Güç dengesi (uluslararası ilişkiler)
Tarihi > İngiltere

Tarihçiler, 16. yüzyılda İngiltere’nin İspanya ve Fransa arasındaki dengeyi koruyacak bir dış politika izlemeye başladığını ve bunun bir güç dengesi politikasına dönüştüğünü ileri sürmüşlerdir:
İngiltere’nin (1525’ten sonraki) kıta politikası sabitti. Bu politika barışçıl, Avrupa işlerine aracılık eden, herhangi bir gücün kıtada hegemonya kurmasını ya da Manş kıyılarını kontrol etmesini engelleyecek bir dengeden yana olan bir politika olacaktı. İngiltere’nin deniz güvenliği ve Avrupa’daki güç dengesi, VIII. Henry döneminde ortaya çıkan ve tereddütsüz bir şekilde takip edilerek İngiltere’nin büyüklüğünü yaratacak olan iki büyük siyasi ilkeydi.
1579 yılında Francesco Guicciardini’nin Storia d’Italia (“İtalya Tarihi”) adlı eserinin ilk İngilizce çevirisi, İtalyan güç dengesi teorisini İngiltere'de popüler hale getirdi. Bu çeviri İngiltere kraliçesi I. Elizabeth’e ithaf edilmişti ve “Tanrı, zamanımızdaki tüm Hristiyan krallarının eylemlerini ve öğütlerini sizin iradenizle dengelemek ve dengelemek için güç ve adalet dengesini elinize verdi” iddiasında bulunuyordu.
Thomas Carlyle devlet adamlarından “gölge avında, gölge avı saatinde… Güç dengesi dedikleri belli bir hayalet şeye yoğun bir endişeyle bakıyorlar” diye bahsetmiştir.
Devlet adamı Richard Cobden, belirsiz anlamı nedeniyle güç dengesini “bir kimera” olarak nitelendirmiştir: “Bu bir safsata, bir hata, bir sahtekarlık değil; tanımlanamayan, tarif edilemeyen, anlaşılamayan bir hiçtir.” Güç dengesi üzerine yazan yazarların hemfikir olduğu tek nokta, “böyle bir sistemin Avrupa ulusları tarafından kabul edildiğine dair temel yanılgıdır.” Uzun, kesintisiz, barışçıl ve refah içinde bir arada yaşamayı ima etmektedirler. Bunun yerine, yüzyıllar boyunca “Avrupa (sadece savaşçıların boşa giden enerjilerini toplamları sağlayacak yeterli aralıklarla) geniş ve sürekli bir savaş alanı olmuştur…” Lord Bacon’ı güç dengesini evrensel bir kural olarak olarak benimsediği için eleştirmiştir.
Lord Bacon’ın kuralına gelince: Eğer insanlığın büyük düşmanı, tüm yaşam, zevk ve iyilik kapasitesiyle bu güzel dünyayı kendi Pandemonium’undan daha kasvetli bir ölüm ve sefalet tiyatrosuna dönüştürecek bir uluslar yasası tasarlamak için bir konsey toplasaydı, filozofun sözleri bu yasayı oluşturacaktı! Bizi hayvanların seviyesinin bile altına indirirdi… [Bu kural] evrensel olarak uygulandığı takdirde, bizi bir yok etme savaşına sürüklerdi… ne de bu kural yürürlükten kaldırılana ya da insanlık tek bozulmamış varlıkları olan dişlere ve tırnaklara indirgenene kadar tesviye mücadelesi sonra ererdi! [Bu tür gerekçelerle] güç dengesi sorunu daha fazla dikkate alınmayabilir.
Sir Esme Howard, İngiltere'nin güç dengesini “16. yüzyıl boyunca bilinçsizce, 17. yüzyıl boyunca bilinçaltında ve 18-19 ve 20. yüzyıllar boyunca bilinçli olarak İngiliz politikasının temel taşı olarak benimsediğini çünkü İngiltere için kendi bağımsızlığını, siyasi ve ekonomik olarak korumanın tek planını temsil ettiğini” yazmıştır. Ancak, İkinci Dünya Savaşı’nın gelmesiyle birlikte Edward Carr, bugün güç dengesinin İngiltere'nin bağımsızlığını kötü bir şekilde koruduğunu tespit etmiştir:
Uluslararası politikada etkili olan birimlerin boyutları giderek büyümektedir. Bugün Avrupa’da, geçmişte az çok eşit rekabetlerin Büyük Britanya’nın güç dengesi politikasıyla kendini güvence altına almasını sağladığı üç ya da dört önemli ve güçlü ülkeye artık yer yoktur. Son yıllarda güç dengesi hakkında çok saçma sapan konuşuldu. Ancak bu politikayı ahlaki açıdan sakıncalı bir politika olarak damgalama girişiminden kaynaklanan düşünce karmaşası, her zaman ve her koşulda uygulanabilecek bir politika olduğu varsayımından kaynaklanan karmaşadan daha az ciddi olmuştur. Bunun başlıca askeri nedeni… Avrupa’daki güç dengesinin umutsuzca bozulmuş olmasıdır… Dengeyi yeniden kurma olasılığı 1919’dan sonra mevcut değildi ve yanlış bir önermeye dayanan İngiliz politikası felaketle sonuçlandı.
1941 yılında Winston Churcill, rakibi Adolf Hitler tarafından güç dengesine bağlılığı nedeniyle eleştirilmiştir:
Churchill, Avrupa güç dengesi gibi modası geçmiş bir siyasi fikre sahip bir adamdır. Artık gerçeklerin alanına ait değildir. Yine de Churchill bu batıl inanç yüzünden İngiltere’yi savaşa sürükledi.
Başka bir yerde de şunları eklemiştir: Wehrmacht olmasaydı “Avrupa’da güç dengesine ilişkin gülünç İngiliz fikrini, tüm bayağılığını ve aptal geleneğiyle birlikte sonsuza dek ortadan kaldıracak bir dalga Avrupa’yı kasıp kavururdu.”
Aslında Churchill de kısa bir süre içerisinde benzer bir görüşü benimsedi: Rus dostlarımız ve müttefiklerimiz diye konuşuyordu 1946'da, en çok güce hayranlık duyarlar ve askeri zayıflığa en az saygı gösterirler. “Bu nedenle eski güç dengesi doktrini sağlam değildir. Dar sınırlar üzerinde çalışarak güç denemelerine yol açmayı göze alamayız.” Eğer Batı Demokrasileri bir arada durmazlarsa “o zaman gerçekten de felaket hepimizi ezip geçebilir.” Bununla birlikte, “İngilizce konuşan Milletler Topluluğu’nun nüfusu, havada, denizde, dünyanın her yerinde, bilimde, sanayide ve ahlaki güçte bu tür iş birliğinin gerektirdiği her şeyle birlikte Birleşik Devletler’in nüfusuna eklenirse hırs ya da maceranın cazibesini sunacak titreyen, güvencesiz bir güç dengesi olmayacaktı. Aksine, ezici bir güvenlik güvencesi olacaktır.”