stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bracha Zefira
Erken dönem

Bracha Zefira, 1910'da Kudüs'te, Kudüs Osmanlı Mutasarrıflığında doğdu. Babası Yosef Zefira, 1877'de Yemen, Sanaa'dan İsrail Topraklarına göç etmiş ve Kudüs'ün Nachalat Zvi mahallesine yerleşmişti. Burada yine bir Yemen yerlisi olan Na'ama Amrani ile evlendi. Na'ama, Bracha'yı doğururken öldü. Yosef ise, Bracha üç yaşındayken tifüse yenik düştü.
Bracha'nın Yeruşalim'deki amcası onu yanına aldı ama beş yaşında onun evinden kaçtı. İranlı Yahudi komşularla çevrili olduğu Buharim Mahallesi'ndeki bir aile tarafından evlat edinildi. Üç yıl sonra, o aile Kudüs'ü terk ettiğinde, Bracha, komşularının çoğunlukla Selanik'ten Sefarad Yahudileri olduğu Yemin Moshe mahallesinde bir dul kadınla yaşamaya başladı. Bracha, daha sonraki müzik kariyerinde tezahür edecek olan, birlikte yaşadığı her kültürün dini ayinlerini, piyyutimlerini ve bayram şarkılarını özümsedi. Ayrıca şehirde duyduğu Arapça şarkılara da İbranice şiirlerden sözler eklerdi.
Eski Şehir'de okula gitti. Kudüs'ün merkezindeki Lemel Okulu'nda da öğrenciydi. Genç yaşlarında, İsrail'in kuzeyindeki Zikhron Ya'akov yakınlarında bulunan Meir Shfeya gençlik köyüne kaydoldu. Orada müzik yeteneği köy müdürünün eşi Hadassah Calwary tarafından fark edildi ve Bracha'dan Cuma geceleri öğrenciler ve öğretmenler için Şabat zemirotunu söyleyerek performans sergilemesi istendi. Okul, yeteneğini Kudüs'teki Kedma Müzik Okulu'nda geliştirmesi gerektiğine karar verdi ancak oraya transfer olduktan birkaç ay sonra Zefira, konservatuvar öğretmenleri tarafından oyunculuk eğitimi alması için Tel Aviv'e gönderildi.
1927'de Zefira, Menachem Gnessian tarafından kurulan Filistin Tiyatrosu ve oyunculuk stüdyosuna kabul edildi. Ancak tiyatro aynı yıl kapanmadan önce yalnızca birkaç oyun sergileyebildi. Zefira daha sonra hiciv tiyatro topluluğu HaKumkum'a katıldı ve 1929'da dağılana kadar burada oyunculuk yaptı ve şarkı söyledi
O zamanlar Youth Aliyah'ın başkanı olan Henrietta Szold, Max Reinhardt'ın Berlin'deki stüdyosunda oyunculuk ve müzik eğitimi almasını sağladı. Zefira, Almanya'da bulunduğu süre boyunca Albert Einstein ve Max Nordau gibi önemli şahsiyetlerin önünde şarkı söyledi ve ayrıca şehirdeki Yahudi mekanlarında performanslar sergiledi. Her zaman gevşek saçları ve çıplak ayaklarıyla göründü, bunun "dünyayı hissetme arzusundan" olduğunu açıkladı.
Ödüller ve onurlar

1966'da Zefira, 30 yıllık kariyeri boyunca Doğu melodilerini İsrail müziği, senfonileri ve halk şarkılarına tanıttığı için Engel Ödülü'nü aldı.
İsrail Filateli Federasyonu 2012 yılında onun onuruna bir pul bastı. Tel Aviv belediyesi tarafından Kudüs ve Beerşeba sokaklarına onun adı verildi.
Müzikal miras

Zefira'nın Doğu melodilerini Batı armonileriyle harmanlamadaki başarısı, Nahum Nardi ve Paul Ben-Haim dahil, onunla çalışan Avrupalı bestecilerin müzik kariyerlerini etkiledi. Zefira'nın liderliğini takiben Avrupa ses tekniğini çalışmak için ilham alan diğer Orta Doğulu Yahudi şarkıcılar arasında Naomi Tsuri ve Hana Aharoni yer aldı.
Kişisel hayat

Zefira, ilk kocası piyanist Nahum Nardi (1897–1984) ile 1931'den 1939'a kadar evli kaldı. La Scala'da performans sergileyen şarkıcı olan Na'amah Nardi (1932–1989) adında bir kızları oldu. 1940 yılında Zefira, Filistin Senfoni Orkestrası kemancısı Ben-Ami Zilber ile evlendi; 1984'teki ölümüne kadar evli kaldılar. Oğulları Ariel Zilber (1943 doğumlu), popüler bir İsrailli şarkıcı-söz yazarı oldu.
Zefira 1 Nisan 1990'da öldü ve Tel Aviv'deki Kiryat Shaul Mezarlığı'na gömüldü. Ölüm haberi medyada yayınlanmadı,  cenazesine ise seyrek katılım oldu.
Diskografi

Zefira'nın 78 rpm fonograf kayıtları şunlardı:
" Ein Adir " (Columbia Kayıtları )
" Ein Adir K'Adonai " (Kol Zion)
" Eshtachave "/"Yismach Har Zion " (Reena, Tslil)
" Hamavdil " (Reena)
" Bir Bahçem Var " (Columbia Kayıtları )
" Tsuri Goali Yah/Hamavdil " (Tslil)
Kitaplar

Kolot Rabim ("Birçok Ses: Zorunlu Aidiyetin Asaleti"), Tel Aviv, Masada, 1978
Kaynaklar

Shiloah, Amnon, (Ed.) (2016), "Performers Between East and West – Ideology and Reality in the Yishuv", The Performance of Jewish and Arab Music in Israel Today, Routledge, ISBN 9781317756477  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
"Bracha Zefira". Ariel. Ministry of Foreign Affairs (87): 9. 1991.
1940'larda Zefira
Tel Aviv'de hatıra plaketi
İrem Sak

| İrem Sak |
| --- | --- |
Doğum: 9 Şubat 1986 (38 yaşında) Sivas, Türkiye
Eğitim: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Amerikan Kültür ve Edebiyatı
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2010-günümüz
Ebeveyn(ler): Şemsettin Sak (ö.2024) (babası)

İrem Sak (d. 9 Şubat 1986, Sivas), Türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu.
Hayatı ve kariyeri

İrem Sak, 1986 yılında Sivas'ta doğdu. Çerkes kökenli olan oyuncu ilkokul ve ortaokulu Sivas'ta okudu. Liseyi ise yine Sivas'ta Selçuk Anadolu Lisesi'nde tamamlayıp 2006 yılında üniversite eğitimi için İstanbul'a geldi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Amerikan Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu.
İlk dizi deneyimini Şen Yuva adlı dizide "Şehrazat" karakteriyle edindi. Ardından 2011 yılında 5'er Beşer programında "Sinem" karakterini canlandırdı. 2012 yılında Yalan Dünya adlı dizide "Tülay" karakterini canlandırdı. 2015-2018 yılları arasında Güldür Güldür Show'da rol aldı. 2016’da 21. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri’nde Hepimizin Öyküsü Aynı oyunuyla Seçici Kurul Özel Ödülü'nü aldı. 2017'de 28. Ankara Uluslararası Film Festivali'nde Martı adlı dram filmiyle En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu ödülünü aldı. Dönerse Senindir, Ölümlü Dünya ve Düğüm Salonu filmlerinde rol alan oyuncu 2019'da Bir Aile Hikayesi adlı dizide "Müjde Güneş" karakterini canlandırdı. 2020’de ise Çukur dizisinde "Seren Erdenet" karakterini canlandırdı.
Filmografisi

| Televizyon> Yıl | Televizyon> Yapım | Televizyon> Rol | Televizyon> Notlar | Televizyon> Kanal |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2010 | Şen Yuva | Şehrazat | Yardımcı oyuncu | atv, FOX |
| 2011 | 5'er Beşer | Sinem | Başrol oyuncusu | atv |
| 2012 | İnsanlar Alemi | Sinem | Başrol oyuncusu | Star TV |
| 2012-2014 | Yalan Dünya | Tülay Ünlü | Başrol oyuncusu | Kanal D |
| 2015 | Buyur Bi'De Burdan Bak |  |  | Kanal D |
| 2015-2018 | Güldür Güldür Show | Sinem | Başrol oyuncusu | Show TV |
| 2018 | Gülperi | Kendisi | Konuk oyuncu | Show TV |
| 2019 | Bir Aile Hikayesi | Müjde Güneş | Başrol oyuncusu | FOX |
| 2020-2021 | Çukur | Seren Erdenet | Yardımcı oyuncu | Show TV |
İnternet dizi ve filmleri
| Yıl | Yapım | Rol | Notlar | Platform |
| 2021 | Azizler | Burcu | Başrol oyuncusu | Netflix |
| 2022-2024 | Kuş Uçuşu | Müge | Yardımcı oyuncu | Netflix |
| 2022 | Yılbaşı Gecesi | Neslişah | Başrol oyuncusu | Disney+ |
| Yakında | Modern Kadın | Pınar | Başrol oyuncusu / Senarist |  |
| Sinema | Sinema | Sinema | Sinema |  |
| Yıl | Yapım | Rol | Notlar |  |
| 2016 | Dedemin Fişi | Kader | Başrol oyuncusu |  |
| 2016 | Dönerse Senindir | Defne | Başrol oyuncusu |  |
| 2017 | Martı | Nurgül | Başrol oyuncusu |  |
| 2018 | Ölümlü Dünya | Begüm | Başrol oyuncusu |  |
| 2018 | Düğüm Salonu | Hülya | Başrol oyuncusu |  |
| 2018 | Cici Babam | Şevkiye | Konuk oyuncu |  |
| 2021 | Kimya |  | Başrol oyuncusu |  |
| 2023 | Ölümlü Dünya 2 | Begüm | Başrol oyuncusu |  |
Tiyatro oyunları

| Yıl | Oyun | Rol | Yazar | Yönetmen | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2015 | Hepimizin Öyküsü Aynı | Yalnız Kadın | Dario Fo | İpek Bilgin | Craft Tiyatro |
Ödülleri ve adaylıkları

| Yıl | Ödül töreni | Kategori | Proje | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013 | 3. Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Medya Ödülleri | Onur Ödülü | Yalan Dünya | Kazandı |
| 2014 | 9. Kemal Sunal Kültür ve Sanat Ödülleri | En İyi Kadın Dizi Oyuncusu | Yalan Dünya | Kazandı |
| 2016 | 21. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri | Seçici Kurul Özel Ödülü | Hepimizin Öyküsü Aynı | Kazandı |
| 2017 | 28. Ankara Uluslararası Film Festivali | En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu | Martı | Kazandı |
İstanbul Pastanesi (Zonguldak)

İstanbul Pastanesi, 1954 yılından beri Zonguldak'ta faaliyet gösteren bir pastanedir. Zonguldak'ta pastane-kafeterya konseptiyle açılmış ilk işletmedir.
Tarihçe

İstanbul Pastanesi, Karpiç Lokantası'nda yetişmiş Hemşinli Aziz Alpak tarafından 1954 yılında kuruldu. Aziz Alpak, Karpiç Lokantası'nın kapanmasından sonra Zonguldak'a gitmiş ve şaraphane açmıştı. Bölgedeki yabancıların gitmesiyle şaraphanedeki işleri azalınca, Ali Tat Pastanesi'ni devraldı ve İstanbul Pastanesi'ni açtı. Aile büyüklerinden pastacılığa aşinaydı. İstanbul Pastanesi, Türkiye'den diğer ülkelere kek ihracatı yapan ilk pastanelerden biri oldu. Aziz Alpak, öldüğü 1994 yılına kadar İstanbul Pastanesi'ni işletti. Günümüzde pastaneyi Aziz Alpak'ın torunu Aziz Alpak işletmektedir.
Şahinler, Eyyübiye

| Şahinler |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Şanlıurfa ilinin Türkiye'deki konumu
ŞahinlerŞahinler'in Şanlıurfa'daki konumu
Koordinatlar: 37°05′39″N 38°47′16″E﻿ / ﻿37.0942°K 38.7878°D﻿ / 37.0942; 38.7878
Ülke:  Türkiye
İl: Şanlıurfa
İlçe: Eyyübiye
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2019): 229
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 414
İl plaka kodu: 63
Posta kodu: 63200
Şahinler, Şanlıurfa ilinin Eyyübiye ilçesine bağlı bir mahalledir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 229 |  |
| 2018 | 198 |  |
| 2017 | 195 |  |
| 2016 | 167 |  |
| 2015 | 166 |  |
| 2014 | 152 |  |
| 2013 | 156 |  |
İstanbul Pastanesi (Ankara)

İstanbul Pastanesi, 1923-1955 yılları arasında faaliyet göstermiş, Ankara'da açılmış en eski pastanedir. Yazarlar başta olmak üzere siyasetçiler, sanatçılar ve gençlerin Ankara'daki buluşma noktalarından biriydi.
Tarihçe

Pastane, 15 Ocak 1923 tarihinde Taşhan'a bakan salonlardan birini kiralayan Rizeli Ali Rıza Mataracıoğlu tarafından açılır. Mataracıoğlu, Türkiye'de pastacılık yapan çoğu Rizelinin aksine Hemşinli değildir ve ailede bu mesleği yapan ilk kişidir. Şehirdeki ilk pastane olan İstanbul Pastanesi, yazarların, sanatçıların ve eğitimcilerin sohbetler ettiği bir yapıya bürünür. Ahmet Hamdi Tanpınar, Ahmet Rasim, Behçet Kemal Çağlar, Enver Şapolyo, Ertuğrul Şevket, Feridun Nafiz Uzluk, Hüseyin Rahmi Gürpınar, Gaffar Güney, İzzettin Şadan, Malik Aksel, Mekki Sait Esen, Musikişinas Ahmet Yekta, Nahid Sırrı Örik, Namidan Rahmi, Necip Fazıl Kısakürek, Nuri Gençosman, Profesör Şükrü, Refik Fenmen, Ressam Saip, Rıza Polat Akkoyunlu, Sadri Ertem, Samet Ağaoğlu, Şevket Hıfzı Rado ve Yahya Kemal Beyatlı pastanenin müdavimleri arasındaydı. Pastane, Ahmet Adnan Saygun ve Hürrem Erman'ın Ankara anılarında da yer almıştır. Bir imalathanesi olmayan pastanede ürünler dışarıdan alınıyordu. Halil İbrahim Tunalı'ya göre, pastanenin sade bir görünümü vardı. 18 Mart 1942 tarihinde Ali Rıza Mataracıoğlu, pastanenin işletmesini oğulları Mahir ve Ahmet Mataracı'ya bıraktı. Hisar dergisi, pastanede yapılan çalışmalarla hazırlandı. 1 Mayıs 1955 tarihinde pastane, daha fazla kar getireceği düşünülen Ulus İş Hanı'nın yapımı için yıkıldı.
İvankiv Muharebesi

İvankiv Muharebesi, Teteriv Nehri üzerinde önemli bir geçiş noktası olan İvankiv kasabasının kontrolü için Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinda Kiev Taarruzu'nun bir parçası olan askeri bir çatışmaydı. Savaşanlar, Rusya Silahlı Kuvvetleri ve Ukrayna Kara Kuvvetleri unsurlarıydı. Muharebe 25 Şubat 2022'den 31 Mart 2022'ye kadar sürdü ve Rus kuvvetlerinin geri çekilmesiyle sona erdi. Muharebe, Ukrayna'nın başkenti Kiev'i kuşatmak için daha büyük bir taktiğin parçasıydı. Rus kuvvetleri 27 Şubat'ta köyü ele geçirirken, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri başkentin batı banliyölerinde İrpin, Buça ve Hostomel'de Rus ilerlemesine karşı direndi.
Muharebe

25 Şubat sabahı, Çernobil Muharebesi'nin ardından sabahın erken saatlerinde bir Rus Kara Kuvvetleri kolu, kuzeybatıdan Kiev Oblastı'ndaki İvankiv kasabasına yaklaştı. Ukrayna kuvvetleri Teteriv Nehri'ni geçen İvankiv'deki köprüyü yıktı ve Kiev'e doğru ilerleyen bir Rus tank tümeninin ilerlemesini durdurdu. Ukrayna hava saldırı birlikleri Rus askerlerini İvankiv ve yakındaki Dimer kasabasında tuttu. Olaya karıştığı bildirilen Rus birimleri arasında, bazı araçlarını kaybeden 5. Ayrı Muhafız Tank Tugayı da vardı.
Bazı Rus kuvvetleri İvankiv'i geçmeyi başardı ve bir çatışmanın ardından stratejik açıdan önemli Antonov Havalimanı'nı ele geçirdi. Havaalanı, Kiev'in sadece 20 kilometre kuzeybatısında yer almaktadır.
İvankiv'deki çatışmalar 25 Şubat öğleden sonra ve akşama kadar devam etti ve Rus kuvvetleri kasabayı topçu ateşi ile bombaladı ve bazı sivil kayıplara neden oldu. İvankiv aynı zamanda büyük bir gaz boru hattının da yeridir ve bu boru yıkılırsa Ukrayna gazının Avrupa'nın çoğuna transferini durdurabilir.
26 Şubat'ta İvankiv'deki çatışmalar devam etti ve 27 Şubat'ta İvankiv Tarihi ve Yerel Tarih Müzesi, savaş sırasında Rus güçleri tarafından tahrip edildi ve Ukraynalı sanatçı Marya Primaçenko'nun yirmiden fazla eseri tahrip oldu. Buna karşılık, Ukrayna Kültür Bakanı Oleksandr Tkaçenko, Rusya'nın UNESCO üyeliğini kaybetmesini istedi.
27 Şubat sabahı, uydu görüntülerinde İvankiv'e doğru giden, Rus araçlarından oluşan ve 4,8 kilometreden uzun bir konvoy görüldü. 28 Şubat'a kadar konvoy yaklaşık 64 kilometre uzunluğa ulaştı. İvankiv'in Rus kuvvetleri tarafından ele geçirildiği 2 Mart'ta doğrulandı.
Sonrası

31 Mart'ta Ukrayna kuvvetleri, Rus ordusunun kasabadan çekilmesinin ardından İvankiv'in kontrolünü yeniden ele geçirdiler.
Şahinler, Akçakale

| Şahinler |
| --- | --- |
Mahalle

 ŞahinlerŞahinler'in Şanlıurfa'daki konumu 
 Mahallenin haritadaki yeri
 Şanlıurfa ilinin Türkiye'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Şanlıurfa
İlçe: Akçakale
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2019): 1.188
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 414
İl plaka kodu: 63
Posta kodu: 63500
Şahinler, Şanlıurfa ilinin Akçakale ilçesine bağlı bir mahalledir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 1.188 |  |
| 2018 | 1.146 |  |
| 2017 | 1.016 |  |
| 2016 | 933 |  |
| 2015 | 876 |  |
| 2014 | 836 |  |
| 2013 | 762 |  |
Şafak (roman)

| --- | --- |

Yazar: Sevgi Soysal
Konu: 12 Mart Muhtırası
Tür: Toplumcu-gerçekçi roman
Yayım: 1975
Yayımcı: Bilgi Yayınevi
Sayfa: 282
Şafak, 1975 yılında yazar Sevgi Soysal tarafından yazılmış ve 12 Mart tutuklamalarını konu edinen bir toplumcu-gerçekçi romandır.
12 Mart Muhtırası'ndan sonra başlayan tutuklamalara binaen, Adana'da bir kenar mahalledeki eve yapılan baskınla, romandaki olay örgüsü başlamaktadır. Baskınla gözaltına alınan Ali, Mustafa ve Oya devrimci gençlerdir. Ayrıca Ali'nin akrabası, avukat olan Hüseyin de eskiden İşçi Partisi'nin üyelerindendir. Gözaltında işkence gören bu kişilerden Mustafa ve Oya, sonunda devrimci kişiliklerini sorgulamaya başlarlar. Evli, iki çocuğu olan yazar Oya ile eski bir hükümlü öğretmen olan Mustafa, romanda 12 Mart tutuklanmalarında devrimci grupların uzun süre direnemeden pes etmelerini gösteren kişilerdir. İşçi olmadıkları için küçük burjuva hayatlarıyla, devrimci kimliklerinin çelişki içine düştükleri okuyucuya aktarılır. Emniyet müdürü Zekai, polis olan Abdullah, emekli albay olan fabrikatör Muzaffer, işkenceci ve caydırıcı eylemleriyle romanda kapitalist düzenin koruyucularını, faşizmi simgelerler.
Yazar, Sevgi Soysal, 12 Mart baskınlarının ve işkencelerinin sonucunda, ideolojik kimlikleriyle, küçük burjuva kimlikleri arasında çelişkiye düşen devrimcilerin, rejime boyun eğmelerini gösterme çabasındadır.
Şeyhler, Akçadağ

| Şeyhler |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Malataya'nın Türkiye'deki konumu
ŞeyhlerŞeyhler’in Malatya ilindeki konumu
Koordinatlar: 38°27′31″N 38°08′54″E﻿ / ﻿38.4586°K 38.1483°D﻿ / 38.4586; 38.1483
Ülke:  Türkiye
İl: Malatya
İlçe: Akçadağ
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 800 m
Nüfus (2015): 648
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0422
İl plaka kodu: 44
Posta kodu: 44600
Şeyhler, Malatya ilinin Akçadağ ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya

Malatya merkezine 66 km, Akçadağ ilçe merkezine 29 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2015: 648
2014: 725
2013: 874
Şeyhler, Bozova

| Şeyhler |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Şanlıurfa ilinin Türkiye'deki konumu
ŞeyhlerŞeyhler'in Şanlıurfa'daki konumu
Koordinatlar: 37°20′02″N 38°18′11″E﻿ / ﻿37.3339°K 38.3031°D﻿ / 37.3339; 38.3031
Ülke:  Türkiye
İl: Şanlıurfa
İlçe: Bozova
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2019): 434
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 414
İl plaka kodu: 63
Posta kodu: 63853
Şeyhler, Şanlıurfa ilinin Bozova ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

Şeyhler; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 434 |  |
| 2018 | 441 |  |
| 2017 | 432 |  |
| 2016 | 422 |  |
| 2015 | 409 |  |
| 2014 | 426 |  |
| 2013 | 425 |  |
| 2012 | 429 |  |
| 2011 | 423 |  |
| 2010 | 419 |  |
İyelik eki

İyelik ekleri veya sahiplik ekleri, isimlere ve isim görevinde kullanılan sözcüklere eklenerek kime veya neye ait olduğunu bildiren ekler.
İyelik ekleri ad soylu sözcüklerde ve isim görevinde kullanılan diğer sözcüklerde sahiplik kategorisini temsil eder. Eklemeli (özellikle Ural ve Altay), Semitik ve Hint-Avrupa dil ailelerince kullanılan bir yapıdır. Ancak tüm Hint-Avrupa dilleri bu yapıyı kelimelere ek getirerek kullanmaz; örneğin İngilizce sahiplik kategorisini ekler yerine edat nitelikli sözcük-ekler getirerek sağlar.
Türkçede iyelik ekleri -(i)m, -(i)n, -(s)i, -(i)miz, -(i)niz ve -leri'dir. Bu ekler ses uyumlarına uyacak şekilde diğer dar ünlüler (ı, u, ü) kullanılarak da oluşturulabilirler:
benim arabam, senin kalemin, Ayşe'nin kedisi, bizim evimiz, sizin okulunuz, onların semti
Yukarıdaki örneklerde görüleceği üzere iyelik ekleri isim tamlamalarında "tamlanan" olan sözcüğün sonuna eklenir. Ancak Türkçenin yapısı gereği "tamlayan" sözcük gizli durumda olabilir:
Arabam bozuldu. ("benim" gizli durumda)
Etimoloji

İyelik eklerinin dünya literatüründe kullanımı; sahiplik işlevi ile doğru orantılı olarak gelişmiştir. İngilizcede possessive affix, Fincede possessiivisuffiksi gibi adlarla anılan bu ekler adlandırılırken; sahiplik belirten sözcükle birlikte "takı (affix)" anlamına gelen kelimeler kullanılmıştır. "Takı" sözcüğü işlevsel bir anlamda kullanılıp; sözcük-ekleri de kapsamaktadır. Birçok dil hem sözcük-ekli hem de eklemeli olduğu için (ör. prepation (son ek), my pencil (sözcük-ek)) bu dillerde böyle bir anlam ayrımına gitmeye gerek yoktur. Örneğin İngilizcede "affix" kelimesi hem ek hem de takı anlamlarında kullanılmaktadır. Bu yönüyle İngilizcedeki my, your ve our gibi iyelik belirten sözcükler de bir iyelik takısıdır. Türkçe gibi eklemeli dillerde sözcük-ekler bulunmadığı için; sözcük-ekler ek kavramı içinde değerlendirilmemektedir. Bunun için bu yapı "iyelik ekleri" adıyla kalıplaşmışsa da, genel dünya literatürüne göre "iyelik ekleri" değil, "iyelik takıları" vardır.
Türkçe adlandırmada, iyelik kelimesi, bir şeye sahip olma anlamına gelmektedir. Kökensel bir inceleme yapıldığında sözcüğün İlk Türkçe döneminde kullanılan ve "sahip, malik" anlamına gelen "is" kökünden türetildiği anlaşılmaktadır. Günümüzde "sahipsiz, metruk" anlamlarında kullanılan "ıssız" kelimesi de yine bu kökten türemiştir. Kelime 16. yüzyılda Türkçeye Arapça ve Farsça kelime girişlerinin iyice artmasıyla iyice unutulmuş; ancak Dil Devrimi sırasında yeniden canlandırıp, "-lık,-lik" yapım ekini alarak; dil bilgisel alanda "sahiplik eki" anlamında kullanılmaya başlamıştır.
İşlevleri

İyelik ekleri, ad soylu sözcüklere gelerek bu sözcüklerin sahibini tanımlar. Eğer sahip tanımlaması yapılan sözcük bir yüklemse, burada kullanılan ek "iyelik" değil şahıs eki olur. Bu tür eklerin fiillere bütünleşmesi yalnızca eylem çekimi eklemeli olan dillerde rastlanan bir durumdur. Örneğin Farsça gitmek fiili olan reften (رفتن) fiilinin geniş zaman hali olan rev (رو) kükünde birinci tekil şahıs eki olan "-m" (م) eki kullanıldığında, rev(e)m (روم) biçiminde olan sözcükteki bu ek; iyelik değil "şahıs eki" olarak karşımıza çıkar. Bu durumun ortaya çıktığı Türkçe ve Farsça gibi diller bu özelliklerinden dolayı gizli özne kullanabilirler. Bu iki yapı arasındaki bağlantı; kişi adıllarının ekleşmesinden kaynaklanmaktadır. Örneğin eski Türkçede kullanılan "körür men (görürüm)" ifadesindeki "men (ben)" kişi adılı zamanla ekleşmiş ve şahıs eki durumuna geçmiştir. İyelik eklerinin, nesnelerin sahiplik öznesini ortaya koyması; şahıs ve iyelik eklerinin ortaya çıkışındaki kökensel bağı ortaya koymaktadır.
İyelik eklerinin çokluk kategorisiyle ilişkisi

Dünya dillerinde tekil kişi adıllarına çeşitli ekler getirilerek çoğul yapılar yapılır. Bazı dillerde ise bunun istisnaları mevcuttur. Örneğin İngilizcede you zamirinin çoğulu da you olarak kullanılır. İyelik belirten yapıların, kişi adıllarından kaynaklandığı düşünüldüğünde; adıllarla iyelik takılarının çoğul yapıları ilişkilidir. Normal şartlarda adıllar (sizler, bizler... gibi saygı ifadeleri ve Türkçedeki "o" zamiri hariç) çoğul eki alamazlar. Bunun için iyelik belirten kelimelerin yalnız halde kullanıldığı durumlarda bu kelimeler çoğul eki alamaz. Böylece İngilizce ve Almanca gibi iyelik takıları ayrı yazılan dillerde; iyeliğin çokluğu yapısal olarak yapılamaz. Bu dillerde çokluk ifadesi nesne konumundaki sözcüğe takılır (our cars gibi). Türkçe gibi bazı eklemeli dillerdeyse çokluk ekleri iyelik ekinden önce gelir (kalemlerim gibi).
Bunun yanında bazı dillerde çokluk kategorisi üçe ayrılır. Bu dillerde tekil, ikili ve çoğul kategoriler vardır. Yani çokluk iki ve ikiden fazla olmak üzere ikiye ayrılır. Bu dillerin tipik örneği Arapçadır. Aşağıdaki tabloda Arapçadaki iyelik çekimleri gösterilmiştir.
| kişi | tekil | ikili | çoğul |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. kişi | بيتي beytī evim | – | بيتنا beytunā evimiz |
| 2. kişi (eril) | بيتك beytuke evin | بيتكما beytukumā eviniz (iki kişiye) | بيتكم beytukum eviniz |
| 2. kişi (dişil) | بيتك beytuki evin | بيتكما beytukumā eviniz (iki kişiye) | بيتكن beytukunne evleriniz |
| 3. kişi (eril) | بيته beytuhu evi | بيتهما beytuhumā evleri (iki kişiye) | بيتهم beytuhum evleri |
| 3. kişi (dişil) | بيتها beytuhā evi | بيتهما beytuhumā evleri (iki kişiye) | بيتهن beytuhunne evleri |
Beyt (Arapça) = Ev.
İyelik takılarının yapısal karşılaştırması

İyeliği son eklerle karşılayan Türkçe ile edat niteliğinde sözcük-ek kullanan İngilizcenin yapısal iyelik karşılaştırılması aşağıda verilmiştir:
| kişi | tekil (Türkçe) | tekil (İngilizce) | çoğul (Türkçe) | çoğul (İngilizce) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. kişi | evim | my house | evimiz | our house |
| 2. kişi | evin | your house | eviniz | your house |
| 3. kişi | evi | his/her house | ev(ler)i | their house |
Kaynak kitaplar

Ergin, Muharrem. (2004). Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Yayınları.
Banguoğlu, Tahsin, (2007). Türkçenin Grameri, Ankara: TDK Yayınları
İşkencedere Vadisi

İşkencedere Vadisi, Rize'nin İkizdere ilçesinde bulunan bir vadidir.
Şimşirli, Cevizlik, Gürdere köyleri arasında yer alır. Vadide çay tarımı ve bal üretimi yapılır.
2020 yılından itibaren Cengiz İnşaat tarafından yapılmak istenen taş ocağı projesi ile gündem olmuştur.