stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Türkler
Din > Dinsel tarih > Tengricilik

Tengricilik ya da Tengrizm tüm Türk ve Moğol halklarının, şimdiki inanç sistemlerine katılmadan önceki inancıydı. Tengri'ye ibadet etmenin yanında Animizm, Şamanizm, Totemizm ve atalara ibadet etmek bu inancın diğer ana hatlarını oluşturuyordu. “Tengri”, bugünkü Türkçedeki “Tanrı” kelimesinin eski şeklidir.
Bu inanca göre Gök'ün yüce ruhu Tengri'ydi. İnsanlar kendilerini gök baba Tengri, toprak ana Ötüken ve insanları koruyan atalarının ruhları arasında güven içinde hissedip, onlara ve diğer doğa ruhlarına dua ederlerdi. Büyük dağların, ağaçların ve bazı göllerin güçlü ruhları barındırdıklarına inanarak dualarını bu cisimlere doğru yöneltirlerdi. Göğün ve yeraltının 7 katı olduğuna, her katta çeşitli tanrıların, tanrıçaların ve ruhların varolduğuna inanılırdı. İnsanlar doğaya, tanrılara, ruhlara ve diğer insanlara saygılı davranıp, belli kurallara uyarak dünyalarını dengede tuttuklarına inanırlardı. Eğer bu denge kötü ruhların saldırısıyla ya da bir felaketten dolayı bozulursa bir şamanın yardımıyla tekrar düzene sokulması gerektiğine inanılırdı.
Bu inancın kalıntılarını bugün Moğollarda (Lamaizme entegre edilmiş şekilde) ve bazı hâlâ doğaya bağlı göçebe yaşam tarzı sürdüren Türk halklarında bulmak mümkündür. Bunların bazıları Altay-Türkleri ve Yakutlar. Ama Tengriciliği çoktan bırakmış halklarda da bu inancın birçok parçaları, mesela İslam'ın, Hristiyanlığın, Budizm'in, Museviliğin veya Taoizm'in yanında hâlâ batıl inanç olarak ya da geleneksel kültür olarak sürdürülmektedir. Ufak bir örnek: "Utançtan yedi kat yerin dibine girdim.."
Din > Dinsel tarih > Hristiyanlık

Tarihte Türk boylarının Hristiyanlık ile temasları oldukça eskilere götürülebilmekteyse de, ciddi anlamda bu inanca bağlılıklarının Hristi­yan dünyasının kristolojik tartışmalarının yaşandığı 5. yüzyıla dayandığı söylenebilir. Bu dönem içerisinde İstanbul'un dışında mevcut Nasturi kilisesinin misyonerlik faaliyetleri sonucu Nasturî Hristiyanlık Orta Asya ve Çin’den başlayarak İlhanlı ve Altın Ordu devletlerinin hüküm sürdüğü geniş bir saha içerisinde çeşitli Türk ve Moğol toplulukları ara­sında yayılma imkânı bulmuştur. 7. yüzyıldan itibaren Orta Asya'daki göçer Türkler Nasturi Hristiyanlığı benimsemeye başladılar. 781–2'de ve daha sonra 1007 yılında 200.000 Türk ve Moğol'un kitlesel olarak Hristiyan olduğu kaydedilmektedir. Diğer taraftan, benzer bir faaliyet Bizans Ortodoks Kilisesi tarafından 6-13. yüzyıllar arasında yürütülen misyon faaliyetleri sonucunda Karadeniz’in kuzey kıyıları ile Balkanlara gelerek yerleşen Bulgar, Hazar, Peçenek, Uz, Kuman-Kıpçak Türklerin­den Ortodoks Hristiyanlığı kabul edenler olmuştur. Yine Karadeniz’in kuzeyinde ve Romanya topraklarında özellikle XIII. yüzyılda Roma Ka­tolik Kilisesi misyonu sonucu Katolikliğin de Kumanlar üzerinde etken olduğu bilinmektedir. Çuvaşlar, Yakutlar, Batı Kumanlar, Peçenekler, Karamanlılar, Gagavuzlar Hristiyanlığı benimseyen Türk kavimleri olarak tarihteki yerlerini almışlardır. Bunların çoğu Ortodoks, bir kısmı da Katolik ve Protestan olmuşlardır.
9. yüzyılda, Selçuklular ile Bizans arasındaki çekişmelerden önce, Bizanslılarla müttefik olan Peçenekler Ruslara ve Macarlara karşı savaşmışlardır. 12. yüzyılda ise “Kanglılar” adındaki Türk boyu, Peçenek kabile siyasetinde egemen güç haline gelmiştir. Liderleri Kurya Kaan çok önemli bir karara imza atmıştır. Kanglılar, Katolik olan Macar düşmanlarının aksine, Bizans'ın Ortodoks Hristiyanlığını benimsemişlerdir. Böylelikle Bizans'tan Yunan keşişler gönderilmiş ve Peçenek kilisesi kurulmuştur.
Kumanların hikâyesi de oldukça ilginçtir. MS. 13. yüzyıllarda Batı Kumanlar Macaristan yakınlarına yerleşmiş ve bu topraklar “Kumanya” olarak adlandırılmıştır. 1227 yılında Kuman savaş ağası Bortz, Katolik Dominikan misyonerler tarafından ziyaret edilir ve bu süreçle birlikte Hristiyanlığı kabul eder. Papa 9. Gregor bu toplu iman olayını işitince 1 Temmuz 1227'de Estergon Başpiskoposu Robert'i oraya gönderir ve Batı Kumanlar Moldovya yakınlarında topluca vaftiz olur. Kumanya'da yeni bir Episkoposluk bölgesi (diyosez) oluşturulur ve Teodoric adındaki papaz Episkopos olarak atanır. Sonrasında Bortz Kaan Macaristan Kralı II. Andrew ile bir sadakat antlaşması imzalar ve Moğollara karşı müttefik olurlar.
Kumanların imanını pekiştirmeye yönelik Katolik misyonerler, “Codex Cumanicus” isminde Türk dilinde bir rehber ve ilmihal geliştirirler. Şu anda Venedik San Marco kütüphanesinde yer alan bu belge (Cod. Mart Lat. DXLIX), aynı zamanda en eski yazılı Türkçe metinlerden bir tanesidir.
Kültür

Ana madde: Türk kültürü
Altay dil grubuna mensup bir dil konuşan Türklerin kültürünün temeli, Orta Asya menşelidir.[kaynak belirtilmeli] Anadolu uygarlıkları ve İslam uygarlıklarından gelen kültürün de birleşmesiyle Anadolu'daki Türk kültürü gelişmiştir. Selçuklu ve Osmanlı dönemiyle beraber melez bir kültür ortaya çıkmıştır. 1923 yılından itibaren Türkler, Batı ile de yakınlaşmışlardır.[kaynak belirtilmeli]
Kültür > Edebiyat

Ana madde: Türk edebiyatı
Türk edebiyatı, Türk dilinde yazılmış sözlü ve yazılı metinlerdir. Türklerin İslam'ı kabullerine kadar birçok alfabede yazılan eserler söz konusudur. İslam'ın birçok Türk boyunda yayılması ve gelişmesiyle beraber Arap alfabesine bazı harflerin eklenmesiyle oluşturulan alfabe ile Orta Asya, Anadolu ve Balkanlarda birçok değerli eser meydana getirilmiştir. Arap asıllı alfabenin kullanılması Osmanlı döneminin öncesinde başlamıştır. Bu yeni dönemle beraber Arapça ve Farsça bilmek de Türkler arasında yayılmaya başlamış, bunun sonucunda bazı tabirler Türk diline taşınmıştır. Ancak, Türk dili geniş coğrafyasında yüzyıllarca hep kendi yapısıyla kullanılagelmiştir.
Orta Asya ve civarında Çağatay Türkçesi, Anadolu ve Balkanlarda Osmanlı Türkçesi merkezinde oldukça değerli eserler yazılmıştır.
Türk edebiyatının tarihi yaklaşık 1500 yıl öncesine dayanmaktadır. Bilinen en eski Türk yazıları 8. yüzyıldan kalma Orta Moğolistan'daki Orhun Irmağı vadisinde bulunan Orhun Yazıtları'dır. Türklerin İslam'ı kabul ettikten sonraki edebiyat metinleri şiir, nesir, lügatler, fıkıh eserleri, peygamberler tarihi, şecere türü yapıtlardır. 15. yüzyılda Dede Korkut Kitabı ile devam eden destan türüne ek olarak, mektuplar, menakıplar, tarihler, tezkireler nesir türünün biçimleridir.
Türk halk edebiyatı, âşık ve tekke kollarıyla eski çağlardan beri süregelir. Halk edebiyatının bilmece, destan, masal, efsane, hikâye, atasözü, fıkra, menkıbe, deyim, oyun biçimleri vardır. Tekke edebiyatının nefes, ayin, ilahi, naat, mevlit, münacat kalıplarıyla gelen kolları günümüze ulaşmıştır. Halk edebiyatı yanında klasik edebiyat denilen divan edebiyatı gelişmiştir. Batı'da roman türünün yaygınlaşmasıyla Türk edebiyatı da telif ve tercümelerle 1800'lerden başlayarak bu yöne eğilmiştir.
Türkiye'de Cumhuriyet döneminin ilk devrinde Millî edebiyat hâkimdir. Halk diliyle yazan ve Genç Kalemler dergisinde toplanan yazarlar eserlerinde Türklüğü, vatanı, kurtuluş mücadelesini anlatmışlar; kendilerinden önceki bireye dönük edebiyatıcedidecileri eleştirmişlerdir. Bu devrin en önemli yazarlarına örnek olarak Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Halide Edib Adıvar verilebilir. Millî edebiyatın milliyetçi görünümü sonraki devirde Anadoluculuk ve halkçılık olarak edebiyata yansımıştır. Bu dönemde Beş Hececiler ve Yedi Meşaleciler grupları kurulmuştur. Daha sonra II. Dünya Savaşı ve savaşın siyasi etkileriyle toplumculuk ve köycülük akımları güçlenmiştir. Âşık ve tekke edebiyatı, modernleşmenin etkisiyle gücünü kaybetmiştir. Divan edebiyatından ise Dil Devrimi, Türkçenin ön plana çıkarılması ve değişen edebiyat akımlarıyla, Osmanlı'ya ait bir tür olarak vazgeçilmiştir.
Modern Türk edebiyatı öykü, roman, eleştiri, deneme, şiir ve tiyatro eserleri gibi hemen her türde örnekler içermektedir. Genellikle modernist bir çizgide seyretmekte olsa da postmodernizmin etkileri de yoğun olarak görülmektedir.
Kültür > Mutfak

Ana madde: Türk mutfağı
Türk mutfağı Türklerin millî mutfağıdır. Osmanlı kültürünün mirasçısı olan Türk mutfağı hem Balkan ve Ortadoğu mutfaklarını etkilemiş hem de bu mutfaklardan etkilenmiştir. Ayrıca Türk mutfağı yörelere göre de farklılıklar gösterir. Karadeniz mutfağı, Güneydoğu mutfağı, Orta Anadolu mutfağı gibi birçok yöreler kendilerine ait zengin bir yemek haznesine sahiptirler.
Kısa bir ifadeyle Orta Asya ve Anadolu topraklarının sunduğu ürünlerdeki çeşitlilik, uzun bir tarihsel süreç boyunca birbirinden farklı birçok kültürle yaşanan etkileşim, Selçuklu ve Osmanlı gibi imparatorlukların saraylarında gelişen yeni tatlar, mutfak kültürümüzün yeni yapısını kazanmasında rol oynamıştır.
Genel olarak tahıl, çeşitli sebze ve bir miktar etle sulu olarak hazırlanan yemek türleri, çorbalar, zeytinyağlılar ve hamur işleri ve kendiliğinden yetişen otlarla hazırlanan yemeklerden oluşan Türk mutfağı; pekmez, yoğurt, bulgur vb. gibi kendine özgü sağlıklı yiyecek türlerini de ortaya çıkarmıştır.
Yöreden yöreye farklılaşan lezzetleri barındıran yeme-içme biçimleri; özel gün, kutlama ve törenlerde ayrı bir anlam hatta kutsallık taşır. Türk mutfağı, çeşit zenginliği ve damak tadına uygunluk yönünden olduğu kadar birçok yemek ve yiyecek türü ile sağlıklı ve dengeli beslenmeye ve vejetaryen mutfağına kaynaklık edebilecek örnekleri barındırmaktadır.
Kültür > Mutfak > Yörelere göre Türk mutfağı

Osmanlı kültürünün mirasçısı olan Türk mutfağı kendi içerisinde yörelere göre birtakım farklılıklar barındıran çok zengin bir yemek yelpazesini içerir:
Marmara Bölgesi yemekleri
Akdeniz Bölgesi yemekleri
Ege Bölgesi yemekleri
Karadeniz Bölgesi yemekleri
İç Anadolu Bölgesi yemekleri
Doğu Anadolu Bölgesi yemekleri
Güneydoğu Anadolu Bölgesi yemekleri
Kültür > Müzik

Ana madde: Türk müziği
Türk müziği, Türklerin yüzlerce yıldan beri geliştirdikleri, bugünkü özellikleri Selçuklu ve Osmanlı döneminde belirginleşen müziktir. Musiki, Osmanlı döneminde halk ve üst kültür çevrelerinde birbiriyle ilişkili, fakat karakterleri farklı iki ana dal olarak gelişmiştir. Osmanlı'nın son dönemindeki modernleşme hareketleriyle Batı etkisi görülmeye başlanmış, bu etki Cumhuriyet döneminde daha da artmıştır.
Türklerin İslam'ı kabullerinden çok önce dinî törenleri yöneten şaman, kam ya da baksı, elinde belirli sesler çıkaran demir parçalarının bağlı bulunduğu bir değnekle topluluğu etkiliyordu. Bu törenlerde davulun da önemli bir yeri vardır.
Hun Türklerinde, Uygur Türklerinde, Selçuklu Hanedanında ve Osmanlılarda müziğe büyük yer ve önem veriliyordu. Ozanları ve kopuzcuları olmayan hiçbir Selçuklu ordusu yoktur.
Eski Türk hakanlarının saraylarında ve ordugâhlarında musiki takımları 9 kök denilen eserleri her gün çalardı.
Kültür > Müzik > Geleneksel Türk müziği

Halk müziği ve klasik Türk müziği arasında çok önemli bir bağ vardır. Nitekim türkülerin pek çoğunda klasik musiki makamları kullanılmıştır. Aynı şekilde türkü, köçekçe, oyun havası, sirto, vb. halk musikisi formları klasik Türk musikisinde kullanılmıştır. İsmail Dede Efendi, Şakir Ağa, Şevki Bey gibi büyük klasik musiki bestekârlarının hemen hepsinin halk musikisi formlarını kullandıkları gözlemlenir.
Şehirlerde, saray çevresinde ve konaklarda
Köylerde
Kışlalarda
Kültür > Müzik > Klasik Türk müziği

Osmanlı İmparatorluğu yalnız musiki sanatına değil musiki ilmine de büyük önem vermiştir. Türk müziğinin Arap, Acem, eski Yunan ve Bizans asıllı olduğunu ileri sürenler vardır. Ancak Klasik Türk müziği genel nitelikleri bakımından Türk asıllıdır. Osmanlı uygarlığı her alanda büyük bir sentez geliştirdiği gibi, Türk müziği potasında yerel pek çok renk bu müziğin parçası haline gelmiş ve bunun karşılığında da Osmanlı musikisi devletin kapsadığı topraklar ve ötesine büyük etkilerde bulunmuştur.
Kültür > Müzik > Türk halk müziği

Halk türkülerinin ölçülü olanına kırık hava, ölçüsüz olanına uzun hava denir. Uzun havalar Anadolu'nun değişik bölgelerinde “bozlak, türkmani, maya, hoyrat, divan, ağıt” gibi adlarla anılır. Bunlar genellikle Karacaoğlan, Emrah, Ruhsatî, Sümmânî ve daha birçok tanınmış halk ozanının deyişleri üzerine yakılmıştır.
Spor

Türk spor tarihi Yaşar Doğu, Tanju Çolak, Cemal Kamacı, Naim Süleymanoğlu, Hidayet Türkoğlu, Hamza Yerlikaya, Halil Mutlu, Nevin Yanıt, Nurcan Taylan, Sinan Şamil Sam, Süreyya Ayhan gibi millî sporcuların başarılarına rağmen toplumda (özellikle Türkiye’de) spor yapma yaygınlığı ve spora ayrılan bütçe kısıtlıdır. En kabul gören spor futboldur. Geleneksel yağlı güreşi, cirit ve at yarışları ata sporu olarak sürerken avcılık, binicilik, kılıç, okçuluk, boks, atletizm, halterde dünya ve olimpiyat dallarında uluslararası başarılar gösterilmektedir.
Demografi

2007 yılında Milliyet gazetesinin Konda Araştırma Şirketine yaptırdığı ve şirketin denekler ile tüm Türkiye çapında 47958 kişiyle evlerinde yüz yüze yaptığı bir anket neticesinde Türkiye'nin etnik yapısı deneklerin kendilerini tanımlamalarına göre şu şekilde ortaya çıkmıştır:
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Araştırmada kullanılan kimlik grupları | Toplamda % | Deneklerin Söyledikleri Kimlik kategorileri | Toplamda % |
| Türk | 81,33 | Türk | 81,33 |
| Yerel kimlik | 1,54 | Manav | 0,59 |
| Yerel kimlik | 1,54 | Laz | 0,28 |
| Yerel kimlik | 1,54 | Türkmen | 0,24 |
| Yerel kimlik | 1,54 | Yurt içi bölge adı | 0,22 |
| Yerel kimlik | 1,54 | Yörük | 0,18 |
| Yerel kimlik | 1,54 | Anadolu Türk boyları | 0,03 |
| Asya Türkleri | 0,08 | Tatar | 0,04 |
| Asya Türkleri | 0,08 | Azeri | 0,03 |
| Asya Türkleri | 0,08 | Orta Asya Türk boyları | 0,01 |
| Kafkas kökenliler | 0,27 | Çerkes | 0,19 |
| Kafkas kökenliler | 0,27 | Gürcü | 0,08 |
| Kafkas kökenliler | 0,27 | Çeçen | 0,004 |
| Balkan kökenliler | 0,22 | Balkan ülkelerinden | 0,12 |
| Balkan kökenliler | 0,22 | Bosnalı | 0,06 |
| Balkan kökenliler | 0,22 | Bulgaristan Türkü | 0,04 |
| Göçmenler | 0,4 | Muhacir | 0,22 |
| Göçmenler | 0,4 | Balkan göçmeni | 0,16 |
| Göçmenler | 0,4 | Yurt dışı bölge adı | 0,02 |
| Müslüman Türk | 1,02 | Müslüman | 0,58 |
| Müslüman Türk | 1,02 | Müslüman Türk | 0,44 |
| Alevi | 0,35 | Alevi | 0,35 |
| Genel tanımlayanlar | 0,36 | Türkiyeli | 0,23 |
| Genel tanımlayanlar | 0,36 | Dünyalı | 0,12 |
| Genel tanımlayanlar | 0,36 | Osmanlı | 0,01 |
| Kürt | 8,61 | Kürt | 8,61 |
| Arap | 0,75 | Arap | 0,75 |
| Zaza | 0,41 | Zaza | 0,41 |
| Müslüman olmayanlar | 0,1 | Ermeni | 0,08 |
| Müslüman olmayanlar | 0,1 | Rum ve Hristiyan | 0,01 |
| Müslüman olmayanlar | 0,1 | Yahudi | 0,004 |
| Müslüman olmayanlar | 0,1 | Süryani | 0,004 |
| Roman | 0,03 | Roman | 0,03 |
| Diğer ülkelerden | 0,05 | Avrupalı | 0,02 |
| Diğer ülkelerden | 0,05 | Diğer Asya ülkelerinden | 0,01 |
| Diğer ülkelerden | 0,05 | Rus | 0,01 |
| Diğer ülkelerden | 0,05 | İranlı | 0,004 |
| Diğer ülkelerden | 0,05 | Amerika-Afrika | 0,004 |
| TC vatandaşı | 4,45 | TC Vatandaşı | 4,45 |
| Toplam | 100 |  | 100 |
Demografi > Nüfus yapısı

“Türk” tabiri bugün temelde iki düzeyi belirtir. İlk kısımda veya dar anlamıyla eski Osmanlı İmparatorluğu topraklarında ve yeni göçlerle çeşitli kıtalarda yaşayan Türkler (Türkiye Türkleri, Osmanlı Türkleri) belirtilir. İkinci kısımda veya geniş anlamıyla ise dünyadaki bütün Türk gruplarını belirtir. Bu ikinci kısım asli olarak Doğu Avrupa, Balkanlar, Türkiye, Orta Doğu, Kafkaslar, İran, Orta Asya, Sibirya, Doğu Türkistan, Moğolistan bölgesinde yaşar.
Burada, “Türkler” tabiri dar anlamıyla ele alınmıştır.
Demografi > Asli unsur

Osmanlı İmparatorluğu’nun eski topraklarında yaşayan ve Oğuz Türkleri merkezinde ortaklaşan Türk grubu bugün Balkanlar, Ege Adaları, Türkiye, Kıbrıs Adası ve Orta Doğu'da yerleşik bir halk ve asli unsur olarak yaşarlar.
Demografi > Yeni göçler

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra, 20. yüzyılda çeşitli sebeplerle başta Avrupa (Batı Avrupa) olmak üzere, Amerika, Avustralya ve Asya kıtalarındaki çeşitli ülkelere göç eden Türkler vardır.
Avrupa'ya Türkiye'den göç ederek yerleşmiş olan Türk göçmen toplulukları genellikle Batı Avrupa kısmında, özellikle Almanya, Fransa, Birleşik Krallık, Hollanda, Avusturya, Belçika ve Lihtenştayn'da bulunanlar. Bölgeye ilk göçlerinden günümüze birkaç kuşak geçmiştir. Amerika ve Avustralya'daki Türk göçmenler de yine 20. yüzyıldan itibaren bu kıtalara göç etmişlerdir.
20. yüzyılda başlayan göçlerle birçok kıtaya göç eden Türkler, Türkiye merkezli bir Türk grubudurlar ve Türkçenin Anadolu kolunun içinde yer alan çeşitli ağızlar konuşurlar.
Diaspora > Avrupa'da yaşayan Türkler

| Ülke | Toplam Türk Nüfusu | Ayrıntılı Bilgi | Nüfus Türü |
| --- | --- | --- | --- |
|  Arnavutluk | 4.000 |  |  |
 Andorra: 
|  Avusturya | 300,000-350,000 | Avusturya'daki Türkler |  |
| a[›] Azerbaycan | 110,000 | Azerbaycan'daki Türkler |  |
|  Belarus | 154 |  |  |
|  Belçika | 200,000 | Belçika Türkleri |  |
|  Bosna-Hersek | 50,000 | Bosna-Hersek Türkleri |  |
|  Bulgaristan | 746,664 | Bulgaristan Türkleri | Asli Nüfus |
|  Hırvatistan | 300 | Hırvatistan Türkleri |  |
|  Kıbrıs   Kuzey Kıbrıs | 2,000   260,000 | Kıbrıs Türkleri | Asli Nüfus |
|  Çekya | 1,700 |  |  |
|  Danimarka | 70,000  | Danimarka'daki Türkler |  |
|  Estonya | 24 |  |  |
|  Finlandiya | 7,000 | Finlandiya'daki Türkler | Asli Nüfus |
|  Fransa | 500,000 | Fransa'daki Türkler |  |
| c[›] Gürcistan | 2,500 | Ahıska Türkleri | Asli Nüfus |
|  Almanya | 3,500,000 | Almanya'daki Türkler |  |
|  Yunanistan   Batı Trakya   Atina   Rodos ve İstanköy   Selanik | Toplam nüfus bilinmiyor.   150,000   10,000 to 15,000   5,000   5,000 | Girit Türkleri   Batı Trakya Türkleri   On İki Ada Türkleri | Asli Nüfus |
|  Macaristan | 1,700 | Macaristan Türkleri |  |
|  İzlanda | 68 |  |  |
|  İrlanda | 3,000 | İrlanda'daki Türkler |  |
|  İtalya | 17,651 | İtalya'daki Türkler |  |
| d[›] Kazakistan | 150,000 | Kazakistan'daki Türkler |  |
|  Kosova | 50.000-80.000 | Kosova Türkleri | Asli Nüfus |
|  Letonya | 38 | Letonya'daki Türkler |  |
|  Lihtenştayn | 1,000 | Lihtenştayn'daki Türkler |  |
|  Litvanya | 35 |  |  |
|  Lüksemburg | 450 | Lüksemburg'daki Türkler |  |
|  Kuzey Makedonya | 77,959 - 200,000  | Kuzey Makedonya Türkleri | Asli Nüfus |
|  Malta | 53 |  |  |
|  Moldova | 1,000 | Moldova'daki Türkler |  |
 Monako: 
|  Karadağ |  | Karadağ Türkleri |  |
|  Hollanda | 400,000-500,000 | Hollanda'daki Türkler |  |
|  Norveç | 16,000 | Norveç'teki Türkler |  |
|  Polonya | 2,500 | Polonya'daki Türkler | Asli Nüfus |
|  Portekiz | 250 |  |  |
|  Romanya | 55,000 | Romanya Türkleri | Asli Nüfus |
| f[›] Rusya | 100,000 | Rusya'daki Türkler | Asli Nüfus |
 San Marino: 
|  Sırbistan | 20,000 | Sırbistan Türkleri | Asli Nüfus |
|  Slovakya | 150  |  |  |
|  Slovenya | 259 |  |  |
|  İspanya | 4,000 | İspanya'daki Türkler |  |
|  İsveç | 70,000 | İsveç'teki Türkler |  |
|  İsviçre | 100,000 | İsviçre'deki Türkler |  |
|  Ukrayna | 10,000 | Ukrayna'daki Türkler |  |
|  Birleşik Krallık | 200,000 - 500,000 | Birleşik Krallık'taki Türkler |  |
| Toplam | 6,965,936 - 8,853,936 |  |  |
Genetik

Ana madde: Türklerin genetik tarihi
Turkish DNA Project'in yaptığı Dodecad K12b projesine göre, Anadolu Türklerindeki Orta Asya genetik mirası %25 ile %45 arasında, Anadolu yerlisi genetik mirası ise %55 ile %75 arasında değişmektedir. Bireysel sonuçlarda ise Orta Asya miras oranı %15 ile %60 arasında değişmektedir. Aynı projeye göre Anadolu Türklerine en yakın halklar ise sırasıyla Azerbaycan Türkleri, Kumuklar, Karaçaylar, Balkarlar, Çerkesler ve İranlılardır. Sadece bilinen üç üst soyu Türk olan kişilerinin genetiğinin araştırmaya dâhil edildiği projede, 500'den fazla örnek kullanılmıştır. Bu sonuçlara göre Orta Asya genetik mirasına en fazla Muğla'da rastlanmıştır. Mersin, Antalya, Bolu ve Giresun da Orta Asya genetik mirasının görece fazla olduğu illerden bazılarıdır. 2020 itibarıyla Orta Asya genetik mirasının ihmal edilebilir seviyede olduğu iller ise sadece Rize, Trabzon’un bazı ilçeleri ve Gümüşhane’nin doğusudur. Gümüşhane'nin Kürtün ilçesi ve Trabzon'un batısındaki ilçeler şehir ortalamasından farklılık göstermektedir. Genetik alanda elde edilen sonuçlar günümüz Türk halkının "Türkleştiği" ya da asimile olduğu yönünde bir iddiayı destekleyecek nitelikte değildir. Günümüz popülasyonlarını ve Güney Avrupa ve Batı Asya’daki 11.000 yıllık bir dönemi kapsayan 700'den fazla antik genomu inceleyen 2022 tarihli bir araştırma, Türk halkının, hem araştırmanın kapsamına giren Anadolu'da binlerce yıl yaşamış kadim halkların hem de Orta Asya'dan gelen popülasyonun genetik mirasını taşıdığını tespit etti.
Nina Hartley

| Nina Hartley |
| --- | --- |
Nina Hartley (Ocak 2013, Las Vegas)
Doğum: Marie Louise Hartman 11 Mart 1959 (66 yaşında) Kaliforniya, ABD
Takma adı: Nina Hartman, Nina Hartwell
Eşi: Ernest Greene (e. 2003; b. 2018)
Boyu: 1,63 m (5 ft 4 in)
Kilosu: 64 kg (141 lb)
Göz rengi: Mavi
Saç rengi: Sarı
Ten rengi: Beyaz
Etnik kökeni: Alman, İsviçre, Yahudi
Film sayısı: 1297 (oyuncu)   19 (yönetmen)

Resmî sitesi
IMDb'de Nina Hartley
IAFD'de Nina Hartley
Adultfilmdatabase'de Nina Hartley
Nina Hartley veya doğum adıyla Marie Louise Hartman (d. 11 Mart 1959), Amerikalı pornografik film oyuncusu, pornografik film yönetmeni, seks eğitimcisi, feminist ve yazar.
Gençliği

Marie Louise Hartman, Alabama'dan göç etmiş Lüteryan bir baba ve Yahudi bir annenin kızı olarak Berkeley, Kaliforniya'da doğdu. San Francisco Körfez Bölgesi içinde büyüdü. Bir ablası ve iki ağabeyi vardı, dört çocuktan en küçüğüydü. Gençken ailesi Budizm'i seçmiştir. 1977 yılında Berkeley Lisesi'nden mezun olduktan sonra, San Francisco State Üniversitesi'nde lisanslı hemşirelik okuluna katıldı ve 1985 yılında magna onur belgesiyle birincilikle mezun oldu. Lisansı 30 Nisan 2001 tarihinde sona erdi ve Kayıtlı Hemşirelik California Kurulu'nda bir hemşire oldu.
Yetişkinlik ve film kariyeri

1982 yılında, hemşirelik okulu bittikten sonra iki yıl boyunca, Mitchell Brothers O'Farrell Tiyatrosu'nda striptizci olarak çalışmaya başladı. 1984 yılında, yıl boyunca pornografik film dünyasında yer aldı. İlk filmi ise Educating Nina oldu. "Nina" lakabını striptiz kulüpte çalışırken Japonlarla daha net ilişki kurduğu için aldı, "Hartley" lakabını ise reklamlarda hoş durduğu için seçmiştir. O yıllarda yine pornografik film oyuncusu Ona Zee ile The Oprah Winfrey Show'a konuk olmuştur. 1980'li yılların sonlarında Las Vegas Andrea Dvorkinin pornografi ile mücadele hedefi altında olmuş ve polisler tarafından yakalanmıştır. Ama bir süre sonra serbest bırakılmıştır ve porno kariyerine yeniden devam ediyor.
Kişisel hayatı

Hartley özel hayatında biseksüeldir. Kendisini ateist olarak nitelendirdi.
Ira Levine (Ernest Greene), porno film, özellikle BDSM filmlerin yönetmeni ile evlendi. Bazen Ultimate Tristan Taormino ve Greene'nin yönettiği Kadınlar için Anal Seks Rehberinde, birlikte çalıştığı Greene'nin yönettiği Gönderme Gücü adlı filmde iki destekleyici rol oynadı.
Tanınma > AVN Ödülleri

Hartley çeşitli eleştirmen ve fan kuruluşlardan, kariyeri boyunca sayısız ödül kazandı. Aşağıda onun AVN Ödülleri'nin bir listesi:
Best Non-Sex Performance for Not Bewitched XXX (2009)
Best Specialty Tape – BDSM for Nina Hartley's Private Sessions 13 (2005)
Best Specialty Tape – Spanking for Nina Hartley's Guide To Spanking (2005)
Best Supporting Actress – Video for The Last X-Rated Movie (1991)
Best Couples Sex Scene Film for Amanda By Night II (1987)
Best Couples Sex Scene – Video for Sensual Escape (1989)
Best Supporting Actress – Film for Portrait of an Affair (1989)
Best Actress – Video for Debbie Duz Dishes (1987)
Tanınma > Diğer ödüller ve adaylıkları

1994 Legends of Erotica Hall of Fame
2013 XBIZ Award Nomination - MILF Performer of the Year and Best Non-Sex Acting Performance for The Truth About O Literature
Tarihsiz fotoğrafta Hartley