stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yakutistan
Ekonomi

Sanayi, Saha'nın gayri safi millî hasılasının %50'sinden biraz daha fazlasını üretiyor ve esas olarak mineral sömürüsünden kaynaklanıyor.
Halkın geçim kaynakları arasında kürk avcılığı ve balıkçılık önemli yer tutar. Ülkede bulunan samur, kutup tilkisi, sincap, tilki ve nadir balık çeşitleri; avcılar ile maceraperestleri kendine çeker. Bu avcılar sayesinde üretilen kaliteli kürklerin ve balıkların şöhreti bütün dünyada meşhurdur.
Ekonominin ana odak noktası elmas, altın ve kalay cevheri madenciliğidir. Ülkede elmas, altın, gaz, kömür, gümüş ve bakır da çıkarılmaktadır. Ayrıca uranyum da çıkarılmaya başlanmıştır. Mendeleyev tablosundaki bütün elementler Yakutistan'da bulunmaktadır. Elmas, Saha yurdunda çok önemli bir yere sahiptir. Bunların en değerlilerinden biri de Moskova'da müzede bulunan ve 342,5 karatlık pırlantadır. Yakutistan'ın hemen her bölgesinde elmas çıkarılmaktadır.
Sanayi kuruluşları başkent Yakutsk ile Aldan, Mirny, Neryungri, Pokrovsk ve Udancy şehirlerinde yoğunlaşmıştır. Bölgedeki en büyük şirketler arasında Alrosa, Yakutugol, Yakutskenergo ve Yakutistan Hava yolları bulunmaktadır.
Ulaşım

Su taşımacılığı, altı nehir limanı ve iki liman (Tiksi ve Zelyonymys) bulunan Saha Cumhuriyetinin kargo cirosunda ilk sırada yer almaktadır. Ana su yolu Yakutsk'u Irkutsk Oblast'ındaki Ust-Kut tren istasyonuna bağlayan Lena Nehri'dir ve Arctic Sea Shipping Company de dahil olmak üzere dört nakliye şirketi faaliyet göstermektedir.
İnsan taşımacılığında hava yolu çok önemlidir ve Saha Cumhuriyetini Rusya'nın birçok bölgesine bağlar. Yakutsk Havaalanının uluslararası bir terminali de mevcuttur.
Saha Cumhuriyeti'nde Yakutsk-Skovorodino ve Yakutsk-Magadan olmak üzere iki ana karayolu bulunmaktadır. Ancak bölgede permafrostun (donmuş toprak) varlığı nedeniyle asfalt kullanımı yaygın değildir ve yollar genellikle kilden yapılmıştır bu da şiddetli yağmurlar sırasında yolların çamura dönmesine ve yüzlerce kişinin mahsur kalmasına sebep olmaktadır.
Şu anda faaliyette olan Berkait-Tommot demir yolu, Baykal-Amur anahattını Güney Saha'daki sanayi merkezlerine bağlar. Amur-Yakutsk ana hattının inşaatı kuzeye doğru devam etmektedir ve 2013 yılında Yakutsk'dan Nijni Bestyah'a nehir boyunca tamamlanmıştır.
Tarihçe > Tarih Öncesi Dönem

Sibirya özellikle Saha, buz ya da donmuş toprakta korunmuş olan Pleistosen Çağ döneminden kalan tarih öncesi canlıların kalıntılarını içerdiği için paleontolojik öneme sahiptir. Örneğin, 2015 yılında mağara aslanı yavruları Dina ve Uyan'ın donmuş cesetleri bulunmuştur. Bu bölge aynı zamanda Yukanın ve Oymyakon'dan bir başka yünlü mamutun, Kolima Nehri yünlü gergedanların ve Yukagir bizon ve atların meskeniydi. 2019 yılının Haziran ayında ise 40.000 yıl öncesine dayanan Pleistosen'den kopmuş ancak korunmuş olan büyük bir kurt başı Tirekhtyakh Nehri kıyılarında bulunmuştur.
Ymyakhtakh kültürü (M.Ö 2200-1300 civarı) çok geniş bir ufka sahip olan Sibirya'nın geç neolitik bir kültürüdür, kökenleri ise Lena nehri havzasındaki Saha'dadır oradan hem doğuya hem de batıya yayılmıştır.
Tarihçe > Erken Tarih

Türki Saha halkı ya da bilinen diğer adıyla Yakutların bölgeye en erken 9.yüzyılda en geç ise 16.yüzyılda yerleşmiş oldukları düşünülür ancak bölgeye göçlerin olduğu da kuvvetle muhtemeldir. Moğol gruplarından birisi olan Buryatların baskısı nedeniyle kuzeye doğru Baykal gölünün çevresinden orta Lenaya doğru göç etmişlerdir. Avcılıkla ya da ren geyiği otlatmacılığı ile uğraşan küçük popülasyonlar orta Asya'nın pastoral ekonomisine katkı sağlamışlardır.
Tarihçe > Rus Egemenliğinin Başlangıcı

Rusya çarlığı Sibir Hanlığını yenilgiye uğrattıktan sonra doğuya doğru hareket ederek 17.yüzyılda bölgeyi topraklarına katmaya başlamıştır. Khangalassky Saha kralı Tygyn kuzeydoğu Asya'daki yerli isyancılara karşı birlikte savaşmayı içeren bir askeri pakt karşılığında Rusların yerleşmesi için toprak vermiştir. Ancak Megino-Khangalassky Saka Kralı Kull, ilk tahta perdenin inşasına izin vererek bir Saha komplosu başlatmıştır.
Ağustos 1638'de Moskova hükûmeti, Pyotr Beketov tarafından 1632'de kurulmuş olan Yakutsk şehrinin gelecekteki halini Lensky Ostrog idari merkezi ile yeni bir idari birim kurarak şekillendirdi.
Öte yandan Rus yerleşimcilerin İndigirka deltasındaki uzak Russkoye Ust'ye varışının 17.yüzyıla dayandığına inanılır. Sibirya valiliği 1708'de Rus imparatorluğunun bir parçası olarak kurulmuştur.
Rus yerleşimciler 18.yüzyılda belirli Saha geleneklerini benimseyen ve genellikle Yakutyane ya da Lena erken yerleşimciler olarak anılan bir topluluk oluşturmaya başladılar. Ancak 20.yüzyıldan itibaren, sonraki yerleşimcilerin kitlesel akını onları Rus ana akımı içerisinde asimile etmiştir.
Tarihçe > Rusya İmparatorluğu Dönemi

1782 deki yönetim reformu ile Irkutsk valiliği kurulmuştur.1805'te ise Yakutsk Oblastı Irkutsk valiliğinden ayrıldı.19.yüzyılda Yakutsk Oblastı, Okhotsk olarak bilinen ve ele geçirilen Uzak Doğu (pasifik) bölgeleri de dahil olmak üzere Rus İmparatorluğunun en doğudaki bölgesi olarak belirtilmiştir.1856'da Primorskaya Oblast'ının kurulmasıyla Pasifik'teki Rus bölgeleri Saha'dan ayrılmıştır.
Ruslar tarımı Lena nehri çevresinde kurmuşlardır.19.yüzyılın ikinci yarısında Saha'ya sürgüne gönderilen dini grupların üyeleri buğday, yulaf, patates yetiştirmeye başlamışlardır. Kürk ticareti ise nakit ekonominin temellerini atmıştır. 19.yüzyılın sonunda, Sovyet Döneminin başında endüstri ve ve ticaret gelişmeye başlamıştır. Bu dönem aynı zamanda jeolojik araştırmaların, madenciliğin ve yerel kurşun üretiminin de başladığı dönemdir. İlk buharlı gemiler ve mavnalar bölgeye gelmiştir.
Saha'nın uzaklığı Sibirya'nın geri kalanıyla karşılaştırıldığında bile, onu hem Çarlık hükûmetleri için hem de komünist hükûmetleri için tercih edilen bir sürgün yeri yapmıştır.Çarlık döneminde sürgün edilen ünlü kişiler arasında demokratik yazar Nikolay Chernyshevsky, Vasily Pozdnyakov tarafından Tolstoy'a hikâyesi anlatılan Doukhobor vicdani retçileri, Arktik deneyimleriyle alakalı ilginç bir rapor bırakan sosyalist devrimci ve yazar Vladimir Zenzinov ve Saha halkıyla alakalı etnografik araştırmalara öncülük eden Polonyalı sosyalist aktivist Waclaw Sieroszewski de vardır.
Saha ulusal hareketi ilk kez 1905 devrimi sırasında meydana gelmiştir. Saha Birliği, Rus sömürgeciliğinin politikalarını ve etkilerini eleştiren ve devlet dumasında temsil hakkı talep eden Saha avukatı ve belediye meclisi üyesi olan Vasily Nikiforov'un liderliğinde kurulmuştur. Yakut Birliği Yakutsk belediye meclisini geri çekmek için harekete geçti ve kırsal kesimden binlerce Saha katıldı lakin 1906'da liderlerin tutuklanmasıyla hareket fiyaskoyla sonuçlandı. Ancak yine de dumadaki temsil talepleri olumlu karşılandı.
Tarihçe > Sovyet Dönemi

Saha, Rus iç savaşının son aşaması olan Yakut isyanına ev sahipliği yapmıştır. Yakutsk şehri de dahil olmak üzere bölgenin doğu kısmı Beyaz Ruslar tarafından kontrol edilmesine rağmen 27 Nisan 1922'de eski Yakutsk Oblastı, Yakut ASSR ilan edilmiştir.
Erken Sovyet dönemi Platon Oyunsky gibi adamların kendi eserlerini bestelemenin yanı sıra geleneksel sözlü ve doğaçlama Olonkho'yu yazdıkları için Saha edebiyatının gelişmesine tanıklık etmişlerdir. Ancak Oyunsky gibi birçok öncü, Stalin döneminde yaşanan Büyük Tasfiye'de (temizlik, siyasi baskı) hayatını kaybetmiştir.
Kolektifleşme yaşayan hane halkı sayısının 1929'da %3.6 dan 1932'de %41.7 ye çıkmasıyla Saha 1929 ve 1934 yılları arasında önemli bir kolektifleşme yaşamıştır. Ancak Saha'nın sert şekilde etkilendiğipolitikalar sonucunda 1926'da 240.500 olan nüfus 1959 nüfus sayımında 236.700'e kadar düşmüştür.
Sovyet döneminde Saha'nın demografik yapısı diğer grupların yanı sıra etnik Ruslar ve Ukraynalıların bölgeye, özellikle Yakutsk ve endüstriyel güney bölgesine, kitlesel olarak yerleştirilmesiyle çok büyük ölçüde değişmiştir.Önceden Yakutsk bile temel olarak Saha Türkleri'nden oluşmaktaydı ve Saha dili konuşulmaktaydı. Ruslaştırma politikasının bitmesiyle (Korenizatsiya) Saha dilinin kullanımı öncelikli olarak Rusça konuşan Yakutsk gibi kentsel alanlarda kısıtlanmıştır.
Tarihçe > Sovyet Sonrası Dönem

1992'de Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla Saha, Rusya Federasyonunun yetki alanı altında Saha (Yakutistan) Cumhuriyeti olarak Moskova'da tanınmıştır.
Politika

Saha Cumhuriyeti'nin ilk başkanı Mikhail Yefimovich Nikoleyev'dir.
2010'dan beri başkan 31 Mayıs 2010'da göreve başlayan Yegor Borisov, başkan yardımcısı ise Yevgeniya Mikhaylova'dır. Saha Cumhuriyeti'ndeki devlet otoritesinin en yüksek yasama organı II. Tumen olarak bilinen tek kamaralı bir eyalet meclisidir. Saha Cumhuriyeti hükûmeti devlet otoritesinin yürütme organıdır.
Saha Cumhuriyeti Türk Devletleri Teşkilatı ve Türk Kültür ve Sanat Ortak İdaresi gibi kuruluşlara üye olarak bağımsız Türk devletleriyle yakın kültürel, siyasi ve ekonomik ilişkileri teşvik etmektedir.
Din

Rus imparatorluğundan önce yerel halkın çoğunluğu eski Türk halklara benzer şekilde Tengrici idi. Ancak Rus imparatorluğunun egemenliğindeyken, yerel halkın Rus Ortodoks kilisesine yönelmesi ve Ortodoks Hristiyan isimleri almaları istendiyse de pratikte genel olarak halk geleneksel inançlarını sürdürdüler. Sovyet döneminde ise birçok şaman arkasında halef bırakmadan öldü.
1990'larda tartışmalı bir gazeteci olan Ivan Ukhkhan ve kendisine Téris adını veren bir filolog tarafından ''aiyy yeurekhé'' adında bir pagan şamanist hareketi kuruldu. Bu grup ve diğerleri 2002'de Yakutsk şehir merkezinde bir şaman tapınağı inşa etmek için işbirliği yapmıştır. Şu anda Ortodoks Hristiyanlık sürerken geleneksel inançları yenilemeye yönelik büyük ilgi ve faaliyet vardır.
2008'den itibaren Ortodoks liderler yerli nüfusun dünya görüşünü ikili inanç sistemi ya da senkretizme doğru eğilim olarak tanımlamışlardır. Yerel halkın bazen önce bir şaman, ardından da Ortodoks rahibi hayatlarındaki bazı olaylarla bağlantılı olarak ayinlerini gerçekleştirmeye devam etmelerinin kanıtladığı gibi.
Saha Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı bilgi merkezine göre cumhuriyetin dini demografisi şu şekildedir: Ortodoks: 44.9%, Şamanizm: 26.2%, Dinsiz: 23.0%, Yeni dinî hareketler: 2.4%, İslam: 1.2%, Budizm: 1.0%, Protestanlık: 0.9%, Katolik: 0.4%.
2012 yılında yapılan bir ankete göre Saha nüfusunun %37.8'i Rus Ortodoks Kilisesine,%13'ü Tengriciliğe ya da Saha Şamanizmine,%2'si İslam'a, %1'i Protestanlığa,%0.4'ü Tibet Budizmine bağlıdır. %1 i ise bağımsız Hristiyanlardan oluşmaktadır. Ayrıca nüfusun %26'sı kendini ateist olarak görürken, %17'si ruhani ama dindar olmadıklarını ifade etmektedirler. %1.8'i ise diğer dinlerin takipçisidir ya da soruya cevap vermemişlerdir.
Kültür

A.S.Puşkin'in adını taşıyan Devlet Rus drama Tiyatrosu; P.A.Oiyunsky'nin adını taşıyan saha Tiyatrosu; D.K.Sivtsev'in adını taşıyan Devlet akademik Opera ve Bale Tiyatrosu; ve genç seyirci Tiyatrosu Suorun Omoloon, şehrin ilgi çekici yerleridir. Bir dizi müze de vardır. Bunlar arasında Saha Ulusal Güzel Sanatlar Müzesi, E. Yaroslavsky'nin adını taşıyan yerel Tarih ve Tarih Müzesi ve Humus Müzesi ve Permafrost Müzesi bulunmaktadır. 2010'larda Yakutistan'da bir film patlaması başladı. Yerel film endüstrisi "Sakhawood" olarak adlandırıldı.



Yakutistan'da Lena Nehri'nin alanı
Simmering

| Simmering |
| --- | --- |
  Arma 

Ülke:  Avusturya
Şehir: Viyana
İdare
 • Belediye Başkanı: Thomas Steinhart (SPÖ)
Yüzölçümü
 • Toplam: 23,23 km²
Nüfus (2016)
 • Toplam: 97.333
 • Yoğunluk: 4,200/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu: A-1110
Bölge müdürlüğü adresi: Enkplatz 2  A-1110 Wien
Resmî site wien.gv.at/bezirke/simmering
Simmering (Almanca telaffuz: [ˈzɪmɐˌʀɪŋ]), Viyana'nın 11. Merkez İlçesi'dir. Adı ilk defa 1028 yılındaki devlet arşivlerinde ortaya çıkmıştır. 1605 yılından bölgenin önemli geçim kaynağı olan Birahane kurulmuştur.
Simmering 1860 yılına kadar kimsenin dikkatini çekmeyen bir köydü. O yıllardan sonra arazisinin genişliğinden dolayı Rinnböckstrasse'ye devlet tarafından ilk sosyal evler kurulmuştur. Sonraki yıllarda Simmering'in Kaiserebersdorf bölgesi gittikçe büyüyen bir yer olmuştur.
Eski zamanlarda Kaiserebersdorf İmparator II.Maximilian için konumundan dolayı av sahası olarak da çok kullanılıyordu ayrıca yakınlara Neugebaeude Sarayı'nı inşa ettirmiş ve burasını da merkez olarak kullanmıştır.
1 Ocak 1892 yılında Albern, Kaiserebersdorf, Simmering adlı bölgeler Simmering adı altında birleştirilip Viyana'ya 11. Merkez İlçe olarak bağlanmıştır.
Simmering Viyana'nın en güneyindeki ilçesidir.Batı sınırını Tuna Nehri ve Kanalı belirler. Simmering doğa yapısı itibarı ile Viyana'nın en alçak noktasıdır.Simmering'de bu özelliğinden dolayı birçok mezarlık bulunmaktadır, bunların en ünlüsü ve Viyana'nın en büyüğü Zentralfriedhof- Merkez Mezarlığı'dır.
Simmering Romalılar'dan beri hep doğuya giden yolların geçtiği yerde olmuştur. Eskiden Romalılar'ın en önemli ulaşım aracı olan ünlü Roma yollarından biri de Simmering'i boydan boya geçer, günümüzde bu yol Simmering'in ana caddesidir.
Önemli A4 numaralı otoyolu sayesinde Viyana Havalanı'na 10 km uzaklıktadır ve bu otoyol başta Macaristan olmak üzere güney doğuya giden bütün araçların ana yoludur. Avrupa'da yaşayan Türkler de zamanla Yugoslavya savaşından sonra bu yolu tercih etmeye başlamışlardır.
Friedhof der Namenlosen
Görülecek yerler

Zentralfriedhof - Viyana Merkez Mezarlğı - Birçok ünlü kişiler buraya defnedilmiştir.
Gasometer - Eskiden doğalgaz depolamak için kullanılan, şimdi 4 ayrı binadan oluşan bir mimarlık harikası.
Neugebaeude Sarayı - Ebersdorf hanedanının eski zamanlardaki merkezi.
Friedhof der Namenlosen - Sahiplenilmemiş ya da kim olduğu bilinmeyen ölülerin defnedildiği mezarlık.
Gasometer, Simmering
Çat

Başlığın diğer anlamları için Çat (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Çat |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de bulunduğu yer
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Erzurum
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Muhammet Serdar Erdoğan
 • Belediye başkanı: Arif Hikmet Kılıç (CHP)
Yüzölçümü
 • Toplam: 1386 km²
Rakım: 1961 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 17.389
 • Kır: -
 • Şehir: 17.035
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 25750
İl alan kodu: 442
İl plaka kodu: 25
Resmî site Çat Belediyesi
Çat, Erzurum ilinin bir ilçesidir. Erzurum-Bingöl kara yolu üzerinde yer almaktadır. Erzurum'a 52 km mesafede bulunmaktadır. İlçe Doğu Anadolu Fay Sistemi ve Kuzey Anadolu Fay Sistemi üzerinde yer aldığı için 1. derecede Erzurum'un deprem tehlikesine sahip ilçelerinden biridir. Karasal İklime sahip olduğu için sanayisi gelişemeyen ilçenin temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.
Tarihçe

Çat ilçesi 18. yüzyıl başlarında Osmanlı sipahileri tarafından ilçeye 17 km uzaklıkta bulunan Yavi mahallesi civarında kurulmuş, I. Dünya Savaşı'ndan sonra Kığı ilçesine bağlanmış, daha sonra coğrafi konumu sebebiyle Tercan ilçesine bağlanmıştır. Yavi bucak merkezi iken 1937 yılında Aşağıçat köyü ilçe merkezi olmuş, 1939 yılında idari bağlılığı değiştirilerek Aşkale ilçesine bağlanmıştır. 1946 yılında Oyuklu mahallesi adı altında Erzurum iline bağlanmıştır. 1954 yılında ise Oyuklu Köyü Çat adı altında ilçe merkezi haline dönüştürülmüştür.
Coğrafya

İlçe, volkanik ve kayalık, etrafı tepelerle çevrili bir arazi görünümü arz eden yüksek platoların geniş alanlara yayıldığı, fazlaca düzgün arazinin olmadığı kısmen çorak ve tuzlu topraklara sahip bir yapıdadır. Doğusunda Tekman ilçesi, Batısında Tercan ilçesi, kuzeyinde Erzurum ili ve Güneyde Bingöl ili, Karlıova ve Yedisu ilçeleri ile çevrilidir. Erzurum'a 52 km mesafede bulunmaktadır.
1986 yılında hizmete giren Erzurum-Bingöl Karayolu ilçeden geçmektedir. Bingöl ilinin Karlıova ilçesine 61 km mesafededir. Erzurum-Bingöl kara yolu üzerinde yer almaktadır. İlçe Doğu Anadolu Fay Sistemi ve Kuzey Anadolu Fay Sistemi üzerinde yer aldığı için 1. derecede Erzurum'un deprem tehlikesine sahip ilçelerinden biridir. Sanayisi gelişmeyen ilçenin temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.
İklim

Tipik karasal iklim özelliği taşıyan ilçede kış ayları şiddetli olup, yaz ayları sıcak ve kurak geçer. Yağmur genelde bahar aylarında yağar. Kış aylarında sıcaklık -10°, -18° olup, zaman zaman -35 °C, -40 °C'yi bulur. Yoğun kar yağışı ve tipi kış aylarında ilçenin bazı mahalleleriyle bağlantısını geçici olarak keser.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1935 | 16.043 | 326 | 15.717 |
1940-1950: veri yok
| 1955 | 15.592 | 532 | 15.060 |
| 1960 | 16.969 | 579 | 16.390 |
| 1965 | 21.792 | 882 | 20.910 |
| 1970 | 22.055 | 1.877 | 20.178 |
| 1975 | 24.379 | 2.140 | 22.239 |
| 1980 | 25.940 | 2.572 | 23.368 |
| 1985 | 25.840 | 3.077 | 22.763 |
| 1990 | 24.921 | 3.878 | 21.043 |
| 2000 | 26.057 | 7.169 | 18.888 |
| 2007 | 21.491 | 3.864 | 17.627 |
| 2008 | 20.756 | 4.727 | 16.029 |
| 2009 | 20.338 | 4.527 | 15.811 |
| 2010 | 19.884 | 4.463 | 15.421 |
| 2011 | 19.783 | 4.342 | 15.441 |
| 2012 | 19.446 | 4.501 | 14.945 |
| 2013 | 19.192 | 19.192 | veri yok |
| 2014 | 18.505 | 18.505 | veri yok |
| 2015 | 17.842 | 17.842 | veri yok |
| 2016 | 17.578 | 17.578 | veri yok |
| 2017 | 17.355 | 17.355 | veri yok |
| 2018 | 17.389 | 17.389 | veri yok |
| 2019 | 16.708 | 16.708 | veri yok |
| 2020 | 17.035 | 17.035 | veri yok |
Not 1: Çat ilçesi 1937 yılında Aşkale ilçesine, 1943 yılında ise merkez ilçeye bağlanmıştır ve 1954 yılında tekrar ilçe statüsü kazanmıştır. Bu nedenle 1940-1950 arası nüfus verileri tabloda yer almamıştır. 

Not 2: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Selim, Kars

| Selim |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de bulunduğu yer
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Kars
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Erdinç Dolu
 • Belediye başkanı: İlyas Barış Koç (CHP)
Yüzölçümü
 • Toplam: 1011 km²
Rakım: 1830 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 23.231
 • Kır: -
 • Şehir: -
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 474
İl plaka kodu: 36
Selim, Kars ilinin bir ilçesidir.
Tarihçe

Şu an için tarih öncesine ait araştırmalar, son sözü söyleme olanağı verecek yeterlilikte olmamasına rağmen Kars ve yöresinin çok eski tarihlerden itibaren yerleşim merkezi olduğu kanıtlanmış durumdadır. İlçenin Kars merkezine yakınlığı yerleşim yeri itibarıyla uygunluğu bu tarihi beraberliği devam ettirdiği sonucunu doğurmaktadır.
Bölge Urartu egemenliğine geçer MÖ 145 yıllarında İskitlerin egemenliğinden sonra Azaklar MS 5. yüzyılda bölgenin hakimi olmuşlardır.
430 yılında Sasani İmparatorluğu Kars ve yöresini denetimine alır. Bölge uzun süre Sasaniler, Bizans ve Müslümanlar arasında mücadele alanı olmuştur. 1000 yılına doğru Selçuklu Hanedanı Anadolu'ya gelmeye başlamış ve Bizans İmparatorluğu ile olan mücadele 1064'te Kars'ın, 1071'de de Malazgirt Muharebesi'nin kazanılması ile Türklerin ilk ve uzun süreli bölgeye girmelerinin temelini oluşturmuştur.
1153'te Gürcüler, 1239'da Moğollar daha sonra Timurlular, Karakoyunlular ve Akkoyunlular'ın eline geçen Kars ve yöresi 1502'de ise Safevilerin denetimindedir. Safeviler ve Osmanlı İmparatorluğu arasındaki mücadele bölgedeki birçok tarihî eserin yok olmasına yol açmıştır. Kanuni Sultan Süleyman zamanında Irak seferi ile bölge kesin olarak Osmanlılara geçmiştir. 1823'te İranlılarla yapılan Erzurum Antlaşması'ndan sonra bölgede Çarlık Rusya'sı ile mücadele başlamıştır.
1853-56 Kırım Savaşı, 1877-1878 Savaşları sonucunda 1918'de Brest Litovsk Antlaşması yapılmış, ardından Ermeni tehdidi ve saldırıları bölgeyi harabe haline getirmiştir. Selim, Mustafa Kemal Atatürk'ün başlattığı İstiklal Savaşı ile 30 Eylül 1920'de Ermeni işgalinden, ilçeye giren ilk birliğin komutanı Şehit Yüzbaşı Reşit Balkanlı tarafından kurtarılmıştır.
Cumhuriyetin ilanı ile 1957 yılına kadar nahiye olarak Sarıkamış ilçesine bağlıyken 27 Haziran 1957 tarih ve 9644 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7033 Sayılı özel Kanunla ilçe statüsü kazanmıştır.
Nüfus

| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1960 | 30.926 | 2.554 | 28.372 |
| 1965 | 33.364 | 2.939 | 30.425 |
| 1970 | 32.616 | 3.289 | 29.327 |
| 1975 | 34.556 | 3.569 | 30.987 |
| 1980 | 33.511 | 3.969 | 29.542 |
| 1985 | 34.347 | 4.368 | 29.979 |
| 1990 | 29.244 | 3.957 | 25.287 |
| 2000 | 25.480 | 4.393 | 21.087 |
| 2007 | 25.162 | 5.170 | 19.992 |
| 2008 | 25.216 | 4.935 | 20.281 |
| 2009 | 24.873 | 4.617 | 20.256 |
| 2010 | 24.627 | 4.781 | 19.846 |
| 2011 | 24.581 | 4.925 | 19.656 |
| 2012 | 26.142 | 5.084 | 21.058 |
| 2013 | 25.826 | 5.111 | 20.715 |
| 2014 | 24.924 | 5.152 | 19.772 |
| 2015 | 24.204 | 5.143 | 19.061 |
| 2016 | 23.712 | 5.201 | 18.511 |
| 2017 | 23.409 | 5.189 | 18.220 |
| 2018 | 23.231 | 5.347 | 17.884 |
| 2019 | 22.910 | 5.443 | 17.467 |
| 2020 | 22.971 | 5.587 | 17.384 |
Coğrafî yapı

Selim ilçesi Allahuekber Dağları'nın eteklerindeki büyük platoda kurulmuştur, düzlük bir yerleşim alanı vardır. Su kaynakları oldukça boldur. Kars Çayının ana damarlarını bu ilçeden çıkan kaynaklar oluşturmaktadır. Rakımı 1800 metredir, kışları soğuk ve karlı, yazları ise serin geçer. Karasal bir iklim hakimdir.
Letonya millî futbol takımı

Euro 2004'teki Letonyalı taraftarlar.
Letonya millî futbol takımı, Letonya'yı uluslararası arenada temsil eden futbol takımıdır. Son yıllarda çıkış gösteren takım Euro 2004'e katılmayı başarmıştır. 2004 Avrupa Futbol Şampiyonasına katılmak için Türkiye ile baraj maçı oynamış ve Türkiye'yi evinde 1-0 yenip deplasmanda 2-2 berabere kalarak Euro 2004'e katılmaya hak kazanmıştır.
Letonya millî futbol takımı, tarihindeki ilk resmî maçını 1922'de komşusu Estonya ile oynayıp 1-1 berabere kaldı. En farklı galibiyetini bir başka komşusu Litvanya'yı 1935'te 6-1 yenerek elde eden ve en farklı yenilgisine 1927'de İsveç karşısında 12-0'lık mağlubiyetle uğrayan Letonya'nın en çok millî olan oyuncusu, formayı 167 kez giyen Vitālijs Astafjevs'tir. Māris Verpakovskis ise 104 maçta attığı 29 golle millî takımın en fazla gol atan oyuncusudur.
Turnuva tarihi > UEFA Uluslar Ligi tarihi

Yükseldi   Aynı ligde kaldı   Düştü
| UEFA Uluslar Ligi> Sezon | UEFA Uluslar Ligi> Lig | UEFA Uluslar Ligi> Gr | UEFA Uluslar Ligi> O | UEFA Uluslar Ligi> G | UEFA Uluslar Ligi> B | UEFA Uluslar Ligi> M | UEFA Uluslar Ligi> AG | UEFA Uluslar Ligi> YG | UEFA Uluslar Ligi> Y / D | UEFA Uluslar Ligi> GS |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018-19 | D | 1 | 6 | 0 | 4 | 2 | 2 | 6 |  | 51. |
| 2020-21 | D | 1 | 6 | 1 | 4 | 1 | 8 | 4 |  | 53. |
| 2022-23 | D | 1 | 6 | 4 | 1 | 1 | 12 | 5 |  | 50. |
| 2024-25 | C | 4 | 6 | 1 | 1 | 4 | 4 | 11 | BD | 45. |
| 2026-27 | C / D | BD | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | BD | BD |
| Toplam | Toplam | Toplam | 24 | 6 | 10 | 8 | 26 | 26 | 45. | 45. |