Fransız Devrimi'nin etkileri
Osmanlı imparatorluğu

Fransız Devrimi'nin Ortadoğu üzerindeki etkisi, Napolyon'un Mısır ve Suriye'yi işgalinin siyasi ve askeri etkisi ile gerçekleşti ve devrimci ve liberal fikirlerin ve devrimci hareketlerin veya isyanların nihai etkisinde. Napolyon'un 1798'deki işgaline Osmanlı yetkililerinin tepkisi oldukça olumsuz oldu ve halkı geleneksel dinin yıkılacağı konusunda uyardılar. Osmanlı'nın Fransa ile uzun süredir devam eden dostluğu sona erdi. Osmanlı seçkinleri Fransız Devrimi'nin değerlerine büyük ölçüde karşıydı ve onu tüm dinlere düşman, ateizmi teşvik eden materyalist bir hareket olarak görüyorlardı. Sultan III. Selim, imparatorluğunun ne kadar geride kaldığını hemen fark etti ve hem ordusunu hem de hükûmet sistemini modernleştirmeye başladı. Mısır'da da Memlüklerin yönetici seçkinleri kalıcı olarak yerlerinden edilmiş, bu da reformları hızlandırmıştı. Entelektüel açıdan, Fransız Devrimci fikirlerinin doğrudan etkisi neredeyse görünmezdi, ancak liberal fikirler ve yasal eşitlik idealinin yanı sıra zalim bir hükûmete muhalefet kavramı üzerinde uzun vadeli bir etki vardı. Bu bağlamda Fransız Devrimi, anayasacılık, parlamentarizm, bireysel özgürlük, yasal eşitlik ve etnik milliyetçilik duygusu gibi etkili temaları beraberinde getirdi. Bunlar 1876 civarında meyvelerini verdi.
Osmanlı Reis ül-Küttab'ın 1798 tarihli resmi bir raporunda devrimi "iğrenç bir frengi vakası" olarak tasvir eden şöyle deniyor:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Birkaç yıl önce Fransa'da patlak veren, kıvılcımlar saçan ve her yöne fesat ve kargaşa alevleri fırlatan fitne ve kötülük yangını, uzun yıllar önce bazı lanetli sapkınların zihninde tasarlandı. Bu şekilde: bilinen ve ünlü ateistler Voltaire ve Rousseau ve onlar gibi diğer materyalistler, saf peygamberlere ve büyük krallara karşı hakaret ve iftira, tüm dinin ortadan kaldırılması ve kaldırılması ve eşitlik ve cumhuriyetçiliğin tatlılığına imalar içeren çeşitli eserler basmış ve yayınlamışlardı, hepsi de kolayca anlaşılabilir kelimeler ve ifadelerle, alay şeklinde, sıradan halkın dilinde ifade edildi. Bu yazılarda yeniliğin hazzını bulan halkın çoğu, hatta gençler ve kadınlar bile bu yazılara yöneldi ve onlara yakın ilgi gösterdi, böylece sapkınlık ve kötülük beyinlerinin atardamarlarına frengi gibi yayıldı ve inançlarını bozdu. Devrim daha da şiddetlendiğinde, hiçbiri kiliselerin kapatılmasından, keşişlerin öldürülmesinden ve kovulmasından, dinin ve doktrinin kaldırılmasından rahatsız olmadı: eşitlik ve özgürlüğe gönül verdiler... Her devletin düzeninin ve uyumunun nihai temelinin kutsal hukukun, dinin ve doktrinin köklerine ve dallarına sıkı sıkıya sarılmak olduğunu; ülkenin huzurunun ve tebaanın kontrolünün yalnızca siyasi araçlarla sağlanamayacağını; Tanrı'nın kullarının kalplerinde Tanrı korkusunun ve intikam duygusunun gerekliliğinin sarsılmaz bir şekilde tesis edilmiş ilahi hükümlerden biri olduğunu. Fransa'da ortaya çıkan fitne ve kötülüğün önderleri, emsali görülmemiş bir şekilde... sıradan insanlardan Tanrı korkusunu ve intikam duygusunu kaldırmış, her türlü iğrenç eylemi yasal hale getirmiş, tüm utanç ve edep duygularını tamamen yok etmiş ve böylece Fransa halkının sığır durumuna düşürülmesinin yolunu hazırlamışlardır... Bununla da yetinmediler, 'İnsan Hakları' adını verdikleri isyankar bildirilerini tüm dillere çevirtip her yerde yayınlattılar ve ulusların ve dinlerin sıradan insanlarını tabi oldukları krallara karşı isyana teşvik etmeye çalıştılar." | „ |

Devrimin bu ve benzer etkileri dünya üzerinde yaşayan bütün ulusları etkileyip, yeni şekillenen toplum düzeninde kalıcı bir etki bırakmıştır.