Yenice Muharebesi
Arka plan

1912'de Yunanistan, Sırbistan, Bulgaristan ve Karadağ, Osmanlı İmparatorluğu'na karşı bir Balkan Birliği'ne katıldı. Bu arada  çoktan büyük bir seferberlik ve silahlanmada başlatmışlardı. Balkanlar'da yeni bir savaştan korkan Osmanlılar, 27 Eylül'de (Jülyen takvimde 14 Eylül)'de silahlı kuvvetlerini harekete geçirdi ve Trakya'ya birlikler sevk etmeye başladı; Balkan Ligi de aynı şekilde karşılık verdi.  Ancak I. Balkan Savaşı'nın hemen 3-4 ay öncesi savaş çıkmayacağından bahisle Osmanlı Yüksek Komutası Balkanlardaki 70.000 askerin ve bunların bulunduğu mobil askerî birliklerin tasarruf ve yaş haddi gerekçeleriyle terhis edilmesine karar vererek ölümcül bir hata yaptı; tecrübeli askerlerden yoksunluk ve böyle büyük çapta bir askeri terhis Balkan Savaşı'nda ve bu muharebede Osmanlının felaketini hazırlayan en büyük nedenlerden biri oldu. Bu askerlerin çoğu bir daha silah altına savaş boyu alınamamıştır.  13 Ekim'de Birlik, Osmanlılara Hristiyan nüfusunun haklarına ilişkin bir talep listesi sundu. Osmanlı İmparatorluğu talepleri geri çevirerek 17 Ekim'de Sofya, Belgrad ve Atina'daki büyükelçilerini geri çağırdı ve Birlik müzakerecilerini sınır dışı etti. Birlik Osmanlılara savaş ilan ederken, bunları beklemeden Karadağ 8 Ekim'de çoktan askeri operasyonlara başlamıştı.  Osmanlı ordusu seferberlik ilan etmeye başladığında ise artık durum çok geçti, silah altına alınan kişiler redif denen tecrübesiz askerlerden oluşan birliklerdi ve içlerinde gayrimüslim unsurlarda vardı. Osmanlıların Yunanistan çevresinde Makedonya Ordusuna bağlı 8.Kolordu (Selanik Kolordusu) ve Yanya kolorduları bulunmaktayken Yunanların ise Yanya Kolordusuna dönük Epir Ordusu buna karşın Selanik Kolordusu'na dönük Teselya Ordusu bulunmaktaydı.
Yunan Teselya Ordusunun karşısında  Osmanlı 8. Geçici Kolordusu bulunmaktadır. Kuvvet dengesine bakıldığında Selanik'i korumakla da görevli geçici olarak oluşturulmuş 8.Kolordu 29 piyade taburuna sahip iken Yunanların Teselya Ordusu 73 piyade taburuna sahiptir. 8.Kolordunun 3 süvari alayı karşısında Teselya Ordusunun 11 süvari alayı, 8.Geçici Kolordunun 9 topçu bataryasına karşı 39 topçu bataryası,8 makinalı tüfeğe karşı 84 makinalı tüfek 29.328 askere karşı 100.000 askeri bulunmaktadır. Yunanların ezici bir üstünlüğü bulunmaktadır. Yunanların bölgedeki 5 tümenine karşı Osmanlı'nın 2 tane tümeni vardır ve bu tümenlerin de %25 eksiği bulunmaktadır. Ancak sorunlar bununla da bitmemektedir. 8.kolordunun başına getirilen Arnavut kökenli Hasan Tahsin Paşa aynı zamanda da jandarma subaylığından buraya kadar yükseltilmiş bir paşadır. Esasen savaşa etki edebilecek hiçbir kurmay askerlik bilgisi ve deneyimi bulunmamaktadır. Kısacası Osmanlı İmparatorluğu Balkan Savaşı'nda hata üstüne hata yapmıştır.
Seferberliğini tamamlayan  Yunan ordusunun  planı bellidir öncelikle Makedonya ve çevresi ele geçirilecek ardından Yanya üzerine yürünecektir. Ancak burada tartışmalı tek sorun başbakan Venizelos ile Veliaht Prens Konstantin arasındadır. Konstantin  Kuzey Makedonya ve özellikle Manastır'ın öncelikle ele geçirilmesi yanlısı iken kurt bir siyasetçi diplomat olan Venizelos ise Yunan Megali ideası gereği bölgedeki en önemli liman ve şehir olan Selanik'in alınması taraftarıdır. Manastır'ı Yunan ordusunun almaya zamanının ve gücünün yetmeyeceği düşüncesindedir. Bulgar kralı'nın Selanik arzusu ile ilgili bilgiler kendisine de gelmektedir. Ona göre Bulgarlar veya Sırplar gelmeden Selanik alınmalıdır. Nitekim Soroviç Muharebesi Venizelos'u haklı çıkaracak ve Yenice Muharebesinin hemen ardından Kral I. Yeoryos 'u ikna edip ordunun Selanik üzerine hızla yürümesini ve teslimini sağlayacaktır.
Savaşın başlangıcında Yunan Teselya Ordusu, 18 Ekim sabahı erken saatlerde Osmanlı topraklarına girdi ve çoğu sınır karakolunun terk edildiğini gördü. İlk büyük çatışmalar ertesi gün 1. ve 2. Yunan Tümenlerinin Elassona'ya saldırması ve bunun sonucunda Osmanlı'nın Sarandaporo'ya çekilmesiyle gerçekleşti.  19 Ekim'de Alasonya 'da Türk ordusu tekrar Yunanlara karşı koymayı denedi ancak ağır zayiatta uğradı. Yunan tümenleri ileri harekâta kalkarak bölgedeki Menekşe Tepesi ve Milona geçidini ele geçirip. 19/20 Ekim gecesi Alasonya'yı aldılar. 19 Ekimde ise Dışkata'da bir muharebe ile yine Osmanlı birliklerini yenilgiye uğratacaklardır. Dışkata'ya Evzon Müfrezesi saldırmış olup Türk mevziilerini kısa sürede ele geçirmişti. Bu savaş sırasında, Osmanlı 61. Alay'ının II. Taburu içerisindeki Hristiyan erler Türk ordusunu terk ederek Yunan tarafına geçmişlerdir.  22 Ekim sabahı saat 7'de Yunan piyade Sarandaporo'ya saldırmaya başladı. 1. 2. ve 3. Tümen Osmanlı ana hattına cepheden saldırdı. Bu arada süvari tugayı ile 4. ve 5. Tümen, Osmanlı mevzilerinin gerisini vurmak amacıyla batıdan kuşatma manevrası yaptı.  Konstantinopoulos Evzone müfrezesi geçidin doğusundan vurdu.  Konstantinopoulos Evzone müfrezesi tarafından kuşatılacağından korkan Osmanlılar, akşam saat 19.00'da gece karanlığında Hani 739'daki ikinci savunma hattına doğru çekilmeye başladılar. Osmanlılar, ikinci savunma hattına ulaştıklarında, 4. Tümen'in Porta Geçidi'ni ele geçirdiğini fark etti, saflarında panik yayıldı ve birçok asker kaçmaya ve ekipmanlarını terk etmeye başladı.  23 Ekim sabahı, 4. Tümen Rahovo Dağı'nın kuzey yamacından aşağı hücum etti ve düzensiz bir geri çekilmeye girişen Osmanlı piyade ve topçularını şaşırttı.
23 Ekim'de 4 civarında, Yunan 4. Tümeni  Serfiçe üzerine yürüdü,  Yunan süvarisi  ise bir ciddi direniş görmeden Kozani şehrini ertesi gün ele geçirdi.  26 Ekim'de Yunan ordusu genel karargahını Kozani'ye taşıdı; bir gün sonra Kral I. George, ordunun Selanik ve Veroia'ya doğru yürümesini emrederek Kozani şehrine geldi.  Osmanlılar Kolokouri, Tripotamos ve Perdika'da bir dizi küçük çaplı geciktirme harekâtı yaptı, ancak Yunan ordusu 29 Ekim'de Veroia ve Katerini'yi alarak ilerlemesini sürdürdü. 30 Ekim ve 1 kasım arasında, Yunan genel komutanlığı birliklerini Veroia (Karaferye- Ağustos ovasına gönderdi.
Bütün bunlar olurken Hasan Tahsin Paşa bu zamana kadar ordunun başında durmayı değil, geri de kalmayı tercih etmiştir 21 Ekime kadar Kozana'da kalıp hiç siperleri denetlemekle uğraşmamış kolordunun yönetimini de 22. Tümen komutanına bırakmıştır. Böylece başarısızlığı üzerinden atarak sorumluluktan kaçmış olacaktı. Bu durum bu paşanın silah atmadan Selanik'i tesliminden ayrı olarak kolordu için bir utanç ve esef vesilesidir. İlave olarak geri çekilme emirlerini de Yenice'ye kadar geç vermiştir, muharebelerde hazırlıklarında da hataları vardır. Ordu da zaten redif askerlerinin çoğunlukta olmasından mütevellit disiplinsizlikleri yanında birde komuta kademesi ile asker arasında da iletişim eksikliği had safhadadır. Başkomutanı olmadan moralsizce savaşan sayıca az Osmanlıların karşısında her ekipmanı tamam, sayıca fazla ve Veliaht prensinin bizzat başta olduğu morali yüksek bir Yunan ordusu bulunmaktadır.
Ancak Sarandaporo'daki yenilgilerinden sonra Osmanlılar, Hasan Tahsin Paşa'nın kuvvetinden geriye kalanları yeni takviyelerle güçlendirmeye başlamıştı. Doğu Makedonya'dan iki tümen, Anadolu'dan bir yedek tümen ve Selanik'ten bir yedek tümen; bölgedeki toplam Osmanlı kuvvetlerini 25.000 adama ve 36 topçuya çıkardı.    Nihayet paşa'da komutayı çok geçte olsa eline alabildi. Osmanlılar, ya şehrin Makedonya'nın Müslüman nüfusu için dini önemi nedeniyle ya da Selanik'e çok yakın bir yerde savaşmak istemedikleri için ana savunma hattını Yenice'de düzenlemeyi seçtiler. Şehrin batısındaki ovaya bakan yüksek tepeye 130 metre (430 ft)lik hendek kazdılar. Tepe iki kaba dere ile çevriliydi, güney yaklaşımları bataklıklı Giannitsa Gölü ile kaplıyken, Paiko Dağı'nın yamaçları kuzeyden olası herhangi bir kuşatma manevrasını zorlaştırıyordu.  Yenice'ye doğu yaklaşımlarında, Osmanlılar Loudias Nehri üzerindeki köprüleri, Plati ve Gida'daki demiryolu hattını koruyan garnizonları güçlendirdi.
1 Kasım'da Yunan genel komutanlığı, düşman birliklerinin düzenine ilişkin çelişkili istihbarat raporları almasına rağmen birliklerine ilerleme emri verdi.  2. ve 3. Yunan Tümenleri, her ikisi de Yenice'nin kuzey doğusunda yer alan sırasıyla Tsaousli ve Tsekre'ye doğru aynı rota boyunca yürüdüler. 1. Yunan Tümeni ordunun artçısı olarak görev yaptı. 4. Tümen kuzeybatıdan Yenice'ye yönelirken, 6. Tümen ise Nedir'i ele geçirmek amacıyla  daha batıya doğru çevirdi. 7. Tümen ve süvari tugayı, Gida'ya doğru ilerleyerek ordunun sağ kanadını kapladı; Konstantinopoulos Evzon müfrezesine ise Trikala'yı ele geçirme emri verildi.