Enzo Biagi
Hayatı > Il Fatto ve "Bulgar Fermanı"

1995 yılında, Rai Uno ana haber bülteninden sonra, Biagi'nin yazarı ve sunucusu olduğu, günün önemli olayları üzerine derinlemesine bir program olan Il Fatto (Gerçek) programını sunmaya başladı. Programda yayınlanan röportajlar arasında Marcello Mastroianni, Sophia Loren, Indro Montanelli ve özellikle Roberto Benigni ile yapılan iki röportaj kayda değerdir. Temmuz 2000'de Rai, 80'inci doğum günü vesilesiyle Biagi'ye özel bir program hazırladı: Happy Birthday Mr Biagi! İyi Yazılmış Seksen Yıl, Vincenzo Mollica tarafından sunuldu. 2004 yılında Il Fatto, televizyon eleştirmenlerinden oluşan bir jüri tarafından Rai'nin ilk 50 yılında yapılmış en iyi gazetecilik programı olarak ilan edildi.
Benigni ile yapılan ilk röportaj, 1999 Akademi Ödülleri'nde aldığı Oscar'ın ardından; ikinci röportaj ise 2001 yılında, merkez ve aşırı sağ partilerin ittifakı olan Özgürlükler Evi'nin zaferiyle sonuçlanacak olan siyasi seçimlere yakın bir zamanda kaydedilmiştir. Toskanalı komedyen bu sonuncusunda, Silvio Berlusconi'nin birkaç gün önce Bruno Vespa'nın programında açıkladığı seçim bildirgesini ve Berlusconi'nin içinde bulunduğu çıkar çatışmasını alaycı ve sert bir şekilde yorumladı. Bu eleştiriler ertesi gün, Berlusconi'nin zaferini engellemek için devlet televizyonunu kullanmakla suçlanan Biagi'ye karşı hararetli polemiklere yol açtı. Fırtınanın merkezinde ünlü gazeteci Indro Montanelli'nin 27 Mart'ta Il Fatto'ya yaptığı açıklamalar da vardı. Montanelli, merkez sağa sert bir şekilde saldırmış, Berlusconi'yi İtalya için bir virüse benzetmiş ve Berlusconi yönetiminde ülkenin "kare formasyonundaki lejyonlar yerine sahtekârlıklarla çevrelenmiş kare bütçelere sahip olacağımız yumuşak bir diktatörlüğe dönüşeceğini" yani çok fazla yolsuzluk yaşayacağını iddia etmişti.
18 Nisan 2002 tarihinde Sofya'ya resmi bir ziyarette bulunan dönemin Başbakanı Silvio Berlusconi, İtalya'nın resmi haber ajansı Ansa tarafından haberleştirilen ve İtalya'da günümüzde alaycı bir şekilde "Bulgar Fermanı" olarak anılan ünlü açıklamasını yaptı. Bir gün önce kamuoyuna açıklanan yeni Rai üst yönetiminin atanmasını yorumlayan Berlusconi; gazeteci Michele Santoro, komedyen Daniele Luttazzi ve Biagi'nin tarafından yapıldığı gibi "yeni yönetimin artık kamu televizyonunun suç amaçlı kullanılmasına izin vermeyeceğini" umduğunu açıkladı. Bu açıklama, kendisi bir medya imparatorluğuna sahip olan Berlusconi'nin yönetiminde İtalya'da basın özgürlüğünün kısıtlanacağının ilk göstergesi olarak kabul edildi.
Biagi, aynı akşam Il Fatto programında basın özgürlüğüne atıfta bulunarak şu cevabı verdi:
"Başbakan üç kötü kişiyi işaret etmekten başka yapacak bir şey bulamıyor: Santoro, Luttazzi ve ben. Suç ne olabilir ki? [...] O zaman Başbakan Berlusconi, bu üç kötü karakterde tövbe ve kefaret görmediği için, gitmeleri gerektiğini ima edecektir. Sayın Başbakan, lütfen beni kovmaları için emir verin çünkü yaşım ve kendime olan saygım, sizin isteklerinize uymamı engelliyor [...]. Ben hâlâ bu kurumda bile (ki sizin de haklı olarak belirttiğiniz gibi bu kurum herkese aittir, dolayısıyla tüm görüşleri duymak isteyeceksiniz) basın özgürlüğüne yer olduğuna inanıyorum; bu Anayasa'da yazılıdır -bir göz atın-. 1961'den beri burada, Rai'de çalışıyorum ve ilk kez bir başbakan programın takvimine karar veriyor [...]. Sevgili izleyiciler, bu Il Fatto'nun son bölümü olabilir. 814 yayından sonra kendimizi anlatmaya gerek yok. Nihayetinde, birkaç gerçeği söylediğimiz için kovulmak, bazı savunma pazarlıklarının bedeli olarak kalmaktan daha iyidir."
Bu, Enzo Biagi için, RAI ile arasında önce Il Fatto'nun zaman diliminin değiştirilmesi, ardından RAI 3'e aktarılması ve son olarak da programdan çıkarılmasına tanıklık eden sayısız oyalama ve bitmek bilmeyen bir dizi müzakere ile uzun bir tartışmanın başlangıcıydı. RAI'in üst yönetimi tarafından alay edildiğini hisseden ve kendisine hiçbir programın emanet edilmeyeceğine inanan Biagi, eylül ayında kamu televizyonuyla olan sözleşmesini yenilememeye karar verdi ve 41 yıllık işbirliğinin ardından 31 Aralık 2002'de sözleşmesi fesholdu.
2002 yılı boyunca Berlusconi ile ilişkiler, Biagi için kaçınılmaz olan ahlaki kaygıları nedeniyle giderek daha da kötüleşti; hatta bu konuda şunları söyledi: "Mahkemelerde açık davaları olan bir Başbakan'ın önce yasal süreçlerini temizlemesi, sonra da kendisini ülkenin lideri olarak öne sürmesi gerekirdi. (Il Fatto, 8 Nisan 2002)"
Kasım 2002'de, Berlusconi liderliğindeki hükûmetlerin icraatlarını sıklıkla eleştiren Libertà e Giustizia adlı kültür derneğinin kurucularından ve bağımsız yönetim kurulu üyelerinden biri oldu.