stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Celal Güven

Celal Güven; Kurtalan Ekspres’in üyelerinden, 1970'lerde ve 80'lerde Anadolu rock çalışmalarında bulunmuş bir müzisyen. Özellikle Barış Manço’nun Dönence şarkısına olan katkısıyla bilinir. Manço’nun şarkılarından “Mahkum”un bestesi Celal Güven’e aittir. Barış Manço sözlerini yazmıştır. Müzisyen son yıllarda anılarını yazmakla meşguldür ve Barış Bilgili’nin Mahkum şarkısını yeniden okuması üzerine şarkıcının klibinde de yer almıştır. 
Ayrıca Moda’daki Barış Manço Müzesinde bir büstü bulunan müzisyen Celal Güven’in yine müzede bulunan Manço’nun vefat ettiği gün yazdığı dörtlük yer almaktadır. Güven’in o dörtlüğü “Barış gibi düşün, Barış gibi çalış, Barış gibi başla, Barış gibi bitir” şeklindedir.
Holizm

Holizm; bütünün, kendisini oluşturan parçaların toplamından daha fazla olduğunu savunan felsefe görüşüdür. Ayrıca Sistem Kuramı içerisinde de değerlendirilen bir yaklaşımdır.
Etimoloji

Holizm (Holism) kavramı Eski Yunanca bütün, tamam, tüm anlamlarına gelen “Holos” sözcüğünden türemiş olup İngilizce “Whole” (bütün) kelimesi ile aynı kökenden gelmektedir.
Belirleyiciler

Bu yaklaşıma göre herhangi bir alanda (fizik, biyoloji, kimya, sosyoloji, ekonomi, dilbilim, felsefe) bir doğal sistemin bütünü kendisini oluşturan parçalardan ve alt sistemlerden farklı bir yapı oluşturur. Örneğin insan bağışıklık sistemi ve solunum sisteminden oluşsa da bunlarla belirlenemez. Kendisini oluşturan sistemlerden bambaşka bir varlıktır. Dolayısıyla alt sistem aslında çoğu zaman üst sistemin bir işlevini (fonksiyonunu) yerine getirir. Bu yaklaşımın temel düşüncesi, sistemi bir bütün olarak ele almasıdır. Bütünsel yaklaşım, sistemi oluşturan parçaların, parçalar arası ilişkilerin ve çıkacak sorunların birbirinden ayrılamayacağını kabul eder. Öğeler ve ilişkiler arasında meydana gelen sorunların (entropi) da birbirine bağlı olduğunu, bu yüzden de sorunların birisine çözüm bulunduğunda diğer sorunların da çözüleceğini ortaya koyar. Bütünsel yaklaşım, sistem kavramını “birbirleriyle etkileşimli bütünlüklerden oluşmuş, çevresiyle etkileşimli bir bütün olarak görür”. Bu anlayışa göre sistem çoğu zaman sinerji meydana getirir.
Belirleyiciler > Sinerji

Bütün parçaların toplamından daha büyük bir etki yaratır. Bu anlayış Aristo’nun “bütün, parçaların toplamından daha fazladır” sözü ile özetlenebilir. 2 + 2 = 5 şeklinde ifade edilir.
Örneğin 1. Kişi tek başına 5 birim üretirken, 2. Kişi tek başına 4 birim üretmektedir. Bu iki kişi ortak bir çalışma yaptığında 4+5=9 birim üretmeleri beklenirken 11 birim ürettikleri görülmektedir. Bu etkinin nedenleri ise çok farklı olabilir. Bazen de sinerji negatif yönde işler. Verilen örnekte üretkenliğin düşerek 8 birim üretim yapılması gibi olabilir.
Marian Smoluchowski

| Marian Smoluchowski |
| --- | --- |
Marian Ritter von Smolan Smoluchowski
Doğum: 28 Mayıs 1872(1872-05-28) Vorder-Brühl, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu
Ölüm: 5 Eylül 1917 (45 yaşında) Kraków, Galiçya ve Lodomerya Krallığı
Milliyet: Leh
Mezun olduğu okul(lar): Viyana Üniversitesi
Tanınma nedeni: İstatistiksel fizikte öncü Smoluchowski denklemi Smoluchowski pıhtılaşma denklemi Smoluchowski faktörü Einstein–Smoluchowski ilişkisi Feynman–Smoluchowski ratchet Helmholtz–Smoluchowski denklemi
Ödüller: Viyana Bilimler Akademisi'nin Haitinger Ödülü (1908)

Kariyeri
Dalı: Fizik
Çalıştığı kurum: Lviv Üniversitesi Jagiellon Üniversitesi
Doktoradanışmanı: Franz S. Exner & Joseph Stefan
Doktora öğrencileri: Józef Patkowski [pl] Stanisław Loria [pl] Wacław Dziewulski [pl]
 
İmza

Marian Smoluchowski Polonyalı fizikçi (1872-1917)
Marian Smoluchowski (Lehçe telaffuz: [ˈmarjan smɔluˈxɔfski]; 28 Mayıs 1872 – 5 Eylül 1917) Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun Polonya topraklarında çalışmış Polonyalı fizikçi. İstatistiksel fizikte bir öncü, ayrıca hırslı bir dağcıydı.
Hayatı

Viyana yakınlarında bulunan Vorder-Brühl'de, üst-sınıf bir ailede doğan Smoluchowski, Viyana Üniversitesinde fizik üzerine çalıştı. Öğretmenleri arasında Franz S. Exner ve Joseph Stefan gibi isimler bulunuyordu. Smoluchowski Viyana'da okuduğu sırada Ludwig Boltzmann Münih Üniversitesi'nde çalışmaktaydı. Boltzmann 1894 yılında Viyana'ya döndüğünde ise Smoluchowski Avusturya ordusunda hizmetteydi. Her ne kadar Smoluchowski'nin çalışmaları, Boltzmann'ın fikirlerinin ayak izinde devam ediyor olsa da görünen o ki; ikisi arasında doğrudan bir iletişim yoktu.
Diğer üniversitelerde (Paris, Glasgow, Berlin) birkaç yıl geçirdikten sonra, 1899 yılında, Smoluchowski Lwów (bugün Lviv) şehrine taşındı ve burada Lwów Üniversitesi bünyesinde çalışmaya başladı. 1906-7 yıllarında Polonyalı Natüralist Kopernik Cemiyeti'ne başkanlık yaptı.
1913'te Smoluchowski, uzun süredir Smoluchowski'yi halefi olarak gören Ağustos Witkowski'nin ardından Deneysel Fizik Bölümünde görev almak üzere Krakow'a taşındı. Bir sonraki yıl Birinci Dünya Savaşı başladığında, çalışma koşulları olağan dışı bir hal almaya başladı, çünkü kısa süre önce Witkowski tarafından inşa edilen geniş ve modern Fizik Bölümü binası askerî hastaneye dönüştürülmüştü. Bu binada çalışma olasılığı, Smoluchowski'nin Kraków'a taşınmaya karar vermesinin nedenlerinden biri olmuştu. Smoluchowski, yaşlı Profesör Karol Olszewski'nin evinde çalışmak zorunda kaldı. Deneysel fizikteki dersleri sırasında, en basit uygulama ekipmanını kullanmak bile neredeyse imkânsızdı.
Smoluchowski deneysel fizik alanında dersler verdi; öğrencileri arasında Patkowski Józef, Stanisław Loria ve Wacław Dziewulski isimleri vardı.
Smoluchowski, Kopernik Doğa Bilimleri Derneği ve Polonya Bilimler Akademisi üyesiydi.
Profesyonel olmayan ilgi alanları arasında: kayak, Alpler'de ve Tatra Dağları'nda dağcılık, suluboya resim ve piyano vardı.
Smoluchowski, 1917 yılında, dizanteri salgınının bir kurbanı olarak Kraków'da öldü. Profesör Władysław Natanson, Smoluchowski'nin ölüm ilanıyla ilgili şunları yazmıştı: "Hayatının çekiciliğini, asil samimiyetini ve nefis şefkatini büyük zevkle hatırlıyorum. Keşke onun kişiliğinin ilginç albenisini tarif edebilseydim, ne kadar ılımlı olduğunu, mütevazı ve zarifçe farklı ama yine de her zaman saf, kendiliğinden bir sevinç dolu olduğunu." 1901'de Zofia Baraniecka ile evlendi. İki çocukları oldu, Aldona Smoluchowska (1902-84) ve Roman Smoluchowski (1910-96). Roman, Polonya'da çalışan kayda değer bir fizikçi oldu ve II. Dünya Savaşı'ndan sonra Amerika Birleşik Devletleri'ne (Princeton'daki İleri Araştırmalar Enstitüsü) yerleşti.
Çalışma hayatı

Smoluchowski'nin bilimsel çalışmaları, maddenin kinetik teorisi üzerine temel çalışmaları içermektedir. 1904'te gaz fazında yoğunluk dalgalanmalarının varlığını ilk gören o oldu. Ayrıca 1908'de kritik opalescence fenomeninin geniş yoğunluk dalgalanmalarıyla olan bağlantısını açıklayan ilk fizikçi oldu. Araştırmalarında ayrıca, atmosferdeki dalgalanmaların ışık dağılımının bir sonucu olarak gökyüzünün mavi renkte olduğunu ve parçacıkların Brown hareketini açıklıyordu. O tarihlerde, şu an onun adını taşıyan denklemleri geliştirdi.
1906'da, Albert Einstein'dan bağımsız olarak, Brown hareketi'ni tarif etti. Smoluchowski; stokastik süreçler teorisinin de ana prensiplerinden birisi olan bir denklem sundu..
1916'da, harici potansiyel alan altında difüzyonun denklemini önerdi. Bu denklem onun adını taşımakta.
Opel Meriva

| Opel Meriva B EcoFlex |
| --- | --- |

Genel Bakış
Üretici: Opel
Üretim yıl(lar)ı: 2003-2017
Montaj: Meriva
Gövde ve Şasi
Karoser: Mini MPV B-MPV
Benzerleri: Fiat Punto  Opel Corsa  Opel Combo  Opel Tigra
Teknik Özellikler
Motor: 1.3 CDTi dizel 75 hp  1.6 Ecotec 105 hp  1.6 Easytronic Ecotec 105 hp  1.6 Ecotec Turbo 180 hp/>1.6 CDTİ Dizel 136 Hp
Dingil mesafesi: 2630 mm
Uzunluk: 4050 mm
Genişlik: 1695 mm
Yükseklik: 1625 mm
Opel Meriva, Ekim 2003'te Türkiye'ye geldi. 2006'da Meriva makyajandı. 2011'de kasa değiştirerek 2. nesline kavuşan model, 2014'te makyajlandı ve 2017'de üretimine son verildi. Yerini Crossland X modeline bırakmıştır.
Maurizio Arrivabene

| Maurizio Arrivabene |
| --- | --- |
2016 Monaco Grand Prix'de Arrivabene
Doğum: 7 Mart 1957 (67 yaşında)
Meslek: Scuderia Ferrari takım patronu (2014-2019) Juventus CEO'su (2021-2022)
Evlilik: Stefania Bocchi Ulrika Eriksson (e. 1990–1995)
Çocuk(lar): 1

Maurizio Arrivabene (2016)
Maurizio Arrivabene (d. 1957, Brescia) Scuderia Ferrari takımının eski patronu ve şimdiki Juventus'nin CEO'su. Bu göreve Kasım 2014 tarihinde Marco Mattiacci yerine atanmıştır ve 7 Ocak 2019'da yerine Mattia Binotto atanmıştır.
Kariyer

Arrivabene' in geçmişinde satış ve pazarlama kariyeri bulunmaktadır. Philip Morris' e 1997 yılında katılmıştır. Philip Morris International' da 2007 yılında Marlboro Global İletişim ve Tanıtım Departmanı ve 2011 yılında da Tüketici Kanal Stratejileri ve Etkinlik Pazarlaması Departmanı' nda genel başkan yardımcılığı görevlerini yürütmüştür. Philip Morris şirketinde bulunduğu bu pozisyonlardan dolayı Scuderia Ferrari takımda Marlboro markası ile yapılan şirket sponsorluğu sırasında bu sektöre giriş yapmıştır.
2014 Kasım'ında Ferrari takımı, aynı yılın Nisan ayında görevini Stefano Domenicali' den devralan ve sadece 7 ay bu pozisyonda kalan Marco Mattiacci yerine takım patronu pozisyonuna Arrivabene' in getirildiğini duyurmuştur.
Ayrıca 2012 yılından beri Juventus takımının bağımsız yönetim kurulu üyesidir.
2014 Avusturya GP sırasında dikkatsizce padoğa atladığı sırada Felipe Massa tarafından ezilme tehlikesi atlatmıştır.
Kemalettin Eken

| Kemalettin Eken P> 1933-7 |
| --- | --- |

Doğum: 1911 İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 14 Ocak 1989 (78 yaşında) İstanbul, Türkiye
Bağlılığı:  Türkiye
Branşı:  Türk Kara Kuvvetleri
Hizmet yılları: 1933-1974
Rütbesi:  Orgeneral
Komutası: 57. Er Eğitim Tümeni, 7. Kolordu, Harita Genel Müdürü, 9. Kolordu, Jandarma, Yüksek Askerî Şûra Üyesi, Millî Savunma Bakanlığı Müsteşarı
Ailesi
Çocukları: 2

Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Kemalettin Eken
Kemalettin Eken (1911, İstanbul - 14 Ocak 1989) Türk asker.
1933 yılında Harp Okulu'ndan Piyade Asteğmen olarak mezun oldu.
19 Ekim 1933 tarihinde Teğmen, 1936 yılında Üsteğmen, 1939 yılında Yüzbaşı rütbesine terfi etti. 1942 yılında Harp Akademisi'nden Kurmay Yüzbaşı olarak mezun oldu. 1947 yılında Binbaşı, 1953 yılında Yarbay, 1955 yılında Albay rütbesine terfi etti. Çeşitli birlik ve kurumlarda görev yaptıktan sonra, 1957-1959 yılları arasında Askeri Tabip Piyade Okul Komutanlığı, 1959-1960 yılları arasında da Malkara'daki 95. Piyade Alay Komutanlığı görevini yürüttü. Daha sonra Genelkurmay Harp Tarihi Daire Başkanlığına atandı.
1961 yılında Tuğgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbede 1962 yılına kadar Genelkurmay Harp Tarihi Daire Başkanlığını sürdürdü. 1962 yılında Kara Harp Okulu Komutanlığı'na atandı.
1964 yılında Tümgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbede Genelkurmay Harekât Başkan I. Muavin Vekilliği ve 1965-1967 yılları arasında da Manisa'daki 57. Er Eğitim Tümen Komutanlığı görevini yürüttü.
1967 yılında Korgeneral rütbesine terfi etti ve Diyarbakır'daki 7. Kolordu Komutanlığı'na atandı. 1968 yılında Harita Genel Müdürlüğü'ne, 1969 yılında Erzurum'daki 9. Kolordu Komutanlığı'na atandı.
1970 yılında orgeneral rütbesine terfi etti ve Jandarma Genel Komutanlığı görevine atandı. Bu görevdeyken 4 Mayıs 1972 günü uğradığı silahlı suikastta ayağından yaralandı ve sağ olarak kurtuldu. 1972 yılında Yüksek Askerî Şûra üyeliğine ve 1973 yılında da Millî Savunma Bakanlığı Müsteşarlığına atandı.
1974 yılında emekliye ayrıldı. 14 Ocak 1989 tarihinde öldü.
Evli ve iki çocuk babasıydı.
Stade de Reims

Stade de Reims-Champagne, Fransız futbol kulübü, Reims şehrinin takımıdır. Ligue 1'de mücadele etmektedir.
1955-56 ve 1958-59 sezonlarında UEFA Şampiyon Kulüpler Kupası'nda iki kez final oynamış, iki seferde de Real Madrid'i geçememiştir. 2011-12 sezonunda Ligue 2'yi Bastia'nın ardından ikinci bitirdi ve Ligue 1'e yükseldi.
Başarılar > Ulusal

Ligue 1 (6)  : 1949, 1953, 1955, 1958, 1960, 1962
Coupe de France (2) : 1950, 1958
Trophée des champions (5) : 1949, 1955, 1958, 1960, 1966
Ligue 2 (1) : 1966, İkinci: 2012 (yükseldi)
Championnat National (1) : 2004
Championnat de France amateur (1) : 1935
Başarılar > Kıtasal

UEFA Şampiyon Kulüpler Kupası Finalisti (2) : 1956, 1959
Latin Kupası(1) : 1953
Coppa delle Alpi: 1977
Takım kadrosu

Not: Uyruk bilgisi futbolcuların FIFA uygunluk kurallarınca oynayabileceği millî takımı gösterir. FIFA kuralları haricinde başkaca uyruğa da sahip olabilirler.
Radmila Şekerinska

| Radmila Şekerinska Радмила Шекеринска |
| --- | --- |

Kuzey Makedonya Savunma Bakanı
Görev süresi 1 Haziran 2017 - 16 Ocak 2022
Cumhurbaşkanı: Stevo Pendarovski
Başbakan: Zoran Zaev
Yerine geldiği: Zoran Jolevski
Yerine gelen: Slavyanka Petrovska
Kuzey Makedonya başbakanı Geçici
Görev süresi 18 Kasım 2004 - 17 Aralık 2004
Cumhurbaşkanı: Branko Srvenkovski
Yerine geldiği: Hari Kostov
Yerine gelen: Vlado Buçkovski
Görev süresi 12 Mayıs 2004 - 2 Haziran 2004
Cumhurbaşkanı: Branko Srvenkovski
Yerine geldiği: Branko Srvenkovski
Yerine gelen: Hari Kostov
Kişisel bilgiler
Doğum: 10 Haziran 1972 (52 yaşında) Üsküp, Yugoslavya
Partisi: SDSM
Bitirdiği okul: Üsküp Aziz Kiril ve Metodius Üniversitesi
Dini: Makedon Ortodoks
Radmila Şekerinska Yankovska (Makedonca: Радмила Шекеринска Јанковска Makedonca telaffuz: [ˈradmila ʃɛˈkɛrinska]; d. 10 Haziran 1972, Üsküp, Yugoslavya, günümüz Kuzey Makedonya), NATO Genel Sekreter Yardımcısı, Makedonya Sosyal Demokrat Birliği (SDSM) eski lideri, Kuzey Makedonya eski başbakanı. 1 Haziran 2017-16 Ocak 2022 tarihleri arasında Kuzey Makedonya Savunma bakanı olarak görev yapmıştır.
Daha önce Avrupa Entegrasyonu ve Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Dış Yardımları Ulusal Koordinatörü için Başbakan Vekilliği yapmış, 12 Mayıs 2004 tarihinden 12 Haziran 2004'e kadar ve 3 Kasım 2004'ten Aralık'a kadar Kuzey Makedonya Cumhuriyet Başbakanı olarak görev yapmıştır. 15 Kasım 2004. SDSM lideri olarak 5 Kasım 2006'da seçildi.
Parti genel sekreteri Vlado Bučkovski'ye karşı gensoru önergesi sonrasında Makedonya Sosyal Demokrat Birliği Başkanı seçildi. Eylül 2008'deki parti kongresinden sonra görevinden ayrıldı. Zoran Zaev, başkan Branko Zrvenkovski'nin görev süresinin sona ereceği Mayıs 2009'a kadar halefi olarak atandı.
Avrupa İşlerinden Sorumlu Başbakan Yardımcısı olarak görev yaptığı dönemde, Aralık 2005'te Avrupa Konseyi, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'ne Avrupa Birliği'ne üyelik için aday ülke statüsü tanıdı.
Pertev Paşa Türbesi

Mehmed Pertev Paşa Türbesi-2016
Pertev Paşa Türbesi, Eyüpsultan, semtindedir. Eyüp Camii'nin Haliç yönünde, Beybaba Sokağı üzerindedir. Kanûnî ve II. Selim dönemi vezirlerinden Pertev Paşa vefat etmeden evvel Mimar Sinan’a inşa ettirilmiştir. Dikdörtgen planlıdır. Evliya Çelebi, Türbenin süslü bir kubbeye sahip olduğunu zikreder. Evliya Çelebinin bahsettiği kubbenin olup olmadığını bilmediğimiz ahşap kubbesi 1930’lu yıllarda yıkılmıştır. Günümüzde üstü hala açıktır. Klasik demir parmaklıklı pencereleri vardır. Kıble yönünde bir mihrapçığı bulunur. Kemerli kapısı üzerinde sülüs hatla dört satır halinde yazılmış altı beyitlik mermer kitâbe yer almaktadır. Şair Nihâdî’ye ait olan bu kitâbe de Pertev Paşa’nın vefatı detaylarına kadar verilmiştir. (9 Ekim 1572) Kitabe bu yönüyle belge özelliği taşımaktadır. Yapıda 1570-1600 yıllarına ait oldukları kabul edilen on beş adet mezar bulunmaktadır. Bunların Pertev Paşa’nın çocukları ve diğer aile fertlerine ait olduğu tahmin edilmektedir. Sandukalar kabartma rozetler, bitki ve çiçek kabartmaları ile süslenmiştir. Bazı sandukaların mermer malzemeden ayakları zarif oymalıdır. Kavuklar adeta birer heykeli anımsatır derece iyi işlenmiştir.
Para

Başlığın diğer anlamları için Para (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Türkiye'de özel hukuk tüzel kişiliğine sahip ve özel sermayenin de katıldığı bir anonim ortaklık banka olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından basılan banknot üzerinde kendi ismi yazmaktadır
Türkiye'de devlete ait Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından basılan Madenî para üzerinde Türkiye yazısı
Para, mal ve hizmetlerin değiş-tokuşu için kullanılan araçlardan en yaygın olanı. Para sözcüğü ile genellikle madenî para ve banknotlar kastedilmekle birlikte; ekonomide, vadesiz mevduatlar ve kredi kartları da parayı meydana getiren unsurlardan sayılır. Vadeli mevduat, devlet tahvili gibi değişim araçları ise para benzeri olarak değerlendirilir.
Para değer denkliğinin bir göstergesi olarak değer ölçütü, değişim ve saklama aracı olarak kullanılır. Bu gösterge maddi ya da nominal değerde karşılıklar bulabilir. Maddî nitelikte paraya örnek olarak madeni para, banka teminat belgeleri ya da banknot, çek ya da senetler örnek verilebilir. Nominal nitelikte paraya ise banka hesabındaki para ya da kredi onayı örnek verilebilir. Para gündelik yaşamda takas aracı olarak kullanılır. Doğrudan doğruya takas yapan kişilerin ihtiyaçlarını karşılamasının yanında diğer takaslar için geçerli olması, parayı diğer takas araçlarından ayıran önemli bir özelliktir.
Günümüzde kullanılan borca dayalı para sistemi ile işleyen ekonomilerde sanıldığının aksine parayı devletler üretmez. Bu sistemde para, borç demektir. Para bankalar tarafından müşterilerin borçlanmasıyla üretilir. Mevcut paraların tamamına yakını itibari para olduğu için nakit paranın altın ya da döviz rezervleriyle değişimi olanaksızdır. Günümüzde kullanılan nakit para miktarı, her devlette para basmaya yetkili özel bir banka olan merkez bankası tarafından kontrol edilmekte ve ticari bankalar aracılığı ile piyasaya sürülmektedir. Ticari bankalar Merkez bankalarından alınan paraların karşılığından fazla elektronik ortamda para yaratarak müşterilerine verebilirler.
Etimoloji

Para sözcüğü Türkçeye, Farsça pâre (küçük parça) sözcüğünden geçmiştir.
Para bir ülkenin para sahasına dâhil olan madeni ve banknot sistemini içeren tüm para varlığıdır. Para sahası da bir paranın yürürlük alanı anlamına gelir ve mal, hizmet takasını sağlar. Para birimi ise genellikle ülkelerin para türleriyle eş anlamda kullanılır. Bu nedenle para birimi, paranın bir alt biçimi olarak görülür. Çoğu para birimi, uluslararası döviz piyasalarında da işlem görür. Bu piyasalardaki değerler de kambiyo ya da döviz kuru adını alır. Piyasada bulunan neredeyse tüm nominal para değerleri, ana birim ve bunun yüzde biri değerinde olan alt birimlerden oluşan ondalık sayı sistemine dayanır.
Günümüzde para stokunun kontrolünü yani para politikasını, merkez bankaları yürütmektedir. Neredeyse tüm batılı ülkelerin merkez bankaları bağımsızdır, yani hükûmet merkez bankalarına ya neredeyse hiç müdahale edememekte ya da hükûmetin nadiren, dolaylı ve küçük müdahalesi olabilmektedir.
Bir paranın konvertibilitesi dünya piyasalarında serbestçe alınıp-satılabilir ve değiştirilebilir olması demektir. Ayrıca bir para birimi, altın ve/ veya gümüşle tanımlanıyor ve banknot bu para birimiyle her zaman değiştirilebiliyorsa yine konvertibiliteden söz edilebilir.
Şu an dünyada yürürlükte olan resmi para birimi 160'tan fazladır (ISO 4217). Uluslararası alanda geçerliliği olan başat döviz birimi Amerikan doları ve Euro’dur. Resmi para birimine nispeten bölgesel olan tümleyen para birimi ise takas aracı olarak kabul görür.
Halk arasında eski önemini yitirmiş bir para birimi genellikle yedek değer olur. Örneğin II. Dünya Savaşı sonrası Almanya’da ödeme ve takas aracı olarak sigaranın para birimi olarak kullanılması. Bu geçici para, kriz zamanlarında resmi para biriminin yerini tutmuştur. Para birimleri diğer devletlerin yedek para birimi olarak da kullanılmıştır. En iyi bilinen örnek; Demokratik Almanya Cumhuriyeti’nin Doğu Alman Markı yerine Alman Markı’nı kullanmasıdır.
Paranın dört temel işlevi

Paranın değişim aracı işlevi: Para bir hak ölçüsüdür. Altın karşılığı para kullanan bir devlet ne kadar para basarsa Merkez bankasına o değerde Altın stoklaması veya koyması lazımdır. Günümüzde Türkiye herhangi bir karşılığı olmayan "fiat" sistemine dahildir.
Paranın ticari işlemlerdeki fonksiyonu tam burada ortaya çıkar. İki malın değişiminde para, bir üçüncü mal olarak araya girer ve değişim iki bölüme ayırır. A malı verilip karşılığında para alınır, başka bir yer ve zamanda ise para verilip B malı alınır.
Paranın bu şekilde mal değişimini iki bölüme ayırması, paranın bir değişim (mübadele) aracı olma işlevidir.
Paranın hesap ve değer birimi işlevi: Paranın hesap ve değer birimi olarak işlevi, onun bir değişim aracı olma işlevinden kaynaklanır. Farklı malların değişiminde değişim oranları para ile belirlenir. Öte yandan para sayesinde iktisadi değerlerin tek bir ölçü birimiyle ifadesi de sağlanır. Özellikle işlemlerin kaydının tutulmasında paranın bu işlevi zorunludur.
Paranın değer biriktirme ve spekülasyon işlevi: Para, arz ve talebin rahatlıkla karşılanmasını sağlar. Sermaye birikimi ve yatırım aracı olarak da kullanılır.
Paranın bir iktisat politikası aracı olması işlevi: Gelişmiş bir para ekonomisine sahip ülkelerin para otoriteleri 20. yüzyılda sıklıkla, faiz oranları ve para arzını kontrol etmek yoluyla, paranın bir iktisat politikası aracı olarak kullanmışlardır.
Para çeşitleri

Mal para ve itibari(temsili) para olmak üzere ikiye ayrılır:
Para çeşitleri > Mal para

Hem mal olarak kullanıldığında bir değere sahip olan hem de değişim aracı olarak kullanılabilen nesnelere denir. Buna en iyi örnek altın paradır. İkiye ayrılır:
Para çeşitleri > Mal para > Tek maden sistemi

Tek maden (normalde altın) burada madeni para birimi olarak görülür.
Altın sikke sistemi: Altın madeni paralar ödeme aracıdır. Bunun yanı sıra her zaman EQ altınla değiş- tokuş edilebilen banknotlar da tedavülde yer alır.
Altın külçe sistemi: Tedavülde altın yerine ödeme aracı olarak banknotlar, madeni paralar kullanılır. Ancak bu paralar karşılığında altın merkez bankasında rezerv olarak tutulur.
Altın kambiyo sistemi (Bretton-Woods Sistemi): Merkez bankası rezervleri altın ve parası altına endeksli diğer ülkelerin dövizlerinden oluşur. Bu sistem 1971'de ABD'nin dolar karşılığında altın vermeyeceğini açıklamasıyla son bulmuştur.
Para çeşitleri > Mal para > Çift maden sistemi

Çift maden (altın ve gümüş) burada madeni para birimi olarak kullanılır.
Çift metal para sisteminde her iki metal arasında sabit bir döviz kuru ilişkisi vardır. Buradaki sorun; metaller arası değişen kıtlık durumuna göre bu nominalin gerçek değişim ilişkisinden farklılaşabilmesidir. Gresham Yasası (Kötü para iyi parayı piyasadan kovar), mal ve hizmetlerin yüksek değerli para yerine; düşük değerli parayla bir biçimde ödenmesini kapsar. Altın ve gümüş arasındaki değer ilişkisi bir yasayla belirlendiğinde ve bu ilişki madenlerin piyasa fiyatlarına uymaz ya da madenlerin piyasa fiyatları değişirse, bunun sonucunda insanlar piyasa işlemlerinde değeri düşük sikkeyi kullanır, fiyatlar düşük değerli sikkeye yön vermeye başlar ve değeri yüksek sikkeler tedavülden kalkar.
Paralel değerde ise metaller arasındaki döviz kuru ilişkisi zayıftır, bu nedenle iki para birimi de (altın ve gümüş) bir arada kullanılır.
Para çeşitleri > İtibari para

Ana madde: İtibari para
İtibari para, hükûmet kararına dayalı çıkartılan, altın, gümüş vs. karşılığı olmayan, altında imzası olan yere ve düzenlediği kağıdın taklit edilemeyeceği güveni üzerine kurulmuş, mal ve hizmet alışverişi için kullanılan şeye banka kağıdı veya kâğıt para denmektedir. Günümüzde dolaşımda olan paralar bu şekildedir.
Manipülasyona uğramış kâğıt para değerleri: Altınla konvertibilitesi olmayan bu kâğıt paraların ödeme gücü artırılabilir. Günümüzde para miktarını, her devletin kendi bağımsız merkez bankası kontrol etmektedir. Nakit paranın altın ya da döviz rezervleriyle değişimi olanaksızdır. 1971'de ABD Başkanı Richard Nixon'un Amerikan Dolarının altın karşılığını kaldırmasıyla birlikte modern siyasi iktisatta paraların tamamına yakını kâğıt paraya dönüşmüştür. Bu bağlamda Avusturya Okulunun (İktisadi düşünce okulu) terimlerinden olan itibari para (Fiat Money) yerini almıştır.
Para çeşitleri > Kaydi para

Bankaların Kısmi Rezerv Sistemi'nde (KRS) kredi vermek suretiyle yarattıkları sanal paradır. Borca Dayalı Para Sistemi (BDPS) denen mevcut küresel finans sisteminde piyasadaki paralar içinde fiziksel para %10'luk kısmı oluştururken Kaydi Para %90'lık kısımdır. Yani piyasadaki paranın %90'ı bankalarca yaratılmaktadır.