Che Guevara
Küba'daki siyasi kariyer > İlk siyasi makamları

Castro 12 Haziran 1959'da Guevara'yı üç ay sürecek ve çoğunlukla Bandung Paktı ülkeleri (Fas, Sudan, Mısır, Suriye, Pakistan, Hindistan, Sri Lanka, Burma, Tayland, Endonezya, Japonya, Yugoslavya ve Yunanistan) ile Singapur ve Hong Kong şehirlerini kapsayan bir tura gönderdi. Guevara'yı Havana'dan uzaklaştırmak Castro'nun Guevara'dan ve onun hem ABD'yi hem de Castro'nun 26 Temmuz Hareketi'nin bazı üyelerini rahatsız eden Marksist sempatilerinden uzaklaşmış görünmesini sağladı. Guevara Cakarta'dayken Endonezya'daki 1945-1949 devrimini görüşmek ve iki ülke arasında ticari ilişkiler kurmak üzere Endonezya Devlet Başkanı Sukarno'yu ziyaret etti. Sukarno, Guevara'nın enerjisinden ve rahat gayriresmî yaklaşımından etkilendiği için ikili hızla kaynaştı. İkili ayrıca Batı emperyalizmine karşı devrimci sol görüşler paylaşıyorlardı. Guevara daha sonra Japonya'da 12 gün geçirdi (15-27 Temmuz) ve Küba'nın bu ülkeyle ticari ilişkilerini genişletmeyi amaçlayan müzakerelere katıldı. Ziyareti sırasında Japon "emperyalistlerin" "milyonlarca Asyalıyı öldürdüğünü" söyleyerek Japonya'da İkinci Dünya Savaşı sırasında kaybedilen askerlerin anısına yapılan Meçhul Asker Mezarı'nı ziyaret etmeyi ve çelenk koymayı reddetti. Guevara bunun yerine Amerikan ordusunun 14 yıl önce atom bombası attığı Hiroşima'yı ziyaret edeceğini belirtti. Japonya İmparatorluğu'nu kınamasına rağmen Guevara, ABD Başkanı Harry S. Truman'ı bombalamalardan dolayı "ürkütücü bir soytarı" olarak görmüş ve Hiroşima'yı ve Barış Anıtı Müzesi'ni ziyaret ettikten sonra Küba'ya "Barış için daha iyi mücadele edebilmek için Hiroşima'ya bakmak gerekir" şeklinde bir kartpostal göndermiştir.
Guevara'nın Eylül 1959'da Küba'ya dönmesiyle birlikte Castro'nun artık daha fazla siyasi güce sahip olduğu ortaya çıktı. Hükûmet tarım reformu yasası uyarınca topraklara el koymaya başlamıştı, ancak toprak sahiplerine tazminat teklif etmekten kaçınıyor, bunun yerine düşük faizli "tahviller" öneriyordu ki bu adım ABD'yi alarma geçirdi. Bu noktada Camagüey'in etkilenen zengin sığır yetiştiricileri toprakların yeniden dağıtımına karşı bir kampanya başlattılar ve 26 Temmuz Hareketi'nin anti-komünist kanadıyla birlikte "komünist tecavüzü" kınamak için kendilerine katılan yeni hoşnutsuz isyancı lider Huber Matos'u aralarına aldılar. Bu sırada Dominik Cumhuriyeti diktatörü Rafael Trujillo, Dominik'te eğitim gören "Karayipler Anti-Komünist Lejyonu"na yardım teklif ediyordu. Çoğunlukla İspanyollar ve Kübalılardan, ama aynı zamanda Hırvatlar, Almanlar, Yunanlar ve sağcı paralı askerlerden oluşan bu çok uluslu güç, Castro'nun yeni rejimini devirmeyi planlıyordu.
Bu aşamada Guevara, Maliye Bakanlığı'nın yanı sıra Ulusal Banka Başkanlığı'nı da üstlendi. Bu atamalar, mevcut Sanayi Bakanlığı göreviyle birleşince, Guevara'yı Küba ekonomisinin "sanal çarı" olarak gücünün zirvesine yerleştirdi. Merkez bankasının başındaki konumunun bir sonucu olarak Guevara'nın görevi, geleneklere göre kendi imzasını taşıyan Küba para birimini imzalamak oldu. Tam adını kullanmak yerine banknotları sadece "Che" olarak imzaladı. Küba finans sektöründeki pek çok kişiyi dehşete düşüren bu sembolik eylemle Guevara, paraya ve onun getirdiği sınıfsal ayrımlara duyduğu hoşnutsuzluğun sinyalini verdi. Guevara'nın uzun süredir arkadaşı olan Ricardo Rojo daha sonra "banknotların üzerine Che imzasını attığı gün, paranın kutsal olduğuna dair yaygın inancın altını tam anlamıyla oyduğunu" belirtti.
Uluslararası tehditler, 4 Mart 1960'ta Anvers limanından Belçika mühimmatı taşıyan ve Havana Limanı'na yanaşmış olan Fransız yük gemisi La Coubre'da meydana gelen iki büyük patlamayla daha da arttı. Patlamalarda en az 76 kişi öldü ve yüzlerce kişi yaralandı, Guevara kurbanların bazılarına ilk yardımı bizzat yaptı. Fidel Castro derhâl CIA'i "terör eylemi" ile suçladı ve ertesi gün patlamanın kurbanları için bir devlet cenaze töreni düzenledi. Anma töreninde Alberto Korda, Guevara'nın Guerrillero Heroico olarak bilinen ünlü fotoğrafını çekti.
Algılanan tehditler Castro'yu daha fazla "karşı devrimciyi" ortadan kaldırmaya ve toprak reformunun hızını büyük ölçüde artırmak için Guevara'yı kullanmaya sevk etti. Bu planı uygulamak için Küba hükûmeti tarafından yeni tarım reformu yasasını yönetmek üzere yeni bir devlet kurumu olan Ulusal Tarım Reformu Enstitüsü (INRA) kuruldu. INRA kısa sürede ülkedeki en önemli yönetim organı hâline geldi ve Guevara sanayi bakanı sıfatıyla bu kurumun başına geçti. Guevara'nın komutası altında INRA, önce hükûmetin kamulaştırılan arazilerin kontrolünü ele geçirmesine ve dağıtımını denetlemesine yardımcı olmak ve daha sonra kooperatif çiftlikleri kurmak için kullanılan 100.000 kişilik kendi milislerini kurdu. El konulan araziler arasında ABD şirketlerine ait 480.000 dönüm arazi de vardı. Aylar sonra misilleme olarak ABD Başkanı Dwight D. Eisenhower, ABD'nin Küba şeker ithalatını (Küba'nın başlıca nakit ürünü) keskin bir şekilde azalttı ve bu da Guevara'nın 10 Temmuz 1960'ta Başkanlık Sarayı önünde 100.000'den fazla işçiye hitap ederek ABD'nin "ekonomik saldırganlığını" kınayan bir miting düzenlemesine yol açtı. Bu dönemde Guevara ile görüşen Time dergisi muhabirleri onu "buz gibi bir hesaplama, engin bir yetkinlik, yüksek bir zekâ ve anlayışlı bir mizah duygusuyla Küba'ya rehberlik ediyor" şeklinde tanımladılar.
Guevara benim için bir baba gibiydi... Beni eğitti. Bana düşünmeyi öğretti. Bana en güzel şeyin insan olmak olduğunu öğretti.
—Urbano (namıdiğer Leonardo Tamayo), Küba ve Bolivya'da Guevara'yla birlikte savaştı
Guevara, toprak reformunun yanı sıra okuryazarlık konusunda da ulusal düzeyde iyileştirme yapılması gerektiğini vurguladı. 1959'dan önce Küba'da resmî okuryazarlık oranı %60 ila 76 arasındaydı ve kırsal bölgelerde eğitime erişim ve eğitmen eksikliği temel belirleyici faktörlerdi. Sonuç olarak, Guevara'nın talimatıyla Küba hükûmeti 1961'i "eğitim yılı" olarak adlandırdı ve 100.000'den fazla gönüllüyü okullar inşa etmek, yeni eğitimciler yetiştirmek ve ağırlıklı olarak okuma yazma bilmeyen guajirolara (köylüler) okuma yazma öğretmek üzere kırsal bölgelere gönderilen "okuma yazma tugayları" olarak seferber etti. Guevara'nın daha sonraki ekonomik girişimlerinin çoğunun aksine, bu kampanya "dikkate değer bir başarıydı". Küba okuryazarlık kampanyası tamamlandığında 707.212 yetişkine okuma yazma öğretilmiş ve ulusal okuryazarlık oranı %96'ya yükselmişti.
Guevara okuryazarlığın yanı sıra yükseköğretime evrensel erişimin sağlanmasıyla da ilgileniyordu. Bunu başarmak için yeni rejim üniversitelere pozitif ayrımcılık getirdi. Guevara bu yeni taahhüdünü duyururken Las Villas Üniversitesinde toplanan öğretim üyeleri ve öğrencilere eğitimin "beyaz orta sınıfın ayrıcalığı" olduğu günlerin sona erdiğini söyledi. "Üniversite" dedi, "kendini siyah, melez, işçi ve köylü olarak boyamalıdır. Aksi takdirde, halk kapılarını kıracak ve üniversiteyi istedikleri renge boyayacak" diye uyardı.