stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Resne
Tarih > Osmanlı İmparatorluğu Dönemi

Resne, 14. yüzyılda (1385) civarıyla beraber Osmanlı İmparatorluğu sınırlarına girmiştir. Bu dönemden 20. yüzyıl başlarına (1912-1913) kadar Osmanlı idaresinde kalmıştır. Osmanlı dönemi içinde şehir birçok yönden gelişme göstermiştir. Osmanlı tarihindeki önemli şahsiyetlerden Resneli Niyazi Bey’in doğum yeri olan Resne’de Niyazi Bey’in yaptırdığı saray bugün de durmaktadır. Bu saray günümüzde “kültür evi” olarak kullanımdadır.
Resne'nin de dâhil olduğu bölge 19. ve 20. yüzyıl içinde Osmanlı İmparatorluğu topraklarının hareketli kısmında yer almıştır. 1906'da Selanik’te kurulan “Osmanlı Hürriyet Cemiyeti” önemli bir harekettir. Gizli bir hareket olarak hücre esasına göre örgütlenen cemiyet kısa sürede Manastır kolunu oluşturarak Resne, Ohri, Üsküp, Gevgeli, Serez, Edirne ve Drama şubelerini açmıştır. Hızla büyüyen “Osmanlı Hürriyet Cemiyeti” 1907 yılında Avrupa koluyla birleşerek “Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti” adını almış ve hızla örgütlenmeye devam etmiştir.
19. yüzyıla gelindiğinde Ohri ve Resne, Türk ve Müslüman nüfusa sahip olmakla birlikte Bulgar ve Arnavut çetelerinin en fazla faaliyet gösterdiği yerler arasındaydı. 1908 inkılâbından önce ilk isyanı düzenleyen ve 1897 Yunan Muharebesi'ndeki cesaretiyle tanınan Resneli Niyazi Bey'in İttihat Terakki'nin oluşumu sırasında Enver Paşa tarafından cemiyete kaydı yapılmıştı. Cemiyet Resne'de sevilmesi ve etkili olacağı düşüncesiyle onu desteklemiş ve kendisinin Resne Kumandanlığına tayini çıkartılmıştı. Niyazi Bey, Resne'ye tayin edilirken Eyüp Sabri Bey'in de Ohri'ye tayini çıkarılmıştı ki o da bölgesinde sevilen bir kişiydi. Niyazi Bey 1319 Makedonya Bulgar ihtilaline kadar Ohri'de askerî debboy görevindeydi. Niyazi Bey ve Eyüp Sabri Bey'in kendi memleketlerinde görev yapmaları İttihat Terakki ve memleket için büyük şanstı. Hem bölgelerini Bulgar çetelerinin zulmünden koruyacak hem de cemiyetin teşkilatlanmasına katkı sağlayacaklardı.
Bölgedeki Osmanlı egemenliği 1912 yılında sona ermiştir. Bu son dönem idari yapılanmasında Resne, Manastır Vilayeti sınırları içinde, Manastır Sancağı'na bağlı olmuştur.
Tarih > Yugoslavya Krallığı Dönemi

Osmanlı İmparatorluğu dönemi sonrasında, küçüklü büyüklü birçok muharebe sonrasında Resne'nin de yer aldığı bölge, Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı egemenliğinde kalmıştır. Krallık, sonrasında Yugoslavya Krallığı olarak 1943 yılına dek egemen olmuştur.
Tarih > Yugoslavya Dönemi

1943 yılı ile beraber Yugoslavya Krallığı ortadan kalkmış, yerine Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti kurulmuştur. Bu dönemde de Resne, devam eden idari yapı içinde yer almıştır.
Tarih > Makedonya Cumhuriyeti Dönemi

1991 yılında Makedonya'nın Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nden bağımsızlığını ilan etmesiyle Resne, bağımsız Makedonya Cumhuriyeti içinde yer almıştır. Yugoslavya döneminde turistik yönü artan Ohri muhiti ile beraber, Makedonya'nın bağımsızlığı sonrasında Makedonya'nın en ünlü turizm merkezleri içinde yer almıştır.
Nüfus

2002 sayımlarına göre Resne'nin toplam nüfusu 16.825 kişidir. Bu nüfusun etnik dağılımı şu şekildedir: Makedonlar 12.798; Türkler 1.797; Arnavutlar 1.536 ve diğerleri… Resne'nin merkez nüfusu ise 8.748 olarak verilmiştir. Bu nüfus içinde Makedonlar 6.431; Türkler 1.369; Arnavutlar ise 325 kişilik nüfusa sahiptir.
20. yüzyıl başında Resne
Resneli Niyazi Bey Sarayı’nın 1915 öncesine dair resmi
Resne merkezinden
Arzava

Arzava, antik çağda Batı Anadolu'da Göller Bölgesi'nden Ege Denizi'ne uzanan kuşakta kurulmuş olan bir devlettir. Adının Ormanlar Yurdu anlamına geldiği ileri sürülmüştür Doğusunda Hitit Krallığı, kuzeyinde hakkında çok az bilgi bulunan Assuva federasyonu yer almaktaydı.
İzmir Nif Dağı Karabel kaya kabartmasındaki yazıtta anıtın Arzava'nın bağlı krallıklarından Mira Krallığı kralı Tarkasnawa'ya atfen oyulduğu okunmuştur.
Yeri ve kuruluş tarihi

Devletin adı ve o dönem siyasi olayları içinde oynadığı rol bilinmekteyse de, ülkenin sınırları tam olarak bilinmemektedir. Arzava Batı Anadolu'da kurulmuştu. Başkenti Apasa veya Zippasla kentiydi. Bu kentlerden ilkinin Efes'in eski adı olduğu, ikincisinin de Manisa'nın hemen doğusundaki Selendi İlçesinde bulunan Ters Tepe Höyüğü olduğu düşünülmektedir.[kaynak belirtilmeli] Son araştırmalar[hangileri?] Ters Tepe Höyüğü'nün  Arzawa krallıkları içindeki Seha Nehri Ülkesi'nin merkezi olduğunu ortaya çıkarmıştır.[kaynak belirtilmeli]  Devletin kuruluş tarihi belirsizdir. Anadolu'da yazılı belge döneminden önce çeşitli küçük şehir devletleri vardı. Arzava'nın da bu küçük devletlerden biri olduğu, fakat Hitit döneminde de varlığını sürdürdüğü düşünülebilir.
Halkı

Arzava halkı Luvi kökenliydi ve Luvi dili Arzava bölgesinin belirleyici özelliğiydi. Arzava bölgesi Hitit kaynaklarında, güney Anadolu'da bir başka bölge ve küçük devlet olan Kizuvatna (sonradan Kilikya ve Çukurova) ile birlikte Luvia olarak adlandırılmaktadır.
Tarihçe

Arzava Hitit krallığı kurulduktan kısa süre sonra Labarna (MÖ 1680-1650) tarafından Hitit krallığına bağlanmıştı. Ama devletin tamamen ortadan kaldırılmadığı ve Hitit krallığına bağlı bir vasal devlet olarak yaşamağa devam ettiği anlaşılmaktadır.
Arzava Krallığı gücünün doruğuna M.Ö. 15. ve 14. yüzyıllarda ulaştı. Eski krallık döneminin sonuna doğru (MÖ 14. yüzyıl) Hititler’in Anadolu’daki egemenlik sahaları iyice daralmıştı. Bu dönemde Arzava’nın bağımsızlık kazandığı anlaşılmaktadır. Hititler çeşitli iç sorunlar içerisindeyken, Arzava 14. yüzyıl içinde Anadolu’nun en önemli güçlerinden biri haline geldi. Bu dönemde Tarkhundaradu adındaki Arzava kralı ile Mısır Firavunu III. Amenhotep (MÖ 1386-1349) arasındaki yazışmalardan, Mısırlılar’ın da o dönemde Arzava’yı Anadolu’nun egemen gücü olarak gördükleri anlaşılmaktadır. Nitekim Mısır’da bulunan ve Mısır’ın diplomatik ilişkilerinin anlatıldığı Amarna mektuplarının 31 ve 32 cileri Arzava’ya ilişkindir.
Bu dönemde Hititler’in vasalı olan Güney Batı Ege sahilleri Attarisiyas yönetimindeki Akalar’ın saldırılarına uğruyordu. Hitit kralı II. Tuthaliya (MÖ 1360-1344) bir ordu göndererek Aka saldırılarını püskürtüp, Siyanti nehri dolaylarını Maddutuvata adlı bir vasalına bıraktı. (Bu nehir büyük ihtimalle Büyük Menderes nehridir.) Tuthaliya verdiği bu desteğe karşılık, Maddutuvata’nın Arzava’yı denetlemesini istiyordu. Ancak Maddutuvata kendisine yardım için gönderilmiş Hitit ordusunu arkadan vurup, Arzava ile anlaştı. Arzava kralının kızı ile evlenip, Arzava’nın kralı oldu. Zayıflama dönemine girmiş olan Hititler de uzun süre bu bölge ile ilgilenemediler. Maddutuvata bir süre için Batı Anadolu’nun büyük bölümüne hakim oldu.
Fakat Hititler toparlandılar ve imparatorluk çağında I. Şuppiluliuma (MÖ 1344-1322) Arzava’nın gücünü kırdı. Şuppiluliuma’nın ölümü ve Hitit ülkesindeki veba salgını sayesinde Arzava bir süre daha bağımsızlığını koruyabildiyse de, yeni Hitit imparatoru II. Murşili (MÖ 1321-1295) 1320 yılında Arzava’yı yeniden Hititler’e bağladı. Hitit belgelerinde savaş sonunda Hititlerin 62 000 esir aldıkları kayda geçmiştir.
Arzava, Mira Krallığı, Hapalla (çeşitli kaynaklarda farklı transkripsiyonlar yer almaktadır), "Seha Nehri ülkesi" (muhtemelen günümüzdeki Gediz Nehri veya Bakırçay veya her ikisi) ve Vilusa (sonradan, Truva merkezli İlion veya Troad) gibi yarı özerk yerel krallıklara bölündü. Bu krallıkların Arzava Krallığı'nın varlığı süresi boyunca da Arzava çatısı altında mevcudiyet göstermiş olmaları mümkündür.
Arzava'nın yıkılışı

Deniz Kavimlerinin saldırıları Hitit ve Truva gibi Arzava'nın da sonu oldu. Kentler harabeye döndü. İnsanlar iç bölgelere kaçtılar. Kimi tarihçiler Hitit imparatorluğunun yıkılışından beş yüz yıl kadar sonra ortaya çıkan Lidya’nın da Arzava’nın devamı olduğu görüşündedirler.
MÖ İkinci Bin yılı içerisinde (Hitit hakimiyeti dönemi) Anadolu’daki çeşitli yerleşim bölgeleri ve siyasi güçleri gösteren harita.
Arzawa'nın son dönem krallarından Tarkasnawa
Köpek Oteli

| --- | --- |
Hotel for Dogs
Filmin resmi afişi.
Yönetmen: Thor Freudenthal
Yapımcı: Lauren Shuler Donner Ivan Reitman
Senarist: Roman Lois Duncan Film Jeff Lowell Bob Schooley Mark McCorkle
Oyuncular: Emma Roberts Jake T. Austin Troy Gentile Kyla Pratt Johnny Simmons ile Lisa Kudrow Kevin Dillon ve Don Cheadle
Müzik: John Debney
Dağıtıcı: DreamWorks UIP
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Aile, Komedi, Macera
Renk: Renkli
Çıkış tarih(ler)i: 16 Ocak 2009 13 Mart 2009
Dil: İngilizce
Bütçe: 25 milyon $
Hasılat: 115.723.658 $
Köpek Oteli (İngilizce:Hotel for Dogs), Lois Duncan'ın aynı adlı romanından sinemaya aktarılmış 2009 yapımı bir film. Nickelodeon tarafından yapılmıştır ve ilk defa istisnai olarak, bu Nickelodeon filminin yapımcılığını Paramount Pictures yerine DreamWorks üstlenmiştir.Film, Türkiye'de 13 Mart 2009'da vizyona girmiştir.
Konu

Andi (Emma Roberts) ve küçük kardeşi Bruce (Jake T. Austin), evde hayvan beslenmesine kesinlikle izin verilmeyen bir kasabada yaşamaktadır. Buna rağmen gizli gizli besledikleri Friday adlı köpeklerini artık daha fazla saklayamayacakları bir noktaya gelmişlerdir. Bir gün tesadüfen karşılarına çıkan terk edilmiş bir otel binasını görünce Andi'nin aklına bir fikir gelir. İçinde zaten birkaç köpeğin yaşadığı bu ıssız oteli köpekler için harika bir yuvaya dönüştüreceklerdir.
Kararın verilmesinden sonra küçük Bruce'un mekanik dehası devreye girer. Gündelik eşyaları mekanik mucizelere dönüştürme görevini o alır. Ardından komşu çocukların da yardımıyla ıssız oteli büyüleyici bir köpek cennetine dönüştürmek için kolları sıvarlar. Burası sadece Friday için değil, bulabilecekleri her köpek için sıcacık bir yuva olacaktır.
Ancak otelden gelen sürekli köpek havlamalarının kuşku uyandırması ve köpek yakalayıcılarının dikkatini çekmesi üzerine, Andi ile Bruce, köpekleri oraya kimin yerleştirdiğinin anlaşılmasını önlemek için ellerindeki her imkâna başvuracaklardır.
Kast

Jake T. Austin - Bruce
Emma Roberts - Andi
Don Cheadle - Bernie Wilkins
Robinne Lee - Carol Wilkins
Troy Gentile - Mark
Kyla Pratt - Heather
Johnny Simmons - Dave
Lisa Kudrow - Lois Scudder
Kevin Dillon - Carl Scudder
Ajay Naidu - ACO Jake
Eric Edelstein - ACO Max
Yvette Nicole Brown - Ms. Camwell
Okavango Deltası

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |

Konum:  Botsvana
Kriter: Doğal: vii, ix, X
Referans: 1432
Tescil: 2014 (38. oturum)
Bölge: Afrika
Koordinatlar: 19°17′00″G 22°54′00″D﻿ / ﻿19.28333°G 22.90000°D﻿ / -19.28333; 22.90000
NASA uydusundan Okavango Deltası
Okavango Deltasının tipik görünümü: serbest kanallar ve göller, bataklıklar ve adalar
Okavango Deltası ya da Bataklığı, Botsvana'da dünyanın denize dökülmeyen en büyük iç deltasıdır. Deltayı besleyen ana kol, Angola'dan çıkan Okavango Nehri'dir. Okavango Deltası'nı 1848'de ilk gören Avrupalı, İskoç misyoner ve kâşif David Livingstone'dur.
Kurak bir iklime sahip olan delta, yılın en sıcak dönemlerinde, yılda bir kez Angola'nın kuzeyinden gelen sel ile birlikte Afrika'nın en büyük vahasına dönüşür. Gelen sel suları, Angola'nın ekimde başlayıp nisana kadar süren yağmurlarıyla beslenerek, Okavango Deltası'na doğru ilerler ve temmuz ayında deltanın sonuna kadar ulaşır. Kurak dönemde ortalıkta gözükmeyen kurbağalar, yayın balıkları ve filler ortaya çıkar. Diğer birçok hayvan da sürüler halinde bu bölgeye göç ederler. Okavango Deltası'nda yaklaşık 200.000 memeli bulunur. Bunların bir kısmı sürekli deltada bulunsa da, büyük çoğunluğu geçici olarak gelir ve giderler. Yazın gelmesiyle beraber, bölgeden ayrılsalar da suyun gelmesiyle beraber göç ederler. Yalnızca birkaç hafta içinde kurak olan bölge, canlı bir deltaya dönüşür. Temmuz ayının gelmesiyle, çeşitli balıklar ve Nil timsahı da Okavango Deltası içinde gözlemlenebilir hale gelmektedir.
Delta her yıl binlerce turist ağırlamaktadır. Bu bölgede basit kampların dışında, lüks oteller de bulunmaktadır.
Bu deltaya gelen sular, hiçbir denize dökülmez ve buna rağmen bu delta bir süre sonra suların %95'inin sıcaklıkla beraber buharlaşması ve atmosfere karışması sonucu tekrar aynı kurak hale döner.
Delta, 2014 yılında Dünya Mirası listesine dahil edilmiştir.
Lipyan

| Lipyan |
| --- | --- |
Şehir

LipyanLipyan’ın Kosova'daki konumu
Ülke/Bölge/UNMIK:  Kosova (de facto)  Kosova ve Metohiya (de jure)  UNMIK (de jure)
İl/Okrug/District:  Priştine  Kosovski  District of Pristina
Belediye: Lipyan
İdare
 • Belediye Başkanı: İmri Ahmeti (PDK)
Yüzölçümü
 • Toplam: 422 km²
Nüfus(2011)
 • Toplam: 57.474
 • Yoğunluk: 169.8/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Alan kodu: +381 38
Plaka kodu: 01
Resmî site Lipyan Belediyesi
Liplan veya Lipyan (Arnavutça: Lipjan veya Lipjani; Sırpça: Lipljan / Липљан), Kosova'nın orta kesiminde bir kasaba ve belediye merkezi.
De facto olarak Kosova’nın Priştine ilinde; de jure olarak Sırbistan’a bağlı Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi’nin Kosovski ilinde yer alır. Ayrıca de jure olarak Birleşmiş Milletler Kosova Geçici Yönetim Misyonu’nun Priştine Bölgesi’nde (District of Pristina) bulunur.
Şehir Adı

Latince Lypenion şeklinden bugünkü Lipyan isminin kaynaklandığı düşünülmektedir.[kaynak belirtilmeli]
Tarih

Roma İmparatorluğu zamanında şehir Ulpiana adıyla bilinmiştir. Ulpiana ismi ise Roma imparatoru Marcus Ulpius Nerva Traianus’un adına istinaden verilmiştir. Şehrin bir diğer adı olan Lypenion ismi ise Grek kaynaklarında, MÖ. 1018 tarihli bir belgede geçmiştir.[kaynak belirtilmeli]
Lipyan, Lekë Dukagjini (1410-1481) adlı tarihî şahsiyetin de doğum yeri olarak iddia edilmektedir. Lekë Dukagjini, İskender Bey’i Osmanlı İmparatorluğu ordusunun karşısında çarpışmaya yönelten kişidir.
Coğrafya

Düz bir arazide konumlanan Lipyan, Priştine-Üsküp kara yolu üzerinde yer alır. Ayrıca Priştine-Prizren kara yolu da Lipyan üzerinden geçmektedir. Şehrin koordinatları 42°31’ Kuzey ve 21°08' Doğu şeklindedir.
Nüfus

2011 yılında Kosova genelinde yapılan nüfus sayımında Lipyan nüfusu 57.474 çıkmıştır. Lipyan'ın nüfusunun etnik olarak dağılımını Arnavut, Sırp, Hırvat ve diğer şeklinde sınıflandırılan halklar oluşturur. Şehirde Arnavutlar çoğunluktadır. Sırplar ise % 10 civarında bir orana sahiptirler.
Çarukluğ boyu

Çarukluğ, Kaşgarlı Mahmud, Türk Dili'nin en eski ve değerli sözlüklerinden Divân-ı Lügati't-Türk'te;
"ٱغُز Oğuz" "Bir Türk boyudur. Oğuzlar Türkmendirler. Bunlar yirmi iki bölüktür; her bölüğün ayrı bir belgesi ve hayvanlarına vurulan bir alâmeti vardır. Birbirlerini bu belgelerle 
tanırlar."
"Yirmiikincisi : "جرقلغ Çarukluğ"lardır. Bunların sayısı az, belgeleri belli değildir." ......, Bu saydığım bölükler köktür. Bu kökten bir takım oymaklar çıkmıştır; onları söylemedim, sözü kısa kestim. Bu bölüklerin adları onları kurmuş olan eski dedelerin adlarından alınmıştır. Araplarda dahi böyledir." Çarukluğ boyunun adına Reşideddin Fazlullah'ın listesinde rastlanmıyor. Bu listede Kaşgarlı'nın Divan’daki Oğuz boy bölüğünde bulunmayan şu adlar geçmektedir: Yaparlı, Kızık, Karkın.
Bu isimde Isparta ili Şarkikaraağaç ilçesi Çarıksaraylar kasabası vardır. Çaruk köyü ile Saraycık ve diğer yakın köylerin 1522 yılında birleşmesiyle meydana gelmiştir.
Diğer yerleşim yerleri:
Çarıktekke mahallesi (Manisa Kula)
Çarıktekke Mahallesi (Manisa Alaşehir)
Çarıklar Mahallesi (Manisa Köprübaşı)
Çarık Köyü (Uşak merkez)
Çarıklı Köyü (Niğde merkez)
Çarıklı Köyü (Batman merkez)
Çarıklar Mahallesi (Mersin'in Anamur ilçesine
Çarıklar Mahallesi (Aydın Germencik)
Kaşgarlı’nın listesinde boyların o zamandaki siyasi durumlarına göre sıralandığı anlaşılıyor. Yine Reşideddin Fazlullah'ın listesinin de, Oğuz boylarının eski siyasi ve sosyal konumlarına göre tanzim edildiği görülüyor. Kaşgarlı Mahmud'un listesindeki Oğuz boylarının adları, zamanlarındaki söyleniş şekillerine göre yazılmıştır.
Ayrıca Kaşgarlı Mahmud;
"جرق Çaruk" "Türklerden bir oymak olup برجق Barçuk"ta otururlar. Barçuk şehri Afrasyab'ın şehridir. Orada Buth-ü-nassar'ın oğlu بآتزآن Betzen"i hapsetmişti." şeklinde Çaruk oymağını ve yerlerini tanımlamış ve Çaruk oymağı ile Oğuzlar'dan Çarukluğ boyunun arasında ayrım olup olmadığı konusunda herhangi bir ayrıntılı bilgi verilmemiştir.
Barçuk şehri Çin Sincan Uygur Özerk Bölgesinde, Kaşgar Vilayeti'ne bağlı şimdiki Maralbeşi Nahiyisi'nin o dönemdeki eski ismidir.
Anadolu'da bugünkü söylenişe göre Oğuz Boylarının adları:
Şevket Turgut Paşa

| Şevket Turgut Paşa  1297 (1881) P> -1 |
| --- | --- |
Şevket Turgut Paşa, 1891
Doğum: 1846 İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 23 Mart 1924 (67 yaşında) İstanbul, Türkiye
Bağlılığı:  Osmanlı İmparatorluğu
Branşı:  Osmanlı ordusu
Hizmet yılları: 1881-1914
Rütbesi:  Mirliva
Komutası: Kosova Mürettep Kolordusu, Kuvva-yı Mürettebe Birinci Redif Müfettişliği, 2. Kolordu
Çatışma/savaşları: 1910 Arnavut İsyanı Balkan Savaşları I. Dünya Savaşı
Ödülleri: 

Şevket Turgut Paşa (Osmanlıca: شوكت طورغود پاشا; 1857, İstanbul - 23 Mart 1924, İstanbul), Osmanlı asker ve devlet adamıdır.
1881 yılında Harbiye'den birinci sırada mezun oldu. 1884 yılında da dördüncü sırada Erkan-ı Harbiye'yi bitirdi ve kurmay yüzbaşı rütbesiyle subaylık görevine başladı. 1908 ile 1911 yılları arasında Kosova Mürettep Kolordu Komutanlığı yapmış, 1910'da Arnavut ayaklanmasını bastırmakla görevlendirilmiş ve isyanı bastırmıştır.
1912-1913 yılları arasında Kuvayı Mürettebe Komutanlığı görevlerinde bulunmuştur. Balkan Savaşı'nda İkinci Kolordu Komutanlığı yapmıştır. Kırklareli, Lüleburgaz ve Birinci Çatalca muharebelerinde başarılı görevler yapmıştır. 1913 yılında Romanya Askerî delegeliğinde bulunmuştur. 31 Mart İsyanı'nda Yıldız Sarayı'nı işgal eden kuvvetlerin komutanıydı. Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı'nda çarpıştı. 6 Ocak 1914'te kendi isteğiyle emekliliğe ayrıldı, askerlik görevi sonrasında Damat Ferit Paşa hükûmetlerinde 1919 yılında Nafia Nazırlığı ve 19 Mayıs 1919-26 Haziran 1919 tarihleri arasında Harbiye Nazırlığı yapmıştır. Kuvâ-yi Milliye'yi desteklediği gerekçesiyle 1921 yılında emekliliğe zorlandı. 23 Mart 1924 tarihinde İstanbul'da öldü.
2012-13 3. Lig

| 3>  Lig |
| --- | --- |
Sezon: 2012-2013
Takım sayısı: 54
Şampiyon: 1.Grup   Diyarbakır Bş. Bld.Spor   2.Grup   Aydınspor 1923   3.Grup   Altınordu
Üst lige yükselenler: Diyarbakır Bş. Bld.Spor   Aydınspor 1923   Altınordu  Gümüşhanespor  Çanakkale Dardanel  Pazarspor
Ligden düşenler: Kastamonuspor   Beşikdüzüspor   Çorumspor   Kilimli Belediyespor   İskenderunspor 1967   Gebzespor   Emrespor   Diyarbakırspor   Mardinspor
Gol kralı: Özer Kutlu   (Ümraniyespor)   Doğan Karakuş   (Kocaelispor)   (22 gol)
En farklı maç: KMB 12-0 MAR  (5 Mayıs 2013)
En gollü maç: KMB 12-0 MAR  (5 Mayıs 2013)
Oynanan maç sayısı: 1845
Atılan gol sayısı: 2450 (maç başına 1,33)
En uzun   galibiyet serisi: Diyarbakır Bş. Bld.Spor (12 maç)
En uzun   yenilmezlik serisi: Altınordu (16 maç)
En uzun   mağlubiyet serisi: Mardinspor (34 maç)
En uzun   kazanamama serisi: Mardinspor (34 maç)
← 2011-12  2013-14 →
3. Lig 2012-13 sezonu 3. Lig'in 42. sezonudur.
3. Lig, bir önceki sezonun sonunda TFF 2 Lig 2011-12 sezonunda ligden düşen 6 takım ile Bölgesel Amatör Lig 2011-12 sezonunda 3. Lige yükselen 9 takım ve TFF 3. Ligi'nde yer alan 39 takımın katılımı ile toplam 54 takımdan oluşmuştur. 3. Lig çift devreli lig müsabakaları sonunda gruplarda 1. sırayı alan takımlar TFF 2. Lig'e yükselirler. Bu müsabakalar sonunda gruplarda 2., 3., 4. ve 5. sırayı alan takımlar, TFF 2. Ligi'ne yükselecek diğer takımların belirleneceği Play-Off müsabakalarına katılacak takımları oluştururlar. Gruplarında son 3 sırayı alan takımlar ise gelecek sezon Bölgesel Amatör Ligde mücadele edeceklerdir. Toplam 54 takım on sekizerli 3 grupta yer alacak. Bu ligden altı takım TFF 2. Lig'e çıkacak ve dokuz takım bölgesel lige düşecektir.
Yapılan müsabakalar sonucunda Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor, Aydınspor 1923 ve Altınordu gruplarını şampiyon tamamlayarak, Gümüşhanespor, Çanakkale Dardanel ve Pazarspor oynadıkları Play-Off müsabakaları sonucunda Spor Toto 2. Lig 2013-2014 sezonunda oynamaya hak kazanmışlardır. Gruplarında son 3 sırayı alan Kastamonuspor, Beşikdüzüspor, Çorumspor, Kilimli Belediyespor, İskenderunspor 1967, Gebzespor, Emrespor, Diyarbakırspor ve Mardinspor gelecek sezon Bölgesel Amatör Ligde mücadele edeceklerdir.
2012-13 sezonu sonunda Kocaelispor'dan Doğan Karakuş ve Ümraniyespor'dan Özer Kutlu takımları adına yirmi ikişer gol atarak 3. Lig gol kralı olmuşlardır.
1. Grup

Sandıklıspor
Siirtspor
İstanbulspor
Bergama Belediyespor
Ankara Demirspor
Kastamonuspor
Beşikdüzüspor
Gölcükspor
Belediye Vanspor
Tekirova Belediyespor
Çorumspor
Orhangazispor
Diyarbakır BŞ.Bld
Kayseri Şekerspor
Pazarspor
An.Üsküdar
Kırıkhanspor
F.Karagümrük
takımlarının Türkiye haritasındaki yerleri
1. Grup > Puan durumu

| Sıra | Takımg t  | O | G | B | M | AG | YG | GF | P | Eleme veya küme düşme |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Diyarbakır BB | 34 | 20 | 9 | 5 | 62 | 23 | +39 | 69 | 2013-14 2. Lig |
| 2 | Fatih Karagümrük | 34 | 19 | 6 | 9 | 59 | 35 | +24 | 63 | Play-off |
| 3 | İstanbulspor | 34 | 17 | 7 | 10 | 49 | 32 | +17 | 58 | Play-off |
| 4 | Tekirova Belediyespor | 34 | 16 | 9 | 9 | 62 | 46 | +16 | 57 | Play-off |
| 5 | Pazarspor (P) | 34 | 15 | 12 | 7 | 52 | 35 | +17 | 57 | Play-off |
| 6 | Kırıkhanspor | 34 | 15 | 8 | 11 | 46 | 36 | +10 | 53 |  |
| 7 | Orhangazispor | 34 | 14 | 11 | 9 | 36 | 28 | +8 | 53 |  |
| 8 | Kayseri Şekerspor | 34 | 13 | 8 | 13 | 48 | 44 | +4 | 47 |  |
| 9 | Ankara Demirspor | 34 | 11 | 13 | 10 | 40 | 36 | +4 | 46 |  |
| 10 | Anadolu Üsküdar 1908 | 34 | 12 | 9 | 13 | 40 | 39 | +1 | 45 |  |
| 11 | Gölcükspor | 34 | 12 | 8 | 14 | 44 | 48 | -4 | 44 |  |
| 12 | Belediye Vanspor | 34 | 10 | 10 | 14 | 28 | 39 | -11 | 40 |  |
| 13 | Siirtspor | 34 | 11 | 6 | 17 | 39 | 58 | -19 | 39 |  |
| 14 | Sandıklıspor | 34 | 10 | 9 | 15 | 45 | 56 | -11 | 39 |  |
| 15 | Bergama Belediyespor | 34 | 9 | 12 | 13 | 35 | 50 | -15 | 39 |  |
| 16 | Kastamonuspor | 34 | 10 | 8 | 16 | 53 | 55 | -2 | 38 | 2013-14 BAL |
| 17 | Beşikdüzüspor | 34 | 8 | 14 | 12 | 31 | 33 | -2 | 38 | 2013-14 BAL |
| 18 | Çorumspor | 34 | 3 | 3 | 28 | 29 | 106 | -77 | 12 | 2013-14 BAL |
Kaynak: TFF
Sıralama kuralları: Puan Kendi aralarındaki maçlar Gol farkı Atılan gol sayısı
 Play-off kazananı.
Notlar:
1 2  Kendi aralarındaki maçlarda: Tekirova Belediyespor 6 puan, Pazarspor 0 puan
1 2  Kendi aralarındaki maçlarda: Kırıkhanspor 4 puan, Orhangazispor 1 puan
1 2 3  Kendi aralarındaki maçlarda: Siirtspor 7 puan, Sandıklıspor 5 puan Bergama Belediyespor 4 puan
1 2  Kendi aralarındaki maçlarda: Kastamonuspor 3 puan 0 gol farkı, Beşikdüzüspor 3 puan 0 gol farkı (genel gol farkına bakılır)