Albert Lutuli

| Albert Lutuli |
| --- | --- |

Afrika Ulusal Kongresi Başkanı
Görev süresi 1952-1967
Kişisel bilgiler
Doğum: 1898 Bulawayo, Güney Rodezya
Ölüm: 21 Temmuz 1967 Natal, Güney Afrika
Ölüm nedeni: Tren kazası
Partisi: Afrika Ulusal Kongresi
Evlilik(ler): Nokukhanya Bhengu
Ödülleri:    Nobel Barış Ödülü (1960)  
Albert Lutuli
Albert John Lutuli, Luthuli olarak da yazılır. (1898 - 21 Temmuz 1967), Zulu kabile şefi ve Afrika Ulusal Kongresi (ANC) başkanı (1952-1960).Irk ayrımına karşı yürüttüğü barışçıl mücadele nedeniyle 1960'ta Nobel Barış Ödülü'nü alarak bu ödülü kazanan ilk Afrikalı olmuştur.
Misyonerlere çevirmenlik yapan, Zululand (bugün Natal) kökenli John Bunyan Lutuli'nin oğluydu. Babasının ölümü üzerine 10 yaşınadayken Güney Afrika'ya gitti ve Groutville kabilesinin şefi olan amcasının evinde Zulu geleneklerini öğrendi. Annesinin çamaşırcılıktan kazandığı para ve elde ettiği burs sayesinde öğrenim gördü.Durban yakınlarındaki Adams'ta bulunan bir öğretmen okulunu bitirerek bu okulun ilk üç siyah öğretmeninden biri oldu.1927'de bir kabile şefinin torunu olan Nokukhanya Bhengu adlı öğretmenle evlendi.
1936'da öğretmenlikten ayrılarak 5 bin kişilik Groutville kabilesinin şefliğine seçildi. Açlık ve yoksulluk gibi önemli sorunlarla karşı karşıya kaldığı bu dönemde siyasi etkinliklerden uzak durarak Natal Afrika Öğretmenler Birliği ve Güney Afrika Futbol Birliği'nin sekreterliğini üstlendi. Ayrıca Zulu Dili ve Kültürü Derneği'ni kurdu ve Hristiyan Konseyi Yönetim Kuruluna, Avrupalı ve Afrikalılar Ortak Konseyi'ne ve Durban'daki Irklar Arası İlişkiler Kurumu2na üye oldu.
1945'te ANC'ye katıldı. Ertesi yıl, üyeleri kabile şeflerinden ve aydınlardan oluşan, danışma kurulu niteliğindeki Yerliler Temsil Kuruluna seçildi. Tam bu sırada ordu birlikleri ve polis, Siyah maden işçilerinin bir grevini bastırmak için şiddet kullanarak sekiz işçinin ölümüne, yaklaşık bin işçinin de yaralanmasına yol açtı. Lutuli kurulun bu olaydan sonra tepkisiz kalmasını protesto eden halkın yanında yer aldı.1948'de Misyonerlikler Kongregasyon Kurulunun davetlisi olarak ABD'ye gitti. Burada yaptığı konuşmalarda Hristiyanlığın Afrika'da ırk ayrımı nedeniyle büyük bir sınavla karşı karşıya bulunduğunu öne sürdü.Ülkesine döndüğünde, ırk ayrımı politikasını savunan ve Afrikanerlerce desteklenen Ulusal Parti'nin (NP) kısa bir süre önce iktidarı ele geçirmiş olduğunu gördü. Siyahlar üzerindeki baskının yoğunlaştığı bu dönemde ANC'nin Natal bölgesi başkanı seçildi.
1912'de kurulan ve o zamana değin dilekçeler vererek ve kitlesel gösteriler düzenleyerek sürekli bir mücadele yürüten ANC, 1952'de Güney Afrika Hint Kongresi'yle birlikte, ırk ayrımını destekleyen yasalara karşı ülke çapında bir kampanya düzenledi. Bu kampanya sırasında Lutuli'nin Natal'da siyasi önderliği üstlenmesi üzerine, yönetim onun ya ANC'den ya da kabile şefliğinden ayrılmasını istedi. Lutuli, özgürlüğün ancak bir bedel ödenerek kazanılacağını belirterek yönetimin isteğine uymayı reddetti.Yönetim tarafından şeflikten uzaklaştırıldıysa da kabilesince şef olarak görülmeye devam etti ve ünü daha da yayıldı. Aynı yıl (1952) ANC'nin genel sekreterliğine seçilen Lutuli, sonraki yıllarda yoğun baskılar görmesine karşın düzenlenen çeşitli toplantılara katıldı, birçok kenti dolaşarak kitle toplantılarında konuşmalar yaptı.
Aralık 1956'da 155 arkadaşıyla birlikte vatana ihanet suçuyla tutuklandı. Ama vatan haini olduğu, komünist bir darbe planladığı ve şiddete başvurduğu gibi iddiaların kanıtlanamaması üzerine uzun bir yargılamanın ardından 1957'de serbest bırakıldı. Bu yıllarda sürdürdüğü kararlı mücadele ve gösterdiği cesaretle dış dünyada adını duyurarak Nobel Ödülü'ne aday gösterildi.1957'de işe gitmeme çağrısına beyazların dışında çok sayıda kişi uydu. Daha sonra düzenlediği kitle toplantılarına beyazlar da katılmaya başladı.1959'da düşmalık duygularını kışkırttığı gerekçesiyle köyünün dışına çıkması ve beş yıl süreyle toplantılara katılması yasaklandı.
Lutuli, 1960'ta polisin Sharpville'de pasaport yasalarını protesto etmek amacıyla gösteri düzenleyen Siyahlara ateş açması üzerine, halkı ulusal yas tutmaya çağırarak kendi pasaportunu yaktı. Bu yüzden hapis cezası aldıysa da cezaevine giremeyecek kadar hasta olduğu için cezası para cezasına çevrildi. Bu olaylar nedeniyle ANC ve bu örgütten ayrılanlarca kurulan Panafrika Kongresi yasadışı ilan edildi.
Aralık 1961'de kısa bir süre için Groutville'den ayrılmasına izin verilen Lutuli Nobel Ödülü'nün almak üzere karısıyla birlikte Oslo'ya gitti.Ödül töreninde yaptığı konuşmada ağır baskılara karşın halkının ırkçılığı reddedişini ve barışçıl tutumunu övdü; ama uzun mücadelelere karşın özgürlükten hala ne kadar uzak olduklarını anlattı.Ülkesine döndükten sonra, yaşamının sonuna değin köyünde gözetim altında tutulan ve yalnızca polisin izin verdiği ziyaretçilerle görüşebilen Lutuli bu dönemde Let My People Go (1962) başlığıyla yayımlanan hayat öyküsünü yazdı.
21 Temmuz 1967'de küçük çiftliğnin yakınındaki bir demiryolu köprüsünden geçerken bir trenin çarpması sonucu öldü.
| g t Nobel Barış Ödülü sahipleri |
| --- | --- |
1901-1925:  1901 Dunant \ Passy  1902 Élie Ducommun \ Gobat  1903 Cremer  1904 Uluslararası Hukuk Enstitüsü  1905 von Suttner  1906 Roosevelt  1907 Moneta \ Renault  1908 Arnoldson \ Bajer  1909 Beernaert \ d'Estournelles  1910 Uluslararası Barış Bürosu  1911 Asser \ Fried  1912 Root  1913 La Fontaine  1914  1915  1916  1917 Uluslararası Kızılhaç Komitesi  1918  1919 Wilson  1920 Bourgeois  1921 Branting \ Lange  1922 Nansen  1923  1924  1925 Chamberlain \ Dawes 
1926-1950:  1926 Briand \ Stresemann  1927 Buisson \ Quidde  1928  1929 Kellogg  1930 Söderblom  1931 Addams \ Butler  1932  1933 Angell  1934 Henderson  1935 von Ossietzky  1936 Saavedra Lamas  1937 Cecil  1938 Nansen Uluslararası Mülteciler Ofisi  1939  1940  1941  1942  1943  1944 Uluslararası Kızılhaç Komitesi  1945 Hull  1946 Balch \ Mott  1947 Friends Service Council \ Amerikan Dostluk Hizmet Komitesi  1948  1949 Orr  1950 Bunche 
1951-1975:  1951 Jouhaux  1952 Schweitzer  1953 Marshall  1954 Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği  1955  1956  1957 Pearson  1958 Pire  1959 Noel-Baker  1960 Lutuli  1961 Hammarskjöld (ölümünden sonra)  1962 Pauling  1963 Uluslararası Kızılhaç Komitesi \ Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Birliği  1964 King  1965 UNICEF  1966  1967  1968 Cassin  1969 Uluslararası Çalışma Örgütü  1970 Borlaug  1971 Brandt  1972  1973 Lê Đức Thọ (ödülü reddetti) \ Kissinger  1974 MacBride \ Satō  1975 Saharov 
1976-2000:  1976 B. Williams \ Corrigan  1977 Uluslararası Af Örgütü  1978 Sedat \ Begin  1979 Teresa  1980 Pérez Esquivel  1981 Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği  1982 Myrdal \ García Robles  1983 Wałęsa  1984 Tutu  1985 Nükleer Savaşın Önlenmesi için Uluslararası Hekimler  1986 Wiesel  1987 Arias  1988 Birleşmiş Milletler Barış Gücü  1989 Gyatso  1990 Gorbaçov  1991 Su Çi  1992 Menchú  1993 Mandela \ de Klerk  1994 Peres \ Rabin \ Arafat  1995 Pugwash Konferansları \ Rotblat  1996 Belo \ Ramos-Horta  1997 Kara Mayınlarının Yasaklanması için Uluslararası Kampanya \ J. Williams  1998 Hume \ Trimble  1999 Sınır Tanımayan Doktorlar  2000 Kim 
2001-günümüz:  2001 Annan \ Birleşmiş Milletler  2002 Carter  2003 Ebadi  2004 Maathai  2005 Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu \ el-Baradey  2006 Grameen Bank \ Yunus  2007 Gore \ Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli  2008 Ahtisaari  2009 Obama  2010 Liu  2011 Johnson Sirleaf \ Gbowee \ Karman  2012 Avrupa Birliği  2013 Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü  2014 Satyarthi \ Yusufzay  2015 Tunus Ulusal Diyalog Dörtlüsü  2016 Santos  2017 Nükleer Silahların Tamamen Ortadan Kaldırılması için Uluslararası Kampanya  2018 Mukwege \ Murad  2019 Abiy Ahmed Ali  2020 Dünya Gıda Programı  2021 Maria Ressa \ Dmitri Muratov  2022 Ales Bialiatski \ Memorial \ Sivil Özgürlükler Merkezi  2023 Nergis Muhammedi 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 90598502  BNF: cb15829594c (data)  CiNii: DA0609594X  GND: 118729772  ISNI: 0000 0003 6980 2063  LCCN: n89653401  NLA: 35698649  NLI: 987007280805205171  NTA: 069443084  RERO: 02-A003537524  SELIBR: 330639  SNAC: w6xh0tmc  SUDOC: 174610866  Trove: 1047579  VIAF: 240180824   WorldCat (LCCN): n89-653401