stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
II. Friedrich (Prusya kralı)
Ölümü ve Mirası

Hayatının sonlarına doğru giderek daha yalnız bir yaşam biçimi benimsedi. Sanssouci'deki yakın arkadaş çevresi yavaş yavaş yok oldu. Bu durum Friedrich'i giderek daha eleştirel ve keyfi hale getirdi. Friedrich, aydın reformları ve askeri zaferleri sebebiyle Prusya halkı arasında mükemmel ölçüde popülerdi. Berlin vatandaşları, idari veya askeri incelemelerden döndüğünde daima onu alkışlarlardı. Prusya halkı tarafından "Der Alte Fritz" (Yaşlı Fritz) mahlası aldı ve bu lakap mirasının bir parçası haline geldi. Friedrich, popülaritesine karşı pek bir önem beslemiyordu. Bu sebeple "Marquises de Pompadour" (Fransız kraliyet metresinin adına bir gönderme) adını verdiği köpeği (İtalyan Tazısı) ile vakit geçirmeyi tercih etti. 60'lı ve 70'li yaşlarında astım, gut ve diğer hastalıkları onu büyük ölçüde etkilemesine rağmen şafaktan önce uyanır, günde altı ila sekiz fincan kahve içer (hardal ve tane karabiberle karıştırılmış) ve devlet işlerine verdiği önemi mükemmel bir azimle devam ettirirdi.
Friedrich 17 Ağustos 1786 sabahında, Sanssouci'deki çalışma odasındaki koltukta 74 yaşında öldü. Yanında köpeğinin gömüldüğü Sanssouci'nin bağ terasında defnedilmesini istedi. Ancak yeğeni ve halefi olan II. Friedrich Wilhelm, Potsdam Kilisesi'nde babasının yanına defnedilmesini emretti. II. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Alman diktatör Adolf Hitler, Friedrich'in tabutunun yıkımdan korunması için bir tuz madenine saklanmasını emretti. 1946'da Amerika Birleşik Devletleri Ordusu naaşı Marburg'a taşıdı ve 1953'te Friedrich ve babasının tabutları Burg Hohenzollern'e nakledildi.
Ölümünün 205. yıldönümü olan 17 Ağustos 1991'de Friedrich'in tabutu, Prusya bayrağıyla örtülü ve Bundeswehr onur muhafızları tarafından korunan bir şekilde Sanssouci'deki şeref mahkemesinde bekletildi. Gece vaktinde Friedrich'in naaşı kendisinin ölmeden önce belirttiği gibi, gösterişten uzak bir şekilde inşa ettirdiği kriptaya bağ terasında defnedildi. Mezarını ziyaret edenler, Prusya'da patatesin yaygınlaşmasına sağladığı katkılar sebebiyle mezar taşına sık sık patates bırakırlar.
Büyük Friedrich'in patateslerle süslenmiş mezarı, Sanssouci,
André Gedalge

Andre Gedalge
André Gedalge (27 Aralık 1856 - 5 Şubat 1926), etkin ve etkili bir Fransız besteci ve öğretmen.
Özgeçmiş

André Gedalge Paris'te 75 rue des Saints-Pères'de doğdu. Yine aynı yerde kitapçı olarak çalıştı ve devlet okulları için özel hazırlanan kitapların editörlüğünü yaptı. Bu dönemde Marie Laubot ve Edmond About'un kitaplarını Gedalge Kitaplığı için bastı.
1886'da 28 yaşındayken Paris Konservatuvarı'na girdi. Aynı yıl Roma Ödülü'nde ikincilik kazandı.Jules Massenet'in de öğretmeni olmuş olan Ernest Guiraud ile kontrpuan ve füg çalıştı. 1891'de, le Petit Savoyard için bir müzik besteledi ve bu eser dört perdelik pandomim gösterisi olarak Les Nouveautés'de sahnelendi. 1900 Haziran'ında bir perdelik balesi Phoebé, Opéra-Comique'de ilk kez sahnelendi. Gedalge ayrıca Yaylı Çalgılar Kuarteti, les Vaux de Vire (ezgiler koleksiyonu), çocuk şarkıları ve üç senfoni besteledi. Ne edebiyat, ne resim, ancak saf müzik! ilkesini gururla benimsedi ve izledi. Bestecinin fa majör üçüncü senfonisi ve Piyano ve Orkestra için Konçerto(1899)'su Fransız müziğinin baş yapıtları arasında sayılırlar.
Birinci Dünya Savaşı'ndan önceki yıl Gedalge, daha sonra öldüğü ve defnedildiği Chessy, Saint-et-Marne'de vali olarak görev yaptı
Öğretmenlik

Aralarında André Bloch, Nadia Boulanger, Claude Delvincourt, Jean Roger-Ducasse, Georges Enescu, Arthur Honegger, Jacques Ibert, Charles Koechlin, Paul Ladmirault, Raoul Laparra, Darius Milhaud, Max d'Ollone, Henri Rabaud, Maurice Ravel ve Florent Schmitt gibi önemli isimlerin de bulunduğu birçok öğrenci üzerinde etkili oldu.
Öğrenciler için eğitsel kitaplar da yazdı "Füg" ("Traité de la fugue", 1904)(Ergican Saydam tarafından Devlet Konservatuvarlarındaki kompozisyon eğitiminde kullanılmak üzere Türkçeye çevrildi ve özel baskıyla az sayıda basıldı) ve "Müzikte Duyuş Eğitimi Üzerine"("l'Enseignement de la Musique par l'éducation de l'oreille", 1922).
Gedalge alçakgönüllü bir insandı ve bir sanatçı olarak ünlenmek peşinde koşmadı ancak öğrencilerinin tanınmasının yararlarını gördü.
Bir gün ölümünden sonra onun hakkında şu satırlar yazıldı:
"O öğrencilerine kendisinin en iyi parçasını verdi: bilgi,insanoğlunu anlamak ve üstün iyilik. Çok zengin olmamasına rağmen, müşfikçe sınıfında ve samimiyetle evinde ağırladığı, danışmanlık ve öğretmenlik yaptığı bir müzisyen için onun değerli adı yeterliydi."
Seçilmiş Besteleri

4 Senfoni
Piano Konçertosu
Yaylı Dörtlü
Keman ve Piyano için iki Sonat
70 Lied
Le Petit Savoyard, pandomime (1891)
Hélène, drama (1893)
1895 Pris au piège, hafif opera
1899 Piano ve Orchestra için Konçerto
1900 Phoebé, Bale
Yazıları

1901 Füg (Traité de la fugue)
1922 Müzikte Duyuş Eğitimi Üzerine (l'Enseignement de la Musique par l'éducation de l'oreille)
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX945554  BNF: cb148003107 (data)  GND: 173100600  ISNI: 0000 0001 0890 3659  LCCN: n88144779  Léonore: 19800035/105/13167  MusicBrainz: 07af5064-6bd8-4bf6-9a6b-a631ab9ed9f3  NKC: jn20020618013  NLG: 83190  NLI: 987007278145705171  NLK: KAC2018O1857  NTA: 072687533  SNAC: w6mh05sz  SUDOC: 028192184  VIAF: 39641346   WorldCat (LCCN): n88-144779 
Chessy'deki (Seine-et-Marne) Gedalge'nin evi.
Çukur (dizi)

| Çukur |
| --- | --- |
Dizinin afişi
Format: Televizyon dizisi
Tür: Aksiyon Dram
Senarist: Gökhan Horzum (1-4. sezon) Damla Serim (3-4. sezon)
Yönetmen: Sinan Öztürk (1-4. sezon) Özgür Sevimli (2. sezon)
Başrol: Aras Bulut İynemli Dilan Çiçek Deniz Ercan Kesal  Perihan Savaş Şenay Gürler  Erkan Kolçak Köstendil Öner Erkan Rıza Kocaoğlu Necip Memili Damla Sönmez Burak Sergen Berkay Ateş Erkan Avcı Salih Kalyon Nur Sürer Mustafa Avkıran Nejat İşler Barış Arduç Müfit Kayacan  ve diğerleri
Tema müziği bestecisi: Toygar Işıklı
Açılış müziği: "Çukur Jenerik"
Besteci: Toygar Işıklı
Ülke:  Türkiye
Dili: Türkçe
Sezon sayısı: 4
Bölüm sayısı: 131 (bölümleri listesi)
Yapım
Yapımcı: Kerem Çatay (1-4. sezon)  Pelin Diştaş (1-2. sezon)
Mekân: İstanbul Nevşehir Paris Berlin
Gösterim süresi: 120 dakika
Yapım şirketi: Ay Yapım
Yayın bilgileri
Kanal: Show TV
Görüntü formatı: 576i (16:9 SDTV) 1080i (HDTV)
Ses formatı: Stereo
Yayın tarihi: 23 Ekim 2017 - 7 Haziran 2021
Durumu: Sona erdi
Kronoloji
İlişkili programlar: Çarpışma
Dış bağlantılar
Çukur - Show TV
Çukur - Ay Yapım
Çukur, Ay Yapım imzalı, ilk bölümü 23 Ekim 2017 tarihinde yayımlanan, yönetmenliğini Sinan Öztürk'ün yaptığı, senaryosunu Gökhan Horzum ve Damla Serim'in birlikte kaleme aldıkları aksiyon ve dram türündeki Türk yapımı televizyon dizisidir. 4 sezondan oluşan dizi, 7 Haziran 2021 tarihinde yayımlanan 131. bölümü ile final yaparak sona erdi.
Konusu

İstanbul'un suçla özdeşleşmiş mahallesi Çukur'un kontrolü Koçovalı ailesinin elindedir. Suçla bu kadar içli dışlı olsa da ailenin kendine göre kuralları vardır. Bu kurallardan bir tanesi de uyuşturucu yasağıdır. Çukur'da uyuşturucu üretilmez, kullanılmaz, satılmaz. Fakat oyuna yeni dâhil olan gruplar yasağı delmeye çalışırlar.
Çekimler

Dizi çekimleri İstanbul'un Fatih ilçesinde bulunan Balat semtinde gerçekleştirilmektedir. İlk sezonun birinci ve ikinci bölümünde bazı sahnelerin çekimleri Fransa'nın başkenti Paris'te ve üçüncü sezonun bazı sahneleri Almanya'nın başkenti Berlin'de gerçekleştirilmiştir. Dizi bittikten sonra 2022'de dizinin çekildiği kahvehanenin binasında yangın çıkmıştır.
Oyuncu kadrosu ve karakterler

Ana madde: Çukur karakterleri listesi
Not: Aşağıda yer alan karakterlerin açıklamaları, detaylı hâlini ve yardımcı karakterler hakkında detaylı bilgiler ve bölüm numaralarıyla ilgili bilgi edinmek için karakter listesine bakınız.
Oyuncu kadrosu ve karakterler > Karakterler

| Ana karakter listesi> Oyuncu.Oyuncu | Ana karakter listesi> Karakter.Karakter | Ana karakter listesi> Sezonlar.1 | Ana karakter listesi> Sezonlar.2 | Ana karakter listesi> Sezonlar.3 | Ana karakter listesi> Sezonlar.4 | Ana karakter listesi> . | Ana karakter listesi> . |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Aras Bulut İynemli | Yamaç Koçovalı | Ana | Ana | Ana | Ana |  |  |
| Dilan Çiçek Deniz | Sena Koçovalı | Ana | Ana |  | Konuk |  |  |
| Ercan Kesal | İdris Koçovalı | Ana | Ana | Konuk | Konuk |  |  |
| Perihan Savaş | Sultan Koçovalı | Ana | Ana | Ana | Ana |  |  |
| Şenay Gürler | Meliha Sancaklı |  | Ana | Konuk |  |  |  |
| Erkan Kolçak Köstendil | Vartolu Saadettin | Ana | Ana | Ana | Ana |  |  |
| Öner Erkan | Selim Koçovalı | Ana | Ana | Ana | Ana |  |  |
| Rıza Kocaoğlu | Aliço | Ana | Ana | Ana | Ana |  |  |
| Mustafa Üstündağ | Kahraman Koçovalı | Konuk |  |  | Konuk |  |  |
| Necip Memili | Cumali Koçovalı |  | Ana | Ana | Ana |  |  |
| Damla Sönmez | Efsun Kent |  |  | Ana | Ana |  |  |
| Burak Dakak | Akın Koçovalı |  | Konuk | Ana | Ana |  |  |
| Burak Sergen | Baykal Kent | Ana |  |  |  |  |  |
| Ahmet Tansu Taşanlar | Nazım Kent | Ana |  |  |  |  |  |
| Alperen Duymaz | Emrah Kent | Ana |  |  |  |  |  |
| Berkay Ateş | Mahsun |  | Ana | Ana | Ana |  |  |
| Erkan Avcı | Çeto |  | Ana |  |  |  |  |
| Mehmet Yılmaz Ak | Ersoy |  | Yardımcı |  |  |  |  |
| Tansu Biçer | Yücel Tansoy |  | Ana | Ana |  |  |  |
| Hare Sürel | Damla |  | Ana | Ana | Ana |  |  |
| Cihangir Ceyhan | Azer Kurtuluş |  | Ana | Ana | Ana |  |  |
| Hazal Subaşı | Nehir Bursalı |  |  | Yardımcı | Yardımcı |  |  |
| Salih Kalyon | Yavuz Çoban |  |  | Ana |  |  |  |
| Nur Sürer | Fadik Kurtuluş |  |  | Ana | Ana |  |  |
| Mustafa Avkıran | Cengiz Erdenet |  |  |  | Ana |  |  |
| Nejat İşler | Çağatay Erdenet |  |  | Ana | Ana |  |  |
| Barış Arduç | Arık Böke Erdenet |  |  | Konuk | Konuk |  |  |
| İrem Sak | Seren Erdenet |  |  |  | Yardımcı |  |  |
| Genco Özak | Kulkan Erdenet |  |  |  | Yardımcı |  |  |
| Müfit Kayacan | Cumali Koçovalı (Amca) |  |  |  | Ana |  |  |
Şarkılar

Ana madde: Çukur şarkıları listesi
Yayın takvimi

| Sezon | Yayın günü ve saati | Sezon başlangıcı | Sezon finali | Çekilen bölüm sayısı | Bölüm aralığı | Yayın yılı | TV kanalı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. sezon | Pazartesi 20.00 | 23 Ekim 2017 | 11 Haziran 2018 | 33 | 1-33 | 2017-2018 | Show TV |
| 2. sezon | Pazartesi 20.00 | 17 Eylül 2018 | 27 Mayıs 2019 | 34 | 34-67 | 2018-2019 | Show TV |
| 3. sezon | Pazartesi 20.00 | 16 Eylül 2019 | 16 Mart 2020 | 25 | 68-92 | 2019-2020 | Show TV |
| 4. sezon | Pazartesi 20.00 | 7 Eylül 2020 | 7 Haziran 2021   (Final) | 39 | 93-131 | 2020-2021 | Show TV |
Bölümler

Ana madde: Çukur bölümleri listesi
Kitaplaştırma

Dizinin senaristi Gökhan Horzum, 2019 yılının Ekim ayında Yamaç'ın Dönüşü - Çukur adında dizinin ilk sezonunu anlatan bir kitap çıkarmıştır. Kitabın kapak tasarımını Serçin Çabuk ve Banu Üstündağ Hatip yapmıştır.
Eleştiriler

Çukur, 2000'lerin mahalle kültürünü işleyen Türk dizilerinin aksine mahalleyi kötü bir imgeye (çukur) indiren bir öyküye sahiptir. Nurdan Gürbilek İkinci Hayat adlı eserinde dizeye ayrı bir bölüm ayırarak "aile, erkeklik ve mafya dizisi" yorumunda bulundu. Dizide önce kahraman evi terk eder ve daha sonra tehdit altındaki mahalleye bir kurtarıcı olarak geri döner. Gürbilek bunu klasik bir dönüş hikâyesi olarak yorumlar ve "eve dönen adam" anlatısının popüler bir versiyonu değerlendirmesinde bulunur. Şiddet sahneleriyle bütünleşen dizi müzikleri ise (ağırlıkla Gazapizm ve Eypio şarkıları) ona göre yakın dövüş müziklerine dönüştürülmüş rap parçalarıdır. Dizide, Baba imgesi ve babanın güçten düşmesinin yarattığı varisler (öz ve üvey evlatlar) mücadelesinin adı "biraderler kavgası"dır. Garibanların (mahallenin) kurtarıcısı ve koruyucusu olarak öne çıkan Baba (İdris vd.) ve mahalle liderinin (Yamaç vd.) emri altındakiler ise zıt şekilde "babasız çocuklar"dır. Gürbilek'e göre dizide mahalle "kurtarılmış bir alan" olarak görülmektedir ve umutsuzluk gerçeği insanları Babalık ve erkeklik düzenine (mahalleye) bağlar.
Sabah gazetesi yazarı Yüksel Aytuğ, Selim Koçovalı karakterinin eş cinsel olduğunu iddia etmiştir.
Şikâyetler

Yayınlanmasından bu yana Çukur, TV'de en çok şikâyet edilen eserler arasında yer almıştır. Silahlı çatışma, korku, şiddet ve işkence sahneleri nedeniyle, RTÜK dizinin yayınlandığı kanala idari para cezası uyguladı. Artan șikâyetlere Çukur'da 2 sezon boyunca yer alan Ercan Kesal ise “Çukur’daki şiddet meselesi, gündelik hayattaki şiddetle karşılaştırdığınızda, emin olun çok daha masum” diye yanıt verdi.
İzmir (il)

| İzmir |
| --- | --- |
İl
 İlin Türkiye'deki konumu
 İl sınırları haritası
Ülke: Türkiye
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
İl merkezi: İzmir
İdare
 • Vali: Süleyman Elban
Yüzölçümü
 • Toplam: 11891 km²
Nüfus
 • Toplam: 4.113.072
 • Kır: -
 • Şehir: 4113072
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 232
İl plaka kodu: 35
Resmî site T.C. İzmir Valiliği
İzmir, Türkiye'nin bir ilidir. Merkezi İzmir olan ilin nüfusu 2023 yılı sonu itibarıyla 4.479.525 kişidir. Yüzölçümü bakımından ülkenin yirmi üçüncü büyük ilidir. Etrafı Aydın, Balıkesir, Manisa illeri, Ege Denizi ve Ege Adaları ile çevrilidir.
Coğrafya

Ana madde: İzmir coğrafyası
İzmir ilinin yüzölçümü 11.891 km2'dir. Türkiye Cumhuriyeti'nin en batı kısmında Ege Denizi'ne kıyısı olan bir ildir. Kuzeyde Balıkesir, doğuda Manisa, güneyde Aydın illeri ile komşudur. Dikili ilçesinin tam karşısında Yunanistan'ın Kuzey Ege Adaları coğrafi bölgesinin Midilli ili ve hem ilin hem coğrafi bölgenin yönetim merkezi olan Midilli şehri yer almaktadır.
İzmir ili içinde Ege Bölgesi'nin önemli akarsularından olan Gediz, Küçük Menderes ve Bakırçay akış gösterir. Diğer küçük akarsular arasında Güzelhisar Çayı ve Meles Çayı yer alır. İlde önemli büyüklükte bir göl yoktur. Göl sayılabilecek su birikintileri arasında en büyükleri Gölcük Gölü, Belevi Gölü, Çakalboğaz Gölleri ve Karagöl'dür. Madra Dağları, Yunt Dağları, Yamanlar Dağı, Nif Dağı, Bozdağlar, Aydın Dağları il sınırları içerisinde yer alır. İlin en yüksek noktası, Bozdağlar'ın Birgi yakınlarında bulunan 2.159 metre yüksekliğindeki tepesidir. Şehrin rakımı 2 metredir. Ama dağ eteklerine kurulu bazı semtleri 300-350 metreye kadar ulaşmaktadır.
İl bitki örtüsü yönünden Akdeniz ikliminin etkisi altındadır. Akdeniz bitkilerinin birçok türü bulunmaktadır. Yüzyıllarca aşırı otlatma, yangın ve tarla açma gibi nedenlerle ormanların ortadan kalktığı yerlerde, maki bitkileri bulunmaktadır. Maki florasına ardıç, pırnal, kermes meşesi, zeytin, çitlembik, sakız, akçakesme, tespih, katırtırnağı gibi kuraklığa dayanıklı ağaçlar girer. Ormanlar il içerisinde 475.779 hektarlık bir alanı kaplar. Ormanların kapladığı alan, il arazisinin %40'ıdır.
Coğrafya > Depremsellik

İzmir ve çevresinde şehri etkileyen irili ufaklı çok sayıda fay hattı bulunmaktadır. Bunlardan en önemlileri şehrin tam altından geçen, Güzelbahçe ve Pınarbaşı semti arasında uzanan İzmir fayı ve şehrin çevresinde bulunan Seferihisar, Tuzla, Manisa, Kemalpaşa, Dağkızılca, Gediz, Güzelhisar, Gülbahçe fayları ve Ege Denizi'nde bulunan Midilli ile Sisam faylarıdır. İzmir şehri bu faylardan dolayı depremsellik açısından oldukça aktif bir bölgededir. Yılda birkaç kez büyüklüğü 3 ila 5 arasında değişen hissedilir tektonik ve çöküntü depremleri olabilir. Ortalama 10-20 yılda bir ise büyüklüğü 5 ila 6,5 arasında değişen orta ölçekli depremlerden etkilenir. Tarihte de sık sık şiddetli depremlere maruz kalmıştır.
İzmir'de günümüzdeki en büyük depremlerden biri 30 Ekim 2020 tarihinde yaşanmıştır. İzmir depreminin büyüklüğü konusunda farklı ölçümler belirtilmiştir. İçişleri Bakanlığı'na bağlı AFAD, büyüklüğü 6.6 olarak açıklarken, Kandilli Rasathanesi büyüklüğü resmi raporlarında 6.9 olarak veriyor. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) ise depremin aletsel büyüklüğünü 7 olarak açıkladı.
Coğrafya > Çevre sorunları

Öncelikle nükleer atıkları İzmir'de özellikle de Gaziemir'de büyük bir tehlike yaratmaktadır. Normal düzeyin 219 katı oranında radyasyon yayan radyoaktif atıklar İzmir için büyük bir tehlike yaratmaktadırlar. İzmir'de sanayi kaynaklı hava kirliliği özellikle Aliağa ilçesinde yoğunluk göstermektedir. Yine il merkezinde özellikle Bornova ilçesinde bulunan sanayi kuruluşları çimento fabrikaları, demir ve demir dışı maden döküm tesisleri, gıda üretimi yapan işletmeler, taş ocakları hava kirliliğine katkısı olan sanayi kuruluşlarındandır. İzmir'de hava kirliliği özellikle kış aylarında artmaktadır. Ocak, Şubat, Mart ve Aralık aylarında hava kirliliği hassas, kalan aylarda ise orta olarak ifade edilmektedir.
Özellikle eski yıllarda İzmir Körfezi'nin kokması büyük bir problemdi. Bu problem büyük ölçüde giderilmiş olsa da hala bazen devam etmektedir. İzmir'de altın ve nikel madenciliği yapılır ve bu madencilikler kullanılan başta siyanür olmak üzere çeşitli kimyasal maddelerin kullanımı çevreyi olumsuz yönde etkilemekte, toprağın, yüzey ve yeraltı sularının kirlenmesine dolayısıyla tarımsal verimliliğin düşmesine, çevre ve insan sağlığının, ekosistemin bozulmasına neden olmaktadır. Nikel madenciliği su kaynakları ve verimli tarım arazileri üzerinde ciddi çevresel riskler yaratıyor.
Nüfus

Ana madde: İzmir demografisi
| İzmir il nüfus bilgileri> Yıl | İzmir il nüfus bilgileri> Toplam | İzmir il nüfus bilgileri> Sıra | İzmir il nüfus bilgileri> Fark | İzmir il nüfus bilgileri>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 532.009 | 2 | — |  |
| 1935 | 596.850 | 2 | +%12,1 |  |
| 1940 | 640.107 | 2 | +%7,2 |  |
| 1950 | 768.411 | 3 | +%20,0 |  |
| 1960 | 1.063.490 | 3 | +%38,4 |  |
| 1970 | 1.427.173 | 3 | +%34,1 |  |
| 1980 | 1.976.763 | 3 | +%38,5 |  |
| 1990 | 2.694.770 | 3 | +%36,3 |  |
| 2000 | 3.370.866 | 3 | +%25,0 |  |
| 2010 | 3.948.848 | 3 | +%17,1 |  |
| 2020 | 4.394.694 | 3 | +%11,3 |  |
| 2022 | 4.462.056 | 3 | +%1,5 |  |
1893 yılı Osmanlı nüfus sayımına göre İzmir merkezde yaşayan kişi sayısı 207.548 kişidir. İzmir'de yaşayan Türk sayısı 79.288 kişi olup nüfusun %38'ini teşkil etmekteydi. Rumlar %26, Osmanlı tebaasında olmayan yabancılar %25, Yahudiler %7, Ermeniler ise nüfusun %3'ünü teşkil etmekteydi. İzmir'deki nüfusun %55'i Hristiyan, %38'i Müslüman ve %7'si Museviydi.
Kentin nüfusu 1970-1985 arasında çok artmıştır. 1945 yılına kadar Türkiye'nin ikinci büyük şehriydi. TÜİK verilerine göre İzmir aldığı göç en çok 186.000 kişiyle Manisa, 130.000 Mardin, 126.000 Erzurum, 120.000 Konya, 84.000 Aydın, 83.000 Afyonkarahisar ve diğer illerin nüfuslarına kayıtlı önemli bir nüfus vardır. Diğer şehirlerden önemli oranlarda göç almıştır.
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi'nin 2022 verilerine göre 4.462.056 kişilik nüfusuyla İzmir, Türkiye'nin en kalabalık üçüncü ilidir. İlin en fazla nüfusa sahip ilçesi 522.404 kişiyle Buca olup ardından 479.338 kişi ile Karabağlar ve 454.470 kişi ile Bornova gelmektedir. En az nüfusa sahip ilçesi ise 12.030 kişilik nüfusu ile Beydağ'dır. Nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu ilçe 13.844,8 kişi ile Konak'tır. Nüfusu en çok artan ilçe %4,6 ile Seferihisar iken nüfusu en çok azalan ilçe ise -%1,3 ile Beydağ'dır. İlin net nüfus artışı 36.267 kişi seviyesindedir. Yıllık nüfus artış hızı %0,8 ile Türkiye ortalamasının üzerindedir. Nüfus yoğunluğu km2 başına 375,2 kişidir. İl nüfusunun 2.246.340'ını kadınlar, 2.215.716'sını ise erkekler oluşturmaktadır.
Ekonomi

Ana madde: İzmir ekonomisi
İzmir ili, 2018 yılı verisine göre gayri safi yurt içi hasıla bakımından ₺233,5 milyar ile ülkenin üçüncü büyük ilidir. Kişi başına düşen gelirde ise ₺54.047 ile dördüncü sırada yer almaktadır. Brookings Institution ve JP Morgan'ın 2014 yılı baz alınarak oluşturulan ekonomide yükselen kentler sıralamasında İzmir 300 şehir arasında Makao'nun ardından 2. sırayı aldı. İzmir 2013'teki listede 6. sırada yer almaktaydı. Aynı listede Türkiye'den İstanbul 3, Bursa 4 ve Ankara 9. sırada yer almıştır. Yine bu rapora göre İzmir'deki 2014 yılındaki işsizlik oranı %6.6 olarak gerçekleşmiştir. 2013 yılı İnsani Gelişme Endeksi verisine göre İzmir, elde ettiği 0,770 puanla Ankara'nın ardından ikinci sırada yer aldı.
Aliağa Limanı ve İzmir Limanı, sırasıyla Türkiye'nin konteyner hacmi bakımından altıncı ve yedinci, kargo tonajı bakımından üçüncü ve on üçüncü büyük limanlarıdır.
İzmir, üç büyükşehir içerisinde kendine yetecek elektrik enerjisini üretebilen tek şehirdir. İlde 3.992 MW kurulu güce sahip elektrik santrali bulunmaktadır.
Ekonomi > Sanayi

Sanayi sektörü, 1950’li yıllardan bu yana İzmir’de temel ekonomik faaliyet olarak, kentin biçimlenmesinde belirleyici etkenlerden biri olmuştur.
İzmir'de özellikle Aliağa, Menemen, Torbalı ve Gaziemir ilçelerinde sanayi gelişmiştir. Gaziemir’de bulunan Ege Serbest Bölgesi (ESBAŞ) ile Menemen’de bulunan İzmir Serbest Bölgesi (İZBAŞ) kentin 2 önemli serbest bölgesidir. Özellikle ESBAŞ, Türkiye'nin en büyük ticaret hacmine sahip serbest bölgelerinden birisi olup, İzmir ekonomisine istihdam ve ihracat bakımından ciddi katkı sağlamaktadır. Ege Serbest Bölgesi 1990 yılından bu yana faaliyette olup günümüz itibarıyla Avrupa’nın en başarılı serbest bölgelerinden birisi olarak gösterilmektedir. İzmir’in Menemen ilçesi sınırlarında yer alan İzmir Serbest Bölgesi, Aliağa limanlar bölgesine 26 km. uzaklıkta olup inşası devam eden ve tamamlandığında dünyanın en büyük on limanından birisi olacak Çandarlı Limanı’na da yakın bir mesafededir.
Ayrıca İzmir'in doğu tarafından bulunan Kemalpaşa'daki sanayi bölgeleri de büyük öneme sahiptir. İzmir-Ankara karayolu boyunca gelişimi devam eden bu alanda ilk sıralarda makine imalatı, demir çelik yan sanayi olmak üzere mermer-seramik, plastik, gıda ve kimyasal maddelerin imalatında da kümelenmeler vardır. Bornova küçük sanayi sitelerinin bu yönlü yer değiştirmeleri, İzmir’de sanayinin zamanla doğu yönünde gelişen bu sanayi aksını daha önemli hale getirecektir.
Kültür > Müzeler

Ana madde: İzmir'deki müzeler listesi
İzmir'de 10 tanesi Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından işletilen toplamda 29 müze bulunmaktadır.
Kültür > Turizm

İzmir'e 2021 yılında toplam 1 milyon 36 bin turist gelmiştir.
Özellikle Alsancak ve Çeşme ilçelerinde yoğunlaşan tur operatörleri, oteller ve araç kiralama firmaları bulunmaktadır. Çeşme, iç ve dış turizm açısından ülkenin sayılı merkezlerinden biridir. Yarımadanın ilk antik yerleşim yeri olan Ildırı (Erythrai), Çeşme'de yer almaktadır. Çeşme'nin en çok ziyaret edilen tarihî eseri II. Bayezid'ın yaptırdığı kale bugün müze olarak kullanılmaktadır. 1529 yılında Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırılan iki katlı kervansaray, tipik Osmanlı dönemi kervansaraylarından biridir. Çeşme'ye bağlı bir mahalle olan ve tarihî taş evleri ile yılın 360 günü rüzgâr alması sebebiyle rüzgâr sörfüne elverişli plajları ile ünlü olan Alaçatı da, 704 kilometrekarelik alanında birçok eğlence mekânı ve oteli barındırmasıyla İzmir'in önemli tatil beldelerinden biridir. İzmir'in Selçuk ilçesinin üç kilometre güneybatısında yer alan ve UNESCO Dünya Miras Listesi’nde bulunan İzmir Efes Antik Kenti, Selçuk ilçesi sınırları içerisinde bulunmaktadır. Efes Antik Kenti ise ve yılda ortalama 1,5 milyon turist tarafından ziyaret edilmektedir. Foça, sayıları giderek azalan akdeniz fokunun yaşam alanlarından biridir. Ayrıca akdeniz fokları kentte her yıl yaz aylarında düzenlenen festivallerin de önemli bir sembolü haline gelmiştir. Urla'da 2015 yılından beri her yıl bahar aylarında Urla mutfağının tanıtıldığı Enginar Festivali düzenlenmektedir. Buna ek olarak Urla'ya bağlı Özbek Mahallesinde her yıl Mart Dokuzu Ot Bayramı yapılmaktadır.