stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Satpanth
Modern Sathpanthlar: İmâm-Şâhi

Her ne kadar günümüzde, 600 sene evvel oluşumlarını XV. asırda Pîr İmâm Şâh (d. 1430 - ö. 1520) önderliğinde tamamlayan Sathpantlar'ın alt grubu tarafından kullanılan bir deyim olmasına rağmen ki ayrıca kendi çersinde de birçok alt tarikâta bölünmekte ve ana yolu temsil eden "Nizârî-İsmâilî Hocalar" grubundan Ağa Han'ın önderliğini kabullenmemeleri hususunda ayrılık gösteren ve daha sıklıkla da "İmâm-Şâhi" olarak adlandırılmakta olan bu grup kendisini genellikle Hindu olarak tanımlamaktadır. Tarihî kullanım açısından bakıldığında ise "Sathpanth" tâbiri, Sathpanthlar arasında bulunan ve Hindu olduklarını öne süren alt gruplar tarafından kullanılabildiği gibi, Müslüman olduklarını iddia eden İsmâilîler tarafından da kullanılmıştır.
Abhazya

Bu madde  adlı bölge hakkındadır. Başlığın diğer anlamları için Abhazya (anlam ayrımı) maddesine bakabilirsiniz.
Gürcistan tarafından belirlenen ve uluslararası arenada tanınan Abhazya bayrağı.
Abhazya (Abhazca: Аҧсны Apsnı; Gürcüce: აფხაზეთი Apkhazeti), Gürcistan'ın kuzeybatısında, Karadeniz'in doğusunda yer alan tarihsel bölge ve ülkedir. Abhazya adı, tarihsel bölge dışında, de facto Abhazya Cumhuriyeti ile Gürcistan'a bağlı Abhazya Özerk Cumhuriyeti'ni de ifade etmektedir.
Abhazya Cumhuriyeti, Gürcistan'a bağlı özerk cumhuriyetini 1992'de ele geçiren isyancıların 1994 yılında Gürcistan'dan bağımsızlığını ilan etmesiyle ortaya çıkmıştır. De facto bağımsız olan Abhazya Cumhuriyeti, Rusya, Nikaragua, Venezuela, Nauru, Suriye gibi bazı devletler ve Güney Osetya, Transdinyester ve Dağlık Karabağ gibi de facto bağımsız devletler tarafından tanınsa da, başta Gürcistan olmak üzere, Birleşmiş Milletler üyesi devletlerin büyük çoğunluğu ve Birleşmiş Milletler teşkilatı tarafından tanınmamaktadır.
Abhazya Özerk Cumhuriyeti ise, Sovyetler Birliği içinde Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin bir parçası olarak kurulmuştur. Bugün de Birleşmiş Milletler ve - birkaç devlet dışında, Türkiye Cumhuriyeti dahil - BM üyesi devletlerin büyük çoğunluğu tarafından Gürcistan'ın bir parçası olarak kabul edilmektedir.
Abhazya Cumhuriyeti'nin yönetim merkezi Sohum olup, Abhazya Özerk Cumhuriyeti'nin "sürgündeki" hükûmeti ise, Gürcistan'ın başkenti Tiflis'tedir.
Abhazya adı eski Abazgia bölgesinden, bir kabule göre de bu bölgenin halklarından biri olan Abhazlardan gelir. Abhazya 8.600 km²’lik bir alanı kapsar.
2022 yılı itibarıyla bölgede 244.236 kişi yaşamaktadır. Halkın %70'inden fazlası aynı zamanda Rusya Federasyonu vatandaşıdır.
Tarih > Abhazya savaşı

Sovyetler Birliği’nin çözülmeye başladığı 1980’lerin sonlarında, Gürcistan’ın bağımsızlığa doğru yol aldığı süreçte, Abhazlar ile Gürcüler arasındaki gerilim iyice yükseldi. Pek çok Abhaz muhalif, Gürcistan’ın bağımsızlığını kazanması halinde Abhazya’nın da bağımsızlığını ilan etmesi hakkı bulunduğunu, bağımsız Gürcistan’da “Gürcüleştirme” politikalarının gündeme geleceğini ileri sürdü. Özerk cumhuriyetin nüfusunun %48'ini oluşturan Gürcülerin özerk cumhuriyette üniversiteleri yoktu ve üniversite talebinde bulunmalarıyla başlayan gösterilerde, 16 Temmuz 1989'da 16 Gürcü öldürüldü ve 137 kişi de yaralandı. Ardından Sovyet ordusu kontrolü sağlamak için Sohum’a girdi. Bu olayın paramiliter grubun bir provokasyonu olduğu da iddia edildi.
Gürcistan, Zviad Gamzahurdiya liderliğinde 6 Nisan 1991’de bağımsızlığını ilan etti ve Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti’nin 1921 tarihli anayasasına döndüğünü duyurdu. Pek çok Abhaz bunun Abhazya’nın özerkliğinin kaldırılması anlamına geldiğini ileri sürdü. Oysa 1921 tarihli anayasada Abhazya özerk bir cumhuriyet olarak tanınıyordu. 23 Temmuz 1992’de, Abhazya parlamentosu çoğunluğun oylarıyla bağımsızlığını ilan etti. Ardından düzensiz Gürcü birlikleri faşist bir politika ile, Karkaraşvili komutanlığında Abhazya’ya girdi ve Gürcü yönetimi bölgenin büyük bölümünü kontrol altına aldı, parlamentoyu da kapattı.
Abhazya'nın tek müttefiği olan "Kafkas Halkları Konfederasyonu" şemsiyesi altında bir araya gelen Çerkesler, Çeçenler, Rus Kazaklar ve Osetler, Abhaz güçleri Gürcülere karşı savaş başlattılar. Abhaz subayların yönetimindeki askerî birlikler, Eylül'de Gürcüleri yenilgiye uğrattı. Sonunda Gürcistan topraklarında bir Abhaz-Gürcü cephesi oluştu. 3.000 kişinin öldüğü savaş sonrasında Abhaz birlikleri Temmuz 1993'te, Sohum'u elinde tutan Gürcülere karşı saldırıya geçti. Gürcüler ağır kayıplar verdiler ve Sohum 27 Eylül'de Abhaz yönetiminin eline geçti. Bu savaşta binlerce insan öldü ve 10.000 kişi de kayboldu. Abhazya'dan 250.000'den fazla Gürcü göç etti.
Tarih > Yakın dönem

2004 yılından sonra Gürcü hükûmeti kontrolündeki Kodori Vadisi'nin yukarı kesimlerinde Abhaz milislerin faaliyetlerinde artış yaşanmıştır. 2008 yılındaki Gürcü-Oset Savaşında Rus destekli Abhaz güçlerinin başlattığı operasyonla Yukarı Kodor Vadisi'nde kontrol Abhaz milislerin eline geçmiştir. Gürcistan, Rusya ile olan tüm ilişkileri kesmiştir. Abhazya ve Güney Osetya bağımsızlığını ilan etmiştir. Ne var ki, Rusya ve dışındaki üç devlet dışında bağımsızlıklarını kimse tanımamıştır. Günümüzde Abhazya ve Güney Osetya, Rusya denetimindeki de-facto bir bölgeye dönüşmüştür.
2014 yılında yüzlerce kişinin protestosu sonucunda Abhazya Cumhurbaşkanı Aleksandr Ankvab istifa etmek zorunda kalmıştır. 27 Mayıs'ta ofisi basılmış ve Ankvab, Sohum'dan memleketi Gudauta'ya kaçmıştır. 1 Haziran'da görevinden istifa etmiştir. Gösterileri darbe girişimi olarak nitelemiştir. Gösterilerin sebebi olarak Abhazya'daki Gürcülere yönelik verilen hakların Abhazları rahatsız etmesi olarak gösterilmiştir. Ukrayna'da tansiyonun yükseldiği dönemde yaşanan bu olayın arkasında Rusya'nın olduğu iddia edilmiştir.
Siyasal statü

Ana maddeler: Abhazya Özerk Cumhuriyeti ve Abhazya Cumhuriyeti
1990'ların başındaki savaşın ardından Sohum'a egemen olan ve ayrılma yanlısı güçler 1994 yılında bağımsızlığını ilan etmiş, ama Abhazya Cumhuriyeti adını taşıyan bu yönetim bazı ülkeler tarafından tanınmıştır. Rusya, Nikaragua, Venezuela, Nauru, Vanuatu, Suriye ile birlikte de facto bağımsız ülkeler Güney Osetya ve Transdinyester ülkenin bağımsızlığını tanıyan ülkeler olmuştur. İlerleyen süreçte Vanuatu ve Tuvalu gerçekleştirdikleri bu tanıma işlemlerini geri çekmişlerdir.
Gürcistan’ın merkezi yönetiminin desteğindeki özerk yönetim ise, bölgenin eski statüsünün korunmasından yanadır. Abhazya Cumhuriyeti Hükümeti’nin yönetim merkezi Sohum’dur.
Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, Avrupa Birliği Konseyi gibi uluslararası örgütler Abhazya’yı Gürcistan’ın bir parçası olarak tanımakta ve anlaşmazlığın her iki tarafın barışçı yollarla çözümlemesini istemektedir. Bununla birlikte, bugünkü nüfusunun büyük bölümü Abhazya’yı egemen bir devlet olarak kabul etmektedir.
Ekonomi

Başlıca gelir kaynağı turizmdir. Abhazya tam anlamıyla bir turizm cennetidir.Doğal güzelliği sayesinde ülkeye yurt dışından çok fazla sayıda turist çekmektedir. Kimi insanlar Abhazya için; İnsanın ölmeden önce kesinlikle görmesi gereken yerlerden biri olduğunu söyler. Tkuarçal bölgesinde dünyanın en iyi kömürleri üretilmektedir. Tarihte de İpek Yolunun denize açılan kapısı olan Abhazya, zengin kömür havzasına ve değerli mermer yataklarına sahiptir. Abhazya’daki ağaç çeşitliği nedeniyle bu zamana kadar önemli bir gelir kaynağı olan ağaç ürünleri sektörü, son zamanlarda ormanların koruma altına alınmasıyla askıya alınmıştır.
Kültür

Ana madde: Abhaz kültürü
Kültürlerine son derece düşkün olan Abhazlarda kadına önem başta gelen değerlerdendir. Abhazlarda kadının yeri erkekler kadar önemlidir. Abhaz kadını erkekler gibi at biner, misafir geldiğinde erkeklerle oturabilir, en az erkekler kadar söz söyleme ve düşünce özgürlüğü hakkına sahiptir. Abhazlar, Çerkesler'deki Xabze gibi, kendi kültürlerine "Apsuara" derler. Abhazların ataları, MÖ III. binyıl da Batı Kafkasya'da megalitik kültürün yaratıcıları olarak kabul edilir (megalitler - devasa taş bloklardan oluşan binalar). MÖ 1. binyılın başlangıcında metal bilimi konusunda uzmanlaştılar ve MÖ 8.-7. yüzyıllarda, demiri üretme ve işlemede dünyada bir ilk oldular.
Nüfus

Ana madde: Abhazya demografisi
Abhazya nüfusunun kesin mevcut boyutu belirsizdir. 2003 yılında yürütülen nüfus sayımına göre 215.972 kişi olarak kaydedildi fakat bu Gürcü yetkililer tarafından doğru olmadığı söylenmekteydi. Gürcistan İstatistik Bölümü Abhazya'nın nüfusunun 2003 yılından 2005 yılına kadar 179.000 ve 178.000 bin olduğu tahmin ediliyordu.
Britannica Ansiklopedisi 2007 yılında nüfusun 180.000 olacağını, Uluslararası Kriz Grubu ise 2006 yılında Abhazya'nın toplam nüfusunun 157.000 ve 190.000 arasında olmasını tahmin etmekteydi.
Abhazya nüfusu 1992-1993 savaşlarında yarıya indi (1989 yılında 525.061 idi).
2011 yılında yapılan son nüfus sayımına göre Abhazya'nın 240.705'lik nüfusu vardı.
Abhazya etnik nüfusu'da 1992-1993 Savaşı'ndan sonra büyük ölçüde değişmeye başladı. Şu anda Abhazya nüfusu ağırlıklı olarak Abhazlar oluşturmakta ve nüfusun geri kalanını azınlık halinde olan Gürcüler (çoğunlukla Megreller), Hemşinliler (Ermeniler) ve Ruslar oluşturur. Savaş öncesinde Gürcüler etnik nüfusun %45.7'sini oluşturuyordu, ancak 1993 yılından itibaren birçok Gürcü, Rus ve Ermeni etnik temizliğe uğramış ve göç etmek zorunda kalmıştır.
| Yıl   | Gürcüler (Megreller/Samurzakanlar ve Svanlar)   | Abhazlar | Ruslar  | Ermeniler  | Yunanlar  | Toplam |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1886 Aile Listesi   | 50.7% (34,806)  | 41.2% (28,323)  | 1.6% (1,090)  | 1.6% (1,090)  | 3.1% (2,149)  | 68,773   |
| 1897   | 24.4% (25,873)  | 55.3% (58,697)  | 4,8% (5,135)  | 6.2% (6,552)  | 5.1% (5,393)  | 106,179   |
| 1926   | 33.6% (67,494)  | 27.3% (55,918)  | 6.7% (12,553)  | 12.8% (25,677)  | 7.6% (14,045)  | 201,016   |
| 1939    | 29.5% (91,967)  | 18.0% (56,197)  | 19.3% (60,201)  | 15.9% (49,705)  | 11.1% (34,621)  | 311,885   |
| 1959    | 39.1% (158,221)  | 15.1% (61,193)  | 21.4% (86,715)  | 15.9% (64,425)  | 2.2% (9,101)  | 404,738   |
| 1970    | 41.0% (199,596)  | 15.9% (77,276)  | 19.1% (92,889)  | 15.4% (74,850)  | 2.7% (13,114)  | 486,959   |
| 1979    | 43.9% (213,322)  | 17.1% (83,087)  | 16.4% (79,730)  | 15.1% (73,350)  | 2.8% (13,642)  | 486,082   |
| 1989    | 45.7% (239,872)  | 17.8% (93,267)  | 14.3% (74,913)  | 14.6% (76,541)  | 2.8% (14,664)  | 525,061   |
| 2003  | 21.3% (45,953)  | 43.8% (94,606)  | 10.8% (23,420)  | 20.8% (44,870)  | 0.7% (1,486)  | 215,972 |
| 2011   | 19.2% (46,367)  | 50.7% (122,069)  | 9.1% (22,077)  | 17.4% (41,864)  | 0.6% (1,380)  | 240,705   |
Yüzey şekilleri ve iklim

Abhazya, Kuzeybatı Kafkasya'da Karadeniz'in kuzey kıyılarında 8.600 km²’lik bir alanı kapsar. Kafkas Dağları Abhazya’yı kuzey ve kuzeydoğuda, Rusya Federasyonu içindeki Çerkesya topraklarından ayırır. Abhazya’nın doğusunda Gürcistan yer alır. Güney ve güneybatısı Karadeniz’le çevrelenmiştir.
Abhazya’nın büyük bölümü (yaklaşık % 75) dağlardan oluşur. Nüfusun büyük bölümü kıyı kesimlerinde, düz alanlarda ve alçak kesimlerde yerleşmiştir. Büyük Kafkas Dağları bölgeyi kuzeyden tamamen kuşatır. Dağların yüksekliği pek çok yerde 4.000 m civarındadır. İklimi genel olarak ılımandır.
Başlıca kentler

Sohum
Gagra
Gali
Gudauta
Oçamçıre
Tkvarçeli
Pitsunda
Fotoğraflar

Afon'daki "Pısırtsha" Tren İstasyonu
Ahali Atoni Manastırı
Gagra
Geg Şelalesi
Sohumun kenarındaki tren istasyonu
Ülkenin sahil kesimi boyunca uzanan bir demir yolu hattı vardır
Sohum kentinden bir görünüm
Pitsunda
Sohum kentinden bir görünüm
Sohum
Sohum Drama Tiyatrosu
| g t Tanınmayan Devletler Topluluğu (TDT) |
| --- | --- |
  Abhazya   Güney Osetya   Transdinyester 
Üzerinden hat çekilmesi, devletin artık mevcut olmadığı anlamına geliyor.
| g t Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra ortaya çıkan ülkeler |
| --- | --- |
BM üyesi devletler:   Azerbaycan   Belarus   Ermenistan   Estonya   Gürcistan   Kazakistan   Kırgızistan   Letonya   Litvanya   Moldova   Rusya   Özbekistan   Tacikistan   Türkmenistan   Ukrayna 
Tanınmayan ve kısmentanınan devletler:   Abhazya   Güney Osetya   Transdinyester 
| g t Temsil Edilmeyen Milletler ve Halklar Organizasyonu (UNPO) üyeleri |
| --- | --- |
Afrika:    Afrikaner    Barotseland    Baster    Berberiler    Güney Kamerun   Haratin    Ogaden    Ogoni    Oromia    Somaliland    Tvalar    Venda    Zanzibar 
Asya:    Açe    Ahvazi    Güney Azerbaycan    Batı Belucistan (İran)    Batı Papua    Chittagong Hill Tracts    Çin (Myanmar)    Degar-Montagnards    Doğu Belucistan (Pakistan)    Doğu Türkistan    Gilgit-Baltistan (Balawaristan)    Güney Maluku Cumhuriyeti    Hmonglar   Igorot    Irak Türkmenleri    İç Moğolistan    Kmer Krom    İran Kürdistanı    Merkezi Tibet    Morolar    Nagaland    Sind    Süryaniler    Talış-Mugan    Tayvan 
Avrupa:    Abhazya    Bretonya    Çerkesya    Kırım Tatarları    Kosova      Lezgiler   Romanya Macarları    Savoie    Trieste 
Kuzey Amerika:    Washington, DC 
Güney Amerika:    Mapuçe 
Bizans Devrinde Abhazya’nın başkenti olan Anacopia’daki antik kalenin harabeleri.
Günümüz Abhazyası, haritada Great Abassia'nın güney yarısıdır, 1835 yılı
Abhazların Sürgünü
Savaşın Temmuz-Ekim dönemi
Savaşın Ekim-Aralık dönemi
Abhazya ve Güney Osetya'yı tanıyan devletler
Ülke ılıman iklimi nedeniyle deniz turizmi için elverişlidir.
Abhazya Türkleri Dağılımı
Başkent Sohum'dan genel bir görünüm
Ritsa Gölü
Abhazya’nın ayrıntılı haritası
Sure

Sure (Arapça: سورة), Kur'an'da ayetlerden meydana gelen 114 bölümden her biri.
Bugünkü mushaflarda ilk sure Fatiha ve son sure ise Nas'dır. Surelerin sıralanması kronolojik değildir, 1. Halife Ebubekir zamanında mushaf halinde derlenirken Peygamber hadisleri kaynaklı temel bilgiler doğrultusunda surelerin önce uzunluklan, iniş tarihleri ve birbirleriyle münasebetleri göz önünde tutularak sıralanmıştır. En uzun sure 286 ayetten meydana gelen Bakara Suresi, en kısa sure ise 3 ayetten meydana gelen Kevser Suresidir. Kuranda Tevbe Suresi dışındaki sureler besmeleyle başlar. Neml Suresi'nde de iki kez besmele geçer. Surelerin yerlerinin Peygamber tarafından tayin edildiği ve üçüncü Halife Osman'ın, Hicret'in 25. senesinde yazdırdığı altı mus'haf'ta bu sureleri yerlerine konulduğu bilinmektedir.
Etimoloji

Sure'nin İbranice sıra, Arapça sur' veya Suriye dilinde yazıt anlamına gelen bir kökten türemiş bir kelime olduğuna inanılmaktadır.
Theodorus (ateist)

Ateist Theodorus (MÖ yak. 340 - yak. 250), Kyreneli, Kyrene ekolünden bir Yunan filozofuydu. Memleketi Cyrene'de ölmeden önce hem Yunanistan'da hem de İskenderiye'de yaşadı. Kireneli bir filozof olarak, hayatın amacının neşe kazanmak ve kederden kaçınmak olduğunu ve birincisinin bilgi sayesinde, ikincisinin cehalet sayesinde mümkün olduğunu savunmuştur. Bununla birlikte, asıl şöhretini sözde ateist olmasına borçluydu. Genellikle eski yazarlar tarafından ho atheos (Yunanca: ὁ ἄθεος) olarak adlandırılmıştır, "ateist."
1929-1930 psittakoz pandemisi

1929-1930 psittakoz pandemisi veya büyük papağan ateşi salgını eşzamanlı bir dizi psittakoz hastalığı salgınına verilen isimdir.
Hastalık kuşlardan bulaşan bir hastalık olduğundan (papağan ateşi) ticaret amacıyla kalabalık şekilde konteynerlerde taşınan kuşlar yoluyla başlangıçta Güney Amerika'dan gelen papağanlardan yayıldığı görüldü. Kısa bir süre sonra 1929'un ortaları ile 1930'ların başları arasında dünyanın çeşitli ülkelerinden çeşitli kuş türlerinden insanlara hastalık yayıldığı tespit edildi. Klinik özellikleri ve kuşlarla bağlantısı ile teşhis edilen bu hastalık dünya çapında yaklaşık 750 ila 800 kişiyi etkiledi ve ölüm oranı %15 olarak gerçekleşti. Ağızdan gagaya temas veya kurumuş kuş salgılarının ve dışkılarının solunmasıyla insanlara bulaşma şekli o zamanlar bilinmiyordu. Kuşlarda yakalama ve hapsetme stresiyle aktive olana kadar genellikle uykuda kalan Chlamydia psittaci'nin bu hastalığa neden olduğu pandemiden sonra keşfedildi.
1929'un ortalarında Birmingham, Birleşik Krallık'ta ilk vakalar rapor edildi ve devam eden bir hastalık salgını nedeniyle kuş sahiplerinin hasta papağanlarını bildirmeleri istendi. Hasta papağanların Buenos Aires, Arjantin'deki papağanlarla bağlantılı olduğu anlaşıldı. Arjantin'in Córdoba kentindeki salgının kökeni, Brezilya'dan gelen 5.000 papağan ithalatına kadar takip edildi. Arjantinde papağan ticareti durdurulmasına rağmen, limanlara gelen ziyaretçilere yasadışı olarak kuşlar satılmaya devam edildi ve bunun sonucunda psittakoz birkaç ülkeye daha yayıldı.
Kasım 1929'da Córdoba'daki Arjantinli bir tiyatro grubu arasındaki vakaların raporları yerel basında yer aldı. Ocak 1930'da bir ailede papağanlarının ölümüyle birlikte atipik zatürree vakaları Amerika Birleşik Devletleri'nin Maryland kentinde ortaya çıktığında tiyatro grubunun hikâyesi ile bağlantı kuruldu ve "papağan ateşi" Amerika'da manşet oldu. Daha sonraki vakaların ardından papağan ticareti yasakları uygulandı ancak Almanya, Fransa ve Avustralya dahil olmak üzere diğer birçok ülkede vakalar bildirildi. Hastalık yayılma kökeninin Güney Amerika'dan yeşil Amazon papağanlarının ithalatı olduğu anlaşıldı. Daha sonra ABD'deki hastalığın başlıca kaynağı olarak Kaliforniya kuşhanelerinde yetiştirilen ve çoğunlukla ev hanımlarına ve dullara satılan evcil muhabbet kuşları gösterildi.
Salgının nedeniyle iki ölüm de dahil olmak üzere 16 çalışanının etkilenmesi sonucu ABD Hijyen Laboratuvarı üzerindeki etkisi sayesinde Ulusal Sağlık Enstitüsü'nün kurulmasına yol açtı.
Arka plan

1880'de doktor Jakob Ritter erkek kardeşinin Almanya'daki eviyle bağlantılı atipik pnömonisi olan yedi kişiden oluşan bir küme tanımladı. O sıralarda hastalığın egzotik kuşlarla bağlantılı olduğu bilinmiyordu. Ritter'in erkek kardeşi ve evdeki kuş kafesini tamir etmek için evi ziyaret eden metal işçisi de dahil olmak üzere etkilenen yedi kişiden üçü öldü. Ritter hastalığın doğal seyrini detaylandırdı ve tifo ve tifüse benzer özelliklerine dikkat çekerek hastalığı "pneumotyphus" olarak adlandırdı ve kuşların vektörler olabileceğini öne sürdü. Daha sonra 1890'larda Paris de dahil olmak üzere Avrupa'nın diğer bölgelerinde kuşlara maruz kalma ile benzer salgınlar ortaya çıktı ve etkilenen her üç kişiden birini öldürdü. Salgınlar kuş ticaretindeki yasakların ardından sona erdi. Daha sonra hastalığın nedenini bulmak için daha fazla çaba sarf edildi ancak başarılı olunamadı. Kuşlarda görülen bu hastalığa 1895 yılında Antonin Morange tarafından psittakozis adı verilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki 1929 psittakoz salgınından önce bilinen son vakalar 1917'de Pennsylvania'daki bir mağazanın bodrumundaki kafesli kuşlarda bulundu. Etken patojen C. psittaci 1960'lara kadar keşfedilemedi.
Kökeni ve küresel yayılma

Birkaç ülkeyi ve birkaç kuş türünü içeren birden fazla köken tespit edildi. Etkilenen insanlar tipik olarak baş ağrısı, uyku zorluğu, yorgunluk ve birkaç gün süren ateşin ardından öksürük şikayetleri yaşadılar. Bazıları hastalar daha sonra deliryuma girdi ve yarı bilinçli hale geldiler. Bazı hastalar ölürken diğerleri uzun bir nekahet dönemi ile iyileşti.
İlk salgınlar Güney Amerika'dan gelen egzotik kuşlarla bağlantılıydı. Córdoba salgınının kaynağı Brezilya'dan 5.000 papağan ithalatına kadar takip edildi. Kuşlar sağlıksız ve kalabalık kafeslere kapatılmıştı. Arjantin papağan ticareti durdurulmasına rağmen, limanlarında ziyaretçilere çok sayıda kuş satıldı ve papağan nezlesi olarak da bilinen psittakoz birçok ülkeye bulaştı. Ağızdan gagaya temas veya kurumuş kuş salgılarının ve dışkılarının solunmasıyla insanlara bulaşma şekli o zamanlar bilinmiyordu. Almanya, Birleşik Krallık ve ABD, her biri 100'den fazla vakayla en ciddi şekilde etkilenen ülkeler oldu. Suçlanan kuşlar arasında yeşil Amazon papağanları, kanaryalar, muhabbet kuşları ve kabuklu muhabbet kuşları yer aldı.
1930'ların başlarında hastalık, o zamanlar evcil kuş yetiştiriciliğinin popülerliği ile hızlanmış, dünyanın çeşitli ülkelerinde insanlarda rapor edilmişti. Birçok vaka ve kümenin hasta papağanlarla bağlantıları vardı. Yaklaşık 750 ila 800 kişi etkilendi. Ortalama ölüm oranı %15 idi ve toplamda 100'den fazla ölüm oldu.
ABD'deki vakaların çoğunluğunun, 1931'de Kaliforniya'daki endemik psittakoz ile bağlantılı olduğu ve özellikle ev hanımlarına ve dullara satılık muhabbet kuşlarının giderek daha popüler hale gelmesiyle bağlantılı olduğu bulundu.
Afrika > Cezayir

Cezayir'de 8 Şubat 1930'da dört ölüm hastalığa bağlandı. Ertesi hafta üç vaka daha bildirildi.
Avrupa

Amsterdam'da vakalar ortaya çıktığında Hollanda Sağlık Bakanlığı Güney Amerika limanlarına uğrayan buharlı gemilerin papağanları gemiye almamasını istedi.
Avrupa > Almanya

Almanya'da Temmuz 1929'dan itibaren Berlin, Hamburg, Liegnitz, Münih, Glauchau ve Dôbeln'de vakalar bildirildi. Bu durum papağan ithalatının yasaklanmasıyla sonuçlandı. 1930'un başlarında pandeminin sonunda Almanya en fazla vakaya sahip ülkeydi, 215 kişi etkilendi ve 45'i öldü. Papağan sahipleri Berlin hayvanat bahçesine kuşlarını terk ederken bulundu. Buna karşılık hayvanat bahçesi kapılarını kapattı.
Avrupa > Birleşik Krallık

1929'un ortalarında Birleşik Krallık'ın Birmingham kentinde vakalar bildirildi. Aralık 1929'da bir gemi marangozu tifo benzeri bir hastalıkla Londra Hastanesine gitti. Daha önce Buenos Aires'ten Londra yolunda iken ölen iki papağan satın almıştı. Mart 1930'a kadar Birleşik Krallık'ta 100 şüpheli vaka bildirildi. Bir vaka hasta bir papağanın olduğu belirtilen bir pub ziyaretiyle bağlantılıydı.
Londra Hastanesinde Samuel Bedson tarafından araştırma başlatıldı.
Kuzey Amerika

1929'da Brezilya, Arjantin, Kolombiya, Küba, Trinidad, Salvador, Meksika ve Japonya'dan Amerika Birleşik Devletleri'ne yaklaşık 500.000 kanarya ve yaklaşık 50.000 papağan ithal edildi. San Francisco ve Los Angeles üzerinden giren muhabbet kuşları dışında kuşların çoğu ABD'ye New York üzerinden girdi.
ABD'deki 74 odaktan 43'ünün Amazon papağanlarıyla teması olduğu belirlendi. Bağlantılar Japonya, Karayipler, Almanya, Orta Amerika ve Güney Amerika'ya kadar takip edildi. Kasım 1929 ile Mayıs 1930 arasında ABD 169 vaka kaydetti ve bunlardan 33'ü öldü. New York, Doğu Kıyısı kuş ticaretinin merkeziydi. Ancak Avustralya muhabbet kuşlarının başlıca giriş limanları San Francisco ve Los Angeles idi. Daha sonra ana kaynağın, Wall Street Crash'in ardından yetiştiriciler tarafından yüzlerce bağımsız Kaliforniya büyük kuş kafesinde yetiştirilen yerli muhabbet kuşları olduğu keşfedildi. 1929 kışı da bir grip salgınına tanık oldu ve İspanyol gribinin tekrarlama korkuları vardı. Bu kapsamda seyyar satıcılar, ev hanımları ve dullar için “muhabbet kuşları” satmak için kapı kapı gezdiler. Sonuç olarak ABD'deki kurbanların çoğu kadındı. Basın işin içinde olmasaydı çeşitli salgınların bağlantıları ortaya çıkmayabilirdi. Aynı şekilde “Bir Evcil Papağan Tarafından Öldürüldü” gibi başlıklar olmasaydı, pandemiyi çevreleyen “histeri” ve artan kamuoyu endişesi ortaya çıkmayabilirdi.
Ulusal Sağlık Enstitülerinin kurulması Maryland'de meydana gelen salgınla doğrudan bağlantılıdır. Hikâyesi Paul de Kruif'in Ölüme Karşı Adamlar'ında (1933) yeniden anlatıldı.
Güney Amerika

Hastalığın ilk raporları Temmuz 1929'da Arjantin, Córdoba'da kaydedildi. 1929 yazında ve sonbaharında, Arjantin'deki Córdoba ve Tucumán, Brezilya'dan büyük bir kuş sevkiyatına bağlı 100'den fazla ciddi atipik pnömoni vakası bildirdi.
Salgınlardan biri Ekim 1929'da Buenos Aires'te bir Amazon papağanı satın aldıktan sonra Arjantinli bir tiyatro grubu arasında meydana geldi. Oyunculardan ikisi hastalıktan öldü. Başroldeki erkek oyuncu Florencio Parravicini hastalığa yakalandı ve Hearst'e göre 17 gün boyunca önemli ölçüde acı çektikten sonra iyileşti. Arjantin'deki vakalar, birkaç şehirde gerçekleştirilen bir dizi müzayedeyi takip etti ve mal sahipleri bir dizi hasta kuşu mümkün olduğunca çabuk sattılar. Buna karşılık Arjantinde papağan ticareti durduruldu ve evcil hayvan sahipleri yetkililer tarafından hasta kuşlara dikkat etmeleri ve onları bildirmeleri konusunda uyarıldı. Ancak, dürüst olmayan tüccarlar limanlarına gelen ziyaretçilere hasta kuş satmaya devam ettiler. Vakalar Kasım 1929'da bir Arjantin dergisinde rapor edildi ve daha sonra sansasyonel olarak Amerikan basını tarafından ele alındı.