stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Şahingöz
Özgeçmişi

Clinton Francis Barton orta hâlli bir iş insanının iki çocuğundan en küçüğüydü. 8 yaşındayken anne ve babası bir oto kazasında ölünce Clinton Francis Barton ve ağabeyi kimsesiz çocuklar yurduna yerleştirildiler. Clinton Francis Barton 14 yaşındayken gezici bir sirke katılmak için ağabeyiyle birlikte buradan kaçtı.
Clinton Francis Barton sirkin silahşor yıldızının yanında çıraklığa başladı. 4 yıl boyunca her gün 8 saat ok ve yayla çalışarak okçuluğun inceliklerini öğrendi. 18 yaşındayken ustasını sirk kasasını soyarken gördü. Genç adam ustasının suçuna ortak olmayı reddedince silahşor Clinton Francis Bartonu öldürmeye yeltendikten sonra  sirkten kaçtı.
Hastaneye kaldırılan Clinton Francis Barton bir yıl sonra iyileşince yeniden sirkteki işine döndü. Bir gün Demir Adamın bir eylemine tanık olan Clinton Francis Barton okçuluk yeteneğini kötülüklerle savaşta kullanarak özel bir kostümle onun gibi bir şeyler yapmaya karar verdi.
Maskeli kahraman olarak ilk çıkışında bir hırsızlık olayında hata yaptı ve kendini Demir Adam ile savaşırken buldu. Daha sonra Kara dul kod adlı Rus ajanına duyduğu ilgi onu bazı yasadışı işlere yöneltti. Yine de Şahingözün gerçek kişiliğini anlayan Demir Adam intikamcıların üyesi olması için ona kefil oldu.
Okçuluk yeteneği onu intikamcılar (Avengers) grubunun üstün üyelerinden biri yaptı. Sık sık intikamcıları terkederek grup dışında bir kariyer elde etmeye çabalamaktadır. Şahingözün süper güçleri yoktur. Fakat Kaptan Amerikanın öğrencisi olarak edindiği savaşma yeteneği ve sirk göstericisi olarak kazandığı yetenekler onu olimpik bir atlet düzeyine çıkarmıştır. 45 metreden attığı oklarla % 95 isabet sağlamaktadır.
Gözleri normal bir insandan daha keskindir. Herhangi birinin göremeyeceği şeyleri Şahingöz görür. Refleksleri olağan insan bünyesinden % 98 daha hızlı tepki verir. Şahingöz 2 metre boyunda çift katlı dayanıklı 2,5 kilo ağırlığında 75 cm gerilme kapasiteli bir yay taşır. Sadağı 71 cm uzunluğunda 36 adet ok alır. Okların 12'si hedef tahtası okları biçimindedir. 6'sı üçer keskin uç taşır. Kalan 18 adedi ise patlayıcı oklar, sis bombası, yangın bombası, gözyaşartıcı, asit, yapışıcı ve bunun  gibi özel dizaynlı ve üstün teknoloji ürünü oklardır.
Bu oklar Şahingöz için Tony Stark (Demir Adam) ve Henry Pym tarafından üretilmişlerdir. Şahingöz bu özel okların uçlarını kemerine bağlı bir kesede taşır ve bunları birkaç saniyede olağan bir okun ucuna bağlayabilir. Sürekli olarak özel amaçlı ok uçları geliştirir. Oklar sadağa kenetlenme yöntemiyle belirli bir sırayla yerleştirilmişlerdir. Sadak ters dönse bile oklar düşmezler. Okların üstleri değişik çentiklerle işaretlendiğinden Şahingöz elini sadağına attığında hangi oku tuttuğunu bilir.
Bon Scott

| Bon Scott |
| --- | --- |
Aralık 1979'da Scott
Genel bilgiler
Doğum: Ronald Belford Scott 9 Temmuz 1946(1946-07-09) Forfar, Angus, İskoçya
Ölüm: 19 Şubat 1980 (33 yaşında) Londra, İngiltere
Tarzlar: Rock and roll, Hard rock, Blues rock
Meslekler: Şarkıcı, söz yazarı
Etkin yıllar: 1964-1980
İlişkili hareketler: AC/DC
Resmî site: bonscottofficial.com
Eş: Irene Thornton (e. 1972; b. 1977)

Ronald Belford "Bon" Scott (9 Temmuz 1946 - 19 Şubat 1980) Avustralyalı şarkıcı ve söz yazarıydı. 1974'ten 1980'deki ölümüne kadar hard rock grubu AC/DC'nin baş vokalisti ve söz yazarıydı.
İskoçya, Angus'ta Forfar'da doğan Scott, ilk yıllarını Kirriemuir'de geçirdi. 1952'de altı yaşındayken ailesiyle birlikte Avustralya'ya taşındı ve Batı Avustralya'nın Fremantle kentine yerleşmeden önce dört yıl Melbourne'da yaşadı.
AC/DC Scott grubun ilk yedi albümünde yer aldı: High Voltage (1975, yalnızca Avustralya sürümü), TNT (1975, yalnızca Avustralya sürümü), High Voltage (1976, ilk uluslararası sürüm), Dirty Deeds Done Dirt Cheap (1976, Amerika Birleşik Devletleri'nde 1981'e kadar yayınlanmadı), Let There Be Rock (1977), Powerage (1978), Highway to Hell (1979).
Scott, 1964'te ilk grubu Spektors'ı kurdu ve grubun davulcusu ve ara sıra baş vokalisti oldu. 1974'te orijinal solist Dave Evans'ı AC/DC'nin yerine geçirmeden önce Valentines ve Fraternity dahil olmak üzere birçok başka grupta performans sergiledi. 1979 albümleri Highway to Hell Amerika Birleşik Devletleri'nde ilk 20'ye ulaştı ve grup ticari bir atılımın eşiğinde görünüyordu. Ancak, 19 Şubat 1980'de Scott, eski müzisyen ve uyuşturucu satıcısı olduğu iddia edilen Alistair Kinnear ile Londra'da bir gece geçirdikten sonra öldü. AC/DC kısaca dağılmayı düşündü, ancak grup İngiliz glam rock grubu Geordie'den vokalist Brian Johnson'ı işe aldı. AC/DC'nin bir sonraki albümü Back in Black sadece beş ay sonra yayınlandı ve Scott'a bir övgü niteliğindeydi. Tüm zamanların en çok satan ikinci albümü oldu.
Classic Rock'ın Temmuz 2004 sayısında Scott, "Tüm Zamanların En Büyük 100 Öncüsü" listesinde bir numara olarak derecelendirildi. Hit Parader, Scott'ı 2006'daki Tüm Zamanların En Büyük 100 Heavy Metal Vokalisti listesinde beşinci olarak sıraladı.
Jackson Browne

Clyde Jackson Browne (d. 9 Ekim 1948), Amerika Birleşik Devletleri'nde 18 milyonun üzerinde albüm satan Amerikalı rock müzisyeni, şarkıcı, söz yazarı ve politik aktivisttir.
1960'ların ortalarında Los Angeles'ta genç bir söz yazarı olarak ortaya çıkan sanatçı, ilk başarılarını başkaları için şarkılar yazarak elde etti. "These Days" şarkısını 16 yaşındayken yazdı; şarkı, Alman şarkıcı ve Andy Warhol'un himayesindeki Nico için 1967'de küçük bir hit oldu. Ayrıca, Güney Kaliforniya'daki diğer gruplar olan Nitty Gritty Dirt Band (1966'da kısa bir süre üyesi olduğu) ve Eagles için de birkaç şarkı yazdı; Eagles, Browne'un ortak yazdığı "Take It Easy" şarkısıyla 1972'de ilk Billboard Top 40 hitini elde etti. Dördüncü albümü The Pretender (1976), her albümün bir öncekini zirveye taşıması geleneğini sürdürerek albüm listelerinde 5 numaraya kadar yükseldi.
1997'de The Next Voice You Hear: The Best of Jackson Browne ve 2004'te Rock and Roll Hall of Fame'e kabulüyle birlikte yayınlanan The Very Best of Jackson Browne adlı iki derleme albüm çıkardı. En son stüdyo albümü 2014'teki Standing in the Breach'in devamı olan 2021'deki Downhill from Everywhere'dir ve bu albümde 18 yaşındayken yazdığı "The Birds of St. Marks" adlı şarkısının ilk tam olarak gerçekleştirilmiş versiyonu yer almaktadır. 2015'te Rolling Stone dergisi onu "Tüm Zamanların En İyi 100 Şarkı Yazarı" listesinde 37. sıraya yerleştirdi.
Diskografi

Jackson Browne (1972)
For Everyman (1973)
Late for the Sky (1974)
The Pretender (1976)
Running on Empty (1977)
Hold Out (1980)
Lawyers in Love (1983)
Lives in the Balance (1986)
World in Motion (1989)
I'm Alive (1993)
Looking East (1996)
The Naked Ride Home (2002)
Time the Conqueror (2008)
Standing in the Breach (2014)
Downhill from Everywhere (2021)
Jimmy Choo

Datuk Jimmy Choo Yeang Keat PJN DIMP DSPN OBE  (15 Kasım 1948 doğumlu), İngiltere merkezli bir Malezyalı moda tasarımcısıdır. En iyi, el yapımı kadın ayakkabılarıyla tanınan Jimmy Choo Ltd'nin kurucu ortağı olarak bilinir.
Choo, Penang, Malezya'da, Hakka ayakkabıcılar ailesinde doğdu. Soyadı Chow (Chinese) ancak Choo olarak doğum belgesinde yanlış yazılmıştır. Penang'ın Love Lane'deki Shih Chung İlkokulunda okudu. Choo'nun babası, tüm ayakkabılarını elle yapan bir kunduracı ona nasıl ayakkabı yapılacağını öğretti. Choo ilk ayakkabılarını 11 yaşındayken bir çift terlik yaptı.
1982 ve 1984 yılları arasında Choo, İngiltere'de Londra'daki Hackney'deki Cordwainers Teknik Koleji'nde (şimdi Londra Moda Koleji'nin bir parçası) eğitim gördü. Mezun olduktan sonra çalışmak için bir tasarım firmasına gitti ve Malezya'ya dönmek yerine Londra'da kalmak istiyordu.
The Edge

| The Edge |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Doğum: David Howell Evans 8 Ağustos 1961 (63 yaşında)  Barking, Doğu Londra, Birleşik Krallık
Tarzlar: Rock, post-punk, alternatif rock
Çalgılar: Gitar, klavye, vokal, bas gitar
Etkin yıllar: 1976'dan günümüze
Müzik şirketi: Island (1980–2006) Mercury (2006'dan günümüze)
İlişkili hareketler: U2
Resmî site: U2.com
Önemli çalgılar
Gibson Explorer Fender Stratocaster Gibson Les Paul Gretsch White Falcon Fender Telecaster Fender Jaguar Gibson ES-335
David Howell Evans (d. 8 Ağustos 1961, Barking, Doğu Londra, Birleşik Krallık), İrlandalı rock grubu U2'nün gitaristi, klavyecisi ve vokali The Edge olarak bilinen müzisyen.
The Edge, 2003 yılında Rolling Stone dergisinin "Gelmiş Geçmiş En İyi 100 Gitarist" listesinde 24. sırada yer aldı.
Geisei

| Geisei 芸西村 |
| --- | --- |
Köy
Geisei köyü
Belediye binası
  Bayrak 
GeiseiGeisei'nin Japonya'daki konumu
Koordinatlar: 33°32′K 133°49′D﻿ / ﻿33.533°K 133.817°D﻿ / 33.533; 133.817
Ülke:  Japonya
Bölge: Shikoku
Prefektörlük: Kōchi
İlçe: Aki
Yüzölçümü
 • Toplam: 39,60 km²
Nüfus (2022)
 • Toplam: 3.636
 • Yoğunluk: 92/km²
Zaman dilimi: UTC+09.00 (JST)
Resmî site www.vill.geisei.kochi.jp
Geisei (Japonca: 芸西村, romanize: Geisei-mura), Japonya'nın Kōchi prefektörlüğünde bulunan bir köydür. Köy, prefektörlüğün güneydoğusunda Büyük Okyanus'un kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 39,60 km²'dir. Geisei'nin ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve balıkçılığa dayanmaktadır.
Nüfus

Köyün nüfusu 30 Haziran 2022 tarihi itibarı ile 3,636'dır.
Oğuz Kaan Salıcı

| Oğuz Kaan Salıcı |
| --- | --- |

CHP Örgütlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı
Görev süresi 10 Ağustos 2020 - 5 Haziran 2023
Türkiye Büyük Millet Meclisi 25, 26, 27 ve 28. Dönem Milletvekili
Görevde
Makama geliş  23 Haziran 2015
Seçim bölgesi: Haziran 2015 - İstanbul (I)  Kasım 2015 - İstanbul (I)  2018 - İstanbul (I)  2023 - İstanbul (I)
CHP İstanbul İl Başkanı
Görev süresi 15 Eylül 2011 - 15 Aralık 2014
Yerine geldiği: Bahri Şahin
Yerine gelen: Murat Karayalçın
Kişisel bilgiler
Doğum: 16 Ocak 1972 (52 yaşında) Gaziantep, Türkiye
Partisi: Cumhuriyet Halk Partisi
Evlilik(ler): Gülizar Halis Salıcı
Bitirdiği okul: Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü
Mesleği: Siyasetçi
Oğuz Kaan Salıcı, (d. 16 Ocak 1972, Gaziantep) Türk siyasetçi ve siyaset bilimci.
16 Ocak 1972'de Gaziantep'te doğdu. Aslen Adıyaman Besnilidir. Devlet memuru bir baba ile ev hanımı bir annenin oğlu olarak hayatının büyük bir bölümü Türkiye'nin farklı şehirlerinde geçti. Eğitim yaşantısına 1978'de Adıyaman Cumhuriyet İlkokulunda başladı. Ortaokula 1983'te Elazığ Anadolu Lisesi'nde başladı ancak babasının tayini dolayısıyla ortaokul ve liseyi Eskişehir Anadolu Lisesi'nde tamamladı. Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü'nü bitirmiştir. Sosyal Demokrat Üniversiteliler Platformu ve Demokrasi İçin Gençlik Platformunun kuruluşuna katılmış, Sosyal Demokrasi Vakfı ve Türkiye Sosyal Ekonomik Siyasi Araştırmalar Vakfı Üyesidir. 15 Eylül 2011'de Bahri Şahin'in yerine CHP İstanbul İl Başkanı olarak atanmış, Mayıs 2012'de İstanbul İl Kongresinde İl Başkanı seçilmiş ve Aralık 2014'e değin bu görevinde kalmıştır. 25., 26. ve 27. dönem İstanbul milletvekilidir. 10 Ağustos 2018 tarihi itibarıyla CHP'nin örgütlerden sorumlu genel başkan yardımcısıdır. 1 Haziran 2023 tarihinde yapılan MYK toplantısında genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu'na istifasını sundu ve MYK'dan istifa etti. Çok iyi düzeyde İngilizce bilmektedir, evli ve 2 çocuk babasıdır.
Jean Tirole

| Jean Tirole |
| --- | --- |
Jean Tirole
Doğum: 09 Ağustos 1953 (71 yaşında) Troyes. Fransa
Milliyet: Fransız
Mezun olduğu okul(lar): École Polytechnique Ecole des Ponts et Chausse Paris Dauphine Üniversitesi Massachusetts Institute of Technology
Ödüller: John von Neumann Ödülü (1998) Nobel Ekonomi Ödülü (2014)

Kariyeri
Dalı: Mikroekonomi Oyun Teorisi Sanayi Organizasyonu
Çalıştığı kurumlar: 1981-1984:Ecole des Ponts et Chausse araştırmacı 1984-1991: Massachusetts Institute of Technology İktisat Profesörü  1994-1996: École Polytechnique İktisat Profesörü  1992 - :Toulouse Üniversitesi Sanayi İktisadı Enstitüsü bilimsel direktörü  2011 - :"Toulouse İleri Bilimsel Çalışmalar Enstitüsü" yönetim kurulu üyesi; 2011 - :"Ahlaki ve Politik Bilimler Akademisi" üyesi;  2009- : "Toulouse İktisat Okulu" mütevelli heyeti başkanı  2013- :"Fransiz Stratejik Araştırma Konseyi" üyesi 1999-2006 ve 2008- :"Fransa Başbakanlığı" "Ekonomik Analiz Konseyi" üyesi
Doktoradanışmanı: Eric Maskin
 

Jean Marcel Tirole  (d. 9 Ağustos 1953, Troyes, Fransa), Fransız iktisat profesörü. "Büyük Firmaların Piyasa Gücü ve Kontrolleri" konusunda analizleri nedeniyle 2014 Nobel Ekonomi Ödülü almıştır.
Çalıştığı bilimsel alanlar sanayi organizasyonu, büyük firmaların kontrolü, organizasyon kuramı, oyun teorisi, bankacılık ve finans, iktisat ve psikoloji.
Tirole Toulouse İktisat Okulu'nda bulunan Jean-Jacques Laffont Vakfı idare kurulu başkanlığı ve Toulouse Üniversitesi'nde Sanayi İktisadi Enstitüsü'nün bilimsel direktörüdür.
Eğitimi

Tirole 1976'da Fransa'da École Polytechnique'den  ve sonra 1978'de Paris, Fransa'da Ecole Nationale des Ponts et Chaussées'ten mühendislik diploma dereceleri almıştır. 1978'de Paris Dauphine Üniversitesi'den "karar verme teorisi"nden "Üçüncü Cycle Doktora" derecesi kazanmıştır. 1981'de ABD'de Massachusetts Institute of Technology'den Eric Maskin'in doktora hocalığı altında "Ekonomi Teorisi Üzerine Denemeler (Essays in economic theory)". adlı bir doktora tezi sunarak doktora derecesi kazanmıştır.
Çalıştığı yerler

1981'de ABD'de Massachusetts Institute of Technology'den doktorasını aldıktan sonra 1984'te kadar Ecole des Ponts et Chausse, Fransa'da araştırmacı olarak çalıştı. 1984-1991'de Massachusetts Institute of Technology'de İktisat Profesörü görevi yaptı ve bu kurumda günümüze kadar da "misafir profesör" olarak göreve devam etti. 1994-1996'da École Polytechnique, Fransa'da İktisat Profesörü olarak çalıştı. Jean-Jacques Laffont ile beraber Toulouse'da yeni bir "İktisat Okulu" kurma projesi üzerinde birlikte çalışmalar yapmış ve bu yeni "Toulouse İktisat Okulu"nu kurmuşlardır.
1992'den günümüze kadar Toulouse Üniversitesi'nde Sanayi İktisadi Enstitüsü'nün bilimsel direktörü; 2011'den itibaren "Toulouse İleri Çalışmalar Enstitüsü" Yönetim Kurulu üyesi; 2011'den itibaren "Ahlaki ve Politik Bilimler Akademisi" üyesi; 2009'dan itibaren "Toulouse İktisat Okulu" mütevelli heyeti başkanı; 2013'ten itibaren "Fransız Stratejik Araştırma Konseyi" üyesidir. 1995'te Ekonometri Cemiyeti başkanlığı ve 2002'de "Avrupa Ekonomi Cemiyeti" başkanlığı yapmıştır. 1999-2006 döneminde ve 2008'den günümüze kadar "Fransa Başbakanlığı" "Ekonomik Analiz Konseyi" Üyeliği yapmıştır.
Ödülleri

Tirole'u  şu üniversiteler "şeref doktoru (honoris causa doktoru)" unvanı ile ödüllendirmişlerdir:
1989: Üniversité libre de Bruxelles, Belçika; (br)
2007: London Business School. Birleşik Krallık;
2007: Montreal Üniversitesi, Kanada;
2011: Mannheim Üniversitesi, Almanya;
2012: Atina İktisat ve İş İdaresi Üniversitesi, Yunanistan;
2012: Roma Tor Vergata Üniversitesi, İtalya'
2013: Lausanne Üniversitesi, İsviçre.
2013: Hitotsubashi Üniversitesi, Japonya.
Tirole şu ödüllerle de şereflendirilmiştir:
1993 : "Yrjo Jahnsson Ödülü". Finlandiya'daki "Yrjo Jahnsson Vakfı" ve "Avrupa Ekonomik Cemiyeti" tarafından için verilen ödül;
1993: Amerikan Sanatlar ve Bilimler Akademisi ve Amerikan Ekonomik Cemiyeti için Yabancı Uyruklu Bilim Adamı Onursal üyeliği;
1997 : "Florida Üniversitesi Kamu Hizmetleri Araştırma Merkezi Üstün Hizmet Ödülü;
2002 : "CNRS Gümüş Madalyası";
2007 : "CNRS Altın Madalyası";
2007: Toulouse Şehri "Altın Madalyası";
2007: Fransa Légion d'honneur Şövalyelik nişanı;
2008: İktisat, Finans ve İşletmecilik bilimleri alanlarında Amerikan "BBVA (Bilginin Ön Sınırları) Vakfı" Ödülü;
2008 : "Cercle d'Oc Ödülü";
2009 : "Uluslararası Enerji İktisadi Cemiyeti" "Mesleğe Üstün Katkılar" Ödülü;
2010 : "Claude Lévi-Strauss Ödülü";
2010: Fransa "Ulusal Üstün Hizmet Nişanı (Ordre National du Mérite)" Officier (Subay) sınıfı;
2010: Finans Biliminde Kantitatif Buluş ve Yenilikler Ödülü. CME-MERI (Şikago Ticaret Borsası ve Matematiksel Bilimler Araştırma Enstitüsü);
2010: Tjalling Koopmans Değerli Mallar Ödülü; Tilburg Üniversitesi, Hollanda;
2012: Fransa, "Okitanya Akademisi" Büyük Ödülü;
2013 : "Edinburg Kraliyet Sosyetesi"ne Onursal Üye;
2013: Ross Ödülü;
2014: Erwin Plein Nemmers Ekonomi Ödülü;
2014 : Nobel Ekonomi Ödülü.
Eserleri

Tirole çalıştığı ekonomi ve finans bilimleri üzerinde 100'den daha çok sayıda profesyonel bilimsel makale yaınlamıştır. Ya tek başına ya diğer bir iktisatçı ile birlikte çok geniş kapsam iktisat dalları üzerine gayet önemli oldukları kabul edilen (hemen hemen hepsi İngilizce) 10 kitap da yayınlamıştır.
Tirole çalıştığı alanlarda katkılar yapmak üzere 75'te daha fazla sayıda uluslararası önemli bilimsel konferansa misafir olarak davet edilmiş ve bunların çoğunda şahsi tebliğler sunmuştur.
Eserleri > Kitaplar

1986: Dynamic Models of Oligopoly (D. Fudenberg ile birlikte), (İngilizce)
1988: The Theory of Industrial Organization, MIT Press. Description and chapter-preview links.18 Haziran 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
1991: Game Theory (D. Fudenberg ile birlikte), MIT Press, 16 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. (İngilizce)
1991: A Theory of Incentives in Regulation and Procurement (J.-J. Laffont ile birlikte), MIT Press, 1993. Description & chapter- preview links. 17 Haziran 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
1994: The Prudential Regulation of Banks (M. Dewatripont ile birlikte), MIT Press. 19 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
1999: Competition in Telecommunications, MIT Press,16 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. (İngilizce)
2002: Financial Crises, Liquidity and the International Monetary System, Princeton University Press, 18 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. (İngilizce)
2005: The Theory of Corporate Finance, Princeton University Press,. Description18 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Association of American Publishers 2006 Award for Excellence. (İngilizce)
2010: Balancing the Banks (Mathias Dewatripont ve Jean-Charles Rochet ile birlikte), Princeton University Press, 2010 18 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. (İngilizce)
2011: Inside and Outside Liquidity (with Bengt Holmström), MIT Press, 2011 14 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. (İngilizce)
Karakter kodlaması

Deneme ilkbahar sonbahar logosu.
Bilişimde karakter kodlaması kavramı bir çeşit kodlama sistemi kullanılarak kodlanmış karakter gruplarını temsil etmektedir. Soyutlama düzeyi ve kullanıldığı bağlama bağlı olarak karakterlere karşılık gelen kod noktaları ve bunların oluşturdukları kod alanı, bit örüntüleri, oktetler, doğal sayılar, elektrik sinyalleri vb. şeklinde algılanabilir. Metinsel verilerin işlenmesi, depolanması ve iletimi esnasında karakter kodlamaları kullanılır. Karakter seti, karakter eşlem veya kod sayfası gibi ifadeler karakter kodlaması kavramıyla eş anlamlıymış gibi kullanılsa da aralarında bazı anlam farkları bulunmaktadır.
Optik ve elektronik telgrafla ilişkili eski karakter kodları yazılı dilde kullanılan karakterlerin, büyük harfler, rakamlar ve bazı noktalama işaretleri gibi yalnızca belli bir kısmını temsil edebiliyordu. Çağdaş bilgisayar sistemlerinde verilerin sayısal olarak temsil edilmesinin oldukça düşük maliyetli olması sayesinde karakter temsili çok daha ayrıntılı olabilmektedir (Unicode'da olduğu gibi). Günümüzde, dünyadaki birçok yazı dilinde kullanılan eskisinden çok daha fazla karakter, karakter kodlamaları aracılığıyla dijital ortamda temsil edilebilmektedir. Karakterler kodlanırken önceden belirlenmiş uluslararası standartlara uyulması metinlerin tüm dünyada elektronik olarak takas edilmesine olanak tanımaktadır.
Unicode kodlama modeli

Unicode ve paralel standardı ISO/IEC 10646 Evrensel Karakter Kümesi modern, birleştirilmiş bir karakter kodlama sisteminin oluşmasını sağlamıştır. Karakterleri doğrudan sekizli bit değerleri olarak (baytlar halinde) kodlamak yerine, bu süreci ayrı aşamalara bölmüştür. Bu standartla hangi karakterlerin kodlama standardına dahil edileceğinin belirlenmesi (karakter dağarcığının belirlenmesi), bu karakterlerin her birine birer numara verilmesi (kodlu karakter kümesinin oluşturulması), karakterlere verilen numaralar için kodlama biçimlerinin belirlenmesi ve en sonunda da karakterlerin belirlenen yöntemlerden birine göre birler ve sıfırlar halinde kodlanması işlemleri birbirinden ayrılmıştır. Birinci aşama diğer tüm aşamaların ortak zeminini oluşturmaktadır. Böylece farklı kodlama türlerinin temel alacağı ortak bir karakter kümesi oluşturulmak istenmiştir. ASCII ve genişletilmiş ASCII sistemlerinde bu aşamaların hepsi tek parça halindeydi. Dolayısıyla kodlama sistemleri arasında uyumsuzluk söz konusuydu. Her bir genişletilmiş ASCII setinde farklı bir karakter kümesi bulunuyordu. Unicode kodlama sistemlerinin ise tamamı aynı ortak karakter dağarcığını esas alır.
Bu modelin nasıl işlediğini anlatabilmek için "karakter kümesi" ve "karakter kodlaması" gibi belirsiz terimler yeterli olmamaktadır. Bu modeli açıklarken kullanılan terimler şunlardır:
Unicode kodlama modeli > Karakter dağarcığı

Karakter dağarcığı bir sistemin desteklediği soyut karakterlerin tamamından oluşan gruba verilen addır. Bu dağarcık kapalı ya da açık olabilir. Kapalı olması durumunda dağarcığa yeni bir karakter eklenebilmesi için yeni bir standart oluşturulmalıdır (örneğin ASCII standardına yeni karakterler eklenebilmesi için Genişletilmiş ASCII adıyla yeni bir standart oluşturulması gerekti; çünkü ASCII kapalı bir karakter dağarcığından oluşuyordu). Açık olması durumunda eklemelerin yapılması mümkün olmaktadır (örneğin Unicode sistemi tamamen ve Unicode öncesinde Windows işletim sisteminde kullanılan kodlama standardı olan Windows kod sayfaları kısmen açıktır). Karakter dağarcıkları, yazı sistemlerinin en temel bileşenlerine nasıl ayrılabileceği üzerinde düşünülerek oluşturulur. Latin alfabesi ve türevleri, Yunan alfabesi ve Kiril alfabesi, değişik sıralamalarla art arda dizildiklerinde okunabilen metinler oluşturabilecek temel harflere, noktalama işaretlerine, sayılara ve boşluk karakteri gibi bazı özel karakterlere ayrılabilir. Birimlerine ayrılması kolay gibi görünen bu alfabelerde bile aksan işaretleri gibi bazı önemli sorunlar ortaya çıkmaktadır: aksanlı karakterler başlı başına ayrı birer karakter olarak da düşünülebilirler, aksansız harf ve aksan işaretinin bir araya gelerek oluşturduğu karakter grubu olarak da düşünülebilirler. Birinci durum metinlerin işlenmesini kolaylaştıracaktır ancak ikinci durum tüm aksan ve harf kombinasyonlarını olanaklı kılmak için kullanışlı bir yol sağlayacaktır. Ayrıca bazı Batı dillerinde yan yana gelen bazı harflerin görsel zenginlik sağlamak amacıyla birleştirilmesi olan tipografik bağların (ligatür) yazımı da benzer şekilde sorun oluşturmaktadır. Arapça ve İbranice gibi başka yazı sistemlerinin sağdan sola yazılıyor olması ve ayrıca Arapçada aynı harfin tek başınayken, kelimenin başındayken, ortasındayken ve en sondayken farklı şekillerde yazılıyor olması çift yönlü metinlerin desteklenmesi ve gliflerin farklı koşullarda farklı şekillerde yazılmasının olanaklı hale getirilmesi açısından sorun oluşturmaktadır.