stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mac OS X Panther

| --- | --- |


Geliştirici(ler): Apple Inc.
İşletim sistemi ailesi: Mac OS X (Mac OS, Unix benzeri)
Kaynak türü: Kapalı kaynak (açık kaynak bileşenleri ile)
Lisans: Ticari yazılım lisansı, Apple Public Source License
Çekirdek türü: Hybrid kernel (XNU) 
İlk Yayınlanma:  Versiyon 10.3  24 Ekim 2003
Son kararlı sürümü:  10.3.9 / 15 Nisan 2005 (19 yıl önce) (2005-04-15)
 
Platform desteği: PowerPC
Öncülü: Mac OS X 10.2
Ardılı: Mac OS X Tiger
Web sitesi: Resmi websitesi Wayback Machinede
Destek sona erdi
Mac OS X Panther, (Sürüm 10.3) Apple tarafından üretilmiş ve piyasaya çıkarılmış dördüncü nesil bir Mac OS X işletim sistemidir. Sürüme bu kez  büyük kedilerin bir türü olan Panthera ismi verildi. Apple 24 Ekim 2003 tarihinde Panther'i yayınladı. Sürümün güncellenmesi Apple Software Update yöntemi ile gerçekleşti. Safari web tarayıcısı da ilk kez bu sürümden başlayarak kullanılmaya başlandı.
Son kullanıcı özellikleri

Mac OS X Panther'in, yaklaşık 150 yeni özelliği olduğu bilinmektedir.
Finder: yerleşik bir metal arayüzü, yeni bir canlı arama motoru, özelleştirilebilir kenar çubuğu, güvenli silme, dosya etiketleri ve Zip desteği ile güncellendi.
Hızlı kullanıcı değiştirme.
Mission Control: Kullanıcılara küçük resimler olarak hepsini göstererek pencere kontrolü konusunda yardımcı olur.
TextEdit: TextEdit artık Microsoft Word (.doc) belgeleri ile uyumludur.
Xcode geliştirici araçları: Daha hızlı GNU Compiler Collection
Önizleme: PDF oluşturma hızını artırır.
QuickTime: Pixlet yüksek tanımlı Görüntü çözücünü destekler.
Panter ile gelen yeni uygulamalar

Font Book: Apple'ın font yöneticisi, karakter haritaları görüntülerken ve yazı tiplerini yüklemeyi kolaylaştırır. Ayrıca kullanıcılara kategoriler halinde yazı sıralamak için izin verir.
FileVault
iChat AV: iChatın yeni sürümü.
X11 (XQuartz): X11 Panther içine yerleştirilmiştir.
Safari: Yeni tarayıcı Apple ve Microsoft arasındaki sözleşme sona erdiğinde geliştirilen Internet Explorer for Mac'in yerine yapıldı.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Önce gelen: Mac OS X 10.2 | Mac OS X Panther 24 Ekim 2003 | Sonra gelen: Mac OS X Tiger |
Farra d'Isonzo

| Farra d'Isonzo |
| --- | --- |
Kent
Farra d'IsonzoFarra d'Isonzo şehrinin İtalya'daki konumu
Ülke:  İtalya
İl: Gorizia ili
Zaman dilimi: UTC+02.00 (OAYZD)
 • Yaz (YSU): UTC+01.00 (OAZD)
Farra d'Isonzo, İtalya'nın Friuli-Venezia Giulia bölgesine bağlı Gorizia ilinde bulunan bir komündür.
Euphorbia pachysantha

Euphorbia pachysantha, Euphorbia cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Eric Saade

| Eric Saade |
| --- | --- |
Eric Saade, 2016
Genel bilgiler
Doğum: Eric Khaled Saade 29 Ekim 1990 (33 yaşında) Helsingborg, İsveç
Başladığı yer: Kattarp, Helsingborg, İsveç
Tarzlar: Pop, Dans pop
Etkin yıllar: 2003-günümüz
Müzik şirketi: Roxy Recordings
İlişkili hareketler: What's Up!
Resmî site: www.ericsaade.com

Eric Khaled Saade (Arapça: إريك خالد سعادة) (d. 29 Ekim 1990, Helsingborg, İsveç), İsveçli şarkıcı ve çocuk programı sunucusudur. Annesi İsveçli, babası Lübnanlı'dır.
Saade, ilk şöhretini Joker (şimdiki ismiyle Popkorn) adındaki İsveç müzik müsabakasını kazanarak elde etti. Önceleri What's Up! isimli bir erkek grubunun üyesiydi. Ama 2009 Şubat ayında gruptan ayrıldı ve solo kariyerine başladı. 24 Ağustos 2009'da Roxy Recordings imzasıyla "Sleepless" isimli ilk şarkısını yayınladı.
İsveç'i Eurovision da temsil edebilmek için Melodifestivalen 2010'da "Manboy" isimli şarkısıyla yarıştı ve üçüncü olabildi. 2010 Eurovision Şarkı Yarışması 'nın finalinde, İsveç'in oylarını sunmuştur. 2011 yılında tekrar Melodifestivalen'de yarışmak için "Popular" isimli şarkısıyla başvurmuş ve ulusal finalde birinci olmuştur. İsveç'i 2011 Eurovision Şarkı Yarışması'nda "Popular" adlı şarkı ile temsil etmiştir ve 185 puanla 3. olarak büyük bir başarı elde etmiştir.
2010 yılında çıkarttığı "Masquerade albümünde ise "Manboy" ve "Sleepless" şarkılarını da ekledi.
Diskografi > Albümler

2010: Masquerade
2011: Saade Vol. 1
2011: Saade Vol. 2
Diskografi > Tekliler

| Yıl | Tekli | Albüm | Liste pozisyon> İsveç |
| --- | --- | --- | --- |
| 2009 | "Sleepless" | Masquerade | 44 |
| 2010 | "Manboy" | Masquerade | 1 |
| 2010 | "Break Of Dawn" | Masquerade | 45 |
| 2010 | "Masquerade" | Masquerade | 2 |
| 2011 | "Popular" | Saade Vol. 1 | 1 |
| 2011 | "Hearts in the air (feat. J-son)" | Saade Vol. 1 | 2 |
| 2011 | "Hotter Than Fire (feat. Dev)" | Saade Vol. 1 | 5 |
|  |  | Saade Vol. 1 |  |
FC Santa Coloma

Futbol Club Santa Coloma, Andorra'nın Santa Coloma köyünde kurulan futbol kulübü. Primera Divisio'da mücadele etmektedir.Son yıllarda Andorra'daki en başarılı takımdır.1986 yılında kurulan kulüp ligin de ilk şampiyonudur.8 lig şampiyonluğu, 8 de kupa şampiyonluğu bulunmaktadır.
Başarıları

Primera Divisió
Copa Constitució
Andorra Süper Kupası
Euphorbia oxyodonta

Euphorbia oxyodonta, Euphorbia cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Euphorbia oxystegia

Euphorbia oxystegia, Euphorbia cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Eskişehir Şekerspor

Eskişehir Şekerspor, 1 Ocak 1949'da kurulmuş Eskişehir ilinde yer alan bir spor kulübü. Futbol takımı 1950-51 ve 1958-59 sezonlarında Eskişehir Futbol Ligi'nin şampiyonu olmuştur. 1987-2004 yılları arası aralıksız 17 sezon 3. Lig'de mücadele etmiştir. 2019-20 futbol sezonunda Eskişehir 1. Amatör Lig'inde mücadele etmektedir.
Başarılar

Eskişehir Futbol Ligi
Teknik direktörler

Ergin Işık (2003)
Euphorbia ovalleana

Euphorbia ovalleana, Euphorbia cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Euphorbia thyrsoidea

Euphorbia thyrsoidea, Euphorbia cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Euphorbia pachypodioides

Euphorbia pachypodioides, Euphorbia cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Euphorbia tibetica

Euphorbia tibetica, Euphorbia cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Fehling çözeltisi

Fehling çözeltisi suda çözünen karbonhidrat ve keton fonksiyonel grupları arasında ayrım yapmak için kullanılan bir ayıraçtır. Aynı zamanda indirgeyici ve indirgeyici olmayan şekerleri ayırt etmek için kullanılan Tollens ayıraçına tamamlayıcı olarak da kullanılır. Test, 1849 yılında Alman kimyager Hermann von Fehling tarafından geliştirildi.
Fehling testi idrarda glükoz taraması yapmak için kullanılabilir, böylece diyabet tespiti yapılabilir.
Formik asit (HCO2H) de pozitif Fehling testi sonucu verir, Tollens testi ve Benedict testinde olduğu gibi. Pozitif testler, karbondioksit'e kolayca oksitlenebilir olabilmesi ile tutarlıdır.
Faz açısı

Vektör ve fazörlerde faz açısı terimi, kutupsal koordinat sisteminin açısal bileşeni temsil eder. Vektörün miktarı (veya genliği) için  A\angle \!\ \theta ,  gösterimindeki A ve faz açısı olan θ, açısal sembol olarak adlandırılır.
Dalga gibi periyodik olaylarda faz açısı, faz ile eşzamanlıdır.
Eskişehir Şehir Hastanesi

| Eskişehir Şehir Hastanesi |
| --- | --- |

Coğrafya
Konum: Odunpazarı, Eskişehir, Türkiye
Koordinatlar: 39°44′55″K 30°35′42″D﻿ / ﻿39.74861°K 30.59500°D﻿ / 39.74861; 30.59500
Genel Bilgiler
Tür: Şehir hastanesi
Durum: Kullanımda 
Açılış: Ekim 2018 (6 yıl önce) (2018-10)
Yüzölçümü: 333.0002
İşletme
Sahibi: Sağlık Bakanlığı
Poliklinik(ler): 254
Ameliyathane(ler): 38
Acil servis: Var
Helikopter Pisti: Var
Yatak sayısı: 1.081
İletişim
Telefon numarası: +90 222 611 4000
Email adresi: eskisehirsehir@saglik.gov.tr
Adres: 71 Evler Mahallesi,Çavdarlar Sk. No:144/A 26080 Odunpazarı/Eskişehir
İnternet sitesi: Resmî site

Hastaneler - Şehir hastaneleri
Eskişehir Şehir Hastanesi, Türkiye'nin Eskişehir ilinde bulunan bir hastanedir. Ekim 2018'de açılan hastane 1.081 yatak kapasiteli ve Eskişehir'in en büyük hastanesidir.
Tarihçe

2015 yılında Akfen İnşaat tarafından temeli atılan hastane, kamu-özel sektör işbirliği modeli ile inşa edilmiştir. Eski Eskişehir Devlet Hastanesi'nin kapanmasıyla açılan bu hastane 2018 yılının Ekim ayında hizmete başladı.
Özellikler

Eskişehir Şehir Hastanesi, kapasitesi dolayısıyla Kütahya, Bilecik, Afyon vb. çevre illere de hizmet vermektedir. Toplamda 333.000 metrekare kapalı alanda kurulu olan yerleşkede 635 oda, 254 poliklinik ve 38 ameliyathane bulunmaktadır.
Famicom Disk System

| --- | --- |


Üretici(ler): Nintendo
Tip: Video oyunu konsolu eklentisi
Nesil: Üçüncü nesil
Çıkış tarihi: JP: 21 Şubat 1986
Son üretim: 2003
Ortam: Disket
CPU: Ricoh 2A03
Famicom Disk System (Japonca: ファミリーコンピュータ ディスクシステム Famirī Konpyūta Disuku Shisutemu), Nintendo'nun Family Computer video oyunu konsolunun bir çevre birimidir. Veri depolama için "Disk Kartları" adı verilen özel disketleri kullanmaktadır. 1986-2003 yılları arasındaki tüm üretim süresi boyunca toplam 4.44 milyon adet satıldı. Famicom Disk System yalnızca Japonya pazarında 21 Şubat 1986 tarihinde satışa sunuldu.
Fehmarn

Fehmarn Köşkü
| Flama | Konum |
| --- | --- |

Temel veriler
Eyalet: Schleswig-Holstein
İl: Ostholstein




Yüzölçümü: 185,45 km²
Nüfus: 13036 (4 Ocak 2006)

Posta kodu: 23769
Telefon alan kodu: 4371
Plaka kodu: OH
Web sitesi: www.stadtfehmarn.de
Belediye başkanı: Otto-Uwe Schmiedt
Fehmarn Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyaletinde, Ostholstein iline bağlı kent. 185,45 km² yüzölçüme sahiptir. Nüfusu 4 Ocak 2006 itibarıyla yaklaşık 13036 olarak tespit edilmiştir. Belediye Başkanlığı Otto-Uwe Schmiedt tarafından yürütülmektedir. Limanı ve yeldeğirmenleri ile ünlüdür.
Familiar Linux

| --- | --- |

Geliştirici(ler): Linux
İlk yayınlanma: Mayıs 2000 (24 yıl önce) (2000-05)
Güncel sürüm: v.0.8.4 / Mart 2007 (17 yıl önce) (2007-03)
Tür: Linux dağıtımları
Resmî sitesi: familiar.handhelds.org 
Familiar Linux, iPAQ makineleri ve diğer kişisel dijital asistanlar (cep bilgisayarı) için bir Linux dağıtımıdır. OPIE veya GPE Palmtop Ortamını grafiksel kullanıcı arabirimi olarak kullanabilir. Bu makinelerde Windows CE'nin yerini aldı. Familiar Linux pek çok uygulama içeren eksiksiz bir işletim sistemiydi.
Mayıs 2000'de Alexander Guy, Compaq programcıları tarafından üzerinde çalışılan bir çekirdeği aldı, etrafında komple bir Linux dağıtımı yaptı ve Familiar (v0.1 )'in ilk sürümünü yayınladı. Dağıtım, Python ve XFree86 ile kenar yumuşatma yazı tipleri olan, Blackbox pencere yöneticisini kullanan hafif bir paketti. Carl Worth tarafından "ipkg" olarak adlandırılan ve kullanıcı uygulamalarının kurulmasına ve kaldırılmasına izin veren, Debian'ın dpkg'sine benzer yeni bir paketleme sistemi içeriyordu.
Bu sonraki sürüm, Compaq ekibinin inşa ettiklerinin ötesinde bir şeydi; kendi dağıtımlarını bırakıp Familiar'ı yeni referans olarak kabul etmeye karar verdiler.
Familiar Linux 8 Mart 2007'den beri güncellenmemiştir ve bu nedenle abandonware olarak sınıflandırılabilir. Katkıda bulunanların çoğu çabalarını Angstrom dağıtımı veya OpenEmbedded'a kaydırdı.
Maluku Denizi

| Maluku Denizi> Havza |
| --- | --- |
Ülke(ler): Endonezya
Koordinatlar: 0°25′G 125°25′D﻿ / ﻿0.417°G 125.417°D﻿ / -0.417; 125.417
Yerleşim(ler) (sahil): Bitung, Tidore
Genel bilgiler
Aktığı yer: Büyük Okyanus
Tür: Deniz
Ortalama derinlik: 4.810 m (15.780 ft)
Yüzölçümü: 200.000 km2 (77.000 sq mi)

Güneydoğu Asya'da Molucca Denizi'nin yerleşimi

Maluku Denizi (Endonezce: Laut Maluku) Batı Büyük Okyanusda, Endonezya adalarının içinde bulunan deniz. Bölge mercan bakımından zengindir ve birçok dalış noktasına sahiptir.
Yer

Maluku Denizi, güneyden Banda Denizi ile ve kuzeyden Celebes Denizi ile sınırlanır.
Tarih

Maluku Denizi, baharat ticareti için aktif bir alandı ve 4 sultanlık tarafından kontrol edildi.
Depremler

Deniz, Maluku Deniz Plakası'ndan dolayı çok aktif bir deprem alanıdır.
Faz

Vikisözlük'te  ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
Faz şu anlamlara gelebilir:
Faz (dalga), bir dalganın referansa göre durumu
Faz (elektrik), elektrik tesisatında akım taşıyan kablo
Faz (madde)
Faz kaydırıcı

Dolambaçlı yollardan oluşan seramik faz kaydırıcı baskılı devresi
Dolambaçlı yollardan oluşan bir faz kaydırma devresinin prensibi
Faz kaydırıcılarla faz açısını ayarlamak mümkündür, ancak anahtarlanması daha hızlıdır. Resimde, bir radara ait 4-bitlik faz kaydırma devresindeki dolambaçlı yollarla anahtarlama yapılarak gerçekleştirilen 0° den 337,5° ye kadar, her biri arasında 22,5° lik faz farkı bulunan 16 adet kademe görülmektedir. Benzeri şekilde resimde toplam 24 adet PIN-diyot için anahtarlama gerilimi sağlayan hatlardaki endüktans açıkça görülmektedir. Faz kaydırma modülü hem gönderim ve hem de alım yolunda çalıştığından, bu iki yol arasındaki dallanma (branching) modülün yer aldığı seramik baskılı devresi üzerinde bulunan giriş ve çıkış terminallerindeki PIN-diyot bağlantıları ile sağlanır.
Alım anında, gönderim anına karşılık gelen aynı veri sözcüğünün kullanılması gerekir.
Mantık şöyledir: Çizge biçimini en son gönderen ışıyıcı, alım evresinde, aynı yönden gelen yankı işaretini en önce alır ve yine en uzun dolambaçlı yolu kullanması gerekir.
İlave hat uzunlukları YF-işareti için belirlenmiş faz kayma miktarlarında gecikmelere sebep olur. Yandaki grafikte her biri 3-bitlik, üç adet faz kaydırma zinciri görülmektedir. Anahtarlar, bir kontrol gerilimiyle YF-işaretini karşılık gelen dolambaçlı yola aktaran hızlı PIN-diyot anahtarlardır. Aynı anda birkaç dolambaçlı yolun anahtarlanması mümkündür, bu durumda bunların gecikmeleri eklenirler. Bir merkezi bilgisayar her bir ışıma elemanı için gerekli faz kaymasını hesaplar ve dolambaçlı yolların değişik birleşimlerini işaret hattına bağlar.
Ancak, faz kaydırıcıların programlanması ve her şeyden önce, bir seri hat üzerinden bilgilerin faz kaydırıcılara iletilmesi çok zaman alır. Bu yeniden programlama alım süresi ile bir sonraki iletim darbesi arasındaki ölü zaman içinde gerçekleştirilir. Bu süre 200 µs yi bulabilir.
Eustala

Eustala, Araneidae familyasına bağlı bir örümcek cinsidir.
Eustachio Divini

Eustachio Divini
Eustachio Divini (4 Ekim 1610 - 22 Şubat 1685), bilimsel optik aletlerin yapımı için gerekli olan teknikleri geliştiren İtalyan bilim insanı.
Galilei'nin öğrencisi olan Benedetto Castelli'nin yanında bir süre eğitim gördükten sonra 1646'da Roma'ya yerleşen Divini, burada saat ve mercek yapımcısı olarak çalışmaya başladı. Bu dönemde çeşitli bileşik mikroskoplar ile uzun odaklı teleskoplar geliştirdi. Ağaç boruların içine yerleştirilen dört mercekten oluşan teleskopların odak uzaklığı 15 m'nin üstündeydi.
Kendi geliştirdiği bir teleskopla yaptığı gözlemlere dayanarak Ay'ın haritasını hazırlayan Divini, bu haritanın bakır oyma baskılarını hazırlayarak 1649'da yayımladı. Astronomi alanında ayrıca, Satürn'ün bazı halkalarını ve Jüpiter'in üzerindeki lekeleri ve uydularını inceledi. Geliştirdiği mikroskopların ve teleskopların çoğu Floransa, Roma, Padova ve başka müzelerde günümüze değin korunmuştur.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 1089109520  ISNI: 0000 0000 6256 1664  MGP: 154457  NLI: 987007500928105171  VIAF: 89010402
Eustachys

Eustachys Poaceae familyasına bağlı bir bitki cinsidir.
Fermentelos

Fermentelos, Portekiz'de Águeda belediyesine bağlı olan, 8,29 km2 yüzölçümüne sahip, 3.148 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: freguesia).
| g t Portekiz belediyesi Águeda'nın bucakları |
| --- | --- |
Águeda bayrağıÁgueda arması  Agadão • Aguada de Baixo • Aguada de Cima • Águeda • Barrô • Belazaima do Chão • Borralha • Castanheira do Vouga • Espinhel • Fermentelos • Lamas do Vouga • Macieira de Alcoba • Macinhata do Vouga • Óis da Ribeira • Préstimo • Recardães • Segadães • Travassô • Trofa • Valongo do Vouga
Fermentões

| Fermentões |
| --- | --- |
Freguesia

Ülke:  Portekiz
Bölge: Norte
Belediyeler arası topluluk: Ave
İlçe: Braga
belediye: Guimarães
Fermentões, Portekiz'in Braga ilçesindeki Guimarães belediyesinde bir bucaktır.
Felizardo Ambrosio

| Clube Desportivo Primeiro de Agosto |
| --- | --- | --- | --- |
Pozisyon:  Forvet
Kişisel bilgileri
Doğum tarihi:  25 Aralık 1987 (36 yaşında)
Doğum yeri:  Luanda
Boyu:  2.01m
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Clube Desportivo Primeiro de Agosto

| Madalyalar> Basketbol. Angola adına.Afrika Şampiyonası |
| --- | --- | --- |
| Altın | 2007 Angola | Angola |
| Altın | 2009 Libya | Angola |
Felizardo Ambrosio (d:25 Aralık 1987) Angola'lı profesyonel basketbol oyuncusu. 2007 ve 2009 yılında düzenlenen Fiba Afrika Basketbol Şampiyonası'nda millî takım ile 2  kez altın madalya aldı. 2008 Yaz Olimpiyatları ve 2010 FIBA Dünya Basketbol Şampiyonası'nda oynadı.
Felixstowe Limanı

| --- | --- |
Felixstowe Limanı   Port of Felixstowe
 
Konum
Ülke:: Birleşik Krallık
Yer:: Felixstowe
Koordinatlar:: 51°57′10.44″K 1°18′34.2″D﻿ / ﻿51.9529000°K 1.309500°D﻿ / 51.9529000; 1.309500
Detaylar
Açılış:: 1875
İşletmeci:: Felixstowe Dock and Railway Company
Sahibi:: Hutchison Port Holdings
Liman türü:: Konteyner limanı
İstatistikler

Felixstowe Limanı, Birleşik Krallık'ın Suffolk yönetim biriminde bulunan konteyner limanı. Ülkenin konteyner taşımacılığının yüzde 48'i buradan gerçekleştirilmektedir. 2017 yılı itibarıyla, elleçlenen 3.85 milyon TEU ile dünyanın 43., Avrupanın 8. en işlek konteyner limanıdır.
Litosfer

Dünya üzerindeki litosferin tektonik plakaları
Litosfer, eski Yunancada "kayalık" Hintçede "küre" anlamlarına gelir. Tanım olarak ise, sert ve mekanik özellikleri ile tanımlanan karasal tipte bir gezegenin veya doğal uydunun en dış kabuğudur. Litosfer, kabuk ve üst mantonun binlerce yıl veya daha büyük zaman ölçeklerinde elastik olarak davranan üst mantonun en üst bölümünden oluşur. Gezegenimizin kaya kısmını oluşturan ve en dış katmanı olan kabuğu tanımlamada kimyasal ve mineraloji yapısı kullanılır. Litosferin altındaki katman, astenosfer olarak bilinir.
Dünya'nın merkezden yüzeye doğru kesiti, kabuk ve mantoyu içeren litosfer
Dünya'nın litosferi

Litosfer, Dünya'nın sert ve sert dış katmanını yapılandıran kabuk ve en üstteki mantoyu içerir. Litosfer tektonik plakalara bölünmüştür. Litosferin, toprak oluşturma işlemi boyunca atmosfer, hidrosfer ve biyosfere kimyasal olarak tepki veren en üst kısmına "pedosfer" denir. Litosferin altında, üst mantonun daha zayıf, daha sıcak ve daha derin kısmı olan "astenosfer" bulunur. Litosfer-astenosfer sınırı, strese tepki olarak bir farkla tanımlanır: Litosfer, elastik ve kırılgan başarısızlıklarla deforme olduğu için çok uzun jeolojik zaman dilimlerinde sert kalır. Astenosfer ise yapışkan olarak deforme olur ve plastik deformasyon yoluyla gerginliği giderir.
Dünya'nın litosferi > Kavram tarihi

Litosfer kavramı, A.E.H Love tarafından 1911 yılında monografisi "Geodynamics'in bazı sorunları" adlı kitabında Dünya'nın güçlü dış tabakası olarak tanımlanmıştır. Kavram hakkında bir dizi makale yazan ve "litosfer" terimini tanıtan Joseph Barrell tarafından daha da geliştirilmiştir. Bu kavram, kıtasal kabuk üzerinde önemli yer çekimi anomalilerinin varlığına dayanıyordu. Buradan akabilecek daha zayıf bir tabakanın üzerinde (astenosfer olarak adlandırdığı) güçlü, katı bir üst tabaka yani litosfer'in olması gerektiği sonucunu çıkardı. Bu fikirler Reginald Aldworth Daly tarafından 1940 yılında "Dünyanın gücü ve yapısı" adlı seminal çalışmasıyla genişletildi. Jeologlar ve jeofizikçiler tarafından geniş çapta kabul edildi. Zayıf bir astenosfer üzerinde duran güçlü bir litosfer kavramları, plaka tektoniği teorisi için geçerlidir.
Dünya'nın litosferi > Türleri

İki tür litosfer vardır:
Okyanus kabuğu ile ilişkili olan ve okyanus havzalarında bulunan okyanus litosferi (santimetre küp başına ortalama yoğunluğu yaklaşık 2.9 gramdır.)
Kıtasal kabuk ile ilişkili kıta litosferi (santimetre küp başına ortalama yoğunluğu yaklaşık 2.7 gramdır.)
Litosferin kalınlığı, kırılgan ve yapışkan hareketler arasındaki geçiş ile ilişkili izoterm derinliği olarak kabul edilir. Olivinin yapışkan olarak deforme olmaya başladığı sıcaklık (1000 derecedir.) Bu izotermi ayarlamak için sıklıkla kullanılır, çünkü olivin genellikle üst mantodaki en zayıf mineraldir. Okyanus litosferi tipik olarak yaklaşık 50–140 km kalınlığındadır. (ancak okyanus ortası sırtlarının altında kabuktan daha kalın değildir.), kıtasal litosferin kalınlığı yaklaşık 40 km ila 280 km arasındadır. Tipik bir kıtasal litosferin üst kısmının 30 ila 50 km'si kabuktur. Litosferin manto kısmı büyük ölçüde peridotiteden oluşur. Kabuk, maho süreksizliğinde gerçekleşen kimyasal bileşimdeki değişiklik ile üst mantodan ayırt edilir.
Okyanus litosferi

Okyanus litosferi mafik ve ultramafik mantodan oluşur. Okyanus litosferi mantonun felsik kayalardan oluşmuş kıta litosferinden daha yoğundur. Okyanus litosferi zaman geçtikçe kalın bir hale gelir ve okyanus sırtından uzaklaşır. Oluşan bu kalınlaşma sıcak halde bulunan astenosferin litosfer mantosuna dönüştürülen ve okyanus litosferinin zamanla giderek çok kalın ve sıkı olmasına neden olan şey iletken soğumadır. Genel olarak okyanus litosferi mantodaki konveksiyon için bir kalkan görevi yapmaktadır.
Okyanus litosferi 20-30 milyon yıl boyunca astenosferden daha yoğun halde iken bundan sonra astenosfer daha yoğun bir hal almaya başlar. Çünkü kimyasal yapı olarak değişmiş okyanus kabuğu astenosferden daha hafiftir ancak manto litosferinin termal kasılmaları okyanus litosferini astenosferden daha yoğun bir hale sokar. Olgun okyanus litosferinin yer çekimini dengesiz iletmesi dengesizliği batma bölgelerinde okyanus litosferi çoğunlukla okyanus veya kıta olabilecek güçte olan litosferin altına batmaktadır. Okyanus ortasında bulunan sırtlarda her zaman daha yeni okyanus litosferi yapılır ve batma bölgelerinde ise yer altına girerek mantoya geri dönüşür bu şekilde bir döngü halinde devam eder sonuç olarak okyanus litosferi çok genç bir kabuktur tahmin edilen en eski okyanusa litosferi 170 milyon yıl, en eski kıtasal litosferin ise bölümleri milyarlarca yaşındadır.
Kıtasal litosferin en eski olan parçaları kratonların altındadır ve orada bulunan manto litosferi normal olanlara göre hem daha kalın hem de daha az yoğundur.
Düşük litosfer

Jeofizik üzerine yapılan bazı çalışmalar litosferin büyük parçalarının 2900 km derinlikte mantoya çekirdek manto sınırına yakın kısımlarda bulundukları diğerlerinin ise üst katmanda yüzdüklerini ortaya çıkarmıştır. Bazı litosferlerde 400 km boyunca uzanırken üstündeki kıta parçasına bağlı kalırken, Ürdün'ün 1988'de önerisi olan tektosfer boyutuna benzer.
Manto ksenolitleri

Jeologlar volkanları inceleyerek volkanik borularda ortaya çıkan manto ksenolitlerini inceleyerek mantoyu çok iyi bir şekilde anlayabilirler. Bu ksenolitlerin genel olarak tarihi osmiyum ve renyumun izotoplarının bolluklarının analizleri gibi birçok analiz şekli ile araştırılmıştır. Bu tür çalışmalar bazı tektonların altında bulunan manto litofürlerin plaka tektoniği ile birlikte devem eden manto akışına rağmen 3 milyar yılı geçen süreler boyunca sürdüğünü doğrulamışlardır.
Farklı litosfer türleri
Family (Masters of Horror)

| "Family" |
| --- | --- |
Masters of Horror bölümü
DVD kapağı
Bölüm no.: 2. sezon 2. bölüm
Yönetmen: John Landis
Senarist: Brent Hanley
Merkezî karakter: Harold Thompson
Görüntü yönetmeni: Attila Szalay
Editör: Patrick McMahon
Prodüksiyon no.: 202
Yayın tarihi: 3 Kasım 2006 (2006-11-03)
Süresi: 59 dakika
Bölüm oyuncuları
 Meredith Monroe Matt Keeslar George Wendt 
Bölüm kronolojisi
← Önceki "The Damned Thing" Sonraki → "The V Word"
Masters of Horror (2. sezon) 
"Family", Masters of Horror dizisinin 2. sezonunun 2. bölümüdür. Bölümün yönetmenliğini John Landis yaptı, senaryosu ise Brent Hanley tarafından yazıldı. Bölüm ilk olarak 3 Kasım 2006'da Kuzey Amerika'da yayımlandı.
Konu

Harold Thompson, aslında asitle bedenlerini erittiği kurbanlarının iskeletleri kullanarak bir aile kuran bir adamdır. Harold'un ailesi; canlı olduğuna inandığı bir karısı, bir kızı, bir baba ve anneden oluşmaktadır. Onlara giysilerle giydirir, evin etrafında hareket ettirir ve onlarla konuşur.
Bir gün Harold yeni komşuları Celia ve David ile tanışır. Ancak Celia ve David'in kendilerine ait bir sırrı vardır: Yıllar önce Harold bu çiftin kızını öldürmüştür ve bu çift o zamandan beri Harold'u takip ediyorlardı. Celia ve Harold, Harold'u tuzağa çekerler ve ona işkence ederek intikamlarını alırlar.