Attika-Delos Deniz Birliği
Attik Delos Birliği > Teşkilatlanma

Bu ittifakın oluşturulması için kutsal Delos Adası'nda bir kongre toplanmıştır. Bu kongreyle bir bakıma Atina ile İyon Birliği arasında yeni bir ittifak teşkil edilmiştir. Bu kongrenin Salamis Deniz Muharebesi'nden sonraki üçüncü yılda yani MÖ 477'de toplandığı anlaşılmaktadır. Ancak Birlik'in oluşturulması yönündeki görüşmeler ve düzenlemeler şeklindeki hazırlıkların MÖ 478 yılı yaz aylarında başladığı ve MÖ 478 – 477 kış mevsiminde sürdürüldüğü kabul edilmektedir. Tukididis'e göre Birlik'in remi amacı Pers hükümranlığı nedeniyle uğranılan yıkımların öcünü almaktı. Oturum başkanlığını Aristides'in yaptığı kongrede Attik Delos Birliği'nin anayasasının da taslağı ortaya konmuştu.
Bu anayasanın ana hatları,
hangi kent devletlerinin para, hangilerinin asker ve trireme vereceğinin belirlenmesi,
ilk vergilendirmenin yapılması,
Delos'taki Apollon Tapınağı'nın Birlik'in hazinesine (Hellenotamai Hellen Hazinesi) ev sahipliği yapmasının kararlaştırılması,
Birlik hazinesinin (Hellenatomies) on Atinalı maliye memuru tarafından idare edilmesi,
Birlik politikasının Delos'ta toplanan meclis tarafından belirlenmesi
gerekli kara ve deniz kuvvetinin teşkil edilmesi, sevk ve idaresi ile garnizonlar oluşturulması, Atina'nın görevi olması,
üyelerin özerk olması şeklindedir.
Ancak bu ilk kongreye kaç kent devletinin katıldığı konusu günümüzde halen tartışma konusudur. M. F. McGregor, başlangıçta 140 üyenin hazır bulunduğunu ileri sürmektedir. Donanld Kagan ise Ege Adaları'ndan 20, İyonya'dan 36 Marmara Bölgesi'nden 35, Karya'dan 24 ve Trakya'dan 33 olmak üzere 148 üyeden söz eder. Daha sonraki yıllarda daha fazla kent devletinin Birlik'e katıldığı bilinmektedir. (Kent devletlerini gösterir harita için bkz)
Bu ilk kongreye başkanlık eden Aristides ayrıca üyelerin ilk katılım paylarını (phoros) toplamda 460 talent (12 ton gümüş, 12.760.000 Drahmi) olarak belirlemiştir. Bu rakamın üye devletler arasında pay edilmesinde ise 12 farklı düzey belirlediği bilinmektedir. Her kent devletinin ödeyeceği yıllık vergi, kentin yerel kaynaklarına göre belirlenecektir. Daha sonra MÖ 454 yılında katılım paylarının dört yılda bir yeniden belirlenmesi karara bağlanmıştır ama bu karar düzenli uygulanmamıştır. Her ne kadar Birlik hazinesinin on Atinalı tarafından idare edilmesi prensibi getirilmişse de her üye kent devletinin hesapları denetleme yetkisi de tanınmıştır. Fakat katılım paylarının Atina tarafından belirlenmiş olması ve yönetilmesi önemlidir. Belirlenen vergiler zaman içinde Atina Akropolisi'ndeki mermer steller üzerine kaydedilmiştir. Bu stellerden bir kısmı günümüze ulaşmış bulunmaktadır.
Meclis'te her üyenin bir oy hakkı vardır. Ancak gelişmeler öyle gösteriyor ki, Birlik'in askerî güçlerinin komutasının Atina'da olması, Atina'nın diğer oyları kontrol edebilmesini sağlamıştır. Birlik'in savaş gemilerinin Atina'da toplanması da bu kongrede kabul edilmiştir. Diğer yandan özerklik konusunda bir sınırlama kabul edilmiştir, üye kent devletlerinin birbirleriyle savaşmaları yasaklanmıştır.
Gerçekte Attik Delos Birliği'nin girişimleri üç evrede farklılık göstermiştir. Bunlar, yapılması planlanan askeri seferin hazırlıkları, öç alma ve savaş ganimetlerinin bölüşülmesi şeklindedir. Birlik üyeleri, Birlik'in ortak hazinesine ya vergi ile katkıda bulunacak ya da Birlik Ordusu için asker ve savaş gemisi vereceklerdir. Pek çok kent devleti asker yerine vergi vermeyi tercih etmiştir. Esasen herhangi bir politik – askeri ittifakta parasal yükümlülük, Grek dünyası için yeni bir olaydır. Daha önceki bu tarz ittifaklarda parasal yükümlülük yerine asker verme yükümlülüğü uygulanmıştır.
Üyeler, aynı dost – düşman ilişkisi içinde olmak üzere yemin eder ve ittifaka bağlılıklarının ifadesi olarak denize demir külçeleri atardı. Denize atılan demir külçeleriyle, bunlar denizin yüzeyinde yüzmeye başlayana kadar yeminlerine bağlı kalacakları ifade edilmektedir. Ancak burada dikkati çekmesi gereken nokta, "aynı düşman" ifadesidir, çünkü bu, Pers İmparatorluğu'nu kastetmekten daha geniş bir ifadedir. En azından Atina'nın gözünde ve anlayışında Sparta ve Peloponez Birliği'ni de içine alacak kadar geniş bir ifade seçilmiş olduğu ileri sürülmektedir. Her ne olursa olsun Attik Delos Birliği esas itibarıyla Atina'nın bir imparatorluk kurmasına hizmet etmiştir. Birlik'in kuruluşundaki "Perslerle mücadele" amacının bir aldatmaca olduğu, esas amacın Atina'nın hegemonyası olduğu da, A. French, H. R. Rawling, H. D. Meyer ve K. E. Petzold gibi tarihçiler tarafından ileri sürülmektedir. Atina yönünden olay böyledir, ancak üye kent devletleri açısından da "Perslerle mücadele" esas amaç olarak görülmemektedir. Örneğin Troas kent devletlerinin bir yandan Attik Delos Birliği'ne katılmış oldukları ve hem Birlik'e, hem de Pers Sarayı'na vergi ödedikleri bilinmektedir. Bu durum, bu kent devletleri açısından ticaretin sürekliliğini sağlamaya yönelik gibi görülmektedir. Diğer yandan Pers Sarayı da bu kentlerin ticaretinden alınan vergiler nedeniyle onları Birlik'e katılmasına göz yummuş olmalıdır.
Atinalı politikacı Aristides yaşamının kalan bölümünün çoğunu Birlik'in işlerini düzenlemekle geçirmiştir. Plütarkhos'a göre birkaç yıl sonra Pontus'ta öldüğünde halen yeni katılacak üyelerin yükümlülüklerini belirlemek üzerinde çalışıyordu.