Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 48/114 sayılı Kararı
Arka plan

1988 yılında başlayan Birinci Karabağ Savaşı'ndan sonra Azerbaycan toprak bütünlüğünün ihlali tehdidiyle karşı karşıya kalmıştır. 1992'de savaş başlar ve diplomatik çabalar başarısız olur. Gittikçe karmaşıklaşan mülteci sorununun ardından Azerbaycan, Şubat 1993'te Rusya ile birlikte Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair  Sözleşmesine ve 1967 Protokolüne katılan ilk BDT ülkesi oldu. Azerbaycan direnişine rağmen 1993 yılının ortalarında Dağlık Karabağ ile birlikte kısa sürede işgalden kurtardığı birçok bölgede kontrolünü kaybetmeye başladı.
Ermeni kuvvetlerinin savaş hukuku ihlalleriyle anılan Kelbecer'in 30 Nisan 1993'te işgal edilmesinin ardından BM Güvenlik Konseyi nezdinde Ermeni birliklerinin derhal geri çekilmesini ve sivil halkın uluslararası insani yardım çabalarına engelsiz erişimini talep eden 822 sayılı Kararı kabul edildi. İşgalden bir haftadan kısa bir süre sonra Mülteciler ve ÜİYOK'ler Devlet Komitesi Kelbecer'den 9.582 ailenin kayıt olduğunu bildirdi. O yılın yazında Ağdam'ı ele geçiren Ermeniler kararı uygulamadılar. 1993 yılı sonunda Azerbaycan'ın İran ile olan sınırının 132 km'lik kısmı Ermenilerin kontrolüne geçmişti. Bazı tahminlere göre çatışma, Azerbaycan'ın kişi başına düşen yerinden edilmiş kişi sayısı bakımından dünyada "lider" olmasına neden oldu; öyle ki, ülkedeki her on kişiden biri ve bazı rakamlara göre her sekiz kişiden biri çatışmalar nedeniyle evini terk etmek zorunda kalmış kişilerdi.
Ermenilerin büyük çaplı saldırıları, Azerbaycan için yaklaşık 1 milyon Azerbaycanlıyı ülke içinde yerinden edilmiş kişilere dönüştürerek tek başına çözülemeyecek bir insani sorun yarattı. Durumu yönetmek için hükûmet, müteakip olarak mülteciler ve ülke içinde yerinden edilmiş kişiler için tavizler ve garantiler sağlayan yasal düzenlemeleri kabul eder. Azerbaycan ile ilgili olarak, BM insani yardım programının 1993 yılının başından o yılın Mayıs ayına kadar devam etmesi gerekiyordu, ancak Kelbecer ve diğer bölgelerden yerinden edilmiş kişilerin sayısındaki keskin artış, Azerbaycan'dan gelen taleplerin artmasına ve özünde değişmese de yardımın kapsamının genişlemesine neden oldu. BM, Azerbaycan'daki insani durumun hızla kötüleşmesini dikkate alarak, Haziran 1993'te ülke için kurumlar arası bir insani yardım programı düzenledi. Program 1 Temmuz 1993'ten 31 Mart 1994'e kadar sürmesine rağmen programın başlamasından kısa bir süre sonra Azerbaycan'daki mülteci ve yerinden edilmiş kişilerin sayısı 1 milyonu aştı.
48/114 sayılı kararda belirtildiği gibi, bu belge kabul edilene kadar, komşu ülkeler başta olmak üzere bir dizi devlet Azerbaycan'a gerekli insani yardımı sağlamaktadır. Türk Kızılayı bu amaçla Ağcabedi ve Berde bölgelerinde çadır kampları kuruyor ve yerinden edilmiş 100.000 kadar kişiye giyecek sağlıyor. Ancak 1996 yılında kaynak yetersizliği nedeniyle bu kampları Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Derneği'ne devrederek ülkeyi terk etmek zorunda kaldılar. İran ile Azerbaycan arasında 6 Eylül 1993'te imzalanan insani yardım protokolüne göre Helal Ahmar organizasyonun desteğiyle bir ay içinde 55.000 ülke içinde yerinden edilmiş kişi için 7 çadır kamp kuruluyor. Ekim ayında Zengila'nın işgali sonucu yerinden edilmiş halkın Aras Nehri'ni geçmeye zorlanması sonucunda Güney Azerbaycanlılarla birlikte istikrarsızlık yaratacağını varsayan İran hükûmeti, çok geçmeden yerinden edilmiş insanları kendi topraklarından tahliye ediyor ve İmişli'nin sınır bölgesinde 100.000 kişilik çadır kamplar kuruyor.