Türkiye'nin dış ilişkileri
İkili ilişkiler > Afrika > Kuzey Afrika ülkeleri

| Ülke> Cezayir-Türkiye ilişkileri | Bilgiler> Cezayir-Türkiye ilişkileri | Notlar> Cezayir-Türkiye ilişkileri |
| --- | --- | --- |
|  Cezayir |  Cezayir'in, Ankara'da büyükelçiliği, İstanbul'da başkonsolosluğu bulunmaktadır.  Türkiye'nin Cezayir'de büyükelçiliği bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2018'de, 3,17 milyar $'dır.  3 milyon Cezayir vatandaşının Cezayir Türkü olduğu tahmin edilmektedir.  2017 yılında Türkiye'yi 213.333 Cezayirli vatandaş ziyaret etti.  Yunus Emre Enstitüsü'nün Cezayir'de bir merkezi bulunmaktadır.  Cezayir, Türkiye'nin 4. Büyük doğalgaz tedarikçisidir.   |  Cezayir, 16. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar, Cezayir-i Garp Eyaleti adıyla Osmanlı İmparatorluğu'na bağlıydı.  Türkiye-Cezayir arasındaki 500 yıllık dostluğun sembollerinden biri olan Cezayir'deki Ketchaoua Camii, 2017 yılında Türk sermayesi ile restore edilmiştir. Restorasyon, Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 2006 yılında Cezayir ziyareti sırasında imzalanan "Dostluk ve İşbirliği Anlaşması'na ilişkin projelerden biri olarak tarihe geçmiştir. Cezayir tarafının talebi üzerine başkent Cezayir’deki Keçiova Camii'ne ilaveten tarihi Kasaba mahallesindeki evlerin bir bölümünün ve Oran vilayetindeki Bey Sarayı ile Paşa Camii’nin restorasyonunun da ülkemizce yapılması kararlaştırılmıştır. Cezayir, Türkiye'ye bağımlı pozisyonda yer almaktadır. Türkiye, Cezayir'i uluslararası alanda korumaktadır ve ülkeye yardım etmeye devam etmektedir. |
Mısır-Türkiye ilişkileri
|  Mısır |  Mısır'ın, Ankara'da büyükelçiliği, İstanbul'da başkonsolosluğu bulunmaktadır.  Türkiye'nin Kahire'de büyükelçiliği, İskenderiye'de başkonsolosluğu bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2018'de 5,25 milyar $'dır.  2017 yılında Türkiye'yi 100.971 Mısırlı vatandaş ziyaret etti.  Mısır'da 3.500 civarı Türk yaşamaktadır.  1.5 milyon Mısır vatandaşının Mısır Türkü olduğu tahmin edilmektedir.  Yunus Emre Enstitüsü'nün Kahire'de bir merkezi bulunmaktadır. |  Osmanlı İmparatorluğu, 1517 yılında Ridaniye Muharebesi sonrası, Mısır ve çevresindeki bölgelere hakim olan Memlûk Devleti'ni yıkmış ve Mısır coğrafyası Osmanlı İmparatorluğu'nun hakimiyetine geçmiştir.  Osmanlı İmparatorluğu, Memlûk Devleti'ni yıkarak haliefeliği almıştır.  1798 yılında Fransa eyalete çıkarma yapmıştır. 1805 yılında vali olan Kavalalı Mehmet Ali Paşa bağımsız olarak hareket etmeye başlamış 1833'te Konya'da 1839'da Nizip'te Osmanlı ordusunu mağlup ettikten sonra 1841'de Kavalalılar Hanedanı tarafından yönetilecek olan, iç işlerinde serbest dış işlerinde Osmanlı Devleti'ne bağlı Mısır Hidivliği'ni kurmuştur. Böylece Mısır Eyaleti ortadan kalkmıştır. İngiltere 1882'de Mısır'ı işgal etmiştir. Fakat, Osmanlı Devleti, Mısır'daki egemenliğinden vazgeçmeyerek Mısır hükûmetini ve Hıdiv'i İngiltere'ye karşı savunmasız bırakmamış, en azından kolay lokma yapmamış, 1914 yılında I. Dünya Savaşı'nın başında İngiltere Mısır'ı ilhak ettiğini açıklamıştır. Lozan Antlaşması'nın 17. maddesinde "Türkiye'nin, Mısır ve Sudan üzerindeki bütün hak ve dayanaklarından feragatinin hükmü 5 Kasım 1914 tarihinden geçerlidir." hükmü yer almıştır. 2013 Mısır askerî darbesinin ardından iki ülke arasındaki ilişkiler gerginleşmiş ve iki ülkenin diplomatik ilişkileri maslahatgüzar seviyesine gerilemiştir. İlerleyen dönemlerde ise cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve başbakan Binali Yıldırım, askerî müdahaleyi darbe olarak nitelendirmiştir. Erdoğan Sisi'yi “tiran” olarak nitelemiştir, Sisi ise "Türkiye içişlerimize karışmayı bırakmalı" şeklinde açıklamalarda bulunmuştur. |
Libya-Türkiye ilişkileri
|  Libya |  Libya'in, Ankara'da büyükelçiliği, İstanbul'da başkonsolosluğu bulunmaktadır.  Türkiye'nin Trablus'da büyükelçiliği, Mısrata'da başkonsolosluğu bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2018'de 1.87 milyar $'dır.  2018 yılında Türkiye'yi 188,312 Libyalı vatandaş ziyaret etti.  1.4 milyon Libya vatandaşının Libya Türkü olduğu tahmin edilmektedir.  Türkiye, Libya'daki iç sebeplerde, Libya'ya destek sağlamaktadır.  İki ülke Akdeniz'de ortak hareket etmektedir. |  Osmanlı İmparatorluğu, 16. yüzyılın ortalarında Libya kıyı bölgelerini fetih etmiştir.  Osmanlı İmparatorluğu'ndan bu yana iki ülke arasında önceki tarihsel bağlara sahip olan nispeten yakın bir ilişki yaşamışlardır. Bu tarihsel bağ nedeniyle, Libya ve Türkiye, diğer Arap devletleriyle karşılaştırıldığında çok az da olsa bir Osmanlı mirasını paylaşmaktadır. Trablusgarp Savaşı'ndan sonra (1911-1912), İtalya Krallığı Libya'yı fethederken Osmanlı İmparatorluğu Afrika'daki son toprak parçasını kaybetti.  Muammer Kaddafi'nin 1974'te Türkiye'nin Kıbrıs harekâtı sırasında ABD'nin Türkiye'ye silah ambargosu uygulandığından Türkiye'ye ABD yapımı uçaklarına yedek parça sağlamasına ve Türk eşyalarını almaya tercih edilmesinde karar vermiştir. Muammer Kaddafi birçok konuda Türkiye'nin lehine politika yönetse de Kürt bağımsızlığını desteklemiştir. Bu destekleme sonucunda Türkiye-Libya ilişkileri zarar görmüştür.  Türkiye, Fransa cumhurbaşkanı Sarkozy'yi Libya halkının özgürleşmesi konusunda Fransız çıkarlarını sürdürmekle suçladı ve 20 Mart'ta gözlemci bir tutum aldı. Türkiye, 2011 yılında Libya ile ilişkileri kesen ilk ülkeler arasında yer aldı ve Kaddafi'ye görevi bırakmasını ve sürgüne gitmesini teklif etti. Kaddafi ise bunu reddetti. İkinci Libya İç Savaşı'nın patlak vermesiyle, Türkiye Trablus'taki BM tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükûmeti'ni, Tobruk'taki Hafter yönetimindeki Temsilciler Meclisi'ne karşı desteklemektedir. Hafter'in Türkiye karşıtı tutumu, Türkiye ile Tobruk hükûmeti arasında süren düşmanlığa katkıda bulunmuş, Türkiye de Trablus'taki hükûmete silah ve mühimmat taşımıştır. 2 Ocak 2020'de Türkiye Büyük Millet Meclisi, başkentte BM tarafından tanınan hükûmeti desteklemek için Libya'ya asker yerleştirme tasarısını onayladı. Mevzuat 325-184 oyla kabul edildi, ancak konuşlandırmanın ayrıntıları miktar ve zamanlama açısından henüz açıklanmadı. 6 Ocak'ta Türk birlikleri Libya'ya gönderilmeye başladı. 8 Ocak 2020'de Türkiye cumhurbaşkanları Tayyip Erdoğan ve Hafter'i destekleyen Rusya devlet başkanı Vladimir Putin arasındaki görüşmelerden sonra, Türkiye ve Rusya Libya'daki tüm tarafları 12 Ocak gece yarısından itibaren ateşkes ilan etmeye çağırdı. |
Fas-Türkiye ilişkileri
|  Fas |  Fas'ın, Ankara'da büyükelçiliği, İstanbul'da başkonsolosluğu bulunmaktadır.  Türkiye'nin Rabat'ta büyükelçiliği bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2018'de 2.71 milyar $'dır.  2017 yılında Türkiye'yi 114,155 Faslı vatandaş ziyaret etti.  Yunus Emre Enstitüsü'nün Rabat'ta bir merkezi bulunmaktadır.  Fas’ta son yıllarda altyapı ihalelerini kazanan Türk firmalarının sayısı artmaktadır.  Halihazırda Fas’ta faaliyet gösteren Türk firması sayısı 160 civarındadır.  Fas'da müteahhitlik faaliyetleri yöneten Türk firmalarının yatırımı 4,1 milyar $ civarındadır. |  Portekiz ordusunun kuşatılmasını tasvir eden Ksar el Kebir savaşıbağlantı=|küçükresim 16. yüzyılda Portekiz ile karşılaşan Fas. O dönemde Osmanlı İmparatorluğu padişahı III. Murad'dan yardım istemiştir. Bu isteğe olumlu yanıt veren Murad; 10 bin yeniçeri ve 34 sahra topu ile Fas'a yardımda bulunmuştur. 1558'de Osmanlılar, İspanyol İmparatorluğu ile Mostaganem Muharebesi yaşamıştır. Bu savaştan Osmanlılar kesin zafer ile ayrılarak Fas'a karşı üstünlük kurmuştur. Savaştan sonra Fas, Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı olarak varlığını sürdürmüştür. |
Tunus-Türkiye ilişkileri
|  Tunus |  Tunus'un, Ankara'da büyükelçiliği, İstanbul'da başkonsolosluğu bulunmaktadır.  Türkiye'nin Tunus'da büyükelçiliği bulunmaktadır.  İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2018'de 1.10 milyar $'dır.  Yunus Emre Enstitüsü'nün Tunus'da bir merkezi bulunmaktadır. | [[ملف:Turkish and Tunisian prime ministers.jpg|bağlantı=https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%84%D9%81:Turkish_and_Tunisian_prime_ministers.jpg%7Cküçükresim%7CRecep Tayyip Erdoğan ve Ali Larayedh.]] Osmanlılar, İspanya Kralı II. Felipe'nin Tunus'u topraklarına katmasını engellemek için İspanyol İmparatorluğu'nun 7.000 askerine karşı 100.000 asker ve 300 gemi ile 1574 yılında İspanyollar ile savaşmıştır ve kesin zafer ile ayrılarak Tunus topraklarını sınırlarına katmıştır. 1574'te son Hafsi Hukümdarı İstanbul'a getirilerek öldürülmüştür.  Tunus, 1881 yılında Fransızlar tarafından işgal edilene kadar Osmanlı İmparatorluğu hakimiyetinde kalmıştır.  Türkiye, Tunus'u ilk tanıyan devletlerden biridir. |