Gölgesizler (film)
Eleştiriler

Film gerçeküstücü ve fantastik ögeler taşıması bakımından birçok sinema yazarı tarafından olumlu eleştiriler almasına rağmen romanın tam olarak senaryolaştırılması ve ana karakterlerin filmin yarısından sonra kaybolup, küçük yan rolde görev almış gibi görünen kimi karakterlerin ise öykünün baş kahramanı olduğu homojen bir yapıya sahip olmasından dolayı olumsuz eleştirilerde almıştır.
Beyazperde.com yazarı Ali Ercivan, filmin sinemasal bir başarı göstermese de "teknik açıdan temiz, oyunculuklarının da başarılı olması sayesinde, en azından düzgün ve ilginç bir film" olduğunu belirterek yine de Ümit Ünal'ın romana fazla bağlı kalmasını eleştirmiş ve "Kitaptan mümkün olduğunca çok öyküyü filme katmak yerine, daha az karakter üzerine yoğunlaşıp daha cesur, farklı bir yapı kurmayı denemesi" gerektiğini söylemiştir. Ayrıca yazısının son paragrafında Ümit Ünal hakkında şöyle demiştir:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Her şeye rağmen, karşımızdakinin son dönemin izlenebilir yerli yapımlarından olduğunu düşünüyorum. Filmi ilgi çekici kılan, romanın kendisi aslında. Bir de Selçuk Yöntem, Hakan Karahan, Arsen Gürzap ve Ertan Saban’ın özellikle övgüyü hak ettiği, başarılı oyuncu kadrosu. Önemli bir sinemasal başarı göstermese de kalburüstü bir film ortaya çıkarmış olan Ümit Ünal’ı ise, yine cesur bir deneme gerçekleştirdiği için tebrik edebiliriz en azından. | „ |

"Sinema.com" yazarı Turgay Özçelik, filmin "değişik türleri barındıran yapısı, etkileyici atmosferi ve ilginç hikâyesi ile 2009 senesinin "Süt'ten sonraki en iyi yerli filmi" olduğunu söyleyerek övmüştür. Hikâye ve anlatımın gayet etkileyici olduğunu vurgulayarak Candan Erçetin'in hazırladığı müziklerin de etkileyici olduğunu belirtmiştir. Gölgesizler'i Çağan Irmak'ın yönetmenliğini ve senaryo yazarlığını yaptığı Ulak filmi ile karşılaştırarak şu şekilde konuşmuştur:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Çağan Irmak bütün ağırlığı senaryonun dramatik yönüne verirken, hikâyedeki fantastik ve gerilim öğelerini aynı ölçüde hikâye içerisinde yerleştiremiyordu. "Gölgesizler"de ise, hem öykünün dramatik yönü, hem de fantastik ve gerilim kısmı uyumlu bir bütünlük sergiliyor ... Film bir yandan gerçek ötesi bir aleme gönderme yapıp, oradan kazandığı gerilim ile beslenerek, bir yandan da gerçek dünya ile arasında paralellikler kuruyor. "Gölgesizler" fantastik bir yapı kurdukça, gerçeklikten uzaklaşmak yerine, kurduğu alegori ile tam tersi ona yaklaşıyor. | „ |

Star gazetesi sinema yazarı Serdar Akbıyık, Hasan Ali Toptaş'ın Gölgesizler adlı eserinin "toplumsal düzene eleştiriler taşıdığı" ve bundan dolayı ancak Ümit Ünal tarafından sinemaya uyarlanabileceğini ifade ederek onun bu şekilde bir sinema filminin başında olduğundan memnun olduğunu belirtmiştir. Fakat şu sözleri ile filmi olumsuz bir şekilde eleştirmiştir;
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Gölgesizler’i değerlendirdiğimde film benim için çok da başarılı değil. Bir kere oyunculuklar fazlasıyla teatral. Ümit Ünal sinemamızın en büyük eksikliklerinden olan sinema oyunculuğu handikabını geçememiş. Sürrealist denebilecek yapıyı bu tür oyunculuklarla desteklemeyi düşünmüş olabilir. Ama ben de o zaman derim ki sinemayı sinema yapan kendine ait bir oyun dili vardır ve bu film bu dili bozmuştur. Gölgesizler bu haliyle iyi bir sinema örneğinden daha çok tiyatro oyununa benzemiş. Özellikle Ara filminden sonra Gölgesizler Ümit Ünal için geriye atılmış bir adımdır. | „ |

Sabah gazetesinin cumartesi yayınlanan "Cumartesi Sabah" ekinde sinema eleştirmenliği yapan Atilla Dorsay, filmin çok kişili bir hikâye olmasının filmin boyut kazanamamasına neden olduğunu ve romanın karışık yapısının biraz sadeleştirilmesinin iyi olabileceğini söylemiştir. Ayrıca Aynalı Fatma-Asker Hamdi efsanesine yer verilmesinin gereksiz olduğunu ve bu bölümün eski Türk filmlerinin çizgili, yağmurlu görüntüleriyle verilmesinin kendisini rahatsız ettiğini söylemiştir. Olumsuz eleştirilerine rağmen film hakkında şöyle konuşmuştur:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | İşte tuhaf, yadırgatıcı, hatta itici bir film. Ama aynı ölçüde çekici, hatta büyüleyici. Ancak tümüyle doyurucu değil. Tersine, sanki kaçmış bir büyük film fırsatı. Yine de sinemamızın genel ortamı içinde hayli özgün olduğu ve sinemasever ilgisini hak ettiği söylenebilir. | „ |

Radikal gazetesi sinema yazarı Fatih Özgüven ise, Ümit Ünal'ın 9 ve Ara gibi az karakterli filmleriyle kalabalık kadrolu filmleri arasında önemli ölçüde fark olduğunu, Ünal'ın ilk grup filmlerinde kurduğu kendisine özgü yapıya ve yazdığı iyi diyaloglara karşın, Anlat İstanbul ve Gölgesizler gibi ikinci grup filmlerinin daha bir yapay atmosfere sahip olduğunu yazdı. Özgüven aynı yazısında filmi bir roman uyarlaması olarak da,
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ‘Gölgesizler’ romanı, klasik köy romanını bir Mikado destesi gibi dağıtır, desteyi toplarken de onun hakkında yeni bir şey söyler. Ya da şöyle diyelim, sanki Yaşar Kemal’le Marquez’i birbirine katıp onlardan (ikincisinin de ustası bellediği) Borges gibi bir şey yapar. Filmden ille de romana ‘layık olmasını’ beklemeyelim, buna gerek de yok ama doğrusu ‘Gölgesizler’ filmi daha çok ‘Olağan Şüpheliler’ ile Fakir Baykurt romanlarının ‘meşkuk’ evliliği gibi olmuş. Her evlilik gibi bunun da güzel anları var, ama o kadar. | „ |

ifadeleriyle eleştirdi. Öte yandan at kazası sahnesi gibi iyi çekilmiş sahneleri olduğunu da ekleyerek, filmin kimi açılardan övgüye değer olduğunu belirtti.