Didyma
Yapılar > Artemis Tapınağı

Artemis Tapınağı'nın temelleri 2013 yılında, cami ve eski Yunan Ortodoks Aziz Haralambos Kilisesi'nin hemen arkasında, Apollo Tapınağı'nın 100 metre kuzeyinde keşfedildi. Apollo Tapınağı'nın aksine, Artemis Tapınağı'nın temeli, çoğu Yunan tapınağında olduğu gibi, tam olarak doğu-batı yönünde konumlandırılmıştır. Temel kalıntıları, tapınağın 31,60 metre uzunluğunda ve 11,50 metre genişliğinde olduğunu göstermektedir. Mevcut kireçtaşı bloklar, Artemis Tapınağı'nın üç odalı olduğunu kanıtlamaktadır. Üst yapısının parçaları yerinde bulunamamıştır. Kazılar sonrasında temeller her çalışma seferi sonrası yeniden gömüldüğünden, bugün bunlardan görünür bir şey kalmamıştır. Artemis Tapınağı'nın doğuya mı yoksa batıya mı yönlendirildiği tam olarak belli değildir çünkü sunağı henüz bulunamamıştır. Doğu tarafındaki kazılarda sunağın kalıntılarına rastlanmamış, batı tarafının önündeki alan ise henüz kazılmamıştır. Bu nedenle, tapınağın batıya yönlendirilmiş olması daha olasıdır çünkü genellikle sunak Yunan tapınaklarının önünde yer alırdı. Bu tahmin, Küçük Asya'daki en ünlü iki Artemis tapınağının, Efes ve Magnesia ad Maeandrum'daki tapınakların da batıya bakıyor olması gerçeğiyle güçlenmektedir.
1994 yılında caminin güneyinde yapılan kazılarda, bilinmeyen bir yapıya ait İon tarzı arşitrav ve friz blokları ortaya çıkarılmıştı. Bu beyaz mermer bloklar, Apollo'nun Helenistik naiskosundaki arşitrav ve frizle neredeyse aynı desen ve boyuta sahipti. Bu nedenle, ikiz stilistik bileşenleri nedeniyle, bu blokların uzun zamandır aranan ve merak uyandıran Artemis Tapınağı'na ait olması muhtemel görünüyordu. Ancak bu fikir, ancak 2012 yılında Kutsal Alanı ve Antik Yunan Dinini inceleyen Ulf Weber tarafından kanıtlanabildi. Artemis Tapınağı'ndan gelen arşitrav ve friz blokları, Apollo'nun naiskosundakilerden daha derin ve geniştir. 1909'da bulunan ancak ilk kez 2012'de incelenen bir korniş bloğu (geison ve sima'dan oluşan) bunlara aittir. Bu blok, bilmeceyi çözmek için kilit taşı olmuştur.
Arşitrav, friz ve korniş, naiskosa göre daha geniş bir tapınaktan gelmektedir. Ayrıca, bunlar sekostaki inşaat çizimine mükemmel bir şekilde uymaktadır. Son olarak, bu inşaat çizimi yeni tapınak temelinin oranlarıyla eşleşmektedir. Bu, Artemis'in İon tarzı tapınağının dört ön sütunu olduğunu ve uzunluğunun genişliğinin tam üç katı olduğunu göstermektedir.
Apollo'nun naiskosu ile kız kardeşi Artemis'in tapınağı arasındaki bir diğer fark, inşaat zamanlarıyla ilgilidir. Naiskosun süslemeleri stilistik olarak MÖ 300 civarına tarihlenebilirken, Artemis Tapınağı'nın süslemeleri MÖ 2. yüzyıla tarihlenmektedir. Dolayısıyla yeni tapınağın tarihi bilinmektedir, ancak Artemis'e adanmış olması muhtemel görünse de, özellikle mimari parçalarda herhangi bir yazıt bulunmadığı için, bu konuda hâlâ spekülasyon vardır.
MÖ 6. yüzyıldan kalan eski yazıtlar, Apollo'nun yanı sıra Artemis ve Hekate'nin de Didyma'da tapınıldığını göstermektedir. MÖ 3. yüzyıldan bir başka yazıt, Artemis'in kült heykelinden bahsetmektedir. Daha sonraki yazıtlarda Artemis Tapınağı'nın yeniden inşa çalışmaları bildirilmektedir. Bu nedenle, Artemis'in Didyma'da kendi tapınağının olduğundan şüphe yoktur. Artemis, Apollo'nun yanında baş tanrıçaydı ve Didyma'da tapınılan başka hiçbir tanrının tapınağı belgelenmemiştir. Ayrıca, Artemis Apollo'nun ikiz kız kardeşidir. Tüm bunlar, Apollo'nun naiskosuna göre tasarlanan bu tapınağın Artemis'in tapınağı olması gerektiği ve orijinal olarak Apollo Tapınağı'nın kuzeyindeki burunda durduğu sonucuna götürmektedir.
Sonuç olarak, bu bulgular Alman klasik arkeoloğu Klaus Tuchelt'in Artemis kutsal alanının kutsal yolun batısında olduğu görüşüyle çelişmektedir ki bir diğer Alman klasik arkeoloğu ve yazar Helga Bumke de birkaç yıl önce bunu öne sürmüştü.