stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Santiago Ramón y Cajal
Biyografi

Santiago Ramón y Cajal, 1 Mayıs 1852'de İspanya’nın Navarra bölgesindeki Petilla de Aragón kasabasında doğdu. Çocukluğunda, asi ve otoriteye karşı olarak nitelendirilen davranışları nedeniyle birçok defa bir okuldan diğerine nakledildi. 1863 yılında, henüz on bir yaşındayken, ev yapımı bir top ile komşusunun bahçe kapısını yıktığı için hapse atılması, buna belirgin bir örnektir. Cajal, resim, sanat ve jimnastikte çok yetenekliydi; ancak babası bu alanlarda olan yeteneklerini ne takdir etti ne de teşvik etti, oysa ki sahip olduğu bu sanatsal beceriler gelecekteki yaşamında elde ettiği başarılara büyük katkılar sağlayacaktı. Babası, oğlunun "ihtiyacı olan disiplini ve istikrarı" kazanması için onu bir ayakkabıcı ve berberin yanına çırak olarak verdi.
1868 yılının yazında babası, onu anatomi çalışmaları için insan kalıntıları bulmak amacıyla mezarlıklara götürdü. Kemiklerin erken dönem çizimleri, onu tıp okumaya yöneltti.  Ramón y Cajal, daha sonra babasının anatomi öğretmeni olarak görev yaptığı Zaragoza Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne devam etti. 1873'te 21 yaşında mezun oldu ve ardından İspanya Kara Kuvvetleri'nde sağlık görevlisi olarak görev yaptı. 1874-1875 yıllarında Küba'ya yapılan bir sefere katıldı ve burada sıtma ve verem hastalıklarına yakalandı. Bunun sonucunda, iyileşme sürecinine yardımcı olması için, bir süre boyunca Pirene Dağları'ndaki kaplıca kasabası Panticosa'da kaldı.
1877 yılında İspanya'ya döndükten sonra, Madrid'de tıp doktorasını aldı. İki yıl sonra Zaragoza Üniversitesi'nde Anatomi Müzesi'nin direktörü oldu ve Silveria Fañanás García ile evlendi; bu evlilikten yedi kız ve beş erkek çocuğu dünyaya geldi. Ramón y Cajal, 1883 yılına kadar Zaragoza Üniversitesi'nde çalıştı ve bu tarihte Valencia Üniversitesi'nde anatomi profesörü olarak atandı. Bu iki üniversitede yaptığı ilk çalışmalarda, iltihap patolojisi, koleranın mikrobiyolojisi ve epitel hücreleri ile dokuların yapısına odaklandı.
Ramón y Cajal, 1887 yılında profesörlük için Barselona'ya taşındı. Burada, potasyum dikromat ve gümüş nitrat kullanarak bazı nöronları koyu siyah renkte rastgele boyarken çevredeki hücreleri saydam bırakan bir hücre boyama yöntemi olan Golgi yöntemini öğrendi. Bu yöntemi geliştirdi ve bu, çalışmalarında merkezi bir rol oynadı. Nöronların çok yoğun bir şekilde iç içe geçtiği merkezi sinir sistemine (beyin ve omurilik) odaklanmasını sağladı, ki bu bölgeleri incelemek standart mikroskobik incelemelerle neredeyse imkânsız olabilirdi. Bu dönemde, beynin ana bölgelerinin büyük bir kısmında bulunan sinir dokularıyla ilgili ayrıntılı çizimler yaptı.
1892 yılında Madrid'de profesör oldu.
17 Ekim 1934'te, 82 yaşında Madrid'de hayatını kaybetti; ölüm döşeğinde olduğu sırada bile çalışmalarına devam etti.
On Yıl Savaşları sırasında Ramón y Cajal, Küba, 1874
Kam (folklor)

Kam (mekanik) ile karıştırılmamalıdır.
Kam, Türk, Altay ve Moğol halk kültüründe büyücü din büyüğü, Şaman. "Gam" veya "Ham" olarak da söylenir. Topluluklarda doğaüstü güçlerle iletişime geçtiğine inanılan din büyüğü.
Etimoloji

(Kam/Gam) kökünden türemiştir. Göz alıcılığı, anlamını içerir. "Kamaşmak" kelimesiyle bağı vardır. Kamamak fiili, bir şeyi kapatmak, kilitlemek demektir ki ruhların ele geçirilmesiyle alakalı olabilir. Kamanmak ise bunalmak demektir. Moğolca hamah toplanmak demektir ki, şaman ayini çoğu zaman insanların toplanmasını, bir araya gelmesini sağlar. Yine Moğolca, Türkçe ve Tunguzca'da Kam/Kama kökü topluluk, toplanmak, bir araya gelmek, bir arada olma anlamı  taşıyan kelimelerin türediği bir köktür. Eski Tunguzcada Kum ruh manası taşır. Moğolcada Keme/Heme kehanette bulunmayı ifade eder. Eski Altayca'da ise yürümek manasını içerir. Gumilev, kam ve kamlık kelimelerinin MS 7.yüzyıldan önce tespit edilemediğini, Altay Türkleri arasında 7-12. yüzyıllar arasında ortaya çıktığını dolayısıyla şamanizim Türk kültürüne sonradan adapte olduğunu ileri sürerken Özhan Öztürk kelimenin Japonca kami "tanrı" kelimesiyle ilişkili olduğunu iddia etmiştir
Türklerin eski dinî inancı

Alâ’ed-Dîn Cüveynî’nin ifadesine göre eski Türkler kendi dinî reislerine “Tuyuk”, dinlerine ise Arapçada kullanılan “Namus” ve “En-Nevâmis-i İlâhiye” kelimesinin ilk kökü olan “Nom” ismini vermişlerdi. Yunancaya “Numus – Havus” şeklinde geçen bu kelime “ezelî irâde ve mukaddesât” manâsında, Sanskrit dilinde ise “Tanrı” kelimesinin karşılığı olarak kullanılıyordu. Türkler kendi ruhânîlerine “Tüyun/Tuyon,” kâhin ve sihirbazlarına ise “Kam” adını veriyorlardı. Ayrıca Türkler, dinî kitaplarına da “Nom”, Tüyunlara da “Nomiler” derlerdi. İslâmiyet’ten sonra ise Oğuzlar kendi Kamlarına “Ozan” adını verdiler. “Şâmân” kelimesi ise bunun Avrupalılar tarafından bozulmuş haliydi. Şâmânlar, toplumda “doktorluk,” “sihirbazlık” ve “kâhinlik” olmak üzere üç ayrı mesleği birlikte icrâ etmekteydiler. Türkçü yazar Ziya Gökalp, Avrupalılar tarafından yanlış olarak “Şâmânîlik” olarak adlandırılan Türkler’in eski dinlerinin asıl doğru isminin “Tuyonizm” olması gerektiğini iddia etmiştir. Yine Türkçü Ziya Gökalp’in savunduğu fikirlere göre, Türkler’in dinî bidâyette her ne kadar “Naturizm” olarak algılanmaktaysa da gerçekte bu bazı rumuzlardan ibaret olan ve birtakım timsallere tapınılan “Sembolizm” anlamına gelir. Farklı şartlar altında yaşayan toplumlar arasına yayılmış olan bu i'tikad sisteminde din ile sihrî birbirinden ayıracak olursak, bir tarafta bir nev’i Animizm’den ibaret bir Şâmânîlik, öte tarafta da mâbudlar ve kâinat sistemine mâlik olan bir “Tuyonizm” görülür.
Ayrıca bakınız: Şamanizm, Natüralizm, Sembolizm, Animizm ve Bâtınîliğin Türkler arasına i'tikadî mezhep olarak yayılması
Türklerin eski dinî inancı > Kamhan

Kamhan, Türk ve Altay mitolojisinde söylencesel hakandır. "Kamgan" veya "Gamhan" da denir. Bayındır Han'ın atasıdır. Aynı zamanda güçlü bir kamdır. Türklerde eski dönemlerde hanlar aynı zamanda toplumun başındaki kam olarak da yer alırlar.  Kam sözcüğü Türkçede şaman demektir.
Türklerin eski dinî inancı > Porhan

Porhan, Türk ve Altay mitolojisinde şaman anlamına gelir. Şamanların en güçlü olanlarıdır. "Porkan" da denir. Ruhlar alemiyle iletişime geçebilen kişi. İlkel din büyüğü. Kara Çor, Sarı Çor, Ak Çor gibi değişik türlerdeki cinlerle iletişime geçebilirler. Hatta onların hanlarıyla konuşurlar. Sözcük Farsça Peri kelimesinden türeyen Perihan ile bağlantılı gösterilse de, aslında Bur Han, Bura Han gibi Türkçe kökenli sözcüklerden gelmektedir. bura/burçin (geyik), burcu (parfüm) sözleriyle aynı kökten gelir. Tunguz ve Mançu dillerinde Borkan renklilik ifade eder ki, şamanların rengarenk giysilerini çağrıştırmaktadır. Abdülkadir İnan'a göre Porhan sözcüğü "Burhan" (şaman ruhu) sözcüğünün farklı bir söyleyiş biçimidir ve Fars kültürünün etkisiyle Perihan şekline dönüşmüştür.
Ayrıca bakınız: Çor
Türklerin eski dinî inancı > Coşa

Coşa, Şamanın  kendinden geçmesidir. Vecd, trans hali. Şamanların, evliyaların yaşayabileceği bir deneyimdir. Maddi dünya ile olan bağlar kopar. Deliliğin geçici bir türü olarak dahi görülebilir. Müzik ve ritim ile sağlanır. Bazen de düşünme ve odaklanma sonucu bu kendinden geçme meydana gelir. Tanrısal ve metafizik bir sarhoşluk olarak da düşünülür. Bu nedenle tasavvufta esri (sarhoşluk) kavramı mecazi bir anlama sahiptir. Coşku halinde olanların anlattıkları veya anlatmak istedikleri şeyler mecazlarla ve simgelerle doludur. Derin anlamları vardır. Coşkuya gelme kavramı Şamanist inançlarda olduğu kadar tasavvufla bağlantılı pek çok anlayışta da mevcuttur. Sözcük, coşmak fiilinin çekimli halidir. Coşku sözcüğü ile aynı kökten gelir.
Türklerin eski dinî inancı > Turuğ

Turuğ, Türk ve Moğol şamanizminde Şaman Ağacı. Moğollar Toruğ derler. Tanrı ilk şamanı yarattığında onun evinin önüne sekiz dallı bir ağaç dikmiştir. Bu nedenle her şaman kendisini temsil eden bir ağaç diker. Bu ağaca “Turuğ” adı verilir. Turuğ, kelime anlamı olarak dayanıklı, yerinde duran, ölümsüz demektir. Tör/Törü/Türe/Törö/Turo/Turu sözcükleri Moğolcada da emir, düzen ve bunun yanında evlilik ve doğum anlamlarını bünyesinde barındırır.
Türklerin eski dinî inancı > Emegey

Emegey, Altay şamanizminde ve halk inancında şaman ruhudur. "Emeget" veya "Emeket" de denir. Şamanın varlığında kök salar. Kel ve parmak kadardır. Bu ruh olmadan şaman olunamaz. Şamana yol gösterir. Şaman öldüğünde kuş görüntüsünde dışarı çıkar. Şamanın mezarının yanında veya üstünde büyüyen ağacının üzerinde mezarın saygınlığını ve temizliğini korur. Emege/Emegen büyükanne ve yaşlı kadın demektir. Tunguzlarda koruyucu ruhlara verilen Amaka adıyla da bağlantılıdır. Teleğüt Türkleri ise bu ruha Emegen adı verirler.
Türklerin eski dinî inancı > Keltegey

Keltegey, Altay şamanizminde Kam'ın (şamanın) koruyucu ruhudur. Keleni olarak da söylenir. Şaman kaçan ruhları geri getirmesi için Keleni'yi gönderir. Ama o her zaman şamanı dinlemez. Bir söylentiye göre göklerden yere inen bulutlar ile insanoğlunun birleşmesinden türemişlerdir. Sembolü hilaldir. Görünüşleri gülünç ve peltek dillidirler. Kekemelik yaparlar. Çok kıskançtırlar. Her iki ayağı da topaldır. Sözcük, dayanıklılık, büyüme gibi anlamlar ifade eder. Moğolca Helhe/Kelkiye sözcüğü iletişim kurmak demektir.
Portal 2

| Portal 2 |
| --- | --- |
Eşli oyun oyun karakterleri Atlas (arkada) ve P-Body'nin (önde) yer aldığı Portal 2 perakende kapak resmi.
Geliştirici: Valve Corporation
Yayımcı: Valve Corporation
Yönetmen: Joshua Weier
Yapımcı: Gabe Newell
Sanatçılar: Jeremy Bennett Randy Lundeen
Senaristler: Erik Wolpaw Jay Pinkerton Chet Faliszek
Besteci: Mike Morasky
Seri: Portal
Motor: Source
Platformlar: Windows OS X Linux PlayStation 3 Xbox 360 Nintendo Switch
Çıkış:  19 Nisan 2011  Windows, OS X, PlayStation 3, Xbox 360 (Perakende)     KA: 19 Nisan 2011 AVR: 21 Nisan 2011   Windows, OS X (Steam)     DÇ: 19 Nisan 2011   Linux (Beta)   DÇ: 26 Şubat 2014  Nintendo Switch   DÇ: 28 Haziran 2022  
Tür: Bulmaca-platform oyunu
Mod: Tek oyunculu oyun Çok oyunculu oyun co-op mode 
Portal 2, Valve Corporation tarafından geliştirilen ve yayınlanan birinci şahıs nişancı türünde bir bulmaca oyunudur. Portal (2007) oyununun devamı niteliğindedir ve 19 Nisan 2011 tarihinde Microsoft Windows, Mac OS X, Linux, PlayStation 3 ve Xbox 360 için piyasaya sürülmüştür. Oyun 10 bölüm ve çok fazla test odasında geçmektedir. Serinin 2. oyunuyla birlikte oyuna Wheatley ve Cave Johnson karakterleri eklenmektedir.
Portal'da (2007) olduğu gibi oyun, oyuncuların Aperture Science Taşınabilir Portal Cihazı yardımıyla oluşturdukları geçitleri kullanarak karşılaşılan bulmacaları çözme mantığı üzerine kuruludur. Ayrıca oyuna katkı sağlayan ve ışın toplarının yerine geçen lazerler, ışık köprüleri, yansıtıcı küpler, boya benzeri jeller (hız jeli, zıplatma jeli, temizleme jeli ve dönüştürme jeli), gezinim boruları, güven plakası (basınç plakası olarak da bilinir) gibi yeni özellikler gelmiştir.
Hikâye > Arka plan

Portal serisi, Half-Life serisi ile aynı kurgusal evrende geçmektedir. Portal’daki olaylar birinci ve ikinci Half-Life oyunları arasında gerçekleşirken, Portal 2’nin çoğu Portal ve Half-Life 2’deki olaylardan sonra geçmektedir.
İlk oyunun hikâyesi başlamadan önce Aperture Science laboratuvarını yöneten yapay zekâ GLaDOS, tesisteki çalışanları nörotoksin ile öldürmüş ve uyuyan insan deneklerini uyandırarak test odalarında deneyler yaptırmıştır. Oyunun sonunda ana karakter Chell, GLaDOS’u parçalara ayırmış ve patlamanın etkisiyle tesisin dışına fırlamıştır. Ancak “Parti Eskort Robotu” olarak tanımlanan bir figür tarafından tekrar tesisin içine taşınmıştır.
Hikâye > Tek oyunculu

Chell, Aperture Science tesisinin motel odasına benzeyen Genişletilmiş Rahatlama Merkezinde uyanır. Bulunduğu oda bakımsızlıktan harabeye dönmüştür. O sırada bir kişilik çekirdeği olan Wheatley gelir ve Chell'e tesisten kaçabilmesi için rehberlik eder. Birlikte yıkılmış ve yer yer yeşilliklerle kaplanmış tesiste ilerlerken Chell'in ilk oyunun sonunda parçalara ayırdığı GLaDOS'a rastlarlar. GLaDOS, Wheatley'nin yanlışlıkla kendisini uyandırmasıyla tekrar tesisin kontrolünü ele alır. Wheatley ve Chell'i birbirinden ayırdıktan sonra tesisi onarmaya başlar.
GLaDOS Chell'i portal silahını kullandırarak yeni testlere tabi tutar. Chell Wheatley'nin yardımıyla tekrar GLaDOS'tan kaçmayı başarır. Wheatley ile birlikte Aperture'ın robot üretim merkezini sabote ettikten sonra GLaDOS'un tesiste kullandığı nörotoksini etkisiz hale getirirler. Ardından GLaDOS ile yüzleşirler ve bir çekirdek aktarımı gerçekleştirirler. Bu aktarım sonucunda tesisin kontrolü Wheatley'e geçer. Güç zehirlenmesi yaşayan Wheatley, GLaDOS'u bir patates piline yerleştirir. GLaDOS, Wheatley'nin aslında mantıksız düşünceler üreterek kendi zekasının gelişmesini engelleyen bir “moron” olarak tasarlandığını söyler. Bunun üzerine daha da sinirlenen Wheatley etrafa rastgele vurmaya başlar. Chell ve GLaDOS'u bir asansör boşluğundan tesisin terk edilmiş en alt seviyelerine düşürür.
Chell patates piline bağlanmış GLaDOS'u alır ve Wheatley'nin beceriksiz yönetimi tesisin sonunu getirmeden önce onu durdurmak için bir ortaklık kurarlar. Tesisin derinliklerinde ilerlerken Aperture Science'ın kurucusu olan Cave Johnson'ın ses kayıtlarına ulaşırlar. Bu kayıtlar Aperture'ın nasıl para ve prestij kaybettiğinden ve Johnson‘ın portal açılabilecek yüzeyler üretmek için kullanılan Ay tozundan ölümcül bir hastalığa yakalandığını ortaya çıkarır. Johnson'ın son isteği, sonrasında GLaDOS olacak asistanı Caroline'ın zihninin -gerekirse zorla- insan bilincini depolamak için tasarlanmış gelişmiş bir bilgisayara aktarılmasıdır. GLaDOS, kendisinin Caroline olduğunu öğrenince bu durumdan rahatsız olur.
Chell ve GLaDOS, Aperture'ın yukarısındaki seviyelere ulaştıklarında Wheatley'nin kontrolündeki tesisin daha fazla bozulduğunu görürler. Wheatley'nin hazırladığı testleri çözdükten sonra oyunun sonuna doğru Chell, Wheatley ile yüzleşmek için Aperture'ın kontrol merkezine gelir. Tesisin kontrolünü tekrar GLaDOS'a vermek için başka bir çekirdek değiştirme işlemini başlatacaktır. İşlemin başlayabilmesi için bozuk çekirdekleri Wheatley'nin bağlı olduğu makineye yerleştirir. Ancak Wheatley Chell'e tuzak kurar ve işlemi başlatamaz. O sırada tesis yıkılmaya başlar ve tavanın çökmesiyle Ay görünür. Chell portal silahıyla Ay'a portal açar ve Wheatley ile birlikte uzay boşluğuna savrulurlar. Tesisin kontrolünü ele alan GLaDOS, Chell'i kurtarır ve Wheatley'yi uzaya terk eder. Chell bayılır.
Chell uyandığında GLaDOS, Caroline olmanın kendisine bir ders verdiğini söyler, ardından Caroline'ı zihninden siler. Daha sonra Chell'i asansörle yukarı gönderip tesisten çıkmasını sağlar.
Hikâye > Eşli oynanış

Oyunda ana hikâyenin sonrasını konu alan eşli oynanış (co-op) modu bulunmaktadır. Oyuncular GLaDOS tarafından üretilen ATLAS ve P-body ismindeki iki robotu kontrol ederek bulmacaları çözebilirler.
Tazşa

Tazşa – Türk ve Altay mitolojisinde ve masallarında sık sık adı geçen kel kahraman. Taşşa veya Tazça olarak da söylenir. Bazen Kalca (Kalça) veya Kelçe (Kelce) şeklinde de geçer.
Özellikleri

Daz (kel) başlı bir yiğittir. Gücünü kelliğinden alır. Türk söylencelerinde kellik bir güç ve zeka simgesidir. Aynı zamanda dolaylı olarak ve kendiliğinden ortaya çıkan kurnazlık ve yenilmezlik gibi özellikleri barındırır. Daz (kel) başlı yiğit asla yenilmez. Bazı durumlarda normal, sıradan bir insan olan kahraman silkinerek ton (don, biçim) değiştirerek birdenbire Taşşa'ya dönüşür. Hatta onunla birlikte atı da silkinir ve daz başlı olur. Böylece ikisi de yenilmez hale gelirler. Taşşa, Keloğlan’ın önsel ve ilkel biçimidir. Ancak Keloğlan gibi gülünç değildir. Aksine kellikle birlikte yiğitliği ve ciddiyeti, ayrıca fiziksel özelliklerinin gelişmişliği ile gücü de artar. Avarların söylencelerinde, soyundan türedikleri dazbaşlı (kel) ataları vardır. Kelçe; Çokbilmiş, kurnaz ve talihlidir. Ukala ve alaycı olarak da görünür. Kendisini kele dönüştürerek öteki dünyaya bile gidebilir, göğün yedi katını ve yıldızları dolaşır. Altay efsanelerinde kel kadın şaman ölüleri bile diriltir. Bu nedenle kellik bir güç simgesidir. Güneşli bir günde kar yağdırır, fırtına çıkarır. Manas Destanında Targıl Taz adlı bir kahin vardır. Kel/Kal sözcüğünün Moğolca Gal “Ateş” sözcüğü ile de bağlantısı vardır. Ateş kutsallık ve güç içeren bir enerjiye sahiptir. Moğolların Gal Han adlı bir Tanrıları vardır ve sözcük olarak kellik anlamıyla bağlantılıdır.
Arkaik Motifler > Taz Hanım

Taz Hanım - Türk ve Altay mitolojisinde gök tanrıçasıdır. Tez Hanım olarak da bilinir. Ülgen'in karısı olarak geçer. En önemli özelliği kel olmasıdır. Tuvalarda kartala Tas adı verilir ve Taz Hanım ile bağlantılıdır. Moğolcada akbaba kuşuna Tas/Tasu denmesi de yine bu kuşun kel bir görünümünün olmasıyla alakalıdır. Tazlık (kellik) tamamen Türk kültürüne ait olan belirgin biçimde ortaya çıkan bir güç simgesidir. Taşşa ve Keloğlan ile bağlantılı olarak ele alınabilir. Taskıl, Tazagan gibi dağ adları yine bu konuyla ilintilidir.
Arkaik Motifler > Kaldaz Hanım

Kaldaz Hanım - Türk ve Altay mitolojisinde Ateş Tanrıçası. Başka bir görüşe göre mal (sığır) ve büyükbaş hayvanların koruyucusudur. Emrindeki olan canlılara Kaldazın adı verilir. Sözcük, Moğolca Gal (Ateş) kelimesi ve Hal sözcüğü ile bağlantılıdır. Ayrıca Kal/Kel kökü kellik ifade eder. Kal (Ateş) ve Daz (Kel) sözcüklerinin bileşimidir.
Arkaik Motifler > Keley

Keley – Altay mitolojisinde adı geçen yarı tanrıdır. Ülgen'in kızlarından biriyle, yerden doğan bir şamanın evliliğinden dünyaya gelen bir kişidir. Peltek dillidir. Keloğlan adlı masal kişiliğinin oluşmasında rol oynayan arkaik tiplerdendir. Yani Keloğlan'ın Türk mitolojisi içindeki en eski biçimi olduğu söylenebilir. Moğollar ve Avarlar da ilk atalarının kel olduğunu söylerler.
Etimoloji

Tazşa: (Tas/Taz/Taş/Daş) kökünden türemiştir. Kellik, dazlaklık anlamlarını içerir. Dazlak sözcüğü ile aynı anlamı taşır. Moğolcada Tar olarak ifade edilir.
Kelçe: (Kel/Kal/Gal) kökünden türemiştir. Saçsızlık ifade eder. Dayanıklı olmak anlamı da kökün içinde gizlidir. Moğolca Heleh/Kele, Kalmukça Kelehe konuşmak, gevezelik etmek demektir ve Kelçe'nin lafazanlığı ile de bağlantılıdır.
Malurus lamberti

Malurus lamberti, Maluridae familyasına ait ötücü bir kuş türüdür. Avustralya'nın doğusunda yaşamakta olup eşeysel dimorfizm gösteren bu türün erkeklerinin tüy örtüsü omuzlarında kestane rengi, tepesi ve kulaklarında mavidir. Üreme dönemi dışında erkekler ile dişi ve genç kuşlar asıl olarak boz-kahve tüy örtüsüne sahiptir.
Malurus cinsi kuşların tamamında olduğu gibi bu türde de ortak üreme görülür ve grup olarak yıl boyunca bölgelerinin korunmasını ve bakımını üstlenirler. Sosyal olarak tek eşlilerdir; ancak eşler farklı bireylerle çiftleşir ve yavruları büyütürken birbirlerine yardımcı olurlar. Erkekler, sarı taç yaprakları kopararak kur gösterisi sırasında bunları dişiye sunar. Asıl olarak böceklerle ve yeşil yemlerle beslenirler. Daha önceleri Avustralya'nın tamamına yayılan popülasyonlar Malurus lamberti'nin alt türü olarak sınıflandırılırken 2018'de yapılan yeniden sınıflandırmayla birlikte bu alt türler, Malurus assimilis türünün alt türleri olarak değiştirilmiştir.
Taksonomi ve evrim

Tür, Nicholas Aylward Vigors ve Thomas Horsfield tarafından 1827 yılında tanımlanmış ve en başlarda Malurus cyaneus'un rengi farklı bir varyantı olarak düşünülmüştür. Malurus lamberti olan bilimsel adı, Aylmer Bourke Lambert'e ithafen verilmiştir. Tür, Avustralya ve Yeni Gine'de yaşayan Malurus cinsinin türlerinden biridir. Bu cins içindeki diğer dört tür olan Malurus amabilis, Malurus elegans, Malurus assimilis ve Malurus pulcherrimus ile birlikte kestane renkli omuz tüylerinden ötürü bir grup oluşturur.
Maluridae familyasındaki tüm kuşlar gibi M. lamberti türü de gerçek çit kuşları (Troglodytidae familyası) ile akraba değildir. Önceleri sinekkapangiller (Muscicapidae) familyası içinde sınıflandırılmış daha sonra da ötleğengiller (Sylviidae) familyasında sınıflandırılmıştır. 1975 yılında ise kendine ait Maluridae familyası tanınmıştır. Son zamanlarda yapılan DNA analizleri, Maluridae familyasının Meliphagidae ve Pardalotidae familyaları ile akraba olduğu ve büyük Meliphagoidea üst familyasında sınıflandırılabileceği ortaya çıkmıştır.
Taksonomi ve evrim > Evrimsel tarihçe

Ornitolog Richard Schodde 1982 yılında omuz tüyleri kestane renkli olan dört türün kuzeyde form çeşitliliği olması ve kıtanın güneydoğusunda bu çeşitliliğin görülmemesi nedeniyle kökenlerinin kuzeyde olduğunu önerdi. Kuşların atalarının güneye ve güneybatıya yaklaşık 2 milyon yıl önce Pliyosen Çağ'ın sonunda ya da Buzul Çağı'nın başında sıcak ve nemli bir dönemde yayılmış olabilir. Takip eden daha soğuk ve kurak iklim yaşam alanlarının azalmasına ve popülasyonların parçalanıp ayrı kalmasına neden olmuş olabilir. Güneybatıda kalan kuşlar M. elegans türüne, kuzeybatıda kalanlar da M. lamberti türüne dönüşmüştür. Kuzeydoğuda izole kalan başka bir popülasyon da M. amabilis türüne dönüşmüştür. Tekrar iklimin ısınması ve nemli olması sonucu kuşlar tekrar güneye yayılmış ve bu yeni grup orta ve güney Avustralya ile Eyre Yarımadası'na kadar olan bölgeye dağılarak M. pulcherrimus türüne dönüşmüştür. Buna da etken serin iklimin bu popülasyonu diğerlerinden izole etmesi olmuştur. En sonunda Buzul Çağı'nın sonunda 12.000-13.000 yıl önce kuzeydeki kuşlar tekrar güneye yayılmıştır. Bu yayılma sonucunda farklı üç türün aynı bölgede yaşamasına neden olmuştur. Schodde iki ırkın dişilerinin mavi-boz tüylerinin atalarından kalma olduğunu güneyde bulunan diğer dişilerin boz-kahverengi tüylerinin ise kuru iklime adaptasyon olduğunu söyler. İleride yapılacak olan daha gelişmiş moleküler analizler bu hipotezleri değiştirebilir.
Fiziksel özellikleri

Malurus lamberti 14–15 cm boyunda ve 6-11 g ağırlığındadır. Malurus cinsi diğer kuşlar gibi belirgin eşeysel dimorfizm gösteren türün erkekleri üreme döneminde oldukça dikkat çekici parlak mavi ve kestane rengi tüylere kavuşur. Üreme dönemi dışında ise tüyleri kara ve kahverengidir. Parlak tepe ve kulak örtüsü tüyleri kur gösterilerinde kabartılır. Üreme döneminde erkeğin kulak örtüsü tüyleri parlak mavidir, tepesi biraz daha koyu mavidir. Boğazı ve ensesi kara, sırtının üstü kraliyet mavisi, omuzları kestane rengi ve kuyruğu mavimsi-gridir. Kanatlar boz-kahverenginde karın ise krem beyazıdır. Üreme dönemi dışında erkekler ile genç ve dişi kuşlar asıl olarak boz-kahve rengindedir. Bütün erkeklerin gagaları ve sürmeleri kara renkli iken dişilerin gagaları kızıl-kahverenginde ve sürmeleri de parlak pas rengindedir. Erişkin olmayan erkekler altı aylık olduğunda gagaları kararır ve yumurtladıktan sonra ilk üreme döneminde tam olmasa da üreme tüylerine kavuşmaya başlar. Arada kahverengi tüyler de kalabilir, bir iki yıl içinde tamamen üreme dönemi tüylerine bürünür. Üreme döneminden sonra sonbaharda hem erkek hem dişi tüy değiştirir ve erkekler üreme dönemi dışı eklips tüylerine bürünür. Kış ya da ilkbahar aylarında tekrar üreme tüylerine kavuşurlar. Erkeklerin üreme dönemi mavi tüyleri, özellikle kulak örtüleri oldukça parlaktır. Bu parlaklığın nedeni tüy üzerinde bulunan dalcıkların düzleşmiş ve kıvrılmış yapısıdır. Mavi tüyler morötesi ışığı da oldukça kuvvetli yansıtır ve morötesi ışığı da görebilen aynı cins içindeki diğer türler için bu mavi daha da parlak görünür.
Sesli haberleşme sosyal grup içindeki kuşların besin ararken ve bölgelerini savunurken kullandıkları bir yöntemdir. Ana şakımaları, 1-4 saniyelik tiz sesli ve saniyede 10-20 öge içeren bir şakımadır. Şakımaları Maluridae familyası içinde en yumuşak olanıdır. Beslenmek için dolaşan kuşlar diğerleriyle alçak tonlu ve azalan tonda sii-sii-sii sesinin tekrarıyla ya da tsst sesiyle iletişim içinde olur. Yüksek ve keskin tsit sesi alarm çığlığıdır.