Ermenilerce Türklere yapılan katliamlar
Katliamlar

Partimiz ölen masum Ermeniler için yas tutmakla birlikte Ermeni milliyetçilerin ve onların emperyalist müttefiklerinin fikirlerini kabul etmemiz mümkün değildir. Biz, katil, şövenist Ermeni çeteleri istedi diye binlerce masum mağdurun ve esaret altındaki en az bir o kadar zavallı Türk'ün infazcısı olamayız.
Anastas Mikoyan, Ermeni bolşevik, 1919
Katliamların kökeni, 1890'larda Hınçak ve Taşnak komitelerinin Osmanlı sınırları içindeki faaliyetlerinde dayanmaktadır. Ermeni ihtilalciler, 1876 Bulgar İsyanı'ndan etkilenerek bağımsız bir Ermenistan kurmak istediler. Planları, terör saldırıları gerçekleştirip Müslümanları kışkırtmak, onların Ermenilere katliam yapmasını sağlamaktı. Bunun üzerine Avrupalı devletlerin olaya müdahale edip Ermenistan'ı özgür kılmasını umuyorlardı. Bu amaçları doğrultusunda 1894'te Sason İsyanı'nı başlattılar ve 1896'da Osmanlı Bankası'nı bastılar. 1905'de Sultan II. Abdülhamit'e karşı başarısız bir suikast saldırısı düzenlediler.
1905 yazında 300 kişilik bir Taşnak çetesinin Muş'ta gerçekleştirdiği saldırılar sonucu 5.000 kişi hayatını kaybetti. 1909 Adana Olayları sırasında Ermeni misyoner Muşeg, aleni bir şekilde, artık Ermenilerin silahlandığını ve tek bir Ermeni'nin zarar görmesi halinde misilleme olarak on Türk'ü mahvedeceklerini söylüyordu. Nisan ayına gelindiğinde Ermeni çeteleri, Müslümanlara karşı saldırılara başladı. Silahlı bir Ermeni kafilesi, Cebel-i Bereket'teki Müslümanları katletmek için Erzin'e doğru yola çıktı. İsyan, mutasarrıf Asaf Bey'in müdahalesi üzerine bastırıldı. Harekât sırasında suçu olmayan Ermeni siviller de hayatını kaybetti.
Birinci Dünya Savaşı'nda Ermeni komiteleri katliamlara tekrar başladı. Mart 1915'te Kars ve Ardahan'da Ermeni çetelerince 30.000 Müslüman'ın tüfek dipçikleriyle dövülerek öldürüldükleri, evlerinin yakılıp kadın ve çocukların zor koşullar altında sürgün edildikleri belgelenmiştir. Nisan 1915'te Çarlık Rusyası'ndan silah desteği alan Ermeni çeteleri Van vilayetinde ayaklanarak Müslümanları kırımdan geçirdi. Alman Büyükelçi Wangenheim, Van İsyanı sırasında hisardaki 300 Türk askerin öldürüldüğünü ve 80.000 Müslüman'ın göçe zorlandığını belirtir. 27 Mayıs 1915'te Tehcir kararı alınana kadar toplam Müslüman ölü sayısı 100.000'i bulmuş, 1918 yılında gelindiğinde 363.000'i geçmişti.
1917 yılında Çarlık Rusyası savaştan çekilince Doğu Anadolu, Ermeni milislerin kontrolünde kaldı. Bu tarihten sonra Ermeniler, Tehcir'in "intikamını almak" bahanesiyle katliamlara devam etti. Milli Mücadele'nin lideri Mustafa Kemal Atatürk, Ermeni çetelerince Maraş Müslümanlarına yapılan zulmü "tarihte emsali görülmemiş [bir] vahşet" olarak tanımlar. Şevket Süreyya Aydemir, Erzurum'un kurtulduğu gün 3.000 Türk'ü yığınlar halinde gördüğünü ve binaların bodrum katlarının cesetlerle dolu olduğunu belirtir. Amerika Birleşik Devletlerince Yakın Doğu'daki durumu incelemek için görevlendirilen General Harbord, 1918'de kurulan Ermeni Cumhuriyeti hükûmetinin Müslümanları imha etmek için emir verdiğini ve bu emrin belgesini bizzat gördüğünü ifade eder. İngiliz Dış İşleri Bakanı Lord Curzon 1920'de Ermeniler tarafından yapılan katliamları "barbarca, kana susamış saldırılar" olarak niteler. 1919'dan 1921'e kadar gerçekleşen katliamlarda toplam ölü sayısı 154.964'tür.