Genç Kyros
Biyografi > II. Artakserkses'e Karşı Sefer (MÖ 401)

Kyros, Karya satrapı Tissaphernes ile İyon şehirleri hakkında bir anlaşmazlık başlatarak büyük bir ordu toplamayı başardı; ayrıca, İmparatorluğa asla itaat etmeyen Toros Dağları'ndaki dağlık bir kabile olan Pisidialılara karşı bir sefer hazırlıyormuş gibi davrandı.
MÖ 401 baharında, Kyros, Ksenophon'un "On Binleri"ni de içeren tüm güçlerini barındıran bir ordu topladı ve seferinin amacını açıklamadan Sardis'ten yola çıktı. Usta yönetim ve büyük vaatlerle, Yunan birliklerinin savaşın uzunluğu ve tehlikesi konusundaki endişelerini giderdi; Spartalı General Cheirisophus komutasındaki 700 kişilik Spartalı bir müfrezeyi ona ulaştırmak üzere Kilikya'ya gönderilen Spartalı Pythagoras komutasındaki 35 triremelik Spartalı bir filo, Amanus geçitlerini Suriye'ye açtı. Genç Kyros, Spartalılardan "Atina'ya karşı savaşları sırasında onlara olduğu kadar kendisine de iyi birer dost olduklarını göstermelerini" isteyerek, birkaç yıl önce Atina'ya karşı Peloponez Savaşı'nda Spartalılara verdiği desteğe atıfta bulunarak Spartalıların desteğini almıştı.
The king had only been warned at the last moment by Tissaphernes and gathered an army in haste; Cyrus advanced into Babylonia before he met with an enemy. In October 401 BC, the battle of Cunaxa ensued. Cyrus had 10,400 Greek hoplites (citizen-soldiers), 2,500 peltasts (light infantry), and an Asiatic army of approximately 10,000 under the command of Ariaeus.
Kral, Tissaphernes tarafından son anda uyarıldı ve aceleyle bir ordu topladı; Kyros, bir düşmanla karşılaşmadan önce Babil'e doğru ilerledi. MÖ 401 Ekim'inde Kunaxa Savaşı gerçekleşti. Kyros'un ordusu, 10.400 Yunan hopliti (vatandaş asker), 2.500 peltast (hafif piyade) ve Ariaeus komutasında yaklaşık 10.000 Asyalı askerden oluşuyordu.
According to Xenophon, Cyrus saw that the outcome depended on the fate of the king; he therefore wanted Clearchus, the commander of the Greeks, to take the centre against Artaxerxes. Clearchus, afraid of the army's encirclement, disobeyed and remained on the flank. As a result, the left wing of the Persians under Tissaphernes was free to engage the rest of Cyrus' forces; Cyrus in the centre threw himself upon Artaxerxes but was slain. Tissaphernes claimed to have killed the rebel himself, and Parysatis later took vengeance upon the slayer of her favourite son.
Ksenophon'a göre, Kyros sonucun kralın kaderine bağlı olduğunu gördü; bu nedenle Yunanlıların komutanı Clearchus'un Artakserkses'e karşı merkezi almasını istedi. Clearchus, ordunun kuşatılmasından korkarak itaatsizlik etti ve kanatta kaldı. Sonuç olarak, Tissaphernes komutasındaki Perslerin sol kanadı Kyros'un kuvvetlerinin geri kalanıyla savaşmakta serbest kaldı; merkezdeki Kyros, Artakserkses'e saldırdı ancak öldürüldü. Tissaphernes, isyancıyı kendisinin öldürdüğünü iddia etti ve Parysatis daha sonra en sevdiği oğlunun katilinden intikam aldı.
Plutarkhos'un aktardığı Artakserkses'in Yaşamı'na göre, Mithridates adında genç bir Pers askeri, Kunaxa Savaşı (Yunanca: Κούναξα) sırasında bilmeden Genç Kyros'a vurarak onu sersemlemiş bir halde atından düşürdü. Bazı hadımlar Kyros'u buldu ve onu güvenli bir yere götürmeye çalıştılar, ancak kralın kampındaki bir Kaunialı, dizinin arkasındaki bir damara bir okla vurarak onu düşürdü ve başını bir taşa çarpmasına neden oldu, bunun üzerine öldü. Mithridates, sarayda Kyros'u öldürdüğüyle akılsızca övündü ve Parysatis onu skafizmle idam ettirdi. Benzer şekilde, Kyros'un elini ve başını kesen kralın hadımı Masabates'i, oğlu Artakserkses'ten bir zar oyununda onu kazandı ve dersini diri diri yüzdürerek intikam aldı.
Pers birlikleri, Yunanlılara doğrudan bir saldırı yoluyla saldırmak yerine, onları Dicle'nin ötesinde iç bölgelere doğru yönlendirdiler ve ardından hileyle saldırdılar. Komutanları esir alındıktan sonra, Yunanlılar Karadeniz'e doğru yollarını zorla açmayı başardılar.