stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Andromeda (takımyıldız)
Öne çıkanlar > Derin uzay nesneleri

Andromeda takımyıldızındaki en dikkat çekici derin uzay nesnesi M31, yani çıplak gözle görülebilecek en uzak gök cismi olan Andromeda Gökadası'dır. M31, bizim gökadamıza benzeyen devasa bir sprial gökadadır. Gökadayı bulmak için, β ve μ Andromedae arasında hayali bir çizgi çizin ve çizgiyi μ Andromedae'den sonra aynı doğrultuda ve aynı mesafede uzatın.
Johannes Hevelius'un Uranographia'sının 1690 baskısından Andromeda tasviri. Dönemin gök atlaslarında geleneksel olduğu üzere takımyıldız, gök küresinin dışından bir perspektiften çizildiği için modern haritaların ayna görüntüsüdür.
Andromeda, 1825 civarında Londra'da yayınlanan ve takımyıldızları gök küresinin içinden gösteren bir dizi takımyıldız kartı olan Urania'nın Aynası'nda tasvir edildiği haliyle
Yaklaşık 1000 yılına ait erken dönem bilimsel el yazmasında tasvir edilen Andromeda
Andromeda takımyıldızının çıplak gözle görüldüğü halinin fotoğrafı. Çizgiler takımyıldızı göstermek için eklenmiştir.
Gece gökyüzünde göründüğü şekliyle Andromeda ve üzerindeki figür.
TCDD Malıköy Tren İstasyonu Müzesi

| TCDD Malıköy Tren İstasyonu Müzesi |
| --- | --- |


Açılış: 1 Haziran 2008 (16 yıl önce) (2008-06-01)
Konum: Polatlı, Ankara, Türkiye
Koordinatlar: 39°47′06″K 32°23′15″D﻿ / ﻿39.78500°K 32.38750°D﻿ / 39.78500; 32.38750
Tür: Tarih ve demiryolu müzesi
Koleksiyon(lar): 1 lokomotif 1 vagon 2 uçak
Toplu ulaşım: EGO
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları bünyesindeki diğer müzeler
 TCDD Açık Hava Buharlı Lokomotif Müzesi  TCDD Malıköy Tren İstasyonu Müzesi  TCDD Müzesi ve Sanat Galerisi 
TCDD Malıköy Tren İstasyonu Müzesi, Ankara'nın Polatlı ilçesinde bulunan bir müzedir. Polatlı'ya bağlı bir yerleşim yeri ve aynı zamanda tren istasyonu olan Malıköy; Sakarya Meydan Savaşı'nın yapıldığı dönemde ana komuta merkezinden sonraki en önemli üs olmuş ve Türk ordusunun lojistik merkezi, reviri, mühimmat deposu ve uçak pisti olarak çeşitli amaçlar doğrultusunda kullanılmıştır. Bu yüzden Malıköy İstasyonu; Türk halkının ve verilen Kurtuluş Mücadelesi'nde rol oynayan mekânlar arasında yer almıştır. Müzenin oluşturulmasına yönelik karar 2007 yılında verilmiş; 1 Haziran 2008 tarihinde ise Ulaştırma Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları ve Genelkurmay Başkanlığı'nın ortak katkılarıyla açılmıştır.
Müzede; TCDD tarafından onarılan ve Sakarya Meydan Savaşı sırasında kullanılan 1897 tarihli Alman yapımı bir adet lokomotif, 1909 yılında yine Almanlar tarafından üretilmiş bir adet vagon ve aslına uygun olarak üretilmiş 2 uçak sergilenmektedir. Bu kısım, ziyaretçilerin o dönemlerdeki atmosferi hissedebilmeleri adına uçak ve tren sesleri eşliğinde gezilmektedir. Ayrıca müzenin bahçesinde ise verilen 5.713 şehit adına yapılmış olan bir anıt ile Mustafa Kemal Atatürk’ün heykeli bulunmaktadır. Bunların yanı sıra Kurtuluş Savaşı'nı anlatan heykeller ve görsel materyaller ile Kurtuluş Savaşı döneminin demiryolu malzemeleri müzede yer almaktadır.
Müze 2017 yılının ilk beş ayında 7.000 civarında ziyaretçiye sahip olmuştur.
ETTU Kupası

Avrupa Kupası (eski adıyla ETTU Kupası), Avrupa Şampiyonlar Ligi'nden sonra Avrupa masa tenisindeki kulüpler için en önemli ikinci kıtasal turnuvadır.
Avrupa Masa Tenisi Birliği (ETTU), bu turnuvayı 1964-65 sezonunda erkek takımları, bir yıl sonra ise kadın takımları için düzenlemeye başladı.
İlk Erkekler Avrupa Kupası şampiyonu DJK Sportbund Stuttgart (Almanya) olurken, ilk on yılın en başarılı kulübü, 1966-1968 arasında üst üste üç kez kazanan Slavia Prag oldu.
Finaller > Erkekler

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Yıl | Şampiyon | İkinci |

| 1965 |  DJK Sportbund Stuttgart |  PSV Stuttgart |
| 1966 |  Slavia Prag |  DJK Sportbund Stuttgart |
| 1967 |  Sparta Prag |  VM Közert Budapest |
| 1968 |  Stadion Prag |  VM Közert Budapest |
| 1969 |  Spartacus Budapest |  GSTK Vjesnik Zagreb |
| 1970 |  GSTK Vjesnik Zagreb |  Meidericher TTC |
| 1971 |  Vitkovice Ostrava |  BVSC Vasutas Budapest |
| 1972 |  GSTK Vjesnik Zagreb |  BVSC Vasutas Budapest |
| 1973 |  BVSC Vasutas Budapest |  AC Kremlin-Bicètre |
| 1974 |  Spartacus Budapest |  Hertha BSC Berlin |
| 1975 |  BVSC Vasutas Budapest |  Boo KFUM Stockholm |
| 1976 |  Spartacus Budapest |  SSV Heinzelmann Reutlingen |
| 1977 |  Spartak Subotica |  Ganz Mavag Budapest |
| 1978 |  BVSC Vasutas Budapest |  Spartak Subotica |
| 1979 |  BVSC Vasutas Budapest |  GSTK Vjesnik Zagreb |
| 1980 |  SSV Heinzelmann Reutlingen |  GSTK Vjesnik Zagreb |
| 1981 |  Spartak Subotica |  ATSV Saarbrücken |
| 1982 |  ATSV Saarbrücken |  AS Messine |
| 1983 |  BVSC Vasutas Budapest |  TTC Zugbrücke Grenzau |
| 1984 |  TT San Elpidio a Mare |  ATSV Saarbrücken |
| 1985 |  Spartacus Budapest |  La Trinite Sports Nizza |
| 1986 |  La Trinite Sports Nizza |  Borussia Düsseldorf |
| 1987 |  Borussia Düsseldorf |  Levallois UTT |
| 1988 |  Levallois UTT |  SSV Heinzelmann Reutlingen |
| 1989 |  ATSV Saarbrücken |  Spvg Steinhagen |
| 1990 |  TTC Jülich |  Spvg Steinhagen |
| 1991 |  Falkenbergs BTK |  TTC Jülich |
| 1992 |  VfB-TT im Lübeck |  Falkenbergs BTK |
| 1993 |  TTC Jülich |  Postas SE Budapest |
| 1994 |  VfB-TT im Lübeck |  TTC Jülich |
| 1995 |  Borussia Düsseldorf |  Super Donic Berlin |
| 1996 |  TTF Liebherr Ochsenhausen |  TSV Maxell Heilbronn-Sontheim |
| 1997 |  TTF Liebherr Ochsenhausen |  TTC Zugbrücke Grenzau |
| 1998 |  TTC Zugbrücke Grenzau |  TTF Bad Honnef |
| 1999 |  TTC Jülich |  TTF Bad Honnef |
| 2000 |  TTG RS Hoengen |  Elan Nevers |
| 2001 |  Montpellier TT |  Elan Nevers |
| 2002 |  SV Plüderhausen |  Elan Nevers |
| 2003 |  Montpellier TT |  Metabo Frickenhausen |
| 2004 |  Levallois SC-TT |  Borussia Düsseldorf |
| 2005 |  SV Plüderhausen |  Müller Würzburger Hofbräu |
| 2006 |  TTC Frickenhausen |  SV Plüderhausen |
| 2007 |  Borussia Düsseldorf |  Müller Würzburger Hofbräu |
| 2008 |  Angers Vaillante Sports |  Fenerbahçe |
| 2009 |  SV Plüderhausen |  Victoria Moskova |
| 2010 |  Gazproma Orenburg |  TTC Fulda-Maberzell |
| 2011 |  Chartres |  Levallois SC-TT |
| 2012 |  Borussia Düsseldorf |  Angers Vaillante Sports |
| 2013 |  UMMC Ekaterinburg |  Dartom Bogoria Grodzisk |
| 2014 |  FC Saarbrücken |  Ochsenhausen |
| 2015 |  Eslövs AL |  Olimpia Unia Grudziadz |
Finaller > Kadınlar

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Yıl | Şampiyon | İkinci |

| 1966 |  SSV Freiburg |  Slavia VS Praha |
| 1967 |  Lokomotiva Bratislava |  31. Epitök Budapest |
| 1968 |  31. Epitök Budapest |  Slavia VS Praha |
| 1969 |  31. Epitök Budapest |  FTC Ferencvaros Budapest |
| 1970 |  31. Epitök Budapest |  BVSC Budapest |
| 1971 |  DSC Kaiserberg |  FTC Ferencvaros Budapest |
| 1972 |  FTC Ferencvaros Budapest |  Kieler TTK Grün-Weiß |
| 1973 |  FTC Ferencvaros Budapest |  Kieler TTK Grün-Weiß |
| 1974 |  FTC Ferencvaros Budapest |  Ramsharde-Flensburg |
| 1975 |  Epitök Budapest |  Start Praha |
| 1976 |  Weiß-Rot-Weiß Kleve |  Delta Lloyd Amsterdam |
| 1977 |  Sparta Praha |  CS Pochtenetz Sofia |
| 1978 |  Mladost Zagreb |  Delta Lloyd Amsterdam |
| 1979 |  Weiß-Rot-Weiß Kleve |  Mladost Zagreb |
| 1980 |  Vitkovice Ostrava |  Mladost Zagreb |
| 1981 |  DSC Kaiserberg |  Industrogradnja |
| 1982 |  BSE Budapest |  Industrogradnja |
| 1983 |  BSE Budapest |  Spartacus Budapest |
| 1984 |  BSE Budapest |  Spartacus Budapest |
| 1985 |  BSE Budapest |  ATSV Saarbrücken |
| 1986 |  Avanti Hazerswoude |  Vitkovice Ostrava |
| 1987 |  Avanti Hazerswoude |  Spartak Vlasim |
| 1988 |  BSE Budapest |  Perucica Foca |
| 1989 |  BSE Budapest |  Spvg Steinhagen |
| 1990 |  BSE Budapest |  Fövarosi Vizmüvek Budapest |
| 1991 |  TSG Dülmen |  CSS Sciinta Constanta |
| 1992 |  Tempo Team Amsterdam |  TSG Dülmen |
| 1993 |  TuS Glane |  Montpellier Le Crés |
| 1994 |  Rot-Weiss Klettham Erding |  TuS Glane |
| 1995 |  FC Langweid |  FC Bayer 05 Ürdingen |
| 1996 |  FC Langweid |  FC Bayer 05 Ürdingen |
| 1997 |  Rot-Weiss Klettham-Erding |  Team Galaxis Lübeck |
| 1998 |  Rot-Weiss Klettham-Erding |  FC Bayer 05 Ürdingen |
| 1999 |  FC Langweid |  FC Bayer 05 Ürdingen |
| 2000 |  Postás Matáv Budapest |  TSV 1927 Röthenbach/St. Wolfgang |
| 2001 |  TSV Betzingen |  Budapest SE |
| 2002 |  3B Berlin |  TTC femont Röthenbach |
| 2003 |  Postás Matáv Budapest |  Müllermilch Langweid |
| 2004 |  3B Berlin |  TV Busenbach |
| 2005 |  Postás Matáv Budapest |  Relesa Galvame Cartagena TM |
| 2006 |  Homberger Turnerschaft |  3B Berlin |
| 2007 |  3B Berlin |  Fotoprix VIC |
| 2008 |  Dalenergosetproekt |  KTS Tarnobrzeg |
| 2009 |  Cartagena |  KTS Tarnobrzeg |
| 2010 |  Cartagena |  KTS Tarnobrzeg |
| 2011 |  Li-Ning/Infinity Heerlen |  Berlin Eastside |
| 2012 |  Fenerbahçe |  Vladivostok |
| 2013 |  Fenerbahçe |  KTS Tarnobrzeg |
| 2014 |  SVS Ströck |  Lille Metropole |
| 2015 |  KTS Tarnobrzeg |  Metz TT |
Brandenburg-Prusya

Brandenburg-Prusya (Almanca: Brandenburg-Preußen; Aşağı Almanca: Brannenborg-Preußen), 1618 ve 1701 yılları arasında Brandenburglu Hohenzollern hanedanının Erken Modern Çağ krallıklarının tarihyazımsal ismidir.
İstanbul
Etimoloji

Ana madde: İstanbul'un isimleri
Modern Türkçede şehir için en yaygın kullanılan ad İstanbul olmaktadır. Bu adın "eis tin polin" (Yunanca: εις την πόλιν) tamlamasından geldiği sanılmaktadır. Bu tamlama, o dönem Yunancasında "şehirde", "şehrin içinde", "şehir içi" gibi anlamlara gelmekteydi. Ayrıca halk dilinde "n" ünsüzüne bitişen "p" sesi "b" sesine dönüşüyordu. Bu bağlamda İstanbul adının kökeni pek çok kaynakta bu tamlamayla ilişkilendirilmektedir. MS 2. yüzyıldan kalma Ermeni kaynaklarında da Istanbol ya da Istınbol biçiminde anılan şehir adının, Türkçeye bu şekilde girmiş olması olasıdır. İstanbul, Osmanlı döneminde resmî belgelere girdi ve sıkça kullanıldı. Şehrin bu isminin Türkçede en eski kullanımı 1360 yılına tarihlenen Dânişmendnâme eserinde görülür. Osmanlı tarih yazıcılığının ilk dönemlerinde üretilmiş anonim bir gazavatnâme olan Gazavât-ı Sultan Murad adlı eserde şehir İstanbul adı altında ele almıştır.
İstanbul'a çağlar boyunca değişik adlar verilmiştir. Plinius'un aktarımına göre şehri bilinen en eski adı Ligos (Grekçe: Λύγκος) olmakla birlikte bu konuda detaylı bilgi yoktur. Sonraları şehir Bizantion (Yunanca: Βυζάντιον) adını almıştır. MÖ 667'de Antik Yunanistan'daki Megara şehir devletinden gelen Dor asıllı Yunan yerleşimciler bugünkü İstanbul üzerinde bir koloni kurdu ve yeni koloniye kralları Byzas veya Byzantas'ın (Yunanca: Βύζας veya Βύζαντας) şerefine Byzantion adını verdiler. Byzantium, orijinal adı Byzantion olan antik kentin adının 1. yüzyılda, kenti Romalılar ele geçirince, onlar tarafından Latinceleştirilmiş hâlidir. Ancak 337 yılında İmparator I. Konstantin'in ölümüyle kentin adı, onun şerefine "Konstantin’in kenti" anlamına gelen Konstantinopolis'e (Yunanca: Κωνσταντινούπολις, Kōnstantinoúpolis, Latinceleştirilmiş: Constantinopolis) çevrildi. Konstantinopolis, Bizans İmparatorluğu boyunca kentin resmî adı olarak kaldı. Ama Konstantinopolis, kentin yerlileri tarafından sadece Yunanca "kent" anlamına gelen (Πόλις, Polis) olarak anılırdı. 1453 yılında Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet önderliğinde Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethinden sonra bile, Konstantinopolis, Batı'da kullanılan en yaygın ad olarak kaldı. İstanbul adı, ancak 1928'de Latin harflerine geçilmesi sonrası Batı dillerinde Konstantinopolis'in yerini almaya başladı.
Tarihte şehir için kullanılan adlar içinde İslambol, dar kullanım alanına sahip olsa da kayıtlarda görülen adlardandır. İstanbul isminin kökeninin İslam ve bol ekine dayandırılması halk etimolojisi örneklerinden biridir ve etimolojik açıdan doğru değildir.
Tarihçe

Ana madde: İstanbul tarihi
Tarihçe > Genel tarih

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |

Konum:  Türkiye
Kriter: Kültürel: I, II, III, IV
Referans: 356
Tescil: 1985 (9. oturum)
Bölge: Avrupa ve Kuzey Amerika
İstanbul, yerleşim tarihi son yapılan Yenikapı'daki kazılarla bulunan liman doğrultusunda 8500 yıl, kentsel tarihi yaklaşık 3.000, başkentlik tarihi 1600 yıla kadar uzanan Avrupa ile Asya kıtalarının kesiştiği noktada bulunan bir dünya kentidir. İstanbul Roma, Bizans ve Osmanlı döneminde başkent olarak kullanılmıştır. Şehir çağlar boyunca farklı uygarlık ve kültürlere ev sahipliği yapmış, yüzyıllar boyu çeşitli din, dil ve ırktan insanların bir arada yaşadığı kozmopolit ve metropolit yapısını korumuş ve tarihsel süreçte eşsiz bir mozaik hâlini almıştır. Uzun zaman dilimleri boyunca her alanda merkez olmayı ve iktidarda kalmayı başaran dünyadaki ender yerleşim yerlerinden biri olan İstanbul geçmişten günümüze bir dünya başkentidir.
İstanbul'un tarihi ana hatlarıyla beş büyük döneme ayrılabilir:
Tarih öncesi çağlar
Kuruluş Dönemi ve Byzantion dönemi
Konstantinopolis dönemi
Konstantiniyye dönemi
İstanbul dönemi
Tarihçe > Tarih öncesi çağlar

İstanbul'un tarihi üç yüz bin yıl önceye kadar uzanmaktadır. Küçükçekmece Gölü kenarında bulunan Yarımburgaz Mağarasında yapılan kazılarda insan kültürüne ait ilk izlere rastlandı. Bu dönemde gölün çevresinde Neolitik ve Kalkolitik insanların yaşadığı sanılmaktadır. Çeşitli dönemlerde yapılan kazılarda, Dudullu yakınlarında Alt Paleolitik Çağ'a, Ağaçlı yakınlarında ise, Orta Paleolitik Çağ ile Üst Paleolitik Çağ'a özgü aletlere rastlandı.
Tarihçe > Bizantion dönemi

Ayrıca bakınız: Bizantion
2008 yılında İstanbul Metrosu için yapılan Marmaray tüp geçidi kazıları sırasında Cilalı Taş Devri'nin sürdüğü MÖ 6500'lü yıllara ait kalıntılara rastlanan şehrin, Anadolu Yakası'ndaki Fikirtepe'de yapılan kazılarda ise Bakır Çağı'nın sürdüğü MÖ 5500-3500 yıllarına ait kalıntılar bulundu. Bunun yanında Kadıköy'de Fenikelilere ait kalıntılar bulundu. Traklar, kentin yakınlarına MÖ 13. yüzyıl ve 11. yüzyıllarda Semistra kentini kurdu. Kral Lygos zamanında Sarayburnu'na, bugünkü Topkapı Sarayı'nın bulunduğu yerde bir Akropolis kuruldu. MÖ 685'te Megara'dan gelen Yunanlar burada bir koloni kurdu, Kral Byzas'ın hüküm sürdüğü MÖ 667 yılında ise Byzantion kuruldu. Kente Roma İmparatorluğu hakim olunca, kentin adı Septimius Severus tarafından kısa süreliğine oğlunun adı Augusta Antonina kondu, ardından İmparator I. Konstantin zamanında kent Roma İmparatorluğu'nun başkenti ilan edildi. Bu sırada Nova Roma olarak değiştirilen kentin adı benimsendi ve 337 yılında İmparator I. Konstantin'in ölümüyle Konstantinopolis'e çevrildi.
Tarihçe > Bizans İmparatorluğu dönemi

Ayrıca bakınız: Konstantinopolis
Bu dönem 324-1453 yılları arasını kapsadı. I. Konstantinus şehri ele geçirip Roma İmparatorluğu'nun başkenti yaptıktan sonra, şehir ayrıca Roma'nın doğusunun yönetim merkezi oldu. Romalı nüfusu bu dönemde, Romalı soyluların göçü de dahil olmak üzere önemli boyutta arttı. Bu dönemde; yeni bir mimari yapıyla şehir oldukça genişledi. 100.000 kişilik bir hipodromun (Sultanahmet Meydanı) yanı sıra, limanlar ve su tesisleri yapıldı.
Konstantinus'un döneminde şehre Nova Roma dese de; 11 Mayıs 330 da şehrin ismi Konstantinopolis oldu. Konstantin, Roma İmparatorluğu'nun dinini de Hristiyanlık olarak değiştirdi. Pagan Roma dinine inanan batı ile ilk kopuş da bu dönemde başladı. Her ne kadar; Bizans İmparatorluğu I. Theodosius'un ölümü ile başlasa da; Bizans İmparatorluğu Konstantinus Hristiyanlığı getirmesine duyduğu saygıdan kendisini hep bir Bizans İmparatoru olarak gördü; 1453'teki çöküşüne kadar da 10 İmparatorunun daha ismi Konstantinus oldu. Bu dönemde İstanbul'un rolü oldukça stratejikti; Avrupa ve Asya arasında bir kapı oldu. Bu vesile ile, ticaret, kültür ve diplomasinin yapıldığı bir merkezdi. Bu dönemde şehrin ismi "Poli" (şehir) de oldu.
476'da Batı Roma'nın yıkılması sonrasında da; Batı Roma İmparatorluğu'ndaki Romalıların büyük çoğunluğu buraya göç etti ve Bizans İmparatorluğu'nun da başkenti İstanbul oldu. 543'te nüfusun yarısının ölümüne sebebiyet veren veba salgınından sonra şehir, İmparator I. Justinianus döneminde yeniden inşa edildi.
700'lü yıllarda Sasaniler ve Avarların saldırısına uğrayan şehir; 800'lü yıllarda Bulgarlar ve Arapların, 900'lü yıllarda ise Ruslar ve Bulgarların saldırısına uğradı.
Ancak; saldırılar arasında en yıkıcı olanı 1204 yılında oldu. Haçlılar tarafından; Dördüncü Haçlı Seferi'nde 1204 yılında ele geçirilen şehir yağmalandı; halkın büyük çoğunluğu şehirden kaçtı; yoksul ve enkaz içinde bir kente dönüştü. Bunun sebebi Batı Roma'da büyüyen Latinlerin; Katolik Hristiyanlık anlayışı ile Bizans'taki Ortodoks Hristiyanlık inanışı arasındaki farklılıklar ve uyumsuzluklardır. Bu dönem sonrasında, 1261 yılında Paleologos Hanedanından; VIII. Mihail şehri tekrar ele geçirmiş ve Latin'lerin dönemini sona erdirdi.
Bu dönemden sonra giderek küçülen Bizans; Osmanlı İmparatorluğu tarafından 1391'den sonra kuşatılmaya başlandı; en sonunda 29 Mayıs 1453'te Osmanlı İmparatorluğu'nun himayesine geçti. İstanbul'un fethi, Dünya tarihinde Orta Çağ'ın sonunu simgelemektedir.
Tarihçe > Osmanlı İmparatorluğu dönemi

Bu dönem 1453-1923 yılları arasını kapsadı. 29 Mayıs 1453'te; Osmanlı Padişahı II. Mehmed'in 53 gün süren kuşatması sonrasında; İstanbul Osmanlı'nın 4. ve son başkenti oldu.
Osmanlı'nın ele geçirmesinden sonra; Topkapı Sarayı ve Kapalıçarşı'nın da kurulması ardından birçok okul ve hamam açıldı. Dünya'nın ve İmparatorluğun dört bir yanından insanların taşındığı şehirde Yahudilerin, Hristiyanların ve Müslümanların beraber yaşadığı kozmopolit bir toplum oluştu. Bizans döneminden kalan, eski binalar ve surlar onarıldı. Fetihten 50 yıl sonra; Dünya'nın en büyük şehirlerinden biri hâline gelen İstanbul'da "Küçük Kıyamet" olarak da adlandırılan; 14 Eylül 1509 İstanbul Depremi sonrasında (8 şiddetinde olduğu ileri sürülmektedir); 45 gün süren artçı sarsıntılarla binlerce bina yıkıldı ve birçok insan yaşamını kaybetti.
1510 yılında; Sultan II. Beyazıd; 80.000 kişinin çalışmasıyla şehri yeniden kurdu. Günümüzde de var olan eserlerin büyük çoğunluğu bu dönemden kaldı. Mimar Sinan'ın camileri ve diğer binaları kurduğu Kanuni Sultan Süleyman döneminde; mimari ve sanat konularına önem verildi. Lale Devri döneminde; Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa 1718 yılından itibaren; itfaiye'yi kurdu, ilk matbaayı açtı ve fabrikalar kurdu. 3 Kasım 1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı sonrasında da batılılaşma süreci hızlandığı dönemde birçok alanda yenilikler yaşandı.
Haliç'in üzerine köprü; Karaköy'e tünel, demiryolları, kentin içindeki deniz taşımacılığı, belediye örgütlerinin, hastanelerin kurulmasıyla modern bir şehir hâlini alan İstanbul, 1894 yılında Üç yüz on Depremi ile birlikte tekrar büyük bir zarar gördü. I. Dünya Savaşı'nın sonlarında ise 13 Kasım 1918'de İtilaf Devletleri donanmasınca da işgal edildi.
İstanbul'un 2500 yıllık başkentlik dönemi 13 Ekim 1923'te sona erdi.
1890'lı yıllarda Galata Kulesi'nden manzara.
Tarihçe > Cumhuriyet dönemi

Cumhuriyet sonrası 1923-1950 yılları arasında fiziksel atılımlar oldu. 1900'lerin başında 1 milyon olan nüfus, 1927'de 690.000'e düştü, 1935'te 740.000 ve 1945'te tekrar 900.000'e ulaştı. 1950'lerde Balkanlar'dan göç alan şehirde, bu dönemde şehirleşmede gecekondular ön plana çıkmaktadır. 1960'larda ise gecekonduların yanında, apartmanlaşma başladı. 1970'lerde ise hızlı nüfus artışı ile konut ve ulaşım sorunları önem kazandı. Bu dönemde otomobil sayısının artması ve sonucunda trafiğin artması Boğaziçi Köprüsü'nün yapılmasında etkili oldu ve ulaşımda önemli bir noktaya varıldı. İstanbul metropoliten alanı 1970-1975 yılları arasında merkezde 50 kilometre yarıçaplı iken 1980'de 60 kilometre yarıçapa ulaştı. 1990'ların nüfus artışı, nüfusun dış taraflara yayılması ile sonuçlandı ve sonucunda İETT'nin yetersiz gelmesi ile dolmuş ve minibüsler bu açığı kapatmaya çalıştılar. 70'li yıllarda eski hızı ile olmasa da imar faaliyetleri canlanan şehirde 1973 yılında Boğaziçi Köprüsü açıldı.
İstanbul, 1984 yılında çıkarılan 2972 sayılı kanun ve 195 sayılı kanun hükmünde kararname sonucu Ankara ve İzmir ile birlikte büyükşehir unvanı kazandı. Aynı yıl çıkarılan 3030 sayılı kanun ile büyükşehir ve ilçe belediyeleri statüleri netleşti. 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı kanun ile büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları oldu.
Coğrafya

İstanbul 41°K 29°D koordinatlarında yer alır. Batıda Çatalca Yarımadası, doğuda Kocaeli Yarımadası'ndan oluşur. Kuzeyde Karadeniz, güneyde Marmara Denizi ve ortada İstanbul Boğazı'ndan oluşan kent, kuzeybatıda Tekirdağ'a bağlı Saray, batıda Tekirdağ'a bağlı Çerkezköy, Çorlu, güneybatıda Tekirdağ'a bağlı Marmaraereğlisi, kuzeydoğuda Kocaeli'ye bağlı Kandıra, doğuda Kocaeli'ye bağlı Körfez, güneydoğuda Kocaeli'ye bağlı Gebze ilçeleri ile komşudur. İstanbul'u oluşturan yarımadalardan Çatalca Avrupa, Kocaeli ise Asya anakaralarındadır. Kentin ortasındaki İstanbul Boğazı ise bu iki kıtayı birleştirir. Boğazdaki Fatih Sultan Mehmet, 15 Temmuz Şehitler ve Yavuz Sultan Selim Köprüleri kentin iki yakasını birbirine bağlar. İstanbul Boğazı boyunca ve Haliç'i çevreleyecek şekilde Türkiye'nin kuzeybatısında kurulmuştur. İstanbul ilinin yüzölçümü 5.461 km2'dir.
Coğrafya > Yer şekilleri

İstanbul'un kurulu olduğu Çatalca ve Kocaeli yarımadaları aşınmış birer platodur. Bu platoların ortasından kabaca kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda İstanbul Boğazı geçer. İstanbul Boğazı'nın oluşumu ile ilgili bilimsel olarak kesin kabul görmüş bir açıklama yoksa da, açıklamalar içinde en yaygın olanı; jeolojik açıdan İstanbul Boğazı'nın deniz suları ile dolmuş bir fay çöküntüsü olduğudur. Buna göre, MÖ 20.000 ilâ 18.000 yılları arasında, Buzul Çağı sonlanmış ve dünyanın büyük bölümünü kaplayan buz kütlelerinin erimeye başlamıştır. Binyıllarca süren bir erime sürecinin sonucunda, MÖ 8.000 ilâ 7.000'lerde Akdeniz'in suları ilk hâlinden yaklaşık 150 metre daha yukarı çıkmıştır. Deniz seviyesindeki bu büyük ölçekli artış nedeniyle Akdeniz'in suları Marmara'yı basmış; Marmara Denizi'nin suları da devam eden yükselmeler sonucunda Karadeniz ile birleşmiştir. Boğaz'ın derinliğinin kuzeyden güneye azalma göstermesi, geçmişte kuzeydeki bu yükseltilerin Marmara'nın sularına karşı bir set görevi gördüğü ve bunların deniz seviyesindeki yükselmeyle aşıldığı savını güçlendirmektedir.
İstanbul genelinde kayda değer yükseltilere de rastlanmaz. Şehirdeki en yüksek üç nokta sırasıyla 537 metrelik Aydos Tepesi, 438 metrelik Kayış Dağı, 442 metrelik Alemdağ'dır. Şehrin topraklarının %74'ünü platolar, %9,5'ini ovalar, %16,1'ini ise alçak dağ ve tepeler kaplamaktadır. Şehrin en önemli gölleri olan Büyükçekmece, Küçükçekmece ve Durusu gölleri birer lagündür. İstanbul Boğazı'ndaki Haliç, Tarabya ve İstinye koyları ise şehirde ria tipi kıyının en iyi örnekleridir. İstanbul kıyıları son biçimini 10.000 yıl önce gerçekleşen su yükselimleriyle almıştır. Şehirde, Marmara Denizi ve Boğaz'da irili ufaklı 11 adanın yanı sıra, Karadeniz'de ufak kayalıklar ve Haliç'te Bahariye Adaları yer alır.