Varna Muharebesi
Sefer Hazırlıkları > Savaşın gelişmesi

II. Murat, Haçlıların ön almış durumlarına rağmen muharebe hazırlıklarını onlardan önce gece vakti bitirmişti. Bu durumuyla Türk ordusuna kalan tek şey, hedef olarak önceden seçilen “imha” kararının uygulanmasıydı. Türk ordusu ağzı Haçlılara dönük yay biçiminde tertiplenmişti. Sağ kanatta Turhan bey komutasında Rumeli sipahileri, merkezde Karaca Paşa komutasında Anadolu birlikleri, sol kanatta Azepler ve Akıncılar, genel ihtiyat birlikleri ise Yeniçeri ve Sipahilerdi. Mevziin önü, hendeklerle ve siperlerle pekiştirilmişti. Sultân Murat’ın bulunduğu hendeğin kenarına dikilmiş bir mızrağın ucuna Haçlıların bozdukları Segedin Barış Antlaşması asılmıştı. En geride de muharebe ağırlıklarının korunduğu tahkimli ordugâh (II. Murat’ın muharebe idare yeri) bulunuyordu. Türk ordusunu dört kilometre uzakta, karşısında bulan Kral Ladislas, büyük ölçüde telaşa kapılmıştı. Çünkü, Türklerin bu kadar kısa sürede toparlanıp geleceğini ummamıştı. Ortaya çıkan bu durum dolayısıyla ileri karakollarını takviye ettirdi. Atların eğerlerinin alınmaması, askerin giyinik olarak muharebeye hazır bir halde geceyi geçirmeleri ve gereken diğer muharebe hazırlıklarının yapılması için emirler verdi. Ertesi sabah bir harp meclisi toplayarak komutanların ne tür bir hareket tarzı uygulayacakları konularının görüşülmesini ve karar verilmesini sağladı. Kral, ordusuna güveniyordu. Îki yıldır yapılan muharebelerde daha güçlü Türk ordularını yenmişti. Ayrıca ordusunun moralinin de yüksek olduğu inancını koruyordu.
Harp meclisi toplantısında, Papa’nın Macaristan Vekili Jülyen ve Kardinal Cesarini ile Erlo ve Grosvaraden Piskoposları, muharebe şekli hakkında şu düşünceleri ileri sürdüler: “ Ordugâh çevresinde hendekler kazmak, arabalardan istihkâmlar hazırlamak, donanma yetişinceye kadar bu tahkimat gerisinde savunmak”. Başkomutan Jan Hunyadi, bu hareket tarzını bu seferin amacına uygun görmemiş; izlenecek harekâtın şeklini şöyle açıklamıştı: “Taarruz edecek güçteki bir orduyu tahkimli bir savunma mevzii içine sokmak çok zararlıdır. Donanma yetişinceye kadar açlıktan güçsüzleşecek bir ordu iş göremez. Güçlü bir orduyu, bir donanmanın zamanı belirsiz geliş şansına bağlamak doğru olmaz. Taarruz, morali yüksek olan asker üzerinde daha olumlu etki yapar.” Bu düşünce Kral Ladislas tarafından da uygun görülmüş ve saldırgan bir harekâtın uygulanması kararlaştırılmıştı. Haçlılar'ın sol kanadı Varna bataklıklarıyla muhafaza altına alınmış ve sağ kanadı ise açık ovaya ve şehre doğru bakıyor olup, Macar kuvvetleri tamamen sağ kanada toplanmıştı.
Jan Hunyadi'nin saldırgan harekâta karar vermiş olmasına rağmen muharebe, 10 Kasım 1444 sabahının erken saatlerinde, Türk taarruzu ile başladı. Türk sol kanadındaki azepler ve akıncılar, (10.000 -15.000 kişi) Haçlıların sağ kanadını kuşatmayı amaçlayan bir hareketle gizlenmiş bulundukları sırtların gerilerinden tepeleri aştılar. Arsalardan, çalılıklardan yararlanarak vadiye indiler. Öğleye doğru düşmanın sağ kanadına yanaştılar. Sırtlar, Haçlı atlılarının, harekâtına elverişli değildi. Bu nedenle bu süre içinde Haçlı ordusunda bir hareket görülmemişti. Aradaki mesafe bir ok menziline indikten sonra akıncıların okçuları, düşman safları üzerine yoğun bir atışa başladılar. Bundan sonra, bindirilmiş öncüler, düşman safları arasına daldılar. Öğleyin muharebe alanı bir anda korkunç bir görünüm almıştı. Düşman Başkomutanı Jan Hunyadi, yanına Erlo Piskoposunun alayını da alarak, sağ kanadı üzerinde baskıyı artıran Türklere karşı yanaşık düzende taarruza geçti. Haçlı süvariler, ağır zırhlı oldukları için az kayıp veriyor buna karşılık Türkleri zor duruma düşürüyorlardı. Hunyadi'nin yadındaki Grosvaraden Piskoposu ile Kardinal Jülyen Cezarini’nin alayları da taarruza kalkınca, Türk akıncı ve azepleri bozularak geriye çekilmeye başladılar. Sol kanada yüklenen Eflak kuvvetleri ise bu kanadı bozdular ve hatta yandan padişahın bulunduğu ordu merkezine doğru yürüdüyseler de püskürtüldüler. Ordunun gerisinin tahkim edilmemesinden dolayı bu kısım tehdit edildi. Sağ ve sol kollar dağılmış olduklarından ordu merkezinde yalnız padişah, maiyeti ve kapıkulu kuvvetleri kalmıştı. Paşalar Sultan'a geri çekilmeleri yönünde ısrar etse de Sultan Murad geri çekilmeyi reddediyor, tam tersine Haçlı ordusunun tüm gücünü kendi üstlerine akıtmasını istiyor. Çünkü Haçlı ana kampında ihtiyat birliği olarak halen 10.000 Leh asker bulunmaktaydı ve Osmanlı tarafından yapılacak bir karşı saldırıda Haçlı birliklerine destek için sahaya girecek ve savaşı Osmanlılar aleyhine kritik bir noktaya götürecekti. Onun için Sultan Murad karşı saldırı için uygun anı kolluyordu.
Osmanlı ordusunun sağ ve sol kollarının bozulduğunu gören Kral I. Ulászló, János Hunyadi'nin uyarılarını dinlemeyerek Leh kuvvetleriyle birlikte Osmanlı ordusunun merkezine ve padişahın üzerine hücum ederek sancakların bulunduğu yere kadar geldi. Leh kralı muharebenin bu safhasında kritik bir hata yaptı, çünkü Sultan Murad merkez hattını hendekler açtırıp, kazıklar dikerek koruma altına almıştı. Leh kuvvetleri ise doğrudan bir pusunun içine düşmüştü. Yeniçeriler şiddetle savunmada bulundular ve merkezden içeri giren düşman kuvvetlerini çevirdiler. Bu sırada Timurtaş adlı yeniçeri kralın atının ayağına balta ile vurarak atı ve kralı yere düşürdü. Kralın düştüğünü gören yayabaşı Koca Hızır derhal koşarak kralın başını kesti ve bir mızrağın ucuna takarak II. Murad'a götürdü. Bunu gören koalisyon kuvvetleri bozulup kaçmaya başladılar.
Bu sırada Osmanlıların sol kanadını çevirmekte olan János Hunyadi süratle yetişerek vaziyeti düzeltmeye ve kralın ölüsünü almaya ve "biz kral için değil dinimiz için savaşmaya geldik" diye askeri cesaretlendirmeye çalıştı ve hattâ bir iki hamle daha yaptıysa da kralın katlini duyan Türk kuvvetlerinin dönerek kuvvetin arttığını görmesi üzerine kendi kuvvetini toplamaya muvaffak olamamış ve kralın katli duyularak haçlı ordusunda genel bir panik meydana gelmiştir. Bunun üzerine doğru anın bu an olduğuna karar veren Sultan Murad tüm orduya genel hücum emri verdi, Türk ordusu merkezde Haçlı kuvvetlerini kuşattı. Durumun umutsuzluğunu gören János Hunyadi'de Leh kuvvetlerinden kurtulanları alarak kaçmış ve Sultan Murat'ın muharebe meydanını terk etmemesi bu büyük başarının elde edilmesine sebep olmuştur.