stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Santos FC
Başarıları > Ulusal

Série A 8 defa: 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1968, 2002, 2004
Série B 1 defa: 2024
São Paulo Eyalet Şampiyonası 19 defa: 1935, 1955, 1956, 1958, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1967, 1968, 1969, 1973, 1978, 1984, 2006, 2007, 2010, 2011
Rio-São Paulo Turnuvası 5 defa: 1959, 1963, 1964, 1966, 1997
Başarıları > Uluslararası

Champhions Cup: 1962, 1963
Copa Libertadores: 1962, 1963, 2011
Copa CONMEBOL: 1998
Recopa Sudamercana: 1968
Kıtalararası Kupa: 1962, 1963
Kıtalararası Şampiyonlar Süper Kupası: 1968
Messier 13

| Messier 13 |
| --- | --- |
Küresel yıldız kümesi Messier 13
Gözlem verisi (Dönem J2000)
Takımyıldız: Herkül
Sağ açıklık (α): 16sa 41d 41,24s
Dik açıklık (δ): +36° 27′ 35,5″
Sınıflandırma: V
Açısal boyut ( \delta ): 20'
Görünür büyüklük (V): +5,8
Mutlak büyüklük (V): -8,5
Özellikler
Uzaklık: 22,2 kly (6,8 kpc)
Kütle (m): 6×105 M☉
Yarıçap (r): 84 ly
Metallik:  {\begin{smallmatrix}\left[{\ce {Fe}}/{\ce {H}}\right]\end{smallmatrix}} = –1,33 dex
Tahmini yaş: 11,65 milyar yıl
Dikkate değer özellikler: Kuzey Yarımküre'nin en iyi bilinen kümelerinden biridir
Katalog belirtmeleri
M 13 • NGC 6205 • C 1639+365 • GCl 45
  Wikimedia Commons'ta ilgili ortam
Ayrıca bakınız: Küresel yıldız kümesi, Liste
Messier 13 veya M13 (diğer adıyla NGC 6205 ve bilinen diğer adıyla Herkül'deki Büyük Yıldız Kümesi) Herkül takımyıldızında bulunan ve yüz binlerce yıldızdan oluşan bir küresel yıldız kümesidir.
Keşif ve Gözlem

Messier 13, Edmond Halley tarafından 1714 yılında keşfedildi ve Charles Messier tarafından 1 Haziran 1764'te, kuyruklu yıldızlarla karıştırılmaması gereken nesneler listesine dahil edildi. Messier 13'ü de içeren Messier'in listesi zamanla Messier Kataloğu olarak anılmaya başlandı. Messier 13, 16sa 41d  sağ açıklık ve +36° 27′ dik açıklıkta yer almaktadır. Astronomlar tarafından genellikle kuzey yarımkürede gözlemlenebilecek en görkemli küresel yıldız kümesi olarak tanımlanır.
Vega'dan Arcturus'a olan yolun yaklaşık üçte biri uzaklıkta Herkül'ün dört parlak yıldızı, kahramanın geniş gövdesi olan "Kilit taşı" asterizmini oluşturur. M13, bu asterizmin içinde Zeta'dan Eta Herculis'e doğru kuzey (batıya doğru) yönünde 2⁄3 mesafede görülebilir. Görünür büyüklüğü 5,8 olan Messier 13 karanlık gecelerde çıplak gözle, özellikle dolaylı bakış yöntemiyle fark edilebilir. Geleneksel dürbünlerle parlak ve yuvarlak bir ışık lekesi olarak dikkat çeker. Çapı yaklaşık 23 yaydakikadır ve küçük teleskoplarla kolayca gözlemlenebilir. En az dört inç açıklığa sahip bir teleskop, Messier 13'ün dış kısmındaki yıldızları küçük ışık noktaları olarak çözebilir, fakat kümenin merkezine doğru yıldızların çözülebilmesi için daha büyük teleskoplar gereklidir. Küme, 36 derece kuzey enleminden daha yüksek bölgelerde yıl boyunca görülebilir, özellikle kuzey yarımkürede ilkbahar ve yaz ayları boyunca uzun süre görünür durumda kalır.
Messier 13'ün hemen yakınında, 28 yay-dakika kuzeydoğusunda 12. kadir büyüklüğe sahip yandan görünen bir gökada olan NGC 6207 bulunur. Kümenin kuzey-kuzeydoğusunda, NGC 6207 ile M13 arasında ise küçük bir gökada olan IC 4617 yer alır. Düşük büyütme gücünde küme, iki tane yedinci kadirden yıldızla çevrelenmiş halde görülür.
Özellikler

Yaklaşık 145 ışık yılı çapında olan M13, birkaç yüz bin yıldızdan oluşur ve bu sayı tahminlere göre 300.000 ile 500.000'in üzerinde değişiklik gösterebilir. Kümedeki en parlak yıldız, görünür görsel büyüklüğü 11,95 olan bir kırmızı dev ve değişen yıldız V11'dir (V1554 Herculis). M13, Dünya'dan 22.200 ila 25.000 ışık yılı uzaklıktadır ve bu küresel küme, Samanyolu'nun merkezinde dönen yüzü aşkın küresel kümeden biridir.
Bu kümenin yıldızları kesinlikle Popülasyon II kategorisindedir ve bu yıldızlar, Güneş ve Güneş'in yakın çevresindeki diğer yıldızlar gibi Popülasyon I yıldızlarına kıyasla belirgin şekilde daha az metal içerir. M13'ün bir bütün olarak toplam demir oranı, Güneş'in sahip olduğunun yalnızca yaklaşık %4,6'sı kadardır.
Bu küresel kümedeki tekil yıldızlar ilk kez 1779 yılında çözümlenmiştir. Güneş'in çevresindeki yıldızlarla karşılaştırıldığında, M13 popülasyonunun yıldızları yüz kat daha yoğun bir şekilde kümelenmiştir. Yıldızlar o kadar yakındır ki bazen çarpışarak yeni yıldızlar oluştururlar. Bu yeni oluşan genç yıldızlar, "mavi başıboşlar" olarak bilinir ve astronomlar için özellikle ilgi çekicidir.
Son üç değişen yıldız (V63, V64 ve V65) sırasıyla Nisan 2021, Mart 2022 ve Ocak 2024'te İspanya'dan keşfedilmiştir.
Arecibo mesajı

Ana madde: Arecibo mesajı
1974 yılında Arecibo Gözlemevi'ndeki radyo teleskobundan Messier 13'e doğru gönderilen Arecibo mesajı; insan ırkı, DNA, atom numaraları, Dünya'nın konumu ve diğer bilgiler hakkında kodlanmış veriler içeriyordu. Bu mesaj, kümedeki potansiyel dünya dışı uygarlıklarla temas kurma denemesi olarak tasarlanmıştı. M13, büyük ve nispeten yakın bir yıldız kümesi olması ve mesaj gönderiminin yapıldığı sırada gökyüzünde uygun bir konumda bulunması nedeniyle seçilmişti. Messier 13, mesajın yolculuk süresi boyunca uzayda hareket edecektir ve bu nedenle, mesajın hedefe ulaştığı sırada kümenin mesajı alabilecek bir konumda olup olmayacağı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır.
Galeri

M13, Herkül takımyıldızında "koltuk altı" olarak adlandırılan bölgede yer alır.
Hubble'dan "Herkül Küresel Kümesi'nin Kalbi" görüntüsü.
M13 ve M3'ü karşılaştıran Hubble görüntüleri.
Messier nesneleri kataloğu
Türk dilleri alfabeleri

Türk halklarının ilk kez 1920'li yıllarda kullanılmaya başlanıp 1938-40'ta Kiril alfabesine geçilene kadar kullandıkları, Latin alfabesinden türetilmiş "ortak" Türkçe alfabeleri. Bunların yanında Türkiye Türkçesi alfabesinden geliştirilmiş olan daha modern bazı Türkçe alfabeleri de gösterilmiştir.
Türk dilleri alfabeleri veya çağdaş Türk yazı dilleri alfabeleri çağdaş dönem Türk yazı dilleri için kullanılan çeşitli alfabelerdir. Uzun tarihî dönemler içinde kullanılmış olan Türk yazı sistemlerinin sonrasında, bazılarının terki, bazılarının devamı ile günümüzde kullanımda olmuşlardır.
Tarihî dönem alfabeleri > Uzak tarih

Ana maddeler: Türk yazı sistemleri ve Sovyetler Birliği'nde latinizasyon
Türklerin en geniş ölçüde kullandığı yazı sistemleri Göktürk, Uygur, Arap, Latin ve Kiril alfabesidir. Türk dilinin tarihi sürecinde ticari, kültürel, dinî vb. sebeplerle bu dilin yazımında Göktürk, Mani, Soğut, Uygur, Brahmi, Tibet, Süryani, İbrani, Grek, Arap, Kiril, Latin asıllı alfabeler Türk diline çeşitli düzeyde uyarlanmış varyantlarıyla kullanılmıştır.
Tarihî dönem alfabeleri > Yakın tarih

Ortak Türkçe Alfabesi: 1930'lu yıllarda SSCB'de kullanıldı. Latin harfleri esaslıdır.
Kuzeybatı-Tatar yazı dili:
İske imlâ (Eski Yazı) (Arap harfleri ile)
Yaña imlâ (Yeni Yazı) (Arap harfleri ile)
Jaŋalif ("Yeni Alfabe", Latin harfleri ile)
Osmanlı-Türkiye yazı dili:
Osmanlı Türk alfabesi (ISO 639-2: ota 11 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - 1500-1928)
Güneydoğu-Uygur yazı dili:
Çağatay alfabesi
1926'da Bakü'de toplanan Türkoloji Kongresi, tüm Türk dillerinin Latin alfabesi ile yazılması konusunda karar almıştır. 1929'lu yıllarda geliştirilen Ortak Türk Alfabesi, ufak farklılıklarla 1930'lu yıllarda Sovyetler Birliği'ndeki Türk halkları tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Ancak, Türk cumhuriyetlerinin kullandıkları bu Latin esaslı alfabeler, 1938-40 yılları arasında yerlerini, Sovyet idaresinin baskısı ile Kiril alfabesinden geliştirilmiş olan ve her Türk yazı dilini birbirinden ayıran farklı alfabelere bırakmak zorunda kalmıştır. Bundan önce Türk halkları ortak alfabeleri ile birbirlerine yaklaşabilmişken, her Türk halkına diğerlerinden farklı bir Kiril alfabesi geliştirilmesi ile, aslında birbirlerine yakın olan bu dillerin zamanla farklılaşmaları sağlanmıştır.
Türkiye'de Yeni Türk alfabesi, Latin harfleri temel alınarak, 1 Kasım 1928 gün ve 1353 sayılı yasayla tespit ve kabul edilmiştir. Bu kanuna göre, Yeni Türk alfabesinde 29 harf bulunur. Alfabeyi oluşturan büyük ve küçük harfler, sırasıyla aşağıdaki biçimde yazılır.
Çağdaş dönem alfabeleri

Azerbaycan alfabesi (Azərbaycan əlifbası)
Başkurt alfabesi (Башҡорт алфавиты)
Gagavuz alfabesi (Gagauz alfaviti)
Kazak alfabesi (Қазақ әліпбиі)
Kırgız alfabesi (Қыргыз алфавити)
Özbek alfabesi (Oʻzbek yozuvi)
Tatar alfabesi (Tatar əlifbası, Татар әлифбасы)
Türk alfabesi (Türk alfabesi)
Türkmen alfabesi (Türkmen elipbiýi)
Uygur alfabesi
Uygur Arap Yazısı UEY, (ئۇيغۇر ئەرەب يېزىقى)
Uygur Pinyin yazısı UPNY, (Uyƣur Yengi Yeziⱪi)
Uygur Kiril alfabesi USY, (Уйғур Сирил Йезиқи)
Uygur Latin Yazısı ULY, (Uygur Latin Yëziqi)
Yakut/Saha alfabesi (Саха алпабыыта)
Türk alfabelerinde ortaklaşma

1989 yılında Sovyetler birliğinin yıkılmasından sonra 1991 yılında Azerbaycan'da Latin alfabesine dönülmesine karar verilmiştir. Azerbaycan'da kullanıma giren bu yeni alfabe Türkiye'deki Latin alfabesinde bulunmayan ə (/e/ benzeri), x (hırıltılı /h/) ve q (kalın /g/) harflerini içerir. Bu ek harfler Azerbaycan Türkçesine has olan sesleri yazmak için geliştirilmiştir.
30 Ekim 1992 tarihinde Ankara'da Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Toplantısı yapılmıştır. Bu toplantıda Türk cumhuriyetlerinin Türkiye'de kullanılan Türk alfabesine uyum sağlamaları kararı alınmıştır. Ayrıca Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan'ın 2005 yılına kadar kendi resmî Türk dilleri için bir Türkçe Latin alfabesi kullanmaya başlayacakları konusunda anlaşılmıştır. Azınlık olarak yabancı yönetim altında yaşayan Türk halklarının (özellikle Suriye, Irak, İran ve Rusya'da) Türk-Latin alfabesine geçişleri için 2010 yılına kadar bir süre verilmiştir.
Aynı yılda, Aralık ayının 22'sinde Azerbaycan devleti Türkçeyi tek resmî dil olarak ve Latin alfabesini kabul etmiştir. Azerbaycan'da kullanılan bu Latin alfabesi İran'da yaşayan milyonlarca Azerbaycan Türkü tarafından da kullanılmaya başlanmıştır. Böylece (resmî olmayarak) İran'da da Türkçe artık Latin alfabesi ile yazılmaya başlamıştır. İran devletinin aslında rahatsız olduğu ama önleyemediği bu gelişme, daha da ilerlemektedir; mesela "Varlık" gazetesi 1994'ten beri "Ortak Türk Alfabesi" ile basılır. Bu alfabe Türkiye'de "Öz alfabe" olarak adlandırılır. Orta Asya'da geliştirilmiş olan bütün Latin alfabeleri bu alfabeden kaynaklanır. Özbekistan ve Türkmenistan da alfabelerini bundan türetmişler; ama Türkiye'nin Orta Asya'da nüfuzunun artmasına engel olmak amacıyla sonradan apayrı alfabeler geliştirmişlerdir.
2000 yılında Rus parlamentosu, Rusya Federasyonu içerisinde Kiril alfabesinden başka bir alfabe kullanılmayacağını açıklayınca, buna tepki olarak Tataristan Özerk Cumhuriyeti'nde hemen bir Türkçe Latin alfabesi kullanıma alınmıştır.
Türk Cumhuriyetleri Alfabeleri, eski Sovyetler Birliği içindeki Türk topluluklarının Kiril alfabesi ve diğer bazı Türk topluluklarının (örneğin Uygurların, İran Türklerinin) kullandığı Arap alfabesi ve bunun dışında genel olarak pek çok Türk devletinde ve özerk cumhuriyetinde (örneğin Gagavuzlarda) kullanılan Latin alfabelerini ifade etmek için kullanılan bir tabirdir. Günümüzde alfabe çalışmaları dikkate alındığında Türk cumhuriyetlerinde Latin esaslı alfabeye geçiş yönünde gelişmeler yaşanmaktadır. Örneğin Azerbaycan, Türkiye'deki Türk alfabesini temel alan bir sistemi kabul etmiştir. Türkiye Cumhuriyeti alfabesinin üzerine üç tane harf (yeni ses değerleri) ekleyerek kendi alfabelerini oluşturmuşlardır.
Türk alfabelerinde ortaklaşma > Ortak Türkçe alfabesi

Ana madde: Ortak Türkçe alfabesi
Türk Devletleri Teşkilâtı, Türk cumhuriyetlerinin alfabelerine Q, X, W, Ň, Ä harflerinin eklenmesini ortak karar olarak kabul etmiştir. Bu karar uygulandığı takdirde (inceltme ve vurgu işaretli harfler hariç) 34 harfli bir alfabe Türk dünyasının önemli bir bölümünde en azından protokolde yürürlüğe girmiş olacaktır.
| Ortak Türkçe alfabesi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Büyük | A | Ä | B | C | Ç | D | E | F | G | Ğ | H | I | İ | J | K | L | M | N | Ñ | O | Ö | P | Q | R | S | Ş | T | U | Ü | V | W | X | Y | Z |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Küçük | a | ä | b | c | ç | d | e | f | g | ğ | h | ı | i | j | k | l | m | n | ñ | o | ö | p | q | r | s | ş | t | u | ü | v | w | x | y | z |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
Ünlü harflerin ince biçimleri inceltme imi ile gösterilir: Â, Ê, Î, Ô, Û.
Ünlü harflerin uzun biçimleri vurgu imi ile gösterilir: Á, É, Í, Ó, Ú.
Alfabelerin karşılaştırılması

Latinizasyon (Romanizasyon) tabiri genel olarak Latin alfabesi dışındaki ses sistemlerinin Latin alfabesine çevrilmesini ifade eder.
Alfabelerin karşılaştırılması > Kiril-Latin alfabesi karşılığı

Ana madde: Kiril alfabesi
| Kiril Latinizasyon |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A | B | C | Ç | D | E | Ə | F | G | Ģ | Ğ | H | X | İ | J | K | Q | L | M | N | Ň | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | Y | V | Z | W | Ț | Ḑ | Š | Ž |
| А | Б | Ҹ | Ч | Д | Е | Ә | Ф | Г | Ӷ | Ғ | Һ | Х | И | Ж | К | Ҡ | Л | М | Н | Ҥ | О | Ө | П | Р | С | Ш | Т | У | Ӱ | Ј | В | З | Ў | Ц | Ӡ | Ҫ | Ҙ |
Alfabelerin karşılaştırılması > Arap-Latin alfabesi karşılığı

Ana madde: Arap alfabesi
| Arapça Latinizasyon |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Arapça: ي | Arapça: ۋ | Arapça: و | Arapça: ه | Arapça: ن | Arapça: م | Arapça: ل | Arapça: گ | Arapça: ڭ | Arapça: ك | Arapça: ق | Arapça: ٯ | Arapça: ف | Arapça: غ | Arapça: ع | Arapça: ظ | Arapça: ط | Arapça: ض | Arapça: ص | Arapça: ش | Arapça: س | Arapça: ژ | Arapça: ز | Arapça: ر | Arapça: ذ | Arapça: د | Arapça: خ | Arapça: ح | Arapça: چ‎ | Arapça: ج | Arapça: ث | Arapça: ت | Arapça: پ | Arapça: ب | Arapça: ا | Arapça: ء |
| Y | V | W | H | N | M | L | G | Ň | K | Q | Ķ | F | Ģ |  Ă | Ż | Ṫ | Ḋ | Ṡ | Ş | S | J | Z | R | Ž | D | X |  Ḩ | Ç | C | Š | T | P | B | A, E | Ä,U, İ |
Alfabeler

«Jeni Jol» (Azerbaycan, 1922-1929):
Аа, Bb, Сс, Çç, Dd, Ее, Əə, Ff, Gg, Ƣƣ, Нh, Xx, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Ɵɵ, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Yy, Vv, Zz, Ƶƶ, Ьь
«Caññı Karaçaj-Malqar Elible» (Karaçay-Malkar, 1924-1940)
Aа, Bʙ, Сс, Çç, Dd, Ее, Ff, Gg, Ƣƣ, Нh, Xx, İi, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Ņᶇ, Oo, Œœ, Pp, Qq, Rr, Ss, Šš, Tt, Uu, Vv, Xx, Yy, Zz, Ƶƶ, Ьь
«Caññı Malxar Alifbi» (Karaçay-Malkar, Alternatif)
Аа, Bʙ, Сс, Çç, Dd, Ее, Ff, Gg, Ƣƣ, Нh, Xx, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Ņᶇ, Oo, Ɵɵ, Pp, Rr, Ss, Šš, Tt, Uu, Vv, Yy, Zz, Ьь
«Birleşik Türk Əlifbası» (Ortak Alfabe, 1929-1939):
Аа, Bb, Сс, Çç, Dd, Ее, Əə, Ff, Gg, Ƣƣ, Нh, Xx, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Ɵɵ, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Yy, Vv, Zz, Ьь
«Jañalif» (Tatar, 1929-1939)
Аа, Bb, Сс, Çç, Dd, Ее, Əə, Ff, Gg, Ƣƣ, Нh, Xx, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Ņᶇ, Oo, Ɵɵ, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Ƴƴ, Vv, Ww, Zz, Ьь
«Yeni Türk Älifbası» (Azerbaiycan, 1991-1992):
Аа, Ää (Əə), Bb, Сс, Çç, Dd, Ее, Ff, Gg, Ğğ, Нh, Xx, Iı, İi, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Yy, Zz
«Yañi Tatar Älifbası» (Tatar-2002)
Аа, Ää, Bb, Сс, Çç, Dd, Ее, Ff, Gg, Ğğ, Нh, Xx, Iı, İi, Íí, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Ññ, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Ww, Yy, Zz
«Yañi Başqırt Əlifbası» (Başkurt-2002)
Аа, Bb, Сс, Çç, Dd, Ее, Əə, Ff, Gg, Ğğ, Нh, Xx, Iı, İi, Íí, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Ññ, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Ww, Yy, Zz, Źź
Harfler ve ses değerleri > El yazısında çizgili harfler

Orta-Çizgili harfler el yazısında zaman zaman kullanılmakla beraber bunların aslında ses değerleri açısından herhangi bir işlevi yoktur ve genellikle eşsesli kelimeleri ayırt etmekte veya bir el alışkanlığı olarak kullanılmaktadır. Çoğu zaman vurgulu ve kalın bir söyleyişi göstermeye yarar.
Đ: Türkçede yalnızca el yazısında eşsesli kelimeleri ayırmak için kimi zaman bu kullanıma rastlanır. Bu harfi içeren kelimelerin büyük bir kısmı halk ağzında D ile de karşılanabilen T sesini de ihtiva eder: Dolu (tam olma) ve Đolu (yağış şekli) sözcükleri arasındaki fark başka bir örnektir. Benzer biçimde Đon (giysi) ve Don (buzlanma) sözcükleri örnek olarak gösterilebilir... Bu sesin Türkçede yer aldığı başka bir kelime ise Arđ (Arka) sözcüğüdür. Kimi yörelerde Ard kimi yörelerde ise Art olarak telaffuz edilir.
Ƶ: Türkçede yalnızca el yazısında eşsesli kelimeleri ayırmak için kimi zaman bu kullanıma rastlanır. Vurgulu bir Z sesini içeren ses ayrımlarını gösterir. Örneğin: Ƶar ve Zar farkı. (Ortak Türk alfabesinde yer alır ve Türkçedeki J sesi karşılığında kullanılır.)
Diğer Örnekler: Ƀağ (bahçe) ve Bağ (düğüm), Ҟurt (yırtıcı) ve Kurt (larva), Ᵽas (oksitlenme) ve Pas (iletme), Roman (kitap) ve Ɍoman (millet adı) farkları...
Harf karşılaştırması

Belli başlı Türk yazı dillerini yazmak için günümüzde kullanımda olan alfabelerdeki her harfin, diğer bazı yazı dilinde dengi yoktur. Hiçbir şekilde dengi bulunmayan harf, ilgili yazı dilinde o harfi karşılayan sesin kullanımda olmadığını gösterebilir. Ayrıca, bazı sesler bütün yazı dillerinde olsa da, onları yansıtan harfler çeşitli sebeplerle farklı kurulmuş olabilir. Aşağıdaki tabloda Latin, Arap ve Kiril temelli çeşitli alfabelerdeki harflerinin karşılaştırılması mümkündür.
Alfabe tablosunda, Türkiye Türkçesinde bulunmayan harflere de yer verilmiştir. Bu sesler ve onları gösteren harfler daha çok başka topluluklarla iç içe yaşayan Türk halkları tarafından kullanılmaktadır. Örneğin İran Azerileri Arapça Ayın (Ayn) harfini veya Gagavuzlar Slavik Tse harfini yoğun biçimde kullanırlar. Bu örnekler daha da çoğaltılabilir. Dolayısıyla alfabenin bazı kısımları yalnızca bazı topluluklar tarafından kullanılmaktadır.
Ünlü harflerin uzun biçimleri inceltme imi ile gösterilir: Â, Ê, Î, Ô, Û.
Yarı ünlü (gırtlaksı) harfler, inceleme yayınlarında yumuşatma imi ile gösterilir: Ă, Ĕ, Ĭ, Ŏ, Ŭ.
Kiril Е harfi için Azerbaycan Kiril alfabesindeki Е harfinin ses değeri esas alınmıştır. Bu harf de Türkçedeki E sesidir.
Š=Ť ve Ž=Ď harfleri peltek seslerdir; dil ucu ile dişlerin arasından çıkar.
Arapçada bulunan peltek S (Arapça: ث) sesi Türk dilleri içinde Başkurtça ve Türkmencede yer alır (Kiril: Ҫ).
Arapçada bulunan peltek Ž (Arapça: ذ) sesi Türk dilleri içinde yalnızca Başkurtçada yer alır (Kiril: Ҙ).
Türkçede bulunmayan Ț (Kiril: Ц) ve Ḑ (Kiril: Ӡ) sesleri Kiril alfabesinin romanizasyonunda kullanılır.
Ṡ ve Ḋ harfleri vurgulu /s/ ve vurgulu /d/ olarak işitilen seslerdir. Modern standart Arapçadaki ses değerleri esas alınmıştır.
Türkçeye Arapçadan geçen kelimelerde ص için altı noktalı Ṣ kullanılırken, ض harfi için çevirilerde altı noktalı Ḍ veya üstü noktalı Ż kullanılır. Örneğin: ṣadaḳa, ṣāḥib, ṣabun, ḥuṣūṣ, ramaḍān, ḳāḍı, każā/kaḍā, ḍarb, ḍarbe vb.
Ṫ ve Ż harfleri Vurgulu T (T-D) ve Vurgulu Z (Z-S) olarak işitilen seslerdir. Modern Standart Arapçadaki ses değerleri esas alınmıştır.
Türkçeye Arapçadan geçen kelimelerde ط için altı noktalı Ṭ şeklinde kullanılırken, ظ harfi için çevirilerde altı noktalı Ẓ kullanılır. Örneğin: ṭarīḳ, ṭarīkat, ẓan, ẓālim, ẓafer, maẓlūm...
Ğ ve Ă: Gırtlaksı ünsüz harflerdir (Arapça: غ ve ع). Boğazın boğumlanmasıyla çıkarılan seslerdir. Örneğin: Ģayb, Ărab...
Ayın (ع) harfinin çekimli (harekeli biçimleri) Ŭ ve Ĭ olarak gösterilir. Örneğin: Ŭmum, Ĭtır...
Ⱨ ve Ⱪ: Boğazdan çıkan boğumlu harflerdir (Arapça ح ve ٯ; Kiril Ҳ ve Қ). Boğazın hafif sıkılması gerekir.
Ň: Gırtlağa yakın olarak genizden çıkarılan N sesini gösterir.
Č: Türkçedeki J sesini karşılayan bir harftir.
Bazı harfler için özellikle el yazısında kimi farklılıklar bulunabilir. Örneğin: Ķķ=Ⱪⱪ ve Ḩḩ=Ⱨⱨ
ٯ = ق (Gırtlaksı K harfi) veya ڨ (Gırtlaksı G harfi).
Harf karşılaştırması > Arapça ünlülerin Türkçe dengi

Bütün Türk yazı dilleri gibi Türkiye Türkçesi de ünlü bakımından (Arapçanın aksine) zengin bir dildir. Bu sebeple Arapça alıntı kelimelerin ünlüleri, Türkiye Türkçesinde telaffuzla artmıştır; a > a, e; u > u, ü, o, ö gibi genişlemeler görülmüştür. Arapça uzun ünlüler Türkçenin imlâsında bazen gösterilmez (bk. Yazım Kılavuzu 1 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.).
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kısa ünlü | Ses' | Örnek | Türkçe |   | Uzun ünlü | Örnek-1 | Örnek-2 |
| Ä | A, E | Yämin | Yemin |   | Â | Kazâ | Hâlâ |
| U | U | Mulk | Mülk |   | Û | Mûnis | Sükûn |
| İ | I | Sihhat | Sıhhat |   | Î | Îlan | Dînî |

Yazı karakterleriyle Türkiye’nin Yeni Türk alfabesi
Tapyoka

Manyoklar

Tapyoka manyok bitkisinin depo köklerinden elde edilen bir nişastadır. Manyok bitkisi tropikal ovaların sıcak koşullarına adapte olmuş çok yıllık bir çalıdır.
Tapyoka tropik ülkelerdeki milyonlarca insanın temel gıdasıdır. Yalnızca karbonhidratlı besin değeri sağlar ve protein, vitamin ve mineral bakımından düşüktür. Diğer ülkelerde çeşitli üretilen gıdalarda koyulaştırıcı madde olarak kullanılır. Tapyokadan tapyoka incisi, tapyoka çipi, tapyoka pudingi, yassı ekmek de hazırlanır.
Hayatın Sesi TV

| Hayatın Sesi TV |
| --- | --- |
Tam adı: Hayatın Sesi Televizyonu
Kuruluş: 21 Mart 2007
Kapanış: 29 Eylül 2016
Slogan: Milyonerlerin değil, milyonların televizyonu
Dili: Türkçe
Yayın alanı: Türkiye, Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Doğu, Kafkaslar
Genel merkez: İstanbul
Websitesi: Hayatın Sesi TV [ölü/kırık bağlantı]
Hayatın Sesi TV, 21 Mart 2007'den 29 Eylül 2016'ya kadar yayın yapan bir televizyon kanalı. Haber, aktüalite, politika ve kültür ağırlıklı bir yayın içeriğine sahipti. Türksat 3A uydusu üzerinden Türkiye, Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Doğu, Kafkaslar gibi geniş bir coğrafyada izlenebilmekteydi. Ayrıca internet sitesinden de canlı olarak izlenebilmekteydi.
Sekiz yıl Hayat TV olarak yayın yapan TV, bir şirketin Hayat isminin patentini alması sonucunda ismini Hayatın Sesi olarak değiştirmişti.
29 Eylül 2016'da, 15 Temmuz askerî darbe girişimi sonrası ilan edilen olağanüstü hâl kapsamında çıkarılan kanun hükmünde kararname ile Hayatın Sesi TV ile birlikte 12 televizyon kanalı ve 11 radyo kanalı kapatıldı. Gerekçe olarak "milli güvenliği tehdit eden yapı, oluşum ve gruplar ile terör örgütlerine aidiyeti belirlenen kanallar" ifadesi kullanıldı. Kapatma kararı, özellikle sosyalist, sol çevrenin protestolarına neden olurken "Türkiye'nin demokratik güçlerinin sesini duyuran kanallar hedef alınıyor. Sol, sosyalist ve emekçilerin kanalları kapatılıyor." söylemlerinin dillendirilmesine neden oldu.
Programlar

Körfezden Notlar
Bilim ve Toplum
Karaborsa
Ekmek ve Gül
Fırat'ta Hayat
Hayat'ın Günlüğü
Çandiyar
Yaşamda Adım Adım
Sıfıraltı
Çepeçevre Yaşam
Emek Forum
Genç Hayat
Sağlıklı Günler
Avrupa'da Hayat
Artı Eksi 7 Londra
Dünyanın Sokakları
Adem Olan Anlar
Ninnilerin Göçü