Fince
Kelime Dağarcığı

Fince, diğer dillere oranla kökeni kendisine ait olan temel bir kelime dağarcığına sahiptir ve bundan dolayı kelime hazinesindeki sözcük sayısını artırmak için yapım eklerini kullanır. Örnek olarak kirja (kitap) sözcüğünü ele alalım. Bu kelimeden yapım ekleri kullanılarak birçok kelime türetilebilir. Mesela kirjain (harf), kirje (mektup), kirjasto (kütüphane), kirjailija (müellif), kirjallisuus (edebiyat), kirjoittaa (yazmak), kirjoittaja (yazar), kirjuri (kâtip), kirjallinen (yazılı şekilde), kirjata (kaydetmek), kirjasin (yazı tipi) sözcüklerinde olduğu gibi. Kelime türetme mantığı açısından Türkçe ile Fince arasında bir benzerlik bulunmaktadır. Her bir yapım ekinden hangisinin kullanılacağı, ünlü uyumu kurallarına uygun olacak şekilde ekin ekleneceği kelimenin içerisindeki ünlülere bağlıdır. İşte bu tür yaygın isim yapım eklerinden bazıları şunlardır:
| Yapım Eki | Kattığı Anlam | Kök | Türemiş Sözcük |
| --- | --- | --- | --- |
|  ja/jä  |  bir şeyi yapan  |  lukea (okumak)  |  lukija (okuyucu) |
|  lainen/läinen  |  milliyet veya dil  |  Turkki (Türkiye)  |  turkkilainen (Türkçe veya Türk) |
|  sto/stö  |  bir şeyi toplama, koleksiyon yapma  |  kirja (kitap) veya laiva (gemi)  |  kirjasto (kütüphane) veya laivasto (filo, donanma) |
|  in  |  araç-gereç  |  kirjata (kaydetmek) veya vatkata (çırpmak)  |  kirjain (harf) veya vatkain (mikser) |
|  uri/yri  |  bir şeyi yapan kişi ya da araç-gereç  |  kaivaa (kazmak) veya laiva (gemi)  |  kaivuri (kepçe) veya laivuri (kaptan) |
|  os/ös  |  eylemler sonucu ortaya çıkan ürün ya da şey  |  tulla (gelmek) veya tehdä (yapmak)  |  tulos (sonuç) veya teos (yapıt) |
|  ton/tön  |  bir şeyin yokluğu, eksikliği  |  onni (mutluluk) veya koti (ev)  |  onneton (mutsuz) veya koditon (evsiz) |
|  llinen  |  bir şeyin niteliğini belirtme  |  lapsi (çocuk) veya kauppa (ticaret)  |  lapsellinen (çocukça) veya kaupallinen (ticari) |
|  kas/käs  |  bir özelliğe sahip olma  |  itse (kendi) veya neuvo (öğüt)  |  itsekäs (bencil) veya neuvokas (kurnaz) |
|  va/vä  |  bir şeyi yapmak ya da bir şeye sahip olmak  |  taitaa (-e bilmek) veya johtaa (yol göstermek)  |  taitava (kabiliyetli) veya johtava (önder) |
|  la/lä  |  bir kişi veya varlıkla ilgili bir yer  |  kana (tavuk) veya pappi (papaz)  |  kanala (kümes) veya pappila (manastır) |

Fiil yapım ekleri ekleri ise son derece çeşitlidir. Tekrarlama, devamlılık, nedensellik, geçicilik, isteklilik, öngörülemezlik, nedensizlik bildiren çeşitli fiil yapım ekleri bulunmaktadır. Genellikle bu yapım ekleri birbiriyle birleşir ve çoğunlukla dolaylılık ifade ederler. Örneğin:
| Fiil | Anlamı |
| --- | --- |
 Hypätä :  Zıplamak
 Hyppiä :  Zıplatmak
 Hypeksiä :  Sebepsizce zıplamak
 Hypäyttää :  Birini bir kere zıplatmak
 Hyppyyttää :  Birini defalarca zıplatmak
 Hyppyytyttää :  Üçüncü bir kişinin defalarca zıplamasına neden olmak
 Hyppyytellä :  Birini sebepsiz yere defalarca zıplatmak
 Hypähtää :  Aniden zıplamak
 Hypellä :  Defalarca zıplamak
 Hypiskellä :  Defalarca ve sebepsizce zıplamak

Fiillerde ismin yokluk ve eksiklik bildirin hâli de (karitif hâl) kullanılmaktadır. Mesela hyppimättä ‘zıplamamak’ ve hyppelemättä ‘zıplatmamak’ gibi. Hem çekim hem de yapım ekleri kullanılarak oluşturulan yapıların çeşitliliği ve kullanım yoğunluğu ‘istahtaisinkohan’ örneğiyle gösterilebilir:
| Yapım ve Çekim Eki Almış Fiil | Anlamı |
| --- | --- |
 Istua (Yalın) :  Oturmak
 Istahtaa :  Bir süre oturmak
 Istahdan :  Bir süre oturacağım
 Istahtaisin :  Bir süre otururdum
 Istahtaisinko :  Bir süre oturmalı mıyım?
 Istahtaisinkohan :  Merak ediyorum, acaba bir süre oturmalı mıyım?

[kaynak belirtilmeli]