İletişim modelleri
Sınıflandırmalar > Doğrusal iletim, etkileşim ve işlem

Popüler bir sınıflandırma doğrusal iletim modelleri, etkileşim modelleri ve işlem modelleri arasında ayrım yapar. Doğrusal iletim modelleri iletişimi tek yönlü bir süreç olarak tanımlar. Bu modelde, bir gönderici bir alıcıya kasıtlı olarak bir mesaj iletir. Mesajın alınması bu sürecin son noktasıdır. Geri bildirim döngüsü bulunmadığından, gönderici mesajın hedeflenen yere ulaşıp ulaşmadığını bile bilemeyebilir. İlk modellerin çoğu iletim modelleriydi. Doğrusal yapıları nedeniyle, düzenli yüz yüze konuşma gibi çeşitli iletişim biçimlerinin dinamik yönlerini yakalayabilmek için genellikle çok basit kalmaktadırlar. Sadece göndericiye odaklanarak, izleyicinin bakış açısını göz ardı ederler. Örneğin, dinleme genellikle öylesine gerçekleşmez, dinleme becerilerini ve yorumlamayı içeren aktif bir süreçtir. Bununla birlikte, mesajlaşma, e-posta gönderme, blog yayınlama veya sosyal medyada bir şeyler paylaşma gibi birçok bilgisayar aracılı iletişim türü gibi bazı iletişim türleri onlar tarafından doğru bir şekilde tanımlanabilir. türü gibi bazı iletişim biçimleri onlar tarafından doğru bir şekilde tanımlanabilir. Bazı kuramcılar, yalnızca göndericinin eylemlerine nasıl odaklandıklarını vurgulamak için doğrusal iletim modelleri yerine "eylem modellerinden" söz ederler.
Etkileşim modelleri için, iletişimdeki katılımcılar gönderici ve alıcı konumlarını sırayla üstlenirler. Yani bir mesaj alındığında, yeni bir mesaj oluşturulur ve bir geri bildirim biçimi olarak orijinal göndericiye geri gönderilir. Bu bağlamda, iletişim iki yönlü bir süreçtir. Katılımcılar hem gönderici hem de alıcı olduklarından ve bu iki konum arasında gidip geldiklerinden, bu durum modele daha fazla karmaşıklık katar. Etkileşim modellerinde bu adımlar birbiri ardına gerçekleşir: önce bir mesaj gönderilir ve alınır, daha sonra başka bir mesaj geri bildirim olarak geri döner, vb. Bu tür geri bildirim döngüleri, göndericinin mesajının alınıp alınmadığını ve amaçlanan etkiyi yaratıp yaratmadığını veya gürültü nedeniyle bozulup bozulmadığını değerlendirmesini mümkün kılar. Örneğin, etkileşim modelleri anlık mesajlaşma yoluyla bir konuşmayı tanımlamak için kullanılabilir: gönderici bir mesaj gönderir ve ardından alıcının tepki vermesini beklemek zorundadır. Bir başka örnek de bir kişinin soru sorduğu ve ardından başka bir kişinin cevap vermesini beklediği bir soru/cevap oturumudur. Etkileşim modelleri genellikle etkileşimli sürece daha fazla vurgu yapar ve mesajın her adımda nasıl iletildiğine dair teknik soruna daha az önem verir. Bu nedenle, mesaj alışverişini şekillendiren bağlama daha fazla önem verilir. Bu, konuşmacılar arasındaki mesafe gibi fiziksel bağlamı ve stres ve kaygı gibi zihinsel ve duygusal faktörleri içeren psikolojik bağlamı içerir.
İşlem modelleri etkileşim modellerinden iki farklı şekilde ayrılır. Bir yandan, gönderme ve yanıt vermeyi eşzamanlı süreçler olarak kavrarlar. Bu, dinleyicilerin konuşmacı konuşurken mesaja katılıp katılmadıklarına dair bir tür geri bildirim vermek için vücut duruşu ve yüz ifadeleri gibi sözsüz iletişimi nasıl kullandıklarını açıklamak için kullanılabilir. Bu geri bildirim de konuşmacının mesajı üretilirken onu etkileyebilir. Diğer yandan, işlemsel modeller anlamın iletişim sürecinde yaratıldığını ve öncesinde var olmadığını vurgular. Bu genellikle iletişimin ilişkiler, kişisel kimlikler ve topluluklar gibi sosyal gerçeklikler yarattığı iddiasıyla birleştirilir. Bu aynı zamanda iletişimcilerin düşünce ve duygularının yanı sıra sosyal kimlikleri gibi çeşitli düzeylerde kendilerini de etkiler.
İşlem modelleri genellikle bağlamlara ve bunların bilgi alışverişini nasıl şekillendirdiğine daha fazla vurgu yapar. Bu bağlamlar bazen sosyal, ilişkisel ve kültürel bağlamlar olarak ayrılır. Sosyal bağlamlar, ne tür mesaj ve geri bildirimin kabul edilebilir olduğuna dair çeşitli açık ve örtük kuralları içerir; örneğin, bir kişinin insanların sözünü kesmemesi veya bir kişi kendisini selamladığında selam vermesi gerektiği gibi. İlişkisel bağlamlar, iletişim kuranların önceki ilişkileri ve ortak geçmişleri ile ilgili olmaları bakımından daha spesifiktir. Bu, katılımcıların arkadaş, komşu, iş arkadaşı ya da rakip olup olmadıkları gibi faktörleri içerir. Kültürel bağlam, iletişimcilerin ırk, cinsiyet, milliyet, cinsel yönelim ve sosyal sınıf gibi farklı sosyal kimliklerini kapsar.