stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İbi
Hikâye

Her Baldiyarlı kendi serüvenini yaşamak için hayatı boyunca en az bir kere Baldiyar topraklarını adım adım dolaşıp onu keşfeder. İbi de on yaşına bastıktan sonra, en yakın arkadaşı ve dostu Tosi ile birlikte Baldiyar'ı keşif yolculuğuna çıkar. Serüvensever Hoppa ve Pumba da onlarla birliktedir. İbi ve arkadaşları, karşılaştıkları sorunları çözerken matematik ile fen bilgilerini ve problem çözme yeteneklerini kullanarak eğlenceli ve pratik çözümler üretirler. Böylelikle çocuklara, matematiğin ve bilimin günlük yaşamın her yerinde var olduğunu da hissettirirler.
Hikâye > Baldiyar

Hikâyenin geçtiği kurgusal yerdir. Dizinin yönetmeni Sinan Ölmez tarafından tasarlanmıştır. Aşağıda Baldiyar'daki bazı yerler verilmiştir:
Kava Ormanı: İbi'nin doğduğu yerdir.
Sinirli Orman
Kunkun Köyü
Maku Bahçeleri: Tosi'nin doğduğu yerdir. Maku Bahçeleri'nde her zaman ilkbahar mevsimi yaşanır.
Makine Şehri Robon: Hoppa ve Pumba burada doğmuştur.
Kütüphane Şehri Sobo
Baldiyar Üçgeni
Su Altı Şehri Vagu
Yanardağ Şehri Piru
Çöl Şehri Didabe
Nera Takımadaları
Balon Köyü
Sarp Kayalıklar
Dev Ağaçlar Ormanı
Kuzey Şifahanesi
Kikoba Bataklığı
Guma Ormanı
Maden Şehri Kattu
Gippa Dağları
Bulut Şehri Gökada
Zaman Adası: Zaman hükümdarı Horat burada yaşar.
Dikey Şehir
Yüzen Kasaba
Saklı Kıta
Sonsuzluk Adası
Sisli Deniz
Umut Adası
Fısıltılı Orman
Poga Kulesi
Sırlar Dağı
Borra'nın Sarayı
Özet > 1. Sezon

Büyük gün geldiğinde İbi ile Tosi, her Baldiyarlı gibi kendi serüvenlerini yaşamak, Baldiyar'ın gizemlerini keşfetmek ve herkesle tanışmak için hazırdırlar. Tosi, pat pat yemişlerini yediğinde devasa ve uçabilen bir kaplumbağaya dönüşür. Artık, heyecan dolu büyük bir serüven başlamıştır. İbi ile Tosi, bu serüven boyunca birçok sorunla karşılaşırlar. Matematik ve fen bilgilerini, problem çözme yeteneklerini kullanarak eğlenceli, pratik çözümler üretirler.
Tosi'nin dedesi Tidebo, yıllar süren Baldiyar'ı keşif yolculuğu boyunca Resimli Baldiyar Atlası'nı hazırlamıştır. Tidebo atlasta Baldiyar'ın canlı türlerini, olağanüstü mekânlarını ve kimsenin duymadığı masallarını anlatmıştır. İbi ile Tosi, Tidebo'nun miras bıraktığı Resimli Baldiyar Atlası'nı Kütüphane Şehri Sobo'dan aldıklarında çok mutlu olurlar. Ayrıca, Robon şehrinde yaşayan Hoppa ile Pumba da, tıpkı İbi ile Tosi gibi Baldiyar'ı keşif yolculuğuna çıkmışlardır ve bu sevimli, oyunbaz vokiler, Baldiyar Atlası'nın içindeki gizemleri merak edip İbi ile Tosi'yi heyecan dolu bu macera sırasında yalnız bırakmamışlardır. İbi ile Tosi'yi her fırsatta takip eden ve izlerini kaybetmeyen Hoppa ile Pumba'nın tek amacı, atlasa sahip olmak ve içindeki gizemlerini çözüp zengin olmaktır.
Sobo'dan sonra Baldiyar Üçgeni Adası, Su Altı Şehri Vagu ve Yanardağ Şehri Piru'yu gezen ve buralarda yeni ve sevimli arkadaşlarla tanışan İbi ile Tosi, son olarak Çöl Şehri Didabe'ye gelirler. Burada, gizemli bir yabancı olan "Dodo" isminde gözlüklü ve maskeli birisi ortaya çıkarak Baldiyar Atlası'nı onlardan alır. Bu gizemli yabancının ortaya çıkmasıyla her şey karmaşık bir hâl almaya başlayacaktır. İbi, Tosi, Hoppa ve Pumba, neler olup bittiğini öğrenmek için atlası aldıkları Kütüphane Şehri Sobo'ya gidip Tidebo'nun eski dostu Yappa ile konuşmaya karar verirler...
Yayın takvimi

| Sezon | Yayın Günü ve Saati | Sezon Başlangıcı | Sezon Finali | Bölüm Sayısı | Bölüm Aralığı | TV Kanalı | Sezon Yılı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. Sezon | Her gün 12.55 ve 16.00 | 15 Haziran 2015 | 21 Haziran 2015 | 13 | 1-13 | TRT Çocuk | 2015 |
| 2. Sezon | Her gün 12.55 ve 16.05 | 22 Haziran 2015 | 28 Haziran 2015 | 13 | 14-26 | TRT Çocuk | 2015 |
| 3. Sezon | Her gün 13.00 | 18 Haziran 2016 | 24 Haziran 2016 | 13 | 27-39 | TRT Çocuk | 2016 |
| 4. Sezon | Her gün 14.50 | 1 Kasım 2017 | 7 Kasım 2017 | 13 | 40-52 | TRT Çocuk | 2017 |
| 5. Sezon | Her gün 15.30 | 29 Temmuz 2018 | 4 Ağustos 2018 | 13 | 53-65 | TRT Çocuk | 2018 |
| 6. Sezon | Her gün 12.45 ve 16.30 | 21 Haziran 2019 | 27 Haziran 2019 | 13 | 66-78 | TRT Çocuk | 2019 |
| 7. Sezon | Her gün 12.45 ve 16.50 | 23 Nisan 2020 | 2 Ağustos 2020 | 13 | 79-91 | TRT Çocuk | 2020 |
| 8. Sezon | Her gün 12.45 ve 16.50 | 6 Şubat 2021 | 30 Ağustos 2021 | 13 | 92-104 | TRT Çocuk | 2021 |
| 9. Sezon (Galaktik Serüven) | Her hafta sonu 16:50 | 16 Eylül 2023 | 10 Kasım 2024 | 13 | 105-117 | TRT Çocuk | 2023-2024 |
Bölümler

Ana madde: İbi bölümleri listesi
Sinema filmleri

Ana madde: İbi: Doğu Ekspresi'nin Gizemi
Karakterler

Ana madde: İbi karakterleri listesi
| Karakter | Seslendiren Sanatçı | Bölüm Aralığı | Açıklama |
| --- | --- | --- | --- |
| İbi | Elifcan Küçük | 1-104 | 10 yaşında; pembe saçlı, macerayı çok seven, bilgili, zeki, akıllı ve enerji dolu bir kız çocuğudur. |
| Tosi | Alp Pazarlı | 1-104 | İbi'nin en yakın arkadaşı olan bir tuktuk kaplumbağasıdır. Havalanıp uçma yeteneğine sahiptir. |
| Hoppa | Hakan Bozbey | 1-104 | Bir robottur. Mühendislik bilgisi oldukça fazladır. Altını ve hazineleri çok sever. |
| Pumba | Akif Yardımcı | 1-104 | O da bir robottur. Hoppa'nın dostudur. Hoppa gibi açgözlü değildir. Komik bir yapısı vardır. |
| Dodo | Serdar Ozap | 13-104 | İbi'nin babasıdır. |
| Lali | Duygu Biçer | 40-104 | İbi'nin annesidir. |
| Tidebo | Nusret Çetinel | 40-104 | Tosi'nin dedesidir. Baldiyar'ın en ünlü gezginidir. |
Uluslararası yayın

İbi, Arnavutluk'ta çoğunlukla Türk dizilerini yayınlayan Tring'in kanalları Tring Tring ve Tring Kids kanallarında TRT'den izin alınarak Arnavutça yayımlanmıştır.
Çuvaşça

| Çuvaşça |
| --- | --- |
Чӑвашла, Căvašla
Telaffuz: [tɕəʋaʂˈla]
Bölge: Çuvaşya
Etnisite: Çuvaşlar
Konuşan sayısı: 1.08 milyon  (2010)
Dil ailesi: Türk dilleri  Ogur öbeğiİdil BulgarcasıÇuvaşça
Yazı sistemi: Kiril
Resmî durumu
Resmî dil:  Rusya  Çuvaşistan 
Dil kodları
ISO 639-1: cv
ISO 639-2: chv
ISO 639-3: chv
Çuvaşçanın Rusya içindeki coğrafi dağılımı
Vikipedi
Çuvaşça (Çuvaşça: Чӑвашла / Căvašla), Rusya'nın orta kesiminde, Ural Dağları’nın batısında konuşulan çağdaş dönem Türki dillerden biridir. Türk dillerinin Ogur-Bolgar grubu öbeğinden varlığını korumuş tek dilidir. Çuvaşça, Çuvaşların anadili ve Çuvaşistan’ın resmî dilidir. Yaklaşık iki milyon kişi tarafından konuşulur. 2002 verilerine göre Çuvaşistan’da bu dili konuşan nüfusun % 92 etnik olarak Çuvaş, % 8’i ise başka etnik kökenlidir. Çuvaşça, okullarda eğitim dili olmasına ve medyada kullanılmasına karşın, Rusçanın yaygın kullanımından dolayı tehlike altında olan bir dildir.
Çuvaşça diğer Türki dillerden büyük oranda ayrışmıştır. Öyle ki, diğer Türki diller karşılıklı anlaşılabilirken, Çuvaşça için bu geçerli değildir. Hatta, dil bilimciler tarafından ilk olarak bir Fin-Ugor dili olduğu sanılmıştır. 13. ve 14. yüzyılda dikilmiş, bugünkü Tataristan'da yoğunlaşan, İdil Bulgar kitabelerinde Çuvaşların atası olan bir dil kullanılmıştır.
Bazı akademisyenler Çuvaşça'nın diğer Türki dillerinden çok uzak olduğunu savunup eski Bulgar dilinin Hunca ile bağlantılı olduğunu savunmuş ve bu genişletişmiş Oğur öbeğinin Türk dillerinin lehçesi olarak değerlendirilmesi yerine Hun-Bulgar veya Hun dillerinin bir parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunmuştur.
Volga dirseğindeki Kazan'da, ileride -Tatarlar ve Başkırlar arasında dağılmış olarak- Volga ve Ural arasındaki bölgede, nispeten az olan sayılarına rağmen (1959 sayımına göre 1.470.000) dil bilim ve etnoloji açısından en ilgi çekici ve en önemli Türk halklarından biri olan Çuvaşlar (Çavaş) yaşar. Hem farklı etnik hususiyetleri hem de ağız hususiyetlerine göre Çuvaşlar iki ana gruba ayrılırlar: Kozmodem'jansk, Çeboksary, Jadrin ve Kurmyş kasabalarında Yukarı Çuvaşlar (viryal < *üz el "yukarı memleket, yukarı halk") ve Aşağı Çuvaşlar (anatri < *enet ôegi ? 'aşağıda [Volga ve devamında] bulunanlar'), ayrıca, bilhassa Volga kıyısı dağları boyunca Cyvil'sk'den, Tetyuşi üzerinden Ul'janovsk (eski Simbirsk, Step Çuvaşlarının merkezi) bölgesine kadar olan yerdeki Step Çuvaşları önemle kaydedilmelidir.
Ses bilgisi > Ünsüzler

Çuvaşçanın ünsüzleri şunlardır: /p/ (п), /t/ (т), /k/ (к), /tɕ/ (ч), /ʂ/ (ш), /ɕ/ (ç), /χ/ (х), /ʋ/ (в), /m/ (м), /n/ (н), /l/ (л), /r/ (р), /j/ (й).
Ses bilgisi > Ünlüler

|  | İnce> Düz | İnce> Yuvarlak | Kalın> Düz | Kalın> Yuvarlak |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Yüksek | i (и) | y (ӳ) | [ɯ] (ы) | u (у) |
| Alçak | e (е) | [ø̆ ] (ĕ) | а (а) | ŏ (ă) |
Ses bilgisi > Ses evrimi

Günümüzde diğer Türkî dillere çok uzak olan Çuvaşçanın önemli ses değişimleri vardır:
Ş>L dönüşümü: “Taş” sözcüğündeki ş, “l” sesine dönüşmüştür: çul (burada ayrıca t>ç ve a>u değişimleri de vardır.)
Gümüş sözcüğünün Çuvaşçası “kĕmĕl” şeklindedir.
A>U dönüşümü: Örneğin “at” sözcüğü Çuvaş Lehçesinde ut şeklindedir.
Z>R dönüşümü: Örneğin “biz” kişi zamiri Çuvaşçada ebir  şeklindedir.
'Örnekler: Türkiye Türkçesi “sekiz”, Çuvaşçada sakăr. “Siz” kişi zamiri Çuvaşçada “esir”. “Buzağı” sözcüğü Çuvaşçada “păru”
D>R dönüşümü: Örnekler: “ayak” sözcüğünün eski Türkçesi “adaq/azaq” şeklindedir. Çuvaşçada “ayak” sözcüğü a'nın u'ya, d'nin y'ye ve k harfinin yumuşak g'ye dönüşmesiyle şöyle bir gelişme izlemiştir: adaq/azaq>urak>urağ>ura. Çuvaşçada “ura” ayak anlamındadır.
Koymak sözcüğünün eski Türkçesi (kod-) şeklindedir. Bugünkü Çuvaşçada o'nun u'ya, k'nin de sert h (x)’ye dönüşmesiyle (xur-) şeklindedir.
T>Ç dönüşümü: Bazı sözcüklerde olmayabilir. Bu değişime şu örneği verebiliriz: “taş” sözcüğünün Çuvaşçası çul şeklindedir. Bazı fiillerde bu tip değişmelere rastlamayabiliriz; dolmak fiilinin Çuvaşçası (tul-) şeklindedir.
K>Y dönüşümü: k>ğ>y şeklinde gelişmiştir. Bazı sözcüklerde vardır: “kan” sözcüğünün Çuvaşçası  “yun” şeklindedir.
Metin örnekleri > Diğer Türk dilleri ile karşılaştırma

Aşağıdaki tablo, Şaz grubuna ait Türkçe ile Tatarcanın Lir grubuna ait Çuvaşça ile kelime karşılaştırmalarını içermektedir:
Çuvaşça
Tatarca
Türkçe

amakemekemek

alaelekelek

alaelel

adaöt, ödötmek

arir, erer

ojirajirayır

şidiktişükaçık

şinasineksinek

hirkızkız

sirceryer

bübükebüğet

haşpaçapkaşapka

çaskaşkaş

pabavbağ

cholkolkol

kibekebigiysi

puşbaşbaş
Çuvaşça
Tatarca
Türkçe

halhakolakkulak

asajakasakasık

tuvıtüretören

horakarakara

ToraTänriTanrı

tatlatatlıtatlı

sjokyukyok

kümülkömişgümüş

iltinaltınaltın

hunazamjanımcanım

ojayay

gonküngün

jonkankan

kisnekiçiküçük

sjüljüleyüksek
Çuvaşça
Tatarca
Türkçe

sjoradanjaratanyaratan

conjancan

kebekiyimkebe, giysi

pülbölböl

jititit(köpek)

tertürtür

sjülenjilanyılan

asşijasatşiyaşatıcı

siljelyel

sjüren-süren

ijisaşyiğiş/yemek

ijebev

azadad

jomzjakamcıkamcı(şaman)
Çuvaşça
Tatarca
Türkçe

kürközgüz

anneanaanne

körközgöz

atteataata

kinkilengelin

herejörekyürek

vilimölümölüm

vodaodunodun

vurzvuruşdövüş

vuruuriuğru

vototod

kvakkökgök(mavi)

ivilouloğul

ivisauşavuç

awlanasewlenmekevlenmek

birasbirmekvermek

bolasbolmakolmak
Metin örnekleri > Sayılar

1 - pĕrre
2 - ikkĕ
3 - vişşĕ
4 - tăvattă
5 - pillĕk
6 - ulttă
7 - şiççĕ
8 - sakkăr
9 - tăhhăr
10 - vunnă
11 - vunpĕr
12 - vunikkĕ
13 - vunvişşĕ
14 - vuntăvattă
15 - vunpillĕk
16 - vunulttă
17 - vunşiççĕ
18 - vunsakkăr
19 - vuntăhhăr
20 - şirĕm
30 - vătăr
40 - hĕrĕh
50 - allă
60 - utmăl
70 - şitmĕl
80 - sakărvunnă
90 - tăhărvunnă
100 - şĕr
1000 - pin
Metin örnekleri > Kişi zamirleri

Ben: Epĕ (Эпĕ)
Sen: Esĕ (Эсĕ)
O: Văl (Вăл)
Biz: Epir (Эпир)
Siz: Esir (Эсир)
Onlar: Vĕsem (Вĕсем)
Çuvaş dili hakkında yapılan araştırma eserleri

Nikolay Aşmarın - Çuvaş dili sözlüğü
Sandra Hüller

| Sandra Hüller |
| --- | --- |
Hüller, 2023
Doğum: 30 Nisan 1978 (46 yaşında) Suhl, Doğu Almanya
Mezun olduğu okul(lar): Ernst Busch Dramatik Sanatlar Akademisi
Meslek: Aktris
Etkin yıllar: 1998–ɡünümüz
Çocuk(lar): 1

Sandra Hüller (30 Nisan 1978) Alman oyuncu. Alman, Avusturya, Amerikan, İngiliz ve Fransız filmlerinde rol aldı. 2023 yılında Jonathan Glazer'ın Holokost draması The Zone of Interest ve Justine Triet'in hukuk draması Anatomy of a Fall'daki başrolleriyle uluslararası tanınırlık kazandı. Bu filmlerdeki performansları ona iki BAFTA Film Ödülü adaylığı kazandırırken, ikincisi ona Avrupa Film Ödülü'nün yanı sıra Altın Küre Ödülü, César Ödülü ve En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü adaylığını kazandırdı.
Hüller, Hans-Christian Schmid'in 2006 yılında En İyi Kadın Oyuncu dalında Gümüş Ayı ödülünü aldığı draması Requiem'de Anneliese Michel'i ve Maren Ade'nin ilk Avrupa Film Ödülü'nü kazandığı 2016 yapımı komedi filmi Toni Erdmann'da sorunlu bir kızı canlandırdı. En İyi Kadın Oyuncu dalında . Frauke Finsterwalder'in 2023 tarihli tarihi kara komedisi Sisi &amp; I'de Irma Sztáray'ı canlandırdı.
Hüller, Julia Jentsch ve Paula Beer'in yanı sıra, 21. yüzyılda hem Avrupa Film Ödülü'nü hem de Avrupa Film Akademisi ve Berlin Film Festivali'nin en büyük ödülleri olan En İyi Kadın Oyuncu dalında Gümüş Ayı'yı kazanan tek Alman oyuncudur.
Özel hayatı

Hüller kızıyla birlikte Almanya'nın Leipzig-Plagwitz kentinde yaşıyor.
Filmografi > Film

| Yıl | Film | Rolü | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1999 | Nicht auf den Mund | Daisy | Kısa film |
| 1999 | Midsommar Stories | Beatrice | "Sabotage" bölümü |
| 2006 | Requiem | Michaela Klingler |  |
| 2006 | Kühe lächeln mit den Augen | Julia |  |
| 2006 | Madonnas [de] | Rita |  |
| 2008 | Where in This World |  | Kısa film |
| 2008 | A Woman in Berlin | Steffi |  |
| 2008 | The Architect [de] | Reh Winter |  |
| 2009 | Roentgen | Charlotte | Kısa film |
| 2009 | Fly | Sarah | Kısa film |
| 2009 | Germany 09: 13 Kısa films About the State of the Nation | Ulrike Meinhof | "Die Unvollendete" bölümü |
| 2009 | Miss Stinnes Motors Round the World [de] | Clärenore Stinnes |  |
| 2009 | Henri 4 | Catherine |  |
| 2010 | Brownian Movement | Charlotte |  |
| 2010 | Aghet – Ein Völkermord | Tacy Atkinson | Belgesel |
| 2011 | Über uns das All | Martha Sabel |  |
| 2012 | Fluss | Mother | Kısa film |
| 2012 | Strings | Mother |  |
| 2013 | Finsterworld | Franziska Feldenhoven |  |
| 2014 | Lose My Self [de] | Frauke, Lena'nın arkadaşı |  |
| 2014 | Amour Fou | Marie |  |
| 2016 | Toni Erdmann | Ines Conradi |  |
| 2017 | Don't | Superhero | Kısa film |
| 2017 | Fack ju Göhte 3 | Biggi Enzberger |  |
| 2018 | In the Aisles | Marion Koch |  |
| 2018 | 25 km/h | Tanja |  |
| 2019 | Sibyl | Mika |  |
| 2019 | Proxima | Wendy |  |
| 2019 | Exil | Nora |  |
| 2020 | Sleep | Marlene |  |
| 2021 | I'm Your Man | Employee |  |
| 2021 | Munich – The Edge of War | Helen Winter | Netflix filmi |
| 2022 | The Black Square | Martha |  |
| 2022 | Talking About the Weather | Clara |  |
| 2023 | Sisi & I | Irma Sztáray |  |
| 2023 | Bir Düşüşün Anatomisi | Sandra Voyter |  |
| 2023 |  İlgi Alanı | Hedwig Höss |  |
| 2024 | Rose | Rose |  |
Filmografi > Televizyon dizileri

| Yıl | Başlık | Rol | Not |
| --- | --- | --- | --- |
| 2011 | Der Kriminalist | Conny Lojewski | 1 bölüm |
| 2013 | Pinocchio | Fox | Mini dizi |
| 2014 | Polizeiruf 110 | Karen Wagner | 1 bölüm |
| 2016 | Crime Scene Cleaner (Der Tatortreiniger) | Silke Hansen | 1 bölüm |
III. Cináed

| III>  Cináed |
| --- | --- |
III. Cináed
İskoçya kralı
Hüküm süresi: MS 997-1005
Önce gelen: III. Causantín
Sonra gelen: II. Máel Coluim

Doğum: MS 966
Ölüm: 25 Mart 1005
Hanedan: Alpín
III. Cináed (İskoçça (Kelt dili): Cináed mac Duib; İngilizce: Kenneth III; MS 966-25 Mart 1005), İskoçya kralıydı. Saltanatı MS 997'den 1005 yılına kadar sürmüştür.
Cináed'in oğlu Giric'in tahta çıkmasını sağlamaya çalıştığı, ancak 1005'te savaşta öldürülmesinin ardından Máel Coluim'un iktidarı ele geçirdiği söylenir.
Melek

Başlığın diğer anlamları için Melek (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Bir Hristiyan ikonası: Hayalî Mikail tasviri
Hugo Simberg, 1903.
Melek (Arapça: ملاك, İbranice: מלאך, Latince: Angelus, Yunanca: Άγγελος), dini bir terim. Melek, birçok dinde inanılan semavi verilen isimdir. Meleklerin görevleri Tanrı'ya hizmet etmektir. Meleklere inancın var olduğu her din ve inançta melek kavramına bakış farklıdır.
Tarihçe

İnanç politeist toplumlardan tek tanrılı dinlere kadar birçok inanç sisteminde yer almakta, ancak tanımlanan varlıkların isim ve özellikleri farklılıklar göstermektedir. Örneğin mikail (Mi-Ka-el) ismi Yahudilikten de eski bir döneme tarihlenmektedir. Bazı melek isimleri putperestlik dönem 2. derece tanrılarının dönüşümleri olarak (Harut ve Marut, malik) görülmektedir.
Politeist veya animist dünya görüşlerinde doğaüstü güçler (tanrılar, ruhlar, cinler) farklı doğa olaylarına atanmıştır. Monoteizm çerçevesinde bu güçler, özerk doğaüstü varlıkları "meleklere" dönüştüren yüce tanrının hizmetkarlara dönüştürüldü. Monoteizm çerçevesinde, bu güçler bağımsız doğaüstü varlıklar haline geldi, en yüce tanrının hizmetkârları (melekler).[kaynak belirtilmeli]
Melek kavramı, en nihayetinde en yüce Tanrı'nın kontrolü altındaki doğaüstü güçler tarafından kontrol edilen veya etkilenen dünyanın, doğal olaylar ve insanlar dahil, insanlığın algısı olarak en iyi anlaşılabilir. "Bile "kötü" melekler (örneğin Şeytan, Samael, İblis vb.), insan doğasının içinde etkin bir güç olarak, bencil eğilimlerden sorumlu olarak anlaşılabilir.[kaynak belirtilmeli]
Yahudiler Babil sürgünü öncesinde hiçbir meleğin ismini bilmezlerdi. Ninova ve Babil sürgünü sırasında Pers ve Keldani etkisinde kalan Yahudiler Zerdüştlüğün iyi ruh ve kötü ruh inancını ve ruhların hiyerarşisini iyilik ve kötülük melekleri şeklinde ve meleklerin hiyerarşisi ile birlikte kendi inanç sistemleri içerisine sokmuşlardır.
Etimoloji

Batı dillerinde kullanılan Angel Yunanca elçi anlamına gelen Angelos'tan alınmadır.
Semitik dillerde ve Türkçede kullanılan melek ise İbranice "m l k" kökünden gelir.
Melek, malik, mülk, malik'ül mülk, memlük gibi kelimelerin köken aldığı "m l k"’in İsraillilerin komşuları olan Amon’luların tanrısı Molek (molech, moloch)’in isminden türetildiği düşünülür. Bu ilişki cehennem bekçisi malik açısından düşünüldüğünde daha açıktır.
“Bana ait olan bu tapınağa iğrenç putlarını yerleştirerek onu kirlettiler.
Ben-Hinnom Vadisi’nde Molek’e sunu olarak oğullarını, kızlarını ateşte kurban etmek için Baal’ın tapınma yerlerini kurdular. Böyle iğrenç şeyler yaparak Yahuda’yı günaha sürüklemelerini ne buyurdum, ne de aklımdan geçirdim.” (Yeremya: 32:34-35)
Sami kökenli Melek isimlerinin sonunda yer alan El veya İl semitik bir tanrıdır.
Yahudilik'te melek

Yahudilikte, İbranicesi mala‘kh olarak telaffuz edilen melek, Tanrı tarafından belirli bir görevi yerine getirmek amacıyla yaratılan, günahsız yaratıklardır. Melekler, haham Yahudiliğinde bedene sahip değildir, hepsi ateşten yaratılmış ebedi yaratıklardır ve Midrashim'de insanlarla bir rekabet olarak görünürler. Cennetteki varlıklar Tanrı'nın şefkatiyle güçlenir. İnsan, Tevrat'ı takip ederek, dua ederek, kötü içgüdüye direnerek ve zaten kusursuz melekler olan Teschuba tarafından duyulur. Yahudi geleneğinde de halk arasında duruyorlar.
Museviliğe göre meleklerin cinsiyeti olmaz ve yemek içmek gibi ihtiyaçları da yoktur ancak, görevleri icabı insan kılığına büründüklerinde bir cinsiyete sahip gibi görünebilirler ve bu durumdayken yiyip içebilirler.
Melekler doğrudan Tanrı'nın direktiflerine göre hareket ederler ve inisiyatif kullanamazlar. Musevilikte başlıca büyük melekler şunlardır.
Michael, Gabriel, Uriel, yani Ölüm meleği (Azrail) olan.
Yahudi mezheplerinden Sadukiler melek ve cin inancını bu inancın Yahudiliğe Babil ve İran inançlarından geçtiği gerekçesiyle reddederler. Meleklerle ilgili bilgiler Yahudi apokrif ve rabbinik metinlerde geniş yer tutar.
Hristiyanlık'ta melek

Ana madde: Hristiyanlık'ta melek
Hristiyanlık teolojisinde melekler cisimsiz maddelerdir. Ruhları ve zihinleri var ama fiziksel bedenleri yok. Tanrı'ın iradesine uyan ruhlar iyi iken, Tanrı'ın iradesine karşı çıkanlar kötü kabul edilir. Sonunculara şeytanlar denir, ancak yine de meleklerle aynı maddedendir.
Origenes, melekleri "saf akıllar" olarak tanımlar, ancak "İlk İlkeleri"nde onları Tanrı'dan ayırmak için "ruhsal" bir bedene sahip olduklarını iddia eder. Origen'e göre, önce akılları Tanrı yarattı, ancak bazı akıllar Tanrı'nın iradesini ihmal etmeye karar verdiler ve Tanrı'nın huzurundan düştüler. Tanrı'nın hizmetinde kalanlar melek oldular, orta derecede günah işleyip yine de tövbe edebilenler insan oldular ve kurtarılamayan canlar şeytan oldular. Bununla Origen, insanları da "düşmüş melekler" olarak kabul eder ve meleksel düşüşü Hristiyanlığın "ilk günah" kavramıyla teselli eder.
Melekler, bedensiz akılla ilgili pek çok felsefi tartışmaya zemin oluşturmuştur. Thomas Aquinas, tek bir zihnin beden olmadan nasıl günah işleyebileceğini melekler üzerinde ayrıntılı olarak açıklar. Bedensel arzularla ayartmanın yol açtığı günahlar olduğu gibi, akılda gelişen günahların da olduğunu açıklar. Melekler kibir ve haset gibi günahlar işleyebilirler, fakat beden gerektiren günahlar işlemezler. Ayrıca başka bir günahı gerektiren günahlar, ancak gerekli günah işlendikten sonra meydana gelebilir. Kendini başkalarından çok sevmek (kibir), haset gibi diğer günahlar için de gerekli olduğundan, asl günahın "kibir" olması gerekir ve bu nedenle Iblisın (ilk şeytan) günahı "hibris" ile özdeşleştirilir.
'İbranilere Mektup', sonsuz (sayısız) sayıda melek olduğunu belirtir.
İslam'da melek

Ana madde: İslam'da melek
Meleklere inanmak İslam dini akidesinin bir parçasıdır, yani iman esaslarındandır. Buna göre İslam dininde meleklerin varlığına ve İslam dininin melek görüşüne inanmayan kişi iman etmiş olmaz. Konuya Kur'an'da 2/285 ve 2/177'de değinilmiştir.
İslam dininde melekler, yemeyen, içmeyen, erkeklik ve dişiliği olmayan, uyumayan, günah işlemeyen, gözle görülmeyen, nurdan ya da ateş yaratıklar olarak nitelenmiştir. Görevleri, mahlukatı Allah'ın ismiyle seyredip, Allah'ın kudret ve sanat eserlerini o türlerde görerek, Allah'ı bütün eksikliklerden tenzih ve tespih etmek ve Allah'a ibadet etmektir. Ayrıca insanlar dışındaki mahlûkatın Allah'a karşı yaptıkları ibadeti Allah'a sunmakla yükümlüdürler. Bunun yanında hayvanların ve bitkilerin görevlerini onlara ilham etmek ve irade ile olan hareketlerine müdahale etmek, vaziyetlerini bir şekilde düzenlemek ile de vazifelidirler. İslam inancına göre meleklerin bu görevleri onların ibadetleridir. Mahlûkat üzerinde gerçek bir tasarrufları yoktur. Yaptıkları ancak Rablerine karşı dua etme konumunda kalarak, neticeyi Allah'ın yaratmasını istemeleridir. Bu İslâm'daki tevhîd inancının bir gereğidir. Tevhîd inancına göre evrende olan bütün her şey Allah tarafından yaratılır. İnsan, melek ve benzeri bütün mahlûkatın iradeleriyle istemeleri ise, vücuda getirilmek istenen şeyin yaratılmasını Allah'tan talep etmekten ibarettir.
İslam dinine göre meleklerin iradeleri vardır. Fakat insandan çok farklı olarak Allah'ın emrine karşı çıkmaya iradeleri yoktur; sadece emredileni cüzzi iradesiyle yerine getirir. Dolayısıyla günahsız varlıklardır. Aynı sebepten ötürü makamları sabittir.
İslam dininde, Kur'an'da veya hadislerde meleklerin sayıları ve çeşitleri tam olarak belirtilmemiştir. Yine de bazı melek çeşitleri ve görevleri gerek Kur'an'da, gerekse hadislerde belirtilmiştir. İslam dininde özellikle dört büyük melek olarak anılan dört baş melek vardır. Bunlar: Cebrâil, Mîkâîl, İsrâfil ve Azrâîl'dir.
Melek Freski - Santa Maria Antiqua kilisesi - Roma - c. 705-707
Muhammed ve Cebrail, Câmi'ut-Tevârîh'te yer alan bir minyatür, 1307
Yuhanna

Başlığın diğer anlamları için Yuhanna (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Havari Aziz Yuhanna |
| --- | --- |

Havari
Doğum: ~ 6 MS Bethsaida, Yahudiye, Roma İmparatorluğu
Ölüm: ~ 100 Ephesus, Asya, Roma İmparatorluğu
Kutsayanlar: Hristiyanlık
Yortu: 27 Aralık (Roma Katolik, Anglikan) 26 Eylül (Ortodoks)
Simge: Kitap, kadehte bir yılan, kazan, kartal
Koruyucu aziz: Aşk, bağlılık, arkadaşlıklar, yazarlar, kitapçılar, yanık kurbanları, zehir kurbanları, galericiler, editörler, kâğıt imalatçıları, yayımcılar, katipler, alimler, teologlar
Yuhanna  (Yunanca: Ἰωάννης υἱὸς (ya da ὁ) τοῦ Ζεβεδαίου, Latince: Iohannes Zebedaei), Hristiyanlık inancına göre İsa'nın 12 havarisinden biridir. Aslen Yahudi olan Yuhanna'nın, Yuhanna İncili'nin yazarı olduğu düşünülmektedir. Bu kitap dışında, Yuhanna'nın 1., 2. ve 3. mektupları ve Vahiy (Yuhanna'nın Vahyi), Yuhanna'nın kaleme aldığına inanılan Yeni Antlaşma kitaplarındandır. Zebedi'nin oğlu olduğu bilinen Yuhanna'nın Efes'te öldüğüne inanılıyor.