stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Jeita Mağarası

| --- | --- |
مغارة جعيتا
Yukarı mağaradan bir görünüş
Konumu: Jeita, Lübnan
Koordinatlar: 33°56′38″K 35°38′26″D﻿ / ﻿33.94389°K 35.64056°D﻿ / 33.94389; 35.64056
Uzunluğu: 9 km
Keşfedilişi: 1836
Jeoloji: Karstik
Girişleri: 2
Jeita Mağarası (Arapça: مغارة جعيتا), toplam uzunluğu yaklaşık 9 kilometre olan birbirine bağlı iki ayrı karstik kireç taşı mağarasından oluşan bir sistemdir. Mağaralar, Lübnan'ın başkenti Beyrut'un 18 kilometre kuzeyindeki Jeita bölgesinde, Köpek Nehri (Nahr al-Kalb) vadisinde yer almaktadır. Tarih öncesi çağlarda yerleşim olmasına rağmen, mağara 1836 yılına kadar Rahip William Thomson tarafından yeniden keşfedilene kadar bilinmiyordu. Mağara bir milyondan fazla Lübnanlıya içme suyu sağlayan bir yeraltı nehrine sahip olduğu için sadece tekne ile ziyaret edilebilmektedir.
1958 yılında Lübnanlı mağaracılar aşağı mağaranın 60 metre yukarısındaki üst galerileri keşfetmiş ve turistlerin doğal manzarayı bozmadan güvenli erişimini sağlamak için bir erişim tüneli ve bir dizi yürüyüş yolu inşa etmişlerdir. Üst galeriler dünyanın bilinen en büyük sarkıtını barındırmaktadır. Galeriler, en büyüğü 12 metre yüksekliğe ulaşan bir dizi odadan oluşmaktadır.
Jeita Mağarası, Lübnan'ın ulusal sembolü ve en önemli turizm merkezlerinden biri olmasının yanı sıra ülkede önemli bir sosyal, ekonomik ve kültürel rol oynamaktadır. Mağara ayrıca Doğanın Yedi Harikası yarışmasının en iyi 14 finalistinden biriydi.
Konum

Jeita Mağarası, Lübnan dağlarının batı eteklerinin merkezinde, Nahr al-Kalb vadisinde yer alır. Doğal girişi deniz seviyesinden yaklaşık 100 metre yüksektedir. Akdeniz kıyı şeridinin 5 kilometre doğusunda ve Beyrut'un 18 kilometre kuzeyinde, Kisrevan İlçesi'ne bağlı Jeita sınırları içinde yer almaktadır.
Tarih

Köpek Nehri yakınlarındaki daha küçük bir mağarada bir dökümhanenin eski kalıntıları bulunmuştur. Bu da Jeita Mağarası'nın antik dönemde kılıç üretmek için kullanıldığını düşündürmektedir.
Jeita yeraltı nehrinin 1836'daki modern keşfi, mağaranın yaklaşık 50 metre içine giren Amerikalı bir misyoner olan Rahip William Thomson'a atfedilmektedir. Yeraltı nehrine ulaştığında silahıyla bir el ateş etmiş ve ortaya çıkan yankılar onu büyük bir mağarada bulunduğuna ikna etmiştir.
1873 yılında Beyrut Su Şirketi mühendisleri W.J. Maxwell ve H.G. Huxley ile Suriye Protestan Koleji'nin (daha sonra Beyrut Amerikan Üniversitesi) başkanı olan arkadaşları Rahip Daniel Bliss bu mağaraları incelediler. 1873 ve 1874 yıllarında gerçekleştirilen iki keşif gezisinde mağaraya 1.060 metre kadar girdikten sonra ilerlemelerinin bir yeraltı şelalesi tarafından engellendiğini gördüler. Şelale, akıntıların keskin kayalara çarpması nedeniyle "Cehennem Akıntıları" olarak anılmaya başlandı. Rahip Bliss, Maxwell ve diğer mühendisler isimlerini ve yılı, girişten yaklaşık 625 metre içerdeki büyük bir kireç taşı sütun olan "Maxwell Sütunu"na kaydettiler. Yaklaşık 200 metre ileride, "Pantheon" olarak adlandırılan yerde ise, isimlerini ve keşif gezisinin ayrıntılarını bir kağıda yazıp bir şişenin içine koyarak mühürlediler ve bir dikitin üzerine yerleştirdiler. Kireç emdirilmiş su o zamandan beri şişeyi ince beyaz bir tabakayla kaplayarak taşa kalıcı olarak sabitlemiştir.
1892 ve 1940 yılları arasında İngiliz, Amerikalı ve Fransız kaşifler tarafından başka keşifler de gerçekleştirildi. Bu keşifler araştırmacıları 1.750 metre derinliğe kadar ulaştırdı.
1940'lardan bu yana Lübnanlı kaşifler Jeita mağarasının daha da derinlerine inmişlerdir. Bu kaşiflerin çoğu 1951 yılında ilk Lübnanlı mağaracı Lionel Ghorra tarafından kurulan Speleo Club du Liban'ın (Lübnan Mağaracılık Kulübü) üyeleridir. Keşif gezileri, şu anda toplam uzunluğu yaklaşık 9 kilometre olan büyük bir yeraltı sistemini ortaya çıkarmıştır.
1958 yılında aşağı mağaralar halka açıldı. Bu arada özellikle Lübnan Mağaracılık Kulübü tarafından keşif çalışmaları devam etti. Bu keşif, mağaranın daha sonra üst galeriler olarak anılacak olan yükseltilmiş kuru kolunun keşfedilmesine yol açtı. 1962 yılında Spéléo Kulübü, mağarayı turizme kazandırmak amacıyla kazılacak bir erişim tüneli sağlamayı amaçlayan üst galerilere ilişkin bir çalışmaya katkıda bulundu. Erişim tüneli üzerindeki çalışmalar 1968 yılında başladı.
1969 yılında, üst galerilerin açılışını kutlamak amacıyla mağarada Fransız besteci François Bayle tarafından elektronik müzik eşliğinde bir konser düzenlendi. Bu etkinlik Lübnanlı sanatçı ve heykeltıraş Ghassan Klink tarafından organize edildi. Kasım 1969'da dünyaca ünlü Alman besteci Karlheinz Stockhausen'in verdiği konser de dahil olmak üzere, mağara ortamında başka kültürel etkinlikler de gerçekleştirilmiştir.
Mağara, 1978'de Lübnan İç Savaşı nedeniyle halkın ziyaretine kapatıldı. Alt ve üst galerilere giden her iki tünel de mühimmat depolamak için, mağara dışındaki binalar ise askeri amaçlarla kullanıldı. Mağaralar 1995 yılında yeniden ziyarete açıldı.
Arkeoloji

Jeita I (bazen Nahr al-Kalb olarak da anılır), nehrin aktığı kaynak mağaranın doğusunda 56 metre derinliğinde ve ona dar kanallarla bağlı kuru bir mağaradır. İlk olarak 1833 yılında Botta tarafından kaydedilmiş ve Godefroy Zumoffen tarafından 1898, 1900, 1908 ve 1910 yıllarında iki pozisyonda kazılmıştır. Daha sonra Auguste Bergy tarafından kazılmış ve her iki kazıdan elde edilen malzemeler şu anda Lübnan Prehistorya Müzesi, Beyrut Amerikan Üniversitesi Arkeoloji Müzesi ve Dr. Gigues'in özel koleksiyonunda bulunmaktadır. Henri Fleisch, cilalı Neolitik parçalar, ilkel çanak çömlek parçaları, yanmış kemikler ve uç kazıyıcıları da içeren diğer buluntularla birlikte bir Üst Paleolitik tabaka bulmuştur. Jacques Cauvin bu buluntuların Biblos'un Neolitik Moyen dönemiyle benzerlik gösterdiğini belirtmiştir. Daha sonraki iskâna dair kanıtlar arasında Peder Fleisch tarafından bulunan Kalkolitik döneme ait bir üç ayaklı çömlek ve Biblos'taki Erken Tunç Çağı tabakalarına ait olduğu düşünülen bir taraklı çanak çömlek parçası yer almaktadır.
Jeita II (Dahr el-Mghara), Jeita I'in kuru mağarası ile Jeita III'teki mağaranın girişi arasında eşit uzaklıkta ve yukarıda bir platform üzerinde yer alan bir kaya sığınağıdır. Kazılar 1864 yılında Duc de Luynes ve Lartet tarafından, 1900 ve 1908 yıllarında Zumoffen tarafından ve 1930 yılında Bergy tarafından yapılmıştır. Orinyasiyen dönemine ait olduğu düşünülen çok sayıda çakmaktaşı alet, kemik ve ocak bulunmuştur. Francis Hours tarafından 1964 yılında yapılan yeni kazılar, daha önce tahmin edilenden çok daha kapsamlı, derin ve zengin tortuları ortaya çıkarmıştır. Hours, Lorraine Copeland'ın üst malzemenin muhtemelen Kebaran'ı da içeren geç Üst Paleolitik veya erken Mezolitik özellikler sergilediğini ortaya çıkarmasına izin verdi. Kazılara devam edilmesi planlanıyordu ancak alan çitle çevrilmişti ve mülkiyeti devlete aitti.
Jeita III (Mağaralar) Jeita II'nin doğu ucunda, turistlerin tekneyle taşındığı mağara girişinin hemen içinde olduğu düşünülen bir yerden düşen kahverengi bir toprak birikintisiydi. 1963 yılında Speleologlar Kulübü tarafından bulunmuş ve Hours tarafından kazılmıştır. Dolguda bulunan çakmaktaşı aletler geometrik tasarımlı olup Jeita II'de keşfedilen Natufyan ya da daha geç Mezolitik döneme ait bir form olduğu düşünülmektedir. Bu çakmaktaşlarının formları arasında düz veya eğik kesimli dikdörtgenler, "kroşe" tipi deliciler, mikro-burinler, uç kazıyıcılar, dilgi çekirdekler, iki enine ok ucu, hilaller ve kısa üçgenler bulunmaktadır. Bazı hilallerin sırtları çıkıntılı olup Nahal Oren'de bulunanlara benzemektedir. Buluntular Lübnan Prehistorya Müzesi'nde saklanmaktadır.
Jeita IV (Mugharet-el-Mal) mağaranın yukarısındaki uçurumda yer alan bir kaya sığınağıdır. Bir zamanlar büyük miktarda Paleolitik malzeme içeren bu sığınak yağmalanmış ve 1965 yılında mağaralar müdürü Sami Karkaby tarafından kazı için uygun görülmemiştir. Bu barınaktaki taş kalıntılarının incelenmesinin, farklı zamanlarda farklı bölgelerde yaşayan Paleolitik veya Mezolitik topluluklara daha fazla ışık tutması umuluyordu.
Jeoloji

Jeita Mağarası, stratigrafik kalınlığı 1.000 metreolan ve dolomit ve mikritik kireç taşından oluşan Keserouane'nin Alt-Orta Jura tabakaları içinde yer almaktadır.  Keserouane formasyonu, Geç Jura-Erken Kretase sırasında yerel bir yükselme ile havaya maruz kalmıştır. Keserouane tabakaları havaya maruz kaldıktan sonra karstlaşmış ve ardından Kretase boyunca gömülmüştür. Neojen'de, Lübnan Dağı'nın son yükselişiyle birlikte, bu erken karstlaşma evresi yeniden aktif hale gelmiştir.
Köpek Nehri vadisinde, geçirimsiz Üst Jura volkanik kayaları ve Alt Kretase kumu neredeyse dikey olarak eğimli olup hidrojeolojik bir bariyer oluşturarak Jeita yeraltı nehrinin çıkışını yüzeye doğru zorlar. Bu bariyer, yüksekliği 60 metreyi aşan en batıdaki büyük mağara odalarının nedeni olabilir. Keserouane kireç taşının karstlaşması, bölgenin dik topografyası ve Lübnan üzerindeki yağış hacmi (1200 mm'den fazla) ile daha da yoğunlaşmıştır.
Mağaranın girişi ile iç kesimi arasındaki toplam eğim oranı 1/100 olarak hesaplanmıştır. Bu, bazen birkaç küçük çağlayan ve akıntı ile kesintiye uğramasına rağmen mağaranın düz bir seyir izlediğini göstermektedir. Jeita mağarası batıdan itibaren geniş salonlar ve mendereslerle başlar. Bazı akıntılar sayesinde boyutlar daralır. İlerledikçe, Thompson'ın Mağarası (250 metre uzunluğunda ve 60 metre genişliğinde), Büyük Kaos (500 metre uzunluğunda) ve Mroueh'in Salonu (200 metre uzunluğunda ve 50 metre genişliğinde) ile genişler. Son ikisinin zemini çökmüş bloklarla kaplıdır. Mağara, her bir dalın bir sifonla sonlandığı Y şeklinde bir desenle sona ermektedir.
Tasvir

Jeita mağaraları, kireç taşının çözünmesi nedeniyle milyonlarca yılda oluşmuş çözeltisel karstik mağaralardır. Kireç taşı, karbonik asit yüklü yağmur suyu ve yeraltı suları tarafından çözülür; başlangıçta su geçirmez olan kireç taşı, tektonik kuvvetler tarafından üretilen çatlaklar içerdiğinde, su kayanın içine sızar ve çatlakları genişletmeye ve katmanların içindeki mağaraları çözmeye başlar. Jeita, Orta Doğu'daki en uzun mağara kompleksi olup deniz seviyesinden 300 metre yükseklikte yer alır ve 305 metre yükseklik farkına sahiptir. Jeolojik olarak, mağaralar Nahr al-Kalb'ın ana kaynağı olan yeraltı nehri için bir kaçış yolu sağlar.
Jeita Mağarası Lübnan'da en uzun süre keşfedilen mağaradır. Uzun yıllar süren araştırmaların ardından mağarabilimciler aşağı mağaranın giriş noktasından yeraltı nehrinin en ucuna kadar yaklaşık 6.200 metre ve yukarı galerilerin yaklaşık 2.130 metresine girmişlerdir.
Tasvir > Yukarı mağara

Jeita yukarı mağarasının toplam uzunluğu 2.130 metre olup bunun sadece 750 metresine özel olarak tasarlanmış bir yürüyüş yolu aracılığıyla ziyaretçiler erişebilmektedir. Yoğun turist ziyaretleri nedeniyle oluşabilecek ekolojik hasarı önlemek için mağaranın geri kalanına erişim kısıtlanmıştır. Üst mağara sarkıtlar, dikitler, sütunlar, mantarlar, göletler, perdeler ve perdelikler gibi çeşitli kristalize oluşumların büyük bir yoğunluğunu içerir. Üst galeri, etkili bir aydınlatma sistemi ile aydınlatılan oluşumları ile ünlüdür. Buraya 117 metre uzunluğunda beton bir tünelden girilmektedir. Ziyaretçiler tarafından erişilebilen kısımda üç büyük oda bulunmaktadır. Birincisi "Beyaz Oda", ikincisi "Kırmızı Oda" olarak adlandırılır.
Beyaz damlataşlar kirletilmemiş saf kalsittir, kırmızı rengi ise az miktarda demir oksit (pas) verir. Lübnan'da demir oksit, kuzey ülkelerinde yaygın olan kahverengi bej rengi yerine kırmızı bir renge sahiptir. Bunun nedeni, yüksek sıcaklığın neden olduğu farklı bir kimyasal reaksiyonun farklı türde bir demir oksit üretmesidir. Beyaz Oda orta büyüklüktedir, ancak mağaranın en etkileyici oluşumlarına sahiptir. Kırmızı Oda 106 metre yüksekliğe ve 30 metre ila 50 metre genişliğe sahiptir. Üçüncü Oda, üç odanın en büyüğü olup 120 metreden daha yüksektir. Dünyanın en uzun sarkıtları Jeita'nın Beyaz Odası'nda bulunmaktadır ve 8,2 metre uzunluğundadır.
Tasvir > Aşağı mağara

Toplam uzunluğu 6.200 metre olan aşağı mağara, yukarı mağaranın 60 metre altında yer almaktadır. Düzgün bir su altı nehri ve bir göl ("Karanlık Göl") tarafından geçilmektedir. Nehir birkaç küçük şelale ve akıntıyla parçalanmıştır. Aşağı mağarada yer alan "Thompson'ın Mağarası", Kartal Dikiti gibi etkileyici dikitlerin bulunduğu devasa bir salondur. Alt galerideki diğer salonlar arasında Pantheon, Büyük Kaos ve Shangri-la bulunmaktadır. Ziyaretçiler alt galeride 500 metre mesafe boyunca elektrikli botlarla taşınmaktadır. Kış aylarında su seviyesi çok yüksek olduğunda alt seviye kapatılmaktadır.
Ekonomik ve toplumsal önemi

Jeita Mağarası günümüzde ülkenin önemli bir eğlence ve turistik cazibe merkezi olup yılda yaklaşık 280.000 ziyaretçiyi ağırlamaktadır.
Jeita Mağarası bölgenin kamusal yaşamına büyük katkıda bulunmaktadır. Mağarayı işleten firma MAPAS önemli bir işveren olup yaklaşık 115 Jeita sakinine (%30'u kadın) tam zamanlı iş sağlamaktadır. İstihdama ek olarak, Jeita mağaraları yerel belediyeye bilet ücretlerinin %5'i, Lübnan Turizm Bakanlığı'na genel gelirin %10 ila %20'si ve Lübnan Maliye Bakanlığı'na %10 KDV ile birlikte bilet ücretlerinin ek %10'u oranında katkıda bulunmaktadır.
Ayrıca, Jeita Mağarası'ndan 1-2m³/s arasında değişen debiye sahip bir kaynak çıkmakta, başkent Beyrut ve çevresinde yaşayan bir buçuk milyon kişiye taze içme suyu tedarik edilmektedir. Bununla birlikte, evsel ve tarımsal atıklardan kaynaklanan su kirliliği ciddi bir endişe kaynağı olmaktadır. Zira yakın zamanda yapılan analizlerde koliform bakteri varlığının arttığı tespit edilmiştir.
Ödüller

2002 yılında dönemin Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü ve Dünya Bankası, Cenevre'de düzenlenen "Turizm ve Kültür Arasında Yeni Bağlar" başlıklı bir zirvede Turizmde Sürdürülebilir Kalkınma ödülünü mağara tesislerini yöneten MAPAS'a verdi.
Aralık 2003'te MAPAS adına Jeita şehri, Fransa'nın Chamonix kentinde düzenlenen beşinci Turizm Zirvesi'nde prestijli bir ödül aldı. "Les sommets du tourisme" MAPAS'ın Lübnan'ın önemli turistik yerlerini restore etme çabalarını takdir etti.
Jeita Mağarası, Doğanın Yeni 7 Harikası yarışması için bir adaydı. Mağara, 28 finalistten biri olarak seçildi ve adaylar arasından seçilen tek mağara oldu.
Adlandırma

Keşfinden bu yana mağaranın adı birkaç kez değişmiştir. Başlangıçta Nahr al-Kalb Mağaraları olarak anılan mağara daha sonra Djaita, Jehita ve son olarak Jeita olarak bilinmiştir. Nahr al-Kalb, (Köpek Nehri) mağaraların içinden geçen nehrin adıdır. Aramicede "kükreyen su" anlamına gelen Jeita ise mağaranın girişinin bulunduğu kasabadır. "Nahr al-Kalb Mağaraları" adlandırmasından "Jeita Mağaraları" adlandırmasına geçiş 1927 yılında gazetelerin yaygın olarak bu ismi kullanmasıyla gerçekleşmiştir.
Beyrut Amerikan Üniversitesi'nin başkanı olan Rahip Daniel L. Bliss, Jeita Mağarası'nın ilk modern kaşiflerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Joaquin Phoenix

| Joaquin Rafael Phoenix |
| --- | --- |
Phoenix, 2024
Doğum: Joaquin Rafael Bottom 28 Ekim 1974 (50 yaşında) San Juan, Porto Riko
Diğer ad(lar)ı: Leaf Phoenix
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 1982–günümüz
Boy: 1,73 m (5 ft 8 in)
Evlilik: Rooney Mara (2016-günümüz, nişanlı)

Joaquin Rafael Phoenix (d. 28 Ekim 1974, San Juan), Leaf Phoenix olarak da bilinir, Amerikalı oyuncu, müzik videosu yönetmeni, prodüktör, müzisyen ve aktivist. Ridley Scott'ın yönettiği Gladyatör filmindeki Commodus rolüyle dikkatleri üzerine çekmiştir. Bu rolle en iyi yardımcı erkek oyuncu dalında Oscar ödülüne aday olmuştur. 2005 yılında bir biyografi filmi olan Walk the Line'da müzisyen Johnny Cash'i canlandırarak bir kez daha Oscar'a aday olmuştur. 2012 yapımı The Master filmindeki Freddie Quell rolüyle En İyi Erkek Oyuncu dalında bu ödüle 3. kez aday olmuştur. Bunun yanında Phoenix, bir röportajında Oscar ödülleri için 'bullshit' yorumunu yapmaktan çekinmemiştir.
Phoenix, 2008 yılında beklenmedik bir şekilde oyunculuğu bıraktığını ve rap müzisyeni olarak kariyerine devam edeceğini duyurmuştur. 1993 yılında aşırı dozda uyuşturucu nedeniyle genç yaşta ölen oyuncu River Phoenix'in kardeşidir. Ayrıca 2019 yılında çekilen ve başrolünü oynadığı Joker filmindeki performansıyla Oscar'a 4. kez aday olmuş ve "en iyi erkek oyuncu" seçilmiştir.
Aktivizm

Phoenix uzun zamandır sosyal bir aktivisttir ve Uluslararası Af Örgütü, Elysium Sanatı, HEART ve Barış İttifakı (ABD Barış Bakanlığı için kampanyalar) gibi bir dizi yardım kuruluşlarına ve insani yardım kuruluşlarına destek vermektedir. Phoenix ayrıca eski kız arkadaşı Güney Afrika modeli Topaz Page-Green tarafından kurulan Soweto, Güney Afrika'daki ilçe okullarının öğrencilerine günlük yemekler sunan kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Lunchbox Fund'ın yönetim kurulunda yer alıyor.
Phoenix, hayvan hakları savunuculuğu ile ünlüdür ve kendi bir vegandır. Hayvan istismarı hakkında farkındalık yaymak ve veganizmi teşvik etmek için hayvan hakları örgütleriyle işbirliği yapmıştır. Phoenix, In Defense of Animals ve PETA üyesidir ve her ikisi için de kampanya yürütmüştür. Hayvan derisinden yapılmış giysiler giymez. Filmlerinde deri kostümlerin sentetik malzemelerden yapılmasını istiyor. Ancak, 2014 Playboy röportajında, Walk the Line'daki botların "klasik" olduğunu söyleyerek eleştirildi.
Nation Earth için, insanlığın hayvanlara ekonomik bağımlılığı üzerine bir belgesel olan Earthlings'i (2005) anlattı. 2005 yılında San Diego Film Festivali'nde çalışmaları ve Earthlings'e katkısı nedeniyle İnsani Yardım Ödülü aldı. Aktör Jessica Chastain ve komedyen Ellen DeGeneres gibi diğer ünlü veganlar ile birlikte, Ulus Dünya için ikinci belgeselini (2015) anlattı.
2017'de 16 Haziran 2017'de Netflix'te yayınlanan What the Health belgeselini yönetti. Film, "trilyonlarca sağlık bakım dolarına mal olan ve bizi hasta tutan hükümetin ve büyük iş dünyasının yolsuzluğunu ve yolsuzluğunu ortaya çıkardığını" söylüyor. 2 Şubat 2020'de Joker'deki performansı nedeniyle BAFTA En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'nü aldıktan sonra, Phoenix, 2020 BAFTA adaylığındaki çeşitlilik eksikliğini dört ana oyunculuk kategorisindeki adayların tümü beyaz olduğundan ötürü protesto etti.
Şubat 2020'de Phoenix, Mobilize Earth tarafından insanlığın ve doğal dünyanın karşılaştığı en acil sorunları vurgulayan on iki kısa filmden ilki olan Guardians of Life'da rol aldı. Proje tarafından sağlanan fonlar Amazon Watch ve Yok Olma İsyanı'na gidecek. 2020 Oscar kabul konuşması sırasında, erkek kardeşi Phoenix'e bir övgü ile biten toplumsal eşitliği ve hayvan haklarını tutkuyla destekledi. Bu konuşma, süt endüstrisinden beğeni topladı.
Peter O'Toole

| Peter O'Toole |
| --- | --- |
Arabistanlı Lawrence rolünde
Doğum: Peter Seamus O'Toole 2 Ağustos 1932(1932-08-02) Connemara, County Galway, İrlanda
Ölüm: 14 Aralık 2013 (81 yaşında) Londra, İngiltere
Etkin yıllar: 1954 - 2012
Boy: 1,88 m (6 ft 2 in)
Evlilik: Siân Phillips (1959-1979)

Peter Seamus O'Toole (d. 2 Ağustos 1932 - ö. 14 Aralık 2013) sekiz Akademi Ödülü adaylığı bulunan İrlandalı oyuncu. Üç kere Altın Küre ve bir kere Emmy almış, Akademi tarafından Akademi Onur Ödülü'ne layık görülmüş, sekiz  kere aday gösterildiği En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülünı ise hiç kazanamamıştır.
Hayatı

Babası İrlandalı, annesi İskoçyalı'ydı. Genç yaşlarda iyi bir Shakespeare oyuncusu olarak ün yaptı daha sonra önce televizyonda, ardından da beyazperdede görünmeye başladı. Yer aldığı ilk önemli yapımlardan biri olan Arabistanlı Lawrence (Lawrence of Arabia) filminde baş kahraman T.E. Lawrence performansı, BAFTA Ödülü'nü kazanmasını sağladı. İlk Oscar adaylığını da bu film sayesinde elde etti. Son olarak da 2006'da Venus filmindeki performansıyla Akademi Ödülü'ne aday olmuş ancak yine kazanamamıştır.
14 Aralık 2013 tarihinde Londra'da ölmüştür.
Tv dizileri

| Yıl | Yapım | Rolü | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1956 | The Adventures of the Scarlet Pimpernel | İlk Asker | TV show (1 bölüm) "A Tale of Two Pigtails" |
| 1961 | Rendezvous | John | TV show (3 bölüm) |
| 1968 | Present Laughter | Garry Essendine | television film |
| 1980 | Strumpet City | Jim Larkin | TV show |
| 1981 | Masada | General Cornelius Flavius Silva | miniseries |
| 1982 | Man and Superman | Jack Tanner | television film |
| 1983 | Pygmalion | Professor Henry Higgins | television film |
| 1983 | Sherlock Holmes and the Baskerville Curse | Sherlock Holmes | (seslendirme) television film |
| 1983 | Svengali | Anton Bosnyak | television film |
| 1984 | Kim | Lama | television film |
| 1986 | The Ray Bradbury Theater | John Hapmton | TV show (1 bölüm) |
| 1987 | The Dark Angel | Amca Silas | TV serial, based on the novel Uncle Silas by J. Sheridan Le Fanu |
| 1990 | Crossing to Freedom | John Sidney Howard | television film |
| 1992 | Civvies | Barry Newman | television film |
| 1994 | Heaven & Hell: North & South, Book III | Sam Trump | miniseries |
| 1995 | Heavy Weather | Clarence, Earl of Emsworth | television film |
| 1996 | Gulliver's Travels | Emperor of Lilliput | television film |
| 1998 | Coming Home | Albay Carey-Lewis | television film |
| 1999 | Joan of Arc | Bishop Cauchon | Emmy Award for Outstanding Supporting Actor in a Miniseries or a Movie |
| 1999 | Jeffrey Bernard is Unwell | Jeffrey Bernard | television film |
| 2002 | The Education of Max Bickford | Sidney McKnight | TV show (1 bölüm) |
| 2003 | Hitler: The Rise of Evil | Cumhurbaşkanı Paul von Hindenburg | television film Aday gösterildi – Primetime Emmy Award for Outstanding Supporting Actor in a Miniseries or a Movie |
| 2003 | Imperium: Augustus | Augustus Caesar | television film |
| 2005 | Casanova | Yaşlı Casanova | TV serial (3 bölüm) |
| 2008 | The Tudors | Pope Paul III | TV show (7 bölüm) |
| 2008 | Iron Road | Lionel Relic | tv dizisi |
Tacuary

Tacuary, Praguay'ın en üst düzey futbol ligi olan Primera División'da yer alan bir futbol kulübü.
Teknik direktörler

Oscar Paulin
Carlos Kiese (2010–10)
Francisco Ocampo (2011–12)
Luis Cubilla (2012–12)
Gonzalo Ocampo (2012–)
Sadakiler

Sadakiler veya Sadakiya (صدقیه, yaklaşık MS 770–827/8) Kuzeybatı İran'da hüküm süren Urmiye merkezli müslüman bir Kürt hanedanıydı. Başlangıçta Azd kabilesinde bir "Mevla"  olan hanedan, 770 yılında Abbasi Halifesi Mansûr ile çatışmalara giren yerel bir Kürt reisi olan Sadaka ibn Ali tarafından kurulmuştur.
Kuruluşu

Abbasiler ile savaşan Kürt lider Sadaka İbn Ali tarafından kurulmuştur. Sadaka, Musul'dan Urmiye'ye kadar geniş bir alanı hâkimiyeti altına almayı başardı. Belâzürî'ye göre Urmiye şehrini fethettikten sonra birkaç kale inşa etti ve etrafına hendekler kazarak burayı güçlendirdi.
Daha sonra bir fetih harekâtına başladı. Salmas, Usnu ve Piranşehr'i topraklarına kattı. Abbasi Halifesi Harun Reşid döneminde topraklarını daha da genişletilerek Tebriz'i hükümdarlıkları altına aldılar. Sadakilerin başarılı seferleri sonrası, Khazima olarak bilinen bir generalin komutasına büyük bir ordu gönderen Abbasiler Meraga yakınlarında Sadakilere yenildiler.
Sadaka'dan sonra oğlu Ali başa geçti. Abbasilerle yapılan bir savaşta ölen Ali'nin yerine ise oğlu II. Sadaka geçti. Zariq (Zuraiq olarak da bilinir) dedesi (Sadaka) gibi yetenekli bir savaşçıydı. Abbasiler ile temasa geçerek Ermenistan ve Azerbaycan üzerindeki egemenliği karşılığında Babak Hurramdin ile savaşmaya hazır olduğunu söyledi. Abbasi Halifesi El-Memun anlaşmayı kabul etti ve Zariq, Azerbaycan dağlarında saklanan Babak Khorramdin'e karşı sefere çıktı. Böylece kendisine vadedilen Ermenistan ve Azerbaycan'ı da topraklarına kattı.
Yıkılışı

Abbasi Halifesi El-Memun bir süre sonra anlaşmayı bozarak 826 yılında Musul'u kuşattı ve ele geçirdi. Zariq, Musul'u tekrar ele geçirmek için bir ordu gönderdi ancak mağlup oldu. Sonrasında 40 bin kişilik yeni bir ordu kurarak tekrar sefere çıktı ve Musul'u ele geçirdi. Ardından Sayid ibn Yunus Azdi'yi öldürdü. Bu olay Abbasi Halifesi Memûn'u kızdırdı. Muhamad ibn Humaid komutasına bir ordu gönderdi ve Zariq'i yendi. Yenilgiden sonra, Zariq 827 yılında idam edildi ve Sadakiler yıkıldı.