stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Guadalcanal

| Guadalcanal |
| --- | --- |


Coğrafya
Bölge: Pasifik Okyanusu
Koordinatlar: 9°37′G 160°11′D﻿ / ﻿9.617°G 160.183°D﻿ / -9.617; 160.183
Siyasi
Adadaki ülke(ler): Solomon Adaları
Demografi
Nüfus: &İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri..İfade hatası: Tanınmayan "," noktalama karakteri.155,605
Guadalcanal (yerli adı: Isatabu), Avustralya'nın kuzeydoğusunda, güneybatı Pasifik'te bulunan Solomon Adaları'nın Guadalcanal Eyaletindeki ana adadır. Yüzölçümü olarak Solomon Adaları'ndaki en büyük adadır ve en büyük nüfusa sahip ikinci adadır (Malaita'dan sonra). Ada ağırlıklı olarak yoğun tropikal yağmur ormanlarıyla kaplıdır ve dağlık bir iç mekana sahiptir.
Honiara, Guadalcanal'ın en büyük şehri ve Solomon Adaları'nın başkentidir.
Guadalcanal'ın batılılar tarafından keşfi, 1568'de Álvaro de Mendaña'nın İspanyol seferi altındaydı. İsim, Mendaña'nın keşif gezisinin bir üyesi olan Pedro de Ortega Valencia'nın doğum yeri olan İspanya, Endülüs'teki Sevilla vilayetindeki Guadalcanal köyünden geliyor.
1942–43 boyunca Guadalcanal Muharebesi'ne sahne oldu ve Japon ve ABD birlikleri arasında şiddetli çatışmalar gördü. Amerikalılar nihayetinde galip geldi. II.Dünya Savaşı'nın sonunda Guadalcanal'ın kuzey kıyısındaki Honiara, Britanya Solomon Adaları'nın yeni başkenti oldu.
Honiara, Guadalcanal'ın en büyük şehri ve Solomon Adaları'nın başkentidir.
Tarihi > Tarih öncesi dönem

Ada, Poha Mağarası ve Vatuluma Posovi'deki arkeolojik buluntulara dayanarak en az MÖ 4500-2500'den beri iskan edilmiştir. M.Ö. 1200-800 döneminde Avustronezya Lapita halkları adalara yerleşmişlerdir
Tarihi > Batı ile iletişim

1568'de Álvaro de Mendaña de Neira komutasındaki Peru'dan bir İspanyol seferi, adanın batılılar ile ilk etkileşimi oldu. Mendaña'nın astı Pedro de Ortega Valencia, adaya İspanya'nın Endülüs kentindeki Guadalcanal kasabasının adını verdi. Ad, Endülüs'teki Müslüman yönetimi sırasında orada kurulan içecek tezgahlarına atıfta bulunan "Ahır Vadisi" veya "Ahır Nehri" anlamına gelen Arapça Wādī l-Khānāt (وادي الخانات) 'den gelir. Keşfi takip eden yıllarda ada, Endülüs İspanyolcasında adının farklı telaffuzlarını yansıtan Guadarcana, Guarcana, Guadalcana ve Guadalcanar olarak adlandırıldı.
Tarihi > Sömürge dönemi

Avrupalı yerleşimciler, balina avcıları ve misyonerler 18. ve 19. yüzyıllarda adaya sıkça gelmeye başladı. Bu yabancılar ile köle ticareti gibi yabancı kurumları da yanlarında getirdi. 1860'lardan bu yana, Guadalcanal ve Solomon'un diğer bölgelerinden yaklaşık 60.000 yerli köleleştirildi ve tarlalarda çalışmak üzere Avustralya veya Fiji'ye gönderildi. Yerel köle ticareti 1890'lara kadar durmayacaktı. 1880'lerde Almanlar ve İngilizler, Solomonların kontrolü için yarıştılar. Almanya, 1884'te kuzey Solomonlar üzerinde bir koruma kurdu, 1893'te ise Guadalcanal adasını da içeren İngiliz Solomon Adaları Koruma Bölgesi ilan edildi. Bununla birlikte, Almanya nihayetinde 1899'da koruyuculuğunun çoğunu İngiltere'ye verdi. 20. yüzyılın başlarında, bölgede ağırlıklı olarak Avustralyalılar tarafından yönetilen büyük tarımsal plantasyonlar kuruldu. Guadalcanal, I.Dünya Savaşı'ndan ciddi şekilde etkilenmedi. 1932'de İngilizler Guadalcanal ismini İspanya'nın Endülüs kentine uygun olarak onayladılar.
Tarihi > Savaş Sonrası Yıllar

İkinci Dünya Savaşı'ndan hemen sonra, İngiliz Solomon Adaları'nın başkenti, Nggela Adaları'ndaki Tulagi şehrinden Guadalcanal'daki Honiara'ya taşındı. 1942'deki çatışmalara neden olan ve Henderson Field olarak bilinen havaalanı, şimdi Solomon Adaları'nın uluslararası havaalanıdır. Honiara'nın yaklaşık beş mil doğusunda yer alır. "Fighter Two" olarak bilinen ikincil havaalanı ise artık yerel bir golf sahasıdır.
Tarihi > İç Savaş

1999'un başlarında, Guadalcanal'daki yerel Guale halkı ile komşu Malaita adasından gelen göçmenler arasında uzun süredir devam eden gerilimler şiddete dönüştü. Daha sonra Isatabu Özgürlük Hareketi (IFM) olarak adlandırılan 'Guadalcanal Devrimci Ordusu', adanın kırsal bölgelerindeki Malaitleri evlerinden çıkarmak için bölgede terör hareketlerine başladı. Yaklaşık 20.000 Malaita'lı başkente kaçtı ve diğerleri kendi adalarına döndü; Honiara'nın Guale sakinleri kaçtı ve şehir bir Malaita yerleşim bölgesi haline geldi. Avustralya Kraliyet Donanması ve Yeni Zelanda Kraliyet Donanması, çoğunlukla Honiara'da ikamet eden azınlık topluluğu korumak için bölgeye gemiler yerleştirdi. Başkente yaptığı ikinci ziyarette, fırkateyn HMNZS Te Kaha, Townsville Barış Anlaşması'nın imzalanmasıyla sonuçlanan bir dizi barış görüşmesine ev sahipliği yaptı.
Guadalcanal Amerika Birleşik Devletleri Anıtı
Alligator Creek körfezide ABD Denizcilerine saldırırken öldürülülen Japon askerleri
Andrew Nembhard

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Nembhard (2021)
No. 2 - Indiana Pacers
Pozisyon:  Oyun kurucu
Kişisel bilgileri
Doğum tarihi:  16 Ocak 2000 (24 yaşında)
Doğum yeri:  Aurora, Ontario, Kanada
Boyu:  1.91 m
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Indiana Pacers
Numarası:  2
Kariyer bilgileri
Lise:  Vaughan Secondary School (Vaughan, Ontario)  Montverde Academy (Montverde, Florida)
Kolej:  Florida (2018-2020)  Gonzaga (2020-2022)
 NBA seçmeleri:  2022  / Tur: 2 / Sıra: 31.
 Indiana Pacers tarafından seçildi
Profesyonel kariyeri
Yıllar:  Takım
2022–günümüz:  Indiana Pacers
 NBA.com'daki istatistikleri 
 Basketball-Reference.com'daki istatistikleri 

Andrew Nembhard (16 Ocak 2000), Kanadalı profesyonel basketbolcudur.
Larinioides ixobolus

Larinioides ixobolus, Araneidae familyasından Palearktik bölgede yaşayan bir örümcek türü.
Tarihçe

İlk kez 1873 yılında İsveçli araknolog Tamerlan Thorell (1830-1901) tarafından Epeira ixobola adıyla tanımlanan tür 1991 yılında Heimer & Nentwig tarafından Larinioides ixobolus adıyla revize edilmiştir.
Morfoloji

Dişi 17–18 mm, erkek 11-11,5 mm boyundadır.
Yayılımı

Palearktik bölgede yayılım gösterir. Büyük Britanya'dan kayıt yoktur.
Cinsinin Türkiye'deki 5 türünden biridir.
Episinus truncatus

Episinus truncatus, Theridiidae familyasından Palearktik bölgede yayılmış bir örümcek türü.
Tarihçe

1809 yılında Fransız zoolog Pierre André Latreille (1762–1833) tarafından Episinus truncatus adıyla tanımlanmıştır.
Teşhis anahtarı

Tür teşhis karakteri (Türkiye için): Arka gözler hafifçe procurved, ön gözler ise oldukça recurved; Karapaks ortadan genişçe bir şerit ve yanlardan iki ayrı ince şerit olmak üzere üç ayrı kahverengi şerit  ile donatılmıştır.
Morfoloji

Dişi 5-5,5 mm, erkek 4 mm boyumdadır. Prosoma soluk sarı renktedir. Karapaks ortadan genisçe bir bant ve yanlardan iki ayrı ince şerit olmak üzere üç ayrı kahverengi şerit ile donatılmıstır. Ön orta gözler arka orta gözlerden oldukça küçüktür. Arka gözler hafifçe procurved, ön gözler ise oldukça recurved pozisyondadır. Yürüme bacakları soluk sarı renktedir. İlk iki çift yürüme bacağı öne doğru uzanırken diğer çiftler arkaya uzanmaktadır. Karnın en geniş kısmının üst bölgesinde iki adet hörgüç yapısı bulunur.
Habitat

Bahçelerde ve ormanların açıklık bölgelerinde bulunur. Alçak boylu bitkileri oluşturan çalılar içerisinde veya ağaç kabukları altında dağınık ağ örer. Büyük Britanya'da alçak fundalıklarda ve deniz kıyısı otlaklarında görülür. Funda altında basit bir ağ örer. Erginlerine mayıs ayından eylüle kadar rastlanır
Yayılımı

Palearktik bölgede yayılmıştır. Avrupa'da yaygındır. Büyük Britanya'da güneyde az ve dağınık olarak görülür Türkiye'de cinsinin üç türünden biridir. Karadeniz Bölgesinden kayıt vardır.
Xysticus cristatus

Xysticus cristatus, Thomisidae familyasından Palearktik bölgede yayılan bir örümcek türü.
Tarihçe

İlk kez 1757 yılında İsveçli entomolog ve araknolog Carl Alexander Clerck (1709-1765) tarafından Araneus cristatus adıyla tanımlanan tür 1833 yılında İsveçli zoolog Carl Jakob Sundevall (1801-1875) tarafından Xysticus cristatus adıyla revize edilmiştir.
Teşhis anahtarı

Tür teşhis karakteri (Türkiye için): Prosoma ve Opisthosoma kırmızımsı kahverengi, yanlarda ve ortada sarıya benzer beyaz renktedir.
Morfoloji

Seksüel dimorfizm boyca belirgindir. Dişi 6–8 mm, erkek 3–5 mm boyundadır. Karapaksın yan taraflarının
üzerinde açık koyu kahverengi benekler mevcuttur. Opisthosoma kahverengidir. Bacaklarda kahverengi olup beyazımsı sarı renkler bulunur. Tibia ventral kısmında 4 çift diken mevcuttur. Arka orta gözler arası mesafe fazladır.
Habitat

Çalıların arasında, taş altlarında bulunurlar. Büyük Britanya'da hemen hemen her türlü habitatta bulunur ve gölgeli yerleri sevmediğinden kapalı ormanlık ve gölgelik alanlarda ender olarak görülür
Yaşam döngüsü

Büyük Britanya'da her iki cinsiyetten erginlerine şubattan aralık ayına kadar rastlansa da erkekleri en fazla mayıs ve haziran aylarında görülür
Yayılımı

Palearktik bölgede yayılım gösterir. Batı ve Orta Avrupa'da yaygındır. Büyük Britanya'da oldukça yaygın olarak görülür.
Türkiye'deki durumu

Türkiye'de cinsinin 45 türünden biridir. Doğu Anadolu, Ege, İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerinden kayıt vardır
Mario Delaš

| No>  17 - Cedevita Zagreb |
| --- | --- | --- | --- |
Pozisyon:  Uzun forvet, Pivot
Lig:  A-1 Liga
Kişisel bilgileri
Doğum tarihi:  16 Ocak 1990 (34 yaşında)
Doğum yeri:  Split, Hırvatistan
Boyu:  2.07 m
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Cedevita Zagreb
Numarası:  17
Profesyonel kariyeri
Yıllar:  Takım
2006-2010):  KK Split
2010-2013):  Žalgiris
2013-2014):  Obradoiro CAB
2014-günümüz:  Cedevita Zagreb

Mario Delaš (16 Ocak 1990, Split) şu anda Liga ACB takımlarından Obradoiro CAB forması giyen profesyonel Hırvat basketbolcudur. Resmi boy uzunluğu 2.07 olan oyuncu Uzun forvet-Pivot pozisyonlarında oynamaktadır.
Heriaeus melloteei

Heriaeus melloteei, Thomisidae familyasından Avrasya'da yaşayan bir örümcek türü.
Tarihçe

İlk kez 1886 Fransız araknolog Eugène Simon (1848-1924) tarafından Thomisus melloteei adıyla tanımlanan tür geçerli revizyon geçirmeden ilk verilen adıyla günümüzde de kullanılmaktadır.
Morfoloji

Dişi 5,6–8 mm, erkek  4,5–6 mm boyundadır. Ana rengi parlak yeşildir. Prosoma dorsalinde ortada beyaz uzunlamasına çizgilidir. Opisthosoma açık renkli olup dorsalinde üç uzunlamasına beyaz çizgi bulunur.
Habitat

Kuru ve sıcak yerlerde, batıda ot, çayır ve çalılar üzerinde, doğuda ise bozkır ve orman bozkırlarında görülür.
Yayılımı

Avrupa'dan Çin, Kore ve Japonya'ya kadar olan bölgede yayılım gösterir. Güney Avrupa'da yaygındır.
Türkiye'de cinsinin 9 türünden biridir.
Ulaş Zengin

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Ulaş Zengin
Doğum tarihi:  25 Haziran 1997 (27 yaşında)
Doğum yeri:  İzmir, Türkiye
Boyu:  1,80 m (5 ft 11 in)
Mevkii:  Defans
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Gaziantep FK
Numarası:  4
Altyapı kariyeri
2007-2015:  Altay
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2015-2019 |  Altay |  61 |  (1) |
| 2019- |  Gaziantep FK |  3 |  (0) |
| 2022 |  → Adanaspor (kiralık) |  8 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Ulaş Zengin (d. 25 Haziran 1997, İzmir), Türk futbolcu. Süper Lig takımlarından Gaziantep FK'de oynamaktadır.2021-2022 sezonu devre arasında Adanaspor'a kiralık olarak transfer olmuştur.
Maya uygarlığı
Ön Mayalar ve tarih > Klasik öncesi döneminin öncesi

Buluntular Maya bölgesinin MÖ 10000-11000 yıllarında meskûn olduğunu göstermektedir. Klasik-öncesi döneminin öncesi hakkında büyük bir tartışma hâlen sürmektedir; bu konuda pek fazla keşif ve buluntu olduğu söylenemez.
Arkeologlar tarafından pek rağbet görmeyen bir görüş de James Churchward tarafından ortaya atılmıştır. Churchward'a göre Mayalar yaklaşık 12000 yıl önce (MÖ 10000) Büyük Okyanus'un sularına gömülmüş efsanevi Mu kıtasından bu kıtaya göç etmiş bir halkın torunlarıdır. Tezini kısmen, mineralog ve arkeolog olan Dr. William Niven'in 1921'de Meksiko yakınlarındaki Santiago Ahuizoctla kazılarında bulduğu 2600 tablete, kısmen Troano, Dresden gibi Maya el yazmalarına, kısmen de Uxmal tapınağı ve Xochicalo Piramiti yazıtlarına dayandıran Churchward, Asya ve Amerika halkları arasındaki benzerlikleri her iki kıtaya da Mu kıtasından göç edildiğini ileri sürerek açıklamaya çalışır. (Churchward'a göre, Mu'nun batışından itibaren dünya uygarlıklarında bir ilerleme değil, bir çöküş, yani yüksek bir uygarlık düzeyinden gerileme yaşanmıştır.) Söz konusu benzerlikleri açıklamak üzere ortaya atılmış bir başka görüş ise göçün Asya'dan Amerika'ya Bering Boğazı yoluyla yapılmış olabileceğini varsayar. (Konuya ilişkin son bilimsel araştırmalar, tümüyle kanıtlanmış bir kuramı henüz ortaya koymamakla birlikte, Maya dilinin de dahil olduğu Amerindiyen dil ailesinin yaklaşık 16.000 yıl önce Sibirya kaynaklı bir göç dalgasıyla oluştuğu, yani Amerindiyen dil ailesindekilerle Sibirya'da yaşayanların o zamana dek aynı dili konuştuğu sonucuna varmıştır.) Bu benzerlikler üzerinde çalışan isimlerden biri de Doç. Dr. Haluk Berkmen'dir.
Maya bölgesinde klasik-öncesi döneminin öncesinde emin olabileceğimiz bir şey, iklim koşullarının çeşitli hayvan türlerinin ortadan kalkmasına yol açmış büyük değişimlere uğramış olmasıdır. Bu değişiklikler muhtemelen, temel etkinlik olan avlanma konusunda yer değişimine ve yabani meyve, tohum ve köklerin yenilmesine neden olmuştu. Tüm Yucatan Yarımadası'nda soyu tükenmiş hayvan türlerine ve bu döneme ait insan etkinliklerinin izlerine rastlanmıştır; Campeche'deki Industria de la Concepción aletleri ve Loltún'daki mağaralarda bulunan duvar resimleri bu döneme ait insan etkinliklerini gösteren buluntulara örnek olarak gösterilebilir.
Toplum > Beslenme

Mayalar'da temel besin maddesi mısırdı (Maya dilinde ixim). Mısırdan çeşitli içecekler (örneğin atole) elde ediyor ve hamurundan (Aztek dilinde nixtamal) tamal denilen börekler ve gözlemeye benzeyen etli küçük börekler yapıyorlardı. Bu böreklerin içine et, sebze ya da her ikisi birlikte konurdu. Diğer önemli besin maddelerinin kaynağı kakao idi; tohumundan sağlanan hamur, maddi durumu süt alabilmeye müsait olmayanlarca suyla karıştırılarak bir içecek (çikolata, Nahuatl dilinde xocolatl) elde edilirdi.
Suyu saf haliyle içmeye alışkın değillerdi, suyu genellikle mısırdan, meyvelerden ve diğer hammaddelerden elde edilenlerle karıştırarak içerlerdi. Törenlerde kullanılan balché (mayalanmaya tabi tutulmuş alkollü içecek) adlı içkiyi balché ağacının (Lonchocarpus violaceus) kabuğu ile su ve balın karışımından elde ederlerdi. Yine törenlerde kullanılan sakab adlı içkiyi ise mısır ve baldan elde ederlerdi. Tanınmış Maya yemeklerinden pozole, atole ve pinole içeriğinde yine çeşitli şekillerde mısırdan elde edilmiş içecekler bulunmaktadır. Bütün bu içecekler fincanlara konurdu ve içi boşaltılmış kabaklarda (Maya dilinde chú) taşınırdı.
Çok tüketilen diğer ürünler arasında ısırgan (vitamin bakımından çok zengindir), sakız (Manilkara zapota ağacından elde edilirdi), tuz, fasulye, Capsicum chinense biberi ve hem çiçeklerinden, hem tohumlarından ve hem de meyvesinden yararlanılan helvacı kabağı (Cucurbita maxima) sayılabilir.
Mayalar'ın tanıdığı, Maya bölgesinin faunasında hayvanlar arasında, kızıl geyik, pekari, armadillo, denizineği, tavşan, "çıplak Meksika köpeği" (Xoloitzcuintl),tapir, bayağı yaban domuzu, maymun, sülüngiller, güvercingiller, hindi (kuş), iguana, balık, istiridye ve diğer kuş ve memeliler sayılabilir. Bu hayvanların bazılarından besin maddesi olarak yararlanıyorlar, bazılarını da ayinlerde kurban ediyorlardı.
Toplum > Konut ve konaklama

Mayalar'ın evlerde yaşama düzeninde alışılmış tek aileli evlerin (tek ailenin bireylerine mahsus ev) yanı sıra “çok aileli ev”ler (aralarında kan bağı olan, sosyal konumları önemli kişilerin bir arada yaşadıkları ev) de görülür. Tek aileli evlerin örneklerine Tulum arkeolojik sit alanında, çok aileli evlerin örneklerine de Kohunlich’de rastlanır.
Evlerde inşa maddesi olarak tahta, taş ve bir tür harç kullanılmaktaydı. Konutlar esas olarak üç kısımdan oluşurdu; yatak odası, mutfak ve ambar. Bunlara kimi zaman çalışma odası (atölye) ve banyo eşlik ederdi. Bu yapılaşmanın tipik örneklerine Joya de Cerén’de rastlanır. Somyalar duvarlara tutturulurdu, şilteler pamukla doldurulurdu. (Hamak, Haiti Karayiplileri’nin icadı olup bölgeye İspanyollar’la gelmiştir.) Bazen de "yer yatakları" üzerinde uyurlardı. Bu tür odalarda havalandırma ve aydınlık pek olmazdı çünkü pencere bulunmazdı. Odalar genellikle uyumak ve eşya veya malları saklamak üzere kullanılırdı. Evler genellikle, meyve ağaçları olan bahçelere sahipti. Rahipler ve soylular ise kent merkezindeki kalelerde, piramitlerde ve tören tapınaklarında ikamet ederlerdi.
Toplum > Giyim, kuşam

Halkın büyük bir kısmı zamanlarını tarım etkinliklerine ayırırdı; bu yüzden tarlada çalışma koşullarına uygun giysiler giyerlerdi. Giyim, sosyal düzeye de bağlıydı. Çoğunluk genellikle sade giysileri tercih ederdi. Kadınlar genellikle bir huipil (Orta Amerika'ya özgü, işlemeli, renkli motiflere sahip bluz) ya da bir etek ve manto, erkekler patí denilen bir kısa pantolon giyerlerdi. Buna karşılık, ayaklarında deri sandal olan, değerli taşlar ve tüylerle süslü, desenleri zengin, ihtişamlı giysiler giyen soylular, sedefle ve değerli taşlarla süslü ağır kemerler, kolyeler ve başlarına tüylerden yapılmış takılar takarlardı. Soyluların giydikleri diğer giysiler, denizkabuklularıyla veya salyangoz kabuğuyla süslü, geometrik desenlere sahip, jaguar derisinden veya pamuktan yapılma ceketler, uzun veya kısa mantolar ve eteklerdir. Ayrıca, rahipler ve bazı soylular, yeşim taşından, kuvarsdan ve altından yapılma son derece büyük kulaklıklar (kulak takısı), buruna takılan halka türü takılar, bilezik ve yüzükler takarlardı. Kimi zaman alt dudağın altına da bir takı takmayı ihmal etmezlerdi.
Diğer aksesuarlar arasında, şapka, taç, konik bere, baş örtüsü ve pampa otu (Cortaderia selloana) sayılabilir. MÖ 900 yıllarına kadar kutsal yerlerde ve birçok sahada çok sık kullanılan yeşim taşı, sonraları kaybolmamakla birlikte, kuyumculukta, özellikle altın işlemede kullanılmaya başlanmıştır.
Bonampak duvar resimleri zenginlik ve şatafat gösteren bu giysilerin törenlerde olduğu kadar savaşlarda da kullanılabildiğini göstermektedir. Bu resimlerde savaşçıların vestiyere astıkları silahlar, kalkanlar, zırhlar ya da koruyucu yeleklerin gayet süslü oldukları görülmektedir. Giysilerini boyamak üzere kullandıkları renklendiricilerden en önemlilerinin kaynakları şunlardı:
Madenlerden: Atapulgita denilen palygorskite; (Mg, Al)2Si4O10(OH)•4(H2O).
Bitkilerden: Indigofera sufruticosa ve Indigrofera guatemalensis bitkileri. Bunlardan “Maya mavisi” denilen rengi elde ettikleri sanılmaktadır.
Hayvanlardan: Cochineal denilen parazit böcek. Bundan kırmızı renk elde edilirdi. Ayrıca Purpura pansa türü salyangozdan da mor renk elde edilirdi.
Ayrıca göğüs kol ve bacaklara dövme yapılabiliyor, vücuda süsleme amaçlı yaralar açılabiliyor (scarification) ve delinen dişlere kesilmiş yeşim, obsidyen ve pirit gibi değerli taşlar yerleştirilebiliyordu. Ancak dövme ve deride süsleme amaçlı yaralar açma din adamlarına, beylere ve komutanlara mahsustu. Bu konularda, enformasyon kaynaklarının hatırı sayılır bir kısmı koloni döneminde bölgede yaşamış İspanyol Diego de Landa'ya dayanır. Bölgede kaldığı süre boyunca Maya belgelerinin çoğunu yok etmiş olmasına karşın, sonunda Maya uygarlığı üzerine bir kitap yazmıştır.
Toplum > Kadın ve sosyal konumu

Kadın toplumda önemli mevkilerde bulunabilmiş, hatta birkaçı yönetici olmuştu. Aile ekonomosinde kadının rolü büyüktü; seramikleri onlar imal ediyor, yontuları onlar tasarlıyor, giysiler için pamuğu onlar dokuyordu. Aynı zamanda hayvan yetiştiricilikle ve dinsel bayramlarda tüketilecek yiyecek ve içecekleri hazırlamakla meşguldüler.
Hazır bulunmaları gereken birkaç bayram haricinde, insan kurbanının olduğu bayramlarda yer almazlardı. “Kendini kurban etme” (“autosacrificio”) törenlerinde klasik-sonrası dönemde kadınların yer almamasına karşın, klasik dönemde bazı itibarlı kadınların yer aldıkları görülür. Kısaca, Maya kadınının toplumdaki etkinlikleri göz önüne alındığında, pek çok kültürde görüldüğü gibi yalnızca ev ve aileyle meşgul bir kadın olmadığı anlaşılmaktadır.
Kamnicté denilen evlilik, babaların düzenlemesiyle, ekonomik nedenlerle veya ittifak amacıyla yapılırdı. Ayrıca yeni evli damat, bir süre kayınpederinin emrinde yaşardı ki bu süre kimi zaman 5 yıla kadar çıkardı.
Toplum > Fiziksel özellikler

Silvanus G. Morley tarafından Yucatan Mayaları üzerinde sürdürülen bir araştırma, ortalama boylarının 154.61 cm. ile 142.65 cm. arasında, ağırlıklarının 52.86 kg ile 50 kg arasında ve kafa indisinin (cephalic index) 85.8 ile 86.8 aralığında olduğunu ortaya koymuştur. Arkeolojik ve etnoğrafik kanıtlara göre, Mayalar geniş kafalı (brachycephalic), gaga burunlu, siyah ve düz saçlı ve hafifçe Asyalıları andırır biçimde badem gözlü idiler. Boyunları kısa, omuzları genişti.
Maya uygarlığının yapısı > Siyasi örgütlenme (yönetim)

Mayalar'da hiyerarşik bfir yönetim göze çarpar; klasik dönem boyunca her beyliğin en üst yöneticisine k’inich (kiniç okunur, "güneş yüz" anlamına gelir), ahau te‘ (ağaç bey), ch’ul ahau (kutsal ağa) ya da bakab (alemin direği, desteği) gibi çeşitli adlar verilmiştir. Bu yöneticiyle kan bağı olan (akraba olan) soylulara ise ahau (ağa, bey) denilirdi. İkincil derecede öneme haiz bazı kent ve merkezlerdeki yöneticilere ise sahl (çoğulu sahalo'ob) denirdi, bunlar ahau te ile yakın ilişki içinde olurlardı.
Klasik-sonrası dönemin sonunda (MS 800-1000) Yucatan Yarımadası'nda yeni bir yönetim biçimi belirdi: Multepal denilen konfederasyon sistemi. Diğer kentler üzerinde hegemonyalarını kuran ilk kentler Chichén Itzá ve Mayapán oldu. Bu sistemde yönetim, birbirlerini “kardeş” sayan birçok kişiden oluşan bir konseyle icra ediliyordu. Bu hükûmet konseyi (multepal) üyelerinin unvanı ah tepal idi.
Mayapán’ın yıkımından (1451) sonra Yucatan Yarımadası kuchkabal denilen 16 ya da 17 eyalete ya da beyliğe bölündü. Her kuchkabal ’ın başkentinde askeri, adli ve siyasi otoriteye sahip, halach uinik ("gerçek ve doğru adam") adlı bir bey bulunuyordu. Her kuchkabal batabil 'ler denilen, batab 'lar tarafından yönetilen mahalli idarelere ayrılırdı. Her batabil de kuchkteel denilen, aşiretlerden oluşan küçük birimlere ayrılırdı. Aşiret reisleri ya da oymak başları zaman zaman yönetim meselelerini çözmek üzere, batab 'ın da katıldığı bir mecliste bir araya gelirlerdi. Batabil meclisleri aşiretlerin temsilcileriyle (ah k’ul) batab tarafından atanan temsilcilerden oluşurdu. Halach huinic aynı zamanda kuchkabal 'ın şamanı sayılırdı ve din adamları hiyerarşisi ona bağlıydı.
Maya uygarlığının yapısı > Din adamları

Din adamları hiyeraşisinde şu unvanlar bulunmaktaydı:
Halach huinic, kuchkabal ’ın (eyalet, beylik) beyi ve din adamı.
Ah k'in may ya da ahau kan mai: Din adamlarının başı.
Ah k'in: Yasal din adamı
Ah nacom: Kurbancı
Chilam: Kahin
Chá ako'ob: Yardımcı