stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Akdağ (Denizli)

| --- | --- |


En yüksek noktası
Yükseklik: 2.446 m (8.025 ft)
Listelenme: Ultra zirve
Koordinatlar: 38°18′03″K 29°57′28″D﻿ / ﻿38.30083°K 29.95778°D﻿ / 38.30083; 29.95778
Jeoloji
Dağ türü: Tektonik
Türkiye' deki konumu
Akdağ: Denizli ve Afyonkarahisar illerinde, Çivril, Kızılören ve Sandıklı ilçeleri arasında kalan bir dağ. İki zirvesinden yüksek olanı 2446 metre, diğeri 2345 metre yüksekliğindedir. Ege Bölgesi'nin 2. en yüksek dağıdır.
Akdağ, çevresinde faylar bulunan, Çivril, Sandıklı, Dombay ve Dinar depresyonları arasında KB-GD yönlü bir horsttur. Akdağ'ın GB yönünde Işıklı Gölü yer alır. Dağdan gelen sular Kufi Çayı ile göle ulaşır, bu alanda balıkçılık gelişmiştir.
Dağın iki bölümü arasında gelen Akçay'ın getirdiği tortul malzemeler, üzerinde Çivril'e bağlı Çandır, İshaklı, Çetinler, Gümüşsu yerleşimlerini bulunduğu 38°13′04.66″K 29°59′37.66″D﻿ / ﻿38.2179611°K 29.9937944°D﻿ / 38.2179611; 29.9937944 konumundaki belirgin birikinti konisini oluşturmuştur. Birikinti konisi Işıklı Gölü ve Gökgöl'ü birbirinden ayırır.
Akdağ Millî Parkı, 2000 yılında Afyonkarahisar ili, Sandıklı ilçesi, Çamoğlu mevkiinde bu dağ etrafındaki araziler üzerinde kurulmuştur. Zengin bir yabanıl hayat barındıran Akdağ Millî Parkı'nda 500'e yakın geyik yaşamaktadır. Ayrıca domuz, yılkı atları, kurt, tilki, sansar, porsuk, sincap, tavşan gibi hayvanların yanında kartal, şahin, keklik, gibi kuşlar da bulunmaktadır. Anadolu Sıvacısı, küçük kerkenez, Kaya Kartalı, Kara Akbaba, Kızıl Akbaba, Sakallı Akbaba gibi hayvanların yanında, 124'ü endemik, 1058 bitki türü bulunur. Kurtini Mağarası ve Tokalı Kanyonu gibi coğrafi yerşekilleri, Roma devri kalıntıları, Oktur Yaylası ve Kocayayla alanın çekici özellikleridir.
Akdağ Milli Parkı'nın drone ile görüntüsü.
Rufâilik

Rüfailik ya da Rifâiyye (Osmanlıca: رفاعية ‎), tasavvufi inanışa göre kurucusu ve piri Ahmed er Rüfâi olan İslamîyetin bir tarikatıdır.
İlk sufi tarikatlardan biri olan Rüfâiyye'nin kurucusu, asıl ismi Ahmed bin Ali el-Mekki bin Yahya olan, Ahmed er-Rüfâi'dir. Aktab-ı Erbaa'dan (Dört Kutup) biri sayılan Ahmed er-Rüfâi'nin tarikat silsilesi Ali’ye dayanır.
Rüfâ’î tarikâtı silsilesi

Muhammed Mustafa
Ali bin Ebu Talib
Hasan el-Basri
Habib-i Acemi
Davud et-Tai
Maruf el-Kerhi
Seriyü's Sekati
Cüneyd-i Bağdadi
Ebu Bekir Şibli
Ali el-Acemi
Ebu Aliyi Ruzbari
Ebu Ali Gulam bin Türkan
Aliyyü’l-Kari el-Vasiti
Tarikat sahibi, Seyyid "Ahmed er Rüfâi"
Tarikatın esasları

İstememek
Geri çevirmemek
Mal yığmamak
Seyyid Ahmed er Rüfâi, “Benim yolum, içinde bidat bulunmayan din, tembellik bulunmayan amel, fesat bulunmayan niyet, yalan bulunmayan doğruluk, riya bulunmayan hal, iddia ve makam isteği düşüncesi bulunmayan makam ve Allah’a tamamen tevekkül etmekten ibarettir.” demiştir.
Mürşidin müride verdiği ilk zikir, “Lailahe illallah” zikridir. Sonraları Rahman, Rahim, Vehhab, Kuddüs, Hakk, Halim, Hannan, Hayy, Hafız, Hamid isimleri verilir. Ahlakı güzelleştirmek gayesiyle biri hilafet, diğeri de muharremiyye olmak üzere iki çeşit halvete girilir. Bu halvette mürit oruç tutar. Rüfâiler siyah sarık sararlar.
Tarikatın esasları > Samarrai'ye göre, Rufai tarikatı esasları

Allah'ın birliğine iman
Kur'an'ı sorumlulukların kaynağı bilmek
Muhammed'in sünnetine bağlılık
Sürekli zikir ve iç dünyayı dinlemek
Sevgi
İlk İslam alimlerinin çerçeveledikleri inanç sistemine bağlılık
Muhammed'in sahabilerine saygı
Kadere, hayrın ve şerrin Allah'tan olduğuna iman
Tefekkür
Dostlarla açık zikir
Muhammed'in  ahlakıyla ahlaklanmak
İlim tahsili peşinde olmak
Sürekli Kur'an okumak
Şöhretten kaçınmak
Lüzumsuz ve boş konuşmayı terk etmek
Bid'atlardan kaçınmak
Tarikatın esasları > Mustafa Kara'ya göre tarikatın esasları

Allah'ın emrini yerine getirmek, yasaklarından sakınmak
Şeriat ve tarikata ters düşen şeylerden sakınmak
Dininde ve ahdinde sağlam durmak
İlim öğrenmek ve uygulamak
Kişilerin ayıp ve kusurlarını araştırmamak
Muhtaç olanlara insaf ve merhamet etmek
Yaramaz ve çirkin huyları terk etmek
Şeyhin öğütlerini kabul etmek
Dervişliğe kabul

Rifâiyye tarikatında dervisliğe kabul usulünü, bu tarikatın Türkiye'deki çağdas
en büyük seyhi olan Ken'an Rifâî söyle açıklamıştır: "Mürsit, istekliye; Allah'a dönüş ve
tövbenin bir belirtisi olarak abdest alıp iki rekât namaz kılmasını söyler. Bunun
ardından, mürşit kıbleye yönelerek iki dizi üstüne oturur. Mürit de, dizleri mürşidin
dizlerine değecek biçimde aynı sekilde çökerek oturur. Mürsit, üç Fatiha ve Kur'an'ın
beyatle ilgili ayetini (Feth, 10) okurken müridin elinden tutar ve Peygamberden
bey'atlesme ile ilgili olarak nakledilen hadisi hatırlatır ve sonunda müride: "Siz de bu
sartlar muvacehesinde bana bey'at ediyor musunuz?" diye sorar ve "evet" cevabını alınca
Kur'an'ın, ahdi bozmamaya ilişkin ayetlerini okur. Bunlardan sonra mürşit, isteklinin
elini tutmaya devam ederek üç kez "istiğfar" ederler. Bunun ardından islam'daki iman
ve ibadet esaslarına sadakat tekrarlanır. Düşkünlere, yoksullara, çaresizlere yardım
edileceğine, Ahmed Rifâî'den gayrı mürşit tanınmayacağına söz verilir ve bütün bunlara
Allah ve Peygamber şahit tutulur.
Tarikatta şiş batırma, kılıçla kesme adeti

Seyyid Ahmed er Rüfâi, Muhammed peygamberin elini öpünce, müridleri de bu nimetten istifade etmek istemişler, ancak bu durum gerçekleşmeyince üzülmüşler ve ellerine geçirdikleri tahta parçası, bıçak ve demirle vücutlarına vurmaya başlamışlar. Bir kısmı da ateşle vücudunu dağlamaya çalışmış. Şeyh çadıra girince bu durumu görünce hayret etmiş. Bunun üzerine şöyle dua etmiş, “ Ya Rab, tarikatıma girenlere, bu sırrı bahşeyle!”.
Bu durum tarikat mensuplarında baki kalmıştır. Buna “Bürhan” denilir.
Rifa’îyye Zikiri.
Denizanası

Pelagia noctiluca türü bir deniz anası
Denizanası veya medüz, Scyphozoa ve Cubozoa sınıflarında bulunan, serbestçe yüzen ve beyni, kalbi ve testisleri bulunmayan bir deniz canlısıdır.
Fransızca méduse, "denizanası" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca Medoúsa (μεδούσα), "mitolojide yılan saçlı tanrıça" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca médō (μέδω), "gözkulak olmak, yol göstermek, vesayet etmek, kayırmak" fiilinden türetilmiştir.
Denizanaları, yassılaşmış ve yüzmeye uyum sağlamış varlıklar olarak tanımlanabilirler.
Vücut şekli çoğunlukla yayvan ya da kubbeli bir şemsiye şeklindedir. Poliplerden daha karmaşık yapılı canlılardır. Yüzme organı olarak bir şemsiye gelişmiştir. Bu organ sayesinde hayvan ileriye doğru hareket eder.
Denizanalarının beyinleri yoktur. Bunun yerine sinir sistemleri ışığa ve kokuya duyarlı şekilde gelişmiştir. Küçük balıklarla ve diğer küçük deniz canlılarıyla beslenirler. Vücutları hidrodinamik olmadığı için yavaş yüzerler ve avlarını yakalamalarına yardımcı olacak şekilde bir dalgalanma yaratırlar. Denizanaları bir eşeysiz üreme şekli olan tomurcuklanmayla ürerler.
Denizanasının çeşitli türleri dokungaçlarında zehir taşırlar. Başka bir canlının bunlarla teması halinde, denizanasının ölü olduğu durumlarda bile zehirlenme söz konusu olabilir. Bu durum denizanası sokması olarak nitelendirilir.
Anatomi

Gerçek denizanalarının temel özelliği, şemsiye şeklindeki çan yapısıdır. Bu yapı, mesoglea (knidlilerdeki hücrelerarası madde) olarak bilinen, şeffaf, jel benzeri bir madde kütlesinden oluşan boş bir yapıdır ve hayvanın hidrostatik iskeletini oluşturur. Mesoglea'nın %95'ten fazlası sudan oluşur ve ayrıca kolajen, lifli proteinler ve enkaz ile bakterileri yutabilen amebositler içerir. Mesoglea, dışta epidermis, içte ise gastrodermis ile çevrilidir. Çanın kenarı genellikle lappet adı verilen yuvarlak loblara ayrılmıştır; bu loblar çanın esnemesine olanak tanır. Lappetlerin arasındaki boşluklarda, sarkık halde bulunan temel duyu organları olan rhopalia yer alır ve çanın kenarında genellikle dokunaçlar bulunur.
Çanın alt kısmında, merkezden aşağı doğru sarkan sap benzeri bir yapı olan manubrium bulunur; bu yapının ucunda ağız yer alır ve bu ağız aynı zamanda anüs işlevi de görür. Manubrium genellikle dört ağız koluna bağlıdır ve bu kollar suya doğru uzanır. Ağız, sindirimin gerçekleştiği ve besinlerin emildiği gastrovasküler boşluğa açılır. Bu boşluk, dört kalın septum tarafından merkezi bir mide ve dört mide kesesine ayrılmıştır. Dört çift gonad, bu septumlara bağlıdır ve bunların yakınında yer alan dört septum hunisi, gonadlara iyi oksijen sağlıyor olabilir. Septumların serbest kenarlarına yakın bir yerde, mide boşluğuna uzanan mide filamentleri bulunur. Bu filamentler, avı etkisiz hale getirmek ve sindirmek için nematosist ve enzim üreten hücrelerle donatılmıştır. Bazı scyphozoa türlerinde, mide boşluğu, dallanarak çeperdeki halka kanallara bağlanabilen radyal kanallara açılır. Bu kanallardaki kirpikler (silia), sıvıyı düzenli bir yönde dolaştırır.
Sınıflar

Cubozoa (Zehirli denizanaları)
Scyphozoa (Büyük denizanaları)
Kullanım > Bilim

Denizanaları bilimde her geçen gün daha önemli bir rol oynamaktadır. Çoktan 1960lı yıllarda Japon bilim insanı biyokimyacı Osamu Shimomura tarafından Aeuquorea Victoria adlı denizanası türünde keşfedilen yeşil floresan proteini (GFP, ing.: "Green fluorescent protein") incelendi ve bu protein 1990lı yıllardan bu yana moleküler biyoloji ve hücre biyolojisinde çok büyük bir role sahiptir.
Fotoğraf galerisi

Ay denizanası (Aurelia aurita)
Isırgan otu denizanası (Chrysaora quinquecirrha)
Blubber jelly (Catostylus mosaicus)
Mastigias papua
Avustralya benekli denizanası (Phyllorhiza punctata)
Akdeniz denizanası (Cotylorhiza tuberculata)
Çiçek şapkalı denizanası
Göl denizanası Guadiana, Portekiz
Sweeney Todd: the Demon Barber of Fleet Street

Başlığın diğer anlamları için Sweeney Todd (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Sweeney Todd, the Demon Barber of Fleet Street Tony Ödülü kazanmış müzikal. Christopher Bond'un oyununa dayanan Hugh Wheeler kitabından yola çıkılarak yapılmıştır. Müzikleri ve şarkı sözleri Stephen Sondheim'a aittir. İlk kez 1 Mart 1979'da Broadway'de George Gershwin Theatre'da (Uris Theatre) sahnelenmiş ve En İyi Müzikal dahil 8 dalda Tony Ödülü kazanmıştır. Orijinal Broadway yapımında Angela Lansbury (Mrs. Lovett), Len Cariou (Sweeney Todd), Victor Garber (Anthony Hope), Sarah Rice (Johanna), Merle Louise (Beggar Woman), Ken Jennings (Tobias Ragg), Edmund Lyndeck (Judge Turpin) ve Craig Lucas yer almıştı. Cariou ve Lansbury En İyi Aktör ve Aktris dallarında Tony Ödülü ve Drama Desk Award almıştı. Daha sonra 2 Temmuz 1980'den itibaren Londra'da tiyatrosunda sahnelendi. Bu yapımda Denis Quilley ve Sheila Hancock yer almaktaydı.
1989'da Broadway'de Circle in the Square Theatre'da tekrar sergilendi. Bu yapımın yapımcılığını Theodore Mann, yönetmenliğini Susan H. Schulman yapmaktaydı. Beth Fowler ve Bob Gunton projede yer almış ve En İyi Aktör, En İyi Aktris dalında Tony Ödülü'ne ve Drama Desk Award'a aday olmuşlardır.
Müzikal 2005'te Broadway'de tekrar sergilenmiştir. 3 Kasım 2005 ve 3 Eylül 2006 arasında gösterilen müzikalde Michael Cerveris ve Patti LuPone yer almış, onlar da En İyi Aktör, En İyi Aktris dalında Tony Ödülü'ne aday gösterilmiştir.
Müzikal, sinemaya da uyarlanmıştır. Aynı isimli filmin müziğini yine Sondheim yapmıştır. Filmi Tim Burton yönetmiş, filmin senaryosunu ise John Logan yazmıştır. Johnny Depp Sweeney Todd'u, Helena Bonham Carter Mrs. Lovett'ı, Alan Rickman Judge Turpin'i canlandırmıştır. The Dreamworks/Warner Bros. yapımı olan film ABD'de 21 Aralık 2007'de gösterime girmiştir.
Yavuz Şeker

| Yavuz Şeker |
| --- | --- |
Doğum: 18 Ocak 1943(1943-01-18) Samsun, Türkiye
Ölüm: 9 Nisan 2015 (72 yaşında) Şişli Etfal Hastanesi, İstanbul, Türkiye
Ölüm sebebi: Zatürre ve koah
Defin yeri: Zincirlikuyu Mezarlığı, İstanbul
Milliyet: Türk
Eğitim: Kabataş Erkek Lisesi, İstanbul
Meslek: Oyuncu

Yavuz Şeker (18 Ocak 1943, Samsun - 9 Nisan 2015, İstanbul), Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu.
Hayatı

Yavuz Şeker 18 Ocak 1943'te Samsun'un Terme ilçesinde doğdu. Kabataş Erkek Lisesi mezunu olan sanatçı, 1961 yılında Şehir tiyatroları kadrosuna girerek sanat hayatına adım atmıştır. 1963'te Şehir Tiyatroları'ndan ayrılarak, Gazanfer Özcan, Neşe Yulaç, Ulvi Uraz, Ankara Oyuncuları, İstanbul Güçbirliği, Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu gibi özel tiyatro topluluklarında çeşitli oyunlarda roller üstlendi.
1974'te tekrar Şehir Tiyatroları'na dönen Şeker, sinema ve dizi filmlerde oynamanın yanı sıra, reklam filmi, seslendirme çalışmaları da yapmakta ve radyo skeçlerinde yer almaktaydı.
Tiyatro oyunları

Aslolan Hayattır
Atmasyonya Berberi
Aynaroz Kadısı
Bir Şehnaz Oyun
Bir yaz gecesi rüyası
Bu arada
Cimri
Deli Eder İnsanı Bu Dünya
Demokrasir Gemisi
Fırıncıyla Züreffa
Galileo Galilei
Hansel ve Gratel
Hırçın Kız
İkinci Nöbetçinin Sıkıntıları
Kafes Arkasında
Kafkas Tebeşir Dairesi
Kahvehane
Kanlı Nigar
Kantocu
Karım ve Kızım
Keşanlı Ali Destanı
Kırmızı Pazartesi (oyun)
Kuğular
Kül Kedisi
Lüküs Hayat
Masal Masal Matitas
Memleketimden İnsan Manzaraları
Metro Canavarı
Müfettiş
Ömür Satan Hüsam Çelebi
Rüyaların En Güzeli
Saka Kuşu gibi Çocuk
Sırık Obur Camgöz
Sokağa Çıkma Yasağı
Tatar Ramazan
Tom Sawyer
Utanmazın Defteri
Yoklar Dağındaki Nar
Filmografisi

1972: Zorbanın Aşkı
1973: Kara Osman
1975: Keloğlan İş Başında
1975: Nöri Kantar Ailesi
1975: Sınıfta Şenlik Var
1975: Tatlı Cadının Maceraları
1976: Darısı Başınıza
1976: Lüküs Hayat
1977: Benim Gibi Sevenler
1977: Hızlı Giden Yorulur
1977: Liseli Kızlar
1977: Sakar Şakir
1977: Sarmaş Dolaş
1978: Ayağında Kundura - Ceylan
1979: Korkusuz Korkak
1979: Tatlı Çarşamba
1981: Gırgıriye
1981: Gırgıriyede Şenlik Var
1981: Sevdalım
1981: Zaman Mekan Makinesi
1982: Ceza
1982: Şıngırdak Şadiye
1984: Atla Gel Şaban
1986: Perihan Abla
1989: Ceylan
1992: Üç Aşağı Beş Yukarı
1993: Boy Aynası
1995: Çiçek Taksi
Ölümü

9 Nisan 2015 tarihinde ileri derecede zatürre ve koah hastalığı nedeniyle Şişli Etfal Hastanesi'nde hayatını kaybeden Şeker'in cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.
Sokak tiyatrosu

Sokak Tiyatrosu ile ilgili bir afiş
Sokak tiyatrosu, seyirlik oyunların sergilendiği bir açık hava tiyatro türüdür.
Alışılagelmiş "tiyatro" kavramından farklı olarak belirli bir yere (mekan) bağlı kalmaksızın, seçilen herhangi bir yerde halka açık oyunlar oynayan tiyatro çeşidi olan sokak tiyatrosu, genellikle kısa yoldan ifade tarzını seçerek ileti gönderen genç topluluklar tarafından benimsenmiştir. Politik içerikli olanları, keskin bir dil kullandığından "gerilla tiyatrosu" şeklinde anılan sokak tiyatroları, parklar, bahçeler, yarı - işlek sokaklar, alanlar vb. yerlerde, 10 - 20 dakikalık oyunlar sergiler.
Türkiye'de çok eski ve köklü bir geçmişi olmayan sokak tiyatrolarının kökeni hristiyanlık propagandası yapmak amacıyla tekerlekli sahnelerde sokakları gezen gösterilerin yapıldığı Orta Çağ dinsel tiyatrosuna dayanır. Doğaçlama tekniği de sokak tiyatrosu kavramı içinde sıkça uygulanmaktadır.
En belirgin haliyle İtalya'da "İtalyan Halk Tiyatrosu" şekliyle görülmüş olup, sokaklarda oynanan ve kalıplaşmış tipleriyle birçok tiyatro akımını son derece etkilemiş tiyatro türü olan Sokak tiyatrosu, rönesans İtalya'sında saray tiyatrosuna karşı halkın tiyatrosu olarak ortaya çıkmıştır. Genelde kullanılan bazı motif ve esprilerin hangi sırayla yapılacağı önceden belirlenir ve sahneye çıkıp aradaki geçişler doğaçlama yoluyla doldurulurdu. Karakterlerin hemen tanınması için her karakterin bir kendine has bir özelliği olan maskesi bulunurdu. Espriler genellikle çok basitti ve fiziksel birçok espri vardı. Dolayısıyla İtalyan Halk Tiyatrosu'nda oyuncular atletik açıdan çok kabiliyetli olmalıydı. Moliere de Commedia dell'Arte adıyla bilinen İtalyan sokak tiyatrosundan yararlandığını açıklamıştır. Bir anlamda dönemsel olarak "commedia dell arte"'nin "Ortaoyunu"'na benzediği söylenebilir.
Türkiye'de Kocaeli Fuarı ve İzmit Büyük Şehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu'nun ortaklaşa düzenlediği "Sokak Tiyatrosu Festivali", İzmir Yenikapı Tiyatrosu'nun Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali'nde sergilediği oyunlar ve İzmir Konak Belediyesi'nin düzenlediği Mehmet Ulusoy Sokakta Tiyatro Şenliği örnekleri görülebilir.
Yunus Nadi Ödülleri

Yunus Nadi Ödülleri (eski adıyla Yunus Nadi Armağanı), Cumhuriyet gazetesi kurucusu Yunus Nadi Abalıoğlu anısına 1946'dan itibaren verilmeye başlanan kültür-sanat ödülleridir.
Daha önce bir dalda yapılan ödüllendirmenin kapsamı 1990 yılından itibaren genişletilmiş ve "Yunus Nadi Armağanı" olan adı, "Yunus Nadi Ödülleri" olmuştur. 1999 yılında başlanılan iki ana başlık altında dört ödül verilmesi yöntemi 2006 yılında değiştirilmiştir. Günümüzde bu ödüller öykü, roman, şiir, sosyal bilimler, karikatür, kısa film ve fotoğraf gibi çeşitli alanlarda verilmektedir.
Yunus Nadi Ödülleri, Türkiye'de sanat alanında verilmeye başlanan ilk ödüldür. Yunus Nadi Ödülleri'nin verilmeye başladığı dönemde Türkiye'de yalnızca CHP tarafından verilen bir şiir ödülü düzenlenmekteydi. Dünyadaki bilim ve sanat ödüllerinin sonuçlarının ülkede ilgiyle izlendiği göz önüne alınarak Yunus Nadi'nin ölüm yıldönümünü geleceğe yönelik bir kültür olayına dönüştürmek amacıyla armağan verilmeye başlanmıştır.[kaynak belirtilmeli]
Ödül kazananlar

| 79 | 2023-2024 | Sosyal Bilimler Araştırması | Sercan Ünsal / Köy Enstitüleri-Kırsal Kalkınma ve Sağlık Kolu (Cilt I-II) - Hilmi Uysal, Mualla Aksu ve Pakize Türkoğlu / Sağlık Ekseniyle Köy Enstitüleri-Sağlık Eğitimiyle Canlandırılacak Köy |
Tordesillas Antlaşması

| --- | --- |
Antlaşmanın asıl metninden bir sayfa
Tür: Mübadele Antlaşması
İmzalanma: 7 Haziran 1494
7 Haziran 1494 tarihli Tordesillas Antlaşması dönemin deniz güçleri Portekiz ve İspanya arasında gerçekleşti. Cabo Verde Adaları'nı başlangıç noktası alarak, bu noktanın 370 fersah (1550 km) batısında Kuzey-Güney meridyeni çizildi. Çizgi, Avrupa'nın haricindeki dünyayı Portekiz ve İspanya'ya ait iki imtiyazlı yarıya ayıran sınır kabul edildi. Sınırın batısında kalan keşfedilmiş ve keşfedilecek bütün bölgeler İspanya'ya aitti. Sınırın doğusunda kalan keşfedilmiş ve keşfedilecek bütün bölgeler ise Portekiz'e aitti. İspanya antlaşmayı 2 Temmuz 1494'te, Portekiz 5 Eylül 1494'te onayladı. Ancak iki ülke için de birer istisna vardır. Filipinler, İspanya'nın; Brezilya, Portekiz'indir.
Cantino Haritasında sınır çizgileri (1495-1545)
Antlaşmanın amacı Kristof Kolomb'un keşif yolculuğunun dönüşünden sonra ortaya çıkan tartışmaları çözüme kavuşturmaktı. 1481 yılında Papa IV. Sixtus, Aeterni regis ilanında Kanarya Adaları'nın güneyinde kalan bütün bölgeleri imtiyaz halinde Portekizlere vermişti.
4 Mayıs 1493'te İspanya kökenli Papa VI. İskender (Rodrigo Borgia) Inter caetera ilanında, Cabo Verde Adaları'nin 100 fersahtan öte batısındaki bütün bölgelerin İspanyollara ait olduğunu yazdı. Söz konusu çizginin doğusunda kalan bütün bölgeler ise Portekizlere aitti. Portekiz kralı II. Joao bu duruma itiraz edip, İspanya Kralı II. Fernando'yu ve Kraliçe I. Isabel ile görüşerek imtiyaz çizgisinin Cabo Verde Adaları'nın 370 fersah batısına çekilmesini sağladı.
Tordesillas antlaşması zamanla iki ülke arasında çeşitli tartışmalara sebep oldu. Bunlardan bir tanesi, Cabo Verde Adaları'nin batı ucu mu yoksa doğu ucu başlangıç noktası olarak alınmasıydı. İki durum arasında 60 fersahlık (290 km) fark ortaya çıkıyordu.
Ayrıca, doğal olarak diğer deniz güçleri İngiltere, Fransa ve Hollanda antlaşmaya zamanla itiraz ettiler.
1580 ile 1640 yılları arasında Portekiz'in İspanya hakimiyeti altına girmesiyle antlaşma anlamsız hale geldi. 1750'de Madrid Antlaşması'nın Portekiz'e Güney Amerika'daki işgal ettiği bölgeleri vermesiyle Tordesillas Antlaşması geçersiz hale getirildi.
| g t Portekiz coğrafi keşifleri |
| --- | --- | --- |
| Destek veren Portekiz kralları | Gemici Henrique  • V. Afonso |  |
| Kaşifler | Vasco da Gama   • Pedro Alvares Cabral   • Diogo Cão  • Bartolomeu Dias  • Gaspar Corte-Real  • Pêro da Covilhã  |  |
| İlgili kurumlar-yapılar | Casa da Índia  • Elmina Kalesi |  |
| İlgili metin-harita-anıtlar | Tordesillas Antlaşması  • Padrão Real  • Padrão  • Padrão dos Descobrimentos |  |
| Araçlar | Karavel  • Arkebüz  • Top |  |
Savaş ve Barış

| --- | --- |
Война и миръ   (Voyná i Mir)
Rusça ilk baskısının kapağı
Yazar: Lev Tolstoy
Çevirmenler: Leyla Soykut,Tansu Akgün
Ülke: Rusya
Dil: Rusça ve Fransızca
Tür: Roman
Yayım: 1869 (özgün) 1968 (Cem Yayınevi) (Türkçe)
Yayımcı: Russkii Vestnik
Sayfa: 1225 (Rusça)
Savaş ve Barış, Rus yazar Lev Tolstoy tarafından yazılmış ve ilk kez 1869 yılında yayınlanmış roman. Roman dünya edebiyatının en önemli başarılarından ve önemli eserlerinden biri olarak değerlendirilir."Savaş ve Barış" L. Tolstoy'un diğer eseri olan "Anna Karenina" (1873 - 1877) ile birlikte yazarın edebi yaratıcılıkta zirvesi olarak kabul edilir.
"Savaş ve Barış" Rusya'nın Fransa tarafından istilası döneminde yaşanmış olayları ve Napoleon döneminin Rusya'da Çar toplumuna etkisini, bu etkinin doğurduğu sonuçları beş asil aileden örnekler vererek tarif etmektedir. Romanın ilk hali 1865 - 1867 yıllarında "Rus Haberci" gazetesinde dizi halinde "On yıl 1805" adı ile yayımlandı. Roman tam olarak ilk kez 1865 yılında yayımlandı. 2009 yılında "Newsweek" tarafından hazırlanan "Top 100 Kitaplar" listesinde "Savaş ve Barış" birinci oldu.
Tolstoy, eser hakkında, "Savaş ve Barış"  "roman değil, bir manzume, daha çok ise, tarihi günlüklerdir" demiştir.  Romanın bazı bölümleri ise tasvircilikten tamamen uzak olmakla beraber, felsefi vatanperverlik karakteri taşır.
İçerik

Dünyanın uzun romanları arasında on yedinci sırada gösterilmiş "Savaş ve Barış", dünyada daha çok uzun roman olarak biliniyordu.[kaynak belirtilmeli] Roman dört kitap ve kapanıştan oluşur.
Tolstoy Kırım Savaşı'na iştirak etmiş ve önceden de savaş sahneleri ile zengin kısa hikâyeler yazmıştır. Romanı yazmaya, aile hayatı kurduktan sonra başlamıştır. Yazar eserin ilk bölümünü "1805" adı altında kaleme almıştır.
Roman Tarihî roman olarak gösterilir. Aynı zamanda XVII.-XIX. yüzyıl literatüründe yaygın olan birçok karakter nedeniyle sevgi romanın bazı özelliklerine de sahiptir. "Savaş ve Barış" kendi edebî statüsüne daha çok, kendine özgü tarzıyla yükselmiştir.
Tolstoy romanda yeni bilgi verme, aktarım yolunu kullanmıştır. Yazar, olayların arka planından kendi kahramanlarının özelliklerini okuyucuya usulca aktarır. Olayların derin ve ayrıntılı tasvirine dikkat çekerek, özellikle savaş sahnelerinin ve ziyafet salonlarının okuyucuda dramatik bir etki sağlar. Bu, roman sanatında yeni bir adım olmakla beraber, XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren birçok yazar tarafından taklit edildi. Bu adımı ilk defa atan kişi olarak Tolstoy bir daha kendi üstünlüğünü kanıtlamış oldu.
Romandaki Gerçekçilik

Tolstoy, önemli tarihi olayların yaşandığı dönemi tasvir etmek için tarihi araştırmalar yapmış ve dönemin gerçeklerini anlamaya çalışmıştır. Birçok tarihi romanın yazım tekniğini inceledi. Kırım Savaşı gazisi olan Tolstoy, romanda resmî  tarihi, özellikle resmî  savaş tarihini eleştirdi. Tolstoy, Napolyon Savaşları hakkında hem Fransız, hem de Rus dilinde yazılmış tüm tarihi araştırma eserlerini okumuş ve edindiği bilgileri romanda kullanmıştır.[kaynak belirtilmeli] Yazar, eserin üçüncü cildinden başlayarak, tarihe dair kişisel görüşlerini belirtmiştir. Eserin ikinci cildinde, söylentileri ve tarihi olguları karşılaştırarak gerçeği ortaya çıkarmaya çalışmıştır.
Tolstoy, eserinde "bizim dedelerimiz yaşadığı dönemlerde" belirttiği gibi, romanın kaleme alındığı dönemden altmış yıl önceki olaylar tasvir etmiştir. Romanı yazmadan önce Rusya'nın Fransa istilasını yaşamış birçok kişiyle görüşerek, asıl gerçeği ortaya çıkarmaya çalışmıştır. Napolyon başta olmak üzere, romanda anlattığı tarihi kişilere ait mektupları, dergileri, otobiyografik ve biyografik eserleri okumuş ve bu yazara tasvir figürlerin gerçek karakterini yaratmaya imkân vermiştir. "Savaş ve Barış" romanında 160 tarihi şahıs yer alır.