stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Burley Griffin Gölü

| Burley Griffin Gölü |
| --- | --- |
Telstra Kulesi'nden göl görünümü

Havza
Konum: Canberra, Avustralya
Koordinatlar: 35°17′36″G 149°6′50″D﻿ / ﻿35.29333°G 149.11389°D﻿ / -35.29333; 149.11389
Genel bilgiler
Akarsu (gelen): Molongo Nehri, Sullivans Creek, Jerrabomberra Creek
Akarsu (giden): Molongo Nehri
Göl türü: Baraj gölü
Etki alanı: 183,5 km2 (70,8 sq mi)
Uzunluk: 11 km (6,8 mi)
Genişlik: 1,2 km (0,75 mi)
Yüzölçümü: 6,64 km2 (2,56 sq mi)
Ortalama derinlik: 4 m (13 ft)
En derin noktası: 18 m (59 ft)
Su hacmi: 33.000.000 m3 (43.000.000 cu yd)
Yüzey rakımı: 556 m (1.824 ft)
Wikimedia Commons
Burley Griffin Gölü (Avustralya)
Burley Griffin Gölü (İngilizce: Lake Burley Griffin), Avustralya'nın başkenti Canberra'da bulunan bir baraj gölüdür. Göl, 1963 yılında şehir merkezi ile Parlamento Üçgeni arasında uzanan Molonglo Nehri üzerine inşa edilen Scrivener Barajı'ndan sonra tamamlanmış olup adını Canberra şehrini tasarlama yarışmasını kazanan Amerikalı mimar Walter Burley Griffin'dan almaktadır.
Griffin, gölü birçok geometrik motifle tasarladı, böylece tasarımının eksenleri bölgedeki doğal coğrafi işaretlerle sıralandı. Ancak, hükûmet yetkilileri orijinal planlarını değiştirdi ve 1920'de Avustralya'dan ayrılmadan önce önemli bir çalışma tamamlanmadı. Griffin'in önerisi Büyük Buhran ve II. Dünya Savaşı nedeniyle daha da ertelendi ve planlama 1950'lere kadar yeniden başlamadı. Siyasi anlaşmazlıklar ve önerilen diğer varyasyonların değerlendirilmesinden sonra, Avustralya başbakanı Robert Menzies'in enerjik desteğiyle 1960 yılında kazı çalışmaları başladı. Köprü ve barajların tamamlanmasının ardından Eylül 1963'te barajlar kilitlendi. Ancak kuraklık nedeniyle gölün hedef su seviyesine Nisan 1964'e kadar ulaşılamadı. Göl 17 Ekim 1964'te resmen açıldı.
Göl, şehrin yaklaşık coğrafi merkezinde yer alır ve Griffin'in orijinal tasarımlarına uygun olarak başkentin merkezini oluşturmaktadır. Kıyılarında Ulusal Galeri, Ulusal Müze, Ulusal Kütüphane, Avustralya Ulusal Üniversitesi ve Yüksek Mahkeme gibi çok sayıda önemli kurum bulunmaktadır ve Parlamento Binası kısa bir mesafededir. Çoğunlukla park alanlarından oluşan çevresi, özellikle sıcak aylarda eğlence amaçlı kullanıcılar arasında popülerdir. Gölde yüzmek nadir olsa da, kürek çekme, balık tutma ve yelken gibi çok çeşitli diğer etkinlikler için kullanılır.
Curinga

| Curinga |
| --- | --- |
Komün

Ülke: İtalya
Bölge: Calabria
İl: Catanzaro
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAZD)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYZD)
Curinga, İtalya'nın Calabria bölgesine bağlı Catanzaro ilinde bulunan bir komündür.
| g t Catanzaro - Calabria  |
| --- | --- |
Komünler:  Albi  Amaroni  Amato  Andali  Argusto  Badolato  Belcastro  Borgia  Botricello  Caraffa di Catanzaro  Cardinale  Carlopoli  Catanzaro  Cenadi  Centrache  Cerva  Chiaravalle Centrale  Cicala  Conflenti  Cortale  Cropani  Curinga  Davoli  Decollatura  Falerna  Feroleto Antico  Fossato Serralta  Gagliato  Gasperina  Gimigliano  Girifalco  Gizzeria  Guardavalle  Isca sullo Ionio  Jacurso  Lamezia Terme  Magisano  Maida  Marcedusa  Marcellinara  Martirano  Martirano Lombardo  Miglierina  Montauro  Montepaone  Motta Santa Lucia  Nocera Terinese  Olivadi  Palermiti  Pentone  Petrizzi  Petronà  Pianopoli  Platania  San Floro  San Mango d'Aquino  San Pietro Apostolo  San Pietro a Maida  San Sostene  San Vito sullo Ionio  Sant'Andrea Apostolo dello Ionio  Santa Caterina dello Ionio  Satriano  Sellia  Sellia Marina  Serrastretta  Sersale  Settingiano  Simeri Crichi  Sorbo San Basile  Soverato  Soveria Mannelli  Soveria Simeri  Squillace  Stalettì  Taverna  Tiriolo  Torre di Ruggiero  Vallefiorita  Zagarise 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4311418-0  LCCN: nr90008442  VIAF: 157543840   WorldCat (LCCN): nr90-008442
Blas Cantó

| Blas Cantó |
| --- | --- |
Blas Cantó (2018)
Genel bilgiler
Doğum: Blas Cantó Moreno 26 Ekim 1991 (32 yaşında)  Ricote, Murcia, İspanya
Tarzlar: Pop
Meslekler:  Şarkıcı 
Çalgılar:  Vokal 
Etkin yıllar: 2000-günümüz
Müzik şirketi: Warner Music Spain
İlişkili hareketler: Auryn

Blas Cantó Moreno (26 Ekim 1991), İspanyol şarkıcıdır. Canto İspanyol Auryn müzik grubunun üyesiydi. 2017 yılında gruptan ayrılarak solo kariyerine devam etmiştir.
Cantó, 2020 Eurovision Şarkı Yarışması'nda  İspanya'yı temsil edecek.
Biyografi

2000 yılında Cantó sekiz yaşındayken Veo Veo adlı çocuk yetenek yarışması'na katılmıştır. 2004 yılında Televisión Española (TVE) yayıncısı tarafından 2004 Eurovision Çocuk Şarkı Yarışması için düzenlenen Ulusal finale katılmış yarışmada ikinci olmuştur.
2009 yılında Cantó Álvaro Gango, Carlos Marco, David Lafuente ve Dani Fernández ile birlikte Auryn müzik grubunu kurmuştur. 2011 yılında grup 2011 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İspanya'nın temsilcisini seçmek için düzenlenen Destino Eurovisión yarışmasına katılmış, fakat yarışmada ikinci olmuştur.
Auryn müzik grubu Destino Eurovisión yarışmasına katıldıktan sonra popülaritesi arttı. Grup 2011 yılının sonlarında "Breathe in the Light" adlı ilk single'ı yayınladı. Single aynı zamanda 2012 yılında  yayınlanan Endless Road, 7058 adlı ilk stüdyo albümünde de yer almıştır. Her iki çalışma da İspanyol Albümler ve Singlelar listesinde ilk 10'da yer almıştır. Daha sonra 2013 yılında Anti-Heroes albüm yayınlandıktan sonra İspanyol listelerinde bir numaraya ulaşmış aynı zamanda platin sertifikası elde etmiştir.
Temmuz 2016'da Cantó Tu Cara Me Suena adlı İspanyol yetenek gösterisine katılmış, ünlü yarışmacıların her hafta sahnede farklı bir ikonik müzik sanatçısı taklit etmiştir. Cantó yetenek yarışmasını kazanmıştır. Kısa bir süre sonra Auryn, Cantó da dahil olmak üzere grubun çeşitli üyelerinin solo projeler başlatmayı bekledikleri için hiatusa gireceklerini duyurdu.
Daha sonra Warner Music Spain plak şirketi ile anlaşma imzaladıktan sonra, "In Your Bed" adlı ilk solo singleı 3 Mart 2017 tarihinde yayınlamıştır.
9 Mart 2018 tarihinde, Cantó "Él no soy yo" adlı ilk İspanyol dilinde singlenı yayınlamıştır. Single PROMUSICAE platin sertifikasını almıştır. Cantó Complicado adlı ilk albümünü yayınlamıştır.
5 Ekim 2019 tarihinde TVE yayıncısı Cantó'nun 2020 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İspanya'yı temsil edeceğini açıklamıştır.
Diskografi > Albümler

| İsim | Detaylar | Çıkış pozisyonu> SPA  |
| --- | --- | --- |
| Complicado |  Yayınlanma: 14 Eylül 2018  Formatlar: Dijital indirme, CD  Şirket: Warner Music Spain | 1 |
Diskografi > Singlelar

| İsim | Yıl | Liste pozisyonu> SPA  | Sertifikasyon | Album |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| "In Your Bed" | 2017 | 57 |  | Complicado |
| "Drunk and Irresponsible" | 2017 | — |  | Complicado |
| "Él no soy yo" | 2018 | 35 |  PROMUSICAE: Platinum | Complicado |
| "Complicado" | 2018 | — |  | Complicado |
| "No volveré (A seguir tus pasos)" | 2018 | — |  | Complicado |
| "Dejarte ir" (featuring Leire Martínez) | 2019 |  |  | Complicado |
| "Si Te Vas"  | 2019 |  |  | Duyurulacak |
"-", grafik oluşturmayan veya o bölgede listeye giremeyen bir kaydı belirtir.
Ödüller ve Adaylıklar

| Yıl | Organizasyon | Kategori | Adaylık/çalışma | Sonuç | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2017 | LOS40 Müzik Ödülleri | Yılın Yeni Sanatçısı | Blas Cantó | Adaylık |  |
| 2017 | LOS40 Müzik Ödülleri | Yılın Videosu | "In Your Bed" | Adaylık |  |
| 2018 | LOS40 Müzik Ödülleri | Yılın Videosu | "Él no soy yo" | Adaylık |  |
| 2019 | LOS40 Müzik Ödülleri | Yılın Albümü | Complicado | Belirlenmedi |  |
Broadsheet

Broadsheet (Türkçe: geniş sayfa), gazete endüstrisinde kullanılan 29½ - 23½ inç (74.9 cm × 59.7 cm) veya (84.1 cm - 59.4 cm) boyutlarında büyük bir gazete formatıdır. İlk kez 1618 yılında Hollanda'da Courante uyt Italien, Duytslandt, &c. gazetesinde kullanılan broadsheet formatı, daha çok politik makalelere uzun yer verebilmek için siyasi gazeteler tarafından kullanıldı. Dünyanın birçok ülkesinde aynı ölçülere yakın olarak kullanılmaya devam edilmektedir. Daha çok medya liderliğine soyunan gazeteler tarafından tercih edilmektedir.
Crocus sakariensis

Crocus sakariensis, Süsengiller ailesine bağlı, Sakarya çiğdemi olarak bilinen, Türkiye endemiği bir çiğdem türüdür.
Bilimsel Tanımı

Crocus sakariensis çiçekleri leylak tonlarda, damarlar belirgin, çiçek merkezi sarı, çiçeklerin alt kısmı ve çiçek tüpünün üst tarafları daha koyu renkte noktalı kahve çizgilidir. Stilus antherlerin üst ucundan veya hemen altından bölünmeye başlayarak anterlerin çok üzerine çıkar ve yanlara doğru dökülür. Stilusun rengi sarı veya portakaldır. Anterler, filamentler ve boğaz sarıdır. Yapraklar 4-6 adet, 3-5 mm. genişlikte, çiçeklenmenin hemen ardından büyümeye başlar. Diğer türlerde ise ilkbaharda çıkarlar. Tunik kağıtsı veya zarımsı, boyunsuz ve yüzükler belirgin değildir.
Etimoloji

Epitet, türün tip bölgesi olan Sakarya'ya işaret eder.
Galeri

Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
Vikitür'de konuyla ilgili taksonomik bilgiler bulunur:
Connect (stüdyo)

| --- | --- |
Connect logosu
Tip: Bölüm
Endüstri: Anime
Kuruluş: Nisan 2012
Genel merkezi: Mitaka, Japonya
Önemli kişiler: Tomoaki Asano (CEO)
Sahibi: Silver Link
Web sitesi: connect.jp.net
Connect, Japonya merkezli bir animasyon stüdyosudur. Şirket, Nisan 2012 tarihinde kurulmuş olup Silver Link'in yan stüdyosudur. Şirketin merkezi Tokyo'nun Mitaka kentinde yer almaktadır.
Tarihçe

Connect, Nisan 2012 tarihinde Connect, Inc. adıyla Silver Link'in bir yan kuruluşu olarak kuruldu.
Şirketin ilk çalışmalarının çoğu, ana şirketiyle ortak yapımlardı. Monster Strike web animesinden başlayarak, stüdyo ana şirketiyle daha az çalışarak Senryū Shōjo, Oresuki ve Mahōka Kōkō no Yūtōsei gibi kendi yapımlarını üretti.
17 Temmuz 2020 tarihinde şirket tamamen ana şirkete devredildi ve daha sonra şirket içinde bir alt stüdyo haline geldi.
Yapımları > Anime serileri

| Yıl | Adı | Yönetmen | İlk yayın tarihi | Son yayın tarihi | Bölüm | Not(lar) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013 | Strike the Blood | Takao Sano Hideyo Yamamoto | 4 Ekim 2013 | 28 Mart 2014 | 24 | Gakuto Mikumo'nun light novelına dayanmaktadır. Silver Link ile ortak yapım. |
| 2015 | Chaos Dragon | Hideki Tachibana Masato Matsune | 2 Temmuz 2015 | 17 Eylül 2015 | 12 | Red Dragon adlı rol yapma oyununa dayanmaktadır. Silver Link ile ortak yapım. |
| 2016 | Ange Vierge | Masafumi Tamura | 9 Temmuz 2016 | 24 Eylül 2016 | 12 | Kadokawa ve Sega'nın kart koleksiyonu oyununa dayanmaktadır. Silver Link ile ortak yapım. |
| 2017 | Busō Shōjo Machiavellism | Hideki Tachibana | 5 Nisan 2017 | 21 Haziran 2017 | 12 | Yūya Kurokami'nin mangasına dayanmaktadır. Silver Link ile ortak yapım. |
| 2018 | Death March Kara Hajimaru Isekai Kyōsōkyoku | Shin Oonuma | 11 Ocak 2018 | 29 Mart 2018 | 12 | Hiro Ainana'nın light novelına dayanmaktadır. Silver Link ile ortak yapım. |
| 2019 | Senryu Shōjo | Masato Jinbo | 6 Nisan 2019 | 22 Haziran 2019 | 12 | Masakuni Igarashi'nin mangasına dayanmaktadır. |
| 2019 | Oresuki | Noriaki Akitaya | 3 Ekim 2019 | 26 Aralık 2019 | 12 | Rakuda'nın light novelına dayanmaktadır. |
| 2021 | Mahōka Kōkō no Yūtōsei | Hideki Tachibana | 3 Temmuz 2021 | 25 Eylül 2021 | 13 | Tsutomu Satō'nun mangasına dayanmaktadır. |
| 2022 | Slow Loop | Noriaki Akitaya | 7 Ocak 2022 | 25 Mart 2022 | 12 | Maiko Uchino'nun mangasına dayanmaktadır. |
| 2023 | Ayakashi Triangle | Noriaki Akitaya | 10 Ocak 2023 | TBA | TBA | Kentaro Yamabuki'nin mangasına dayanmaktadır. |
Yapımları > OVA/ONA'lar

| Yıl | Adı | Yönetmen | İlk yayın tarihi | Son yayın tarihi | Bölüm | Not(lar) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2014 | Bonjour Koiaji Pâtisserie | Noriaki Akitaya | 10 Ekim 2014 | 20 Mart 2015 | 24 | more games'in mobil oyununa dayanmaktadır. Silver Link ile ortak yapım. |
| 2014 | Imawa no Kuni no Alice | Hideki Tachibana | 17 Ekim 2014 | 18 Şubat 2015 | 3 | Haro Aso'nın mangasına dayanmaktadır. Silver Link ile ortak yapım.. |
| 2015 | Strike the Blood: Valkyria no Ōkoku-hen | Hideyo Yamamoto | 15 Kasım 2015 | 23 Aralık 2015 | 2 | Strike the Blood'un devamı. Silver Link ile ortak yapım. |
| 2016 | Strike the Blood II | Hideyo Yamamoto | 23 Kasım 2016 | 24 Mayıs 2017 | 8 | Strike the Blood'un ikinci sezonu. Silver Link ile ortak yapım. |
| 2016 | Monster Strike: Rain of Memories | Hideo Tachibana | 3 Aralık 2016 | 3 Aralık 2016 | 1 | Ultra Super Pictures ile ortak yapım. |
| 2017 | Busō Shōjo Machiavellism | Hideki Tachibana | 25 Kasım 2017 | 25 Kasım 2017 | 1 | Silver Link ile ortak yapım. |
| 2018 | Strike the Blood III | Hideyo Yamamoto | 19 Aralık 2018 | 25 Eylül 2019 | 10 | Strike the Blood'un üçüncü sezonu. |
| 2020 | Strike the Blood: Kieta Seisō-hen | Hideyo Yamamoto | 20 Ocak 2020 | 20 Ocak 2020 | 1 | Strike the Blood III'ün devamı. |
| 2020 | Strike the Blood IV | Hideyo Yamamoto | 8 Nisan 2020 | 30 Haziran 2021 | 12 | Strike The Blood'un dördüncü sezonu. |
| 2020 | Oresuki | Noriaki Akitaya | 2 Eylül 2020 | 2 Eylül 2020 | 1 | Oresuki'nin devamı. |
| 2022 | Strike the Blood Final | Hideyo Yamamoto | 30 Mart 2022 | 29 Haziran 2022 | 4 | Strike the Blood'un beşinci ve son sezonu. |
Davudoba

| Davudoba |
| --- | --- |
Köy

Davudoba, Azerbaycan'ın Kuba Rayonu'ndaki bir köydür.
| g t Kuba Rayonu köyleri |
| --- | --- | --- |
| Rayon | Kuba |  |
| Köyler |  Adur  Afurca  Ağbil  Alekseyevka  Alıc  Alpan  Amsar  Amsarqışlaq  Aşağı Atuc  Aşağı Tüləkəran  Aşağı Xuç  Ashagy Kharasha  Atuc  Aydınkənd  Bad  Bağbanlı  Bağçalı  Barlı  Bərğov  Birinci Nügədi  Buduq  Cadarı  Cağacıq  Çartəpə  Çarxaçu  Çayqışlaq  Cek  Çiçi  Cimi  Cındar  Dağlı  Dağüstü  Dalaqo  Dalıqaya  Davudoba  Dəhnə  Dəlləkli  Dərk  Digah  Əlibəyqışlaq  Əlik  Əliməmmədoba  Ərməki  Ərməkiqışlaq  Əski İqrığ  Əspərəsti  Fətəli xan  Fırıq  Gədik  Gədikqışlaq  Gənclər  Gəray  Gömürdəhnə  Güləzi  Gültəpə  Güneyməhlə  Gürdəh  Hacıağalar  Hacıhüseynli  Hacıqaib  Haput  İbrahimhapıt  İdrisqışlaq  İkinci Nügədi  İqrığ  İsnov  İsnovqışlaq  İspik  Karakyz  Kardash  Kazmabudug  Kələbaq  Kələnov  Khinalug  Küçeyi  Kunxırt  Küpçal  Küpçalqışlaq  Kürkün  Küsnət  Küsnətqazma  Leyti-Kazma  Mahmudqışlaq  Mehdiqışlaq  Məçkə-Xacə  Mirzəməmmədkənd  Mirzəqasım  Mirzəqışlaq  Möhüc  Muçu  Nohurdüzü  Novonikolayevka  Nöydün  Nütəh  Ördüc  Orta Xuç  Paşaoba  Pirvahid  Puçuq  Püstəqasım  Qacar Zeyid  Qalayxudat  Qamqam  Qarabulaq  Qaraçay  Qarovulüstü  Qarxun  Qasımqışlaq  Qayadalı  Qəçrəş  Qələdüz  Qənidərə  Qımıl  Qımılqazma  Qımılqışlaq  Qırızdəhnə  Qırmızı Qəsəbə  Qonaqkənd  Qorxmazoba  Qrız  Raziyələr  Rəngdar  Ruçuq  Rük  Rustov  Səbətlər  Serteng  Sırt Çiçi  Sofikənd  Söhüb  Şuduq  Sukhtakala  Susay  Susayqışlaq  Talabı  Talabıqışlaq  Talış  Tekeshykhy  Təngəaltı  Timiryazev  Toxmar  Tülər  Uçgün  Utuq  Uzunmeşə  Vəlvələ  Vladimirovka  Xaltan  Xanagahyolu  Xanəgah  Xaruşa  Xaşı  Xaspolad  Xırt  Xucbala  Yalavanc  Yekdar  Yenikənd  Yerfi  Yergüc  Yuxarı Digah  Yuxarı Tüləkəran  Zərdabi  Zərqava  Zeyid  Zıxır  Zizik  |  |
Burdur'da 1939 Türkiye genel seçimleri

1939 Türkiye genel seçimleri Burdur İli sonuçları;
Seçilenler

| İsim | Parti |
| --- | --- |
İbrahim Necmi Dilmen: Cumhuriyet Halk Partisi
Mehmet Sanlı: Cumhuriyet Halk Partisi
Ahmet Ruhi Yeşilyurt: Cumhuriyet Halk Partisi
Burgess Jenkins

| Burgess Jenkins |
| --- | --- |

Doğum: 24 Ekim 1973 (50 yaşında) Winston-Salem, Kuzey Carolina, ABD.
Milliyet: Amerikalı
Meslek: Oyuncu, yapımcı ve yönetmen
Etkin yıllar: 2000-günümüz
Evlilik: Ashlee Payne

Burgess Jenkins (24 Ekim 1973), Amerikalı yapımcı, oyuncu ve yönetmendir. Rol aldığı 2000 yapımı Remember the Titans ile tanınan Jenkins ayrıca televizyon dizileri; One Tree Hill (2003), Army Wives (2007) ve Nashville (2012) ile ekranlara gelmiştir.
Filmografi > Filmler

2000: Remember the Titans
2000: Unshackled
2006: Sea of Fear
2009: Wesley
2009: In/Significant Others
2011: Stalemate
2013: Susie's Hope
2013: Find a Way
2014: Red Dirt Rising
2014: Hero
2015: I Am Potential
2017: Christmas on the Coast
2018: If You're Gone
2018: Sacred Hearts
Filmografi > Televizyon çalışmaları

2003: One Tree Hill
2007: Army Wives
2010: Christmas Cupid
2012: Nashville
Beyin-bilgisayar arayüzü

Beyin-bilgisayar arayüzü veya zihin-makine arayüzü veya beyin-makine arayüzü, beyin ile dış bir cihaz arasındaki doğrudan iletişim yoludur. Beyin-bilgisayar arayüzü genellikle insanoğlunun bilişsel veya duyusal motor fonksiyonlarına yardımcı olmak veya onları tamir etmek için kullanılır.
Beyin-bilgisayar arayüzü araştırmaları ilk kez 1970'li yıllarda Ulusal Bilim Vakfı tarafından sağlanan bir hibeyle ve DARPA girişimiyle Kaliforniya Üniversitesi'nde başladı. Beyin-bilgisayar arayüzü ifadesi bu çalışmaların ardından yayınlanan makalelerde ilk kez kullanılarak böylelikle bilim literatürüne girmiş oldu. Beyin-bilgisayar arayüzü araştırmaları daha çok duyma, görme ve hareket gibi duyuları onarmak üzere nöroprotez uygulamalarına odaklandı.
Beynin kortikal plastisitesi nedeniyle, implante edilmiş protezlerden gelen sinyaller, adaptasyondan sonra, beyin tarafından doğal sensör veya efektör kanalları gibi kullanılabilir. Yıllarca süren hayvan deneylerinin ardından, insanlara implante edilen ilk nöroprotez cihazlar 1990'ların ortalarında ortaya çıktı.
Günümüzde çok çeşitli beyin - bilgisayar arayüzü uygulamaları bulunmaktadır. Bu uygulamalar başlıca kelime işleyiciler, uyarlanmış web tarayıcıları, tekerlekli sandalye ve nöro protezlerin kullanımı olarak sayılabilir.
TARİHÇE

Beyin - bilgisayar arayüzlerinin (BBA) tarihi, Hans Berger'in insan beyninin elektriksel aktivitesini keşfi ve elektroensefalografi (EEG)'in geliştirilmesiyle başlar. Berger ilk kez 1924 yılında, EEG aracılığıyla insan beyninin faaliyetini kaydetmeyi başarmıştır. Yaptığı çalışmada EEG izlerini analiz ederek Berger dalgası veya alfa dalgası gibi osilatuar aktivitelerini tanımlamıştır. Ardından, 1964 yılında Dr. William Gray Walter, beyin - bilgisayar arayüzü alanındaki ikinci çalışmayı yürütmüştür. Bu çalışma kapsamında, hastanın beyin motor bölgesine doğrudan elektrot bağlanmış ve hastadan önündeki sunumu değiştirmesi için bir düğmeye basmasını istemiştir.
Bu çalışma ile Dr. Walter, beyin aktivitesinin hastanın butona basmaya niyetlendiğinde ortaya çıktığını ve bu aktiviteden sonra gecikmeli olarak projektörün hareket ettiğini gözlemlemiştir. Bu gözlem, beyinde kasları kontrol edecek sinyalin (komutun) kas hareketinden önce üretildiğini göstermektedir. 1973 yılında UCLA Profesörü Jacques Vidal, yaptığı çalışmada BCI (Brain Computer Interface) terimini türetmiş ve bu konuda ilk hakemli yayını yayınlamıştır. 1988 yılında Steve Bozinovski, Mihail Sestakov ve Liljana Bozinovska tarafından EEG kullanılarak robot kontrolü üzerine bir çalışma yapılmıştır. Çalışmada, bir robota invazif olmayan (cerrahi işlem gerektirmeyen) EEG kontrolü sağlanarak çizilen çizgi boyunca robotun otonom hareket etmesi beklenmiştir. 2010 yılında yapılan bir çalışmada, sinir uyarımının işlevsel bağlantıyı ve ilgili davranışları sinaptik etkinliğin moleküler mekanizmalarının modülasyonu yoluyla geri kazanma potansiyeli önerilmiştir. Son yıllarda da BBA'ların hasta bireylerin yanı sıra sağlıklı bireyler için de geliştirilen farklı uygulamaları dikkat çekmeye başlamıştır.
Beyindeki Elektrik ve Manyetik Alanlar > Anatomi ve Fonksiyonu

Beyin, sinir sisteminin komuta merkezidir. Duyu organlarından aldığı bilgileri işler, birleştirerek koordine eder ve üretmiş olduğu talimatları kaslara ve organlara gönderir. Beyin, temelde üç ana bölümden oluşur: beyin (serebrum), beyin sapı ve beyincik (serebellum).
Bir insanda serebral korteks, yaklaşık olarak 15-33 milyar nöron içerir; bunların her biri birkaç bin nöronla sinaptik olarak bağlantılıdır. Beyin veya vücudun uzak bölümlerinde yer alan nöronlar birbirleriyle iletişimi aksiyon potansiyelleri ile kurmaktadırlar. Bellek, algılama, dikkat, farkındalık, düşünme ve bilinç gibi konularda serebral korteks önemli bir rol oynamaktadır.
Beyin yapısal olarak 4 bölümden oluşur: Frontal lob, parietal lob, oksipital lob ve temporal lob. Frontal lob akıl yürütme, planlama, konuşma ve problem çözme gibi işlevlerden sorumludur. Parietal lob yönelim ve algılama gibi işlevleri yerine getirmektedir. Oksipital lob görsel işlemeyi gerçekleştirmektedir. Temporal lob ise işitsel uyaranları algılama, hafıza ve konuşmanın algılanması gibi işlevlerden sorumludur.
Beyindeki Elektrik ve Manyetik Alanlar > Nöron Aktivitesi

Merkezi sinir sistemindeki sinir hücreleri glia hücreleri olarak adlandırılmakta ve beyni kaslara ve duyu organlarına bağlamaktadır. Bir nöron akson, dendrit ve hücre gövdesinden oluşur. Aksonlar bilgi aktarımını iyonlar sayesinde elektrokimyasal olarak yaparlar. Sinir sisteminde, hücrenin içinde ve dışında bulunan önemli iyonlar Na+,K+,Ca+ ve Cl-'dir.
Hücrelerin zarında bulunan protein molekülleri bir kapı görevi görür ve sinir hücrelerinden bazı iyonların geçmesine izin verirken diğer iyonların geçişini engeller. Akson düğümündeki voltaj değeri belirli bir eşiğin üzerine çıktığında hücrenin somasında aksiyon potansiyeli üretilmiş olur. Bu sinyal genel olarak -85 ile 35 mV arasında ve frekansı 100 Hz'den düşüktür. Elektrik akımı bu şekilde bir sinir hücresinden diğerine aktarılır.
Beyindeki Elektrik ve Manyetik Alanlar > Beyindeki Elektrik ve Manyetik Alanlar

BBA'nın genel işlevleri beyin sinyallerini yakalamak, alınan sinyalleri işlemek, sınıflandırmak ve bu sinyalleri kontrol için kullanmaktır. Doğrudan bir beyin arayüzü, fiziksel hareket gerektirmeden doğrudan insan beyninden gelen komutları kabul eder ve bir bilgisayarı veya diğer teknolojileri çalıştırmak için kullanılabilir. Buradaki doğrudan beyin arayüzü yaklaşımı, belirli hareketlere karşılık gelen ERP'leri (Event-Related Potential - Olayla İlgili Potansiyel) tespit etmek için tetikleyici ortalamalı elektrokortikografi (ECoG) segmentlerinin sürekli ECoG ile çapraz korelasyonunu kullanır. Bu yaklaşımının seçimi, kısa vadeli tek anahtarları doğrudan beyin arayüzü geliştirme hedefi ve uzun vadeli çok kanallı doğrudan beyin arayüzü geliştirme hedefi ile yapılmıştır.
Sinaptik iletim sırasında nöronların dentritlerinde akan iyonik akımlar dış ortamda elektrik ve manyetik alan oluşturur. Aksiyon potansiyeli hücreler arası bir akıma neden olur ve bu akımın oluşturduğu elektrik alan elektroensefalografi (EEG) cihazı ile, manyetik alan ise manyetoensefalografi (MEG) cihazı ile ölçülür ve kaydedilir. Çapraz korelasyon, bir tespit yöntemi olarak seçilmiştir. Bunun nedeni, EEG ve ECoG'de insan duyusal uyarılmış potansiyellerini tespit etmek için başarıyla kullanılmasıdır. Ayrıca, çapraz korelasyon nispeten basit, iyi anlaşılmış bir süreçtir ve gerçek zamanlı hesaplama ile kolayca uygulanabilir.
Beyin Bilgisayar Arayüzü Sınıflandırması

Beyin - bilgisayar arayüzü sistemleri güvenilirlik, invazivlik ve senkronizasyon olmak üzere üçe ayrılır.
Beyin Bilgisayar Arayüzü Sınıflandırması > Güvenilirlik: Bağımlı BBA ve Bağımsız BBA

Bağımlı BBA, denekten belirli bir düzeyde motor kontrolü gerektirirken, bağımsız BBA herhangi bir kontrol gerektirmez. Bağımlı BBA, deneğin video oyunlarını oynamak ve tekerlekli sandalyeyi hareket ettirmek gibi olayları daha kolay yapmasına yardımcı olur.
Beyin Bilgisayar Arayüzü Sınıflandırması > İnvazivlik: İnvaziv BBA, Non-invaziv BBA ve Yarı İnvaziv BBA

BBA, beyin aktivitesinin ölçülme şekline göre invaziv, non-invaziv ve yarı invaziv olarak sınıflandırılır. İnvaziv BBA'da, mikroelektrotlar beyin cerrahisi sırasında beyne, kafatasının altına implante edilir. Bu durumda, sinyal yüksek kalitede üretilebilir, ancak zamanla yara dokusu oluşumuna eğilimli olabilir ve sinyal kaybolabilir. İnvaziv teknolojiler bir kez yerleştirildikten sonra hareket ettirmek mümkün değildir.
Non-invaziv BBA’da, sinyaller kafa derisine nüfuz etmeden kaydedilir. Bu durumda sinyaller düşük kalitede olabilir, bununla birlikte non-invaziv BBA, ameliyat gerektirmediğinden dolayı halen tercih edilmektedir.
Yarı invaziv BBA’da, elektrotlar kafatasının altına implante edilir ve beyin sinyalleri Elektrokardiyografi (ECoG) kullanılarak kaydedilir.