Japonya ekonomisi
Kültür > Genel bakış

Nemawashi (根回し) veya "ortak görüş oluşturma", Japon kültüründe, önerilen bazı değişiklik veya projeler temelinde, ilgili insanlarla konuşarak, destek ve geribildirim toplama ve sessizce yayma gibi gayri resmi bir süreçtir. Herhangi bir resmî adım atılmadan önce önemli bir değişiklik önemli bir unsur olarak kabul edilir ve başarılı nemawashi değişikliklerin her tarafın rızası ile yapılmasını sağlar.
Japon şirketleri, "Toyota Tarzı" gibi yönetim yöntemleri ile ünlüdür. Kaizen (改善, Japonca "iyileştirme") hayatın tüm yönleri boyunca sürekli iyileştirmeye odaklanan bir Japon felsefesidir. İşyerine uygulandığında kaizen etkinlikleri, üretimden yönetim ve icra kurulu başkanı'ndan montaj hattı çalışanlarına kadar bir işletmenin tüm işlevlerini sürekli olarak geliştirir. Tektipleştirilmiş etkinlikleri ve süreçleri geliştirerek, Kaizen atıkları ortadan kaldırmayı hedeflemektedir (bakınız Yalın üretim). Kaizen, Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Toyota'sıyla birlikte iyileşme sürecinde birkaç Japon şirketinde uygulandı ve o zamandan beri dünyadaki işletmelerde yaygınlaşmıştır. Bazı değer sistemleri dahilinde, Kaizen'in hayatın her alanını iyileştirmesi beklense de, Japon işçilerinin günde saatlerce emek harcaması ironiktir.
Bazı şirketlerin güçlü işletme sendikaları ve shuntōları vardır. Japonya'da olduğu gibi Nenko Sistemi veya Nenko Joretsu, Japon emeklilik yakınlığına dayanan bir çalışanı teşvik sistemidir. Sistemin yararı, yaşlı çalışanların emeklilikten önce daha yüksek bir maaş düzeyi elde etmelerine ve genellikle yönetici saflarına daha fazla tecrübe kazandırmasına imkân vermesidir. Sistemin zararı, yeni yeteneklerin deneyimle birleştirilmesine ve uzmanlaşmış becerilere sahip kişilerin zaten kalabalık yönetici saflarına yükseltilmesine izin vermemesidir. Ayrıca, "doğru işe doğru kişi"nin getirileceğini garanti etmez veya sağlamaya çalışmaz.
Devlet bürokratları ve şirketler arasındaki ilişkiler sıklıkla birbirine yakındır. Amakudari (天下り, amakudari, "cennetten iniş") Japon kıdemli bürokratların özel ve kamu sektörlerinde yüksek profilli konumlarda emekli oldukları kurumsallaşmış bir uygulamadır. Uygulama giderek yozlaşmış ve ekonomik ve siyasi yenileşmeleri engelleyen özel sektör ile devlet arasındaki ilişkileri azaltma çabalarına bir sınırlama olarak görülmektedir. Yaşam boyu istihdam (shūshin koyō) ve kıdem temelli kariyer gelişimi Japon çalışma ortamında yaygın olarak görülmektedir. Japonya bu ölçütlerin bazılarından yavaş yavaş uzaklaşmaya başlamıştır.
Salaryman (サラリーマン, Sararīman, maaşlı adam), gelirleri maaş temelli olan bir kimseye atıfta bulunur; yani özellikle şirketler için çalışan kişilere atıfta bulunulur. Japon şirketlerin sıkça kullandığı Japon mangaları ve anime'lerdeki yaygınlığı, İngilizce konuşan ülkelerde Japon beyaz yakalı işadamları için bir isim olarak yavaş yavaş kabul görmüştür. Kelime, Japon kültürü ile ilgili birçok kitapta ve makalede bulunabilir. II. Dünya Savaşı'ndan hemen sonra, bir maaşlı birey olmak, istikrârlı, orta sınıf bir yaşam tarzının geçidi olarak görülüyordu. Çağdaş kullanımda bu terim uzun çalışma saatlerinde işbirliği, kurumsal hiyerarşide düşük saygınlık, maaş, ücret köleliği ve karōshi haricinde önemli gelir kaynaklarının bulunmaması anlamları taşımaktadır. Maaşçı terimi neredeyse tamamen erkekleri ifade eder.
Bir ofis kadını, (genellikle OL (Office lady) şeklinde kısaltılmış olarak (Japonca: オーエル Ōeru)), Japonya'da çay servisçiliği ve sekreterlik ya da büro işleri gibi pembe yaka görevlerini yerine getiren kadın bir büro çalışanıdır. Pek evlenmemiş Japonlar gibi, OL'ler genellikle anne-babalarıyla erken yetişkinlik durumunda yaşar. Ofis kadınları genelde tam zamanlı olarak daimi kadroya sahip olsalar da, yaptıkları işler genellikle çok az tanıtım fırsatına sahiptir ve genellikle evlilik yaptıktan sonra işlerinden ayrıldıklarına dair bir örtülü beklenti vardır.
Freeter (フリーター, furītā) (diğer yazımlar aşağıda) evde çalışanlar ve öğrenciler hariç tam zamanlı istihdam eksikliği olan veya işsiz olan 15 ila 34 yaş arasındaki insanlar için yapılan Japonca bir söylemdir. Ayrıca, yetersiz çalışanlar veya serbest çalışanlar olarak da tanımlanabilirler. Bu insanlar lise veya üniversitenin ardından kariyerine başlamıyor ancak bunun yerine genellikle ebeveynleri ile birlikte beleşçi tekler olarak yaşıyor ve düşük vasıflı ve düşük ücretli işlerde biraz para kazanıyorlar. Düşük gelirli olanlar ve serbestler bir ailenin başlamasını zorlaştırıyor ve niteliklerin eksikliği, bir sonraki aşamada bir kariyere başlamayı zorlaştırıyor.
Karōshi (過労死, karōshi), mesleki ani ölümü belirten "aşırı işten ölüm" olarak tam anlamıyla Japonca tercüme edilebilir. Karōshi ölümlerinin başlıca tıbbî nedenleri strese bağlı kalp krizi ve inmedir.
Sōkaiya (総会屋, sōkaiya), (bazen "kurumsal martaval", "toplantı adamları" veya "kurumsal şantajcı" olarak da tercüme edilir) Japonya'ya özgü, uzmanlaşmış haraççı, genellikle yıllık toplantılarında (総会 (sōkai)) şirketleri ve yönetimlerini kamuda küçük düşürüp tehdit ederek şirketlerden para koparan veya şantaj yapan yakuza ile ilişkili özel bir harekete geçiricidir. Sarakin (サラ金) para alıcısı veya tefeci anlamında Japonca bir terimdir. Maaşçı ve nakit para için Japonca sözcüklerin bir daralması olarak ortaya çıkar. Yaklaşık 14 milyon insan ya da Japon nüfusun %10'u bir "sarakin"den ödünç para almış durumdadır. Toplamda, 10.000 kuruluş vardır (on yıl önce 30.000'den aşağıdaydı); ancak, ilk yedi şirket pazarın %70'ini oluşturmaktadır. Ödenmemiş kredilerin değeri toplam 100 milyar dolardır. En büyük sarakinler halka açık ticarettedir ve sıklıkla büyük bankalar ile işbirliği içerisindedir.
Japonya'daki ilk "Batı tarzı" mağaza 1904 yılında kurulan ve 1673'ten itibaren Echigoya adında bir kimono mağazası olan Mitsukoshi'ydi. Ne var ki, kökler düşünüldüğünde Matsuzakaya 1611 tarihi ile daha uzun bir geçmişe sahiptir. Kimono dükkânı 1910'da bir mağazaya dönüştü. 1924'te Matsuzakaya, Ginza mağazasında sokak ayakkabılarının iç mekânlarda giyilmesi sağlandı; bu o zaman için yenilikçi bir şeydi. Eski kimono dükkânları olan bu mağazalar daha önceki tarihlerde piyasaya hakim olmuşlardır. Çok yönlü ortamlarına katkıda bulunan lüks ürünler sattılar ya da sergilediler. Japon mağazalarının bir başka kökeni demiryolu şirketinden geliyor. Ülkede pek çok özel demiryolu işleticisi vardır ve 1920'lerden itibaren doğrudan kendi hatlarının üzerinde terminal bağlantılı mağazalar açmaya başlamışlardır. Seibu ve Hankyu bu türdeki özgün örneklerdir. 1980'lerden itibaren, Japon mağazaları süpermarketlerden ve alışveriş merkezlerinden gelen şiddetli rekabetle karşı karşıya kalmakta ve varlıklarını yavaş yavaş kaybetmektedirler. Yine de, depāto ülkedeki kültürel muhafazakârlığın çeşitli yönlerini simgeler. Saygın mağazalar için hediye sertifikaları sıklıkla Japonya'da resmî hediye olarak verilir. Japonya'daki mağazalar genelde geniş bir yelpazede hizmet sunar ve bunlara döviz satışı, seyahat yer ayırtmaları, yerel konserler için bilet satışı ve diğer etkinlikler dâhildir.