çev. İlyas Kamalov, Kaknüs Yayınları, İstanbul 2003.
A. G. Galstyan, Ermeni Kaynaklarına Göre Moğollar, çev. İlyas Kamalov, Yeditepe Yayınları, İstanbul 2005.
V. Barthold, Halife ve Sultan İslam'da İktidarın Serüveni, çev. İlyas Kamalov, Yeditepe Yayınları, İstanbul, 1. Baskı: 2006; 2. Baskı: 2012.
G. Kurpalidis, Büyük Selçuklu Devletinin İdari, Sosyal ve Ekonomik Tarihi, çev. İlyas Kamalov, Ötüken Yayınları, İstanbul, 1. Baskı: 2007; 2. Baskı: 2011.
A. A. Kolesnikov, Atatürk Dönemi Türk-Rus İlişkileri, çev. İ. Kamalov, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara 2010.
Esir Bir Diplomatın Gözünden İstanbul: Pavel Artemyeviç Levaşov'un Hatıraları (1763-1771), yay. haz. A. A. Vigasin, çev. İlyas Kemaloğlu (Kamalov) - Eduard Khusainov, ed. Erhan Afyoncu - Uğur Demir, Yeditepe Yayınları, İstanbul 2012.
Mirkasım Usmanov, Kazan Şarkiyatçılığı'nın Kaderi (XX. Yüzyıl), çev. İlyas Kemaloğlu (Kamalov) - Janyl Myrza Bapaeva, Yeditepe Yayınları, İstanbul 2013.
Mihail Bashanov, Türkiye'de Ermeni Meselesi (Rus Genelkurmay Başkanlığı Belgeleri), çev. İlyas Kemaloğlu (Kamalov), TTK Yayınları, Ankara 2013.
Nikolay İvanov, Osmanlı'nın Arap Ülkelerini Fethi (1516-1574), çev. İlyas Kemaloğlu (Kamalov) - Rakhat Abdieva, TTK Yayınları, Ankara 2013.
Atlas Tartarica, çev. İlyas Kemaloğlu, TDBB Yayınları, İstanbul 2017.
Tsarskaya Rossia v Fotografiyah İz Kollektsii Dvortsa Yıldız, haz. K. Fırat, Rusçaya çev. İ. Svistunova - İ. Kemaloğlu, Abdülhamid Araştırmaları Merkezi, İstanbul 2019.
Murad Adji, Aziz Yorgi ve Hunlar, çev. İlyas Kemaloğlu, TÜRKSOY Yayınları, Ankara 2021.
İphigenia Aulide'de

| --- | --- |
Fransa Paris'te 1774 partitur notaları baskısının on sayfası
Özgün isim: Iphigénie en Aulide
Müzik: Christoph Willibald Gluck
Libretto: François-Louis Gand Le Bland Du Roullet
Gala: 19 Nisan 1774
İlk gösterim yeri: Paris, Académie Royale de Musique (Opéra National de Paris)
Oyuncular:   Agamemnon, Miken Kralı - bariton  Clitemnestre (Clytemnestra), karısı- soprano  Iphigénia (İphigenia), kızları - soprano  Achille (Akhilleus), bir antik Yunan kahraman - tiz tenor  Patrocle (Patroclus) - bas  Calchas, Başrahip - bas  Arcas - bas  Üç Yunan kadın - soprano  Bir Midilli'li kadın köle  Koro: Yunan askerleri ve halkı; Teselyalı savaşçılar; Argos'lu kadınlar; Aulide'li kadınlar; Midilli'li kadınlar, erkekler ve köleler; Diana tanrıçası rahibeleri  Balerinler  Erkek baletler 
İphigenia Aulide'de (Fransızca:Iphigénie en Aulide) Christoph Willibald Gluck tarafından Fransızca olarak hazırlanmış 4 perdelik bir trajedik opera. Eserin librettosu Nicolas-François Guillard tarafından Fransızca olarak tanınmış Fransız trajedi yazarı Jean Racine'in antik Yunan  mitinden uyarlanarak yazdığı "İphigenie (1674)" trajedisinden uyarlanarak yazılmıştır. Eserin prömiyer temsili 19 Nisan 1774'te Paris'te "Académie Royale de Musique" (Opéra National de Paris) tarafından yapılmıştır. Bu eser Fransız opera sahnesinde temsil edilen ilk Fransızca opera eseri olmuştur.
Temsiller ve versiyonlar

Bu operanın 19 Nisan 1774'te Paris'te prömiyer temsilinde seyirciler sadece uvertürünü çok alkışladılar ve eserin takip eden kısımları seyirciler tarafından popüler bulunmadı. Bu ilk temsilinde sonra Nisan ayı içinde 3 ekstra temsil planlanmıştı. Fakat Fransa Kralı XV. Louis'in o ay içinde ölümü dolayısıyla ilan edilen yas nedeniyle Paris'te tiyatrolar 6 hafta kapalı kaldılar.
İphigenia Aulide'de operası Paris'te 10 Ocak 1775'te tekrar temsil edilmeye başlandı. Bu eser o kadar popüler oldu ki 1776-1824 döneminde Fransa Operası repertuvarında bir temel eser oldu ve bu dönemde hemen hemen her yıl yeniden yapımlanıp temsil edildi. Bu dönemde bu eserin 400'den çok sayıda temsili yapıldığı ve Gluck'un Paris'te en çok kere temsil edilen eseri olduğu belirtilmektedir.
1775 yılında yani yapım için Gluck eserinde bazı değişiklikler yaptı. Sahne arkasından gelen bir ses olarak Tanrıça Diana soprano sesini eserine ekledi ve eserdeki divertismanları değiştirip genişletti. Bunun için günümüzde operaevleri bu eserin iki Fransızca versiyonu arasında seçim yapmaları mümkündür. Bununla beraber bu iki Franzizca versiyon arasındaki fark Gluck'un Fransızca Orfeo ve Euridice eserinin iki versiyonu arasındaki fark  veya Gluck'un Alceste operasının Fransızca versiyonu ile İtalyanca versiyonu arasındaki fark kadar çok değildir.
1847'de Dresden Sarayı tiyatrosu direktörü olan Richard Wagner bu eserin yeni bir Almanca versiyonunu hazırlamakta iken orijinal eserde büyük değişiklikler yaptı. Wagner metin değişiklikleri yaparak librettoyu yeniden edit edip yeni kısımlar ekledi. Bu metin değişiklikleri ile yetinmeyen Wagner değişik bir finale hazırladı ve bazı pasajlara kendi bestesi olan parçalar koydu. Günümüzde Wagner revizyonu versiyon, özellikle Almanya operaevlerinde ve Hermann Abendroth, Otto Klemperer ve Wilhelm Furtwängler gibi ünlü Alman opera orkestra şefleri altında yapımlanmaktadır. Bu versiyonun disk kayıtları yapılmış olup hâlâ satılmaktadır.
Roller

| Rol | Ses tipi | Prömiyerde roller,  19 Nisan 1777 (Orkestra şefi:Louis-Joseph Francœur) (Bale kerografi:Gaétan Vestris) |
| --- | --- | --- |
| Agamemnon, Miken Kralı | bariton | Henri Larrivée |
| Clitemnestre (Clytemnestra), karısı | soprano | Françoise-Claude-Marie-Rosalie Campagne |
| Iphigénia (İphigenia), kızları | soprano | Sophie Arnould |
| Achille (Akhilleus), bir antik Yunan kahraman | tiz tenor | Joseph Legros |
| Patrocle (Patroclus) | bas | Durand |
| Calchas, Başrahip | bas | Nicolas Gélin |
| Arcas | bas | Beauvalet |
| Üç Yunan kadın | soprano | Marie-Françoise de Beaumont d'Avantois; Rosalie Levasseur, (üçüncü kadın şarkıcının ismi bilinmiyor) |
| Bir Midilli'li kadın köle | soprano | Mlle Chateauneuf |
Yunan askerleri ve halkı; Teselyalı savasçılar; Argos'lu kadınlar; Aulide'li kadınlar; Midilli'li kadınlar, erkekler ve köleler; Diana tanrıçası rahibeleri
Balerinler: Marie-Madeleine Guimard, Marie Allard, Anna Heinel, Peslin; erkek baletler:Gaétan Vestris, Maximilien Gardel
Konu özeti > I. Perde

Büyük kahin Calchas, Tanrıça Diana tarafından kendine verilen bir kehanette bulunarak Truva'ya saldırı için Aulide'de toplanan Yunan gemilerinin Ege Denizi'ni geçmeleri için uygun rüzgârlar bulabilmeleri için Miken Kralı ve bu Yunan filosunun başkomutanı olan Agamemnon'un kendi kızı olan İphigenia'yı tanrılara kurban olarak kendi eliyle öldürmesi gerektiğini bildirir. Bu operanın ana teması bir baba olarak kız evladı İphigenia'nın hayatını kurtarma ile komuta ettiği Yunan filosu ve hüküm ettiği Miken krallığının mensuplarının yaşam menfaatlerini sağlama arasında yapması gereken müthiş korkunç bir seçim hakkındadır.
Truva'ya gitmek için değişik Yunan şehirlerinde toplanan askerleri taşıyan filo Aulide'den harekete geçmesi planlanmıştır ve Agamemnon kızı İphigena'ya Aulide'ye çağırmıştır. Bunun için kızına verdiği neden, kızının tanınmış bir Yunan kahramanı olan Achille (Akhilleus) ile nikâhla evlenmesinin yapılmasıdır. Fakat kızını oraya gelip kurban edilmesinden sakınmak için sonradan gönderdiği haberle kızına Achille'nin hiç vefalı bir kişi olamayıp ona sadık olamayacağını  ve kızının onunla evlenmeyi kabul etmemesinin imkân dahilinde olduğunu bildirmiştir
Fakat İphigenia babasından bu son haberi daha almadan annesi Clytemnestra ile birlikte Yunan filosunun kampına gelmiştir. İki kadın Achille'nin vefasız olabileceğinde hiç hoşlanmamışlardır ve evlenmeden sakınmak istemeye başlamışlardır. Fakat Achille'nin onların yanına gelir ve İphigenia'ya karşı büyük bir aşk beslemekte olduğunu bildirir. Perde Achille ve İphigenia arasında gayet duyarlı karşılıklı birbirine barışıp birbirine aşk ilan etmeleri sahnesi ve finale ikilisi ile son bulur.
Konu özeti > II. Perde

Nikâh ve gerdeğe girme törenleri için yapılan eğlenceler koroların şarkılarını ve bir baleyi ihtiva eder. Fakat çift bu eğlentilerden sonra  tapınağa gittiklerine Agamemnon'un muhafızları komutanı olan Arcas onlara kızın babası kralın tapınak sunağı önünde kızını kurban etmek için onları  beklemekte olduğunu onlara ifşa eder. Kralın kızını kurban etmesini önlemek için hemen Achille ve Clytemnestra tapınağa  girip sunağa giderler. Orada kralı kızını kurban etmekten caydırmaya çalışırlar. Kral onlarla hemfikir olup kızını kurban etme planını bir kenara koyar.