stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İstanbul Erkek Lisesi

| İstanbul Erkek Lisesi |
| --- | --- |


Kuruluş: 1884 Numune-i Terakki 1909 İstanbul Leyli İdadisi 1910 İstanbul Lisesi 1913 İstanbul Sultanisi 1923 İstanbul Erkek Lisesi 1982 İstanbul Lisesi 2019 İstanbul Erkek Lisesi
Ülke: Türkiye
Şehir: Fatih, İstanbul
Türü: Anadolu Lisesi
Müdür: Yılmaz Arslan
Eğitim dili: Sözel dersler Türkçe, Sayısal dersler Almanca
Yabancı dil(ler): Almanca, İngilizce
Resmî sitesi: http://istanbulerkeklisesi.meb.k12.tr/
Koordinat: 41°00′44″K 28°58′26″D﻿ / ﻿41.01222°K 28.97389°D﻿ / 41.01222; 28.97389
İstanbul Erkek Lisesi (İEL) ya da eski adıyla İstanbul Sultanisî, İstanbul’un Cağaloğlu semtinde, Osmanlı döneminde kurulmuş Numune-i Terakki Mektebinin devamı niteliğinde olan, günümüzde Anadolu Lisesi statüsünde hizmet veren eğitim kuruluşu.
Eğitim ve öğretim hizmetlerini 1933 yılından günümüze, Fatih ilçesinin Cağaloğlu semtinde bulunan eski Düyûn-ı Umûmiye (Osmanlı Devleti Genel Borçlar Kurumu) binasında sürdürür.
"Erkek Lisesi" adıyla bilinmesine rağmen karma eğitim yapan bir okuldur. Öğrencilere Türk ve Alman eğitim sistemlerinin müfredatlarının birleşiminden oluşan bir eğitim verilir; bazı dersler Alman öğretmenler eşliğinde Alman eğitim müfredatına uygun olarak bazıları ise Türk öğretmenler eşliğinde, Türk eğitim müfredatına uygun olarak işlenmektedir. Eğitim süresi beş yıldır.
Eğitim

İstanbul Erkek Lisesi'nde öğrencilere Türk ve Alman eğitim sistemlerinin müfredatlarının birleşiminden oluşan bir eğitim verilmektedir. Kimi dersler (matematik, fizik, kimya, biyoloji, Almanca, İngilizce, Almanca müzik) Alman öğretmenler eşliğinde, Alman eğitim müfredatına uygun olarak işlenirken; kimi dersler (Türk edebiyatı, Türk dili ve anlatım, tarih, coğrafya vb. dersler) Türk öğretmenler eşliğinde, Türk eğitim müfredatına göre işlenmektedir.
Eğitim süresi bir yılı hazırlık olmak üzere beş yıldır. Öğrencilerin mezun olurken Almanya'da geçerli olan bir diploma alması amaçlanır. Alman Lise bitirme sınavı olan Abitur sınavına katılarak ya da Alman Dil Diploması (DSD) B2/ C1'i edinmek üzere dil sınavına girerek Almanya'da geçerli bir diplomaya edinmeleri mümkündür. Türkiye'de, mezunları yurt dışını en fazla tercih eden liseler arasındadır.
Okul binası

İstanbul Erkek Lisesi eğitim faaliyetlerini, Cağaloğlu'nda Düyun-u Umumiye binası olarak Mimar Alexandre Vallaury tarafından inşa edilmiş tarihi yapıda sürdürür. Binanın yapım yılı hakkında 1897-1900 yılları arasında değişen farklı görüşler vardır. Düyun-u Umumiye binasının inşasından önce arsada Ali Paşa Konağı'nın bulunduğu 1880 tarihli C. Stolpe haritasında görülmektedir. Düyun-u Umumiye'nin kurulmasına, Osmanlı'nın dış borçlarını ödeyememesi sonucunda, 20 Aralık 1881 tarihinde alacaklı Avrupalı devletlerin Osmanlı gelirlerine ve vergilerine doğrudan erişebilmesi için karar verilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti kuruluşunun ardından Osmanlı'nın borcunun büyük kısmını devralmış, Düyun-u Umumiye idaresinin görevine de 1928 yılında son verilmiştir.
Okul binası > Mimar

Alexandre Vallaury (1850-1921), 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarında İstanbul'da pek çok önemli projeye imza atan İstanbul doğumlu Fransız kökenli Levanten mimardır. Levanten, Doğu Akdeniz'e yerleşen Latinleri tabir eden bir terimdir. Vallaury orta öğrenimini Saint Joseph Koleji'nde tamamlamış ve 1870 yılında Paris'te École des Beaux Arts'a kabul edilmiştir. Kariyeri boyunca yaptığı yapılarda Beaux-Arts ekolünün etkileri ve geleneksel Türk konut mimarisinden esinlenmeler açıkça görülmektedir.
Okul binası > Binanın mimari özellikleri

Bina, 16.000 m²'lik eğimli bir arsa üzerinde yer alır; kuzeydoğu yönündeki meyil nedeniyle bu cephede dört, güneybatı cephede üç katlıdır. Aksiyal ve simetrik planlı kâgir bir yapıdır.
Yapının orta ekseni iki cephede de farklı şekillerde vurgulanmıştır. Güneybatı cephesinde yapının boyunu aşan sivri kemerli anıtsal bir taç kapı, kuzeydoğu cephesinde ise sekizgen bir kule yer alır. Bu şekilde Beaux-Arts tasarımın temel ilkelerine uygun olarak olan giriş eksenini vurgulanmıştır. Giriş holünde yine ekole uygun şekilde anıtsal bir merdiven yer almaktadır.
Yapının köşelerindeki kütleler dışarıya ve yukarı taşarak kule görünümü almışlardır ve bu sayede buralara geniş odalar sığdırılmıştır.
Giriş holünde Vallaury'nin daha önce bir benzerini Pera Palas balo salonunda denemiş olduğu turkuvaz renkli camlarla bezeli kubbe göze çarpar. Bu kubbe ve ana koridorların kuzeybatı ve güneydoğu bölümlerinin ortalarına dikdörtgen boşluklar yapılarak alt katlara ışık sağlanması; Vallaury'nin doğal ışığı tasarımının önemli bir ögesi olarak kullandığını belli etmektedir.
Yapının çatısında; cam, kiremit ve kurşun malzeme ile bir arada kullanılmıştır. Geniş saçaklı, az eğimli çatı; geleneksel Türk konut mimarisini anımsatmaktadır. Yüksek bacalarla da yapının dikey bir hareket kazanması sağlanmıştır.
Binanın inşası sırasında, ikinci bodrum katındaki eski sarnıcın yıkılmayıp koruma altına alınması ve desteklerle tavanının güçlendirilmesi, mimar Vallaury'nin tarihî eserlerin korunmasına yönelik duyarlılığını göstermektedir.
Festival ve organizasyonlar

Okulda öğrencilerin çabasıyla ortaya çıkan sosyal kulüp faaliyetleri ile şölen, festival organizasyonları gerçekleştirilmektedir. Haziran'ın ilk haftası Kültür Etkinlikleri Haftası, eğitim döneminin son haftasında Uluslararası Spor Şöleni (Sportfest) düzenlenir. Sportfest, Türkiye'de Liseler düzeyinde düzenlenen ilk uluslararası organizasyondur. Liseler düzeyinde gerçekleştirilen ilk kısa film yarışması olan Uluslararası Altın Boğa Kısa Film Yarışması, Türkiye'nin lise düzeyindeki ilk uluslararası satranç turnuvası olan Uluslararası Satranç Festivali ile İstanbul Erkek Lisesi Bilim Etkinlikleri Haftası, İstanbul Erkek Lisesi Espor Haftası, İstanbul Erkek Lisesi Model Birleşmiş Milletler Konferansı, 2013'te yeniden yayımlanan Numune-i Terakki dergisi okuldaki öğrenci kulüplerinin düzenlediği faaliyetlerdendir.
1926 yılında İstanbul Erkek Lisesi öğrencileri tarafından kurulmuş İstanbulspor kulübü futbol, basketbol, hentbol, voleybol, bisiklet, masa tenisi ve satranç dallarında sporcu yetiştirir.
Festival ve organizasyonlar > İstanbul Erkek Lisesi Uluslararası Spor Şöleni

İstanbul Erkek Lisesi öğrencilerine spor kültürünü aşılamak ve geliştirmek amacıyla Kültür Haftasının hemen ardından Spor Şöleni'ni düzenler. Şölen kapsamında okul takımları basketbol ve voleybol turnuvaları, bahçe etkinlikleri, bahçe turnuvaları, spor dünyasından ünlü konuklar ile söyleşiler gibi etkinlikler bulunmaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Son yıllarda yurt dışından birçok okul spor şölenine katılmaktadır. Organizasyon İstanbul Erkek Lisesi öğrencilerinden oluşan Spor Şöleni Komitesi tarafından düzenlenir.[kaynak belirtilmeli]
Festival ve organizasyonlar > İstanbul Erkek Lisesi Uluslararası Spor Şöleni > Konferanslar ve paneller

İstanbul Erkek Lisesi Uluslararası Spor Şöleni dahilinde öğrencilerin ilgilendikleri dallarda Türkiye'nin önde gelen spor adamlarıyla öğrenciler arasında söyleşi ve paneller düzenlenmektedir.[kaynak belirtilmeli]
Festival ve organizasyonlar > İstanbul Erkek Lisesi Uluslararası Spor Şöleni > Salon müsabakaları

Yurt dışından gelen okullar, Türkiye'den katılan okullar ve de İstanbul Erkek Lisesi takımlarının katıldığı; sporun ana amacı olan dostluk, kardeşlik ve mücadele ruhu gibi kavramların sporculara daha iyi aşılanması için gerçekleştirilen, federasyon hakemlerinin yönettiği basketbol ve voleybol müsabakaları şölenin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Şölenin uluslararası statüsünden dolayı yurt dışından gelen okulların ve Türk okulları arasında amaçlanan kültürel kaynaşma yaşanmakta, unutulmayacak müsabakalar yapılmakta ve sıkı dostluklar kurulmaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Festival ve organizasyonlar > İstanbul Erkek Lisesi Uluslararası Spor Şöleni > Bahçe etkinlikleri

Şölen dahilinde öğrencilere spor yapma sevgisini mücadele ve takım ruhunu aşılamak için, organizasyon süresince çeşitli turnuvalar düzenlenmektedir. Bu turnuvalar üçer kişiden oluşan takımlarla Streetball ve Minifutbol turnuvaları ile beşer kişilik takımlarla Voleybol turnuvasından oluşmaktadır. Hafta boyunca komiye öğrencileri tarafından sık sık anlık etkinlikler gerçekleştirilmektedir. Tüm bu sportif etkinliklerde yorulan öğrenciler organizasyon alanında düzenlenen karaoke, şişme oyuncaklar, PES turnuvası, Guitar Hero ve Wii gibi etkinliklerle de eğlenmektedir.[kaynak belirtilmeli]
Festival ve organizasyonlar > İstanbul Erkek Lisesi Uluslararası Spor Şöleni > Geçmiş yıllarda şölene katılan spor adamları

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  2003 Tuncay Şanlı  Aydın Örs  |  2004 Haşmet Babaoğlu  Eczacıbaşı Voleybol Takımı  Murat Kosova  Adnan Sezgin  Aykut Kocaman  |  2005 Aziz Yıldırım  Metin Tükenmez  Ömer Üründül  Hıncal Uluç  |  2006 Ergün Gürsoy  Fatih Gökşen  Ümit Karan  Levent Bıçakçı  |  2007 Aziz Yıldırım  Nihat Özdemir  Levent Erdoğan  Behçet Ümitlen  Gülnaz Arsel  Nedim Sarsman  |  2008 Aziz Yıldırım  |  2009 Ahmet Çakar  Rıdvan Dilmen  |  2010 Gürcan Bilgiç |
İstanbul Erkek Lisesi hakkında yazılan kitaplar

İstanbulspor Kulübü, Mayıs 1996
Terbiye ve Ta'lim-i Etfal-Mehmet Nadir Bey, Mart 2005
Duyun-ı Umumiye'den İstanbul Lisesi'ne, Nisan 2006
Şehadetname, Halide Alptekin, Yitik Hazine Yayınları, Mart 2007
Mustafa Kemal'in Yakasındaki Rozet, Nisan 2007
Numune-i Terrakki- İlk Öğrenci Dergisi, Nisan 2008
Billur Bir Avizedir İstanbul Lisesi'nde Zaman-Belgeleriyle 125 Yıl, Ocak 2009
Türkiye'de Almanca Eğitimin Geleceği, Mayıs 2009
The Political Economy of Ottoman Public Debt: Insolvency and European Financial Control in the Late Nineteenth Century, Murat Birdal, Eylül 2010
10 Ocak 1930 tarihli Milliyet gazetesinde İstanbul Erkek Lisesi izcileri.
Istanbul Erkek Lisesi
Ana giriş
Aziz Mahmud Hüdâyî

Başlığın diğer anlamları için Aziz Mahmud Hüdayi (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Aziz Mahmud Hüdayi (1541, Şereflikoçhisar - 1628, İstanbul), Anadolu’da yetişen velîlerden olup, Halvetiyye tarikatının kolu olan Celvetiyye tarikatının kurucusudur.
Hakkında

1541 yılında Karaman Eyâleti'nin Aksaray Sancağı'nın Şereflikoçhisar kazâsında doğdu.
Aziz Mahmud Hüdayi, Cüneyd-i Bağdâdî'nin neslinden olup "seyyid" unvanı taşımaktadır.
Bursa’da Üftade'den etkilendi. 1598'de Üsküdar'da bir cami ve dergah yaptırdı. 1628'de öldü. Mezarı, İstanbul Üsküdar'da kendi dergâhının yanındaki türbesindedir. Asıl ismi Mahmud olmakla birlikte "Hüdâyî" ismi ve "Azîz" sıfatı kendisine sonradan verilmiştir.
Hayatı > Eğitimi

Mahmud Hüdayi, Fadlullah bin Mahmud'un oğludur. Çocukluğu Sivrihisar'da geçti. Burada ilk tahsiline başladı. İlmini ilerletmek için İstanbul'a gitti. Küçük Ayasofya Medresesinde öğrenimine devam etti. Okuduğu metinleri zihninde tutabilir ve bir daha kitaba bakma gereği duymazdı. Hocalarından Nazırzâde Ramazan Efendi, ona özel bir dikkat gösterdi. Genç yaşta tefsir, hadis, fıkıh ve dönemin fen ilimlerinde büyük bir âlim oldu. Hocası Nazırzâde, onu yanına yardımcı olarak aldı. Mahmud Hüdayi, bir taraftan hocası Ramazan Efendi'ye yardım ederken diğer yandan da Halveti  şeyhlerinden Muslihuddîn Efendi'nin sohbetlerine katılarak tasavvuf yolunda ilerlemeye çalıştı. Bu arada hocası Nazırzâde, Edirne'de bulunan Sultan Selim Medresesine müderris olarak atandı. Mahmud Hüdayi, yirmi sekiz yaşında iken hocası ile Edirne'ye gitti. Ramazan Efendi, kısa bir süre Edirne'de müderrislik yaptıktan sonra, Şam ve Mısır'a kadı olarak tayin edildi ve öğrencisi Mahmud Hüdayi'yi de yanında götürdü. Mahmud Hüdayi Mısır'da Halveti şeyhlerinden Kerimüddin'den ders alarak tasavvuf yolunda devam etti.
Hayatı > Bursa Kadılığı

Mahmud Hüdayi otuz üç yaşındayken, hocası Nazırzâde ile Bursa'ya geldi. Üç yıl boyunca Ferhâdiye Medresesinde müderrislik yaptı. Üç yıl sonra, hocasının vefatının ardından Bursa kadılığına getirildi. Bursa kadısı olarak vazifeye başlayan Mahmud Hüdayi, kadılığı esnasında bir gece rüyasında Cehennem'i ve Cehennem'in ateşinde tanıdığı bazı kimselerin yandığını gördü.[kaynak belirtilmeli] Bu korkunç rüyanın verdiği dehşet ve üzüntü içindeki günlerde, bir hanım ona bir dava getirdi. Bu davadan sonra Bursa kadılığı bıraktı ki, hadise şöyle idi:
Bu hanımın fakir kocası "Eğer bu sene de hacca gidemezsem seni üç talak ile boşadım." demişti ve o günlerde Bursa'da, halkın manevi terbiyesi işi ile meşgul olan Muhammed Üftade'nin yardımı ile 2 günde hacca gidip geldiğini iddia etmekteydi. Kadı hayret ederek, mahkemeyi hacıların dönüşüne erteledi. Aradan günler geçti. Bursalı hacılar geldi. Mahkeme gününde şahitler, fakirin gerçekten hacca gittiğini ve hatta oradan  emanetleri getirdiğini bildirdi. Kadı, şahitlerin verdiği bu ifade ile davacı hanımın nikâhın bozulması yönündeki talebini reddetti.
Hayatı > Üftade'nin öğrencisi olması

Üftade'ye talebe olmak arzusuyla yanına giden Mahmud Hüdayi, şu cevabı aldı: "Yazıklar olsun ey Kâdı Efendi! Herhâlde yanlış yere geldiniz. Burası yokluk kapısıdır ve biz bu kapının kullarıyız. Hâlbuki sen varlık sâhibisin. Bu hâlde ikimizin bir araya gelmesi mümkün mü? Senin ilmin, malın, mülkün, şânın ve mâmûr bir dünyân var. Bizim gibi kulların Allahü teâlâdan başka kimsesi yoktur. Atın bile gelmek istemeyip ayakları kayalara saplanmadı mı?" buyurdu. Bu sözler ve yaptığı hata Aziz Mahmud Hüdayi'ye çok tesir etti. Gözlerinden iki sıra yaş döküldüğü hâlde; "Efendim! Her şeyimi mübârek kapınızın eşiğinde terk eyledim. Dileğim talebeniz olabilmek ve hizmetinizi görmekle şereflenmektir. Her ne emrederseniz yapmaya hazırım." dedi. Bu samimi ifade üzerine Üftâde tane tane buyurdu ki: "Ey Bursa kâdısı! Kâdılığı bırakacak, bu sırmalı kaftanınla Bursa sokaklarında ciğer satacaksın. Her gün de dergâha üç ciğer getireceksin!" Her şeyi bırakacağına, her emri yerine getireceğine söz veren Mahmud Hüdayi derhal kâdılığı bırakıp ciğer satmaya başladı. Sırtında sırmalı kaftanı olduğu halde, Bursa sokaklarında "Ciğerci! Ciğerci!" diye bağırarak ciğer satıyordu.
Hayatı > Üftade'den mezuniyeti

Hüdayi her sabah erkenden kalkarak hocasının abdest suyunu ısıtıp hazır ederdi. O sabah ise uykuya dalmış ve ancak son vakitte uyanabilmişti. Derhâl ibriği aldı. Fakat ısıtmaya vakit yoktu. Çünkü hocasının ayak seslerini işitiyordu. İbriği göğsüne bastırmış bir halde kalakaldı. Üftâde eğilerek; "Haydi evlâdım suyu dök." dedi. Hüdayi ise ibriği göğsüne bastırmış hâlde duruyor ve buz gibi olan suyu hocasının eline dökmeye kıyamıyordu. Üftâde tekrar; "Haydi evlâdım! Ne duruyorsun? Geç kalacağız." deyince, çekine çekine ve korkarak suyu dökmeye başladı. Ancak hocasının sözü onu bir kat daha şaşırttı. "Evlâdım Mahmud bu su ne kadar ısınmış böyle. Bunu normal ateş ile ısıtmayıp, gönül ateşi ile ısıtmışsın. Bu hâl artık senin hizmetinin tamam olduğunu gösteriyor."
Böylece Muhammed Üftâde, Hüdayi'ye icâzet, diploma verdi ve onu çocukluğunu geçirdiği Sivrihisar'a, İslâmiyeti yaymak, emir ve yasaklarını bildirmek üzere gönderdi. Aziz Mahmud Hüdayi, âilesiyle birlikte Sivrihisar'a giderek hizmete başladı. Ancak burada sadece altı ay kadar kalabildi. Hocasının ayrılığına dayanamayarak tekrar Bursa'ya geldi. Bursa'ya geldiği günlerde, doksan yaşından ziyâde olan hocasının hizmetini görmeye başladı. Bu hizmetlerinden çok memnun olan Muhammed Üftâde; "Oğlum! Padişahlar ardınca yürüsün." diye dua etti. O sene Üftâde öldü.
Hayatı > İstanbul'a gelişi ve Üsküdar Hüdai Dergahı

Aziz Mahmud Hüdayi manevi bir işaretle Trakya'ya gitti.[kaynak belirtilmeli] Bir müddet sonra da Şeyhülislâm Hoca Sadettin Efendi vasıtasıyla İstanbul'a geldi. Küçük Ayasofya Camii tekkesinde hocalık yapmaya başladı. Bu arada Fatih Camii'nde, talebelere, tefsir, hadis ve fıkıh dersleri verdi. Burada kaldığı müddet içinde, ilim ve devlet adamlarına kadar uzanan geniş bir çevre edindi. Bu arada, Üsküdar'da kendi dergâhının bulunduğu yeri satın aldı. Buraya dergâhını inşa eyledi. Dergâhında yüzlerce talebenin yetişmesi için çok uğraştı. Kısa zamanda namı her tarafta duyuldu. Akın akın talebeler dergâhına koştular. Hasta kalblerine şifa olan sohbetlerine kavuştular. Onun feyz ve bereketleri ile mârifetullaha kavuştular. Dergâh, en fakirinden en zenginine ve en üst kademedeki devlet ricâline kadar her tabakadan insanlar ile dolup taşıyordu. Devrin padişahları da ona hürmette kusur etmiyorlardı. III. Murad Han, III. Mehmed Han, I. Ahmed Han, II. Osman Han ve IV. Murad Han'a nasihatlarda bulundu. Dördüncü Murad Han'a, saltanat kılıcını kuşattı.
1595 yılında İranlılarla yapılan Tebriz seferine Ferhat Paşa ile beraber katıldı. Zaman zaman padişahların davetlisi olarak saraya gidip, onlarla sohbetlerde bulundu. Aziz Mahmud Hüdayi'nin, çeşitli camilerde vâaz vermesi için sevenleri devamlı taleplerde bulundular. O, Üsküdar İskelesindeki Mihrimah Sultan Camii ile Sultanahmed Camiinde belli günlerde vâaz vererek, insanlara feyz ve marifet sundu.
Aziz Mahmud Hüdayi'nin talebesi olmakla şereflenmek için, herkes birbiriyle yarışıyordu. Bunların başında; Sadrazam Halil Paşa, Dilaver Paşa, Şeyhülislam Hoca Sadeddin Efendi, Şeyhülislam Hocazade Esad Efendi, Okçuzade Mehmed Efendi, İbrahim Efendi, Nevizade Atayi Efendi geliyordu. O zamanda Hüdayi Dergâhı, İstanbul'un en mühim bir kültür merkezi haline geldi. Pek çok alim yetişti.
Hayatı > Ölümü

Aziz Mahmud Hüdayi, 1628'de öldü. Ölmeden önce talebeleriyle ve tanıdıklarıyla helalleşti, vasiyetini yaptı. Son nefeste de Kelime-i şehâdet getirerek ruhunu teslim etti. Türbesi Üsküdar'daki dergâhındadır. Sevenleri, onu ziyaret etmektedirler. Aziz Mahmud Hüdayi Vakfı, bugün dergahta hizmet vermektedir.
Türk tasavvufundaki yeri

|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Gül Baba | Gül Baba | Gül Baba | Gül Baba | Gül Baba | Gül Baba |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî |   |   | Muhammed Nur'ül Arabi | Muhammed Nur'ül Arabi | Muhammed Nur'ül Arabi | Muhammed Nur'ül Arabi | Muhammed Nur'ül Arabi | Muhammed Nur'ül Arabi |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Gül Baba | Gül Baba | Gül Baba | Gül Baba | Gül Baba | Gül Baba |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî | Safranbolulu Mehmed Emin Halvetî |   |   | Muhammed Nur'ül Arabi | Muhammed Nur'ül Arabi | Muhammed Nur'ül Arabi | Muhammed Nur'ül Arabi | Muhammed Nur'ül Arabi | Muhammed Nur'ül Arabi |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
Boğaz'ın dört manevi koruyucusu

Üsküdar'da Aziz Mahmud Hüdâî'nin, Beykoz'da Yûşâ peygamberin, Sarıyer'de Telli Baba'nın ve Beşiktaş'ta Yahya Efendi'nin boğazın "dört manevî koruyucusu" olduklarına inanılır.
Osmanlı İmparatorluğu'nun son günlerine kadar, Boğaz'da deniz seferi yapan kaptanlar, yolcularını Üsküdar'dan geçerken Aziz Mahmud Hüdayi'nin türbesine, Beşiktaş önünden geçerken Yahya Efendi'nin türbesine, Beykoz'dan geçerken de Yuşa Peygamber'in türbesine doğru yönelterek Fatiha Suresi'ni okumaya davet ederlerdi.
Eserleri

Azîz Mahmûd Hüdâyî, insanların Ehl-i sünnet îtikâdında bulunmaları ve ibâdetlerini doğru yapmaları için pek çok eser yazmıştır. Bu eserlerden bazıları şunlardır:
1) Nefâis-ül-Mecâlis,
2) Tecelliyât,
3) Dîvân-ı İlâhiyât,
4) Habbet-ül-Muhabbe,
5) Necât-ül-Garîk,
6) Tarîkatnâme,
7) Tezâkir-i Hüdâyî,
8) Ahvâl-ün- Nebiyy-il-Muhtâr Aleyhi Salevâtullah-il-Melik-i-Cebbâr,
9) Câmi-ul-Fadâil ve Kâmi-ur-Rezâil,
10) Feth-ul-Bâb ve Ref-ul-Hicâb,
11) El-Feth-ül-İlâhî,
12) Hâşiyet-ül-Kühistânî fî Şerh-il-Fıkh-ı Keydanî,
13) Hayât-ül-Ervâh ve Necât-ül-Eşbâh,
14) Tarîkat-ı Muhammediyye,
15) Vâkıât,
16) Şerhun alel- Kasîdet-il Vitriyye fî Medhi Hayr-il-Beriyye,
17) Mensûr Mevlîd-i Nebî...
Azîz Mahmûd Hüdâyî, oğullarından birisinin sünneti için yaptırdığı merâsim dolayısıyla "Dünyaya meyletti" denilmesi üzerine şu şiiri söyledi:
Alan sensin veren sensin kılan sen

Ne verdinse odur dahi nemiz var

Hakîkat üzere anlayıp bilen sen

Ne verdinse odur dahî nemiz var

Tutan el u ayak senden gelüpdür

Gören göz u kulak senden gelüpdür

Efendi dil dudak senden gelüpdür

Ne verdinse odur dahî nemiz var

Hudâyâ biz bu zâtı kanda bulduk

Neye ef'âl sıfâtı kanda bulduk

Fenâyı yâ sebâtı kanda bulduk

Ne verdinse odur dahî nemiz var

Bizim ahvâlimiz ey Hayy-u Kayyûm

Cenâb-ı Pâkine hep cümle mâlûm

Buyurdun oldu illa kaldı mâdûm

Ne verdinse odur dahî nemiz var

Hüdâyî'yi sen eriştir murâda

Senindir çünkü hükm arz u semâda

Efendi dahli yok ğayrın arada

Ne verdinse odur dahî nemiz var
* * *
Buyruğun tut Rahman'ın, tevhide gel tevhide
Tazelensin imanın, tevhide gel tevhide.
Yaban yerlere bakma, cânın odlara yakma
Her gördüğüne akma, tevhide gel tevhide.
Mâsivâdan gözün yum, ne umarsan Hak'tan um
Gitsin gönülden hümum, tevhide gel tevhide.
Zahirde kalan kişigüç etme âsân işi
Gider gayri teşvişi, tevhide gel tevhide.
Şirki baştan savarsan, Hak bilmeye iversen
Yaradan'ı seversen, tevhide gel tevhide.
Emri yerine getir, erkenden işi bitir
Sıdk ile iman getir, tevhide gel tevhide.
Sen seni ne sanırsın, fâniye dayanırsın
Üş bir gün uyanırsın, tevhide gel tevhide.
Uyanagör gafletten, geç bu fani lezzetten
İç kevser-i vahdetten, tevhide gel tevhide.
Hüdayî'yi gûş eyle, şevke gelip cûş eyle
Bu kevserden nûş eyle, tevhide gel tevhide.
Popüler kültürdeki yeri

Aziz Mahmut Hüdayi, 8 Ekim 2015'te başlayan Muhteşem Yüzyıl Kösem adlı Türk dizisinde  Muhammet Uzuner tarafından canlandırılmıştır.
Hüdayi Yolu: Aziz Mahmud Hüdayi filmi 1993 yılında İFPAŞ Yapım tarafından çekilmiştir. Aziz Mahmud Hüdayi rolünü Bulut Aras, hocası Üftade rolünü ise Eşref Kolçak oynamıştır.
Aziz Mahmud Hüdayi:Aşkın Yolculuğu isimli 2024 TRT yapımı dizide, Aziz Mahmud Hüdayi rolünü oyuncu Rüzgar Aksoy canlandırmıştır.
Dipnotlar

Sefînet-ül-Evliyâ; c.2, s.372
Diyânet İslâm Ansiklopedisi; c.4, s.338
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi; c.1, s.479
Jennifer Spence

| Jennifer Spence |
| --- | --- |
Spence, 2013 Florida SuperCon'da
Doğum: 22 Ocak 1977 (48 yaşında) Toronto, Ontario, Kanada
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 1993–günümüz

Jennifer Spence (d. 22 Ocak 1977), Kanadalı bir oyuncu. Oyunculuk kariyerinde, Stargate Universe adlı televizyon dizisinde Dr. Lisa Park ve Continuum dizisinde Betty Robertson karakterlerini canlandırmıştır.