stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vietnam alfabesi
Tarih > Quoc-ngu ve Fransız kolonizasyonu

1910'da Fransız Çinhindi yönetimi chữ Quốc ngữ'yu (modern Vietnam alfabesi) zorunlu kıldı.
Başlangıçta Vietnam'daki Hristiyan topluluklarında kullanılmıştır. Bazı misyonerler Konfüçyüsçü edebiyatı Vietnam'daki Katolik dönüşümünün (ve Vietnam'ın Fransız kontrolünün) ana engeli olarak gördüler. Latin alfabesi, Çinli eğitimli emperyal seçkinler tarafından kaba olarak küçülen Vietnamca popüler literatürü yayınlamanın bir aracı haline geldi.
Tarihçi Pamela A. Pears Vietnam'da, Latin alfabesini oluşturarak Fransızların Vietnamlıları geleneksel edebiyatlarından kestiğini ve okuyamadıklarını iddia etti. Bazı Fransızlar başlangıçta Vietnamcayı tamamen Fransızca diliyle değiştirmeyi planladılar, ancak yerli nüfusa kıyasla az sayıda Fransız yerleşimci göz önüne alındığında, bu asla ciddi bir proje değildi. 1910'a kadar Vietnamca yazmak için chữ Quốc ngữ kullanımını kabul ettiler, çünkü hâlâ dili romanlaştırma ve Han Nom'u silme hedeflerine ulaşmışlardı.
Tarih > Quoc-ngu ve Fransız kolonizasyonu > Kitlesel eğitim

1907-1908 yılları arasında kısa ömürlü Tonkin Özgür Okulu quoc ngu'yu ilan etti ve genel nüfusa Fransızca öğretti.
1917'de Fransızlar, "eski rejim" ile bağlantılı aristokrat bir sistem olarak görülen Vietnam'ın Konfüçyüsçü sınav sistemini bastırdı ve böylece Vietnamlı seçkinlerin çocuklarını Fransız dil eğitim sisteminde eğitmeye zorladı. İmparator Khải Định, 1918'de geleneksel yazı sisteminin kaldırıldığını ilan etti. En geleneksel milliyetçiler Konfüçyüsçü sınav sistemini ve ideogramların kullanılmasını desteklerken, Vietnamlı devrimciler ve ilerici milliyetçiler ve Fransız yanlısı seçkinler Fransız eğitim sistemini eski Çin hakimiyetinin tüm kalıntılarından kurtulmanın, demokratikleştirmenin bir yolu olarak gördüler; Vietnamlıları modern dünyaya ve Fransız cumhuriyeti ile belirlenen ideallere açmak.
Fransız sömürge rejimi daha sonra yerliler için başka bir eğitim sistemi kurdu ve Vietnamcayı Latin alfabesi kullanarak ilkokulda ilk dil olarak, sonra Fransızcayı ikinci dil olarak öğrettiler. İlköğretim için yüz binlerce ders kitabı Latin alfabesi kullanılarak yayınlanmaya başladı, Vietnam kültürünün ifadesi için popüler ortama dönüştürmenin istemsiz sonucu ile. 1930'ların sonlarına doğru nüfusun yaklaşık % 10'u okuryazardı. Bu birkaç on yıl öncesine kıyasla dev bir artış idi.
Tarih > 20. yüzyılın sonlarından günümüze

21. yüzyıl bilgisayar destekli dizgi yöntemlerinin ortaya çıkmasından önce, Vietnamlıların dizgi ve baskı sistemi, aksan ve diyakritik işaret sayısı nedeniyle bir "kabus" olarak tanımlanmıştı.
Çağdaş Vietnamca metinler bazen Vietnamca yazım kurallarına uyarlanmamış kelimeler içerebilir.
Alexandre de Rhodes'in 1651 sözlüğünden bir sayfa
Delikli kart

Henüz delinmemiş mavi bir delikli kart.
Delinmiş, sıradan bir delikli kart.
Delikli Kart, üzerindeki belirli noktalara açılan (veya açılmayan) delikler sayesinde sayısal bilgi taşıyabilen karton parçaları. Günümüzde bir veri saklama aracı olarak modası geçmiş olmakla birlikte, 19. yüzyıl boyunca dokuma tezgâhlarını denetlemekte ve 20. yüzyılda hesap makinalarında ve bilgisayarlarda kullanıldı.
Bilgiler ekranda yazıldıktan sonra, 90 mm x 215 mm ölçülerindeki bir miktar hiç delinmemiş kart, özel bir makineye yerleştirilir, makine bunlara ekrandaki bilgileri işleyecek şekilde küçük delikler açardı. Aynı kartları okuyan (deliklere uygun çıkıntıları olan) makinelere takılarak okunur, ekrana aktarılırdı. Örneğin bir sayfa yazı yazmak için yaklaşık 65 - 100 adet delikli kart kullanılırdı.
Tarihçe

Basile Bouchon, 1725 yılında bir dokuma tezgâhının kâğıt bant üzerine delikler açılarak kontrol eden mekanizmayı geliştirmiştir. Tasarım, asistanı Jean-Baptiste Falcon ve Jacques Vaucanson tarafından geliştirildi.
Aynı ilkeden, 1800'lerin başlarında Jakar Tezgâhı'nın çalıştırılmasında da yararlanıldı. Delikli kartlarla bilgi işlenmesine ise, 1890'larda, Dr. Herman Hollerith'in (1860-1929) ABD'nin nüfus sayımı bürosundaki çalışmalarının bir sonucu olarak başlandı.
ABD'nin 1880 nüfus sayımının değerlendirilmesi yedi yıl sürmüş ve nüfus artışı da göz önüne alınınca, 1890 sayımı değerlendirmesinin 1900'den önce tamamlanamayacağı anlaşılmıştı. Bir istatistikçi ve maden mühendisi olan Hollerith, nüfus sayımı bürosunun topladığı istatistiklerin mekanik yoldan işlenmesi için yeni bir yöntem geliştirdi. Bu yöntemde, 240 kareye bölünmüş delikli kartlar temel alındı. Her kare belirli bir soruya ayrılmıştı. O kare içinde bir deliğin bulunması ya da bulunmaması, söz konusu soruya karşılık bir "evet" veya "hayır" anlamına geliyordu. Kartlar, elle çalıştırılan küçük bir deliciyle deliniyor ve karttaki deliklerden geçerek alttaki cıva dolu küçük kaplara düşen, metal iğneli, elektromekanik bir aygıtla okunuyordu. Metal iğnelerin cıvaya değmesiyle, elektrik devreleri tamamlanıp, kare dizisinin toplamını saptayan bir dizi göstericiyi işletiyordu.
Hollerith'in sistemi ilk kez Baltimore kentinin 1897 sayımında kullanıldı. ABD nüfus sayımı bürosu tarafından 1890 sayımlarındaki sonuçların değerlendirilmesinde kullanıldığında, çalışmaların iki buçuk yılda tamamlanmasını sağladı. Üçüncü kez, 1880 sonuçlarının derlenmesinde kullanıldı. Bu kez işlenen bilgiler, bir öncekinden yüzde 25 oranında fazlaydı. Zaman kazanılmasının yanı sıra, Hollerith makinalarının kullanılması, büroya 5 milyon doları aşkın tasarruf sağladı.
Delikli kartla çalışan makineler

Bilgi işleme hızı, günümüzde elektronik bilgisayarlara bağlı olarak çok artmıştır. Delikli kartla çalışan yalın makinalarda kullanılan elektromekanik yöntemler, bunlarla karşılaştırılınca çok yavaş kalır. Eski makinaların yaptığı işlemler de, toplama ve çıkarma gibi aritmetik hesaplarıyla sınırlıydı. Ne var ki, bunların ve çizelgeleyicilerin işlevleri, bir çeşit ilkel denetim programınca yönetilirdi. Bilgisayarların yaygınlaşmasından önce, çizelgeleyiciler, elektronik hesap birimlerine bağlanarak geliştirildi. Bu, işlem süresini bütünüyle kısaltmasa da, sistemin daha geniş bir alanda yararlı olmasını sağladı.
Günümüzde bilgisayarlar, geleneksel delikli kart çizelgeleyicilerinin yerini almıştır. Ancak bilgisayarların yan birimleri sayılan kart okuyucular ve deliciler, hâlâ sayım ve istatistik çalışmalarında kullanılmaktadır.
Kart deliciler

Bilgiler, kart deliciler diye bilinen makinalarla kartlara delinir. Kart delicilerin tıpkı daktilodakine benzer klavyesi vardır. Ama bu klavyeyle, harf basmak yerine, kartlar delinir. Delme işlemine, yaklaşık 500 boş kartın makinanın sağ üst köşesindeki kart deposuna yerleştirilmesiyle başlanır. Klavyedeki bir tuşa basılarak, bir kartın depodan, onun hemen altındaki delme yerine gelmesi sağlanır. Delme tuşlarından birine basıldığında, tuş, bir kolon üstünde istenilen düzende delikler delen bir dizi zımbayı harekete geçirir. Zımbalar, elektromıknatıslarla çalışır. Bir kolondaki delikler tamamlanınca, kart ileri alınarak, delinecek ikinci kolona hazırlanır.
Delme işlemi tamamlanan kart, delme yerinin solundaki okuma yerine getirilir. Okuma yerinde, bir kolondaki her delik konumu için bir tane, yani on iki metal dokunucu vardır. Kart, dokunucular ile dönen silindirin arasından geçer. Kolon üstünde bir deliğin bulunduğu durumda, dokunucu, delikten geçerek metal silindire değip devreyi tamamlar. Böylece, zımbalara elektriksel bir itki göndererek, veriyi, delme yerinde bulunan karta deler. Bu işleme ikileme (duplike) adı verilir.
Kart okuma yerinden geçtikten sonra, makinanın sol üstündeki biriktiriciye gelir. Biriktiricideki kart sayısı 500'ü bulduğu zaman, makina kendi kendine durur. Atlama (bir kartı delmeden geçirmek), ikileme ya da alfabetik karakterleri sayısal delikler haline getirme gibi işlemler, otomatik olarak program birimince denetlenir. Bu birimde, bir tambur üstüne yerleştirilmiş bir dizi dişli tarafından okunan, önceden delinmiş denetim kartı vardır. Yaylı kollara takılı olan dişlinin bir dişi, kart üstündeki deliğe girer. Dişin deliğe girmesiyle kol döner ve makinanın denetim devresine bir sinyal gönderen küçük bir anahtarı işletir.
Kart delicilerin daha yeni tipleri, bir karta ilişkin bütün ayrıntıları bir bellek aygıtında saklar. Böylece delme işlemine, karta basılacak bilgiler tamamlandıktan sonra başlanabilir. Bu özellik, yanlışların kart delinmeden önce düzeltilebilmesini olanaklı kılar.
Alışılmış kart delgi makinalari, bilgi hazırlama diye bilinen işlem için kullanılır. Bilgi hazırlama, bilginin, makinanın işleyebileceği dile delme işlemi, işleticinin ustalığına bağlı olarak saatte 250-500 kart arasında değişir. Ama bilgisayara bağlanmış bir makinayla, dakikada 120 kart delinebilir. İşaret algılayabilen deliciler, kurşun kalemle işaretlenmiş kartlardaki grafit izlerini saptayıp, bilgiyi, makina diline çevirir ve otomatik olarak kartlara deler. Ancak, bu makinaların yerini, günümüzde, optik karakter tanıma gibi daha yeni yöntemler almaktadır.
Patlayıcı madde

Patlayıcı madde tehlike işareti.

Patlayıcı madde, hararet veya şok tesiri ile kimyasal değişikliğe uğrayan, yüksek derecede ısı, çok hacimde gaz meydana getiren, katı, sıvı veya gaz hâlindeki kimyasal maddelerdir.
Kuvvetli patlayıcıların pek çoğu, kapalı bir sistemde olmadıkları veya bir şok tesirine maruz kalmayıp tutuşturuldukları zaman patlamak yerine sadece yanarlar.
Patlayıcı maddeler, kararsız hâldeki kimyasal madde veya madde karışımları olup, darbe veya kıvılcım gibi bir etkiye maruz kalması sonucu kendi kendine ilerleyen son derece hızlı kimyasal reaksiyonlarla kararlı bileşiklere dönüşürken yüksek ısı, ses, darbe etkisi ve gazlar ortaya çıkarırlar. Yanma süresi çok hızlı olduğundan yanma için gerekli oksijen havadan sağlanamaz. Bu nedenle patlayıcı madde yapısında oksitleyiciler bulunması gerekir.
RDX, Aseton peroksit, Nitrogliserin, silver fulminat (AgCNO), Cıva(II) fülminat, Nitroselüloz, Pikrik asit gibi patlayıcı maddeler şoka maruz kaldığında patlayabilir. Depolanması, saklanması ve taşınması risk taşır. Özellikle Cıva(II) Fülminat kendi ağırlığında bile patlayabilir. TNT, ANFO, Dinamit, C-4, Karabarut, Dumansız barut vb. gibi patlayıcılar depolanması en kolay patlayıcılar arasındadır. Amonyum Nitrat, Potasyum klorat gibi oksitleyici bileşikler tek başına patlayıcı değildir ancak bazı maddelerle homojen veya heterojen hâline getirilmesiyle güçlü patlayıcı madde hâline dönüşür. Örneğin bir tür patlayıcı olan ANFO'nun yapımında kullanılan Fuel oil yanıcı, Amonyum nitrat ise yanıcı olmayan maddedir. Bu iki karışım bir araya geldiğinde Amonyum Nitrat, Fuel Oil'de oksitleyici rol oynar. C-4 patlayıcı şoka karşı çok hassas olan Aseton Peroksit ve RDX karışımlarından oluşur. Ancak özel işlemlerden geçen C-4 aleve maruz kaldığında (fünye ile şok uygulanmadığı sürece) sadece yanar. Kara Barut ve Dumansız Barut itici yakıttır ve bu ikisi kapalı alan içinde şoka maruz kalmadığı takdirde patlamak yerine sadece yanar.
Patlayıcı maddeler hem zarar vermek veya savunma amaçlı kullanılırken hem de faydalı amaçlı da kullanılabilmektedir.
Dinamit yapımında kullanılan nitrogliserin tıpta anjina pektoris ve kronik kalp yetmezliği gibi kalp koşullarını tedavi etmek için güçlü bir vazodilatör (vasküler sistemin genişlemesi) olarak, pikrik asit ile nitroselüloz boyar madde üretiminde, pikrik asit aynı zamanda tıpta antiseptik ve yanık tedavilerinde, nitroselüloz vernik ve boya yapımında, inşaat alanlarında ve hafriyat çalışmalarında dinamit yerine tercih edilen ANFO'nun yapımında kullanılan amonyum nitrat tarım alanında gübreleme amaçlı, potasyum nitrat hem gübreleme hem de gıda sektöründe gıda koruyucusu olarak, çay şekeri (sakkaroz) roket yakıtlarının yapımında kullanılır.
Michel Crauste

| Michel Crauste |
| --- | --- |

Doğum: 6 Temmuz 1934(1934-07-06) Saint-Laurent-de-Gosse, Fransa
Ölüm: 2 Mayıs 2019 (84 yaşında) Pau, Fransa
Ölüm sebebi: Akciğer embolisi
Diğer ad(lar)ı: Le Mongol, Attila
Meslek: Profesyonel ragbi oyuncusu
Etkin yıllar: 1957–1966
Boy: 1,81 m (5 ft 11 in)
Kilo: 85 kilogram 

Michel Crauste (d. 6 Mayıs 1934, Saint-Laurent-de-Gosse - ö. 2 Mayıs 2019, Pau), Eski Fransız profesyonel ragbi oyuncusu.
Kariyeri

Sporcu ragbi kulüpleri "Racing Métro 92" ve "FC Lourdes" 'de kanat oyuncusu pozisyonunda 8 numara olarak oynadı.
Ölümü

Fransız ragbi oyuncusu Michel Crauste 6 Mayıs 1934'te Saint-Laurent-de-Gosse, Fransa'da doğmuş ve 2 Mayıs 2019'da 84 yaşında ölmüştür.
1939

| --- | --- |
Binyıllar:: 2. binyıl
Yüzyıllar::  19. yüzyıl  20. yüzyıl  21. yüzyıl
Onyıllar::  1910'lar  1920'ler  1930'lar  1940'lar  1950'ler
Yıllar::  1936  1937  1938  1939  1940  1941  1942
| --- | --- |
Miladi: 1939   MCMXXXIX
Ab urbe condita: 2692
Asur: 6689
Bahâî: 95 – 96
Bengal: 1346
Berberi: 2889
Birmanya: 1301
Bizans: 7447 – 7448
Budist: 2483
Discordian: 3105
Ermeni: 1388   ԹՎ ՌՅՁԸ
Etiyopya: 1931 – 1932
Fransız cumhuriyetçi: 147 – 148
Hicrî: 1357 – 1358
Hint: 
 - Kali Yuga: 5040 – 5041
 - Shaka Samvat: 1861 – 1862
 - Vikram Samvat: 1995 – 1996
Holosen takvimi: 11939
İbrani: 5699 – 5700
İran: 1317 – 1 BP – MÖ 1318 BP
Juche: 28
Kıpti: 1655 – 1656
Kore: 4272
Tayland güneş: 2482
g t 
1939 bir yıldır.
Olaylar > Ocak

1 Ocak - Sidney, Avustralya'da sıcaklık 45 °C'yi buldu; şehirde bu bir rekor.
22 Ocak - Columbia Üniversitesi'nden bir grup bilim insanı uranyum atomunu parçalamayı başardı.
24 Ocak – Şili'de 8.3 büyüklüğündeki depremde 28 bin kişi öldü.
Olaylar > Mart

15 Mart - Alman taburları Çekoslovakya'ya doğru yola çıktı. Amaçları, bir Alman denetiminde Moravya ve Bohem Kurtarılmış Bölgesi kurmaktı.
18 Mart - Stalin, Hitler'e karşı Birleşik Krallık'tan resmen koalisyon isteğinde bulundu; ancak önerisi Chamberlain tarafından geri çevrildi.
31 Mart - Atatürk'ün naaşı, Ankara Etnografya müzesinde 4 ay katafalkta kaldıktan sonra lahite konuldu (indirildi).
Olaylar > Nisan

1 Nisan - İspanya İç Savaşı, milliyetçi güçlerin zaferiyle sona erdi.
7 Nisan - İtalyan taburları Arnavutluk'u işgal etti.
Olaylar > Mayıs

8 Mayıs - Türkiye ile Almanya arasında bir ticaret antlaşması imzalandı.
12 Mayıs - Türkiye ile Birleşik Krallık Akdeniz bölgesindeki bir savaş veya çatışma olasılığına karşı, karşılıklı yardım ve dostluk deklarasyonu imzaladı.
Olaylar > Haziran

23 Haziran - Türkiye ile Fransa saldırmazlık antlaşması imzaladı; Fransa Hatay'ın Türkiye'ye verilmesini kabul etti.
29 Haziran - Hatay Devleti Meclisi, oybirliğiyle Türkiye'ye katılma kararı aldı.
Olaylar > Temmuz

5 Temmuz - Hatay Devleti, Türkiye devleti'ne bağlandı.
Olaylar > Ağustos

23 Ağustos - Almanya ve Sovyetler Birliği, Moskova'da bir tarafsızlık anlaşması imzaladı. Bu gizli anlaşma, Doğu Avrupa'nın tamamen Almanya ve yandaşlarının çıkarlarına göre bölünmesine yönelik idi.
26 Ağustos - Hitler bir açıklama ile Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Danimarka ve İsviçre'ye Almanlar tarafından asla zarar verilmeyeceğini belirtti.
31 Ağustos
Almanya’da yaptırılan Batıray denizaltısı denize indirildi.
Alman Schutzstaffel taburları Polonya askerleri kılığında Gliewitz yakınlarındaki bir radyo istasyonuna sahte bir baskın yaptı. Amaçları Polonya askerinin saldırgan olduğunu göstererek diğer ulusların da desteğini almak ve bu sayede eli kulağında olan Polonya Seferi'ni haklı çıkarmak.
Olaylar > Eylül

3 Eylül - Sonlanacağı 1945 yılına kadar çok sayıda insanın hayatına mâl olacak II. Dünya Savaşı resmen başladı. Birleşik Krallık ve Fransa, Almanya'ya savaş ilan etti. Bu iki devleti sırasıyla Hindistan, Avustralya, Güney Afrika ve Yeni Zelanda takip etti. Ancak bu savaş ilanları yine de Almanya'nın Polonya'yı işgal etmesini engelleyemedi. Bu sebeple bu milletlerin Almanya'ya karşı açtığı savaş Fransızlar tarafından "drole de guerre" (Yapmacık Savaş) olarak isimlendirilmektedir.
27 Eylül - Batıdan Almanlar ve doğudan Sovyetler tarafından işgal edilen Polonya, Varşova'nın düşüşüyle birlikte bu devletler tarafından her biri bir millete ait olacak şekilde iki parçaya bölündü.
Olaylar > Ekim

6 Ekim - Son Polonya taburları da Nazi Almanyası'na teslim oldu. Polonya'nın kayıpları: 700.000 esir (Almanlar tarafından), 200.000 esir (Ruslar tarafından); sayısı belli olmayan ancak 1,5-2 milyon civarı olduğu tahmin edilen ölü, yaklaşık 120.000 Polonya askeri de savaş alanından kaçarak dağıldı. Almanların Polonya kaybı yaklaşık 10.000 asker iken Rusların yalnızca birkaç yüz kişi olarak kayıtlara geçmiştir.
19 Ekim - 15 yıl sürecek İngiliz-Fransız-Türk Karşılıklı Yardım ve İttifak Antlaşması Ankara'da imzalandı.
Olaylar > Kasım

8 Kasım - Adolf Hitler'e ilk defa suikast girişiminde bulunuldu. Münih'te bir biraevinde (Bürgerbräukeller) konuşma yapacağı yere bir marangoz olan George Elser tarafından bomba yerleştirildi. Hitler bombanın patlamasından 13 dakika önce olay mahallini terk ettiği için yara almadan kurtuldu.
20 Kasım - BBC, Türkçe dahil 46 dilde radyo yayınlarına Denizaşırı Yayınlar Servisi adıyla başladı.
30 Kasım - Sovyetler Finlandiya'yla savaşıyor ama işgal etmedi. Hemen arkasından Danimarka, İsveç ve Norveç bu konudaki tarafsızlıklarını ilan ettiler.
Olaylar > Aralık

15 Aralık - Rüzgâr Gibi Geçti filmi gösterime girdi
27 Aralık - Erzincan'da meydana gelen 8 şiddetindeki depremde, Erzincan şehri haritadan tamamen silindi. Sarsıntının ardından, yaklaşık 33 bin kişi öldü;100 binden fazla insan da evsiz kaldı.
Olaylar > Ay veya günü bilinmeyenler

Ocak - Adolf Hitler, Reichstag konuşmasında, Avrupa'da bir savaşa gidildiğinde mutlak suretle "Tüm Yahudi kökenlilerin ortadan kaldırılabileceğini (Auswanderung oder Evakuierung)" ilk defa dile getirdi ve Alman toplumundan destek aldı.
Şubat - Japon ordusu Hainan Adası'nı işgal etti.
Doğumlar > Ocak

6 Ocak
Valeri Lobanovski, Ukraynalı futbolcu (ö. 2002)
Murray Rose, Avustralyalı yüzücü (ö. 2012)
9 Ocak - Susannah York, İngiliz oyuncu (ö. 2011)
22 Ocak - Alfredo Palacio, 22. Ekvador başbakanı
Doğumlar > Şubat

25 Şubat - Oscar Fritschi, İsviçreli siyasetçi ve diplomat (ö. 2016)
28 Şubat - Daniel C. Tsui, Amerikalı fizikçi
Doğumlar > Mart

3 Mart - Hussaini Abdullahi, Nijeryalı üst düzey rütbeli eski asker ve siyasetçi (ö. 2019)
17 Mart
Flo Steinberg, Amerikalı kadın çizgi romancı ve yayımcı.
Adam Lepa, Polonyalı Roma Katolik başpiskopos
26 Mart - Étienne Draber, Fransız oyuncu (ö. 2021)
27 Mart - Kartal Tibet, Türk sinema oyuncusu ve yönetmen (ö. 2021)
Doğumlar > Nisan

1 Nisan - Alice MacGraw, Amerikalı manken ve sinema oyuncusudur.
16 Nisan - Dusty Springfield, İngiliz pop müzik şarkıcısı (ö. 1999).
Doğumlar > Mayıs

18 Mayıs - Peter Grünberg, Nobel Fizik Ödülü sahibi Alman fizikçi
Doğumlar > Temmuz

7 Temmuz - Robert Nixon, İngiliz çizer (ö. 2002)
10 Temmuz - Ahmet Taner Kışlalı, eski Türk Kültür Bakanı, Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi (ö. 1999)
Doğumlar > Ağustos

9 Ağustos - Romano Prodi, İtalyan siyasetçi
20 Ağustos - Javier Usabiaga Arroyo, Meksikalı iş insanı ve siyasetçi
Doğumlar > Eylül

8 Eylül - José Murilo de Carvalho, Brezilyalı tarihçi, akademisyen, yazar ve eğitimci
9 Eylül
Alexandre Benmakhlouf, Fransız hukukçu
Sharon Ambrose, Amerikalı siyasetçi (ö. 2017)
Froilan Tenorio, Amerikalı siyasetçi ve bürokrat
Doğumlar > Ekim

8 Ekim - Paul Hogan, Avustralyalı aktör
23 Ekim - Stanley Anderson, Amerikalı oyuncu (ö. 2018)
Doğumlar > Kasım

18 Kasım - Margaret Atwood, Kanadalı yazar
26 Kasım - Tina Turner, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu (ö. 2023)
29 Kasım - Concha Velasco, İspanyol oyuncu
Doğumlar > Aralık

28 Aralık - Michael Hinz, Alman oyuncu (ö. 2008)
Doğumlar > Ay veya günü bilinmeyenler

Atacan Arseven, Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu.
Ekrem Pakdemirli, Türk siyasetçi
Mehmet Konuralp, Sinan Ödülü sahibi Türk mimar.
Ölümler > Ocak

28 Ocak - William Butler Yeats, İrlandalı şair, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (d. 1865)
Ölümler > Şubat

5 Şubat - Gheorghe Țițeica, Rumen matematikçi (d. 1873)
12 Şubat - Søren Sørensen, Danimarkalı biyokimyacı (d. 1868)
Ölümler > Temmuz

7 Temmuz - Axel Hägerström, İsveçli filozof (d. 1868)
Ölümler > Eylül

23 Eylül - Sigmund Freud, Avusturyalı nörolog (d. 1856)
Ölümler > Ay veya günü bilinmeyenler

Ali Galip Pasiner, Korgeneral, Türk asker. (d. 1868)
Seyit Onbaşı - Türk asker (d. 1889)
1939 Nobel Ödülünü kazananlar

Barış –
Edebiyat – Frans Eemil Sillanpää
Fizik – Ernest Lawrence
Kimya – Adolf Butenandt, Lavoslav Ružička
Tıp – Gerhard Domagk
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: sh85091983  NKC: ch969045  NLI: 987007531403605171 
Nobel ödülü madalyası.
Yedili ragbi

| --- | --- |
2024 Yaz Olimpiyatları'nda yedili ragbi
İlk oynanış: 1883
Özellikleri
Takım üyeleri: 7
Ekipman: Rugby topu
Olimpiyatlar: 2016'dan itibaren
Yedili ragbi (yaygın olarak sadece yedili olarak bilinir), takımların 40 dakikalık devre oynayan 15 oyuncu yerine 7 dakikalık devreler oynayan 7 oyuncudan oluştuğu rugby birliğinin bir çeşididir. Rugby sevens, dünya çapında rugby birliğinden sorumlu kurum olan World Rugby tarafından yönetilir. Genellikle yaz aylarında düzenlenen amatör ve kulüp turnuvaları ile her seviyede popülerdir. Yedili, rugby'nin en yaygın biçimlerinden biridir ve Afrika, Asya, Avrupa ve Amerika'nın bazı bölgelerinde ve özellikle Güney Pasifik'te popülerdir.
Yedili ragbi 1880'lerde Melrose, İskoçya'da ortaya çıktı. Melrose Sevens turnuvası hala her yıl oynanmaktadır. Yedili rugby'nin popülaritesi, 1970'lerde Hong Kong Sevens'in gelişmesiyle daha da arttı. Bunu sporun 1998'de İngiliz Milletler Topluluğu Oyunlarına ilk kez dahil edilmesi ve 1999'da yıllık World Rugby Sevens Series'in kurulması izledi. 2012'de World Rugby Women's Sevens Series kuruldu. 2016'da ilk kez Yaz Olimpiyatları'nda yer aldı. Pan Amerikan Oyunları ve Asya Oyunları gibi bölgesel etkinliklerde de oynandı ve 2018'de İngiliz Milletler Topluluğu Oyunlarında ilk kez bir kadın turnuvası yapıldı.
Genel bakış

Yedili rabgi, World Rugby tarafından onaylanır ve benzer yasalara göre 15 oyunculu oyunla aynı boyutlarda bir sahada oynanır. Normal bir rugby maçı en az 80 dakika sürerken, normal yedili maçı iki dakikalık bir devre arası ile yedi dakikalık iki yarıdan oluşur. Daha önce müsabakanın finali her biri on dakikalık iki yarı üzerinden oynanabiliyordu, ancak 2017'den itibaren sakatlıkları azaltmak amacıyla son tur maçları yedi dakikalık yarılarla (beraberlik hariç) sınırlandı. Yedili skorları genellikle normal rugby skorlarıyla karşılaştırılabilir ancak savunmacılar daha fazla aralıklı olduğundan, yedililerde puanlama çok daha sık gerçekleşir. Puanlama sistemi normal rugby birliği ile aynıdır; yani deneme için beş puan, penaltı veya düşürme golü için üç puan ve deneme sonrası dönüşüm için iki puan.
Kurallar

Yedili standart bir rugby oyun alanında oynanır. Alan 100 metre (330 ft) uzunluğunda ve 70 metre (230 ft) genişliğindedir. Her kale çizgisinde H şeklinde kale direkleri vardır. Kale direkleri kale çizgisi üzerindedir. Direklerin kale çizgisinin arkasında olduğu Amerikan futbolundan farklıdır.
Kurallar > Oyunun kurallarındaki varyasyonlar

Yedili ragbide normal ragbiye göre esas olarak oyunu hızlandırmak ve azalan oyuncu sayısını hesaba katmak için kurallarda çeşitli varyasyonlar vardır.  Başlıca değişiklikler şu şekilde özetlenebilir:
Sahada takım başına 7 oyuncu (15 yerine).
Beş oyuncu değişikliği ile beş yedek oyuncu (8 yerine).
Yedi dakikalık devreler (40 dakikalık devreler yerine).
Devre arasında maksimum iki dakika (on dakika yerine).
Berabere maçlar, birden fazla 5 dakikalık periyotlarla altın puan uzatmalarına devam eder.
Tüm dönüştürme denemeleri drop-kick ile yapılmalıdır (yer-tekme seçeneği yerine).
Dönüşümler, bir denemenin puanlanmasından sonraki 30 saniye içinde yapılmalıdır (90 saniye yerine).
Üç oyuncu saldırısı (sekiz oyuncu yerine).
Başlama vuruşları: yedilide, on beşte olduğu gibi, kabul eden takım yerine az önce gol atan takım başlama vuruşunu yapar.
Sarı kartlar, oyuncuya (10 dakika yerine) 2 dakika ceza verir.
Hakemler avantaja hızlı bir şekilde karar verirler (on beşli oyunun aksine).
Büyük müsabakalarda, kaleye yapılan vuruşların başarısını değerlendirmek için ek görevliler (kale içi temas hakemleri) bulunur.
Yedili rugby'deki bir saldırıda, her takımdan sekiz yerine üç oyuncu katılır.