Türkiye'de elektrik dağıtımı
Türkiye'de Elektrik Dağıtım

Enerji, santrallerde üretildikten sonra yükseltici transformatörler vasıtasıyla iletim seviyelerine (380 kV, 154 kV) yükseltilirler. Elektrik iletim hatları yük tevzi merkezlerinden yerleşim yerlerine enerji sağlarlar. Millî Yük Tevzi Merkezi ve dokuz tane bölge yük tevzi merkezleri aracılığıyla, enterkonnekte sistemimizin üretim ve tüketiminin dengede tutulması SCADA vasıtasıyla kontrol edilmektedir.
Türkiye'de 380 kV, 154 kV ve 66 kV yüksek gerilim seviyeleri ile 6,3 kV, 15 kV ve 33 kV orta gerilim seviyeleri kullanılmaktadır. Fakat yüksek gerilimde 66 kV ve orta gerilimde 6,3 kV ve 15 kV seviyeleri artık kaldırılmaktadır.
Enerji nakil hatları yük tevzi merkezlerinden şehirlerde bulunan trafo merkezlerine gelirler. Şehirlerde bulunan trafo merkezlerinde (indirici merkezde denilmektedir) sonlanan bu hatlar, trafo merkezlerinde 33 kV veya bazı yerlerde 15 kV seviyesine dönüştürülerek şehir elektrik dağıtım şebekesindeki yük noktalarına (trafo postalarına) bağlanır. Türkiye'de kullanılan 15 kV ve 6,3 kV ise güç kayıplarının fazla olması sebebiyle terk edilmektedir.
Ayrıca kullanılan 33 kV seviyesinin Avrupa standartlarıyla uyumlu olmaması ve özel üretilmesinden dolayı Türkiye'ye daha pahalıya mal olduğu fikri belirtilmektedir.
Dağıtım şebekelerinde son kullanıcılara (tüketicilere) elektrik gücünün ulaşması için trafo postalarında 33 kV veya 15 kv seviyesi 0,4/0,231 kV alçak gerilim seviyesine indirilir. Trafo postaları direk tipi veya köşk tipi bina içinde veya kabin içinde veya yer altında korunaklı bir şekilde bulunur. Hem 33 kV (veya 15 kV) seviyesi hem de 0,4/0,231 kV seviyesi elektrik direklerinde veya şehir içindeki nüfus yoğunluğu olan bölgelerde yer altında taşınabilir.
Şehirlerde alçak gerilim dağıtım şebekesi üç fazlı sistemlerden, kırsal kesimde nüfus yoğunluğunun az olduğu yerlerde tek fazlı sistemlerden oluşabilir. Şehirlerde trafolardan çıkan bu alçak gerilim hatları dağıtım kutularından (box) binalardaki tüketicilere ait sayaç panolarına bağlanır.
Tüketiciler genelde konutlarda alçak gerilim abonesi olabileceği gibi orta gerilim veya daha yüksek gerilim seviyelerinde abone olan sanayi kuruluşları ve işletmeler olabilmektedir. Ayrıca yüksek gerilim doğru akım kullanan ark ocakları da bulunmaktadır.
Türkiye'de alçak gerilim (400/231 VAC) elektrik dağıtım şebekelerinde TT topraklama sistemi tercih edilmiştir. Ancak dünyada yaygın TT uygulamasından farklı olarak, yıldız noktası (neutral) transformatörden başka noktalarda da toprakla irtibatlanır. Başka deyişle, TT sistemi nötrün sadece transformatörde topraklanmasını kabul etmişken, Türk elektrik dağıtım şebekesinde -transformatördekine ek olarak- her şebeke çıkış (feeder) kolunun sonunda, direkte veya kutuda (box) takviye topraklamalar, kural olarak yapılır. "Hibrit" bir TT sistemi denilebilecek bu uygulama ile nötr toprak geçiş empedansının düşürülmesi ve nötr kopma hasarlarının azaltılması amaçlansa da sistemdeki bu eklenti tartışmalara yol açar. Çünkü bu durum, faz-toprak hatalarında arıza akımına alternatif dönüş yolları sunmakta ve ülkede can almaya devam eden kazalara önlem almak iyice zorlaşmaktadır. TT sistemde, alçak gerilim tüketicilerinin sorumluluk alanındaki toprak hatasına karşı, hata akımı tespit röleleri (RCD, diferansiyel koruma, kaçak akım koruma gibi adlarla anılır) ile çözüm varken şebeke sağlayıcısı tarafında hatayı farketmek ve hatanın yerini bulmak zordur.
Tüketici, dağıtım şebekesine alçak gerilim seviyesinden bağlanır ise TT kullanmak zorundadır (tüketicinin izolasyon transformatörü ile farklı sisteme geçtiği durumlar istisna). Tüketici, daha yüksek gerilimden bağlanır ve kendi transformatörünü tesis ederse, uygulayacağı sistemi seçmek proje müellifinin kararıdır. Avrupa'da çok yaygın olan TN veya daha az yaygın olan IT sistemi, TT yanında kullanılabilecek alternatiflerdir.