stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İspanya İç Savaşı

İspanya İç Savaşı (İspanyolca: Guerra Civil Española), 17 Temmuz 1936–1 Nisan 1939 tarihleri arasında, demokratik seçimle başa gelmiş İkinci İspanyol Cumhuriyeti'ne sadık Cumhuriyetçiler ile General Francisco Franco liderliğinde isyancı bir grup olan Milliyetçiler arasında yaşanmıştır. Savaşı Milliyetçiler kazanmıştır ve Franco, 1939'dan öldüğü yıl olan 1975'e kadar İspanya'yı yönetmiştir.
Savaş, İkinci İspanya Cumhuriyeti'nin –Başkan Manuel Azaña liderliğindeki– seçili hükûmetine bağlı José Sanjurjo komutası altındaki İspanyol Cumhuriyetçi Ordusu'nun bir grup generalinin pronunciamento'sundan (muhalefeti ilan etmesinden) sonra başladı. İsyankar darbe, İspanya Özerk Haklar Konfederasyonu, dindar-muhafazakâr Carlistler ve faşist Falanjistlerin dahil de olduğu bazı gruplar tarafından desteklendi.
Darbe Fas, Pamplona, Valladolid, Cádiz, Cordova ve Sevilla’daki askerî birlikler tarafından desteklendi. Ancak, önemli şehirlerde isyan eden birlikler (Madrid, Barselona, Valensiya, Bilbao ve Malaga vs.) amaçlarına ulaşamadılar ve hükûmet kontrolü altında kaldılar. Böylece İspanya, askerî ve politik anlamda ikiye ayrıldı. General Francisco Franco tarafından liderlik edilen Milliyetçiler ve Cumhuriyetçi hükûmet, ülkenin kontrolü için savaşıyorlardı. Sovyetler Birliği ve Meksika (diplomatik olarak), Cumhuriyetçilere yardım için araya girerken; Nazi Almanyası ve Faşist İtalya, Milliyetçilere asker ve cephane yardımında bulunuyordu. Nazi Almanyası ayrıca hava desteği de sağlıyordu. İngiltere ve Fransa ise iç savaşa müdahale etmemişlerdir.
1937'de Milliyetçiler güney ve batıdaki kalelerinden İspanya'nın kuzey kıyı şeridinin çoğunu ele geçirdiler. Savaşın çoğunda Madrid'i ve Madrid'in güney ve batıdaki alanlarını kuşattılar. 1938 ve 1939'da Katalonya’nın çoğunu ele geçirince savaş Milliyetçilerin zaferiyle ve binlerce solcu İspanyol'un sürgüne gönderilmesiyle sona erdi. Sürgüne gönderilenlerin çoğu Fransa'daki mülteci kamplarına gitti. Savaştan sonraki süreçte General Francisco Franco önderliğinde faşist bir diktatörlük kuruldu ve bütün sol partiler Franco rejimi yapısı içinde tasfiye edildi. Savaş, İspanyol toplumunun uzun süreden beri çözemediği toplumsal sorunları su yüzüne çıkartmış, bu anlamda iç savaş sırasında her iki tarafın da kontrolü altındaki bölgelerde hukuk dışı uygulamalar yaşanmıştır.
Arka plan > 19. yüzyıl

19. yüzyıl İspanya için çalkantılı zamanlar olmuştur. Bazı liberaller, geleneksel olarak 1812'deki İspanya Anayasası'nda, İspanya monarşisinin gücünü kısıtlamasının ve liberal bir devletin kurulmasına dair hükümlerin olmasını savunmuşlardır. 1812'de reformlar, Kral VII. Ferdinand'ın anayasayı askıya almasıyla son buldu ve Saint Louis'nin Yüzbinlerce Çocuğu adlı Fransız mobilize askerî birliğin yardımıyla Triento Liberal hükûmeti düşürüldü. 1814 ile 1874 arasında yirmi başarılı darbe yaşandı. Politik sistem ile toplum gerçeklerini eşleştirmek için bazı reformlar yapıldı. Burjuvazide ve ticari sınıfta bazı gelişmeler yaşandı. Feodalite olduğu gibi güçlü kaldı; latifundia denen bir azınlık grup emlakların çoğuna sahipken aynı zamanda hükûmette de önemli görevleri bulunuyordu. Toprak sahiplerinin gücüne zaman zaman endüstri ve tüccar sınıfı tarafından meydan okundu, bu girişimler çoğunlukla başarısızlıkla sonuçlandı.
1868'teki halk ayaklanmaları Bourbon Hanedanı'ndan Kraliçe İkinci Isabella'nın tahttan indirilmesiyle sonuçlandı. 1873'te Isabella'nın yeniden tahta geçirilmesiyle, Savoy Hanedanı'ndan Kral Birinci Amadeo politik baskılardan dolayı tahttan çekildi ve kısa ömürlü Birinci İspanya Cumhuriyeti ilan edildi. Aralık 1874'teki Bourbon'ların restorasyonundan sonra Carlist'ler ve Anarşistler monarşiye karşı tutum aldı. İspanyol politikacı ve Radikal Cumhuriyetçi Parti lideri Alejandro Lerroux, yoksulluğun üst seviyelerde olduğu Katalonya'ya cumhuriyetçiliği götürdü. Orduya duyulan kinin artması 1909'daki Barselona'da yaşanan Trajik Hafta'nın yaşanmasına sebep oldu.
Askerî darbe > Hazırlıklar

Bazı şüphelenilen generalleri yerinden almak için, Cumhuriyetçi hükûmet Franco'yu genelkurmay başkanlığından Kanarya Adaları'nın komutanlığına getirdi. Manuel Goded Llopis, müfettiş generalliğinden Balear Adaları'nın komutanlığına atandı. Emilio Mola, Afrika Orduları'nın başından Navarre'deki Pamplona askeri komutanlığına atandı. Fakat bu olay Mola'nın anakarada ayaklanmasına sebep oldu. General Jose Sanjurjo, operasyonun başındaki isimlerden biri oldu ve Carlist'lerle anlaşma yapılmasına yardımcı oldu. Mola ana planlamaları yapan kişiydi ve komuta kademesindeki ikinci kişiydi. Josê Antonio Primo de Rivera Mayıs'ın ortalarında cumhuriyet'e karşı gelmekten hapse atıldı.
İç savaş > 1937

Franco, İtalyan ve Fas'tan gelen koloni güçleriyle bir kez daha Madrid'e saldırır ama başarısız olur. Bu başarısız harekâttan sonra Franco, 8 Şubat'ta Malaga Savaşı'yla Malaga'yı alır. Sonrasında milliyetçiler, Madrid-Valencia yolunu kesmek için cumhuriyetçilerle Jarama nehrinde kanlı bir savaşa tutuşur. Sonunda bölgedeki sadece küçük bir kesim milliyetçi kontrolüne geçer ama esas amaç gerçekleştirilememiştir. Franco'nun yıldırım savaşı taktiklerini kullandığı Guadalajara Savaşı'nda Franco güçleri yenilir. Bu, savaş boyunca cumhuriyetçilerin kazandığı tek büyük zaferdir. Milliyetçiler, Bask bölgesinde kısılıp kalmış cumhuriyetçi güçleri ortadan kaldırmak için Biscay harekâtını başlatır. Bu harekât sırasında Alman Kondor lejyonu Guernica'yı havadan bombalar ve tarihe geçecek Guernica katliamı yaşanır. Bombalamada 200-300 civarı sivil hayatını kaybeder. Bombalama sonrası milliyetçiler Guernica'yı ele geçirir.
Katalonya'da yaşanan Mayıs olayları ve Guernica'nın düşmesi sonrası cumhuriyetçiler, Franco'nun Bilbao'yu almasını yavaşlatmak için Huesca taarruzunu başlatır ama başarısız olurlar. Nitekim Temmuz'da Franco güçleri Bilbao'yu, sonra da Gijon'u alarak tüm Bask ve kuzey İspanya'da hakimiyet kurar. Madrid'in hemen dışındaki Brunete ve Zaragoza'daki yenilgiler de cumhuriyetçileri zayıflatır. Belchite muharebesiyle de milliyetçiler tüm Aragon'u ele geçirir. Kasım sonunda Franco güçlerinin Valencia'ya yaklaşmasıyla cumhuriyetçiler, merkezlerini bu kez Barselona'ya taşır.
İç savaş > 1938

Önceden milliyetçilerin elinde olan ama Ocak'ta cumhuriyetçilere geçen Teruel kentini Franco güçleri, Alman ve İtalyan hava kuvvetlerinin de desteğiyle geri alır. Bu savaş önemliydi. Çünkü böylece milliyetçiler, cumhuriyetçilerin elindeki iki önemli şehir olan Valencia ile merkezleri Barcelona arasındaki bağlantıyı kesmeye çok yaklaştı. Hemen sonrasında gerçekleşen Aragon harekâtıyla milliyetçiler, cumhuriyetçileri ağır bir yenilgiye uğratarak Barcelona'ya doğru bir adım daha yaklaşırlar. Bu ezici yenilgi sonrası cumhuriyetçiler barış teklif eder. Ama Franco, koşulsuz teslim olmalarını istemektedir ve barış teklifini reddeder. Akabinde Levante taarruzuyla milliyetçiler, Valencia önlerine kadar gelirler ama karşılaştıkları ağır direniş yüzünden şehri alamazlar.
Cumhuriyetçiler o sırada Katalonya ve Valencia arası bağlantıyı yeniden sağlamak için Ebro muharebesini başlatır. Franco'nun bizzat yönettiği birlikler, 2 gün süren savaşta cumhuriyetçileri yener. O sırada gerçekleşen Münih antlaşması, cumhuriyetçilerin morallerini yerle bir etmiştir. Artık kendilerini kurtaracak ve batılı güçlerin içinde olduğu bir anti-faşist ittifakın kurulması umutları suya düşmüştür. Tek yapmak zorunda oldukları şey, savaş bitene dek direnmektir.
İç savaş > 1939

Milliyetçiler yılbaşında tüm Katalonya'yı ele geçirir. 26 Ocak'ta Barcelona ele geçirilir. 27 Şubat'ta Birleşik Krallık ve Fransa, Franco rejimini resmen tanıma kararı alır. Artık cumhuriyetlerin elinde sadece Madrid, Valencia ve birkaç büyük şehirle birlikte doğu ve güneydoğu İspanya kalmıştır. Bu esnada cumhuriyetçi tarafta Segismundo Casado ve Julián Besteiro, başbakan Juan Negrín'e karşı ayaklanarak milliyetçilerle barış yapmak istemişlerdir. Bunun sonucunda Negrin, Fransa'ya kaçar. Ancak bu olay yüzünden Madrid çevresindeki Komünsitler isyan başlatır ve adeta iç savaş içinde iç savaş yaşanır. Artık cumhuriyetçiler kendi içinde parçalanmıştır. Komünsitlerin isyanı bastırılır ve Franco rejimiyle barış görüşmeleri başlatılır. Ancak Franco, hâla kayıtsız şartsız teslim olmalarını istemektedir. 26 Mart'ta Madrid'e doğru taarruza geçen milliyetçiler, 2 gün sonra başkent Madrid'i alırlar. 31 Mart'ta da tüm İspanya üzerinde kontrolü ele geçirirler. 1 Nisan'da Franco, radyoda kesin zaferini ilan eder ve 3 yıl süren iç savaş sonlanır.
İç savaş > Sonuçları

İspanya İç Savaşı yaklaşık 3 yıl sürmüş ve 1939'un mart ayında milliyetçilerin, Madrid'e girmeleri ile sonuçlanmıştır. Milliyetçilerin 1939 Mart sonunda başkente girmesiyle İspanya'da uzun yıllar sürecek olan Franco diktatörlüğü başladı. Mart 1939'da Falanjistler, yarım milyon ölü-yaralı, bir milyondan fazla sürgün ve sınırsız tahribata sebep olarak ülkeye hakim oldular. Savaş sonrası cumhuriyetçilere karşı cadı avı başlatılır. Binlerce cumhuriyetçi başta Fransa olmak üzere başka ülkelere kaçar. Yüz binlercesi tutuklanır. Almanlar deneyim açısından en kazançlı çıkan ülke oldu. İspanya İç Savaşı, Hitler'in durumunu güçlendirdi. Fransa üçüncü bir faşist komşuya sahip oldu.
Ayrıca Akdeniz'deki bu gerginlik Hitler'in Orta Avrupa'da daha rahat hareket etmesini; Avusturya ile Çekoslovakya'yı ilhakını kolaylaştırdı. Öbür yandan Madrid'i, Berlin-Roma Anti Kominitern paktına yakınlaştırdı. 1940'ta Çelik Pakt adını alacak olan üçlü dayanışmanın temelleri de atılmış oldu. Bu savaşta Alman Kondor Lejyonu hava taktiklerini ve teorilerini deneme fırsatı buldu. Bunlar içinde en önemlisi 27 Nisan 1937 yılında Biscay harekâtı sırasında Guernica'nın yoğun hava bombardımanı ile yok edilmesiydi.
İspanya'ya oldukça fazla miktarda tank ve zırhlı araç gönderilmişti. Ne var ki, bunlar, zırhlı birlik teorisine uygun olarak kullanılmadı. Tanklar, piyade destek elemanı olarak kaldı. Bu durum, batılı gözlemcilerin zihinlerinde yanlış imaj bıraktı ve onlar tankın stratejik bir unsur olmadığı yanılgısına düştüler.
Savaş boyunca her iki taraf da ağır katliamlar yaptı. Solcu cumhuriyetçiler Kızıl Terör ve sağcı milliyetçiler Beyaz Terör adında, kontrol ettikleri topraklarda karşıt görüşlüleri katlettiler. Bu katliamlar sonucu binlerce sivil ve savaş esiri hayatını kaybetmiştir.
Sanata etkileri

Pablo Picasso ünlü tablosu Guernica'yı İç Savaş dönemini anlatması için yapmış ve Alman bombardımanı altında kalan Guernica kasabasında yaşanan dramı resmetmiştir. Ressam, bu ünlü eserinin  Francisco Franco iktidarda olduğu sürece İspanya'ya götürülmesini yasaklamıştır. Eser, Franco rejimi sona erdikten sonra ABD'den Madrid'e getirilmiştir. Şu anda Centro de Arte Museo Reina Sofia Müzesinde sergilenmektedir.
Amerikalı romancı, hikâye yazarı ve gazeteci olan Ernest Hemingway İspanya İç Savaşı'nı yaklaşık 1 yıl gazeteci olarak gözlemledikten sonra gözlemlerine dayanarak Franco'ya karşı savaşan bir gerilla grubunu anlatan kitabı Çanlar Kimin İçin Çalıyor adlı eserini yazmıştır.
İlgili kitaplar

Ernest Hemingway, Çanlar kimin için çalıyor
Andre Malraux, Umut
Hugh Thomas, Spanish Civil War
Juan Ambou, İspanya İç Savaşı'nda Komünistler, Çeviren: Ogün Eratalay, Yazılama Yayınevi 2018 ISBN 9786052222003
George Orwell, Katalonya'ya Selam
İlgili filmler

Çanlar Kimin İçin Çalıyor, (İngilizce: For Whom Bell Tolls, 1943)  Ernest Hemingway'in eserinden Fragman 15 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Ümit, (Fransızca: L'Espoir - Sierra de Teruel, 1945), André Malraux'ın eserinden IMDB 12 Ocak 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Ay Carmela!, (1990) Fragman 14 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Ülke ve Özgürlük, (İngilizce: Land and Freedom, 1995) Fragman 27 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Özgürlükçüler, (İspanyolca: Libertarias, 1996) Fragman 2 Haziran 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Kelebeklerin Dili, (İspanyolca: La Lengua de las Mariposas, 1999) Fragman 15 Kasım 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Bulutların Üzerinde, (İngilizce: Head in the Clouds, 2004) Fragman 2 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Pan'ın Labirenti, (İspanyolca: El Laberinto del Fauno, 2006) Fragman 20 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Onüç Gül, (İspanyolca: Las Trece Rosas, 2007) Fragman 16 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Şeytanın Bel Kemiği, (İspanyolca: El Espinazo del Diablo, 2001) Fragman 16 Aralık 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Son Sirk, (İspanyolca:Balada triste de trompeta, 2010) Fragman 3 Şubat 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
İlgili diziler

Las Chicas Del Cable25 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 5. sezon (İngilizce: Cable Girls, 2018)
İlgili şarkılar

'For Whom The Bell Tolls' Metallica eseri (1984, Ride The Lightning Albümün'den)
Himno de Riego (İspanya Cumhuriyeti'nin Millî Marşı) Dinle 3 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Viva la república! Dinle 16 Mart 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Ay Carmela!
A las barricadas
No Pasarán Dinle 4 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Cara al Sol
Si me quieres escribir
Flowers From Exile (Rome)
Quinto Regimiento (5. Alay) Dinle 8 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
İlgili görüntüler

Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
Jose Antonio Primo de Rivera (Faranje'nin kurucusu)
Federico García Lorca (Cumhuriyetçi şairi) 12 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Guernica Bombardımanı 13 Ağustos 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Francisco Franco'nun Barcelona'ya girişi 24 Kasım 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
'Imágenes en color de la Guerra Civil Española' (Renkli Belgesel), Bl.1 26 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Bl.2 15 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Kral Birinci Amadeo
13 Nisan 1931 tarihli manşet İspanya Cumhuriyet yönünde oy kullandı
İspanya İç Savaşı'nın haritası (1936–1939).




  Baştaki Milliyetçi bölge – Temmuz 1936
  Milliyetçilerin ilerleyişi-Eylül 1936
  Milliyetçilerin ilerleyişi-Ekim 1937 
  Milliyetçilerin ilerleyişi-Kasım 1938
  Milliyetçilerin ilerleyişi-Şubat 1939
  Cumhuriyetçilerin kontrol altında tuttukları son bölge
    Ana Milliyetçi merkezler 

    Ana Cumhuriyetçi merkezler 



 Kara savaşları 

 Deniz savaşları 

 Bombalanmış şehirler 

 Toplama kampları 

 Katliamlar 

      Mülteci kampları
Teruel kentinde Cumhuriyetçi gönüllülerin toplanması, 1936.
İtalyan uçaklarının Barselona'yı bombalaması.
Bir milliyetçi propaganda afişi.
Guernica kentinin bombardımanı sonrası yıkıntılar.
Ziya Şengül

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Ziya Şengül
Doğum tarihi:  1 Temmuz 1944
Doğum yeri:  Plevne, Bulgaristan
Ölüm tarihi:  26 Şubat 2023 (78 yaşında)
Ölüm yeri:  Sarıyer, İstanbul, Türkiye
Boyu:  1,79 m (5 ft 10+1⁄2 in)
Mevkii:  Defans
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1962-1964 |  PTT |  28 |  (5) |
| 1964-1975 |  Fenerbahçe |  250 |  (19) |
| Toplam |   |  278 |  (24) |
Millî takım kariyeri
| 1961-1975 |   Türkiye |  21 |  (2) |
Teknik direktörlük kariyeri
1979-1980:  Fenerbahçe
1986:  Fenerbahçe
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Ziya Şengül (1 Temmuz 1944, Plevne - 26 Şubat 2023, İstanbul), Türk eski millî futbolcu, teknik direktör ve futbol yorumcusu. Fenerbahçe ve Türkiye millî futbol takımının eski kaptanlarındandır.
Futbolculuk kariyeri

Ziya Şengül 1.78 m boyundadır. Futbola Ankara'nın PTT takımında başladı. 1964 yılında, 20 yaşındayken Fenerbahçe'ye transfer oldu. Transfer olduğu Fenerbahçe'de döneminin en başarılı oyuncularından biri oldu (1965). Sarı-lacivertli forma ile 5 lig (1964-65, 1967-68, 1969-70, 1973-74, 1974-75), 2 Türkiye Kupası (1967-68, 1973-74) ve 3 Cumhurbaşkanlığı Kupası (1968, 1973, 1975) şampiyonluğu yaşadı. Fenerbahçe ve millî takıma kaptanlık yaptı. Birer kez U-18 Millî ve U-21 Millî oldu. A Millî formayı 21 kez giydi, 17'sinde kaptanlık yaptı, Cezayir ve Bulgaristan maçlarında birer gol attı.
1974 yılında Nesrin Sipahi, Fecri Ebcioğlu, Osman, Şükrü, Cemil, Emin Cankurtaran, Didi ve Yılmaz ile birlikte kulübün bilinen ilk marşı olan sözleri Fecri Ebcioğlu'na ait Yaşa Fenerbahçe'nin kaydında yer aldı.
1975 yılında Fenerbahçe-Trabzonspor jübile maçıyla futbolculuğu bıraktı. Fenerbahçe'nin başında teknik direktör olarak 1979-80 yılında TSYD Kupası, 1980'de Başbakanlık Kupası kazandı. 1979-80 sezonunda ligde 9 galibiyet, 10 Beraberlik, 2 Mağlubiyet aldı (takımın attığı gol sayısı 22, yediği gol sayısı 16).
Futbol sonrası ve ölümü

Fenerbahçe SK 1698 sicil numaralı Yüksek Divan Kurulu üyesiydi. 2001 ile 2013 yılları arasında Telegol adlı spor programında, 2015 yılı eylül ayından itibaren tvem kanalında yayınlanan "Serbest Vuruş" adlı spor programında yorumculuk yaptı. Şengül, 26 Şubat 2023'te doğum yeri İstanbul'da organ yetmezliği nedeniyle 78 yaşında öldü. Cenazesi bir gün sonra Âşiyân Mezarlığı'nda defnedildi.
Stratovarius

| Stratovarius |
| --- | --- |
Stratovarius Milan'da bir konserinde (2005)
Genel bilgiler
Başladığı yer:  Finlandiya
Tarzlar: Power metal Senfonik metal
Etkin yıllar: 1984 - 2004, 2004 - 2008, 2008 - günümüz
Resmî site: www.stratovarius.com

Üyeler: Timo Kotipelto Jens Johansson Lauri Porra Matias Kupiainen Rolf Pilve

Eski üyeler: Jari Kainulainen  John Vihervä Jyrki Lentonen Antti Ikonen Tuomo Lassila Sami Kuoppamäki Staffan Stråhlman Anders Johansson Katriina "Miss K" Wiiala  Timo Tolkki Jörg Michael

Stratovarius, 1984 yılında Finlandiya'nın başkenti Helsinki'de kurulmuş bir power metal grubudur. Kurulduklarından bu yana 16 stüdyo albümü, 4 DVD ve 1 canlı albüm yayımladılar. Alman grupları Helloween, Blind Guardian ve Gamma Ray ile birlikte power metal türünün hem öncülerinden hem de en etkili gruplarından birisi sayılır. Grup, kimisi tartışmalı olmak üzere birçok kadro değişikliği yaşadı ve 1995'ten itibaren kurucu üyelerin tamamı gruptan ayrılmış oldu. Şu anda grubun en uzun soluklu üyesi, 1994'te gruba katılan vokalist Timo Kotipelto'dur.
Tarihçe > Kuruluş (1984) ve ilk albüm Fright Night (1989)

Stratovarius 1984 yılında ilk olarak Black Water ismiyle kuruldu. Yaşanan birçok eleman, tarz ve isim değişikliğinden sonra grup kendi sesini bulabildi. Grubun ilk dönem üyeleri davul ve vokallerde Tuomo Lassila, gitarda Staffan Stråhlman ve basgitarda John Vihervä olmak üzere 3 kişiden oluşuyordu. 1984 yılının sonlarına doğru basgitarist Vihervä grubu bıraktığını açıkladı, yerine Jyrki Lentonen geldi. 1985 yılında isimlerini Stratovarius (bir gitar markası olan Stratocaster ile keman markası Stradivarius sözcüğünün kombinasyonu olan bu ismi bulanın Lassila mı yoksa Stråhlman mı olduğu konusu şaibelidir) olarak değiştiren grup, Lassila'nın Stråhlman'ı gruptan atması üzerine Timo Tolkki'yi Danimarka’nın Aalborg şehrinde verecekleri konserden birkaç gün önce gruba dâhil ederek vokal ve gitarı ona devretmiştir. Tolkki’nin gruba girmesiyle Stratovarius şu anki şeklini almıştır. 
Tolkki kadroya dâhil olduktan sonra 1987’de 3 parçalık (Parçalar Future Shock, Fright Night ve Night Screamer idi) bir demo kaydeden grup, Helsinki’deki Tavastia Club’da verdiği bir konser esnasında CBS Finland adlı plak şirketinin dikkatini çekmiş, plak şirketi grubun performansını beğenerek anlaşma imzalamak istemiştir. Grup CBS Finland ile anlaştıktan sonra kadrosuna klavyeci Antti Ikonen’i dâhil etmiştir. 1988’de “Future Shock” ve “Black Night” teklilerini piyasaya süren grup, 1989'da ilk albümü olan Fright Night'ı çıkararak Avrupa'da küçük bir turne ile ilk albümlerini tanıtmıştır. Giants of Rock adlı festivalde Anthrax gibi gruplarla aynı sahneyi paylaşmaları ise bu turnenin en dikkat çekici noktalarından birisidir.
1989 yılı turnesinden sonra basgitarist Lentonen gruptan ayrıldığını duyurmuştur.
Tarihçe > Twilight Time (Stratovarius II) (1991-1992) ve Dreamspace (1994)

1991 yılında grup, Stratovarius II adını verdiği ikinci albümünü kendi çabalarıyla yayınlamak zorunda kaldı; çünkü CBS Finland gruba olan ilgi ve alakasını kaybetmişti ve anlaşma bozulmuştu. Albümdeki “The Hands of Time” adlı şarkıyı duyan Shark Records grup ile anlaşmış ve 1992 yılında albüm, Twilight Time adıyla ve bu sefer farklı bir kapak dizaynıyla tekrar piyasaya sürülmüştür. Basgitarist Lentonen'in grubu bırakması üzerine albümdeki vokal ve elektro gitarların yanı sıra basgitar da Tolkki tarafından çalınmıştır. Ne var ki albüm yayınlanmadan kısa sıra önce gruba dahil olan Jari Behm, bu albümde çalmamış olsa dahi albüm bilgilerindeki basgitarist kısmında adı geçmektedir. Twilight Time yayınlandıktan sonra gruptan kovulan Behm'in yerine Jari Kainulainen gelmiştir.
1993 yılında yeni şarkı yazımına başlayan grup, 1994 yılında Dreamspace adlı üçüncü albümünü çıkardı. Albüm kaydının %70'i tamamlanmışken davulcu Lassila'nın her iki elinde de strese bağlı bir sakatlık olunca grup, 2 ay boyunca davuldan uzak kalan Lassila'nın yerine, kalan 4 parça için Kingston Wall davulcusu Sami Kuoppamaki ile anlaştı. Diğer iki albüme nazaran daha fazla popülarite kazanan ve birçok olumlu eleştiri alan bu albüm, vokallerde Tolkki'nin yer aldığı sonuncu albümdür. Ayrıca Tolkki aynı yıl içerisinde, uzun zamandır yapmak istediği solo albümünü “Classic Variations and Themes” adıyla yayınlamıştır.
Tarihçe > Kotipelto’nun gruba katılışı ve Fourth Dimension (1995)

Grup, Dreamspace'ten sonra yeni bir vokal arayışına girmiş, kadrosuna 1994 yılının ortalarında Timo Kotipelto’yu dâhil ederek 1995 yılında Fourth Dimension adlı dördüncü albümünü çıkarmıştır. Grup, yeni vokalistiyle power metalden ziyade daha çok neo-classical bir havaya bürünmeye başlamıştır. Albümdeki “Twilight Symphony” adlı şarkı bu değişmenin ilk sinyallerini veriyordu. Yeni tarzıyla popülaritesini iyice artıran grup, bu albümden “Against the Wind” adlı şarkıya bir de klip çekmiştir.
Tarihçe > Tuomo Lassila’nın gruptan ayrılışı, Episode (1996), Visions (1997) ve Destiny (1998)

11 yıldır grupta yer alan ve kurucu üye olan Tuomo Lassila, grubun gidişatı ve tarz değişikliğinden duyduğu rahatsızlık ve üzüntüden dolayı Antti Ikonen'i de yanına alarak gruptan ayrılmıştır. Yeni bir davulcu ve klavyeci arayışına giren grup, Yngwie Malmsteen ile çalışmışlığı olan İsveçli klavyeci Jens Johansson’ı ve Rage adlı gruptan Alman davulcu Jörg Michael’ı kadrosuna dâhil etmiştir. 
Yeni kadrosuyla 1996 yılında Episode adlı beşinci albümünü çıkaran grup, “Season of Change” ve “Forever” adlı şarkılarda açıkça fark edilebilen orkestral ve senfonik ögelerle, yeni tarzını pekiştirme fırsatı bulmuştur. Grup bu kadrosuyla 2009 yılında çıkacak olan Polaris albümüne kadar devam etmiştir.
1997 yılında Visions adlı altıncı albümünü çıkaran grup, bu albümden “The Kiss of Judas”, “Black Diamond” ve 10 dakikalık “Visions (Southern Cross)” gibi şarkılarla dikkat çekmeyi başarmıştır. En sevilen şarkıları Black Diamond, Visions albümünün çıkışından günümüze kadar grubun konser repertuvarında sürekli yer edinmiştir. Aynı yıl içerisinde Destiny adlı yedinci albümünü kaydedip 1998'de albümü piyasaya süren grup, bu albümle Finlandiya müzik listelerinde 1. sıraya ulaşmıştır.