Duruma bağlı bellek
Araştırmanın tarihi

1784 yılında, Marquis de Puységur adlı bir Fransız aristokrat, insanların hipnotik duruma getirilip uyandıklarında, kendilerine söylenenleri hatırlamadıklarını fark etti. Ancak, hipnoza geri döndüklerinde hipnoz durumundayken olan her şeyi hatırlayabileceklerdi.
1910'da Morton Prince uyandığımızda rüyalarımızı hatırlamakta güçlük çekmemizin sebebinin rüyaları hatırlayamamamız değil, rüyaların gerçek dünyadan farklı olmasından kaynaklandığını öne sürdü.
1937'de, Illinois Üniversitesi'nde Edward Girden ve Elmer Culler, ilaç küresinin etkisi altındaki köpeklerde koşullu tepkiler üzerinde bir deney yaptı. Deneyde köpeklere, bir zil sesi duyduklarında patilerini yerden çekmeleri için koşullu bir kas tepkisi öğretildi. Zil sesine genellikle küçük bir elektrik çarpması eşlik etti ve bu da yanıtı motive etti. Tepkiyi ilk öğrendiklerinde, kürenin etkisi altında olan köpeklerin küre artık sistemlerinde olmadığı zaman zili duyunca patilerini çekmeyi hatırlama olasılıkları daha düşüktü. Onlara tekrar küre verildikten sonra yanıt geri döndü. Bu sonuç, köpeklerin tepkileri hatırlama yeteneklerinin bilinç durumlarıyla bağlantılı olduğunu gösterdi. Girden ve Culler'in araştırması, bir organizmanın hafızayı kodlama yeteneği üzerindeki bilinç durumunun etkilerinin daha fazla araştırılması için kapıyı açtı.
Bu keşfin ardından diğer araştırmacılar, farklı koşulların yanıtları veya bilgileri öğrenme ve hatırlama yeteneği üzerindeki etkisini incelediler. 1964'te Donald Overton, Girden ve Culler'in 1937 deneyine doğrudan yanıt olarak bir çalışma yaptı. Çalışma, sodyum pentobarbitalin sıçanların öğretilen tepkileri öğrenme ve hatırlama yetenekleri üzerindeki etkilerini test etti. Bu sıçanlar madde verilen ve madde verilmeyen (kontrol grubu) olmak üzere rastgele iki gruba ayrıldı ve daha sonra basit bir labirent içine yerleştirilerek elektrik çarpmasından kaçmaları öğretildi Overton, 25 mg sodyum pentobarbital uygulanan farelerin sonrasında ilaç verilmeden labirente yerleştirildiğinde uygun kaçış yanıtını hatırlayamadıklarını keşfetti. Bununla birlikte, aynı sıçanlar bir kez daha sodyum pentobarbital uygulanarak labirentin içine yerleştirildiğinde kendilerine öğretilen kaçış tepkisini hatırladılar. Benzer şekilde, Overton bir sıçana kontrol koşulu altında (sodyum pentobarbital uygulanmadığında) kaçış tepkisini öğrettiğinde ve sonrasında sıçanın ilaç verilerek öğrendiği tepkiyi uygulaması istendiğinde  bu davranışı hatırlayamadığı gözlemlendi. Sonuçlar sıçanların hem sodyum pentobarbital maddesinin var olduğu durumda hem de kontrol durumunda, ilk öğrendikleri koşulla tepki koşulu aynı olduğunda cevapları daha etkili biçimde uyguladıklarını gösterdi. Bu fikirle ilgili olarak, çalışma "belirli bir ilacın etkisi altında öğrenilen bir tepki, daha sonra ancak o ilaç durumu eski haline getirildiğinde maksimum güçle yeniden ortaya çıkacaktır" dedi.
1969'da Hoine, Bremer ve Stern iki ana bölümden oluşan bir test yaptılar. Katılımcılara çalışmaları için zaman verildi ve testten hemen önce 10 ons (295.74 ml) Votka tüketmeleri istendi. Ertesi gün aynı şeyi yaptılar, ancak bazıları alkol etkisindeyken diğerleri ise ayık kaldı. Sonuçlar, öğrencilerin alkol etkisinde olup olmamalarının sonuçları etkilemediğini, sonucu etkileyen etkenin çalıştıkları ve test edildiklerinde içinde bulundukları durumun aynı olup olmaması olduğunu ortaya koydu. Başka bir deyişle, okurken alkol etkisinde olan katılımcılar aynı durumda teste girmeleri durumunda daha yüksek sonuçlar elde ettiler. Çalıştıklarında ayık oldukları durumda ise, o zaman en iyi sonuçlarını ayıkken aldılar.
Daha sonraki yıllarda, benzer çalışmalar öğrenmenin duruma bağlı olabileceğini doğruladı. 1971'de Terry Devietti ve Raymond Larson, hafızanın çeşitli seviyelerde elektrik çarpmasından nasıl etkilendiğini görmek için sıçanlarda benzer bir çalışma yaptılar. Elde ettikleri sonuçlar, farelerin öğrenilmiş bir yanıtı hatırlama yeteneklerinin durumlarından etkilendiği fikrini destekledi.  Bu fenomen otuz yıldan fazla bir süre sonra incelenmeye devam etti. 2004 yılında Mohammad-Reza Zarrindast ve Ameneh Rezayof, hafızanın ve öğrenmenin morfinden nasıl etkilendiğini görmek için fareler üzerinde çalıştı. Farelerin morfinin etkisi altında bir tepki öğrendiğinde, daha sonra bunu en verimli şekilde morfinin etkisi altında gerçekleştirdiklerini buldular. Fareler tepkiyi morfin olmadan öğrendiği zaman ise aynı şekilde ayıkken en iyi şekilde hatırladılar. Bununla birlikte, morfinin etkisi altında tepkinin öğretildiği fareler için ilaç bir kez etkisini yitirdikten sonra amnestik etkilere maruz kaldılar yani öğrenilen yanıtı artık hatırlayamıyorlardı.
Bu çalışmaların her birinin sonuçları, duruma bağlı bir bellek olgusunun varlığına işaret etmektedir. Duruma bağlı belleğin veya duruma bağlı belleğin gerçekleşebileceği diğer durumların sonuçlarının daha fazla keşfedilmesi için konuyla ilgili araştırmalar günümüzde de yapılmaya devam ediyor.
1979'da Reus, Post ve Weingartner, bir kişi depresyondayken geçmişte mutlu oldukları bir zamanı düşünmenin neredeyse imkansız olduğunu buldular. Ne kadar uzun süre depresyonda kalırlarsa, görev o kadar imkansız hale gelmekteydi. Bunu, kişinin nasıl hissettiğini kontrol altına alan zihne bağladılar. Depresyondayken kişi sefaletten başka bir şey hissedemezdi, bu nedenle, depresyondan önceki ve sonraki yaşamları böyle olmalı.
1999'da eş istismarı konusunda bir psikiyatri dergisi yayınlandı. Ana tartışma konusu, eşlerine şiddet uygulayan, hatta bazen onları öldüren ve sonrasında olayı hatırlamayan erkeklerdi. İlk başta sadece yalan oldukları düşünüldü, ancak daha sonraki bulgularla birçok hükümlünün de aynı şeyi söylediğini keşfettiler. Saldırıdan önceki ve sonraki zamanı hatırlarken, saldırı anını hatırlayamıyorlardı. Bir adam bunu, sanki bayılmış gibi her şeyin kırmızıya dönmesi olarak tanımladı. Bu dergide, duruma bağlı belleğin bu durumun sebebi olabileceği tartışıldı. Bu teorinin arkasındaki düşünce süreci, bireylerin sınırlı amnezi olarak bilinen şeyi deneyimlemesidir. Bu amnezi biçimi, unutulmuş bir olaya özgüdür. Buradaki fikir, kişinin kendi karakterinin dışına çıkabilecek kadar karşı tarafa kızması/sinirlenmesidir. Bu, kişinin hatırlamamayı seçmesine ve hafızasını kaybetmesine veya genellikle tüketilen alkole bağlanabilir.
2019'da, 18-24 yaşları arasındaki 100 üniversite çağındaki kadına alkolün geçmiş bir cinsel saldırıya (SA) ilişkin anıları üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu öğrenmek için günlük olarak anketler verildi. Kadınların bir kısmı saldırı sırasında alkol etkisindeyken diğer yarısı değildi. Saldırılar sırasında alkol etkisinde olan kadınlar, cinsel tacizin müdahaleci düşüncelerini ve geri dönüşlerini yaşayacaklardı. Oysa saldırı sırasında sarhoş olmayan kadınlar, normalden daha fazla geri dönüş veya müdahaleci düşünce yaşamadı. Alkolün unutmaya atfedilmesi yaygındır, ancak kodlamanın özellikle alkolün etkisi altındayken gerçekleşmesi hafızayı daha canlı hale getirebilir.