İttihat ve Terakki

| İttihat ve Terakki Fırkası اتحاد و ترقی فرقه سی Birlik ve İlerleme Partisi  |
| --- | --- |

Kısaltma: İ-T veya İTC
Genel sekreter: Doktor Nâzım Bey (1908-1910) Mithat Şükrü Bleda (1911-1917)
1913'ten önce liderler: Ahmed Rıza Bey Mizancı Murad
1913'ten sonra liderler: Said Halim Paşa "Üç Paşalar" (Enver Paşa, Talat Paşa, Cemal Paşa)
Kuruluş tarihi: 21 Mayıs 1889
Kapanış tarihi: 1 Kasım 1918
Birleşme: Osmanlı Hürriyet Cemiyeti (27 Eylül 1907)   Vatan ve Hürriyet Cemiyeti (13 Ekim 1907)
Önceli: İttihad-ı Osmanî Cemiyeti
Ardılı: Teceddüt Fırkası (5 Kasım 1918) Osmanlı Hürriyetperver Avam Fırkası (19 Ekim 1918)
Merkez: İstanbul   Selanik (kuruluşta)
Gazete(ler): Meşveret (1895-1898) Şura-yı Ümmet (1902-1929) Tanin (1908-1947)
İdeoloji: İttihatçılık Meşrutiyetçilik Osmanlıcılık (1913 öncesi) Cemiyet içi düşünceler: İlericilik  Sekülerizm  Türk milliyetçiliği  Pan-Türkizm  Pan-İslamizm  Otoriteryanizm  Millî İktisat 
Siyasi pozisyon: Senkretik
Slogan(lar): Hürriyet, Müsavat, Uhuvvet, Adalet
Meclis-i Mebûsan 3. Dönem (1908): 60 / 288 
Meclis-i Mebûsan 4. Dönem (1912): 106 / 275 
Meclis-i Mebûsan 5. Dönem (1914): 103 / 343 
Parti bayrağı

1908-1918 arasında İttihat ve Terakki'nin merkezi olan Pembe Konak
Üzerinde "adalet, hürriyet (özgürlük), uhuvvet (kardeşlik), müsavat (eşitlik) ve ittihâd (birlik)" yazılı İttihat ve Terakki bayrağı
Enver Paşa
Talat Paşa
Cemal Paşa
Selanikli Nazım
Resneli Niyazi
Jön Türk Devrimi'ni kutlayan, hareketin ilham kaynakları Midhat Paşa,	Prens Sabahaddin, Fuad Paşa ve Namık Kemal, askeri liderler Niyazi Bey ve Enver Paşa ile Türkçe "özgürlük, eşitlik, kardeşlik" (Osmanlı Türkçesi hürriyet, müsavat, uhuvvet; Yunanca ελευθερία, ισότης, αδελφότης) sloganının yer aldığı bir taş baskı
II. Abdülhamid, Meşrutiyet'in ilanından sonra, 1908 yılı
Sultan Abdülhamid'i tahttan indirildikten sonra gösteren karikatür, Kalem dergisi (1909, No 34)
İttihat ve Terakki Cemiyeti (Osmanlıca: اتحاد و ترقی جمعيتی, romanize: İttiḥād ve Teraḳḳī Cemʿiyeti; güncel Türkçe: Birlik ve İlerleme Derneği), sonraları İttihat ve Terakki Fırkası (Osmanlıca: اتحاد و ترقی فرقه سی, romanize: İttiḥād ve Teraḳḳī Fırḳası; güncel Türkçe: Birlik ve İlerleme Partisi), Osmanlı İmparatorluğu'nda İkinci Meşrutiyet'in ilanına önayak olup 1908-1918 yılları arasında faaliyet gösteren, 21 Mayıs 1889 tarihinde kurulmuş bir siyasal hareket ve siyasi partidir. Triumvira sistemi ile yönetilen bir meclis yapısında egemenlik sürmüştür.
Başlangıçta devletin anayasal düzene tekrar kavuşmasını ve Meclis-i Mebûsan'ın tekrar açılmasını amaçlayan gizli bir dernek olarak kurulan örgüt; anayasanın kabul edilip İkinci Meşrutiyet’in ilan edilmesinden sonra iktidarı denetleyen bir siyasî parti (İttihat ve Terakki Fırkası) halini almış; 1913 yılında Bâb-ı Âli Baskını'ndan sonra ise yönetimde hakim olmuştur. Üyeleri İttihatçılar olarak anılır. Cemiyetin 1918 yılında kendini feshetmesinden sonra üyelerinin önemli bir kısmı Millî Mücadele'de yer almıştır.
İttihat ve Terakki, bir siyasî hareket olduğu kadar bir devrin ve bir kuşağın adı olarak kabul edilir. İttihatçılar, kendilerinden önce gelen Yeni Osmanlılar kuşağının devamıdır; kendilerinden "Jön Türkler" diye de bahsedilir. Ancak "Jön Türkler" ifadesi yalnızca İttihatçılar'ı değil dönemin diğer muhalif kesimlerini de kapsamak için kullanılmıştır.