Osmanlı donanması
Kuruluş dönemi (1320-1416) > Avrupa'ya geçiş ve yerleşme (1346-1387)

Osmanlıların 1352 yılında Avrupa'ya geçişlerini ise tarihî bir dönüm noktası olarak nitelendirmek mümkündür. Bu dönemde Doğu Roma İmparatorluğu 1204 yılındaki IV. Haçlı Seferi'nden bu yana kudretli bir donanmaya hâkim değilken, Ege Denizi-Karadeniz hattında en önemli deniz güçleri Venedik ve Ceneviz ile 1310'dan beri Rodos'a hâkim olan Hospitalier Şövalyeleri idi. Karada ise Stefan Duşan önderliğinde Balkanların batısında geniş toprakları ele geçiren Sırp İmparatorluğu Drama'ya ulaşmış ve İstanbul'u tehdit eder hale gelmişti. Dolayısıyla 14. yüzyılda tüm mücadele ve ittifaklar bu Hristiyan güçler ile Osmanlı, Karesi, Aydın ve Saruhan beylikleri arasında şekilleniyordu. 1334 Eylül'ünde Edremit, 13 Mayıs 1344'te Halkidiki, Nisan 1347'de Gökçeada önlerindeki çarpışmalarda Haçlı filoları Türk filolarını (Karesi, Saruhan ve Aydın) yenilgiye uğratırken, özellikle Aydın Beyi Umur Bey Ege Denizi'nde büyük başarılar kazandı ve Doğu Roma'yla ittifak halinde Rumeli'de zaferlere ulaştı. Osmanlı denizcilerinin uzun yıllar "Umur Bey'in başı için" yemin etmeleri erken dönem Osmanlı donanmasında Aydınoğulları etkisine işaret etmektedir. Başlangıçta sürekli savaş şeklindeki Osmanlı-Doğu Roma ilişkileri Orhan Gazi döneminde önce barışa, 1346 yılında ise ittifaka dönüştü. 1346 yılında (Bizans İç Savaşı sırasında) kurulan Osmanlı-Doğu Roma ittifakı çerçevesinde İmparator VI. İoannis'in kızı Theodora'yla Silivri'de evlenen Orhan Gazi buraya 30 gemiyle geldi. İttifak çerçevesinde Osmanlı savaşçıları Doğu Roma İmparatorluğu'nu Sırp tehdidine karşı korumak amacıyla 1348'de (muhtemelen Aydınoğulları gemileriyle) ve 1352'de Rumeli'ye geçti ve 1352 Ekim'inde Dimetoka Muharebesi'nda birleşik Sırp-Bulgar-Doğu Roma (asi) ordusunu büyük bir yenilgiye uğratarak Sırp tehlikesini Doğu Roma lehine bertaraf etti. Bu yardıma karşılık Doğu Roma İmparatorluğu'nun verdiği Çimpe Kalesi Osmanlıların Avrupa topraklarındaki ilk üssü ve köprübaşı oldu. Süleyman Paşa'nın 2.000-3.000 kişiyle Kemer Limanı'ndan Kozludere'ye asker çıkararak Bolayır'ı, ardından 1354'te Gelibolu'nu ele geçirmesinin ardından, I. Murad'ın Lala Şahin Paşa'ya verdiği 1362 yılında fermanla Gelibolu Tersanesi'nin kurulması ve çektiri tarzı gemilerin inşasına başlanması Osmanlıların Marmara Denizi'ne yerleşmelerinin en önemli aşamalarından birini teşkil etti. Gelibolu'da kurulan kışlada Pençik Kanunu çerçevesinde devşirilen Hristiyan çocukları yerleştirilerek bahriye azabları adıyla denizci askerler yetiştirilmeye başlandı.
Aynı dönemde, Osmanlı tarihindeki en önemli gelişmelerden birini de Ceneviz'le ittifak ilişkisinin kurulması teşkil etti. Ceneviz ile Venedik-Doğu Roma-Aragon İttifakı arasında başlayan ittifakı arasında 1350 yılında başlayan savaş sırasında Orhan Gazi Pera'yı savunmak için İstanbul Boğazı'na 60 kadırgalık büyük bir donanmayla gelen Amiral Peganino Doria'yla temasa geçti (12 Kasım 1351) ve 1352 yılında imzalanan (Osmanlıların ilk kapitülasyon anlaşmasını teşkil eden) ahidnâme uyarınca, Osmanlılar Üsküdar'dan (9 Türk gemisine ilaveten) Ceneviz gemileriyle Pera'ya 1.000 okçu geçirdiler (İstanbul'un Fethine kadar Osmanlı askerleri defalarca Ceneviz gemileriyle Avrupa yakasına taşındı). Osmanlılar Ceneviz donanmasına erzak sağlarken, un yüklemek üzere otuz kadırganın da Osmanlı karasularından geçmesine izin verdi. Ceneviz donanmasının İstanbul Boğazı Muharebesi'nde Müttefik Donanmayı mağlup etmesinin (13 Şubat 1352) ardından, 6 Mayıs 1352'de Ceneviz ile Doğu Roma İmparatorluğu arasında imzalanan (Osmanlıların da dahil olduğu) antlaşmayla Pera'da Ceneviz hakimiyetinin devam ettiği İmparator VI. İoannis tarafından teyid edildi.
Osmanlıların gerek Trakya'ya yerleşmeleri gerek İstanbul Boğazı'nın karşısında tehdit unsuru olmaları (1354'ten beri eş imparator VI. İoannis olmaksızın ülkeyi idare eden) İmparator V. İoannis'i 1355'te Papa VI. Innocentius'tan bir Haçlı seferi için başvuruya yöneltti. Venedik gemileriyle taşınan Venedik, Ceneviz, İngiliz askerleri ve Rodos Şövalyelerinin 1359'da icra ettikleri Lapseki Çıkarması Osmanlıların kara kuvvetleri karşısında büyük bir yenilgiye uğradı. Osmanlılar üzerinde ikinci Haçlı Seferi ise 1366'da düzenlendi. Papa V. Urbanus'un teşvik ettiği ve Savoy Kontu VI. Amadeo'nun öncülük ettiği seferde Haçlı donanması 26 Ağustos 1366'da Gelibolu'yu işgal ederek 14 Haziran 1367'de Doğu Roma'ya teslim ettiyse de, Andronikos'un 1376'da yeniden başlattığı ayaklanmayı destekleyen I. Murad aynı yıl imzalanan anlaşmayla bu desteğine karşılık Gelibolu'nun Osmanlılara iadesini sağladı. I. Murad 1366-1372 arasındaki Osmanlı-Bizans Savaşı sırasında da kendisi karadan Edincik Derya Beyi İl Tutan komutasındaki Osmanlı donanmasının (Osmanlı gemileri 1366'da Gelibolu'nun kaybı sorasında Edincik' sığınmışlardı) denizden taarruzuyla Marmara'nın güneyindeki son Doğu Roma kalesi Karabiga'yı ele geçirmeyi başardı. Bu şekilde; Haçlıların tüm çabalarına rağmen Osmanlıların Marmara Denizi kıyılarının büyük bölümüne yerleşmeleri tamamlanmış oldu. Bununla birlikte, kuruluş aşamasındaki Osmanlı donanması dönemin büyük güçlerine karşı mücadele edebilecek düzeyde değildi.
1383 yılında ise Osmanlı filosu ilk kez Ege Denizi'ne çıktı. Azeb Bey komutasındaki donanma Kavala'yı denizden sıkıştırırken bu kentin Osmanlıların eline geçmesine yardımcı oldu.