Wheeler'in Gecikmiş Seçim Deneyi
Evrensel Girişimölçer

Nedenin ve etkinin normal düşüncelerini yok etmekten kaçınma girişimini bazı teoriyle uğraşan bilim adamları ikinci ışın dağıtıcının kurulumunun deneysel aletin bitiş noktasından fotonun yalnızca deneysel alete giriyormuş gibi taşınmasının sonucu olarak doğru karar vermesini sağlamaya yönelik bilgileri önermişlerdir. Bu yüzden Wheeler kendi deneyinin bir evrensel biçimini gerçekleştirmeyi önermiştir. Kafasında tasarladığı deneyde eğer galaksi dışındaki yıldızsı gökcisimleri veya dünyanın milyonlarca veya trilyonlarca ışık yılı uzağından geçen ve galaksilerin veya galaksi kümelerinin etrafında ışığının geçerken yerçekimsel objektif olarak davranırdı. Foton, tamamıyla Dünyaya doğru hareket ederken uzayın çevresindeki büyük galaksideki biçim bozukluğuyla karşı karşıya gelecektir. O noktada foton hangi yöne gideceği hakkında karar verecektir. Objektif galaksi etrafında parçacık olarak mı hareket edecek yoksa objektif galaksi etrafında iki yönde de dalga olarak mı hareket edecekti.
Foton Dünyadaki astronomiyle ilgilenen gözlemevine vardığında neler olacaktı? Yerçekimsel mercekten dolayı teleskoplar, rasathaneden aynı galaksi dışındaki yıldızsı gökcisminin iki farklı görüntüsünü görüyorlardı. Birisi galaksiyi merceğin sol tarafında görüyordu, diğer iki galaksiyi merceğin sağ tarafından görüyordu. Bazı deneyle uğraşan kişilere göre eğer foton parçacık olarak hareket ediyorsa ve teleskobun namlusuna soldakinin aynısı yıldızsı gök cismi olarak gelmek istiyorsa bütün milyonlarca yıl boyunca parçacık olarak hareket etmeye karar vermiş olması gerekiyor. Teleskop diğer yıldızsı cisimden görüntü almak için yanlış yöne yönlendirilmiştir. Eğer foton parçacık olarak hareket ediyorsa ve diğer yönde gidiyorsa, foton sadece teleskop tarafından sağda görüntüsü oluşturulan yörünge dışındaki yıldızsı gökcismi olarak görünmektedir. Bu yüzden milyonlarca yıl öncesinde foton kendi parçacık görüntüsünde hareket etmeye karar vermiş ve sıradan bir şekilde diğer yolu tercih etmiştir. Fakat deneyle uğraşan kişiler farklı bir şey yapmaya karar vermişlerdir. Deneyle uğraşan bilim insanları iki teleskobun da verilerini diyagram yoluyla direkt olarak dışarı çıkaracaklardır ve birisinin daha mükemmel olduğuna karar vereceklerdir. (pozitif girişim ile belirterek) Diğer ürünün ise sıfır olması gerekmetedir. Gelen dalga fonksiyonu çifti kendi kendilerini sıfırlayacaklardır.
Daha sonra Wheeler tartışmada zayıf tarafı tutan kişi olmuştur ve belki de tüm deneysel sonuçların şu andaki astronotların kendi ışın dağıtıcılarını dahil etmeyi saptamışlardır, fotonlar birkaç milyon yıl öncesinde aynı yıldızsı cismi terkedip geçmişe dönük olarak dalga olarak hareket etmeye kara vermişlerdir ve astronomiyle uğraşan insanlar kendi ışın dağıtıcılarını geri çekmeye karar vermişlerdir. Bu karar geçmişe doğru giden fotonların birkaç milyon yıl ve birkaç dakika öncesinde fotonların geçmişe dönük olarak parçacık olarak yollarına devam etmelerine karar vermek amacıyla oluşturulmuştur.
Wheeler'ın temel düşüncesi için birkaç uygulama yolu gerçek deney adamları için yapılmıştır ve onlar Wheeler tarafından öngörülen foton belirlenmeden önce deney aletinin çıkış tarafında ne yapıldığını girişim özelliği gösterse de göstermese de karar vereceklerdir. Geçmiş nedensellik ilkesi bir mucizedir.