stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ebu Bişr Metta
Mantık ve dilbilgisinin erdemleri üzerine tartışma

Ebu Bişr'in 932 yılında Bağdat'ta vezirin huzurunda Müslüman ilahiyatçı ve gramerci Ebu Said es-Sirafi ile mantık ve gramerin yararları üzerine bir münazara yaptığı bildirilmiştir. Münazaraya ilişkin anlatıların es-Sirafi'ye karşı önyargılı olduğu düşünülmektedir. Münazara, mantık kavramına yalnızca Yunanlar için geçerli olduğu ve Arapça konuşanlar için yararlı olmadığı gerekçesiyle saldıran es-Sirafi'nin lehine sonuçlanmış gibi görünmektedir. El-Sirafi ayrıca bir dizi Arapça gramer bilmecesiyle Ebu Bişr'in kafasını karıştırmayı başarmıştır. Ebu Bişr'in genç meslektaşları El-Farabi ve Yahya ibn Adi daha sonra onun davasını desteklemek için ek argümanlar sunmuştur.
Asya Oyunları'nda futbol

Asya Oyunları'nda futbol, Asya Oyunları'nda mücadele eden millî futbol takımlarının bir istatistiğidir. Erkek futbolu 1951, kadın futbolu ise 1990 yılından beri oyunlarda yer almaktadır.
Eski sistemde futbol takımlarında her yaştan oyuncu bulundurulabilirken, 2002 yılındaki oyunlardan itibaren takımların 23 yaş altı futbolculardan kurulu olması şart koşulmuştur. Bununla birlikte kadroda 23 yaş üstü üç futbolcu bulundurabilme hakkı tanınmıştır.
Erkekler > Turnuvalar

1 Ünvan paylaşıldı. 

2 Kuzey Koreli bazı kişilerin şiddet içeren fillerinden ötürü maç hükmen Suudi Arabistan'a verildi.
Erkekler > Madalya tablosu

| Takım | Altın | Gümüş | Bronz |
| --- | --- | --- | --- |
|  Güney Kore | 5 (1970, 1978, 1986*, 2014*, 2018) | 3 (1954, 1958, 1962) | 3 (1990, 2002*, 2010) |
|  İran | 4 (1974*, 1990, 1998, 2002) | 2 (1951, 1966) | 1 (2006) |
|  Hindistan | 2 (1951*, 1962) |  | 1 (1970) |
|  Myanmar | 2 (1966, 1970) |  | 1 (1954) |
|  Çin Taipeisi | 2 (1954, 1958) |  |  |
|  Japonya | 1 (2010) | 2 (2002, 2018) | 2 (1951, 1966) |
|  Kuzey Kore | 1 (1978) | 2 (1990, 2014) |  |
|  Irak | 1 (1982) | 1 (2006) | 1 (2014) |
|  Katar | 1 (2006*) |  |  |
|  Özbekistan | 1 (1994) |  |  |
|  Kuveyt |  | 2 (1982, 1998) | 2 (1986, 1994) |
|  Çin |  | 1 (1994) | 2 (1978, 1998) |
|  Suudi Arabistan |  | 1 (1986) | 1 (1982) |
|  Birleşik Arap Emirlikleri |  | 1 (2010) | 1 (2018) |
|  İsrail |  | 1 (1974) |  |
|  Malezya |  |  | 2 (1962, 1974) |
|  Endonezya |  |  | 1 (1958) |
Kadınlar > Turnuvalar

^3 Lig usulü. 

^4 Grup sıralamasına göre belirlendi.
Kadınlar > Madalya tablosu

| Takım | Altın | Gümüş | Bronz |
| --- | --- | --- | --- |
|  Çin | 3 (1990*, 1994, 1998) | 2 (2002, 2018) | 1 (2006) |
|  Kuzey Kore | 3 (2002, 2006, 2014) | 2 (1998, 2010) | 1 (1990) |
|  Japonya | 2 (2010, 2018) | 4 (1990, 1994*, 2006, 2014) | 2 (1998, 2002) |
|  Güney Kore |  |  | 3 (2010, 2014*, 2018) |
|  Çin Taipeisi |  |  | 1 (1994) |
İstatistikler > Erkekler toplam (1951-1998)+(2002-2014)

| Sıra | Takım | Katılım | O | G | B | M | AG | YG | GF | P |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Güney Kore | 16 | 87 | 58 | 9 | 20 | 186 | 71 | +115 | 183 |
| 2 |  İran | 14 | 68 | 43 | 9 | 16 | 128 | 55 | +73 | 141 |
| 3 |  Japonya | 17 | 71 | 42 | 4 | 25 | 128 | 70 | +58 | 130 |
| 4 |  Çin | 11 | 52 | 32 | 4 | 16 | 108 | 55 | +53 | 100 |
| 5 |  Tayland | 14 | 65 | 27 | 9 | 29 | 96 | 89 | +7 | 90 |
| 6 |  Irak | 6 | 40 | 27 | 5 | 8 | 76 | 20 | +56 | 86 |
| 7 |  Kuzey Kore | 9 | 47 | 24 | 12 | 11 | 70 | 39 | +31 | 84 |
| 8 |  Kuveyt | 11 | 56 | 32 | 7 | 17 | 118 | 55 | +63 | 73 |
| 9 |  Hindistan | 14 | 56 | 22 | 3 | 31 | 74 | 107 | -33 | 69 |
| 10 |  Özbekistan | 6 | 29 | 18 | 3 | 8 | 73 | 34 | +39 | 57 |
| 11 |  Suudi Arabistan | 6 | 28 | 14 | 7 | 7 | 43 | 30 | +10 | 49 |
| 12 |  Endonezya | 9 | 35 | 14 | 7 | 14 | 63 | 65 | -2 | 49 |
| 13 |  Katar | 7 | 30 | 12 | 10 | 6 | 49 | 25 | +24 | 46 |
| 14 |  Birleşik Arap Emirlikleri | 7 | 30 | 12 | 9 | 9 | 41 | 35 | +6 | 45 |
| 15 |  Myanmar | 9 | 34 | 13 | 6 | 14 | 49 | 60 | -11 | 45 |
| 16 |  Malezya | 14 | 50 | 12 | 5 | 33 | 71 | 103 | -32 | 41 |
| 17 |  Hong Kong | 9 | 34 | 11 | 4 | 13 | 42 | 50 | -8 | 37 |
| 18 |  Umman | 6 | 22 | 9 | 4 | 9 | 42 | 35 | +7 | 31 |
| 19 |  Vietnam | 10 | 30 | 9 | 3 | 18 | 44 | 57 | -13 | 30 |
| 20 |  Çin Taipeisi | 3 | 12 | 9 | 1 | 2 | 32 | 18 | +14 | 28 |
| 21 |  İsrail | 2 | 10 | 8 | 0 | 2 | 30 | 7 | +23 | 24 |
| 22 |  Türkmenistan | 4 | 18 | 6 | 6 | 6 | 29 | 34 | -5 | 24 |
| 23 |  Bahreyn | 8 | 24 | 7 | 4 | 13 | 31 | 51 | -20 | 25 |
| 24 |  Singapur | 6 | 21 | 5 | 3 | 13 | 29 | 53 | -24 | 18 |
| 25 |  Suriye | 2 | 9 | 2 | 5 | 2 | 9 | 7 | +2 | 11 |
| 26 |  Lübnan | 2 | 8 | 3 | 1 | 4 | 21 | 10 | +11 | 10 |
| 27 |  Tacikistan | 2 | 9 | 3 | 1 | 5 | 13 | 19 | -6 | 10 |
| 28 |  Bangladeş | 8 | 23 | 3 | 0 | 20 | 9 | 64 | -55 | 9 |
| 29 |  Pakistan | 8 | 22 | 2 | 2 | 18 | 20 | 75 | -55 | 8 |
| 30 |  Kazakistan | 1 | 5 | 2 | 1 | 2 | 8 | 6 | +2 | 7 |
| 31 |  Filistin | 4 | 13 | 2 | 1 | 10 | 5 | 28 | -23 | 7 |
| 32 |  Yemen | 3 | 10 | 1 | 2 | 7 | 3 | 21 | -18 | 5 |
| 33 |  Maldivler | 5 | 14 | 1 | 2 | 11 | 9 | 36 | -27 | 5 |
| 34 |  Kamboçya | 2 | 5 | 1 | 0 | 4 | 5 | 12 | -7 | 3 |
| 35 |  Filipinler | 4 | 11 | 1 | 0 | 10 | 5 | 63 | -58 | 3 |
| 36 |  Kırgızistan | 2 | 6 | 0 | 1 | 5 | 3 | 11 | -8 | 1 |
| 37 |  Güney Yemen | 1 | 3 | 0 | 0 | 3 | 1 | 8 | -7 | 0 |
| 38 |  Laos | 2 | 5 | 0 | 0 | 5 | 1 | 20 | -19 | 0 |
| 39 |  Afganistan | 4 | 10 | 0 | 0 | 10 | 5 | 57 | -52 | 0 |
| 40 |  Moğolistan | 1 | 2 | 0 | 0 | 2 | 0 | 26 | -26 | 0 |
| 41 |  Nepal | 5 | 15 | 0 | 0 | 15 | 1 | 65 | -64 | 0 |
| 42 |  Doğu Timor | 1 | 3 | 0 | 0 | 3 | 2 | 13 | -11 | 0 |
| 43 |  Makao | 1 | 3 | 0 | 0 | 3 | 1 | 25 | -24 | 0 |
İstatistikler > Erkekler (1951-1998)

| Sıra | Takım | Katılım | O | G | B | M | AG | YG | GF | P |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Güney Kore | 12 | 61 | 37 | 8 | 16 | 129 | 62 | +67 | 119 |
| 2 |  İran | 10 | 47 | 30 | 5 | 12 | 86 | 34 | +52 | 95 |
| 3 |  Japonya | 13 | 50 | 25 | 4 | 21 | 83 | 56 | +27 | 79 |
| 4 |  Çin | 7 | 37 | 23 | 3 | 11 | 85 | 38 | +47 | 72 |
| 5 |  Hindistan | 10 | 44 | 18 | 2 | 24 | 60 | 83 | -23 | 56 |
| 6 |  Kuveyt | 7 | 42 | 24 | 7 | 11 | 99 | 42 | +57 | 49 |
| 7 |  Irak | 4 | 24 | 15 | 4 | 5 | 41 | 13 | +28 | 49 |
| 8 |  Tayland | 10 | 43 | 13 | 7 | 23 | 59 | 74 | -25 | 46 |
| 9 |  Myanmar | 9 | 34 | 13 | 6 | 14 | 49 | 60 | -11 | 45 |
| 10 |  Kuzey Kore | 5 | 28 | 11 | 10 | 7 | 40 | 29 | +11 | 43 |
| 11 |  Endonezya | 7 | 28 | 12 | 6 | 10 | 49 | 44 | +5 | 42 |
| 12 |  Suudi Arabistan | 5 | 23 | 11 | 7 | 5 | 34 | 24 | +10 | 40 |
| 13 |  Özbekistan | 2 | 13 | 10 | 2 | 1 | 48 | 15 | +33 | 32 |
| 14 |  Malezya | 10 | 37 | 9 | 5 | 23 | 59 | 72 | -13 | 32 |
| 15 |  Çin Taipeisi | 3 | 12 | 9 | 1 | 2 | 32 | 18 | +14 | 28 |
| 16 |  İsrail | 2 | 10 | 8 | 0 | 2 | 30 | 7 | +23 | 24 |
| 17 |  Birleşik Arap Emirlikleri | 3 | 13 | 5 | 5 | 3 | 18 | 19 | -1 | 20 |
| 18 |  Katar | 4 | 15 | 4 | 7 | 4 | 19 | 19 | 0 | 19 |
| 19 |  Türkmenistan | 2 | 11 | 4 | 5 | 2 | 17 | 18 | -1 | 17 |
| 20 |  Vietnam | 6 | 17 | 5 | 2 | 10 | 27 | 33 | -6 | 17 |
| 21 |  Hong Kong | 5 | 14 | 5 | 1 | 8 | 24 | 33 | -9 | 16 |
| 22 |  Bahreyn | 4 | 14 | 3 | 3 | 8 | 12 | 37 | -25 | 12 |
| 23 |  Umman | 2 | 8 | 3 | 2 | 3 | 18 | 17 | +1 | 11 |
| 24 |  Singapur | 4 | 14 | 3 | 2 | 9 | 22 | 39 | -17 | 11 |
| 25 |  Kazakistan | 1 | 5 | 2 | 1 | 2 | 8 | 6 | +2 | 7 |
| 26 |  Pakistan | 5 | 14 | 2 | 1 | 11 | 18 | 52 | -34 | 7 |
| 27 |  Lübnan | 1 | 5 | 2 | 0 | 3 | 9 | 7 | +2 | 6 |
| 28 |  Bangladeş | 4 | 11 | 2 | 0 | 9 | 3 | 27 | -24 | 6 |
| 29 |  Tacikistan | 1 | 5 | 1 | 1 | 3 | 8 | 13 | -5 | 4 |
| 30 |  Kamboçya | 2 | 5 | 1 | 0 | 4 | 5 | 12 | -7 | 3 |
| 31 |  Filipinler | 4 | 11 | 1 | 0 | 10 | 5 | 63 | -58 | 3 |
| 32 |  Suriye | 1 | 3 | 0 | 2 | 1 | 3 | 5 | -2 | 2 |
| 33 |  Yemen | 2 | 7 | 0 | 2 | 5 | 0 | 16 | -16 | 2 |
| 34 |  Güney Yemen | 1 | 3 | 0 | 0 | 3 | 1 | 8 | -7 | 0 |
| 35 |  Maldivler | 1 | 2 | 0 | 0 | 2 | 0 | 7 | -7 | 0 |
| 36 |  Laos | 1 | 2 | 0 | 0 | 2 | 1 | 11 | -10 | 0 |
| 37 |  Afganistan | 2 | 4 | 0 | 0 | 4 | 4 | 17 | -13 | 0 |
| 38 |  Moğolistan | 1 | 2 | 0 | 0 | 2 | 0 | 26 | -26 | 0 |
| 39 |  Nepal | 4 | 12 | 0 | 0 | 12 | 1 | 52 | -51 | 0 |
İstatistikler > Erkekler (2002-2014)

| Sıra | Takım | Katılım | O | G | B | M | AG | YG | GF | P |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Güney Kore | 4 | 26 | 21 | 1 | 4 | 57 | 9 | +48 | 64 |
| 2 |  Japonya | 4 | 21 | 17 | 0 | 4 | 45 | 14 | +31 | 51 |
| 3 |  İran | 4 | 21 | 13 | 4 | 4 | 42 | 21 | +21 | 46 |
| 4 |  Tayland | 4 | 22 | 14 | 2 | 6 | 37 | 15 | +22 | 44 |
| 5 |  Kuzey Kore | 4 | 19 | 13 | 2 | 4 | 30 | 10 | +20 | 41 |
| 6 |  Irak | 2 | 16 | 12 | 1 | 3 | 35 | 7 | +28 | 37 |
| 7 |  Çin | 4 | 15 | 9 | 1 | 5 | 23 | 17 | +6 | 28 |
| 8 |  Katar | 3 | 15 | 8 | 3 | 2 | 30 | 6 | +24 | 27 |
| 9 |  Birleşik Arap Emirlikleri | 4 | 17 | 7 | 4 | 6 | 23 | 16 | +7 | 25 |
| 10 |  Özbekistan | 4 | 16 | 8 | 1 | 7 | 25 | 19 | +6 | 25 |
| 11 |  Kuveyt | 4 | 14 | 8 | 0 | 6 | 19 | 13 | +6 | 24 |
| 12 |  Hong Kong | 4 | 20 | 6 | 3 | 5 | 18 | 17 | +1 | 21 |
| 13 |  Umman | 4 | 14 | 6 | 2 | 6 | 24 | 18 | +6 | 20 |
| 14 |  Ürdün | 3 | 13 | 4 | 4 | 5 | 20 | 16 | +4 | 16 |
| 15 |  Bahreyn | 4 | 10 | 4 | 1 | 5 | 19 | 14 | +5 | 13 |
| 16 |  Vietnam | 4 | 13 | 4 | 1 | 8 | 17 | 24 | -7 | 13 |
| 17 |  Hindistan | 4 | 12 | 4 | 1 | 7 | 14 | 24 | -10 | 13 |
| 18 |  Suriye | 1 | 6 | 2 | 3 | 1 | 6 | 2 | +4 | 9 |
| 19 |  Suudi Arabistan | 1 | 5 | 3 | 0 | 2 | 9 | 6 | +3 | 9 |
| 20 |  Malezya | 4 | 13 | 3 | 0 | 10 | 12 | 31 | -19 | 9 |
| 21 |  Türkmenistan | 2 | 7 | 2 | 1 | 4 | 12 | 16 | -4 | 7 |
| 22 |  Endonezya | 2 | 7 | 2 | 1 | 4 | 14 | 21 | -7 | 7 |
| 23 |  Singapur | 3 | 9 | 1 | 4 | 4 | 7 | 14 | -7 | 7 |
| 24 |  Filistin | 4 | 13 | 2 | 1 | 10 | 5 | 28 | -23 | 7 |
| 25 |  Tacikistan | 1 | 4 | 2 | 0 | 2 | 5 | 6 | -1 | 6 |
| 26 |  Maldivler | 4 | 12 | 1 | 2 | 9 | 9 | 29 | -20 | 5 |
| 27 |  Lübnan | 1 | 3 | 1 | 1 | 1 | 12 | 3 | +9 | 4 |
| 28 |  Bangladeş | 4 | 12 | 1 | 0 | 11 | 6 | 37 | -31 | 3 |
| 29 |  Yemen | 1 | 3 | 1 | 0 | 2 | 3 | 5 | -2 | 3 |
| 30 |  Kırgızistan | 2 | 6 | 0 | 1 | 5 | 3 | 11 | -8 | 1 |
| 31 |  Pakistan | 3 | 8 | 0 | 1 | 7 | 2 | 23 | -21 | 1 |
| 32 |  Laos | 1 | 3 | 0 | 0 | 3 | 0 | 9 | -9 | 0 |
| 33 |  Doğu Timor | 1 | 3 | 0 | 0 | 3 | 2 | 13 | -11 | 0 |
| 34 |  Nepal | 1 | 3 | 0 | 0 | 3 | 0 | 13 | -13 | 0 |
| 35 |  Makao | 1 | 3 | 0 | 0 | 3 | 1 | 25 | -24 | 0 |
| 36 |  Afganistan | 2 | 6 | 0 | 0 | 6 | 1 | 40 | -39 | 0 |
Bora Aydınlık

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Doğum tarihi:  9 Mayıs 2005 (19 yaşında)
Doğum yeri:  Miami Beach, Florida, ABD
Boyu:  1,81 m (5 ft 11+1⁄2 in)
Mevkii:  Forvet
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Beyoğlu Yeni Çarşı
Altyapı kariyeri
2015-2023:  Fenerbahçe
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2023- |  Fenerbahçe |  0 |  (0) |
| 2023 |  → Hull City (kiralık) |  0 |  (0) |
| 2024 |  → Beyoğlu Yeni Çarşı (kiralık) |  16 |  (1) |
Millî takım kariyeri
| 2022- |   Türkiye U-19 |  2 |  (0) |
| Toplam |   |  2 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 16 Aralık 2024 (2024-12-16) 
Bora Aydınlık (d. 9 Mayıs 2005, Florida), Türk profesyonel futbolcudur. Forvet mevkiinde oynamaktadır. 2. Lig ekiplerinden Beyoğlu Yeni Çarşı'da kiralık olarak forma giymektedir.
Kariyeri > Fenerbahçe

ABD'de doğan Bora Aydınlık, genç yaşta Türkiye'ye taşındı ve 2015 yılında Fenerbahce altyapısına katıldı. Sol bek olarak futbola başlasa da zamanla sol kanat ve forvet olarak görev yaptı. İlk A takım tecrübesi, 24 Şubat 2022'de Slavia Prag'a karşı oynanan UEFA Konferans Ligi maçında yedek kadroya seçilmesiyle olmuştur. Fenerbahçe ile ilk maçına Zenit karşısına çıkıp bir de gol atmıştır.
Kariyeri > Hull City

2 Eylül 2023 tarihinde Fenerbahçe Bora Aydınlık'ı sezon sonuna kadar Hull City'e kiraladığını açıkladı.
Tanrı'nın Direniş Ordusu

Tanrının Direniş Ordusu'nun bayrağı.
Tanrının Direniş Ordusu (LRA), 1987'de oluşturulan, çoğunlukla kuzey Uganda'da ve Sudan'ın bazı bölgelerinde operasyon yapmakta olan isyancı Hristiyan bir gerilla ordusudur.
Grup, Uganda hükûmetine karşı silahlı bir isyanda, Afrika'nın en uzun süren çatışmalarından birinin içinde bulunmaktadır. Kendini Tanrı'nın sözcüsü ve bir medyum ilan eden Joseph Kony tarafından idare edilmektedir. Joseph Kony dünyanın önde gelen insanlık ve savaş suçlusu zanlılarından biridir. On emir ve Acholi geleneklerini temel alan teokratik bir devlet kurmak için grubun talepleri vardır. LRA, yaygın insan hak ihlallerinden suçlanmaktadır: cinayet, kaçırma, yaralama, kadınlar ve çocukların cinsel köleleştirmesi ve zorla çocukları silah altına almak.
Örgütten kaçmayı başaran bazı mağdurların verdiği bilgiye göre, erkek çocuklara başka çocukları öldürmeleri emir verilirken, kız çocuklarına da sıklıkla tecavüz ediliyor ya da hizmetçi olarak çalıştırılıyorlardı.
Örgütün yaklaşık 500 savaşçısının olduğu tahmin ediliyor.
Mayıs 2012'de Uganda ordusunun bir operasyonu ile örgütün en önemli askeri stratejisti olarak sayılan Caesar Achellam yakalandı. Çocuk ve sivillere yönelik olarak, cinayet, sakatlama, yağma, adam kaçırma (özellikle çocukların toplu olarak kaçırılması çokça gerçekleştirmiştir), tecavüz, istismar, kölelik, işkence, yardım konvoylarını hedef alma gibi insanlığa karşı sayısız suç işenmiştir. Bölgedeki etnik uyuşmazlıkları besleyerek güçlenen Tanrı'nın Direniş Ordu'su çatışacak örgüt üyesi bulamadığında zorlanıp tamamıyla çocuklara yönelmiştir. 20 yılı aşkın süredir LRA'nın 30.000 fazla çocuğu kaçırdığı tahmin edilmektedir. Bu çocuklardan bazıları örgüte katılma ritüeli olarak "banga" isimli kutsal kabul edilen pala şeklindeki bıçaklarla ebeveynlerini veya kardeşlerini öldürmeye ya da sakat bırakmaya zorlanırlar. Bu travma ile çocuklar bir daha asla eve gidemeyeceğini düşünmekte, örgütün elinden kaçsa bile yaptıkları yüzünden ailesinden kimse tarafından kabul edilmeyeceği düşünmektedir. Örgütün elinden kaçabilse bile ki bu zordur, yaptığı şeyler yüzünden kimsenin onu kabul etmeyeceğini düşünür. Ayrıca çocuk, bu acımasız cinayetlerle masumiyetini ve çocukluk doğasını yitirmiş olmaktadır. Örgüt, çocukların itaat etmelerini sağlamak için son derece acımasız yollara başvurmaktadır. Çocukların birçoğu çatışma sırasında veya kötü muameleden, hastalıktan ve açlıktan hayatını kaybetmektedir. Kaçırılan çocuklar ayrıca seks kölesi olarak kullanılmaktadır. Bazı erkekler küçük düşürülmek için herkesin önünde sodomize edilmektedir. Tüm bu cinsel saldırılar nedeniyle toplumda HIV/ AIDS gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklar oldukça yaygındır.
III. Philippe

III. Philippe, lakabı Cesur Philippe (Fransızca; Philippe le Hardi) (d. 3 Nisan 1245 - ö. 5 Ekim 1285), 1270-1285 yılları arasında Fransa kralı. Dış politikada ve askeri alanda büyük ölçüde başarısızlığa uğramasına karşın krallık yönetiminin otoritesini pekiştirmiş ve ülke topraklarını genişletmiştir.
| III>  Philippe le Hardi (Cesur) |
| --- | --- |
III. Philippe taç giyme töreni

Fransa kralı
Hüküm süresi: 25 Ağustos 1270 – 5 Ekim 1285
Taç giymesi: 6 Ağustos 1223  Reims Katedrali
Önce gelen: IX. Louis
Sonra gelen: IV. Philippe

Eş(ler)i:  Aragonlu Isabella (e. 1262; ö. 1271)  Brabantlı Maria (e. 1274; ö. 1285) 
Hanedan: Capet Hanedanı
Babası: IX. Louis
Annesi: Provance'lı Margaret
Hayatı

III. Philippe Fransa kralı IX. Louis'nin (Aziz Louis) ikinci oğluydu. Ağabeyi Louis'nin 1260'ta ölmesi üzerine tahtın varisi oldu. 1270'te babasının Tunus'a düzenlediği  Sekizinci Haçlı Seferine katıldı. Babasının bu sefer sırasında ölümü üzerine Fransa'ya dönerek 1271'de Reims Katedrali'nde taç giydi.
Yetenekli ve deneyimli memurları görevde tutarak babasının başarılı yönetimini sürdüren Philippe'in yönetiminin en etkili kişisi, IX. Louis'nin naipliğe getirdiği Saint-Denis rahibi Mathieu de Vendome'du. 1271'de Alfons Poitiersli, Toulouse Kontluğunun varisi olan karısının ölümü üzerine III. Philippe onların geniş topraklarını kraliyet mülklerine kattı, ama 1279'da Agenais Kontluğu'nu İngiltere kralı I. Edward'a bırakmak zorunda kaldı. 1284'te oğlu Philippe (sonradan IV. Philippe) Navarre Krallığı tahtının ve Champagne ile Brie kontluklarının varisi Jeanne'la evlenmesi üzerine bu bölgeler de Capet hanedanının denetimine girdi. III. Philippe ayrıca hükümdarlığı boyunca birçok küçük araziyi topraklarına ekledi.
Askeri alanda başarı gösteremeyen III. Philippe 1276'da yeğenlerinin Kastilya tahtındaki hak iddialarını desteklemek için savaş ilan ettiyse de kısa süre sonra savaştan vazgeçti. 1284'te Papa IV. Martinus'un kışkırtmasıyla Aragon kralı III. Pedro'ya karşı düzenlediği safer ise askerlerinin zalimlikleri nedeniyle bölgede bir ayaklanmanın başlamasına neden oldu. Gerona'da kazandığı zaferin ardından filosu Les Formigues Muharebesi'nde yok edildi. Geri çekilmek zorunda kalan III. Philippe ülkesine dönerken hummaya yakalanarak öldü.
Haçlı Seferi

Orléans Kontu olarak Philip, 1270 yılında Tunus'a yapılan Sekizinci Haçlı Seferi'nde babasına eşlik etti. Yola çıkmadan kısa bir süre önce IX Louis, krallığın naipliğini Mathieu de Vendôme ve Clermont Kontu Simon II'ye vermiş, kraliyet mührünü de onlara emanet etmişti. Kartaca'yı aldıktan sonra ordu bir dizanteri salgınına yakalandı. İlk olarak 3 Ağustos'ta kardeşi Valois Kontu John Tristan öldü ve 25 Ağustos'ta Kral öldü. Kalıntılarının çürümesini önlemek için, kalıntıların taşınmasını mümkün kılmak amacıyla etin kemiklerden ayrıştırılması işlemi olan mos Teutonicus'un uygulanmasına karar verildi.
Henüz 25 yaşında olan ve dizanteri hastalığına yakalanan Philip, Tunus'ta kral ilan edildi. Amcası Napoli Kralı I. Charles, Tunus Hafsid Halifesi I. Muhammed el-Mustansır ile müzakerelerde bulundu. Fransa, Sicilya ve Navarre kralları ile Tunus Halifesi arasında 5 Kasım 1270 tarihinde bir antlaşma imzalandı.
Bunu başka ölümler de takip etti. Aralık ayında Sicilya'nın Trapani kentinde Philip'in kayınbiraderi Navarre Kralı II Theobald öldü. Onu Şubat ayında Philip'in beşinci çocuklarına hamileyken attan düşen karısı Isabella izledi. Nisan ayında Theobald'ın dul eşi ve Philip'in kız kardeşi Isabella da öldü.
Philip 21 Mayıs 1271'de Paris'e geldi ve merhumlara saygılarını sundu. Ertesi gün babasının cenaze töreni yapıldı. Yeni hükümdar 15 Ağustos 1271'de Reims'de Fransa kralı olarak taç giydi.
Evliliği ve çocukları

28 Mayıs 1262'de Philip, Aragon Kralı I. James ve ikinci eşi Macar Yolande'nin kızı Isabella ile evlendi. Bu evlilikten doğan çocukları:
Louis (1264 - Mayıs 1276).12 yaşındayken öldü. Ölümünün ardından, Philip'in vekili Pierre de la Broce, Philip'in ikinci karısı Brabant'lı Mary'yi  Louis'i zehirlemekle suçladı. Daha sonra Pierre de la Broce ihanetten yargılandı ve asıldı.
IV Philip (1268 - 29 Kasım 1314)
Robert (1269-1271) 1 yaşında öldü.
Charles(12 Mart 1270 - 16 Aralık 1325),1284'ten itibaren Valois Kontu, ilk olarak 1290'da Napolili Margaret (Anjou Kontesi), ikinci olarak 1302'de Courtenay'li I. Catherine ve son olarak 1308'de Chatillon'lu Mahaut ile evlendi.
Ölü doğan oğul (1271).
Kraliçe Isabella'nın ölümünden sonra, 21 Ağustos 1274 tarihinde Brabant Dükü'nün kızı Maria ile evlendi.
Évreux Kontu Louis (Mayıs 1276 - 19 Mayıs 1319), Louis sessiz ve düşünceli bir kişiliğe sahipti ve üvey kardeşi Valois'lı Charles'ın entrikalarına siyasi olarak karşıydı. Bununla birlikte, yeğeni Fransa Kralı V. Philip ile yakındı. 1298'da Artois'li Margaret ile evlendi.
Avusturya Düşesi Blanche (1278 - 19 Mart 1305, Viyana), 25 Mayıs 1300'de geleceğin Bohemya ve PolonyI. Rudolf ile evlendi. Blanche, Rudolf'a 1304'te ölü doğan bir kız ve bir erkek çocuk doğurdu ve muhtemelen annesinin ölümünden bir yıl sonra Mart 1306'da zehirlendi. 1 Mart 1305'te muhtemelen düşük sonrası komplikasyonlardan öldü.
İngiltere Kraliçesi Margaret (1282 - 14 Şubat 1318), 8 Eylül 1299 tarihinde İngiltere Kralı I. Edward ile evlendi.
Dış kaynaklar

Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
Hallam, Elizabeth M. (1980). Capetian France: 987-1328 (İngilizce). Longman House.
Bradbury, Jim (2007). The Capetians: The History of a Dynasty (İngilizce). Continuum.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |


| Önce gelen: IX. Louis |  Fransa Kralı 1270 - 1285 | Sonra gelen: IV. Philippe |
| g t Fransa hükümdarları |
| --- | --- |
 Detaylı soyağacı  Basitleştirilmiş soyağacı  Frank kralları listesi  Fransa hükümdarları listesi 
Merovenjler (509-751):  I. Clovis  I. Childebert  I. Clotaire  I. Charibert  Guntram  I. Chilperic  I. Sigebert  II. Childebert  II. Chlothar  I. Dagobert  II. Sigebert  II. Clovis  III. Chlothar  II. Childeric  III. Theuderic  IV. Clovis  III. Childebert  III. Dagobert  II. Chilperic  IV. Chlothar  IV. Theuderic  III. Childeric 
Karolenjler, Robertiyenler ve Bosonîler (751-987):  III. Pepin  I. Carloman  Şarlman (I. Charles)  I. Louis  II. Charles  II. Louis  III. Louis  II. Carloman  III. Charles  EudesR  III. Charles  I. RobertR  RodolpheB  IV. Louis  Lothaire  V. Louis 
Capet Hanedanı (987-1328):  Hugues Capet  II. Robert  I. Henri  I. Philippe  VI. Louis  VII. Louis  II. Philippe  VIII. Louis  IX. Louis  III. Philippe  IV. Philippe  X. Louis  I. Jean  V. Philippe  IV. Charles 
Valois Hanedanı (1328-1589):  VI. Philippe  II. Jean  V. Charles  VI. Charles  VII. Charles  XI. Louis  VIII. Charles  XII. Louis  I. François  II. Henri  II. François  IX. Charles  III. Henri 
Lancaster Hanedanı (1422-1453):  VI. Henry 
Bourbon Hanedanı (1589-1792):  IV. Henri  XIII. Louis  XIV. Louis  XV. Louis  XVI. Louis  XVII. Louis 
Bonapart  Hanedanı (1804-1814; 1815):  Napolyon  II. Napolyon 
Bourbon Hanedanı (1814-1815; 1815-1830):  XVIII. Louis  X. Charles  XIX. Louis  V. Henri 
Orléans Hanedanı (1830-1848):  I. Louis-Philippe  II. Louis-Philippe 
Bonapart  Hanedanı (1852-1870):  III. Napolyon 
Tartışmalı hükümdarlar eğik gösterilmiştir.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb123506448 (data)  GND: 118791850  ISNI: 0000 0003 8222 515X  LCCN: n81007429  NLI: 987007422852605171  NTA: 267006217  SUDOC: 033491704  VIAF: 264129541   WorldCat (LCCN): n81-007429 
Philip (at sırtında) babasının kalıntılarının Fransa'ya iade edilmesini sağlar. 15. yüzyılın sonlarına ait tezhipli el yazması
Irak ağızları

Irak ağızları, Türkiye Türkçesi ağızlarının bugün Irak devlet sınırları içinde konuşulan ağız sahalarından biridir. Bazen Irak'ta yaşayan Türkçeyi kastetmek amacıyla “Irak Türkçesi” şeklinde de belirtilir.
Alfabe

Irak Türkleri eskiden beri ve özellikle Osmanlı’nın etkisiyle Türkçe yazılarında Arap alfabesini ve Osmanlı imlasını kullanmaktadırlar. Irak Türkleri yazı alanında sağır kef denilen nazal kef harfi dâhil Osmanlı devrinde kullanılan alfabenin aynısını kullanırlar. Son otuz yılda ise devlet kontrolünde çıkan gazete ve dergilerde, yayımlanan kitaplarda, aynı alfabe kullanmakla birlikte bahsi edilen sağır kef harfi iptal edilip yerine /n/ harfi kullanılmaktadır. Bu uygulamaya göre Osmanlı imlası bir kenara atılıp yazılar Türkiye Türkçesinin ünlü uyumuna uyarak verilmektedir.
Konuşma dilinde ise Kerkük ağzında, yumuşak g hariç, Türkiye Türkçesinde bulunan harflerin aynısı kullanılır. Bunun yanı sıra Türkiye Türkçesinde konuşmada telaffuz edilmeyen ve çoğu Osmanlı alfabesinden alınan, Arapça ve Farsçanın da etkisiyle, birkaç harf daha telaffuz edilir.
Kerkük ağzında, Türkiye Türkçesinde kullanılan ünlü ve ünsüzlerin yanı sıra Türkiye Türkçesinde bulunmayan ancak ağız özellikleri, Osmanlı ağzı ve çevre etkisiyle oluşan, Arapça ve Farsçada bulunan diğer ünlü ve ünsüzler de kullanılır. Bunların konuşma dilinde yaygın biçimde bulunanlar şöyle sıralanabilir:
| Ünlüler> Harf | Ünlüler> Harf adı | Ünlüler> Kullanım örneği | Ünsüzler> Harf | Ünsüzler> Harf adı | Ünsüzler> Kullanım örneği |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| â | uzun a | âtıImağ, âc, ârı, âcuğ | ḥ | art damaksıl h | Ḥesen, ḥelve, seḥen, ḥalal |
| ‘a | bulanık a | ’ereb, ‘ezye, ‘entike, se‘et | ḫ | hırıltı h | xençer, xeste, xorız, xoş |
| ë | uzun e | gëlmírí, sënıvçí | q | art damaksıl k | qâdın, qëmçi, qaba, qazan |
| ė | kapalı e | ėv, ėt, gėce, gėtmeğ | v | çift dudaksıl v | vatan, vörmeğ, vaxıt, verver |
| í | kısa ı | gëldí, ístemeğ |  |  |  |
| ō | uzun o | ōyın, ōdın. |  |  |  |
| ȫ | uzun ö | ȫrtüg. ȫz |  |  |  |