stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hıttin Muharebesi
Muharebenin arka planı

Renaud de Châtillon'ın nefret uyandıran eşkıyalık hareketleri Selahaddin Eyyubi'yi çok kızdırmıştı. Kudüs Krallığı'na karşı harekete geçip bu istilacıları Filistin'den atmaya karar verdi. Mısır, Suriye, Ceziriye'ye haber gönderilip Haçlılar devletlerine özellikle Kudüs Krallığı'na karşı bir cihad yapmak için komutası altında birleşmelerini istediğini bildirdi. Bu ülkelerden çok sayıda süvari ve piyade gönüllü Şam'a gelmeye başladı.
Kudüs Krallığı bu arada idarecilerin şahsi çekişmelerine sahne olmaktaydı. Yeni kral olan Lüziyanlı Guy Trablus Kontu olan ve Selahaddin'e daha ılımlı olarak hareket etmeyi kabul eden Trablus kontu III. Raymond'un gücünü kırmaya çalışmaktaydı.
Trablus Kontu III. Raymond, karısına ait olan Taberiye Gölü'nün batı sahilinde bulunan küçük bir kale olan Tiberiya'i elinde bulundurmaktaydı. Kudüs Kralı Lüziyanlı Guy'un bu kaleye hücum etmeye hazırlandığı haberi Trabluslu Raymond'a erişti ve Raymond Selahaddin'den askeri yardım istedi. Selahaddin de bir süvari birliğini bu kaleye takviye olarak yolladı.
30 Nisan 1187'de Selahaddin Raymond'a bir haberci göndererek aralarındaki anlaşmaya uygun olarak Tabariye Gölü etrafında keşif yapmak için ufak bir keşif birliğini Tiberiya civarına göndereceğini bildirdi. Bu birliğin amacının sırf keşif olduğunu ve ne bir çarpışma hedefi ne de sivillere hiçbir hücum yapma hedefi olmadığını da açıkladı. Raymond bunu kabul etmek zorunda kaldı ve kendi arazisinde yaşayanlara bu birliğe yaklaşmamak için uyarma yaptı. 1 Mayıs'ta 7000 kişilik bir Eyyubi süvari keşif birliği Tiberiye önünden sabahleyin geçip akşamleyin geri döndü ve hiçbir olay çıkmadı ama civarda bulunan Hospitalier ve Tapınak Şövalyeleri keşiş-askerleri Selahaddin ile Raymond'un anlaşmasına katılmamışlardı ve bu anlaşmayı sabote etmek istemekteydiler. Saffuriye köyü civarında birkaç yüz şövalye ve piyadeden oluşan bu asker-kesişler grubu birliği Eyyubi keşif birliğine hücuma geçti; ama Haçlılar çok büyük yenilgiye uğrayıp büyük zayiat verdiler.
Muharebenin gelişmesi

Saffuriye'de bir Haçlı keşiş-asker birliğinin bir Eyyubi keşif birliği tarafından imha edilmesi üzerine, büyük bir papaz olan Trablus Kontu III. Raymond'a gidip onu Selahaddin ile anlaşmadan vazgeçmeye ve Kral Guy'un Salahaddin'e karşı yapmaya düşündüğü harekâta katılmaya zorladılar. Bu muharebeye bir karşılık vermek gereğini duyan Kudüs Kralı Luziyanli Guy ve krallık konseyi, Haçlı ordusunun toplanıp hücuma geçmeye karar verdiler. Kudus Krallığı ve diğer yakın Haçlı ülkelerinde bulunan şövalyeler, piyade askerler ve Türkopol hafif süvari birliklerinden oluşan Haçlılar ordusu Akka civarında toplandı. Hemen Saffuriye üzerine yürüyüşe geçtiler.
Diğer taraftan Haziran ortasında Selahaddin de 12.000 kişilik Eyyubi süvari ordusunu ve yeni gönüllü süvari ve piyadeleri Şam ve Taberiye arasında bir orta noktada toplamıştı ve onlara istilacı Haçlı devletinin ortadan kaldırılması için bir konuşma yapmıştı. Bu ordu ile Filistin içine ilerledi ve Tabariye Gölü kenarına kadar geldi. Sonra Selahaddin kurnazca bir taktik uygulayarak Taberiye kalesine hücum ederek bir gün içinde kaleyi ele geçirdi. Böylece Haçlı ordusunu kendi istediği bir harp meydanında, Taberiye yakınlarında bir düzlükte, muharebeye zorlamış oldu. Selahhaddin Taberiye Gölü'nden çıkan Ürdün Nehri'ni arkasına almıştı ve boynuz şekilde "Hittin" adlı bir volkanik kayadan oluşan bir tepe önünde bulunan Hittin köyü önünde Kudüs ordusunu beklemeye başladı.
3 Temmuz günü Haçlı ordusu Saffuriye'den sabah erken çıkarak genellikle 4 saat çeken Taberiye yanındaki bu mevkiye, hiçbir su kaynağı bulunmayan bir yolu takip ederek gitmeye başladı. Selahaddin'in ufak pusu ve yan hücumlarıyla yavaşlayan Haçlı ordusu, susuzluklarını gidermeyi planladıkları Tabariye Gölü'nü uzaktan gören bir sırta ancak akşam üstü vardılar. Hıttin köyü bu sırtın altındaydı ve ilerisinde Tabariye Gölü ve su bulunmaktaydı ama bu mevki ile bu su kaynağı arasında Selahaddin Eyyubi'nin ordusu bulunmaktaydı. Bu nedenle Haçlı ordusu geceyi de susuz geçirdi.
Ertesi gün 4 Temmuz 1187de şafakla beraber Haçlı ordusu önde piyadeleri sırttan aşağıya göle doğru bir hücuma geçti. Susuzluktan çılgın gibi ileri atılan Haçlı piyadeleri Selahaddin ordusu tarafından püskürtüldü. Selahaddin'in ordusu tarafından arkalarından takip edilen Haçlı piyadeleri hızla gerideki atlı şövalyelere doğru düzensiz olarak geri çekilmeye başladı. Bu her iki Haçlı ordusu grubunun durumunu da karıştırdı. Özellikle ağır süvari birliği olan şövalyeler kendilerine doğru kaçmakta olan Haçlılar piyadeleri arasından onları takip eden Eyyubi birliklerine karşı bir süvari hücumuna geçme imkanları olmadı. Haçlılar hiçbir savunma hattı da kuramadılar. Tepenin arkasından gelen hafif Eyyubi süvarileri tarafından kuşatıldılar ama sonuna kadar savaşmakta devam ettiler. Trabluslu Raymond kuşatmayı yarıp kaçmayı denedi ve onu tanımış olan Eyyubi alt komutanları tarafından kaçmasına karşı konulmadı. Raymond böylece kaçmayı başardı ve Trablus'a gidebildi. En sonunda Hittin köyü civarındaki tepede Kral ve 150 kadar şövalye direniş yaptılarsa da sonunda bu şövalyelerin hepsi ya öldürülüp ya da esir alındılar.
Hittin Muharebesi sonuçları

Eyyubi ordusu Kudüs Kralı'nı esir aldığı gibi Krallık otağını da eline geçirmişti. Haçlı ordusu içinde bulunan Akka Kardinalı öldürüldü ve bu din adamının Haçlılara moral vermek için yanında taşıdığı İsa'nın üzerinde olduğu "Gerçek Haç"'da Eyyubilerin eline geçti. Haçlı esirleri arasında Kral Lüzinyali Guy yanında kardeşi II. Amalrik, Renaud de Châtillon, Montferratlı V. Giyom, Redefortlu Gerard ve birçok Haçlı soylu bulunmaktaydı. Bu muharebeye katılan ve imha edilen Haçlı ordusunun 17.000 ölü zayiat verdiği bildirilir.
Selahaddin'in esirleri arasında bulunan Kudüs Kralı Lüziyanlı Guy ile Renaud de Châtillon, Selahaddin'in çadırına getirildiler. Burada Selahaddin Kral'a kendi eliyle bir bardak su verdi. Kral da suyu içtikten sonra bardağı Renaud'a uzattı ve o da susuzluğunu geçirdi. Selahaddin'in tercümanına "Krala söyle bu ihtiyar Renaud'a su veren kendisi olduğunu bilsin" dediği bildirilir. Zamanın geleneklerine göre bir harp esirine, onu esir alan kendi eliyle su verirse esirin hayatı bağışlanmış olmaktadır. Fakat Selahaddin'in Renaud'in eski ihanetlerini ve nefret uyandıran eşkıyalık hareketlerini affetmeyeceği gayet açıktı.
Bazı tarihçiler Renaud de Châtillon'ın hemen sonra Selahaddin tarafından şahsen başı kesildiğini bildirirler Bu sonradan  batılılar tarafından bir efsaneye çevrilmiştir. Kral Guy ve etrafındaki soylu şövalyelerin hepsinin hayatları bağışlandı. Ama esir alınan keşiş-asker Hospitalier Şövalyeleri ve Tapınak Şövalyeleri'ne İslam dinini kabul etme teklifi yapıldı ve bunu kabul etmeyenler bir ertesi gün idam edildi.
Kudüs Kralı Guy ve diğer esirler Şam'a götürüldüler ve sonunda istenilen fidyeler ödenerek esirlikten kurtarıldılar. Selahaddin ordusuyla Filistin'de bulunan kaleleri kurtarma seferine girişti. Eylül 1187 ortalarında Akka, Nablus, Yafa, Tebnin, Beyrut ve Aşkelon Eyyubiler eline geçti. Sonra 22 Eylül'de Kudüs kuşatılmasına başlandı. Kudüs Kraliçe Sibylla, Patrik Heraklius ve İbelinli Balian tarafından 2 Ekim'e kadar savunuldu ama sonunda İbelinli Balian ile Selahaddin arasında yapılan müzakerelerden sonra Haçlılar Kudüs'ü terk ettiler ve şehir tekrar Müslümanlar eline geçti.
Hittin Muharebesi'nin Haçlılar için hazin sonuçlarının haberi Avrupa'ya Filistin'de bulunan Hristiyan hacılar ve gezginler tarafından ile Sur Piskoposu Joscius tarafından getirildi. Bu haber Avrupa'da çok büyük bir acı ile karşılandı. Hristiyanlar hemen yeni bir Haçlı seferi planlamaya başladılar. Papa VIII. Gregorius bu yeni Haçlı Seferi için "Audita tremendi" adı ile bilinen bir Papa kararı yayınladı. Fransa'da ve İngiltere'de devlet bu haçlı seferini finanse etmek için özel bir ek "Haçlı Seferi Vergisi" toplama kararı alıp bu vergiyi toplamaya başladılar. Kudüs'ü geri almak hedefli Üçüncü Haçlı seferi adı verilen bu yeni haçlı seferi ancak 1189'da başlayabildi ve İngiliz kralı Aslan Yürekli Richard, Fransa Kralı II. Philippe ve Alman İmparatoru Friedrich Barbarossa tarafından üç ayrı kol halinde geliştirildi ama başarısız kaldı.
Popüler kültürde Hıttin Muharebesi > Filmler

Kingdom of Heaven (Cennetin Krallığı), (2005) Fragman 4 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Popüler kültürde Hıttin Muharebesi > Kitaplar

Selahaddin Kutsal Savaşın Politikaları - Malcolm Cameron Lyons , D. E. P Jackson
Arapların Gözünden Haçlı Seferleri
Haçlı ordusu komutanı Kudüs Kralı Luzinyali Guy
Selahaddin Eyyubi ve esir Kudüs Kralı Lüzinyali Guy
Renaud de Châtillon'in idamı Kaynak:15. yy. resimli yazması
Vasif Adıgüzelov

Vasıf Adıgözelov'a ait kısma açılışı
Vasif Adigozalov (1935–2006) (Azerice: Vasif Adıgözəlov) Azerbaycan'ın en seçkin bestecilerinden biriydi.
Kariyer

Vasif Adigozalov hem besteci hem de sanatçı olarak mükemmeldi. Azerbaycan Konservatuvarı'nda (şimdi Bakü Müzik Akademisi) Piyano ve Kompozisyon okudu. Piyano profesörü Simuzar Guliyeva idi ve kariyeri boyunca piyanist olarak ve eşlik ederek sahnede çok sayıda konser verdi. 1960'ların başında efsanevi Azeri şarkıcı Reşid Behbudov'a (1915–1989) eşlik etti. Daha sonra solo kariyerine devam etti ve kendi eserlerini çaldı.
Adigozalov en çok geleneksel muğam müziğini hem orkestra hem de solo eserlerinde dahil etmesiyle tanınır. Geleneksel müzik bilgisini Azerbaycan muğamının önde gelen hanende şarkıcısı babası Zulfu Adigozalov'a (1898–1963) borçludur.
Vasif Adigozalov, Vasif'in 1953-1959'da Azerbaycan Konservatuvarı'nda birlikte çalıştığı Azerbaycanlı seçkin besteci ve öğretmen olan Gara Garayev'den (1918-1982) büyük ölçüde etkilenmiştir.
Adigozalov, hayatının son birkaç yılında ağır bir şekilde hastalanmasına rağmen, hem Yönetim Kurulu Başkanı (1990–2006) olduğu Azerbaycan Besteciler Birliği'nde hem de 1961'den beri öğretmenlik yaptığı Müzik Akademisi'nde Koro Yönetimi Bölümüne başkanlık (1992–2006) etmişti ve burada görevlerini sürdürmeye devam etmiştir.
Tanınması

Vasif Adigozalov, Azerbaycan'ın en yüksek ulusal ödüllerinin - Azerbaycan Halk Sanatçısı (Khalg Artisti, 1989), Devlet Ödülü (Dovlat Mukafati, 1990), Şöhret (Shohrat Order, 1995) ve İstiklal Emirleri (Istiglal Ordeni, 2005) - sahibi olarak resmen tanındı.
Vasif Adigozalov, sadece onlarca Azeri şarkıcının çeşitli aranjmanlarda seslendirdiği "Karanfil"i (1960) yazmış olsaydı, Azerbaycan müzik ve kültür tarihindeki yeri garanti edilmiş olacaktı. Adigozalov, Azerbaycan'ın kültür merkezi olarak bilinen dağlık bir bölge olan 19. yüzyıl ünlü şairi ve Karabağ hükümdarı Natevan'a (1832-1897) bir hediye olarak 25 yaşında "Karanfil"i yazdı.
Vasif Adigozalov'un eserleri, tüm nesillerin Azerbaycanlı piyanistleri tarafından beğenilmeye ve kullanılmaya devam ediyor.
Eserleri

Operalar: Ölüm (1963), Natevan (2003).
Operetler: Haji Gara (Ramiz Mustafayev ile birlikte) (1958), Günlük Sahneler (1962), Büyükannenin Mutluluğu (1971), Daha Sonra Boşanıp Evlenelim (1976), Şeytan Gözü (1985).
Oratoryolar: Ateş Ülkesi (1987), Karabağ Şikastaşı (1989), Çanakkale (1998), Üzüntü Karavanı (1999).
Kantatlar: Novruz'um (1994), Solemn Cantata (1998).
Senfonik Müzik: Dört senfoni (1958, 1970, 1973, 1998-Segah), Senfonik şiirler: Kahraman (1957), Afrika Mücadeleleri (1961), Aşamalar (1968); Şenlik Uvertürü (1978), Dört Piyano ve Orkestra için Şiir (1982), Piyano ve Orkestra için Dört Konçerto (1961, 1964, 1985, 1994), Keman ve Orkestra Konçertosu (1961), Viyolonsel ve Orkestra Konçertosu (1990).
Enstrümantal müzik: Viyolonsel ve Piyano için Sonatina (1957), Piyano için Sonat (1957), Keman ve Piyano için Scherzo (1958), Çocuklar için Piyano Parçaları (1959), Çocuklar için 24 Piyano Parçası (1961), Şiir Apotheosis: İki Piyano ve Orkestra (1980), Çello için Sonat (1987), Organ için Muğam Sonatı (1988), Piyano için 24 Prelüd (1995).
150'den fazla şarkı ve oyunlar, belgeseller ve filmler için film müzikleri bulunuyor.
John French (1. Ypres kontu)

John French
Mareşal John Denton Pinkstone French, 1st Earl of Ypres KP, GCB, OM, GCVO, KCMG, ADC, PC (d. 28 Eylül 1852 – ö. 22 Mayıs 1925), Britanya Ordusu'nun bir subayı. II. Boer Savaşı'nda süvari birliğini kumanda etti. 1912'de Genelkurmay Başkanı oldu.
Kariyer başlangıcı

French'in ailesi, İrlanda'da önemli mülkleri bulunan French/De Freyne ailesiyle akrabaydı. John French, Komutan John Tracy William French ve Margaret French'in oğlu olarak doğdu. 1866'de Kraliyet Donanması'na katılmadan önce Harrow ve Portsmouth'ta eğitim gördü.
Tarihin yardımcı bilimleri

Tarihin yardımcı bilimleri (veya yan bilimleri), tarihsel kaynakları değerlendirmeye ve kullanmaya yardımcı olan ve tarihsel araştırmalar için yardımcı olarak görülen bilimsel disiplinlerdir. Bu çalışma, sınıflandırma ve analiz alanlarının çoğu, başlangıçta 16. ve 19. yüzyıllar arasında antikacılar tarafından geliştirilmiş ve o zamanlar geniş anlamda antikacılık başlığı altında değerlendirilmiştir. "Tarih", o dönemde büyük ölçüde edebi bir beceri olarak görülüyordu. Ancak, 18. yüzyılın sonlarında Göttingen tarih okulu ve daha sonra 19. yüzyılın ortalarından itibaren Leopold von Ranke tarafından savunulan deneysel kaynak temelli tarih ilkelerinin yayılmasıyla birlikte, bu alanlar giderek eğitimli tarihçinin beceri setine dahil olarak görülmeye başlanmıştır.
Örnekler

Tarihin yardımcı bilimleri şunları içerir, ancak bunlarla sınırlı değildir:
Arkeoloji, maddi kültürün kurtarılması ve analizi yoluyla insan faaliyetlerinin incelenmesi
Arkeografi, antik (tarihi) belgelerin (antika yazıların) incelenmesi
Arşiv bilimi, arşivlerin oluşturulması ve sürdürülmesinin incelenmesi ve teorisi
Koreografi, bölgelerin ve yerlerin incelenmesi
Kronoloji, geçmişteki olayların sırasını inceleyen bilim dalı
Kliometri, ekonomik teorinin, ekonometrik tekniklerin ve diğer resmi veya matematiksel yöntemlerin tarih çalışmasına sistematik olarak uygulanmasıdır
Kodoloji, kitapların fiziksel nesneler olarak incelenmesi
Diplomasi, tarihi belgelerin incelenmesi ve metinsel analizi
Ansiklopedistik, ansiklopedik bilginin kaynağı olarak ansiklopedilerin incelenmesi
Epigrafi, antik yazıtların incelenmesi
Soybilim, aile ilişkilerinin incelenmesi
Heraldik, armaların incelenmesi
Nümizmatik, madeni paraların incelenmesi
Onomastik, özel isimlerin incelenmesi
Paleografi, eski el yazılarının incelenmesi
Paleoantropoloji, fosil kayıtları aracılığıyla insan evrimi ve ekolojisinin incelenmesi
Faleristik, askeri nişanlar, kardeşlikler ve ödül öğelerinin incelenmesi
Filateli, posta pullarının incelenmesi
Filoloji, tarihi kaynakların dilinin incelenmesi
Prosopografi, tarihsel bir grup bireyin yaşamlarının kolektif bir çalışması yoluyla araştırılması
Sigillografi (veya sfragistik), mühürlerin incelenmesi
Toponimi, yer adlarının incelenmesi
Veksilloloji, bayrak bilimi
Dorset kültürü

Dorset kültürüne ait taş uzun evi, Cambridge Bay, Nunavut
Arktika kültürleri
Dorset kültürü ya da bugünkü İnuit efsanelerine göre Tuniit, Sivullirmiut, MÖ 500 ilâ MS 1500 yılları arasında Arktik Kuzey Amerika'da gelişen Paleo-Eskimo kültürü. Bu kültür, insanların avcılık ve alet yapımıyla ilgili dört aşamadan oluşur. Farklı üçgen bıçak uçları, sabun taşı lambaları ve keskileri (burin) vardı.
İlk kez 1925 yılında ayrı bir kültür olarak tespit edilmiştir. 1500 yılında tükenip yerini bugünkü bütün İnuit halklarının atalarını oluşturan Thule kültürüne bırakan Dorset kültürünün izole yaşam süren ufak bir kısmının 1903 yılına kadar yaşadığı düşünülüyor. Dorset kültürünün son temsilcileri olduğu sanılan Sallirmiutlar adlı küçük bir Eskimo topluluğu Kanada'da Hudson Körfezinde Coats, Walrus ve Southampton adalarında yaşamış ve Avrupalı gemicilerin getirdiği hastalıklardan tamamı 1902-1903 kışında ölmüştür.
Kronoloji:
Paleo-Eskimo kültürü: MÖ 2500 - MÖ 1500
Pre-Dorset kültürü (Saqqaq): MÖ 2500 - MÖ 500
Dorset kültürü (Tuniit, Sivullirmiut): MÖ 500 - MS 1500
Thule kültürü (Proto-İnuit): MS 1000 - MS 1600
İnuit kültürü (Eskimo): MS 1600 - günümüz
Keşif

1925 yılında antropolog Diamond Jenness tarafından Nunavut'ta Cape Dorset (ᑭᙵᐃᑦ Kinngait) köyünde garip eserler bulunmuştur. Jenness, figürlerde her iki cinsin de uzun yakalı başlıksız parka giymesi ve kadın figürlerinin benzersiz uzun saç stilleri gibi farklılıklara dayanarak keşfettiği bu yeni kültüre bulunduğu yerden dolayı "Dorset kültürü" adını vermiştir.
Sara Kingdom

| --- | --- |
 Doctor Who karakteri 
Sara Kingdom
Bağlılık: Birinci Doktor
Türü: İnsan
Gezegeni: Dünya
Bulunduğu çağ: 40. yüzyıl
İlk görünüm: The Daleks' Master Plan
Son görünüm: The Daleks' Master Plan
Canlandıran: Jean Marsh  ve May Warden (konuşmuyor)
Sara Kingdom, Birleşik Krallık yapımı kült bilimkurgu dizisi Doctor Who'da Jean Marsh tarafından canlandırılan hayali bir karakter. 40. yüzyılda Mavic Chen'den bir güvenlik görevlisidir. Birinci Doktor ve Steven ile Chen için çalışmıştır. Birinci Doktor'un yol arkadaşı olarak sayılsa da BBC'nin resmî Doctor Who sayfasında yol arkadaşlarının listesinde yer almamaktadır.
Yalnızca 1965'teki  The Daleks' Master Plan adlı hikâyenin on iki bölümünün dördünde oynamıştır. BBC arşivlerinde iki bölümü yer almaktadır. Katarina'nın ardından en az bölümü olan ikinci yol arkadaşıdır.
Görünüş listesi > Televizyon

The Daleks' Master Plan
Görünüş listesi > İşitsel

Home Truths
The Drowned World
The Guardian of the Solar System
The Destroyers (Doktorsuz)
The Five Companions (Beşinci Doktor ile)
The Anachronauts
Görünüş listesi > Kısa öyküler

"The Little Drummer Boy" - Eddie Robson (Short Trips: Companions)
"The Last Song I'll Ever Sing" - Simon Exton (Missing Pieces)
Görünüş listesi > Karikatür

"Planet of the Dead" - Lee Sullivan ve John Freeman (Doctor Who Dergisi 141-142)
"The Only Good Dalek" (adı geçer) - Justin Richards ve Mike Collins
3B kompozitler

3B kumaşların birkaç tanımı vardır. En yaygın olanı Roye'un tanımıdır: “Tekstil yapısı uzayda üç boyuta sahip olduğunda, bir kumaş, üretim tekniğinden bağımsız olarak 3B kumaş olarak adlandırılabilmektedir.”
Tarihçe

3B dokuma kompozitler ilk olarak yaklaşık 30 yıl önce uçak frenlerindeki pahalı yüksek sıcaklık metal alaşımlarının yerini alma girişimiyle geliştirilmiştir.
Fren bileşeninin ön kalıbını üretmek için 3B dokuma, Avco Corporation tarafından gerçekleştirilmiştir. Karbon fiberlerin radyal, çevresel ve eksenel yönlerde hizalandığı içi boş silindirik ön şekillerin, dokunmasına izin vermek için özel bir dokuma tezgahı geliştirilmiştir. Ön kalıp, uçak frenleri için bazı istenen özellikleri yani yüksek özgül dayanım ve özgül sertlik özelliklerinin yanı sıra ısıl bozulmaya karşı mükemmel direnç gösteren bir karbon-karbon kompoziti halinde işlenmiştir. 3B dokuma kompozitlerin araştırma ve geliştirme çalışmaları, bazı uçak yapılarında kullanılan geleneksel 2B laminatlarda karşılaşılan sorunlar nedeniyle ilginin arttığı 1980' lerin ortalarına kadar düşük bir seviyede kalmıştır. Yaşanan sorunların iki örneği vardır. Birincisi, uçak üreticilerinin laminatlardan karmaşık bileşenler üretmeyi pahalı bulmalarıdır. İkincisi ise uçak bakım mühendisleri, laminatların düşen aletlerin neden olduğu hasara karşı oldukça hassas olduğunu fark etmeleridir. Bu tür üretim ve bakım sorunları, uçak yapılarında ve bileşenlerinde gelişmiş 3B dokuma kompozitlerin kullanılmasının potansiyel faydalarını değerlendirme çabasının arkasındaki ana güçlerdir.
3B dokuma kompozitler

Üç boyutlu dokuma kumaşlar, hatırı sayılır kalınlıkta net şekle yakın (nete yakın şekil (NNS) imalatı, bir bileşenin ilk imalatının bitmiş ürüne boyut ve şekil olarak yakın olmasını amaçlayan süreçler olarak bilinmektedir.) şekle getirilebilen kumaşlardır. Bir parça oluşturmak için katmanlamaya gerek yoktur çünkü tek bir kumaş tam üç boyutlu takviye sağlamaktadır. 3B dokuma kumaş, 2B dokuma işleminin bir çeşididir ve çok eski ikili ve üçlü dokuma kumaş oluşturma tekniğinin bir uzantısıdır.
Bifurkasyon gibi jakarlı dokuma teknikleri kullanarak, 3B dokuma preformlar (ön şekillendirilmiş malzeme olarak bilinmektedir), standart bir I-Kirişten karmaşık bir Sinüs Eğrisi I-Kirişe, Uçak Kanat Profillerine ve diğer birçok şekle kadar neredeyse sonsuz şekillerde oluşturulmaktadır. Reçine transfer kalıplama ile tamamlanan 3 boyutlu dokuma kompozitler 26 fitten daha uzun üretilmiştir.
3B dokuma kompozitler, motor rotorları (makinelerin dönen bölümleri olarak bilinmektedir.), roket burun konileri ve nozulları(püskürtme sistemi olarak bilinmektedir.), motor yatakları (motorda dönen parçaların arasındaki sürtünmeyi azaltan parçalardır.), uçak çerçevesi, T ve X şeklindeki levhalar, uçak kanatları için ön kenarlar ve sivil altyapı için I-Kirişler dahil olmak üzere çeşitli mühendislik uygulamaları için kullanılır.
3B dokuma kompozitler > 3B dokuma kumaşların sınıflandırılması

Ticari olarak temin edilebilen çeşitli 3 boyutlu dokuma kumaş türleri vardır; dokuma tekniklerine göre sınıflandırılmaktadır.
3B dokuma çift örgü kumaşlar:  Uygun dokuma tasarımı ve teknikleri kullanılarak geleneksel bir 2B dokuma tezgahında üretilen 3B dokuma kumaşlardır.
3B ortogonal dokuma kumaşlar: Özel bir 3B dokuma tezgahında üretilen  dokuma kumaşlardır. Bu tür bir kumaş oluşturma işlemi Mohamed ve Zhang tarafından patentlenmiştir. 3B ortogonal dokuma kumaşın mimarisi üç farklı iplik setinden oluşur; çözgü iplikleri (y-iplik), atkı iplikleri (x-iplik) ve z-iplik' dir. Z-ipliği, ön kalıbın kalınlık yönünde yerleştirilir. 3B ortogonal dokuma kumaşta çözgü ve atkı iplikleri arasında geçme yoktur ve bunlar düz ve birbirine diktir. Öte yandan, z-iplikleri, atkı ipliği üzerinde y-yönü boyunca birbirine geçerek (yukarı ve aşağı hareket ederek) çözgü ve atkı tabakalarını birleştirmektedir. Kumaşın üst ve alt yüzeyinde taramalar meydana gelmektedir.
3B dokuma kompozitler > Avantajlar

3 boyutlu dokuma kumaşlar, z-ipliğinin geçiş kalınlığı boyutunda sağladığı ekstra dayanım sayesinde kompozit yapının düzlem dışı yüklemeye maruz kaldığı uygulamalarda çok kullanışlıdır. Böylece, düzlem dışı kuvvetler nedeniyle katmanların ayrılması olan delaminasyona daha iyi karşı koymaktadır.
3B dokuma kumaşlar yüksek bir şekillenebilirliğe sahiptir, bu da karmaşık kompozit tasarımlarda kalıbın şeklini kolayca alabilecekleri anlamına gelmektedir.
3B dokuma kumaşlar, reçine infüzyon işlem süresini azaltan oldukça gözenekli bir yapıya sahiptir.
3B ortogonal dokuma kumaşlarda daha az iplik kıvrımı vardır veya hiç yoktur (dokuma öncesi ve sonrası iplik uzunluğundaki farktan bahsedilmektedir); bu nedenle, liflerin mekanik özellikleri neredeyse tamamen çözgü ve atkı yönlerinde kullanılmaktadır. Böylelikle bu yönlerde yüksek performanslı elyafların maksimum yük taşıma kapasitesinden faydalanabilir.
3 boyutlu dokuma kumaşların şekli, dokuma işlemi sırasında her üç yönde de inceltilerek I-kirişler ve sertleştiriciler gibi ağa yakın şekilli kumaşlar üretilmektedir. Bu, preformların herhangi bir ek işçilik gerekmeden doğrudan kalıba yerleştirilebileceği anlamına gelmektedir.
Bir parça oluşturmak için katmanlamaya gerek yoktur, çünkü tek kumaş, tam üç boyutlu takviyeyi sağlayan önemli bir kalınlığa sahiptir.
3B dokuma kumaş farklı şekillerde kalıplanmaktadır ve biyolojik uygulamalarda yedek dokular oluşturmak için kullanılmaktadır.