stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Erol Göka
Kitapları

Yeni Bir Psikoloji
Bir Bilim Olarak Psikiyatri
Freud
Çocuk ve Çevre
Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği
Önce Söz Vardı: Yorumsamacılık Üzerine Bir Deneme
Psikiyatri ve Düşünce Dünyası Arasında Geçişler
Varoluşun Psikiyatrisi
Araştırma ve Klinik Uygulamada Biyolojik Psikiyatri Cilt 2
Uygarlığın Yeni Yolu: Avrasya
Bilimlerin Vicdanı Psikiyatri
Psikiyatriden Psikiyatriye Bakışlar
Türkiye Vardır
İnsan Kısım Kısım: Toplulukların Anlaşılmasında Psikolojik Bilimler
Türk Grup Davranışı
Türklerin Psikolojisi
Türk'ün Göçebe Ruhu
Hayata ve Aşka
Psikiyatri ve Felsefe
Felsefe ile Psikiyatri
Kadınlar Erkekler Aşıklar: Ne Venüslü Ne Marslı Hepimiz Dünyalıyız
Yedi Düvele Karşı: Türklerde Liderlik ve Fanatizm
Hayatın İçinde Psikiyatri
Hoşçakal: Kayıp, Matem ve Hayatın Zorlukları
Türk’ün Göçebe Ruhu
Aşk Her Şeyi Affederse: Teknomedyatik Dünyada Aşk ve Ahlak
Geçimsizler: Kişilikleri Tanıma ve Geçinmeyi Kolaylaştırma Kitabı
“Gerçek” İnsanın Yüzünde Yazar mı? Batı, İslam ve Bilim Dünyasında Kişiliği Yüzden Tanımak
Hasta Bedenin Ruhu
Hayatın Anlamı Var mı?
Mutedil Müslümanlar ve Günümüzdeki Düşmanları: Psikolojik Yönleriyle Fanatizm, Mehdilik İddiası, Modern Haşhaşilik, DAEŞ ve islamofobi
İnternet ve Psikolojimiz
Yalnızlık ve Umut: Günümüzde Varoluşsal Çaresizlikler ve Çıkış
Kalpten: Varoluş Merkezimiz Kalp ve Temel Eylemi Merhamet
Psikoloji Varoluş Maneviyat
Hayat Oyunu: Şans, Kader, Kumar
Aile ve Aşk Üzerine
Novruzali Bey Camisi

| --- | --- |
[[Dosya:[|250px|border|upright=1]]

Genel bilgiler
Konum: Ermenistan  Erivan
Koordinatlar: 40°10′36″K 44°31′02″D﻿ / ﻿40.17667°K 44.51722°D﻿ / 40.17667; 44.51722
Tamamlanma: XVII-XVIII yüzyıllar
Teknik ayrıntılar
Minare sayısı: 1

Novruzali Bey Camisi (Azerice: Novruzəli bəy məscidi)  Ermenistan'ın başkenti Erivan'ın tarihi ksımında yerleşmiş olan tarihi camilerden biri.
Tarihi

İrevan şehrinin eski Şii camilerinden biri olan Novruzali bey camisinin kesin inşa tarihi bilinmiyor olsa da, mimarlık özellikleri bakımından araştırmaçılar camının 14. yüzyıl'a ait ola bileceğini bildirmiştirler. Diğer varsayıma göre ise cami 14. yüzyılın II yarısında inşa edilmiştir.
1 minaresi olan caminin esas binası büyük kubbe ile tamamlanmış, dış duvarları renkli kaşılarla işlenmişti.
1918-1920 yıllarında yaşamış olan Taşnak Ermenistan Cumhuriyeti zamanında camide Anadoludan gelen mülteci Ermeniler yerleştirilmişdirler. Tarihi cami 1920-1930 yıllarında İrevan şehrinin mimarlık planlaması yapılarken ilk aşamada şehrin merkezinde olan ve Azerbaycan Türkleri'ne ait olan tarihi yapıtlar söküme tabi tutulmuşturlar. Bu planlama kapsamında neredeyse dağıtılan camilerden biri de Novruzali Bey Camisi olmuştur. Onunla birlikte dağıtılan camilerin yerinde parklar, yaşam alanları, devlet binaları inşa edilmiştir. 20. yüzyılın başlarından zaman-zaman yıkıma maruz kalmış camı 1950 yıllarından sonra tamamıyla mahvedilmiştir. Dış görünüm itibarıyla Zal Han Camisi'ne benzeyen Novruzali Bey Camisi ondan daha küçük olmuştur.
Ritalinik asit

Ritalinik asit kimyasal gösterimi
Ritalinik asit, metilfenidatın (MPH) majör metabolitlerinden biri olup, merkezi sinir sistemi üzerinde doğrudan farmakolojik bir etkisi bulunmayan bir bileşiktir. Metilfenidat, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve narkolepsi gibi durumların tedavisinde yaygın olarak kullanılan bir psikostimülandır.
Bu bileşik, metilfenidatın vücutta metabolize edilmesiyle ortaya çıkar ve temel olarak idrar yoluyla atılır. Farmakokinetik ve biyokimyasal özellikleri, metilfenidatın vücutta nasıl işlendiğini anlamak açısından önemlidir.
Kimyasal ve Fiziksel Özellikler

| Özellik | Bilgi |
| --- | --- |
IUPAC Adı: 2-Fenil-2-(piridin-2-il)asetik asit
Kimyasal Formül: C₁₃H₁₃NO₂
Molar Kütle: 215.25 g/mol
Erime Noktası: 118-120°C (tahmini)
Çözünürlük: Suda düşük, organik çözücülerde daha yüksek
Ritalinik asit, karboksilik asit fonksiyonel grubuna sahip bir bileşik olup, asidik karakter gösterir. Metilfenidatın hidroliz yoluyla ester bağının kırılması sonucu oluşan bir metabolittir.
Metabolizma ve Biyotransformasyon

Metilfenidat, vücuda alındıktan sonra karaciğerde esteraz enzimleri tarafından hidrolize edilir. Bu süreç sonucunda ritalinik asit ve metanol oluşur. Ritalinik asit, farmakolojik olarak inaktif bir metabolittir ve herhangi bir merkezi sinir sistemi aktivitesi göstermez.
Metabolizma ve Biyotransformasyon > Metabolizma Aşamaları:

Oral alım sonrası emilim: Metilfenidat mide ve bağırsaklardan hızla emilir.
Karaciğer metabolizması: Esteraz enzimleri tarafından metilfenidatın ester bağı kırılır ve ritalinik asit oluşur.
Böbrek yoluyla atılım: Ritalinik asit, idrarla vücuttan atılan başlıca metabolittir (%80-90 oranında).
Bu süreç, metilfenidatın etki süresini sınırlandıran temel faktörlerden biridir. Metilfenidatın biyoyararlanımı kişiden kişiye değişse de, ritalinik asit üretimi genellikle sabittir.
Farmakokinetik Özellikler

| Farmakokinetik Parametre | Bilgi |
| --- | --- |
Yarı Ömür (t₁/₂): 3-4 saat (yaklaşık)
Plazma Konsantrasyonu: Metilfenidatın 10 katı
Böbrek Atılımı: %80-90
Bağlanma Oranı: Plazma proteinlerine düşük bağlanır
Ritalinik asidin vücuttaki yarı ömrü, metilfenidattan daha uzundur. Ancak, bu bileşik kan-beyin bariyerini geçemez ve nörolojik aktivite göstermez. Bu nedenle, ritalinik asidin farmakodinamik etkileri üzerinde doğrudan bir rolü yoktur.
Klinik Önemi ve Biyomedikal Kullanımı

Ritalinik asidin doğrudan bir tedavi edici kullanımı yoktur. Ancak, bazı klinik bağlamlarda önem taşır:
Metilfenidat kullanımının biyolojik belirteci: Metilfenidat kullanan bireylerin idrarında yüksek miktarda ritalinik asit tespit edilir. Bu durum, ilaç uyumunun takibi ve bağımlılık riskinin değerlendirilmesi açısından önemlidir.
Böbrek fonksiyon testleri: Metilfenidatın böbrekler yoluyla atılımı nedeniyle, ritalinik asit seviyeleri bazı böbrek hastalıklarının belirlenmesinde dolaylı bir gösterge olabilir.
Adli toksikoloji: Uyuşturucu madde kullanımı analizlerinde, ritalinik asit varlığı metilfenidat kullanımını doğrulamak için kullanılabilir.
Çevresel ve Toksikolojik Etkileri

Ritalinik asit, genellikle idrar yoluyla atıldığından, kanalizasyon sistemleri aracılığıyla su ekosistemine karışabilir. Ancak, çevresel toksisitesi düşük olduğu düşünülmektedir.
Biyobirikim: Düşük
Suda Çözünürlük: Orta düzeyde
Çevrede Bozunma Süresi: 2-5 gün (tahmini)
Bazı çalışmalar, metilfenidat metabolitlerinin atık sularda tespit edilebileceğini ve bu durumun çevresel riskler oluşturabileceğini öne sürmüştür. Ancak, şu ana kadar ritalinik asidin ciddi ekotoksikolojik etkileri rapor edilmemiştir.
Araştırmalar ve Güncel Çalışmalar

Son yıllarda, ritalinik asit üzerine yapılan araştırmalar şunları kapsamaktadır:
Farmakogenetik Çalışmalar: Bireylerin genetik yapısının metilfenidat metabolizmasını nasıl etkilediği araştırılmaktadır.
Bağımlılık Araştırmaları: Metilfenidat kötüye kullanımı ve bağımlılık riskinin ritalinik asit seviyeleri ile korelasyonu incelenmektedir.
Yapay Zeka Destekli Biyobelirteç Analizleri: İdrar analizlerinde ritalinik asit seviyelerinin daha hızlı ve hassas tespit edilmesine yönelik yeni teknolojiler geliştirilmektedir.
Ayrıca Bakınız

Metilfenidat
Uyarıcı
DEHB
Tisan Adası

Tisan adası Mersin ilinde bulunan küçük bir adadır. Ada 36°08′K 33°42′D﻿ / ﻿36.133°K 33.700°D﻿ / 36.133; 33.700 koordinatlarinda olup, Silifke ilçesindeki Tisan Yarımadasında yarımadanın doğusunda yer alan ve Kleopatra koyu adını alan bir koyun ortasındadır. Sahile olan uzaklığı  1 kilometre kadardır. Ana karada adanın güney batısındaki tomboladaki Tisan Afrodisyas adını alan  antik örenler bulunur. Adada da bu örenlerle aynı döneme  ait bazı kalıntılar  vardır.
Murcia tramvay hattı

Murcia tramvay hattı, (İspanyolca: Tranvía de Murcia) İspanya'nın Murcia şehrindeki tramvay hattıdır. 2011 yılında işletmeye açılmış olup 17,5 km. uzunluğundadır. Murcia şehir merkezi ile kuzeyindeki mahalleri birbirine bağlamaktadır. 2 hattı ve toplamda 28 istasyonu bulunmaktadır.
| --- | --- |

Hattan bir görünüm
İşletme
Yer: Murcia, İspanya
Açılış: 28 Mayıs 2011
Durum: İşletmede
Hatlar: 2
Sahip(ler): Tranvimur
Altyapı
Hat açıklığı: 1435 mm (4 ft 8 1/2)
Elektrifikasyon: 750 V DC
İstatistikler
Hat uzunluğu (toplam): 17,5 km
Duraklar: 28
Web sitesi: tranviademurcia.es
Xbox Game Studios

| --- | --- |

Kuruluş:  Microsoft Games (2000–2001)  Microsoft Game Studios (2001–2011)  Microsoft Studios (2011–2019) 
Kurucu: Bill Gates 
Genel merkezi: Redmond, Washington, ABD
Sahibi: Microsoft
Microsoft Studios logosu
Xbox Game Studios, Xbox, Xbox 360, Xbox One, Windows, Steam, Windows Store ve Windows Phone platformları için oyun üretimi yapan Microsoft'un video oyunu prodüksiyon kanadıdır. 2002 yılında Microsoft Game Studios adıyla kurulmuş, 2011 yılında yeniden markalaşma yoluna gitmiş ve şimdiki adını almıştır. Bu departman 2002 yılından öncesinde Microsoft Game Division veya kısa haliyle Microsoft Games olarak adlandırılırdı. Microsoft Studios kendi etiketi altında birinci veya üçüncü parti geliştirme stüdyolarıyla beraber oyunlar geliştirmekte ve yayınlamaktadır. MSN Oyunlar da Studios'un bir parçası olmuştur.
Tarihçe

2007 yılında, Microsoft Studios Reading, İngiltere'de bir ofis açarak Avrupa ofislerini duyurmuş oldu. Bu ofisin genel müdürlüğüne Phil Spencer getirildi. Ardından MechWArrior serisi ile tanınan FASA Studio şirketini bünyesine kattı. Halo'nun eski geliştiricisi olan Bungie, Microsoft Studios bünyesinden ayrılarak bağımsız özel bir şirket olmayı istediğini duyurdu. 17 Temmuz 2007'de, Peter Moore Microsoft Studios'dan ayrılıp Electronic Arts'ın spor oyunları biriminin başına geçti. Temmuz 2007'de Don Mattrick Kıdemli Başkan Yardımcısı olarak Microsoft Studios'ta görevine başladı.
2008 yılında, Microsoft Studios kart oyunları geliştiren Carbonated Games kapattı ve Xbox Live Productions'ın Xbox Live Arcade için "yüksek-kalite dijital içerik" üreteceğini duyurdu. Peşinden Bungie'nin bağımsız bir statüde olmasından dolayı 343 Industries'e Halo serisinin geliştirilmesini devretti. 2009 yılının ortalarında Halo serisine dair ilk yayınlamalarını yapan 343 Industries, Halo Legends isminde bir animasyon projesi oluşturdu.
2009 yılında, Ensemble Studios ve Aces Studio şirketlerini ekonomik krizden dolayı kapattı. Ekibin içerisinde yer alanları bünyesine katarak kendi oyun stüdyosunu yeniden yapılandırmaya başladı. Aynı yıl Başkan yardımcısı Shane Kim'in emekliliğininden sonra Phil Spencer, Microsoft Studios'un Başkan yardımcılığına getirildi.
21 Eylül 2020'de Microsoft, ZeniMax Media/Bethesda Softworks bünyesindeki diğer oyun geliştirme stüdyosu Bethesta Game Studios ile birlikte toplam 7,5 milyar dolara satın alındı. Bu satın almayla birlikte ZeniMax Media, bağlı kuruluşları ve stüdyo tarafından geliştirilen ve yayınlanan tüm oyunların fikrî mülkiyeti Microsoft'a geçti.
18 Ocak 2022'de Microsoft, Activision Blizzard'ı $68,7 milyar değerinde tamamen nakit bir anlaşmayla satın alma niyetini duyurdu. Microsoft, bu satın almanın kendisini Tencent ve Sony'nin ardından gelir bakımından üçüncü en büyük oyun şirketi yapacağını belirtti. Duyuruyla birlikte Microsoft, kurumsal yapısında büyük bir değişikliğin de duyurusunu yaptı ve Phil Spencer, altında Xbox Game Studios'u yöneten Matt Booty ile yeni Microsoft Gaming bölümünün CEO'su oldu. Activision Blizzard, onaylandıktan sonra Microsoft Gaming'in bir alt bölümü haline gelecek. Microsoft, Activision Blizzard'ı satın alma işlemini 13 Ekim 2023'te tamamladı.
Video oyunları

Ana madde: Microsoft Studios video oyunları listesi
Karabağlı, Salyan

Karabağlı, Azerbaycan'ın Salyan rayonuna bağlı köy.
Tarih

İlçe merkezine 28 kilometre uzaklıkta bir köy Karabağlı köyünün ilginç bir geçmişi var. Tarihi kaynaklarda belirtilir ki, Karabağ köyü, ağırlıklı olarak 1760-1780'li yıllarda Ağdam bölgesi Abdalgülablı köyünden hareket ederek bir qrup aile tarafından buray köç etmişler. Bu gerçeği Karabağ köy qəbristanlığında iki yüz yıl öncesine dayanan tarihi kabir yazılı eski alfabe ile yazılmış yazılarda net bilirtiliyor.. Daha sonra 1900-1905 yılında Şamahı Kolani kabilelerin bir kısmı kışlaqlarını buraya saldı. Ve 1948 yılında Stalin'in emriyle Batı Azerbaycan, Ermenistan, Азизбеyof bölgesinden
(eski Azerbaycan mahal, 18. yüzyılda Qarababa deniyordu çoğunlukla Terp ve Tarp köy) buraya 80-90 aile taşındı ve burada yeni evler inşa edildi. Yani Karabağlı köyü büyüdü gelişdi ve bölgenin sosyo-ekonomik hayatında önemli bir yer aldı. 
Salyandakı bu köy tam bir tarım bölgesi en gelişmişlerdendir.
Şu anda Karabağlı bölgesel nüfusu 8500 (2012 yılı bilgileri) kişi yaşıyor. Merkezi Karabağlı olmakla bu yönetim diğer küçük köyler Kolani, Gomuşlu ve köy Тezekent kapsıyor.
30,89 km kare toprakları Karabağlı köyünün ana sınıfları tarım ve petroldür. 
Köylüler domates, pamuk, tahıl, patates, üzüm, sebze, kavun bitki, bol ürün elde etmek için önemli ölçüde etkinlik yaratmışlar. Şimdi bu köyde 2275 büyük baş olmakla 7100 küçük baş hayvancılık yetişdiriliyor. 
Bölge insanı belirgin bir şekilde farklı köylerde olan iş için buraya geliyor. Karabağlı insanı çok çalışkan ve yöresine bağlı insanlardır. Bu nedenle, burada insanlar daha iyi, daha refah içinde yaşıyor. 
Karabağlı köyünde dünyaca ünlü Pirililer, Kurbanlılar, Bedirxanlılar, Velili, Bayandurlu, Bayramkulular, Керимли, Seyidrzalı, Memmedalılar, Ekberli, Ağamalılar ve diğer türk soylu tayfaların ismini saymak mümkün.
Eğitim

Genel olarak 4 eğitim kurumu. 1 ve 2 numaralı orta okul Karabağlı köyünde yer almaktadır. Kolani ve Теzekent köylerde genel ve orta öğretim okulları yer alıyor.
Rudamon

Rudamon, MÖ 765'ten 762'ye kadar Eski Mısır'ın Yirmi üçüncü hanedanlığının son Firavunudur.
III.Osorkon'un küçük oğlu ve III.Takelot'un erkek kardeşidir. MÖ 762 tarihinde ölmüştür.
Rudamon'un ölümünden sonra krallık Herakleopolis'ten Peftjaubast, Hermopolis'ten Nimlot ve Teb'den Ini tarafından birkaç küçük şehir devletine bölündü.
Mücella Yapıcı

| Mücella Yapıcı |
| --- | --- |

Doğum: 1951 (73-74 yaşında) İstanbul
Milliyet: Türk
Eğitim: İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi
Meslek: Mimar
Tanınma nedeni: İstanbul'da kent, kültür ve tarih mirasını korumak için mücadeleleri, Gezi Parkı protestolarındaki rolü

Ayşe Mücella Yapıcı (d. 1951, İstanbul), Türk mimar ve aktivisttir.
2003 yılından itibaren mesleğini Mimarlar Odası'nda icra etti. Feminist ve sosyalist dünya görüşünü benimseyen Yapıcı, meslek yaşamı boyunca İstanbul'da kent, kültür ve tarih mirasını korumak için yürütülen mücadelelerde aktif rol aldı.
Taksim'deki yayalaştırma projesi ve Gezi Parkı'na Topçu Kışlası inşa etme projelerine karşı  2012'de kurulan Taksim Dayanışma Bileşenleri Platformu'nun sözcülerinden ve Gezi Parkı Olayları adıyla anılan sürecin simge isimlerinden birisi oldu. Gezi Parkı Davası'nda yargılandı. 2022 yılında görülen davada 18 yıl hapis cezası aldı.
Cittadella (Gozo)

| Cittadella |
| --- | --- |
Iċ-Ċittadella
Victoria, Malta, Malta 

Cittadella'nın haritası
CittadellaCittadella (Malta)
Koordinatlar: 36°2′47″K 14°14′22″D﻿ / ﻿36.04639°K 14.23944°D﻿ / 36.04639; 14.23944
Tip: Hisar
Yapı bilgisi
Yapı sahibi: Malta Hükümeti
Halka açık mı?: evet
Yapı tarihçesi
İnşa: y. MÖ. 1500  (ilk tahkimatlar) 15. yüzyıl– 1622 (güncel tahkimatlar)
İnşa ettiren: Aragon Tacı Hospitalier Şövalyeleri
Kullanım tarihi: y. MÖ.1500  – 1868
Malzemeler: Kireç taşı
Muharebe/savaşlar: Gozo'nun İstilası Fransa'nın Malta'yı istilası (1798) Gosit ayaklanması (1798)
Cittadella (Maltaca: Iċ-Ċittadella), aynı zamanda Castello (Maltaca: Il-Kastell) olarak da bilinir, Malta'nın Gozo adasında bulunan Victoria şehrinin kalesidir. Bu bölge, Tunç Çağı'ndan beri yerleşim görmektedir. Günümüzde Cittadella'nın bulunduğu alanın, Pön-Roma dönemine ait Gaulos veya Glauconis Civitas şehrinin akropolü olduğuna inanılmaktadır.
Orta Çağ döneminde, akropol bir kaleye dönüştürülmüş ve Gozo halkı için bir sığınak görevi görmüştür. 15. yüzyıla gelindiğinde, surların dışında bir yerleşim bölgesi oluşmaya başlamış ve bu alan günümüzde Victoria'nın tarihi merkezini oluşturmaktadır. 16. yüzyılda kalenin savunma sistemi artık yetersiz hale gelmişti. 1551 yılında bir Osmanlı birliği Gozo'yu işgal ederek Cittadella'yı yağmalamıştır.
1599 ile 1622 yılları arasında Cittadella'nın güney surları büyük bir yeniden yapılanma sürecine girdi. Kale, barutlu silahlara uygun bir savunma yapısına dönüştürüldü. Kuzey surları ise olduğu gibi korundu ve günümüzde hala büyük ölçüde Orta Çağ karakterini taşımaktadır. Ancak yeni tahkimatlar, sonraki yıllarda eleştirilere maruz kaldı. 17. ve 18. yüzyıllarda kalenin tamamen yıkılmasına yönelik planlar defalarca gündeme geldiyse de, bu planlar hiçbir zaman hayata geçirilmedi.
Cittadella, 1798 yılında yaşanan Fransız işgali ve sonrasında patlak veren halk ayaklanması sırasında kısa süreliğine çatışmalara tanık oldu. Kale, 1 Nisan 1868'de İngilizler tarafından kapatılıncaya kadar askeri bir üs olarak kullanılmaya devam etti.
Cittadella, içinde kiliseler ve diğer tarihi yapılar barındırır. Bunlar arasında, daha eski bir kilisenin yerine 1697 ile 1711 yılları arasında inşa edilen Meryem'in Göğe Yükseliş Katedrali de bulunmaktadır. Kale, 1998 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer almaktadır.
Mesih efsanesi teorisi

| --- | --- |
Noel Coypel'in Mesih'in Dirilişi konulu tablosu (1700)   Bâzı Efsâneciler, Hristiyanlıktaki, Mesih'in Dirilişi akîdesini Hristiyanlıktan önceki târihte de örnekleri görülen, örneğin Osiris mitindeki ölüp dirilen tanrı inancıyla özdeşleştirirler
Kapsamı:: Nasıralı İsa hiçbir zaman var olmadı; eğer var olduysa da Hristiyanlığın kuruluşu ile ve incillerdeki anlatıların hiçbiri ile bir ilgisi yok
Öncüleri: Charles François Dupuis (1742–1809), Constantin-François Volney (1757–1820), Richard Carlile (1790-1843), Bruno Bauer (1809–1882), Edwin Johnson (1842-1901), Dutch Radical School (1880-1950), Albert Kalthoff (1850–1906), W. B. Smith (1850–1934), J. M. Robertson (1856–1933), Thomas Whittaker (1856-1935), Arthur Drews (1865–1935), Paul-Louis Couchoud (1879-1959), Alvin Boyd Kuhn (1880–1963)
Günümüzdeki temsilcileri: G. A. Wells, Tom Harpur, Michael Martin, Thomas L. Thompson, Thomas L. Brodie, Robert M. Price, Richard Carrier, Earl Doherty
Konular: Tarihsel İsa, Hristiyanlığın Kökenleri, Eski Çağlar Tarihi
Mesih Efsânesi teorisi ya da İsa Efsânesi teorisi ya da kısa şekliyle Efsânecilik, Nasıralı İsa'nın hiç var olmadığını veya var olmuşsa bile Hristiyanlığın kurulmasıyla ve incillerde anlatılanlarla hiçbir bağlantısı olmadığını öne sürer. Mesih Efsânesi teorisi, tarihsel İsa araştırmacılığına aykırı bir duruş sergiler. Tarihî İsa araştırmacılığı ise İncillerde anlatılan olayların birçoğunun tarihî olmadığını fakat İncillerin dallanıp budaklandığı tarihî bir özünün olduğunu savunur.[kaynak belirtilmeli]
Farklı teorisyenler, Mesih Efsânesi teorisinin farklı versiyonlarını öne sürerler. Bununla birlikte bütün teorisyenler, ilk kez 19. asırda geliştirilmiş olan üç ayak üzerinde teorilerini bina etmektedirler:
Yeni Ahit'in hiçbir tarihî kanıt değeri taşımaması,
Miladî birinci asra ait, Hristiyan olmayan ve İsa Mesih'ten bahseden bir kaynağın yokluğu,
Hristiyanlığın putperest veyâ efsânevî kökenlerinin olması
Mesih Efsânesi teorisinin çekirdeğini oluşturan ilkelerin kökenleri, Aydınlanma Çağı'na ve oradan da Hristiyanlığın ilk asırlarındaki dinî ayrılıklara kadar uzanmaktadır.
Mesih Efsânesi teorisyenlerinin argümanlarına karşı, yine de tarihsel eleştiri uzmanları arasında, İsa'nın yaşadığı söylenen dönemde gerçekten de bir İsa'nın yaşadığı husûsunda bir ortak kanaat vardır. Bununla birlikte, tarihsel eleştiri uzmanları, Meryem oğlu İsa'nın hayatı hakkında kanonik incillerde anlatılan bilgilerin hangilerinin tarihsel hangilerinin kurgusal olduğu konusunda ihtilaf içindedirler. Tarihsel eleştiriciler, Dört İncil'de anlatılanların içinde sadece iki olayın gerçekten yaşandığı konusunda hemfikir oldular. Bu olaylar; İsa'nın Vaftizci Yahya tarafından vaftiz edilmesi ve İsa'nın çarmıha gerilmesi. Bununla birlikte, Yeni Ahit uzmanlarının üzerinde hemfikir olabildikleri tek konunun İsa'nın gerçekten yaşamış olduğu husûsu olduğunu, bunun dışında hiçbir konuda hemfikir olamadıklarını savunanlar da oldu. Bazı uzmanlar ise, tarihselliği mümkün birden fazla İsa'nın var olduğunu ve bunlardan hangisinin gerçek tarihsel Meryem oğlu İsa olduğunu kesin olarak anlamanın mümkün olmadığını savunur.
Önde gelen temsilcileri > 18. yüzyıl

Volney ve Dupuis
Meryem oğlu İsa'nın mevcûdiyetini alenen inkâr teşebbüslerinin aslı, 18. yüzyıl Fransasına, Constantin François Chassebœuf de Volney ve Charles-François Dupuis'nin çalışmalarına kadar uzanmaktadır. Volney ve Dupuis, Hristiyanlığın, daha eski mitolojilerin bâzı unsurlarının birleşmesinden ibâret olduğunu ve İsa'nın tamâmen mitolojik bir karakter olduğunu savundular.
Dupuis, Suriye, Mısır ve İran'daki, eski güneş tanrısı inançlarının yaptıkları kültürel etkilerin, mecâzi bir anlatımla Hristiyanlığın temellerine dönüştürüldüğünü savunur. O ayrıca, Yahudi ve Hristiyan metinlerinde anlatılanların dünyânın bir güneş yılı boyunca geçirdiği evrelerin değişik tarzda bir anlatımı olduğunu, örneğin, Yaratılış kitabında anlatılan, insanın hatâsı ve Cennet'ten düşmesinin, aslında kış mevsiminde çekilen zorlukları sembolize ettiğini; İsa'nın dirilişinin ise, Koç burcundayken Güneş'in tekrar etkisinin artmaya başladığı ilkbahar gündönümünü sembolize ettiğini öne sürer.
Volney, İbrahim ve Sâre'nin kökeninin Brahma ve Saraswati olduğunu, Hristosun (Mesihin) ise kökeninin Krişna olduğunu savunur. Volney, eserini Dupuis'den önce yayımladı fakat eserini hazırlarken Dupuis'nin henüz yayımlanmamış çalışmalarının taslaklarından faydalandı ve Dupuis'nin çoğu argümanını aynen savunmakla birlikte ondan farklılık gösterdiği hususlar da oldu. Volney'nin Dupuis'den ayrıldığı hususlara bir örnek vermek gerekirse, Volney, kanonik incillerde geçen ve güneş tanrısı mitlerine dayanan hikâyelerin kasten değil, bir yanlış anlama sonucu iyi niyetle ve hakikat niyetine, mecazî anlatımların hakikî târih zannedilerek derlendiğini yazar.
Volney, 18. yüzyılın sonunda, Fransa monarşisinin yıkıldığı ve devrim Fransasının yaşandığı 19. yüzyılın başında yaşadı. Volney'nin teoriyi ele alış biçimi tamâmen dinî eksenli değildi, içeriğinde içtimâi siyâsî unsurlar barındırıyordu, Fransız İhtilâli'nin fikirleri ile Efsâneci teori arasında kurduğu ilişki ve Volney'nin Napolyon üzerindeki tesirleri, Volney'nin savunduğu ve aslen dinî konulu olan bu teorinin İngiltere'de benimsenmesinin önünde engel teşkil etti. Bununla birlikte, kısa vâdede başarısız olsa da Volney'nin teorisi, 19. yüzyılda birçok Britanyalı ve Amerikalı radikal düşünürün desteğini kazandı.
Bibliyografya

Dawkins, Richard (2006). The God Delusion. Houghton Mifflin.  (İngilizce)
Harpur, Tom (2004). The Pagan Christ. Thomas Allen Publishers. ISBN 0-88762-145-7.  (İngilizce)
Price, Robert M. (2000). Deconstructing Jesus. Prometheus Books. ISBN 1-57392-758-9.  (İngilizce)
Schweitzer, Albert (2001). The Quest of the Historical Jesus (İngilizce). Fortress.
Voorst, Robert E. Van (2000). Jesus Outside the New Testament. Eerdmans. ISBN 9780802843685.  (İngilizce)
Weaver, Walter P. (1999). The Historical Jesus in the Twentieth Century, 1900-1950. Trinity. ISBN 9781563382802.  |başlık= dış bağlantı (yardım) (İngilizce)
Wells, G. A. (1969). "Stages of New Testament Criticism"; Journal of the History of Ideas Vol. 30, No. 2; JSTOR 2708429.  |başlık= dış bağlantı (yardım) (İngilizce)
Fransız târihçi Constantin-François Volney, ilk Efsânecilerdendir
Alman profesör David Strauss
Alman profesör Bruno Bauer
Alman felsefe profesörü Arthur Drews
Kanadalı yazar Tom Harpur (Fotoğraf: Hugh Wesley)
Amerikalı târihçi Richard Carrier
Amerikalı Yeni Ahit uzmanı Robert M. Price