Yılmaz Güney

| Yılmaz Güney |
| --- | --- |
Yılmaz Güney'in siyah–beyaz fotoğrafı
Doğum: Yılmaz Pütün 1 Nisan 1937(1937-04-01) Yenice, Yüreğir, Adana, Türkiye
Ölüm: 9 Eylül 1984 (47 yaşında) Paris, Fransa
Ölüm sebebi: Mide kanseri
Defin yeri: Père Lachaise Mezarlığı, Paris, Fransa
Diğer ad(lar)ı: Çirkin Kral
Etnik köken: Kürt ve Zaza
Vatandaşlık: Türkiye (1983'e kadar)  Vatansız (1983–1984)
Meslek: Yönetmen, senarist, oyuncu, yapımcı, yazar, şair, aktivist
Etkin yıllar: 1959–1984
Ajans: Güney Film
Önemli eser(ler): Umut (1970) Ağıt (1971) Baba (1971) Umutsuzlar (1971) Arkadaş (1974) Endişe (1974) Sürü (1978) Düşman (1979) Yol (1981) Duvar (1983)
Evlilik: Nebahat Çehre (e. 1967; b. 1968) Fatoş Güney (e. 1970; ö. 1984)
Çocuk(lar): 2
Etkilendikleri: Atıf Yılmaz Elia Kazan Lütfi Ömer Akad Yaşar Kemal
Etkiledikleri: Ahmet Zîrek Alejandro G. Iñárritu Atilla Dorsay Costa–Gavras Cüneyt Arkın Fatih Akın Fazıl Say Filiz Akın Mahsun Kırmızıgül Nuri Bilge Ceylan Nur Sürer Tarık Akan Tuncel Kurtiz Türkan Şoray  Yılmaz Erdoğan Zeki Demirkubuz Zeki Ökten
Ödüller: Tüm Liste
Resmî site: yilmazguneyofficial.com

Yılmaz Güney (1 Nisan 1937; Yenice, Adana – 9 Eylül 1984, Paris), Kürt kökenli Türk oyuncu, yönetmen, senarist, yapımcı, yazar, şair ve aktivisttir. Oyuncu olarak yer aldığı Çirkin Kral, hem senaristi hem de yönetmeni olduğu Umut, Ağıt, Baba, Arkadaş ve Duvar, senaryosunu yazdığı ancak 1974-1981 yılları arasında cinayet nedeniyle hüküm giymesi sebebiyle çekimlerinde bulunamadığı eş yönetmenli Yol ve Sürü gibi filmleriyle tanınmaktadır. Güney, eserlerinin birçoğunu sol perspektiften üretmiş ve bunları Türkiye'deki işçi sınıfı insanlarının içinde bulunduğu kötü duruma adamıştır. Filmlerinde Türkiye'deki toplumsal yapı ile birlikte Kürt kültürünün, halkının ve dilinin tasvirini etkin bir şekilde kullanmıştır. Sinemada elde ettiği başarılar, uluslararası bir üne ulaşmasını sağlamıştır.
1959 yılında sinemaya adımını atan Güney'in kariyeri içinde, hem siyasi suçlar hem de cinayet nedeniyle olmak üzere pek çok hapis ve sürgün cezası bulunmaktadır. Türkiye'de yaşanan 1960 Darbesi dönemini takip eden 1961 yılında, daha önceden 19 yaşındayken yazdığı bir öyküde komünizm propagandası yaptığı gerekçesiyle tutuklanıp bir buçuk yıl hapis ve altı ay sürgün cezası aldı. Beş yıl kadar sonra, Hudutların Kanunu filminin çekimleri sırasında Şanlıurfa'da alkollü araç kullanırken bir çocuğa çarparak ölümüne sebep oldu. 1967'de Nebahat Çehre ile evlendi, evliliklerinde ve öncesinde bazı şiddet vakaları mevcuttu. Güney, 1968'de bir kavga sonrası arabasını Çehre'nin üzerine sürüp ona çarptı, Çehre'nin köprücük kemiği kırıldı ve başına dikiş atıldı, olaydan kısa bir süre sonra da boşandılar. İki yıl sonra Jale Fatma ile evlendi.
Kariyerinin ilk dönemlerinde daha çok macera ve aksiyon filmleri çeken Güney, 1960'ların sonlarından itibaren ise toplumsal, dramatik ve politik filmlere yöneldi. 1972'de, Türkiye Halk Kurtuluş Partisi–Cephesi militanlarını sakladığı gerekçesiyle 10 yıl hapse mahkûm edilse de 1974 Genel Affı sonucunda serbest kaldı. 13 Eylül 1974'te, Endişe filminin çekimleri için bulunduğu Adana'da bir gazinoda Sefa Mutlu adındaki yargıcı silahla öldürdü. Cinayetin ardından yargılandı ve 1976'da 19 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. Hapiste kaldığı dönemde senaristliğe ve yönetmenliğe devam etti. 1978'de senaryosunu yazdığı ve Zeki Ökten ile yönettiği Sürü filmi, 1979'da Locarno Uluslararası Film Festivali'nde "En İyi Film" seçilip Altın Leopar Ödülü'nü kazandı.
Güney, 1981'de izinli olarak çıktığı Isparta Yarı Açık Cezaevi'ne geri dönmeyip yurt dışına firar etti ve yaşamını Fransa'da sürdürmeye başladı. Kendisinin yazdığı, yapımcılığını üstlendiği ve asistanı Şerif Gören ile birlikte yönetmenliğini yaptığı 1981 yapımı Yol filmi, 1982'de Cannes Film Festivali'nde "En İyi Film" seçilip Altın Palmiye Ödülü'nü kazandı ve bu ödülü Türkiye'den kazanan ilk yönetmen oldu. Güney, firarından sonra yurda dönme çağrılarına uymadığı gerekçesiyle 12 Eylül döneminde, 1983'te Türk vatandaşlığından çıkarıldı. 1983'te Cigerxwîn ve Abdurrahman Şerefkendi gibi Kürt şairlerle birlikte Paris Kürt Enstitüsü'nü kurdu. 9 Eylül 1984'te, mide kanserinden dolayı 47 yaşında Paris'te öldü.