Eşikağasıbaşı
Eşikağasıbaşına bağlı görevler

«Tezkiret-ül-mülk»de eşikağasıbaşının emrinde çalışan memurlardan Leşkernavis-i Divani Ali ve Ziru Serhatnavis-i Divani Ali görevlerinin isimleri geçmektedir. Onlar eşikağasıbaşının maliye müfettişleri idiler. Eşikağasıbaşının emrinde çalışan kişilerin bir yere toplanması, onların sefere gönderilme emri bu kişiler tarafından kaydedilirdi ve leşkernavisler tarafından eşikağasıbaşının huzurunda okunurdu. Eşikağasıbaşının çalışanlarla ilgili verdiği kararlar da leşkernavis ve serhatnavis tarafından imzalanırdı.
Vladimir Minorski mukarreb el-hazretten bahsederken belirtir ki, onlar eşikağasıbaşına bağlıydılar. Minorski yazıyor: “Bu sınıfa güvenilir hizmetçilerin görevleri dahildir. Ancak onlar padişaha yakın değildiler. Onlar iki gruba bölündüler. Birincisi, Eşikağasıbaşı ebvab-ı cemi, ikincisi, vezire bağlı olan Hassa-i Saltanat'ın liderleri.
Eşikağasıbaşının emrinde büyük bir saray memurları kontenjanı bulunuyordu.
Yasavullar bu memurların en önemlilerindendi. Yasavul terimi “kanun” ve “ferman” anlamına gelen “yasa” kelimesinden türemiştir ve bu görevin taşıyıcıları hükümdarın huzurunda emir ve fermanları icra eden kişilerdi. Onlar yürüyüşler sırasında süvari halde şaha eşlik eder, bazen önemli haberlerin, fermanların, mektupların iletilmesi için ulak ya da çapar olarak gönderilir, altın ya da gümüş değneğe sahip olurlardı. Safevi sarayında iki grup yasavul bulunuyordu: sohbet yasavulları ve kur-yasavullar. “Tezkiret-ül-mülk”te denir ki: “Sohbet yasavulları yalnız itibarlı emirlerin oğulları olabilirdi ve eski zamanlarda sayıları 8-9 kişiden fazla olmazdı. Özel meclislerde onlar eşikağasıbaşının yerine hizmet ederlerdi. Genel meclislerde ise hükümdarın yanında dururlar ve meclise eşikağasılar hizmet ederdi. Onlar Ali Divanın eşikağasıbaşının emrine bağlıdırlar ve o, onların maaş ve ücretlerini onaylar”. “Alemara”da belirtilir ki, İlyas Bey Halvacıoğlu'nun oğlu Hasan Bey “naib-i eşikağasıbaşı” ve “emirşikarbaşı” görevlerini yürütmekle birlikte “yasavul-i sohbet-i meclis-i behişt-ayin” unvanını da taşımaktaydı. Buradan anlaşılıyor ki, sohbet yasavullarının en ünlüsü aynı zamanda eşikağasıbaşının naibi (yardımcısı) görevini de üstleniyordu. Yabancı elçilerin kabulü sırasında sohbet yasavulları hükümdarın huzurunda dururlardı.
Saray memurlarının diğer bir kısmı eşikağası olarak adlandırılıyordu. Eşikağasıbaşını “baş marşal” olarak adlandıran Adam Olearius'a göre ise onun emrinde kırk eşikağası çalışıyordu ve bu kişiler dört dört veya beş beş nöbetleşerek yarım yıl boyunca sarayda görev yapıyorlardı. Eşikağaslar meclis görevi taşıyan kişiler olup, emirlerin ve diğer itibarlı beylerin hükümdarın huzurunda hizmet etmeye layık olan oğullarından oluşuyordu. “Onlar genel meclislerde hizmet ederler ve divan eşikağasıbaşına bağlıdırlar. O, onların maaş ve ücretlerini verir ve onlara ne yapacaklarını ve ne yapmayacaklarını talimatlandırırdı”. Yabancı elçilerin kabulü sırasında eşikağasılar hükümdarın huzurunda dururlardı. Eşikağasılar harem ağalarıyla birlikte seferler sırasında şah haremini korurlardı.
"Alemara”da eşikağasıbaşının emrinde olan saray hizmetlileri arasında kapıcılar da belirtilmektedir. İki kapıcıbaşı vardı: divan kapıcıbaşısı ve halvet (özel daireler) kapıcıbaşısı. Tüm kapıcılar bu iki kişiye bağlıydı.