stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tibet Özerk Bölgesi
Tarih

Çin-Tibet ilişkileri [en]nin tam nitelikleri üzerinde siyasî olarak yüklü bir tarihsel tartışma sürmektedir. Çoğu tarihçi, Yuan Hanedanı yönetimi [en] (yaklaşık olarak 1270-1354 yılları arası) ve 13. ve 17. yüzyıllarındaki Moğol istilaları [en] haricinde, Tibet'in kendi tarihinin çoğu boyunca bağımsız bir devlet olarak işlev gösterdiği konusunda hemfikirdir. Çoğu tarihçi, Mançu Çing Hanedanı (1644-1911)'nın 18. yüzyılda Tibet'i kendi himayesine dönüştürdüğü [en] konusunda da hemfikirdir. Bu, Çin'in Çungar-Çing Savaşları [en] sırasında 1720 yılında yürüttüğü Tibet seferiyle [en] başladı ve Tibet'in ilk kez Çin merkezî hükûmet yönetimi altına alınmasını işaretler.
Tibet, 1912 ile 1950 yılları arasında Çin Cumhuriyeti'nin de jure hükümdarlığı altındaydı, ancak 1911 yılı Xinhai Devrimi sonrasında yeni bir hükûmet kurmanın zorlukları, Savaş Ağaları Dönemi (1916-1928)'nin getirdiği dengesizlikler, Çin İç Savaşı (1927-1949) ve İkinci Dünya Savaşı öncesi ve sırasındaki Japon istila ve işgâlinin bunaltıcılığı karşısında Cumhuriyet'in Tibet'i etkili bir şekilde yönetmesi mümkün değildi. Etnokültürel Tibet'in diğer alanları (Doğu Kham [en] ile Amdo), 18. yüzyılın ortasından beri Çin hanedanlık hükûmetinin de jure yönetimi altında idiler; bu alanlar günümüzde Çinghay, Kansu, Siçuan ve Yünnan eyaletleri arasında dağıtılmış durumdadırlar. (Ayrıca bakınız: Xikang Eyaleti [en])
1950 yılında Halk Kurtuluş Ordusu Tibet'e yürüdü ve Qamdo şehri yakınlarında girdiği bir muharebede [en] yerel Tibet ordusunu yendi. 1951'de Tibetli temsilciler, Merkezî Halk Hükümeti [en] ile beraber 17 noktalı bir anlaşma [en] imzalayarak Çin'in Tibet üzerindeki egemenliğini ve Tibet'in ÇHC topraklarına dahil edilmesini onaylamış oldular. Birkaç ay sonra bu anlaşma Lhasa şehrinde tasdik edildi. On Yedi Noktalı Anlaşma'nın Dalai Lama önderliğinde bir özerk yönetim sisteminin kurulmasını öngörmüş olmasına rağmen, Dalai Lama hükûmetini ihraç etmek ve Komünist şartlara uygun bir yönetim sistemini kurmak üzere 1955 yılında "Tibet Özerk Bölgesi Hazırlık Komitesi" kuruldu. Dalai Lama, Çinli kuvvetlerin kendi hayatına yönelik tehditlerde bulunmaları nedeniyle 1959 yılında Hindistan'a kaçtı ve 17 noktalı anlaşmayı reddetti. Tibet Özerk Bölgesi 1965 yılında kuruldu, böylece de Çin'in bir eyalet düzeyi bölümü oldu.
Hükümet yapısı ve siyasî coğrafya

Tibet Özerk Bölgesi, Çin Halk Cumhuriyeti'ne bağlı eyalet düzeyi bir varlıktır. Çin hukuku, eğitim ve dil politikası alanlarında belli bir seviyede özerklik temin etmektedir. Çin'in diğer idari bölümlerinde olduğu gibi, Tibet bölgesinin rutin yönetimi, bir valinin önderliği altında çalışan bir halk hükûmeti tarafından yerine getirilir. Kültür Devrimi sırasında yer almış bir fetret devri haricinde bu vali hep etnik bir Tibetli olmuştur. Çin'in diğer eyaletlerinde olduğu gibi, bölge valisi, Çin Komünist Partisi'nin atadığı bölgesel bir sekreterin yönetimi altında görevlerini yerine getirir. Komünist Parti'nin bölgesel daimi komitesi [en], bölgedeki siyasî gücün en üst seviyesini teşkil eder. Şu anki vali Che Dalha, şu anki parti sekreteri ise Wu Yingjie [en]'dir.
Hükümet yapısı ve siyasî coğrafya > İdari yapılanma

Tibet Özerk Bölgesi, yedi farklı il düzeyi bölüme ayrılır: bunların altı tanesi il düzeyi şehir, biri ise ildir.
Bu bölümler kendileri toplam 66 ilçeye ve 8 semte (Chengguan, Doilungdêqên [en], Dagzê [en], Samzhubzê Semti [en], Karuo [en], Bayi [en], Nêdong [en] ve Seni [en]) bölünür.
| Tibet Özerk Bölgesi'nin idari bölümleri |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
  Lhasa Xigazê Qamdo Nyingchi Shannan Nagqu Ngari ☐  Çin,  Hindistan veya  Bhutan kontrolü altında olan veya bu ülkeler tarafından üzerinde egemenlik talebi yapılan tartışmalı bölgeler. (Bkz: Çin-Hindistan sınır anlaşmazlığı & Bhutan-Çin ilişkileri [en].) 
| Bölüm kodu [en] | Bölüm | Alan (km2) | Population 2010 | Merkez | Bölümleri | Bölümleri | Bölümleri |  |
| Bölüm kodu [en] | Bölüm | Alan (km2) | Population 2010 | Merkez | Semtler | İlçeler |  |  |
| 540000 | Tibet Özerk Bölgesi | 1.228.400,00 | 3.002.166 | Lhasa Şehri | 8 | 66 |  |  |
| 540100 | Lhasa Şehri | 29.538,90 | 559.423 | Chengguan Semti | 3 | 5 |  |  |
| 540200 | Xigazê Şehri | 182.066,26 | 703.292 | Samzhubzê Semti [en] | 1 | 17 |  |  |
| 540300 | Qamdo Şehri | 108.872,30 | 657.505 | Karuo Semti [en] | 1 | 10 |  |  |
| 540400 | Nyingchi Şehri | 113.964,79 | 195.109 | Bayi Semti [en] | 1 | 6 |  |  |
| 540500 | Shannan Şehri | 79.287,84 | 328.990 | Nêdong Semti [en] | 1 | 11 |  |  |
| 540600 | Nagqu Şehri | 391.816,63 | 462.382 | Seni Semti [en] | 1 | 10 |  |  |
| 542500 | Ngari İli | 296.822,62 | 95.465 | Gar İlçesi [en] |  | 7 |  |  |
| İdari bölümlerin Tibetçe, Çince ve romanize isimleri> İsim | İdari bölümlerin Tibetçe, Çince ve romanize isimleri> Tibetçe | İdari bölümlerin Tibetçe, Çince ve romanize isimleri> Tibetçe Pinyini | İdari bölümlerin Tibetçe, Çince ve romanize isimleri> Wylie harf çevirisi | İdari bölümlerin Tibetçe, Çince ve romanize isimleri> Çince | İdari bölümlerin Tibetçe, Çince ve romanize isimleri> Pinyin |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tibet Özerk Bölgesi | བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས། | Poi Ranggyongjong | bod rang skyong ljongs | 西藏自治区 | Xīzàng Zìzhìqū |
| Lhasa Şehri | ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར། | Lhasa Chongkyir | lha sa grong khyer | 拉萨市 | Lāsà Shì |
| Xigazê Şehri | གཞིས་ཀ་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར། | Xigazê Chongkyir | ggzhis ka rtse grong khyer | 日喀则市 | Rìkāzé Shì |
| Qamdo Şehri | ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར། | Qamdo Chongkyir | chab mdo grong khyer | 昌都市 | Chāngdū Shì |
| Nyingchi Şehri | ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར། | Nyingchi Chongkyir | nying khri grong khyer | 林芝市 | Línzhī Shì |
| Shannan Şehri | ལྷོ་ཁ་གྲོང་ཁྱེར། | Lhoka Chongkyir | lho kha grong khyer | 山南市 | Shānnán Shì |
| Nagqu Şehri | ནག་ཆུ་གྲོང་ཁྱེར། | Nagqu Chongkyir | nag chu grong khyer | 那曲市 | Nàqū Shì |
| Ngari İli | མངའ་རིས་ས་ཁུལ། | Ngari Sakü | mnga' ris sa khul | 阿里地区 | Ālǐ Dìqū |
Hükümet yapısı ve siyasî coğrafya > İdari yapılanma > Kentsel alanlar

| İl ve ilçe şehirlerinin kentsel alan nüfusları> # | İl ve ilçe şehirlerinin kentsel alan nüfusları> Şehir | İl ve ilçe şehirlerinin kentsel alan nüfusları> Kentsel alan | İl ve ilçe şehirlerinin kentsel alan nüfusları> Semt alanı | İl ve ilçe şehirlerinin kentsel alan nüfusları> Şehir merkezi | İl ve ilçe şehirlerinin kentsel alan nüfusları> Sayım tarihi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Lhasa | 199.159 | 279.074 | 559.423 | 2010-11-01 |
| (1) | Lhasa (yeni semtler) | 21.093 | 78.957 | bkz: Lhasa | 2010-11-01 |
| 2 | Xigazê | 63.967 | 120.374 | 703.292 | 2010-11-01 |
| (3) | Qamdo | 44.028 | 116.500 | 657.505 | 2010-11-01 |
| (4) | Nagqu | 42.984 | 108.781 | 462.381 | 2010-11-01 |
| (5) | Nyingchi | 35.179 | 54.702 | 195.109 | 2010-11-01 |
| (6) | Shannan | 30.646 | 59.615 | 328.990 | 2010-11-01 |
1 2  Nüfus sayımı sonrasında kurulmuş yeni semtler: Doilungdêqên (Doilungdêqên İlçesi) [en], Dagzê (Dagzê İlçesi) [en]. Bu yeni semtler, şehrin genişletilmesi öncesinde şehrin kentsel alanı ve semt alanları için yapılmış sayılarda dahil değildir.
↑  Nüfus sayımı sonrasında Xigazê İli, "Xigazê İl Düzeyi Şehri" olarak değiştirildi; Xigazê İlçe Düzeyi Şehri ise "Samzhubzê Semti [en]" olarak değiştirildi.
↑  Nüfus sayımı sonrasında Qamdo İli, "Qamdo İl Düzeyi Şehri" olarak değiştirildi; Qamdo İlçesi ise Karuo Semti [en] olarak değiştirildi.
↑  Nüfus sayımı sonrasında Nagqu İli, "Nagqu İl Düzeyi Şehri" olarak değiştirildi; Nagqu İlçesi ise "Seni Semti [en]" olarak değiştirildi.
↑  Nüfus sayımı sonrasında Nangchen İli, "Nangchen İl Düzeyi Şehri" olarak değiştirildi; Nangchen İlçesi ise "Bayi Semti [en]" olarak değiştirildi.
↑  Nüfus sayımı sonrasında Shannen İli, "Shannan İl Düzeyi Şehri" olarak değiştirildi; Nêdong İlçesi ise "Nêdong Semti [en]" olarak değiştirildi.
Demografi

| Tarihî nüfus> Yıl | Tarihî nüfus> Nüfus   | Tarihî nüfus> %±    |
| --- | --- | --- |
| 1912 | 1.160.000 | —     |
| 1928 | 372.000 | %−67.9 |
| 1936–37 | 372.000 | %+0.0 |
| 1947 | 1.000.000 | %+168.8 |
| 1954 | 1.273.969 | %+27.4 |
| 1964 | 1.251.225 | %−1.8 |
| 1982 | 1.892.393 | %+51.2 |
| 1990 | 2.196.010 | %+16.0 |
| 2000 | 2.616.329 | %+19.1 |
| 2010 | 3.002.166 | %+14.7 |
Xikang Eyaleti [en] / Chuanbian Özel Yönetim Bölgesi [fr; Chuanbian ÖYB], 1923'te Tibet [en] ile Lifan Yuan [en]'in bazı topraklarından kuruldu; bu idari bölüm sonra 1955'te feshedildi ve bazı bölümleri Tibet ÖB'yle birleştirildi. 
Kilometre kare başına sadece iki kişinin düşmesiyle Tibet Özerk Bölgesi, çoğunlukla engebeli ve yaşanması zor olan arazisinden dolayı Çin'deki eyalet düzeyi yönetim bölgelerinin arasındaki en düşük nüfus yoğunluğuna sahiptir.
2011'de Tibet'in üç milyon kişilik nüfusu vardı. Nüfusun %90,48'ini oluşturan etnik Tibetliler ağırlıklı olarak Tibet Budizmi ve Bön dinlerine mensuptur, ancak etnik Tibetlilerden oluşan bir Müslüman topluluğu [en] da vardır. Ayrıca Tibet'in doğusunda küçük bir Hristiyan topluluğu bulunmaktadır. Monpa ve Loba [en] gibi daha küçük kabile grupları, çoğunlukla bölgenin güneydoğusunda rastlanır ve Tibet Budizmi ile ruh tapınmasının bir kombinasyonunu uygularlar.
Encyclopædia Britannica'nın 1910 ile 1911 yılları arasında yayımlanmış on birinci baskısına göre, Tibet başkenti Lhasa şehri ve bunun civarında yaşayan lamalar dahil olmak üzere Lhasa'nın toplam nüfusu yaklaşık 30.000 idi ve kalıcı nüfusun arasında yaklaşık 2.000 kişiden oluşan Çinli aileler de var idi.
Sosyopolitik ve -ekonomik sorunlar > İnsan hakları

1951 yılı Çin Halk Cumhuriyeti'nin Tibet'i ilhakından önce Tibet, bir teokrasi yönetimi altındaydı ve bir kast sistemine benzeyen bir toplumsal hiyerarşiye sahipti. Tibet'teki insan hakları durumunun Tibet'in Çin Halk Cumhuriyeti'yle birleştirilmesinden önceki hâli günümüzdekinden oldukça farklıdır. Tibet Özerk Bölgesi dahil olmak üzere tüm Çin anakarası çapındaki sıkı basın kısıtlamalarından dolayı, insan hakları ihlâllerinin kapsamını kesin bir şekilde belirlemek zordur.
Çin Komünist Partisi (ÇKP) eleştirmenleri, ÇKP'nin resmî olarak "ayrılıkçılık, terörizm ve dinî aşırılıkçılık" unsurlarını kapsayan "Üç Kötü Güç [en]"ü yok etmeye amaçlamasını aslında insan hakları ihlâllerini işlemek için bir bahane olarak kullandığını savunurlar. Uluslararası Af Örgütü'nün 1992 yılında yayımladığı bir rapor, Tibet Özerk Bölgesi'ndeki yargı standartlarının "uluslararası standartlar"a göre yetersiz olduklarını ileri sürdü. Aynı rapor, ÇKP hükûmetini siyasi ve düşünce mahkumlarını tutmak, tutuklulara işkence işlemek gibi kötü muamelelerde bulunmak, bu kötü muamelelerin karşısında harekette bulunmamak ve idam cezası, yargısız infaz, zorla kürtaj ve zorla kısırlaştırma gibi ceza yöntemlerini kullanmakla suçladı.
Sosyopolitik ve -ekonomik sorunlar > Rahat Konut Programı

2006'dan itibaren, geleneksel köylerde ve göçebe çoban olarak yaşayan 280.000 Tibetli, köylere ve şehirlere zorla yerleştirildi. O alanlarda yeni konutlar inşa edildi, henüz var olan konutlar da 2 milyon kişiye hizmet edecek şekilde yeniden yapılandırıldı. Standarttan aşağı konutta yaşayan insanlar, kendi evlerini söküp hükûmet standartlarına göre yeniden yapılandırmaya zorunda kaldılar. Bunun masrafı çoğunlukla sakinlerin kendileri tarafından, sıkça da banka kredisi yoluyla karşılandı. Çinghay'da 300.000 göçebenin yeniden yerleştirilmesiyle ilk kez uygulanan bu nüfus mübadele programı "Rahat Konut" adıyla bilinir ve "Yeni Sosyalist Köy [zh]" programının bir parçasıdır. Tibet kültürü üzerindeki etkileri sürgünler ve insan hakları grupları tarafından eleştirilmiştir. Yeniden yerleştirilmiş insanların arasında sadece çiftçilik becerilerine sahip olanlar iş bulmakta zorluk çekmektedirler. Gelir yetersizlikleri hükûmet destek programları tarafından kapatılır. 2011'de 20.000 Komünist Parti kadrosu [en]nun bu yeni kasabalara yerleştirileceği duyuruldu.
Ulaşım > Havalimanları

Tibet'teki henüz halka açık olan sivil havalimanları Lhasa Gonggar Havalimanı (deniz seviyesinden 3.570 metre yükseklikte), Qamdo Bamda Havalimanı [en] (4.334 metre), Nyingchi Mainling Havalimanı [en] (2.949 metre), Ngari Gunsa Havalimanı [en] (4.274 metre) ve Shigatse Heping Havalimanı [en] (3.782 metre)'dır. Tibet genelinin oldukça yüksek rakımından dolayı bunların hepsi Dünya'nın en yüksek havalimanlarının [en] arasındadır. Henüz inşa aşamasında bulunan Nagqu Dagring Havalimanı [en]'nın ise 4.436 metrelik bir rakımla Dünya'nın en yüksek havalimanı olması öngörülmektedir.
Ulaşım > Demiryolları

Golmud'dan Lhasa'ya giden Çinghay-Tibet demiryolu 12 Ekim 2005 tarihinde tamamlandı ve 1 Temmuz 2006'da halka açıldı. Golmud ile Lhasa'nın arasında beş adet yolcu treni geçmekte ve Çengdu, Çongçing, Guangzhou, Lanzhou, Pekin, Şanghay ve Xining şehirlerine giden ileri aktarmalar mevcuttur. Deniz seviyesinden 5.072 metre yükseklikte bulunan ve bu hatın üzerinde yer alan Tanggula Geçidi [en], tüm Dünya'da herhangi bir demiryolu hattının üzerinde yer alan en yüksek noktadır.
Dipnot

↑  Çince: 西藏; pinyin: Xīzàng; Putonghua telaffuzu: [ɕí.tsâŋ]; birebir çevirisi: "Batı Tsang [en]"; Tibetçe: བོད་; Wylie: Bod; ZYPY [en]: Poi; Tibetçe telaffuzu: [pʰø̀ʔ]
Referans ve kaynaklar > Bibliyografya

Laird, Thomas (2006). The Story of Tibet : Conversations with the Dalai Lama (1. bas.). New York: Grove Press. ISBN 978-0-8021-1827-1.
| g t Tibet Özerk Bölgesi'nin idari bölümleri |
| --- | --- | --- |
| İl düzeyi şehirler |  Lhasa (merkez)  Nyingchi  Qamdo  Shannan  Xigazê  |  |
| İller |  Nagqu  Ngari  |  |
| g t Çin'in eyalet düzeyi idari bölümleri |
| --- | --- | --- |
| Eyaletler |  Anhui  Çinghay  Fujian  Guangdong  Guizhou  Hainan  Hebei  Heilongjiang  Henan  Hubei  Hunan  Jiangsu  Jiangxi  Jilin  Kansu  Liaoning  Siçuan  Şansi  Şantung  Şensi  Tayvan*  Yünnan  Zhejiang  |  |
| Özerk bölgeler |  Guangşi  İç Moğolistan  Ningksia  Sincan  Tibet  |  |
| Doğrudan yönetilen şehirler |  Pekin  Çongçing  Şanghay  Tientsin  |  |
| Özel idari bölgeler |  Hong Kong  Makao  |  |
* Çin Halk Cumhuriyeti tarafından hak iddia edilmektedir, ancak fiilen Çin Cumhuriyeti tarafından yönetilmektedir.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX4575409  BNF: cb11933498v (data)  GND: 4060036-1  HDS: 006643  ISNI: 0000 0004 1791 0174  LCCN: n79100917  MusicBrainz: dd70d245-d0b4-4169-8538-cdb45807adaf  NARA: 10044313  NDL: 00572956  NKC: ge131050  NLG: 5998  NLI: 987007572806505171  SUDOC: 027251705  VIAF: 147680426   WorldCat (LCCN): n79-100917 
Yamdrok Gölü
Namtso Gölü
Tibet Özerk Bölgesi'nin ana havalimanı olan Lhasa Gonggar Havalimanı
Tatlı su balığı

Tatlı su balıklarından Somon
Tatlı su balıkları, yaşamlarının bir kısmını veya tamamını nehirler, göller ve sulak alanlar gibi tatlı su kaynaklarında geçiren balık türleridir; bu ortamlardaki tuzluluk oranı %1,05'in altındadır. Bu ortamlar, özellikle ozmolarite seviyelerindeki farklılıklar nedeniyle deniz habitatlarından birçok yönden farklılık gösterir. Tatlı suda hayatta kalabilmek için balıkların çeşitli fizyolojik adaptasyonlara ihtiyaçları vardır.
Bilinen tüm balık türlerinin %41,24'ü tatlı sularda bulunur. Bunun başlıca nedeni, dağınık habitatların hızlı türleşmeye olanak tanımasıdır. Göletler ve göller incelenirken, türleşme süreçlerini anlamak için ada biyocoğrafyasında kullanılan temel modellerden faydalanılabilir.
Fizyoloji

Tatlı su balıkları, fizyolojik olarak tuzlu su balıklarından birkaç açıdan farklılık gösterir. Solungaçları, vücut sıvılarındaki elektrolitleri korurken, çözünmüş gazları difüze edebilmelidir. Pulları ise suyun deri yoluyla difüzyonunu azaltır: aşırı pul kaybı yaşayan tatlı su balıkları ölür. Ayrıca, vücut sıvılarındaki tuzları idrar yoluyla atmadan önce geri kazanmak için iyi gelişmiş böbrekleri vardır.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb119328156 (data)  GND: 4058509-8  LCCN: sh85048826  NDL: 00572694  NKC: ph116170  NLI: 987007536046405171
Arboretum

İngiltere, Gloucestershire'daki Westonbirt Arboretum'unda sonbahar renkleri.
Arboretum ya da ağaç parkı, esasen ağaçlar ile ağaççık ve çalı gibi diğer odunsu bitkilerin yetiştirilmesine adanmış botanik bahçesidir.
Böyle bahçeler bilimsel araştırma ve gözlemler için kullanılmakla birlikte, çeşitli canlı ağaç türlerinin derlemini (koleksiyonunu) barındıran birer müzedir.
Bunun dışında, bir botanik bahçesinde bulunan ve ağaç, ağaççık ve çalıların dikimine ayrılmış olan bölüm de "arboretum" olarak anılabilir.
Pinetum ise iğne yapraklı ağaçların yetiştirilmesinde özelleşmiş arboretumdur.
Terim bilgisi

Arboretum teriminin kökeni, Latince'deki arboretum'dur. Bu sözcük, "ağaç" anlamına gelen arbor sözcüğü ile "belli bitkilerin yetiştirildiği alan" anlamındaki -etum son ekinin birleşmesinden oluşur.
Pinetum terimi de Latincedir ve "çam ağacı" anlamındaki pinus sözcüğü ile -etum son ekinin birleşmesinden oluşur.
Türkiye'de arboretum

Türkiye'de bulunan arboretumlar şunlardır:
Atatürk Arboretumu: Kurulumuna 1949'da başlanmış olan bir arboretumdur. Mülkiyet ve finans kaynağını T.C. Orman Genel Müdürlüğü'nün oluşturduğu bu arboretum bir danışma kurulunca işletilmektedir ve bu kuruldaki idari otorite yine T.C. Orman Genel Müdürlüğü, bilimsel otorite de İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi'dir.
Karaca Arboretum: Hayrettin Karaca tarafından Yalova'da ve 13,5 hektarlık bir alan üzerine kurulmuş olan arboretumdur. Türkiye'nin ilk özel arboretumudur ve bugün için yaklaşık 7.000 farklı bitki türü, alt türü, varyetesi ve kültür formunu barındırır.
Christian Bale

| Christian Bale |
| --- | --- |
Bale, 69. Berlin Uluslararası Film Festivali'nde.
Doğum: Christian Charles Philip Bale 30 Ocak 1974 (50 yaşında) Pembrokeshire, Galler, Birleşik Krallık
Milliyet: İngiliz
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 1982–günümüz
Boy: 1,83 m (6 ft 0 in)
Evlilik: Sibi Blazic (e. 2000)
Çocuk(lar): 2
Ödüller: NBR Ödülleri En İyi Çocuk Oyuncu 1987 Güneş İmparatorluğu   Saturn Ödülleri En iyi Erkek Oyuncu (film) 2005 Batman Başlıyor  2007 3:10 Yuma   Empire Ödülleri En iyi Erkek Oyuncu   2000 Amerikan Sapığı   Scream Ödülleri En İyi Süper Kahraman 2008 Kara Şövalye   People's Choice Ödülleri En İyi Süper Kahraman 2009 Kara Şövalye  En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Altın Küre Ödülü - Film 2011 Dövüşçü   Akademi Ödülleri En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu 2011 Dövüşçü   En İyi Erkek Oyuncu Altın Küre Ödülü - Müzikal veya Komedi Filmi 2018 Vice  
İmza
Dosya:Christian Bale Signature.svg, Christian Bale autograph.svg
Christian Charles Philip Bale (d. 30 Ocak 1974), İngiliz sinema oyuncusudur. Çok yönlülüğü ve metot oyunculuğu ile bilinen Bale, bir Akademi Ödülü ve iki Altın Küre Ödülü de dâhil olmak üzere pek çok ödülün sahibidir.
Bale ilk olarak Steven Spielberg'in yönettiği Güneşin İmparatorluğu filminde canlandırdığı, II. Dünya Savaşı'nda ailesini kaybederek Japonya'da yalnız kalan İngiliz çocuğu rolü ile sinemaya başladı. 1990'da Robert Louis Stevenson'ın Define Adası romanının uyarlaması Define Adası 'nda Jim Hawkins rolünü başarıyla canlandırdı. Bret Easton Ellis'in romanından uyarlanan Amerikan Sapığı filmi ile daha 29 Aralık 2000'de, Winona Ryder'ın asistanı Sandra Blazic ile evlendi. Entertainment Weekly internet üzerinden yürüttüğü "Son 10 Yıl İçerisindeki En Güçlü 8 Kült Figür" listesine girdi.
2007 yılında IMDb'de yapılan oylamada 40 yaşın altındaki en iyi aktör seçilmiştir. Bir röportajında Galler doğumlu olduğunu ama Galli olmadığını, İngiliz olduğunu belirtmiştir. Babası pilot annesi ise sirk performanıdır. Dört kardeşin en küçüğüdür ve İngiltere'yi 1976 yılında terk etmiştir. Çocukluk yıllarında bir keresinde en iyi çocuk aktör seçilmiştir. 1992 yılında ilk müzikalinde oynadı, bu büyük bir Disney müzikaliydi. Bu müzikal filmlerin dans sahneleri için 10 hafta boyunca dans ve askerî sanat dersleri almıştı. 2004 senesinde başrolünü oynadığı Makinist filmi için 28 kilo vermiş, ertesi sene gişe rekorları kıran Batman filmindeki rolü için verdiği kilonun yaklaşık iki katını almış ve film sektöründe bunu başararak Guiness Rekorlar Kitabına girmiştir. Oynadığı The Fighter filmiyle en iyi yardımcı erkek oyuncu Oscar'ını alarak ilk Oscar'ını kazanmıştır.
Biyografi

Bale, Güney Afrika doğumlu pilot David Bale ve İngiliz sirk palyaçosu Jenny James'in oğlu olarak Galler'de dünyaya geldi. Dört kardeşin en küçüğüydü. 1976'da Galler'den ayrıldıktan sonra İngiltere, Portekiz, ABD gibi ülkeleri gezdi. 1990'larda Güney Kaliforniya'da bir kolejde okudu.
Filmografi

| Yıl | İsim | Rol |
| --- | --- | --- |
| 2022 | Thor:Love and Thunder | Gorr the God Butcher |
| 2019 | Asfaltın Kralları | Ken Miles |
| 2018 | Mowgli: Legend of the Jungle | Bagheera |
| 2018 | Vice | Dick Cheney |
| 2017 | Hostiles | Yüzbaşı Joseph J. Blocker |
| 2016 | The Promise | Christopher Myers |
| 2015 | The Big Short (Büyük Açık) | Michael Burry |
| 2015 | Knight of Cups | Rick |
| 2014 | Exodus: Gods and Kings (Exodus: Tanrılar ve Krallar) | Musa |
| 2013 | American Hustle (Düzenbaz) | Irving Rosenfeld |
| 2012 | The Dark Knight Rises (Kara Şövalye Yükseliyor) | Bruce Wayne/Batman |
| 2011 | Flowers of War (Savaşın Çiçekleri) | John Miller |
| 2010 | The Fighter (Dövüşçü) | Dicky Eklund |
| 2009 | Public Enemies (Halk Düşmanları) | Melvin Purvis |
2009: 
| Terminator 4: Salvation (Terminatör 4: Kurtuluş) | John Connor |  |
| 2008 | The Dark Knight (Kara Şövalye) | Bruce Wayne/Batman |
| 2007 | 3:10 to Yuma (3:10 Treni) | Dan Evans |
| 2007 | I'm Not There (Beni Orada Arama) | Bob Dylan/John/Jack |
| 2006 | The Prestige (Prestij) | Alfred Borden |
| 2006 | Rescue Dawn (Şafak Harekâtı) | Dieter |
| 2005 | The New World (Yeni Dünya) | John Rolfe |
| 2005 | Harsh Times (Acımasız Hayat) | Jim David |
| 2005 | Batman Begins (Batman Başlıyor) | Bruce Wayne/Batman |
| 2004 | Howl's Moving Castle (Yürüyen Şato) | Howl |
| 2004 | The Machinist (Makinist) | Trevor Reznik |
| 2002 | Equilibrium (İsyan) | Cleric John Preston |
| 2002 | Reign of Fire (Ateş Krallığı) | Quinn Abercromby |
| 2002 | Laurel Canyon (Laurel Kanyonu) | Sam |
| 2001 | Captain Corelli's Mandolin (Corelli'nin Mandolini) | Mandras |
| 2000 | Shaft (Korkusuz) | Walter Wade, Jr. |
| 2000 | American Psycho (Amerikan Sapığı) | Patrick Bateman |
| 1999 | Mary, Mother of Jesus (İsayı Doğuran Meryem) | Nasıralı İsa |
| 1999 | A Midsummer Night's Dream (Bir Yaz Gecesi Rüyası) | Demetrius |
| 1998 | All the Little Animals (Tüm Küçük Hayvanlar) | Bobby Platt |
| 1998 | Velvet Goldmine | Arthur Stuart |
| 1997 | Metroland | Chris |
| 1996 | The Portrait of a Lady  (Bir Kadının Portresi) | Edward Rosier |
| 1996 | The Secret Agent (Gizli Ajan) | Stevie |
| 1995 | Pocahontas | Thomas |
| 1994 | Little Women (Küçük Kadınlar) | Laurie |
| 1994 | Prince of Jutland (Jutland Prensi) | Amled |
| 1993 | Swing Kids | Thomas Berger |
| 1992 | Newsies (Disney filmi) | Jack “Cowboy” Kelly |
| 1991 | A Murder of Quality | Tim Perkins |
| 1990 | Treasure Island (Define Adası, TV filmi) | Jim Hawkins |
| 1989 | Henry V | Falstaff's Boyasd |
| 1987 | Empire of the Sun (Güneş İmparatorluğu) | Jim Graham |
| 1987 | Mio in the Land of Faraway | Jum-Jum |
| 1987 | Heart of the Country | Ben Harris |
| 1986 | Anastasia: The Mystery of Anna | Aleksey |
14 yaşındayken Empire of the Sun filminin Stockholm galasında.
Fevzi Elmas

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Fevzi Elmas 2008 yılında Antalyaspor antrenmanında
Kişisel bilgileri
Doğum tarihi:  9 Haziran 1983 (41 yaşında)
Doğum yeri:  Biga, Çanakkale, Türkiye
Boyu:  1,82 m (5 ft 11+1⁄2 in)
Mevkii:  Kaleci
Altyapı kariyeri
-1999:  Çanakkale Dardanelspor
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1999-2005 |  Çanakkale Dardanelspor |   |   |
| 2003-2004 |  → Sakaryaspor (kiralık) |  3 |  (0) |
| 2005-2007 |  Galatasaray |  3 |  (0) |
| 2007-2009 |  Antalyaspor |  34 |  (0) |
| 2009-2013 |  Orduspor |  79 |  (0) |
| 2013-2016 |  Şanlıurfaspor |  59 |  (0) |
| 2016-2017 |  Adana Demirspor |  23 |  (0) |
| 2017-2018 |  Giresunspor |  0 |  (0) |
| Toplam |   |  201 |  (0) |
Millî takım kariyeri
| 1999-2000 |   Türkiye U-16 |  18 |  (0) |
| 2001 |   Türkiye U-17 |  1 |  (0) |
| 2001 |   Türkiye U-18 |  3 |  (0) |
| 2001 |   Türkiye U-19 |  4 |  (0) |
| 2002 |   Türkiye U-20 |  2 |  (0) |
| 2004-2005 |   Türkiye U-21 |  17 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Fevzi Elmas (d. 9 Haziran 1983, Çanakkale), Türk eski kaleci.