stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Balkan Savaşlarında Arnavut Katliamları
Katliamlar > Kosova Vilayeti > Yeni Pazar

1908'den 1913'e kadar Belgrad ve Bükreş'te bir İtalyan büyük ve askerî ataşe olan Carlo Papa di Castiglione d'Asti (1869-1955), ilerleyen Sırp ordusunu gözlemledi. Ordunun Sırp egemenliğini kolaylaştırmak için Yeni Pazar'ın Arnavut nüfusunu yok ettiğini bildirdi.  Sırp birlikleri Yeni Pazar Sancağı'na girdiğinde yüzlerce sivil öldürüldü. General Mihailo Zivkoviç'bağlı İbar Ordusu    Yeni Pazar'ı da içine alan Sancak Bölgesine girdiğinde Arnavut nüfusu "soletudinem faciunt pacem appelant " ile pasifize etti. ("Bölgeyi çöle çevirip ve barışa çağırma" Yakıp yıkma taktiği ile masaya oturtma sindirme taktiği).
Katliamlar > Manastır Vilayeti > Ohri

Ohri kasabasında Sırp güçleri 500 Arnavut ve Türk'ü öldürdü.
Katliamlar > Manastır Vilayeti > Debre

20 Eylül 1913'te Sırp Ordusu, Malisya 'nın Debre kentindeki bütün sığırları götürdü. Çobanların karşı koymasına rağmen hepsi öldürüldü. Sırplar ayrıca iki Luma reisini (Mehmet Edhemi ve Cafer Elezi) öldürdüler ve aşağı Debre İlçesindeki Peshkopi, Blliçë ve Dohoshisht köylerini ve yukarı Debre İlçesindeki diğer yedi köyü yağmaladılar ve yaktılar. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar işkence gördü ve öldürüldü.
Sırp Ordusu Debre, Elbasan ve İşkodra üzerinden Arnavutluk'u işgal ederken, şehirleri ve köyleri topçularla bombaladılar. Arnavut hükûmeti Paris'teki delegelerine Sırbistan'ın amacının Arnavut devletini bastırmak ve Arnavut nüfusunu yok etmek olduğunu telgrafla bildirdi.
Amerikan yardım komiseri William Howard 1914 Daily Mirror röportajında, Sırp birliklerinin Debre'de 100 köyü (12.000 ev ile) tahrip ettiğini ve 4.000 ila 8.000 Arnavut'un yakıldığını, süngüyle vurulduğunu veya vurularak öldürüldüğünü söyledi.  Sırp birlikleri Debre köylerini yağmaladığında, silahlı Arnavutlar askerleri öldürdü. Sırplar buna 24 köyü yakarak karşılık verdi.
Katliamlar > Manastır Vilayeti > Pelagonya

Sırp binbaşı M. Vasić ve Vasilije Trbić Eylül 1912'de 30 Çetnik topladı ve beraber Desovo'ya gittiler ve burada 111 Arnavut erkeği vurdular ve köyü yerle bir ettiler.  Yakındaki Brailovo'da Trbić 60 Arnavut'u idam etti.
Katliamlar > Manastır Vilayeti > Porcasi ve Sulp

Köylerde Sırp askerleri erkekleri dışarı çıkardı ve kadınlardan serbest bırakılmaları için fidye olarak para vermelerini istedi. Ödeme yapıldıktan sonra hepsi bir caminin içine kondular, onlarla birlikte camii havaya uçuruldu. Sulp'ta, 73 Arnavut da öldürüldü.
Katliamlar > Manastır Vilayeti > Tiran

Tiran'da birçok Arnavut yerel Sırp askerleri tarafından ölene kadar dövüldü.
İddialara Karşı Çıkanlar

Sırp birlikleri tarafından işlenen savaş suçları Sırp yetkilileri ve tarihçileri öfkelendirdi; Sırp, İngiliz ve Almanların vahşetleri kapsamasına rağmen, Nikola Pašić bunları "yabancı propagandanın icadı" olarak sunmaya çalıştı. İnkâr devam etti ve vahşetlere "özgürlük mücadelesi" adı verildi ("Sırp Hükümünün beşiğinin ve işgal altındaki kardeşlerinin nihai kurtuluşu" diye popüler bir espriye yol açtı).
1899 ve 1907 Lahey Sözleşmeleri

Sırbistan Krallığı 1899 ve 1907 Lahey Sözleşmelerini imzalamasına rağmen, 1907 antlaşmasına uymadı; Kosova'daki Müslüman siviller kötü muamele gördü ve aşırı şiddete maruz kaldı.
Sonrası

Balkan Savaşları'ndaki askeri kayıpların sayısı konusunda güvenilir istatistikler mevcuttur.  İstatistikler partizan amaçlarla yorumlandığından sivil kurbanlar (genellikle hedeflenen bir etnik veya dini grubun üyeleri) için bir araştırma boşluğu bulunmaktadır. Savaşlar,içlerinde Arnavutların,Pomakların,Türklerinde olduğu bazıları İstanbul'a veya Anadolu'ya kaçan birçok mülteci yarattı. Arnavutluk'un kurulmasından sonra Arnavut mültecilerden de (özellikle Müslümanlar) Türkiye'ye kaçanlar oldu. Yine Arnavutlarca Sırp kontrolüne karşı 1913 sonbaharında Ohri-Debre ayaklanması ile direniş gösterildi; ancak Sırp güçlerince bu isyanın bastırılması, on binlerce Arnavut mültecinin Batı Makedonya'dan Arnavutluk'a gelmesiyle sonuçlandı. Freundlich'e göre, İşkodra kasabasındaki Arnavut mülteci nüfusu 8.000-10.000; Shala) ve Iballë'de 7.000 mülteci vardı. Edvin Pezo, kuzey Arnavutluk'taki büyük mülteci nüfusunun bir kısmının muhtemelen Kosova'dan geldiğini yazdı. Yeni Arnavut hükûmetinin yardım eksikliği ve Osmanlıların Arnavut göçmenlik kısıtlamaları, birçok mülteciyi evlerine, genellikle yıkılan evlere dönmeye zorladı. Üsküp'tekiler gibi Balkan Savaşlarından sağ kurtulanlar genellikle deneyimlerinden bahsetmediler.
Eski Osmanlı topraklarını Sırbistan, Karadağ ve Yunanistan'a (Kosova Vilayeti'nin çoğu Sırbistan'a verildi) veren 1913 Londra Antlaşması'nın bir sonucu olarak, bağımsız bir Arnavutluk tanındı; Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ yeni Arnavutluk Prensliği'nden çekilmeyi kabul etti. Prenslik, etnik Arnavutların yaşadığı toprakların sadece yarısını içeriyordu ve birçok Arnavut komşu ülkelerde kaldı. İki Sırp Ordusunun Arnavutluk'u işgali (1913 ve Mayıs 1915'te), kısmen Birinci Balkan Savaşı'ndaki Sırp vahşetinin intikamı olarak, ordunun geri çekilmesi sırasında Arnavut keskin nişancı saldırılarını tetikledi.
Balkan Savaşları, Sırp güçlerinin kendilerini "kurtarıcı" olarak görmeleriyle sonuçlandı ve Sırp olmayanlar yeni gerçeklikteki yerleriyle ilgili endişe duymaya.  Sırpların Balkan Savaşları konusundaki mevcut tutumunun, onların "Sırplığın beşiği ve [onun] işgal altındaki kardeşlerini" kurtarmak için "nihai" bir mücadele olduğu yönündedir.
Üsküp'teki gibi şiddet olayları Makedon ve Yugoslav tarihlerinden çıkarılmıştır. Arnavut ve Kosovalı tarih kitaplarının çoğu, Yunanları, Sırpları ve Arnavutları hükûmetin yanlış yönetiminden kurtarmak için Osmanlı devletine yapılan saldırıyı olumlu bir görüşle sunar,  Sırp, Yunan ve Karadağ askerî güçlerinin Arnavutluk'a gelişini (ve davranışlarını) şovenist ve haksız olarak değerlendirir. "Arnavut nüfusunun askeri güçle (özellikle Balkan Birliği'nin Sırp ve Karadağ orduları tarafından) kurtuluşu"nu, "düşmanların istilası" veya uzun süredir devam eden "düşmanlık" olarak tanımlarlar. Arnavutluk ve Kosova'da Balkan Savaşları'nın bu anlayışı eğitim müfredatının bir parçasıdır. In Albania and Kosovo, this understanding of the Balkan Wars is part of the educational curriculum.
1998-99'da Arnavut nüfusuna karşı 1912'dekine benzer savaş suçları işlendi. Bu olaylar Arnavutluk-Sırbistan ilişkilerini derinden etkilemiştir.
Konuyla ilgili yayınlar

Report of the International Commission to Inquire into the Causes and Conduct of the Balkan War
Tucović, Dimitrije (1946). Srbija i Arbanija. Jedan prilog kritici zavojevačke politike srpske buržoazije. Beograd – Zagreb: Kultura. 23 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ekim 2021.
Luma bölgesi
Uluslararası Carnegie komisyonu mültecilerle görüşürken
Yüzbaşı Dimitrije Tucović
Kırınım ağı

Bir kırınım ağı örneği
Optikte kırınım ağı, ışığın kırınım yolu ile farklı yönlerdeki hüzmelere dağılmasını sağlayan periyodik bir optik alettir. Buz hüzmelerin yönü ağın periyoduna ve gelen ışığın dalga boyuna bağlıdır.
Kırınım ağlarının temel prensipleri ilk kez 17. yüzyılda astronom James Gregory tarafından keşfedilmiştir. David Rittenhouse ilk kırınım ağını 1785'te üretmiştir. Kırınım ağları günümüzde lazerler, hologramlar ve spektrometreler gibi birçok optik aygıt ve üründe kullanılmaktadır. CD ve DVD gibi optik disk'lerdeki ışık yansımaları kırınım ağlarının etkilerine örnek gösterilebilir.
Temel prensipleri

Kırınım ağlarının temeli girişim ve kırınım ilkelerine dayalıdır. Huygens-Fresnel ilkesi ilerleyen bir dalga cephesinin her noktasının bir noktasal dalga kaynağı olarak görülebileceğini öne sürer; dalganın sonraki bir pozisyondaki cephesi bu kaynaklardan çıkan dalgaların yapıcı ve yıkıcı girişimi ile elde edilebilir. Kırınım ağlarındaki periyodik yapılar ise geçirgen veya yansıtıcı olabilir. Bu ağlardan yansıyan veya geçen ışığın kırınım sonucu oluşturduğu dalgalar ağın periyoduna ve ışığın havadaki dalga boyuna göre yapıcı veya kırıcı girişim yapar. Işığın dağılma özelliği sonucu farklı ayrık dalga boyları için farklı açılarda hüzmeler oluşur.
Kırınım ağlarının çalışma prensibi kırınım ağı formülü ile özetlenebilir:
Bu formülde  \theta _{i} ağa gelen düzlem dalganın geliş açısı,  \theta _{m} ise dağılma açısıdır.  \lambda  ve  d ise sırasıyla ışığın dalga boyunu ve ağın periyodunu gösterir.  m katsayısı ise sadece tam sayı değerler alır ve kırınımın mertebesini belirtir. Sıfırıncı mertebede herhangi bir kırınım gözlenmez.
Kırınımın mertebesi yükseldikçe ışığın yoğunluğu azalır. Buna karşın daha yüksek mertebelerdeki dalga boyları birbirinden daha kolay ayırt edilebilir; bu durum açısal dağılma olarak nitelendirilmektedir. Açısal dağılma,
şeklinde ifade edilebilir. Kırınım ağının çözünüm gücü  {\mathcal {R}} ise kırınım mertebesi ile periyodik yapı sayısının çarpımına denk düşer.
Genellikle kırınım ağları yansıma veya geçirme prensipleri ile çalışır. Geçirgen ağlar ise genlik ağları ve faz ağları olarak ikiye ayrılır: genlik ağlarda opak, faz ağlarında ise transparan periyodik yarıkların kullanılması ile ışığın modülasyonu gerçekleşir. Yansıtıcı ağlar genellikle alüminyumun termal buharlaştırılma ile cam yüzeye çökeltilmesi ile üretilir. Kırınım ağları aynı zamanda transparan bir malzemedeki kırınım indisinin periyodik bir şekilde değiştirilmesi ile de elde edilebilir; bu ağlar holografik hacim ağları olarak bilinmektedir.
Galeri

Bir CD-ROM'da kırınım sonucu oluşan gök kuşağı deseni
Bir kırınım ağından geçen ampul ışığı
Argon lazerinin bir yansıtıcı kırınım ağı ile dağılması
Bir faz kırınım ağı
Endüstriyel üretim kırınım ağları
Bir kırınım ağındaki yarıklar
Kırınım ağı denklemi
Bir ampul ışığının üç farklı mertebede kırınımı
Ardea picata

Ardea picata balıkçılgiller (Ardeidae) familyasından bir kuş türü. Avustralya'nın kuzeyinde ve Yeni Gine ile Wallacea'nın bazı bölgelerinde bulunur.
Taksonomi

Bu tür 1845 yılında ornitolog John Gould tarafından tanımlanmıştır. Bazı taksonomlar türü Egretta cinsi içinde sınıflandırır. Kabul edilmiş bir alt türü yoktur.
Fiziksel özellikleri

Küçük boyutlu olan bu balıkçılın boyu 43 ila 55 cm arasındadır. Kanatları, gövdesi, başı koyu arduvaz renklidir. Boğazı ve boynu ise beyazdır. Görünüşü Ardea pacifica'ya benzer. Ortalama ağırlığı 247 ila 280 g olan erkek kuşlar ortalama ağırlığı 225 ila 242 g olan dili kuşlardan daha ağırdır ancak dış görünüşleri birbirine benzer.
Erişkin olmayan kuşların tepelerinde uzun tüyler yoktur ve başlarındaki koyu renk nedeniyle Ardea pacifica'nın küçük boylusu gibi görünmesine neden olur. Genç kuşlar önceleri ayrı bir tür olarak sınıflandırılmıştır.
14 Ekim 2023 Güneş tutulması

| 14 Ekim 2023 Güneş tutulması |
| --- | --- |
Los Alamos, New Mexico'dan gözlenen halkalı Güneş tutulması
Harita
Tutulmanın türü
Tür: Halkalı
Gama: 0,3753
Büyüklük: 0,952
Maksimum tutulma
Süre: 317 saniye (5 d 17 s)
Koordinatlar: 11°24′N 83°06′W﻿ / ﻿11.4°K 83.1°B﻿ / 11.4; -83.1
Maks. kuşak genişliği: 187 km (116 mi)
Zaman (UTC)
En büyük tutulma: 18:00:41
Kaynaklar
Saros: 134 (44 - 71)
Katalog # (SE5000): 9560
14 Ekim 2023 Güneş tutulması dünya haritası
Tutulmanın Kuzey Amerika ve Güney Amerika'daki yolunun animasyonlu haritası
14 Ekim 2023 Güneş tutulması, büyük ölçüde Kuzey, Orta ve Güney Amerika üzerinde meydana gelen halkalı Güneş tutulmasıydı.
Tutulmanın maksimum olduğu bölge Orta Amerika'daydı, en geniş kapsama alanı Nikaragua'nın doğu kıyısı açıklarında ve en uzun tutulma süresi Panama'nın güney kıyısının hemen açıklarında gerçekleşti. Buradaki halkalı tutulma 5 dakika 17 saniye sürdü ve güneş ufuk çizgisinin 66,8° üzerindeydi.
Tutulma, Saros döngüsü 134'ün bir parçasıdır ve 3 Ekim 2005 Güneş tutulmasının devamı niteliğindedir.
Görünürlük

Halkalı tutulmanın görünürlük bölgesi Dünya'ya ilk olarak saat 16:12 UT'de Doğu Pasifik 146° 14′ Batı boylamı ve 49° 14′ Kuzey enleminde ulaştı. Güneydoğuya doğru ilerleyen gölge, Coos Bay, Oregon'da ABD kıyılarına çarptı ve ardından Amerika eyaletleri, Oregon, Nevada, Utah, New Mexico ve Teksas'ı geçti. Daha sonra Meksika Körfezi'nin batısı, Yucatán Yarımadası ve Honduras'ın kuzeydoğusunu, ardından Kosta Rika kıyılarıyla Panama Kanalı'nın batısındaki Panama Kıstağı'nı geçerek okyanus boyunca Kolombiya'ya doğru devam etti. Kolombiya kıyısından sonra seyrek nüfuslu bölgelerden geçerek önce And Dağları, ardından Brezilya'daki Amazon Nehri boyunca ilerledi ve yeniden yoğun nüfuslu bölgelere ulaştı, fakat burada Güneş batı ufuk çizgisine çok yakındı. Ay'ın gölgesi, Brezilya'nın doğu kıyısından kısa bir süre önce saat 19:46 UT'de 29° 46′ Batı boylamı ve 5° 46′ Güney enleminde Dünya'yı terk etti.
Halkalı görünürlük bölgesi, ABD'de Krater Gölü, Büyük Havza, Capitol Reef, Canyonlands ve Padre Adası; Panama'da Santa Fe, Omar Torrijos, Sarigua; Kolombiya'da Uramba, Cordillera de los Picacho, Serranía de la Macarena, Chiribiquete; Brezilya'da Jaú, Amazônia, Jamanxim ve Serra do Pardo gibi birçok milli parkı ve diğer koruma alanlarını da etkiledi.
Texas'ın Austin şehrinin yaklaşık 100 km batısı, Bandera ilçesi'nin Vanderpool kasabasına yakın bir noktada, 8 Nisan 2024 tarihinde gerçekleşecek tam Güneş tutulmasının merkez çizgisiyle kesişti. Bu nedenle burada yaklaşık 6 ay arayla iki merkezi Güneş tutulması gözlenebilecek. Albuquerque için bu tutulma, 11 yıl içinde gerçekleşen ikinci halkalı güneş tutulmasıydı ve 20 Mayıs 2012 Güneş tutulmasının gölge yoluyla kesişti.
Halkalı tutulma görünürlük bölgesindeki yerler

| Ülke | Yer | Süre | Zaman (UT) | Açıklama |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ABD | Coos Bay | 4d 00s | 16:18 | karayla ilk temas |
| ABD | Eugene | 3d 54s | 16:19 |  |
| ABD | Medford | 1d 13s | 16:19 | halkalı tutulma bölgesinin kenarı |
| ABD | Elko | 4d 18s | 16:25 |  |
| ABD | Albuquerque | 4d 50s | 16:37 |  |
| ABD | Santa Fe | 2d 49s | 16:37 | halkalı tutulma bölgesinin kenarı |
| ABD | Roswell | 4d 41s | 16:41 |  |
| ABD | Odessa | 4d 48s | 16:45 |  |
| ABD | Vanderpool | 4d 59s | 16:52 | 8 Nisan 2024 tam Güneş tutulmasının merkez çizgisi geçiş noktası |
| ABD | San Antonio | 4d 24s | 16:54 |  |
| ABD | Corpus Christi | 5d 02s | 16:58 |  |
| Meksika | Campeche | 4d 33s | 17:25 |  |
| Belize | Belize City | 5d 11s | 17:34 |  |
| Honduras | La Ceiba | 5d 11s | 17:41 |  |
| Honduras | Catacamas | 5d 15s | 17:45 |  |
| Panama | Santiago de Veraguas | 4d 09s | 18:12 |  |
| Kolombiya | Cali | 3d 44s | 18:33 |  |
| Kolombiya | Neiva | 5d 09s | 18:37 |  |
| Brezilya | Araguaína | 4d 09s | 19:39 |  |
| Brezilya | Juazeiro do Norte | 3d 52s | 19:45 | ufkun yaklaşık 10° üzerinde |
| Brezilya | Campina Grande | 3d 04s | 19:46 | ufkun yaklaşık 7° üzerinde |
| Brezilya | Natal | 3d 32s | 19:45 | ufkun yaklaşık 6° üzerinde |
Dolunay

Başlığın diğer anlamları için Dolunay (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
9,25 inç (23,5 cm) Schmidt-Cassegrain teleskopla çekilmiş dolunay.
Dolunay, Ay'ın Güneş'e göre Dünya'nın ters tarafında kaldığı evresi. Dolunay, Ay ile Güneş'in jeosentrik zahir (ekliptik) boylamlarının farkı 180 derece olduğunda gerçekleşir. Bu durumda Ay, Dünya'ya göre Güneş ile ters noktalardadır.
Sinodik aya göre Ay'ın aynı evreleri arasındaki zaman ortalama 29,53 gündür. Bu sebeple yeniay ile başlayan Ay takvimine göre dolunay 14 veya 15. günde gerçekleşir. Kameri ay hep tam sayılardan oluştuğu için 29 veya 30 gün sürer.
1071 Brita

| Keşif |
| --- | --- |
Keşfeden: V. Albitzkij
Keşif yeri: Simeiz Gözlemevi
Keşif tarihi: 3 Mart 1924
Adlandırmalar
MPC belirtmesi: (1071) Brita
Adın kaynağı: Büyük Britanya (Britanya Adaları'nın parçası)
Alternatif adlandırma: 1924 RE · 1927 YB 1947 BE · 1948 HB 1948 JG · 1952 FJ A910 EB · A917 SP
Küçük gezegen kategorisi: Asteroit kuşağı · (orta) arka plan
Yörünge özellikleri
Dönem 4 Eylül 2017 (JG 2458000,5)
Belirsizlik parametresi 0
Gözlem yayı: 107,06 yr (39,102 days)
Günöte: 3,1065 AB
Günberi: 2,4954 AB
Yarı büyük eksen: 2,8009 AB
Dış merkezlik: 0,1091
Yörünge periyodu: 4,69 yıl (1.712 gün)
Ortalama ayrıklık: 60,276°
Ortalama devinim: 0° 12d 37.08s / gün
Eğiklik: 5,3715°
Çıkış düğümü boylamı: 52,571°
Perihelyon açısı: 27,137°
Fiziksel özellikler
Tayf tipi: SMASS = Xk · X
Mutlak parlaklık (H): 10.10 · 10.30 · 10.40 · 10,54±0,25 · 10.56
Boyutlar: 39,45±8,81 km 40,266±12,91 km 50.14 km (türetilmiş) 50,29±1,4 km 60,862±0,536 km 62,53±0,65 km 64,23±19,39 km
Sinodal dönme süresi: 5,8 s (yetersiz) 5,805±0,002 h 5,8158±0,0003 h 5,8169±0,0003 h
Geometrik albedo: 0,03±0,02 0,036±0,005 0,042±0,001 0.0486 (xtüretilmiş) 0,0524±0,0488 0,0637±0,004 0,07±0,03
  
1071 Brita, geçici ismi 1924 RE, orta asteroit kuşağının arka plan popülasyonundan, yaklaşık 50 kilometre çapında, karanlık bir asteroittir. 3 Mart 1924'te Sovyet astronom Vladimir Albitsky tarafından Kırım yarımadasındaki Simeiz Gözlemevinde keşfedildi. Asteroide Büyük Britanya adasının adı verildi.
Yörünge ve sınıflandırma

Brita, ana kuşağın arka plan popülasyonundan aile dışı bir asteroittir. Orta asteroit kuşağında Güneş'i 2,5–3,1 AB uzaklıkta; her 4 yıl ve 8 ayda bir döner (1.712 gün; 2,80'lık yarı ana eksen vardır). Yörüngesi, ekliptik ile ilgili olarak 0,11'lik bir eksantrikliğe ve 5 °'lik bir eğime sahiptir.
Asteroit ilk olarak Mart 1910'da Heidelberg Gözlemevinde A910 EB olarak tanımlandı. Gövdenin gözlem yayı, resmi keşif gözlemi Simeiz'den 7 yıldan fazla bir süre sonra, Ekim 1931'de Lowell Gözlemevi'nde başlar.
Fiziksel özellikleri

SMASS sınıflandırmasında Brita, X tipinden nadir K tipi asteroitlere geçiş yapan bir Xk alt tipidir.
Fiziksel özellikleri > Rotasyon süresi

2001 yılında, bir grup Brezilyalı ve Arjantinli astronom tarafından Brita'nın ilk, parçalı ışık eğrisi yayınlandı. Işık eğrisi analizi, 0,38 kadir parlaklık değişimiyle (U=1) 5,8 saatlik bir dönüş süresi verdi. 2008 ve 2016 yılları arasında, fotometrik gözlemler sırasıyla 5,805, 5,8158 ve 5,8169 saatlik iyi tanımlanmış üç periyot ve sırasıyla 0,19, 0,23 ve 0,20 büyüklüğünde bir genlik verdi (U=3/3/3).
Fiziksel özellikleri > Çapı ve albedosu

Kızılötesi Astronomik Uydu IRAS, Japon Akari uydusu ve NASA'nın Geniş Alan Kızılötesi Araştırma Kaşifi'nin NEOWISE misyonu tarafından yapılan araştırmalara göre, Brita'nın çapı 39,45 ile 64,23 kilometre arasında ve yüzeyi 0,03 ile 0,07 arasında bir albedoya sahiptir.
Collaborative Asteroid Lightcurve Link, 10.4'lük mutlak büyüklüğe dayalı olarak 0,0486'lık bir albedo ve 50,14 kilometrelik bir çap elde ediyor.
İsimlendirme

Bu küçük gezegen, keşif gözlemevinin 1 metrelik teleskopunun inşa edildiği Büyük Britanya adasının adını almıştır. Küçük Gezegen İsimleri Sözlüğü'nün yazarı Lutz Schmadel, adlandırma koşullarını Kırımlı astronomlar N. Solovaya ve NS Chernykh'tan öğrendi (bkz. 2325 Chernykh).
Eriha

Başlığın diğer anlamları için Jericho (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Eriha |
| --- | --- |
أريحا

Takma ad: Güzel Kokulu
İdare
 • Belediye Başkanı: Hasan Salih
Nüfus (2006)
 • Toplam: 20.300
Eriha (Osm. Riha ya da İbr. Yeriho) Filistin Ulusal Yönetimi'nin Batı Şeria bölümünde Ürdün Nehri yanında yer alan bir yerleşim yeridir. Eriha valiliği'nin merkezidir ve Fetih partisi tarafından yönetilir. 2007 yılı itibarıyla 18,346 nüfusa sahiptir. 1517-1918 yılları arasında Osmanlı hakimiyeti altında olan şehir, 1949'dan 1967'ye kadar Ürdün tarafından işgal edildi ve 1967'den itibaren İsrail işgali altında tutuldu; 1994 yılında idari kontrol Filistin Yönetimi'ne verildi. Dünyanın en eski yerleşim bölgelerinden biri olduğuna inanılmaktadır ve dünyanın bilinen en eski koruyucu duvarına sahip şehridir. Şehrin, dünyanın en eski taş kulesine sahip olduğu da düşünüldü, ancak Tel Karamel, Suriye'deki kazılarda daha eski taş kuleler keşfedildi.
Arkeologlar Eriha'da 20'den fazla ardışık yerleşimin kalıntılarını ortaya çıkarmışlardır. Bunlardan ilki 11,000 yıl öncesine (MÖ 9000), neredeyse Dünya tarihinin Holosen döneminin başlangıcına dayanmaktadır.
Şehir ve çevresindeki verimli kaynaklar binlerce yıldır insanları şehre çekmektedir. Eriha, Tanah'ta "Palmiye Ağaçları'nın Şehri" olarak tanımlanmaktadır.
Etimoloji

Eriha'nın İbranicedeki ismi olan Yeriẖo kelimesinin genellikle Kenanca reaẖ ("kokulu") kelimesinden türetildiği düşünülmektedir. Ancak diğer teoriler Eriha'nın Kenanca "ay" anlamına gelen Yareaẖ kelimesinden ya da "Ay Tanrısı" olduğuna ve şehrin ona eski bir ibadet merkezi olarak adandığına inanılan Yarikh kelimesinden geldiğini savunmaktadır.
Eriha'nın Arapça adı, ʼArīḥā, "kokulu" anlamına gelir.
Tarih ve arkeoloji > Kazıların tarihi

Yerleşim yerinin ilk kazıları 1868 yılında Charles Warren tarafından yapılmıştır. Ernst Sellin ve Carl Watzinger 1907 ve 1909 yılları arasında, John Garstang ise 1930-1936 yılları arasında Tel es-Sultan ve Tulul Ebu el-'Alayik'te kazılar yapmışlardır. Daha modern teknikler kullanılarak yapılan araştırmalar, 1952 ve 1958 yılları arasında Kathleen Kenyon tarafından yapılmıştır. Lorenzo Nigro ve Nicolò Marchetti 1997–2000 yıllarında kazılar gerçekleştirmiştir. 2009'dan beri yürütülen İtalya-Filistin ortak  arkeolojik kazı ve restorasyon çalışması, 2015 yılından itibaren Lorenzo Nigro, Hamdan Taha ve Jehad Yasine yönetiminde Roma "La Sapienza" Üniversitesi ve Filistinli MOTA-DACH tarafından yeniden başlatılmıştır. İtalya-Filistin Ortak Kazı Çalışmaları 20 senede (1997-2017) 13 kez gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte; Orta Tunç Çağı'na bakan A1 Kulesi ile Erken Tunç III döneminden kalma güneydeki Aşağı Kasaba ve Bahar Tepesi'nin doğu tarafındaki G Sarayı gibi bazı önemli keşifler yapılmıştır.
Tarih ve arkeoloji > Taş Devri: Tel es-Sultan ve kökeni

En eski yerleşim yeri günümüzdeki Tel es-Sultan (ya da Sultan Tepesi) şehrinden birkaç kilometre uzaklıkta bulunuyordu. Hem Arapça hem de İbranicede, Orta Doğu ve Anadolu'daki antik yerleşim yerlerinde olduğu gibi; tel, zaman içinde ardışık tabakalar üzerine inşa edilmiş "höyük" anlamına gelmektedir. Eriha, Çanak Çömleksiz Neolitik A (en:Pre-Pottery Neolithic A, PPNA) ve Çanak Çömleksiz Neolitik B (en:Pre-Pottery Neolithic B, PPNB) dönemlerini yansıtan bir tip yerleşim yeridir.
Tarih ve arkeoloji > Taş Devri: Tel es-Sultan ve kökeni > Natuf avcı-toplayıcıları, y. MÖ 10.000

Sahadaki epipaleolitik yapı, jeolojik tarihte Holosen döneminin başlangıcı olan, MÖ 9000'den daha erken başlayan Natuf kültürü yapılarının inşasıyla; tarımın icadından daha erken bir tarihe denk gelmektedir.
Eriha yerleşim yerinin MÖ 10.000 yıllarına dayandığına dair kanıt bulunmaktadır. Genç Dryas'ın soğuk ve kurak dönemlerinde, herhangi bir yere kalıcı olarak yerleşmek imkânsızdı. Ancak, Ayn es-Sultan'ın Natuf avcı-toplayıcı grupları için popüler bir kamp alanı olduğu zamanlarda, bu gruplar arkalarında hilal şeklinde mikrolit aletler bıraktılar. MÖ 9600 civarında, Genç Dryas stadialinin kuraklık ve soğukluğu sona ermişti; bu da, Natuf gruplarının kalış sürelerinin uzamasına ve sonunda da yıl boyu süren yerleşim ve kalıcı yerleşim yerine yol açtı. Ocaklar ise evlerin hem içinde hem de dışında yer alıyordu.