stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yayguçı

Yaratılış mitolojisi değişik kültür ve inanışlarda farklı şekillerde anlatılıp inanılan Evren, Dünya veya insanlığın varoluş hikâyeleridir.
Yayguçı – Türk ve Altay halk inancında ve mitolojisinde Yaratılış Zamanı. “Yayguçı Çağ” da denilir. Canlıların yaratılıp yeryüzüne yayıldığı gündür. Ayrıca yaratıcı tanrıları da ifade eder. Karşıtı Kalgançı'dır. Henüz hiçbir şey yokken, her yerde yalnızca uçsuz bucaksız bir su vardır. Bu durum kaosu (karmaşayı) ve karmaşık tekdüzeliği simgeler. Fakat bu durum hiçlik ve yokluk değildir. Sonra bu suyun içinden toprak çıkarılır. Bu görev Erlik'e verilir. Ancak Erlik kendisi için çamur saklar. Bunu anlayan Ülgen kendisini cezalandırır. Bazı efsanelerde ise Ak Ana çamur getirmeleri için Balıkçıl ve Ördeği gönderir. Balıkçıl toprağı kendisi için saklar. Bunu anlayan Ak Ana onu cezalandırır. Çıkarılan balçıktan Dünya yaratılır, ikinci dalan ördek küçük çakıl taşları çıkarır, bunlarda kıyılardaki dağları oluşturur. Hiçbir şeyin olmadığı her şeyin sonsuz bir su olduğu bu çağda, gök diye bir şey yokken her şey sağır ve dilsizdir. Yani anlamı ve adı yoktur hiçbir şeyin.
Sayan söylencelerine göre bu sonsuzlukta önce ad verilerek yaratılış başlamıştır. Ad ise anlam demektir. Yani önce maddenin değil fikrin olduğu görüşü benimsenmiştir.
Türk inanışına göre doğal varlıkların ve nesnelerin tamamı ilk yaratılışta insandır; dağlar, ırmaklar, ağaçlar... Güneş eskiden bir erkek, ay da kız çocuğuymuş, kış mevsimi de kocakarıymış. Örneğin kocakarı soğukları kavramının bu söylenti ile bir bağlantısı olması muhtemeldir. Dağlar ise yenilmez yiğitler olarak görülürler. Bunların hepsi daha sonradan bu varlıklara dönüşmüştür fakat ruhları yine de içlerindedir.
Sümer inanışına göre başlangıçta gök ile yer birdi. Daha sonra gök ile yer tanrılar tarafından ayrılmıştır. Sümerlerde evrenin kökeni şu şekilde açıklanır ve Türk yaratılış anlayışına paraleldir:
Başlangıçta sadece deniz vardır. Kökeni veya doğuşu konusunda bir şey söylenmemektedir. Sümerliler onu her zaman varmış gibi düşünmüşlerdir. Altay ve Yakut yaratılış destanları da benzer ifadeler kullanır.
Bu denizden bir dağ oluştu. Bu dağ yeryüzü demektir. Aynı zamanda gök ve yer de henüz ayrışmamıştı. Yine Türk yaratılış destanları yeryüzünün suyun içinde çıkarılan topraktan oluştuğunu söylerler.
Tanrılar insan biçimli olarak kişilik kazandıklarında, An (Gök) eril Ki (Yer) dişildi. Onların birleşmesinden hava tanrısı Enlil doğmuştur. Enki ise Su Tanrısıdır. Türklerde de Gök Ata, Toprak Ana algısı vardır.
Etimoloji

(Yay/Yaz) kökünden türemiştir. Yaratmak anlamını içerir. Yaymak fiili ile ilgilidir.
Ud Ana

Ud Ana – Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde İnek Tanrıça. Uy Ana veya Ut Ana da denir. Eşanlamlı olarak İnek Ana tabiri de kullanılır. Moğollar Üne (Üneğe) Ece derler. Sığırları korur. Gücü temsil eder. Bazı Türk boyları, soylarının inekten türediğine inanır. Örneğin Kırgızlar ilk analarının bir inek olduğuna ve bir mağarada yaşadığına inanırlar. Kahramanlarda bulunan boynuz kavramı boğadan esinlenmiştir. Bu boynuzlar gücü simgeler ve Ay'ı çağrıştırırlar. Gerçekten de boynuz unsuru pek çok diğer Tanrıçaya da geçmiştir. Mesela Umay Ana boynuzlu olarak betimlenir. Ayrıca kısır kadınlar kutsal mağaralardaki boynuzlara ip bağlayarak çocuk dilerler. Modern ekonomi/borsa teorilerinde Boğa Eğilimi (Karşıt:Ayı Eğilimi) aşağıdan yukarıya doğru vurulan boynuzu, yani değeri yükselen kıymetlerden kâr elde etmeyi anlatır, fakat benzetmenin yapılmış olması insanın ne kadar çağdaş olursa olsun daima içinde ilkel bir yön bulunduğunu açıkça ortaya koyar. Gerçi bu durumun doğrudan Türk söylenceleriyle bağlantılı olduğunu söylemek mümkün değildir fakat pek çok kültürün de ortak algılayaşlarının olduğu muhakkaktır. Yani söylencelerin de kendine özgü yönleri olduğu kadar diğer toplumlarla benzer ve aynı zihinsel süreçlerle ortaya çıkmış olan taraflarını da göz ardı etmemek gerekir.
Etimoloji

(Ud/Ut/Uy) kökünden türemiştir. Sığır demektir.
Yılan Ana

Yılan Ana – Türk ve Altay mitolojisinde Yılan Tanrıça. Çılan (Zılan, Cılan, Ilan) Ana da denir. Yılanların kendisinden türediği efsanevi yaratık.
Nitelikleri

Şahmaran çoğu zaman dişi olarak tanımlanır. Yılanlara hükmeder. Yılan ordusunun başında bir gün dünyayı istila edeceğinden korkulur. Ak Yılan olarak betimlenir. Yer altı güçlerini temsil eder. Yılan Ana'nın karnının altını eliyle sıvazlayan birinin her şeyin sırrına vakıf olacağına inanılır. Zılan (Zilan adıyla) tatarların ve başkentleri Kazanın simgesi olarak kabul edilmiştir.
Erbüke, Türk halk inancında yarı insan yarı yılan olan varlıktır. Erböke de denir. Bu varlıkların başında Yılan Ana ve/veya Yılan Ata (Şahmaran) bulunur. Dişi olanları için “İşbüke” kullanılır. (Sözcük; Er “insan” ve Büke “ejderha, yılan” sözcüklerinin bileşimidir.)
Türk kültüründe yılan

Yılan şaman davulunda yeraltı dünyasıyla bağlantıyı sembolize eder. Altaylara göre, Erlik'in vücudu baştan başa yılanlarla sarılıdır ve kırbaç yerine elinde yılan tutar halde tasvir edilir. Karanlık dünyayı, tek boynuzlu yılan şeklinde bir hayvan temsil eder. Azerbaycan halk inanışlannda Ev İyesi genellikle yılan şeklindedir. Bu nedenle yılan olan evde bereket olacağına inanılır. Ev İyesi, İnsanlann gözüne yılan şeklinde göründüğü zaman, ona dokunulmaz. "Ev Yılanı" denilen bu yılana zarar veren olursa o eve felaket gelir, kıtlık olur ve bereket gider.
Etimoloji

(Yıl/Yal/Çıl) kökünden türemiştir. Yılmak fiilinden gelir. Yılmak korkmak, çekinmek demektir. Çinçe olduğu söylenir fakat Türkçeden Çinceye geçmiş olma ihtimali olduğu gibi, benzer kelimelerin birbirine uyarlanmış olması da mümkündür.
Tur Han

Tur Han (Turan Han) - Türk ve Altay mitolojisinde söylencesel hakan. Türklerin atasıdır. İran tarihinin söylencelerinde İran'ın baş düşmanıdır. Göktürk çağında İranlılar Turan adını Göktürklerle ilişkilendirir. Türk kavimleri İran efsaneleri ile tanıştıklarında, bizzat kendileri de kendilerini Turan'ın kavmi olarak görmeye başlamışlar ve kendilerini gururla Turan'ın kralı Afrasyab'ın uyruğu saymışlardır. Etrüsklerde Turan adlı bir sevgi ve yaşam Tanrıçası vardır ve Etrüsk dilinde kural koymak anlamı içerir. İlginç bir biçimde Moğolcada Dur/Dura ve Tuvaca Tura sözcüğü sevgi, istek ve arzu anlamları taşırken, Mançucadaki Doron sözcüğü kanun (yasa) demektir.
Etimoloji

(Tur/Dur) kökünden türemiştir. Dayanıklı, yerinde duran, ölümsüz demektir.
İtalya-Türkiye ilişkileri

| --- | --- |



 İtalya:  Türkiye
 
Diplomatik Misyon
İtalya'nın Ankara Büyükelçiliği: Türkiye'nin Roma Büyükelçiliği
Temsilcilik
Büyükelçi Luigi Mattiolo: Büyükelçi Ömer Gücük
İtalya-Türkiye ilişkileri 1856 yılında başlamıştır. İki ülkenin de Akdeniz'e sınırı vardır. Avrupa Birliği'nin kurucu üyeleri arasında bulunan İtalya, Türkiye'nin Avrupa Birliği üyelik sürecini desteklemektedir. İtalyan Hükûmetleri, Türkiye'nin jeopolitik konumu nedeniyle Avrupa Birliği'ne çok şey katacağını düşünmektedir.
Aspindza Muharebesi

| g t 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı |
| --- | --- |
 Kuzey ve Balkan Cephesi Hotin  Kamaniçe  Yergöğü (I)  Hantepesi  Kartal Ovası  Bender  İbrail  Yergöğü (II)  Yergöğü (III)  Yergöğü (IV)  Yergöğü (V)  Rusçuk  Silistre  Kozluca Kırım ve Kafkas Cephesi Şorapani  Aspindza  Poti  Kırım  Özi  Kılburun  Kerç Akdeniz ve Ege Cephesi Mora Mani Vromopigada  Tripoliçe  Modon  Benefşe  Anabolu  Suluca  Toprakada  Çeşme  Limni  Midilli  Balyabadra  Bodrum-İstanköy  Bodrum 
Aspindza Muharebesi, Gürcistan'da daha önceden Kartli ve Kaheti adlı iki krallığı birleştirip tek devlet hâline getiren Kral II. Erekle'nin Aspindza'da Osmanlı İmparatorluğu'na karşı, 20 Nisan 1770'te kesin zafer kazandığı muharebedir.
Bu savaş, Gürcü şair Besiki olarak da tanınan Besarion Gabaşvili'nin "Aspindza İçin" (ასპინძისათვის) adlı yurtseverlik şiirine ilham kaynağı olmuştur.
Savaş öncesi

II. Erekle, Gürcistan'daki iki krallığı birleştirdi ve Gürcülerce günümüz Gürcistan'ın kuruluşunun sembolü olarak görülen Kartli-Kaheti adlı tek bir büyük krallık kurdu. Osmanlı Devleti'nin 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirdiği toprakları geri almak için Rus İmparatorluğu ile ittifak arayışına girdi. 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Osmanlı Devleti'ni zayıf düşüreceği düşüncesiyle Rus çariçesi II. Yekaterina Kafkasya'da ikinci cephe açmayı kabul etti ve Gürcistan'a gönderilecek askeri birliğinin başına General Gottlob Heinrich Totlleben (1715-1773) getirildi. Bu generalin komutasında 1.200 kişilik bir keşif gücünü Gürcistan'a gönderdi.  Gürcü kralı II. Erekle ve Totlleben'in ordusu Osmanlı İmparatorluğu'na ikinci bir cephe açtı. Mart 1770'te Rus ve Gürcü kuvvetleri Borcomi vadisine doğru ilerledi ve 14 Nisan'da Sadgueri Kalesi kuşatılıp ele geçirdi. Ardından  Atskuri Kalesi kuşatıldı. Ancak Tottleben Atskuri Kalesi kuşatmasında
II. Erekle'ye ihanet etti ve askerini çekip geri döndü.
Muharebe

Çıldır Eyaleti'nin Ahaltsihe kentinde ikamet eden beylerbeyi, kuşatma altındaki Atskuri'ye yardım amaçlı 20.000 kişilik bir askeri birlik yoladı. Bu birlik Rus ve Gürcü orduları üzerinde korku yarattı ve Ruslar kuvvetleri Gürcüleri yüzüstü bırakıp 19 Nisan'da Gürcü topraklarını terk etti. Gürcü kralı Atskuri'den çekildi ve 1.500 kişilik Osmanlı öncü kuvvetini yanıltmak için çeşitli hamleler yaptı. Bu hamlelerle Osmanlı'nın 18.000 kişilik askeri gücünü Kura Nehri'ne kadar çeker, burada Osmanlı bir köprü kurup başkent Tiflis üzerine yürümeyi ve Gürcü Krallığı'na darbe vurmayı planladı. 20 Nisan'da Osmanlı ordusu köprüyü kurup nehri geçmeye başlamasından bir süre sonra Ağabab Eristavi ve Simon Muhranbatoni adlı iki subayın komutasındaki bir Gürcü gücü köprüyü havaya uçurup orduyu ikiye böldü. Köprüyü geçen Osmanlı askerleri ise ne olduğunu bile anlayamadan sol kanatta kralın erkek kardeşi Giorgi Batonişvili ve merkez kanatta II. Erekle, sağ kanatta ise Gürcü general Davit Orbeliani komutasındaki Gürcü ordusunun saldırısına uğradı. Ordu kaçmaya başladı ve geride 4.000 ile 8.000 arası bir ölü ve yaralı bıraktı. Ölenler arasında Osmanlı İmparatorluğu'na yardım için gelen Lezgilerin lideri Beladi Malaçila (Kohta-Beladi), pek çok Osmanlı subayı ve generali de vardı. Kurtulabilenler sadece Kura Nehri'ni yüzüp geçebilen askerlerdi.
Konuyla ilgili yayınlar

Gogebashvili, Jacob (1937). "The Battle of Aspindza". Georgica, 4–5. ss. 293-305. OCLC 1586281.
Gürcü Ordusunu komuta eden Gürcü Kralı II. Erekle
Jon Dahl Tomasson

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Kişisel bilgileri
Doğum tarihi:  29 Ağustos 1976 (48 yaşında)
Doğum yeri:  Roskilde, Danimarka
Boyu:  1,82 m (5 ft 11+1⁄2 in)
Mevkii:  Forvet
Altyapı kariyeri
1984-1985:  Solrød BK
1985-1992:  Køge BK
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1992-1994 |  Køge BK |  55 |  (38) |
| 1994-1997 |  SC Heerenveen |  78 |  (37) |
| 1997-1998 |  Newcastle United |  23 |  (3) |
| 1998-2002 |  Feyenoord |  122 |  (54) |
| 2002-2005 |  Milan |  75 |  (22) |
| 2005-2007 |  VfB Stuttgart |  30 |  (8) |
| 2007-2008 |  Villarreal |  36 |  (7) |
| 2008-2011 |  Feyenoord |  27 |  (16) |
| Toplam |   |  446 |  (185) |
Millî takım kariyeri
| 1997-2010 |   Danimarka |  107 |  (52) |
Teknik direktörlük kariyeri
2012-2013:  Excelsior (yardımcı)
2013:  Excelsior
2014:  Roda
2015-2016:  Vitesse (yardımcı)
2016-2019:   Danimarka (yardımcı)
2020-2021:  Malmö FF
2022-2024:  Blackburn Rovers
2024-:   İsveç
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Jon Dahl Tomasson (d. 29 Ağustos 1976, Roskilde) Danimarkalı teknik direktör, eski futbolcudur. Aktif kariyerinde hücum oyuncusu olan Tomasson, forvet ve atağa yönelik orta saha mevkilerinde oynamıştı. 2011'de futbolu bıraktığını açıkladı.
Kulüp takımları kariyeri

Tomasson kariyerinde, Feyenoord'la 2002 yılında UEFA Kupası'nı ve İtalyan temsilcisi Milan'la 2003 yılında Şampiyonlar Ligi'ni kazanmayı başarmıştır. Tomasson aynı zamanda 2002 ve 2004 yıllarında ülkesinde yılın futbolcusu seçilmiştir.
Seyyid Taha Efendi

Seyyid Taha Efendi (1864 - 1928), mantık, fıkıh, kelâm, edebiyat ve astronomi bilgini.
Hayatı

Arvasîzade Seyyid Taha Efendi, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında yaşamıştır. Seyyid ve Hüseyin kolundandır. Moğol istilâsı sebebiyle Irak'tan Doğu Anadolu'ya yerleşmiş ve çok sayıda âlim yetiştirmiş bir aileye mensuptur. Babası Halife Mustafa Efendi, Nakşî şeyhi, dedesi Seyyid Muhyiddin Efendi Başkale Müftüsü'dür. 1864'te o zaman Hakkâri Sancağı'nın merkezi olan Başkale'de doğdu. Ağabeyi tanınmış İslâm âlimi Abdülhakîm Arvâsî'den okuyup icâzetnâme (diploma) aldı.
Önce Başkale'de ağabeyinin medresesinde ders verdi. Bir yandan da Hakkâri Vilâyeti'nde memuriyetlerde bulundu. Mahkeme azalığı, müderrislik, rüşdiye (ortaokul) ve idadi (lise) muallimliği yaptı. Gever (Yüksekova) Müftüsü oldu. 1904 tarihinde Van Vilâyeti Nakîbüleşraf Kaymakamlığı'na tayin edildi.
1908'de Hakkârî Meb'usu seçildi. Donanma İâne Cemiyeti'nin Ziraat Bankası'na bağlanmasına dair kanun teklifini hazırladı. Resmî dil tartışmalarında önemli açıklamalarda bulundu. 1912'de Meclis-i Meb'usan'ın feshi üzerine memleketine döndü. Hakkâri Evkaf Müdürlüğü yaptı. 1915'te Rus işgali sebebiyle ailesiyle beraber Irak'a hicret etti. 1916'da Kerkük Medresesi müdürlüğü ve belâgat müderrisliğine getirildi. Musul İdadîsi'nde edebiyat ve Türkçe muallimliği yaptı. Memlekete dönerek 1918'de Van Müftüsü oldu.
İstanbul'da izinli bulunduğu esnada 1919'da Sultan Vahîdeddin'in iradesiyle Medrese-i Süleymaniye (sonra Medresetü'l-Mütehassisîn adını aldı) Fıkh-ı Şâfiî müderrisliğine tayin olundu. Aynı irade-i seniyye ile ağabeyi Seyyid Abdülhakîm Efendi de bu medreseye tasavvuf müderrisi tayin edildi. Burada dört sene kaldı. 1920'de İzmir Pâyesi'ne ek olarak Mahreç Pâyesi aldı.
1920'de milli meclise Hakkâri Milletvekili seçildiği halde, İstanbul'un işgali sebebiyle Ankara'ya geçemediği için istifa etmiş sayıldı.[kaynak belirtilmeli]1923-1924 arası Ankara'da Şer'iyye Vekâleti Heyet-i İftâiyye reisliği (Fetvâ Heyeti Başkanlığı), 1924-1928 arası da Heyet-i Müşâvere Reisliği (Din İşleri Yüksek Kurulu Başkanlığı) yaptı. Bu vazifede iken felç geçirerek 19 Eylül 1928 tarihinde öldü. Kalaba mezarlığına gömüldü. Burası iskâna açılınca, Bağlum'a ağabeyinin yanına nakledildi. Dört çocuğu genç yaşta öldü. Türkçeden başka mükemmel Arapça ve Farsça bilirdi.
Eserlerinden hiçbiri basılmamıştır. Ayrıca çok talebe okutup defalarca icâzet vermiştir. Abdürrahim Zapsu, Kirazlımescid İmamı Mesnevihân Seyyid Cemal Efendi, Kadıköy Müftüsü Seyyid Mekki Efendi kendisinden okumuştur. Aynı zamanda edip ve hattat idi. Astronomi üzerine derin bilgisi sebebiyle medreseden arkadaşı Kandilli Rasathanesi Müdürü Fatin Gökmen belirli konularda kendisine danışırdı.
Eserleri

Edebiyatta Bânet Suad Kasidesi'ne Türkçe şerh
Münâzara ilminde Âdâb-ı Gelenbevî'ye şerh
Mantıkta Burhan-ı Gelenbevî'ye şerh
Mantıkta Tezhîbü't-Tehzîb
Belâgatta Kalâidü'd-Darâir
Astronomide Bahâî'nin Teşrîhü'l-Eflâk'ine şerh
Bibliyografya

Diyanet İşleri Başkanlığı Personel Arşivi'ndeki Şahsî Dosyası
Fahri Çoker, Kazım Öztürk, Türk Parlamento Tarihi III. Cilt I. Dönem Milli Mücadele ve T.B.M.M. birinci dönem 1919 - 1923 I. Dönem Milletvekillerinin Özgeçmişleri, TBMM Vakfı Yayınları; Modern Türkiye 1920-1938; Ankara, 1995.
Diyanet İşleri Başkanlığı Biyografik Teşkilat Albümü-Ankara 1989.
Sadık Albayrak, Son Devir Osmanlı Ulemâsı, İstanbul 1981, V/481.
Tevfik Demiroğlu, Seyyid Tâhâ, Sebil Mecmuası, Sayı: 16, 16 Nisan 1976, sayfa 15.
Kadir Mısıroğlu, İslâm Yazısına Dair, 68-71; 2.b, İstanbul 1993.
Hasan Hüseyin Ceylân, Din/Devlet İlişkileri, 10.B, 2/251-253.
Mahir İz, Yılların İzi, 2. bs. İstanbul 1990.
Ayfer Özçelik, Osmanlı Mebusan Meclisi'nde "Türkçe" Tartışması, OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi), Sayı: 13, Sayfa: 213-226, Yıl: 2002.
Ferhad ile Şirin (oyun)

| --- | --- |
İlk baskısının kapağı
Yazar: Nâzım Hikmet
Ülke: Türkiye
Yayım: 1965
Yayımcı: De Yayınevi
Ferhad, Şirin, Mehmene Banu ve Demirdağ Pınarının Suyu, Nâzım Hikmet'in 1948 yılında yazdığı üç perdelik tiyatro oyunu.
Kişisel aşkın toplumsal bir ülküye dönüşmesini konu alır. Şirin'e olan aşkı uğruna Demirdağ'ı delmeye giden Ferhad'ın sonunda ilahi bir aşka ulaşmasını anlatan Ferhad ile Şirin adlı  halk öyküsü, insanlığın kurtuluşu için mücadele veren, idealist bir romantik kahramanın öyküsüne dönüştürülmüştür.
Eser, ilk iki perdesi ikişer sahneye bölünmüş üç perdeden oluşur. Olaylar Mehmene Banu-Şirin-Ferhad üçgeninde gelişir. Geleneksel öykünün ikinci yarısı olan Hüsrev ve Hürmüz'le ilgili olaylar oyunda yer almaz.
Nazım Hikmet eseri 1948 yılının Haziran ve Ekim ayları arasında Bursa Cezaevi'nde yazmıştır. Dünyada ilk gösterimi Ekim 1953'te Bir Aşk Masalı adı altında Moskova Dram Tiyatrosu'nda yapıldı. Eser, 23 Mart 1961 tarihinde Kirov Balesi'nde Aşk Efsanesi adıyla bale olarak sahnelendi. Bale müziğini Azeri besteci Arif Melikov bestelemiş, koreografisini de Bolşoy Balesi'nin başkoreografı Yuri Grigoroviç yapmıştır.
Ferhad ile Şirin oyunu Türkiye'de ilk defa De Yayınevi tarafından 1965 yılında yayımlandı. Aynı yıl Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu tarafından sahnelendi.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Ben insanoğlunun sevip aşkı için mücadele etmesinden bahseden bir eser yazmak istedim. Eserde aynı zamanda onun vatana ve halka olan sevgisine de büyük önem verdim. | „ |
— 4 Nisan 1961 tarihli ‘Sovyet Sanatı Namına" gazetesi
Eserin bazı sahnelenişleri

1953, Moskova Dram Tiyatrosu (Bir Aşk Masalı adıyla)
1965, Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu
1974 ve1976, İstanbul Şehir Tiyatroları yönetmen: Başar Sabuncu
1980, AST, yönetmen Ergin Orbey
1991, Ankara Devlet Tiyatrosu, yönetmen: Ergin Orbey
1993-1994 tiyatro sezonu, Diyarbakır Devlet Tiyatrosu, yönetmen: Coşun Irmak
1988-1999 tiyatro sezonu, İstanbul Devlet Tiyatrosu, yönetmen: Yücel Erten
2004-2005 tiyatro sezonu, Ankara Devlet Tiyatrosu, yönetmen: Ergin Orbey
2008, Moda Sanat Tiyatrosu, yönetmen:Türkan Aktpoprak
2014-2015 tiyatro sezonu, Kocaeli Şehir Tiyatrosu, yönetmen: Levent Suner
Çağdaş versiyonları

Oyun, Türk tiyatrosunda başka oyunlara ilham vermiş; yazarlar Ferhat ile Şirin”i içinde yaşanılan toplumsal-tarihsel bağlamda yeniden yorumlayarak yeniden yazmışlardır.
Ümit Denizer'in  AÇOK tarafından 1974-1975 sezonunda sahnelenen Ferhad ile Şirin adlı oyununda aynı anlatı farklı bir düzenleme ile kurgulandı ve1975 yılında İsmet Küntay Ödülü'ne değer görüldü. Yüksel Pazarkaya, hikâyeyi Ferhat’ın Yeni Acıları (1992) adı altında Almanya'daki yabancı düşmanlığı etrafında güncelledi. Hasan Kayıhan 1992'de yazdığı Ferhat ile Şirin oyunu günlük sosyal ve politik olaylarını da vurgulayacak biçimde yeniden kurguladı. Zeynep Kaçar’ın, feminist bakış açısıyla yazılan Şirin odaklı Böyle Bir Aşk Masalı (2001) adlı oyunu ile Ertan Akman'ın Bir Su Masalı (2004) adlı oyunu, eserin çağdaş versiyonlarındandır.
Yer Tanrı

Yer Tanrı - Türk ve Altay halk inancında ve mitolojisinde yeryüzü ilahıdır. Yertengri veya Certenger olarak da söylenir. Bazen kötülükleri ve insani ve nefsani oluşumları temsil eder. Gök Tanrı yanında ikinci planda kalır. İnsan biçimli olarak çok fazla tasvir edilmemiştir. Ancak çoğu zaman dişil bir varlık olarak algılanır. Yeryüzü veya Dünya “Yertinç / Yerdinç” olarak ifade edilir.
Yer Tanrı'ya beyaz tavuk kurban edilir. Bazen de balık, koyun veya öküz kurban verilir. Özellikle başı toprağa gömülür. Bazı masallarda ise zayıf ve çelimsiz çocuklar ana babaları tarafından toprağa gömülürler, bu çocuklar orada güçlenir ve üç gün sonra bir yiğit olarak çıkarlar.
Kısır kadınlar kutlu bir ağacın altında Yer Ana'ya dua ederler. Yer Ana masallarda kahramanları sağ göğsünden iki sol göğsünden bir kez emzirir ve yiğit inanılmaz bir güce kavuşur.
Yakut kahramanlık destanlarında, ileride yenilmez olacak yiğitler, çocuklukta çelimsiz ve zayıftırlar. Hatta ana-babaları bile onları kabul etmek istemezler. Ancak toprağı kazıp, bu çocukları toprağa gömdükten sonra, Yer Tanrı (Yer Ana)'dan beslenerek güçlenen bu çocuklar, inanılmaz güçlü ve yakışıklı efsanevi kahramanlara dönüşürler. Anadolu'da bazı bölgelerde günümüzde bile delileri kuyuya sallamanın anlamı da aslında budur.
Yer ilahesini gösteren herhangi bir resmin olmadığı söylenir. Ancak bazen onu büyük bir kayın ağacının gövdesinde yaşayan beyaz saçlı kadın şeklinde anlatırlar. Bu ağacın dalları, insanlara en güzel atları hediye gönderen ruhun sahip olduğu göklere kadar uzanır.
Yereh Han

Yereh Han - Türk ve Altay mitolojisinde aile tanrısıdır. Yer Tanrı kavramı ile bağlantılı bir varlıktır. Aileyi ve evi korur. Soğanı sevdiği için soğanların yanına kendisine kurban aşı bırakılır. Sözcük, yerleşmek fiili ile aynı köktendir. Moğolcada Yeröh dilek anlamına gelir. Evde ağaç kabuğundan yapılarak kapı arkaların yerleştirelen sepetlerde yaşar. Onun için yapılan bu sepetlere de Yereh adı verilir. Yedi kuşak sağlam olarak saklanan bu sepetlere Yereh Türkelli adı verilir. Genç kızlar gelin olduklarında sepetlerini de (yani koruyucu ruhlarını da) berâber götürürler ve Çeyiz anlayışının kökeni olasılıkla bu uygulamaya dayanmaktadır. Deri hastalıklarının iyileşmesi için ona dua edilir. Sözcük, yerleşmek fiili ile aynı köktendir. Moğolcada Yeröh dilek anlamına gelir.
Kurgan

Kurgan veya Korgan özellikle Orta Asya ve Doğu Avrupa'daki yığma tepe ve höyük şeklinde bulunan genellikle tahtadan yapılmış mezarlar için kullanılan bir tümülüs (gömü yeri) türü.
En eski kurganlar Kafkasya'da MÖ 4. milenyumda inşa edilmiştir ve araştırmacılar bu mezarların Proto-Hint-Avrupalılar olarak da tabir edilen Hint Avrupa halklarının ataları tarafından yapıldığını düşünmektelerdir. Kurganlar Eneolitik, Tunç, Demir, Antik ve Orta Çağ zamanlarında inşa edilmekle beraber hala bazı Güney Sibirya ve Orta Asya halkları tarafından geleneksel bir biçimde inşasına devam edilmektedir. Arkeologlar Kurgan kültürünü çeşitli alt kültürlere ayırmaktalardır. Bu alt kültürlere örnek olarak Srubna, Çukur Mezar, İskit, Sarmat, Hun ve Kuman-Kıpçak kültürleri örnek verilebilir.
Etimoloji

Kelime Rusçanın da dahil olduğu pek çok slav dilinin atası olan Eski Doğu Slavca dili zamanlarından beri var olmuş ve literatüre Rusça vasıtası ile geçmiştir. Kökensel olarak ise Eski Doğu Slavca'ya henüz belirlenememiş bir Türki dilden geçtiği düşünülmektedir. Modern Türkçede bulunan kurğan (kale) kelimesi de bu teze kanıt oluşturmaktadır. Kurğan ise Kur/Kor (yapı) kökünden türemiştir. Terim özellikle Sovyet arkeolojisi tarafından popülerize edilmiş ve Orta Asya ve Doğu Avrupa'da bulunan çeşitli halklar tarafından inşa edilmiş tümülüsler için kullanılan genel bir terim haline gelmiştir.
Kökenleri ve yayılış > Kurgan hipotezi

Kurgan hipotezi erken Hint-Avrupa kökenlerinin, Karadeniz-Hazar steplerindeki arkeolojik Kurgan kültürüne dayandığını öne süren teorilerden biridir.
Kurgan modeli Hint-Avrupa kavimlerinin kökenleri ile ilgili olarak en fazla kabul görmüş olan önermedir ve birçok arkeolog ve dil bilimci tarafından tamamen ya da kısmen kabul görmektedir.
Kökenleri ve yayılış > İskit-Saka-Sibirya anıtları

Kurgan kültürünün öğeleri kendi içlerinde de benzerlik gösteren İskit-Saka-Sibirya kültürlerinin anıtları ile benzerlik göstermektedir. Eski bir kültür olan Altay dağlarında yaşamış Pazırık kültürü de bu anıtlar ile bağdaşlaştırlmaktadır.
İskit-Saka-Sibirya sınıflandırması MÖ 8. ve 3. yüzyıllar arasında inşa edilmiş Kurgan ve benzeri anıtları kapsar. Örnek olarak Esik Kurganı MÖ 5. yüzyılda inşa edilmiş ve Kazakistan'ın eski başkenti Almatı’nın yaklaşık  50 kilometre doğusunda yer alan Esik Kurganı verilebilir. Bu Kurgan özellikle içinden çıkarılmış olan "Altın elbiseli adam" adlı zırhı barındırdığı için en önemli kurganlardan biri olmaktadır. Bu periyoda aynı zamanda Erken Göçebe Dönemi de denilmektedir. MÖ 3. ve MS 6. yüzyıllarda inşa edilen anıtların Hunlar tarafından, MS 6. ve MS 13. yüzyıllarda inşa edilen anıtların Türki halklar tarafından inşa edildiği düşünülmektedir. Bu dönemleri daha sonra Moğol çağı izlemiştir.