stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kelâm
Eleştiriler

Tarihte kelam tartışmalarında taraflar sıklıkla birbirlerini dinden çıkmış mürted veya sapkın olarak nitelendirmişlerdir. Birçok sufi ve İslam alimi bu tartışmalara girmeyi de sapkınlık olarak değerlendirmiş ve kendi müridlerine yasaklamışlardır.
Konuları

Kelamcılar inancı ilgilendiren birçok sorular sormuşlar veya sorulan sorulara akli cevaplar aramışlardır.
Allah'ın zat ve sıfatları nelerdir, bu sıfatlar zâtından ayrı mıdır yoksa aynısı mıdır? Bu sıfatlar ezeli ve ebedi midirler, yoksa hadis (yani sonradan olma, yaratılmış) mıdırlar?
Mârifet: Allah ve O'nun sıfatları, fiilleri, isimleri ve tecellileri hakkında mânevî tecrübeyle doğrudan elde edilen bilgi anlamında bir tasavvuf terimi.
Rü'yetullah: Müminlerin âhirette Allah'ı görmesi anlamında bir kelâm terimi.
Kur'an mahlûk (yaratık) mudur yoksa mahluk değil midir? Kur'an Allah'ın sözü ise bu söz Allah'ın zatı ile birlikte ezelden beri var mı idi, yoksa sonradan mı konuşulmuştur?
Kazâ ve kader konusu, kader karşısında insanın irade ve sorumluluğu nedir?
Nübüvvet (peygamberlik): Allah ile insanlar arasında dünya ve âhiretle ilgili ihtiyaçlarının giderilmesi amacıyla yapılan elçilik görevi.
Mûcize ve keramet hak mıdır ve gerçek midir?
Büyük günahlar'ın neler olduğu ve büyük günah işleyenin durumun ne olduğu, büyük günah işleyenin imanı azalır mı azalmaz mı, dinden çıkıp irtidad mı etmiş olur, yoksa çıkmaz da fâsık mı olur? Gibi konular.
İmâmet, (halifelik hakkı ile ilgili Şii-Sünni tartışmasının inanç boyutu)
Hidâyet, hidayet Kur'anda belirtildiği gibi Allah tarafından verilen ve alınan bir şey midir, değil midir?
Doğru ve yanlışın tanımı, bir şey yanlış ve kötü olduğu için mi günah olur, yoksa bir şeyi kötü yapan o şeyin Allah tarafından yasaklanması mıdır?
İman'ın sabit mi yoksa artan ya da eksilebilen bir kavram mı olduğu, iman-amel münahasebeti (âmelin imandan bir parça olup olmadığı) tartışmaları.
Ruh'un mâhiyeti gibi konularda tartışma ve görüşler geliştirmişlerdir.
Cennet-Cehennem Şu anda yaratılmış mıdır? Oraya gidecekler orada ebedi olarak kalacak mıdır? Tartışmaları.
Mezhepler

Kelam tartışmalarında ortaya çıkan itikadi mezhepler'in bazıları:
Selefiyye
Mâtürîdiyye
Eş'ariyye
Mu'tezile
Kaderiyye
Cebriyye
Mürcie
Mücessime
Müşebbihe
Neccâriyye
Kerrâmiyye
Hâricîler
Tarhana çorbası

"Tarhana" buraya yönlendirilmektedir. Diğer kullanımlar için Tarhana (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Tarhana çorbası |
| --- | --- |

Bölgesi: Orta Asya, Anadolu, Balkanlar
Türü: Çorba
Servis şekli: Sıcak
Ana malzemeler: Yoğurt, kurutulmuş nane, buğday unu, kurutulmuş kırmızı biber, yeşil biber
Tarhana çorbası, Anadolu, Balkanlar ve Orta Asya gibi geniş bir coğrafyada çeşitli yapım şekilleriyle görülen çorba çeşididir. Önemli bölümü yoğurttan oluşan Tarhana çorbası besleyici olduğu kadar kuru toz şeklinde olduğu için uzun süre saklanabilir.Mecmuâ-i Fevâid, Ali Eşref Dede'nin Yemek Risalesi, Melceü’t-Tabbâhînde tarifi verilmiştir.
Etimoloji

Bu çorbanın adının kökeni olarak Farsçadaki terḥāne kelimesi gösterilir. Kelimenin bu şekilden gelişip Türkçeleştiği düşünülür.
Tarhana yapımı

Yörelere göre değişmekle birlikte genellikle şu şekilde yapılır. Yoğurt, kurutulmuş nane, buğday unu, kurutulmuş kırmızı biber, yeşil biber, istenirse soğan iyice kıyılıp parçalanarak karıştırılır. Ovularak hamur hâline getirilen harç, bir kap içinde üstü bir bezle örtülerek mayalanması ve kabarması için en az bir hafta bekletilir. Bekleme süresi tarhananın türünü belirler. Görece daha uzun süre mayalanmaya bırakılan tarhana ekşi tarhana olur, daha az bekletilerek kurumaya alınan (işleme sokulan) tarhana tatlı tarhana olur. Mayalanan harç, parçalar hâlinde bir Yörük dokuması ya da bez üzerine dizilir ve açık havada, gölgelik bir yerde kuruması beklenir. Kuruyunca da elle ovulup toz haline getirilerek, bazı yörelerde ise daha büyük parçalar ya da simit hâlinde kurutularak saklanır.
Çorba yapımı

Tarhana çorbasını yapmak için 6 yemek kaşığı tarhana bir kâsenin içine konulur. Kâseye 1 bardak su ilave edilir ve erimesi için hafifçe karıştırılır. Diğer tarafta tencereye 3 litre su konur. İçine 2 yemek kaşığı tereyağı, 2 tabletlik et suyu ilave edilir. 2 yemek kaşığı salça tencereye konur ve kaynamaya bırakılır. Su kaynayınca kâsede karıştırılıp eritilmiş olan tarhana tencereye yavaş yavaş ilave edilir. Bu arada tenceredeki malzeme sürekli karıştırılır. Yoksa tarhanalar top top olur. İlk defa pişirenler için tencerede önce tereyağının, salçanın ve tarhananın birlikte kavrulmasından sonra suyun ve et suyunun soğuk olarak ilave edilmesi tavsiye edilir. Tarhananın eriyebilmesi için kaynayıncaya kadar sürekli karıştırılmalıdır. Tadına bakarak biraz tuz ve şeker konabilir. Tarhana tencerede tamamen eriyince kendi hâlinde kaynamaya bırakılır. Kıvamı koyu olursa bir miktar kaynar su ilave edilebilir. İçine kurutulmuş ekmek parçaları konarak isteğe göre yanında turşu, nane, yeşil biber, turp, taze üzüm, domates ile servis yapılabilir.
Türkiye'de tarhana çorbası

Türkiye'de Trakya bölgesinde ve Uşak, Edirne, Afyon, Çankırı, Malatya , Kahramanmaraş şehirlerinde ve Gediz, Beypazarı, Bandırma ve Gönen ilçelerinde ünlüdür.
Türkiye'nin batı bölgelerinde, özellikle Rumeli geleneğinde tarhana çorbası, kese yoğurdu, un, domates, kuru soğan ve mutlaka tarhana otu, tuz, istenildiği kadar acı biber kullanılarak hazırlanır, başkaca katkı malzemesi kullanılmaz.
Türkiye'de tarhana çorbası > Muğla göce tarhanası

Muğla Göce Tarhanası Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Türkiye'de tarhana çorbası > Uşak tarhanası

Uşak Tarhanası; buğday unu, tam yağlı yoğurt, kırmızıbiber, soğan, domates ve nanenin karışımı ile hazırlanan hamurun en az 21 gün fermente edildikten sonra, temiz bez üzerine serilerek ve belli aralıklarla boyut küçültülerek gölgede kurutulan granül yapıda bir tarhana çeşididir. Uşak Tarhanası kurutularak kullanılabildiği gibi hamur halinde buzdolabı koşullarında veya dondurularak muhafaza edilebilir. Uşak Tarhanası Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Türkiye'de tarhana çorbası > Bolu kızılcık tarhanası

Bolu Kızılcık Tarhanası; Bolu da yetişen kızılcık meyvesinin püresi, sert-kırmızı ekmeklik buğday unu ve yemeklik iyotlu tuzun belli oranlarda karıştırılıp yoğrulması ile üretilen üründür. Bolu Kızılcık Tarhanası yörede yaşayan insanların kültürel birikimi ile bugünlere taşınan yöre adı ile bilinirlik kazanmış dayanıklı bir üründür. Bolu Kızılcık Tarhanasının üretiminde yörede yetişen Cornaceae familyasından Cornus Mascula kızılcık meyvesi kullanılmalıdır. Ürün rengi, pembe-kırmızı rengine yakın olabilmesi için güneş almayan bir ortamda, bez zemin üzerinde kurutulması gereklidir.
Bolu Kızılcık Tarhanası Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Türkiye'de tarhana çorbası > Maraş tarhanası (Kahramanmaraş tarhanası)

Maraş tarhanası, yapım teknolojisinde uygulanan bazı farklı işlem basamakları, doğal katkıları ve tüketilme alışkanlıkları nedeniyle Türkiye'nin değişik yörelerindeki tarhanalardan ayrılmaktadır. Genelde un ve yoğurttan yapılan toz halindeki tarhana sadece çorba olarak tüketilmektedir. Dövme ve yoğurttan yapılarak çığ üzerine ince bir şekilde serilip kurutulan Maraş tarhanası tüketilme şekilleri şöyledir;
Tarhana kurumadan, yarı kurumuş (firik) halinde,
Kurumuş halde ve çerez gibi yenerek,
Çorba halinde,
Sıcak haldeki et veya kelle suyuna ıslanarak,
Yağda kızartılarak,
Islanmış tarhana yağda soğanla kavrularak,
Sıcak sac üzerinde gevretilerek.
Maraş Tarhanası Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Türkiye'de tarhana çorbası > Kütahya kızılcık tarhanası

Kütahya Kızılcık Tarhanası; il genelinde daha çok yöresel ürün üretimi yapan gıda işletmeleri tarafından ticarete konu edilir. Yörede tadından dolayı ekşi tarhana olarak da bilinen Kütahya Kızılcık Tarhanası, Kütahya iline özgü ürünlerin başında gelir.
Kütahya Kızılcık Tarhanası, ergin kızılcık (Cornus mas L.) meyvelerinin püre haline getirilerek kaynatılıp; buğday unu ve tuz ilave edilerek yoğrulmasıyla elde edilen hamurun kurtulmasıyla hazırlanan, pembemsi renge sahip bir tarhanadır.
Kütahya Kızılcık Tarhanasının en önemli özelliği yapılış aşamasında kızılcık püresinin pişirilmesidir. Pürenin pişirilmesi ile sonrasında ilave edilen buğday ununun çiğ kokusu giderilir. Böylelikle Kütahya Kızılcık Tarhanasının kendine has renk, tat ve aroması oluşur. Kütahya Kızılcık Tarhanası, pişirildiğinde ise pembe-mor bir renk alır. Ekşi ve mayhoş tada ve aromaya sahiptir.
Kütahya Kızılcık Tarhanası Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Türkiye'de tarhana çorbası > Isparta buğday diş top tarhana çorbası

Isparta'da top tarhana içerisine haşlanmış nohut veya haşlanmış börülce (karnıkara) konularak yapılan tarhana çorbasıdır.
Türkiye'de tarhana çorbası > Kütahya Gediz tarhanası

Gediz Tarhanası 13.05.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Türkiye'de tarhana çorbası > Malatya tarhanası

Döğme buğday (gendime), yoğurt, un, maya, tuz ile yapılır. Döğme buğday bir gün önce kaynatılır. Kaynatılan buğday yoğurt, un, maya ve tuz ile homojen bir şekilde karıştırılır. Karıştırılan ürün 3 Gün teknelerin içine bez çuvallarda süzdürülür, ekşimesi ve mayalanması için bekletilir. Üç gün sonra ürün bez hıla avuç içi kadar serilerek üç dört gün kuruması için bekletilir. Daha sonra toplanarak kışın çorbası yapılmak üzere bez çuvallarda kilerde saklanır. Malatya Tarhanası 23.07.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Türkiye'de tarhana çorbası > Amasya sıkma tarhanası

Amasya Sıkma Tarhanası 23.12.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Türkiye'de tarhana çorbası > Cide tarhanası

Kastamonu Cide Tarhanası 07.06.2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Türkiye'de tarhana çorbası > Fethiye tarhanası

Fethiye tarhanası 11.10.2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Kıbrıs'ta tarhana çorbası

Tavuk parçaları ile yapılır. Kuzey Kıbrıs'a özgü bir tarhanadır. Tarhana piştikten sonra üzerine kızarmış hellim konulur.
Kahramanmaraş tarhanası
Ankilozan spondilit

| Ankilozan spondilit |
| --- | --- |

Uzmanlık: Romatoloji 
Ankilozan spondilit (kısaca AS), (Yunanca ankylos, sert, katı; spondylos, omurga), önceki isimleri "Bechterew hastalığı; Bechterew sendromu; Marie Strümpell hastalığı", kronik, ağrılı, yangısal (enflamatuvar) bir artrit türü ve özbağışık bir hastalıktır. Başlıca omurga, pelvisdeki sakroiliak eklemler ve büyük eklemler (kalça, omuz) olmak üzere eklem ve çevre yapılarını tutar ve sonuç olarak omurganın kaynaşmasına neden olabilir. Omurgada kemiklerin birbirine kaynaması bambu kamışı denilen bir görüntüye neden olur. Hastalıktan muzdarip kişilerin yıllar içinde omurgası sertleşir ve sırtı kamburlaşabilir. 
AS, bundan başka göz, bağırsak, böbrek, kalp ve akciğerler gibi yumuşak dokularda da tutulum gösterebilir.
Ankilozan spondilit, özbağışık (otoimmün) spondiloartropatiler grubunda yer alır ve genetik yatkınlıkla güçlü bir bağı bulunmaktadır. Hastaların %96'sında HLA-B27 geni bulunmaktadır. Olasılıkla normalde zararsız olan bazı mikroorganizmalar HLA-B27 geni ile ilişkiye girmektedir. Bazı bağırsak ya da idrar yolları hastalıkları AS'in ortaya çıkmasını tetiklemektedir. sonuç olarak bu hastalığın, genetik zeminde çevresel etkenlerle ortaya çıktığı söylenebilir.
Belirtiler ve bulgular

Tipik hastaları 20-40 yaş arası genç erkekler oluşturduğu gibi, aynı yaşlardaki kadınlarda da görülebilir. Hastalığın kalıtsal olduğu bilinmektedir. 
Belirtilerin ilk görüldüğü yaşlar ortalama olarak 23'dür
Bu belirtiler tipik olarak, bazen omurganın tamamına yayılım gösteren, genellikle omurganın ortasında yerleşen kronik ağrı ve sertliktir, bu ağrı hatta bir ya da iki kalçaya ya da uyluktan sakroiliak eklemlere kadar yayılım gösterebilir.
Bu belirtliler kademeli olarak ilerler. Başlangıçta genellikle ankilozan spondilite özgü değillerdir. Ortalama olarak, tanı almadan 8,5 ila 14,5 yıl öncesine kadar başlangıç gösterebilirler. Erkekler kadınlardan 3:1 oranında daha çok etkilenirler  ve kadınlardan daha farklı gidişat gösterirler
Haftalar ya da aylar içinde artan bel ağrısı ve sertlik (sabah tutukluğu).
Gün içinde hareket etmekle ya da egzersizle azalan sabah sertliği ve ağrısı
Bu belirtilerin 3 aydan uzun süredir devam etmesi.
Özellikle erken dönemde kilo kaybı.
Yorgunluk.
Ateş ve gece terlemesi.
Topuk ağrısı
Kaba etlerde bazen bir tarafta, bazen diğer tarafta değişici karakterde ağrı
Göğüs ağrısı (özellikle batıcı tipte)
Üveit
Laboratuvar İşaretleyicileri

HLA-B27 Doku Antijeni Tespiti:
Tanısal açıdan önem taşımaz. Bu genin varlığı AS tanısı koymayı sağlamaz. Bu geni taşıyan herkeste AS ortaya çıkmaz. HAstada AS varsa çocuğunda AS gelilme olasılığı %10; çocuğunda HLA-B27 varsa %20'dir.
Eritrosit Sedimantasyon Hızı:
Alınan kan örneğinin belirli sürelerde ölçülen çökelme hızı, iltahabi alevlenmelerle giden her hastalıkta olduğu gibi bu hastalığında alevlenmesinin iyi bir göstergesidir. Akut alevlenmelerde sedimantasyon hızı laboratuvarın verdiği referans değerlerin oldukça üstüne çıkar. Birimi mm/saat.Tedaviye yanıtı izlemede değerli ve ucuz bir testtir. Sedimantasyonun düşmesi olumlu bir göstergedir.
CRP (C Reaktif Protein):
Eritrosit sedimantasyon hızı gibi vücutta bağışıklık yanıtının hareketlendiğini gösteren bir testtir. Çıkan değerlerin laboratuvarın verdiği referans değerlerinin üstüne çıkması iltahabi bir duruma işaret eder. Yine tedaviye yanıtı ve hastalığın aktivitesini izlemede, sedimantasyon hızının sağlaması gibi kullanılır.
Kemik Yoğunluğu Ölçümü:
AS osteoporoza yol açabilen bir hastalık olduğu için belirli aralıkla kemik mineral yoğunluğunun ölçülmesi uygundur.
Basitname

Basitname, Divan edebiyatında yalın Türkçe ile yazılmış gazellerdir. Bunlara Türkî-i basit gazel de denir. Basitnamelerde Arapça ve Farsça sözcüklerle tamlamalar çok azdır.
Örnek
Düşdi bu gönlüm sana hey sevdüğüm

N'ola yakışsan bana hey sevdüğüm
Çün seve geldi seve gider seni 

Bu gönül önden sona hey sevdüğüm
Ayruluk derdi bana bir bun durur 

Kim döyer imdi buna hey sevdüğüm
Turmadım uçmak diler gönlüm kuşı
 
Yüce köşkünden yana hey sevdüğüm
Yüzüni gözler güzel bu uyüzden ay 

Giceler kalur tana hey sevdüğüm
Ağzını öpmek ana ol kim senün 

Söğme yok yire ana hey sevdüğüm
Cânı dahi bir kez ana hey sevdüğüm
Edirneli Nazmi
Çiçekli, Bornova

| Çiçekli |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 İzmir'in Türkiye'deki konumu
ÇiçekliÇiçekli'nin İzmir 'deki konumu
Koordinatlar: 38°29′56″N 27°17′03″E﻿ / ﻿38.4989°K 27.2842°D﻿ / 38.4989; 27.2842
Ülke:  Türkiye
İl: İzmir
İlçe: Bornova
Coğrafi bölge: Ege Bölgesi
Sınır komşuları: Karaçam, Yakaköy, Naldöken, Evka 3, Erzene 
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 5,493 km²
Rakım: 314 m
Nüfus (2023): 378
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0232
İl plaka kodu: 35
Posta kodu: 35040
Çiçekli, İzmir ilinin Bornova ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe

Mahallenin eski adı, 1900 yılı kayıtlarında Hamidiye olarak geçmektedir. 93 Harbi muhaciri Boşnaklar tarafından kurulmuştur. Günümüzde bir mesire yeridir. Çok sayıda kahvaltı ağırlıklı bahçe lokantalar vardır. Bölgede 2007 yılı Ağustos ayında 5 günde çıkan 6 yangında ormanlık alanının büyük kısmını kaybetmiş ve evlerin bir kısmı da zarar görmüştür.
1984 yılında Büyükşehir olan İzmir'de, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köy ve beldelerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Bornova Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, İzmir il merkezine 20 km, Bornova ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.
Mahalle Bornova'nın kuzeydoğusunda olup, D.565 İzmir-Manisa devlet yoluna 1,9 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.. 
Mahallenin batısında Erzene, güneyinde Naldöken ve Evka 3, doğusunda Yakaköy, kuzeyinde ise Karaçam bulunur.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2023: 378
2022: 458
2021: 410
2020: 399
2019: 385
2018: 338
2017: 346
2016: 343
2015: 357
2014: 362
2013: 352
2012: 341
2011: 273
2010: 275
2009: 257
2008: 264
2007: 218
2000: 316
1990: 200
1985: 210
1965: 103
Sofulu, Yunanistan

| Sofulu   Σουφλί Soufli |
| --- | --- |

Konum
 
Koordinat: 41°12′K 26°18′D﻿ / ﻿41.200°K 26.300°D﻿ / 41.200; 26.300
Zaman dilimi  Yaz (YSU):: DAS (UTC+02.00) DAYS (UTC+03.00)
Yönetim
Ülke: Yunanistan
Coğrafi bölge:: Batı Trakya
İl:: Evros
Nüfus İstatistikleri (2001'e göre)
Belediye: 
 - Nüfus:: 4.258
Kodlar
Posta Kodu:: 684 00
Alan Kodu:: 25540-2
Plaka Numarası:: EB
İnternet Sitesi
www.soufli.gr

Sofulu veya Sufli (Yunanca'da Σουφλί Soufli), Yunanistan'da, Batı Trakya'da, Evros (Meriç) ilinin (nomos) sınırları içinde, Meriç nehri kıyısında ve dolayısıyla Türkiye sınırına komşu bir ilçe merkezidir.
Coğrafya

Yunanistan'ın Meriç hattının aşağı yukarı tam ortasında, bu hattın kuzey ucundaki Kumçiftliği (Orestiada) kasabasından 50 km, güney uçta, Ege Denizi kıyısındaki il merkezi Dedeağaç'tan (Alexandroupolis) 65 km mesafededir.
Sofulu'da geleneksel olarak ipekböcekçiliği yapılmaktadır ve Tsipouro şarabı meşhurdur. 19. yüzyılda (ve özellikle 1872'de demiryolu nun Sofulu'ya getirilmesi sonrasında) oldukça gelişmiş, önemli bir bölgesel ticaret merkezi haline gelmiştir.
Tarihçe

Sofulu'nun bulunduğu mevkide antik çağda bir yerleşim mevcut olduğu tahmini yürütülmekte ise de, "Sofulu" ismi Evliya Çelebi tarafından Seyahatname'sinde zikredilen ilkler arasındadır. Bugünkü Yunanca ismi de aynı Türkçe isimden kaynaklanmaktadır.
Edirne Vilayet Matbaası Müdürü Şevket Dağdeviren'in yazdığı 1892 tarihli salnameye göre;
Bu tarihten 3 yıl önce Dimetoka'ya bağlı iken yeni yapılanmada, çevresindeki kazalardan alınan nahiye ve köylerle toplamda 6 nahiyeden oluşan, Dedeağaç Sancağı'na bağlı bir kaza haline getirilmiştir.
Dağlık yörelerde meşe ve çam koruları bulunup, bunlardan kereste elde edilir. Kaza, İpsala nahiyesi ile birlikte 18 mahalle, 108 köy, 8 çiftlik, 1991 evde 21171 erkek ve 19664 kadın nüfusa sahiptir.
Sofulu'da 1 hükûmet konağı, 1 jandarma dairesi, 1 ambar, 1 telgrafhane, 1 hapishane, 1 de evrak deposu vardır. Kazada 31 çeşme, 37 cami ve 2 tekke bulunur.
Kazadan yılda 50000 kıye tereyağı, 250000 kilo ipek kozası, 7-800000 kilo şarap, 700 vagon bostan, 400 vagon değişik zahire ve 10000 kıye taze balık ihraç edilir.
Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve 1922'den sonra Yunanistan'a dahil edilerek Türkiye bağlantılarını (ve bu arada Meriç'in doğu kıyısındaki bağları ve dut ağaçlarını) kaybetmesi şehrin ekonomik açıdan gerilemesine sebep olmuş, sönük bir hudut kasabası haline gelmiştir. II. Dünya Savaşı ve sonrasında da Nazi Almanyası işgalinin ve Yunan İç Savaşı'nın getirdiği kayıpları yaşamıştır.
Nüfus

1877 nüfusu 4500 iken, bu rakam 1900'de 10000'e, 1908'de 12-13000'e çıkmıştır.
Azalma eğilimi gösteren ilçe merkezi nüfusu 2001 rakamlarına göre 4500'dür (1950'de 7500).
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
Sofulu Kazası Nüfus Cetveli 1892: 
|  | Kadın | Erkek | Toplam |
| İslam | 9.507 | 10.329 | 19.836 |
| Rum | 6.906 | 6.904 | 13.810 |
| Bulgar | 2.882 | 3.595 | 6.477 |
| Katolik | 15 | 25 | 40 |
| Ermeni | 19 | 19 | 38 |
| Yahudi | 4 | 4 | 8 |
| Müslüman Çingene | 326 | 282 | 608 |
| Müslüman olmayan Çingene | 5 | 13 | 18 |
| Toplam | 19.664 | 21.171 | 40.835 |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
1923 Yılında Batı Trakya Nüfusu
|  | Türk | Yunan | Bulgar | Yahudi | Ermeni |  |  |
| Sofulu | 14.736 | 11.542 | 5.490 | - | - |  |  |
| Sofulu | 14.736 | 11.542 | 5.490 | - | - |  |  |
| g t Doğu Makedonya ve Trakya'nın belediyeleri |
| --- | --- | --- |
| Drama |  Aşağı Nevrekop  Doksat  Drama  Paranesti  Prüsçan  |  |
| Evros |  Dedeağaç  Dimetoka  Kumçiftliği  Semadirek  Sofulu  |  |
| Kavala |  Kavala  Karasu  Pangaio  |  |
| Rodop |  Gümülcine  Kozlukebir  Maronya-Şapçı  Yassıköy  |  |
| Taşoz |  Taşoz  |  |
| İskeçe |  Abdera  İnhanlı  İskeçe  Mustafçova  |  |
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  MusicBrainz: 5eba7591-c390-4c97-aa34-cb89d5eb747c
Saray, Tekirdağ

Başlığın diğer anlamları için Saray (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Saray |
| --- | --- |
İlçe

 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Tekirdağ
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Adnan Tezcan
 • Belediye başkanı: Abdül Taşyasan (CHP)
Rakım: 140 m
Nüfus (2024)
 • Toplam: 51.224
 • Kır: -
 • Şehir: 50.248
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 59600
İl alan kodu: 282
İl plaka kodu: 59
Resmî site http://www.saray.bel.tr/s/default.asp
Saray, Tekirdağ'ın bir ilçesidir. Kuzeyden Vize, doğudan Çatalca, güneyden Çerkezköy, batıdan ise Çorlu ilçeleri ile komşudur. İlçenin köyler ve beldeler ile birlikte toplam nüfusu 51.224 'tür. Bu ilçedeki erkek nüfusu 25.965 iken kadın nüfusu 25.259 'dur. Yüzölçümü 612 km² olup il merkezine uzaklığı 82 km'dir. İlçenin yükseltisi ise 140 metredir.
Tarihçe > Osmanlı'dan Önce

Tekirdağ ilindeki en eski yerleşme bölgelerinden Saray ilçesi sınırları içindeki Güneşkaya ve Güngörmez mağaralarında Kalkolitik Çağ (M.Ö. 5000-3000) buluntularına rastlanmıştır. Bu mahallelerde uzun soluklu bir kazı çalışması yapılması halinde Paleolitik (Eski Taş Devri) Çağ 'dan kalma buluntulara rastlanabilir. Saray'ın Tekirdağ bölgesindeki en eski yerleşim yerlerinden biri olarak anılması buradan gelir.
Saray aynı zamanda Trakya tarihi açısından da büyük önem taşır. Trakya'nın tarihine baktığımızda, bölgede yerleşik ilk kavim olarak Traklar'ın yaşadığı bilinmektedir. Traklar, Hint - Avrupa kökenli bir kavimdir. M.Ö. 4000 - 2000 yılları arasında Anadolu'dan gelen Traklar, tas ve maden kültürünü Trakya'ya getirmişlerdir. İlk dönemlerinde ilkel kabileler topluluğu olarak görülen Traklar, zamanla kaynaşarak güçlü topluluklar oluşturmuşlar ve kendi kültürlerini geliştirmişlerdir. Yunanlıların Ege, Marmara ve Karadeniz'de egemenlik kurmak istemeleri ve sığ kıyılara doğru çıkmaları, Traklar da "Yurt" kavramı oluşmasını sağlamış bunun sonucunda Yunan kolonilerle şiddetli çatışmalara girmişlerdir.
M.Ö. 514-513 yıllarında Pers Kralı Dareus'un İskit Seferi'nden sonra Trakya, Pers egemenliğine girmiştir. Bu egemenlik M.Ö. 478-477'de Atina'nın Pers tehlikesine karşı kurduğu Attika-Delos Deniz Birliği'nin Persler'i Trakya'dan temizlemesine kadar devam etmiştir. M.Ö. 342 yılında Makedonya Kralı II. Philip Trakya'yı topraklarına katarak Odryus Krallığı'nı kendisine bağlamış, İskender'in ölümünden sonra Trakya Lysimakhos'un egemenliğine girmiştir. M.S. 19. da Roma İmparatoru Tiberius'un Trakya'ya bir vali göndermesiyle başlayan gelişmeler, M.S. 46 yılında İmparator Claudius'un Trakya'da Roma eyaletini kurmasıyla sonuçlanmış ve Trakya uzun yıllar Roma hâkimiyetinde kalmıştır.
Tarihçe > Osmanlı Döneminde

Saray İlçesi'nin bugünkü yerleşim biriminin Bizans döneminde kurulduğu düşünülmektedir. İlçe, Bizans döneminde küçük bir yerleşme birimiydi. Ardından uzun süre Bizans egemenliği altında kaldıktan sonra 1362 tarihinde, Osmanlı topraklarına katılmıştır. Küçük bir yerleşim birimi olmasına rağmen Osmanlılar döneminde Istranca Dağları'nın güney eteklerini izleyerek ikinci başkenti Edirne'yi İstanbul'a bağlayan yol üzerinde yer almasından ötürü önem kazanmıştır. Cengiz Han'ın soyundan gelen Kırım Hanları 18.Yüzyılda bu bölgede özellikle de Saray dolaylarında sürgün hayat yaşamışlardır. Günümüzde bu hanların cenazeleri Saray Ayaz Paşa Camii avlusunda gömülü vaziyette bulunmaktadır.
| Kırım Hanı'nın Adı | Ölüm Tarihi |
| --- | --- |
ll. Devlet Giray Han: 1725
ll. Fetih Giray Han: 1746
İslam Giray Sultan: 1742
Arslan Giray Han: 1767
III. Selim Giray Han: 1785
IV. Devlet Giray Han: 1780
Şahbaz Giray Han: 1792