Türkçedeki yabancı kökenli sözcüklerin Türkçe karşılıkları
Başka dilden geçen sözcüklerin, yenisiyle değiştirilme dizelgeleri > Farsça kökenli alıntı sözler

Bu listede Farsça kökenli sözcüklerin Osmanlı Türkçesindeki yazılışları, Türkçedeki günümüz yazılışları ve Öz Türkçe karşılıkları yer almaktadır.
Günümüzde birçok Farsça söz, çağdaş Türkçe içerisinde kullanılmaktadır. Öyle ki, Türkçede 1,500‘e yakın Farsça kökenli sözcüğün bulunduğu bilinmektedir. Ancak bu sözlerin birçoğunun Arapça kökenli sözcüklerden farklı olarak Türk Dil Kurumu tarafından önerilen birer Türkçe karşılığı bulunmamaktadır. Türk Dil Kurumu da geçmiş süreç içinde Farsça kökenli sözlerin Türkçe içine kalıcı olarak işlediğini öne sürerek daha çok Arapça kökenli sözleri Türkçeleştirme yoluna gitmiştir. Öyle ki tarihi süreç içinde Arap kültürü ve dili, Türkler tarafından daha yabancı olarak karşılanmıştır. Aslen Türkçe sözlerin Farsça yazılışları için kullanılan Osmanlı Türkçesi, buna karşılık Arapça ile daha uzak yazı sistemine iye idi.
| Osmanlı Türkçesi sözler | Günümüz yazılışı | Çağdaş Türkçe karşılığı |
| --- | --- | --- |
| آبدستخانه | abdesthane | ayakyolu |
| آبدست | abdest | yunup, yunmak |
| آگاه | agâh | bilgili, uyanık, öngörülü |
| آغوش | aguş | kucak |
| آهنگ | ahenk | uyum |
| آهسته | aheste | yavaş, ağır |
| آلایش | alayiş | gösteriş |
| آرزو | arzu | istek, dilek |
| عرض حال | arzuhâl** | dilekçe |
| آسایش | asayiş | güvenlik |
| آسوده | asude | dingin, sessiz |
| آسمان | asuman | gökyüzü |
| آشكار | aşikâr | açık, besbelli, ortada |
| آشنا | aşina | tanış, biliş 2) bilen, anlayan |
| آتش | ateş |  od  |
| آواره | avare | işsiz, aylak |
| آیين | ayin | kuttören |
| آزار | azar | paylama |
| آزاد | azat | erkin bırakma |
| بهانه | bahane | sözde neden, nedensi |
| بهار | bahar | ilkyaz |
| بخش ايتمک | bahş(etmek) | eriştirmek, vermek |
| بخشش | bahşiş | sevinmelik |
| بخت | baht | yazgı |
| بختيار | bahtiyar | mutlu |
| بختسز | bahtsız | karayazılı, karagünlü |
| باخصوص | bahusus** | özellikle, hele, üstelik |
| بجایش | becayiş (etmek) | karşılıklı yer değiştirmek |
| بداوا | bedava** | karşılıksız, emeksiz |
| بدبخت | bedbaht | mutsuz |
| بدبين | bedbin | kötümser |
| بددعا | beddua** | ilenç, ilenme, kargış |
|  | behemehâl** | kesinlikle, ne yapıp yapıp, her durumda |
| بهر | beher | her bir |
| بنده | bende | kul, köle |
| برابر | beraber | birge, birlikte |
|  | beraber(e kalmak) | yenişememek |
| برباد | berbat | kötü, çok kötü |
| بردوام | berdevam** | sürüp giden |
| بردوش | berduş | başıboş |
| برمعتاد | bermutat** | alışılageldiği gibi, alışıladığı gibi |
| برطرف | bertaraf** | kaldırılmış, giderilmiş |
| بد | bet | kötü, çirkin |
| بدتر | beter | daha kötü |
| بيهوده | beyhude | boşuna, boş yere, yararsızca |
| بيچاره | biçare | umarsız |
| بيگانه | bigâne | 1) ilgisiz 2) yabancı |
| بی خبر | bihaber** | 1) bilgisiz |
| بی پروا | biperva | 1) çekinmez, sakınmaz 2) korkusuz 3) çekinmeden, korkmadan |
| برادر | birader | 1) erkek kardeş 2) arkadaş |
| بيتاب | bitap | bitkin, yorgun (argın) |
| بی طرف | bitaraf** | yansız, yan tutmayan |
| بيزار | bizar | bezmiş, bıkmış, tedirgin |
| بوسه | buse | öpücük |
| جنگ | cenk | savaş |
| چابك | çabuk | ivedi * |
| چاره | çare | çözüm |
| چهره | çehre | yüz |
| چنبر | çember | yuvarlak |
|  | çeşit | tür |
| چار يک çehar-yek | çeyrek | dörtte bir |
| درد | dert | ağrı |
| دگر | diğer | öbür, öteki |
| دشمن | düşman | yağı * |
| اجنبى | ecnebi | el, yad * |
| انديشه | endişe | kaygı |
| گزيده | güzide | seçkin |
| خسته | hasta | sayrı* |
| هنوز | henüz | daha |
| همان | hemen | çabucak |
| قورناز | kurnaz | açıkgözlü |
| مهتاب | mehtap | ay ışığı |
| پاپوش | pabuç | ayakkabı |
| روزگار | rüzgâr | yel |
| ساده | sade | yalın |
| سارخوش | sarhoş | esrik * |
| سار | ser | baş |
| سر | serbest | erkin * |
| سرسری | serseri | başıboş |
| سياه | siyah | kara |
| صوڭ بهار | sonbahar | güz |
| تازه | taze | yeni |
| تنبل | tembel | eringen****,ağırcanlı* |
| ویران | viran | yıkık |
| یاور | yaver | yardımcı |
|  | yeknesak | tekdüze |
| یك پاره     yekpâre | yekpare | bütün |
| زهر | zehir | ağı * |
| زنگين | zengin | bay, varsıl *, varlıklı |
| زور | zor | çetin |
* Yeni sözler eski sözler kadar sıkça kullanılmamaktadır.
** Sözler Farsça ile Arapça birleşimidir.
*** Sözler Eski kitaplar, ansiklopediler veya tarihi bir belgeden bulunan sözcük karşılığıdır (TDK'da bulunmayabilir).
**** Diğer Oğuz öbeği dillerinden ya da Kıpçak öbeğinden alınan,Anadolu'da yerel toplumca var olan sözcükler.