stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Filip Novák (futbolcu)
Kulüp kariyeri > Midtjylland

28 Ağustos 2015'te Danimarkalı futbol kulüplerinden Midtjylland'a transfer oldu. Danimarka ekibinde 3 sezon forma giyen Çek futbolcu, 73 lig maçına çıktı ve 10 gol attı. Kulüp, 18 Ocak 2018'de resmi sitesinden yaptığı açıklamada Filip Novák'ın Trabzonspor ile anlaştığını duyurdu.
Kulüp kariyeri > Trabzonspor

Filip Novák, 19 Ocak 2018'de Türk futbol kulübü Trabzonspor'a 2,5 yıllık anlaşma ile transfer oldu. Bonservis olarak Midtjylland kulübüne 1,9 milyon euro ödendi. Bordo mavili forma ile ilk lig maçına 21 Ocak 2018'de Konyaspor ile oynanan ve 2-2 sonuçlanan maçta çıkan Çek futbolcu, ilk golünü 16 Nisan 2018'de Osmanlıspor ile oynanan lig maçının 13. dakikasında attı. Trabzonspor kariyerinde 2019-20 sezonunda 58. Türkiye Kupası'nı kazandı. Final maçında 78 dakika forma giydi ve bu maç Novak'ın Trabzonspor forması ile çıktığı son maç oldu. 6 Ağustos 2020'de sözleşmesi bitince takımdan ayrıldı.
Kulüp kariyeri > Fenerbahçe

Trabzonspor ile olan sözleşmesi sona erince 6 Ağustos 2020'de Fenerbahçe ile 3 yıllık sözleşme imzaladı. Fenerbahçe formasıyla ilk golünü 14 Mart 2020'de oynanan ve Fenerbahçe'nin kendi sahasında 2-1 kaybettiği maçta Gençlerbirliği'ne attı. 28 Eylül 2022'de Fenerbahçe oyuncu ile karşılıklı anlaşarak yollarını ayırdığını açıkladı.
Millî takım kariyeri > Genç millî takım

Filip Novák, Çekya'nın U-19 takımında 4, U-20 takımında 1 ve U-21 takımında 6 maçta forma giydi.
2013 UEFA 21 Yaş Altı Avrupa Şampiyonası elemeleri'nde Çek Cumhuriyeti U-21 takımının bir parçası olan Novák, bu formayla ilk golünü Galler'e attı. 3. gruptan çıkmayı başaran takım, Rusya'ya elendi.
Millî takım kariyeri > Millî takım

Çekya millî futbol takımı ile ilk maçına 31 Mart 2015 tarihinde, Žilina'da Slovakya ile oynanan maçta çıktı. 82. dakikada oyuna Adam Hloušek yerine dahil oldu.
Başarılar

Jablonec
Çek Kupası: 2012-13
Çek Süper Kupası: 2013
Trabzonspor
Türkiye Kupası: 2019-20
Benthochromis

Benthochromis Cichlidae familyasına bağlı bir balık cinsidir.
Taksonomi

Benthochromis cinsine bağlı türler (2022):
Benthochromis melanoides (Poll, 1984)
Benthochromis tricoti (Poll, 1948)
Benim Annem Bir Melek bölümleri listesi

Bu maddede, 2008-2010 yılları arasında atv ve Star TV'de yayımlanmış olan Benim Annem Bir Melek adlı aile ve durum komedisi türündeki Türk televizyon dizisinin bölümleri listesi yer almaktadır. Dizi, 3 sezondan ve toplam 64 bölümden oluşmaktadır. Dizinin 2008 yılının ilk baharında yayınlanan ve başrol oyuncularından olan Ali Sunal'ın askere gitmesi ile sonlanan birinci sezonu ile 2008-2009 yayın döneminde gösterilen ikinci sezonu atv'de yayınlanmıştır. 3. sezonu 2009 yılının Kasım ayında başlayan dizi, kanal değiştirerek Star TV'ye geçmiş ve 10 Mayıs 2010 tarihinde yayımlanan 64. bölümüyle, üçüncü ve son sezonuyla ekranlara veda etmiştir. Dizi 1'den 40. bölüme kadar atv'de, 41'den final olan 64. bölüme kadar ise Star TV'de yayımlandı.
Bölümler > 1. sezon (2008): atv

| Bölüm | Yayınlanma tarihi |
| --- | --- |
1. Bölüm: 30 Mart 2008
2. Bölüm: 6 Nisan 2008
3. Bölüm: 13 Nisan 2008
4. Bölüm: 20 Nisan 2008
5. Bölüm: 27 Nisan 2008
6. Bölüm: 4 Mayıs 2008
7. Bölüm: 11 Mayıs 2008
8. Bölüm: 18 Mayıs 2008
9. Bölüm: 25 Mayıs 2008
10. Bölüm (Sezon Finali): 1 Haziran 2008
Bölümler > 2. sezon (2008-2009): atv

| Bölüm | Yayınlanma tarihi |
| --- | --- |
11. Bölüm: 26 Ağustos 2008
12. Bölüm: 2 Eylül 2008
13. Bölüm: 9 Eylül 2008
14. Bölüm: 16 Eylül 2008
15. Bölüm: 23 Eylül 2008
16. Bölüm: 30 Eylül 2008
17. Bölüm: 7 Ekim 2008
18. Bölüm: 14 Ekim 2008
19. Bölüm: 21 Ekim 2008
20. Bölüm: 28 Ekim 2008
21. Bölüm: 4 Kasım 2008
22. Bölüm: 11 Kasım 2008
23. Bölüm: 22 Kasım 2008
24. Bölüm: 29 Kasım 2008
25. Bölüm: 6 Aralık 2008
26. Bölüm: 20 Aralık 2008
27. Bölüm (Yılbaşı Özel): 31 Aralık 2008
28. Bölüm: 3 Ocak 2009
29. Bölüm: 7 Şubat 2009
30. Bölüm: 14 Şubat 2009
31. Bölüm: 21 Şubat 2009
32. Bölüm: 28 Şubat 2009
33. Bölüm: 7 Mart 2009
34. Bölüm: 14 Mart 2009
35. Bölüm: 21 Mart 2009
36. Bölüm: 28 Mart 2009
37. Bölüm: 4 Nisan 2009
38. Bölüm: 11 Nisan 2009
39. Bölüm: 19 Nisan 2009
40. Bölüm (Sezon Finali): 26 Nisan 2009
Bölümler > 3. sezon (2009-2010): Star TV

| Bölüm | Yayınlanma tarihi |
| --- | --- |
41. Bölüm: 2 Kasım 2009
42. Bölüm: 9 Kasım 2009
43. Bölüm: 16 Kasım 2009
44. Bölüm: 23 Kasım 2009
45. Bölüm: 30 Kasım 2009
46. Bölüm: 19 Aralık 2009
47. Bölüm: 26 Aralık 2009
48. Bölüm: 11 Ocak 2010
49. Bölüm: 18 Ocak 2010
50. Bölüm: 25 Ocak 2010
51. Bölüm: 1 Şubat 2010
52. Bölüm: 8 Şubat 2010
53. Bölüm: 15 Şubat 2010
54. Bölüm: 1 Mart 2010
55. Bölüm: 8 Mart 2010
56. Bölüm: 15 Mart 2010
57. Bölüm: 22 Mart 2010
58. Bölüm: 29 Mart 2010
59. Bölüm: 5 Nisan 2010
60. Bölüm: 12 Nisan 2010
61. Bölüm: 19 Nisan 2010
62. Bölüm: 26 Nisan 2010
63. Bölüm: 3 Mayıs 2010
64. Bölüm (Final): 10 Mayıs 2010
Grijó

Grijó adını taşıyan Portekiz'de yerleşim birimleri:
Grijó - Macedo de Cavaleiros belediyesinde bucak.
Grijó - Vila Nova de Gaia belediyesinde bucak.
Ayrıca
Grijó de Parada - Bragança belediyesinde bucak.
Bernard Accama

Bernardus Accama (1697, Burum? - 1756, Leeuwarden), Hollandalı 18. yüzyıl tarih ve portre ressamı.
Campegius Vitringa (1693-1723)
Willem Loré
Anna van Hannover (1736)
Gunthwaite and Ingbirchworth

| Gunthwaite and Ingbirchworth |
| --- | --- |
Kent
Gunthwaite and IngbirchworthGunthwaite and Ingbirchworth'in Birleşik Krallık'taki konumu
Ülke:  Birleşik Krallık
Ülke:  İngiltere
Kontluk: South Yorkshire
Zaman dilimi: UTC±00.00 (BAS)
 • Yaz (YSU): UTC+01.00 (BAYS)
Gunthwaite and Ingbirchworth, İngiltere'nin South Yorkshire kontluğunda bulunan bir civil parish.
Gunther von Hagens

Gunther von Hagens, (d. Gunther Liebchen, 10 Ocak 1945; Wartheland, Nazi Almanyası), Alman anatomist. Plastinasyon adı verilen, biyolojik doku örneklerini korumak için bir teknik geliştirmiştir.
Berberis thomsoniana

Berberis thomsoniana, Berberis cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Berberis taronensis

Berberis taronensis, Berberis cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Fırsatçı şifreleme

Fırsatçı şifreleme, bir sistemden başka bir sisteme bağlanırken iletişim kanallarını şifrelemek için kullanılır. Bu yöntem iki sistem arasında ön düzenlemeyi gerektirir.
Fırsatçı Şifreleme pasif dinlemeye karşı mücadele edebilmek için kullanılabilir. (Aktif telekulak, diğer taraftan, şifrelenmemiş bir kanal zorlayarak şifreleme anlaşmasını bozabilir.) Kimlik doğrulamada olduğu gibi fazla güvenlik sağlayamaz ve güvenli iletişim zorunlu değildir. Implementasyonu basit birçok internet trafiğinde hala şifreleme için kullanılmaktadır. Bu; İnternet trafiği güvenliği kitle benimsenmesinde önemli bir engeli ortadan kaldırır.
Fırsatçı Şifreleme Internette RFC 7435 olarak tanımlanmaktadır."Fırsatçı Şifreleme : Çoğu Zaman Az Koruma"
Router (Yönlendirici)

FreeS/WAN projesi Fırsatçı Şifrelemenin en önde gelen savunucularından biridir.Openswan' de OpenWrt projesine bağlı olarak çalışmaktadır.Openswan sistemler arasındaki anahtar değişimini kolaylaştırmak için DNS kayıtlarını kullanır.
Dinamik VPN linklerini ayarlama (Fırsatçı Şifreleme ile benzer çalışan belirli domainler için) OpenVPN ve ağ protokollerinin kullanılması ile mümkün olabilir.
Unix ve Unix Benzeri Sistemler

FreeS/WAN ve türevleri (Openswan ve strongSwan gibi); VPN'e, IPsec teknolojisi esaslı Fırsatçı Şifreleme kullanılarak çalışan teklifler sunar. Obfuscated TCP, Fırsatçı Şifreleme'yi uygulamanın diğer bir metodudur.
Windows İşletim Sistemleri

Windows platformlarında Fırsatçı Şifreleme uygulamasının kendiliğinden yüklü olduğu varsayılır. Bu yöntem güvenli trafik için IPsec kullanır ve kontrol etmek için basit bir işlemdir. Buna MMC üzerinden erişilir. "Yerel Bilgisayarlarda IP Güvenlik Protokolü" ve sonrasında "Güvenlik İşleme" politikasını atamak için gereken özellikleri düzenler.Bu işlem, Kerberos alanında isteğe bağlı olarak  IPsec'e dönüşebilecektir.
Kerberos olmayan bir ortamda, güvenli iletişim için (tüm sistemlerle ortak olarak) Certificate Authorithy (CA)'nin sunduğu sertifikaya ihtiyaç duyulur.
Her iki taraf bir NAT arkasında bulunduğunda sistemlerde sorun yaşanır. Bu problem NAT Traversal(NAT-T) 'dan kaynaklanır ve sistem kayıtlarına 2 DWORD ekleyerek gerçekleşir : HKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\IPsec\AssumeUDPEncapsulationContextOnSendRule
MMC tarafından sağlanan şifreleme seçenekleri sayesinde, şifreleme için çeşitli domainlerden ve protokollerden izin almak veya talep işlemleri sağlanabilir.
E-Mail

Fırsatçı Şifreleme ayrıca şu seçenekleri de sunar: internet üzerinden mesaj geçişleri için belirli e-mail benzeri SMTP STARTTLS uzantıları kullanımını ya da e-mailleri okumak için Internet Mesaj Ileti Protokolü (IMAP) kullanımını sağlama. Bu uygulamada  sertifika yetkililerinden sertifika temin etmeye ihtiyaç yoktur, çünkü kendi imzalanmış sertifikalarının kullanımı uygundur.
RFC 2595 Using TLS with IMAP, POP3 and ACAP
RFC 3207 SMTP Service Extension for Secure SMTP over TLS
STARTTLS and postfix 12 Mayıs 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
STARTTLS and Exchange 27 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Birçok sistem ilk olarak bir şifre anahtarı alarak geleneksel e-posta paketleri üçüncü taraf eklentileri ve bir varyant ile çalışır; eğer başarısız olursa, mesajı aöık şekilde gönderir. Diğerleri arasında özellikle PGP, Hushmail ve Ciphire, bu modda çalışmak için ayarlanmış olabilir.
Pratikte STARTTLS genellikle kendinden imzalı sertifikalar ile dağıtılır. Bu durum bir sistem yöneticisi için bir seferlik yapılacak bir görev olduğunu ve genellikle e-mail trafiğinde fırsatçı şifreleme yapılıyor olduğunu gösterir.
VoIP

Bazı VoIP çözümleri ses trafiklerinin sorunsuz şifreleme şekilde şifrelenmesini sağlar. Analog telefon adaptörlerinden Sipura  ve Linksys bazı versiyonlarının hatları SRTP donanım implementasyonu ve Voxilla sertifika kurulumu içerir. Çağrı isteği geldiğinde SRTP kullanılımı uygundur. Başarılı olursa telefon ahizesinde sesler seri şekilde gelmeye başlar, başarısız olursa çağrı şifrelenmeden ilerler.
Skype ve Amicima sadece güvenli bağlantıyı kullanır  ve Gizmo5 kendi istemcileri arasında güvenli bağlantıyı dener. Phil Zimmermann, Alan Johnston ve Jon Callas tarafından ZRTP adında yeni bir şifreleme protokolü önerilmiştir.
Phil Zimmermann, Alan Johnston ve Jon Callas kaynakları ve derlenen ikilileri mevcut olan Zfone adındaki uygulamaya sahiptirler.
Web Sayfaları

WWW/HTTP bağlantılarını şifrelemek için, genellikle kullanılan HTTPs,iyi bir şifreleme ve önemli bir bütçe gerektirir, ilk kurulumu açısından ve web sitesi operatörü bakım maliyeti açısından kullanılabilir. Birçok tarayıcı, SSL sertifikasının güvenilen sertifika otoriteleri tarafından imzalandığına ve sertifikasının hala geçerli olduğuna emin olmak için web sunucuların kimliklerini doğrular. Web sitelerinde fırsatçı şifrelemeyi aktif hale getirmenin en kolay yolu kendiliğinden imzalı sertifikaları kullanmaktır.Bu durum, kullanıcılar bağlanmak istedikleri web sitesinin sertifikalasını tarayıcılarında bulundurmadığı sürece bu web sitelerinde tarayıcı tarafından uyarılar görüntülenmesine neden olacaktır. Şifrelenmemiş web sitelerde bu şekilde uyarılar bulunmadığı için, bu sitelerde kendiliğinden imzalı sertifikalarında çok verimli değildir.
2015 yılında; Mozilla, "Firefox 37" versiyonunda Fırsatçı Şifrelemeyi kullanmaya başladı.
HTTPS Everywhere ve HTTPSfinder 25 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. gibi tarayıcı uzantlıları (bağlantıyı mümkünse otomatik olarak HTTPS yapar) şu an mevcuttur.
Gelecek olan HTTP/2 için hatasız ve doğru çalışan fırsatçı şifreleme önerileri mevcuttur. Poul-Henning Kamp,vernik HTTP hızlandırıcı baş geliştirici ve üst düzey FreeBSD çekirdek geliştirici, HTTP / 2 ile belli bir siyasi gündemde uygulanan fırsatçı şifrelemenin standartlara uygun olmadığını söylerek IETF'i eleştirmiştir.
Berberis thunbergii

Berberis thunbergii, Berberis cinsine bağlı bir bitki türüdür.
Barutlu silahlarla savaş
Barutun ateşli silahlarda kullanımı

Barutun silahlarda kullanımı konusunda eski bilgiler MS. 900'lü yıllara kadar gitmektedir. Bu tarihlerde, insan gücünün fırlatabileceğinden çok daha uzağa mızrak fırlatmak için, dip kısmına barut konulan borular kullanıldığı biliniyor. MS. 14. Yüzyılda Çin'de, içi boş demir güllelere barut doldurularak ilkel bir çeşit el bombası kullanıldığı ile ilgili kayıtlar vardır. Çin'de Song Hanedanı 12. yüzyıla gelinceye değin hem maden toplar, hem de elle atılan bombalar kullandılar. Barutun silahlarda kullanımı yavaş bir hızla da olsa batıya yayılmıştır. Bazı 14. yüzyıl Arap ve Avrupa metinlerinde toplardan söz edilmektedir. Bugün için bildiğimiz Avrupa'da üretilmiş toplarla ilgili ilk çizim, 1327 tarihlidir ve Çin'deki 1128 tarihli, bilinen en eski çizimle oldukça belirgin benzerlikler göstermektedir.
Avrupa Askerî Devrimi > Yıldız tabyalar

Yıldız tabya, müstahkem mevkilerin düz hatlarda, dikine yüksek duvarlar yerine boynuz şeklinde çıkıntılar yapan, yüksek olmayan ve taş yerine çoğunlukla sıkıştırılmış toprak kullanılan tahkimat türüdür. Ortaya çıktığı dönemde İtalya'da alla moderna (modern tarz), İtalya dışında ise trace italienne (İtalyan tarzı) olarak tanımlanan bu tahkimat mimarisi, doğrudan gelen top güllelerine karşı çok daha dayanıklı savunma sağlamaktaydı.
Avrupa Askerî Devrimi > Orduların büyümesi

Yıldız tabyalar da kuşkusuz savunmada top kullanıyorlardı. Savunmanın top kullanması, bu tarz bir tahkimatla birleşince, saldırı güçleri için hendekler kazılması ve kuvvet yığılması gerekli oldu. 16. yüzyılda bir İtalyan mühendisi, saldıran tarafın 20 binden az olmamak üzere, her bir savunmacıya karşı on askeri seferber etmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Avrupa Askerî Devrimi > Taktikler

Yaylım ateşiyle ilgili eldeki en eski belge 8 Aralık 1594 tarihli, bir çizimi de içeren mektuptur. Mektubu yazan, bu fikri, Antik Roma metinlerini dikkatlice inceleyerek geliştirdiğini yazmaktadır.
Yaylım ateşi, bir askerin belirlenmiş hareketleri, adeta karmaşık bir makinenin parçaları gibi, sıkı bir disiplinle, yerleşmiş bir alışkanlıkla yapmasını gerektiriyordu. Bunu sağlamanın tek yolu, yeniden ve yeniden saf oluşturma uygulamasını da kapsayan bezdirici talimlerdir. Bu zorunluluk, askerî birlikleri daha küçük birimlere bölmeyi gerektirdi. İster istemez daha çok talim subayına ihtiyaç vardı. Sonuç olarak yaylım ateşi taktiğiyle tertipleniş kare düzeninden saf düzenine geçilmesini zorladı. Artık her şey bir saat mekanizması dakikliyiğle ve subayların komutlarıyla yapılıyordu.
Geoffrey Parker, “Askerî Devrim” kitabının Türkçe çevirisi için 2006 şubatında yazdığı önsözde, 1594 – 1595 yılları arasında Hollanda'da yaylım ateşi taktiğinin keşfedildiğini, ancak1620'lere kadar ilerleyerek yaylım ateşi taktiğinin kullanıldığına dair bir bulguya ulaşamadığını belirtmiştir. Parker, bu taktiğin izleyen üç asır boyunca Batı'nın üstün bir askerî güç olarak Asya'da etki alanları elde etmesinde en başat taktik olduğunu belirtiyor. Ardından Günhan Börekçi'nin bir Osmanlı belgesine yaptığı atıfta değinmektedir. Bu belgede, 1605 yılında Yeniçeri'nin yaylım ateşi taktiğini ustalıkla uygulamakta olduğu ortaya konulmaktadır.
Silahlar, donanım

Orta Çağ Avrupası'nda, toprak sahibi soyluların oluşturduğu, şövalye ruhuyla bireysel beceriyle dövüşen ağır süvari efsaneleştirilmiştir. Bu daha çok romantik bir yazındır. Gerçekler ise bunu doğrulamaz. Bu tür yaklaşımlar, yer yer yanlış gözlem ve yargılardan kaynaklanmıştır. Örneğin Bizans imparatoru Aleksios Komnenos'un kızı Anna Komnini, Aleksiad'da babasının Norman süvarilerine karşı konulamayacağına inandığını yazmıştır. Oysa babası Aleksios muharebe alanında Norman süvarilerini kolayca etkisiz bırakmıştır.
Aslında Orta Çağ'da süvarinin kesin sonucu belirlediği pek az muharebe vardır.
Avrupa dışına yayılım

İslam dünyasında ateşli silahların ilk olarak Memluklar tarafından kullanıldığı biliniyor. Ancak Çin'den mi, yoksa Avrupa'dan mı geldiği konusunda henüz kesin bir bilgi yoktur.
Avrupa dışına yayılım > Safevi İmparatorluğu

Safevi ordusunda ateşli silah kullanımında ilk adımlar Şah İsmail zamanında, 1502 ve 1509 yıllarında Venedik Cumhuriyeti'nden top ve teknisyen sağlama girişimleriyle olmuştur. Çaldıran Muharebesi yenilgisi de ateşli silahlar edinme yönelimini güçlendirmiştir. Topçu ve tüfekçilerden oluşan küçük de olsa bir birlik, 1516 yılında teşkil edilmiştir. Bu birliğin Safevi ordusuna sağladığı güç, 1528 yılında Cem Muharebesinde bir Özbek ordusunu bozguna uğratmıştır. Hem bu muharebede hakkındaki kayıtlardan, hem de 1530 tarihli bir askerî rapordan, Safevi ordusu birkaç yüz top ve birkaç bin tüfekçiden oluşan bir bileşene sahip olduğunu göstermektedir.
Safevi ordu geleneği I. Abbas öncesinde ağırlıklı olarak Türkmen kabile savaşçılarına dayanmaktadır. Bunların yanında saray muhafızları hükümdarın muhafızları olarak görev yapıyorlardı. Bireysel olarak askere alındılar, maaşları hazineden ödenirdi. Onlar da Türkmen kabilelerindendiler ve kabile bağlılıkları sürmektedir. Yine de maaşları saraydan ödendiği için ve ayrıcalıklı konumları nedeniyle hükümdara sağlam bir bağlılıkları vardır. Sayıları 1.500 dolayındadır. I. Tahmasb döneminde 5 bin sayısına ulaştılar. Ateşli silahlar Safevi ordusunda bu dönemde ve bu unsurlar tarafından kullanılmaya başlanmıştır. I. Abbas zamanında sayıları 10 bini bulduğu gibi, devletin en üst düzey bürokratları oldular. Hatta Türkmen kabile şefleri yerine eyalet valileri gurçi adı verilen bu bürokratlar elindeydi.
I. Abbas'ın elinde büyük babalarından I. Tahmasb (h.y. 1524 – 1576) tarafından kurulan piyade, süvari ve topçu birliklerinden oluşan bir ordu zaten vardır. O, gulamlardan oluşan yeni bir teşkil kurarak bu orduyu büyüttü. Ateşli silahlara dayalı bir ordu ve bürokratik rejim, 1063 yılında Tebriz yakınlarında bir Osmanlı ordusunu bozguna uğrattığında ateşli silah kullanımının sağladığı üstünlüğü kullanmıştı. I. Abbas'ın döneminde de, her ne kadar Türkmen hafif süvarisi orduda çok önemli bir unsur olmayı sürdürse de, topçular ve tüfekçiler ana bileşen haline gelmiştir.
Avrupa dışına yayılım > Babür İmparatorluğu

Babürlüler’in bilinen anlamda top kullanımı için tespit edilebilen tarihler 16. yüzyılın ilk çeyreğidir. Doğu sınırlarında Safevi varlığına karşı Osmanlı İmparatorluğu, Türkmenistan’da bir siyasi – askerî varlık oluşturan Özbeklere ateşli silah göndermişti. Kanuni Sultan Süleyman (h.y. 1520 – 1566) zamanında bir miktar top, tüfek ve bunları kullanmakta usta yeniçeri gönderilmişti. Ancak Safevilere karşı kullanılacağı düşünülerek gönderilen bu toplar, bölgede hakimiyet kurmak isteyen hanlar tarafından birbirlerine karşı kullanılmıştır. Rakip hanları saf dışı ederek hakimiyet alanını geliştiren Abdullah Han, bu silahları ve ustaları devr almıştır. 16. yüzyılın sonlarına doğru artık top dökmeye başladılar. Abdullah Han’ın kuşatmada top kullandığına ilişkin en eski bilgi, 1571 yılındaki Andhoy kuşatmasında kullanıldığına işaret eder. Hafif sınıf toplar darbzen olarak bilinen toplardı ve Buhara Hanlığı’nda üretilemiyor, Osmanlı’dan alınıyordu. “Kazan” adı verilen, geniş namlu ağzıyla daha çok havan sınıfı toplar ise esas olarak kuşatmalarda kullanılmaktadır. Tüm bunların bakır olarak döküldüğü anlaşılmakta olup zayıf bir döküm tekniği kullanıldığı ortadadır. Özbek kuvvetleri, I. Abbas’ın Safevi ordusunda ateşli silahları yerleştirmesine kadar ellerindeki silahlarla başarılı oldular. Ancak 1595’ten itibaren Safevi ordusu ateşli silahlar konusunda bir düzene kavuşmuştu. Şah Abbas bu tarihte Horasan üzerine yürüdü ve tüm Horasan’ı Özbeklerden geri aldı.
Babür İmparatorluğu 1526 yılında Babür Şah tarafından kurulduğunda Osmanlı İmparatorluğu Memluklar’ın başkenti Kahire’yi 1517 yılında almış, Kızıldeniz kıyılarına ulaşmış, Arap Yarımadası boyunca güneye doğru genişlemeye başlamıştı. Bu tarihlerden önce bile Arap Yarımadası’nda, Memluk ülkesinde ve hatta Hindistan’da, Rumi (Rumlu) olarak bilinen insanlar vardır. Rumlu, doğrudan doğruya Osmanlı anlamında kullanılmaktaydı. Bunların bir kısmı asker, denizci ve ateşli silahları tanıyan askerî ya da teknik uzmanlardır. Esasen bunların bir kısmı, II. Bayezit emriyle Memluk Sultanlığı’na gönderilen uzmanlardır. Hint Okyanusu’nda Portekiz filolarının Hindistan’la Kızıl Deniz arasındaki ticareti kesmeleri üzerine bu ablukayı kırmak için yardım olarak gönderilmişlerdi. Diğer yandan Batı Anadolu’dan ve Orta Anadolu’dan daha geniş geçim olanakları arayan maceracı denebilecek kişiler de Hindistan’a gitmişlerdi. Babür Han, bu unsurları istihdam ederek Babür ordusunu Osmanlı ordusu tarzında teşkil etmiştir. Bu rumlular içinde özellikle Üstat Ali Kulu adı bilinmektedir. Diğer bir rumlu uzman Mustafa Rumi adı zikredilir.
Mons Meg
Betty Friedan

| Betty Friedan |
| --- | --- |
Betty Friedan, 1960
Doğum: Betty Naomi Goldstein 04 Şubat 1921(1921-02-04) Peoria, Illinois, ABD
Ölüm: 04 Şubat 2006 (85 yaşında) Washington, DC, ABD

Betty Friedan ([ˈfɹiːdən]; d. Betty Naomi Goldstein, 4 Şubat 1921; Peoria, Illinois - 4 Şubat 2006; Washington, DC), Amerikalı feminist ve yazar idi.
Hayatı

1938 yılında Friedan sınıfındaki en iyi öğrencisi olarak liseden mezun oldu. Sonradan Smith Koleji'nde psikoloji ile sosyoloji okudu ve summa cum laude (en yüksek şeref derecesi) ile mezun oldu. 1942'de Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'de psikoloji okumak için bir araştırma bursu kazandı. Burada iken ruhçözümcü Erik Erikson ile beraber çalıştı.
Betty Friedan 85. doğum gününde Washington, D.C.'deki evinde kalp yetmezliğinden öldü. Oğlu Daniel Friedan teoretik fizisyendir.
Çalışmaları

Friedan, kadınların anne ve ev hanımı rolüne alçaltılmalarını eleştirdi. Birçok dile çevrilmiş ve Friedan'ın ölümüne kadar dünya çapında üç milyon kopya satan Kadınlığın gizemi ("The Feminine Mystique", 1963) isimli kitabında bir eşin ve bir annenin sorumluluklarına ilişkin derin köklü fikirlerin reklamcılık gibi tüketim endüstrisinin bir parçası olan araçlar vasıtası ile desteklenmelerini eleştirdi.
1966'da cinsiyet ayrımcılığına meydan okur ve National Organization for Women (NOW)'i kurar ve 1970'e kadar ilk başkanı idi. Friedan, kadınların kurtuluş çabalarında erkeklerin etkin olmaları gerektiğini inandı.
Eserleri

Kadınlığın Gizemi ("The Feminine Mystique") (1963)
It Changed My Life (1976)
The Second Stage (1981)
The Fountain of Age (1993)
Beyond Gender (1997)
Life So Far (2000)
Feyza Hepçilingirler

| Feyza Hepçilingirler |
| --- | --- |
25 Eylül 2021 tarihli Balıkesir Ayvalık ilçesi "Şeytanın Kahvesi" isimli mekanda iken
Doğum: 26 Ocak 1948 (76 yaşında) Ayvalık, Balıkesir, Türkiye
Meslek: Yazar
Milliyet:  Türkiye
Dönem: Cumhuriyet Dönemi

Feyza Hepçilingirler, (d. 26 Ocak 1948, Ayvalık), Türk yazardır.
Ayvalık ve İzmir'de ilköğretimini ve liseyi bitiren Feyza Hepçilingirler, 1971 yılında İstanbul Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde yüksek öğrenimini tamamladı. Bir süre İzmir'de çeşitli okullarda öğretmen ve öğretim görevlisi olarak çalıştı. 1983 yılında 1402 sayılı Sıkıyönetim yasasıyla görevinden alınarak Karadeniz Üniversitesi'ne atandı, ancak 1402 sayılı yasayı protesto etmek için istifa ederek İzmir'e geldi. 1992 yılına kadar özel dersanelerde çalışmasının ardından İstanbul'a yerleşti. Hâlen Yıldız Teknik Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak bulunmaktadır. Hepçilingirler, 1963 yılında çeşitli dergilerde evlilik öncesi adı olan Feyza Baran olarak şiir yazarak edebiyat çalışmalarına başladı. Yazdığı öykü ve romanları kitaplaştırılan Hepçilingirler, birçok ödül aldı. Hâlen çeşitli dergilerde ve Cumhuriyet Gazetesinde köşe yazarlığı yapmaktadır.