San Andre Anlaşması
Tarihi

16 Şubat 1996'da Zapatista Ulusal Kurtuluş Ordusu (EZLN), imzayı ilk atan taraf oldu. Aynı günün ilerleyen saatlerinde Meksika federal hükûmeti şartları kabul etti ve anlaşmayı imzaladı.
Bu anlaşmanın oluşturulması ve imzalanması, EZLN ve Meksika federal hükûmeti arasındaki çoklu görüşmeler sonrasında gerçekleşti. Bu görüşmeler Ocak 1996'da başlamıştır. Çoğu görüşmelerde, Meksika'daki yerli halkların hakları ve kültürü ile ilgili tartışmalar gerçekleştirildi.
Bu toplantılarda iki grup tarafından tartışılan temel konular şunlardı:
1. Chiapas'taki yerli nüfusunun çeşitliliği için temel saygı ve tanıma.
2. Yerli halk tarafından ele geçirilen topraklarda doğal kaynakların korunması.
3. Yerel harcamalarda alınacak kararlarda ve kontrolünde yerli toplulukların daha fazla katılımı
4. Yereldeki bireylerin kendi siyasi ve adli politikaları üzerinde denetim de dahil olmak üzere kendi kalkınma planlarını kararlaştırırken toplulukların daha fazla katılımı.
5. Yerli toplulukların özerkliği ve devlet işlerine katılma hakkı.
Ocak 1996'da San Andres Larrainzar'da bu konular üzerine yapılan görüşmelerden sonra, EZLN ve Meksika Federal Hükümeti, San Andres Anlaşmasını imzalamaya karar verdi. İki grup da anlaşmayı, yerli halkın ihtiyaçlarına cevap vermede önemli olduğunu belirtiler. İki grup da anlaşmayı imzaladıktan sonra, Chiapas'ta bulunan insanlar, Chiapas'ta barış olacağı yönündeki umutları yeşermiş oldu.
EZLN, Federal Hükümetle yapacağı ileriki görüşmelerde, yerli nüfusun karşılaştığı daha fazla sorunun ele alınması ve bunlarla ilgili gerekli olacak daha fazla hüküm oluşturacağına dair bir izlenime sahipti. Bu sorunlardan bazıları:
Chiapas'taki yerli halkın asgarî yaşam koşulları,
Yerli toplulukların gelişimi,
Kadınların durumlarıydı.
EZLN ve Meksika Federal Hükümeti arasındaki ilişkileri uzlaştırma çabalarına rağmen, Meksika Federal Hükümeti, anlaşmalarda verdiği sözleri yerine getirmedi. San Andres Anlaşmasında tartışılan konuların hiçbiri, Chiapas'taki yerli halkın beklediği ve umduğu gibi ele alınmadı. Bunun yerine, Chiapas halkına Meksika ordusu ve paramiliter grupların saldırısı artmıştı. EZLN ve Federal Hükümet arasındaki görüşmelerde arabulucu grup olarak görev yapan CONAI, Meksika Hükümeti yetkililerine, yerli halkla ilgili tartışmaların ikinci turu için konuşmacı istedi. Ancak hükûmet yollamak istemedi.
29 Ağustos 1996'da EZLN, işi yokuşa sürdüğünü iddia ettiği Meksika Federal Hükümeti ile görüşmeyi devam ettirmek için 5 hüküm ön koşul olarak sundu. Bu koşulların kabul edilmediği takdirde müzakereyi reddetti. Beş hüküm şunlardı:
1. Hükûmet, yerli nüfusun hakları ve kültürleri konusunu ele alan San Andres Anlaşmalarını uygulamalı.
2. Federal hükûmet, yerli gruplar için demokrasi ve adalet konularını ele alan bir öneri sunmalıdır.
3. Hükûmet, Zapatistalar nedeniyle tutuklanan siyasi tutsakları serbest bırakmalıdır.
4. Chiapas'ta hükûmet tarafından başlatılan savaşın sona ermesi gerekir. Chiapas'ın kuzey kesimindeki paramiliter gruplar silahsızlandırılmalıdır.
5. Hükûmet Zapatista ile arabuluculuğa saygı gösterildiğini belirten delegasyon yayınlanmalıdır.
EZLN ve Meksika Federal Hükümeti arasında yapılan görüşmeler bittikten sonra, COCOPA (iki grup arasındaki görüşmeleri denetleyen federal kongrenin izleme organı) anlaşmazlığa çözüm bulmak için daha adil bir yol aradı. COCOPA orijinal San Andres Anlaşmasını (yalnızca yerli halklarla ilgili olanları) yasal mevzuata dönüştürme çabalarını başlattı. COCOPA'nın girişimi sonucunda hazırlanan taslak, Kasım 1996'da Meksika Federal Hükümeti ve EZLN'ye sunuldu. EZLN, sunulan koşulları kabul etti ve teklifi 29 Kasım'da imzaladı. Meksika Federal Hükümeti ise teklifi reddetti.