Mihail Pokrovski
Hayatı

Mihail Pokrovski 29 Ağustos 1868 tarihinde, Çar ailesinden gelen asalete sahip bir devlet memurunun oğlu olarak Moskova'da doğdu.
İyi eğitim gördü. Önce (lise üstü sayılabilecek) Gymnasium okulunu tamamladı, ardından 19 yaşında Moskova Üniversitesi'nin Tarih Fakültesi'ne kaydoldu. Burada Vasili Klyuçevski ve Paul Vinogradoff gibi çağının önemli iki yenilikçi tarih akademisyenlerinden eğitim aldı.
Genç yaşta devrimci harekete katıldı. 1904'te Aleksandr Bogdanov tarafından yönetilmekte olan Pravda gazetesine yazılar yazdı. 1905'te Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'ne (RSDRP) üye oldu. Mesleği tarihçi olan devrimcilerin ilk katılanlarından biriydi.
Bolşevik hareketi içinde daha çok Bogdanov çevresinde kümelenen radikal bir fraksiyona yakın biçimde siyaset yapıyordu. Vpered adlı bu yapı, Bogdanov'un öncülüğünde kurulmuş ve Maksim Gorki, Anatoli Lunaçarski, Grigori Aleksinski, Stanislav Volski, Martin Liadov gibi önemli isimlerin yer aldığı bir fraksiyondu. Vpered, karşı devrimin politik ortamında gelişti ve RSDRP içindeki siyasi kontrol, özgünlük ve fonlar yüzünden siyasi bir çekişme içindeydiler.
1905 Rus Devrimi'ni izleyen dönemde Rusya'yı terk etmek zorunda kaldı ve 1908-17 arasında yurtdışında, özellikle Fransa'da yaşadı.
Bogdanov ve Lunacharsky parti siyasetinden mahrum kaldıkları dönemde, 1911 yılında, eğitim ve proletarya kültürüne odaklanmaya çalışırlarken, Aleksinski Vpered'i geleneksel yoldan çıkarmayı amaçlayan "yasadışı" geleneğini sürdürebileceklerini düşünüyordu. Pokrovski ve Vyaçeslav Menzhinski'nin bir araya geldiği bu yeniden yapılanan grup, Proletari gazetesinin yayın kurulunun denetimini ele geçirdi ve "proleter kültür ve bilim" anlayışından ayrıldı. Ancak Vpered etkisini kaybetti ve sonunda 1912'de sonlandırıldı.
Bu dönemde Pokrovski Lev Troçki'ye yaklaştı. Marksçı açıdan bir inceleme olan yapıtlarını (Russkaya istoriya s drevneyşih vremyon (1911-12; Eski Çağlardan Bugüne Rus Tarihi) ve Oçerk istorii russkoy kultur (1915-18; Rus Kültür Tarihinin Ana Hatları)) burada yazdı. Bolşeviklerin yönetimi ele geçirmek için yürüttükleri mücadeleye katılmak üzere 1917 Ekim Devrimi sırasında ülkesine döndü.
1920'lerin başında Lev Troçki'ye karşı yürütülen kampanyada etkin rol oynadı. Ardından hükûmette, Rus Komünist Partisi'nde ve çeşitli akademik kuruluşlarda görev aldı.
1921 yılında Kızıl Profesörler Enstitüsü'nün kurucuları arasında yer aldı ve ilk 10 yıl boyunca enstitünün rektörlüğünü yaptı. Ölümünden sonra Pavel Yudin'in rektörlüğünde bir süre daha devam eden enstitü, 1938 yılında kapatıldı.
1929'da SSCB Bilimler Akademisi'ne kabul edildi.
1920'lerdeki Sovyet tarihçiliğinin en etkili ismi olarak kabul edilmektedir.
Marksist tarihçilik ile "burjuva tarihçiliği" arasında hiçbir ortak yan olamayacağını öne süren, tarihçiyi proletaryanın ve partinin tarih cephesindeki bir neferi sayan katı anlayışlarına karşın, hep kitlelerin rolünü vurgularken önder-bireylerin rolünü gözden kaçırdığı gerekçesiyle, düşünceleri Stalin tarafından Marksizm ve bilim dışı olarak değerlendirildi ve ancak ölümünden yıllar sonra Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin (SBKP) 1961'deki XXII. Kongresi'nde saygınlığı iade edildi. Bu örnek, Lenin ve Stalin dönemleri arasındaki belirli bir farkı ve bazı eski Bolşeviklerin Stalinizm'e geçemeyişlerini yansıtmıştır.
Rus tarihini Marksist-Leninist ilkelere sıkı sıkıya bağlı bir bakış açısıyla yorumlayan Pokrovski, yapıtlarında sosyalist devrimin ve proletarya diktatörlüğünün Marksizmin kaçınılmaz siyasal sonuçları olduğunu ve diyalektik yöntemin önemini vurgulamıştır. Kitapları arasında Russkaya istoriya s drevneyşih vremyon (1911-12; Eski Çağlardan Bugüne Rus Tarihi) ve Oçerk istorii russkoy kultur (1915-18; Rus Kültür Tarihinin Ana Hatları) sayılabilir.