Cezayirli Gazi Hasan Paşa
Olgunluk çağı > Osmanlı-Rus Savaşı (1787-1792)

1787 yılında Osmanlı ve Rus İmparatorlukları arasında yeni bir savaş başladı. Savaşı tetikleyen ana etken Rusya'nın 1783'te Kırım'ı ilhakıydı. Osmanlılar önce 1784'teki antlaşmayla bu ilhakı tanıdılarsa da, Müslüman bir ülkenin kaybının yarattığı olumsuz kamuoyu baskısı nedeniyle 1787'de Rusya'ya savaş açtılar.
Osmanlıların savaştaki ilk hedefi Kırım'a çıkarma yapılarak ele geçirilmesiydi. Hasan Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasının 12 Ekim 1787'de Kırım'ın batısındaki Kılburun Yarımadası'na yaptığı çıkarma harekâtında çıkarma birlikleri yenilgiye uğradı. Buna mukabil, Osmanlı donanması Özi nehri ağzında kalmaya devam etti. Tuğamiral Mordvinov komutasındaki 14 parçalık Rus donanması ise 31 parçalık Osmanlı donanmasını karadaki Rus topçusu ile Rus donanmasının ateşi arasında bırakmak amacıyla harekete geçti. 14 Ekim'deki çarpışmada Rus donanması bir yüzer batarya kaybederken, ertesi gün Özi önlerindeki daha büyük çaplı muharebede taraflar birbirlerine üstünlük sağlayamadı. Osmanlı donanması kış mevsiminin yaklaşmasını gözönünde bulundurarak 17 Ekim'de Özi önlerinden ayrılarak İstanbul'a dönerken, (kış koşullarını dikkate almayan) Rus donanmasının Sivastopol'daki 10 kalyonluk filosu ise Eylül ortasında Varna'ya yapmak istediği çıkarma öncesinde büyük bir fırtınaya yakalanarak felakete uğradı.
1788 yılı Cezayirli Gazi Hasan Paşa'nın denizlerdeki son senesi oldu. Özi kalesini kuşatan Ruslara karşı 1788 Mayıs'ında Hasan Paşa komutasındaki Osmanlı donanması Özi önlerine demirledi. 28-29 Haziran'daki Kılburun Deniz Muharebesi'nde çarpışmalarda Rus birlikleri de ağır kayıplara uğratıldıysa da Osmanlı donanması yenilgiye uğradı. Bunun üzerine donanmanın bazı gemilerini Özi önünde bırakan Hasan Paşa Yılan Adası'na çekildi. Sivastopol'dan gelen Marko İvanoviç komutasındaki Rus donanmasını 12 Temmuz 1788'deki Yılan Adası Deniz Muharebesi'nde püskürterek geri çekilmeye zorlayan Hasan Paşa'nın denizlerdeki son zaferi bu oldu. Kaybedilen ince donanmanın telafisi için İstanbul'dan istediği takviyeyi alamayan Hasan Paşa, büyük donanma gemileriyle Özi kalesine yanaşamadığı gibi, kış mevsiminin yaklaşması nedeniyle Kasım'da İstanbul'a döndü. Bunun üzerine, denizden desteksiz kalan Özi Kalesi 17 Aralık 1788'de düştü.
Kaptan-ı derya Hasan Paşa 1788 Kasım'ında İstanbul'a döndükten sonra Padişah I. Abdülhamid'in huzuruna kabul edildi. Özi önlerinde başarı gösterilememesi nedeniyle hesap soran Padişaha "Padişahım, bizim kavl ve kararımız, kara tarafından Ordu-yu Hümâyun ve deniz tarafından Donanma-yı Hümâyun düşman üzerine gidecek değil mi idi? Ordu Nemçe üzerine gittiğinden Ruslar da tüm kuvvetleriyle Özi üzerine gidip galip oldu. Bu kadar asker ile mukavemet olunamaz" cevabını verdi. 
Müteakip beş ayda aleyhindeki muhalefet ve memnuniyetsizlik arttı ve 20 Nisan 1789'da yaklaşık 18 yıldır sürdürdüğü kaptan-ı deryalık görevinden azledildi.
Bunun azlin ardından 1789 Mayıs ayında İsmail Kalesi seraskerliğine tayin edilen Hasan Paşa emrine verilen 5.000 askerle sefere çıktı. Serasker olarak atandığı İsmail Kalesi'nde Rusları mağlup etti ve İsmail Kalesi'ni kurtaran Hasan Paşa, iki kez Ruslara yenilen 3 Aralık 1789'da Kethüda Hasan Paşa yerine sadrazam ve serdar-ı ekrem tayin edildi. Savaş süresinde III. Selim'den sınırsız yetki aldı ve sert tedbirler uyguladı. Yaklaşık 4 aylık sadrazamlık dönemini tamamen cephede geçiren Hasan Paşa büyük başarılar kazansa da, çok sert tedbirler aldığı ve aşırı cezalara kaçtığı için çokça eleştirildi. 30 Mart 1790'da Şumnu'daki merkez karargahta öldü ve şehirdeki Bektaşi tekkesine defnedildi.