stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
II. Sahag Maşalyan
Hayatı

Şahin Maşalı adıyla 17 Mart 1962'de Bayrampaşa'da doğdu. Vaftiz töreninde Şahan adıyla kutsandı. 1915 Ermeni Soykırımı'ndan kurtulan Maşalyan'ın büyükannesi Doğu Anadolu'dan gelmiş ve Bayrampaşa'ya sığınmıştı. Onun on beş yaşındaki erkek kardeşi öldürülmüştü.
Sırasıyla Tevfik Kut İlkokulu, Gedikpaşa Ortaokulu ve Bakırköy Lisesi'nde temel eğitimini tamamladı. 1979'da İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği'ni kazandı. 1982 yılında rahip olmaya karar vererek İTÜ'den ayrıldı ve 20 yaşında Ermenice öğrenmeye başladı. 1992'de ruhaniliğe adım attığında da Sahak Maşalyan adıyla kutsandı. 30 yılı aşkın bir süredir papaz ve piskopos olarak çalışmaktadır.
Patrik Mesrob II'nin vefatı sonrasında düzenlenen seçim sonucunda Episkopos Sahak Maşalyan Türkiye Ermenileri seçildi. Surp Asdvadzadzin Patriklik Kilisesi'nde düzenlenen 85. Konstantiniyye (İstanbul) Ermeni Patrikliği seçimi için, Sahag Maşalyan ve Aram Ateşyan mücadele ettiler. Sonuçlar 107'ye 12 Sahak Maşalyan'ın lehineydi.
Maşalyan, Ermeni Soykırımı Olayları'na ilişkin olarak yaptığı bir açıklamada, konuyla ilgili akademik araştırma yapılması gerektiği, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ortak tarih komisyonu kurulması önerisinin gerçekleşmesinin önemli olduğu, yaşananların bazı Batılı ülkelerce politik amaçlara alet edilmesinin üzücü olduğu değerlendirmelerinde bulunmuştur.
Sava Bölgesi

Sambava
Sava, Kuzey Madagaskar'da bir bölgedir. Bölgenin başkenti Sambava'dır. Bölge 25.518 kilometrekare alana sahiptir ve 2013 yılında tahmini nüfus 980.807'dir. Bölgenin nüfus yoğunluğu 34/km2'dir. Bölge 2009 yılında Antsiranana eyaletinin bölünmesiyle kuruldu. Bölge 4 ilçeye ve bu dört ilçede 75 topluluğa bölünmüştür.
Elektronik renk kodları

Direnç renk kodları, dirençin değerini anlayabilmek amacıyla; üzerlerine çizilen renkli çizgilere verilen isimdir. Bu kodlar sayesinde, dirençin ohm değeri öğrenilir.
Dirençler, devrelerdeki akımı azaltmak için kullanılır. Direncin birimi ohm(Ω)'dur. Devrelerdeki direnç değerleri birkaç ohmdan milyonlarca ohm'a kadar değişebilir. Bir direncin değerini üzerindeki şeritlerden anlayabilirsiniz. Bunun için aşağıdaki renk kodunu kullanmanız gerekir. Dirençler 1000 (bin) büyür 1000 (bin) küçülür. Yani sabit sayı.
Renk Kodunun Okunması

İlk iki şerit size direnç değerinin ilk iki rakamını verir.Üçüncü şerit, bu rakamlara kaç tane sıfır ekleyeceğinizi gösterir.Dördüncü şerit ise toleransı ifade eden renktir.
| Renk | 1>  band | 2>  band | 3>  band (çarpan) | 4>  band(tolerans) | Sıcaklıkla değişim Katsayısı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Siyah | 0 | 0 | ×100 |   |   |
| Kahverengi | 1 | 1 | ×101 | ±1% (F) | 100 ppm |
| Kırmızı | 2 | 2 | ×102 | ±2% (G) | 50 ppm |
| Turuncu | 3 | 3 | ×103 |   | 15 ppm |
| Sarı | 4 | 4 | ×104 |   | 25 ppm |
| Yeşil | 5 | 5 | ×105 | ±0.5% (D) |   |
| Mavi | 6 | 6 | ×106 | ±0.25% (C) |   |
| Mor | 7 | 7 | ×107 | ±0.1% (B) |   |
| Gri | 8 | 8 | ×108 | ±0.05% (A) |   |
| Beyaz | 9 | 9 | ×109 |   |   |
| Altın |   |   | ×10−1 | ±5% (J) |   |
| Gümüş |   |   | ×10−2 | ±10% (K) |   |
| Yok |   |   |   | ±20% (M) |   |
Yukarıdaki tablonun kolay ezberlenmesi açısından bir heceleme geliştirilmiştir.
SoKaKTa SaYaMaM GiBi Ama Görürüm..
Burada dikkat edeceğiniz gibi ilk iki kelimenin sessiz harfleri sırası ile renk kodlarını (Siyah, Kahverengi, Kırmızı, Turuncu, Sarı, Yeşil, Mavi Mor, Gri, Beyaz), son iki kelimenin baş harfleri ise Altın ve Gümüş'ü anımsatmak için kullanılmıştır.
S K K T S Y M M G B FORMÜL BU
Örnekler

Resimdeki dirençlerden en üstte olandan başlanırsa:
Yeşil-Mavi-Siyah-Siyah-Kahverengi
56 Ω ± 1%
Kırmızı-Kırmızı-Turuncu-Sarı
22 kΩ  ± 5%
Sarı-Mor-Kahverengi-Sarı
470 Ω  ± 5%
Mavi-Gri-Siyah-Sarı
68 ohms ± 5%
Dirençlerin fiziksel büyüklüğü direnç değerinin büyüklüğüyle ilgili değildir. Direncin güç kaybıyla ilgilidir.
Kars (il)

Bu madde bir il hakkındadır.Merkez ilçe için Kars sayfasına bakınız.
| Kars |
| --- | --- |
İl

 İlin Türkiye'deki konumu
 İl sınırları haritası
Ülke: Türkiye
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu
İl merkezi: Kars
İdare
 • Vali: Türker Öksüz
Yüzölçümü
 • Toplam: 10.193 km²
Nüfus
 • Toplam: 296.466
 • Yoğunluk: 28/km²
 • Kır: 165.310
 • Şehir: 131156
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 474
İl plaka kodu: 36
Resmî site kars.gov.tr kars.bel.tr
Kars Kalesi'nden genel bir görünüm
Kars, Doğu Anadolu Bölgesi'nin kuzeydoğusunda yer alır. İl nüfusu 2023 yılı sonu itibarıyla 277.098'dir. Bu nüfusun %51,5'i şehirlerde yaşamaktadır. İlin yüz ölçümü 10.193 km2'dir. İlde km2'ye 28 kişi düşmektedir. İlde 8 ilçe, 9 belediye, bu belediyelerde 57 mahalle, ayrıca 381 köy bulunmaktadır.
İl sınırları içerisinde 1 üniversite bulunmaktadır: Kafkas Üniversitesi. Doğusunda Ermenistan ile sınırı bulunmaktadır.
Tarih > Paleolitik Dönemden Selçuklulara

Kars ili topraklarının tarihinin, yapılan birçok arkeolojik kazı çalışması sonucunda yaklaşık iki milyon yıl öncesinde yaşanan Yontma Taş Devri'ne uzandığı görünmektedir. Bu devirdeki dönemlerden kalma şölyen-aşölyen tipte işlenmiş el baltalarına Susuz ilçesinde, Cilavuz Deresi düzlüklerinde rastlanmıştır. Ağzıaçık Suyu'nun batısında kalan düzlüklerde ve Ani şehrinde el baltaları ve büyük yongalar bulunmuştur. Özellikle, Yazılıkaya mağaralarında bulunan duvar resimleri insanların yörede avcılık ve toplayıcılıkla uğraştıklarını ortaya koymaktadır. Bu resimlerde dağ keçileri, geyik ve eşek figürleri çizilmiştir. MÖ 9. yüzyılda Urartu Krallığı'nın sınırları dahilinde olan il, MÖ 7. yüzyılda Kimmerler ve İskitler'in istilalarına uğradı. Bu asrın ardından önce Medler'in daha sonra da Persler'in egemenliğine geçen topraklarda, MÖ 1. yüzyılda Ermeni Tigranlar´ın hakimiyeti sürdü. Daha sonra Roma İmparatorluğu´nun yönetimine giren yöre sonra sırasıyla; Partlar, Arakslılar, Sasaniler, Bizanslılar ve Araplar'ın eline geçti. Bu topraklar 11. yüzyılda tekrar Bizanslılar daha sonra Selçuklu Hanedanı ve Gürcüler'in yönetimine geçti. Anadolu Selçukluları ve Gürcüler arasında el değiştiren yöre, 1239'da Moğollar'ın, daha sonra sırayla İlhanlılar, Altın Orda Devleti, Karakoyunlu, Timur ve yine Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Safevi yönetiminde kaldı.
Tarih > Osmanlı Devleti dönemi

Kars toprakları 1534 yılında Kanuni Sultan Süleyman tarafından Osmanlı Devleti´ne katıldı. Kars, 19. yüzyıla kadar birçok kez Ruslar ve İranlılar'ın saldırısına uğradı. Bu yüzyılda Ruslar ve Osmanlılar arasında el değiştiren yöre, 1877 yılında Ruslar tarafından alındı. 1917'de Bolşevik İhtilali'nin ardından önce Ermenilerin eline geçen ve 7 Nisan 1918'de kurtarılan Kars, Brest-Litovsk Antlaşması ile Osmanlılara bırakıldı. Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra Güneybatı Kafkas Geçici Hükûmeti'nin merkezi olan Kars'ı İngilizler ele geçirdi. Kars'ı daha sonra Ermeniler'e ve Gürcüler'e bırakan İngilizler buradan çekildi.
Tarih > Türkiye Millî Mücadelesi esnasında Kars

İngilizlerin çekilmesiyle Ermenistan'ın eline geçen Kars, Türk Kurtuluş Savaşı'yla 30 Ekim 1920'de Türklerin eline geçmiştir. 1921 yılında yapılan Moskova ve Kars Antlaşması ile yeni sınırlarına kavuşan Kars, Cumhuriyet'in ilanından sonra il yapıldı.
Coğrafya > Coğrafi konumu

Kars ili, Doğu Anadolu Bölgesi'nin, Erzurum - Kars Bölümü'nde yer alır. Kuzeyinde; Ardahan, doğusunda; Ermenistan'la, güneyinde; Iğdır ve Ağrıyla, batısında ise Erzurum'la çevrilidir.
Coğrafya > Coğrafi şekilleri

Rakımı ortalama 2000 m'yi bulan Kars ili topraklarının büyük bölümü yaylalardan oluşur. Akarsu vadileriyle yer yer parçalanan ilde yaylalar dalgalı düzlüklerden oluşur. Kars ilinde yer alan önemli yükseltiler; Allahuekber Dağları, Kısır Dağı, Akbaba, Aladağ ve Aşağıdağ'dır. Aras Nehri ve Kura Nehri şehir topraklarından geçerek Hazar Denizi´ne dökülmektedir.
Coğrafya > İklimi ve bitki örtüsü

Kars ilinde karasal iklim hakimdir. Yazları kurak, kışları ise yağışlı geçen ilde kışın sıcaklıklar -39 °C'ye kadar düşer. Karla kaplı gün sayısı 120'den fazladır. Bu ildeki iklim tipi diğer doğu illerine göre farklılıklar göstermektedir. Örnek olarak en çok yağışın yaz mevsiminde yağdığı gösterilebilir. Kars ili dahilinde yaz aylarında ilçeden ilçeye sıcaklık farklılıkları gözlemlenmektedir. Örneğin Akyaka, Arpaçay, Digor ve Kağızman ilçeleri, Merkez ilçe başta olmak üzere Sarıkamış, Selim ve Susuz'dan daha sıcak olur.
| Aylar | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Arl |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ort. En Yüksek °C | -4.6 | -2.6 | 3.3 | 11.6 | 16.5 | 21.1 | 25.7 | 26.3 | 22.2 | 15.0 | 6.4 | -1.4 |  |
| Ort. En Düşük °C | -15.9 | -14.3 | -7.5 | -0.1 | 3.8 | 6.8 | 10 | 9.9 | 5.4 | 0.6 | -5.0 | -11.7 |  |
Bu şema merkez ilçe bilgilerini kapsamaktadır. Kaynak:
Yaşanan sert iklim koşullarından ötürü il genelinin doğal bitki örtüsü bozkırdır. Ormanlar, dağların yüksek kesimlerine kadar çıkar. 'Sarıkamış Ormanları' buna bir örnektir. İl genelindeki yayla ve platoların çayırlarla kaplanması sayesinde yayla hayvancılığı büyük önem taşımaktadır. Yörede Dünya'nın başka hiçbir yerinde yetişmeyen nadir bitki türleri bulunmaktadır.
Ekonomi > Tarım ve hayvancılık

Kars ili ekonomisi büyük bir oranda tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Kars ili arazisinin %34,7'si tarım arazisidir. İl genelinde başta hububat (buğday, arpa) üretimi olmak üzere yem bitkileri ve endüstri bitkileri yetiştirilmektedir. En çok üretilen ürün buğdaydır. Yıllık üretim 234.631 tonun üzerindedir. Bunu 170.984 tonla arpa ve 74.400 tonla şeker pancarı izlemektedir. İl genelinde en çok üretilen ürünlerden olan tahıllardır. Bunda ilin iklim yapısı, yer şekilleri ve coğrafi konumunun büyük etkisi vardır. Bu ürünlerin dışında başta Digor ve Kağızman ilçeleri olmak üzere meyve ve sebze üretimi de yapılmaktadır. Meyve üretiminde başı kayısı, elma ve ceviz çekmektedir. İl genelinde en çok yetişen sebzeler ise sırasıyla beyaz lahana, soğan ve taze fasulyedir.
Kars ili kırsalındaki en temel ekonomik sektör hayvancılıktır. Çayır ve mera arazileri %39,2 ile tarımsal araziden daha geniştir. Bu oranın büyük oluşu ilde özellikle küçük ve büyükbaş hayvancılığının gelişimine büyük katkı sağlamaktadır. 2005 yılı itibarıyla il genelinde 350.969 koyun, 332.071 sığır, 28.751 keçi, 19.107 tek tırnaklılar ve 202 manda bulunmaktadır. Bunun dışında özellikle arıcılık başta olmak üzere kümes hayvancılığı ve bu hayvanların sayısı ve ürettikleri bal ve yumurta sayıları da il halkının geçimine katkı sağlamaktadır. Kaşar ve bal haricinde üretilen hayvansal ürünler pazarlanmamaktadır. Bu ürünler sadece aile ihtiyaçlarını karşılamaktadır.
Ekonomi > Sanayi

Kars ili, yatırım azlığı sebebiyle 1968 tarihinde Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yöre olarak ilan edilerek bundan sonraki on yıl içerisinde sanayi tesislerinin açılması gerçekleşmiştir. Bugün il genelinde altı büyük sanayi tesisi mevcuttur. Bu tesisler şunlardır:
Bunun dışında Kars Organize Sanayi Bölgesi'nde ve Küçük Sanayi Sitesi'nde irili-ufaklı işletmeler vardır. Elde edilen sütten yapılan süt ürünlerinden en önemlisi olan kaşar Zavod adı verilen mandıralarda işlenir. Kars Kaşarı adı verilen bu ürün İzmir Enternasyonal Fuarı'nda 1937 yılından 1950'ye kadar gravyer ve beyaz peynir ile birlikte Türkiye Birincilik Ödülü'nü almıştır.
Ekonomi > Ticaret

Kars halkının büyük bir kısmı geçimini tahıl tarımı ve geleneksel mera hayvancılığı ile sağlamaktadır. Hayvancılık genellikle küçük aile işletmeciliği şeklinde ve aile ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılmaktadır. Bu üretimden doğan ürünlerin büyük kısmı bu aileler tarafından tüketilmektedir.
Kars ili genelinde 2005 yılı itibarı ile yüzbinlerce büyük ve küçükbaş ve binlerce tek tırnaklı hayvan bulunmaktadır. Bunun dışında 44.296 arı kovanı olup yıllık ortalama 1058,63 ton bal üretilmektedir. 3000 ton beyaz peynir, 5000 ton kaşar peyniri ile 112.000 ton süt üretilmektedir. Bitkisel üretimde ise tahıl ürünleri başta gelmektedir. Kars'ta sanayi kesimi Gayri Safi Yurt içi Hasılasından yaklaşık binde 6 pay almaktadır. İl genelindeki sanayi tesisleri ağırlıklı olarak hayvansal ve tarımsal ürünleri işletmektedir. İl geneli mevcut sanayi kuruluşları; şeker, ayakkabı, yem, çimento, et, değirmen taşı, süt ürünleri, mobilya, tuz, bordür ve parke gibi alanlarda faaliyet göstermektedir. Son zamanlarda ildeki turizm sektörü de gelişmektedir.
Nüfus

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 6 Şubat 2025 verileri)
Kars ili nüfusu: 272.300'dür. Bu nüfusun % 55,22'si şehirlerde yaşamaktadır (2024 sonu). İlin yüzölçümü 10.193 km²'dir. İlde km²'ye 27 kişi düşmektedir. (Bu sayı Merkezde 59'dur.) İldeki ilçelerin tamamında nüfus azalmıştır. İldeki nüfus azalış oranı ise  % 2,17 olmuştur. Nüfusu en çok azalan ilçe Susuz'dur (-% 4,56)
06 Şubat 2025 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 8 İlçe, 9 belediye, bu belediyelerde 57 mahalle ve ayrıca 379 köy vardır.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
2023 yılı sonunda Kars ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri

| İlçe | Nüfus 2023 | Nüfus 2024 | Fark | Nüfus Artışı % | Belediye Sayısı | Mahalle Sayısı | Köy Sayısı | Köy Nüfusu | Şehir nüfusu | Şehirde oturan % | Alanı  km2 |  km2'ye düşen kişi |
| Akyaka | 9.998 | 9.693 | -305 | -3,05 | 1 | 3 | 27 | 7.592 | 2.101 | 21,68 | 417 | 23 |
| Arpaçay | 14.670 | 14.143 | -527 | -3,59 | 1 | 4 | 48 | 11.824 | 2.319 | 16,40 | 1165 | 12 |
| Digor | 19.403 | 18.528 | -875 | -4,51 | 2 | 2 | 37 | 13.085 | 5.443 | 29,38 | 1092 | 17 |
| Kağızman | 44.162 | 43.331 | -831 | -1,88 | 1 | 9 | 60 | 21.950 | 21.381 | 49,34 | 1871 | 23 |
| Merkez | 122.524 | 120.948 | -1.576 | -1,29 | 1 | 23 | 72 | 24.964 | 95.984 | 79,36 | 2048 | 59 |
| Sarıkamış | 37.348 | 36.293 | -1.055 | -2,82 | 1 | 9 | 55 | 20.956 | 15.337 | 42,26 | 2038 | 18 |
| Selim | 21.178 | 20.725 | -453 | -2,14 | 1 | 3 | 53 | 14.929 | 5.796 | 27,97 | 982 | 21 |
| Susuz | 9.052 | 8.639 | -413 | -4,56 | 1 | 4 | 27 | 6.640 | 1.999 | 23,14 | 578 | 15 |

| Kars | 278.335 | 272.300 | -6.035 | -2,17 | 9 | 57 | 379 | 121.940 | 150.360 | 55,22 | 10191 | 27 |
Nüfus > İlin yıllara göre nüfusları

| Kars il nüfus bilgileri> Yıl | Kars il nüfus bilgileri> Toplam | Kars il nüfus bilgileri> Sıra | Kars il nüfus bilgileri> Fark | Kars il nüfus bilgileri> Şehir - Kır |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 204.846 | 28 |  |   %13     26.806178.040     %87   |
| 1935 | 305.536 | 20 | %49  |   %15     45.233260.303     %85   |
| 1940 | 356.534 | 17 | %17  |   %20     70.080286.454     %80   |
| 1945 | 381.176 | 18 | %7  |   %16     62.709318.467     %84   |
| 1950 | 410.236 | 18 | %8  |   %13     55.287354.949     %87   |
| 1955 | 487.844 | 13 | %19  |   %17     82.416405.428     %83   |
| 1960 | 543.600 | 13 | %11  |   %18     96.427447.173     %82   |
| 1965 | 606.313 | 13 | %12  |   %19     117.363488.950     %81   |
| 1970 | 660.018 | 13 | %9  |   %23     153.241506.777     %77   |
| 1975 | 707.398 | 17 | %7  |   %24     170.777536.621     %76   |
| 1980 | 700.238 | 22 | %1  |   %25     172.119528.119     %75   |
| 1985 | 722.431 | 25 | %3  |   %27     196.700525.731     %73   |
| 1990 | 662.155 | 30 | %8  |   %32     209.463452.692     %68   |
| 2000 | 325.016 | 57 | %51  |   %44     142.145182.871     %56   |
| 2007 | 312.205 | 58 | %4  |   %43     134.726177.479     %57   |
| 2008 | 312.128 | 58 | %0  |   %42     130.625181.503     %58   |
| 2009 | 306.536 | 58 | %2  |   %41     126.127180.409     %59   |
| 2010 | 301.766 | 58 | %2  |   %41     123.452178.314     %59   |
| 2011 | 305.755 | 59 | %1  |   %42     129.047176.708     %58   |
| 2012 | 304.821 | 59 | %0  |   %43     131.235173.586     %57   |
| 2013 | 300.874 | 59 | %1  |   %43     129.458171.416     %57   |
| 2014 | 296.466 | 59 | %1  |   %44     131.156165.310     %56   |
| 2015 | 292.660 | 59 | %1  |   %46     133.334159.326     %54   |
| 2016 | 289.786 | 61 | %1  |   %46     133.528156.258     %54   |
| 2017 | 287.654 | 61 | %1  |   %47     135.948151.706     %53   |
| 2018 | 288.878 | 61 | %0  |   %47     136.729152.149     %53   |
| 2019 | 285.410 | 61 | %1  |   %49     138.934146.476     %51   |
| 2020 | 284.923 | 61 | %0  |   %50     141.389143.534     %50   |
| 2021 | 281.077 | 63 | %1  |   %50     141.467139.610     %50   |
Not: 1995 yılında Ardahan ve Iğdır illerinin kurulması ile nüfus azalmıştır.
Altyapı > Eğitim

Kafkas Üniversitesi
Altyapı > Ulaşım

Kars, Kuzeydoğu Anadolu'da ulaşım ağının kesiştiği noktada yer almaktadır. İle kara, demir ve havayolu ile ulaşmak mümkündür.
Kars ilinin merkez ilçesinde uluslararası statüye sahip bir de havaalanı vardır (IATA: KSY). 1988 yılında açılan havalimanı, 2007 yılında büyük onarımdan geçmiştir. Yeniden uçuşlara açılan havalimanına İstanbul'daki Sabiha Gökçen Havalimanı ve Atatürk Havalimanı'ndan günde iki uçuş ve Ankara Esenboğa Havalimanı'ndan bir uçuş yapılır. Ayrıca Aralık 2007'den itibaren SunExpress'in karşılıklı Kars-İzmir seferleri de başlamıştır. Temmuz 2008'de Kars'tan Azerbaycan'ın başkenti Bakü'ye karşılıklı seferler düzenlenmeye başlandı. 10 Haziran 2009 tarihinden itibaren Çarşamba günleri haftada bir olmak üzere karşılıklı Köln-Kars uçuşları Öger Tours-Hamburg International ortaklığı ile başlatıldı ve bu uçuşlar iki yıl devam etti (Sadece yaz mevsiminde).
Konum

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Konum Bilgileri

| İlçe | Kuruluş Yılı | Önceden bağlı olduğu ilçe | Alanı km² | Rakım mt. | Merkeze km | Ulaşan Yollar |
| Kars Merkez |  |  | 2.048 | 1.756 |  | /D.695-03, D.070-01, 36.01, 36.07 |
| Akyaka | 1987 | Arpaçay | 417 | 1.492 | 61 | D.060-06 |
| Arpaçay | Cumh.önce |  | 1.165 | 1.695 | 41 | D.010-30 |
| Digor | 1953 | Merkez | 1.092 | 1.650 | 44 | D.070-01 |
| Kağızman | Cumh.önce |  | 1.871 | 1.414 | 71 | D.080-02, D.965-04=>36.28 |
| Sarıkamış | Cumh.önce |  | 2.038 | 2.103 | 55 | /D.957-01, 36.53, 36.55 |
| Selim | 1957 | Sarıkamış | 982 | 1.858 | 31 | /D.957-01, 36.55, 36.57 |
| Susuz | 1959 | Merkez | 578 | 1.755 | 27 | /D.965-02, D.060-05 |
| KARS | Cumh.önce |  | 10.193 |  |  |  |
Spor

Ana madde: Kars'ta spor
2018-2019 Sezonunda, Kars'ın tüm liglerdeki tek takımı Sarıkamış Gençlerbirliği, futbol Bölgesel Amatör Lig (BAL)'da sezon sonunda küme düşmüştür.
Ziraat Türkiye Kupası 'nda Sarıkamış Gençlerbirliği, 2.turda Van BŞB Spor 'a elenmiştir.
Kars kulüplerinin Türkiye liglerindeki maçları Kafkas Üniversitesi spor tesislerimde yapılmaktadır. İlin en önemli spor tesisi Sarıkamış Cıbıltepe Kayak Merkezi'dir
Medya

Kars ili genelinde sadece Serhat TV adlı bir tane yerel televizyon yayın yapmaktadır. Bunun dışında ulusal bazda hizmet veren bazı haber ajanslarınında -İhlas Haber Ajansı, Cihan Haber Ajansı ve Demirören Haber Ajansı- il temsilcilikleri bulunmaktadır. Ayrıca, il genelinde yayımlanıp basılan birçok gazete ve radyo hizmeti veren istasyonlar bulunmaktadır.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Yerel gazeteler Kardelen Haber  Serhat Kars  Hüryurt  Denge  Ölçek  Bora  Önder  Çağdaş Kars  Kars Postası  Siyasal Birikim |  |  Radyo istasyonları Serhat FM  Kafkas FM  Radyo Kars  Kralım FM  Kaya FM(Kapandı)  Seviye FM(Kapandı) |
Yönetim

Ayrıca bakınız: Kars'ın ilçeleri
İllerde protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Ayni seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar.
İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)
İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik İl Encümenini seçer.
Merkezi yönetim, Vali ve İl Müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak Vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.
Kars Valisi, 1973-İzmit doğumlu Ziya Polat'dır. Ağustos 2023 tarihinde Yozgat Valisi iken atanmıştır.
2019 Türkiye yerel seçimleri sonunda Kars Belediye Başkanlığını kazanan Ayhan Bilgen (HDP), 25 Eylül 2020 tarihinde görevden alınmış, yerine Kars Valisi Türker Öksüz kayyum olarak atanmıştır.
2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Kars İl Genel Meclisi üye sayısı, 11 HDP, 3 MHP, 3 CHP ve 3 HDP olmak üzere 21'dir. Kars Belediye meclisi ise 16 AK PARTİ, 7 MHP, 5 CHP ve 2 DSP olmak üzere 25 üyeden oluşur.
2018 Genel seçimleri sonucu, Kars'ı temsilen TBMM'e AKP'den 2 milletvekili (Ahmet Arslan ve Yunus Kılıç), HDP'den 1 milletvekili (Ayhan Bilgen) seçilmiştir. (Belediye başkanı seçilince, milletvekilliği düşmüştür.)
Kültür > Gelenekler

Kars ili gelenekleri il merkezindeki geleneklerle büyük benzerliğe sahiptir.
Halk oyunları
Aşıklar geleneği
Dengbejler geleneği
Kültür > Festivaller

İl genelinde düzenlenen bazı festivaller aşağıda listelenmiştir.
Kars Kafkas Kültürleri Festivali
Uluslararası Altın Kaz Film Festivali
Avrupa Filmleri Festivali-Gezici Festival
Murat Çobanoğlu Aşıklar Bayramı
Kaşar Festivali
Gökhan Günaydın

| Gökhan Günaydın |
| --- | --- |

Temmuz 2024'te Günaydın
TBMM CHP Grup Başkanvekili
Görevde
Makama geliş  3 Haziran 2023
Yerine geldiği: Özgür Özel
Türkiye Büyük Millet Meclisi 24. ve 28. Dönem Milletvekili
Görevde
Makama geliş  14 Mayıs 2023
Seçim bölgesi: 2023 - İstanbul (I)
Görev süresi 28 Haziran 2011 - 23 Nisan 2015
Seçim bölgesi: 2011 - Ankara (II)
Kişisel bilgiler
Doğum: 21 Mayıs 1964 (60 yaşında) Amasya, Türkiye
Partisi: Cumhuriyet Halk Partisi (2007-günümüz)
Bitirdiği okul: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi
Mesleği: Akademisyen, Hukukçu, İktisatçı, Politolog, Ziraat Mühendisi, Siyasetçi
Gökhan Günaydın, (d. 21 Mayıs 1964, Amasya), Türk siyasetçi, ziraat mühendisi, akademisyen ve avukattır.
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi ve Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi'ni bitirdi. Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü'nde kamu yönetimi yüksek lisansı, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde siyaset bilimi doktorası yaptı.
Hukuk, iktisat, ziraat mühendisliği bölümlerinde lisans, kamu yönetimi ve siyaset bilimi bölümlerinde ise lisansüstü öğrenimini tamamladı. Cambridge Sawstonhall İngilizce Dil Programı, Berlin Eyaleti İçişleri Senatörlüğü Yerel Yönetimler, Ankara Üniversitesi ATAUM AB Ortak Tarım Politikası ile AB Jean Monnet Hukuk Uzmanlığı sertifika programlarını tamamladı. Özel sektörde ve TMO'nun çeşitli birimlerinde çalıştı. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimleri Fakültesi İktisat Politikaları Anabilim Dalında yardımcı doçent olarak görev yaptı. 2010 yılında makroekonomi doçenti oldu ve Ankara Üniversitesi'ne geçti. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Genel Başkanlığı ve KESK Tarım Orkam-Sen Yönetim Kurulu Üyeliği görevlerini üstlendi. 24. dönem Ankara Milletvekili olarak TBMM'de görev yaptı. Cumhuriyet Halk Partisi'nde uzun yıllar Parti Meclisi Üyeliği, Genel Sekreter Yardımcılığı ve Genel Başkan Yardımcılığı görevlerinde bulundu. Serbest avukatlık yaptı. 2023 Türkiye genel seçimleri'nde İstanbul 1. bölgeden ikinci defa milletvekili seçildi. 3 Haziran 2023 tarihinde de CHP TBMM Grup Başkanvekili oldu.
Fenerbahçe (futbol takımı)

Fenerbahçe (futbol takımı) 2023-24 sezonu, sarı lacivertli ekibin Süper Lig'deki 66. sezonu, kuruluşunun ise 117. yılıdır.