stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mozilla Firefox

"Firefox" buraya yönlendirilmektedir. Diğer kullanımlar için Firefox (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| --- | --- |

Windows 10 üzerinde Firefox 100 ekran görüntüsü
Geliştirici(ler): Mozilla Vakfı, Mozilla gönüllüleri ve Mozilla Corporation
İlk yayınlanma: 9 Kasım 2004
Güncel sürüm: 135.0  4 Şubat 2025
Önizleme sürümü: 131.0beta / 3 Eylül 2024
Programlama dili: C++, JavaScript, HTML, C, Rust
İşletim sistemi: Windows, macOS, Linux, Android, iOS
Erişilebilirlik: 103 dil
Tür: Web tarayıcı
Lisans: MPL 2.0
Resmî sitesi: mozilla.org/firefox/
Kod deposu: hg.mozilla.org/mozilla-central/  
Mozilla Firefox (veya kısaca Firefox), Mozilla Vakfı ve onun alt kuruluşu Mozilla Corporation tarafından geliştirilen, özgür ve açık kaynak kodlu bir web tarayıcısıdır. Firefox; Windows, macOS, Linux, Android ve iOS işletim sistemlerinde kullanabilir. Yazılımın Windows, macOS, Linux, Android sürümlerinde web sayfalarının oluşturulması için Gecko motoru kullanılır. Mozilla tarafından geliştirilen Gecko, mevcut ve planlanmış web standartlarıyla uyumludur. 2015'te çıkan iOS için Firefox uygulamasında ise Apple'ın getirdiği kısıtlamalar nedeniyle iOS'in bütünleşik WebKit motoru kullanılır.
Firefox, 2002 yılında Mozilla Application Suite paketi yerine tek başına çalışan bir tarayıcıya sahip olmak isteyen Mozilla gönüllüleri tarafından "Phoenix" adıyla geliştirildi. Beta aşamasındayken bile Microsoft'un o zamanki piyasa lideri olan Internet Explorer 6 tarayıcısına kıyasla hız, güvenlik ve eklenti desteği açısından öne çıkarak popüler hale geldi. Firefox, 9 Kasım 2004'te yayımlandı, 9 ay içinde 60 milyon indirmeye ulaştı ve Internet Explorer'ın hakimiyetini tehdit eder hale geldi. Mozilla topluluğu, 1998'de AOL tarafından satın alınmadan önce Netscape çalışanları tarafından kurulmuştu. Bu nedenle kimilerince Firefox'un Netscape Navigator ruhunu taşıdığı ve onun ardılı olduğu kabul edilir.
2009 sonlarında Firefox'un pazar payı %32 ile zirveye çıktı ve Firefox 3.5 bir süreliğine dünyanın en popüler tarayıcısı oldu. Ardından Google Chrome'un yarattığı rekabetle birlikte Firefox'un pazar payı düştü. Ocak 2016 itibarıyla çeşitli istatistiklere göre Firefox'un masaüstü tarayıcıları arasındaki kullanım oranı %9 ile %16 arasında değişmekte, bu da onu en popüler ikinci tarayıcı yapmaktadır. Mozilla'ya göre Aralık 2014 itibarıyla dünya çapında yaklaşık 500 milyon Firefox kullanıcısı bulunmaktadır.
(Haziran 2024 (2024-06) itibarıyla), Firefox'un masaüstündeki kullanım oranı Statcounter verilerine göre %6,64 olarak kaydedildi. Firefox, Google Chrome (%64,88), Safari (%8,8) ve Microsoft Edge (%13,13) gibi masaüstü web tarayıcılarından sonra kullanım oranlarında dördüncü sırada yer almaktadır. Tüm platformlarda ise kullanım payı %2,82 olarak kaydedilmiştir.
Özellikler

Firefox'un özellikleri arasında sekmeli gezinti, yazım denetimi, yazarken arama, canlı yer imleri, akıllı yer imleri, indirme yöneticisi ve coğrafi konuma duyarlı gezinti sayılabilir. Firefox'un bütünleşik arama sistemi varsayılan olarak çoğu ülkede Google’ı, Türkiye’de Yandex’i kullanır. Bunlara ek olarak Firefox, web geliştiricilerine yönelik Hata Konsolu ve DOM Denetçisi gibi birçok bütünleşik araç sunar. Pocket entegrasyonu sayesinde Firefox’ta okuma listesine eklenen sayfalar başka cihazlarda çevrimdışı olarak okunabilir. WebRTC teknolojisini kullanarak uyumlu sistemlerle görüntülü görüşme, ekran paylaşımı ve dosya paylaşımı yapmayı sağlayan Firefox Hello özelliği 2016’da tarayıcıdan kaldırılmıştır.
Üçüncü şahıslar tarafından geliştirilen eklentiler aracılığıyla Firefox’a yeni işlevler eklenebilir. Firefox eklentileri, WebExtensions adlı HTML ve JavaScript API’ı aracılığıyla geliştirilir. Bu sistem, Google Chrome ve Microsoft Edge eklentileriyle büyük ölçüde uyumludur. Eski Firefox eklentileri XUL ve XPCOM API’ları ile geliştiriliyordu; ancak bu eklentiler yeni Firefox’un çok işlemli mimarisiyle uyumlu olmadıkları için Firefox 57’den itibaren “eski teknoloji eklentiler” adını almıştır ve artık desteklenmemektedir.
Kullanıcılar, kendilerinin veya üçüncü şahısların geliştirdiği temaları yükleyerek Firefox'un görünümü de değiştirebilirler. Eklentiler ve temalar Firefox Eklentileri adlı web sitesi üzerinden yüklenir.
Özellikler > Standartlar

Firefox; HTML4 (ve HTML5’in neredeyse tamamı), XML, XHTML, MathML, SVG 2 (kısmi), CSS, ECMAScript (JavaScript), DOM, XSLT, XPath ve alfa saydamlık içeren APNG (hareketli PNG) görselleri gibi birçok web standardını destekler. Ayrıca WHATWG tarafından oluşturulan istemci taraflı depolama ve canvas elementi gibi standart önerilerini de destekler. Bu standartlar, Firefox’un Gecko adlı layout motoruna ve Spidermonkey adlı JavaScript motoruna entegre edilir.
Firefox, Acid2 adlı standartlara uyumluluk testini 3.0 sürümünden beri geçmektedir. Mozilla, Firefox’un Acid3 testini geçmeyi hedeflemediğini; çünkü testin SVG yazı tipleri bölümünün eskidiğini onun yerini alan WOFF standardının tüm büyük tarayıcılar tarafından kabul edildiğini açıklamıştır. 2011'de SVG yazı tipi testleri Acid3 testinden çıkarmış, böylece Firefox 4 ve sonraki sürümleri testte 100 üzerinden 100 puan almaya başlamıştır.
Firefox, kimlik avı ve zararlı yazılım koruması sunmak üzere Google’ın geliştirdiği Safe Browsing adlı özel bir protokolünü de destekler.
Windows Vista ve sonraki Windows sürümlerinde, Firefox 38 ve sonraki sürümler HTML5 Encrypted Media Extensions (EME) ile korunan video içeriklerini oynayabilir. Bu amaçla kullanılan Adobe Primetime İçerik Çözme Modülü kapalı kaynaklı olduğu için Firefox onu bir “sandbox” ortamında çalıştırarak sisteme erişimini kısıtlar, ayrıca modüle her seferinde rastgele bir cihaz kimliği bildirerek kullanıcının bu modül aracılığıyla takip edilmesini önler. Firefox 47 sürümünden itibaren Windows ve macOS'te Google'ın Widevine İçerik Çözme Modülü de desteklenir. Böylece Netflix, Amazon Video, BluTV gibi servislerin şifrelenmiş HTML5 videoları izlenebilir.
Yerelleştirme

Firefox, en fazla dilde kullanılabilen web tarayıcısıdır. 2004'te çıkan ilk sürümü Türkçe dahil 28 dil ve lehçeyi destekliyordu. Günümüzde Firefox, 97 dil ve lehçede kullanılabilmektedir.
Platform desteği

Firefox'un masaüstü sürümü Windows, macOS ve Linux'ta kullanılabilir. Android için Firefox uygulaması yalnızca Android'de, iOS için Firefox uygulaması ise yalnızca iOS'te desteklenmektedir.
Firefox kaynak kodu çeşitli işletim sistemler için derlenebilir ama yazılımın resmi sürümleri aşağıdaki sistemler için sunulmaktadır:
| Gereksinim | Windows | Linux masaüstü | macOS | Android | iOS |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| İşlemci | SSE2 uyumlu Pentium 4 veya üstü | SSE2 uyumlu Pentium 4 veya üstü | x64 CPU'lar | ARM ve IA-32 | ARM |
| Bellek (RAM) | 512 MB / 64 bit sürüm için 2 GB | 512 MB / 64 bit sürüm için 2 GB | 512 MB / 64 bit sürüm için 2 GB | 384 MB |  ? |
| Sabit sürücü alanı | 200 MB | 200 MB | 200 MB | 50 MB |  ? |
| İşletim sistemi | 7 veya üstü Server 2008 R2 veya üstü XP, Server 2003 ve Vista yalnızca Firefox 52 ESR sürümünde desteklenir |  Minimum GTK+ 3.4 veya üstü  GLib 2.22 veya üstü  Pango 1.14 veya üstü  libstdc++ 4.6.1 veya üstü  X.Org 1.0 veya üstü Önerilen NetworkManager 0.7 veya üstü  DBus 1.0 veya üstü  GNOME 2.16 veya üstü  PulseAudio  X.Org 1.7 veya üstü | OS X 10.9 veya üstü | 5.0 veya üstü | 10.3 veya üstü |
Kullanımı

Firefox'un kullanımı, kisişelleştirilmesi ve püf noktaları ile ilgili olarak Mozilla'nın resmi destek20 Nisan 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. sayfası üzerinden geniş bilgi edinilebilir.
Mozilla Firefox, farklı amaçlara yönelik binlerce eklenti desteğine sahiptir. Bu eklentilere https://addons.mozilla.org18+Mart+2007+tarihinde+Wayback+Machine+sitesinde+arşivlendi. adresinden ulaşabilir.
Bir sayfayı yenilemek için diğer tarayıcılarda olduğu gibi F5 tuşunu kullanabilir ancak bu, Firefox önbelleğini tamamen yenilemez. Sayfayı önbellekle (cache) beraber yenilmek için Ctrl + F5 kullanılmalıdır.
Firefox'da adres çubuğundan girilerek ulaşılabilen gizli bazı sayfalar bulunmaktadır: about: - Firefox hakkında bilgi
Markalaşma ve logo

"Mozilla Firefox" adı, Mozilla'nın tescilli bir ticari markasıdır; resmi Firefox logosu ile birlikte, belirli koşullar altında kullanılabilir. Resmi ikili dosyaları değiştirilmemiş biçimde yeniden dağıtan herkes, Firefox adını ve markasını bu dağıtım için kullanabilir, ancak temel kaynak kodunu değiştiren dağıtımlara kısıtlamalar getirilmiştir. "Firefox" adı, kızıl panda lakabından türetilmiştir.
Mozilla, Firefox logosu dosyalarını açık kaynak lisansları altına koymuştur, ancak ticaret markası yasalarının uygulandığı bağlamlarda değiştirilmiş veya benzer logoların görüntülenmesine izin verilmeyen ticaret markası yönergelerine sahiptir.
Mozilla Vakfı'nın niyetleri konusunda, bazı açık kaynak dağıtımlarının "Firefox" ticaret markasını kullanmalarını engelleme konusunda bazı tartışmalar yaşanmıştır. Açık kaynak tarayıcılar, "kitlesel pazar hakimiyeti yerine pazarda daha fazla seçenek ve yenilik sağlar." Mozilla Vakfı Başkanı Mitchell Baker, 2007'de verdiği bir röportajda, dağıtımların kaynak kodunu değiştirmedikleri sürece Firefox ticaret markasını özgürce kullanabileceklerini ve Mozilla Vakfı'nın tek endişesinin kullanıcıların "Firefox" kullanırken tutarlı bir deneyim elde etmeleri olduğunu açıklamıştır.
Kodların resmi marka ve isim kullanmadan dağıtılmasına izin vermek için Firefox derleme sistemi içinde bir "marka anahtarı" bulunmaktadır. Bu anahtar, genellikle gelecekteki Firefox sürümlerinin alfa sürümleri için kullanılır ve kodun resmi logo ve isim olmadan derlenmesine izin verir; bu da Firefox ticaret markasıyla ilgili kısıtlamalar olmadan üretilmiş türev bir çalışmanın ortaya çıkmasına olanak tanır. Markasız derlemede, ticari markalı logo ve isim, serbestçe dağıtılabilir genel bir dünya logosu ve değiştirilmiş sürümün kaynak aldığı sürüm serisinin adıyla değiştirilir.[kaynak belirtilmeli]
"Firefox" adı altında değiştirilmiş sürümlerin dağıtılması, temel kodda yapılan değişikliklerin Mozilla tarafından açıkça onaylanmasını ve resmi marka kullanımını gerektiriyordu. Örneğin, resmi logo kullanmadan "Firefox" adını kullanmak izin verilmezdi. Debian projesi, 2006'da resmi Firefox logosunu kullanmayı bırakma kararı aldığında (çünkü o dönemde Mozilla'nın telif hakkı kısıtlamaları Debian'ın kurallarıyla uyumsuzdu), Mozilla Vakfı temsilcisinden bu durumun kabul edilemez olduğu ve yayınlanan ticaret markası kurallarına uymaları veya dağıtımlarında "Firefox" adını kullanmayı bırakmaları istendi. Debian, değiştirilmiş Firefox sürümünü "Iceweasel" olarak markalamaya geçti (ancak 2016'da Firefox'a geri döndü). GNU IceCat, GNU Projesi tarafından dağıtılan başka bir türetilmiş Firefox sürümüdür ve kendi markalamasını sürdürmektedir.
Markalaşma ve logo > Görsel kimlik

Firefox simgesi, Firefox yazılımının resmi Mozilla sürümünü ve resmi dağıtım ortaklarının sürümlerini belirtmek için kullanılan bir ticari markadır. Bu nedenle, Firefox'un değiştirilmiş sürümlerini dağıtan yazılım dağıtıcıları simgeyi kullanmaz.[kaynak belirtilmeli]
Firefox'un erken Firebird ve Phoenix sürümleri, birçok diğer profesyonel yazılım paketiyle karşılaştırıldığında makul görsel tasarımlara sahip olarak kabul edildi, ancak birçok profesyonel yazılım paketine kıyasla yetersiz kaldı. Ekim 2003'te, profesyonel arayüz tasarımcısı Steven Garrity, Mozilla'nın görsel kimliği ile ilgili olduğunu düşündüğü her şeyi kapsayan bir makale yazdı.
Kısa bir süre sonra Mozilla Vakfı, Garrity'yi yeni görsel kimlik ekibinin başına getirdi. Şubat 2004'te Firefox 0.8'in piyasaya sürülmesi, yeni markalaşma çabalarının başlamasını gördü. Bu, Mozilla ile uzun süredir ilişkisi olan web geliştiricileri grubu silverorange tarafından yapılan yeni simge tasarımları içeriyordu. Son tasarımlar, Camino üzerinde çalışmış olan Jon Hicks tarafından yapıldı. Logo daha sonra gözden geçirildi ve güncellendi ve büyütüldüğünde bulunan birkaç kusur düzeltildi. Logoda gösterilen hayvan, stilize edilmiş bir tilkidir, ancak "firefox" genellikle kızıl panda için yaygın bir isimdir. Hicks'e göre panda, "gerçekten doğru imgeleri çağrıştırmadı" ve geniş bir şekilde tanınmadı.
Haziran 2019'da Mozilla, Firefox logosunu yeniden tasarlanmış bir şekilde tanıttı ve bu değişiklik resmi olarak sürüm 70'te uygulandı. Yeni logo, Firefox etrafında bir marka sistemi oluşturma çabasının bir parçasıdır ve artık Firefox markası altında tanıtılan eşleştirme uygulamaları ve hizmetleri için bir paket olarak sunulmaktadır.
Logo tarihi
Firefox olarak yeniden adlandırılmadan önce "Phoenix" ve "Firebird" logosu
Firefox 0.8-0.10, 9 Şubat 2004'ten 8 Kasım 2004'e kadar
Firefox 1.0-3.0, 9 Kasım 2004'ten 29 Haziran 2009'a kadar
Firefox 3.5-22, 30 Haziran 2009 - 5 Ağustos 2013
Firefox 23-56, 6 Ağustos 2013'ten 13 Kasım 2017'ye kadar
Firefox 57-69, 14 Kasım 2017'den 21 Ekim 2019'a kadar
Firefox 70 veya üzeri, 22 Ekim 2019'dan beri
Erken erişim versiyonlar için kullanılan logolar
Alfa öncesi sürümlerin gecelik yapılarını temsil etmek için kullanılan 2011 Nightly logosu
2013 Nightly logosu
2017 Nightly logosu
2019 Nightly logosu
Geliştirici sürümleri için kullanılan diğer logolar
Bir alfa sürümünü temsil etmek için kullanılan 2011 Aurora logosu
2013 Aurora logosu
2015 Geliştirici Sürümü logosu
2017 Geliştirici Sürümü logosu
2019 Geliştirici Sürümü logosu
Diğer logolar
Kaynak koduyla birlikte dağıtılan mavi küre çizimi. (açıkça ticari marka olarak korunmamaktadır)
Temmuz 2019 itibarıyla Firefox markalı ürün ve hizmetlerin logosu.
Pazar payı

Firefox 1.0 sürümü 9 Kasım 2004 tarihinde piyasaya sürüldüğünden beri indirme oranları artarak devam etmektedir. Temmuz 2009 itibarıyla Firefox bir milyardan fazla kez indirilmiştir. Bu sayı, yazılım güncellemeleri yoluyla yapılan indirmeleri veya üçüncü taraf web sitelerinden yapılanları içermez. Bu, bir kullanıcı sayısını temsil etmez, çünkü bir indirme birçok makineye yüklenebilir, bir kişi yazılımı birden fazla kez indirebilir veya yazılım üçüncü bir taraftan temin edilebilir.[kaynak belirtilmeli]
Temmuz 2010'da IBM, tüm çalışanlarından (yaklaşık 400,000 kişi) varsayılan tarayıcı olarak Firefox kullanmalarını istedi.
Firefox, Kasım 2011'e kadar en çok kullanılan ikinci web tarayıcısıydı, ancak bu tarihten itibaren Google Chrome tarafından geçildi. Mozilla'ya göre, Firefox Ekim 2012 itibarıyla 450 milyondan fazla kullanıcıya sahipti.
2023 yılının başlarına kadar, Firefox dünya genelinde tüm platformlarda kullanılan web tarayıcıları arasında kullanım payı açısından dördüncü sıradaydı ve masaüstü tarayıcılarda dördüncü sırada yer alıyordu, kullanım payı ise %2.77'ydi.
| Masaüstü/dizüstü tarayıcı istatistikleri |
| --- | --- | --- | --- | --- |

| Google Chrome | Google Chrome |    | 66.22% | 66.22% |
| Safari | Safari |    | 11.89% | 11.89% |
| Microsoft Edge | Microsoft Edge |    | 10.95% | 10.95% |
| Mozilla Firefox | Mozilla Firefox |    | 5.59% | 5.59% |
| Opera | Opera |    | 3.12% | 3.12% |
| Diğerleri | Diğerleri |    | 2.24% | 2.24% |
StatCounter'a göre Nisan 2023 masaüstü web tarayıcısı pazar payı
Mozilla'nın Firefox Halka Açık Veri raporuna göre, Masaüstü istemcilerinin aylık aktif kullanıcı sayısı 2017 yılında yaklaşık olarak 310 milyondan 2023 yılında 200 milyona düşmüştür. Ekim 2020'den itibaren Firefox'un masaüstü pazar payı, eskiden en popüler olduğu ülkelerde düşmeye başladı. Eritre'de, Ekim 2020'de %50 olan pazar payı, Eylül 2021'de %9.32'ye düşmüştür. Küba'da ise, Eylül 2020'de %54.36 olan pazar payı, Eylül 2021'de %38.42'ye düşmüştür.
Kazandığı ödüller ve başarılar

| --- | --- |
 2004 Forbes.com Firefox'u en iyi tarayıcı ilân etti. 2005  PC World Product of the Year ve 100 Best Products of 2005  CNET Editörün seçimi  UK Usability Professionals' Association Best Software Award  PC Magazine Editörün seçimi ödülü. 2006  CNET Editörün seçimi  PC World's 100 Best Products of 2006; 2007  Webware Webware 100 winner  PC World 100 Best Products of 2007 :  2008 CNET, Safari, Chrome, Firefox ve Internet Explorer'ı karşılaştırdı; performans, güvenlik ve özellikleri ile Firefox en iyi tarayıcı seçildi.  PC Magazine Editörün seçimi  PC World, 100 Best Products of 2008  Webware 100 winner; 2009  LinuxQuestions.org Members Choice Awards; 2010  CNET Top 10 Mac Downloads; 2011  CNET Editörün seçimi; 2012  Şubat ayında Tom's Hardware Safari 5.1.2, Google Chrome 17, Mozilla Firefox 10, Opera 11.61 ve Internet Explorer 9'u hem Ubuntu 11.10 hem de Windows 7'de karşılaştırdı. Firefox, Windows üzerindeki en başarılı tarayıcı seçildi.
Gelişmeler

Mozilla Firefox, 3.0 sürümü için bir rekor denemesi yaptı. Guiness rekoru denemesi 8 milyonu aşan indirmeyle başarılı oldu. 17 Haziran 2008'deki İndirme Günü ile ilk 24 saat içinde 8 milyondan fazla indirilme sayısına ulaşan Firefox bununla bir günde en çok indirilen yazılım unvanının sahibi oldu.
Tom's Hardware sitesinin Haziran 2013'te gerçekleştirdiği testlerde Firefox'un 22. sürümü, pazardaki popüler tarayıcılar arasında "en hızlı tarayıcı" ve "en başarılı tarayıcı" unvanını ele geçirdi.
Firefox'un Ağustos 2013'te çıkan mobil sürümüyle mobil tarayıcıya Türkçe dil seçeneği eklendi.
Firefox'un 31. sürümü PC Mag tarafından yapılan 21 Ağustos 2014'te değerlendirmede Internet Explorer, Google Chrome ve Apple Safari'yi geride bırakarak 1. sırada tamamladı.
Windows XP'de Phoenix 0.1 ekran görüntüsü
Acid3 Mozilla Firefox Test Sonuçları
Android'de Firefox 14
Iceweasel web tarayıcısı
StatCounter'a göre web tarayıcılarının kullanım payı
Küleç Camii

| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Kırım,  Ukrayna /  Rusya
Koordinatlar: 45°09′35″K 35°15′38″D﻿ / ﻿45.15972°K 35.26056°D﻿ / 45.15972; 35.26056
Açılış: 15. yüzyıl
Teknik ayrıntılar
Malzeme: işlenmiş kireç taşı
Kubbe sayısı: 1
Minare sayısı: 1

Küleç Camii (Ukraynaca: Колеч-Мечеть, Kırım Tatarcası: Küleç Meçit, Кулеч-Мечит), Kırım Hanlığı sırasında inşa edilmiş bir camidir. Caminin yukarı kesimlerinde, Çürük Nehir vadisinin üzerindeki aynı adı taşıyan köyde Aziz Ahmed Efendi'nin mezarı bulunmaktadır. Cami ile birlikte bir medrese de inşa edildi. Cami kompleksinin ilk yazılı kayıtları 17. yüzyıla kadar uzanmaktadır, ancak araştırmacılar yapım zamanının daha erken bir döneme, muhtemelen 15.-16. yüzyıllara kadar tarihlenebileceğine inanmaktadır. Kırım'da Sovyetler Birliği'nin kurulmasından sonra cami kapatıldı ve 1950'lerin başında cami kompleksi tamamen yıkıldı.
Mimari bir varlık olarak, 1920'lerde mimar ve restoratör Boris Nikolayevich liderliğindeki bir keşif gezisi ile araştırıldı.
Bina 1950'lere kadar ayakta kalmasına rağmen daha sonra yıkıldı. En değerli mimari ve tarihi parçalarının araştırılması, kaydedilmesi ve korunması yapılmamıştır.
Tapınak kompleksinin araştırması, daha sonra Kırım Han Sarayı'nın müdürü olarak görev yapan tarihçi ve etnograf Wesin Bodaninski yönetiminde 1920'lerin sonunda gerçekleştirildi. Sanat restoratörü B. N Zasypkin, Kırım Hanlığı'nın korunan tarihi ve kültürel anıtlarının Moskova'dan uzmanlar tarafından incelenmesi gerektiğini belirtti. V. Bodaninsky ve B. N. Zasypkin 1937-1938'de baskıya maruz bırakıldı ve SSCB'nin çöküşüne kadar kültür mirasları neredeyse hiç araştırılmadı.
Mimarisi

Caminin mimarisi, Kırım Hanlığı'nın ilk mimari örneklerine karşılık gelmektedir. Ana bina plana göre kare şeklindedir. Sekizgen bir yapı tarafından desteklenen bir kurşun kubbe ile taçlandırılmıştır. Duvarlar, dışarıdan toplam 0,8 ila 1 metre kalınlığında yüksek kaliteli işlenmiş taştan oluşan büyük bloklardan oluşuyordu. Ana salonda çift camlı pencereler vardı. Giriş kapısı ana binanın yarısı yükseklikte idi ve köşelerinde küçük kuleler vardı. Giriş kapısının solunda, konik bir kubbe ile süslenmiş, 25 metre yüksekliğindeki bir minare vardı. İçinde Selçuklu motifleri ile zenginleştirilmiş oyma bir mihrap vardı.  Cami, mimari olarak 14. ve 15. yüzyıl yapılarından olan Eski Saray Camii'ne benzemektedir.
Kalıntılar

Caminin 650 metre güneydoğusunda, 2134 Höyüğü yakınında, Ahmed Efendi'ye ait türbe yer almaktadır ve buradaki kalıntılar neredeyse korumasızdır. Alan incelenirken bir dizi küçük taş parçasıı, karo parçası ve cam seramik bulunmuştur. Bugün, bölge özel bahçeler ve tarlalarla doludur.
Konuyla ilgili yayınlar

Эвлия Челеби (2000). "Книга путешествия. Крым и сопредельные области. (Извлечения из сочинения турецкого путешественника XVII века). / Вступит. статья, перевод с османского языка, комментарии Е. В. Бахревского". Историко-археологический фонд «Наследие тысячелетий» Изд. 2-е, исправл. и доп. Симферополь: Изд-во «ДОЛЯ». ISBN 978-966-366-159-9.
Административно-территориальные преобразования в Крыму. 1783-1998 гг. Справочник / Под ред. Г. Н. Гржибовской. — Симферополь: Таврия-Плюс, 1999. — 464 с. — ISBN 966-7503-22-4.
Засыпкин Б. Н. (1927). "Памятники архитектуры крымских татар". Крым: Общественно-научный и экскурсионный журнал. М.- Л.: Госиздат, Тип. Красный Пролетарий: 113 - 168.
"Б. Н. Засыпкин (некролог)". Архитектурное наследство Вып. 8. М. 1957: 189.
Бабенко Г. А., Дюличев В. П. (2008). "Шедевры мусульманской архитектуры Крыма". Симферополь: Симферопольская городская типография. ISBN 978-966-2913-83-5.
Гаврилов А. В. (2008). "Средневековые памятники Юго-Восточного Крыма (материалы к археологической карте)". Сугдейский сборник. Киев-Судак: 331—384.
Sosyoloji

Toplumu inceleyen bilim dalına sosyoloji (toplum bilim) adı verilir
Paris Descartes Üniversitesi Sosyal Bilimler Kütüphanesi
Sosyoloji veya toplum bilimi, toplum ve insanın etkileşimi üzerinde çalışan bir bilim dalıdır. Toplumsal (sosyolojik) araştırmalar sokakta karşılaşan farklı bireyler arasındaki ilişkilerden küresel sosyal işleyişlere kadar geniş bir alana yayılmıştır. Bu disiplin insanların neden ve nasıl bir toplum içinde düzenli yaşadıkları kadar bireylerin veya birlik, grup ya da kurum üyelerinin nasıl yaşadığına da odaklanmıştır.
Toplum bilimi alanında çalışan bir kişiye de sosyolog denir. Bir akademik disiplin olarak toplum bilimi bir sosyal bilim olarak kabul edilmektedir ve 19. yüzyılın ilk çeyreğinde gelişmiş diğer bilim dalları ile karşılaştırıldığında göreceli olarak gençtir. Birçok sosyolog bir veya daha fazla uzmanlık alanında veya alt dallarında çalışmaktadır.
Sociology kelimesi, Yunanca “bilim” anlamına gelen “logy” eki ve Latince'de, genel anlamda insanı işaret eden, üye, arkadaş veya dost anlamındaki, “socius” kelimesinden gelen “socio-” kökünden oluşur.
Toplum bilimi geniş çerçeveli bir disiplin olduğu için profesyonel toplum bilimcilerin bile tanımını yapması güçtür. Bu disiplini tanımlamak için işe yarayan yollardan biri bu disiplini toplumun farklı boyutlarını inceleyen alt dalların oluşturduğu bir küme olarak tanımlamaktır. Örneğin toplumsal sınıflaşma; eşitsizliği ve sınıfsal yapıları, demografi; nüfusun miktar ve türündeki değişimleri, suç bilimi; suç davranışı ve çarpıklıkları, politik toplum bilimi; hükûmet ve yasaları, ırk toplum bilimi ve cinsiyet toplum bilimi; ırk ve cinslerin eşitsizliği kadar ırk ve cinsiyetlerin toplumsal yapılarını inceler. Doğadaki birçok çapraz disiplini içerecek şekilde, ağ çözümlemesi gibi yeni toplumsal alt bilim dalları ortaya çıkmaya devam etmektedir.
Birçok toplum bilimci, akademi dışında yararlı araştırmalar yapmaktadır. Bulguları eğitimcilere, yasa yapıcılara, yöneticilere, yenilik yapmak isteyenlere, iş dünyasının liderlerine ve toplumsal sorunları çözme ve sosyal politikalar oluşturma konusuyla ilgilenenlere yardımcı olmaktadır.
Sosyolojinin özellikleri

Bireysel sorunlarla değil toplumsal sorunlarla ilgilenir
Sosyoloji bilimi evrensel kural ve tanımlar yapmaz
Sosyoloji bilimi olması gerekeni değil olanı inceler
Sosyoloji diğer bilim dallarıyla dayanışma içinde hareket eder
Sosyoloji bilimi olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurarak genellemelere ulaşır
Sosyoloji bilimi sistemli ve düzenli bilgiden oluşur
Sosyoloji ise toplumsal yapıları, ilişkileri, normları ve kültürü inceleyen, insan davranışları üzerindeki etkileşimlere odaklanan bir sosyal bilimdir.
Sosyoloji bilimi, pozitif bir bilimdir.
Sosyoloji, genellikle toplumları genel kurallar ve tanımlar eşiğinde inceleyerek anlamaya çalışır.