stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Üst kuark
Tarihi

1973 yılında Makoto Kobayashi ve Toshihide Maskakawa, kaon parçalanmasında görülen CP ihlalini açıklamak amacıyla 3. Nesil kuark varlığını öngördüler. Üst ve alt isimleri ilk olarak 1975 yılında Haim Harari tarafından ---Üst kuark önceden gerçek kuark olarak da adlandırılmakta idi, fakat zamanla üst kuark en yaygın kullanılan isim oldu.
Kobayashi ve Maskawa'nın önerisi genel olarak Sheldon Glashow, Yannis İliopulos ve Luciano Maiani (daha sonraları görülmeyen tılsım kuarkını öngördüler) tarafından öne sürülen GIM mekanizmasına dayanmakta idi. Kasım 1974'te  Brookhaven Ulusal Laboratuvarı ve Stanford Lineer Hızlandırıcı Merkezinden takımlar Jpsi'ın keşfedildiğini hemen hemen aynı zamanda açıkladılar. Hemen sonrasında ise charm kuark ve anti kuarkının bağlanma durumu olduğu anlaşıldı. Bu buluş, GIM mekanizmasının standart modelin bir parçası olmasını sağlamıştır. GIM mekanizmasının kabulü ile, Kobayashi ve Maskawa'nın öngörüsü de değer kazanmış oldu. Bu buluş, Lewis Perl'ün takımı SLAC tarafından 1974 ve 1978 yılları arasında tau'nun keşfedilmesi ile daha da önem kazandı. 3. Nesil leptonlar lepton ve kuark arasında GIM mekanizmasının yeni bir simetrisi ile  ortaya çıktı
Özellikleri

En son tevatron enerjisi olan 1.96 TeV de üst kuark ve üst antikuark ikilisi 7 picobarnlık bir alanla ölçüldü. Standart modelde beklenen ise 6.7 ve 7.5 picobarn arasındaydı yani ölçümler beklentiyle uyuştu.
Üst kuark bozunumundan çıkan W-bosonları üst kuark polarizasyonu taşırlar.
Standart modeldeki üst kuark beklendiği üzere 1/2 dönme ve 2/3 elektriksel yük taşıyordu. Üst kuarkın etkileşiminin ilk ölçümü yaklaşık yüzde 90 doğrulukla 2/3 olarak gözlemlendi.
Üretimi

Üst kuarklar çok büyük kütlelere sahip oldukları için üretilmeleri için çok miktarda enerjiye ihtiyaç vardır. Bu miktardaki yüksek enerjilere ulaşmak için yüksek enerjili çarpışmalar gerekmektedir. Bu olaylar doğal olarak dünyanın üst atmosferinde kozmik ışımalar olarak gerçekleşmektedir. ya da bu olayları gerçekleştirmek için parçacık hızlandırıcılara ihtiyaç vardır. 2011 yılında Tevatron operasyonları inceledikten sonra CERNdeki Büyük Hadron Çarpıştırıcı (LHC) bu enerjileri oluşturabilecek tek makine oldu. Cernün enerji seviyesi kütle merkezinde ölçüldüğünde 7 TeVdi ve bu enerji üst kuarkları üretmek için yeterli bir miktardı.
Üst kuarkın üretilebileceği çok sayıda etkileşim vardı. Bunlardan olasılığı en yüksek olan üst ve üst antikuarkın bir arada güçlü etkileşimle birlikte çıkmasıydı. Bu etkileşim Tevatronda en çok çıkan etkileşimdi. Çarpışmada çok enerjik bir gluon ortaya çıkmakta bu enerjik gluon ise üst ve üst antikuarka dağılmaktadır. Bu etkileşim aynı zamanda 1995te üst kuarkın ilk kez bulunduğu etkileşimdi. Üst ve üst anti-kuarkların oluşumunu enerjik birer foton ya da Z bozonu ile yapmak da mümkün. Ancak bu etkileşimler çok nadir ve diğer deney verileriyle çok benzerlik taşımakta.
Tamamen farklı bir üretim kanalı ise üst kuarkın tek başına zayıf etkileşimle meydana çıktığı etkileşimdir. Bu kanal iki şekilde meydana gelebilir : Ya W-bozonunun bir üst kuark ile bir alt antikuarka dağılımıyla yahut, bir alt kuarkın W-bosonuyla etkileşime geçerek üst kuarkı oluşturmasıdır. Bu olayın ilk kanıtları DQ deneyi tarafından 2006 yılında yayımlandı. Mart 2009'da ise CDF ve DQ deneyleri ikiz bir yayım ile bu etkileşimleri detaylı bir şekilde açıkladı. Bu etkileşimlerin en önemli yanı ise bu etkileşimlerin oluşum olasılıklarının CKM matrisin Vtb adındaki bir bileşeniyle doğrudan orantılı olmasıdır.
Bozunum

Çok yüksek bir kütleye sahip olduğu için üst kuark çok az yaşar ve hemen başka parçacıklara bozunur. Diğer kuarkların aksine üst kuarklar başka hadronlar üretemediklerinden  bizlere yalnız bir kuarkı inceleme olanı sağlar. Üst kuarkın tek bozunma olasılı zayıf etkileşimle bir W-bozonu ve bir alt kuark grubu elemanı oluşturmasıdır.
W-bozonuyla birlikte alt kuark yahut başka bir kuarkın çıkış oranını ölçmek mümkündür. Bu oranın en güzel ölçümü ise bize 0.91 sayısını verir. Bu sayı standart modeldeki Vtb elemanına eşit olduğu için CKM matrisinin kendine özgü olduğunu kanıtlamıştır.
Standart model ayrıca egzotik bozunumlara da izin vermektir. Ancak sadece tek daireyi etkileşimler gerçekleşebilir. Üst kuarkın bir Z-bozonu ya da foton atarak bir üst-grup kuarkı oluşturması da mümkün. Bu tarzdaki etkileşim arayışı Standart Modelde günümüze kadar bir sonuç göstermedi.
Kütlesi ve Higgs bozonuyla etkileşimi

Standart Model fermionların kütlelerini Higgs mekanizmasıyla açıklamakta. Higgs bozonunun ise üst kuark için bir sağdan birde soldan Yukawa etkileşim sabiti var. Zayıf elektriksel simetrinin kırılmasından sonra, soldan ve sağdan olan bileşenler karışarak bir kütle terimi oluşturmakta.
Kütlesi ve Higgs bozonuyla etkileşimi > Yukawa etkileşimleri

Standart modeldeki bütün lepton ve kuarkların Yukawa etkileşim sabiti üst kuarkın Yukawa sabitinden daha küçük. Fermionların kütlesindeki bu hiyerarşiyi anlamak teorik fizik için hala sorgulanabilir bir soru. Yukawa etkileşimleri sabit değil ve ölçülen enerji seviyelerine göre farklılıklar göstermektedir. Yukawa etkileşiminin dinamikleri bu grubun renormalizasyonun da belli olmakta.
Parçacık fiziğindeki bir başka görüş açısı ise üst kuarkın Yukawa  etkileşiminin büyüklüğünün renormalizasyondan bulunduğunu ve kuasi-kızılötesi sabit nokta sayesinde ölçüldüğüdür.
Büyük birleşim teorisine göre Yukawanın etkileşim sabitleri yukara, aşağı, çekici, tuhaf ve alt kuarkların yüksek enerji sevilerinde çok düşük olması gerekmekte. Daha düşük enerji seviyelerinde bu değerleri yükselmekte ve bu sayede kuarkların kütleleri Higgs bozonuyla birlikte bulunmakta. Aradaki küçük yükselme ise kuantum chromo dinamiğinden kaynaklanmakta. Yukawa etkileşiminin düzeltmesi küçük kütleli kuarklar için çok küçük.
Ancak eğer bir kuarkın Yukawa etkileşimi yüksek enerjilerde yüksekse Yukawadan gelen düzeltmeleri QCD düzeltmeleriyle sadeleşecektir. Bu genel olarak kızıl ötesi sabit nokta olarak bilinmektedir. Etkileşim sabitinin değeri başlangıçta ne olursa olsun, eğer yeterince büyükse bu sabit noktaya gelecektir. Sonrasında ise kuarkın kütlesi tahmin edilir.
Üst kuarkın Yukawa etkileşim sabiti Standart Modelin kızılötesi sabit noktasına çok yakın. Renormalizasyon üst kuarkın kütlesini 230 GeVde öngörmektedir tabii ki bu eğer bir Higgs bozonu mevcutsa.
En küçük seviyedeki Standart Modelin süper simetrik açılımı iki tane Higgsi öngörür eğer böyle hesaplanırsa üst kuarkın kütlesi biraz daha düşük seviyelerde 170-200 GeV arasında öngörülmektedir. Bu öngörüdeki kararsızlık alt kuarkın Yukawa etkileşim sabitinin de minimal süper simetri açılımında yükselebileceğini söylemekte. Bazı teorici fizikçiler ise bu bilginin minimal süper simetrik etkileşimi kanıtladığına inanmaktadır.
Quasi-kızılötesi sabit nokta üst kuarkın yoğunluğu için bir temel oluşturdu. Ve zayıf elektriksel simetrinin kırılması ile Higgs bozonunun kısa mesafelerde kompozit yapıda olmasından ötürü bir üst kuark ve üst antikuarktan oluştuğu düşünülmektedir.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4185791-4
Ve Diğer Şeyler Topluluğu

Ve Diğer Şeyler Topluluğu, 2001 yılında  İstanbul'da kurulmuş bir tiyatro topluluğu.
Topluluğun kurucusu; oyun yazarı, yönetmen ve oyuncu Yeşim Özsoy Gülan'dur. Topluluk, ürettiği oyunlarla performans sanatı ile Tiyatroyu birleştirmeye çalışmış ve disiplinler arası çalışmalar gerçekleştirir.
İlk yıllarda sahnelediği tüm projelerinin metinleri Yeşim Özsoy Gülan'a aittir.  Metinlerinin ortak özelliği iç içe geçen diyaloglardan, hatta monologlardan oluşmasıdır. Bu metinerde karakterler birbirleriyle konuşmaz, bir diyalog üretmez, doğrudan kendilerini seyirciye anlatır. Özsoy Gülan ve Diğer Şeyler Topluluğu'yla sahnelediği Aksak İstanbul Hikayeleri adlı oyunuyla 2006 Afife Tiyatro Ödülleri kapsamında "Cevat Fehmi Başkut En İyi Oyun Yazarı Ödülü"'nü almıştır.
2006 senesinde topluluk Yeni Metin Yeni Tiyatro adlı bir proje oluşturup uygulamaya başlayarak Türkiye'de oyun yazarlığı konusunda önemli bir adım attı. Bu projeden çıkan ilk yazar olan Ahmet Sami Özbudak, "İz" adlı oyunu ile Almanya'nın Heidelberg Stückemarkt festivalinde "Avrupa’nın En Genç En İyi Yazarı" ödülünü aldı.
Topluluğun yurt içi ve yurt dışında katıldığı uluslararası festivaller arasında Avrupa'dan Yeni Oyunlar Tiyatro Bienali (2004, Wiesbaden), Şimdi-Now Festivali (2004, Berlin Hebbel Tiyatrosu), Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali (2004), Türk-Alman Tiyatro Festivali (2005, Köln), 0090 Kunsten Festivali (2006, Antwerp/ Belçika) ve 4. Uluslararası Tiyatro
Olimpiyatları (2006, İstanbul) bulunmaktadır.
Topluluğun bazı oyunları

Oyun Alaturka
Sene 2084
Ev Kakafonik Oyun
Aksak İstanbul Hikayeleri
Playback
Son Dünya
Noter
Kopal, Karaçoban

| Kopal |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
KopalKopal'ın Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 39°26′47″N 42°12′30″E﻿ / ﻿39.4464°K 42.2083°D﻿ / 39.4464; 42.2083
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Karaçoban
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1788 m
Nüfus (2021): 4.307
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25612
Kopal, Erzurum ilinin Karaçoban ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı 1902 yılı kayıtlarında Kobal olarak geçmektedir. Mahalle 1928 yılından beri bugünkü adını taşımaktadır. 
Daha önceleri Erzurum ili Karayazı ilçesine bağlı olan köy, 31 Ekim 1992 tarihinde Erzurum ili Karaçoban ilçesine bağlanmıştır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm bucak, belediye ve köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu belde de Karaçoban Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 201 km, Karaçoban ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır. Mahalle, Karaçoban'ın kuzeydoğusunda olup, 25.28 numaralı Karaçoban-Karayazı il yolu kenarındadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 4.307
2020: 4.272
2019: 4.132
2018: 4.088
2017: 4.108
2016: 4.063
2015: 4.155
2014: 4.149
2013: 4.016
2012: 3.972
2011: 3.896
2010: 3.820
2009: 3.764
2008: 3.717
2007: 3.760
2000: 4.254
1990: 3.895
1985: 3.080
1965: 1.725
Çamlıkaya, İspir

| Çamlıkaya |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
ÇamlıkayaÇamlıkaya'nın Erzurum 'daki konumu
Koordinatlar: 40°38′35″N 41°09′39″E﻿ / ﻿40.6431°K 41.1608°D﻿ / 40.6431; 41.1608
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: İspir
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1148 m
Nüfus (2021): 571
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25902
Çamlıkaya, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı 1828 yılı kayıtlarında Ermenicede "kızılcıklı" anlamına gelen Hunud, 1910 yılı kayıtlarında ise Hunut olarak geçmektedir.  1954'te belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. Belde, Başyurt, Düztepe, Yavuzlar ve Merkez mahallelerinden oluşmaktaydı. 2008 yılında belediye tüzel kişiliği kaldırıldı. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
1642 tarihli avarız defterinde 18 Müslüman ve 23 Hristiyan hane ile 4 askeri görevli bulunmaktaydı. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında 648'i Müslüman, 78'i Hristiyan olmak üzere toplam 726, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde 803'ü Müslüman olmak üzere 900 erkek nüfus bulunmaktaydı. 1893 yılı Osmanlı kaynaklarında yerleşimden İspir Kazası'nın 12 nahiyesinden biri olarak bahsedilmiştir.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 173 km, İspir ilçe merkezine 31 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, D.050 numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 3,8 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 571
2020: 586
2019: 599
2018: 631
2017: 592
2016: 611
2015: 650
2014: 718
2013: 721
2012: 745
2011: 788
2010: 802
2009: 844
2008: 964
2007: 1.073
2000: 1.930
1990: 2.007
1985: 2.659
1965: 2.046
Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği

Aynı adlı film için Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği (film) sayfasına bakınız.
| --- | --- |
Nesnesitelna Lehkost Byti

Yazar: Milan Kundera
Çevirmen: Fatih Özgüven
Ülke: Çekoslovakya
Tür: Roman
Yayım: 2014 (41. Basım)
Yayımcı: İletişim Yayınları
Sayfa: 318
ISBN: 978-9754700-12-1
Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği (Çekçe orijinal isim: Nesnesitelná lehkost bytí, İngilizce: The Unbearable Lightness of Being, Fransızca: L'Insoutenable Légèreté de l'être), Milan Kundera'nın  1982'de yazdığı kitabı.
İlk baskısı 1984 yılında Fransa'da Fransızca olarak yapılan kitap, ilk çıktığı andan itibaren edebiyat dünyasında ses getirdi. Çekçe orijinali ertesi yıl yayımlandı. Türkçe çevirisi ilk kez 1986'da yayımlandı ve Mart 2014'te 41. baskıyı yaptı.  Roman, 1987 yılında aynı isimle sinemaya da uyarlanmıştır.
Romanda, 1968'deki Prag Baharını ve akabinde Sovyetler Birliği'nin Çekoslovakya işgalini arka plana alarak roman kahramanları Tereza, Tomas, Sabin, Franz arasındaki ilişkiler anlatılır. Olaylar Prag, Paris, İsviçre, Kamboçya'da geçer. Yedi bölümden oluşur.
Ölen Galyalı

Ölen Galyalı (Capitol Müzesi)
Ölen Galyalı (İtalyanca: Galata Morente) MÖ 230-220 yılları arasında Pergamon kralı I. Attalos tarafından Anadolu'da Kelt asıllı Galatlara karşı kazandığı zaferi kutlamak amacıyla yaptırılmış olduğu düşünülen heykelin Roma döneminde yapılan mermerden kopyasına verilen isimdir. Eserin kimin tarafından yapıldığı bilinmemekle beraber Pergamon sarayının heykeltıraşı Epigonus tarafından yapılmış olma ihtimali yüksektir.
Heykelde ölmekte olan bir Galyalı savaşçı olağanüstü bir gerçeklikle betimlenmiştir. Kelt asıllı Galyalı savaşçının tipik saç şekli ve bıyıkları belirleyicidir. Heykeldeki figür boyundaki metal kolye hariç çıplaktır, yenik savaşçı kalkan ve kılıcın yanında yerde oturmaktadır.
Bulunması

Heykelin Roma'da 17.yüzyılın başlarında Ludovisi Villa bölgesinde yapılan kazı çalışmaları sırasında bulunduğu ve 1623 yılında Ludovisi ailesi adına kaydedildiği bilinir. Heykel  daha sonra Papa XII. Clemens tarafından Capitol Müzesine kazandırılmıştır. Roma sanatının önde gelen eserlerinden olduğu için Birinci Fransa İmparatorluğu sırasında Napolyon Bonapart'ın dikkatini çekmiş ve Louvre Müzesinde sergilenmek üzere alınmıştır. Napolyon Savaşlarının ardından eser İtalya'ya iade edilmiştir.
Keltlerin tasvir edilmesi

Heykel iki yönlü bir tasvir içermektedir. Bir yandan Galatlar özelinde Kelt kavimlerini yenen Pergamon Krallığına övgü düzülürken diğer yandan da cesur ancak mağlup düşman övülmektedir. Heykel Galyalıların genelde çok az giysi veya zırh giyerek savaşmalarına dair bilgi de vermektedir. Galyalı savaşçının çıplak tasvir edilmesinin ardında savaşçı bir kavim olan Galyalıların kahramanca ölmeyi de bilmelerinin etkisi olduğu da iddia edilir.
Etkileri

Antik dönemden günümüze gelebilen önemli eserlerden sayılan heykel çok sayıda sanatçıya ilham vermiş, sayısız kopyası ve benzeri yapılmıştır. Heykelin ilk keşfedildiği 17.yüzyılda ölmekte olan bir gladyatörü betimlediği sanılmıştır. Ayrıca bu dönemdeki sanat eleştirmenleri heykeldeki sanat kalitesi ve ifadelerin keskinliğinden etkilenmiş ve kesinlikle görülmesi gereken bir eser olarak tanımlanmıştır. Eseri görmeye giden romantizmin ünlü ismi Byron heykelle ilgili bir şiir yazmıştır. Napolyon 1797 yılında Roma'yı işgal ettiğinde heykel Paris'e götürülmüş daha sonra halen sergilenmekte olduğu Roma'daki Capitol Müzesine geri getirilmiştir.
Kopyaları

Heykelin dünya çapında çok sayıda müzede sergilenen kopyaları bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır:
Cambridge Üniversitesi Klasik Arkeoloji Müzesi, Birleşik Krallık
Courtauld Galerisi, Londra, Birleşik Krallık
Leinster House, Dublin, İrlanda
Berlin
Prag
Stockholm
Washington Tarih Topluluğu Müzesi, Tacoma, Washington, ABD
Redwood Kütüphanesi, Newport, Rhode Island, ABD
Ermitaj Müzesi, Sankt-Peterburg, Rusya
Şekerli, Narman

| Şekerli |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri

Koordinatlar: 40°18′47″N 41°55′36″E﻿ / ﻿40.31311°K 41.92656°D﻿ / 40.31311; 41.92656
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Narman
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
Posta kodu: 25530
Şekerli, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kentsel mahalledir.
Tarihçe

Şekerli, köyün bilinen en eski adıdır. Nitekim 1835 nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Şekerli (شكرلی) olarak geçer.
Şekerli köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyün 3 kilometre güneyinde inşa edilmiş olan ve günümüze kalıntısı ulaşan kilise, bu dönemden kalmış olabilir.
Şekerli, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'ne bağlı Mamirvan sancağının köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 55 hanede 173 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 346 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Şekerli köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi.  1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyde 1.116 kişi yaşıyordu. 1965 nüfus sayımında ise köyün nüfusu 1.531 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 385 okuma yazma biliyordu.
Daha önceleri köy iken, 3 Haziran 1988 tarihindeki kararla belediye statüsü alarak beldeye dönüştü.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm belde ve köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu belde de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 98 km, Narman ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneydoğusunda olup, D.955 numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Köprüköy) devlet yolu ve 25.03 numaralı Tortum-Narman il yoluna 3,7 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 772
2021: 829
2020: 871
2019: 874
2018: 914
2017: 946
2016: 1.318
2015: 1.569
2014: 1.356
2013: 1.395
2012: 1.462
2011: 1.513
2010: 1.585
2009: 1.676
2008: 1.391
2007: 1.470
2000: 4.336
1990: 2.884
1985: 2.158
1965: 1.531
Sınır Geçit Protokolü

Sınır Geçit Protokolü (Border Gateway Protocol) internet üzerinde kararların çekirdeğe yönlendirilmesine imkân sağlar. BGP gerçekten de güvenilir, sağlıklı çalışan bir yönlendirme protokolü olmasına karşın yavaş bir yönlendirme protokolüdür. Bu protokol bir IP network tablosunu korur ya da otonom sistemler arasında ağın ulaşılabilirliğini gösterir. Yol vektörü protokolü gibi tarif edilir.
Sınır Geçit Protokolü dış geçit protokolünün (EGP) tamamen dağıtılmış yönlendirimini çekirdek ARPAnet modelinden NFSNET omurgası içeren dağıtılmış sistem modeline çevirmek amacıyla yaratılmıştır. Bu durum internetin gerçekten dağıtılmış bir sistem olmasını sağlar. 1994'ten bu yana BGP 4 versiyonu internet üzerinde kullanılmaktadır. Tüm önceki versiyonlar şimdi demode olmuşlardır. Versiyon 4 de yapılan tüm geliştirmeler Classless Inter-Domain Routing e destek sağlamıştır ve route aggregation kullanımı yönlendirme tablolarının boyutlarının azalmasını sağlamıştır. 2006 Ocak ayından bu yana versiyon 4, RFC 4271 in içinde kodlanmıştır. Versiyon 4 önceki RFC 1771 inkabaca 20 defa gözden geçirilmiş versiyonunu temel alır. RFC 4271 versiyonda hata numaraları düzeltilmiş, karmaşıklık giderilmiş ve endüstri pratiğine daha yakın bir hale getirilmiştir.
Birçok internet servis sağlayıcısı diğer servis sağlayıcılarıyla iletişim kurmada BGP'yi kullanır (özellikle bu sağlayıcılar multihomed ise. (BGP kullanılan bir sistemde yedekli bir bağlantıya ihtiyaç duyabiliriz. Bunun için birden fazla ISP ye bir bağlantı oluşturmamız gerekecek. buna multihoming diyoruz.) ) BGP yi Sinyal Sistemi 7 (SS7) ile karşılaştırırsak sağladığı PSTN üzerinde çekirdek arama ayarları protokolüdür. Çok geniş özel IP networkleri içsel olarak BGP yi kullanır. Buna OSPF (Open Shortest Path Fisrt) in katılması bir örnek olabilir. BGP kullanımının bir diğer nedeni ise BGP networkünün çoklu erişim noktalarından ISP (RFC 1998) ya da çoklu ISP lerden daha iyi fazlalıklarının olmasıdır.
Çalışma

BGP komşuları, konfigürasyonun yönlendiriciler arasında TCP oluşturumunun port 179 üzerinde kurulumunun elle yapılmasına bir imkândır. Bir BGP spikeri periyodik olarak 19 byte lık canlı mesajları ana bağlantıya gönderir (her 60 saniyede). Bu yönlendirme protokolleri arasında BGP TCP'yi nakletme protokolü olarak eşşizdir.
BGP otonom sistemin içinden (AS) geçtiği zaman iç BGP (IBGP or Interior Border Gateway Protocol) olarak adlandırılır. Otonom sistemler arasından geçtiğinde ise dış BGP (EBGP or Exterior Border Gateway Protocol) olarak adlandırılır. Diğer bir AS ise bilgi değişimi yapan AS'nin sınırında olan yönlendiriciler sınır ya da uç yönlendiriciler olarak adlandırılır. İşletim sisteminde IBGP yönleri dış BGP den ya da herhangi bir iç yönlendirici protokolden daha az tercih edilen 200 yönetimsel mesafesindedir. Diğer yöneltici uygulamalar da EBGP'yi IGP'ye tercih eder. Ayrıca BGP, bağlantı güvenliğinin sağlanması için '''MD5''' ile erişimin yetkilendirilmesini sağlar.
Tablolar

BGP ile haberleşmek için bir yönlendirici 3 tablo tutar.
Komşu Tablosu : Bu tabloya manuel olarak komşu yönlendiriciler yazılır. Ayrıca hangi bilgiyi hangi yönlendiriciye gönderebileceği bilgisi de bu tabloda tutulabilir.
BGP Tablosu : Dakikada bir, komşu yönlendiricilerinden ayaktayım-çalışıyorum bilgisi alıp almadığını tutar.
IP Yönlendirme Tablosu : BGP tablosundaki en iyi rotaları tutar.
Eklentilerin Haberleşmesi

OPEN süresince, BGP konuşmacıları çoklu uzantıları ve çeşitli kurtarma modları da dahil olmak üzere oturumun isteğe bağlı yetenekleri ile iletişime geçebilirler. Eğer BGP ye yönelen çoklu uzantılar yaratılış esnasında anlaşıyorsa, BPG konuşmacıları Ağ Katmanı Ulaşılabilirlik Bilgisine(NLRI) ön ek olarak bir adres ailesi ön eki olarak tanıtırlar. Bu aileler IPv4(default), IPv6, IPv4/IPv6 Sanal Özel Ağlar ve çok noktaya yayın yapan BGP'leri kapsar.
Varan Turizm

| --- | --- |

Endüstri: Yolcu taşımacılığı
Kuruluş: İstanbul, Türkiye (1946)
Kurucu: Nevzat Pekuysal
Genel merkezi: Ankara, Türkiye
Markalar: Varan Lojistik, Varan Anında Kargo, Varan Air, Varan Kargo
Sahibi: Varan Grup Turizm A.Ş
Çalışan sayısı: 400+
Varan Turizm, 1946 yılında Kadıköy-İzmit arasında faaliyete başlayan İstanbul kökenli karayolu yolcu taşımacılığı firmasıdır. Sektöründe Türkiye'de, telefon ile bilet satışı, internet üzerinden bilet satışı, çift katlı otobüs, şehir içi servis hizmeti, bağımsız otobüs terminali ve konaklama tesisi, non-stop sefer uygulaması gibi hizmetleri ilk kez sunan firmadır. 2016 yılında kapanan şirketin hakları bankaya geçmiş ve 2020 yılı itibarıyla şirket Kemal Soğancı'ya ait olan Varan Grup Turizm A.Ş şirketine devrolmuştur. Varan Turizm 2020 Temmuz ayında 100 milyon liralık otobüs ve altyapı yatırımlarıyla tekrar seferlerine başlamıştır.