stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hristoforos (I. Romanos'un oğlu)
Hayatı

Hristoforos, Romanos Lekapenos'ın en büyük oğlu, Helena'dan sonra ikinci büyük çocuğudur. Genç kardeşleri ise Romanos Argyros ile evlenen Agatha, 924 ile 945 yılları arasında ortak imparatorlar Stefanos ve Konstantinos, 933 ile 956 yılları arasında Konstantinopolis patriği Theofilaktos ile iki genç kızkardeştir.
Hristoforos'un ilk yılları hakkında bir şey bilinmemektedir. 919-920 yıllarında yetişkin olduğu kesindir, 927 yılında evlenme çağında bir kızı vardır, bu nedenle muhtemelen yaklaşık 890-895 arasında doğmuştur. Babasının iktidarı ele almasından hemen önce, Peloponnese'den bir Slav olan zengin Patrikios Niketas'ın kızı Sofya ile evlendi. Romanos, kızı Helena Lekapene'yi genç imparator VII. Konstantinos ile 919 yılının baharında evlendirmeyi başarınca basileopatōr ("imparatorun babası") unvanı ile imparatorun muhafızı rolünü üstlendiğinde Hristoforos'da megas hetaireiarches ("saray muhafızlarının komutanı") oldu. Kısa bir süre sonra Aralık 920'de Romanos'un kendisi tac giydi ve genç Konstantinos'un önüne geçti. Durumunu sağlamlaştırıp, kendi ailesini meşru Makedonyalılar Hanedanı'nın yerine geçirmek için, Romanos, Hristoforos'u da 20 Mayıs 921 tarihinde tac giydirdi. Daha ileri giderek Hristoforos'un annesi Augusta Theodora Şubat 922'de ölünce karısı Sofya'yı, Helena Lekapene'nin yanında Augusta derecesine yükseltti.
927 yılında, barış anlaşmasının bir parçası olarak, Hristoforos'un kızı Maria,İrene ("barış") ismini alarak, Bulgar imparatoru I. Petro (927–969 arası hükümdar) ile evlendi. Romanos, bu olayı oğlunun, Konstantinos'un önüne geçmesi için kullanarak 924 yılında tac giyen Hristoforos'un kardeşleri Stefanos ve Konstantinos'un da katılımı geniş ortak imparatorlar arasında birinci yaptı. 928 yılında kayınpederi patrikios Niketas, Hristoforos'u ayartarak babasını yerini alması için başarısız bir girişimde bulundurdu ve cezalandırıldı. Hristoforos'un karısının ve kayınpederinin bunu yapmalarındaki sebep, muhtemelen Hristoforos'un kötü sağlığı ve erken ölmesi ile durumlarını kaybetmekten korkmalarıydı.
Hristoforos, Ağustos 931 tarihinde öldü, babası "Mısırlılar gibi" gözyaşı dökerek yası tuttu ve sonra artan bir şekilde dini arayışlara adadı. Hristoforos'un ölümünden kısa bir süre sonra Sofya, saraydan uzaklaştırıldı ve öleceği manastıra kapandı.
Aile

Sofya ile evliliğinden, üç çocuğu oldu:
İrini (doğum adı Maria, ö. yaklaşık 965), Bulgar imparatoru I. Petr (h. 927-969) ile evlendi.
Romanos, Hristoforos öldüğünde çocuktu. Zonaras'a göre, büyükbabası tarafından babasının yerine kıdemli ortak imparator yapılmak istendi ama oda kısa süre sonra öldü.
Mihail, Hristoforos öldüğünde yeni doğmuştu, magistros ve rhaiktor gibi yüksek unvanlara ulaşmıştır fakat sonraki hayatı hakkında bilgi yoktur.
Sovyet savaş suçları

| Sovyet savaş suçları |
| --- | --- |
Katyn'de katledilen insanlara ait 1943'te açılan toplu mezarlık, Uluslararası Kızılhaç Komitesi delegasyonu tarafından fotoğraflanmıştır.
Bölge: Baltık ülkeleri • Estonya • Letonya • Litvanya • Polonya • Finlandiya  • Macaristan • Kırım • Ukrayna • Afganistan • Çin • Japonya  • Çekoslovakya  • Kafkasya  • Kalmukya  • Belarus  • Besarabya  • Almanya  • Yugoslavya  • Mançukuo  • Orta Asya
Tarih: 1919-1991
Sovyet savaş suçları, 1919 ve 1991 arasında Kızıl Ordu (daha sonraki adıyla Sovyet Kara Kuvvetleri) ve NKVD tarafından işlenen savaş suçlarını ifade eder. Bazı durumlarda, bu suçlar, Sovyet lideri Josef Stalin'in emriyle işlendi. Diğer durumlarda ise, savaş esirlerine ve sivillere karşı partizan savaşı veya diğer ülkelerin SSCB ile silahlı çatışmaları sırasında Sovyet birlikleri tarafından herhangi bir emir alınmadan işlendi.
Bu olayların önemli bir bölümü Kuzey, Orta ve Doğu Avrupa'da, II. Dünya Savaşı öncesinde, sırasında ve sonrasında yerinde infazlar, Katyn Katliamı'nda olduğu gibi savaş tutsaklarının toplu cinayeti ve Kızıl Ordu tarafından işgal edilen topraklarda toplu tecavüzler olarak meydana geldi.
Müttefik Devletler, savaş sırasında Nazi Almanyası tarafından işlenen savaş suçlarını incelemek ve yargılamak için savaş sonrasında yargı süreçlerinde Sovyetler Birliği yetkililerinin de aktif rol aldığı Nürnberg Uluslararası Askerî Ceza Mahkemesi'ni kurduklarında Müttefik Devletlerin savaş suçlarına karşı hiçbir suçlama yapılmadı ve hiçbir müttefik askeri cezalandırılmadı.
Günümüzde Rusya hükûmeti konu hakkında inkârcılığa başvurur. Rus medyası savaş suçlarından bir "Batı miti" olarak bahseder ve Rus tarih dersi kitaplarında olaylar ya Sovyetleri olumlu bir şekilde tasvir edecek şekilde değiştirilir ya da tamamen görmezden gelinir. Haziran 2017'deki bir röportajda Rusya devlet başkanı Vladimir Putin "Stalinizm'in vahşetlerini" kabul etti, ama aynı zamanda "Rusya'nın düşmanları" tarafından "Stalin'in şeytanlaştırılmasını" da eleştirdi.
Sovyetler Birliği ve Cenevre Protokolü

Ana madde: Cenevre Protokolü
Sovyetler Birliği, 1907 yılında imza altına alınan I. Lahey Sözleşmesi ve devamı niteliğindeki 1925 yılında imzalanan Cenevre Protokolünü çekinceler belirterek tanımıştı. Protokol hükümlerini çiğneyecek şekilde fiilen Sovyetler Birliği'ne karşı gelişen olası bir düşman devlet saldırısı durumunda protokol esaslarının bağlayıcı olmayacağı belirtilir. II. Dünya Savaşı Doğu Cephesi'nde nazizm ideolojisinin Rus halkını Untermensch olarak gören bakış açısı Sovyetler Birliği'nin Cenevre Protokolünü çekincesiz kabul etmemesi durumuyla birleşince savaşın ilk dönemlerinde çok sayıda Sovyet askeri canlı esir alınmasına rağmen öldürülecektir. Savaşın diğer cephelerinde karşılaşılmayan bu durum karşısında Sovyet ordusu da Almanya ve müttefiklerine karşı aynı tutumu sergileyecektir.
Rus İç Savaşı döneminde Kızıl Ordu

Ana madde: Rus İç Savaşı
Ekim Devrimini izleyen dönemde Bolşevik iktidarına karşı oluşan muhalefet silahlı mücadeleye girişince patlak veren Rus İç Savaşı süresince dahil olan tüm taraflar kuralsızca savaşmış ve sivil halk dahil olmak üzere düşman kuvvetlere karşı uzlaşmasız bir tutum sergilemiştir. Bu dönemde gözlemlenen İtilaf Devletlerinin Beyaz Ordu lehine askeri müdahaleleri olan Kutup Ayısı Seferi ve Sibirya Müdahalesi sırasında sorgusuz infaz, toplu katliam gibi suçlar işlenmiştir. Özellikle Bolşevik karşıtı Çekoslovak Lejyonu, Japon silahlı kuvvetleri ve onların himayesindeki Ataman Grigori Semyonov tarafından bu tür katliamlar tekrarlanmıştır. İç Savaşın ilerlemesiyle beraber üstünlüğü geçiren Kızıl Ordu ise Beyaz Ordu birliklerinin yenilgiye uğratılmasından sonra ortaya çıkan ayaklanmalarda hiç taviz vermeyerek isyanları kuvvetle bastırmaya yolunu seçmiştir.
Kızıl Terör

Ana madde: Kızıl Terör
Ekim Devrimi ile iktidarı alan Bolşeviklerin, sürmekte olan I. Dünya Savaşı sırasında Rusya İmparatorluğu'nun düşmanı olan Alman İmparatorluğu ile Barış Kararnamesi gereğince imzaladığı Brest Litovsk Antlaşması Bolşevikleri destekleyen 
Sol SR'lar silahlı ayaklanma kararı alacaktır. Bu kapsamda gerçekleştirilen suikastlerde önce Alman Elçisi Wilhelm von Mirbach, Sankt-Peterburg Çeka lideri Moisei Uritski öldürülecek, Lenin ise ağır yaralanacaktır. Bundan sonra Eylül-Ekim 1918 döneminde Çeka tarafından Bolşevik rejim karşıtlarına yönelik şiddetli önlemler alınacaktır. Suçluların cezalandırmasında Gulag sisteminin kullanılmasına da bu sırada başlanacaktır. Bu dönemde ilan edilmiş bir savaş durumu olmadığından ötürü işlenen veya işlendiği iddia edilen suçlar savaş suçu kapsamında değerlendirilmemektedir.
II. Dünya Savaşı

Bu dönem 1939-1941 ve 1941-1945 yılları arası olarak ikiye ayrılarak incelenebilir.
II. Dünya Savaşı > 1939-1941

1933 yılında Weimar Cumhuriyeti'nde iktidara gelen Adolf Hitler önderliğindeki Nazi Partisi, Almanya'nın I. Dünya Savaşı'nın sonunda yenik çıkmasının üzerine dikte ettirilen 1919 Versailles Barış Antlaşması hükümlerini reddetmeye başlamıştır. Almanya silahlanmaya yeniden başlamasının yanı sıra Ruhr bölgesini yeniden topraklarına katması ve Avusturya'nın ilhakı ile kıtada yayılmaya başlar. 1938 yılında Çekoslovakya'nın Südet bölgesini talep etmesi üzerine Sovyetler Birliği, İngiltere ve Fransa'ya çağrıda bulunarak Nazi Almanyası'na karşı ittifak yapılmasını önermiş ve reddedilmiştir. Bunun ardından 29 Eylül 1938 imzalanan Münih Antlaşması ile Çekoslovakya İngiltere ve Fransa tarafından Almanya'ya hediye edilir. Kendisine doğru yaklaşan tehlikeyi gören Sovyet liderliği Ağustos 1939'da Almanya'nın girişimiyle başlatılan görüşmelerle Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı imzalanır. Bu antlaşmadan sonra Almanya Batı Cephesinde rahat hareket etmek fırsatı yakalarken Sovyetler Birliği de Baltık ülkelerini ve Polonya'yı işgal edecek ve Finlandiya'ya saldıracaktır.
II. Dünya Savaşı > 1939-1941 > Baltık devletleri

Ana madde: Sovyetler Birliği'nin Baltık devletlerini işgali
Rusya İmparatorluğu'nun birer parçası olan Estonya, Litvanya ve Letonya'da çarlık rejiminin devrilmesine neden olan 1917 Şubat Devriminden sonra bağımsızlık hareketleri ve Bolşevik akım birlikte güçlenir. Ancak bölgede bulunan Alman İmparatorluğu'nun da desteğiyle bu ülkelerdeki bağımsızlık yanlısı hareketler Estonyalı, Litvanyalı ve Letonyalı Bolşevikleri kanlı iç savaş süreçlerinin ardından yener. Bağımsızlıklarını ilan eden bu ülkeler Rus İç Savaşından galip çıkan Sovyetler Birliği ile normal uluslararası ilişkilere girseler de bağımsızlık sürecinde Bolşevik sempatizanların maruz kaldığı baskılar II. Dünya Savaşı döneminde Sovyet diplomasisi tarafından kullanılacaktır.
II. Dünya Savaşı > 1939-1941 > Polonya

1917 Şubat Devrimi öncesinde Rusya İmparatorluğu'nun bir parçası konumunda olan Polonya'da, çarlık rejiminin yıkılmasıyla beraber Baltık devletlerinde olduğu gibi bağımsızlık hareketleri güç kazandı. Sürmekte olan I. Dünya Savaşında bölgede bulunan Alman İmparatorluğu Ordusu da Polonya'ya dair planlar yapmaktaydı. Ancak I. Dünya Savaşında Almanlar yenilince bölgeden çekilecektir. Rus İç Savaşı'nı kazanan Bolşevikler ise hem Bolşevik karşıtı Józef Piłsudski rejimini devirmek hem de Ekim Devrimini Polonya üzerinden Almanya'ya yaymak amacıyla Polonya'ya saldıracaktır. Sovyet-Polonya Savaşı'nı Polonya kazanacak ve Bolşevikler kendi ülkelerinde sosyalizmi kurmak için tek ülkede sosyalizm açılımını benimseyeceklerdir.
1930'lu yıllarda Avrupa'da yükselen faşizm akımlarına karşı bölgesel bir ittifak öneren Sovyetler Birliği'nin öneriler sürekli olarak Polonya tarafından yanıtsız bırakılacaktır. Sovyetler Birliği Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktının imzalanmasından sonra 1 Eylül 1939 günü başlayan Alman saldırılarına maruz kalan Polonya'yı doğu sınırından 17 Eylül 1939 tarihinden itibaren işgal eder. Bu dönemde işbirliği sergileyen Alman (Einsatzgruppen) ve Sovyet (NKVD) birlikleri arasındaki benzerliğe Polonyalı tarihçi Tomasz Strzembosz dikkat çekmiştir Sovyet işgali altında kalınan dönemde çok sayıda Polonyalı asker esir edilecektir. Katyn Katliamı sırasında öldürülen Polonyalı asker ve subaylar bu dönemde esir edilmiştir.
II. Dünya Savaşı > 1941-45

Bu dönem II. Dünya Savaşı'ndaki Doğu Cephesi olarak tanımlanan bölgedeki Kızıl Ordu'ya mal edilen savaş suçu iddialarını kapsar.
II. Dünya Savaşı > 1941-45 > Estonya

Molotof-Ribbentrop paktı uyarınca Estonya, 6 Ağustos 1940'ta Sovyetler Birliği tarafından ilhak edildi ve Estonya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olarak yeniden adlandırıldı. Estonya daimi ordusu dağıldı, subayları idam edildi veya sınır dışı edildi. 1941'de yaklaşık 34.000 Estonyalı Kızıl Ordu'ya alındı ve bunların %30'undan azı savaştan sağ çıktı. Bu adamların yarısından fazlası askerlik için kullanılmadı. Geri kalanlar, başta savaşın ilk aylarında olmak üzere yaklaşık 12 bin kişinin öldüğü işçi taburlarına gönderildi. Almanya'nın Estonya'yı işgalinin başarılı olacağı ortaya çıktıktan sonra, tahliye edilemeyen siyasi mahkûmlar Nazi hükûmetiyle temas kuramayacakları için NKVD tarafından idam edildi. Estonya'nın 300.000'den fazla vatandaşı, o zamanki nüfusun neredeyse üçte biri, sınır dışı edilmeler, tutuklamalar, infaz ve diğer baskı eylemlerinden etkilendi. Sovyet işgalinin bir sonucu olarak Estonya, en az 200.000 kişiyi veya nüfusunun %20'sini baskı, göç ve savaştan kalıcı olarak kaybetti. Estonya'daki Sovyet siyasi baskıları, 1950'lerin sonlarına kadar tamamen bastırılamayan bir gerilla savaşı veren Alman ordusuna eski askerler, Omakaitse milisleri ve Finlandiya Piyade Alayı 200'deki gönüllülerden oluşan Orman Kardeşler tarafından silahlı bir direnişle karşılandı. Çatışmalar nedeniyle beklenen insan ve maddi kayıplara ek olarak, Sonuna kadar bu çatışma, yüzlerce siyasi mahkûm ve binlerce sivilin hayatını kaybetmesiyle birlikte on binlerce insanın sınır dışı edilmesine yol açtı.
Stalinizm, Estonyalılar arasında Hitler'in yönetiminden beş kat daha fazla kayıpla sonuçlandı.
II. Dünya Savaşı > 1941-45 > Toplu sürgünler

14 Haziran 1941'de ve takip eden iki günde, çoğunluğu kent sakinlerinden oluşan 9.254 ila 10.861 kişi, bunlardan 5.000'den fazla kadın ve 16 yaşından küçük 2.500'den fazla çocuk, 439 Yahudi (Estonya Yahudi nüfusunun %10'undan fazlası) çoğunlukla Kirov Oblastı, Novosibirsk Oblastı veya hapishanelere sürüldü. Sınır dışı edilmeler ağırlıklı olarak demiryolu sığır arabaları vasıtasıyla, önceden duyuru yapılmadan Sibirya ve Kazakistan'a gönderilirken, sınır dışı edilenlere eşyalarını toplamaları için en iyi ihtimalle birkaç gece saati verildi ve genellikle doğuya da gönderilen ailelerinden ayrıldılar. Prosedür Serov Talimatları ile oluşturulmuştur. Leningrad Oblastı'nda ikamet eden Estonyalılar 1935'ten beri sınır dışı edilmeye maruz kalmışlardı.
II. Dünya Savaşı > 1941-45 > Letonya

23 Ağustos 1939'da Sovyetler Birliği ve Almanya Molotof-Ribbentrop saldırmazlık anlaşmasını imzaladı. Letonya, Sovyet ilgi alanına dahil edildi. 17 Haziran 1940'ta Letonya Sovyet kuvvetleri tarafından işgal edildi. Karlis Ulmanis hükûmeti kaldırıldı ve 21 Haziran 1940'ta sadece bir parti listelenmiş, Sovyetler Birliği'ne katılmak için karar veren sahte bir parlamentoyu "seçerek" yeni gayrimeşru seçimler yapıldı ve karar seçimden önce Moskova'da hazırlandı. Letonya 5 Ağustos'ta Sovyetler Birliği'nin bir parçası oldu ve 25 Ağustos'ta Letonya'daki tüm insanlar Sovyetler Birliği vatandaşı oldu. Dışişleri Bakanlığı Letonya'nın dünyanın geri kalanından izole edilmesiyle kapatıldı. 14 Haziran 1941'de binlerce insan evlerinden alındı, yük trenlerine yüklendi ve Sibirya'ya götürüldü. Tüm aileler, kadınlar, çocuklar ve yaşlılar Sibirya'daki çalışma kamplarına gönderildi. Suç, Moskova'daki yüksek makamların emriyle Sovyet işgal rejimi tarafından işlendi. Sınır dışı edilmeden önce, Halklar Komiserliği tutuklama, arama ve mülke el koyma yapan operasyonel gruplar kurdu. Letonya'da kırsal alanlar da dahil olmak üzere tüm bölgelerde tutuklamalar gerçekleşti.
II. Dünya Savaşı > 1941-45 > Finlandiya

1941 ve 1944 yılları arasında Sovyet partizan birlikleri Finlandiya topraklarının derinliklerine baskınlar düzenleyerek köylere ve diğer sivil hedeflere saldırdı. Kasım 2006'da Sovyet zulümlerini gösteren fotoğraflar Finlandiya makamları tarafından gizliliği kaldırıldı. Bunlar arasında öldürülen kadın ve çocukların görüntüleri de yer alıyor. Partizanlar genellikle küçük bir sorgulamadan sonra askeri ve sivil mahkûmlarını infaz ettiler.
Beşi kadın olmak üzere yaklaşık 3.500 Fin savaş esiri Kızıl Ordu tarafından yakalandı. Ölüm oranlarının yaklaşık yüzde 40 olduğu tahmin ediliyor. En sık ölüm nedenleri açlık, soğuk ve baskıcı ulaşımdı.
II. Dünya Savaşı > 1941-45 > Polonya

Ana madde: Armia Krajowa
Polonya'daki Alman işgali sona erdiğinde Batı yanlısı, Londra'daki sürgündeki Polonya hükûmetine bağlı ve Bolşevik karşıtı Armia Krajowa yaklaşan Kızıl Ordu'ya karşı ülkede iktidarı almaya çalışır. Bu dönemde Armia Krajowa üyelerine karşı savaş suçu iddiaları bulunmaktadır. Ayrıca Polonyalı direnişçi Witold Pilecki'nin 1948 yılında idam edilmesinin savaş suçu olduğu iddia edilse de savaş döneminde gerçekleşmeyen ve mahkeme süreci sonucunda idam cezasına çarptırılmıştır, dolayısıyla savaş suçu kapsamında değerlendirilmemektedir. Koniuchy Katliamı'nda Yahudi ve Sovyet partizanlar tarafından 38'den fazla sivil katledilmiştir. Przyszowice Katliamı'nda ise sayı 69'a kadar çıkmaktadır.
II. Dünya Savaşı > 1941-45 > Sovyetler Birliği

Ana madde: Sovyetler Birliği'nde nüfus göçü
1941 yılıyla beraber saldırıya maruz kalan Sovyet toprakları Stalingrad Muharebesi ile beraber yeniden fethedilmeye başlar. 1942 yılı yaz aylarında Almanların başlattığı Mavi Durum adlı saldırılar sırasında düşmanla işbirliği yaptığı iddia edilen bazı Kafkas halkları geleneksel topraklarını terk etmeye zorlanarak zorunlu olarak yer değişikliğine mecbur bırakılmıştır. Zorunlu yer değiştirmeler Sovyet topraklarına ilk saldırıların başlamasıyla birlikte 1941 yılında Volga Almanlarının zorunlu terk değişikliğiyle başlamıştır.
II. Dünya Savaşı > 1941-45 > Almanya

Savaşın son dönemlerinin Almanya topraklarında savaşıldığı dönemlerde Kızıl Ordu birliklerinin savaş suçları işlediğine dair iddialar vardır. Bu suçlamalar arasında aşağıda sıralanmıştır:
Askeri olmayan hedeflerin tahrip edilmesi
Savaş esirlerine ve sivillere saldırmak, tecavüz etmek ve şiddet uygulamak
Sivillere yönelik saldırılar
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Binlerce kilometre yol katetmiş, kan ve ateşin içinden ilerleyen bir askerin bir kadınla biraz eğlenmesinde ne var? | „ |
— Yugoslav komünist Milovan Đilas'ın şikayetleri üzerine Stalin'in yorumu
II. Dünya Savaşı > İlya Ehrenburg

Kızıl Ordu askerlerinin başta tecavüz olmak üzere çeşitli savaş suçlarını işlemelerinde Sovyet vatandaşlarını Almanlardan intikam almaya teşvik eden Yahudi kökenli İlya Ehrenburg'un çağırısının etkisinin olduğuna dair görüşler vardır.
II. Dünya Savaşı > Macaristan ve Avusturya

Bu ülkelerde de Sovyet Ordusunun sivillere karşı saldırıda bulunduğu, tecavüz ettiği ve şiddet uyguladığı yönünde iddialar bulunmaktadır.
II. Dünya Savaşı > Mançurya

Sovyetler Birliği'nin Japonya İmparatorluğuna savaş ilan ettiği 8 Ağustos 1945 tarihinden savaşın resmen sona erdiği 2 Eylül 1945 tarihine kadar Mançurya, Mançukuo ve Kore Yarımadasındaki Japon sivillere karşı işlediği iddia edilen suçları kapsar.
II. Dünya Savaşı > Romanya

Ana madde: Fântâna Albă Katliamı
Soğuk Savaş dönemi > Macaristan

Ana madde: Macar Devrimi
Soğuk Savaş dönemi > Çekoslovakya

Ana madde: Varşova Paktı'nın Çekoslovakya'ya müdahalesi
Soğuk Savaş dönemi > Afganistan

Ana madde: Sovyet-Afgan Savaşı
Soğuk Savaş dönemi > Azerbaycan

Ana madde: Kara Ocak
Kuressaare, Estonya, 1941'de Sovyet yetkilileri tarafından öldürülen insanlar.
1942'de Seitajärvi'de Sovyet partizanlar tarafından öldürülen Finlandiyalı çocuklar.
Pehlivanlı, Tortum

| Pehlivanlı |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
PehlivanlıPehlivanlı'nın Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 40°30′40″N 41°29′07″E﻿ / ﻿40.5112°K 41.4853°D﻿ / 40.5112; 41.4853
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Tortum
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 32,786 km²
Rakım: 1372 m
Nüfus (2022): 963
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25430
Pehlivanlı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kentsel mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı 1829 yılı kayıtlarında Vxig Վխիկ (Ermenice ), 1557 ve 1928 yılı kayıtlarında Vıhik, 1946 yılı kayıtlarında is Vihik olarak geçmektedir.
1988 yılında belediye kurulmuştur. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm belde ve köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu belde de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur. Pehlivanlı'nın belde iken Camii, Derekapı, Mollanebi ve Şeyhefendi isimli 4 mahallesi vardı. 2012 yılı öncesi Pehlivanlı'nın nüfusu bu 4 mahallenin toplam nüfusu olarak kayıtlara geçmiştir.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 84 km, Tortum ilçe merkezine 30 km  uzaklıktadır.  Mahalle, Tortum'un kuzeyinde olup, 25.78 numaralı Uzundere-Serdarlı il yoluna  1,9 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 963
2021: 1.091
2020: 1.364
2019: 1.219
2018: 1.021
2017: 915
2016: 938
2015: 1.011
2014: 1.110
2013: 1.223
2012: 1.371
2011: 1.812
2010: 1.976
2009: 2.265
2008: 2.232
2007: 1.869
2000: 4.415
1990: 3.214
1985: 2.472
1965: 1.773
Amerika Birleşik Devletleri diplomatik belge sızıntısı

Julian Assange önderliğindeki WikiLeaks organizasyonu, ABD Dışişleri Bakanlığı ve dünya genelindeki ABD büyükelçilikleri arasındaki ayrıntılı yazışmalardan oluşan 251.287 gizli belgenin bir önbelleğini elde etti ve belgeleri yayınladı. Belgeleri beş büyük gazetenin (El País, Le Monde, Der Spiegel, The Guardian ile The New York Times) desteği altında dağıttı ve ilk 220 diplomatik belge 28 Kasım 2010 tarihinde yayımlandı. Belgelerin yaklaşık 100 bini "hizmete özel" (confidential), 15 bini "gizli" (secret) olarak sınıflandırılırken, "çok gizli" (top secret) sıfatını taşıyan hiçbir belge yayınlanmadı. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın toplam 270 büyükelçilik ve konsolosluklarla günlük yazışmalarına dayanan belgeler içinde Washington'dan sonra 7918 belge ile en fazla belge ABD Ankara büyükelçiliği tarafından hazırlananlardan oluşmaktadır. Belgelerin çoğu, ABD ile Orta Doğu ülkeleri arasındaki diplomatik ilişkilere dayanmaktadır. WikiLeaks, birkaç ay içinde aşamalı olarak belgelerin tamamını yayımlamayı planlamaktadır.
28 Kasım günü belgelerin planlanan açıklanmasına bir saat kadar kala, WikiLeaks bir dağıtık hizmet aksatma saldırısına uğramakta olduğunu açıkladı; fakat belgelerin yine de dünyaya duyurulacağını söyledi.
Belgelerin açıklanmasıyla birlikte Wikileaks ve en yetkili ismi Julian Assange üzerindeki maddi ve manevi baskılar arttı. Wikileaks sitesi sürekli olarak saldırılara maruz kaldı ve site alan adı ve sunucusuyla ilgili sorunlar yaşadı. PayPal, Amerikan hükûmetinden gelen baskı iddialarıyla Wikileaks'in hesabını dondurarak bağışları engelledi. MasterCard ve Visa da Wikileaks'e para akışının önünü kesti. Jullian Assange hakkında tecavüz suçlamasıyla Interpol tarafından kırmızı bülten çıkartıldı ve Londra'da gözaltına alındı. 9 gün tutuklu kalan Assange, kefaletle serbest bırakıldı. 11 Nisan 2019'da tekrar tutuklandı.
İçeriği > ABD

Belgelere göre 1979 İran Devrimi'nden sonra bu ülkeyle diplomatik ilişkilerini kesen ABD, İran ile ilgili olarak özellikle Dubai üzerinden istihbarat edinmeye çalışmıştır.
Belgelere göre 2003 yılındaki Irak'ın işgali sırasında ABD Silahlı Kuvvetleri tarafından öldürülen İspanyol gazeteci Jose Couso'nun ailesi tarafından İspanya'da başlatılan hukukî sürecin durdurulması için ABD hükûmeti İspanya hükûmetine baskı yapmıştır.
İçeriği > Azerbaycan

Belgelerde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in eşi Mihriban Aliyeva'nın özel hayatı hakkında ayrıntılı bilgiler verilirken, kendisinin ve Paşayev ailesinin muazzam mal varlığına dikkat çekiliyor.
Ülkenin az sayıdaki güçlü aile tarafından Orta Çağ Avrupasındaki gibi feodal bir şekilde yönetildiği ileri sürülmüştür.
Belgelere göre Azerbaycan'da petrol çıkartan British Petroleum şirketi BP Deepwater Horizon petrol sızıntısından önce de benzer bir olayı bu ülkede yaşamış ancak felaket örtbas edilmiştir. Ayrıca Azeri hükûmeti şirketi ülkeyi dolandırmakla itham etmiştir.
İçeriği > Beyaz Rusya

Belgelerde Belarus'taki Aleksandr Lukaşenko hükûmetinden mafyavari otoriter bir yönetim olarak bahsedilmiştir.