2022 Kazakistan cumhurbaşkanlığı seçimi
Arka plan > Ocak 2022 protestoları ve Nazarbayev'in etkisinin azalması

Ana madde: 2022 Kazakistan protestoları
Artan yaşam maliyetleri ve sosyal hoşnutsuzlukla birlikte, 2 Ocak'ta petrol üreten Janaözen şehrinde, sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) fiyatındaki ani artış üzerine protestolar patlak verdiğinde, 2022'den itibaren durumsal görünüm düşüşe geçti.
Başlangıçta Batı Kazakistan ile sınırlı olan protestolar, LPG maliyetini düşürme talepleriyle temelde düşük anahtarlı ve küçük ölçekliyken, sonuçta siyasi ve sosyoekonomik reform çağrılarına kadar, hoşnutsuzluk kısa sürede diğer illere de yayıldı. Başkan Tokayev, halkı yatıştırmak amacıyla hükûmete LPG, benzin, dizel yakıt ve temel gıda ürünlerinde altı aylık bir fiyat üst sınırını eski haline getirmesini emretti ve ayrıca ev hizmetleri fiyatlarına moratoryum dahil edildi. Ayrıca Kazak vatandaşlarını kamu düzenini bozmamaya ve protestocuların tüm meşru taleplerinin dikkate alınacağını söyledi. Ancak, Tokayev'in tavizleri öfkeyi bastıramadı ve üçüncü gece, gösteriler en büyük şehir olan Almatı'da başlayan isyanlara dönüştü. Kazakistan genelinde Almatı Akimat Binası gibi çeşitli hükûmet binaları basıldı ve ateşe verildi. Meydana gelen bu yaygın anarşiye yanıt olarak Tokayev'in olağanüstü hâl ilan etmesine, Başbakan Askar Mamin'in görevden alınmasına ve internet bağlantısının kesilmesine yol açtı. Ayrıca hükûmetler arası askeri-müttefik Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'nden barışı koruma müdahalesi talep etti ve "terörle mücadele operasyonunun" bir parçası olarak protestoculara karşı ölümcül güç kullanılmasına izin verdi.
Günlerce süren olayların ardından, 225 kişinin öldüğü, 2.600'den fazla kişinin yaralandığı ve bunun yanı sıra tahmini 2 milyar doların üzerinde hasara yol açtığı bildirildi. Şiddeti nedeniyle, olaylar kötü bir şekilde "Kanlı Ocak" (Kazakça: Қанды қаңтар) olarak tanındı. Birçok yerel ve uluslararası insan hakları grubu, Kazakistan hükûmetinin daha sonra protestocular, gazeteciler, insan hakları aktivistleri ve seyirciler de dahil olmak üzere 10.000'den fazla tutukluya hapishanede işkence, kötü muamele ve gözaltında ölümler uyguladığını bildirdi.
Başkan Tokayev, Ocak ayındaki huzursuzluğu, komşu Orta Asya ülkeleri, Afganistan ve Orta Doğu'dan yabancı destekli 20.000 terörist tarafından sızan bir "darbe girişimi" olmakla suçladı. Bazı analistler, bu olayların eski başkan Nazarbayev ve halefi Tokayev arasında geçen bir güç mücadelesi olduğunu belirtti. Bunun başlıca görünür işaretlerden biri olarak ise, Nazarbayev'in ömür boyu Güvenlik Konseyi'ndeki görevinden alınmasıydı. Bununla birlikte Nazarbayev'in kendisi, onları söylentiler olarak nitelendirdiği, sözde seçkinler çatışması iddialarını yalanladı.
Nazarbayev'in iktidar mücadelesi spekülasyonlarını reddetme konusundaki güvencelerine rağmen, Tokayev, eski Başbakan ve Ulusal Güvenlik Kurulu başkanı Kerim Mesimov'un tutuklanmasıyla başlayarak, Nazarbayev'e sadık olduğu düşünülen birkaç yetkiliye karşı bir dizi tasfiye ve baskı başlattı. Mesimov'un yardımcısı ve Nazarbayev'in yeğeni Samat Abish de UGK'den ihraç edildi. Nazarbayev'in akrabaları olan diğer yetkililer, Eurasianet'in sonuçları "De-Nazarbayevifikasyon"un bir parçası olarak nitelendirdiği çeşitli şirket liderlerinden istifalarla karşı karşıya kaldı. Şubat 2022'de Parlamento'dan başka bir hamle geldi ve Nazarbayev'in ömür boyu Güvenlik Konseyi ve Halk Meclisi başkanlığına tamamen son verilmesini sağlayan bir dizi yasa tasarısı kabul edildi. Daha önce 2021'de milletvekili seçilen Dariga Nazarbayeva, Mazhilis'teki koltuğundan da istifa etti.