stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dulong-Petit Yasası

Dulong-Petit Yasası, bir termodinamik yasası olup, 1819 yılında Fransız fizikçiler Pierre Louis Dulong ve Alexis Thérèse Petit tarafından, bir kristalin molar özgül ısısı olarak ifade edilmiştir. Bu iki bilim insanı, deneysel yöntemle, bir dizi maddenin ağırlık başına düşen ısı kapasitesini, maddelerin tahmini göreceli atom ağırlıkları ile çarptıktan sona sabit bir derece yakın buldu. Bu atom ağırlıkları kısa süre öncesinde Dalton tarafında öne sürülmüştü. Modern anlamda, Dulong ve Petit, herhangi bir katı maddenin bir mol ısı kapasitesini ‘3R’olarak buldu. Burada ‘R’ evrensel gaz sabiti olarak ifade edilmektedir. Dulong ve Petit, buldukları ısı kapasitesinin  R sabiti ile ilişkili olduğundan habersizdi, çünkü bu sabit, gazların kinetik teorisinden sonra tanımlanmıştı. 3R değeri yaklaşık olarak, Kelvin başına 25 Joul'dür. Aslında, Dulong ve Petit, kristallerin, bir mol atom başına düşen ısı kapasitesini bulmuştu.
Katı maddelerin modern ısı kapasitesi teorisine göre, katıların bir mol atomu başına düşen ısı kapasitesi, 1907 yılında Einstein’ın katı cisim teorisi tarafından basitçe ifade edilmiş olan ‘örgü titreşimleri’ ne bağlıdır. Ayrıca, Einstein’ın katı cisim teorisi ile, ilk kez Dulong-Petit yasasının neden gazların ısı kapasiteleri açısından açıklanması gerektiği belirtilmiştir.
Dulong-Petit Yasası’nın Eşdeğer Açıklamaları

Modern dönemde, Dulong-Petit yasasının eşdeğer açıklamasına göre, maddenin ya da kristalin doğasından bağımsız olarak, bir maddenin özgül ısı kapasitesi 3R/M'e eşittir. Buradaki ‘R’ gaz sabiti olup, M ise moleküler kütle olarak ifade edilmektedir. Sonuç olarak, katıların bir molü başına düşen ısı kapasitesi 3R'ye eşittir.
Dulong-Petit Yasası'nın modern formuna gore;
cM=3R    ya da    c=3R/M
Dulong ve Petit, yasalarını gaz sabiti olarak bilinen ‘R’ cinsinden belirtmedi. Bunun yerine, maddelerin ağırlıkları başına düşen ısı kapasitesini hesapladılar ve bunları tıpkı Dalton tarafından bulunduğu gibi atomik ağırlıkları daha fazla olan maddeler için daha küçük buldular. Daha sonra, ısı kapasiteleri ile atomik ağırlıkları çaptılar. Maddelerin ısı kapasitelerinin yaklaşık olarak sabit ve sonradan keşfedilen ‘R’ sabitine eşit olduğunu gördüler.
Diğer bir modern terminolojide ise, boyutsuz ısı kapasitesi ise 3'e eşittir.
Uygulama Sınırları

Basit olarak tanımlanmasına rağmen, Dulong-Petit yasası, yüksek sıcaklıktaki basit yapıda olan kristallerin, ısı kapasiteleri ile ilgili iyi bir öngörü yapma olanağı sunmaktadır. Bunun nedeni ise, klasik ısı kapasitesi teorisine göre, katı maddelerin bir molü başına düşen ısı kapasiteleri maksimum 3R değerine yaklaşır. Çünkü tam titreşimsel modun serbestlik derecelerinin her atom başına 3 derece serbestliğe denk gelmesi sebebiyle, her birisi bir kuadratik kinetik enerji terimine ve kuadratik potansiyel enerji terimine karşılık gelir. Eşbölüşüm teoremine göre, mol başına düşen, her kuadratik dönem ortalama 1⁄2kT ya da 1⁄2RT'ye eşittir. 3 derece serbestlik ve serbestlik başına düşen iki terim ile çarpıldığında, bu değer 1 mol sıcaklık kapasitesi başına 3R ye denk gelir
Dulong-Petit yasası oda sıcaklığındaki, metalik berilyum ya da elmas durumundaki karbon gibi birbirine sıkıca bağlı hafif atomlarda başarısız olmaktadır. Oda sıcaklığında, bu maddeler içerisindeki daha yüksek enerjili titreşim modlarının yoğun olmaması sebebiyle gerçek ısı kapasitesinin bulunandan daha yüksek öngörülmesine sebep olur.
Tüm katıların içerisindeki, enerji depolanmasının kuantum mekanik doğasının, kendini çok daha büyük bir etki ile gösterdiği çok düşük (cyrogenic) sıcaklık bölgelerinde bu yasa tüm maddeler için geçersiz hale gelir.
Bunun gibi koşullar altında olan kristallerde daha düşük miktarda enerji olduğu zaman atomik titreşimlerdeki istatistiksel dağılımlar Einstein'ın teorisinin bir uzantısı olan ‘Debye Modeli’ ile hesaplanmaktadır.
Türetme

Kristal örgü yapısında olan bir katıdaki titreşim sistemi, serbestliğin her derecesi boyunca olan harmonik osilatör potansiyelleri olarak düşünülerek modellenebilir. Sonuç olarak, serbest enerji;
F=N\varepsilon _{0}+k_{B}T\sum _{\alpha }\log \left(1-e^{-\hbar \omega _{\alpha }/k_{B}T}\right)
şeklinde yazılabilir. Burada ‘α’ indeksleri toplanarak bütün serbestlik dereceleri bulunmaktadır.
1907 yılında Einstein modeli, sadece yüksek enerji limiti olarak düşünülmekteydi. Yani;
k_{B}T\gg \hbar \omega _{\alpha }.\,
1-e^{-\hbar \omega _{\alpha }/k_{B}T}\approx \hbar \omega _{\alpha }/k_{B}T\,
F=N\varepsilon _{0}+k_{B}T\sum _{\alpha }\log \left({\frac {\hbar \omega _{\alpha }}{k_{B}T}}\right).
Geometrik ortalama frekans ise
\log {\bar {\omega }}={\frac {1}{M}}\sum _{\alpha }\log \omega _{\alpha },
eşitliği ile tanımlanır. Burada ‘M’ sistemin serbestlik derecelerinin toplamını göstermektedir.
Sonuçta,
F=N\varepsilon _{0}-Mk_{B}T\log k_{B}T+Mk_{B}T\log \hbar {\bar {\omega }}.\,
Enerjiyi kullanarak ise,
E=F-T\left({\frac {\partial F}{\partial T}}\right)_{V},
E=N\varepsilon _{0}+Mk_{B}T.\,
eşitliğini yazılabilir. Yani,
C_{V}=\left({\frac {\partial E}{\partial T}}\right)_{V}=Mk_{B},
denklemi yazılarak, sıcaklıktan bağımsız olan özgül ısı formüle edilir.
Sürüklenim Denklemi

Akışkanlar dinamiğinde, bir sıvı tarafından çevrelenmiş ve hareket halinde olan bir cisim tarafından hissedilen sürüklenim kuvvetini bulmak için sürüklenim denklemi kullanılır. Bu formül belli koşullar altında daha tutarlı sonuçlar verir:
•Cismin körelmiş bir formu olması gerekir
•Sıvının, cismin arkasında türbülans oluşturabilecek büyüklükte bir Reynold sayısına sahip olması gerekir. Bu denklem:
ile ifade edilir.
Fd = Akış hızının bileşeni olan çekim kuvveti
p = Sıvının özkütlesi
v = Sıvıya göre cismin hızı
A = Sistemin alanı
Cd = Sürüklenim katsayısı (cismin geometrik yapısına ve kayma kuvvetine bağlı olarak değişim gösterir)
Bu denklem Lord Rayleigh'e atıf edilmiştir çünkü A yerine L2      
kullan kişidir.
A nın anlamı, bir cismin hareket yönüne dik olan bir düzlemdeki izdüşüm alanıdır. İçi boş olmayan basit cisimlerde (küre) bu tanım kesitsel alana eşittir. Başka cisimlerde (boru, bisikletçi) A, hareket yönüne dik olan herhangi bir düzlemin kesitsel alanından daha büyük çıkabilir.
Kanata profillerinde genellikle kanat genişliğinin karesi sistem alanı olarak kullanılır. Kanat profillerinin kanat genişlikleri genellikle 1 uzunluk birimi olarak kabul edilir ve sistem alanıda 1dir.
Uçaklar kanat alanlarını, sistem alanı olarak kullanırlar bu da kaldırma kuvveti için basit bir kıyaslama sağlar.
Zeplinlerde ve dairesel hareket yapan cisimlerde sürüklenimin hacimsel sabiti kullanılır. Sistem alanı, zeplinin hacminin karesinin küp köküne eşit olur.
Bazen bir cisim için farklı sistem alanları verilebilir, bu durumlarda sürüklenim sabitinin eşit olduğu alanlar belirtilmelidir.
Sivri köşeli cisimler (kare silindirler) akış yönüne karşı sürüklenim gösterirler. Formülün bu durumlarda kullanılabilmesi için Reynold sayısının yaklaşık 1000 birimden fazla olması gerekirken sürüklenim sabitinin sabit bir değerde olması gerekir.
Düz cisimler için (yuvarlak silindir), Reynold sayısı on milyona yakın bir değer aldığı zaman direnç sabiti büyük oranda değişim gösterebilir.
Tartışma

Bu formül, bir sıvının sistem alanına çarpıp, yayılıp, durmasının ve durgunluk basıncı uygulaması durumu için kullanılır. Doğada hiçbir cisim bu durumu tamamen gerçekleştiremez. Cd, herhangi düzgün bir cismin sürüklenim miktarıdır. Pratikte, kaba bir cismin Cd miktarı 1 veya altında bir sayı olur. Pürüzsüz cisimlerin çok daha küçük Cd değerleri olabilir. Bu denklem tutarlı bir şekilde Cd değerini bulabilir ki bu değer Reynolds sayısına göre değişiklik gösterir (deneysel hesaplamalar ile).
Değinilmesi gereken bir diğer konuda sıvı sürükleniminin hızın karesi ile orantılı olarak artmasıdır. Hız iki katına çıkarıldığı zaman çarpan sıvı miktarı iki kat hızlı ve saniyede iki kat daha fazla kütle çarpar. Bu sebeple momentumdaki değişim dört kattır. Kuvvet, momentumun belirli bir zamandaki değişimine eşittir ancak katı-katı sürtünmeleriyle (hıza daha az bağımlıdır) çelişkiye düşer.
Denklemlerin Türetilmesi

Sürüklenim denklemleri çarpım sabiti ve boyutsal analizle türetilebilir. Hareket halindeki bir sıvı, bir cisimle karşılaştığı zaman cisme bir kuvvet uygular. Bu durumdaki bazı değişkenler şunlardır:
• Hız (u)
• Sıvı özkütlesi p
• Sıvının akışkanlığı v
• Cismin ön alanı A
• Sürüklenim kuvveti Fd
Buckingham π teorisi kullanılarak bu 5 değişken 2 tane boyutsuz parametreye dönüşür:
• Sürüklenim sabiti Cd
• Reynold sayısı Re
Bu değişkenler, denkleme Fd eklendiğinde:
durumuna gelir.
Bu denklem farklı bir gösterim şeklidir çünkü bire-bir bağıntısı aranmamaktadır. Bu denklemde Fa 5 adet bilinmeyeni olan bir fonksiyondur. Sağ taraf birimler açısından sıfırdır, bu sebeple Fa boyutsuz grubunda ifade edilebilir. Fa'nın içerdiği 5 değişkeni boyutsuz ifade edebilmenin birçok yolu var ancak Buckingham π teorisine göre sadece iki grup oluşur. Bunların en tutarlısı Reynold sayısını veren:
ve sürüklenim sabitini veren:
formülleridir.
Bu iki formül sayesinde 5 bilinmeyenli fonksiyon iki bilinmeyene indirgenir.
burada fb iki tane değişkenin işlevidir.
Daha sonra ise verilen denklem ile eski yasa daha az bilinmeyen içeren yeni bir yasaya çevirilir. Çünkü yukarıda bilinmeyen tek değişken Fd (sürüklenim kuvveti) dir.
veya
C_{D}\,=\,f_{c}(R_{e}).
Kuvvet basitçe ½ ρ A u2 bilinmeyen fc şeklinde Reynolds sayısının Re bağımlı bir işlevin çarpımından elde edilebilir. Bu durum başlangıçta bahsedilen beş değişkenli durumdan çok daha basittir.
Bu denklemde sürüklenim kuvveti, çarpım sabiti ve Fc nin çarpımı ile bulunur. İlk verilen denkleme göre daha basit bir çözüm yolu. Boyutsal analiz bu sebeple çok karışık olan bir problemi (5 bilinmeyen) daha kolay bir hale çevirir. Direnç kuvvetini tek bilinmeye ve Reynold sayısına bağlar.
Ayrıca, denklem bize diğer bilinmeyenlerin eşit olması halinde sürüklenim kuvvetinin sıvının özkütlesine orantılı olduğunu gösteriyor. Bu birçok yeni başlanılan projeler için hayati önem taşıyan bir bilgiydi.
Reynold sayısının denklemdeki önemini test edebilmek için sıvıların için büyük cisimler geçirmeye gerek yok, aynı testler daha küçük akışkan ve daha hızlı akan sıvılarda da denenebilir çünkü temelde sistemler aynıdır.
Şâzelî

Ebû'l Hasan eş-Şâzelî ya da Şâzelî (Arapça: الشاذلي‎) (1197, Sebte - 1258, Humeysera), Şâzeli tarîkatının kurucusu olan Kuzey Afrikalı İslam âlimi ve sufi.
Fas'ın kuzeyinde Ceuta yakınlarında Ğomara Kabilesi'ne mensup bir kraliyet ailesinden olan bir tüccarın oğlu olarak doğdu. Dini talimini memleketinde tamamladı. Dünyanın en kadim üniversitelerinden sayılan Sidi Ukba Ulu Camisindeki Kayrevan Medresesinde tasavvuf derslerine katıldı. Irak'ta Şeyh el-Vasiti ile tanıştı ve Fas'taki meşhur Veli Abdusselam ibn Meşiş'e yönlendirildi. İlk tekkesini 1227'de Tunus'ta kurdu. 1244'te İskenderiye'ye taşındı ve 1258'de Hac yolunda Humeysera, Mısır'da öldü.
Yerine halifesi Ebü'l-Abbas el-Mürsî geçti ve 1288'de ölümüne kadar orada kaldı.
Dünya Hepatit Günü

| Dünya Hepatit Günü   Evrensel |
| --- | --- |
Türü: Tarihsel
önemi: Kamuoyunun dikkatinin hepatit hastalıklarına çekilmesi
günü: 28 Temmuz
Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Hepatit Birliği tarafından “Dünya Hepatit Günü” olarak belirlenen 28 Temmuz günü, bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de gün dolayısıyla düzenlenen etkinliklerle, kamuoyunun dikkati hepatit hastalıklarına çekilmesi amaçlanmaktadır.
Dünya genelinde yaklaşık olarak 500 milyon insan ya Hepatit B ya da Hepatit C hastalığı taşımaktadır. Eğer tedavi edilmezlerse bu hastalıklar siroza ve ayrıca karaciğer kanseri ve karaciğer yetmezliği de dahil olmak üzere birçok soruna neden olabilir. Çoğu insan hepatitten ziyade AIDS'e yakalanmaktan daha çok endişelenir, fakat her sene dünya çapındaki 1,5 milyon insan AIDS'ten çok hepatit B veya C hastalığından ölmektedir.
Dünya çapındaki hepatit grupları, hastaları ve avukatları 28 Temmuz'da bu önemli günü kutlamak adına etkinliklere katılırlar. Özellikle 2012'de 20 ülkeden 12,588 kişi Dünya Hepatit Günü'nde hastalığın bilgisizliğini göstermek adına 3 Bilge Maymun hareketlerini yaptıklarında bir Guinness rekoru kırılmıştır. ()
Çengel işareti

| --- | --- |
Ç: ç
Ḉ: ḉ
Ḑ: ḑ
Ȩ: ȩ
Ḝ: ḝ
Ģ: ģ
Ḩ: ḩ
Ķ: ķ
Ļ: ļ
Ņ: ņ
Ŗ: ŗ
Ş: ş
Ţ: ţ
Çengel işareti (diğer adıyla "Sedil"), dil biliminde ve çoğu dilde kullanılan bir diyakritik işarettir. Türkçede yalnız sessiz harflerde kullanılan ve harflerin ses değerlerini değiştiren bir göstergedir.
Sedilin C harfi ile kullanımı

C sedil (Ç), ilk olarak Eski ispanyolcada /ts/ sesini ifade etmek amacıyla kullanılmıştır.
C sedil bununla birlikte /tʃ/ sesini de (Türkçedeki "çocuk"taki gibi) vermek amacıyla Azerice, Kürtçe, Tatarca, Türkçe ve Türkmence dillerinde kullanılır.
C sedil, Uluslararası Fonetik Alfabesinde, /ç/, de kullanılır.
Sedilin S harfi ile kullanımı

Çoğu dilde s sedil (ş), /ʃ/ (Türkçedeki "şal"daki gibi) sesini vermek amacıyla kullanılır. Örneğin; Rumence, Azerice, Tatarca, Gagavuzca, Türkçe, Kürtçe, Türkmence gibi dillerde...
Sedilin Türkçede kullanımı

Sedil, Türkçede Ş ve Ç (/ʃ/ ve /tʃ/) seslerini vermek amacıyla kullanılır. /ʃ/ sesine örnek vermek gerekirse: "şok" /ʃok/. /tʃ/ sesine örnek vermek gerekirse: "çok" /tʃok/.
Bu harfler, vurgulanarak okunur yani diğer dillerdeki gibi hemen geçilmez. Ayrıca Lâzcada da "c sedil"in kalınlaştırarak okunan hâli olan bir vardır.
Çengelli bazı harfler > ( ˛ ) Kanca İmi (Ogonek) ile farkı

Ąą Ęę Įį Ųų Ǫǫ
Yalnızca sesli harflerde kullanılır. Damaksı sesleri göstermek için tercih edilir.
C sedilin oluşumu
Üniversite Reformu

Üniversite Reformu, modern tarzda yükseköğretim ihtiyacını karşılamayan Darülfünun'un yerine, bu ihtiyacı karşılayacak okulların kurulmasını amaçlayan 2252 sayılı ve 1933 tarihli kanuna dayanan reform hareketidir.
Hazırlık

Cumhuriyetin ilanı ile birçok alanda reform yapıldı. Modern eğitim anlayışı Tevfik Fikret, Ziya Gökalp gibi düşünürlerce öngörülmüştü. Düşünce, vicdan ve bilim etkinliği özgür bireyler yetiştirmek amacıyla üniversite reformu yapıldı. Bireylerin insanî çerçevede etnik, kültürel veya dinî kimliğe bakmaksızın bilim yapabileceği üniversiteler kurulması gerekmişti. Daha önceden resmi yapıyı temsil eden ve sınırlanmış bir yükseköğretim sistemi varken, özerk yapılı objektif kurumlar olmalıydı. Ankara Hukuk Mektebi (1924), Gazi Eğitim Enstitüsü (1926) ve Ziraat Enstitüsü'nün (1930) cumhuriyetin hedefleri doğrultusunda kurulan yükseköğretim kurumlarıydı. İsviçreli Profesör Albert Malche Türkiye'ye davet edilerek çağdaş eğitim kurumlarının tasarlanmasında yardım istendi.
Kanun sonrası

Albert Malche'nin verdiği rapor doğrultusunda 1933 tarih ve 2252 sayılı kanun çıkarıldı. 1933'te İstanbul Dârülfünunu kapatılarak yerine İstanbul Üniversitesi kuruldu. Hocaların yarıdan fazlasının görevine son verilerek yerlerine yenileri görevlendirildi. Almanya'dan göç ederek Türkiye'ye gelen hocalar üniversite anlayışının yerleşmesinde yardımcı oldu. Üniversite, fakülte, rektör kavramları 1933'teki reform hareketiyle oluştu. Yüksek Mühendis Mektebi 1944'te İstanbul Teknik Üniversitesi olarak yapılandı. Ankara'da daha önce açılan yüksek mektep, fakülte ve enstitülerin bir araya getirilmesiyle 1946'da Ankara Üniversitesi oluşturuldu. II. Dünya Savaşı'ndan sonra üniversite düzenlemesi yürürlükten kaldırılarak 4936 sayılı yeni kanunla üniversitelere özerklik verildi. 1955-1957 arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi ve Atatürk Üniversitesi kuruldu. 1967'de Hacettepe Üniversitesi ve 1971'de Boğaziçi Üniversitesi kuruldu. 1973-1981 arasında Diyarbakır, Eskişehir, Adana, Sivas, Malatya, Elazığ, Samsun, Konya, Bursa ve Kayseri'de on yeni üniversite inşa edildi.
İstanbul Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi
Serhat Parıl

| Serhat Parıl |
| --- | --- |
Doğum: 27 Temmuz 1983 (41 yaşında) İzmir, Türkiye
Milliyet: Türkiye
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2011-günümüz

Serhat Parıl (d. 27 Temmuz 1983, İzmir), Türk dizi ve tiyatro oyuncusudur. 2004 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Türkçe Öğretmenliği Bölümü'nü bitirdi. Bir süre öğretmenlik yaptı. 2005 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Oyunculuk Bölümü'nü kazandı. Halen oyunculuk bölümü 4. sınıf öğrencisi. Oyuncu birçok oyunlara katıldı. Bunların dışında seslendirme çalışmaları yaptı. Pandomim sanatıyla ilgilenmektedir. Çeşitli anaokullarında, etüt, eğitim ve kurs merkezlerinde drama eğitmenliği yaptı. Çeşitli tiyatrolarda çocuklarla drama – tiyatro ve pandomim çalışmaları yaptı, gösteriler sundu. 2011 yılında Babam İçin isimli televizyon dizisinde oynadı. 2020 yılında oyuncu Bay Yanlış adlı televizyon dizisinde Tolga Gürdağ karakterini canlandırmıştır. 2021 yılında "Uğur" karakteriyle Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz dizisine dahil olmuştur. 2023 yılında Kanal D'de yayımlanan Kraliçe dizisine Avukat Mahir karakteri ile dahil olmuştur.
Filmografisi

2011 - Babam İçin
2013 - Medcezir
2015 - Muhteşem Yüzyıl Kösem
2016 - Cesur ve Güzel
2017 - Seven Ne Yapmaz
2020 - Bay Yanlış - Tolga Gürdağ
2021 - Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz - Uğur
2021 - Baraj
2021 - Bonkis - Özgür
2021 - Maraşlı - Savcı Tolga Demirci
2021 - Kuruluş Osman
2022 - Sadakatsiz
2023 - Üç Kız Kardeş - Engin
2023 - Kraliçe - Avukat Mahir
Tiyatro oyunları

Yalancı Goldoni (Kerim Dündar)
Savaş ve Barış Tolstoy (Kerim Dündar)
Süper Maria (Sadık Yağcı)
Diğerleri Uyurken (Sibel Erdenk)
Bir Yaz Gecesi Rüyası Shakespeare
Gece Ömer Salgın (film)
Hayrola Karyola - Ferhan Şensoy
Gardiyan - Turan Oflazoğlu
Dünyanın Ortasında Bir Yer - Özen Yula
Orada Kimse Var mı - Cem Yalın
Orman Çocoğu Mougli Hakan Eren (çocuk oyunu)
Barut Fıçısı Dejan Dukovski
Kafkas Tebeşir Dairesi (Sadri Alışık Tiyatrosu)
On Kişiydiler - Yüzbaşı
Bahar Noktası - Cin
Hilde Levi

| Hilde Levi |
| --- | --- |
Hilde Levi
Doğum: 9 Mayıs 1909(1909-05-09) Frankfurt, Almanya
Ölüm: 26 Haziran 2003 (94 yaşında) Kopenhag, Danimarka
Milliyet: Alman / Danimarkalı
Etnik köken: Yahudi
Vatandaşlık: Almanya / Danimarka
Mezun olduğu okul(lar): University of Berlin
Tanınma nedeni: Radyokarbon tarihleme, Otoradyografi

Kariyeri
Dalları: Fizik
Çalıştığı kurumlar: Kaiser Wilhelm Enstitüsü (1932–1934) Niels Bohr Enstitüsü (1934–1943) Wenner-Gren Deneysel Biyoloji Enstitüsü (1943–1945) Hayvanat Bahçesi Fizyoloji Laboratuvarı (1945–1979) Niels Bohr Arşivi (1979–2003)
Doktoradanışmanı: Peter Pringsheim [de] Fritz Haber
 

Hilde Levi (9 Mayıs 1909 - 26 Temmuz 2003) Alman-Danimarkalı bir fizikçidir. O biyoloji ve tıpta radyoaktif izotopların kullanımında öncü olmuştur, özellikle de radyokarbon testi ve otoradyografi tekniklerinde. Hayatının sonraki zamanlarında Hilde bilimsel tarihçi oldu ve George de Hevesy'in biyografisini yayınladı.
Almanya'nın Frankfurt şehrinde herhangi bir dini olmayan Yahudi bir ailenin içinde doğdu, Levi 1929 yılında Münih Üniversitesi'ne girdi. O Doktora çalışmalarını Kaiser Wilhelm Enstitüsü'nde Fiziksel Kimya ve Elektrokimya üzerinde Berlin-Dahlem'de devam etmiştir. Peter Pringsheim ve Fritz Haber'in gözetiminde alkali metal halojenürlerinin spektrumları üzerine tez yazmıştır. Nazi Partisi Almanya'da göreve seçildikten sonra Yahudiler artık akademik pozisyonlar için işe alınmıyordu. Danimarka'ya gitti ve Kopenhag Üniversitesi Teorik Fizik Niels Bohr Enstitüsü'nde bir mevki buldu. James Franck ve George de Hevesy ile çalışması sayesinde, biyolojide radyoaktif maddelerin kullanımı ile ilgili kağıtları bir dizi yayınladı.
Naziler Eylül 1943'te Danimarkalı Yahudileri toplamaya başladığında, Levi Stockholm'de Deneysel Biyoloji için Wenner-Gren Enstitüsü'nde biyolog John Runnström için çalıştığı İsveç'e kaçtı. Savaş bittikten sonra, o Kopenhag Hayvanat Bahçesi Fizyolojik Laboratuvarı'nda çalışmak için Danimarka'ya döndü. 1947-48 akademik yılını Amerika'da yeni keşfedilen radyokarbon testi ve otoradyografi tekniklerini öğrenerek geçirdi ve sonra bunları Avrupa'ya tanıttı. Hilde 1979'da Hayvanat Bahçesi Fizyolojik Laboratuvarı'ndan emekli oldu, fakat sonra Niels Bohr Arşivi'nde çalışmaya başladı ve burada de Hevesy'nin çalışmalarını toparlayarak sonunda onun biyografisini yayınladı.
Gençlik dönemi

Hilde Levi, 9 Mayıs 1909'da Frankfurt-Almanya'da bir metal şirketinin satış direktörü olan Adolf Levi ve eşi Clara (evlilik öncesi soyadı Reis) çiftinin kızı olarak dünyaya geldi. Hilde Edwin adında bir ağabeyi vardı. Abisi genç yaşta piyano çalmayı öğrendi ve yetenekli bir müzisyen oldu. Yazları, Hilde Elisabeth Schumann ve Richard Strauss gibi müzisyenler tarafından onun kuzeninin Bavyera'daki yazlık evinde icra edilen müzikleri dinlerdi.
Yahudi olmasına rağmen Levi'nin ailesi herhangi bir dine bağlı değildi ve Yahudi toplumunun da bir parçası değillerdi ama o Frankfurt'ta Victoria Okulu'na (şimdi Bettina Okulu) kaydolduğu zaman, onun dini Yahudi olarak yazılmıştı. Din eğitimi zorunlu olduğu için Hilde yerel bir haham ile derslere katılmak zorunda kaldı. Kısa zamanda Hilde buna isyan etti ve ailesine o derslere katılmak istemediğini söyledi. Hilde resmi dinini reddetme noktasına geldi.
Hilde lisedeyken bir bilim insanı olmaya karar vermişti. Hilde son senesinde spektrum ve fotoğrafçılık üzerine olan fizik projesi ile uğraştı ve bu da onun Oberreal Abiturium(Mezuniyet Projesi) oldu. O sene sınıfında fizikte derece alan tek kız öğrenciydi. Nisan 1928 yılında mezun olduktan sonra, babası onu İngilizce öğrenmek ve görgüsünü artırmak için altı aylığına onu İngiltere'ye gönderdi. O 1929 yılında Münih Üniversitesi girdi ve Arnold Sommerfeld'in derslerini dinledi. Doktorası için babası onun Berlin-Dahlem'deki Kaiser Wilhelm Fiziksel Kimya ve Elektrokimya Enstitüsü'ne kabul edilmesini sağladı, Hilde orada Peter Pringsheim ve Fritz Haber'in gözetiminde, alkali metal halojenürlerin spektrumları üzerine tez yazdı.
Nazi Dönemi

Levi 1934 yılında doktorasını aldığı zaman, Nazi Partisi Almanya'da seçimleri kazandı. Onun danışmanları sürgüne gönderilmişti ve Yahudilerin iş için akademik pozisyon almalarına artık izin verilmiyordu. Üniversiteli Kadınlar Uluslararası Federasyonu Danimarka şubesi Levi Danimarka'da Kopenhag Üniversitesi Teorik Fizik Niels Bohr Enstitüsü'nde bir pozisyon bulmasına yardımcı oldu. Niels Bohr James Franck'a Almanya'dan göçmen olan Levi'yi bilip bilmediğini sordu ve kendisine asistan olarak almaya istekli olduğunu belirtti. Franck bizzat onu tanımadığını söyledi ama onun tezini biliyordu ve tezine yüksek değer veriyordu.
Hilde 1934 yılında fizikçi Hans Bethe ile nişanlandı. Çift birbirini 1925'ten beri birbirini tanıyorlardı fakat Hans'ın annesi Yahudi olmasına rağmen oğlunun Yahudi kızla evlenmesine karşı çıkıyordu ve Hans düğünden birkaç gün önce nişanı bozdu. Bethe'nin bu hareketi Franck ve Bohr'u şok etti. Bir fizikçi olmasına rağmen, Bethe II. Dünya Savaşı sonrasına kadar Niels Bohr Enstitüsü'ne ziyarete davet edilmemiştir. Levi hiç evlenmedi ama Otto Frisch, George Placzek, Rudolf Peierls, Leon Rosenfeld, Edward Teller ve Victor Weisskopf dahil Enstitüsü ziyaret eden fizikçilerin çoğu ile arkadaş oldu.
Franck 1935 yılında Amerika Birleşik Devletleri için Danimarka'yı terk edene kadar, Levi onun asistanı olarak çalıştı ve klorofil floresan hakkında iki bildiri yayınladılar. Daha sonra Macar fiziksel kimyacı George de Hevesy'in asistanı oldu. İndüklenmiş radyoaktivitenin ve buna bağlı olarak kısa ömürlü radyoaktif izotopların keşfi sayesinde Levi ve de Hevesy biyolojide radyoaktif maddelerin bir takım uygulamaları ortaya çıkardılar ve bu konuda yazılar yayınladılar. 1938 yılında Berlin Üniversitesi Levi'nin doktorasını iptal etti. Nisan 1940'ta Almanlar Danimarka'yı işgal etti. Naziler Eylül 1943'te Danimarkalı Yahudileri toplamaya başladığında Levi İsveç'e kaçan binlerce Yahudi'den biriydi. Savaşın geri kalan kısmında Levi Stokholm'de Wenner-Gren Deneysel Biyoloji Enstitüsü'nde biyolog olan John Runnström için çalıştı.