stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Şavmta Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Koordinatlar: 41°22′32″K 42°22′28″D﻿ / ﻿41.37556°K 42.37444°D﻿ / 41.37556; 42.37444
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: ?
Özellikler
Malzemeler: Kesme taş
Şavmta Kilisesi (Gürcüce: შავმთას ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Şenköy'de eski bir kilisedir. Yıkılmış olan kilisenin taşlarının bir kısmı Çoraklı Köyü Camii'nin inşasında kullanılmıştır.
Tarihçe

Şavmta Kilisesi, eski bir Gürcü yerleşimi olan Şavmta köyünün kilisesiydi. Köyün yer aldığı Şavşeti bölgesi 16. yüzyılın ortalarında Osmanlıların eline geçmiştir. Şavmta köyünün Müslüman olmasıyla kilisenin cemaatinin kalmadığı, kilisenin de zaman içinde yıkıldığı anlaşılmaktadır. 1904 yılında Şavşeti bölgesini gezmiş olan Nikolay Marr, Şavmta Kilisesi'nin yıkılmış olduğunu, duvarlarından geriye sadece apsis duvarının kuzey parçasının kaldığını, kilisenin kaplama taşlarının köylüler tarafından sökülüp alındığını yazmıştır. Nitekim Çoraklı Köyü Camii 1896 yılında inşa edilmiş, bu kilisenin kesme taşları caminin temelinde kullanılmıştır. Kilisenin yıkılıp caminin inşa edildiği yıllarda Şavşat bölgesi Rus idaresinde bulunuyordu ve Şavmta Garkloba köyünün bir mahallesiydi.
Mimari

Şavmta Kilisesi'nin mimari özellikleri bilinmektedir. Dolgu duvar tekniğiyle inşa edilmiş olan bu yapıdan geriye yuvarlak formlu apsis duvarının bir kısmı kalmıştır. Şavmta Kilisesi'nin büyükçe bir yapı olduğu, duvarlarının kesme taşlarla kaplandığı Nikolay Marr'ın tespitinden ve Çoraklı Köyü Camii'nde kullanılan taş malzemeden bilinmektedir. Duvarların dolgusunda moloz taşlar, bu duvarın dış yüzeyinin kaplamasında ise pembemsi kesme taş kullanılmıştır. Kaplamaya sahip duvardan bugüne sadece bir metrekarelik bir bölüm kalmıştır. Kilisenin penceresinin kenar süslemelerine ait oymalı pembemsi taşlar caminin güney duvarında yer alır. Kilisenin penceresinin oymalı taşlarının üst kısmı ise, caminin bodrum katının penceresinin kenarlarına, kilisenin penceresinin aynı taştan hazırlanmış alt kısmı da caminin duvarına konmuştur. Kilisenin penceresine ait oymalı başka taşlar ile kilisenin kesme taşları caminin aynı duvarında bulunmaktadır. Bu taşlardan birinde kırmızı, mavi ve yeşil boya izlerinin bulunması, Şavmta Kilisesi'nin duvar resimlerine sahip olduğunu göstermektedir.
Şatberdi Manastırı

| --- | --- |
Şatberdi Manastırı'nda hazırlanmış bir elyazması, 973-976. 286 yaprak, 28 × 22 cm. Keşiş İovane, Mikaeli ve Daviti tarafından kopyalanmış.

Temel bilgiler
Konum: Okumuşlar, Artvin
Koordinatlar: 41°05′42″K 41°55′12″D﻿ / ﻿41.09500°K 41.92000°D﻿ / 41.09500; 41.92000
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Açılış: 820-830
Durum: Yıkılmış
Mimari
Mimari tür: Manastır
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Özellikler
Malzemeler: Taş
Şatberdi Manastırı (Gürcüce: შატბერდი; okunuşu.: "şat'berdi"), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eki adı Boselta olan Okumuşlar köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü manastırıdır.
Tarihçe

Şatberdi Manastırı, Rahip Grigol Hantsteli'nin öncülüğünde 820-830’larda kuruldu. Eskiden Şatberdi ile Longothevi köyündeki Ahaldaba Manastırı'nın aynı manastır olduğu sanılıyordu. Şatberdi Manastırı'nın kurulmasına Klarceti prensi I. Bagrat Kurapalati destek vermiştir. Manastır “Büyük Lavra” olarak adlandırılıyordu. İona Zoisdze, Mikael Modrekili, Giorgi Mtatsmindeli gibi ünlü din adamları bu manastırda hizmet etmiştir. “Şatberdi Koleksiyonu” adlı elyazması burada meydana getirildi. Adişi İncili (897), Cruçi İncili (936) ve Parhali İncili (973), bu manastırda kopyalanmıştır. Manastırın bulunduğu köyde yapılan yüzey araştırmaları sırasında Şatberdi Manastırı'ndan alınmış ve süslemeleri olan bir taş tespit edilmiştir. Bitkisel motifli taş (25 × 26 m) günümüzde bir evin duvarında bulunmaktadır. Manastırın yıkılan yapılarının taşlarının evlerin inşasında kullanıldığı bu örnekten de anlaşılmaktadır. Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze, Şatberdi adını Gürcü aile adı Şatberaşvili (მატბერაშვილი) ile ilişkilendirmiş, Kartli bölgesindeki bu ailenin 17. yüzyılda Şatberdi'den göç ettiğini yazmıştır.
Mimari

Şatberdi Manastırı, kilise, yemekhane ve diğer yapılardan oluşuyordu. Meryem Ana'ya atfedilmiş olan manastırın ana kilisesi, kubbeli bir yapıydı. Bu kilisenden geriye sadece yıkıntılar kalmıştır. Doğu, güney ve kuzeydeki duvar kalıntılarından kilisenin ebatlarının dıştan yaklaşık 27x18 metre olduğu saptanmıştır. Duvar tekniğinden de kilisenin 9. yüzyılın ilk yarısında inşa edildiği anlaşılmaktadır. Yarım daire biçimindeki apsis ve iki yanındaki hücre odaları doğudan düz bir duvarla sınırlandırılmıştır. Batı haç kolu diğerlerinden yaklaşık iki kat daha derindir. Kilisenin kuzeyine sonraki dönemde bir yapının eklendiği fark edilmektedir.
Manastırın hemen yanında yer alan Şatberdi Kalesi’nin işlevlerinden birinin manastırın korunması olduğu tahmin edilmektedir. Ayrıca kalenin de bir kilisesi bulunuyordu ve bu yapı da tamamen yıkılmıştır.
Şatberdi Manastırı elyazmaları albümü.
Tsihia Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Yoncalı, Şavşat
Koordinatlar: 41°21′24″K 42°26′01″D﻿ / ﻿41.35667°K 42.43361°D﻿ / 41.35667; 42.43361
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Kalıntılar
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: 12. yüzyıl
Özellikler
Malzemeler: Kesme taş
Tsihia Kilisesi (Gürcüce: ციხიას ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Tsihia olan Yoncalı köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Bulunduğu mahallenin eski adından dolayı Cakelebi Kilisesi (ჯაყელების ეკლესია) olarak da bilinir.
Tarihçe

Tsihia köyünde Gürcülerden kalma üç adet kiliseden biri olan Tsihia Kilisesi, 12. yüzyılda, bugün "Cakeller" (ჯაყელები) olarak adlandırılan mahallede inşa edilmiştir. Mahallenin adı Samtshe-Saatabago devletini yöneten Cakeli sülalesinden gelir. 1886 Rus nüfus tespitinde “Çakellar” (Чакелларъ) olarak kaydedilmiş olan mahallede sadece 4 hane bulunuyordu. Kilisenin inşa tarihi, kiliseye ait Gürcüce yazıtın 2005 yılında Gürcü tarihçi Buba Kudava tarafından tespit edilmesiyle anlaşılmıştır. Bu yazıtta 12. yüzyılda yaşamış Gürcü devlet adamı Abulasani'nin adı geçmektedir. Tsihia Kilisesi'nin ve Tsihia köyünün bulunduğu Şavşeti bu sırada Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde üç kilisenin bulunması buranın büyük bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Kalıntılar

Gürcüce yazıtı olan Tsihia Kilisesi, günümüzde "Cakeller" (ჯაყელები) olarak adlandırılan mahallede bulunuyordu. Bugün kilisenin bulunduğu yerde kaba yonu büyük taşlar kalmıştır. Bu kiliseye ait irice ve pembe kesme taş ise, kilisenin kalıntısının olduğu noktanın 400 metre güneybatısında, eski mezarlığın olduğu yerde 2005 yılında bulunmuştur. Taşın üzerinde dört satırdan oluşan ve Gürcü alfabesinin Asomtavruli harfleriyle oyulmuş bir yazı vardır. Bu yazılı taş, köylülerin verdiği bilgiye göre, kilisenin bulunduğu “Çakeller” mahallesinden buraya taşınmıştır. Söz konusu yazı da bu taşın bir kiliseye ait olduğunu göstermektedir. 12. yüzyıla ait bu yazıda, kilisenin banisi Gürcü yerel yönetici Abulasani’nin adı geçmektedir.
Mustafa Demir (1959 doğumlu siyasetçi)

Başlığın diğer anlamları için Mustafa Demir sayfasına bakınız.
| Mustafa Demir> Türkiye Büyük Millet Meclisi 27. ve 28. Dönem Milletvekili |
| --- | --- |
Görevde
Makama geliş  2 Temmuz 2018
Seçim bölgesi: 2018 – İstanbul (II) 2023 – İstanbul (II)
Fatih Belediye Başkanı
Görev süresi 1 Nisan 2004 - 26 Nisan 2018
Yerine geldiği: Eşref Albayrak
Yerine gelen: Hasan Suver
Kişisel bilgiler
Doğum: 1 Ocak 1959 (66 yaşında) Dicle, Diyarbakır
Partisi: Adalet ve Kalkınma Partisi (2001-günümüz)
Bitirdiği okul: İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi
Mustafa Demir (d. 1959, Dicle, Diyarbakır), Türk siyasetçi ve diş hekimidir. İstanbul'un Fatih ilçesinin eski belediye başkanıdır.
İstanbul Diş Hekimleri Dostluk ve Dayanışma Derneği'nin kurucuları arasındadır. Kuruluşundan itibaren üye olduğu Adalet ve Kalkınma Partisi'nin İstanbul halkla ilişkiler, tanıtım ve medyadan sorumlu il başkan yardımcısı olarak çalıştı. 2004, 2009 ve 2014'te 3 dönem arka arkaya Fatih ilçesi belediye başkanı seçildi. 2018 ve 2023 genel seçimlerinde İstanbul milletvekili seçildi. Halen İstanbul milletvekili olarak TBMM'de görev yapmaktadır.
İlk yılları ve eğitim

Devlet memuru olan bir baba ve ev hanımı olan bir annenin yedi çocuğundan biri olarak dünyaya geldi. Devlet memuru olan babasının mesleği gereği ilkokulu Diyarbakır'ın Dicle ilçesinde, ortaokulu ve liseyi ise Kahramanmaraş ilinde tamamladı. 1978 yılında kazandığı İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nden 1983 yılında mezun oldu.
Siyasi hayatı

14 Ağustos 2001 tarihinde Adalet ve Kalkınma Partisi'nin kurulması ile birlikte İstanbul ili kurucu üyeliği yaparak siyasete ilk adımını atmıştır. Siyasi yaşamını AK Parti İstanbul İl Başkanlığında Halkla İlişkiler Tanıtım Medyadan sorumlu İl Başkan Yardımcılığı yaparak devam ettirdi.
2004 yerel seçimlerinde Fatih belediye başkan adayı olarak gösterildi ve seçimi kazandı. 2009 yerel seçimlerinde tekrar aday gösterildi ve ikinci kez Fatih belediye başkanı seçildi. 2014 yerel seçimlerinde üçüncü kez Fatih belediye başkanı seçildi.
2018 genel seçimlerinde milletvekili adayı olabilmek için Fatih belediye başkanlığı görevinden istifa etti. 27. ve 28. dönem TBMM İstanbul milletvekili seçildi.
Özel yaşamı

Evli ve iki çocuk babasıdır.
Sveti Kilisesi

| --- | --- |
Sveti Kilisesinin 1888'de görünümü, Pavlinov.

Temel bilgiler
Konum: Gündoğdu mahallesi, Seyitler, Artvin
Koordinatlar: 41°12′23″K 41°51′20″D﻿ / ﻿41.20639°K 41.85556°D﻿ / 41.20639; 41.85556
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Harabe
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: 10. yüzyıl
Özellikler
Malzemeler: Taş
Sveti Kilisesi (Gürcüce: სვეტის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı Seyitler köyünün Gündoğdu mahallesinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Gündoğdu mahallesinin eski adından dolayı Kilise Kapısı Kilisesi olarak da bilinir.
Tarihçe

Sveti Kilisesi veya Kilise Kapısı Kilsesi'nin bulunduğu Seyitler köyü, Sveti adıyla eski bir Gürcü yerleşimidir. Sveti Kilisesi, bu köyün Nigala mahallesinde bulunan Nigala Kilisesi gibi 9. yüzyılda, Tao-Klarceti Krallığı döneminde inşa edilmiştir. Klarceti bölgesi daha sonra birleşik Gürcistan Krallığı ve Samtshe-Saatabago sınırları içinde kalmış, 16. yüzyılın ikinci yarısında da Osmanlıların eline geçmiştir. Bunu takiben Hristiyan Gürcülerin Müslümanlaşması sonucunda Sveti Kilisesi cemaatini ve işlevini yitirmiş, zaman içinde de yıkılmıştır. 19. yüzyılın son çeyreğinde, Rus idaresi sırasında Pavlinov ve Uvarova'nın ziyareti sırsında da kilise yıkık durumdaydı. Ancak kilisenin kuzeyinde bir kule bulunuyordu. Bu yapıdan günümüze bir şey kalmamıştır.
Mimari

Sveti Kilisesi veya Kilise Kapısı Kilisesi, Gündoğdu mahallesinin girişinde yer alır. Doğu-batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen (14,5×12,6 m) bir yapı olarak, 1 metre yüksekliğindeki bir platform üzerinde inşa edilmiştir. Bu yapıdan günümüze sadece batı ve kuzey duvarlarının bir bölümü ulaşmıştır. Kilisenin dolgu duvar tekniğinde moloz taşlarla inşa edilmiş olduğu bu kalıntılardan anlaşılmaktadır. Köylüler bu duvarları da kullanarak dikdörtgen planlı bir mekân oluşturmuş ve bu mekanı samanlık olarak kullanmaktadır. Pavlinov ve Uvarova'ya dayanarak Sveti Kilisesi'nin kendine özgü silindirik bir forma olduğu söylenebilir. Kilise kubbesiz ve tetrakonkhos bir yapıydı.
Galeri

Üç nefli bir yapı olan Sveti Kilisesi, A. Pavlinov, 1888.
Sveti Kilisesi'nin kesit çizimi, A. Pavlinov, 1888.
Candaş Tolga Işık

| Candaş Tolga Işık> Beşiktaş JK Yönetim Kurulu Üyesi   İletişimden sorumlu |
| --- | --- |
Görev süresi 27 Mart 2016 - 24 Ekim 2019
Başkan: Fikret Orman
Kişisel bilgiler
Doğum: Candaş Tolga Işık 3 Mayıs 1978 (46 yaşında) İstanbul, Türkiye
Vatandaşlığı:  Türkiye
Bitirdiği okul: İstanbul Üniversitesi
Mesleği: Gazeteci, sunucu, yazar
Ödülleri: Yılın En Başarılı Siyaset Habercisi (2015)
Resmî site: candastolgaisik.com
Candaş Tolga Işık (d. 3 Mayıs 1978, İstanbul), Türk gazeteci, köşe yazarı ve sunucu.
Hayatı

Candaş Tolga Işık, 3 Mayıs 1978 tarihinde İstanbul'da doğdu. Aslen Kars Digor'ludur. İstanbul Üniversitesi Biyoloji Bölümünden mezun oldu. Yurt dışında genetik mühendisliği eğitimi gördü. 2010 yılında sunucu Burcu Kapu ile evlenen Candaş Tolga Işık, 2012 yılında boşanmıştır.
Kariyeri

2002 yılında bir yerel radyo istasyonunda habercilik yapmaya başladı. Ardından Best FM ve RadyoTime'da çeşitli radyo programları hazırlayıp sundu. 2009'da Alem FM'de Güçlü Mete ile birlikte Kripto Odası isimli programı sunmaya başladı.
“Beşiktaş Platformu Genç Profesyoneller” tarafından düzenlenen ödül töreninde Yılın TV Programcısı Ödülü gazeteci Candaş Tolga Işık'a verildi.
2015 yılında 3 ayrı üniversitenin öğrencilerinin oylarıyla "Türkiye'nin en başarılı, genç siyaset yazarı" ödülünü aldı.
Mayıs 2013 yılında köşe yazılarından oluşan İthal Edilmiş Korkular Ülkesi isimli kitabını çıkarttı.
2009'da TV8'de Bunu Konuşalım isimli politik sohbet programını hazırlayıp sunmaya başladı. Ekim 2012'de Kanaltürk'e geçti. 2014 yılında KAFA dergisini kurdu. 2015 yılında FİTBOL dergisini çıkartmaya başladı, yine aynı sene kapanmak üzere olan TARİH dergisini alarak derginin yayın hayatına devam etmesini sağladı.
2006-2020 yılları arasında Posta'da yazarlık yaptı. 2016-2019 yılları arasında, Beşiktaş JK Yönetim Kurulu Üyesi olarak İletişim departmanında Basınla ilişkiler ve Beşiktaş medyasından sorumlu görevinde bulundu. Dünyada 1.2 milyar kullanıcıya ulaşan "Come to Beşiktaş" adlı iletişim kampanyası, Beşiktaş taraftarlarınca başlatıldı ve Candaş Tolga Işık tarafından slogan haline getirildi. 21 Nisan 2020 tarihinde gazete yönetimiyle karşılıklı anlaşarak gazeteden ayrıldığını açıkladı. 2021 yılında "Liyakat" isimli bir kitap yazdı. Candaş Tolga Işık şu anda Kafa Radyo'da Güçlü Mete ile Kripto Odası programında gündemi yorumluyor ve TV100'de "Az Önce Konuştum" adlı programı sunuyordu ve 2024 yılında oradan ayrılıp Ekol TV ile anlaştı ve az önce konuştum isimli programı burada sunmaya başladı. Pazar akşamları, yine Ekol TV'de Sergen Yalçın ile beraber 10 Numara adlı futbol programını sunarken, yine Sergen Yalçın'la ve Çağıl Özge Özkul'la Kafa Sports'ta Falso adlı programı sunmaktadır.
Tikmanet Camii

| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Bereket, Ardanuç
Koordinatlar: 41°04′00″K 41°58′56″D﻿ / ﻿41.06667°K 41.98222°D﻿ / 41.06667; 41.98222
Tamamlanma: 19. yüzyıl 10-11. yüzyıl (yıkılan kilise)
Teknik ayrıntılar
Malzeme: Taş, devşirme malzeme (eski Gürcü kilisesinin kesme taşları)

Tikmanet Camii, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı Bereket köyünün Tikmanet mahallesinde eski bir camidir. Bereket Köyü Camii veya Bereket Camii olarak da bilinir.
Tarihçe

Tikmaneti (თიკმანეთი), Klarceti köyünün mahallelerinden biriydi. Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirdiğinde köyün nüfusu Gürcülerden oluşuyordu. Nitekim Tikmaneti mahallesinde 10-11. yüzyılda inşa edilmiş bir Gürcü kilisesi bulunuyordu. Bu kilise 19. yüzyılda yıkılmış, yapının kesme taşları da kullanılarak Tikmanet Camii inşa edilmiştir. Tikmanet Camii, 26 Temmuz 2002 tarihinde Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından tescil edilmiş olup koruma altına alınmıştır.
Mimari

Tikmaneti Camii, düz bir arazi üzerinde yaklaşık kare planlı bir yapıdır. Kitabesi bulunmadığı için yapım tarihi de saptanamamıştır. Süsleme açısından oldukça sade olan yapıda kısmen ahşap malzemeye yer verilmiştir. Caminin tek şerefeli bir minaresi vardır ve minare sacla kaplanmıştır. Caminin güney duvarında, orta büyüklükte gül kurusu bir kesme taşın (30 x 35 cm) üzerinde Gürcü alfabesinin Asomtavruli harfleriyle yazılmış ve "[...] 1) [...]ა(?) მფ(?)[...] 2) [...]ლ(?)ი ამს(?)[...] 3) [...]ა(?)რვ ყ~ლთ(?)[...]" şeklinde okunmuş Gürcüce bir yazıt yer alır. Ancak taş kırılmış olduğu için yazının tamamı tespit edilememiştir.
Parhali Manastırı

| --- | --- |


Temel bilgiler
Konum: Yusufeli, Artvin, Türkiye
Koordinatlar: 40°58′12″K 41°22′59″D﻿ / ﻿40.97000°K 41.38306°D﻿ / 40.97000; 41.38306
İnanç: Doğu Ortodoks
Mezhep: Gürcü Ortodoks
Durum: Restore edilmiş
Mimari
Mimari tür: Manastır, bazilika
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: 10. yüzyıl
Parhali Manastırı (Gürcüce: პარხლის მონასტერი; okunuşu: "p'arh'lis monast'eri"), tarihsel Tao bölgesinde, Türkiye'nin Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı Altıparmak köyünde bulunan Gürcü Ortodoks manastırıdır. 9-10. yüzyıllarda inşa edilen manastır yapı topluluğundan ana kilise ile iki şapel günümüze  ulaşmıştır. Parhali kelimesi Türkçede Barhal biçimini almıştır.
Tarihçe

İoane Beria tarafından Şatberdi Manastırı'nda 973'te kopya edilen Parhali İncili'ne göre, Parhali Manastırı Gürcü Kralı III. Davit tarafından 961– 973 yılları arasında inşa edildi. Vaftizci Yahya adına kurulmuş olan manastır bir ana kilise ile iki küçük kiliseden oluşuyordu. Manastırın ana kilisesi olan Parhali Kilisesi, 1677 yılında camiye çevrildi.
Gürcü hagiografik eserlerin en eskisi (5. yüzyıl) olan ve bazı yazarlar tarafından Gürcü edebiyatının en eski romanı sayılan Şuşanik'in Şehadeti adlı eserin günümüze ulaşan en eski elyazması örneği bu manastırda yazıya geçirilmiştir. Yaklaşık olarak aynı tarihlerde de Gabriel adında birinin burada birkaç İncil kopyaladığı da bilinir.Gürcü Kralı Büyük Aleksandre döneminde kilisenin güneydeki girişi önüne üç yönden kemerlerle dışa açılan bir ön mekân eklenmiştir. Orta nefin güney duvarındaki kırmızı boyayla yazılan yazıta göre Patrik VIII. İoane (1495–1507) döneminde onarımlar gerçekleştirilmiş, 1518 yılında Atabek Kvarkvare tarafından batı girişi önüne yeni bir mekân eklenmiştir.
Giorgi Kazbegi, 1874'te yayımlanan kitabında Parhali Kilisesi'nden uzun uzun söz etmiştir. Parhali Kilisesi'nin Türkiye'deki diğer Gürcü Ortodoks kiliselerine benzemediğini, kilisenin dış görünümünün yeni dönem tiyatro yapısını andırdığını yazmıştır. Kazbegi, bu kubbesiz kilisenin o tarihte Tbeti Kilisesi'nden daha iyi durumda olduğunu da belirtmiştir. Kilisede eski yazıtların yanı sıra yeni yazıtlara dikkati çekmiştir. Kazbegi, yeni yazıtların çoğunun Ermenice olduğunu, eski uzun Gürcüce yazıtın büyük ölçüde silindiğini ve okumakta zorlandığını belirtmiştir.
Kilise binası 1987 yılında Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescillenmiştir.
Parhali Kilisesi ve şapeller

Manastırın ana kilisesi olan Parhali Kilisesi dikdörtgen planlı (dıştan 28.40x18.65 metre) planlı bir yapıdır. Plan tipi ve boyutları açısından Othta Eklesia Kilisesi'ne büyük ölçüde benzer. 10. yüzyılda inşa edilen kilise üç nefli bir bazilikadır. Camiye çevrilmesi sırasında kilisenin üç girişinden kuzeydekinin içi örülerek kapatılmış, güneydeki de mihrap nişine dönüştürülmüştür.
Kilisenin cepheleri kesme taş kullanılarak düzgün bir işçilikle örülmüştür. Othta Eklesia Kilisesi'ndeki körkemer dizileriyle oluşturulan düzenleme burada da aynen uygulanmıştır. Pencere üst kemerlerinde kabartmalı teknikte yapılmış figürlü süslemeler vardır. Parhali Kilisesi'nin duvar resimleri kısmen günümüze ulaşmıştır. Kilise camiye dönüştürülürken duvar resimleri sıvanmıştır. Parhali Kilisesi Tao-Klarceti'de günümüze büyük sağlam ulaşmış yapılardan biridir.
Manastırın iki küçük kilisesinden (şapel) birinci şapel ana kilisenin 1.5 kilometre güneyinde, eski bir yolun yakında yer alır. İkinci şapel ana kilisenin 1 kilometre güneybatısında, birinci şapel giden yolun kıyısındadır. İki şapel de büyük ölçüde ayakta kalmıştır.
Galeri

Parhali Kilisesi. Kabartma. Kuzey duvarı I.
Parhali Kilisesi. Kabartma. Kuzey duvarı II.
Güney duvarında haçlı hafif kabartma.
Parhali Kilisesi. Güney cephesi.
Sağır kemer. Doğu cephesi.
Kilisenin içinden bir görünüm (Ağustos 2013)
Parhali Kilisesi. Giorgi Kazbegi'nin kitabından alınmıştır.
Özkent Minaresi

| --- | --- |
Özkent Minaresi

Genel bilgiler
Mezhep: Sünni İslam
Mimari tarz: İslam
Konum: Özkent, Kırgızistan
Koordinatlar: 40°46′00″K 73°18′00″D﻿ / ﻿40.76667°K 73.30000°D﻿ / 40.76667; 73.30000
Teknik ayrıntılar
Malzeme: Tuğlalar
Minare yüksekliği: 27,5 m

Özkent Minaresi (Kongoca: Өзгөн мунарасы, romanize: Özgön munarası), Kırgızistan'ın Özkent kentinde bulunan bir minaredir. Minare, 11. yüzyılda inşa edilmiş olup yakınında bulunan üç iyi korunmuş türbe ile birlikte Özkent'teki antik kalıntıların bir parçasıdır. Minare, 8,5 metre taban çapına sahip, tepede 6,2 metreye düşen 27,5 metre yüksekliğinde, incelen bir kuledir.
Tuğlalarla inşa edilen Uzgen minaresinin mimarisi üç belirgin bölümden oluşur. 5 metre yüksekliğinde, sekiz yüzlü şekilli bir alt kısmı ve kuzey Kırgızistan'daki Burana Kulesi'ne benzer şekilde incelen silindirik bir orta kısmı bulunmaktadır. Kemerli pencereleri ve kubbesi olan üst kısım, 1923-1924 yıllarında inşa edilen nispeten yeni bir eklentidir.
Galeri

Banknotta minare ve türbe.
Tzinobani Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Tzinobani mevkii, Meşeli, Şavşat
Koordinatlar: 41°19′21″K 42°29′49″D﻿ / ﻿41.32250°K 42.49694°D﻿ / 41.32250; 42.49694
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Yıkılmış
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: ? Orta Çağ
Özellikler
Malzemeler: Kesme taş, moloz taş, dolgu duvar
Tzinobani Kilisesi (Gürcüce: წინობნის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Meşeli köyünün sınırları içinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Ortadan kalkmış bir yerleşim olan Tzinobani köyünün kilisesiydi.
Tarihçe

Tzinobani köyü, Meşeli köyünün merkez mahallesinin 2,5 kilometre doğusunda bulunuyordu. Bu köyden günümüze yerleşimin izleri ve kilisenin kalıntıları uzlaşmıştır. Tzinobani (წინობანი) Gürcüce bir yer adı olup "ön mahalle" gibi bir anlama gelen Tzinaubani'den (წინაუბანი) değişime uğramıştır. Şavşeti bölgesi ile bu yerleşimi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köy halkının Müslüman olmasıyla kilisenin işlevini yitirdiği anlaşılmaktadır. 1904 yılında bölgeyi gezen Nikolay Marr, Tzinobani Kilisesi ile Tavzeti Kilisesi'nin aynı plana sahip olduğunu yazmıştır. O dönemde planı tespit edilen kiliseden geriye küçük bir duvar parçası kalmıştır.  Bu kiliseye ait kesme taşlar Shlobani köyünde bir evin avlusunda tespit edilmiştir.
Mimari

Tzinobani Kilisesi tamamen yıkılmış, geriye apsis bulunduğu duvarın bir köşesi kalmıştır. Gerek bu kalıntı gerekse Shlobani köyündeki kesme taşlar kilisenin dolgu duvar tekniğiyle moloz taşlarla harç kullanılarak inşa edildiğini göstermektedir. Duvarların yüzeyi iri ve düzgün kesme taşlarla kaplanmıştı. Tek nefli yapı, tıpkı Tavzeti Kilisesi gibi dikdörtgen bir plana sahipti. Nitekim Nikolay Marr'ın 1904 yılında verdiği bilgiye göre, Tzinobani Kilisesi bugünkü Meşeli köyünün sınırları içinde kalan Agara’dan çayırlığa giden yol üzerinde bulunuyordu. Kilisenin hemen güneyindeki mezar dahil her yer defineciler tarafından kazılmıştı. Büyük ölçüde yıkılmış olan tek nefli yapının içten yuvarlak formlu bir apsis vardı. Ancak dıştan düz bir duvarlarla sınırlandırılmıştı. Kilisenin duvarlar temel seviyesine yakın bir noktaya kadar yıkılmıştı. Ancak apsis duvarın iki metreye yakın yükseklikte bulunuyordu. Kilisenin girişi güneyde yer alıyordu.