Sakarya
Nüfus

Sakarya bölgesi 19. yüzyıl boyunca üç büyük savaşın sebep olduğu muhacir akınına uğramıştır. 1853-56 Kırım savaşı, Şeyh Şamil'in mücadelesi 1850-1860 Kafkas Savaşı, 1877-78 Osmanlı-Rus harbi Sakarya'nın bağlı bulunduğu İzmit mutasarrıflığına yoğun göçe sebep olmuştur.
Sakarya ilinde demografik yapısı şu unsurlardan oluşmaktadır: Yerli halktan Manavlar, Yörükler, Kafkasya halklarından; Çerkesler, Abhazlar, Acaralı Gürcü, Mohti Lazlar, Hemşinliler, Kırım Tatarları, Balkanlar ve Rumeli göçmenleri; Bosnalı, Arnavut, Pomak, Sırp ve Bulgaristan ile Yunanistan'dan göçen Muhacirler. Doğu Karadeniz'den gelen Karadenizliler, Abdallar, Romanlar, az miktar da olsa Rum, Ermeni, Arap bulunmaktadır. Hemen tamamını Müslüman nüfusun oluşturduğu halkın; %93,1 Hanefi, %3,6 Alevi, %3,3 Şafii mezhebine mensuptur.
Nüfusun ilk yerleştirilmesi sırasında zorunlu iskân siyaseti uygulanmıştır. Farklı etnik gruplar karışık yerleştirilmiştir. Daha sonra bu siyaset terk edilse de, yeni muhacirler yakınlarının yanlarına yerleştiklerinden, kendi kültürlerini yaşamış, bir bütünleşme gerçekleşmemiştir. 1950'li yıllardan sonra Sakarya'nın gelişen ulusal ulaşım ağının üzerinde bulunması, köyden kente göç, şehir merkezlerinde yeni iş alanlarının oluşması bütünleşmeyi başlatmıştır. 1999 depremi Sakaryalıların bütünleşmesinde yeni bir ivme kazandırmıştır. Taraklı, Geyve, Pamukova ve Kaynarca'da muhacirlerin fazla olmaması geleneksel Manav kültürünün değişmeden zamanımıza kadar gelmesini sağlamıştır.
Çok kültürlü yapı; yemek kültürü, evlenme, ölüm, sünnet törenlerinde, halk oyunlarında, geleneksel el sanatlarında kendini gösterir. İlde yapılan dokuz yüzden fazla yemek türü bu çeşitliliğin bir başka göstergesidir.
Çerkes, Abhaz, Acaralı Gürcü, Hemşinli, Bosnalı, Arnavut, Tatar, Roman, Arap, Balkan Muhacirleri zorunlu dış göçle Sakarya'ya gelmişlerdir. Sınırları Osmanlı Devleti olarak düşünüldüğünde bu göçler iç göçe daha çok benzer. Türkiye sınırları dışından gelenlerin bazıları önce başka illere yerleşmiş, daha sonra Sakarya'ya gelmiş nüfustan oluşur.
Sakarya'daki göçlerin bir kısmı ise güncel mevsimlik iç göç olayıdır. Çoğunlukla fındık tarımının yapıldığı Karasu, Kocaali, Akyazı ve Hendek gibi ilçeler bu göçe muhataptır. Mevsimlik tarım işçilerinin çoğunluğu Güneydoğu Anadolu Bölgesinden fındık hasadında çalışmaya gelirler.
Yerleşme amaçlı güncel göçlerden de Sakarya kendine düşen payı almaktadır. 1950'lerde başlayan iç göç, doğudan batıya, iç bölgelerden kıyılara doğrudur. Sakarya'da gelişen sanayisi ve verimli topraklarıyla göçmen çekmektedir.
2007 rakamlarına göre il nüfusu; %40 Manav, %21 Karadeniz Türkmenleri Çepniler, %9 Balkan ve Rumeli Türkleri, %7 Gürcü, %5 Laz, %4 Kürt, %2 Abhaz, %1 oranında Çerkez, Roman, Boşnak, Arnavut, Yörük kültürüne sahip nüfustan oluşur.
| Sakarya il nüfus bilgileri> Yıl | Sakarya il nüfus bilgileri> Toplam | Sakarya il nüfus bilgileri> Sıra | Sakarya il nüfus bilgileri> Fark | Sakarya il nüfus bilgileri> Şehir - Kır |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1955 | 297.108 | 38 |  |   %25     74.255222.853     %75   |
| 1960 | 361.992 | 35 | %22  |   %31     111.064250.928     %69   |
| 1965 | 404.078 | 34 | %12  |   %31     124.936279.142     %69   |
| 1970 | 459.052 | 32 | %14  |   %33     152.277306.775     %67   |
| 1975 | 495.649 | 32 | %8  |   %35     172.210323.439     %65   |
| 1980 | 548.747 | 32 | %11  |   %36     195.069353.678     %64   |
| 1985 | 610.500 | 31 | %11  |   %37     227.625382.875     %63   |
| 1990 | 683.061 | 29 | %12  |   %44     297.759385.302     %56   |
| 2000 | 756.168 | 28 | %11  |   %61     459.824296.344     %39   |
| 2007 | 835.222 | 22 | %10  |   %71     594.114241.108     %29   |
| 2008 | 851.292 | 22 | %2  |   %73     622.046229.246     %27   |
| 2009 | 861.570 | 22 | %1  |   %73     633.158228.412     %27   |
| 2010 | 872.872 | 22 | %1  |   %74     646.899225.973     %26   |
| 2011 | 888.556 | 22 | %2  |   %75     664.813223.743     %25   |
| 2012 | 902.267 | 22 | %2  |   %75     680.637221.630     %25   |
| 2013 | 917.373 | 22 | %2  | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
| 2014 | 932.706 | 22 | %2  | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
| 2015 | 953.181 | 22 | %2  | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
| 2016 | 976.948 | 22 | %2  | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
| 2017 | 990.214 | 23 | %1  | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
| 2018 | 1.010.700 | 23 | %2  | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
| 2019 | 1.029.650 | 23 | %2  | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
| 2020 | 1.042.649 | 22 | %1  | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
| 2021 | 1.060.876 | 22 | %2  | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
| 2022 | 1.080.080 | 22 | %2  | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
| 2023 | 1.098.115 | 22 | %2  | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 6 Şubat 2025 verileri)
Sakarya il nüfusu: 1.110.735 (2024 sonu). İlin yüzölçümü 4.823 km2'dir. İlde km2'ye 230 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 1.279 kişi ile Serdivan'dır.)
İlde yıllık nüfus artış oranı %1,15 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Ferizli (%7,36)- Kocaali (%-5,44)
06 Şubat 2025 TÜİK verilerine göre 16 ilçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 672 mahalle bulunmaktadır.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
2024 yılı sonunda Sakarya ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri

| İlçe | Nüfus 2023 | Nüfus 2024 | Fark | Değişim% | Mah.Say. | Alanı km2 | Yoğunluk |
| Adapazarı | 279.431 | 282.078 | 2.647 | 0,95 | 84 | 324 | 871 |
| Akyazı | 96.605 | 98.098 | 1.493 | 1,55 | 76 | 628 | 156 |
| Arifiye | 51.467 | 52.979 | 1.512 | 2,94 | 24 | 75 | 706 |
| Erenler | 91.611 | 92.463 | 852 | 0,93 | 33 | 136 | 680 |
| Ferizli | 32.752 | 35.163 | 2.411 | 7,36 | 24 | 173 | 203 |
| Geyve | 51.676 | 51.751 | 75 | 0,15 | 73 | 662 | 78 |
| Hendek | 91.486 | 92.729 | 1.243 | 1,36 | 92 | 646 | 144 |
| Karapürçek | 13.713 | 13.726 | 13 | 0,09 | 14 | 142 | 97 |
| Karasu | 73.738 | 74.548 | 810 | 1,10 | 40 | 411 | 181 |
| Kaynarca | 25.137 | 25.256 | 119 | 0,47 | 45 | 343 | 74 |
| Kocaali | 26.523 | 25.080 | -1.443 | -5,44 | 36 | 254 | 99 |
| Pamukova | 31.205 | 31.330 | 125 | 0,40 | 33 | 289 | 108 |
| Sapanca | 46.080 | 46.847 | 767 | 1,66 | 29 | 173 | 271 |
| Serdivan | 164.222 | 166.321 | 2.099 | 1,28 | 24 | 130 | 1279 |
| Söğütlü | 15.411 | 15.366 | -45 | -0,29 | 23 | 145 | 106 |
| Taraklı | 7.058 | 7.000 | -58 | -0,82 | 22 | 292 | 24 |

| Sakarya | 1.098.115 | 1.110.735 | 12.620 | 1,15 | 672 | 4823 | 230 |