Aksu Havzası
Bileşen katmanları > Antalya Tufa > Formasyon

Antalya Tüfü erken Pleyistosen'de soğuk su kaynakları tarafından oluşmuştur. Bu çökelme, "Aksu Havzası'ndaki genişlemeli faylanmanın büyük ölçüde sona ermesinden sonra" meydana geldi. Antalya Tüfünün kırıntılı malzeme eksikliği gibi bazı çökelme özellikleri, suların çevredeki dağlardan değil, kaynaklardan geldiğini göstermektedir. Ayrıca, "Paleo-Aksu Nehri'nin kaba tortu girdisiyle birlikte konumu, tüfün neden daha doğuda depolanmadığını açıklayabilir".
Kapsamlı karst sistemleri, yakındaki Toros Dağları'ndaki karbonat jeolojisinden karbonatlarla aşırı doymuş büyük miktarlarda su sağladı. Bu sular daha kuzeydeki göllerden (100 km kadar uzakta) ve ayrıca daha güneydeki Kestel'deki kurumuş polye sisteminden geliyordu. Aksu Havzası'nın kuzeybatısındaki Kırkgöz'deki bir kaynak kümesi ("kırk pınar") bu karbonatlı suların yüzeye çıktığı ana kaynaklardan biriydi, ancak şüphesiz başka kaynaklar da vardı.
Bu dönemde Aksu Ovası'nda su derinlikleri santimetrelerden metrelere kadar değişen göller ve sulak alanlar hakim durumdaydı. Bazı yerel çöküntülerde su 20 m derinliğe kadar ulaşmış olabilir. Genişlikleri yaklaşık 10 m'yi aşmayan çeşitli küçük nehirler ve dereler, nispeten düz bir ova boyunca kıvrılarak "içinden geçtikleri kırılgan karbonat birikintilerini sürekli olarak yeniden işliyor".
Başlangıçta tüf birikimi muhtemelen Kırkgöz civarı gibi küçük göllerle sınırlıydı. Havzanın doğu kenarındaki çökelme öncelikle algal olup, "belki de kaynak sulara yakın lokalize sığ bir 'lagün'ün varlığını yansıtıyordur". Sonunda bu birikim, önceden var olan çöküntüleri yavaş yavaş doldurdu ve daha geniş bir alanda gerçekleşmeye başladı. Bu, tüf birikiminin ana aşamasıydı. Daha sonraki dönemlerde, üstteki fitoklast ve fitoterm birikintileri (şimdi en üstteki birikintileri oluşturur), "kaynak suyu temininin azaldığı, muhtemelen daha kuru bir iklim döneminde" bir zamanda oluşmuştur.
Antalya Tüfü'nün çökelmesi tek bir iklimsel dönemde gerçekleşmiş olabilir. Lonicera, Viburnum ve Alnus glutinosa gibi korunmuş bitkiler "şimdiye göre daha serin ve nemli bir iklimde gelişebilirdi". Özellikle Alnus glutinosa'nın (adi kızılağaç) varlığı, bu ağacın bölgede artık mevcut olmaması nedeniyle tüfün yakın tarihli olmadığını doğrulamaktadır. Başka bir ağacın, örneğin İran demir ağacının varlığı da çökelmenin çoğunun Kuvaterner buzullaşmasının başlangıcından önce meydana geldiğini gösteriyor.
Önemli tüf birikimi muhtemelen Pleistosen ortalarında sona ermişti. Daha sonra başlayan buzul dönemleri yoğun tüf oluşumu için fazla soğuk ve yağışlı, buzul arası dönemler ise fazla kuraktı.
O zamandan beri, ana çökelme durmuş olsa da, Antalya Tüfünü değiştirmek için çeşitli işlemler devam etmiştir. Erozyon, "Antalya ovasının iyi gelişmiş teraslamalarını" oluşturmuştur ve bu teraslarda devam eden birikim, "lokal alanlarda yamaç havuzları, şelale çökelleri ve teras höyük çökellerinden oluşan ince bir kaplama üreterek" halen devam etmektedir. Bu daha yeni birikim, muhtemelen bazı radyometrik tarihleme girişimlerinin Antalya tüfünün "anormal derecede genç yaşları vermesinin" nedenidir.
Bugün Kırkgöz ve diğer kaynaklarda karbonatla aşırı doymuş su bulunmasına rağmen tüf birikimi minimum düzeydedir. Şelalelerde ve küçük akarsularda küçük birikme devam ediyor ve "ince karbonatlar, sığ suyun buharlaşmasından sonra alg örtülerinin kaldığı kaynak kaynaklarında ve geçici su kaynağı alanlarında da çökeliyor."