stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
2023
Ölümler > Aralık

2 Aralık - Faustin Twagiramungu, 6. Ruanda Başbakanı (d. 1945)
5 Aralık - Denny Laine, İngiliz şarkıcı ve söz yazarı (d. 1944)
7 Aralık
Emiko Miyamoto, Olimpiyat şampiyonu Japon voleybolcu (d. 1937)
Benjamin Zephaniah, Britanyalı şair ve yazar (d. 1958)
8 Aralık - Ryan O'Neal, Amerikalı oyuncu (d. 1941)
11 Aralık
Paulin Obame-Nguema, 4. Gabon Başbakanı (d. 1934)
Andre Braugher, Amerikalı oyuncu (d. 1962)
16 Aralık
Antonio Negri, İtalyan filozof (d. 1933)
Nevaf el-Ahmed el-Cabir es-Sabah, 17. Kuveyt Emiri (d. 1937)
17 Aralık - James McCaffrey, Amerikalı oyuncu (d. 1958)
21 Aralık - Robert Solow, Nobel ödüllü Amerikalı ekonomist (d. 1924)
27 Aralık
Jacques Delors, Fransız iktisatçı ve siyasetçi (d. 1925)
Gaston Glock, Avusturyalı mühendis (d. 1929)
Lee Sun-kyun, Güney Koreli oyuncu (d. 1975)
29 Aralık - Michael Hardie Boys, 17. Yeni Zelanda Genel Valisi (d. 1931)
30 Aralık - Tom Wilkinson, İngiliz oyuncu (d. 1948)
Nobel Ödülleri

Kimya – Moungi Bawendi, Louis E. Brus & Alexey Ekimov
Ekonomi – Claudia Goldin
Edebiyat – Jon Fosse
Barış – Nergis Muhammedi
Fizik – Pierre Agostini, Ferenc Krausz & Anne L'Huillier
Fizyoloji veya Tıp – Katalin Karikó & Drew Weissman
Papa XVI. Benedictus'un Cenaze Töreni
2023 Brezilya Kongre Baskını
2023 Çin Casus Balonu Krizi
2023 Kahramanmaraş Depremleri
Finlandiya'nın NATO'ya katılması
Kremlin Drone Saldırısı
III. Charles ve Camilla'nın Taç Giyme Töreni
Nova Kakhovka Barajı'nın Yıkılması
Wagner Grubu İsyanı
2023 Hawaii Orman Yangınları
2023 Yunanistan Orman Yangınları
2023 Marakeş-Safi Depremi
Daniel Fırtınası
2023 Hamas-İsrail Savaşı
Venezuela'nın Guyana'yı ilhakı
Gianluca Vialli
II. Konstantin
Gina Lollobrigida
David Crosby
Pervez Müşerref
Hans Modrow
Paul Berg
Just Fontaine
Kenzaburo Oe
Lance Reddick
Harry Belafonte
Jerry Springer
Ray Stevenson
Tina Turner
Ted Kaczynski
Silvio Berlusconi
Alan Arkin
Milan Kundera
Sinead O'Connor
Paul Reubens
Henri Konan Bédié
Yevgeni Prigojin
Steve Harwell
Giorgio Napolitano
Louise Glück
Bobby Charlton
Matthew Perry
Henry Kissinger
Shane MacGowan
Ryan O'Neal
Jacques Delors
Tom Wilkinson
Ticaret hukuku

Ticaret hukuku, hukukun, ticaretle ilişkili tüm mevzuatı kapsayan bir alt dalıdır. İşletmeler, tacirler, bireyler arasındaki ticari ilişkileri, alışverişi ve tarafların haklarını düzenler.
Sermaye Piyasası Kanunu, Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu ticaret hukuku kanunlarındandır.
Ticaret hukukunun genel kavramları tacir, ticari işletme, ticaret sicili, ticaret unvanı, haksız rekabet, ticari defterler, cari hesap, ticari işler tellallığı, acentelik, ticaret ortaklıkları başlıklarında tanımlanır.
Ticaret ortaklıkları kolektif, komandit, anonim, limited, kooperatif ortaklıklarıdır. Belgelerle ilgili hukuk, kıymetli evrak başlığında toplanmıştır. Düzenlenme biçimleri nama yazılı ve hamiline yazılı olur. Poliçe, bono, çek, emtia senetleri ve taşıma senetleri kıymetli evrak türlerindendir.
Deniz ticaret hukuku, sigorta hukuku (sosyal sigorta hariç) diğer ticaret hukuku konularıdır.
Türk Ticaret Kanunu'nun kapsamı

Türk Ticaret Kanunu'nda (2011'de kabul edilen) 6 kitap bulunmaktadır (başlangıç hükümleri ve son hükümler hariç):
Ticari İşletme
Ticaret Şirketleri
Kıymetli Evrak
Taşıma İşleri
Deniz Ticareti
Sigorta Hukuku
Eski Ticaret Kanunu'nda (1956'da kabul edilen) Taşıma (Nakliye) Hukuku kitabı yoktur. Bu kanun 6 kitaptan oluşmaktadır.
Bankacılık Kanunu'da eski ve yeni Ticaret Kanunlarının kapsamında değildir. Ayrı bir kanun olarak kabul edilmiştir.
Bağlantılı diğer hukuk dalları

Rekabet hukuku
Fikrî mülkiyet hukuku
Sermaye piyasası hukuku
Tarihçe > Tarih İçinde Ticaret Hukuku Sistemleri

1) Subjektif Sistem (Tacir Esası): Bu sistem ticari faaliyetin öznesi olarak “Tacir” esas alınmaktadır. Tacirlerin haklarını korumayı amaçlar.
1673 ve 1681 yıllarında Fransa'da John Babtiste Colbert tarafından hazırlanan 1. ve 2. Kara ve Deniz Ticareti Ordonans'ı bu sistem esas alınarak hazırlanmıştır. (Ordonans: Kararname, Kanunname.) Bunlar Dünya'daki ilk ticaret kanunları olarak kabul edilir.
2) Objektif Sistem (Ticari İşlem Esası): Bu sistem gereği ticaret hukuku tacirlere değil, kimin yaptığına bakılmaksızın tarafları kim olursa olsun her tür “Ticari işlem” için uygulanır. Artık gerçek anlamda bir ticaret hukukundan söz etmek mümkündür. Ticaret düzenlenmektedir.
3) İsviçre Sistemi (Karma Esas): Bu sistem hem Taciri hem de Ticari işlemi esas alır. Çift odak noktası vardır. 1926 tarihli ticaret kanunumuz o dönemde Dünya'da geçerli olan karma sistemdir.
Not: Osmanlı Devletinde ticareti azınlıklar (Ermeniler, Rumlar, Yahudiler) yaptığı için etkin bir Ticaret Hukuku oluşturulmamıştır. Tanzimat döneminde 1807 tarihli Fransız Ticaret Kanunu'nun bir kısmının tercümesiyle 1850 tarihli Kanunname-i Ticaret yürürlüğe girmiştir.
4) Modern Sistem (Ticari İşletme Esası): Bu sisteme göre, ticaret hukukunun esasını (anahtar kavramını) “Ticari işletme” kavramı oluşturur. Yani artık Ticari İşletmelerin hukuku söz konusudur, 1957 tarihli ticaret kanunumuz ve 2011 tarihli yeni kanunumuz bu sistemi esas almıştır.
Ticaret Hukuku ve Borçlar Hukuku karşılaştırması

Borçlar Hukuku tüm herkesi (tüm vatandaşları) ve istisnai olarak Esnafları ilgilendirir. Ticaret Hukuku ise -istisnalar hariç- Tacirleri (mesleği ticaret olanları) ve Ticari işletmeleri ilgilendirir.
a. Borçlar Kanununda "Şekil Serbestisi" ilkesi geçerlidir; Hukuki İşlem çizilen sınırlar içinde istenilen biçimde yapılır. Seçme hakkı vardır. (Borçlar Kanununda benimsenen ilkedir.) Örneğin: İstenildiği biçimde borç verilebilir; Sözlü, Şahitle, Basit Yazılı, Senetle, Noterde…
b. Ticaret Kanununda "Şekil Şartları" ilkesi geçerlidir; Hukuki İşlem yalnızca hukukun belirlediği tek bir biçimde yapılabilir. Seçme hakkı yoktur. (Ticaret Kanunundaki ilkedir.) Örneğin: Evler yalnızca Tapu Dairesinde, Motorlu Taşıtlar ise Noterde satılabilir. Başka bir yerde yapılan işlem kesinlikle geçersizdir.
Ticaret Hukuku ve Borçlar Hukuku karşılaştırması > Esnaf işletmesi ve Ticari işletme ayrımı

Esnaf İşletmesi: İktisadi faaliyeti nakdi sermayeden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlayacak düzeyde bulunan işletmelerdir. TTK'na göre; “İster gezici olsun, ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedeni çalışmasına dayanan ve geliri çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan (geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan) ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır.”
Ticari İşletme: Yıllık gelir düzeyi Esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan işletmelerdir.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Borçlar Hukuku | Esnaf | Esnaf İşletmesi | Adi İş |
| Ticaret Hukuku | Tacir | Ticari İşletme | Ticari İş |
Varzahan Manastırı

Varzahan manastırı ve Ermeni mezarlığı (1898'de çekilmiş fotoğraf)
Varzahan Kiliseleri veya Uğrak Kiliseleri (Ermenice: Վարզահան վանք Varzahan vank'), Bayburt merkeze bağlı Uğrak köyünde 12. yüzyılında kurulmuş tarihî Ermeni manastır kompleksi.
Manastır kompleksi 12. yüzyılda inşa edilmiştir. 19. yüzyılında İspir'e bağlı olan Varzahan köyü sakinlerinin çoğunun katledildiği olaylarda manastır büyük zarar görmüştür. 1849 senesinde sadece üç kilise harabeleri bulunmaktaydı.
Bayburt Ulu Camii

| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Bayburt
Koordinatlar: 40°15′40″K 40°13′31″D﻿ / ﻿40.26111°K 40.22528°D﻿ / 40.26111; 40.22528

Bayburt Ulu Camii, Bayburt ilinde yer alan bir cuma camisidir. Anadolu Selçuklu Sultanlarından II. Gıyaseddin Mesud (1282 – 1298) zamanında yaptırıldığı kabul edilir. Özgün planına sadık kalınarak 1970'lerde yeniden inşa edilmiştir.
2022 İtalya Grand Prix

2022 İtalya Grand Prix (resmi adıyla Formula 1 Pirelli Gran Premio d'Italia 2022), 11 Eylül 2022'de İtalya'nın Monza kentindeki Monza Pisti'nde düzenlenen Formula 1 yarışı. Daniel Ricciardo , önceki İtalya Grand Prix'sini kazanarak yarışa son galip olarak girdi. Yarış, tartışmalı bir güvenlik otomobili periyoduyla sona erdi ve Max Verstappen tarafından kazanılırken, Charles Leclerc ve George Russell sırasıyla ikinci ve üçüncü oldu. Nyck de Vries, ilk maçında dokuzuncu sırada bitirerek sayı attı.
Arka plan

Etkinlik, 9-11 Eylül hafta sonu boyunca gerçekleştirildi. 2022 Formula 1 Dünya Şampiyonası'nın on altıncı yarışıydı. Cuma günkü ilk antrenman seansından ve Pazar günkü yarıştan önce Eylül 2022'de ölen Kraliçe II. Elizabeth anısına bir dakikalık saygı duruşunda bulunuldu. Red Bull Racing, Aston Martin, Haas, Ferrari ve Mercedes dahil olmak üzere birçok takım Kraliçe'yi amblemlerinde andı.
Arka plan > Yarış öncesi şampiyona sıralaması

Etkinliğe başlarken Max Verstappen, Sürücüler Şampiyonası'na ikinci Charles Leclerc ve üçüncü takım arkadaşı Sergio Pérez'den 109 puan farkla liderlik etti. Red Bull Racing takımı, İnşaatçılar Şampiyonası'nda Ferrari'ye 135 ve Mercedes'e 165 puanla liderlik etti.
Arka plan > Katılımcılar

Sürücüler ve takımlar başlangıçta sezon giriş listesiyle aynıydı ve yarış için ek yedek sürücüler yoktu. Antonio Giovinazzi, ilk antrenman seansında Mick Schumacher'in yerine Haas'a giderken Nyck de Vries, Sebastian Vettel'in yerine Aston Martin'e gitti. De Vries, üçüncü antrenman seansından önce apandisit nedeniyle elendiği için Alexander Albon'un yerine Williams için yarışmaya çağrıldı. Grand Prix, Fernando Alonso için 349. yarış startı oldu ve Kimi Räikkönen'in Formula 1 startlarının çoğuna ilişkin rekorunu eşitledi.
Arka plan > Lastik seçenekleri

Lastik tedarikçisi Pirelli, ekiplerin etkinlikte kullanması için C2, C3 ve C4 lastik hamurlarını (sırasıyla sert, orta ve yumuşak olarak belirlenmiştir) getirdi.
Arka plan > Cezalar

AlphaTauri'den Yuki Tsunoda, bir önceki tur olan Hollanda Grand Prix'sinde kınama kotasını aştığı için 10 sıra grid cezası aldı.
Arka plan > Parça değişiklikleri

İkinci DRS tespit noktası daha ileriye taşınarak 11. virajdan 20 metre (66 ft) sonra konumlandırılmıştır.
Arka plan > Taraftar tacizi ve etkinliğin kötü yönetimi

Hafta sonu boyunca, yönetim sorunları ve hayran taciziyle ilgili çok sayıda iddia vardı. Bir Twitter kullanıcısı, yerel bir hayranın, hayranlardan Max Verstappen'i desteklediğini beyan eden öğeleri kaldırmasını talep ettiğini bildirdi. Başka bir videoda birkaç taraftarın Verstappen'in annesi Sophie Kumpen'e karşı cinsiyetçi bir ton kullandığı görülüyor. Yarış organizatörleri, tribünlerde güvenlik eksikliği nedeniyle eleştirildi.
Birkaç hayran da etkinliğin kötü yönetilmesinden şikayet etti. Tur organizatörleri, yiyecek ve içeceklerin nakit veya kredi kartı yerine jetonla ödenmesini talep etti. Hayranlar, bir web sitesi çökmesinin ardından yemeklerin hazırlanması için iki saatten fazla beklemek zorunda kaldı.
Uygulama

Etkinlik için üç uygulama seansı vardı. İlk antrenman seansı 9 Eylül'de yerel saatle 14:00'te (UTC+02:00) başladı ve en hızlı Charles Leclerc ile sona erdi ve onu Carlos Sainz Jr. ve George Russell izledi . Saat 17.00'de başlayan ikinci antrenman seansı en hızlı Sainz'in ardından Max Verstappen ve Leclerc ile sona erdi. 10 Eylül'de yerel saatle 13:00'te başlayan üçüncü antrenman seansı en hızlı Verstappen ile sona erdi ve onu Leclerc ve Sergio Pérez izledi.
Eleme

Eleme 10 Eylül'de yerel saatle 16:00'da gerçekleşti. Charles Leclerc, Max Verstappen ikinci ve Carlos Sainz Jr. üçüncü olurken pole pozisyonunu aldı.
Yarış > Yarış raporu

Yarış 11 Eylül 2022'de yerel saatle 15:00'te gerçekleşti ve 53 tur sürdü. Charles Leclerc pole pozisyonundan liderliğe yükselirken, George Russell ve Lando Norris arkasında yer aldı. Max Verstappen 4. turda üçüncü ve 5. turda ikinci sıraya geldi. Sergio Pérez 10. turun başlarında sert lastikler için pite geldi ve daha sonra kendiliğinden sönen bir fren yangınıyla piste geri döndü. 10. turda Sebastian Vettel motor sorunları nedeniyle aracını durdurarak sanal güvenlik aracının (VSC) devreye girmesine neden oldu. Bu durum Leclerc'in VSC koşullarında pite girerken daha az zaman kaybedildiği için lastiklerini değiştirmesine neden oldu ve liderliği Verstappen'e bıraktı. Leclerc 26. turda Verstappen'in lastiklerini değiştirmesinin ardından liderliği geri aldı ve Verstappen piste Leclerc'in on saniye gerisinde yeniden katıldı. Alpine, 31. turda Fernando Alonso'nun aracını su basıncı sorunu nedeniyle pit alanında çekmeye karar verdi. Leclerc 34. turda ikinci bir pitstop yaparak Verstappen'e liderliği verdi. Lance Stroll, takım arkadaşı Sebastian Vettel'in 10. turda yaşadığı benzer motor sorunu nedeniyle 39. turda emekli oldu. Daniel Ricciardo aracında meydana gelen yağ sızıntısı nedeniyle aracını durdurdu ve yarışın sonuna kadar güvenlik aracı kullanıldı. Yarış 53. turda Verstappen'in güvenlik aracı arkasında yarışı kazanmasıyla sona erdi.
Yarış > Güvenlik aracı tartışması

Ricciardo'nun emekli olmasının ardından güvenlik aracı prosedürü, polis memurlarının aracı hızlı bir şekilde hareket ettiremeyeceği ortaya çıktıktan sonra, alınan kararları çevreleyen tartışmalarla birlikte incelemeye alındı. Olay, yarışın güvenlik aracı altında sona ermesine neden oldu. Charles Leclerc ve Lando Norris, güvenlik aracı yarışının sona ermesinden duydukları hayal kırıklığını dile getirdiler. Ferrari takım müdürü Mattia Binotto ve Red Bull Racing takım müdürüChristian Horner görüşlerini açıkladılar: Binotto, FIA'nın yarışı güvenlik aracı altında bitirme kararına katılmadığını ve onları yarış sırasında uyumakla suçlarken, Horner bunun olmadığını belirtti. yarışı bitirmek istediği şekilde ve yarışın kırmızı bayraklı olması gerektiğini düşündü. Mercedes takım müdürü Toto Wolff, FIA'nın 2021 Abu Dabi Grand Prix'sinde güvenlik aracı prosedürüne atıfta bulunurken kurallara uyduğunu belirterek FIA'nın kararını savundu. FIA daha sonra, Ricciardo'nun arabasını pistten zamanında hareket ettirememeyi gerekçe göstererek yarışı güvenlik aracıyla bitirme kararını savundu. FIA ayrıca takım müdürlerini 12 Eylül'de sarı bayrak ve güvenlik aracıyla ilgili kural değişikliklerini tartışmak üzere bir zirveye davet etti ancak şu ana kadar taraflar arasında herhangi bir anlaşmaya varılmadı.
Yarış > Yarış sınıflandırması

|  |  | Sürücü | Marka | Turlar | Zaman |  | Puanlar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1 |  Max Verstappen | Red Bull Racing-RBPT | 53 | 1:20:27.511 | 7 | 25 |
| 2 | 16 |  Charles Leclerc | Ferrari | 53 | +2.446 | 1 | 18 |
| 3 | 63 |  George Russell | Mercedes | 53 | +3.405 | 2 | 15 |
| 4 | 55 |  Carlos Sainz Jr. | Ferrari | 53 | +5.061 | 18 | 12 |
| 5 | 44 |  Lewis Hamilton | Mercedes | 53 | +5.380 | 19 | 10 |
| 6 | 11 |  Sergio Pérez | Red Bull Racing-RBPT | 53 | +6.091 | 13 | 9 |
| 7 | 4 |  Lando Norris | McLaren-Mercedes | 53 | +6.207 | 3 | 6 |
| 8 | 10 |  Pierre Gasly | AlphaTauri-RBPT | 53 | +6.396 | 5 | 4 |
| 9 | 45 |  Nyck de Vries | Williams-Mercedes | 53 | +7.122 | 8 | 2 |
| 10 | 24 |  Zhou Guanyu | Alfa Romeo-Ferrari | 53 | +7.910 | 9 | 1 |
| 11 | 31 |  Esteban Ocon | Alpine-Renault | 53 | +8.323 | 14 |  |
| 12 | 47 |  Mick Schumacher | Haas-Ferrari | 53 | +8.549 | 17 |  |
| 13 | 77 |  Valtteri Bottas | Alfa Romeo-Ferrari | 52 | +1 lap | 15 |  |
| 14 | 22 |  Yuki Tsunoda | AlphaTauri-RBPT | 52 | +1 lap | 20 |  |
| 15 | 6 |  Nicholas Latifi | Williams-Mercedes | 52 | +1 lap | 10 |  |
| 16 | 20 |  Kevin Magnussen | Haas-Ferrari | 52 | +1 lap | 16 |  |
| YD | 3 |  Daniel Ricciardo | McLaren-Mercedes | 45 | Oil leak | 4 |  |
| YD | 18 |  Lance Stroll | Aston Martin Aramco-Mercedes | 39 | Engine | 12 |  |
| YD | 14 |  Fernando Alonso | Alpine-Renault | 31 | Water pressure | 6 |  |
| YD | 5 |  Sebastian Vettel | Aston Martin Aramco-Mercedes | 10 | Engine | 11 |  |
Fastest lap:  Sergio Pérez (Red Bull Racing-RBPT) - 1:24.030 (lap 46)
Kaynak:
Notlar
^1 - En hızlı tur için bir puan dahildir.
Yarış sonrası şampiyona sıralaması

Not: Her iki sıralamada da sadece ilk beş sıra yer almaktadır.
I. Artaserhas

I. Artaserhas (Farsça:  اردشیر یکم) (Antik İranca: Artaxšaça (anlamı: Hükümdarlığı Gerçeklere Dayanan). Bu ismin antik Grek formu babasının I. Serhas ismini taşımasından ortaya çıkartılmıştır.
Babası olan Yüce İran Kralı I. Serhas'ın üçüncü oğlu idi. Babası I. Serhas hüküm sürmekte iken Heradot tarihinde "Artasyrus" olarak anılmakta olup Baktriya kraliyet satraplığı satrapı idi. Babası I. Serhas'ın MÖ 462'de imparatorluk hassa koruma muhafızları komutanı Artabanos tarafından bir komplo sonucu suikasta maruz kalıp öldürülmesi ile İran Yüce Krallık ve Mısır Firavunluk görevlerini Artaserhas üzerine aldı. Ahameniş Hanedanından Yüce İran Kralı olan 5. imparatoru oldu. Hüküm süresi MÖ 462 - 424 dönemindedir.
Antik Grek kaynaklarına göre kendine verilen bir lakap Macrocheirdir. Buna neden Artaserhas'ın sağ elinin sol elinden açıkça görülebilir şekilde daha büyük olması idi. Bu p tarihi konula 2001'de yazılan  bir tıbbi makaleye göre bir tip hastalığı olup genetik verasetten doğmakta ve bu hastalığın tıp bilimsel ismi "Neurofibromatosis"dir.
Tahta çıkması

I. Artaserhas büyükbabası I. Darius'un hükümdarlık döneminde doğdu. Babası I. Darius'un  oğlu ve veliahdı idi ve onun yerine MÖ 485'te I. Serhas adı ile Yüce İran Kralı olmuştu. Babasının hükümdarlık döneminde Artaserhas Baktaria Kraliyet Satraplığı satrapı olarak görev yaptığı antik Grek tarihçisi Herodot'un tarih kitabında belirtilmektedir. Babası Yüce İran Kralı I. Serhas, MÖ 465'te Yüce Kralın koruyucusu olan  ("Hazarapat" veya "Binler" adı ile bilinen) imparatorluk hassa muhafız gücünün komutanı olan ve Ahemeniș İmparatorluğu merkezi idaresinde en güçlü idareci olan Artabanos tarafından "Aspamitres" adlı bir saray idarecisi hadımın destek vermesi ile suikasta kurban gidip öldürülünce Artaserhas Yüce İran Kralı ve Mısır Firavunu olarak tahta geçti.
Bu olaylar hakkında o zaman ait ana kaynaklar olan antik Grek tarih yazarları bu olaylar hakkında birbiri ile çelişkili açıklamalar yapmaktadırlar. MÖ 5. yüzyılda yaşamış olan Kniduslu Ktesias "Persika" adlı eserinin 20. kitabında Artabanos'un I. Serhas'ı öldürdükten sonra I. Serhas'ın üçüncü oğlu olan Artaserhas'ı kandırarak babasının katilinin Artaserhas'ın ağabeyi ve I. Serhas'ın en büyük oğlu "Darius" olduğuna inandırmış olduğu ve Artaserhas'ın babasinin intikamını almak için ağabeyini yakalatıp idam ettirdiği yazılmaktadır. MÖ 5. yüzyılda yaşamış olan filozof Aristoteles ise Politika adlı eserinin 5. kitabında Artabanos'un önce Serhas'in büyük oğlu Darius'u öldürdüğünü ve sonra babası I. Serhas'ı öldürdüğünü bildirmektedir. Yine Aristoteles'e göre Artaserhas tahta geçtikten sonra babasının katilinin Artabanos olduğunu öğrenince Artabanos'u ve oğullarını  öldürtmüştür.
Themistokles'in sürgünlüğü

I. Artaserhas krallık döneminden antik Grekler ve Persler arasında önemli bir ilişki ünlü antik Atina yöneticisi olan Themistokles'in, ostrakismos adlı çanak çömlek paracalari ile halk oylamasına sunulması ile, politik sürgüne gönderilmesi ve sonunda Artaserhas'tan verilen izinle ta Magnesia (modern Manisa)'ya gidip orada yerleşmesi idi.
Themistokles MÖ 480'de Pers İmparatoru I. Serhas'ın Yunanistan'a İkinci Pers Saldırısı  seferinin sona ermesine önemli bir neden olan Salamis Deniz Muharebesi'nde Persler donanmasını yenen Grek müttefikler donanması komutanı idi.
Themistokles Perslerle savaştan sonra Atina'nın surlarının genişletilip pekiştirilmesinde baş amil olduğu için Spartalılar tarafından büyük bir düşman olarak görülmekte idi. Aynı zamanda Perslere karşı kazandığı zafer dolayısıyla gayet mağrur tavırlar takınmıştı ve bu tavırlarla aldığı tedbirler ve kararlar Atina Kenti devletinin hukuken demokratik idarecisi olduğu sayılan kent vatandaşlarını kendinden gocundurmuştu. MÖ 472'de veya 471'de  Atina kenti vatandaşları arasında bir çanak çömlek parçaları ile halk oylaması yapılmış; Themistokles'e geleneksel olarak  ostrakismos adi ile bilinen tedbir uygulanmış ve kentten politik sürgüne gönderilmesine demokratik olarak karar verilmişti.
Themistokles sürgün olarak Atina'dan ayrılıp Argos'a gitmişti. Burada Spartalıların bir entrikasına hedef olup Spartalı general Pausanias (general)  ile birlikte güya  Atina'ya karşı bir komplo düzenlediği açığa çıkartılmıştı. Bunun üzerine Argos'ta barınamayan  Themistokles, önce aslında Grek olmakla beraber o zamanlar Perslere tabi devlet olan, Pynda başkentli Kral I. Aleksandr Makedonyalı yönetiminde olan Makedonya'ya sığındı. Oradan Anadolu'ya geçti ve Persler İmparatoru I. Artaserhas'ın hizmetine girdi, Artaserhas onu Perslerin Magnesia (modern Manisa) valisi yaptı. Magnesia, Myus (modern Aydın ili Avşar köyü yakında kalıntı kent) ve Lampsacus (modern Lapseki) kent ve arazilerinin gelirleri  ona mecazi olarak ekmek, et ve şarap tedariki; kumaş tedariki için Kazdağı'da bulunan "Palea-Skepsis (Eski Skisepje) ve yatak ve yorgan tedariki için "Percote (günümüzde kayıp)" kentlerini verildi. Themistocles burada görev yaptığı sırada Pers dilini ve Pers sosyal tutumlarını ve geleneklerini öğrenip burada ömrü sonuna kadar yaşadı. MÖ 459'da Magnesia'da 65 yaşında kendi eceli ile öldü.
Dış kaynaklar > Klasik kaynak

Knidoslu Ktēsíās, (İng. çev.: J. H. Freese) Persika  Londra, New York, 1920 (İngilizce)
Dış kaynaklar > Modern

Briant, Pierre (1996) Histoire de l'Empire perse de Cyrus à Alexandre Paris: Fayard (ISBN 9782213596679).
Llewellyn-Jones, Lloyd ve Robson, James (2010) Ctesias' History of Persia: Tales of the Orient Oxford, (ISBN 9780415364119). (İngilizce)
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX877179  GND: 102382026  ISNI: 0000 0000 6701 9487  LCCN: n84233757  LNB: 000258776  NLA: 66228182  NLI: 987007303435605171  NTA: 264805399  SUDOC: 199731594  Trove: 1808112  VIAF: 30953676   WorldCat (LCCN): n84-233757 
Mısır Firavunu da olan I. Artaserhas için düzenlenmiş Mısır hiyeroglif yazılı firavun kartușu veya mühürü.
 İlk işaret antik Mısır tanrısı Amun-Min'in resmidir.
Sosyolojinin öncüleri

Sosyoloji, insan ve toplumların ilişkilerini ele alan bir bilim dalıdır. Konu bakımından, birçok konuyu ele alabilir. Din, siyaset, kültür, ırk ve sosyal sınıf gibi birçok konu sosyoloji biliminin araştırması kapsamındadır.
Sosyolojinin ortaya çıkışı

Sosyoloji en derinde Platon, Aristoteles ve Konfüçyus gibi filozoflara dayandırılabilir. İlk sosyolog olarak kabul edilen kişi ise 14. yüzyıl İslam düşünürü olan İbn Haldun'dur. "Mukaddime" adlı eseriyle tanınan İbn Haldun, Arap toplumunun ve diğer toplumlarının toplumsal olaylarını ve insan davranışlarını tarihsel, ekonomik ve kültürel faktörlerle açıklamıştır. Mukaddime'deki ana tezlerinden biri, toplumların doğal bir döngü içinde ortaya çıktığı, güçlendiği, zayıfladığı ve çöktüğüdür. Bu tez, sosyoloji ve tarih alanlarında önemli modern düşünceye büyük bir katkı sağlamıştır. Onun eserleri, sosyolojinin ve tarih biliminin erken dönemlerine önemli katkılarda bulunmuştur.Ancak akademik anlamda sosyoloji, 19. yüzyılın başlarında değişen dünya ve modernliğin getirdiklerine bir çözüm olarak ortaya çıktı. Kültürler arası diyalogların artması, sınıf farklılıkların oluşması ve teknolojik gelişmeler bunun en büyük nedeni idi. Sosyologlar bu değişimlerin, toplumsal sınıfları nasıl bir arada tuttuğunu anlamaya çalışarak ve sınıflar arası iletişimin bozulmasına neden olacak sorunlara çözümler getirmek için hareket ettiler. 18. yüzyıla gelindiğinde Aydınlanma Dönemi düşünürleri, yeni oluşacak sosyologlar için de zemin hazırladılar. Bu dönemde, tarihte ilk kez düşünürler sosyal hayatı da ele alan konuları irdelemişlerdir.
Sosyologlar > Auguste Comte

Sosyolojinin babası olarak kabul edilen Auguste Comte, 1838'de sosyoloji terimini ortaya attı. Mühendis olmak için gittiği okuldan sosyal filozof Henri de Saint Simon'dan dersler aldı. Daha sonra doğa bilimlerinde kullanılan tekniklerin, sosyal bilimlerde de kullanarak toplumun incelenebileceği tezini savundu. Comte, sosyal sınıfların, tabuların ve kuralların bilimsel çalışmasına pozitivizim adını verdi. Pozitivizmi ise  "The Course in Positive Philosophy" ve "A General View of Pozitivism" adlı eserlerinde anlattı.