stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
George Hammond (Yıldız Geçidi)

| George Hammond |
| --- | --- |
'Stargate SG-1' karakteri

İlk görünüm: "Children of the Gods" (SG-1)
Son görünüm: Stargate: Continuum
Canlandıran: Don S. Davis Aaron Pearl ("1969")
Ailesi: Kızı, iki torunu
Irkı: İnsan (Tau'ri)
Milliyeti: ABD vatandaşı
Bilgileri
Cinsiyet: Erkek
Meslek: ABD Hava Kuvvetleri personeli Tümgeneral  Korgeneral 
George Hammond, Stargate serisindeki hayalî karakter. Stargate SG-1 televizyon dizisinin ilk yedi sezonunda Yıldız Geçidi Komutanlığı (SGC)'nın komutanlığı yaptı. Don S. Davis tarafından canlandırıldı. Yedinci sezon finalinde buradaki görevinden alınarak sekizinci sezonun başlangıçında yeni kurulan Ana Dünya Güvenliği Komutanlığı'nın başına getirildi. Hammond'ın SG-1'ın onuncu sezonunda emekliliğe ayrıldığı, SG-1 dizisinin yan dizisi Stargate Atlantis'in "Enemy at the Gate" bölümü ise ölümünden önce görüldüğü son sahneydi.
Don S. Davis, SG-1'ın yedinci sezonunda sağlık problemleri nedeniyle ayrılmasına rağmen Stargate Atlantis'in birinci sezonunda göründü. Haziran 2008'de kalp krizinden ölmeden önce, 2008'de direkt DVD olarak yayınlanan Stargate: Continuum filminde son kez göründü. Hammond karakteri ile "Heroes, Part 2" böülümündeki performansından dolayı Davis, 2004 Leo Ödülleri'nde "Dramatik Diziler: En İyi Destekleyici Erkek Performansı" kategorisinde aday gösterildi.
Garfield (karakter)

| Garfield |
| --- | --- |

İlk görünüm: 1978
Yaratan: Jim Davis
Seslendiren: Scott Beach (sadece reklamlarında ve Garfield'ın ilk animasyon performansında)  Lorenzo Music (1982-2000 yılları arasında)  Bill Murray (2004-2006 yılları arasında)  Frank Welker (2007'den beri)
Tür: Turuncu tekir kedi
Ağırlık: 27 Ibs.
Bilgileri
Cinsiyet: Erkek
Doğum ve ölüm: d. 19 Haziran 1978 (İlk göründüğü tarih) , Mamma Leoni Restoranı
Garfield, Garfield adlı karikatürde baş karakterdir. Bir İtalyan restoranı olan Mamma Leoni'de doğmuştur. O yüzden lazanya ve pizzayı çok sevmektedir. Zaten doğum yeri Garfield'ın Garfield: His 9 Lives adlı bir bölümünde belirtilmiştir. Doğum tarihi, Garfield'ın başladığı 19 Haziran 1978 tarihi olarak kabul edilir. İnsan biçimindedir. Çok tembeldir. Odie'ye kötü davranır. Arlene'ye aşıktır. Nermal'dan nefret eder. Oyuncak ayısı Pooky'yi çok sever. Yemek yemeyi ve uyumayı çok sever. Çok şişmandır. Bencildir. Mahallerindeki postacının başının belasıdır. Garfield, aslında 29. doğum gününe kadar diyet yapmıştır. Ancak veterineri Dr. Liz Wilson doğum günü pastasını getirince Garfield dayanamamış ve ``Artık bu diyeti bırakıyorum!`` diye bağırmıştır.
Doğumu

Garfield'ın doğum tarihi ilk göründüğü tarih olan 19 Haziran 1978 olarak kabul edilir. Garfield, çizgi filme göre bir İtalyan restoranı olan Mamma Leoni'de doğmuştur. Restorandan çıkarken bir hayvan mağazası onu yakalıyor ve mağazaya götürüyor. Tam o anda mağazaya Jon Arbuckle geliyor ve Garfield'ı satın alıp, ona bakmaya başlıyor.
Garfield İsmi

Jim Davis, Garfield'ı yaratırken ona, eski ABD başkanı büyükbabası James Garfield Davis (sonradan James A. Garfield)'ın ismini vermiştir.
Seslendirmeler

Scott Beach (Garfield'ın ilk animasyon performansında ve reklamlarında)
Lorenzo Music (1982-2000 yılları arasında Garfield'ın özel bölümlerinde ve ``Garfield and Friends`` adlı TV serisinde
Bill Murray (2004-2006 yılları arasında canlı filmlerde)
Frank Welker (2007'den beri The Garfield Show TV serisi ile Garfield Gets Real, Garfield's Fun Fest ve Garfield's Pet Force'da.)
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: no2015163814  MusicBrainz: 88019054-68a7-4478-9965-5e9673369667  NLI: 987007534496405171   WorldCat (LCCN): no2015-163814 
Bir lunaparkdaki Garfield oyuncağı
Çiçek hastalığı
Sınıflandırma

| Hastalığın türü | Vaka ölüm oranı (%)> Aşılanmamış | Vaka ölüm oranı (%)> Aşılanmış | Sıklık (%)> Aşılanmamış | Sıklık (%)> Aşılanmış |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Sıradan diskret | 9,3 | 0,7 | 42,1 | 58,4 |
| Sıradan birleşik | 62 | 26,3 | 22,8 | 4,6 |
| Sıradan yarı birleşim | 37 | 8,4 | 23,9 | 7 |
| Modifiye olmuş | 0 | 0 | 2,1 | 25,3 |
| Malign (düz) | 96,5 | 66,7 | 6,7 | 1,3 |
| Erken hemorajik | 100 | 100 | 0,7 | 1,4 |
| Geç hemorajik | 96,8 | 89,8 | 1,7 | 2 |
Çiçek hastalığının iki formu vardır. Variola majör, daha yaygın bir döküntü ve daha yüksek ateşle seyreden şiddetli ve en yaygın formdur. Variola minör ise daha az görülen, daha az şiddetli hastalığa neden olan, tipik olarak ayrık çiçek hastalığıdır ve tarihsel ölüm oranları %1 veya daha azdır. Variola virüsü ile subklinik (asemptomatik) enfeksiyonlar kaydedilmiştir ancak yaygın değildir. Buna ek olarak, variola sine eruptione (döküntüsüz çiçek hastalığı) adı verilen bir form genellikle aşılanmış kişilerde görülmüştür. Bu form, olağan kuluçka döneminden sonra ortaya çıkan ve yalnızca antikor çalışmaları veya nadiren viral kültür ile doğrulanabilen bir ateş ile belirgindir. Buna ek olarak, genellikle ölümcül olan malign (düz) ve hemorajik formlar olmak üzere iki çok nadir ve fulminan çiçek hastalığı türü vardır.
Belirtiler ve semptomlar

| --- | --- |
 YouTube'da Çiçek hastalığı (ABD Ordusu, 1967)
Başlangıç semptomları, grip ve soğuk algınlığı gibi halen mevcut olan diğer viral hastalıklara benzer: en az 38,3 °C ateş, kas ağrısı, halsizlik, baş ağrısı ve yorgunluk. Sindirim sistemi sıklıkla etkilendiğinden, bulantı, kusma ve sırt ağrısı sıklıkla görülür. Erken prodromal evre genellikle 2-4 gün sürer. 12-15. günlerde, ağız, dil, damak ve boğaz mukozalarında enantem adı verilen küçük kırmızımsı lekelerden oluşan ilk görünür lezyonlar ortaya çıkar ve ateş normale yakın bir seviyeye düşer. Bu lezyonlar hızla büyüyüp yırtılır ve tükürüğe büyük miktarlarda virüs salgılar.
Variola virüsü cilt hücrelerine saldırarak hastalıkla ilişkili karakteristik sivilce veya maküllere neden olma eğilimindedir. Mukoza zarlarındaki lezyonların ortaya çıkmasından 24 ila 48 saat sonra ciltte döküntü gelişir. Tipik olarak maküller önce alında ortaya çıkar, daha sonra hızla tüm yüze, ekstremitelerin proksimal kısımlarına, gövdeye ve son olarak ekstremitelerin distal kısımlarına yayılır. Bu süreç 24 ila 36 saatten fazla sürmez ve sonrasında yeni lezyonlar ortaya çıkmaz. Bu noktada, variola majör hastalığı çok farklı seyredebilir ve bu da Rao sınıflandırmasına göre dört tür çiçek hastalığı ile sonuçlanır: sıradan, modifiye, malign (veya düz) ve hemorajik çiçek hastalığı. Tarihsel olarak, sıradan çiçek hastalığının genel ölüm oranı yaklaşık %30'dur ve kötü huylu ve hemorajik formlar genellikle ölümcüldür. Modifiye form neredeyse hiçbir zaman ölümcül değildir. Erken hemorajik vakalarda, herhangi bir deri lezyonu gelişmeden önce kanamalar meydana gelir. Hastalığa yakalanma ile hastalığın ilk belirgin semptomları arasındaki kuluçka süresi 7-14 gündür.
Belirtiler ve semptomlar > Sıradan

Aşılanmamış kişiler arasında görülen çiçek hastalığı vakalarının en az %90'ı normal tiptedir. Hastalığın bu türünde, döküntünün ikinci gününde maküller kabarık papüllere dönüşür. Üçüncü ya da dördüncü günde papüller opalesan bir sıvıyla dolarak veziküllere dönüşür. Bu sıvı 24-48 saat içinde opak ve bulanık bir hal alarak püstüllere dönüşür.
Altıncı veya yedinci günde tüm deri lezyonları püstül haline gelir. Yedi ila on gün arasında püstüller olgunlaşır ve maksimum boyutlarına ulaşır. Püstüller keskin bir şekilde kabarık, tipik olarak yuvarlak, gergin ve dokunulduğunda serttir. Püstüller dermise derinlemesine gömülüdür ve deride küçük bir boncuk hissi verir. Püstüllerden yavaşça sıvı sızar ve ikinci haftanın sonunda püstüller söner ve kurumaya başlayarak kabuk veya yara kabuğu oluşturur. 16-20. günlerde tüm lezyonların üzerinde kabuklar oluşur ve bunlar pul pul dökülmeye başlayarak depigmente yara izleri bırakır.
Sıradan çiçek hastalığı genellikle püstüllerin deri üzerinde ayrı ayrı durduğu ayrı bir döküntü oluşturur. Döküntünün dağılımı en yoğun yüzde, ekstremitelerde gövdeye göre daha yoğun ve ekstremitelerin distal kısımlarında proksimale göre daha yoğundur. Çoğu vakada avuç içleri ve ayak tabanları tutulur.
Belirtiler ve semptomlar > Sıradan > Birleşik

Bazen kabarcıklar tabakalar halinde birleşerek birleşik bir döküntü oluşturur ve bu da cildin dış katmanlarını alttaki etten ayırmaya başlar. Yapışık çiçek hastalığı olan hastalar genellikle tüm lezyonların üzerinde kabuklar oluştuktan sonra bile hasta kalmaya devam etmiştir. Bir vaka serisinde, birleşik çiçek hastalığında vaka ölüm oranı %62 idi.
Belirtiler ve semptomlar > Modifiye olmuş

Püskürmenin karakterine ve gelişiminin hızına atıfta bulunarak, modifiye çiçek hastalığı çoğunlukla daha önce aşılanmış kişilerde görülmüştür. Aşılanmamış kişilerde nadir görülmekle birlikte, bir vaka çalışmasında aşılanmış kişilerde yaklaşık %25'e karşılık modifiye vakaların %1-2 oranında görüldüğü belirtilmiştir. Bu formda, prodromal hastalık hala meydana gelmekteydi ancak normal tipe göre daha az şiddetli olabilirdi.
Döküntünün gelişimi sırasında genellikle ateş görülmemiştir. Deri lezyonları daha az olma eğilimindeydi ve daha hızlı gelişiyordu, daha yüzeyseldi ve daha tipik çiçek hastalığının tek tip özelliğini göstermiyor olabilirdi. Modifiye çiçek hastalığı nadiren ölümcüldür. Variola majörün bu formu suçiçeği ile daha kolay karıştırılırdı.
Belirtiler ve semptomlar > Malign

Malign çiçek hastalığında (düz çiçek hastalığı da denir) lezyonlar, normal tipte kabarık veziküllerin oluşması gereken zamanda neredeyse deri ile aynı hizada kalır. Bazı insanlarda neden bu tipin geliştiği bilinmemektedir. Tarihsel olarak, vakaların %5-10'unu oluşturuyordu ve çoğu (%72) çocuktu.
Malign çiçek hastalığına 3-4 gün süren şiddetli bir prodromal evre, uzun süreli yüksek ateş ve şiddetli viremi semptomları eşlik eder. Prodromal semptomlar döküntü başladıktan sonra bile devam eder.
Mukoz membranlardaki döküntü (enantem) yaygındı. Deri lezyonları yavaşça olgunlaşmış, tipik olarak konfluent veya yarı konfluent olmuş ve yedinci veya sekizinci günde düzleşerek deriye gömülmüş gibi görünür. Sıradan çiçek hastalığının aksine, veziküller çok az sıvı içeriyordu, dokunulduğunda yumuşak ve kadifemsiydi ve kanama içerebilir.
Kötü huylu çiçek hastalığı neredeyse her zaman ölümcüldür ve ölüm genellikle hastalığın 8. ve 12. günleri arasında gerçekleşir. Genellikle ölümden bir ya da iki gün önce lezyonlar kül grisine döner ve bu da karın şişliğiyle birlikte kötü bir prognostik işarettir.
Bu formun çiçek hastalığına karşı yetersiz hücre aracılı bağışıklıktan kaynaklandığı düşünülmektedir. Kişi iyileşirse, lezyonlar yavaş yavaş solar ve yara izi ya da kabuk oluşturmaz.
Belirtiler ve semptomlar > Hemorajik

Hemorajik çiçek hastalığı, deri, mukoza zarları, gastrointestinal sistem ve iç organlarda yoğun kanamanın eşlik ettiği ciddi bir formdur. Bu form enfeksiyonların yaklaşık %2'sinde gelişir ve çoğunlukla yetişkinlerde görülür. Hemorajik çiçek hastalığında tipik olarak püstüller oluşmaz. Bunun yerine, deri altında kanama meydana gelir, bu da derinin kömürleşmiş ve siyah görünmesine neden olur, bu nedenle hastalığın bu formu variola nigra veya "kara çiçek" olarak da adlandırılır.
Hemorajik çiçek hastalığına çok nadiren variola minör virüsü neden olur. Hafif vakalarda kanama meydana gelebilir ve sonuçları etkilemezken, hemorajik çiçek hastalığı tipik olarak ölümcüldür. Aşılamanın hemorajik çiçek hastalığının her iki türüne karşı da bağışıklık sağladığı görülmemektedir ve hatta bazı vakalar kısa bir süre önce yeniden aşılanmış kişiler arasında da görülmüştür. İki formu vardır.
Belirtiler ve semptomlar > Hemorajik > Erken

Hemorajik çiçek hastalığının erken veya fulminan formu (purpura variolosa olarak adlandırılır) yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ve karın ağrısı ile karakterize prodromal bir faz ile başlar. Deri soluk ve eritemli bir hal alır ve bunu hızla peteşi gelişimi ve deri, konjonktiva ve mukoz membranlarda kanama izler. Ölüm genellikle hastalığın beşinci ve yedinci günleri arasında, sadece birkaç önemsiz deri lezyonu mevcutken aniden gerçekleşir. Bazı insanlar birkaç gün daha hayatta kalır, bu süre zarfında deri ayrılır ve altında sıvı birikir, en ufak bir yaralanmada yırtılır.
İnsanlar genellikle ölene kadar ya da kısa bir süre öncesine kadar bilinçlidir. Otopside dalak, böbrek, seröz membranlar, iskelet kasları, perikard, karaciğer, gonadlar ve mesanede peteşi ve kanama görülür. Geçmişte bu durum sıklıkla yanlış teşhis edilmiş ve doğru teşhis ancak otopside konulabilmiştir. Bu formun hamile kadınlarda görülme olasılığı genel nüfusa göre daha yüksektir (aşılanmamış hamile kadınlarda vakaların yaklaşık %16'sı erken hemorajik çiçek hastalığı iken, hamile olmayan kadınlarda ve yetişkin erkeklerde bu oran yaklaşık %1'dir). Erken hemorajik çiçek hastalığının vaka ölüm oranı %100'e yaklaşmaktadır.
Belirtiler ve semptomlar > Hemorajik > Geç

Hemorajik çiçek hastalığının daha geç bir formu da vardır (geç hemorajik çiçek hastalığı veya variolosa pustula hemorrhagica olarak adlandırılır). Prodrom şiddetlidir ve erken hemorajik çiçek hastalığında gözlenene benzer ve ateş hastalığın seyri boyunca devam eder. Kanama erken erüptif dönemde (ancak purpura variolosa'da görülenden daha geç) ortaya çıkar ve döküntü genellikle düzdür ve veziküler aşamadan öteye geçmez. Mukoz membranlardaki kanamalar erken hemorajik formdan daha az sıklıkta görülür. Bazen döküntü, tabanında kanama olan püstüller oluşturur ve daha sonra normal çiçek hastalığında olduğu gibi aynı süreçten geçer. Hastalığın bu formu, pıhtılaşma kaskadının tüm unsurlarında azalma ve dolaşımdaki antitrombinde artış ile karakterize edilir. Çiçek hastalığının bu formu, çiçek hastalığı suşunun virülansına bağlı olarak ölümcül vakaların %3 ila %25'inde görülür. Geç evre formuna sahip kişilerin çoğu hastalıktan sonraki sekiz ila 10 gün içinde ölür. İyileşen az sayıdaki kişide ise hemorajik lezyonlar uzun bir nekahat döneminden sonra yavaş yavaş kaybolur. Geç hemorajik çiçek hastalığı için vaka ölüm oranı %90-95 civarındadır. Hamile kadınların erken hemorajik çiçek hastalığı kadar olmasa da hastalığın bu formunu yaşama olasılığı biraz daha yüksektir.
Mekanizma

Variola virüsü solunduğunda ağız, boğaz ve solunum yollarının mukus zarlarını istila eder. Buradan bölgesel lenf düğümlerine göç eder ve çoğalmaya başlar. İlk büyüme aşamasında, virüs hücreden hücreye hareket ediyor gibi görünür, ancak yaklaşık 12. günde, enfekte olmuş hücrelerin yaygın olarak parçalanması meydana gelir ve virüs, viremi olarak bilinen bir durum olarak kan dolaşımında çok sayıda bulunabilir. Bu da dalak, kemik iliği ve lenf düğümlerinde ikinci çoğalma dalgasına yol açar.
Tanı

Sıradan çiçek hastalığının klinik tanımı, 38,3 °C'ye eşit veya daha yüksek akut ateş başlangıcı ve ardından başka belirgin bir neden olmaksızın aynı gelişim evresinde sert, derin yerleşimli veziküller veya püstüllerle karakterize bir döküntü ile seyreden bir hastalıktır. Klinik bir vaka gözlemlendiğinde, çiçek hastalığı laboratuvar testleri kullanılarak doğrulanır.
Mikroskobik olarak, poxvirusler, en önemlileri Guarnieri cisimcikleri olarak bilinen ve viral replikasyon bölgeleri olan karakteristik sitoplazmik inklüzyon cisimcikleri üretir. Guarnieri cisimcikleri hematoksilen ve eozin ile boyanmış deri biyopsilerinde kolayca tanımlanır ve pembe lekeler olarak görünür. Neredeyse tüm poxvirus enfeksiyonlarında bulunurlar ancak Guarnieri cisimciklerinin yokluğu çiçek hastalığını ekarte etmek için kullanılamaz.
Ortopoksvirus enfeksiyonu tanısı, püstüler sıvı veya kabukların elektron mikroskobik incelemesiyle de hızlı bir şekilde konulabilir. Tüm ortopoksvirüsler elektron mikroskobu ile aynı tuğla şekilli viryonları sergiler. Eğer herpesvirüslerin karakteristik morfolojisine sahip partiküller görülürse bu çiçek hastalığı ve diğer orthopoxvirus enfeksiyonlarını eleyecektir.
Variola virüsünün kesin laboratuvar tanımlaması, virüsün koryoallantoik zar (tavuk embriyosunun bir parçası) üzerinde büyütülmesini ve ortaya çıkan çukur lezyonların tanımlanmış sıcaklık koşulları altında incelenmesini içeriyordu. Suşlar polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ve restriksiyon fragment uzunluk polimorfizmi (RFLP) analizi ile karakterize edilmiştir. Enfeksiyonun teşhisine yardımcı olmak için variola virüsüne özgü immünoglobulin ve antijeni ölçen serolojik testler ve enzime bağlı immünosorbent analizleri (ELISA) de geliştirilmiştir.
Suçiçeği, eradikasyon sonrası dönemde yaygın olarak çiçek hastalığı ile karıştırılmaktaydı. Suçiçeği ve çiçek hastalığı çeşitli yöntemlerle ayırt edilebilmektedir. Çiçek hastalığının aksine, suçiçeği genellikle avuç içlerini ve ayak tabanlarını etkilemez. Buna ek olarak, suçiçeği püstülleri, püstül patlamasının zamanlamasındaki farklılıklar nedeniyle farklı boyutlardadır: çiçek püstüllerinin hepsi neredeyse aynı boyuttadır çünkü viral etki daha homojen bir şekilde ilerler. Şüpheli çiçek vakalarının değerlendirilmesinde su çiçeğini tespit etmek için çeşitli laboratuvar yöntemleri mevcuttur.
Gelişmekte olan bir civcivin koryoallantoik membranında çiçek virüsü lezyonları.
Çiçek hastalığındaki döküntünün aksine, suçiçeğindeki döküntü çoğunlukla gövdede meydana gelir ve uzuvlara daha az yayılır.
Cildi geç evre konfluent makülopapüler skar özellikleri gösteren İtalyan bir kadın çiçek hastası, 1965.
Tedavi

Maruziyetten sonraki üç gün içinde çiçek aşısı yapılması, insanların büyük çoğunluğunda çiçek hastalığı semptomlarını önleyecek veya şiddetini önemli ölçüde azaltacaktır. Maruziyetten dört ila yedi gün sonra aşılama, hastalıktan bir miktar koruma sağlayabilir veya hastalığın şiddetini değiştirebilir.
Aşılama dışında çiçek hastalığının tedavisi öncelikle yara bakımı ve enfeksiyon kontrolü, sıvı tedavisi ve olası ventilatör yardımı gibi destekleyici tedavilerdir. Çiçek hastalığının düz ve hemorajik tipleri, sıvı resüsitasyonu gibi şok tedavisinde kullanılan aynı tedavilerle tedavi edilir. Yarı konfluent ve konfluent çiçek hastalığı olan kişilerde, geniş cilt yanıkları olan hastalara benzer tedavi sorunları olabilir.
Temmuz 2018'de Gıda ve İlaç İdaresi, çiçek hastalığının tedavisi için onaylanan ilk ilaç olan tecovirimatı onayladı. Antiviral tedaviler son büyük çiçek salgınlarından bu yana gelişmiştir ve çalışmalar antiviral ilaç cidofovirin terapötik bir ajan olarak yararlı olabileceğini düşündürmektedir. İlaç intravenöz olarak uygulanmalıdır ve ciddi böbrek toksisitesine neden olabilir.
ACAM2000, Acambis tarafından geliştirilen bir çiçek aşısıdır. FDA tarafından 31 Ağustos 2007 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri'nde kullanım için onaylanmıştır. Daha önceki bir aşı olan Dryvax'ta kullanılan aynı türden klonlanmış canlı vaccinia virüsü içerir. Dryvax virüsü buzağı derisinde kültüre edilip dondurularak kurutulurken, ACAM2000s virüsü Afrika yeşil maymunundan alınan böbrek epitel hücrelerinde (Vero hücreleri) kültüre edilmiştir. Etkinlik ve advers reaksiyon insidansı Dryvax ile benzerdir. Aşı ABD halkı için rutin olarak mevcut değildir; ancak orduda kullanılmaktadır ve Stratejik Ulusal Stokta muhafaza edilmektedir.
Haziran 2021'de brincidofovir, variola virüsünün neden olduğu insan çiçek hastalığının tedavisi için Amerika Birleşik Devletleri'nde tıbbi kullanım için onaylanmıştır.
Prognoz

Variola minörden ölüm oranı yaklaşık %1 iken, variola majörden ölüm oranı yaklaşık %30'dur.
Sıradan tip-konfluent zamanın yaklaşık %50-75'inde, sıradan tip yarı-konfluent zamanın yaklaşık %25-50'sinde ölümcüldür, döküntünün ayrık olduğu durumlarda vaka ölüm oranı %10'dan azdır. Bir yaşından küçük çocuklar için genel ölüm oranı %40-50'dir. Hemorajik ve düz tipler en yüksek ölüm oranlarına sahiptir. Düz veya geç hemorajik tip çiçek hastalığı için ölüm oranı %90 veya daha fazladır ve erken hemorajik çiçek hastalığı vakalarında neredeyse %100 görülür.
Variola minör için vaka ölüm oranı %1 veya daha azdır. Variola virüsü ile kronik veya tekrarlayan enfeksiyona dair bir kanıt yoktur. Aşılanmış kişilerde düz çiçek hastalığı vakalarında durum son derece nadir olmakla birlikte daha az ölümcüldür ve bir vaka serisinde ölüm oranı %66,7'dir.
Ölümcül sıradan çiçek hastalığı vakalarında ölüm genellikle hastalığın 10-16. günleri arasında gerçekleşir. Çiçek hastalığından ölümün nedeni net değildir, ancak enfeksiyonun artık birden fazla organı tuttuğu bilinmektedir. Dolaşımdaki bağışıklık kompleksleri, aşırı viremi veya kontrolsüz bir bağışıklık tepkisi katkıda bulunan faktörler olabilir.
Erken hemorajik çiçek hastalığında ölüm, ateş geliştikten yaklaşık altı gün sonra aniden ortaya çıkar. Erken hemorajik vakalarda ölüm nedeni genellikle kalp yetmezliği ve akciğer ödemidir. Geç hemorajik vakalarda, yüksek ve sürekli viremi, ciddi trombosit kaybı ve zayıf bağışıklık yanıtı sıklıkla ölüm nedenleri olarak gösterilmiştir. Düz çiçek hastalığında ölüm şekilleri sıvı, protein ve elektrolit kaybı ve fulminan sepsis ile yanıklardakine benzerdir.
Prognoz > Komplikasyonlar

Çiçek hastalığının komplikasyonları en sık solunum sisteminde ortaya çıkar ve basit bronşitten ölümcül pnömoniye kadar değişir. Solunum komplikasyonları hastalığın yaklaşık sekizinci gününde ortaya çıkma eğilimindedir ve viral ya da bakteriyel kaynaklı olabilir. Deride ikincil bakteriyel enfeksiyon çiçek hastalığının nispeten nadir görülen bir komplikasyonudur. Bu durum ortaya çıktığında ateş genellikle yüksek kalır.
Diğer komplikasyonlar arasında yetişkinlerde daha sık görülen ve geçici sakatlığa neden olabilen ensefalit (500 hastada 1); özellikle yüzde olmak üzere kalıcı çukurlu yara izleri; ve gözleri ilgilendiren komplikasyonlar (tüm vakaların %2'si) yer almaktadır. Göz kapağı, konjonktiva ve korneada püstüller oluşabilir ve konjonktivit, keratit, kornea ülseri, üveit, iridosiklit ve optik sinir atrofisi gibi komplikasyonlara yol açabilir.
Keratit ve kornea ülserinden etkilenen gözlerin yaklaşık %35-40'ında körlük meydana gelir. Hemorajik çiçek hastalığı subkonjonktival ve retinal hemorajilere neden olabilir. Çiçek hastalığı olan küçük çocukların %2-5'inde viryonlar eklemlere ve kemiğe ulaşarak osteomiyelit variolosa'ya neden olur. Kemik lezyonları simetriktir, en sık dirseklerde ve bacaklarda görülür ve karakteristik olarak kemik ucunda ayrılmaya ve belirgin periost reaksiyonlarına neden olur. Şişmiş eklemler hareketi kısıtlar ve artrit uzuv deformitelerine, ankiloza, hatalı biçimlendirilmiş kemiklere, sallanan eklemlere ve güdük parmaklara yol açabilir.
Hayatta kalanların %65 ila 80'inde, en çok yüzde belirgin olmak üzere derin çukurlu yara izleri (pockmark) görülür.
Tarihçe > Eradikasyon > Maliyetler ve faydalar

1967'den 1979'a kadar süren eradikasyon çabasının maliyeti yaklaşık 300 milyon ABD dolarıydı. Bunun kabaca üçte biri, on yıllar önce çiçek hastalığını büyük ölçüde ortadan kaldırmış olan gelişmiş dünyadan gelmiştir. Programa en büyük katkıyı yapan Amerika Birleşik Devletleri'nin bu yatırımı, aşılara harcanmayan para ve insidans maliyetleriyle her 26 günde bir telafi ettiği bildiriliyor.
Gerçek (gazete)

|  |
| --- | --- |
Gerçek gazetesinin 29 Haziran 2011 tarihli sayfası.
Tür: Günlük gazete
Sahibi: Gerçek Yayıncılık
Kuruluş tarihi: 19 Aralık 2005
Dil: Türkçe
Genel merkez: Fox City Alışveriş Merkezi Pınartepe Mah. Başkent Caddesi No:3 Kat:4 Beykent / Büyükçekmece - İstanbul
Slogan: Gerçeğe duyulan güven
Resmî site: Gerçek
Gerçek, Merkezi İstanbul'da bulunan günlük gazete. Yayın hayatına 19 Aralık 2005'te başlamıştır. Yayımlayan Gerçek Yayıncılık A.Ş.'dir. Gazetenin sermayesi, birçok ortaktan ve çeşitli sendika ile meslek odalarından topladığı paralarla oluşturulmuştur. Gerçek TV, Gerçek Radyo, Radyo 24, Can FM ve Gerçek Yayıncılık bünyesidedir.