Kadınlar Dünyası
Hakkında

Osmanlı'da Tanzimat ile başlayan yenileşme ilerleyen süreçte dünyadaki gelişmelerin de yadsınamayacak etkisi ile her alana sıçradı. On dokuzuncu yüzyıldan itibaren hızla yaygınlaşan, modernleşmenin getirdiği yeni kent ve toplum yapısı, batılı yaşam biçiminin benimsenmesi, sanayileşmenin getirdiği yeni maddi kültür ve tüketim örüntüleri gibi olgular, Osmanlı'da ailenin ve toplumsal hayatın geleneksel anlayıştan uzaklaşarak yenilenmesi ihtiyacını doğurmuştu. Süreç içerisinde kız çocukları sıbyan mekteplerinin de üzerinde eğitim almaya başladı ve bu, kadınların sosyal yaşamda daha fazla yer edinmesi ile sonuçlandı. II. Meşrutiyet ile beraber de kadınlar basın-yayın hayatında daha fazla görev almaya başladı. Kadınlar Dünyası da bu değişimin sonucunda ortaya çıkmış bir dergiydi. Yine de, II. Meşrutiyet sonrasındaki özgürlükler kadınlara yansımamıştır; Kadınlar Dünyası tüm kadınları hakları için mücadele etmeye çağırır.
Osmanlı Müdafaa-i Hukuk-ı Nisvan Cemiyeti kadınlara yeni haklar verilmesi ve sosyal yaşamda daha özgür bir yaşam için kurulmuştu. Derneğin kurucu başkanı ise Nuriye Ulviye Mevlan Civelek idi. Ulviye Mevlan 20 yaşındayken eşi Hulusi Bey'den kalan miras ile Kadınlar Dünyası dergisini kurdu, bütün malvarlığını ve hayatını dergiyle cemiyete adadı.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | İlerlemek ve yükselmek için hem pratik cesaretin hem de ruhsal cesaretin, başka bir deyişle çağdaş kişiliğin önemi konusundaki düşüncelerim artık iyice olgunlaşmıştı. İçinde yaşadığımız uyanış devrinin ve kurulan toplumun temelini oluşturan sosyal bilimlerin ışığında, (kadınların ilerlemesi için) gerekli olan (adımları) cesaretle gerçekleştirecek bir gazete çıkarmaya giriştim. | „ |

Kadınlar Dünyası'nda kadınlar, yaşadıkları toplumu ve bu toplumdaki konumlarını sorgulamış, kendilerini kısıtlayan eşitsizliklere ve geleneklere karşı mücadele etmiş, II. Meşrutiyet döneminin özgürlüklerinden faydalanmayı talep etmişlerdir. Modernleşmenin getirdiği yeni kent yaşamında hayatlarını “yeni”leştirmek için çalışmış, bu çabayı örgütlü bir kadın hareketine dönüştürmüşlerdir. Aileye, çalışma hayatına, hukuka, eğitime, toplumsal hayatın her alanına sirayet edecek bir “kadın inkılabı”nı savunmuştur.
Bağımsız ve dayanışmacı kadın mücadelesinin Osmanlı’daki öncü örneği olan dergi, yalnız kadın yazarlara açık olması ve okurlarından gelen mektuplara geniş yer ayırması ile dikkat çekicidir. Derginin yazı işleri müdürü 108. sayıya kadar Emine Seher Hanım idi. Dergiye düzenli katkı veren yazarlardan bazıları Mükerrrrem Belkıs, Atiye Şükran, Aliye Cevat, Safiye Büran, Aziz Haydar, Nimet Cemil, Meliha Cenan, Belkıs Şevket, Fatma Zerrin, Seniye Ata, Sacide ve Mes’adet Bedirhan'dı. Yayımlanan yazıların birbirinden oldukça farklı üsluplarda oluşu, derginin çeşitli toplumsal kesimlerden kadınlarca takip edildiğine işaret eder.
Kadınlar Dünyası, millet, din, toplumsal statü ayrımı yapmaksızın her kadının hakkını gözeten bir “kadın inkılabı”nı savunur; döneminin, özellikle Balkan Savaşları'nın tetiklediği milliyetçi ortamı göz önüne alındığında bu ilkenin önemi anlaşılabilir. Bu yönüyle Kadınlar Dünyası, Hanımlara Mahsus Gazete gibi, milliyetçi söylemlerin egemen olduğu ve yalnız entelektüel kadınların katkısını kabul eden döneminin diğer kadın yayınlarından ayrılır. Bu nedenle, Kadınlar Dünyası Osmanlı’daki ilk feminist yayın olarak kabul edilir.  Kadınlar Dünyası, “hukuk-i nisvan”ın (kadın hakları) yanı sıra, “Feminizm” kelimesini de kullanır ve feminizme dair tartışmalara geniş yer verir. Dergiye erkekler tarafından yöneltilen, feminizmin yabancı kökenli bir kelime olduğu, dolayısıyla “bu kültüre ait bir kavram olmadığına” dair eleştirilere karşılık ise, “telgraf”, “tramvay” gibi kelimelerin de Türkçe olmadığı, fakat herkes tarafından benimsenip kullanıldığı yanıtını yayımlar.
Derginin günlük yayımlandığı sırada resimsiz ve 4 sayfa olan nüshaları, haftalık yayına geçilen 100. sayıdan itibaren resimli ve 16 sayfa olmuştur. Dergi kapaklarında çalışan kadınların, sokakta kadınların, “modern” aileleri ve “modern” giyimleri ile kadınların, hatta yazarları olan kadınların fotoğraflarına yer verilir; Müslüman Osmanlı kadınlarının fotoğraflarını ilk kez yayımlayan dergi, bu konuda çığır açmıştır.