II. Abdülhamid dönemi Osmanlı tarihi (1876-1881)
Hafiye teşkilatı

Ana maddeler: Yıldız İstihbarat Teşkilatı ve Umur-u Hafiye
Ayrıca bakınız: Ahmet Celalettin Paşa ve Serhafiye Fehim Paşa
"...Yabancı devletler kendi emellerine hizmet edecek kimseleri vezir ve sadrazam mertebesine kadar çıkarabilmişlerse, devlet emniyet içinde olamazdı. Doğrudan doğruya şahsıma bağlı bir İstihbarat teşkilatı kurmaya bu düşünce ile karar verdim. İç düşmanlarımın jurnalcilik dedikleri teşkilat budur..."
II. Abdülhamid'in tahttan indirildikten sonra Yıldız İstihbarat Teşkilatını niye kurduğunda dair suçlamalara karşı hatıralarındaki savunması
Osmanlı İmparatorluğu içerisinde bir istihbarat teşkilatı kurma fikri tek başına II. Abdülhamid'e ait değildir. Padişahlardan I. Abdülhamid, III. Selim, II. Mahmud ve Abdülmecid modern anlamda istihbarati faaliyetlerde bulunmaya çalışmış ve Sultan Abdülmecid bu yönde bir kurumsallaşma yapmaya uğraşsa da başarısız olmuştur. Abdülaziz döneminde Tuna valiliği sırasında Mithad Paşa, Bulgar bölgesinde Rusların takip ve isyan faaliyetlerini engelleme amaçlı bir istihbarat örgütü kurmuştu. Bu örgüt iyi işler çıkarsa da Midhat Paşa'nın valiliği, Bulgar bölgesi ve Rusya ile sınırlı kaldı. Padişah geliştirilmesine sürdürülmesine ilgi göstermeyince dağıldı.
II. Abdülhamid, Meclisi kapatarak yönetimi kendi eline aldıktan sonra özellikle kendisine karşı yapılan başarısız Çırağan Baskını sonrası Osmanlı tarihinde ilk defa geniş kurumsallaşmış kapsamlı bir polis ve istihbarat örgütü olarak 1880 yılında Yıldız İstihbarat Teşkilatını kurdu. Bu örgüt gerekli bir kurum olmasına, 93 Harbi'nin kaybedilme nedenlerinin birinin istihbarat zafiyeti olmasına karşın sansür ve istihbarat, II. Abdülhamid'in istibdat döneminin bilinmesine sebep en önemli iki sembol olduğundan ve bu dönem içinde Sultan'ın şahsi çıkarlarına da hizmet ettiğinden ve kimi zaman düştüğü acziyetten, büyük eleştiri konusu oldu. Çok sayıda hafiyeden meydana gelen bu teşkilatın amacı ilgili devletlerin durumu hakkında haber alma ve espiyonaj faaliyetlerinin yanında II. Abdülhamid'in siyasi rakipleri hakkında bilgi toplamak ve Abdülhamid'e karşı hazırlanan darbe veya isyan teşebbüslerini önlemekti. Bu sebeple teşkilat Jön Türklerin bulunduğu toplandığı Paris, Roma, Londra ve Berlin gibi yurt dışı yerlerde de örgütlendi ve operasyonlar düzenledi.
Aslen Osmanlı zaptiye (jandarma) teşkilatına bağlı gözükse de doğrudan II. Abdülhamid'e bağlı Umur-u Hafiye denen bir teşkilat daha vardı. Hafiyeler sadece kendi başlarına bilgi toplamakla kalmıyor, halk arasında çok sayıda kişiye maaş bağlayarak geniş bir istihbarat ağı oluşturuyorlardı. Jurnalci adı verilen bu kişiler, Abdülhamid yönetimine karşı olabilecek faaliyetleri bildiriyor, böylece her türlü hareketin önü önceden kesilmiş oluyordu.
Bu teşkilatlardan Yıldız İstihbarat Teşkilatı, II. Meşrutiyet'in ilanı sonrasında Bakanlar Kurulunun (Vukela) 29 Temmuz 1908 tarihli kararnamesi ile dağıtılsa da I. Balkan Savaşı sırasında Osmanlı'nın bozgunun bir diğer nedeni Balkan devletlerinin durumu hakkındaki istihbarat zafiyeti oldu. Bir istihbarat teşkilatının varlığı gerektiğinden bu teşkilattan yola çıkarak Enver Paşa tarafından 1913'te Teşkilat-ı Mahsusa adlı istihbarat örgütü kuruldu.
II. Abdülhamid döneminin bilinen iki istihbaratçısı Serhafiye Fehim Paşa ve Ahmet Celalettin Paşa'dır. İkisi birbirinin rakibiydi. Ahmet Celalettin Paşa, Paris'te 1897'de Contraxeville'de yaptığı antlaşmayla bir grup Jön Türk'ün İstanbul'a dönmesini ve bazı Jön Türk gazetelerinin kapatılmasını sağladı. 1904'te Sultan'ın gözünden düşüp İstanbul'dan Mısır'a kaçtı ve 1924 yılında orada veya 1909 sonrası döndüğü İstanbul'da öldü. Mısır'daki faaliyetleri II. Abdülhamid'in iktidarda olduğu süre boyunca sürekli olarak gözlemlendi. Jön Türk muhalefetine katılıp katılmadığı konusu ise belirsizdir.
Diğer serhafiye ise Fehim Paşa ise hafiye teşkilatının en üst kademesine kadar çıktı ancak keyfi ve görev dışı davranışları sebebiyle dış ülkelerin büyükelçilik yetkililerinden bile gelen şikayetler üzerine 1907'de görevden alınarak Bursa'ya sürgün edildi. 1908'de halktan bir kısım kişilerce linç edilerek öldürüldü.

II. Abdülhamid döneminde gelen bilgilerin önemli bir kısmının doğruluk payı varken zaman içinde bu doğruluk payları Sultan'ın gözüne girebilmek için sahte jurnaller vs. uyduranlar ile azalmıştır. Bu da istihbarat verilerinin doğruluğu konusunda büyük sorunlar çıkardı.
II. Abdülhamid döneminde bu iki istihbarat kurumuna karşın İstanbul'da dahil asayiş olaylarındaki sorunlar giderilemedi hatta devlet içinde Sultan'ın gözüne girmek isteyenler arasındaki rekabetten veya rant sağlama amaçlı çete ve kişilerden dolayı sokak çatışmaları bile gerçekleşti. Amaç dışı kendi rantlarının peşine düşen hafiye ve istihbarat ajanları çıktı. Örneğin Sadrazam Halil Rifat Paşa'nın oğlunun öldürülmesi olayında olduğu gibi. Sadrazam'ın oğlu ve Şûrâ-yı Devlet (günümüzde Danıştay) üyesi İbrahim Cavid Bey'in İstanbul'da bir haraç-rant çetesi kurdurup bir süre sonra bölge çatışmasına girdiği; rant konusunda Arnavut Toptanilerden Gani Toptani ile anlaşamadığı ve onu, adamlarına 1898'de öldürttüğü ve bunun üzerine ağabeyi Esad Toptani'nin Arnavutluk'tan getirdiği adamlarına onu Cisr-i Cedit'te (Yeni Köprü-Eski Galata Köprüsü) 7 Ekim 1899'da öldürttüğü iddia edilmektedir. Sadrazam, oğlunun öldürülmesinden kısa süre sonra hastalandı ve öldü.
İstanbul Şehremini Rıdvan Paşa cinayeti de bir başka olaydı. İstanbul'un rantında söz sahibi Kürt Bedirhanilerden Şura-yı Devlet üyesi Abdürrezzak Bey'in rantta kendilerine direnen İstanbul Şehremini Rıdvan İsmail Paşa'yı 23 Mart 1906 Cuma günü adamlarına öldürttü. Sonrasında aile, Trablusgarp'a sürüldü. Birkaç yıl sonra Abdürrezzak Bey affedildi. Deli Fuad Paşa'nın yakını Çerkeslerin de bu rantta söz sahibi olmak isteyip Serhafiye Fehim Paşa ile işbirliğine girmeye çalıştıkları ancak gerekli desteği elde edemedikleri ve Deli Fuad Paşa'nın Abdülhamid'e muhalefeti neticesi etkisiz kaldıkları da yine bazı iddialar arasındadır.