stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Daniel Faraday
Karakter > Öz geçmişi

Faraday, Diğerleri grubu içerisinde yer alan Eloise Hawking (Fionnula Flanagan) ve Charles Widmore'un (Alan Dale) oğulları olarak dünyaya gelir. Eloise, Daniel'i babasını ondan saklayarak büyütür ve aklını bilime vermesi için onu sürekli zorlar. Oxford Üniversitesi'nden kız arkadaşı Theresa Spencer ile birlikte mezun olduktan sonra iş insanı Charles Widmore, Daniel'a 1,5 milyon sterlinlik burs sağlar. 1990'larda, bir deneğin bilncini zamanda seyahat ettirmek gibi tartışmalı deneyleriyle birlikte The Queen's College, Oxford'da çalışmaya başlar. Fareler üzerinde yaptığı deneyler ölümlerine yol açınca çalışmalarını bırakır. Görevde kaldığı süreçte Daniel, Desmond Hume (Henry Ian Cusick) adlı 1996-2004 arasında geçici zaman kayması yaşayan bir vakayla karşılaşır. Daniel, Desmond'a bu iki zaman çerçevesinde bir sabit bulmasını söyler ve Desmond Penny'de (Sonya Walger) karar kılar. Bu sayede Daniel, Desmond'ın bilincini geldiği zamanda sabitlemeyi başarır. Bu olay karakterde derin bir etki bırakır ve ilgilenmeyi bıraktığı zamanda yer değiştirme teorilerini teyit etme çabalarına girişir. Daniel nihayetinde Theresa üzerinde de benzer deneyler yapar fakat Theresa, Desmond'ın yaşadığı gibi geçici zaman kaymaları yaşar ve en sonunda komaya girer.
Theresa'nın bakım masraflarını Charles Widmore üstlenir. Theresa'nın hazin sonu sonrası Oxford, Daniel'ı kovar ve üniversitede bulunduğuna dair tüm belgeleri sessizce ortadan kaldırır. Bir noktadan sonra Daniel'in kendi üzerinde de yaptığı deneyler karakterde kalıcı hafıza kaybına neden olur. Essex, Massachusetts'teyken, Java Çukuru'nun derinliklerinde Oceanic 815 sayılı uçuşu gerçekleştiren uçağın enkazının keşfinin gösterildiği haberi izler. Widmore, Daniel'a yaklaşır ve Java Çukuru enkazının bir düzmece olduğunu söyler ve adanın kendisini iyileştireceğini iddia ederek adaya gitmesinde ısrar eder. Eloise, ilk başta isteksiz olan Daniel'ı gitmeye ikna etmeyi başarır. Charlotte Lewis (Rebecca Mader), Miles Straume (Ken Leung) ve Frank Lapidus (Jeff Fahey) adlı takım arkadaşlarıyla birlikte Matthew Abaddon'ın  (Lance Reddick) organize, Naomi Dorrit'in (Marsha Thomason) öncülük ettiği gizli bir takıma dahil edilir. Takımın amacı adaya seyahat etmek, Diğerleri'nin şimdiki lideri Ben Linus'ı (Michael Emerson) bulmak ve zehirli gazların bulunduğu Fırtına adlı Dharma Girişimi istasyonunu devre dışı bırakmaktır.
Karakter > 4. sezon

Faraday adaya ilk kez 24 Aralık 2004'te bir helikopterden paraşütle atlayarak ayak basar. Adaya vardıktan sonra hafıza sorunları yavaşça azalmaya başlar. Daha sonra da tüm dünyanın ölü sandığı Oceanic 815 sayılı uçuştan kurtulanlarla karşılaşır. Adadayken Faraday, adanın benzersiz zaman geçişleriyle ilgili deneyler yürütmeye başlar. Charlotte ile tekrar bir araya geldikten sonra Fırtına adlı Dharma Girişimi istasyonuna sızarlar ve zararlı gaz kaynağını etkisiz hale getirirler. Daha sonra gemide bulunan doktorun cesedi ada sahiline vurur. Jack Shephard (Matthew Fox) da adaya gelen geminin aslında hayatta kalanları kurtarmak için gelmediğini Faraday'e itiraf ettirir. Bu sırada Daniel, Ben Linus'ın kaçabileceği yerler hakkında bilgiler veren "İkinci Protokol"ün harekete geçtiğini anlar ve adadan acilen ayrılmaları gerektiğinin farkına varır. Faraday adadakileri botla gemiye taşırken Charlotte ve Miles adada kalmayı tercih eder. Kahana havaya uçup ada da Ben Linus tarafından taşınınca Daniel ve adadan diğer beş kişi Kahana ile ada arasında yarı yolda kalır.
Karakter > 5. sezon

Ben Linus adayı taşıdıktan sonra Charlotte, Faraday ve geride kalanlar zamanda yolculuk yapmaya başlar. Kazazedeler zamanda geriye gittiklerinde Faraday, Desmond'ı Dharma Kuğu istasyonundan dışarı çıkarmayı başararak, adadan ayrıldığında annesi Eloise'i bulmasını söyler. Tekrar geçmişe sıçradıklarında Faraday ve kazazedeler 1954 yılında Diğerleri tarafından esir alınır. Diğerleri, grubu askeri personelle karıştırır ve Faraday'i "Jughead" adlı hidrojen bombasını devre dışı bırakmaya zorlar. Bu sırada Faraday, Charlotte'a olan aşkını ilan eder. Faraday, Diğerleri'ne bombayı gömmeleri gerektiğini söyledikten sonra grup bir sıçrama daha yaşar. Bu sıçramalar Charlotte'ta burun kanaması, baş ağrısı ve çift görmeye neden olur ve Charlotte sonunda dayanamayarak yere yığılır. Charlotte ölmeden önce çocukken adada yaşadığını ve Faraday'i de kendisine adadan ayrılması ve bir daha asla dönmemesi gerektiğini söyleyen kişi olarak hatırladığını söyler. John Locke (Terry O'Quinn) zaman sıçramalarını durdurmayı başardıktan sonra grup 1974 yılında sabitlenir. Faraday ve grubu barakalara taşınır ve yalan beyanlarla Dharma Grişimi'ne katılır. Dharma denizaltısına binerek "gerçek hayata" geri dönmektense kazazedeler geldikleri zamana geri dönebilecekleri umuduyla adada kalmaya devam eder ve Faraday bu sırada Dharma için bilim insanı olarak çalışmaya başlar. Faraday daha sonra adayı terkederek Ann Arbor, Michigan'daki Dharma merkezine katılır.
1977 yılında adaya yeniden döner. Sondaj aleti elektromanyetik enerji alanını salmadan, 815 sefer sayılı uçağın düşmesine neden olan Kuğu İstasyonu'nun kurulmasına engel olmak için harekete geçer. Faraday "Jughead" adlı hidrojen bombasını patlatarak bu istikrarsız manyetik enerjiyi yok etmeyi planlar. Çünkü, manyetik enerji yok edildiğinde kimse 108 dakikada bir tuşa basmak zorunda kalmayacak ve 815 sefer sayılı uçuşu gerçekleştiren uçak da düşmeyecektir. Planını gerçekleştirmeden önce küçük Charlotte'u görmeye gider ve adadan ayrıldığında asla geri dönmemesini söyler. Daniel daha sonra bombayı almak için Jack ve Kate Austen (Evangeline Lilly) ile birlikte Diğerleri'nin kampına gitmek üzere yola koyulur. Kampa dalar ve Richard Alpert'ı (Nestor Carbonell) vurmakla tehdit eder. Fakat Eloise, Daniel'ı vurur. Ölmeden önce Eloise'e oğlu olduğunu ve kendisini öldüreceğini bile bile adaya gönderdiğini söyler.
Mutlak monarşi

Mutlak monarşi, yasama ve yürütme kuvvetlerinin hükümdarda toplandığı bir hükûmet sistemidir. Bu sistemde, devlet içinde tek ve en büyük otorite sahibi hükümdardır. Yasama, yürütme ve hatta yargı yetkisinin sahibi 'hükümdar'dır (monark, kral, padişah...). Mutlak monarşiyi meşruti monarşi ile karıştırmamak gerekir. Meşruti monarşi bir kuvvetler ayrılığı sistemidir. Mutlak monarşi ise kuvvetler birliğini esas alır. Yani mutlak monarşi, devletin tek bir kişi tarafından hiçbir sınırlamaya bağımlı olmayarak yönetildiği rejim türüdür. Merkezi krallık anlamına ya da padişahın tek elden kendi kararlarıyla yönetimine denir.
Mutlak monarşiler Avrupa'da ilk defa Kara Ölüm ve Rönesans’ı takip eden beyliklerin yıkılması gibi siyasi ve sosyal değişimler ile Orta Çağ toplumunun hükûmeti dengeleyici güçlerine karşı olarak hükümdarların merkezi bir devlet kurma çabaları sonucunda çıkmıştır. Başlangıçta Burgonya Düklüğü'nde görülmüş ve sonrasında İspanya ve Fransa Krallıkları'nın çeşitli topraklarını merkezileştirmek için bir model olarak yayılmıştır.
Mutlakiyetçi hükûmet sistemi, 16. yüzyılın sonları ve 17. yüzyılda, Fransa Kralı 14. Louis ve İspanya Kralı II. Felipe gibi daha otokratik bir yönetim biçimiyle ilişkilendirilen figürler altında en tepe noktasını gördü. Mutlakiyetçi bir hükûmet kurmaya çalışan I. Charles parlamentoyu gereksiz olarak gördü ve bu sonrasında İngiliz İç Savaşı’na ve takiben idamına yol açtı.
Mutlakiyetçilik ilk olarak Fransız Devrimi’nin ardından ve sonrasında I. Dünya Savaşı'nın bitişiyle büyük ölçüde geriledi. Her iki olay da halkın egemenliği temelli hükûmet sisteminin halk arasında yaygınlaşmasına yol açtı. Fakat, 19. yüzyılın başlarında Meşruiyetçilik ve Karlizm gibi liberal demokrasiye karşı çıkan yeni siyasi hareketler ile 20. yüzyılın başlarında çıkan bütüncül milliyetçilik için bir temel sağlamıştır.
Günümüzde Mutlak monarşiyle yönetilen ülkeler arasında, Brunei, Esvatini, Umman, Suudi Arabistan, Vatikan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni oluşturan emirlikler vardır.
Luviler

Luvilerin Anadolu’daki yerleşim alanları
Luviler, Anadolu'da yaklaşık olarak M.Ö. 2300'e doğru ortaya çıkmış bir halktır. Benzersiz bir yerli hiyeroglif yazısı ve Mezopotamya'dan ithal edilmiş çivi yazısı ile yazılmış olan Anadolu dillerine mensup Luvice dilini konuştukları da bilinmektedir.
Anadolu'nun Hitit öncesi tarihi henüz tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte 1906'da Hititlerin antik başkenti Hattuşaş'ta bulunan çivi yazılarının çözülmesiyle Anadolu'ya yapılan Yunan göçünden çok daha önce bu topraklarda Anadolu'nun yerlileri sayılabilecek Luvilerin yaşadığı ortaya çıkmıştır.
Hititlerin çivi yazılı belgelerinde bu halktan Luvian / Luvili olarak söz edilmektedir.
Hitit İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra Hititlerin çivi yazısının unutulmuş olmasına karşın Luvi dili, yazısı biraz değişikliğe uğramakla birlikte Anadolu'da varlığını sürdürmüştür. Pelasgların konuştuğu Pelasgus (Pelasgós) adı verilen dilden kalma tarihsel adların Luvi dili temeline dayandığı ortaya çıkmıştır.
Hitit yazıtlarında Luviler'den söz edilirken bir çeşit ikinci sınıf insan muamelesi yapıldığı görülür.
Truvalıların da Luvi dilini konuştuğu ileri sürülmüştür.
Tarih > Erken dönemler

Ana maddeler: Anadolu halkları, Anadolu dilleri ve Ön Anadoluca
Luvilerin ön erken dönemleri hususunda net bir fikir birliği yoktur ve dolayısıyla da bu daha sonra Anadolu'da ortaya çıkacak olan Proto-Hint-Avrupa dili konuşan nüfusun varsayılan yerelleşmesine de bağlıdır; ve bunun için Ermeni Yaylası, İran, Balkanlar ve Pontus-Hazar bozkırları önerilmiştir.
Anadolu'ya giriş yolları bilinmezliğini korurken, Anadolu'ya olan göçlerinin ise Karadeniz'in batı (Balkan) veya doğu (Kafkasya) kıyısından gerçekleşip gerçekleşmediğidir ve bu net bir şekilde belirlenemez. Fakat dilbilimci Haig Melchert; Luvilerin M.Ö.3000 dolaylarında antik Trakya'dan Anadolu'ya doğru girişi îmâ eden Eskişehir'deki Demircihöyük kültürüyle (M.Ö 3500-2500) ilişkili olduklarını öne sürer. Daha da mâkul olan diğer bir teoriye göre ise hızlıca genişleyen (M.Ö 4000-2000) Kura-Aras kültürünün Proto-Luvileri tarafından gerçekleştirilen ve doğudan Aras nehri boyunca batıya Kilikya'ya doğru olan bir göç ve göç yolu olduğudur. İlāveten başkaca bir belirsizlik ise Luviler'in diğer Anadolu halkları olan Hititler, Lidyalılar ve Palālılardan ayrışmalarının sadece Anadolu'da mı yoksa çok daha öncesinde mi gerçekleştiğidir ve bu durum şimdilik tartışmalıdır. Proto-Anadolu dili'nin M.Ö. 3. binyılda ve her hâlükârda en geç M.Ö. 2500 yıllarında parçalanmaya başladığı da tahmin edilir.
Tarih > Orta Tunç Çağı

Luviler hakkındaki bazı kanıtlar M.Ö. 2000 yıllarına ait tarihî kayıtlardan da gelmektedir. M.Ö. 1950 ve 1700 yılları arasına tarihlenen döneminin Asur sömürgesi olan Kültepe'deki Eski Asur İmparatorluğu'nun belgelerinde kişisel isimler ve ödünç kelimelerin bulunması ile birlikte, Luvi dili en erken tarihî kayıtlarda ilk kez görünür; ve bu da Luvice ve Hititçe'nin bu noktada zaten iki ayrı dil olduğunu göstermektedir.
Birçok araştırmacıya göre, Hititler daha sonra siyasi ve ekonomik merkezi Kaniš-Neša olan yukarı Kızılırmak bölgesine yerleştiler ve bundan sonra Hititler kendi dillerine nešili ve benzeri adları verdiler. Luviler ise büyük olasılıkla güney ve batı Anadolu'da belki de Orta Anadolu da (muhtemelen Acemhöyük) civarlarındaki Purušḫanda da siyasi bir merkezde yaşadılar ve bu dönemde Anadolu'da bulunan Asurlu sömürgeciler ve tüccarlar tarafından da tüm yerel halk hiçbir ayrım gözetilmeksizin nuwaʿum olarak adlandırılmıştı.
Tarih > Hitit dönemi

M.Ö. 17. yüzyıldan kalma Eski Hitit kanunlarının tutanakları, o zamanlar bağımsız olan Palā ve Luviya ülkelerine ilişkin olan davaları da içerir ve bunlar başka bir ülkeye sürgün edilen tüccarlar ve insanlarla ilgili olarak Hattuşa ile Luviya ülkeleri arasında yapılmış olan anlaşmalara da dayanıyor gibi görünmektedir. Bununla birlikte, Luvilerin hiçbir zaman tek bir birleşik  Luvi devleti oluşturmadıkları, ancak diğer nüfus topluluklarıyla karıştıkları ve bir dizi siyasal oluşumu  da oluşturdukları iddia edilmiştir. Azınlık bir görüş ise en nihāyetinde birleşik bir güç oluşturduklarını ve Deniz Kavimleri olarak dan bütünleştiklerini ve Hatti'ye ardından da diğer bölgelere saldırarak Tunç Çağı uygarlıklarının sonunu getirdiklerini savunur.
Hitit döneminde, batıda Menderes vadilerine odaklı olarak Šeḫa ve Arzava krallıkları gelişti. 
Güneyde ise Hurrilerin ve Luvilerin bir karışımının yaşadığı Kizzuvatna bölgesi vardı. Tarhuntaşşa şehriyse güney Anadolu'daki Hitit Yeni Krallığı döneminde gelişmişti ve Viluša Krallığı ise kuzeybatı Anadolu'da Truva'nın konum bölgesinde bulunuyordu. Bu krallıklardan herhangi birinin doğrudan bir Luvi devletini temsil edip etmediğiyse, mevcut kanıtlara isnāden açıkça belirlenemez ve bu çağdaş bilimde bir tartışma konusudur. Chicago Üniversitesi Doğu Enstitüsü'nden Hititolog Petra Goedegebuure; Luvi dillerinin Ege denizinin doğu kıyılarından (Malatya) Melid'e ve Hitit Krallığı dönemindeki Alacahöyük'e kadar kuzeyde de konuşulduğunu savunmuştur.
Tarih > Arzava

Ana madde: Arzava
Ayrıca bakınız: Mira Krallığı ve Hapalla
Arzava krallığı Eski Hitit Krallığı zamanında tasdîklenmiştir, ancak o sıralarda Hitit diyarının konumunun uzağında ve ilgisinin dışında bulunmaktadır. Hitit kaynaklarına göre, Arzava Krallığı'nın başkenti daha sonraki Yunan Efes'ine karşılık gelen Hititçe:𒀀𒉺𒊭 Apaša veya Abaša) idi. İlk düşmanca ve askerî etkileşimse Kral I. Tuthaliya veya II. Tuthaliya döneminde gerçekleşti. Hitit ülkesinin Kaşkalar ve Hayasa-Azzi tarafından istila edilmesi, Hitit gücünün azalmasına ve Arzava kralı Tarḫuntaradu'nun Firavun III. Amenhotep ile anlaşması ve kızlarından birini de ona eş olarak vermesi Arzava'nın genişlemesine yol açtı. Uzun bir savaş döneminden sonra başkenti Apaša (Efes), Kral Uhaziti tarafından Kral II. Murşili yönetimindeki Hititlere teslim edildi ve Arzava ülkesi Mira ve Hapalla krallıkları olarak iki ayrı vasal devlete bölündü.
Tarih > Seha Irmağı Ülkesi

Ana madde: Seha Irmağı Ülkesi
Šeḫa ülkesi muhtemelen Lidya'nın antik manzarası ile kabaca uyumluydu ve topraklarına da karşılık gelmekteydi. İlk olarak M.Ö. 14. yüzyılda Hitit kralı I. Tuthaliya'nın Viluša/(Troya)'ya karşı bir sefer yürüttüğü esnāda da tasdîk olunmuştur. II. Murşili tarafından Arzava'nın fethinden sonra, Šeḫa ülkesi Hitit İmparatorluğunun bir tebaası oldu. 
M.Ö. 13. yüzyılda, Seḫa'dan Kral Manapa-Tarḫunta'dan gelen bir (CTH 191)  mektuba göre; Šeḫa ülkesini geçici olarak işgal eden ve yakındaki Lazpa (Midilli) adasına saldıran Arzavalı isyancı ve savaş lordu olan Piyamaradu'nun baskınlarına da katlanılmak zorunda kalınmıştı. Piyama-Radu efsānevі Truva Savaşı öyküsüyle de ilişkilendirilir)
Tarih > Kizzuvatna

Ana madde: Kizzuvatna
Kizzuvatna antik Kilikya'nın Hitit ve Luvi adıydı ve bölge M.Ö. 16. yüzyılda Hititler tarafından fethedildi.
M.Ö. 1500 civarında ülke ayrıldı ve yöneticileri Hitit hükümdarları gibi "Büyük Kral" unvanını taşıyan Kizzuvatna Krallığını kurdu. Hitit Büyük Kralı Telipinu, Kizzuvatna Büyük Kralı İşputahşu ve halefleri tarafından hazırlanıp yenilenen bir antlaşmayı da imzalamak zorunda kaldı. Kral Pilliya döneminde Kizzuvatna egemenliğini kaybetti ve Mitanni'nin bir vasalı haline geldi. M.Ö. 1420 civarında kralı Šunaššura Mitanni vasallığından ayrıldı ve Hitit kralı I. Tuthaliya ile bir ittifak kurdu ve bundan kısa bir süre sonra bölge Hitit imparatorluğuna dahil olmuş gibi görünmekte olup, ta ki o zamanlardan M.Ö. 1190 yılı civarlarına değin Asur ve Frigya tarafından çökertilişine kadar da Hitit imparatorluğunun ayrılmaz bir parçası olarak kalmıştı.
Tarih > Demir Çağı (Luvi-Arami)

Ana madde: Geç Hititler
Hitit İmparatorluğu'nun M.Ö. 1180 yılı dolaylarındaki çöküşünden sonra, kuzey Suriye ve güney Anadolu'da bazı hükümdarlarının kendilerini Büyük Kral unvānı ile tanımladıkları ve kendilerini önceki Hitit yöneticilerinin veya küçük prensliklerinin de meşru halefleri olarak gören birkaç küçük krallık gelişti. Böylece Orta Anadolu'nun güneydoğusunda; Tabal, Hilakku, Kilikya'da Quwe-Kue, kuzey Suriye'de Gurgum, Fırat kıyısında Melid, Kummuhu, Karkamış ve Fırat'ın doğusunda Masuvari/Til Barsip), Asi Nehri üzerinde Unki-Patin ve Hamat krallıkları var oldu. Bu devletlerin kralları ve tüccarları, en sonuncusu M.Ö. 8. yüzyıla tarihlenen yazıtlarda bile Luvi hiyeroglif dilini kullandılar ve bu döneme ait Kral Azativada'ya adanmış olan Karatepe'deki çift dilli Karatepe yazıtları da özellikle önemlidir.
Diğer bilimsel çalışmalar

Luvice'nin Truvalılar tarafından konuşulan dil için en mâkul ve muhtemel adaylardan birisi olduğu da kabul edilir. 1995 yılında Truva katman VII'de Luvice hiyeroglif yazılı bir çift dışbükey Luvi mührünün bulunmasından sonra, Homerik Troya'da konuşulan dil hakkında ateşli bir tartışma yaşandı. Tübingen Üniversitesi'nden Hititoloji uzmanı Frank Starke; Truva Savaşı sırasında Truva'nın kralı olan Kral Priam'ın adının da "fevkalâde cesur, yiğit" anlamına gelen Luvice bileşiği Priimuua' dan geldiğini ve bağlantılı olduğunu da ileri sürdü. Viluša/Truva'nın Luvi dili veya dillerini konuşan çok daha büyük bir topluluğa ait olduğunun kesinliği de giderek artmaktadır. Fakat Luvi dilinin Truva da öncelikli olarak resmi bir dil mi yoksa günlük konuşma dilinde mi olduğu ise tam olarak net değildir. (Bkz:Truvaca)
Luviler milâttan önce II. binyılın sonlarına doğru Geç Tunç Çağı dönemiyle beraber, Balkanlardan gelen Hint-Avrupalı Trako-Frig kavimlerinin yeni bir göç dalgasını yaşadılar ve tarihî sürümlerden birine göre; Bronz Çağı Çöküşü dönemi itibarıyla de Hurri-Urartu dillerinin konuşmacılarıyla birlikte (Ermeni-Frigler) Muşkiler temelinde Ermeni halkının oluşum sürecine katıldılar ve bir Hint-Avrupa etnik azınlık unsurunun dili olan Ana Ermenice dilini de korudular.
Luwian Studies Vakfı'nın araştırmaları sonucunda, vakfın başkanı İsviçreli jeoarkeolog Eberhard Zangger'in açıkladığı görüşlerine göre, Luviler bilindiğinden daha geniş bir coğrafyada, daha çok sayıda yerleşimleri vardı. Son yıllarda vakfın Batı Anadolu'da tespit ettiği Geç Tunç Çağı'na ait 340 adet yerleşim yeri, bilinen Girit-Minos Uygarlığı, Miken Uygarlığı dönemi Yunanistan ve Hitit Krallığı'nın toplam sayısından epey fazla. Üstelik bu yerleşimlerin büyüklükleri de buluntu yoğunlukları da daha fazla. Zamanın arkeoloji biliminin aksine Zangger, Batı Anadolu'da Hitit belgelerinden bilinen ve Luvi krallıkları olarak da gördüğü Arzava, Mira, Vilusa/Truva), Lukka Ülkesi ve Seha Irmağı Ülkesi'nin toprakları da dahil olmak üzere bu devletlere daha da büyük bir önem atfetti ve Zangger'in görüşüne göre; eğer bu küçük Luvi krallıkları birleşmiş olsalardı, Miken Yunanistan'ının veya Minos-Giriti'nin askerî ve ekonomik önemine de denk olurlardı.
Gürün Yazıtları
Hanyeri Kaya Anıtı
M.Ö. 2000 yılında Anadolu’da konuşulan diller; Sarı renkle Hitit dili’nin merkez bölgesi; Açık mavi renkte ölü dil olan Luvi dili’nin Anadolu kolu; ve Hitit İmparatorluğu’na bağlı olan ve onun kuzeye doğru uzantısı durumunda bulunan kırmızı renkteki bölgede ise M.Ö. 1500 yılına kadar konuşulmakta olup sonrasında Kafkasya’dan gelen göçler neticesinde ölü dil durumuna düşen Palaik dili gösterilmektedir.
İzmir Nif Dağı Karabel kaya kabartmasındaki yazıtta anıtın Arzava'nın bağlı krallıklarından Mira Krallığı kralı Tarkasnawa'ya atfen oyulduğu okunmuştur.
Demir Çağı Luvi hiyeroglif steli (Aksaray Müzesi
İvriz'deki Luvi fırtına tanrısı olan Tarhundas
Tanrıça Kubaba
Melid'den Gökyüzü tanrısı ve bir yoldaşının yılan gibi bir canavarla savaşmalarını tasvir eden geç dönem bir Luvi kabartması. Anadolu Medeniyetleri Müzesi (Ankara)
Beşiri

| Beşiri |
| --- | --- |
İlçe
 Türkiye'de bulunduğu yer
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Batman
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Muhammed Yılmaz  
 • Belediye başkanı: Alpaslan Karabulut (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 889 km²
Rakım: 680 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 30.445
 • Kır: 20,061
 • Şehir: 9.901
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 488
İl plaka kodu: 72
Resmî site http://www.besiri.bel.tr/
Beşiri (Kürtçe: Qubîn), Batman'a bağlı bir ilçedir.
İlçe, kuzeyden güneye dar ve uzun bir hat halindeki Batman ilinin orta bölgesinde Batman merkez ilçenin doğusunda bulunmaktadır. Doğusunda Kurtalan ilçesi, güneyinde Hasankeyf ilçesi ve Gercüş ilçesi, kuzeyinde ise Kozluk ilçesi yer almaktadır.
İlçenin yüzölçümü yaklaşık 889 km²'dir. İlçenin merkezi 680 m rakıma sahip olup, il merkezine yaklaşık 16 km uzaklıktadır. İlçe genel olarak düz bir arazide kurulmuştur. Bölgede kışlar yağışlı, sert ve soğuk, ilkbahar; kısa süreli, yazlar ise kurak ve oldukça sıcak geçmektedir. İlçenin tek mevcut akarsuyu olan "Garzan çayı" ilçeyi kuzeyden güneye geçtikten sonra Dicle Nehri ile birleşmektedir.
Nüfus

| Yıl> Beşiri ilçesi (Siirt) | Toplam> Beşiri ilçesi (Siirt) | Şehir> Beşiri ilçesi (Siirt) | Kır> Beşiri ilçesi (Siirt) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 13.024 | 371 | 12.653 |
| 1935 | 16.867 | 943 | 15.924 |
| 1940 | 14.241 | 1.364 | 12.877 |
| 1945 | 12.002 | 1.169 | 10.833 |
| 1950 | 15.936 | 1.336 | 14.600 |
| 1955 | 23.364 | 1.503 | 21.861 |
| 1960 | 11.809 | 1.435 | 10.374 |
| 1965 | 13.909 | 1.810 | 12.099 |
| 1970 | 17.894 | 3.385 | 14.509 |
| 1975 | 20.525 | 4.165 | 16.360 |
| 1980 | 21.919 | 3.443 | 18.476 |
| 1985 | 25.410 | 4.571 | 20.839 |
Beşiri ilçesi (Batman)
| 1990 | 34.358 | 5.219 | 29.139 |
| 2000 | 33.106 | 8.554 | 24.552 |
| 2007 | 31.649 | 8.573 | 23.076 |
| 2008 | 32.282 | 8.829 | 23.453 |
| 2009 | 30.774 | 8.142 | 22.632 |
| 2010 | 30.184 | 8.058 | 22.126 |
| 2011 | 30.342 | 8.120 | 22.222 |
| 2012 | 30.303 | 8.368 | 21.935 |
| 2013 | 31.177 | 8.852 | 22.325 |
| 2014 | 30.327 | 8.685 | 21.642 |
| 2015 | 30.129 | 8.636 | 21.493 |
| 2016 | 30.411 | 8.669 | 21.742 |
| 2017 | 29.199 | 8.728 | 20.471 |
| 2018 | 30.445 | 9.280 | 21.165 |
| 2019 | 29.667 | 9.200 | 20.467 |
| 2020 | 29.962 | 9.901 | 20.061 |
| 2021 | 30.928 | 11.120 | 19.808 |
Yerel yönetim

Eylül 2016'da "PKK-KCK ve FETÖ'ye yardım ve destek verdiği gerekçesiyle, haklarında yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar kapsamında" kanun hükmünde kararname ile görevinden uzaklaştırılan eş belediye başkanları Mustafa Öztürk ve Dicle Erdem'in yerine kaymakam Mustafa Maslak atandı.
Sarmal

Sağ ve sol-elli sarmallar
Sarmal yapılı bir molekülün kristal yapısı (Jean-Marie Lehn ve arkadaşları, Helv. Chim. Acta., 2003, 86, 1598-1624).
Sol-elli sarmal olarak büyüyen bir sarmaşık.
Cedar Point (Ohio, ABD) lunaparkındaki "Corkscrew" eğlence treninin rayı konik sarmal olarak sonlanmaktadır.
Sarmal (helis, heliks veya helezon), burgu şekilli, üç boyutlu bir şekildir. Sarmal şekilli gündelik nesnelere örnek olarak silindirik yay, vida ve minare merdiveni gösterilebilir. Sarmallar biyolojide de yer alır, DNA molekülü birbirine sarılmış iki sarmaldan oluşur, çoğu proteinde de alfa sarmal olarak adlandırılan sarmal yapılar bulunur. Sıfat hali için sarmal (helisel, helikal veya helezonî) kullanılır.
Helis kelimesi Yunanca "bükülmüş, kavisli" anlamına gelen ἕλιξ kelimesinden gelir.  "İçi dolu" bir sarmal - örneğin "spiral" (sarmal) bir rampa - helikoid adı verilen bir yüzeydir.