Demokrasi tarihi
Antik Çağ > Atina > Kleisthenes ve Perikles döneminde demokrasi

Anayasal yeniden yapılanma, Atinalı alt sınıfların ekonomik durumunu iyileştirmiş olmasına rağmen, aristokratik çekişmelerin, yönetimin en üst görevi olan arkhonluğu ele geçirme mücadelesini ortadan kaldırmadı. Peisistratos MÖ 561 yılından üç kez Atina'nın tiranı oldu ve 527 yılında ölümüne kadar iktidarda kaldı. Onun yerine oğulları Hippias ve Hipparkhos geçti.
Tiranlığın yıkılmasının ardından (MÖ 510) ve 508-507 yılı tamamlandıktan hemen önce, Kleisthenes halk meclisi tarafından onaylanacak tam bir hükûmet reformu önerdi. Kleisthenes, vatandaşları on kabileye ayırarak politik organizasyonun temelini aile bağlılıklarından politik olanlara değiştirme ve ordu düzenini geliştirme amacındaydı. Ayrıca, tüm erkek vatandaşlara eşit haklar ilkesini (isonomia) tanıtarak daha fazla vatandaşa iktidara erişimi genişletti. Bu dönemde Atinalılar, yeni hükûmet sistemlerini tanımlamak için "demokrasi" (Yunanca: δημοκρατία - "halkın yönetimi") kelimesini ilk kez kullandılar. Bir sonraki nesilde Atina Altın Çağı'na girdi ve edebiyat ile sanatın büyük bir merkezi haline geldi. Yunan-Pers Savaşları'ndaki (MÖ 499-449) Yunan zaferleri, (askeri kampanyalara katılan) en yoksul Atinalıları, şehirlerinin işleyişinde daha fazla söz sahibi olma talebinde bulunmaya teşvik etti. 460'lı yılların sonlarında, Ephialtes ve Perikles, Areopagus Konseyi'nin yetkilerini ciddi biçimde sınırlandıran ve zenginliği olmayan (thetes) Atinalıların kamu görevlerine girmelerine izin veren yasaları kabul ederek toplumun en yoksul kesimlerine ağırlık veren radikal bir güç değişikliği gerçekleştirdiler. Perikles, Atinalıların en büyük demokratik lideri olarak öne çıktı, hatta politik bir makine işletmekle suçlandı. [Kaynak belirtilmeli] Thukydides'in anılarında, Perikles'in cenaze konuşmasında Atina yönetim sistemini tanımlaması kaydedilmiştir.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Devlet yönetimi azınlık yerine çoğunluğu destekler; bu yüzden ona "demokrasi" denir. Yasalara baktığımızda, özel anlaşmazlıklarında herkese eşit adalet sağlarlar; sosyal statü olmaksızın, kamusal hayatta ilerleme yeteneğine dayalı olarak herkesin hak ettiği itibarın önemsendiği bir sistemdir, sınıf düşünceleri adalete müdahale etmesine izin verilmez. Yine, fakirlik bir engel teşkil etmez, eğer biri devlete hizmet edebiliyorsa, durumu meçhul olsa bile engellenmez. Hükümetimizde sahip olduğumuz özgürlük, günlük yaşamımıza da yayılır. | „ |

Kleisthenes ve Perikles dönemindeki Atina demokrasisi, vatandaşların özgürlüğüne (Solon'un reformları aracılığıyla) ve eşitliğine dayanıyordu (isonomia) - Kleisthenes tarafından başlatılan ve Ephialtes ve Perikles tarafından genişletilen. Bu prensipleri korumak için Atinalılar, görevlileri seçmek için kura kullanıyordu. Kura çekme, tüm vatandaşların "eşit" şekilde göreve nitelikli olduğundan emin olmayı amaçlıyordu ve herhangi bir yolsuzluğu önlemek için kura makineleri kullanılıyordu. Dahası, çoğu kura ile seçilen pozisyonda, Atinalı vatandaşlar bir kezden fazla seçilemezdi; görevde dönüş bu demek oluyordu ki hiç kimse belirli bir pozisyonda kalıp güç elde edemezdi.
Atinalılar için mahkemeler, önemli bir politik kurumu oluşturuyordu. Hakim olmayan, büyük sayıda jüri üyelerinden oluşuyorlardı ve her gün kura ile yıllık bir havuzdan seçiliyorlardı. Mahkemeler, diğer hükûmet organlarını ve siyasi liderlerini denetleme yetkisine sahipti. Seçilen vatandaşların katılımı zorunluydu ve göreve "seçilme" nedeniyle geçimini kaybeden vatandaşlara bir miktar maddi tazminat ödenirdi. Seçimle belirlenen tek görevliler, her bir kabile için birer tane olan strategoi (generaller) ve zengin olması gereken veznedarlar (çünkü zimmete geçirildiği tespit edilen fonlar bir veznedarın özel servetinden karşılanırdı). Tartışma tüm katılımcılara açıktı ve tüm politika konularında alınan kararlar çoğunluk oyuyla Ecclesia'da (doğrudan demokrasiyi karşılaştırın), yani tüm erkek vatandaşların katılabildiği toplantıda alınırdı (bazı durumlarda 6000 kişilik bir çoğunlukla). Ecclesia'da alınan kararlar, zaten Ecclesia için gündemi onaylamış olan 500 kişilik Boule tarafından yürütülürdü. Atina Boule'su her yıl kura ile seçilir ve hiçbir vatandaş iki kez hizmet edemezdi.
Atina demokrasisi, kararların halkın toplandığı yerde alınması anlamında sadece doğrudan değil, aynı zamanda, meclis, boule ve yargı mahkemeleri aracılığıyla halkın tüm siyasi süreci kontrol ettiği ve geniş bir vatandaş kitlesinin sürekli olarak kamu işlerine dahil olduğu anlamında en doğrudan olanıydı. Ve bireyin hakları Atina anayasası tarafından modern anlamda korunmuş olmasa da, Atinalılar özgürlüklerini hükûmete karşı değil, farklı bir iktidarın egemenliğine tabi olmayan bir şehirde yaşamaları ve başka bir kişinin yönetimi altında olmamaları sayesinde yaşadılar.