stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
2013-14 ULEB Eurocup
Eşleşmeler > Batı Konferansı

| Torba 1 | Torba 2 | Torba 3 | Torba 4 | Torba 5 | Torba 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   Valencia    ALBA Berlin   Bilbao Basket   ČEZ Nymburk  |   Cedevita Zagreb   Union Olimpija   CAI Zaragoza   FoxTown Cantù  |   Acea Roma   Banco di Sardegna Sassari   Cimberio Varese   Le Mans Sarthe  |   Spirou Charleroi   ASVEL Basket   Telenet Oostende   Belfius Mons-Hainaut  |   ratiopharm Ulm   Cibona Zagreb   BCM Gravelines   Élan Chalon   |   Paris-Levallois Basket    Artland Dragons   EWE Baskets Oldenburg   Telekom Baskets Bonn |
Eşleşmeler > Doğu Konferansı

| Torba 1 | Torba 2 | Torba 3 | Torba 4 | Torba 5 | Torba 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   Unics Kazan    Khimki   BC Spartak Saint Petersburg   Budućnost VOLI Podgorica  |   BK Nijniy Novgorod   Banvit   Beşiktaş   Pınar Karşıyaka  |   Aykon TED Ankara   VEF Rīga   Hapoel Jerusalem   Panionios  |   PAOK   Maccabi Haifa   Neptūnas Klaipėda   Igokea  |   Radnički Kragujevac   MZT Skopje   Khimik Yuzhny   Lukoil Academic   |   BC Kalev/Cramo    Bisons Loimaa   Bericap Alba Fehérvár   CSU Asesoft |
Normal Sezon > Batı Konferansı > A Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Diff | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  FoxTown Cantù | 10 | 8 | 2 | 832 | 746 | +86 | 1-1 (+23) |
| 2. |  Telenet Oostende | 10 | 8 | 2 | 768 | 752 | +16 | 1-1 (-23) |
| 3. |  ČEZ Nymburk | 10 | 6 | 4 | 787 | 734 | +53 |  |
| 4. |  Le Mans Sarthe | 10 | 5 | 5 | 719 | 719 | 0 |  |
| 5. |  Artland Dragons | 10 | 2 | 8 | 721 | 820 | -99 |  |
| 6. |  Cibona Zagreb | 10 | 1 | 9 | 771 | 827 | -56 |  |
Normal Sezon > Batı Konferansı > B Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Diff | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  Banco di Sardegna Sassari | 10 | 7 | 3 | 866 | 817 | +49 |  |
| 2. |  Cedevita Zagreb | 10 | 6 | 4 | 797 | 760 | +37 |  |
| 3. |  Bilbao Basket | 10 | 5 | 5 | 855 | 826 | +29 | 1-1 (+1) |
| 4. |  EWE Baskets Oldenburg | 10 | 5 | 5 | 789 | 797 | -8 | 1-1 (-1) |
| 5. |  Élan Chalon | 10 | 4 | 6 | 779 | 786 | -7 |  |
| 6. |  Spirou Charleroi | 10 | 3 | 7 | 706 | 806 | -100 |  |
Normal Sezon > Batı Konferansı > C Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Diff | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  Olimpija | 10 | 7 | 3 | 743 | 698 | +45 | 1-1 (+10) |
| 2. |  Ratiopharm Ulm | 10 | 7 | 3 | 761 | 745 | +16 | 1-1 (-10) |
| 3. |  Valencia | 10 | 6 | 4 | 875 | 721 | +154 |  |
| 4. |  Paris-Levallois Basket | 10 | 4 | 6 | 687 | 733 | -46 | 2-0 |
| 5. |  ASVEL Basket | 10 | 4 | 6 | 706 | 794 | -88 | 0-2 |
| 6. |  Cimberio Varese | 10 | 2 | 8 | 730 | 811 | -81 |  |
Normal Sezon > Batı Konferansı > D Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Diff | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  ALBA Berlin | 10 | 8 | 2 | 751 | 669 | +82 |  |
| 2. |  BCM Gravelines | 10 | 6 | 4 | 749 | 692 | +57 | 1-1 (+5) |
| 3. |  CAI Zaragoza | 10 | 6 | 4 | 803 | 719 | +84 | 1-1 (-5) |
| 4. |  Telekom Baskets Bonn | 10 | 5 | 5 | 785 | 805 | -20 |  |
| 5. |  Acea Roma | 10 | 3 | 7 | 761 | 777 | -16 |  |
| 6. |  Belfius Mons-Hainaut | 10 | 2 | 8 | 620 | 807 | -187 |  |
Normal Sezon > Doğu Konferansı > E Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Diff | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  Khimki | 10 | 9 | 1 | 870 | 751 | +119 |  |
| 2. |  Hapoel Jerusalem | 10 | 6 | 4 | 777 | 767 | +10 |  |
| 3. |  Pınar Karşıyaka | 10 | 5 | 5 | 805 | 806 | -1 |  |
| 4. |  Lukoil Academic | 10 | 4 | 6 | 728 | 756 | -28 |  |
| 5. |  CSU Asesoft | 10 | 3 | 7 | 794 | 842 | -48 | 2-0 |
| 6. |  Igokea | 10 | 3 | 7 | 756 | 808 | -52 | 0-2 |
Normal Sezon > Doğu Konferansı > F Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Diff | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  BK Nijniy Novgorod | 10 | 8 | 2 | 809 | 705 | +104 |  |
| 2. |  Khimik Yuzhny | 10 | 6 | 4 | 786 | 732 | +54 | 1-1 (+22) |
| 3. |  Aykon TED Ankara | 10 | 6 | 4 | 788 | 774 | +14 | 1-1 (-22) |
| 4. |  PAOK | 10 | 5 | 5 | 620 | 683 | -63 |  |
| 5. |  Budućnost VOLI Podgorica | 10 | 3 | 7 | 772 | 802 | -30 |  |
| 6. |  Bericap Alba Fehérvár | 10 | 2 | 8 | 720 | 807 | -87 |  |
Normal Sezon > Doğu Konferansı > G Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Diff | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  Unics Kazan | 10 | 10 | 0 | 837 | 625 | +212 |  |
| 2. |  Maccabi Haifa | 10 | 6 | 4 | 744 | 745 | -1 |  |
| 3. |  Banvit | 10 | 5 | 5 | 795 | 718 | +77 | 1-1 (+5) |
| 4. |  VEF Rīga | 10 | 5 | 5 | 721 | 782 | -61 | 1-1 (-5) |
| 5. |  BC Kalev/Cramo | 10 | 3 | 7 | 673 | 764 | -91 |  |
| 6. |  MZT Skopje | 10 | 1 | 9 | 684 | 820 | -136 |  |
Normal Sezon > Doğu Konferansı > H Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Diff | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  Beşiktaş | 10 | 7 | 3 | 717 | 690 | +27 |  |
| 2. |  Panionios | 10 | 6 | 4 | 768 | 755 | +13 |  |
| 3. |  Radnički Kragujevac | 10 | 5 | 5 | 824 | 824 | 0 | 1-1 (+1) |
| 4. |  Bisons Loimaa | 10 | 5 | 5 | 750 | 769 | -19 | 1-1 (-1) |
| 5. |  Neptūnas Klaipėda | 10 | 4 | 6 | 814 | 807 | +7 |  |
| 6. |  BC Spartak Saint Petersburg | 10 | 3 | 7 | 733 | 761 | -28 |  |
Son 32 > I Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Fark | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  JSF Nanterre | 6 | 4 | 2 | 489 | 472 | +17 |  |
| 2. |  Ratiopharm Ulm | 6 | 3 | 3 | 507 | 503 | +4 | 1-1 (+1) |
| 3. |  FoxTown Cantù | 6 | 3 | 3 | 519 | 493 | +26 | 1-1 (-1) |
| 4. |  Pınar Karşıyaka | 6 | 2 | 4 | 438 | 485 | -47 |  |
Son 32 > J Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Fark | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  Aykon TED Ankara | 6 | 4 | 2 | 489 | 484 | +5 |  |
| 2. |  Banco di Sardegna Sassari | 6 | 3 | 3 | 526 | 517 | +9 | 1-1 (+7) |
| 3. |  Brose Baskets | 6 | 3 | 3 | 475 | 475 | 0 | 1-1 (-7) |
| 4. |  BCM Gravelines | 6 | 2 | 4 | 459 | 473 | -14 |  |
Son 32 > K Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Fark | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  Khimki | 6 | 6 | 0 | 525 | 421 | +104 |  |
| 2. |  ČEZ Nymburk | 6 | 2 | 4 | 470 | 486 | -16 | 2-2 (+11) |
| 3. |  Montepaschi Siena | 6 | 2 | 4 | 461 | 481 | -20 | 2-2 (-2) |
| 4. |  Maccabi Haifa | 6 | 2 | 4 | 406 | 474 | -68 | 2-2 (-9) |
Son 32 > L Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Fark | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  Nizhny Novgorod | 6 | 5 | 1 | 468 | 436 | +32 |  |
| 2. |  Crvena zvezda | 6 | 4 | 2 | 501 | 462 | +39 |  |
| 3. |  Bilbao Basket | 6 | 3 | 3 | 494 | 471 | +23 |  |
| 4. |  Panionios | 6 | 0 | 6 | 418 | 512 | -94 |  |
Son 32 > M Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Fark | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  Hapoel Jerusalem | 6 | 4 | 2 | 507 | 489 | +18 | 1-1 (+1) |
| 2. |  Budivelnyk Kiev | 6 | 4 | 2 | 500 | 491 | +9 | 1-1 (-1) |
| 3. |  Banvit | 6 | 3 | 3 | 478 | 465 | +13 |  |
| 4. |  Olimpija | 6 | 1 | 5 | 451 | 491 | -40 |  |
Son 32 > N Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Fark | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  ALBA Berlin | 6 | 5 | 1 | 479 | 442 | +37 |  |
| 2. |  Khimik Yuzhny | 6 | 3 | 3 | 429 | 444 | -15 |  |
| 3. |  Radnički Kragujevac | 6 | 2 | 4 | 480 | 480 | 0 | 1-1 (+6) |
| 4. |  Strasbourg IG | 6 | 2 | 4 | 445 | 467 | -22 | 1-1 (-6) |
Son 32 > O Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Fark | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  Unics Kazan | 6 | 5 | 1 | 461 | 425 | +36 |  |
| 2. |  Valencia | 6 | 3 | 3 | 500 | 431 | +69 | 2-0 |
| 3. |  Telenet Oostende | 6 | 3 | 3 | 439 | 483 | -44 | 0-2 |
| 4. |  Stelmet Zielona Góra | 6 | 1 | 5 | 429 | 486 | -57 |  |
Son 32 > P Grubu

|  | Takım | Pld | W | L | PF | PA | Fark | Tie-break |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  Lietuvos Rytas | 6 | 4 | 2 | 491 | 492 | -1 | 1-1 (+19) |
| 2. |  Beşiktaş | 6 | 4 | 2 | 441 | 452 | -11 | 1-1 (-19) |
| 3. |  Cedevita Zagreb | 6 | 2 | 4 | 433 | 429 | +4 | 1-1 (+5) |
| 4. |  CAI Zaragoza | 6 | 2 | 4 | 453 | 445 | +8 | 1-1 (-5) |
Finaller

| Takım #1 | Avantaj | Takım #2 | 1>  maç | 2>  maç |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Valencia  | 165-140 |  Unics Kazan | 80-67 | 73-85 |
Ödüller > Hafta MVP'leri > Normal sezon

| Hafta | Oyuncu | Takım | PIR |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Pietro Aradori |  FoxTown Cantu | 36 |
| 2 |  Mouphtaou Yarou |  Radnički Kragujevac | 41 |
| 3 |  Donta Smith |  Maccabi Haifa | 41 |
| 4 |  Joe Ragland |  FoxTown Cantu | 36 |
| 5 |  Mike Green |  BK Himki | 34 |
| 6 |  Vladimir Golubović |  Aykon TED Ankara | 36 |
| 7 |  Sasu Salin |  Union Olimpija | 32 |
| 8 |  T.J. Carter |  Panionios | 34 |
| 9 |  Jason Love |  Belfius Mons-Hainaut | 34 |
| 10 |  Alando Tucker |  Lukoil Academic | 43 |
Ödüller > Hafta MVP'leri > Son 32

| Hafta | Oyuncu | Takım | PIR |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Omar Thomas |  Dinamo Basket Sassari | 30 |
| 2 |  Trenton Meacham |  JSF Nanterre | 33 |
| 3 |  Donta Smith (2) |  Maccabi Haifa | 40 |
| 4 |  Esteban Batista |  Pınar Karşıyaka | 46 |
| 5 |  Vladimir Golubović (2) |  Aykon TED Ankara | 51 |
| 6 |  Caleb Green |  Dinamo Basket Sassari | 34 |
Ödüller > Hafta MVP'leri > Sekizli finaller

| Hafta | Oyuncu | Takım | PIR |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Darjuš Lavrinovič |  Budivelnyk Kyiv | 38 |
| 2 |  Vladimir Golubović (3) |  Aykon TED Ankara | 38 |
Ödüller > Hafta MVP'leri > Çeyrek finaller

| Hafta | Oyuncu | Takım | PIR |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Justin Doellman |  Valencia | 34 |
| 2 |  Reggie Redding |  ALBA Berlin | 40 |
Ödüller > Hafta MVP'leri > Yarı finaller

| Hafta | Oyuncu | Takım | PIR |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Bojan Dubljević |  Valencia | 31 |
| 2 |  Nikos Zisis |  Unics Kazan | 31 |
Ödüller > Hafta MVP'leri > Finaller

| Hafta | Oyuncu | Takım | PIR |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Justin Doellman (2) |  Valencia | 35 |
Ödüller > Eurocup MVP

Andrew Goudelock (Unics Kazan)
Ödüller > Eurocup Finaller MVP

Justin Doellman (Valencia)
Ödüller > Eurocup turnuva takımları

| Pozisyon | Turnuva takımı | Kulübü | Turnuva 2>  takımı | Kulübü | Kaynak |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| PG |  DeMarcus Nelson |  Crvena zvezda |  Yotam Halperin |  Hapoel Jerusalem |  |
| SG/SF |  Andrew Goudelock |  Unics Kazan |  Reggie Redding |  ALBA Berlin |  |
| SG/SF |  Dijon Thompson |  Nizhny Novgorod |  Caleb Green |  Dinamo Sassari |  |
| PF/C |  Justin Doellman |  Valencia |  Bojan Dubljević |  Valencia |  |
| PF/C |  Vladimir Golubović |  Aykon TED Ankara |  Darjuš Lavrinovič |  Budivelnyk Kyiv |  |
Ödüller > Yılın koçu

Andrea Trinchieri (Unics Kazan)
Ödüller > Yükselen yıldız

Bojan Dubljević (Valencia)
Albaya Mektup Yazan Kimse Yok

| --- | --- |

Yazar: Gabriel Garcia Marquez
Yayım: 1961
Albaya Mektup Yazan Kimse Yok (İspanyolca: El coronel no tiene quien le escriba), 1982 Nobel Edebiyat Ödüllü, Kolombiyalı yazar Gabriel Garcia Marquez'in bir romanı.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX3383595
Albay ve Ben (anlam ayrımı)

Albay ve Ben şu anlamlara gelebilir:
Albay ve Ben (film), Yukarıdaki oyundan Peter Glenville'in uyarladığı 1958 yapımı ABD filmi.
23. Mezmur

The Sunday at Home'dan ilüstrasyon, 1880
23. Mezmur, Zebur'un bir bölümü. Kitab-ı Mukaddes'in Koini tercümesine (Septuaginta) göre Davud tarafından yazılmış olup Tanah'ın Zebur kitabında bulunur ve Rab'bı bir çoban olarak anlatır. "RAB çobanımdır, Eksiğim olmaz. Beni yemyeşil çayırlarda yatırır, Sakin suların kıyısına götürür. İçimi tazeler, Adı uğruna bana doğru yollarda öncülük eder. Karanlık ölüm vadisinden geçsem bile, Kötülükten korkmam. Çünkü sen benimlesin. Çomağın, değneğin güven verir bana. Düşmanlarımın önünde bana sofra kurarsın, Başıma yağ sürersin, Kâsem taşıyor. Ömrüm boyunca yalnız iyilik ve sevgi izleyecek beni, Hep RAB'bin evinde oturacağım." Yahudiler ve Hıristiyanlar tarafından sevilen bu metin popüler medya ve müzikte sıkça kullanılmıştır.
Çoban teması

23. Mezmur Tanrı'yı çoban olarak simgeler. Ancak burada kastedilen, modern anlamda çoban değildir. Bu simgelemenin sebebi, 1. dizedeki "Eksikliği gidermesi" ve 3. dizedeki "öncülük etmesi"dir. 4. dizedeki "Çomak ve değnek" de çobanı simgelemektedir. Bazı yorumculara göre Mezmur 23'ün tamamı çoban metaforu üzerine kuruludur. İskoç bir Hristiyan papaz olan J. Douglas MacMillan'a göre 5. dizedeki "bana sofra kurarsın" kısmı eski oryantal çobanlarının bir uygulamasıdır. Çobanlar yerden az yükseklikteki masalarda sofralarını kurardı. Aynı şekilde, "Başıma yağ sürersin" dizesi eskiden çobanların sinekleri kovmak için uyguladığı metodu simgeler. MacMillan ayrıca 6. dizedeki "iyilik ve sevgi izleyecek beni" cümlesindeki "iyilik ve sevgi"yi sürüyü takip eden iki çoban köpeğine benzetir.
Yahudilik geleneğinde

Yahudi metinlerinde anlatıldığı üzere, bu mezmurun yazarı gençliğinde çoban olduğu için Kral Davud'dir.
23. Mezmur geleneksel olarak Yahudilerce İbranice dilinde her üç Şabat'ta bir Cumartesi öğlen yemeğinde şarkı olarak söylenir. Bu şarkı ayrıca cenazelerde bir anma duası olan Yizkor sırasında da söylenir. Sefarad ve bazı Hasid Yahudileri Şabat olan Cuma öğlen törenlerinde söylerler. Mezarlıklarda, geleneksel Yahudi duaları yerine bu mezmur okunur.
Müzikal alan > Liturjik ve klasik

Johann Sebastian Bach, Cantata No.112 Der Herr ist mein getreuer Hirt BWV 112
James Leith Macbeth Bain - ayinsel Brother James' Air
Leonard Bernstein - Chichester Psalms (İbranice, Mezmur 2 ile birlikte)
Paul Creston - Psalm XXIII (1945)
Herbert Howells - Hymnus Paradisi
Jessie Seymour Irvine - ayinsel Crimond
Albert Hay Malotte
Clément Marot - (Latince)
Kirke Mechem[kaynak belirtilmeli]
George Rochberg
Miklós Rózsa
John Rutter - Requiem
Franz Schubert - Moses Mendelssohn versiyonu (Almanca)
Randall Thompson[kaynak belirtilmeli]
Virgil Thomson[kaynak belirtilmeli]
Ralph Vaughan Williams[kaynak belirtilmeli]
Charles Villiers Stanford[kaynak belirtilmeli]
Müzikal alan > Şarkılar

Garnet Silk - "Splashing Dashing" - albüm Give I Strength
Jonathan Elias - "Forgiveness" - albüm The Prayer Cycle
Duke Ellington - albüm Black, Brown and Beige, Mahalia Jackson, 1958
Jon Foreman - "The House of God Forever" - albüm Summer (Jon Foreman EP), Limbs and Branches, 2008
Keith Green - "The Lord is My Shepherd" - albüm Songs For The Shepherd
Howard Goodall - The Vicar of Dibley, Katherine Jenkins ve The Choirboys
Group 1 Crew - "Forgive Me" - albüm Group 1 Crew
Christopher Wallace (Notorious B.I.G.)- You're Nobody
Megadeth - Shadow Of Deth - albüm "The System Has Failed", 2004
Colin Mawby - Charlotte Church, 1998
Bobby McFerrin - "The 23rd Psalm" - albüm Medicine Music
Dennis Brown - "Here I Come" - albüm Wolves and Leopards
E Nomine - "Psalm 23" - albüm Das Testament
Dave Cousins - "Lay Down" - albüm Bursting at the Seams, 1972
Pink Floyd - "Sheep" - albüm Animals, 1977
Patti Smith Group - "Privilege (Set Me Free)" - albüm Easter, 1978
Dan Nichols - "Psalm 23" - albüm Be Strong, 2001
Coolio feat. L.V. - "Gangsta's Paradise (song)", 1995
Venom - "Welcome to Hell" - albüm Welcome to Hell, 1981
Allognosta

Allognosta Beridinae altfamilyasına bağlı bir cinstir.
7 Series Sampler: Ashanti

7 Series Sampler: Ashanti, Amerikalı R&B şarkıcısı Ashanti'nin bir EP'si. Amerika Birleşik Devletleri'nde 23 Mayıs 2003'te yayınlanmıştır. 21 Haziran 2003'te Billboard 200 listesinde 142 numara olmuştur.
Parça listesi

"Foolish" – 3:48
"Happy" – 4:22
"Baby" – 4:25
"Over" – 5:35
"Dreams" – 4:15
"Leaving (Always on Time Pt. 2) (featuring Ja Rule)" – 3:57
"Movies" – 4:09
Yayınlanma tarihleri

| Ülke | Tarih | Etiket | Format | Katalog |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Amerika Birleşik Devletleri | 20 Mayıs 2002 | Murder Inc. Island Def Jam | CD | 000049402 |
Liste durumu

| Liste | Tepe noktası |
| --- | --- |
U.S. Billboard 200: 142
Abhazca

Abazaca ile karıştırılmamalıdır.
| Abhazca |
| --- | --- |

Аҧсуа бызшәа
Telaffuz: Abxaz
Etnisite: Abhazlar
Konuşan sayısı: 190.000  (2015-2019)
Dil ailesi: Kuzeybatı Kafkas dilleri  Abazgi dilleriAbhazca
Diyalektler: Sadzlar
Yazı sistemi: Abhaz alfabesi
Resmî durumu
Resmî dil:  Abhazya
Dil kodları
ISO 639-1: ab
ISO 639-2: abk
ISO 639-3: abk
Kuzeybatı Kafkas Dilleri
Abhazca (Abhazca: Аҧсуа бызшәа, aphsua bızşwa veya аҧҫшәа, aph[ɕ]şwa ), Kuzeybatı Kafkas dillerinden biridir. Esas olarak Abhazya, Türkiye’de , Suriye , Almanya, Hollanda, Rusya ve Acaristan 'da konuşulur. Abhazya Cumhuriyeti’nin Rusça ile birlikte resmi dilidir. Abhazca, Abhazya’da yaklaşık 150 bin kişi tarafından konuşulur.
Sınıflandırma

Abhazca, Kuzey Kafkasya kökenli Kuzeybatı Kafkas Dilleri öbeğine bağlıdır. Kuzeybatı Kafkas Dilleri, Kuzeydoğu Kafkas Dilleriyle ilişkili sayılır ve bu iki öbek Kuzey Kafkas dillerini oluşturur. Abhazca, Abazaca ile çok yakın bir dildi. Bu iki dili aynı dilin diyalektleri olarak değerlendiren görüşler de vardır.
Coğrafi dağılımı

Abhazca asıl olarak, resmi dil olarak da kullanılan Abhazya’da konuşulur. 1995 tarihli Gürcistan Anayasası, Abhazya’da ikinci resmi dil statüsü tanımıştır. Abhazca, 19. yüzyılda Abhazya’dan sürülen muhacirlerin de dilidir ve bu muhacirlerin göç etmiş olduğu Türkiye ve Suriye gündelik dil olarak konuşulurdu. Almanya, Hollanda ve ABD’ye göç eden nüfus arasında bu dili konuşanlar mevcuttur.
Diyalektleri

Abhazca, başlıca üç diyalekte ayrılır:
Abjua, Kafkasya’da ve tarihsel Abjıva bölgesinde konuşulur. Bu ad, bölgenin "orta" anlamına gelen adından (Абжуа) gelir.
Bzıb veya Bzıp, Kafkasya’da ve Türkiye’de konuşulur. Adı Bzıp (Abhazca бзыҧ) bölgesinden gelir.
Sadz, Türkiye’de konuşulur. Adını, Bzyp ve Hosta ırmakları arasındaki aynı adlı bölgeden alır.
Abhazca yazı dili, Abjua diyalektine dayanır.
Abhaz Kiril alfabesi

| Harf (Kiril) | Transliterasyon | IPA Karşılığı | Harf (Kiril) | Transliterasyon | IPA Karşılığı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Аа | a | /a/ | Мм | m | /m/ |
| Бб | b | /b/ | Нн | n | /n/ |
| Вв | v | /v/ | Оо | o | /o/ |
| Гг | g | /g/ | Ҩҩ | o̩ | /ɥ/ |
| Гьгь | g' | /gʲ/ | Пп | p | /pʼ/ |
| Ҕҕ | g̍ | /ɣ/ | Ҧҧ | ṗ | /p/ |
| Ҕьҕь | g̍' | /ɣʲ/ | Рр | r | /r/ |
| Дд | d | /d/ | Сс | s | /s/ |
| Дəдə | do | /dʷ/ | Тт | t | /tʼ/ |
| Џџ | ǰ | /dʐ/ | Тəтə | to | /tʷʼ/ |
| Џьџь | ǰ' | /ʥ/ | Ҭҭ | t̢ | /t/ |
| Ее | e | /e/ | Ҭəҭə | t̢o | /tʷ/ |
| Ҽҽ | c̍ | /ʦ̢/ | Уу | u | /w, u/ |
| Ҿҿ | c̨̍ | /ʦ̢ʼ/ | Фф | f | /f/ |
| Жж | ž | /ʐ/ | Хх | x | /x/ |
| Жьжь | ž' | /ʑ/ | Хьхь | x' | /xʲ/ |
| Жəжə | žo | /ʐʷ/ | Ҳҳ | x̢ | /ћ/ |
| Зз | z | /z/ | Ҳəҳə | x̢o | /ћʷ/ |
| Ʒʒ | ʒ | /ʣ/ | Цц | c | /ʦ/ |
| Ʒəʒə | ʒo | /ʣʷ/ | Цəцə | co | /ʦʷ/ |
| Ии | i | /i, j/ | Ҵҵ | c̅ | /ʦʼ/ |
| Кк | k | /kʼ/ | Ҵəҵə | c̅o | /ʦʷʼ/ |
| Кькь | k' | /kʲʼ/ | Чч | č | /tɕ/ |
| Ққ | k̢ | /k/ | Ҷҷ | č̢ | /tɕʼ/ |
| Қьқь | k̢' | /kʲ/ | Шш | š | /ʂ/ |
| Ҟҟ | k̄ | /qʼ/ | Шьшь | š' | /ɕ/ |
| Ҟьҟь | k̄' | /qʲʼ/ | Шəшə | šo | /ʂʷ/ |
| Лл | l | /l/ | Ыы | y | /ə/ |
Dilbilgisi

Kuzeybatı Kafkas dillerinin tipik bir örneği olan Abhazca, büyük ölçüde eklemeye dayanan sondan eklemeli bir dildir. Bir geçişsiz fiilin öznesi, geçişli bir fiilin nesnesi ile aynı şekilde işlev görecek şekilde, ergatif-mutlak bir tipolojisine sahiptir. Özellikle, Abhazca ergatifliği, çoğu diğer ergatif dillerin yaptığı gibi, açık büyük/küçük harf işaretlemeden ziyade, fiil yapıları içindeki öznelerin ve nesnelerin sıralanması yoluyla ifade eder.
Bu bölümdeki tüm Latin transliterasyonlarda Çirikba'nın sistemi kullanır (2003).
Dilbilgisi > Zamirler

Abhazca düşürmeye meyilli bir dildir. Zamirler çekimli değildir ve fiilî uyum genellikle gramer kişisini belirtmek için yeterlidir.
| Kişi | Kişi | Cinsiyet | Cinsiyet | Tekil | Tekil | Çoğul | Çoğul |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 1. |   |   | сарá | сарá | ҳарá | ҳарá |
| 2. | 2. | Canlı | Eril | уарá | уарá | шәарá | шәарá |
| 2. | 2. | Canlı | Dişil | барá | барá | шәарá | шәарá |
| 2. | 2. | Cansız | Cansız | уарá | уарá | шәарá | шәарá |
| 3. | 3. | Eril | Eril | иарá | иарá | дарá | дарá |
| 3. | 3. | Eril | Dişil | ларá | ларá | дарá | дарá |
| 3. | 3. | Cansız | Cansız | иарá | иарá | дарá | дарá |
Günlük konuşmada, üçüncü şahıs zamirlerinde daha az sıklıkta yapılmasına rağmen, zamirin -рá (-rá) son ekini çıkaran kısa bir versiyonunu kullanmak yaygındır.
İsim işaretlemeye ek olarak, şahıs zamirinin kısa versiyonuna -тәы́ (-t’˚ә́) eki eklenerek sahiplik belirtilebilir:
Yoğun zamirler, -хаҭá (-xatá) son ekiyle birleştirilmiş kısa biçimli şahıs zamirlerinden türetilir. Bunların kabaca dönüşlü bir anlamı vardır.
Dilbilgisi > Sıfatlar

Morfolojik olarak, sıfatlar isimlere çok benzer, sadece sözdizimsel işlevleri farklıdır. İsimlere benzer şekilde, sıfat kökleri de birleştirme, ikileme ve ekleme ile türetilebilir. Nitelikli olarak kullanıldığında, sıfatlar değiştirdikleri ismin ardından gelir. Yüklemi oluşturan sıfatları veya son ek ile türetilenler isimden önce gelir. Sıfatlar aşağıdaki paradigmaya göre oluşturulur:
Çekim Öneki
İyelik öneki r- iyelik uyuşmasını göstermek için kullanılır.
Sıfat Sonekleri
Bu ekler, değiştirilen isimle uyuşma göstermek için sıfat köküne eklenir.
| Uyuşma | Sonek |
| --- | --- |
Pekiştirmeli: -ӡа
Çoğul: -кәа (-k˚a)
Araçsal: -ла (-la)
Zarfsal: -с (-s)
Kıyaslamalı: -ҵас (-c’as)
Gerçek dışı: -шәа (-šºa)
Mahrum: -да (-da)
Bir sıfatın karşılaştırmalı biçimi, sıfattan önce gelen аиҳá (ajhá - “daha”) karşılaştırmalı takısı kullanılarak oluşturulur. Üstün biçim, pekiştirici son eki -ӡа ile gösterilir:
Türkçeden Abhazca'ya geçen alıntılar

абаира́м < Türk. bayram
абаклау́а < Türk. baklava
абақьма́з < Türk. pekmez
абе́иа ? < Türk. bey
адау́л < Türk. davul
адамы́ӷ(а) < Türk. damga
ада́ҧа < Türk. defne
адәқьа́н < Türk. dükkân
адәқьанџьы́ < Türk. dükkâncı
а́ешьыл ~ а́иашьыл < Türk. yeşil
азанда́л  < Türk. sandal
азанџьы́р ~ азынџьы́р < Türk. zincir
азеиҭы́н < Türk. zeytin
акадифа́ < Türk. kadife
аказма́ < Türk. kazma
акаиыф < Türk. kayık
акаҧдан < Türk. kaptan
акарпы́жә ~ акырпы́жә < Türk. karpuz
акаҭра́н < Türk. katran
акәарма́ < Türk. kavurma
аҟа́б (Abjuy) ~ аҟаба́қ (Bzıb) < Türk. kabak
аҟазау́ҭ < Türk. gazavat
аҟа́ма < Türk. kama
аҟамчы́ ~ аҟанчы́  < Türk. kamçı
аҟару́л < Türk. karakol
амаде́н < Türk. maden
амажьди́а < Türk. mecidiye
амалҳа́м (Abjuy) < Türk. melhem, merhem
амаҭа́р < Türk. matara
амҳаџьы́р < Türk. muhacir
анама́з < Türk. namaz
апапы́ч < Türk. pabuç
аҧа́ра < Türk. para
араҳа́ҭ < Türk. rahat
асаа́ҭ < Türk. saat
асааҭџьы́ < Türk. saatçi
а́саби < Türk. sabi [< Arap.]
асаӷла́м (Bzıb) < Türk. sağlam
а́саҟаҭ < Türk. sakat
асамсу́н 'сорт абхазского табака' < Türk. Samsun
асара́қь < Türk. sarık
асы́рма < Türk. sırma
аҭулаӷь < Türk. tülek
афырҭын < Türk. fırtına
афлыка < Türk filika
афырџьа́н  < Türk. fincan
аҳала́л < Türk. helal
аҳалуа́ < Türk. helva
аҳама́м < Türk. hamam
аҳанџьа́р < Türk. hançer
а́ҳара́м < Türk. haram
аҳасы́р < Türk. hasır
аҳа́ҭыр < Türk. hatır
ачақы́ < Türk. çakı
ачана́х < Türk. çanak
ача́нҭа < Türk. çanta
ашаиҭа́н < Türk. şeytan
аџьиха́д < Türk. cihat
Türkiye'deki Abhazca araştırmaları

Bu konuda en dikkati çeken Ömer Büyüka'nın (1901-2001) çalışmalarıdır. Türkiye'deki Abhaz-Abaza kökenli Türk vatandaşları arasında "Ömer Amca" olarak tanınan ve sevilen Büyüka'nın yayımlanmış çalışmalarının yanında henüz yayımlanmamış çalışmaları da bulunuyor.
Pronominal prefixes in Abkhaz