David Hilbert

| David Hilbert |
| --- | --- |
Hilbert in 1912
Doğum: 23 Ocak 1862(1862-01-23) Königsberg veya Wehlau, Prusya
Ölüm: 14 Şubat 1943 (81 yaşında) Göttingen, Almanya
Milliyet: Alman
Eğitim: Königsberg Üniversitesi (PhD)
Tanınma nedeni: Hilbert'in temel teoremi Hilbert aksiyomları Hilbert problemleri Hilbert programı Einstein-Hilbert etkisi Hilbert uzayı Epsilon kalkülüs
Evlilik: Käthe Jerosch
Çocuk(lar): Franz (b. 1893)
Ödüller: Lobachevsky Ödülü (1903) Bolyai Ödülü (1910) ForMemRS

Kariyeri
Dalı: Matematik, Fizik ve Felsefe
Çalıştığı kurumlar: Königsberg Üniversitesi Göttingen Üniversitesi
Tez: On Invariant Properties of Special Binary Forms, Especially of Spherical Functions (1885)
Doktoradanışmanı: Ferdinand von Lindemann
Doktora öğrencileri:    Wilhelm Ackermann  Heinrich Behmann  Felix Bernstein  Otto Blumenthal  Anne Bosworth  Werner Boy  Ugo Broggi  Richard Courant  Haskell Curry  Max Dehn  Ludwig Föppl  Rudolf Fueter  Paul Funk  Kurt Grelling  Alfréd Haar  Erich Hecke  Earle Hedrick  Ernst Hellinger  Wallie Hurwitz  Margarete Kahn  Oliver Kellogg  Hellmuth Kneser  Robert König  Emanuel Lasker  Klara Löbenstein  Charles Max Mason  Alexander Myller  Erhard Schmidt  Kurt Schütte  Andreas Speiser  Hugo Steinhaus  Gabriel Sudan  Teiji Takagi  Hermann Weyl  Ernst Zermelo  
Diğer önemli öğrencileri: Edward Kasner John von Neumann
Etkilendikleri: Immanuel Kant
 

David Hilbert, (/ˈhɪlbərt/; Almanca telaffuz: [ˈdaːvɪt ˈhɪlbɐt]; 23 Ocak 1862, Königsberg - 14 Şubat 1943, Göttingen) ünlü Alman matematikçi. Geometriyi bir dizi aksiyoma indirgeyen ve matematiğin biçimsel temellerinin oluşturulmasına önemli katkıda bulunan Alman matematikçi David Hilbert integralli denklemlere ilişkin çalışmalarıyla fonksiyonel analizin 20. yüzyıldaki gelişmesine öncülük etmiştir.
1895 ile 1929 yılları arasında Göttingen Üniversitesi'nde profesörlük yaptı. Yirminci yüzyılın başlarında, Alman matematik okulunun önderi sayılır. 1897 yılında cisim kavramını ve cebirsel sayılar cisminin kuramını kurdu. 1890 yıllarındaki ilk çalışmaları sırasında, cebirsel geometri ve modern cebirde önemli bir rol oynayan çokterimli idealleri kuramının temellerini atarak, invaryantlar kuramının temel kanunlarını ortaya koymayı başardı. 1899 yılında, geometrinin temelleri üstüne araştırmalarının bit sentezi olan "Geometrinin Temelleri" adlı eserini yayınladı. Bu, matematiğin çeşitli bölümlerinde aksiyomlaştırma amacına yönelen birçok verimli çalışmaya yol açtı.
Somut görüntülere başvurmaktan kaçınan Hilbert, noktalar, doğrular ve düzlemler diye adlandırdığı "Üç nesne sistemini" matematiğe soktu. Ne oldukları kesin olarak gösterilmeyen bu nesneler, 5 grupta toplanmış 21 aksiyomla açıklanan bazı ilişkiler ortaya koyar. Ait olma, sıra, eşitlik veya denklik, paralellik ve süreklilik aksiyomu bunlardandır. Bundan sonra, aksiyomlardan birinin veya öbürünün doğrulanmadığı geometriler kurdu. Temel terimleri kendilerine aksiyomlarla yüklenen özelliklerden başka özellikleri bulunmayan mantıksal varlıklar olarak ele aldı. Klasik matematiği savunmak ve ondaki apaçıklığı göstermek için Brouwer ile giriştiği tartışmalar, matematikte geniş biçimli incelemelere yol açtı.
1930'da Göttingen Üniversitesi'nden emekli olan Hilbert, aynı yıl Königsberg'in fahri hemşeriliğine seçildi. Hilbert'in bu seçim nedeniyle yaptığı Naturerkennen und Logik (Doğanın Anlaşılması ve Mantık) başlıklı konuşmasının son tümcesi şöyledir:
Wir müssen wissen, wir werden wissen. (Bilmeliyiz, bileceğiz.)
1886'da Hilbert