stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Döner kodlayıcı
Artımlı kodlayıcı

Ana madde: Artımlı kodlayıcı
Döner artımlı kodlayıcı, gerçek zamanlı konum bilgisi sağlama yeteneği nedeniyle tüm döner kodlayıcılar arasında en yaygın kullanılanıdır. Artımlı kodlayıcının ölçüm çözünürlüğü hiçbir şekilde iki dahili artımlı hareket sensörüyle sınırlı değildir; Piyasada devir başına 10.000'e kadar veya daha fazla sayım yapabilen artımlı kodlayıcılar bulunabilir.
Döner artımlı kodlayıcılar, herhangi bir uyarıda bulunulmadan konum değişikliklerini bildirir ve bu bilgiyi, çoğu mutlak mil kodlayııcı tipinden çok daha hızlı veri hızlarında aktarırlar. Bu nedenle artımlı kodlayıcılar, konum ve hızın hassas ölçümünü gerektiren uygulamalarda yaygın kullanılır.
Döner artımlı kodlayıcı, dönme konum değişikliklerini belirlemek için mekanik, optik veya manyetik sensörler kullanabilir. Mekanik tip genellikle elektronik ekipman üzerinde manuel olarak çalıştırılan bir "dijital potansiyometre" kontrolü olarak kullanılır. Örneğin, modern ev ve araba stereoları ses seviyesi kontrolleri olarak genellikle mekanik döner kodlayıcılar kullanır. Mekanik sensörlü kodlayıcılar geri sıçrama anahtarına ihtiyaç duyar ve dolayısıyla işleyebilecekleri dönüş hızları sınırlıdır. Optik tip, daha yüksek hızlarla karşılaşıldığında veya daha yüksek derecede hassasiyet gerektiğinde kullanılır.
Döner artımlı kodlayıcı, kodlayıcı mili döndüğünde karesel olarak periyodik bir dijital dalga biçimi yayınlayan A ve B olmak üzere iki çıkış sinyaline sahiptir. Bu, karesel olarak sinüzoidal dalga şekilleri (yani sinüs ve kosinüs) çıkaran sinüs kodlayıcılara benzer, böylece kodlayıcının ve çözümleyicinin özelliklerini birleştirir. Dalga biçim frekansı mil dönüş hızını, darbe sayısı ise kat edilen mesafeyi gösterirken A-B faz ilişkisi dönüş yönünü gösterir.
Bazı döner artımlı kodlayıcılar, mil belirli bir açıdan geçtiğinde bir darbe yayan ek bir "indeks" çıkışına (genellikle Z olarak etiketlenir) sahiptir. Her dönüşte Z sinyali, bir sonraki AB durumu değişikliğine kadar genellikle her zaman aynı açıda ileri sürülür. Bu, genellikle radar sistemlerinde ve kodlayıcı mili belirli bir referans açısına yerleştirildiğinde kayıt sinyali gerektiren diğer uygulamalarda kullanılır.
Mutlak kodlayıcıdan farklı olarak, artımlı kodlayıcı izlemez ve çıkışları bağlı olduğu mekanik sistemin mutlak konumunu göstermez. Sonuçta, herhangi bir özel andaki mutlak konumu belirlemek için mutlak konumun genellikle çift yönlü bir elektronik sayacı olan artımlı kodlayıcı arayüzü ile "izlenmesi" gerekir.
Mekanik bilgisayar farelerinde ucuz artımlı kodlayıcılar kullanılır. Genellikle biri sol-sağ hareketi algılamak için, diğeri ise ileri-geri hareketi algılamak için iki kodlayıcı kullanılır.
Artımlı kodlayıcı > Döner (Açılı) Darbe Kodlayıcı

Döner (Açılı) Darbe kodlayıcının her yön için bir SPDT anahtarı vardır ve her biri yalnızca hareket yönünde çalışır. Bir yöndeki her dönüş girintisi, o yönle ilişkili SPDT anahtarının yalnızca geçiş yapmasına neden olur.
Artımlı kodlayıcı > Diğer darbe çıkışlı döner kodlayıcılar

Tek çıkışlı döner kodlayıcılar (yani takometreler) hareket yönünü algılamak için kullanılamaz ancak hareket yönü sabit olduğunda hızı ölçmek ve konumu ölçmek için uygundur. Bazı uygulamalarda hareket mesafesini ölçmek için kullanılabilirler (örn. hareketli ayaklar).
Daha fazla okumak için kaynaklar

"Shaft Angle Encoders Afford High Accuracy" (PDF). Electronic Industries. 18 (10). Chilton Company. Ekim 1959. ss. 76-80. Erişim tarihi: 14 Ocak 2018.
Military Handbook: Encoders - Shaft Angle To Digital (PDF). Savunma Bakanlığı (Amerika Birleşik Devletleri). 30 Eylül 1991. MIL-HDBK-231A. 25 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Temmuz 2020.  (NB. Supersedes MIL-HDBK-231(AS) (1970-07-01).)
Hall etkisi kare kodlayıcı, bir robot aracın tahrik mili üzerindeki dişli dişlerini algılar.
Artımlı kodlayıcı
3-bit ikili olarak işaretli açı ölçüm cihazları için döner kodlayıcı. İç halka tablodaki Kontak 1'e karşılık gelir. Siyah sektörler "açık". Sıfır derece sağ taraftadır ve açı saat yönünün tersine doğru artar.
3 bit ikili yansımalı Gray kodla (BRGC) işaretlenmiş açı ölçüm cihazları için döner kodlayıcı. İç halka tablodaki Kontak 1'e karşılık gelir. Siyah sektörler "açık". Sıfır derece sağ taraftadır ve açı saat yönünün tersine artar.
Artımlı kodlayıcı
Dörtlemede iki kare dalga. Dönme yönü A-B faz açısının işaretiyle gösterilir; bu durumda A, B'yi takip ettiğinden negatiftir.
A ve B sinyallerinin karşılık gelen mantık durumlarıyla birlikte, döner artımlı kodlayıcı sensör mekanizmasının kavramsal çizimi
Döner (Açılı) Darbe Kodlayıcının çalıştırılması ve sökülmesi
Deliveren

Deliveren, Sezen Aksu'nun 16. stüdyo albümüdür. 2 Haziran 2000 tarihinde piyasaya çıkmıştır. Albüm 750.000 satarak 2000 yılının en çok satan albümlerindendir.
Albüm hakkında

Albümde beşinci sırada bulunan "Rumeli Havası" adlı şarkı bir Cihan Sezer bestesi olup şarkının sözleri Sezen Aksu'ya aittir. Yedinci sırada bulunan "O-kudum-da" adlı şarkının sözlerini Aysel Gürel'e, sekizinci sırada bulunan "Yine mi Çiçek?" adı şarkının sözleri ise Meral Okay'a aittir. Albümde diğer şarkıların sözleri Sezen Aksu'ya aittir. Şarkı düzenlemelerinde Aykut Gürel, Arto Tunçboyacıyan ve Ara Dinkjian ile çalışan sanatçının albüm dağıtımını ise Balet Plak yapmıştır.
Arka plan ve yayımlanma

Albümde Sezen Aksu'nun ön kapak resmi için ayna karşısında makyajını temizlerken ve arka kapak resmi için ise makyajını temizledikten sonraki halini anlatan resimleri seçilmiştir. Albümde kliplenen şarkılar sırasıyla; ikinci sırada yer alan, klip yönetmenliğini Gül Oğuz'un yaptığı "Oh Oh", dördüncü sırada yer alan "Keskin Bıçak" ve onuncu sırada yer alan, klip yönetmenliğini Gül Oğuz'un yaptığı "Sarı Odalar" şarkıları olmuştur.
Parça listesi

"Deliveren" (0:47) (söz - müzik: Sezen Aksu)
"Oh Oh" (3:53) (söz - müzik: Sezen Aksu, düzenleme: Arto Tunçboyacıyan)
"Kahpe Kader" (6:09) (söz - müzik: Sezen Aksu, düzenleme: Arto Tunçboyacıyan)
"Keskin Bıçak" (5:29) (söz: Sezen Aksu, müzik: Sezen Aksu, düzenleme: Aykut Gürel)
"Rumeli Havası" (4:42) (söz: Cihan Sezer, müzik: Sezen Aksu, düzenleme: Aykut Gürel)
"Gidiyorum Bu Şehirden" (6:55) (söz - müzik: Sezen Aksu, düzenleme: Gürol Ağırbaş, Erkan Oğur, Bülent Ortaçgil)
"O-kudum-da" (4:22) (söz: Aysel Gürel, müzik - düzenleme: Arto Tunçboyacıyan)
"Yine mi Çiçek?" (5:52) (söz: Meral Okay, müzik - düzenleme: Ara Dinkjian)
"Hoşgeldin" (4:42) (Söz: Sezen Aksu, müzik - düzenleme: Ara Dinkjian)
"Sarı Odalar" (5:53) (söz - müzik: Sezen Aksu, Düzenleme: Kıvanç K.)
"Yalancı Dünya" (3:37) (söz - müzik: Sezen Aksu, düzenleme: Arto Tunçboyacıyan)
"Hayat Sana Teşekkür Ederim" (4:15) (söz - müzik: Sezen Aksu, düzenleme: Aykut Gürel)
Klip şarkıları

"Oh Oh"
"Keskin Bıçak"
"Sarı Odalar"
Yönetmenliğini Gül Oğuz'un yaptığı Sarı Odalar klibinde siyah fonda Sezen Aksu.
Bilgi güvenliği

Bilgi güvenliği, (Gizlilik, Bütünlük ve Erişilebilirlik) bilgilerin izinsiz kullanımından, izinsiz ifşa edilmesinden, izinsiz yok edilmesinden, izinsiz değiştirilmesinden, bilgilere hasar verilmesinden koruma veya bilgilere yapılacak olan izinsiz erişimleri engelleme işlemi. Bilgi güvenliği, bilgisayar güvenliği ve bilgi sigortası terimleri, sık olarak birbirinin yerine kullanılmaktadır. Bu alanlar alakalıdırlar ve mahremiyetin, bütünlüğün ve bilginin ulaşılabilirliğinin korunması hususunda ortak hedefleri paylaşırlar.
Türkiye

Türk Standartları Enstitüsü TSE tarafından Türkçeye çevrilerek yayınlanan TS ISO/IEC 27001:2005 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı, bilgi güvenliğini üç başlık altında inceler:
Gizlilik: Bilgilerin yetkisiz erişime karşı korunması
Bütünlük: Bilgilerin eksiksiz, tam, tutarlı ve doğru olması
Erişilebilirlik: Bilgilere yetkililerce ihtiyaç duyulduğunda erişilebilir olması
Gizlilik, Bütünlük ve Erişilebilirlik, bilgi güvenliğinin temel taşı kavramı olan ve İngilizce Confidentially, Integrity, Availability kelimelerinin baş harflerinden gelen “CIA üçlüsü” olarak adlandırılır.
Gizlilik (Confidentially), verileri sadece Yetkili kişiler görebilir.
Bilgilerin yetkisiz erişilmesini önlemeye çalışır: verileri gizli tutar. Başka bir deyişle, verilere yetkisiz okuma erişimini önlemeye çalışır. Bir gizlilik saldırısı örneği, kredi kartı bilgileri gibi Kişisel Tanımlanabilir Bilgilerin (PII = Personally Identifiable Information) çalınması olabilir. Verilere yalnızca izin, resmi erişim onayı ve bilmeye ihtiyacı/izni olan kullanıcılar erişebilmelidir. Birçok ülke, ulusal güvenlik bilgilerini gizli tutma isteğini paylaşır ve bunu, gizlilik kontrollerinin yerinde olmasını sağlayarak gerçekleştirir. Büyük ve küçük kuruluşların verileri gizli tutması gerekir.
Bütünlük (Integrity), veri bütünlüğü, verilerin yetkisiz kişiler tarafından değiştirilmediği anlamına gelir.
Bilgilerin yetkisiz değiştirilmesini önlemeyi amaçlar. Başka bir deyişle, bütünlük verilere yetkisiz yazma erişimini önlemeye çalışır. İki tür bütünlük vardır: veri bütünlüğü ve sistem bütünlüğü. Veri bütünlüğü, bilgileri yetkisiz değişikliklere karşı korumayı amaçlar; sistem bütünlüğü, Windows 2008 sunucu işletim sistemi gibi bir sistemi yetkisiz değişikliklerden korumayı amaçlar. Etik olmayan bir öğrenci, başarısız notlarını yükseltmek için bir üniversite notu veritabanı hacklerse, veri bütünlüğünü ihlal etmiş olur. Gelecekteki “arka kapı” (backdoor)  erişimine izin vermek için sisteme kötü amaçlı yazılım yüklerse, sistem bütünlüğünü ihlal etmiş olur.
Erişilebilirlik (Availability), erişilebilirlik, verilere ihtiyaç duydukları zaman ve yerde yetkili kişiler tarafından erişilebilmesidir.
Bilgilerin gerektiğinde kullanılabilir olmasını sağlar. Sistemlerin normal iş kullanımı için kullanılabilir (mevcut) olması gerekir. Kullanılabilirliğe yönelik bir saldırı örneği, bir sistemin hizmetini (veya kullanılabilirliğini) durdurmaya çalışan Hizmet bloke (DoS) saldırısı olabilir. Hizmetlerin ve verilerin yüksek düzeyde erişilebilirliğini sağlamak için yük devretme kümeleme, site esnekliği, otomatik yük devretme, yük dengeleme, donanım ve yazılım bileşenlerinin yedekliliği ve hata toleransı gibi teknikleri kullanın. Örneğin, işlemesi uzun zaman alan geçersiz isteklerle bir sistemi aşırı yükleyerek bir hizmetin veya verilerin kullanılabilirliğini reddetmeyi amaçlayan bir hizmet reddi (DoS) saldırısını engellemenize yardımcı olabilirler.
Türkiye > Kavramlar Arası Karşıtlıklar

Gizlilik, bütünlük ve erişilebilirlik bazen birbirine zıttır: verileri bir kasaya kilitlemek ve anahtarı atmak, gizliliğe ve bütünlüğe yardımcı olabilir, ancak kullanılabilirliğe zarar verir. Bu yanlış cevaptır: bilgi güvenliği uzmanları olarak görevimiz gizlilik, bütünlük ve kullanılabilirlik ihtiyaçlarını dengelemek ve gerektiğinde ödünler vermektir. Bir bilgi güvenliği acemi olduğunun kesin bir işareti, kullanılabilirliği ele almazken her türlü gizlilik ve bütünlük kontrolünü bir soruna atmasıdır.
Bu makale, bilgi güvenliğinin genel bir özeti ve temel kavramlarını içerir.
Standardın 2013 Revizyonu olan ISO/IEC 27001:2013, 2013 yılının Ekim ayı içerisinde ISO tarafından yayınlanmıştır.
Türkçe çevirisi olan TS ISO/IEC 27001:2013, 2013 yılının Aralık ayı içerisinde yayınlanmıştır. ISO/IEC 27001:2005 standardı geçerliliğini Eylül 2015 sonunda kaybedecektir. Standardının 2005 versiyonu kullanan firmaların Eylül 2015 sonuna kadar yeni standarda göre belgelenmesi zorunludur.
Standardın 2017 Revizyonu olan ISO/IEC 27001:2017, 2017 yılının Mart ayında ISO tarafından yayınlanmıştır. Türkçe çevirisi olan TS ISO/IEC 27001:2017, 2017 yılının Mayıs ayı içerisinde yayınlanmıştır.
Standardın son revizyonu olarak 2022 Revizyonu olan ISO/IEC 27001:2022, 2022 yılının Şubat ayında ISO tarafından yayınlanmıştır. Türkçe çevirisi henüz yayınlanmamıştır.
Dar Geçit Muharebesi

| g t Müslümanların Maveraünnehir'i fethi |
| --- | --- |
 İlk Fetihler Kuteybe'nin seferleri (705–715)  Aksu (717) Emevî - Türkeş muharebeleri Kasrül Bahili (720/1)  Susuzluk Günü (724)  Baykend (729)  Kamarca Kuşatması (729)  Dar Geçit (Vakatüşşib) (731)  Yevm el Atkal (737)  Haristan (737) Diğer Haris bin Süreyc İsyanı (734–736)  Nasr'ın seferleri (738–741)  Talas Muharebesi (751) 
Dar Geçit Muharebesi ya da  Defile Savaşı (Arapça: وقعة الشعب Vakatüşşib) Tahtakaraça Geçidi'nde (Günümüzde Özbekistan) Emevî Halifeliği'nin büyük bir ordusu ile Türkeş Devleti arasında Temmuz 731'de üç gün boyunca süren çatışmadır. Türkeş Devleti, Semerkant'ı kuşatıyordu ve şehrin komutanı Sevre bin Hür, Horasan'ın yeni atanan valisi Cüneyd el-Mürrî'den yardım talebinde bulunmuştu. Cüneyd'in 28.000 kişilik ordusu geçitte Türkeş Devleti'nin saldırısına uğradı ve Emevî ordusu kendini kurtarmayı ve Semerkant'a ulaşmayı başarsa da çok büyük kayıplar verdi; Bir yardım amacıyla Türkeş güçlerine arkadan saldırmaları emredilen Sevre'nin 12.000 askeri neredeyse yok edildi.
Tüm Emevi döneminin en ayrıntılı anlatımlarından biri olup günümüze ulaşan Taberî'nin Tarihi muharebenin, on yıl boyunca Müslümanların Orta Asya'ya yayılmasını durdurup veya tersine çevirdiğini söyler. Horasan ordusunun uğradığı kayıplar, uzun vadede Emevî rejimini zayıflatan ve yirmi yıl sonra Horasan'da başlayan Abbâsî İhtilâli'nde yıkılmasına neden olan Hilafet'in metropol bölgelerinden takviye sevkine yol açtı.
Arka plan

Maveraünnehir bölgesi, 7. yüzyılın ortalarında Müslümanların İran ve Horasan'ı fethinden sonra, I. Velid (h. 705-715) döneminde Kuteybe bin Müslim komutasındaki Suriye merkezli Emevî Halifeliği'nin Müslüman Arapları tarafından fethedildi. Bölgenin yerli İranlı ve Türk sakinlerinin ve özerk yerel yöneticilerin sadakatleri değişken kaldı ve 719'da Çinlilere ve vassalları Türkeş Devleti'ne (Türk aşiret konfederasyonu) Müslümanlara karşı askeri yardım için bir dilekçe gönderdiler. Buna karşılık 720'de Türkeş Devleti saldırıları başladı ve yerli Soğdya halkı Halifeliğe karşı ayaklanmalar başlattılar. Bunlar Horasan valisi Said bin Amr el-Haraşi tarafından büyük bir gaddarlıkla bastırıldı, ancak 724'te halefi Müslim bin Said el Kilabi, Fergana'yı ele geçirmeye çalışırken büyük bir felaket yaşadı ("Susuzluk Günü" olarak adlandırılır). Sonraki birkaç yıl boyunca Emevî kuvvetleri savunmayla sınırlı kaldı. İslam'a dönen yerlilerin (mevali) vergilerini kaldırarak yerel nüfusun desteğini kazanma ve yatıştırma çabalarında bulunuldu ancak bunlar gönülsüzdü ve kısa sürede tersine döndüler, sert Arap eylemleri yerel seçkinleri daha da yabancılaştırdı. 728'de Türkeş işgali ile birleşen büyük çaplı bir ayaklanma, Semerkant çevresindeki bölge hariç, Maveraünnehir'in çoğunun Halifelik güçleri tarafından terk edilmesine yol açtı.
Durumu tersine çevirme umuduyla, 730 başlarında Halife Hişâm bin Abdülmelik (h. 723-743) Horasan'a yeni bir vali atadı. Bu vali son zamanlarında Sind'in huzura kavuşturma ile meşgul olan deneyimli general Cüneyd el-Mürrî idi. Cüneyd'in Ceyhun'u geçtikten sonra 7.000 süvari eskortuna ihtiyaç duyması ve önceki yıl zorlu bir seferde Buhara'ya kadar ilerleyen selefi Aşras el-Sulami ordusuyla bağlantı kurmak için at binerken Kağan Suluk Çor tarafından saldırıya uğraması, o zamanki zorlu güvenlik durumunu göstermektedir. Zorlu bir çarpışmadan sonra, Cüneyd ve eskortu saldırıyı geri püskürtmeyi başardı ve el-Sulami'nin güçleriyle bağlantı kurdu. Türkeş ordusu kuzeye, Semerkant'a doğru çekilirken, Buhara ve Soğdya'nın çoğu kısa süre sonra kurtarıldı. Müslüman ordusu onu takip etti ve şehrin yakınında yapılan bir savaşta zafer kazandı. Cüneyd daha sonra askerleriyle birlikte Merv'de kışlamak üzere geri çekildi. Kış aylarında, daha önce Müslüman yönetimi altında hareketsiz olan Toharistan'daki Amuderya'nın güneyinde isyanlar patlak verdi. Cüneyd, Belh'e gitmek zorunda kaldı ve isyanı bastırmak için 28.000 adamını orada dağıttı. 731'in başlarında Türkeşler Semerkand'ı kuşattığında ve şehrin valisi Sevre bin Hür'den yardım çağrıları geldiğinde, bu durum onu ciddi anlamda yetersiz bıraktı. Ordunun kıdemli Horasanlı Arap liderlerinin, güçlerini yeniden bir araya getirmek için beklemesini ve Ceyhun'u 50.000'den az adamla geçmemesini tavsiye etmesine rağmen Cüneyd, Semerkant'ın kurtarılmasına hemen yürümeye karar verdi.
Nadine G. Barlow

| Nadine G>  Barlow |
| --- | --- |

Doğum: 1958 La Jolla, Kaliforniya
Ölüm: 17 Ağustos 2020 (62 yaşında)
Milliyet: Amerika Birleşik Devletleri
Eğitim: Arizona Üniversitesi

Kariyeri
Dalı: Gezegen bilimi
Çalıştığı kurumlar: Ay ve Gezegen Enstitüsü   NASA Merkez Florida Üniversitesi Kuzey Arizona Üniversitesi
Doktoradanışmanı: Robert G. Strom
 

Nadine G. Barlow (1958 - 17 Ağustos 2020), Amerikalı bir astrofizikçiydi. Kuzey Arizona Üniversitesi (NAU) Fizik ve Astronomi Bölümü'nde profesör unvanına sahipti. 2010 sonbaharında NAU Fizik ve Astronomi bölümü yardımcı başkanı oldu. Aynı zamanda Kuzey Arizona Üniversitesi / NASA Uzay Hibe Programı'nın yöneticisi, Arizona Uzay Hibe Konsorsiyumu'nun ise yardımcı yöneticisiydi. Dünyanın en iyi Mars bilim adamlarından biri olarak kabul edilir.
Kariyeri

Barlow, kariyeri boyunca Palomar Koleji, Houston-Clear Lake Üniversitesi, Merkez Florida Üniversitesi ve son olarak görev yaptığı Kuzey Arizona Üniversitesi'nde ders verdi. Ayrıca, Flagstaff'taki NASA Johnson Uzay Merkezi, Ay ve Gezegen Enstitüsü ve Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) ve Astrojeoloji Bilim Merkezi'nde araştırmalar yaptı. Orlando'daki Merkez Florida Üniversitesi Robinson Gözlemevi'nin ilk yöneticisiydi. Barlow, 17 Ağustos 2020'de kanser nedeniyle 62 yaşında öldü.
Barlow, aşağıdakiler dâhil birçok NASA ay ve gezegen bilimi projesinde çalıştı:
Mars'taki Merkez Çukur Kraterlerinin Ayrıntılı Araştırmaları
Arabistan Terra, Mars'ta Uçucu Zengin Maddenin Göstergelerinin İncelenmesi
Coğrafi Bilgi Sistemleri (GIS) Ay Çarpma Kraterleri Veritabanı
Ganymede Üzerindeki Çarpma Kraterlerinin Morfolojik Analizi
Mars Çarpma Kraterleri için CBS Veritabanı ve Araçları
Mars Çarpma Krateri Morfolojilerinin ve Morfometrilerinin İncelenmesi
Ödülleri ve adının verilmesi

Barlow, 2002'de Central Florida Üniversitesi Lisans Öğretiminde Mükemmellik Ödülü'nü ve 2002-2003 yılları için Palomar Community Koleji Yılın Öğrencisi Ödülü'nü kazandı. 1999'da, Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) tarafından bilime yaptığı katkıları nedeniyle bir asteroide (15466 Barlow) adı verilerek ödüllendirildi.
Çalışmaları (seçme)

Mars: İçine, Yüzeyine ve Atmosferine Giriş 978-0521852265 (2008)
Uzay Bilimleri 002865546X (yardımcı editör, 2002)
Yer Bilimleri Ansiklopedisi 0028830008 (yardımcı editör, 1996)
İzlanda tarihi

İzlanda tarihi, Norveç ve Büyük Britanya'dan gelen Viking yerleşimcilerle başlamıştır.
Eski tarih

İzlanda, jeolojik anlamda, yaklaşık olarak 20 milyon yıl önce başlayan Mid-Atlantik bölgedeki volkanik patlamalarla oluştuğundan genç bir adadır. Adada bulunan en eski taşların tarihleri ancak 16 milyon yıl öncesine kadar gider. İzlanda adasını oluşmasına da neden olan volkanizma hareketi bugün de aktifliğini korumaktadır.
İzlanda, yerleşimin olmadığı son büyük adalardan biri olarak kalmıştır. Piteas tarafından "Thule" olarak adlandırılan adanın İzlanda olduğu önerilmiş olsa da bu olasılık çok düşüktür; çünkü Piteas, adayı tarım bakımından oldukça zengin ve fazla sayıda süt, bal ve meyvenin olduğu bir ada olarak betimlemiştir. İnsanoğlunun bu adaya ayak bastığı ilk tarih bilinmemektedir. Adada 3. yüzyıl Roma madeni paraları bulunmuş olsa da bu paraların adaya o zamanda mı yoksa daha sonra Vikinglerle beraber mi geldiği bilinmemektedir.
Edebiyat bakımından incelendiğinde bazı İrlanda keşişlerinin adaya Norslardan önce ayak bastığı önerilmiştir. Ancak bu tezi savunacak hiçbir arkeolojik kanıt yoktur. 12. yüzyıl bilgini Ari Þorgilsson, kitabı Íslendingabók'ta yazdığına göre, adaya ilk yerleşenler, adada, İrlanda keşişleri tarafından kullanılanlara benzer küçük çanlar bulmuşlardır. Ancak böyle kalıntılar arkeologlar tarafından bulunulamamıştır. Landnámabók adı verilen, İzlandalıların İzlanda'ya yerleşişini anlatan eski yazıtın zamanlarında bazı İrlandalılar, efsanevi kral Kjarvalr Írakonungr'un soyundan geldiğini savunmuştur.
Yerleşim Çağı (874-930)

Landnámabók'a göre, İzlanda, Norveç'ten Faroe Adalarına giden Naddoddr adı verilen İskandinav bir denizci tarafından keşfediliştir. Kitaba göre Naddoddr, seyahatinde yolundan sapmıştır ve de adayı bulmuştur. Adayı keşfettiğinde adaya "Snæland" (Kar Toprakları) adını verdi. İsveçli denizci Garðar Svavarsson da adayı yanlışlıkla keşfetmiştir. Geldiği toprakların bir ada olduğunu fark edince adaya "Garðarshólmi" (Garðar'ın Adası) adını verip kış boyunca Húsavík'te kalmıştır. Adaya bilinçli olarak yelken açan ilk İskandinav denizci Hrafna-Flóki (Kunduz Flóki) olarak da bilinen Flóki Vilgerðarson'dır. Flóki, Barðaströnd'ta bir kış boyunca kalmıştır. Kışın soğuk geçtiğinden akarsu üzerinden oluşmuş buzulları fark edip adaya hala kullanımda olan adını, yani "Ísland"yı (İzlanda) vermiştir.
İzlanda'daki ilk sürekli olarak yaşamış insan Norveç'li şef Ingólfur Arnarson olarak kabul edilir. Rivayete göre, Ingólfur kıyıya yaklaşırken karaya iki yontulmuş taş atıp onların indiği yere yerleşeceğine söz vermiştir. Karaya vardığında ise Reykjanesskagi adı verilen güneybatı yarımadasında taşları bulunca 874 yılında, ailesiyle birlikte İzlanda'ya yerleşmiştir. Bu yerleştiği yere, yerden yükselen jeotermal buharlar nedeniyle Reykjavík (Duman Körfezi) adını vermiştir. Burası bugüne kadar İzlanda'nın başkenti ve en gelişmiş yeri olarak kalmıştır. Ancak Ingólfur Arnarson'un ilk yerleşik yaşama geçen insan olmaması olasıdır. Bu insan, Garðar Svavarsson'un kölesi olan Náttfari olabilir. Náttfari, efendisi İskandinavya'ya dönünce geride kalmıştır.
Yukarıda belirtilen tüm bilgilerin çoğu bilginin çelişkileri nedeniyle bir kaynak olarak kullanmayı reddettiği Landnámabók'tan (Yerleşme Kitabı) geldiğini belirtmek gerekir. Ancak yine de bu kitap, bu konudaki tek kaynaktır. Ayrıca arkeolojik buluntular, 870 yıllarında, Reykjavík çevresinde gerçekten de bir yerleşme olduğunu göstermektedir.
Ingólfur'dan sonra birçok Nors şefi onu takip etmiştir. Bu şefler, adaya, aileleri ve köleleriyle gelmişlerdir. Birçok kaynağa göre bu insanların çoğu Norveçli, İrlandalı ve İskoç'tur. İrlanda ve İskoçluların çoğu ise adaya Norveçli şeflerin köle ve uşakları olarak gelmiştir. Norveç'ten bu göç genellikle, Norveç kralı Haraldur Harfagri'nin (Güzel Saçlı Harald), Norveç'teki küçük krallıkları birleştirirken uyguladığı yıkımla açıklanır. Aynı zamanda Norveç'in batıdaki bölgelerin çok kalabalık olması da bu göçün sebepleri arasında sayılmıştır. İzlanda'ya yerleşim detaylarla Landnámabók'ta açıklanmıştır. Ancak bunun 12. yüzyılda, yani bu dönemden en azından 200 yıl sonra yazıya geçirildiği göz önünde bulundurulmalıdır. Ari Þorgilsson'un Íslendingabók'ı genellikle daha güvenilir olarak kabul edilse de buradaki detaylar daha azdır. Bu kitaba göre İzlanda'nın yerleşimi 60 yılda tamamlanmıştır ve bu bilgi büyük bir olasılıkla İzlanda'nın bu süre zarfında tüm bölgelerinin alındığını gösteriyor.