Unicode
Mimari ve terminoloji > Karakterin Genel Kategorisi

Her kod noktasının Genel Kategori adlı bir niteliği bulunmaktadır. Temel kategoriler şunlardır: Harf (Letter), İm (Mark), Sayı (Number), Noktalama (Punctuation), Sembol (Symbol), Ayırıcı (Seperator) ve Diğer (Other). Bu kategorilerin alt bölümleri de bulunmaktadır. Genel Kategori niteliği her zaman kullanışlı değildir; çünkü eski kodlama sistemleri tek kod noktasına birden fazla özellik yüklemiştir. Örneğin U+000A <control-000A> LINE FEED (SATIR ATLATMA) karakteri ASCII sisteminde hem kontrol hem de düzen ayırıcısı karakteri olarak kullanılmıştır, Unicode'da bu karakterin Genel Kategori niteliği "Diğer, Kontrol" olarak tanımlanmıştır. Bir kod noktasının özelliklerinin ve davranışının tam olarak belirlenebilmesi için diğer niteliklerin de dikkate alınması gerekmektedir. Mevcut Genel Kategoriler şunlardır:
| Genel Kategori (Unicode Karakter Niteliği) g t > Değer | Genel Kategori (Unicode Karakter Niteliği) g t > Büyük, küçük kategoriler | Genel Kategori (Unicode Karakter Niteliği) g t > Temel tür | Genel Kategori (Unicode Karakter Niteliği) g t > Atanmış karakter | Genel Kategori (Unicode Karakter Niteliği) g t > Sabit | Genel Kategori (Unicode Karakter Niteliği) g t > Yorumlar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
000Harf (Letter)
| 001Lu | Harf, büyük harf | Çizgesel (Graphic) | Var |  |  |
| 002Ll | Harf, küçük harf | Çizgesel | Var |  |  |
| 003Lt | Harf, ilk harf büyük | Çizgesel | Var |  | Büyük ve küçük harflerden oluşan bağlı harfler (ǅ, ǈ, ǋ, ve ǲ gibi) |
| 004Lm | Harf, niteleyici | Çizgesel | Var |  |  |
| 005Lo | Harf, diğer | Çizgesel | Var |  |  |
010İm (Mark)
| 011Mn | İm, boşluksuz | Çizgesel | Var |  |  |
| 012Mc | İm, boşluklu birleşen | Çizgesel | Var |  |  |
| 013Me | İm, çevreleyen | Çizgesel | Var |  |  |
020Sayı (Number)
| 021Nd | Sayı, onluk rakam | Çizgesel | Var |  | Sadece bu  kategorideki karakterler Sayısal Tür = De niteliğine sahiptir |
| 022Nl | Sayı, harf | Çizgesel | Var |  | Harflerden veya harf benzeri karakterlerden oluşan sayılar (mesela Roma rakamları) |
| 023No | Sayı, diğer | Çizgesel | Var |  | Basit kesirler, üst simge veya alt simge şeklinde yazılan rakamlar |
030Noktalama (Punctuation)
| 031Pc | Noktalama, bağlayıcı | Çizgesel | Var |  | "_" alt çizgi karakterini içerir |
| 032Pd | Noktalama, tire | Çizgesel | Var |  | Birçok tire imi karakterlerini içerir |
| 033Ps | Noktalama, açan | Çizgesel | Var |  | Açan ayraç karakterleri |
| 034Pe | Noktalama, kapatan | Çizgesel | Var |  | Kapatan ayraç karakterleri |
| 035Pi | Noktalama, açan tırnak | Çizgesel | Var |  | Açan tırnak işareti.  ASCII "nötr" tırnak işaretini içermez. Kullanıma bağlı olarak Ps veya Pe olarak davranır |
| 036Pf | Noktalama, kapatan tırnak | Çizgesel | Var |  | Kapatan tırnak işareti. Kullanıma bağlı olarak Ps veya Pe olarak davranır |
| 037Po | Noktalama, diğer | Çizgesel | Var |  |  |
040Sembol (Symbol)
| 041Sm | Sembol, matematik | Çizgesel | Var |  |  |
| 042Sc | Sembol, para birimi | Çizgesel | Var |  |  |
| 043Sk | Sembol, niteleyici | Çizgesel | Var |  |  |
| 044So | Sembol, diğer | Çizgesel | Var |  |  |
050Ayırıcı (Seperator)
| 051Zs | Ayırıcı, boşluk | Çizgesel | Var |  | Boşluk karakterini, SEKME (TAB), satır başı ve satır atlatma gibi Cc karakterlerini içerir |
| 052Zl | Ayırıcı, satır | Biçimlendirme | Var |  | Sadece U+2028 LINE SEPARATOR (SATIR AYIRICISI) ({{{no}}}) |
| 053Zp | Ayırıcı, paragraf | Biçimlendirme | Var |  | SadeceU+2029 PARAGRAPH SEPARATOR (PARAGRAF AYIRICISI) ({{{no}}}) |
060Diğer (Other)
| 061Cc | Diğer, kontrol | Kontrol | Var | Sabit 65 | Adsız, <control> |
| 062Cf | Diğer, biçimlendirme | Biçimlendirme | Var |  | Satır sonu çizgisini, çift yönlü metinleri desteklemek için gereken kontrol karakterlerini ve dil etiketi karakterlerini içerir |
| 063Cs | Diğer, yedek | Yedek | Yok (soyut) | Sabit 2048 | Adsız, <surrogate> |
| 064Co | Diğer, özel kullanım | Özel kullanım | Yok (soyut) | Sabit BMP'de 6.400, 15–16. Düzlemlerde 131.068 tane | Adsız, <private-use> |
| 065Cn | Diğer, atanmamış | Yok | Yok | Sabit 66 | Adsız, <noncharacter> |
| 065Cn | Diğer, atanmamış | Ayrılmış (Reserved) | Yok | Sabit değil | Adsız, <reserved> |
 ↑  Unicode 6.0, Bölüm 4, tablo 4-9  1 2  Unicode 6.0, Bölüm 2, tablo 2-3: Types of code points  1 2  Stability policy: Nitelik Değeri Kararlılığı ve tablo. Kararlılık politikası: Bazı gc grupları asla değişmeyecektir. gc=Nd, Numeric Type=De (onluk) ile birebir uyuşacaktır.  1 2 3 4 5  Unicode 6.0, Bölüm 4, tablo 4-12 Name=""; Kod Noktası Etiketi adsız bir kod noktasını tanımlamak için kullanılabilir. <control-hhhh>, <control-0088> gibi. Ad bölümü belgeleme sayfalarında kontrol kodunun adı yerine kendisini koymayı önlemek amacıyla boş bırakılır. Unicode <noncharacter> etiketi yerine <not a character> etiketini de kullanmaktadır. 
U+D800..U+DBFF aralığında bulunan 1.024 kod noktası üst yedek kod noktaları olarak ve U+DC00..U+DFFF aralığında 1.024 kod noktası da alt yedek kod noktaları olarak bilinir. Üst yedek kod noktası (veya öndeki kod noktası) ve sonrasında gelen alt kod noktasının (veya arkadaki kod noktası) oluşturduğu çifte yedek çifti denir bu yedek çiftleri UTF-16 kodlaması tarafından BMP'nin dışında kalan kod noktalarını kodlamak için kullanılır. UTF-16 kodlaması kod noktalarını iki bayttan oluşan birimler halinde kodlamaktadır, iki bayt ile kodlanabilecek en büyük sayı FFFF16 (6553510) olduğundan U+FFFF'nin sonrasındaki kod noktalarını ifade etmek için U+D800'den U+DFFF'ye kadar olan kod noktaları Unicode tarafından yedek kod noktaları olarak kullanılmak üzere ayrılmıştır. Bu kod noktaları çiftler halinde kullanılarak BMP dışında kalan 1.048.560 karakteri UTF-16 ile kodlamaya fazlasıyla yetmektedir (1.024 * 1.024 = 1.048.576 adet yedek çifti kombinasyonu vardır). Üst ve alt yedek kod noktaları tek başlarına anlamsız ve geçersizdir. Çiftler halinde kullanıldıkları zaman bir karakteri temsil ederler. Dolayısıyla, yedek çifti olarak kullanılmak üzere ayrılmış olan U+D800..U+DFFF aralığındaki kod noktaları U+10000..U+10FFFF aralığındaki kod noktalarının yerini tutmak amacıyla kullanıldığından, karakter olarak kullanılabilecek kod noktaları yedek kod noktaları dışında kalan kod noktalarıdır (U+0000..U+D7FF ve U+E000..U+10FFFF aralığında kalan 1.112.064 kod noktası). Karakter olarak kullanılabilecek kod noktalarına aynı zamanda karakterin skaler değeri de denmektedir. Örneğin UTF-16'da yedek çiftleri kullanılarak (D803 DC00)16 olarak kodlanan U+10C00 𐰀 OLD TURKIC LETTER ORKHON A karakterinin skaler değeri U+10C00'dır denir. Çünkü (D803 DC00)16 yedek çifti 10C0016 sayısını temsil eder.
Unicode bazı kod noktalarına ne şimdi ne de gelecekte herhangi bir karakter atamayacağını duyurmuştur. Karakter dışı kod noktaları Unicode şartnamesinde noncharacter olarak adlandırılmaktadır. Karakter dışı kod noktaları yazılımların iç yapısında herhangi bir amaçla kullanılabilir. Toplamda 66 adet karakter dışı kod noktası bulunmaktadır. U+FDD0..U+FDEF aralığındaki kod noktaları ve her düzlemin son iki kod noktası (yani U+FFFE, U+FFFF, U+1FFFE, U+1FFFF, ... U+10FFFE, U+10FFFF). Karakter dışı kod noktaları sabittir, ileride yeni karakter dışı kod noktası tanımlanmayacaktır.
Ayırtılmış (reserved) kod noktaları da ileride kodlama karakteri olarak kullanılacak olan ama henüz Unicode tarafından kendilerine karakter atanmamış kod noktalarıdır.
Özel kullanım kod noktaları da karakter olarak kullanılabileceği belirtilen ancak hangi karakteri temsilen kullanılacakları Unicode tarafından belirtilmeyip kullanıcıya bırakılmış olan karakterlerdir. Yani bu karakterler yazılı bilgi alışverişi esnasında taraflar arasında önceden yapılmış bir anlaşamaya göre yorumlanabilecek karakterlerdir. Unicode kod alanında üç adet özel kullanım bölgesi vardır:
Özel Kullanım Alanı: U+E000..U+F8FF (6.400 karakter)
Tamamlayıcı Özel Kullanım Alanı-A: U+F0000..U+FFFFD (65.534 karakter)
Tamamlayıcı Özel Kullanım Alanı-B: U+100000..U+10FFFD (65.534 karakter).
Çizgesel karakterler (graphic characters), Unicode tarafından tanımlanan, belirli bir anlamsal değeri olan ve görünür bir glif şekline sahip veya görünür bir boşluğu temsil eden karakterlerdir. Unicode 7.0 itibarıyla 112.804 çizgesel karakter vardır.
Biçimlendirme karakterleri ise görünür bir şekilleri olmayan ancak komşu karakterlerin görünüşünü veya davranışını etkileyen karakterlerdir. Örneğin U+200C ZERO WIDTH NON-JOINER karakteri ve U+200D ZERO WIDTH JOINER karakteri bitişebilen karakterlerin bitişme durumunu belirlemek için kullanılabilir. Unicode 7.0'da 152 biçimlendirme karakteri bulunmaktadır. Başka bir örnek vermek gerekirse metin dosyalarında bilgisayarlarda ↵ Enter tuşuna basarak yapılan alt satıra geçme işlemi sırasında metne U+000A <control-000A>  ({{{no}}}) ve U+000D <control-000D>  ({{{no}}}) karakterleri işlenir, bu karakterler metin üzerinde görünür bir yer kaplamadığı halde kendilerinden sonra gelen karakterlerin alt satırda görüntülenmesini sağladıkları için kontrol işlevi görür ve çizgesel karakter sınıfına girmez.
Altmış altı kod noktası (U+0000..U+001F ve U+007F.. U+009F aralıkları) kontrol kodları olarak ayrılmıştır ve ISO/IEC 6429 standardıyla belirlenen C0 ve C1 kontrol kodlarına karşılık gelir. Unicode'la uyumlu kodlamalarda bu kontrol karakterlerinden U+0009 <control-0009>  ({{{no}}}), U+000A <control-000A>  ({{{no}}}) ve U+000D <control-000D>  ({{{no}}}) karakterleri sıklıkla kullanılır.
Çizgesel karakterler, biçimlendirme karakterleri ve kontrol kodu karakterleri hep beraber atanmış karakterler olarak bilinir.