stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Andrew Tate
Biyografi > Big Brother

2016 yılında İngiliz realite programı Big Brother'ın 17. sezonunda yer aldığında, Tate büyük bir ilgi odağı oldu. Tate, şovda gizli bir ikinci evde "Diğerleri" olarak bilinen bir grubun bir parçasıydı. Daha önce Twitter'da homofobik ve ırkçı paylaşımlar yaptığı için şova dahil edilmişti. Tate, programda bir kadına kemerle vurduğunu gösteren bir videodan dolayı yapımcılar tarafından altı gün sonra programdan çıkarıldı. Bununla birlikte, yapımcılar, (programdan çıkarılmasının) evin dışında gerçekleşen gelişmeler nedeniyle ama atılan tweetler nedeni ile olamdığını da belirttiler. Tate ve (kendisine vurulan) kadın, arkadaş olduklarını ve videodaki eylemleri karşılıklı kabul ettiklerini belirttiler. Daha sonra Vice, yapımcıların Tate'e yönelik devam eden bir tecavüz soruşturmasından haberdar olmalarının ayrılığına neden olduğunu açıkladı ve 2019'da herhangi bir suçlama yapılmadan soruşturmanın sona erdi.
Biyografi > Yakın Dönem

Tate 2017 yılında Birleşik Krallık'tan Romanya'ya taşındı. "Yolsuzluğun herkes için erişilebilir olduğu ülkelerde yaşamayı" sevdiği için taşındığını ve Romanya'da tecavüz suçlamalarıyla karşılaşma olasılığının daha düşük olacağına inandığını söyleyen Tate, Romanya polisinin tecavüz ihbarında bulunan kadınlardan "kanıtlamalarını" veya "CCTV kanıtı" istediğini, oysa MeToo hareketinin etkisindeki Batı dünyasında herhangi bir kadının "gelecekte herhangi bir zamanda hayatınızı mahvetme potansiyeline sahip" olduğunu belirtti.
Tate, Hristiyan olarak yetiştirildi ancak daha sonra ateist oldu. 2022'nin başlarında kendisini tekrar Hristiyan olarak tanımladı ve Romanya Ortodoks Kilisesi'ne aylık olarak 16.000 £ ondalık verdiğini söyledi. Ekim 2022'de Dubai'de bir camide dua ettiği bir video viral olduktan sonra Gettr hesabından İslam'a geçtiğini duyurdu.
4 Mart 2023'te, Romanya'da hapisteyken, Tate'in hukuk ekibi Dubai'deki bir tıbbi konsültasyonun ardından "akciğerinde karanlık bir nokta var, büyük olasılıkla bir tümör" dedi ve akciğer kanseri olup olmadığına ilişkin çevrimiçi söylentilere yol açtı. 5 Mart'ta Tate, Twitter'da kanser olduğunu reddetti.
Kickboks kariyeri

Tate 2005 yılında boks ve diğer dövüş sanatlarıyla ilgilenmeye başladı ve kendini geçindirmek için TV reklam sektöründe çalıştı. Kasım 2008'de Uluslararası Spor Kickboks Birliği (ISKA) tarafından İngiltere'nin en iyi yedinci hafif ağır sıklet kickboksçusu seçildi. 2009'da Derby'de İngiliz ISKA Full Contact Cruiserweight Şampiyonasını kazanarak ilk şampiyonluğunu elde etti ve Avrupa'da kendi klasmanında bir numara oldu. Tate'in kickboks lakabı "King Cobra" idi.
2011 yılında Tate ilk ISKA dünya şampiyonluğunu Jean-Luc Benoit ile yaptığı rövanş maçında nakavtla kazandı. 2012 yılında Tate Enfusion şampiyonluk turnuvasını Franci Grajš'a kaybetti. Kaybetmeden önce dünyanın en iyi ikinci hafif-ağır sıklet kick boksçusuydu. 2013 yılında Tate ikinci ISKA dünya şampiyonluğunu Vincent Petitjean ile yaptığı 12 rauntluk maçta kazandı ve iki sıklette dünya şampiyonu oldu.
Yasal sorunlar > 2015-2019 İngiltere soruşturması

Ocak 2023'te VICE News, Tate'in iki kadın tarafından tecavüzle, bir başka kadın tarafından da defalarca boğmakla suçlandığını ve Tate'in bu suçlamaları reddettiğini bildirdi. 2019 yılında, dört yıllık bir soruşturmanın ardından, Kraliyet Savcılık Servisi, kanıtların "yasal testimizi karşılamadığını ve gerçekçi bir mahkumiyet olasılığı bulunmadığını" ve kanıtlarla ilgili "bir sorun olduğunu söylemenin yanlış olacağını" belirterek iddiaların herhangi biri için suç duyurusunda bulunmayı reddetti. Üç kadın davanın kötü yönetildiği yorumunda bulunurken, polis soruşturmadaki gecikmelerden dolayı özür diledi, Tate'e göre ise polis "kızların telefonlarında [suçu] aklayıcı mesajlar buldu".
Kariyeri > Başarıları

2014 Enfusion Dünya Şampiyonu, 90 kilogram
2013 ISKA Dünya Tam Temaslı Hafif Cruiserweight Şampiyonu, 84,6 kg (1 Başlık Def.)
2011 ISKA Dünya Tam Temaslı Hafif Ağır Sıklet Şampiyonu, 81.5 kilogram
2009 IKF İngiliz Cruiserweight Şampiyonu, 84.5 kilogram
2009 ISKA İngilizce Tam Temaslı Hafif Cruiserweight Şampiyonu
Kariyeri > Jake Paul'a meydan okuması

15 Aralık 2020 tarihinde boks kurallarına dayanarak Jake Paul'a meydan okudu. Tate, Paul'a 3 milyon dolar teklif etti.
Güzelyalı, Çanakkale

| Güzelyalı |
| --- | --- |
Köy


 Çanakkale'nin Türkiye'deki konumu
GüzelyalıGüzelyalı'nın Çanakkale'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Çanakkale
İlçe: Merkez
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 92 m
Nüfus (2020)
 • Toplam: 1.582
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0286
İl plaka kodu: 17
Posta kodu: 17100
Güzelyalı, Çanakkale ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün adı, 1919 yılı kayıtlarında Gümrük Karantina olarak geçmektedir. Osmanlı döneminde Avrupa'daki veba salgını sıralarında şüpheli gemilerin bekletilmesi amacıyla kullanılmıştır.
Coğrafya

Köy, Çanakkale il merkezine 14 km uzaklıktadır. Köyde ihtiyaçları karşılayacak marketler bulunmaktadır. Güzelyalı'ya ulaşım Çanakkale Belediyesi tarafından işletilen halk otobüsleri ile sağlanmaktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2020: 1.582
2019: 1.495
2018: 1.465
2017: 1.910
2016: 1.223
2015: 1.139
2014: 1.249
2013: 1.134
2012: 899
2011: 925
2010: 933
2009: 906
2008: 879
2007: 731
2000: 1.454
1990: 869
1985: 408
Bartatua

| Bartatu> Iskit Kralı |
| --- | --- |
Hüküm süresi: MÖ 679-MÖ 658/9
Önce gelen: Išpakaia
Sonra gelen: Madyes

Ölüm: MÖ 658/9
Eş(ler)i: Šērūʾa-ēṭirat
Çocuk(lar)ı: Madyes
Hanedan: Bartatua Hanedanı
Babası: Išpakaia
Dini: Iskit Dini
Bartatua veya Protothyes, MÖ 7. yüzyılda Batı Asya'da hüküm süren bir İskit kralıydı.
Adı

Akadca adı Partatua veya Bartatua  (Akadca: 𒁹𒁇𒋫𒌅𒀀 ) ve Antik Yunan adı Protothuēs (Grekçe: Προτοθυης,  )Kimi kaynaklarda Alp Er Tunga adlı Saka hükümdarı olduğu geçer. Orijinal biçimi "savaşta güçlü" anlamına gelen *Pṛtatavah olan bir İskit dilinden türetilmiştir.
Arka plan

MÖ 8. ve 7. yüzyıllarda, Avrasya bozkırlarındaki göçebe İskitler Güneybatı Asya'ya geldi. Bu hareket, İskitlerle yakından ilişkili başka bir göçebe kabilenin, ya Massagetlerin  ya da Issedones'in  batıya doğru göç etmesiyle başladı ve Proto İskitleri batıya, Aras nehrini geçmeye zorladı,  ardından İskitler, Kimmerleri yerlerinden ettikleri yerden Hazar Bozkırına taşındılar.
İskit baskısı altında, Kimmerler Karadeniz kıyısı boyunca güneye göç ederek Anadolu'ya ulaştılar ve İskitler daha sonra Hazar Denizi kıyılarını takip ederek güneye doğru genişlediler. Kuzey Kafkasya'daki bozkırlara geldiler. Burada bugünkü Azerbaycan bölgesine genişlediler, burada yerleştiler ve doğu Transkafkasya'yı Batı Asya'daki operasyon merkezleri haline getirdiler, MÖ 600'lerin başlarına kadar    Batı Asya bozkırları,Iskit krallığının bir uzantısı oldu. Bu dönemde İskit krallarının karargâhları Kafkasya'nın kuzeyindeki bozkırlarda bulunuyordu ve Batı Asya uygarlığıyla temas İskit kültürünün oluşmasında önemli bir etkiye sahip olacaktı.
Yaşam ve saltanat

Bartatua, önceki İskit kralı Išpakaia'nın halefiydi ve onun oğluydu. Išpakaia , Yeni Asur İmparatorluğu'na saldırdıktan ve MÖ 676 civarında Asur kralı Esarhaddon'a karşı savaşta öldükten sonra, Bartatua onun yerini geçti.
Yaşam ve saltanat > Med Baskınları

MÖ 670'lerin sonlarında, İran platosuna göç etmiş doğudaki bir Kimmer grubuyla ittifak halinde olan Bartatua'nın İskitleri, Asur eyaletleri Parsumaš ve Bīt Ḫamban'ı tehdit ediyordu ve bu ortak Kimmer-İskit güçleri birlikte, onları tehdit ediyorlardı.
Yaşam ve saltanat > Asur ile İttifak

Ancak Asurlular, Išpakaia'nın ölümünden hemen sonra Bartatua ile müzakerelere başlamışlardı  ve MÖ 672'de  Esarhaddon'un Güneş kahinine sorduğu sorularda tasdik edildiği gibi, Esarhaddon'un kızı Šērūʾa-ēṭirat'ın evlenmesini istedi. -tanrı Şamaş .  Bu evliliğin olup olmadığı Asur metinlerinde kaydedilmemiştir, ancak Bartatua ve oğlu ve halefi Madyes'in hükümdarlığı altında İskitler ve Asur arasındaki yakın ittifak, Asur rahiplerinin bir kızı arasındaki bu evliliği onayladığını göstermektedir. Asur tarihinde daha önce hiç görülmemiş bir Asur kralı ve göçebe bir Hakan; İskitler böylece Asur ile evlilik ittifakına getirildi ve Šērūʾa-ēṭirat muhtemelen Bartatua'nın oğlu Madyes'in annesiydi.
Bartatua'nın Šērūʾa-ēṭirat ile evliliği, bir vasal olarak Asur'a bağlılık yemini etmesini gerektiriyordu ve Asur yasalarına göre, onun yönettiği topraklar, Batı Asya'daki İskit varlığını nominal yapan Asur kralı tarafından verilen tımar olacaktı.  Bu düzenlemeye göre İskitlerin Batı Asya'daki gücü büyük ölçüde Yeni Asur İmparatorluğu ile işbirliğine bağlıydı;  bundan böyle İskitler, Asur İmparatorluğu'nun müttefikleri olarak kaldılar.  Bu sıralarda, Urartu kralı II. Rusa da batı sınır bölgelerini korumak için İskit birliklerini görevlendirmiş olabilir.
Yaşam ve saltanat > Manna'nın Fethi

MÖ 660 ila 659 arasında, Esarhaddon'un oğlu ve Asur tahtının halefi Asurbanipal, generali Nabû-šar-uṣur'u, daha önce Bartatua'nın babası Išpakaia ile ittifak halinde olan Mannalar'a karşı bir askerî harekât yürütmesi için gönderdi. Asur ilerlemerini durdurmaya çalıştıktan sonra, Manna kralı Ahşeri isyan tarafından devrildi ve hanedanının çoğuyla birlikte isyan eden halk tarafından öldürüldü, ardından hayatta kalan oğlu Ualli, Asurlar'dan yardım istedi. Ardından İskitler Manna'yı işgal ettil.
İskit kralı ile Asur hanedanı arasındaki evlilik ittifakı ve İskitler'in Asur etkisindeki Manna ve Urartu ile yakınlığı, İskitleri Asur kültürünün güçlü etkisi altına soktu.
Bartatua'nın yerine,İskit gücünü zirveye çıkaracak olan oğlu Madyes geçti.
Sakkız yazıtı

Hiyeroglif Luvi yazısı kullanılarak İskit dilinde yazılmış Saqqez'den bir yazıt, Partitava, yani Bartatua adlı bir kraldan söz eder.
| Astar | fonetik harf çevirisi | İskit harf çevirisi | İngilizce çeviri |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | pa-tì-na-sa-nà tà-pá wá-s₆-na-m₅ XL was-was-ki XXX ár-s-tí-m₅ ś₃-kar-kar (HA) har-s₆-ta₅ LUGAL | patinasana tapa. vasnam: 40 vasaka 30 arzatam šikar. UTA harsta XŠAYAI. | İngilizce: Delivered dish. Value: 40 calves 30 silver šiqlu. And it was presented to the king. |
| 2 | Par-tì-ta₅-wa₅ ki-ś₃-a₄-á KUR-u-pa-ti QU-wa-a₅ | Partitava xšaya DAHYUupati xva- | İngilizce: King Partitavas, the masters of the land pro- |
| 3 | i₅-pa-ś₂-a-m₂ | ipašyam | İngilizce: -perty |
Dobruca Harekâtı

| g t I>  Dünya Savaşı'nda Romanya |
| --- | --- |
1916 Harekâtı Transilvanya Kuzey Cephesi  Sibiu (taarruz)  Petroșani  (taarruz)  Șelimbăr  Livadia  Baru  1. Petroșani  2. Petroșani  Roșia  Csindrel  Kolun  Sibiu  3. Petroșani  Bărcuț  Brașov  Bulgaristan Ruse  Flămânda  Orșova (taarruzu)  Băile Herculane  Dobruca Turtukaya  Bazargiç  1. Kobadin  2. Cobadin  1. Orșova  Cinghinarele  Güney Karpatlar Predeal  1. Oituz  Sălătrucu  1. Jiu Vadisi  Dragoslavele  Doğu Karpatlar Úz Vadisi  Ghimeș  Olt Vadisi Romanya Fiyaskosu 2. Jiu Vadisi  2. Oituz  Zimnicea  Slatina  Bükreş Prunaru  Pitești–Târgoviște  Argeș  Moldova Buzău  Râmnicu Sărat  Brăila  Focșani 1917 Harekâtı Mărăști  Mărășești  3. Oituz  Galați  Bessarabia  Buftea Antlaşması  Bükreş Antlaşması  Romanya'nın tekrar savaşa girmesi
Dobruca Harekâtı, I. Dünya Savaşı'nın Romanya Harekâtı sırasında gerçekleşen büyük bir operasyondu. 2 Eylül ile 25 Ekim 1916 tarihleri arasında, çoğunluğu Bulgar Üçüncü Ordusu'ndan oluşan ortak bir Bulgar-Alman-Osmanlı kuvveti ile bir Rumen-Rus kuvveti arasında gerçekleşti. Savaş, 1916'nın sonlarına doğru Rumen Harekatı'nın bir parçasıydı. İttifak Devletleri'nin zaferiyle sona erdi.
Arka plan

Ana madde: Romanya Harekâtı (1916)
Ağustos 1916'da İttifak Devletleri kendilerini giderek zorlaşan bir askeri durumun içinde buldular - Batı'da Verdun'daki Alman saldırısı maliyetli bir yıpratma savaşına dönüşmüştü, Doğu'da Brusilov Taarruzu Avusturya-Macaristan Ordusunu felç ediyordu ve Güney'de İtalyan Ordusu Avusturya-Macaristanlılar üzerindeki baskıyı artırıyordu, General Maurice Sarrail'in Kuzey Yunanistan'daki Müttefik seferi kuvvetleri ise Bulgar Ordusuna karşı büyük bir taarruza hazır görünüyordu.
Romanya hükûmeti, ülkenin ulusal hırslarını İtilaf Devletleri ile ittifak kurarak yerine getirmesi için doğru zamanın geldiğini ileri sürdü ve 27 Ağustos 1916'da Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'na savaş ilan etti. Üç Rumen ordusu, Karpat Dağları üzerinden Transilvanya'yı işgal ederek çok daha küçük olan Avusturya-Macaristan Birinci Ordusunu geri püskürttü. Kısa bir süre içinde Rumen kuvvetleri Orșova, Petroșani ve Brașov'u işgal etti ve saldırının ana hedefi olan Mureș nehrine giderken Sibiu'ya ulaştı.
Buna karşılık Alman İmparatorluğu 27 Ağustos'ta Romanya Krallığı'na savaş ilan etti ve Bulgaristan Krallığı da 1 Eylül'de aynısını yaptı. Ertesi gün Bulgar Üçüncü Ordusu, Güney Dobruca'yı işgal ederek İttifak Devletleri harekâtın ilk büyük saldırısını başlattı.
Harekât > Turtukaya

Turtukaya Muharebesi sonuçları nedeniyle çok önemliydi. Güney cephesine gelince (Romanya-Bulgaristan sınırında), Bulgar-Alman birliklerinin Dobruca'ya (daha sonra işgal ettiler) saldırmasına izin verdi. Çok daha ciddi olanı ise kuzey cephesinde (Transilvanya'dan) Rumen birliklerinin Alman ve Avusturya-Macaristan birliklerine karşı yürüttüğü taarruzun durdurulması, bu sektörden yedi tümenin alınarak güney cephesine nakledilmesiydi. Daha sonra altısı kuzey cephesine geri dönse bile, Transilvanya'daki taarruzun durdurulması, bir yandan Alman ve Avusturya-Macaristan birliklerinin yoğunlaşmasına izin verdi ve bu da Rumen birliklerini Karpat hattına iten bir taarruz başlatabildi ve diğer yandan daha sonra Muntenia'nın işgaline izin verdi.
Harekât > Bazargiç

Turtukaya kalesine yapılan saldırıyla eş zamanlı olarak, Bulgar Üçüncü Ordusu, sayısal üstünlüklerine rağmen, Birinci Sırp Gönüllü Tümeni de dahil olmak üzere Rumen-Rus kuvvetlerini Bazargiç Muharebesi'nde yendi. İttifak Devletleri sayıca az olan kuvvetleri, Rumenleri ve Rusları kuzeye doğru itmeyi başardı, Sırp Gönüllü Tümeni ise 8.539 ölü ve yaralıyla ağır kayıplar verdi.
Yoğun çatışmaların ardından 7 Eylül'de mağlup olan Rus general geri çekilme emri verdi.
Rumen süvarileri Bazargiç muharebesinde hücumda
Eugénie Grandet

| --- | --- |

Yazar: Honoré de Balzac
Ülke:  Fransa
Dil: Fransızca
Tür: İnsanlık Komedyası
Yayım: Grasset Yayınları, 1833
Eugénie Grandet, ilk kez 1833'te Fransız yazar Honoré de Balzac tarafından yayınlanan bir romandır.
Balzac, iddialı projesi La Comédie humanine'i tasarladığında neredeyse hemen ikinci bir baskı daha hazırladı, bazı karakterlerin adlarını gözden geçirdi, böylece Eugénie Grandet daha sonra Comédie'de Taşra Hayatından Sahneler (Scènes de la vie de eyalet) bölümüne sığdı. Uzun tasvirlere, ayrıntıların kılı kırk yararcasına anlatılmasına bu romanda ötekilerinde olduğundan çok daha az yer verilmiştir. Konu da, kahramanların kişilikleri de olayların gidişi içinde hareketli bir canlılıkla gelişir. Balzac, kitabı, o zamanlar sevgilisi olan ve kızı Marie-Caroline Du Fresnay'in annesi olan Maria Du Fresnay'e adamıştır.
Her yazarda olduğu gibi Balzac'ın eserleri arasında değer bakımından şüphesiz farklar vardır. Çok ve çabuk yazabildiği için eserlerinin bazılarında bugün roman tekniği açısından kusur olarak gösterilecek zayıf yönler bulunur. Ama unutulmamalıdır ki Balzac 19. yüzyılın başlarında, Fransız romancılığının yeni yeni gelişmeye başladığı bir zamanda yaşamıştı. Balzac'ın bu gelişmeye büyük ölçüde katkıları olmuştur.
Romanlarında dış çevrenin tasvirine büyük önem verdiğinden ilk başlarda gerçekçi bir yazar olarak kabul edilmişse de daha sonraki eleştirmenler onu hayali geniş, yaratmasını, yaşatmasını bilen, hayalle gerçeği karıştırarak estetik sonuçlar elde eden, dar bir çerçeve içinde kalmayıp kendi kendini aşan usta bir romancı olarak görmüşlerdir.
Arka plan

Eugénie Grandet, Balzac'ın yaklaşık 55 mil ötedeki Tours'ta büyüdüğünden beri aşina olduğu Saumur kasabasında geçmektedir. İki kasaba da Loire üzerinde, şatolarla benzer büyüklüktedir. Tours tarihsel ve politik olarak çok daha önemliydi, bu da Balzac'ın açılışta Grandet Malikanesi'nin Saumur'un en önemli binası olduğu izlenimini vermesini açıklayabilir. Balzac, Devrimin ardından büyümüş olsa da, yetişkinliğini Paris'te restore edilmiş Bourbon Monarşisi altında geçirdi. Balzac en çok, 1830 devrimi, Bourbon Monarşisi'ni devirdiğinde iktidara gelen Louis Philippe'in Temmuz Monarşisi (1830-1848) döneminde yazdı. Bir zaman sonra kendisi bile yazdıklarının fazlalığından ürkmeye başladı ve yazdıklarının  kapsadığı tarihe bir sınır getirmeye karar verdi. Çerçevesini Büyük Devrim'den yaşadığı güne kadar olmak üzere daralttı. İnsanlık Komedyası da 1789-1848 arası 60 yılı kapsamaktadır.
Başlıca karakterler

Grandet (Grande): Fıçıcılıkla, bağcılıkla zengin olmuş, para babası bir cimridir.
Eugénie Grandet (Öjeni Grande): Grandet'nin kızı; babasına bağlı, alçakgönüllü bir kız.
Madam Grandet (Madam Grande): Grandet'nin karısı; kocasının baskısı altında ezilmiş bir kadın.
Charles Grandet (Şarl Grande): Grandet'nin erkek kardeşinin oğlu; şımarık yetiştirilmiş, gözü yükseklerde züppe bir delikanlı.
Des Grassins (De Grasen): Banker; Eugénie'yi oğlu Adolphe'a (Adolf) almak ister.
Cruchot (Krüşo): Noter; o da Eugénie'yi yeğeni De Bonfons'a (Dö Bonfon) almak emelindedir.
Nanon (Nanon): Grandet'lerin emektar hizmetçisi yaşlı bir kadın.
Konusu

Olaylar 19. yüzyıl başlarında Fransa'da Saumur kasabasında geçer.
Diyaliz
Arka plan

Böbreklerin sağlığın korunmasında önemli bir rolü vardır. Kişi sağlıklı olduğunda böbrekler vücudun su ve minerallerden (sodyum, potasyum, klorür, kalsiyum, fosfor, magnezyum, sülfat) oluşan iç dengesini korur. Vücudun solunumla kurtulamadığı asidik metabolizma son ürünler de böbrekler yoluyla dışarı atılır. Böbrekler ayrıca endokrin sistemin bir parçası olarak da işlev görür ve eritropoetin, kalsitriol ve renin üretir. Eritropoietin kırmızı kan hücrelerinin üretiminde rol oynar ve kalsitriol kemik oluşumunda rol oynar. Diyaliz, böbreğin bozulmuş endokrin fonksiyonlarını düzeltmediği için böbrek fonksiyonunun yerini alacak kusurlu bir tedavidir. Diyaliz tedavileri, difüzyon (atıkların uzaklaştırılması) ve ultrafiltrasyon (sıvı uzaklaştırılması) yoluyla bu işlevlerden bazılarının yerini alır. Diyalizde yüksek oranda saflaştırılmış ("ultra saf" olarak da bilinir) su kullanılır.
Prensip

Diyaliz, çözünen maddelerin difüzyonu ve sıvının yarı geçirgen zarında ultrafiltrasyonu prensiplerine göre çalışır. Difüzyon sudaki maddelerin bir özelliğidir; sudaki maddeler yüksek konsantrasyonlu bir alandan düşük konsantrasyonlu bir alana doğru hareket eder. Kan, yarı geçirgen bir zarın bir tarafından akar ve diyalizat veya özel diyaliz sıvısı diğer taraftan akar. Yarı geçirgen zar, çeşitli boyutlarda delikler veya gözenekler içeren ince bir malzeme tabakasıdır. Küçük çözünen maddeler ve sıvılar zardan geçer, ancak zar daha büyük maddelerin (örneğin kırmızı kan hücreleri ve büyük proteinler) geçişini engeller. Bu, kan böbreklere girdiğinde böbreklerde gerçekleşen filtreleme işleminin aynısını yapar ve glomerulusta büyük maddeler küçük maddelerden ayrılır.
İki ana diyaliz türü olan hemodiyaliz ve periton diyalizi, atıkları ve fazla suyu kandan farklı şekillerde uzaklaştırır. Hemodiyaliz, diyalizör denilen ve yarı geçirgen zarlı harici bir filtre aracılığıyla kanı vücut dışında dolaştırarak atıkları ve suyu uzaklaştırır. Kan bir yönde, diyalizat ise ters yönde akar. Kanın ve diyalizatın ters akım akışı, kan ve diyalizat arasındaki çözünen maddelerin konsantrasyon gradyanını maksimuma çıkarır, bu ise kandan daha çok üre ve kreatinin uzaklaştırılmasına yardım eder. Normalde idrardaki çözünen madde konsantrasyonları (örneğin potasyum, fosfor ve üre) kanda istenmeyen derecede yüksektir, ancak diyaliz solüsyonunda azdır veya yoktur ve diyalizatın sürekli değiştirilmesi, zarın bu tarafında istenmeyen çözünen maddelerin konsantrasyonunun düşük tutulmasını sağlar.
Diyaliz solüsyonu, sağlıklı kandaki doğal konsantrasyonlarına benzer seviyelerde potasyum ve kalsiyum gibi minerallere sahiptir. Başka bir çözünen madde olan bikarbonat için diyaliz solüsyonunun seviyesi, bikarbonatın kana difüzyonunu teşvik etmek ve bu hastalarda sıklıkla mevcut olan metabolik asidozu nötralize etmek üzere pH tampon görevi yapması için normal kandakinden biraz daha yüksek seviyeye ayarlanır. Diyalizat bileşenlerinin seviyeleri tipik olarak nefrolog tarafından hastanın bireysel ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Periton diyalizinde, periton doğal yarı geçirgen bir zar olarak kullanılarak atıklar ve su, vücut içindeki kandan uzaklaştırılır. Atıklar ve fazla su kandan periton zarına geçerek karın boşluğunda diyalizat adı verilen özel bir diyaliz solüsyonuna doğru hareket eder.
Diyaliz makinesi

Böbrek yetmezliği çeken hastaların belirli zamanlarda bağlanmak zorunda kaldıkları suni böbrek makinesine verilen addır.
İki tüpten oluşan bu makinenin tüplerinden biri hastanın bileğindeki atardamarına, diğeri ise toplar damarına bağlanır. Tüpün içerisinde kanın düzenli akışını sağlayan iki pompa bulunur. Hastanın zararlı maddelerle kirlenmiş kanı birinci tüple alınır ve diyaliz çözeltinin içinden geçirilerek bu zararlı maddelerden arındırılır. Daha sonra temizlenen kan diğer tüple yeniden damara verilerek diyaliz işlemi sonuçlanmış olur. Fakat diyaliz makinesi kalıcı tedavi sağlamaz.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4012064-8  LCCN: sh85037540  NLI: 987007553037305171 
Bir hemodiyaliz makinesi
Osmoz, difüzyon, ultrafiltrasyon ve diyaliz
Hamele-i Arş

Hamele-i Arş, İslâm inancına göre Allah'ın Arş'ını taşıyan meleklerdir. "Arş'ın taşıyıcıları" anlamına gelen bu terim, Kur'an-ı Kerim'de Hâkka Suresi'nin 17. ayetinde geçmektedir:
"O gün Rabbinin Arş'ını, onların da üstünde sekiz tanesi yüklenir."
Bu ayet, kıyamet gününde Arş'ı taşıyan sekiz melekten bahseder. İslâm âlimleri, bu meleklerin sayısı ve özellikleri hakkında farklı yorumlar yapmışlardır. Bazı rivayetlere göre, dünyada Arş'ı taşıyan meleklerin sayısı dörttür; kıyamet gününde bu sayı sekize çıkarılacaktır.
Hadislerde Hamele-i Arş

Muhammed’in bir hadisinde, bu meleklerin büyüklüğü şu şekilde ifade edilmiştir:
"Size Arş'ı taşıyan meleklerden birini anlatmam için izin verildi. Onun kulak memesi ile boynu arasındaki mesafe yedi yüz yıllık bir mesafedir."
Bu melekler, sürekli olarak Allah’ı tesbih etmekte ve müminlerin bağışlanması için dua etmektedirler. Mümin Suresi'nin 7. ayetinde bu durum şöyle belirtilmiştir:
"Arş'ı taşıyanlar ve onun çevresinde bulunanlar, Rablerini hamd ile tesbih ederler, O'na inanırlar ve müminlerin bağışlanmasını isterler..."
İslâm âlimlerinin görüşleri

İslam alimleri, Hamele-i Arş'ın fiziksel varlıklarının mahiyeti hakkında farklı yorumlar yapmışlardır. Bazı tefsircilere göre, bu melekler sonsuz derecede büyük varlıklardır ve Arş’ı taşıma görevleri sembolik bir anlam taşır. İbn Kesir, bu meleklerin Allah’ın kudretini simgeleyen özel varlıklar olduklarını ifade ederken, bazı sufî yorumcular ise Arş'ın taşıyıcılarının Allah'a yakın olan manevi varlıklar olduğunu öne sürmüştür.