stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Av tüfeği
Özellikleri

Av tüfekleri; piyade tüfeklerinden farklı olarak birbirine bitişik iki namlu, nadiren de tek namluludur. Yivsiz av tüfeğinde, piyade tüfeğinde kullanılan mermi çekirdekleri yerine, av fişeği olarak tabir edilen ve çeşitli özelliklere sahip kovanlı mermiler kullanılır. (Saçma, dokuzluk, dom dom kurşunu vs) Basit modelleri olduğu kadar, son derece modern ve fişek kapasiteleri yüksek olan çeşitli tiplerde av tüfekleri üretilmektedir. Etkili menzil 20–90 m arasındadır. Kalibre (gauge), geleneksel olarak 1 libre kurşundan tüfek için kaç misket mermi yapılabileceği ile belirlenir. Örneğin, en popüler 12 kalibre tüfeklerin çapı, 37.8gr ağırlığında bir kurşun misketin çapı olan 18.2mm'dir. Benzer şekilde, 20 gauge bir tüfeğin çapı 22.7gr ağırlığında bir kurşun misketin çapı olan 16.8mm'dir. Kalibre sayısı nümerik olarak büyüdükçe tüfeğin çapı küçülür:
Yivli av tüfekleri daha yüksek tesirli olduğundan kullanılması da farklı prosedürler gerektirir. Yivli av tüfeklerinin, piyade tüfeklerinden kabaca farkı, av tüfeklerinin otomatik veya makineli olmamasıdır.
Av tüfekleri yivli ve yivsiz olmak üzere iki kategoriye ayrılırlar.
Tek Kırma
Çifte Kırma
Superpoze
Pompalı
Yarı Otomatik
Lever Action
Amerika İç Savaşı sırasında Amerika Konfedere Devletlerine bağlı olan bir askerin elinde çift kırma bir av tüfeği izlenmektedir. 1861-65 dolayları
H&K Fabarm FP6 Entry: savunma ve polis kullanımı için alman Heckler & Koch tarafından tasarlanmış bir yivsiz av tüfeği
Benelli M4 Super 90 (M1014) Cibuti'de bir askerin elinde ateş ederken. Silah ile ateşlenip fırlatılan kovanlar şevrotin fişeklere aittir.
Barış Akarsu diskografisi
Albümleri > Stüdyo albümleri

| Albüm | Albüm bilgisi | Satışlar |
| --- | --- | --- |
| Islak Islak |  Yayımlanma: 14 Ocak 2005   Şirket: Seyhan Müzik  Format: Kaset, CD |  |
| Düşmeden Bulutlarda Koşmam Gerek  |  Yayımlanma: 17 Ağustos 2006   Şirket: Seyhan Müzik  Format: CD, Dijital indirme |  |
| Ayrılık Zamansız Gelir |  Yayımlanma: 5 Ocak 2008  Şirket: Seyhan Müzik  Format: CD, Dijital indirme |  |
Albümleri > Derleme albümler

| Albüm | Albüm bilgisi | Albüm hakkında |
| --- | --- | --- |
| 64 Türkçe Şarkı |  Yayımlanma: 8 Aralık 2006   Şirket: DMC  Format: CD, Dijital indirme | 2006 yılının sonunda yayınlanan 64 hit parçadan oluşan derleme albümdür. |
| Çeyrek |  Yayımlanma: 23 Ağustos 2007   Şirket: Seyhan Müzik  Format: CD, Dijital indirme | Ölümünden sonra Ezginin Günlüğü adlı grubun 25. yıl albümünde "Leyla" adlı parçası yer almıştır. |
| Sevgiliye Özel |  Yayımlanma: 11 Şubat 2008   Şirket: Duygu Müzik  Format: CD, Dijital indirme | Çeşitli sanatçıların parçalarının yer aldığı albümdür. |
| 100 Türkçe Pop |  Yayımlanma: 10 Aralık 2010   Şirket: DMC  Format: CD, Dijital indirme | Çeşitli sanatçıların hit parçalarının yer aldığı albümdür. |
Albümleri > Toplama albümler

| Albüm | Albüm bilgisi | Albüm hakkında |
| --- | --- | --- |
| Akademi Türkiye |  Yayımlanma: 16 Temmuz 2004   Şirket: Seyhan Müzik  Format: Kaset, CD | 2004 yılında atv'de yayınlanan müzik yarışma programı Akademi Türkiye'nin yarışmacılarının seslendirdiği parçalardan oluşan albümdür. |
Video klipler

| Başlık | Albüm | Yıl | Not |
| --- | --- | --- | --- |
| "Islak Islak" | Islak Islak | 2004 | Söz ve müziği Cem Karaca'ya ait olan ilk klibini çektiği parçadır. |
| "Mavi" | Islak Islak | 2005 | Konser görüntülerinden oluşan ilk klibidir. |
| "Kimdir O" | Islak Islak | 2005 |  |
| "Gel Gör Beni Aşk Neyledi" | Islak Islak | 2005 | Sözleri Yunus Emre'ye ait olan tasavvuf müziğidir. |
| "Amasra" | Islak Islak | 2005 |  |
| "Bir Kasaba Akşamında" | Islak Islak | 2005 |  |
| "Vurdum En Dibe Kadar" | Düşmeden Bulutlarda Koşmam Gerek | 2006 | Barış Akarsu'nun hayattayken çıkardığı son albümünün klibidir. |
| "Yaz Demedim" | Düşmeden Bulutlarda Koşmam Gerek | 2006 |  |
| "Gözlerin" | Düşmeden Bulutlarda Koşmam Gerek | 2006 |  |
| "Rüzgar" | Ayrılık Zamansız Gelir | 2008 | Barış Akarsu öldükten sonra yayınlanan albümünün son klibidir. Klibin görüntüleri Yalancı Yarim dizisinin 14. bölümündeki bir sahne kesidinden kalan kısımlar ise bir önceki kliplerinden görüntüler alınarak tamamlanmıştır. |
Peter J. Ratcliffe

| Peter J>  Ratcliffe |
| --- | --- |
Ratcliffe in 2019
Doğum: Peter John Ratcliffe 14 Mayıs 1954 (70 yaşında) Morecambe, İngiltere, UK
Ödüller: Fellow of the Royal Society Albert Lasker Award for Basic Medical Research Physiological Society Annual Review Prize Lecture Louis-Jeantet Prize for Medicine Knight Bachelor Fellow of the Academy of Medical Sciences EMBO Membership Baly Medal Grand Prix scientifique de la Fondation Lefoulon-Delalande Robert J. and Claire Pasarow Foundation Medical Research Award Nobel Prize in Physiology or Medicine
Resmî site: Resmi site

Kariyeri
Çalıştığı kurumlar: Francis Crick Institute Nuffield Department of Population Health, University of Oxford
 

Sir Peter John Ratcliffe, FRS, FMedSci (d.14 Mayıs 1954),İngiliz nefrolog ve Nobel ödüllü bilim insanıdır. Oxford'daki John Radcliffe Hastanesi'nde klinisyen ve 2004'ten 2016'ya kadar Oxford Üniversitesi'nde Nuffield Klinik Tıp Bölümü Profesörü ve Klinik Tıp Bölümü başkanı olarak çalıştı. 2004'ten beri Oxford Magdalen College'ın bir üyesidir. 2016 yılında Francis Crick Enstitüsü'nde Klinik Araştırma Direktörü oldu. Oxford'da Ludwig Kanser Araştırmaları Enstitüsü üyesi ve Oxford Üniversitesi Hedef Keşif Enstitüsü Direktörü olarak görevini sürdürdü.
Ratcliffe, en çok hipoksiye hücresel reaksiyonlar üzerine yaptığı çalışmalarla tanınır ve bunun için 2019 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü William Kaelin Jr. ve Gregg L. Semenza ile birlikte kazanmıştır.
Eğitim ve öğretim

Lancashire'da doğdu. William Ratcliffe ve Alice Margaret Ratcliffe'nin oğlu olarak dünyaya geldi. 1965'ten 1972'ye kadar Lancaster Royal Grammar School'a devam etti
1972'de Cambridge Üniversitesi'nde tıp okumak için Gonville ve Caius College, Cambridge'e açık burs kazandı  ve ardından 1978'de St Bartholomew's Hospital Medical College'da üstün başarıyla MB BChir tıp diplomasını aldı.
Ratcliffe daha sonra Oxford Üniversitesi'nde renal oksijenasyon üzerine odaklanarak böbrek tıbbı eğitimi aldı. 1987'de Cambridge Üniversitesi'nden daha yüksek bir MD derecesi aldı.
Kariyer

1990'da Ratcliffe, kandaki düşük oksijen seviyelerinden hipoksiye hücresel tepkileri incelemek için bir Wellcome Trust Kıdemli Bursu aldı. 1992'den 2004'e kadar Oxford'daki Jesus College'da Klinik Tıp alanında Kıdemli Araştırma Görevlisi olarak görev yaptı. 2002'de Ratcliffe, Tıp Bilimleri Akademisine kabul edildi ve ertesi yıl Oxford'da Nuffield Profesörü ve Nuffield Klinik Tıp Bölümü Başkanı olarak atandı.
Seçilmiş onurlar ve ödüller

Ratcliffe, hipoksi konusundaki çığır açan çalışması için bir dizi ödül, övgü ve onur aldı.
Louis-Jeantet Tıp Ödülü (2009)
Kanada Gairdner Uluslararası Ödülü (2010)
Lasker Ödülü, William Kaelin ve Gregg Semenza (2016)
Kraliyet Cemiyeti Buchanan Madalyası (2017)
Massry Ödülü (2018)
Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü, William Kaelin ve Gregg Semenza (2019) ile birlikte, Nobel Ödülü komitesi tarafından "hücrelerin oksijen mevcudiyetini nasıl algıladıkları ve bunlara nasıl uyum sağladıklarını keşfettikleri için" ödüllendirildi.
2014 Yeni Yıl Şereflerinde klinik tıbba hizmetlerinden dolayı şövalyelik unvanını aldı.
Muhammed Vanilişi

Muhammed Vanilişi (1909, Sarp, Rus İmparatorluğu - 1997) Laz kültürü üzerine çalışmalarıyla bilinen Gürcistan'lı Laz yazardır. Kendi döneminde İskender Chitaşi'den sonra Laz kültürüne en çok katkıda bulunmuş kişi kabul edilen Vanilişi, Ali Tandilava ile birlikte yazdığı ve Lazların Tarihi adıyla Türkçeye çevrilmiş kitabıyla tanınmaktadır. Vanilişi, Sovyetler Birliği'nin Türkiye'den toprak alması durumunda Gürcistan SSC'sine bağlı olarak kurulması planlanan Lazistan ÖSSC'sinin lideri olarak seçilmişti.
Muhammed Vanilişi, Ali Tandilava, "Lazeti" [Lazistan], Tiflis, 1964
Hayatı

Vanilişi, günümüzde Türkiye-Gürcistan sınırıyla ayrılmış olan Karadeniz kıyısındaki Sarp köyünde dünyaya geldi. Babası Borçka'nın Muratlı (Maradit) köyünün mollasıydı. Liseye kadarki eğitimini aynı köyde tamamlayan Vanilişi, Gürcüce öğrendikten sonra liseyi Gürcistan'da okudu. Lisansını Kutaisi Pedagoji Enstitüsü Dil ve Edebiyat Fakültesi'nde tamamladı. Öğrenciliği boyunca Lazlar üzerine çalışmalar yapan Vanilişi, yazarlık hayatına Lazların eski yaşantısını anlatan Zekiye isimli hikâyesi ile başladı. Daha sonra Memet’in Ayyaşlığı ve Ağalar Kâbus Görüyor piyeslerini yazdı. Bu eserler Sarp'ın yanında Oçamçire ve Gonio gibi köylerde de sergilendi. 1929'da ilk Lazca gazete olan Mçhita Murutsxi'nin (Kızıl Yıldız) yazarlarından biri oldu. Gazetenin dağıtımından sorumlu olan Vanilişi, gazetenin Türkiye'deki irtibat görevlisi oldu. 1937'de Laz propagandası yaptığı için Türkiye'de idama mahkûm edildi. 1944'te Lavrenti Beriya'ya Orta Asya'ya sürgün edilen Lazlara yardım etmek için bir mektup yazdı. Megrel kökenli olan Beriya'ya yazdığı mektupta onun için "Gürcülerin, özellikle Lazların seçkin bir temsilcisi" olarak bahseden Vanilişi, Lazların sürgünün hatalı olduğunu belirtti. Vanilişi'nin bu mektubuyla beraber bazı Laz ailelerin geri dönmesini ve eşyalarının iade edilmesini sağladı. Ayrıca bir iddiaya göre, 1949-1951 yılları arasında Sovyet belgeleri olmasına rağmen sınır dışı edilen Lazlar adına da yazmıştır.
Vanilişi'nin Ali Tandilava ile birlikte kaleme aldığı ve Lazları ele alan "ლაზეთი" (Lazeti) adlı kitap 1964'te yayımlandı. Bu kitap Hayri Hayrioğlu tarafından Lazların Tarihi adıyla Türkçeye çevrilmiş ve 1992 yılında yayımlanmıştır. Hayatının sonraki yıllarını Acara'da geçiren Vanilişi, 1937-1941 yılları arasında Halk Eğitim Komisyonu Başkanlığı, 1941-1945 yılları arasında Kültür Bakanlığı, 1945-1947 yılları arasında Baro Başkanlığı, 1947-1954 yılları arasında Acaristan Devrim Müzesi Müdürlüğü ve 1954-1973 yılları arasında Din İşleri Yüksek Kurulu Başkanlığı yaptı. 1990'lı yıllarda hatıratlar yazmaya başladı. Muhammed Vanilişi, 1997'nin sonbaharında öldü. Cenazesi Sarp köyünde Hasan Helimişi'nin mezarının yanına defnedildi.
Beria ile olan ilişkisi

Vanilişi'nin Beria ile dostluğu Beria için tercüman olarak çalıştığı döneme uzanmaktadır. Beria, sevgisini göstermek için Vanilişi'ye 1930'lu yıllarda tabanca hediye etmiştir. Beria daha sonraki dönemde Vanilişi'nin Abhazya'da yasadışı faaliyetlerde bulunduğundan şüphelenmiş ve onu kaçakçılık yapmaması üzerine uyarmıştır.
İskender Chitaşi ile ilgili iddiaları

Vanilişi ve birçok yazar, İskender Chitaşi'nin gerçek adının Aleksandr Tsvetkov olduğunu ve Laz olmadığını iddia etmektedir. Vanilişi, Chitaşi'nin diğer Laz aydınlardan farklı olarak genellikle Lazca konuşmasını ve Türkçeyi nadiren kullanmasını bu iddiasına kanıt olarak göstermiştir. Labadze'ye göre Chitaşi'nin babası Pazarlı bir Lazdı ama annesi Rus Kazaklarındandı. Labadze ayrıca Chitaşi'nin Krasnodar'da doğduğunu ve babasıyla hiç görüşmediği için Türkçeyi az bildiğini iddia etmektedir.
Kişisel hayatı

Evli olan Vanilişi'nin Cemal (Zurab) adından bir oğlu vardı. Öğretmen olan Cemal Vanilişi, Laz kültürünün korunması için babası ve Hasan Helimişi gibi Laz sanatçıların koleksiyonlarını korumuş ve sonraki nesillere aktarmıştır.
Jonglei

| Jonglei |
| --- | --- |
Eyalet

  Bayrak Arma 

Ülke:  Güney Sudan
Bölge: Büyük Yukarı Nil
Başkent: Bor
Yüzölçümü
 • Toplam: 80.926 km²
Nüfus (2017)
 • Toplam: 1.873,176
Zaman dilimi: UTC+2
Jonglei, Güney Sudan'ın bir eyaletidir. Merkezi Bor dur.
Berlin Uluslararası Film Festivali

Berlin Uluslararası Film Festivali, Venedik ve Cannes festivalleri ile birlikte Avrupa'nın önde gelen film festivallerindendir. Berlinale olarak da bilinir. 1951 yılından beri düzenlenmektedir. Her yıl Şubat ayında gerçekleştirilir. Ödüller Altın ve Gümüş ayılardır. (Ayı Berlin şehrinin sembolüdür.)
Açılışı Berlin'deki Marlene-Dietrich-Platz 1'de bulunan Berlinale Palast'ta yapılır.
Altın ayılar

En iyi film
Yaşamboyu başarı
Gümüş ayılar

En iyi yönetmen
En iyi erkek oyuncu
En iyi kadın oyuncu
En iyi müzik
En iyi senaryo
Olağanüstü sanatsal performans
Jüri büyük ödülü (Kısa filmler)
En iyi senaryo
Galeri

Kino Uluslararası
Alexanderplatz'daki Cubix Kino (Sineması)
Delphi Filmpalast
Wim Wenders
Sharon Stone
Rosetta Stone

İngilizceyi Rosetta Studio ile yabancı dil olarak öğrenen bir öğrenci
Rosetta Stone Language Learning bilgisayar destekli dil öğrenimi yazılımıdır. Rosetta Stone Inc. firması tarafından tasarlanmıştır.Yazılım görüntü, metin ve ses kullanarak kelime ve dilbilgisi öğretir. Aralıklı tekrarlama yöntemi ile ana dile çeviri olmadan eğitim verilmektedir. Bu yönteme ticari bir unvan olan Dynamic Immersion (Dinamik Daldırma) adını vermişlerdir.
Yazılımın adı ve logosu üç farklı yazı sistemini içeren Reşit Taşı'ndan ilham almıştır. Arapça, Çince (Mandarin), Dari, Hollandaca, İngilizce, İngilizce (İngiliz), Filipince (Tagalog), Fransızca, Almanca, Yunanca, İbranice, Hintçe, Endonezyaca, İrlanda, İtalyanca, Japonca, Korece, Latince, Peştuca, Farsça (Farsça), Lehçe, Portekizce (Brezilya), Rusça, İspanyolca, İspanyolca (İspanya), Swahili, İsveççe, Türkçe, Urduca, Vietnamca dillerinin İngilizce konuşanlar tarafından öğrenilmesini sağlamaktadır.
Gérard Mourou

| Gérard Mourou |
| --- | --- |
Gérard Mourou (Ekim 2018)
Doğum: Gérard Albert Mourou 22 Haziran 1944 (80 yaşında) Albertville, Fransa
Milliyet: Fransız
Eğitim: Grenoble Alpleri Üniversitesi Pierre ve Marie Curie Üniversitesi
Ödüller: Charles Hard Townes Ödülü (2009) Frederic Ives Madalyası (2016) Nobel Fizik Ödülü (2018)

Kariyeri
Dalı: Fizik
Çalıştığı kurumlar: Kaliforniya Üniversitesi, San Diego École Polytechnique ENSTA ParisTech Rochester Üniversitesi Michigan Üniversitesi
Doktora öğrencileri: Donna Strickland
 

Gérard Albert Mourou (d. 22 Haziran 1944, Albertville), Fransız fizikçi ve akademistendir. Elektrik mühendisliği ve lazerler üzerine çalışmalarda bulunmaktadır. 2018 yılında Nobel Fizik Ödülü kazanmıştır.
Hayatı

Grenoble Üniversitesi'nden 1967'de mezun olmasının ardından, 1973'te Pierre ve Marie Curie Üniversitesi'nde doktorasını tamamladı. Doktorası öncesinde, Kaliforniya Üniversitesi, San Diego ile École Polytechnique öğretim kadrosunda yer aldı. Sonrasında, Rochester Üniversitesi bünyesindeki Lazer Enerji Bilimi Laboratuvarında çalıştı. 1988'de akademik kadrosuna dahil olduğu Michigan Üniversitesi'nden 2005'e ayrılarak, 2008'e kadar École Polytechnique bünyesinde çalıştı. Arthur Ashkin ve Donna Strickland ile birlikte 2018'de, "lazer fiziği alanındaki önemli buluşları", özellikle de "yüksek yoğunluklu, ultra kısa optik darbeleri oluşturma yöntemi"nden dolayı Nobel Fizik Ödülü'nün sahibi oldu.
Ödülleri

R. W. Wood Ödülü (1995)
SPIE Harold E. Edgerton Ödülü (1997)
IEEE LEOS Quantum Electronics Award (2004)
Willis E. Lamb Lazer Bilimi ve Kuantum Optiği Ödülü (2005)
Charles Hard Townes Ödülü (2009)
Frederic Ives Madalyası (2016)
Nobel Fizik Ödülü (2018, Arthur Ashkin ve Donna Strickland ile birlikte)
Eserleri

Mourou, Gérard (2004). "53. The dawn of ultrafast science and technology at the University of Rochester." (PDF).  Stroud, Carlos (Ed.). A Jewel in the Crown: 75th Anniversary Essays of The Institute of Optics of the University of Rochester. Rochester, NY: Meliora Press. s. 272. ISBN 978-1580461627. 3 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Şubat 2019.
Teşhis (edebiyat)

Adalet tanrıçası Justitia, adaletin alegorik bir teşhisidir.
Teşhis bir edebi sanat türüdür. İnsan dışındaki varlıkları insan özelliğiyle donatma, kişileştirme sanatıdır. Edebiyat dışında hitabet sanatında (retorik), görsel sanatlarda, dini metinlerde vs. de kullanılır.
Örnekler

"Sevincinden ağlayan, gülen, haykıran rüzgâr
Kalplere sevinç, umut ve inanç getiriyor."
Rüzgâr, insan gibi sevinmekte, sevincinden ağlamakta, gülüp haykırmaktadır. Böylece kişileştirme gerçekleştirilmiştir. Kendisine benzetilen "insan" söylenmediği, gülmek, ağlamak, sevinmek, haykırmak gibi insana ait özellikler 'benzetme yönleri' belirtildiği için kişileştirme gerçekleştirilmiştir.
"Rüzgâr, bir insan gibi sevincinden ağlıyor, gülüyor, haykırıyordu." denirse benzeyen de kendisine benzetilen (insan) de belirtildiği için kişileştirme, benzetme şeklinde gerçekleştirilmiş olur.
"Dağ başını duman almış / Gümüş dere durmaz akar."
İkinci dizede,insanın 'ağlama' özelliği 'dere'ye aktarılmış,dere kişileştirilmiştir.Aynı zamanda kapalı istiare yapılmıştır.
"Ben öpmeden önce yanaklarını/Varsın teller,tüller,duvaklar öpsün."
teller, tüller,duvaklar' kişileştirilmiştir.
"Besbelli her saat artar kederi/Belki de yüreği yara dağların."
İnsana ait 'yüreği yaralı' ve 'kederli' olmak dağlara verilmiştir.
Bir yağmur başlar ya inceden ince/Bak o zaman topraktaki sevince."
'sevinmek' özelliği toprağa verilmiştir.
"Renkler başkalaştı gün ortasında/Koyu bir karanlık öptü denizi."
'öpmek' özelliği karanlığa mal edilmiştir.
"Bir bulut gezer yayla yayla Anadolu'yu
Bir baştan başa selâm götürür."
'selâm götürmek' özelliği buluta verilmiştir.
"Aynalar,bakmayın yüzüme dik dik
İşte yakalandık,kelepçelendik."
Şair,kendisine dik dik baktıklarını söyleyerek 'aynaları' kişileştirmiştir.
"Kuşlar,senin uzak diyarlara gittiğini söylediler bana."
'Kuşlar' konuşmaktadır,kişileştirme yapılmıştır.
"Konunun hassasiyeti nedeniyle kalemimin çok temkinli hareket ettiğini okurların fark etmişlerdir."
'kalem' insan gibi temkinli, tedbirli,ölçülü hareket ediyor.
Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz
1. "Toplanırken göklerde bulutlar yığın yığın
Hırçın bir fırtınaya dönüşüyordu deniz."
2. " Dans eden kelebekler,şarkı söyleyen kuşlar,göz kırpan çiçekler vardı o yerde."
3. "İçmiş gibi geceyi bir yudumda / Göğün mağrur bakışlı bulutları."
4."Dinle yolcu bu su onun sesidir/Sinsi adımlarla akşam yürüyor."
5. "Rüzgâr uyumuş,ay gülüyor; her taraf ıssız."
6. "Yeditepe üstünde zaman bir gergef işler."
7. "Çukurova bayramlığın giyerken."
8. "Bir balık ağlıyordu / Denizde / Başını yaslamış / Ufacık bir yosun parçasına."
9. "Dinmiş denizlerin şarkısı, rüzgâr uymakta
Körfez düşünür, Kanlıca mahzundur uzakta."
10."Yeşil sedirlerde dinlenir huzur."
11. "Mavi tulumbayla gülümser evim."
12. "Çocukluğum oynar serin avluda."
13. "Bir bahar sabahının karanlığında ıssız
Gökte diz çökmüş iki titrek ışıklı yıldız."
14. "Ay suda bestelerken en güzel şarkıyı
Küreklerim de suya en derin şiiri yazdı."
15. "Akdeniz'in dalgaları cilveli / Akdeniz'dir denizlerin güzeli."
16. "Haliç'te bir vapuru vurdular dört kişi
Demirlemişti,eli kolu bağlıydı,ağlıyordu."
Karen Wynn

| Karen Wynn |
| --- | --- |
Doğum: Austin, Texas
Vatandaşlık: U.S., Canadian
Eğitim: McGill University (BA) Massachusetts Institute of Technology (Ph.D)
Ödüller: National Academy of Sciences Troland Research Award, American Psychological Association Early Career Award. Fellow of the Association for Psychological Science

Kariyeri
Dalı: Psychology, cognitive science, developmental psychology
Çalıştığı kurumlar: Yale University, University of Arizona
Doktoradanışmanı: Susan Carey
 

Karen Wynn Kanadalı / Amerikan bir sanatçı ve aynı zamanda Yale Üniversitesi'nde psikoloji ve bilişsel bilimler profesörüdür. Austin, Teksas'ta doğmuş ve Saskatchewan, Regina'daki Kanada çayırlarında büyümüştür. Bebeklerin ve küçük çocukların bilişsel kapasitelerini üzerine bir araştırması vardır. Önce Arizona Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nde ve ardından Yale Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nde 30 yılı aşkın bir süre Bebek Biliş Laboratuvarı'nı yönetmiştir.
Eğitim

Wynn, lisans eğitimini McGill Üniversitesi'nden psikoloji alanında ve doktorasını Massachusetts Institute of Technology'den bilişsel bilim alanında tamamladı. İlk fakülte pozisyonu Arizona Üniversitesi'ndeydi . 1999 yılında Yale Üniversitesi Psikoloji Bölümü'ne katıldı.
Araştırmalar > Sayısal Biliş

Karen Wynn, bebeklerin ve çocukların erken sayısal bilişleri üzerine yaptığı öncü çalışmalarıyla tanınır. 1992'de Nature isimli bilim dergisinde yayınlanan, bu konuda yaptığı birçok etkili araştırmasının ilki, beş aylık insan bebeklerinin küçük fiziksel nesne kümeleri üzerinde basit toplama ve çıkarma işlemlerinin sonuçlarını hesaplayabildiklerini bildirdi.
Araştırmalar > Yöntemler

Nature makalesinde bildirilen ilk deneye beş aylık otuz iki bebek katıldı. Bebekler rastgele iki gruba ayrıldı ('1+1' ve '2-1'). 1+1 durumunda bebeklere tek oyuncak bebek hediye edildi. Nesne (oyuncak bebek) daha sonra araya küçük bir ekran konularak gizlendi. Bir deneyci, bebeğin görüş alanına ikinci bir özdeş oyuncak bebek getirdi ve ardından onu ekranın arkasına (bebeğin görüş alanı dışına) yerleştirdi. 2-1 durumunda da benzer bir süreç yaşandı. Bebeğe, daha sonra bir ekran tarafından gizlenen iki oyuncak bebek gösterildi. Deneyci, bebeğin görüş alanındaki oyuncak bebeklerden birini kaldırdı. Her iki koşulda da deney, bebeklerin gerçekleştirilmekte olan bir matematiksel işleme (toplama veya çıkarma) tanık olacakları, ancak nihai sonucu göremeyecekleri şekilde tasarlandı. Her iki grup için de, bu aşamalar tamamlandıktan sonra, gizlenen bir veya iki oyuncak bebeği ortaya çıkarmak için konulan ekran kaldırıldı. Bu süreç, her bebek için altı kez tekrarlandı, bir maddelik ve iki maddelik nihai gösterimler arasında geçiş yapıldı. Bakma süresi (bebeğin bir nesneye görsel olarak sabitlendiği süre) ölçüldü.
Araştırmalar > Sonuçlar

Bu deneyin beklenen sonuçları, bebeklerin beklenmeyen olaylara beklenenden daha uzun süre bakacağı şeklindeki beklentilerin ihlali teorisiyle sonuçlanır. Wynn; bebeklerin sayıları hesaplama yeteneği varsa, yanlış sonuçlara doğru sonuçlardan daha uzun süre bakmaları gerektiğini varsaydı. Wynn, 1+1 grubundaki bebeklerin nihai sonuç olarak 1 nesne gösterildiğinde (matematik 1+1=1 olduğunu ima ettiğinde), iki öğenin gösterildiği duruma göre (1+1=2) daha uzun baktıklarını buldu. 2-1 grubundaki bebekler, iki öğeli ekrana (2-1=2) tek öğeli ekrana (2-1=1) göre daha uzun süre bakarak tersini yaptı. Bebeklere 1+1 = 2 veya 3'ün sunulduğu çalışma kapsamındaki başka bir deneyde Wynn, bebeklerin iki nesneli görüntü yerine üç nesneye daha uzun süre baktıklarını, bunun imkansız bir sonuç olduğunu buldu.
Araştırmalar > Sonuçlar > Çıkarımlar

Bu sonuçlar, bebeklerin basit sayısal işlemleri gerçekleştirebildiklerini göstermiştir. Wynn, diğer birçok hayvan türüyle birlikte insanların, öge sayılarını algılamak ve akıl yürütmek için doğuştan bilişsel makinelerle donatıldığını öne sürdü. Sonuç olarak, "Wynn sonuçlarını açıkladığında psikologlar şaşkına döndü ve dünyanın dört bir yanındaki birçok şüpheci araştırmacı, vardığı sonuçların doğru olup olmadığını belirlemek için onun prosedürünün varyantlarını tasarladı." Wynn'in bulguları daha sonra Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'daki bağımsız araştırmacılar tarafından insan bebekler üzerinde tekrarlandı ve daha sonra al yanaklı maymunlar ve insan bebekleri gibi, toplama ve çıkarma işlemlerinin doğru sonuçlarından yanlış sonuçlarından ayırt edilen evcilleştirilmiş köpekler dahil olmak üzere diğer denek popülasyonlarına genişletildi.
Araştırmalar > Sonuçlar > Eleştiri

Wynn'in 1992 çalışmasına yönelik yapılan eleştiri, bakma süresindeki farkın bakma süresine değil, bildik nesnelere verilen tercihe atfedilmesi gerektiğini öne sürdü. Leslie B. Cohen ve Kathryn S. Marks'ın 2002 yılında yaptıkları Gelişim Bilimi alanındaki çalışma, bebeklerin nesnelerin miktarına aşinalık tercihinin yanı sıra daha az nesne yerine daha fazla sayıda nesneyi tercih ediyor olabileceğine dair olası açıklamayı önerdi. Eric P. Charles ve Susan M. Rivera da bakma süresi yöntemlerini ve beklentilerin ihlali paradigmasını eleştirerek; olası/imkansız seçenekler yetişkinler tarafından belirlendiği için, bebeklerin imkansız seçeneğe daha uzun bakarlarsa yetişkinlerle aynı beklentilere sahip olacaklarının varsayıldığı noktasını gündeme getirdi.