Çeçenistan
Tarihi > İmparatorluk hakimiyeti

I. Petro, Rusya-İran Savaşı (1722-1723) başladıktan sonra, ilk olarak Safevî İran'ına rağmen Rusya'nın Kafkasya ve Hazar Denizi'ndeki siyasi etkisini artırmaya çalıştı. Çeçen tarihinde kayda değer bir gelişme olan bu Rus-İran Savaşı, İmparatorluk Rusyası ile Vaynahlar arasındaki ilk askeri karşılaşmayı anımsatmaktadır. Rus güçleri birkaç yılda Kafkasya topraklarının çoğunu İran'dan almayı başardı.
Ruslar, Hazar koridorunun kontrolünü ele geçirip İran yönetimindeki Dağıstan'a doğru ilerlerken, Petro'nun kuvvetleri dağ kabileleri ile karşılaştı. Petro onları bastırmak için bir süvari kuvveti gönderdi, ancak Çeçenler onları bozguna uğrattı. 1732'de Rusya, Kafkasya'nın çoğunu o dönemde Nadir Şah liderliğindeki İran'a geri verdikten sonra, Reşt Antlaşması'nın ardından Rus birlikleri, Argun Nehri kıyısındaki Çeçen-aul adlı bir köyde Çeçenlerle tekrar çatışmaya girdi. Ruslar tekrar yenilgiye uğratıldı ve geri çekildi, ancak bu savaş, Nohçi'nin nasıl "Çeçenler" olarak anıldığına dair uydurma hikâyenin kökeni olmalıdır. Çünkü, Çeçen adı 1692'den beri zaten kullanılıyordu.
1555'ten beri aralıklı olarak Pers egemenliği altında bulunan, 1783'te II. Erekle liderliğindeki Kartli-Kaheti Krallığı'ndan olan doğu Gürcüleri ve Rusya, Georgievsk Antlaşması'nı imzaladılar. Bu anlaşmaya göre, Kartli-Kaheti Rusya'nın himayesine girdi ve Gürcistan İran'a olan bağımlılığını reddetti. Rus İmparatorluğu Kafkasya'daki nüfuzunu artırmak ve Kartli ve Transkafkasya'nın Pers ve Türkiye'ye karşı gerçekleştirdiği savaşlarında yararlı olduğunu düşündüğü diğer azınlık Hristiyan bölgeleriyle arasındaki iletişimi sağlamak için Kuzey Kafkas Dağları'nı ele geçirmeye başladı. Rus İmparatorluğu zaferlerini meşrulaştırmak için Hristiyanlığı kullandı ve Nah kabilelerini "haydut" olarak gören ve Çarlıktan kurtuluş dini olarak kendisini konumlandırdığı için bölgede İslam'ın geniş çapta yayılması hız kazandı. İsyan, diğer Kuzey Kafkas kabilelerinin tereddütlü askeri desteğiyle bir Çeçen Nakşibendi (Sufi) şeyhi olan Mansur Uşurma tarafından yönetildi. Mansur, şeriat hukuku altında bir Transkafkasya İslam devleti kurmayı amaçlıyordu ancak bunu başaramadı.
Rus-İran Savaşı (1804-1813) ve bunun sonucu olan Gülistan Antlaşması'nın ardından, Dağıstan'ın, Azerbaycan'ın büyük bir kısmının ve Gürcistan'ın İran tarafından Rusya'ya zorla bırakılmasının ardından Rusya, Kafkasya'daki topraklarını önemli ölçüde genişletti. Birkaç yıl sonra, 1826'da başlayan ve 1828'de Türkmençay Antlaşması ile sona eren İran'a karşı başarılı bir Kafkasya Savaşı ve 1828'de Osmanlı Türkiyesi'ne karşı başarılı geçen bir savaş, Rusya'nın Kuzey Kafkasya yerlilerini bastırmak için ordusunun çok daha büyük bir bölümünü kullanmasına olanak sağladı.
Nah kabilelerinin direnişi hiçbir zaman sona ermedi ve 1834'ten 1859'a kadar Ruslara karşı savaşan yeni bir Müslüman-Avar komutanı olan İmam Şamil için verimli bir zemin hazırladı (bkz. Mürid Savaşı). 1859'da Şamil, Aul Gunib'de Ruslar tarafından yakalandı. Şamil, bir kolu, bir gözü ve bir bacağı olan bir Çeçen olan Boysangur Benoiski'yi Gunib'de komuta sorumlusu olarak bıraktı. Benoiski kuşatmayı yarıp geçti ve Ruslar tarafından yakalanıp öldürülene kadar iki yıl boyunca Rusya ile savaşmaya devam etti. Rus çarı, Şamil'in canını bağışlayarak Kuzey Kafkasya'daki direnişin duracağını umuyordu ama direniş durmadı. Rusya, Nah yerleşimlerini yok ederek ve ovalarda Kazak savunma hatları inşa ederek bir sömürge taktiği kullanmaya başladı. Kazaklar, yenilgiden yenilgiye uğradı ve sürekli olarak yiyeceklerini ve silahlarını çalan dağcılar tarafından saldırıya uğradılar.
Çarlık rejimi, 1860'ların sonunda farklı bir yaklaşım kullandı. Çeçenlere ve İnguşlara Kafkasya'dan ayrılıp Osmanlı İmparatorluğu'na göç etmelerini teklif ettiler (bkz. Muhacir (Kafkasya)). Sürgün sırasında Çeçenlerin ve İnguşların yaklaşık %80'inin Kafkasya'yı terk ettiği tahmin edilmektedir. Bu, açık savaştan isyancı savaşa giden direnişi zayıflattı. 19. yüzyılın sonunda Çeçen direnişçilerden biri de Çeçen Abrek Zelimhan Guşmazukayev ve onun silah arkadaşı İnguş Abrek Sulom-Beck Sagopşinski idi. İkisi birlikte, çoğunlukla İnguşetya ve Çeçenistan'da, Rus askeri konvoylarını, hükûmet darphanelerini ve hükûmet sonrası hizmeti taciz eden küçük birimler oluşturdular. İnguşlar Zelimhan'ı teslim etmeyi reddettiğinde İnguş-aul Kek tamamen yakıldı. Zelimhan, 20. yüzyılın başında öldürüldü. Nah kabileleri ile Rusya arasındaki savaş, Nah'ın Anton Denikin'e ve ardından Sovyetler Birliği'ne karşı mücadelesini gören Rus Devrimi döneminde yeniden su yüzüne çıktı.
21 Aralık 1917'de İnguşetya, Çeçenistan ve Dağıstan Rusya'dan bağımsızlık ilan ettiler ve tek bir devlet kurdular: "Kuzey Kafkasya'nın Birleşik Dağ Sakinleri" (Kuzey Kafkasya'nın Dağlık Cumhuriyeti olarak da bilinir), büyük dünya güçleri tarafından tanındı. Yeni devletin başkenti Temir-Han-Şura'ya (Dağıstan) taşındı. Tanınmış bir Çeçen devlet adamı olan Tapa Çermoyev, devletin ilk başbakanı seçildi. İkinci başbakan, 1917'de Cumhuriyet'in anayasasının yazarı olan İnguş devlet adamı Vassan-Girey Cabagiev oldu ve 1920'de üçüncü dönem için yeniden seçildi. 1921'de Ruslar ülkeye saldırdı ve ülkeyi işgal etti ve ülke topraklarını zorla Sovyet Devleti'ne kattı. Kafkas Bağımsızlık Savaşı yeniden başladı ve Kafkas Devleti'nin hükûmeti sürgüne gönderildi.