Çin'in uzay programı
Tarihçe > Çin-Sovyet işbirliği dönemi

Amerika Birleşik Devletleri, Kore Savaşı sırasında nükleer silahlar kullanmakla tehdit ettikten sonra, Başkan Mao Zedong, yalnızca kendi nükleer caydırıcılığının yeni kurulan ÇHC'nin güvenliğini garanti edeceğine karar verdi. Buna ek olarak, Çin'in kendisine saygı duymayan dünya güçleri arasında konum kazanmasını istedi. Böylece, Mao, 15 Ocak 1955'te yapılan bir Çin Komünist Partisi Merkezi Komitesi toplantısında, savaş başlıkları ile nükleer bombalar ve birleşik füzeler de dahil olmak üzere Çin'in kendi stratejik silahlarını geliştirme kararını ilan etti. Çin nükleer silah programı, "02" kod adı ile belirlendi.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Çince: 我们不但要有更多的飞机大炮，而且还要有原子弹。 在今天这个世界上，我们要不受人家欺侮，就不能没有这个东西。 Daha çok uçağa ve toplara ihtiyacımız yok, nükleer silahlara ihtiyacımız var. Günümüzde dünyada, zorbalığa uğramaktan kaçınmak için onlara sahip olmayı göze almalıyız. | ” |
1955 yılında, birinci sınıf roket bilimcisi Qian Xuesen (钱学森), Amerika Birleşik Devletleri'nden Çin'e döndü.
Ulusal Savunma Bakanlığı 5. Akademisi, 8 Ekim 1956'da, kızıl korku sırasında Birleşik Devletler tarafından komünist olmakla suçlandıktan sonra yeni yönetici Qian Xuesen ile birlikte kurulmuştur. Akademi, 1 Mart 1956'da kabul edilen ve Çin havacılığının ilk On İki Yıllık Planı olarak bilinen ilk balistik füze programının geliştirilmesine başladı.
1956'da Qian, Çin'in füze programının geliştirilmesi için yalnızca birkaç ay içinde onaylanan bir teklif sundu. 8 Ekim'de, Çin'in ilk füze araştırma enstitüsü olan Milli Savunma Bakanlığı'na bağlı Beşinci Araştırma Akademisi, çoğu Qian tarafından işe alınan 200'den az personel ile kuruldu. Olay daha sonra Çin'in uzay programının doğuşu olarak kabul edildi.
Çin, mevcut tüm kaynaklardan tam olarak yararlanmak için, Sovyetler Birliği ile Çin arasındaki işbirliğine dayalı teknoloji transfer programının bir parçası olarak Aralık 1957'de gizlice Çin'e gönderilen iki Sovyet R-2 füzesinin lisanslı bir kopyasını üreterek füze geliştirmeye başladı. Füzenin Çin versiyonuna, 1959'da fırlatılması beklentisiyle "1059" kod adı verildi. Ancak Çin-Sovyet ayrılığı nedeniyle Sovyet teknik yardımının aniden geri çekilmesinden kaynaklanan çeşitli zorluklar nedeniyle hedef tarih kısa süre sonra ertelendi. Bu arada Çin, İç Moğolistan'ın Gobi çölünde ilk füze test sahasını inşa etmeye başladı. Burası daha sonra Çin'in ilk uzay üssü olan ünlü Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi (酒泉卫星发射中心) haline geldi.
İnsanlığın ilk yapay uydusu Sputnik 1'in 4 Ekim 1957'de Sovyetler Birliği tarafından fırlatılmasının ardından Mao Zedong, ÇHC'nin kuruluşunun 10. yıldönümünü kutlamak için 1959 yılına kadar yörüngeye bir uydu yerleştirme hedefiyle Proje 581 'i benimseyerek 17 Mayıs 1958'deki Çin Komünist Partisi (ÇKP) Ulusal Kongresi'nde Çin'i süper güçlerle eşit hale getirmeye karar verdi. (Çince: "我们也要搞人造卫星"; tercümesi: 'Bizim de uydulara ihtiyacımız var'). Ancak, bu hedefin gerçekçi olmadığı çok geçmeden kanıtlandı ve ilk olarak sondaj roketlerinin geliştirilmesine odaklanılmasına karar verildi.
Bu amaca üç aşamada ulaşılabilirdi: önce fırlatma roketlerini geliştirme, ardından küçük uyduları yapma ve son aşamada büyük uyduları yapmaktı.
Çin'in ilk füze test üssü olan Kod 20 (西北综合导弹试验基地), Nisan 1958'de başladı ve aynı yıl 20 Ekim'de hizmete girdi.
İlk Çin füzesi, Ekim 1958'de, kendisi bir Alman V-2 roketinin yükseltilmiş bir sürümü olan Sovyet R-2 kısa menzilli balistik füzesi (SRBM)'nin tersine mühendislik yoluyla üretilmiş bir kopyası olarak inşa edildi. Menzili 590 km, ağırlığı 20.5 ton olan rokette yakıt olarak sıvı oksijen ve alkol kullanıldı.
Çin'in ilk T-7 roketi 19 Şubat 1960 tarihinde Nanhui fırlatma sitesinden başarıyla fırlatıldı.
Programın ilk başarısı, 19 Şubat 1960'ta 8 km yüksekliğe ulaşan sondaj roketi T-7M'nin fırlatılmasıydı. Bu, Çinli mühendisler tarafından geliştirilen ilk roketti. Başarı, Mao Zedong tarafından yerli Çin roketi geliştirmenin iyi bir başlangıcı olarak övüldü.
1950'lerin samimi Çin-Sovyet ilişkileri sırasında SSCB, Çinli öğrencileri eğitip ve örnek bir R-2 roketi ile yeni başlayacak olan programa sağladığı ÇHC ile işbirliği içinde bir teknoloji transfer programı yürütüyordu. Ancak Sovyet lider Nikita Kruşçev'i revizyonist (saptırımcı) olarak kınanarak Mao, Sovyetler Birliği'nde bir karşı devrim olduğunu ve kapitalizmin yeniden kurulduğunu iddia edince, iki ülke arasındaki dostane ilişki çatışmaya dönüştü.
1960'taki Çin-Sovyet ayrılığı sonrasında tüm Sovyet teknolojik yardımları aniden geri çekildi ve Çinli bilim adamları, son derece sınırlı kaynak ve bilgiyle programa devam ettiler. İşte bu zorlu koşullar altında Çin, alkol ve sıvı oksijenle çalışan ilk "füze 1059"u 5 Aralık 1960'ta başarıyla fırlattı. Bu füze, Sovyet füzesinin başarılı bir taklidiydi. 1059 füzesi daha sonra Dongfeng-1 (DF-1,东风一号) olarak yeniden adlandırıldı.