Doğu Bloku medyası ve propagandası
Medya ve bilgi kısıtlamaları > Sansür ve muhalefetin ezilmesi

Doğu Blokunda katı bir sansür mevcuttu, ancak bu sansür zaman zaman samizdat tarafından atlatıldı. Blok ülkelerindeki sansür kurumları, farklı şekilde organize edildi. Örneğin, Polonya'da sansür açıkça tanımlanmışken, Macaristan'da gevşek bir şekilde yapılandırılmıştı, ancak daha az etkili değildi. Arnavutluk ve Yugoslavya'da 1944 gibi erken bir tarihte katı sansür getirildi, ancak 1948'deki Tito-Stalin ayrılığından sonra Yugoslavya'da biraz gevşetildi. Doğu Blokunun geri kalanından farklı olarak, 1948'de Sovyet tarzı sansür tamamen uygulanana kadar Çekoslovakya'da üç yıl boyunca göreli bir özgürlük vardı.
Blok boyunca, çeşitli kültür bakanlıkları yazarları sıkı bir şekilde kontrol altında tutuyordu. Kültürel ürünler, devletin propaganda ihtiyaçlarını yansıtıyordu ve Parti onaylı sansürcüler ilk yıllarda sıkı denetimler uyguladılar. Stalinist dönemde, 1 Mayıs'ta güneşli olmayacağını öne süren hava tahminleri bile değiştiriliyordu. Romanya'da Nikolay Çavuşesku yönetiminde hava raporları, sıcaklıkların işin durdurulmasını gerektirecek kadar sıcak veya soğuk olmadığını gösterecek şekilde değiştiriliyordu.
Her ülkede iktidardaki komünist partinin önde gelen organları, sansür sisteminin hiyerarşik kontrolünü uyguladı. Her komünist parti, medyayı denetlemek için kendi merkez komitesinin bir departmanına sahipti. Sansürcüler, herhangi bir gazete, radyo veya televizyon istasyonunu açma veya kapatma yetkisi, sendikalar aracılığıyla gazetecilere lisans verilmesi ve atama yetkisi gibi yardımcı araçlar kullandılar. Parti bürokratları, tüm önde gelen yazı işleri pozisyonlarını elinde tutuyordu. Sovyet GLAVLİT'ini (Resmi ve Askeri Sırları Koruma Ana İdaresi) örnek alan sansür teşkilatlarının bir veya iki temsilcisi, doğrudan tüm yazı işleri bürolarında çalıştı. Onların açık onayı olmaksızın hiçbir haber basılamaz veya yayınlanamazdı.
Başlangıçta Doğu Almanya, bölünmüş Almanya'daki işgalci güçler için tüm medya kuruluşlarının doğrudan ele geçirilmesini önleyen kurallar (örneğin medya kontrolü ile ilgili) nedeniyle benzersiz sorunlar sundu. Sovyet işgal yönetimi, "propaganda ve sansür sektörü" aracılığıyla propaganda ve sansür politikalarını Doğu Alman sansür organlarına yöneltti. Başlangıçtaki Sovyet politikaları Batı işgal bölgelerindeki denazifikasyondan büyük ölçüde farklı görünmese de sansür, Doğu Almanya'daki siyasi, entelektüel ve kültürel gelişmeleri manipüle etmek için kullanılan en açık araçlardan biri haline geldi. II. Dünya Savaşı öncesinde var olan sanat toplulukları ve dernekleri feshedildi ve tüm yeni tiyatrolar ve sanat toplulukları Sovyet yönetimi altında kaydolmak zorunda kaldı. Sanat sergileri, sansür organları önceden onaylamadıkça genel bir yasak altına alındı.
Doğu Almanya'nın resmi kuruluşundan sonra orijinal anayasa "medyaya sansür uygulanmamasını" sağlarken, daha sonraki yıllarda daha az olmakla birlikte hem resmi hem de gayri resmi sansür uygulanmaya başlandı. Bundan sonra, resmi Doğu Alman sansürü iki hükûmet kuruluşu tarafından denetlendi ve uygulandı: Yayın Şirketleri ve Kitap Satış Ticareti Genel Müdürlüğü (Hauptverwaltung Verlage und Buchhandel, HV) ve Telif Hakkı Bürosu (Büro für Urheberrechte). HV, sansürün derecesini ve eserlerin yayınlanma ve pazarlama yöntemini belirledi. Telif Hakkı Bürosu çalışmayı değerlendirdi, ardından bunun veya başka bir yayının Doğu Almanya'da mı yoksa yabancı bir ülkede mi yayınlanmasına izin verilip verilmediğine karar verdi. Tiyatrolar için, Halk Eğitim Bakanlığı (Ministerium für Volksbildung, MfV), iktidardaki SED partisi, ilgili tiyatro sendikası ve tiyatro işlerinden sorumlu Doğu Alman ofisinden oluşan bir "repertuar komisyonu" oluşturuldu.
Uzun bir vize alma sürecinden sonra, Batı Almanya sınırından Doğu Almanya'ya giden Batılı ziyaretçilere, yasaklanmış Batı "propaganda malzemesi" için arabalarında arama yapılıyordu. Bununla birlikte Doğu Alman makamları, vatandaşlarının Batı radyo istasyonlarını dinlemesini engellemeyi son derece zor buldu ve Doğu Almanya'nın çoğunda Batı televizyonu mevcuttu. Teknik ve diplomatik kaygılar, Batılı istasyonları bozma girişimlerinin (diğer Blok ülkelerinin aksine) kısa süre sonra terk edilmesi anlamına geliyordu.
Sovyetler Birliği'nde, Komünist Parti'nin resmi ideolojisi ve politikasına uygun olarak Goskomizdat tüm basılı materyalleri, Goskino tüm sinemayı, Gosteleradyo kontrollü radyo ve televizyon yayınlarını sansürledi, Devlet İstatistik Kurumu (Goskomstat) gibi birçok kurum ve kuruluştaki Birinci Daire, devlet sırlarının ve diğer hassas bilgilerin yalnızca yetkili ellere ulaşmasını sağlamaktan sorumluydu. Sovyetler, kütüphanelerdeki devrim öncesi ve yabancı materyalleri yok etti ve geriye yalnızca KGB'nin özel izniyle erişilebilen "özel koleksiyonlar" (spetshran) bıraktı. Sovyetler Birliği ayrıca baskı altındaki kişilerin metinlerden, posterlerden, resimlerden ve fotoğraflardan çıkarılması da dahil olmak üzere görselleri sansürledi.