Opioid
Sınıflandırma

Bir dizi geniş opioid sınıfı vardır:
Doğal opiatlar: afyon haşhaşının reçinesinde bulunan alkaloidler, öncelikle morfin, kodein ve tebain, ancak farklı bir etki mekanizmasına sahip olan papaverin ve noskapin değil
Morfin opiatlarının esterleri: biraz kimyasal olarak değiştirilmiş ancak yarı sentetiklerden daha doğaldır, çünkü çoğu morfin ön ilaçlarıdır, diasetilmorfin (morfin diasetat; eroin), nikomorfin (morfin dinikotinat), dipropanoilmorfin (morfin dipropiyonat), dezomorfin, asetilpropiyonilmorfin, dibenzoilmorfin, diasetildihidromorfin
Yarı sentetik opioidler: hidromorfon, hidrokodon, oksikodon, oksimorfon, etilmorfin ve buprenorfin gibi doğal opiatlardan veya morfin esterlerinden oluşturulur
Tamamen sentetik opioidler: fentanil, petidin, levorfanol, metadon, tramadol, tapentadol ve dekstropropoksifen gibi
Endorfinler, enkefalinler, dinorfinler ve endomorfinler gibi vücutta doğal olarak üretilen endojen opioid peptitler.
Endojen opioidler, peptid olmayan: Morfin ve vücutta az miktarda üretilen diğer bazı opioidler bu kategoriye dahildir.
Doğal opioidler, hayvansal olmayan, opiat olmayan: Mitragyna speciosa (kratom) yaprakları, Mu- ve Delta reseptörleri aracılığıyla aktif olan, doğal olarak oluşan birkaç opioid içerir. Salvia divinorum bitkisinde doğal olarak bulunan Salvinorin A, bir kappa-opioid reseptör agonistidir.
Monoamin alım inhibitörleri olarak görev yapan tramadol ve tapentadol aynı zamanda μ-opioid reseptörünün hafif ve güçlü agonistleri (sırasıyla) olarak da görev yapmaktadır. Her iki ilaç da bir opioid antagonisti olan nalokson uygulandığında bile analjezi üretir.
Kratom, Corydalis ve Salvia divinorum bitkilerinde ve Papaver somniferum dışındaki bazı haşhaş türlerinde bulunan moleküller de dahil olmak üzere bazı küçük afyon alkaloidleri ve opioid etkisi olan çeşitli maddeler başka yerlerde de bulunur. Birçok yarı sentetik ve sentetik opioid yapımında önemli bir hammadde olan thebaine'i bol miktarda üreten türler de vardır. 120'den fazla haşhaş türünden sadece ikisi morfin üretmektedir.
Analjezikler arasında, merkezi sinir sistemi üzerinde etkili olan ancak opioid reseptör sistemi üzerinde etkili olmayan ve bu nedenle opioidlerin diğer (narkotik) niteliklerinden hiçbirine sahip olmayan, ancak ağrıyı hafifleterek öfori üretebilen az sayıda ajan vardır - üretilme şekli nedeniyle alışkanlık, fiziksel bağımlılık veya bağımlılığın temelini oluşturmayan bir öforidir. Bunların başında nefopam, orfenadrin ve belki de feniltoloksamin veya diğer bazı antihistaminikler gelmektedir. Trisiklik antidepresanlar da ağrı kesici etkiye sahiptir, ancak bunu dolaylı olarak endojen opioid sistemini aktive ederek yaptıkları düşünülmektedir. Parasetamol ağırlıklı olarak merkezi etkili bir analjeziktir (narkotik değildir) ve etkisini azalan serotoninerjik (5-hidroksi triptaminerjik) yolaklar üzerindeki etkisiyle, 5-HT salınımını artırarak (ağrı aracılarının salınımını engeller) gösterir. Ayrıca siklo-oksijenaz aktivitesini de azaltır. Yakın zamanda, parasetamolün terapötik etkinliğinin çoğunun veya tamamının, serotonin salınımını artıran ve anandamid alımını inhibe eden bir metabolit olan AM404'e bağlı olduğu keşfedilmiştir.[kaynak belirtilmeli]
Diğer analjezikler periferik olarak çalışır (yani beyin veya omurilik üzerinde değil). Araştırmalar, morfin ve ilgili ilaçların, morfin jelinin yanıklar üzerinde etkili olması gibi, gerçekten de periferik etkileri olabileceğini göstermeye başlamıştır. Son araştırmalar periferik duyusal nöronlar üzerinde opioid reseptörleri keşfetmiştir. Opioid analjezisinin önemli bir kısmına (%60'a kadar), özellikle artrit, travmatik veya cerrahi ağrı gibi enflamatuar durumlarda, bu tür periferik opioid reseptörleri aracılık edebilir. İnflamatuar ağrı, periferik opioid reseptörlerini aktive eden endojen opioid peptidler tarafından da köreltilir.
İnsanların ve bazı hayvanların endojen opioid peptidlere ek olarak doğal olarak çok az miktarda morfin, kodein ve muhtemelen eroin ve dihidromorfin gibi daha basit türevlerini ürettikleri 1953 yılında keşfedilmiştir.[kaynak belirtilmeli] Bazı bakteriler, sırasıyla morfin veya kodein içeren bir çözelti içinde yaşarken hidromorfon ve hidrokodon gibi bazı yarı sentetik opioidler üretebilmektedir.
Afyon haşhaşının alkaloidlerinin ve diğer türevlerinin çoğu opioid veya narkotik değildir, buna en iyi örnek düz kas gevşetici papaverindir. Noskapin, MSS etkileri olduğu için marjinal bir durumdur, ancak morfine benzer olması gerekmez ve muhtemelen kendi başına bir kategoridedir.
Dekstrometorfan (yarı sentetik bir opioid agonisti olan levometorfanın stereoizomeri) ve metaboliti dekstrorfan, diğer opioidlere yapısal benzerliklerine rağmen hiçbir opioid analjezik etkiye sahip değildir; bunun yerine güçlü NMDA antagonistleri ve sigma 1 ve 2 reseptör agonistleridir ve reçetesiz satılan birçok öksürük kesici ilaçta kullanılırlar.
Salvinorin A benzersiz, seçici, güçlü bir ĸ-opioid reseptör agonistidir. Yine de uygun bir opioid olarak kabul edilmez, çünkü:
kimyasal olarak bir alkaloid değildir ve
tipik opioid özellikleri yoktur: kesinlikle anksiyolitik veya öksürük kesici etkileri yoktur. Bunun yerine güçlü bir halüsinojendir.
| Opioid peptitler | İskelet moleküler görüntüleri |
| --- | --- |
Adrenorfin: 
Amidorfin: 
Kasomorfin: 
DADLE: 
DAMGO: 
Dermorfin: 
Endomorfin: 
Morfiseptin: 
Nosiseptin: 
Oktreotid: 
Opiorfin: 
TRIMU 5: