stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Prens Rupert
Fetret dönemi

İç savaşın ilk bölümünden sonra Fransa'ya çağrılan Rupert kral XIV. Louis tarafından İspanyollara karşı Otuz Yıl Savaşında kullanılmıştır. Bu görev Rupert'in daha önceden imparatora verdiği sözle çelişmekteydi. Bu dönemde malî sıkıntılar çeken Rupert, Fransa kralının hizmetinde oldukça iyi bir maaş alır. 1647 yılında Mareşal de Gassion komutasında güçlü La Bassée tahkimatının kuşatmasında gösterdiği başarıyla Fransa sarayında aranan isim haline gelir. Muharebeler sırasında yaralana Rupert St. Germain'e istirahat için geçer. 1648 yılında yeniden alevlenen İngiliz İç Savaşına dâhil olmak için kraldan izin alan Rupert, parlamentoya isyan edip Hollanda'ya doğru yelken açan monarşi yanlısı İngiliz donanmasına katılır. York dükünün komutası altında amiral rütbesiyle göreve başlayan Rupert sıkça ayaklanan donanmada zorlu göreve başlar. Monarşi yanlılarının malî durumunu düzeltebilmek amacıyla İngiltere devleti adına korsanlık yapılması kararı alınır. Bu dönemde parlamento yanlısı donanmanın gücü de gittikçe artar. Rupert 1650-1653 döneminde İrlanda, Atlantik Okyanusu, Akdeniz, Kuzey Afrika kıyıları ve Karayiplerde korsanlık yapar. Seferinin sonunda II. Charles ile bir araya gelen Rupert ganimeti bölüşür ve yorgun ve küskün olarak Fransa'ya gider. Rupert Heidelberg'e giderek kardeşi Charles Louis ile görüşür. Küçükten beri hiç iyi geçinemeyen iki kardeş İngiliz İç Savaşında da karşı saflarda yer almıştır. Sonra Viyana'ya geçen Rupert imparator II. Ferdinand tarafından kabul edilir. Bu dönemde İtalya'daki Modena Dükü için Papalık Devletine karşı ordu oluşturmak için göreve başlar. Birlikler toplanırken asıl plan suya düşünce Modena Dükü Rupert'ten İspanyolların hâkimiyetindeki Milano'ya saldırmasını ister. Rupert bu plana ortak olmaz ve II. Charles'ın tahta çıkabilmesi için kulis faaliyetlerine devam eder. Bu dönemde kardeşi Charles Louis ile ilişkileri çok kötüleşir ve 1657 yılında bir daha dönmemek üzere ayrılır. Rupert, Macaristan kralı III. Ferdinand'ın emrine girer.
Restorasyon dönemi

1660 yılında II. Charles'ın tahta çıkmasıyla başlayan Restorasyon döneminde İngiltere'ye dönen Rupert yılda £ 4,000 maaşla yeni yönetimin emrine girer. Kralın hayattaki en yakın akrabalarından olan Rupert, Cumberland dükü olarak Lordlar Kamarasındaki yerini alır. 1662 yılında kralın danışma meclisine girer ve burada dışişleri ve donanma konularında görev alır. Rupert, bu dönemde Frances Bard ile gönül ilişkisi yaşar. Rupert resmî olarak evlendiğini inkâr etse de Frances'den olan oğlu Dudley Bard'ı sahiplenir ve eğitimini üstlenir. Kıta Avrupasına dönerek resmen evlenmesi ve bir varis bırakması önerilerini reddederek İngiltere'de kalır.
17. yüzyıl boyunca İngiltere'yi sürekli olarak meşgul eden Hollanda-İngiltere Savaşlarına II. Charles'a bağlı amiral olarak katılan Rupert, kariyerinin sonuna doğru tüm donanmanın komutanı olacaktır. Rupert o dönemde görülmemiş şekilde hem kara hem de denizde ordu komutanlığı yapmış ender kişilerdendir. Rupert subaylarıyla yakın temas sağlayarak bizzat idare ettiği muharebelerde kendisini göstermiş, kendisine bağlı filodaki gemi kaptanlarına o dönemde görülmemiş inisiyatif alabilme özgürlüğü tanıyarak esnek bir muharebe taktiği benimsemiştir. O dönemdeki gemilerarası iletişimin sınırlı olduğu durumlarda bu tutum avantaj sağlamış, muharebenin gelişiminde beklenmedik şekilde ortaya çıkan fırsatlar becerikli kaptanlar tarafından değerlendirilebilmiştir.
Sonraki dönem

Donanmadaki kariyerinin ardından Rupert hem hükûmet hem de bilim alanında faaliyet gösterir. İleriki dönemde denizcilik yıllarında gittiği Afrika topraklarında sömürgelerin kurulması yönünde kulis yapar. Rupert'in öncülüğünde kurulan Royal African Company adlı kuruluş Batı Afrika bölgesinde kaleler kurma, asker bulundurma, altın, gümüş ve esir ticareti yapma hakkına sahiptir. Rupert bu kurumun önde gelen yöneticilerinden olur. Sonraki yıllarda Rupert'in ilgisi Kuzey Amerika topraklarına çevrilir. Hudson's Bay bölgesine yapılan çok sayıda başarısız seferin ardından 1669 yılındaki başarılı seferin ardından Hudson's Bay Company kurulur. Prens Rupert, Rupert's Land adı verilen çok geniş bir arazinin valisi olur. 1674 yılında aktif denizcilik ve yöneticilikten emekli olan Rupert bilimsel çalışmalara yönelerek Windsor Kalesindeki laboratuvara dönüştürür. Royal Society adlı bilimsel kurumun üçüncü kurucu üyesi olan Rupert, daha çok askeri alana karşılık gelen bilimsel çalışmalar yapar. Hayatının son dönemlerinde Rupert Drury Lane adlı aktrise aşık olur. Resmi olarak evlenmeseler de Ruperta adlı kız çocukları dünyaya gelir.
Ölümü

29 Kasım 1682 yılında Westminster Spring Gardens'daki evinde hayata veda eden Rupert, 6 Aralık günü yapılan devlet töreniyle Westminster Abbey'de toprağa verilir.
Geleneği

Kanada'da Britanya Kolumbiyası bölgesinde onun adının verildiği Prens Rupert adlı bir kent vardır. Yine Kanada Alberta'da onun adıyla anılan bir mahalle, Québec'de ise bir nehir vardır. İngiltere Bristol'de Rupert Caddesi bulunmaktadır.
Ailesi ve onun soyundan gelenler

Rupert'in kızı Ruperta ileride milletvekili ve general olacak olan emanule Scrope Howe ile evlenir. Bu evlilikten doğan beş çocukları Sophia, William, Emanuel, James ve Henrietta'dır. William'ın kız çocuğu Mary üzerinden Rupert günümüzdeki Bromley Baronlarının atasıdır.
Rupert'in oğlu Dudley orduya girerek subay olur ve 1686 yılında genç yaşta Budin Kuşatması'nda Osmanlı İmparatorluğu'na karşı savaşırken hayata veda eder.
Canlandırmaları

1970 yılı yapımı Cromwell adlı filmde Timothy Dalton tarafından canlandırılır.
Yara

Bu madde insan yaraları hakkındadır.Bitki yaraları için fitopatoloji sayfasına bakınız.
Başlığın diğer anlamları için Yara (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Yara |
| --- | --- |

Yüzeyel mermi yarası.
Uzmanlık: Acil tıp 
Yara, fiziksel veya kimyasal bir etkenin vücut bütünlüğünü bozacak şekilde oluşturduğu her türlü hasara denir. Biyolojik, fiziksel ve kimyasal nedenlerle deri ya da mukoz membran bütünlüğünün bozulması, tahrip olması, dokuların kesilmesi sonucu, dokuların fizyolojik özelliklerinin geçici veya tamamen kaybolmasına yara adı verilir. Sadece cilt bütünlüğünün bozulması anlamına gelmez; örneğin, künt bir darbeyle ciltte bozukluk gözlenmeyebilir ancak kemik kırığı veya iç organ yırtığı oluşabilir.
Sınıflandırma > Açık veya kapalı olmasına göre > Açık yaralar

Açık yaralar, yarayı oluşturan nesneye göre sınıflandırılabilir. Açık yara çeşitleri:
Kesik (veya insizyon); bıçak, jilet veya cam parçası gibi keskin nesnelerce oluşturulan düzgün şekilli yaradır.
Yırtık (veya laserasyon), künt travma sonucu oluşan düzensiz, yırtık benzeri yaradır. Yara düzgün kesilmediği için yara dudakları boyunca damar, sinir köprüleri görülebilir.
Sıyrık (veya abrazyon), derinin üst katmanının (epidermis) soyulduğu yüzeyel bir yaradır. Genelde kaba yüzeylere kayıp düşme sonucu oluşur.
Delik, kesici-delici veya delici aletler ile meydâna getirilen yaralardır. Bıçak, kılıç, kama, kasatura, hançer, çakı, sustalı çakı, saldırma, kama, makas, falçata gibi aletlerle veya iğne, şiş, tığ, çuvaldız, çivi, tornavida, firkete, toplu iğne, bız, pergel, törpü, eğe, bisiklet teli, ucu sivriltilmiş demir çubuklar gibi aletlerdir.
Kopma (veya avülsiyon), vücuttaki bir yapının zorla koparılmasıyla oluşan yaradır. Önemli olan nokta; vücut parçası kesilerek değil, çekilerek koparılmıştır.
Açık kemik kırığı, kırık kemik ucunun deriyi delmesi ve açığa çıkmasıyla oluşan yara.
Kimyasal, fiziksel veya radyoaktif etkenlerle oluşmuş yaralar. Örneğin: yanık, vs.
Yanıklar; Bölgesel olarak ısı, ateş, toksik madde ya da radyoaktif ışınlarla karşılaşma sonucu doku hasarına bağlı olarak meydana gelen yaralardır.
Sınıflandırma > Açık veya kapalı olmasına göre > Kapalı yara

Bere (veya kontüzyon veya çürük), künt travma sonucu küçük damarların yırtılması ve bunun sonucunda doku aralıklarına sızan kanın pıhtılaşmasıdır. Çapları küçükten büyüğe peteşi, purpura ve ekimoz olarak sıralanabilir. Ciltte görünmeyen ama daha derin dokularda oluşan türüne derin ekimoz denilir.
Hematom, travma sonucu yırtılan damarlardan çıkan kanın, sadece doku aralıklarına değil, doku boşluğunu dolduracak miktarda, bir kitle oluşturacak şekilde meydana gelen yaradır.
Ezilme veya ezik, büyük bir kuvvetin doku üzerine etkisiyle dokunun sıkışması sonucu oluşan yara.
Kemik kırığı
Sınıflandırma > Yarayı meydana getiren alete göre

Ezici alet yaraları ya da künt travmaya bağlı yaralar en sık karşılaşılan yara türüdür. Ağırlıkları ile iş gören künt cisimlerle meydana gelen yaralar künt travmatik yaralar olarak da adlandırılmaktadır. El, ayak, tekme, yumruk, kafa atılması, sopa, cop, taş, demir, diz, boynuz, dirsek, diş, çekiç, demir çubuk, odun, sandalye, dipçik, muşta, keser sırtı, tokmak, tabanca kabzası, duvar, toprak, araba ve vagon gibi pek çok cisim veya aletle künt travmatik yara ya da ezici alet yarası meydana gelebilir. Ezici alet yaraları iki şekilde meydana gelmektedir. Ya hareket halinde bulunan ezici cisim kişiye çarpmakta (aktif tesir) ya da sabit olan ezici cisme hareket halindeki kişi çarpar (pasif tesir). Yüksekten düşme, ayağın tökezlenip yere düşülmesi, bir ağaca ya da direğe çarpma pasif tesire örnek olarak verilebilir.Künt travma sonucu meydana gelen yaralar; düzensiz, yara dudakları tırtıklı, girintili, çıkıntılı, düzensiz, yara çevresinde ya da zemininde dar veya geniş sıyrıkla ekimoz veya hematom bulunan, yara içinde kopmadan kalmış doku, damar ve sinir liflerinden ibaret köprüler bulunan özelliktedir.
Kesici alet yaraları
Kesici-delici alet yaraları;bıçak, kama, hançer hem kesici hem de delici özelliğe sahip nesnelerce oluşturulan yara.
Kesici-ezici alet yaraları;balta, satır, girebi gibi hem ağır hem de kesici özelliğe sahip nesnelerce oluşturulan yara. Hem kesik hem bere hem de kırık oluşturabilen bir yara çeşididir.
Delici alet yaraları;kıymık, çivi, tornavida gibi nesnelerle derinin delindiği yaradır.
Ateşli silah yaraları; mermi, saçma ve benzeri nesnelerce oluşan yara. Tek mermi; giriş ve çıkış şeklinde iki yara oluşturabilir.
Kopma yaralanması
Bacakta yırtık
Ayak tabanında mikrop kapmış delici yara
Dart oyunu sırasında dizde oluşmuş delici yara
Parmakta kesik
Yaralar, kontaminasyon düzeylerine göre de sınıflandırılabilir:
Temiz yara, steril koşullarda yapılan herhangi bir mikroorganizmanın bulunmadığı, komplikasyona girmeden iyileşmeye yatkın yara çeşidi. Örneğin: ameliyat yaraları, biyopsi yaraları vb.
Kontamine yara, yaranın oluşumu sırasında patojen organizmaların ve yabancı maddelerin bulaştığı yaradır.
Enfeksiyonlu yara, yarada patojen organizmaların bulunduğu ve çoğalarak enfeksiyonun klinik bulgularını oluşturan yara. Sarımsı görünür, irin sızar, ağrılıdır ve kırmızılık görünür.
Kolonileşmiş yara; kronikleşmiş, içinde pek çok organizmanın koloni oluşturduğu, iyileşmesi zor yara.
Patofizyoloji

Yarayı iyileştirmek için vücut, yara iyileşme işlemi olarak bilinen bir dizi süreç oluşturur.
Yeter bölümleri listesi

Yeter bölümleri listesi, Koliba Film tarafından yapılıp 2015-2016 yılları arasında atv'de yayınlanan Yeter adlı dram türündeki Türk televizyon dizisinin bölüm listesidir.
Dizi 31 Aralık 2015 tarihinde atv ekranlarında yayınlanmaya başlamıştır ve 22 Aralık 2016 tarihinde yayımlanan 40. bölümü ile final yaparak sona erdi. Toplam 2 sezon'dan oluşmaktadır. Dizinin yönetmeni Cemal Şan, senaristleri Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş, yapımcısı Ata Türkoğlu'dır. Başrollerini Pelin Karahan ve Yurdaer Okur'ın paylaştığı dizi anlatmaktadır.
Genel bakış

| Sezon no> .Sezon no. | Sezon no> .Sezon no. | Bölüm sayısı | Yayın bilgileri> Sezon | Yayın bilgileri> Sezon başlangıcı | Yayın bilgileri> Sezon finali | TV kanalı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | 26 | 2015-2016 | 31 Aralık 2015 (2015-12-31) | 30 Haziran 2016 (2016-06-30) | atv |
|  | 2 | 14 | 2016 | 22 Eylül 2016 (2016-09-22) | 22 Aralık 2016 (2016-12-22)  (Final) | atv |
Bölümler > 1. sezon (2015-2016)

| Sıra no>   | Bölüm no>   | Başlık  | Yönetmen  | Senarist(ler)  | Orijinal yayın tarihi  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1 | "1.Bölüm" | Tarkan Karlıdağ | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 31 Aralık 2015 (2015-12-31) |
| 2 | 2 | "2.Bölüm" | Tarkan Karlıdağ | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 7 Ocak 2016 (2016-01-07) |
| 3 | 3 | "3.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 14 Ocak 2016 (2016-01-14) |
| 4 | 4 | "4.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 21 Ocak 2016 (2016-01-21) |
| 5 | 5 | "5.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 28 Ocak 2016 (2016-01-28) |
| 6 | 6 | "6.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 4 Şubat 2016 (2016-02-04) |
| 7 | 7 | "7.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 11 Şubat 2016 (2016-02-11) |
| 8 | 8 | "8.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 18 Şubat 2016 (2016-02-18) |
| 9 | 9 | "9.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 25 Şubat 2016 (2016-02-25) |
| 10 | 10 | "10.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 3 Mart 2016 (2016-03-03) |
| 11 | 11 | "11.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 10 Mart 2016 (2016-03-10) |
| 12 | 12 | "12.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 17 Mart 2016 (2016-03-17) |
| 13 | 13 | "13.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 24 Mart 2016 (2016-03-24) |
| 14 | 14 | "14.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 31 Mart 2016 (2016-03-31) |
| 15 | 15 | "15.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 7 Nisan 2016 (2016-04-07) |
| 16 | 16 | "16.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 14 Nisan 2016 (2016-04-14) |
| 17 | 17 | "17.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 21 Nisan 2016 (2016-04-21) |
| 18 | 18 | "18.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 28 Nisan 2016 (2016-04-28) |
| 19 | 19 | "19.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 5 Mayıs 2016 (2016-05-05) |
| 20 | 20 | "20.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 12 Mayıs 2016 (2016-05-12) |
| 21 | 21 | "21.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 19 Mayıs 2016 (2016-05-19) |
| 22 | 22 | "22.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 2 Haziran 2016 (2016-06-02) |
| 23 | 23 | "23.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 9 Haziran 2016 (2016-06-09) |
| 24 | 24 | "24.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 16 Haziran 2016 (2016-06-16) |
| 25 | 25 | "25.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 23 Haziran 2016 (2016-06-23) |
| 26(Sezon finali) | 26 | "26.Bölüm" | Cemal Şan | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 30 Haziran 2016 (2016-06-30) |
Bölümler > 2. sezon (2016)

| Sıra no>   | Bölüm no>   | Başlık  | Yönetmen  | Senarist(ler)  | Orijinal yayın tarihi  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 27 | 1 | "27.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 22 Eylül 2016 (2016-09-22) |
| 28 | 2 | "28.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 29 Eylül 2016 (2016-09-29) |
| 29 | 3 | "29.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 6 Ekim 2016 (2016-10-06) |
| 30 | 4 | "30.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 13 Ekim 2016 (2016-10-13) |
| 31 | 5 | "31.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 20 Ekim 2016 (2016-10-20) |
| 32 | 6 | "32.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 27 Ekim 2016 (2016-10-27) |
| 33 | 7 | "33.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 3 Kasım 2016 (2016-11-03) |
| 34 | 8 | "34.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 10 Kasım 2016 (2016-11-10) |
| 35 | 9 | "35.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 17 Kasım 2016 (2016-11-17) |
| 36 | 10 | "36.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 24 Kasım 2016 (2016-11-24) |
| 37 | 11 | "37.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 1 Aralık 2016 (2016-12-01) |
| 38 | 12 | "38.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 8 Aralık 2016 (2016-12-08) |
| 39 | 13 | "39.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 15 Aralık 2016 (2016-12-15) |
| 40(Final) | 14 | "40.Bölüm" | Kemal Uzun | Vilmer Özçınar ve Nalan Merter Savaş | 22 Aralık 2016 (2016-12-22) |
Büyük Zeka

| --- | --- |
 Doctor Who karakteri 
Büyük Zeka
Türü: Bedensiz Zeka
Gezegeni: Bilinmiyor
İlk görünüm: The Abominable Snowmen
Canlandıran: televizyonda: Wolfe Morris (1967) Jack Woolgar (1968) Ian McKellen (2012) Richard E Grant (2012-13) spin-offlarda: Jack Watling (1995)
Büyük Zeka, Birleşik Krallık yapımı bilimkurgu dizisi Doctor Who'da kurgusal bir karakter. Fiziksel bir şekli olmayan Büyük Zeka, insanları köle olarak kullanarak varlığını sürdürebilmektedir. Henry Lincoln ve Mervyn Haisman tarafından kurgulanan Büyük Zeka, ilk kez 1967 yılında İkinci Doktor, yol arkadaşları Jamie ve Victoria'nın olduğu The Abominable Snowmen adlı bölümde ortaya çıkmıştır. Büyük Zeka, kriptozoolojik yaratık benzeri olan Yeti robotları kullanarak Dünya'yı ele geçirmek için fiziksel bir vücut oluşturmaya çalışmıştır. Daha sonra Yeti robotlardan oluşan bir ordu oluşturmuştur. The Web of Fear adlı bölümde Büyük Zeka ve yeti geri dönmüştür.
1968 yılında BBC'deki yazarlardan Lincoln ve Hasiman arasında Büyük Zeka ve Kuarklar hakkında bir anlaşmazlık çıkınca Büyük Zeka ve Yeti emekli edilmiştir. Büyük Zeka 1990'larda Virgin Missing Adventures romanlarında ve 1995 yılında Reeltime tarafından yapılan Downtime spin-offunda yer almıştır. Büyük Zeka 2012 Noel özel bölümü olan "The Snowmen" bölümünde geri dönmüştür. Modern serinin yedinci sezonunda Büyük Zeka'yı Richard E Grant canlandırmıştır.
IX. Charles

| IX>  Charles |
| --- | --- |
IX. Charles portresi, François Clouet, c. 1572.

Fransa kralı
Hüküm süresi: 5 Aralık 1560 – 30 Mayıs 1574
Taç giymesi: 15 Mayıs 1561
Önce gelen: II. François
Sonra gelen: III. Henri

Doğum: 27 Haziran 1550(1550-06-27)
Ölüm: 30 Mayıs 1574 Saint-Germain-en-Laye, Fransa
Defin: 30 Mayıs 1574 (23 yaşında) Vincennes, Fransa
Eş(ler)i: Avusturyalı Elisabeth
Çocuk(lar)ı: Marie Elisabeth Angoulême Dükü Charles (gayrımeşru)
Hanedan: Valois-Angoulême Hanedanı
Babası: II. Henri
Annesi: Catherine de' Medici
Dini: Roma Katoliği
IX. Charles (d. 27 Haziran 1550) – (ö. 30 Mayıs 1574), ağabeyi II. François'in ölümüyle tahta geçmiş, ölene kadar Fransa Krallığı yapmıştır.
Evlilikleri ve çocukları

26 Kasım 1570 tarihinde Charles, Avusturyalı Elisabeth ile evlenmiştir. Bu evlilikten tek kız çocuğu Marie Elisabeth dünyaya gelmiştir. 1573 yılında, Charles'ın metresi Marie Touchet'ten gayrımeşru oğlu Angoulême Dükü Charles dünyaya gelmiştir.
Dış kaynaklar

Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
Simonin, Michel  (1995) Charles IX Paris, Fayard, ISBN 978-2213594019 (Fransızca)
Miquel, Pierre, (1980) Les Guerres de religion Paris, Club France Loisirs, ISBN 2-7242-0785-8 (Fransızca)
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

IX. Charles Valois HanedanıDoğumu: 27 Mayıs  1550  Ölümü: 30 Mayıs  1574
Resmî unvanlar
| Önce gelen II. François |  Fransa kralı 5 Aralık 1560–30 Mayıs 1574 | Sonra gelen III. Henri |
| g t Fransa hükümdarları |
| --- | --- |
 Detaylı soyağacı  Basitleştirilmiş soyağacı  Frank kralları listesi  Fransa hükümdarları listesi 
Merovenjler (509-751):  I. Clovis  I. Childebert  I. Clotaire  I. Charibert  Guntram  I. Chilperic  I. Sigebert  II. Childebert  II. Chlothar  I. Dagobert  II. Sigebert  II. Clovis  III. Chlothar  II. Childeric  III. Theuderic  IV. Clovis  III. Childebert  III. Dagobert  II. Chilperic  IV. Chlothar  IV. Theuderic  III. Childeric 
Karolenjler, Robertiyenler ve Bosonîler (751-987):  III. Pepin  I. Carloman  Şarlman (I. Charles)  I. Louis  II. Charles  II. Louis  III. Louis  II. Carloman  III. Charles  EudesR  III. Charles  I. RobertR  RodolpheB  IV. Louis  Lothaire  V. Louis 
Capet Hanedanı (987-1328):  Hugues Capet  II. Robert  I. Henri  I. Philippe  VI. Louis  VII. Louis  II. Philippe  VIII. Louis  IX. Louis  III. Philippe  IV. Philippe  X. Louis  I. Jean  V. Philippe  IV. Charles 
Valois Hanedanı (1328-1589):  VI. Philippe  II. Jean  V. Charles  VI. Charles  VII. Charles  XI. Louis  VIII. Charles  XII. Louis  I. François  II. Henri  II. François  IX. Charles  III. Henri 
Lancaster Hanedanı (1422-1453):  VI. Henry 
Bourbon Hanedanı (1589-1792):  IV. Henri  XIII. Louis  XIV. Louis  XV. Louis  XVI. Louis  XVII. Louis 
Bonapart  Hanedanı (1804-1814; 1815):  Napolyon  II. Napolyon 
Bourbon Hanedanı (1814-1815; 1815-1830):  XVIII. Louis  X. Charles  XIX. Louis  V. Henri 
Orléans Hanedanı (1830-1848):  I. Louis-Philippe  II. Louis-Philippe 
Bonapart  Hanedanı (1852-1870):  III. Napolyon 
Tartışmalı hükümdarlar eğik gösterilmiştir.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 97023962  BNE: XX1229304  BNF: cb12463140m (data)  CANTIC: a11373957  GND: 118720880  ISNI: 0000 0001 2142 8995  LCCN: n85048544  NKC: js20020117017  NLI: 987007259760405171  NTA: 070397341  SELIBR: 207592  SUDOC: 027311112  ULAN: 500241470  VIAF: 88890900   WorldCat (LCCN): n85-048544 
Taç giydikten kısa bir süre sonra IX. Charles portresi, François Clouet.
V. Charles

Başlığın diğer anlamları için V. Charles (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| V>  Charles |
| --- | --- |

Fransa kralı
Hüküm süresi: 8 Nisan 1364 – 16 Eylül 1380
Taç giymesi: 19 Mayıs 1364
Önce gelen: II. Jean
Sonra gelen: VI. Charles

Doğum: 21 Ocak 1338(1338-01-21) Vincennes, Fransa
Ölüm: 16 Eylül 1380 (42 yaşında) Beauté-sur-Marne, Fransa
Defin: Saint-Denis Bazilikası, Paris
Eş(ler)i: Joan de Bourbon
Çocuk(lar)ı: VI. Charles Orléans Dükü I. Louis Valois'li Catherine
Hanedan: Valois Hanedanı
Babası: II. Jean
Annesi: Bonne de Bohemia
Dini: Romen Katolik
V. Charles (21 Ocak 1338 –  16 Eylül 1380), Bilge (Fransızca: le Sage) olarak adlandırılır, 1364'ten 1380'deki ölümüne kadar Fransa kralı.  Saltanatı, Fransa için erken bir zirve noktası oldu. Yüz Yıl Savaşları sırasında orduları İngilizlerin elindeki toprakların çoğunu geri aldı.
Hayatı

Charles, babası II. Jean, 1356'da Poitiers Muharebesi'nde İngilizler tarafından yakalandığında Fransa'nın naibi oldu. Charles, krallığın savunmasını ödemek için vergileri artırdı. Sonuç olarak, Navarre Kralı Kötü Charles liderliğindeki soyluların düşmanlığıyla karşılaştı. Étienne Marcel liderliğindeki Estates-Generalar acılığıyla yönlendirilen Fransız  muhalefeti ve Jacquerie olarak bilinen bir köylü isyanı ile de baş etmek zorunda kaldı. Charles tüm bu isyanların üstesinden geldi, ancak babasını özgürleştirmek için Brétigny Antlaşması'nı imzalamak zorunda kaldı.1360 yılında, güneybatı Fransa'nın büyük bir bölümünü İngiltere Kralı III.Edward'a verdi ve büyük bir fidye ödemeyi kabul etti.
Kral V. Charles
Charles, 1364'te kral oldu. Yetenekli danışmanların yardımıyla, krallığı becerikli bir şekilde yönetmesi, kraliyet hazinesini yenilemesine ve Valois Evi'nin prestijini geri kazanmasına izin verdi. Fransız halkını, çalışmadıkları zamanlarda ülkeyi düzenli olarak yağmalayan haydutlardan kurtaran, düzenli ücretlerle ödenen ilk kalıcı orduyu kurdu . Bertrand du Guesclin liderliğindeki Fransız Ordusu, Yüz Yıl Savaşlarının gidişatını Charles'ın lehine çevirmeyi başardı ve Charles'ın saltanatının sonunda, 1360'ta İngilizlere bırakılan neredeyse tüm bölgeleri yeniden fethettiler.Jean de Vienne liderliğindeki Fransız filosu, Yüz Yıl Savaşlarının başlangıcından bu yana ilk kez İngiliz kıyılarına saldırmayı başardı.
V. Charles 1380'de öldü. Yerine Fransa'nın büyük bölümlerinin kontrolünü yeniden İngilizlerin kazanmasına izin veren oğlu Charles VI geçti.