Ana Çerkesçe
Sesbilim (Fonotik) > Diğer dikkat çekici değişiklikler

Şapsığ dialektinde "ejective" sessiz harfler /pʼ/ /tʼ/ /sʼ/ /ɬʼ/ /t͡sʼ/ /ʃʼ/ /ʃʷʼ/ /pʷʼ/ /tʷʼ/ gırtlak seslerine /pˤ/ /tˤ/ /sˤ/ /ɬˤ/ /t͡sˤ/ /ʂ/ /ʂʷ/ /pˤ/ /tˤ/ dönüşmüşlerdir.
Şapsığ dialektinde ejektif ünlüler olan /pʼ/ /tʼ/ /sʼ/ /ɬʼ/ /t͡sʼ/ /ʃʼ/ /ʃʷʼ/ /pʷʼ/ /tʷʼ/ faringealize ünsüzlere dönüşmüşlerdir.
| Kelime | Ön-Çerkesçe | Batı Çerkesçe> Çemguy | Batı Çerkesçe> Şapsığ | Batı Çerkesçe> Abzeh | Doğu Çerkesçe |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ince | pʷʼaːnt͡ʃa | pʷʼaːnt͡ʃa ~ pʼʕʷaːnt͡ʃa | pˤaːt͡ʃa |  ? | pʼaːɕʼa |
| büyütmek/evlatlık edinmek | pʷʼən ~ pʼʕʷən | pʷʼən | pˤən |  ? | pʼən |
| iki | tʷʼə | tʷʼə | tˤʔʷə |  ? | tʼəw |
| serbest bırakmak, başlatmak | tʷʼəpɕən | tʷʼəpɕən | tˤəpɕən |  ? |  ? |
| üstünde | pʃʼə | pʃʼə | pʂə |  ? | pɕʼə |
| bilmek | ʃʼan | ʃʼan | ʂan |  ? | ʃʼan |
| yaşlı adam | t͡ɬʼəʐ | ɬʼəʐ | ɬˤəʐ | ɬʼəʐ | ɬʼəʑ |
| siyah | ʃʷʼəsʼa ~ t͡sʷʼəsʼa | ʃʼʷət͡sʼa | ʂʷəsˤa | ʃʼʷət͡sʼa | fʼət͡sʼa |
Obstruent ünsüzlerin bir dizisinin refleksleri, "tens" ya da "geminate" olarak nitelendir. Batı Çerkesçesi'nde, sonuç dialektlere bağlı olarak: Bjeduğ dialektinde tens olarak kalır Çermguy dialektinde basit sessiz ünsüzler olarak kalırken Doğu Çerkesçesi'nde basitçe sesli ünsüzler olarak kalır.
[tʃː] ünsüzleri Abzeh dialektinde [ʃ] ve Kabartay dialektinde [ʒ] olmutur.
[kʲː] ünsüzleri Batı Çerkesçe'sinin çoğu dialektinde [t͡ʃ] ve Kabartay dialektinde [d͡ʒ] olmutur.
[tʃʼ] ünsüzleri Kabartay dialektinde [ɕʼ] ve Abzeh dialektinde [aj] olmuştur.
[tː] ünsüzleri Kabartay dialektinde [d] olmutur.
[tsː] ünsüzleri Kabartay dialektinde [dz] olmutur.
| Kelime | Ön-Çerkesçe | Batı Çerkesçe> Ḉemguy | Batı Çerkesçe> Şapsığ | Batı Çerkesçe> Abzeh | Doğu Çerkesçe |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| diş | t͡sa | t͡sa | t͡sa | t͡sa | d͡za |
| fare | t͡səʁʷa | t͡səʁʷa | t͡səʁʷa | t͡səʁʷa | d͡zəʁʷa |
| balık | pt͡saʐəj | pt͡saʐəj | pt͡saʐəj | pt͡saʐəj | bd͡zaʑəj |
| biz | ta | ta | ta | ta | da |
| omuz | taːma | taːma | taːma | taːma | daːma |
| güneş | təʁa | təʁa | təʁa | təʁa | dəʁa |
| Kabartay | qabartaːj | qabartaːj | qabartaːj | qabartaːj | qabardaj |
| lider | tħamaːta | tħamaːta | tħamaːta | tħamaːta | tħamaːda |
| bahçe | xaːta | xaːta | xaːta | xaːta | xaːda |
| horoz | ataːqa | ataːqa | ataːqa | ataːqa | adaːqa |
| ördek | psəkʲat | psət͡ʃat | psəkʲat | psət͡ʃat | psəd͡ʒad |
| gümüş | təʑən | təʑən | təʑən | təʑən | dəʑən |
| dün | təʁʷaːsa | təʁʷaːsa | təʁʷaːsa | təʁʷaːsa | dəʁʷaːsa |
| kurt | təʁʷəʐ | təʁʷəʐ | təʁʷəʐ | təʁʷəʐ | dəʁʷəʑ |
| tavuk | kʲat | t͡ʃat | kʲat | t͡ʃat | d͡ʒad |
| kedi | kʲatəw | t͡ʃatəw | kʲatəw | t͡ʃatəw | d͡ʒadəw |
| cam | ʔaːpkʲ | ʔaːpt͡ʃ | ʔaːpkʲ | ʔaːpt͡ʃ | ʔaːbd͡ʒ |
| gece | t͡ʃaʃ | t͡ʃaʃ | t͡ʃaʃ | ɕaʃ | ʒaʃ |
| koşu | maːt͡ʃa | maːt͡ʃa | maːt͡ʃa | maːɕa |  ? |
| para | aːχt͡ʃa | aːχt͡ʃa | aːχt͡ʃa | aːχɕa |  ? |
| deve | maːχt͡ʃa | maːχt͡ʃa | maːχt͡ʃa | maːχɕa |  ? |
| inek | t͡ʃam | t͡ʃam | t͡ʃam | ɕam | ʒam |
| soğuk | t͡ʃəʔa | t͡ʃəʔa | t͡ʃəʔa | ɕəʔa | ʒəʔa |
| anahtar | ʔʷənkʲəbza | ʔʷənt͡ʃəbza | ʔʷəkʲəbza | ʔʷənt͡ʃəbza | ʔʷənɕʼəbza |
| yeni | t͡ʃa | t͡ʃa | t͡ʃa | t͡ʃa? | ɕʼa |
| çocuk | t͡ʃʼaːla | t͡ʃʼaːla | t͡ʃʼaːla | ʔajla | ɕ'ʼaːla |
| misafir | ħaːt͡ʃa | ħaːt͡ʃa | ħaːt͡ʃa | ħaːt͡ʃa | ħaːɕʼa |
| az | maːt͡ʃa | maːt͡ʃa | maːt͡ʃa | maːʔa | maːɕʼa |
| kral, sultan | paːt͡ʂəħ | paːt͡ʂəħ | paːrt͡ʃəħ | paːt͡ʂəħ | paːɕtəħ |
| demir | ʁʷət͡ʃʼə | ʁʷət͡ʃʼə | ʁʷət͡ʃʼə | ʁʷət͡ʃʼə | ʁʷəɕʼə |
| düğme | t͡ʃʼəʔʷ | t͡ʃʼəʔʷ | t͡ʃʼəʔʷ | t͡ʃʼəʔʷ | ɕʼəʔʷ |
| çocuk | tʃʼaːla | tʃʼaːla | tʃʼaːla | ʔajla | ɕʼaːla |
| pişman olmak | tʃʼaʁʷaʑən | tʃʼaʁʷaʑən | tʃʼaʁʷaʑən | ʔajʁʷaʑən | ɕʼaʁʷaʑən |
| altında oturmak | tʃʼas | tʃʼas | tʃʼas | ʔajs | ɕʼas |
| az | maːtʃʼa | maːtʃʼa | maːtʃʼa | maːʔa | maːɕʼa |
Birçok ejektif affricates ejektif fricatives haline dönüşmüştür.
Bir dizi labialized alveoler ıslıklı affricates ve fricatives olur labiopalatalized Adıgece içinde ve dişsil-dudaksıl Doğu Çerkesçesi içinde. Bir dizi alveolar sibilant affricates and fricatives Batı Çerkesçesi'nde labiopalatalized Doğu Çerkesçesi'nde ise  labiodental olmuştur.
Şapsığ dialektindeki ([pˤ], [tˤ], [sˤ], [ɬˤ] [t͡sˤ]) gırtlak sesleri "ejective" sessis harflerine dönüşür.
Kabartay dialekti /ʃʷʼ/ /ʐʷ/ /ʂʷ/ /ʐ/ /ʂ/ sessiz harflerini kaybetmiş ve onlar /fʼ/ /v/ /f/ /ʑ/ /ɕ/ olmuşlardır.
| Kelime | Ön-Çerkesçe | Batı Çerkesçesi> Ḉemguy | Batı Çerkesçesi> Şapsığ | Batı Çerkesçesi> Abzeh | Doğu Çerkesçesi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| mavi | ʂʷəχʷaːntʼa | ʃəχʷaːntʼa | ʂʷəχʷaːtˤa |  ? | ʃəχʷaːntʼa |
| yeşil | wət͡sʂʷa | wət͡sʂʷa | wət͡sʂʷa | wət͡sʂʷa | wəzəfa/wət͡sfa |
| iyi | ʃʷʼə ~ t͡sʷʼə | ʃʷʼə | ʃʷʼə | ʃʷʼə | fʼə |
| siyah | ʃʷʼəsʼa ~  t͡sʷʼət͡sʼa? | ʃʷʼət͡sʼa | ʃʷʼəsˤa | ʃʷʼət͡sʼa | fʼət͡sʼa |
| yıldız | ʐʷaːʁʷa? | ʐʷaːʁʷa | ʐʷaːʁa | ʐʷaːʁʷa | vaːʁʷa |
| dar | zaʐʷə? | zaʐʷə | zaʐʷə | zaʐʷə | zavə |
| siz | ʂʷa | ʂʷa | ʂʷa | ʂʷa | fa |
| kadın | ʂʷəz | ʂʷəz | ʂʷəz | ʂʷəz | fəz |
| ateş | maːʃʷʼa ~ maːt͡sʷʼa | maːʃʷʼa | maːʃʷʼa | maːʃʷʼa | maːfʼa |
| geniş | ʔʷəʐʷə | ʔʷəʐʷə | ʔʷəʐʷə | ʔʷəʐʷə | ʔʷəvə |
| kız | pʂaːʂa | pʂaːʂa | pʂaːʂa | pʂaːʂa | pɕaːɕa |
| 100 | ʂa | ʂa | ʂa | ʂa | ɕa |
| altın | dəʂa | dəʂa | dəʂa | dəʂa | dəɕa |
| eski | ʐə | ʐə | ʐə | ʐə | ʑə |