stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Filistin Devleti
Hükûmet ve siyaset

Kırmızı renkte gösterilen Filistin yönetimi altındaki bölgeler
Filistin vilayetleri haritası (resmî)
Filistin Devleti, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ile ilişkili aşağıdaki kurumlardan oluşur:
Filistin devlet başkanı– Filistin Merkez Konseyi tarafından atandı.
Filistin Ulusal Konseyi - Filistin devletini kuran yasama organı
Filistin Kurtuluş Örgütü Yürütme Komitesi - Sürgündeki hükûmetin işlevlerini yerine getirmek, geniş bir dış ilişkiler ağı oluşturmak
Filistin Ulusal Yönetimi Başkanı, Filistin Yasama Konseyi (PLC) ve Filistin Ulusal Yönetimi Kabinesi Filistin Ulusal Yönetimi ile ilişkilidir. Ayrıca Filistin'in kuruluş belgesi, Filistin Bağımsızlık Bildirgesi'dir.
İdari Bölümler

Filistin devleti 16 ayrı idari bölümden oluşur.
| İdari Bölüm | Alan (km2) | Nüfus | Nüfus yoğunluğu  (km2 başına) | Başkent |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Cenin valiliği | 583 | 311,231 | 533.8 | Cenin |
| Tubas valiliği | 402 | 64,719 | 161.0 | Tubas |
| Tulkarim valiliği | 246 | 182,053 | 740.0 | Tulkarim |
| Nablus valiliği | 605 | 380,961 | 629.7 | Nablus |
| Kalkilya valiliği | 166 | 110,800 | 667.5 | Kalkilya |
| Salfit valiliği | 204 | 70,727 | 346.7 | Salfit |
| Ramallah ve el Bireh valiliği | 855 | 348,110 | 407.1 | Ramallah |
| Eriha valiliği | 593 | 52,154 | 87.9 | Eriha |
| Kudüs valiliği | 345 | 419,108a | 1214.8 | Kudüs |
| Beytüllahim Valiliği | 659 | 216,114 | 927.9 | Beytüllahim |
| El Halil valiliği | 997 | 706,508 | 708.6 | El Halil |
| Kuzey Gazze valiliği | 61 | 362,772 | 5947.1 | Cibaliye |
| Gazze valiliği | 74 | 625,824 | 8457.1 | Gazze |
| Deyr El Balah valiliği | 58 | 264,455 | 4559.6 | Deyr El Balah |
| Han Yunus valiliği | 108 | 341,393 | 3161.0 | Han Yunus |
| Refah valiliği | 64 | 225,538 | 3524.0 | Refah |
↑  İşgal altındaki Doğu Kudüs nüfusuyla birlikte
Demografi > Nüfus

Ana madde: Filistinliler
Filistin Merkezi İstatistik Bürosu'na (PCBS) göre, 26 Mayıs 2021 itibarıyla Filistin Devleti'nin 2021 ortası nüfusu 5.227.193'tür. PCBS Başkanı Ala Owad, 2021 sonu itibarıyla nüfusun 5,3 milyon olduğunu tahmin ediyor. 6.020 kilometrekarelik bir alanda, kilometrekare başına yaklaşık 827 kişilik bir nüfus yoğunluğu vardır.
Demografi > Sağlık

Filistin Sağlık Bakanlığı'na (MOH) göre, 2017 yılı itibarıyla Filistin'de 743 birinci basamak sağlık merkezi (583'ü Batı Şeria'da ve 160'ı Gazze'de) ve 81 hastane (51'i Batı Şeria'da, Doğu Kudüs dahil) bulunuyor.
Demografi > Eğitim

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın 2014 tarihli raporuna göre Filistin'de okuma-yazma oranı %96,3'tür. 15 yaş üzeri nüfusta cinsiyet farkı vardır; kadınların %5,9'u okuma yazma bilmezken, erkeklerin bu oranı %1,6'dır. Kadınlar arasında okuma-yazma bilmeme oranı 1997'de %20,3'ten 2014'te %6'nın altına düşmüştür.
Demografi > Din

Ana madde: Filistin'de İslam
Filistinlilerin %93'ü Müslümandır. Bunların büyük çoğunluğu İslam'ın Sünni mezhebinin takipçileridir. Filistinli Hristiyanlar %6'lık önemli bir azınlığı temsil ediyor ve bunu Dürziler ve daha küçük dinî topluluklar takip ediyor.
Kültür

Filistinliler etnik ve dilsel olarak Arap dünyasının bir parçası olarak görülüyor. Filistin kültürünün din, sanat, ebebiyat, spor mimarisi ve sinema üzerinde yoğun bir etkisi olmuştur. Filistin kültürü, yerli geleneklerin, Arap geleneklerinin ve bölgeyi yöneten çeşitli imparatorlukların mirasının bir karışımıdır. Filistin toprakları Kenanlılar, Filistliler ve İsrailoğulları gibi her biri kendi kültürel dokusuna katkıda bulunan kadim uygarlıkların varlığına tanıklık etmiştir. 7. yüzyıldaki Arap fethi, o zamandan beri Filistin kimliğinin temel taşı olan İslam'ın etkisini getirdi. Dil, sanat ve mimariyi kapsayan İslami gelenekler, kültüre farklı özellikler katmıştır. Filistin'in kültürel ifadesi sıklıkla işgale ve baskıya karşı bir direniş biçimi olarak hizmet ediyor. Banksy'nin Beytüllahim'deki çalışmaları ve her yıl düzenlenen Filistin müzik ve sanat festivali Al-Mahatta gibi sokak sanatı bu kültürel direnişin örnekleridir. Kudüs'ün Eski Şehri, Ağlama Duvarı, Mescid-i Aksa ve Kutsal Kabir Kilisesi gibi dini mekanlarıyla muazzam kültürel ve tarihi öneme sahiptir.
Galeri

Filistin'in uydudan görüntüsü
Kudüs şehri
Filistin Mandası döneminden kalma banknot
1759 yılında Filistin haritası
1851 yılında Filistin haritası
1864 yılında Filistin haritası
1900 yılında Filistin haritası
1915 yılında Filistin haritası
1920 yılında Filistin Mandası haritası
1924 yılında Filistin haritası
1946 yılında Filistin haritası
1947 tarihli Birleşmiş Milletler'in Filistin için Paylaşım Planı Haritası
Köppen-Geiger sınıflandırmasına göre Filistin'de görülen iklim tipleri
Beytüllahim'de bir hastane
Nablus'ta okula giden kız öğrenciler
Ramazan ayında gece Kudüs'ün Eski Şehri'nin sokakları
Yangtze

| Yangtze |
| --- | --- |
 Yangtze (Uzun Irmak) havzası
Köken: Tibet, Çin
Döküldüğü yer: Doğu Çin Denizi
Geçtiği ülkeler: Çin
Uzunluk: 6.370 km
Kaynaktaki irtifa: 5042 m

Su miktarı: 31.900 m³/sn
Havzası: 1.800.000 km²
Yangtze Nehri (okunuşu: Yangdzı; anlamı: Uzun Irmak), Yangzi Jiang veya Gök Irmak; Asya'nın en uzun, dünyanın Nil ve Amazon'dan sonra üçüncü en uzun nehridir. Uzunluğu 6.370 km olup Çin'in batısından Doğu Çin Denizi'ne akar. Çincede anlamı "uzun nehir"dir. Dünyada sadece bir ülkeyi sulayan en büyük nehirdir. Tibet Platosu'ndan Min adıyla doğar, Yibin'de Jinsha nehriyle birleşerek Yangtze adını alır. Çongçing, Vuhan, Nankin ve Şanghay'dan geçerek Yangtze Deltası'ndan Doğu Çin Denizi'ne dökülür. Nehir, denge profiline ulaşmış olup ulaşım için elverişlidir. Yolcu ve yük taşımacılığı yapılır. Özellikle delta bölgesine çok yakında bulunan ve dünyanın en büyük limanlarından olan Şanghay Limanı nehir üzerinde en yoğun gemi trafiğinin yaşandığı yerdir.
Etimoloji > Çince adlar

Cháng Jiāng (长江; 長江) veya "Uzun Nehir", Mandarin Çincesinde Yangtze'nin resmi adıdır. Ancak Çinliler, nehrin Sichuan'daki Yibin'deki Min Nehri ile birleştiği yere kadar olan kaynak kısımlarına farklı isimler vermişlerdir.
Jinsha Nehri ("Altın Kum Nehri") Yibin'den Qinghai'deki Yushu yakınlarındaki Batang Nehri ile birleştiği yere kadar Yangtze'nin 2.308 km 'lik (1.434 mi) kısmını ifade ederken, Tongtian Nehri ("Cennete giden nehir"), Yushu'dan Tuotuo Nehri ile Dangqu Nehri'nin birleştiği yere kadar olan 813 km'lik (505 mi) bölümü tanımlar.
Coğrafya

Yangtze Nehri, Tibet Platosu'nun doğu kesimindeki birkaç koldan kaynaklanır. Geleneksel olarak Çin hükûmeti, kaynağın Tanggula Dağları'ndaki Geladandong dağı'nın batısında uzanan buzulun tabanındaki Tuotuo kolu olduğunu kabul etmiştir. Bu kaynak 33°25′44″K 91°10′57″D﻿ / ﻿33.42889°K 91.18250°D﻿ / 33.42889; 91.18250 konumundadır ve Yangtze'nin en uzak kaynağı olmasa da deniz seviyesinden 5.342 m (17.526 ft) yükseklikteki en yüksek kaynağıdır. Hidrolojik olarak denizden en uzak nehir mesafeli Yangtze'nin gerçek kaynağı, Geladandong'un yaklaşık 325 km (202 mi) güneydoğusundaki Dam Qu kolunun başındaki Jari tepesindedir. Bu kaynak yalnızca 20. yüzyılın sonlarında keşfedildi ve Qinghai, Yushu Eyaleti, Zadoi İlçesi'deki Chadan kasabasının hemen güneydoğusunda 32°36′14″K 94°30′44″D﻿ / ﻿32.60389°K 94.51222°D﻿ / 32.60389; 94.51222'da ve deniz seviyesinin 5.170 m (16.960 ft) üzerindeki sulak alanlardadır. Yangtze'nin tarihsel manevi Geladandong kaynağı, Jari tepesi kaynağının keşfinden bu yana hala Yangtze'nin kaynağı olarak anılır. Bu kollar birleşir ve nehir Yünnan'a ulaşmak için Siçuan (Szechwan) ve Tibet sınırındaki derin bir vadiden güneye doğru dönerek Çinghay (Tsinghai) boyunca doğuya doğru akar. Bu vadi boyunca nehrin yüksekliği 5.000 m (16.000 ft)'dan 1.000 m (3.300 ft) altına düşer.
Yibin'de Sichuan havzasına girer. Sichuan havzasındayken suyunun hacmini artıran birkaç güçlü kolu alır. Daha sonra ünlü Üç Boğaz'ı oluşturmak için Çongçing ve Hubei sınırındaki Wushan dağı ile kesişir. Üç Boğaz'ın doğusundaki Yichang, Yangtze Ovası üzerindeki ilk şehirdir.
Hubei eyaletine girdikten sonra Yangtze, birkaç gölden su alır. Bu göllerin en büyüğü, Hunan ve Hubei eyaletlerinin sınırındaki ve Hunan'daki nehirlerin çoğunun çıkış noktası Dongting Gölü'dür. Vuhan'da en büyük kolu Han Nehri'ni alarak kuzey havzasından Şensi'ye kadar sularını getirir.
Jiangxi eyaletinin kuzey ucunda, Çin'in en büyük tatlı su gölü olan Poyang Gölü nehirle birleşir. Nehir daha sonra Anhui ve Jiangsu'dan geçerek sayısız küçük göl ve nehirden daha çok su alır ve sonunda Şanghay'da Doğu Çin Denizi'ne ulaşır.
Çin'in beş ana tatlı su gölünden dördü sularını Yangtze nehrine boşaltır. Geleneksel olarak Yangtze nehrinin memba kısmı Yibin'den Yichang'a, orta kısım Poyang Gölü'nün nehirle birleştiği Yichang'dan Hukou İlçesi'ne ve aşağı kısmı Hukou'dan Şanghay'a kadardır.
Yangtze Nehri'nin kökeni bazı jeologlarca Eosen'de yaklaşık 45 milyon yıl öncesine tarihlenir, ancak bu tarihleme tartışmalıdır.
Tarihçe > Jeolojik tarihçe

Sarı Irmak'ın ağzı, tarihi kayıtlarda Şantung yarımadasının kuzey ve güneyinde geniş çapta dalgalanmalar gösterse de, Yangtze büyük ölçüde sabit kalmıştır. Ancak sedimantasyon hızlarına ilişkin çalışmalara dayanarak, mevcut deşarj alanının Geç Miyosen'den (y. 11 Yıl) öncesine ait olması pek muhtemel değildir. Bundan önce, kaynak suları mevcut Kızıl Nehir boyunca veya yakınında güneye Tonkin Körfezi'ne akıyordu.
Doğu Çin Denizi'ne girişi olan "Büyük Nehir" (Çince: 大江), Çing Hanedanı'nın 1754 Eyalet Atlası 'ndaki Jiangnan haritasında "Yangtze'nin Ağzı" (Çince: 揚子江口) olarak işaretlenmiştir.
Yangtze'nin istikrarlı seyrini ve 1494 selinden sonra Büyük Hadım Li Xing'in bayındırlık işleri tarafından istikrara kavuşturulduktan sonra, Shandong'un güneyindeki Sarı Irmak'ın Huai ağzına kadar olan eski rotasını gösteren Çin topografik haritası
Yangtze drenaj havzası
Yangtze Nehir vadisinden yükselen sarp dağlarda öğleden sonrası
Soğanlı Dağı

Soğanlı Dağı, Sarıkamış'ta Orta Toroslar içerisinde yer alır. 2967 metre yüksekliğindedir.
Tomarza havzası ile Tufanbeyli havzasını birbirinden ayıran Tahtalı Dağları'nın da büyük bir kısmını meydana getirmektedir.
Dağın tamamı kireçtaşlarından meydana gelmiş ve karstik şekillerin oluşmasını sağlamıştır. Dağın 2250 metreden yüksek kesimleri buzullaşmaya maruz kalmıştır. Kayseri ili, Sarız ilçesi, İmirzağa köyünü eteklerinde barındırır. Güneyinde çam ağaçları ve teke deresi yer alır. Yöre deyimiyle kamalak ağacı buralarda çok fazla ve sık olur.
Bursa Bölge Devlet Senfoni Orkestrası

| Bursa Bölge Devlet Senfoni Orkestrası |
| --- | --- |

Kısaltma: BBDSO
Kuruluş tarihi: 1999 (1999)
Orkestra şefi: Naci Özgüç
Konum:  Bursa, Türkiye
Bağlı olduğu kurum: Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı
Resmî site
Bursa Bölge Devlet Senfoni Orkestrası (BBDSO), Bursa'da yerleşik, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü'ne bağlı senfoni orkestrasıdır.
Türkiye'nin 6. devlet senfoni orkestrasıdır. 1999-2000 sezonunda kuruldu. Bursa'da Atatürk Kongre ve Kültür Merkezi'nde düzenli haftalık konserlerin yanı sıra Bursa ve çevresinde ve yurtdışında konserler veren BBDSO, Türkiye'nin ilk ve tek "Bölge Senfoni Orkestrası"dır.
Tarihçe > Kuruluş

BBDSO, şehirde bir senfoni orkestrası kurulmasını arzulayan sanatseverlerin ilgisi sonucu 1990'larda Bursa'daki iki farklı kurum bünyesinde kurulan iki orkestranın 1998'de birleşmesi ile meydana gelmiş ve 1999'da Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde bir devlet senfoni orkestrası olarak faaliyete geçmiştir.
BBDSO'yu oluşturan orkestralardan biri, Bursa Uludağ Üniversitesi bünyesinde dönemin rektörü Ayhan Kızıl'ın desteği ile 1995'te kurulan, Eğitim Fakültesi'nin Müzik Bölümünde görevli Azerbaycanlı sanatçı eğitmenler ve Türk öğretim görevlilerinin yer aldığı  bir yaylı çalgılar oda orkestrası idi. Oluşturulacak senfonik orkestrayı desteklemek amacıyla aynı yıl Bursa Filarmoni Derneği de kuruldu.
Diğer orkestra ise 1996 yılında  dönemin Büyükşehir Belediye Başkanı olan Erdem Saker'in öncülüğü ve Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı'nın mali desteğiyle kurulan  nefesli ve vurma çalgılar topluluğudur. Birer yıl arayla kurulan iki müzik topluluğu, üniversite ile belediyenin desteği ve ortak kararı ile 1998 yılında birleştirilip "Bursa Senfoni Orkestrası" adını aldı. Bu orkestra Azerbaycanlı besteci Hasan Adıgüzel'in yönetiminde düzenli olarak konserler vermeye başladı. Orkestranın danışmanlığını Hikmet Şimşek üstlendi.
Hikmet Şimşek'in girişimi ve çalışmaları sonucu, 23 Eylül 1998 tarihli resmî gazetede yayınlanan karar ile  Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde "Bursa Bölge Devlet Senfoni Orkestrası (BBDSO)" resmen kuruldu. Kuruluş amacı "çok sesli müziğin seçkin örneklerini icra etmek ve bu yapıtları sadece şehir merkezinde değil il, ilçe ve kasabalarda halkla buluşturmak" olan BBDSO, Türkiye'nin ilk "bölge orkestrası" oldu.
BBDSO için Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası (CSO)'nın tabi olduğu kuruluş yasası gereği yurt geneline açık sınavla sanatçı alımı yapıldı. Bursa Senfoni Orkestrası'nın mevcut sanatçılarının da girdiği sınavda kazanan müzisyenlerle oluşturulan BBDSO, 1999-2000 sanat sezonunda faaliyete geçti.
Hikmet Şimşek'in önerisi ile Orhan Şallıel orkestra şefliğine, Ahmet Borova orkestranın kurucu müdürlüğüne getirildi. CSO'da uzun yıllar bürokratik deneyimi olan Borova, emekli olduğu 2003 yılına kadar kurumda gerekli idari yapılanmayı sağladı.
Tarihçe > Konserler ve festivaller

Kurulduğundan itibaren Bursa'da düzenli haftalık konserler veren orkestra, 2011-2012 sezonundan itibaren haftalık konserlerini Merinos Parkı içindeki Atatürk Kongre ve Kültür Merkezi’nde gerçekleştirmeye başladı. Konserler bir süre  Olay TV'de Pazar günleri yayımlandı.
Haftalık konserlerin yanı sıra gerek Bursa içerisinde farklı mekânlarda, gerekse çevre il ve ilçelerde eğitim amaçlı konserler düzenleyen orkestra, kuruluşundan sonraki ilk üç-dört yıl içinde çeşitli uluslararası festivallerde yer aldı. Uygarlıklar Beşiği Anadolu 2000 (Kapadokya), İstanbul Uluslararası Gitar Festivali'nin açılış konseri, Hattuşaş (Boğazkale) 1. Uluslararası Sanat ve Kültür Festivali, 1. Side Uluslararası Festivali'nin açılış konseri, KKTC "Bellapais festivali" orkestranın katıldığı festivallerden bazılarıdır. Orkestra, 1999 yılından itibaren geleneksel olarak her yıl Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı Bursa Uluslararası Festivali'nin açılış konserlerini gerçekleştirdi.
Orkestra, yurtiçi turneleri ve "bölge" konserleri kapsamında Türkiye'nin birçok ilinde konserler verdi; yurtdışı turnelerle Polonya, Suriye, Yunanistan, Bulgaristan, KKTC, Malta'da konserler gerçekleştirdi. Ağırladığı şefler arasında Emil Tabakov, Aleksandr Rudin, Benoit Fromanger, Taedusz Strugala, Howard Griffiths, Gürer Aykal, Rengim Gökmen bulunur.
İdil Biret, Suna Kan, Fazıl Say, Ayla Erduran, Ayşegül Sarıca, Ayhan Baran, Gülsin Onay, Yıldız Kenter, Müşfik Kenter, Genco Erkal, Valerie Oistrakh, Shlomo Mintz, Vanessa-Mae, Alexander Markov, Gilles Apap, Soyoung Yoon, Wenzel Fuchs, Rafael Wallfisch, Stefan Schilli, Maurice Steger, Isabelle van Keulen, Roby Lakatos, George Dalaras, The Swingle Singers, Glass Duo, Janoska Ensemble orkestranın eşlik ettiği tanınmış solistlerdendir.
Tarihçe > Daimi şefler

BBDSO'da orkestra şefliği görevini 2009 yılına kadar orkestra şefi Orhan Şallıel, 2009-2014 yılları arasında Türkiye'nin ilk kadın orkestra şefi İnci Özdil, 2014-2015 yıllarında şef ve besteci Oğuzhan Balcı, 2017-2023 yıllarında Dağhan Doğu, 2023'te Naci Özgüç üstlendi.
Tarihçe > Eğitim konserleri

Çocuklara ve genç kuşaklara yönelik ücretsiz eğitim konserleri veren orkestra, kendisi için özel olarak yazılan "Yaramaz Notalar" adlı senfonik çocuk oyununu kendi sanatçılarından oluşan bir oyuncu kadrosu ücretsiz sahneleyerek 2009-2011 yılları arasında 16.000 çocuğa ücretsiz ulaştı. Orkestra, eğitim konserlerini düzenli olarak sürdürür.
Tarihçe > Kısa film

BBDSO, yönetmenliğini Dağhan Celayir'in yaptığı "Tek Notalık Adam" adlı kısa filmde de oyunculuk yapmış, ayrıca filmin müziklerini de seslendirmiştir. Film, pek çok ulusal ve uluslararası yarışmada birincilikler almış, Los Angeles ve Cannes gibi festivallerde gösterime girmiştir.
Tarihçe > Donizetti Klasik Müzik Ödülü

21 Mayıs 2012'de düzenlenen 3. Donizetti Klasik Müzik Ödülleri töreninde Yılın Orkestrası ödülü ile ödüllendirilen orkestra, bu ödülü alan ilk devlet orkestrası olmuştur. Orkestra, "45 kişilik mevcuduna karşın, dış takviyelerle özverili biçimde çalışmaları; repertuvar geliştirmek için gösterdikleri gayret; Mahler, Richard Strauss gibi, yapıtları geniş kadro isteyen bestecilere de yönelmeleri, genç Türk şeflerine de konser olanağı sağlamaları nedeniyle." bu ödüle değer görülmüştür.
Tarihçe > İzleyici sayısı

Türkiye İstatistik Kurumu 1 Haziran 2017'de "Orkestranın dinleyici sayısının 2015-2016 sezonunda %45,6 arttığı duyurmuştur. Orkestra. yönetimi bu başarıyı yerel sivil toplum kuruluşları ile uyumlu çalışması ve yerel yönetimin nitelikli salon tahsisi gibi faktörlerle açıklamıştır.
Tuğrul

Türk mitolojisinde adı geçen efsanevi canlı için Tuğrul (mitoloji) maddesine bakınız.
Tuğrul Bey'in Rey(iran) kentindeki türbesi
Tuğrul Bey veya Toğrül, Tuğril, Toghrïl Beg, I. Tuğrul Tam adı: Rükneddîn Ebû Talîb Muhammed Tuğrul-Bey bin Mikail bin Selçuk) (Arapça: طغرل بك; Farsça: طغرل بیک) (d. 995, Horasan - ö. 4 Eylül 1063, Rey) Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusu ve ilk sultanıdır ve Tuğrul, horasan İran Türklerindendi.
Hayatı

Oğuzlar'ın Kınık boyundan Selçuk Bey'in torunudur. Babası Mikail, gazâ akınında şehit düşünce, dedesi Selçuk Bey'in yanında büyüdü. Çocukluğu Seyhun boylarındaki Cend şehrinde geçti. Gaznelilerin, Selçuk Bey'in oğlu Arslan Yabguyu esir almasından sonra 1025 yılında Selçukluların başına geçti. Altun Can Hatun ile evlendi.
Kendilerine yeni bir yurt arayan Tuğrul Bey komutasındaki Oğuzlar Horasan'a göç ettiler. 1028-1029 yılları arasında kardeşi Çağrı Bey ile birlikte Merv ve Nişabur kentlerini ele geçirdi. Buhara ve Belh kentlerine seferler düzenledi. 1038 yılında Nişabur'da kendini sultan ilan etti. 1040 yılında Gaznelilerle yaptığı Dandanakan Savaşı'nı kazanarak Gazne Devleti'ne karşı Selçukluların üstünlüğünü sağladı. Kardeşi Çağrı Bey'i Horasan valisi tayin eden Tuğrul Bey İran'ın büyük bir bölümünü ele geçirdi ve Selçuklu topraklarını Anadolu'ya kadar uzandırdı.
1055 yılında Abbasi halifesi olan Kaim, Bağdat'ı ellerinde bulunduran Şii mezhepli Büveyhoğulları'na olan bağımlılıktan kurtulmak için Bağdatlı ünlü alim, fakih ve kadı Mâvardı'yı Tuğrul Bey'e göndererek Selçuklu hükümdarı Tuğrul Bey'den yardım istedi. Bağdat'a asıl iktidar gücü olan halifelik muhafız güçleri komutanı olan Türk asıllı ama Şii mezhepli "Basâsırı" destek görmeyi önceden kabul etti. Ama sonra "Basâsırı" bu görüşünden ayrıldı ve Buveydiler ile aksi düştü. Halife Kaim de bu ayrılıktan istifade edip Tuğrul Bey'i Bağdat'a davet etti.
Tuğrul Bey Abbâsî halifesini Şiilerden kurtarmak için 1055'te Bağdat'a yaptığı seferde Büveyhoğulları ile savaştı ve onları ağır bir yenilgiye uğrattı. Irak'ta son Büveyhoğulları hükümdarı olan El-Meliku'r-Rahim'i esir alan Tuğrul Bey bu devlete son verdi. Tuğrul Bey Bağdat'a girip Abbâsî halifeliğinin koruyuculuğunu üzerine aldı.
Fakat tam bu sırada Selçuklu idaresinde bulunan ülkede Tuğrul Bey aleyhine üvey kardeşi İbrahim Yınal isyan etti ve büyük sayıda Türkmen de bu isyana katıldı. Tuğrul Bey isyancı üvey kardeşi İbrahim Yınal ve Büveyhoğulları orduları ile zor bir savaşa girmek zorunda kaldı. Aralık 1058'de 400 atlı süvari bedevi Banu Hilal aşiret birlikleri başlarında 1055'te Bağdat'dan sürülmüş Basasırı olarak Bağdat'ı işgal ettiler. Şehirde camilerde Kahire'de bulunan Şii Fâtımîler halifesi Müstansır adına hutbe okuttular.
1060 yılında Tuğrul Bey İbrahim Yinal isyanını bastırdı ve Fâtımîlerin eline geçmiş olan Bağdat'ı ele geçirdi. Abbâsî halifesi Kaim'in tekrar Bağdat'a dönmesini sağlayan Tuğrul Bey, halifenin kızı Seyyide Fâtıma el-Betül ile evlendi. Halife Kaim, Tuğrul Bey'e Ruknu ʾd-Din (Dinin direği) ve Malikul-Meşrik ve Magrib (Doğu'nun ve Batı'nın Sultanı) unvanlarını verip onu Sultan ilan etti.
İlk eşi tutulmuş olduğu hastalıktan 1060 yılında Cürcan'da ölmüştür. Eşini kaybetmekten derin üzüntü duymuş olan Tuğrul Bey, eşinin cesedini Büyük Selçuklu Devleti'nin başkenti Rey kentine getirtirmiş ve orada defnettirmiştir.
Tuğrul Bey 4 Eylül 1063 tarihinde 73 yaşındayken çocuksuz olarak İran'ın Rey kentinde ölmüş ve yerine yeğeni Alp Arslan geçmiştir. Tuğrul Beyin mezarı Tuğrul Kulesi'ndedir.
Hayatı > Vezirleri

Ebu'l-Kasım Buzgânî (Cüveynî, Kevbânî, Sâlâr-ı Buzgân)
Ebu'l-Feth Râzî
Reisü'l-rüesâ Mikâil (Şaheb Ebû Abdullah Hüseyin b. Ali b. Mikail)
Ebu Ahmet Dihistânî Amrek
Amîdülmülk Ebû Nasr el-Kündurî
Popüler Kültürde Yeri

2021'de TRT 1'de yayınlamaya başlayan Alparslan: Büyük Selçuklu dizisinde Barış Bağcı tarafından canlandırılmıştır.
Dipnotlar

↑  Selçuklu Tarihi'nde aynı anda Irak Selçuklu Sultanları II. Tuğrul ve III. Tuğrul yer aldığı için bazen Tuğrul Bey "Sultan I. Tuğrul" olarak anılmaktadır.
↑  Islam: An Illustrated History by Stuart Christopher Munro-Hay, G S P Freeman-Grenville, sayfa 51. ISBN 0-8264-1837-6
Tuğrul Bey Avlanırken, (Ẓafernâme)
Gırgır (süpürge)

Tipik bir gırgır
Başlığın diğer anlamları için Gırgır (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Gırgır, İzmir'de 1960'lı yıllarda üretilmeye başlanan bir tür mekanik halı süpürgesinin markası ve sonradan alete verilecek addır.
Mekanik halı süpürgelerinin ilk üreticisi, toza karşı alerjisi olan Melville R. Bissell'dir. 1876'da üretilen bu alet, kısa sürede yaygınlaşmıştır. İzmirli sanayici, Göztepe Kulübü'nün eski başkanlarından Tacettin Hiçyılmaz da, bu mekanik halı süpürgesini Türkiye'de ilk kez seri olarak üretmiş ve "Gırgır" adını da kendisi koymuştu. Türkiye'de milyonlarca eve giren bu aletin üretimine son yıllarda son verilmişti. Bir döneme damgasını vuran "Gırgır"ın sahibi Hiçyılmaz 24 Temmuz 2013'te ölmüştür.
1960'lı yıllarda çalı süpürgesinin yerine geçen büyük bir yenilik olduğu için "GırGır" firmanın patentli markası olan "GırGır", bu tür süpürgelere verilen genel bir isim olmuştur ve sözlüğe girmiştir. "GırGır giren eve dırdır girmez", firmanın o yıllarda kullandığı bir reklam sloganıdır.
Seçmen katılımı

2018 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçiminde seçmenlerin adaylara göre oy kullanma oranları
Seçmen katılımı, bir seçimde oy kullanan kayıtlı seçmenlerin yüzdesidir.
Onlarca yıl süren artıştan sonra 1960'lardan itibaren birçok gelişmiş demokraside seçmen katılımında bir düşüş eğilimi oluştu. Genellikle düşük seçmen katılımı demokrasi inancındaki zayıflığa, ilgisizliğe veya mevcut durumun yarattığı rahatlığa bağlanabilir. Düşük seçmen katılımı istenmeyen bir durum olarak görülmektedir ve katılımı etkileyen etkenler ve bunun nasıl artırılacağı hakkında bir tartışma mevcuttur. Bu konudaki ciddi çalışmalara rağmen araştırmacılar düşüşle ilgili nedenler konusunda bölünmüşlerdir. Bunun nedenleri ekonomik, demografik, kültürel, teknolojik ve kurumsal etkenler şeklinde geniş bir yelpaze oluşturmaktadır. Katılımı artırmak ve oy vermeyi cesaretlendirmek için birçok çaba gösterilmektedir.
Farklı ülkelerin çok farklı seçmen katılım oranları vardır. Mesela ABD'de oy kullanabilecek seçmenin %70'i oy kullanmak için kayıtlıdır ki bu bile tek başına düşük seçmen katılımını açıklayacak bir etkendir ve bu oran son yıllarda başkanlık seçimlerinde oy kullanacak nüfusun %50 sine kadar düşmüştür. Oy kullanmanın zorunlu olduğu Avustralya ve Malta'da katılım oranı %95'leri bulmaktadır. Bu farklılıkların nedenlerinin kültürel ve kurumsal etkenlerin bir karışımı olduğu düşünülmektedir.