stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Zwolle
Tarihçe

Arkeologlar, Zwolle'de yapılan araştırmalar ve kazılarla, şehrin bulunduğu mevkide M.Ö. 1.500 civarında 'İşala' adlı bir kavmin yaşadığını ortaya koymuştur. 1970'li yıllarda şehrin Zwolle-Zuid semtinde yapılan araştırmalar buranın bir Neolitik-bronz devri yerleşkesi olduğunu ortaya çıkartmıştır. Roma döneminde bu bölgede "Franklar"ın "Salii" kabilesi yaşamıştır.
Zwolle yerleşkesi M.S. 800 yıllarında Frisyalı tüccarlar ve Şarlman'ın askerleri tarafından kurulmuştur. 'Zwolle' ismi, 'şişmiş/kabaran' anlamına gelmektedir ve şehrin üç akarsu (IJssel, Vecht ve Zwarte Suyu) arasında sel riski olmayan bir tepenin üzerinde kurulmuş olmasına atıfta bulunulmaktadır. Şehir hakkında bilinen en eski yazılı belge, St. Michael'a adanmış bir kilisenin (Grotekerk veya Sint Michaëlskerk) kurulmasına aittir. Günümüzdе Zwolle sınırları içinde bulunan kilise, XV. yüzyılda restore edilmiştir.
31 Ağustos 1230'de Utrecht Başpiskoposu Zwolle'ye şehir olma imtiyazlarını bağışlamıştır. Bağımsız şehir 1294'te Hansa Birliği üyesi olmuştur.
Bağımsız Zwolle şehri, bölgedeki asillerin hücumlarına da maruz kalmıştır. Temmuz 1324'te ve Ekim 1361'de bu asiller şehirde yangın çıkmasına neden olmuşlardır. 1324'teki yangında şehirde ancak 9 bina nispeten zararsız kurtulmuş ve şehrin diğer binaları yanıp kül olmuştur.
Zwolle, 1361'de Hansa Birliği'nin bir üyesi olarak, Hansa Birliği ile başında IV. Valdemar'in bulunduğu Danimarka Krallığı arasında çıkan savaşa katılmıştır. Bu savaşı sona erdiren 1370 Stralsund Antlaşması ile Zwolle şehri, İsveç'in Scania bölgesinde bir ticaret kolonisi kurma imtiyazı kazanmıştır. XV. yüzyılda Zwolle şehri ve ticareti için altın yıllar yaşanmış ve araştırmacılar, şehrin gayrisafi hasılasının 1402-1450 yılları arasında altı kat arttığını hesaplamıştır.
20. yüzyılın başlarında Zwolle, büyük bir nehir ticareti yapan, büyük bir balık pazarına ve Rotterdam'dan sonra Hollanda'nın en önemli büyükbaş hayvan pazarına sahip bir şehir haline gelmişti. Şehirde aynı zamanda pamuk ipliği ve kumaş dokumacılığı, kumaş beyazlatıcılığı ve boyacılığı, dericilik, ip ve urgan yapımı, tuz rafineciliği, demir üretimi ve demir işleme, gemi yapımı gibi sanayi sektörleri bulunmaktaydı.
II. Dünya Savaşı sonunda Zwolle şehri, Montreal'dan gelen Alman istilacılardan rütbesiz Kanadalı asker olan Leo Major tarafından tek başına teslim alınmıştır.
Johan Rudolph Thorbecke, 1798 yılında Zwolle'de doğmuş olan ve Hollanda'nın 19. yüzyıldaki anayasal reformlarını gerçekleştiren önemli bir devlet adamıdır.
Blauwvingers - Mavi parmaklar

Hollandalılar arasında Zwolle'de yaşayanlar, alaycı bir şekilde 'Blauwvingers' (Mavi Parmaklar) olarak anılmaktadır. Bu, aynı zamanda Zwolle'nin en büyük ve en önemli futbol takımı olan PEC Zwolle'nin takma adıdır. Mavi Parmaklar adı, 1682'ye kadar uzanan bir hikâyeye dayanmaktadır. O yıl Zwolle'nin büyük kiliselerinden olan St Michael kilisesi çökmüştür. Fakir Zwolle halkının, bu kiliseyi yeniden yaptıracak parası yoktur. Bunun için bu kilisenin çanlarını komşu şehir olan Kampen'e satma kararı alırlar. Bu satış için yüksek fiyat talep ederler. Kampenli'ler bunu bilmekle beraber kilise çanlarını satın almayı kabul ederler. Fakat çanlar Kampen'e getirilip incelenince bu çanların da kilise çökmesinden zarar gördüğü ve çalınmalarının imkânsız olduğu öğrenilir. Fakat Zwolle'liler bunu kabul etmeyip üzerine anlaşılan fiyattan Kampen'lilerin para ödenmesini talep ederler. Çaresiz kalan ama komşularına çok kızan Kampenliler büyük şikayetlerle bu ödemeyi çuval çuval sikkelerle yaparlar. Zwolleli'ler bu ödemenin tam ve eksiksiz yapıldığını kontrol etmek için Kampenli'ler tarafından gönderilen "duiten" sikkelerini birer birer elden geçirip sayarlar. Bu sayım bittikten sonra Zwolleli'ler Kampenli'lerin kendilerinden intikam aldıklarını anlarlar. Tüm sikke sayıcıların parmakları ve elleri sikkenin bakır olmasından dolayı masmavi olmuştur. Bundan sonra Zwolleli'ler için "maviparmaklılar" takma adı kullanılmaya başlanır.
Coğrafya

Zwolle şehri, IJssel, Vecht ve Zwarte Suyu'nun arasında bulunan bir tepe üzerine kurulmuştur. Zaman zaman yükselip sele sebep olan bu akarsular, tepe nedeniyle Zwolle şehrine ulaşamamaktadır. Şehir, karayolu ile en yakın komşusu olan Kampen'e 12 km, Apeldoorn'a 35 km, Enschede'ye 64 km, Groningen'e 84 km ve Amsterdam'a ise 82 km uzaklıktadır.
Zwolle, 17 mahalleden oluşmaktadır. Bu mahalleler şunlardır:
Merkezde: Binnenstad, Hanzeland, Veerallee, Assendorp ve Kamperpoort
Kuzeyde: Aa-landen, Holtenbroek ve Haerst-Tolhuislanden
Güneyde: Zwolle-Zuid ve Windesheim
Doğuda: Berkum, Diezerpoort, Wijthmen ve Wipstrik
Batıda: Stadshagen, Spoolde ve Westenholte
Zwolle'de bulunan göller ve su birikintileri genellikle eğlence amaçlı kullanılmaktadır. Şehirdeki en bilinen göller Wijthmenerplas, Wijde Aa, Agnietenplas ve Milligerplas'tır. Bu göller, yüzme, tekne gezileri ve doğa yürüyüşleri gibi çeşitli açık hava etkinlikleri için popüler alanlardır. Zwolle, bu su kaynaklarıyla, sakinlerine doğayla iç içe bir yaşam alanı sunmaktadır.
Müzik

Zwolle'deki müzik sahnesi Hedon'dur. Zwolle'den bazı tanınmış müzisyenler arasında Herman Brood ve rap grubu Opgezwolle yer almaktadır. Zwolle, ayrıca birçok müzik okuluna ev sahipliği yapmaktadır, bunlar arasında ArtEZ Konservatuvarı, De Zwolse Muziekschool, Muziekschool Zwolle Zuid, Grandesco Music ve Dubbelgreep yer alır.
Eğitim

Zwolle şehrinde bulunan Hogeschool Windesheim, Hollanda'da uygulamalı bilimler alanında eğitim veren köklü bir yüksekokul olup 1986'da kurulmuştur. Hogeschool kavramının Türkiye'deki karşılığı ise uygulamalı bilimler üniversiteleri veya meslek yüksekokullarıdır. 2024 yılı itibarıyla, üniversitenin öğrenci sayısı yaklaşık 26.589'dur. Bu yüksekokulun diğer yerleşkesi Almere şehrindedir. Zwolle'de bulunan bir diğer yüksekokul da KPZ Hogeschool'dur. Eylül 2014'e kadar Reform Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (Gereformeerde Hogeschool-GH) olarak bilinen Viaa Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Zwolle'de bulunan bir yüksekokul/üniversitedir. Okulun devlet tarafından finanse edilen altı kursu ve iki binden fazla öğrencisi vardır.
ArtEZ University of Arts, Hollanda'nın Zwolle şehrinde 1966 yılında kurulan ve sanat eğitimi konusunda öne çıkan bir üniversitedir. Görsel sanatlar, müzik, tiyatro, moda, tasarım ve dans gibi  alanlarda eğitim sunmakta olup ayrıca, Arnhem ve Enschede şehirlerinde de şubeleri bulunmaktadır. ArtEZ ismi, A harfiyle Arnhem, E harfiyle Enschede ve Z harfiyle Zwolle şehirlerini temsil eder. Zwolle, üniversitenin önemli bir merkezi olup, yaklaşık 3.000 öğrenciye ev sahipliği yaparak, şehre kültürel katkı sağlamaktadır.
IVA Opleidingen'in merkezi Utrecht'te bulunmakta olup, Zwolle ve Den Bosch'ta şubeleri vardır. Bu okul, işletme, girişimcilik ve yönetim gibi alanlarda HBO seviyesinde eğitim sunmaktadır.
Zwolle'de iki büyük MBO (Orta Derece Mesleki Eğitim) okulu bulunmaktadır. Bunlar Landstede MBO ve Deltion College'dir. Landstede Groep, Zwolle, Harderwijk, Raalte ve Kampen bölgelerinde yaklaşık 11.000 öğrenciye ortaöğretim meslek eğitimi veren bölgesel bir eğitim kurumu olup Zwolle'de 8 yerde binası vardır. Cibap, bir diğer MBO okuludur ve öğrencilere sanat ve tasarım alanlarında mesleki eğitim imkanı sunmaktadır. Zone College ise sanat, medya ile teknoloji alanlarında mesleki eğitim veren bir diğer MBO okuludur. ROC van Twente, Zwolle şehrinde şubesi bulunan ve öğrencilere çeşitli mesleki eğitim programları sunan büyük bir MBO okuludur. Capabel Hogeschool ve Capabel MBO, Zwolle'de eğitim veren önemli bir diğer kurumdur. Capabel Onderwijs, 30 yılı aşkın bir süredir sağlık ve sosyal hizmetler alanında hızlandırılmış eğitimlerin uzmanıdır ve hayat boyu öğrenmeyi herkese erişilebilir kılmaktadır. Zwolle Van der Capellen diğer bir MBO okuludur. AOC De Groene Welle, Zwolle ve Hardenberg şehirlerinde bulunan ve 'yeşil' VMBO (meslek öncesi orta öğretim okulu) ve 'yeşil' MBO (meslek yüksekokulu) çalışmalarına odaklanan bir okuldur. De Groene Welle'nin odaklandığı alanlar arasında çiçek düzenleme, hayvan bakımı, sera inşaatı ve kaldırım döşeme yer alıyor. Mbo Menso Alting Zwolle, Zwolle'deki bir diğer meslek yüksekokuludur.
Ulaşım

Zwolle, kara ve demir yolu ulaşımının bir kavşağıdır. Ancak stratejik konum, ancak 1950'den sonra belediye yönetimi tarafından fark edilip şehrin gelişimi lehine kullanılmıştır. Sonuç olarak, Zwolle, 1950'den sonra nüfus artışında patlayıcı bir büyüme yaşadı. Otobüs taşımacılığı, 11 Aralık 2022'den beri EBS tarafından RRReis adı altında sağlanmaktadır.
Zwolle'de 2 otoyol ve 4 ana yol bulunmaktadır:
Otoyollar: A28 (Groningen'den Utrecht'e kadar uzanır ve Zwolle'den geçer.) ve A50 (Zwolle'yu Eindhoven'a bağlar, Apeldoorn ve Arnhem üzerinden geçer.)
Ana Yollar: N35 (Zwolle, Raalte ve Almelo'yu birbirine bağlar, şehir içi kısmı genişletilmiş ve trafik sıkışıklığı azaltılmıştır.), N331 (Zwolle'nun kuzeyinde başlar, Stadshagen çevresinde bir yol çemberi oluşturur ve Zwartewaterland belediyesi üzerinden Emmeloord'a kadar devam eder.), N337 (Zwolle'nun güneyinde yer alır, şehrin çevre yolunun bir parçasıdır (IJsselallee) ve N340 (Berkum'dan başlar ve Zwolle'yu çevreleyen bir yol ağına bağlanır, Overijssel'in kuzeydoğusundaki yerleşim yerlerinden Zwolle'ya ulaşımı sağlar.)
Ekonomi

Zwolle'da, Hollanda'nın önde gelen bankaları olan Rabobank, ING, ABN AMRO, SNS Bank ve Triodos Bank gibi şubeler bulunmakta olup, bu bankalar finansal hizmetler sunmaktadır.
Siyaset

Zwolle'deki Belediye Meclisi, 39 üyeden oluşmaktadır ve 16 Mart 2022'de yapılan yerel seçimlerde, Türk kökenli Cankut Ercan da Zwolle beeldiye meclisine seçilmiştir.
22 Kasim 2023 tarihinde yapılan Hollanda genel seçimlerinde Zwolle'deki sonuçlar şu şekildedir:
GroenLinks / Partij van de Arbeid (PvdA): %22,01 (18.134 oy)
PVV (Partij voor de Vrijheid): %16,1 (13.265 oy)
Nieuw Sociaal Contract: %13,66 (11.252 oy)
VVD: %12,77 (10.524 oy)
D66: %7,75 (6.387 oy)
ChristenUnie: %6,11 (5.035 oy)
BBB: %3,24 (2.668 oy)
CDA: %3,16 (2.606 oy)
SP (Socialistische Partij): %3,09 (2.545 oy)
Partij voor de Dieren: %2,95 (2.431 oy)
Volt: %2,22 (1.827 oy)
Forum voor Democratie: %2,1 (1.730 oy)
DENK: %1,43 (1.182 oy)
Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP): %1,16 (956 oy)
Hollanda'nın köklü partilerinden olan ve günümüzde PvdA (İşçi Partisi) olarak bilinen partinin öncüsü Sosyal-Demokrat İşçi Partisi (SDAP), 26 Ağustos 1894'te Zwolle'deki Ossenmarkt 9 numaradaki Atlas adlı mekanda kuruldu.
Spor

| Takım | Spor | Lig | Stadyum | Kuruluş |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| PEC Zwolle |  Fútbol | Eredivisie | FC Zwolle Stadyumu Kapasite: 10,000 | 1990 |

PEC Zwolle,  2014 yılında finalde Ajax'ı 5-1 yenerek KNVB Kupası'nı ve 1-0 yenerek Johan Cruijff Şampiyonluk Kupa'sını kazandı.
Landstede Hammers, BNXT League'de, yani Hollanda'nın en üst seviyedeki basketbol liginde  mücadele eden Zwolle spor kulübüdür. 2021-2022 sezonunda Hollanda şampiyonu olmuştur ve maçlarını 1.200 kişilik Landstede Sportcentrum'da oynamaktadır. Eredivisie Basketbol, 1960-2021 yılları arasında Hollanda'nın en üst basketbol ligi olarak faaliyet göstermiştir. 2010'dan itibaren Dutch Basketball League (DBL) olarak bilinen lig 2021 yılında, Hollanda ve Belçika takımlarının katıldığı BNXT League kurulmuş ve 2021-2022 sezonunda faaliyete geçmiştir.
VC Zwolle ise voleybol alanında, Hollanda'nın en üst liginde mücadele veren kulüptür. VC Zwolle, 1981 yılında kurulmuş bir voleybol kulübüdür. Kulüp, hem erkekler hem de kadınlar voleybol takımlarına sahiptir. Erkekler takımı, 2013, 2014 ve 2015 yıllarında Hollanda Eredivisie şampiyonu olmuştur. Kadınlar takımı ise 2016 yılında Eredivisie'ye yükselmiştir.
Ster van Zwolle, her yıl mart ayında Zwolle şehrinde düzenlenen tek günlük bir yol bisikleti yarışıdır. 2011 yılından beri, UCI Avrupa Turu'nda 1.2 etkinliği olarak organize edilmektedir. 1999'dan bu yana, Peperbus Profspektakel adlı etkinlik, Fransa Turu'nun hemen ardından ağustos ayında, ünlü bisikletçilerin katılımıyla Zwolle şehir merkezinde düzenlenmektedir.
2001 yılından beri Zwolle'de her yıl 21,1 km uzunluğunda bir yarı maraton düzenlenmektedir. Bu yarış, Hollanda'nın en büyük ve en önemli yarı maratonlarından biri olup, ulusal ve uluslararası atletleri bir araya getirmektedir.
Zwolle'deki en büyük ve kapsamlı spor parklarından üçü, Marslanden Sportpark, Sportpark Stadshagen ve Sportpark De Wezenlanden'dir. Bu spor parklarında genellikle futbol maçları ve antrenmanları düzenlenir. Ayrıca, tenis, basketbol, atletizm ve koşu gibi çeşitli açık hava sporları için geniş alanlar bulunur. Parklar, amatör ve profesyonel sporcuların antrenman yapabileceği ve spor etkinliklerine katılabileceği imkanlar sunar.
Kardeş şehirler

Lunen, Almanya
Resimler

Zwolle - Librije
Zwolle - Drostenhuis
Zwolle - Thorbeckegracht
Peperbus
Zwolle - Praubstraat Sokağı
Zwolle - Sassenpoort şehir kapısı
Zwolle Prins Hendrikstraat'da Art Nouveau bahçe kapısı
Zwolle tren garı
Cengiz Aytmatov

| Cengiz Aytmatov Çıňğız Aytmatov |
| --- | --- |

Doğum: 12 Aralık 1928(1928-12-12) Talas, Kırgızistan, SSCB
Ölüm: 10 Haziran 2008 (79 yaşında) Nürnberg, Almanya
Meslek: Yazar, edebiyatçı, siyasetçi, gazeteci ve veteriner teknikeri
Milliyet: Kırgız
Dönem: 1950-2008
Tür: Postmodern roman
Önemli ödülleri: Altın Yürek Edebiyat Ödülü (Премия Алтын Журек)   (2007)
  Etkilendikleri Manas Destanı, Türk tarihi, Kırgızlar 

Cengiz Törökuloğlu Aytmatov (d. 12 Aralık 1928, SSCB - ö. 10 Haziran 2008, Almanya), Kırgız edebiyatçı, gazeteci, çevirmen, diplomat ve siyasetçi. Türk dünyasının ünlü yazarlarındandır.
Hayatı

12 Aralık 1928 tarihinde Kuzeybatı Kırgızistan'daki Talas eyaletinin Şeker köyünde doğdu. Babası Törekul Aytmatov, Sovyet Kırgızistan'ında seçkin devlet adamı idi, ancak 1937'de tutuklandı ve 1938'de kurşuna dizildi. Tatar olan annesi Nagima Hamziyevna Abdulvaliyeva tiyatro aktrisiydi.
Gençliği sıkıntılı bir döneme denk gelmişti. O dönemde zaten yeni yerleşmeye başlayan siyasi sistemle, bir de savaşla mücadele etmek zorundaydı. Çok genç yaşta çalışmaya başladı; çünkü II. Dünya Savaşı'nın SSCB üzerindeki etkileri gençleri de etkiliyordu, yetişkinler savaşta olduklarından, gençlere büyük iş düşüyordu. On dört yaşında köyündeki sekreterliğe girdi. Burada tarım makinelerinin sayımı, vergi tahsildarlığı gibi işlerde çalıştı.
Köyünden, Kazakistan'a giderek Cambul Veterinerlik Teknik Okulu'nda okudu. Daha sonra şimdiki Kırgızistan'ın başkenti olan Bişkek'e giderek burada Frunze Tarım Enstitüsü'nde öğrenimine devam etti. Ardından Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsü'ne geçti ve 1956 ile 1958 yılları arasında Moskova'da okudu.
Yazmaya bu yıllarda Pravda gazetesinde başladı. Yazdığı eserleriyle üne kavuştu ve 1957 yılında Sovyet Yazarlar Birliği'ne üye kabul edildi. 1963'te Lenin Ödülü'nü aldı. Eserleri yüz elliyi aşkın dile tercüme edildi. 1990-1994 yıllarında Sovyetler Birliğini ve Rusya'yı, sonra ise 2008 yılına kadar Kırgızistan'ı büyükelçi olarak temsil etti.
Aytmatov, Gün Olur Asra Bedel romanının film çekimleri için gittiği Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti'nin başkenti Kazan'da 16 Mayıs 2008 rahatsızlandı ve böbrek yetmezliği teşhisiyle tedavi için Almanya'ya getirildi. Almanya'nın Nürnberg kentindeki Klinikum Nord'da tedavi gören Cengiz Aytmatov, komaya girdi. 10 Haziran 2008 tarihinde Nürnberg'de hayatını yitirdi.
Eserleri

II. Dünya Savaşı sonrası yazarları arasında yer alan Aytmatov, Cemile'den önce birkaç kısa hikâye ve Yüzyüze'yi yazdı. Ancak yazarın kendini kanıtlamasını sağlayan kitap Cemile oldu. Louis Aragon Cemile'yi "dünyanın en güzel aşk hikâyesi" olarak tanımlamıştır.
Eserlerinde mitolojiye oldukça yakın durdu, ancak onunki antik anlamından farklı olarak mitolojiyi çağdaş bir zeminde sentezlemek ve yeniden yaratmaktı. Eserlerinde mitlere, efsanelere ve halk hikâyelerine göndermeler yapmıştır.
1966'dan sonra eserlerini hep Rusça kaleme almıştır.
Eserleri 176 dile çevrilmiştir.
Romancılığı

Cengiz Aytmatov, “Dişi Kurdun Rüyaları” ve “Elveda Gülsarı” romanlarında, yalnız insanların değil, hayvanların da psikolojisini başarıyla anlatmıştır. Romanlarında kurt, deve ve at gibi hayvanlara da yer vermiş, onlara insani özellikler atfetmiş ve bunda da başarılı olmuş dünyadaki sayılı yazarlardan biridir.
Siyasal çalışmaları

Cengiz Aytmatov; yazınsal çalışmalarına ek olarak, Avrupa Birliği, NATO, UNESCO ve Benelüks ülkelerinin Kırgız delegeliğini üstlenmiştir. Ayrıca eski Kırgızistan Dışişleri Bakanı Askar Aytmatov'un babasıdır.
Yayımlanmış eserleri

Dağlar Devrildiğinde - Ebedi Nişanlı (Son romanı - 2007)
Darağacı - Dişi kurdun Rüyaları (1988)
Gün Olur Asra Bedel (Rusça: И дольше века длится день, 1980)
Fuji-Yama (Rusça: Восхождение на Фудзияму / Fuji Dağının Tepesi, 1973)
Beyaz Gemi (Kırgızca: Ак кеме / Ak Keme, Rusça: Белый пароход, 1973)
Al Yazmalım (Kırgızca: Кызыл Жоолук / Kızıl Jooluk, 1963)
Elveda Gülsarı (Rusça: Прощай Гульсары, Kırgızca: Гулсарат, 1963)
Dağlar ve Steplerden Masallar (Rusça: Повести гор и степей, 1963)
İlk Öğretmenim (Rusça: Первый учитель, Kırgızca: Биринчи Мугалим, 1962)
Cemile (Kırgızca: Жамийла, Rusça: Джамиля, 1958)
Yüzyüze (Rusça: Лицом к лицу, Kırgızca: Бетмебет, 1957)
Zorlu Geçit (1956)
Toprak Ana (1963)
Cengiz Han'a Küsen Bulut (1990)
Çocukluğum
Kızıl Elma (1964) (Hikâye)
İlk  Turnalar (Kırgızca: Эрте Келген Турналар)
Elveda Gülsarı (1963)
Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek (Rusça: Пегий Пес Бегущий По Краям Моря, Kırgızca: Деңиз Бойлой Жорткон Ала Дөбөт / Deniz Boyloy Jortkon Ala Döböt)
Sultan Murat
Yıldırım Sesli Manasçı (Kırgızca: Чагылган үндүү Манасчы / Çakılgan Ündüü Manasçı)
Dişi Kurdun Rüyaları (1986)
Kassandra Damgası (1995)
Ödülleri

Altın Yürek Edebiyat Ödülü (2007)
1963 Lenin Ödülü (Toprak Ana adlı romanı ile)
Cengiz Aytmatov görselleri

Cengiz Aytmatov (solda) 2007 yılında Köln Literatür Festivalinde. Yayın müdürü Lucien Leitess (ortada) ve Moğolistanlı yazar Galsan Tschinag (sağda). (2007)
Cengiz Aytmatov ve Kırgız Abdyldajan Akmataliev, Paris. Fransa. (26 Mart 1999)
Sankt-Peterburg'da «Bukvoyed» (Буквоед) adlı kitapçıda kitaplarını imzalarken. Vosiya meydanı. (1 Nisan 2007)
Cengiz Aytmatov (ortada) ve Profesör Leonid Levitin (sağda). (2000)
Cengiz Aytmatov, Lüksemburg'daki bir resim sergisinin açılışında, ressam Yury Matushevsky en solda, Mikhail Abakumov en sağda. (1990'lar)
Eski bir fotoğrafı
Cengiz Aytmatov, 2007
Dipnotlar

↑  "İz Bırakanlar | Cengiz Aytmatov – Bâb-ı Âlem Uluslararası Öğrenci Derneği". 1 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2024.
↑  Ирина Мельникова: Работу над сборником Айтматова считаю подарком судьбы 31 Temmuz 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ("Irina Melnikova: I view the opportunity to work on Aitmatov's Collected Works as a gift of fate")  (An interview with the editor of a Four-volume collection of Aitmatov's work)
↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2014.
↑  "Arşivlenmiş kopya". 19 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2014.
2007 yılında kazandığı Altın Yürek Edebiyat Ödülü'nü alırken Aytmatov
1951 Formula 1 sezonu

| --- | --- |
 1951 FIA Formula 1 Dünya Şampiyonası sezonu
Önceki: 1950: Sonraki: 1952
Pilotlar • Pistler • Yarışlar
1951 Formula 1 sezonu, FIA tarafından organize edilen Formula 1 yarışlarının altıncı, Dünya Sürücüler Şampiyonasının ikinci sezonudur. 8 yarıştan oluşan sezon, 27 Mayıs'ta başlayıp 28 Ekim'de bitmiştir. 1951 sezonunda ayrıca şampiyonaya dahil edilmeyen 14 yarış daha yapılmıştır.
Takımlar ve sürücüler > Takım değişiklikleri

Gordini, takvimdeki dördüncü yarışa kadar yarışlara katılmadı. Takım, kadrosuna André Simon'u ekledi.
Talbot-Lago, 1951 sezonu için fabrika takımını yarışlara sokmadı. Takımın üç pilotu, birer Talbot şasisi alarak kendi adları altında yarışma kararı aldı.
HWM, George Abecassis ve Stirling Moss ile ilk kez yarışlara katıldı. Takım sadece ilk yarışa katıldı ancak 1952 sezonunda Formula 1'e geri döndü.
Maserati de benzer şekilde fabrika takımını yarışlara sokmadı. Sürücülerden Louis Chiron, Louis Rosier'in özel Talbot takımına geçti, Franco Rol ise daha sonra O.S.C.A. ile 1951'de geri döndü.
Takımlar ve sürücüler > Sürücü değişiklikleri

Alfa Romeo, tam zamanlı pilotu Luigi Fagioli'yi Consalvo Sanesi ile değiştirdi. Sanesi, takıma 1950 sezonunun sonunda katılmıştı. Toulo de Graffenried de takım için üç yarışa çıktı ve bu yarışlar onun bir fabrika takımı için yaptığı tek Grand Prix yarışı oldu.
Ferrari, geçen sezonun sonunda Alfa Romeo ile F1'de ilk yarışına çıkan Piero Taruffi ve özel bir Maserati takımıyla yarışan José Froilán González'i kadrosuna kattı.
Takımlar ve sürücüler > Sürücü değişiklikleri > Sezon içi değişiklikleri

Geleceğin şampiyon takımlarından BRM, Britanya Grand Prix'inde Peter Walker ve Reg Parnell ile ilk kez yarıştı. Bu, takımının tek yarışı oldu ancak 1954 sezonunda takım Formula 1'e geri döndü.
Luigi Fagioli, Fransa Grand Prix'inde Alfa Romeo ile Formula 1'e geri döndü. Takım, Fagioli'ye aracını, yarış içerisinde takım arkadaşı Juan Manuel Fangio'ya devretmesi talimatını verdi. Fagioli'nin bu durumdan büyük hayal kırıklığı yaşadığı ve hemen emekliliğini açıkladığı iddia edilmektedir. Felice Bonetto, Alfa Romeo'nun üçüncü pilotu olarak onun yerini alırken, Consalvo Sanesi takımdan ayrıldı.
Takvim

| # | Grand Prix | Pist | Tarih |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | İsviçre Grand Prix |  Circuit Bremgarten, Bern | 27 Mayıs |
| 2 | Indianapolis 500 |  Indianapolis Motor Speedway, Speedway | 30 Mayıs |
| 3 | Belçika Grand Prix |  Circuit de Spa-Francorchamps, Stavelot | 17 Haziran |
| 4 | Fransa Grand Prix |  Reims-Gueux, Gueux | 1 Temmuz |
| 5 | Britanya Grand Prix |  Silverstone Pisti, Silverstone | 14 Temmuz |
| 6 | Almanya Grand Prix |  Nürburgring, Nürburg | 29 Temmuz |
| 7 | İtalya Grand Prix |  Autodromo Nazionale di Monza, Monza | 16 Eylül |
| 8 | İspanya Grand Prix |  Pedralbes Pisti, Barselona | 28 Ekim |
Sezon özeti

Ferrari'nin daha yeni ve doğal emişli 4,5 litrelik araçları, gelişim potansiyelinin sonuna yaklaşan Alfa Romeolara ciddi meydan okudu. Ferrariler özellikle Silverstone'da Alfaların çok yakıt tüketen motorlarının verimsizliğinden faydalanarak avantaj sağladı. Alfalar dört yarışı kazanmış olsa da, Fangio şampiyonluğu elde etmesine rağmen Ferrari'nin üç zaferi Alfa için sonun başlangıcı oldu. BRM, V16 motoruyla Silverstone'da yalnızca bir şampiyona yarışına katıldı ve eski, yavaş Talbotlar giderek geride kalmaya başladı.
Puanlar ilk 5'e girenlere verildi (8, 6, 4, 3, 2). En hızlı turu atan pilota 1 puan verildi. Sekiz yarıştan en iyi dört sonuç şampiyonaya dahil edildi. Araç paylaşımı durumunda, sürücüler arasında tur sayılarına bakılmaksızın eşit olarak puan bölüşüldü.