Karma
Jainizme göre karma yasası

Jainizm'de Karma öğretisi, Hindistan kökenli diğer dinlerle kıyaslandığında farklılık gösterir. Jainizm'de Karma, sadece eylemlerin sebep ve sonuçlarının kaçınılmaz olduğuna dayalı yasa olarak değil; ayrıca bunların temelini kavrama bilincidir.
Jainizm taraftarları bu anlamda ince maddelerden oluşan, algılanamayan “Karma parçaları”ndan veya “karmik töz”den bahsederken, iki ayrı kategoride sınıflanan toplam 148 çeşit tözün varlığını savunurlar.
Bu geniş kapsamlı sınıflandırma, “Dokuz Gerçek” (nava tattvani) öğretisinin temelindeki detayları açıklayarak kavramayı sağlayan, yol gösteren bir kılavuzdur; bir rehber kitaptır. Amacı; öğrencilerin, Jain öğretisinin önemli koşullarını teoride başarılı bir şekilde anlamalarına yardımcı olmaktır.
Birbirini takip eden konular; örneğin Karma etkisinin nasıl meydana geldiği, hangi şekillerde ortaya çıktığı, Karma etkisinden ne şekilde kurtulunacağı ve ayrıca var olan Karma'nın nasıl azaltılacağı, Yeniden Doğuş Döngüsü'nden (Reenkarnasyon) ne şekilde kesin olarak kurtulunacağı konuları pratik olarak açıklanmıştır.
“Dokuz Gerçek” öğretisinin çıkış noktası, Jain düşüncesine göre tüm evrende var olan iki temel öz'ün (dravya) şeklidir. Bunlar:
Bilinç; sonsuz sayıda insan ruhundan oluşan bilinç.
Bilinçsiz; beş kategoriye ayrılan (1) Madde, Karma olarak sayılan; (2) Uzay, boşluk (akasha), (3) Hareket alanı (dharmastikaya), (4) Huzur, sessizlik alanı (adharmastikaya) ve son olarak (5) Zaman (kala).
Karma anlamıyla "Madde” ve Ruh arasındaki sorunlu ilişki, bu tanıma göre Yeniden Doğuş Döngüsü'nün (samsara) işleyişidir.
Bilinçsizce yapılan eylemler (mithyatva) sonucunda ruhlar, evrenin sonsuz başlangıcından beri var olan sayısız Karma'lar yaşar. Bu sayede Karma her bir ruhun cismâni bedeninde toplanır. Bu, bir tür ince tözden bir araya gelen bir kabuktur; ruh bunu sarar ve artan bir yoğunluk derecesi ile iki ayrı kabukla daha birleştirir. Bilinçsizce, cahilce kavramı (mithyatva) bu bağlamda her ruhun Samsara döngüsüne bağlı kalması ve kendi öz varlığını unutması anlamına gelir. Karma etkisiyle, bireylerin kişiliğinin oluşmasında ortaya çıkan sonuçlar; özellikle beden ve bedenin fonksiyonlarının bilinçsizce davranması, sınırsız algılama (anant darshan), her durumu idrak etme, her şeyi anlama (ananta jnana), sonsuz enerji (ananta virya) ve sonsuz mutluluk (ananta sukha) gibi içimizde saklı bulunan özelliklerdir. Bu özelliklerin açığa çıkmasıyla, bilinçsizlik yavaş yavaş azalır ve sonunda Karma etkisi altında kalma, bu döngüye bağlı olma zorunluluğu ortadan kalkar.
Ruhun, bu her iki farklı olası görüntüsünü birbirinden ayırt etmek için, Jainizm'de “birbiriyle bağlantılı, bağlı (samsari)" ve “birbirinden bağımsız (mukta)" ruhlar olarak belirleyici özellikler vardır. Duruma bağlı olarak ruh dönüşümü, dört farklı şekilde ortaya çıkar. Bunlar; insan dünyası (manushya), bitki ve hayvan dünyası (tiryancha), göksel Tanrılar dünyası (devaloka) ve yedi cehennemdir (naraki). Hatta dağlar, kayalar, tepeler, nehir, çayır, çimen, rüzgâr ve fırtınalar; Jain inancına göre Samsara döngüsü içinde bulunan sayısız ruhların var olduğu dünyada insan dışındaki her şeyin varlığını sona erdirebilir. Çünkü tek bir varlık olarak insan tüm kurtuluş çözümlerini beraberinde getirir.
Tüm Karma'larından arınmış, bağımsız bir ruh; “Siddha” olarak adlandırılır. Siddha'ların sınırsız kazanım ve sonsuza dek var olmak, “Siddhashila”, yani evrenin en yüce mertebesiyle mükemmel uyum içinde olmak ve Samsara'da –birincil dünyada- Karma etkisinden tamamen arınmış bir şekilde var olmak gibi doğal özellikleri vardır. Bu özel ruhlar, saf bilinçle var olurlar: Onların varlığında düşünce, duygu, arzu yoktur; bedensel dürtülerden arınmışlardır.
Jain'lerin uygulamalı olarak; dünyadaki olayların temelini oluşturan maddelerin her birini farklı özellikleriyle öğrenmeleri, bilinçsizce yaşamaktan uzak kalmaya çalışmaları, doğa olaylarına uygun yaşamaları ve bunların sonunda tüm maddelerden bağımsız yaşamayı (kaivalya) öğrenmeleri gerekir.
Karma etkilerinden ileriki zamanlarda sakınmak için, Karma etkilerinin sebeplerinin çok iyi öğrenilmesi gereklidir. Sakınılması gereken tek sebep sadece bilinçsizlik değildir. Kişinin kendi kontrolünü kaybetmesi (aviratti), düşüncesizlik (pramada), hırs, öfke, gurur gibi tutkular (kasaya), ayrıca beden, konuşma ve zihin faaliyetlerinin etkilerini de Karma oluşturur.
Ayrıca Karma çeşitleri, amaçlara göre farklılıklar gösterir ve iki ana gruba ayrılır.