İamblihos
Kozmoloji

Spekülatif bir teori olarak, Neoplatonizm en fazla gelişimini Plotinus ile sağlamıştı. Iamblichus tarafından getirilen değişiklikler, biçimsel bölümlerinin ayrıntılı olarak detaylandırılması, Pisagor sayı sembolizminin daha sistematik uygulaması ve Doğu sistemlerinin etkisi altında, Neoplatonizmin daha önce kavramsal olarak gördüğü şeyin tamamen efsanevi bir yorumuydu. Platonik gelenekten kopan ve inmemiş bir ruh iddia eden Plotinus'un aksine, Iamblichus, maddenin kozmosun geri kalanı kadar ilahi olduğuna inanarak ruhun maddede bedenlenmesini yeniden onayladı. Iamblichus büyük ihtimalle bu sebeple saygı görüyordu.
Iamblichus, sisteminin başına ilk prensibi akıl, nous olan aktarılamaz "Bir"i (monad) yerleştirdi. Mutlak Bir'den hemen sonra, lamblichus, onun ile "çokluk" arasında akıl ya da ruh, tin'in (psyche) üreticisi olarak duran ikinci bir süper varoluş "Bir"i tanıttı. Bu başlangıç dyad’ı idi. Plotinus'un (nesnel) varlık, (öznel) yaşam ve (gerçekleştirilmiş) aklın üç aşaması altında temsil ettiği ilk ve en yüksek Bir (nous), Iamblichus tarafından anlaşılır ve entelektüel küreler ile düşünce nesnelerinin önceli olan düşünce küresi şeklinde iki küreye ayrılır. Bu üç varlık, ruh (psyche) ve akıl (nous), anlaşılır ve düşünsel olmak üzere ikiye bölünerek bir üçlü (triad) oluşturur.
İki dünya arasında, aynı anda onları ayıran ve birleştiren bazı bilim adamları, daha sonra Proclus tarafından olduğu gibi, lamblichus tarafından her ikisinin de doğasını paylaşan üçüncü bir küre yerleştirildiğini düşünüyorlar. Ancak bu varsayım, metnin yalnızca varsayımsal bir değişikliğine dayanır. Bununla birlikte, entelektüel üçlüde üçüncü sırayı Demiurge'ye atadığını okuyoruz. Platonik yaratıcı-tanrı olan Demiurge, böylece mükemmelleştirilmiş nous ile özdeşleşir, entelektüel üçlü bir hebdomad'a yükseltilir. Demiurge ile nous kimlik içinde Neoplatonik gelenek içinde Hristiyan geleneğinin kabulü ve gelişmesinde önemli bir andır. Aziz Augustine logos’u taşıyan nous’u yaratıcı ilkesi ile tanımlayarak Plotinus'u takip eder. Helenler bu ilkeyi Demiurge olarak adlandırırken, Augustine bu ilkenin faaliyetini ve içeriğini İlahi Kutsal Üçleme'nin üç yönünden birine, Söz (logos) olan Oğul'a ait olarak tanımlar. Iamblichus ve Plotinus genellikle nous’un aklın aracılığı ile doğayı ürettiğini iddia eder, bu nedenle burada anlaşılır tanrıları bir üçlü psişik tanrı izler.
Bu "psişik tanrıların" ilki, anlatılamaz ve dünyevidir, diğer ikisi ise rasyonel de olsa sıradan görünmektedir. Üçüncü sınıfta veya dünyevi tanrılarda, çeşitli yerel konum, işlev ve rütbeye sahip tanrısal varlıkların daha büyük bir zenginliği vardır. Iamblichus, belirli bireylerin ve ulusların koruyucu tanrılarının yanı sıra, sayıları otuz altı veya üç yüz altmışa çıkarılmış on iki göksel tanrı ve onlardan gelen diğer yetmiş iki tanrı, yirmi bir şef ve kırk iki doğa-tanrıları, melekleri, şeytanları ve kahramanları yazdı. Tanrılar alemi, orijinal Bir'den maddi doğanın kendisine kadar uzanıyordu, burada ruh aslında maddeye indi ve insan olarak "bedenlendi". Temel olarak, Iamblichus, evrendeki varlığın ve ilahi varlıkların derecelerini, çeşitli matematiksel oranlarla ilgili her seviyedeki sayıda büyük ölçüde çoğalttı. Dolayısıyla dünya, doğal olayları etkileyen ve hükmeden, geleceğin bilgisine sahip olan ve dualar ile sunulanlara/adaklara erişilebilen insanüstü varlıklardan oluşan bir kalabalıkla doludur.
Iamblichus'un karmaşık teorisinin tamamı, triad, hebdomad, vb. Matematiksel bir biçimciliğe göre yönetilirken, ilk ilke monad, dyad ve triad ile tanımlanır; diğer numaralara da sembolik anlamlar yüklenmiştir. Matematik teoremlerinin, ilahi şeylerden orijinal maddeye kadar kesinlikle her şeye uygulandığını söylüyor. Ancak her şeyi sayıya tabi tutsa da, başka bir yerde sayıların bağımsız varlıklar olduğunu ve sınırlı ile sınırsız arasında orta bir yer işgal ettiğini savunuyor.
Sistemin bir diğer zorluğu, doğanın verdiği açıklamadır. Kader denilen çözülmez zorunluluk zincirleri ile bağlı olduğu söylenir ve kadere tabi olmayan ilahi şeylerden ayrılır. Yine de, kendisi daha yüksek güçlerin bedensel hale gelmesinin bir sonucu olarak, onlardan sürekli yükselen bir etki akışı olur, gerekli yasalarına müdahale eder ve kusurlu ve kötüyü iyiye çevirir. Kötülüğün tatmin edici bir açıklaması yoktur; sonlu ve sonsuz arasındaki çatışmada tesadüfen meydana geldiği söylenir.