stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Zey
Tarihçe

Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Zeğ/Zey olarak geçmektedir. İlerleyen yıllarda adı İndere olarak değiştirilen köy, 2012'de tekrar "Zey" adını aldı. Zey Köyü 1500′lü yıllarda büyük bir yerleşim merkezi olarak tarih sahnesinde yer almıştır. O dönemde köyün ismi Zeg veya Zek olarak anılmaktadır. 1519-1540 yılları arasında köyün nüfusunda fazla bir artış olmazken, 1540 yılında hızlı bir artışla üç mahallesi olan büyük bir yerleşim birimi haline gelmiştir. Köydeki bu nüfus artışı iktisadî ve sosyal açıdan büyük avantaj sağlamıştır. Yerleşim yerine 1638 senesinde 4. Murat tarafından Bağdat seferine giderken 2 taş köprü ve bir cami yaptırılmıştır.
Etimoloji ve Linguistik

Köy ismi ve Köyde konuşulan ağız Azerbaycan Türkçesi özellikleri gösterir; "Adıyaman Zey (İndere) Köyü Ağzı‛ başlıklı bu çalışmada çevre köylerden etnik yapı ve ağız özelliği bakımından apayrı özellikler taşıyan bir yöremizin ağız özellikleri incelenmiştir. Bu incelemeyle, XVI. yüzyılda bölgeye Azerbaycan'ın Erzincanî bölgesinden göç eden yöre halkının ağız özelliklerinin Azerbaycan Türkçesi ve Erzurum-Kars yöresi ağız özellikleriyle benzerliklerinin ve yazı dilimizle farklılıklarının belirtilmesi..."
"...Adıyaman İndere (Zey) Köyü ağız özellikleri üzerinde yaptığımız bu araştırma sonunda, bölge ağzının özellikle Kuzeydoğu Anadolu (Erzurum-Kars) ağızları ve Azeri Türkçesiyle benzerlikler taşıdığı tespit edilmiştir. Bölge halkının XIVXV. yüzyıllarda Oğuz boylarının Anadolu'ya göç hareketleri sırasında Azerbaycan'ın Erzincani bölgesinden geldikleri sanılmaktadır. Dolayısıyla Zey Köyü Ağzı'nın ortaya çıkışı birkaç asrı bulmuştur"
Coğrafya

Köy, Adıyaman il merkezine 6 km uzaklıktadır. Ilıman Karasal iklim görülür.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 619
2021: 647
2020: 651
2019: 723
2018: 684
2017: 715
2016: 742
2015: 714
2014: 650
2013: 639
2012: 635
2011: 620
2010: 622
2009: 647
2008: 636
2007: 627
2000: 660
1990: 709
1985: 736
1965: 803
Galeri

Zey'in Adıyaman coğrafyasındaki konumu
Zey'in topoğrafik görüntüsü, Şehir merkezi ve Atatürk barajı
4. Murad tarafından yaptırılan Zey Köyü Cami'nin altından su akıyor. Caminin altındaki dehliz, özellikle yaz aylarında serinlemek isteyenler için uygun.
Zey köyü camisi (1638) ve yakınındaki akarsu
Mini Dizi veya Televizyon Filminde Kadın Oyuncu Tarafından Üstün Performans Ekran Oyuncuları Derneği Ödülü

Filmlerde ya da Mini dizilerde En İyi Kadın Oyuncu SAG Ödülü (Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Female Actor in a Miniseries or Television Movie) kazananların ve adayların listesi;
Kazananlar ve adaylar > 1990'lar

| Yıl | Adaylar | Minidizi ya da TV filmi | Rol |
| --- | --- | --- | --- |
| 1994 (1st)  | Joanne Woodward | Breathing Lessons | Maggie Moran |
| 1994 (1st)  | Katharine Hepburn | One Christmas | Cornelia Beaumont |
| 1994 (1st)  | Diane Keaton | Amelia Earhart: The Final Flight | Amelia Earhart |
| 1994 (1st)  | Sissy Spacek | A Place for Annie | Susan Lansing |
| 1994 (1st)  | Cicely Tyson | Oldest Living Confederate Widow Tells All | Castralia, Marsden Family House Slave / Maid |
| 1995 (2nd)  | Alfre Woodard | The Piano Lesson | Berniece Charles |
| 1995 (2nd)  | Glenn Close | Serving in Silence | Col. Margarethe Cammermeyer |
| 1995 (2nd)  | Sally Field | A Woman of Independent Means | Bess Alcott Steed Garner |
| 1995 (2nd)  | Anjelica Huston | Buffalo Girls | Calamity Jane |
| 1995 (2nd)  | Sela Ward | Almost Golden: The Jessica Savitch Story | Jessica Savitch |
| 1996 (3rd)  | Kathy Bates | The Late Shift | Helen Kushnick |
| 1996 (3rd)  | Anne Bancroft | Homecoming | Abigail Tillerman |
| 1996 (3rd)  | Stockard Channing | An Unexpected Family | Barbara Whitney |
| 1996 (3rd)  | Jena Malone | Bastard Out of Carolina | Ruth “Bone” Boatwright |
| 1996 (3rd)  | Cicely Tyson | The Road to Galveston | Jordan Roosevelt |
| 1997 (4th)  | Alfre Woodard | Miss Evers' Boys | Eunice Evers, R.N. |
| 1997 (4th)  | Glenn Close | In the Gloaming | Janet |
| 1997 (4th)  | Faye Dunaway | The Twilight of the Golds | Phyllis Gold |
| 1997 (4th)  | Sigourney Weaver | Snow White: A Tale of Terror | Lady Claudia Hoffman |
| 1997 (4th)  | Mare Winningham | George Wallace | Lurleen Wallace |
| 1998 (5th)  | Angelina Jolie | Gia | Gia Carangi |
| 1998 (5th)  | Ann-Margret | Life of the Party: The Pamela Harriman Story | Pamela Harriman |
| 1998 (5th)  | Stockard Channing | The Baby Dance | Rachel Luckman |
| 1998 (5th)  | Olympia Dukakis | More Tales of the City | Mrs. Anna Madrigal |
| 1998 (5th)  | Mary Steenburgen | About Sarah | Sarah Elizabeth McCaffrey |
| 1999 (6th)  | Halle Berry | Introducing Dorothy Dandridge | Dorothy Dandridge |
| 1999 (6th)  | Kathy Bates | Annie | Miss Agatha Hannigan |
| 1999 (6th)  | Judy Davis | A Cooler Climate | Paula |
| 1999 (6th)  | Sally Field | A Cooler Climate | Iris |
| 1999 (6th)  | Helen Mirren | The Passion of Ayn Rand | Ayn Rand |
Kazananlar ve adaylar > 2020’ler

| Yıl | Adaylar | Minidizi ya da TV filmi | Rol |
| --- | --- | --- | --- |
| 2020 (27th)  | Anya Taylor-Joy | The Queen's Gambit | Beth Harmon |
| 2020 (27th)  | Cate Blanchett | Mrs. America | Phyllis Schlafly |
| 2020 (27th)  | Michaela Coel | I May Destroy You | Arabella Essiedu |
| 2020 (27th)  | Nicole Kidman | The Undoing | Grace Fraser |
| 2020 (27th)  | Kerry Washington | Little Fires Everywhere | Mia Warren |
| g t Ekran Oyuncuları Derneği (SAG) Ödülleri |
| --- | --- |
Yaşam Boyu Başarı:  Ekran Oyuncuları Derneği Yaşam Başarı Ödülü 
Film:  Oyuncu Kadrosu  Erkek Oyuncu  Kadın Oyuncu  Yardımcı Erkek Oyuncu  Yardımcı Kadın Oyuncu  Dublör Kadrosu 
Televizyon:  Oyuncu Kadrosu – Dram Dizisi  Erkek Oyuncu – Dram Dizisi  Kadın Oyuncu – Dram Dizisi  Oyuncu Kadrosu – Komedi Dizisi  Erkek Oyuncu – Komedi Dizisi  Kadın Oyuncu – Komedi Dizisi  Erkek Oyuncu – Mini Dizi veya Televizyon Filmi  Kadın Oyuncu – Mini Dizi veya Televizyon Filmi  Dublör Kadrosu 
Ödül törenleri:  1994 · 1995  1996  1997  1998  1999  2000  2001  2002  2003  2004  2005  2006  2007  2008  2009  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  2018  2019  2020  2021 
| g t Mini Dizi/TV Filmi Kadın Oyuncu Üstün Performansı Ekran Oyuncuları Derneği Ödülü |
| --- | --- |
 Joanne Woodward (1994)  Alfre Woodard (1995)  Kathy Bates (1996)  Alfre Woodard (1997)  Angelina Jolie (1998)  Halle Berry (1999)  Vanessa Redgrave (2000)  Judy Davis (2001)  Stockard Channing (2002)  Meryl Streep (2003)  Glenn Close (2004)  S. Epatha Merkerson (2005)  Helen Mirren (2006)  Queen Latifah (2007)  Laura Linney (2008)  Drew Barrymore (2009)  Claire Danes (2010)  Kate Winslet (2011)  Julianne Moore (2012)  Helen Mirren (2013)  Frances McDormand (2014)  Queen Latifah (2015)  Sarah Paulson (2016)  Nicole Kidman (2017)  Patricia Arquette (2018)  Michelle Williams (2019)  Anya Taylor-Joy (2020)  Kate Winslet (2021)  Jessica Chastain (2022)
Çeviribilim

Çeviribilim ya da Çeviri bilimi, yazılı ve sözlü çevirinin kuram, betimleme ve uygulamasını konu alan beşeri bilim dalıdır. Sahalar arası bir çalışma alanı olarak çeviribilim, çeviriye destek olan çeşitli sahalardan katkı alır. Bunların arasında metin dilbilim, toplumbilim, tarih, karşılaştırmalı edebiyat, felsefe, filoloji, göstergebilim, edebiyat gibi bilim dalları bulunur. Batı dillerinde “translation studies” (İngilizce), “Translationswissenschaft” (Almanca) ve “traductologie” (Fransızca) gibi adlarla anılır.
Sosyal bilimlerin altında yer alan çeviribilim, farklı araştırma alanlarına ayrılır. Bunlardan en önemlisi betimleyici alan, uygulama alanı ve kuramsal alandır. Çeviri, kaynak metni daha önce belirlenmiş koşulları dikkate alarak erek (hedef) dilde yeniden yaratma eylemidir; çeviri incelemesi ise bu yeni metnin kaynak metinle karşılaştırılarak betimlenmesi, incelenmesi, çeviri sürecinde çeviriyi ve çevirmeni etkileyen koşulların göz önünde bulundurulmasıdır.
Başlıca kavramlar

1970'li yıllardan itibaren pek çok çeviri kuramcısı, yaptıkları araştırmalarla çeviribilime katkıda bulunmuş, çeviriye ve çevirmene yeni bir kimlik kazandırmıştır. O zamana dek pek önemsenmeyen ve “görünmez” olan çevirmene etkin bir rol yüklenmiştir.
Başlıca kavramlar > Sadakat

Öncelikle edebiyat alanından yola çıkıldığında bu kavrama önemli bir rol biçildiği görünür. Oysa çağdaş işlevsel çeviri kuramlarına göre erek metin, erek kitleye ve metni çevreleyen koşullara göre üretilmelidir. Edebiyat alanından işlevsel çeviriye Can Yücel'in şiir çevirileri örnek gösterilebilir.
Çeviride en önemli mesele sadakat olunca, çeviri kuramcıları “sadakatsizlikle” suçlanan çevirmenin davranışını anlamak için bu konuya eğilmişlerdir. Söz gelimi, Gideon Toury, hedef dilin kültüründe belli normların ve kuralların olduğunu, insanların yaşayışlarını şekillendiren bu normların çevirmenin tercihini ve çevirisini de kaçınılmaz olarak şekillendireceğini belirtmiştir. Toury'ye göre, çevirinin sadakatini etkileyen en önemli etmenler hedef dilin kültürünün normlarıdır.
Çeviribilim kuramcısı Hans J. Vermeer ise, çevirinin nedenli bir “eylem” olduğunu, her bilinçli eylem gibi bunun da bir “amaç”la (skopos) yapıldığını, dolayısıyla çeviriyi biçimlendirecek olan etkenin çevirinin amacı (başka bir deyişle hangi nedenle, kimin için yapılıyor sorusunun yanıtı) olduğunu savunmuştur.
Başlıca kavramlar > Çoğul-dizge

1920'li yıllarda Rus yapısalbilimciler tarafından oluşturulan Çoğul-dizge Kuramı 1970'lerde Itamar Even Zohar tarafından geliştirildi. Even Zohar’a göre, çoğul-dizge tarihsel ve devingen bir süreç içinde yer alır. Böylece Geleneksel Dilbilim Yaklaşımı'ndan Betimleyici Çeviribilim'e geçilmiştir. Daha sonradan bu kurama Gideon Toury de eklemeler yapmıştır.
Kuramın amacı, toplumsal düzenin içinde edebiyatın rolünü vurgulamak ve edebiyatın işlevini göstermektir. Kültür, farklı altdizgelerden oluşan bir dizgeler dizgesi olarak görülür. Edebiyat bu dizgenin bir altdizgesidir ve çeviri yazını da edebiyat dizgesinin içinde bulunur. Merkez-çevre ilişkisi düşünülerek çeviri yazının hangi durumlarda merkezde veya çevrede olduğu araştırılır.
Başlıca kavramlar > Yapısalcılık Sonrası (Post Structuralism)

Yeni kuram ve kuramsal çerçevelerle ortaya çıkan yapısalcılık sonrası araştırmacılar, ortaya çeviribilim açısından yeni görüşler atmışlardır. Bunların en önemlisi ise Yapısöküm adlı kuramın babası Jacques Derrida’dır. Derrida, sözcüklerin içini boşaltmış, “ak”ın aslında “kara” olabileceğini göstermiştir. Derrida ve Rosemary Arrojo gibi diğer yapısalcılık sonrası kuramcılar, “yazar” kavramını öldürmüş, metnin yazardan bağımsız olduğunu, okurla metnin arasına yazarın giremeyeceğini belirtmişlerdir. Böylece, kendisi aynı zamanda bir okur olan çevirmene de sonsuz bir özgürlük bahşedilmiş gibi görünse de, çevirinin işlemesi için erek kültürün normlarına uygun bir şekilde üretilmesi gerekmektedir.
Anlama dayalı çeviri

Çeviriye ilişkin diğer meseleler, çeviri kuramcıları ve çeviriyi nesnel bir gözle inceleyen araştırmacılar tarafından ne kadar tartışılsa da, pratik anlamda en çok kabul gören yöntem, anlama dayalı çeviridir.
Cümle yapıları birbirinden farklı iki dil arasında çeviri yapan bir çevirmenin kaynak dile sadık olmasını beklemek ve bu konuda ısrar etmek iyi sonuçlar vermeyebilir. Söz gelimi, İngilizce ve Türkçenin cümle yapıları farklıdır; İngilizcenin cümle dizilişi Özne-Yüklem-Nesne şeklinde, Türkçenin cümle dizilişi ise Özne-Nesne-Yüklem şeklindedir. İngilizcede relative clause olarak adlandırılan sıfat/ilgi tümcecikleriyle sonu gelmeyen upuzun bir cümle kurulabilir. Ancak Türkçede sıfatlar ve sıfat tümcecikleri başta geldiği için uzun sıfat tümcecikleriyle kurulmuş bir İngilizce cümleyi aslına bağlı kalarak çevirmek Türkçe cümlenin anlaşılmaz ve hantal olmasına yol açabilir. Sıfat tümcecikleriyle dolu İngilizce bir cümleyi olduğu gibi çevirmek, Türkçe metinde bütün sıfat tümceciklerini başa almak, cümlenin akıcılığının bozulmasına, okurun cümlenin anlamı içinde kaybolmasına yol açar. Çeviride aslolan, metnin ne dediğini anlamak ve bu anlamı hedef dilde en güzel şekliyle ifade etmektir. Kuramcılar, çevirmene ne yapması gerektiğini söylemezler; yalnızca ürüne bakarak çevirmenin davranışlarını ve tercihlerini açıklamaya çalışırlar. Çeviri süreci içerisinde çevirmen kendi kararını kendisi verecektir. Ancak bu karar verme yetisi, Türkiye'de özellikle teknik çeviride birçok çeviri yanlışına neden olmuş, özensiz ve araştırma yapılmaksızın yapılan çevirilerle dilimiz yozlaşmaya başlamıştır.
Anadil konuşucusu ilkesi

Çeviri sektöründe, hedef dilde çevrilmiş metnin kalitesi, özellikle dilbilimsel ve kültürel yönleri açısından, çevirmenin anadili ile hedef dilin aynı olmasına bağlıdır. Anadilin sağladığı dilsel içgüdü bir çevirmen için gelişmiş bir avantajdır ve her çevirmen kendi diline doğru yaptığı çevirilerde kendi diliyle ilgili içsel bir anlayışa sahiptir. Hedef metnin anadili konuşucusu tarafından çevrilmesi metne sadece dilbilimsel bir bütünlük ve doğruluk sağlamakla kalmaz, metnin hedef kitlesi açısından taşıyacağı sosyal ve kültürel değerlerin de metinde yansıması açısından fark yaratacak bir avantaj sağlar.
Günümüzde profesyonel çeviri hizmeti veren uluslararası çeviri şirketleri özellikle bu ilkeyle, "çevirmenin sadece kendi anadiline doğru çeviri yapması / hedef metnin de sadece ve özellikle anadili hedef dil ile aynı olan çevirmen tarafından çevrilmesi" ve bu ilkeyi temel alan bir sistemle çalışmayı tercih etmekteler. Çeviri hizmeti alan çeşitli sektörel firmalar da, daha önce yaşadıkları yanlış çeviri deneyimlerinden sonra artık bu ilkeyle hizmet veren çeviri şirketleriyle çalışmayı tercih etmeye başladılar.
Çevirinin kalitesini arttıran ve garantileyen başka bir çalışma ilkesi de kaynak dilin anadili konuşucusu çevirmenler ile hedef dilin anadili konuşucuları olan çevirmenlerin aynı çeviri şirketinde sinerjiyle çalışmalarıdır.
Sözgelimi, anadili İngilizce olan bir çevirmenle anadili Türkçe olan bir çevirmen karşılıklı yardımlaşarak kaynak metinde anlamadıkları yerleri tartışmakta ve kendi ana dillerinde hedef metni yaratmaktadır. Her çevirmen kendi anadiline çeviri yapmakta, böylece yanlış ve anlamsız ifadelerle dolu çevirilerden kaçınılmaktadır. “Onun şiiri, Karacaoğlan’ın obasına uğramıştır.” cümlesi İngilizceye birebir çevrilirse (His poetry has dropped by Karacaoğlan’s tent.), hedef dildeki okurlar bu cümleden bir şey anlamayacaklardır; çünkü onların söylemlerinde böyle bir ifade yoktur. anadili İngilizce olan bir çevirmen bunu kendi diline en uygun şekliyle aktaracaktır (Ör: His poetry has a Karacaoğlan flavor.). Aynı şekilde anadili Türkçe olan bir çevirmen de kendi dilinde tuhaf duran bir ifadeyi Türkçeye uygun olarak çevirecektir.
Hem anlama dayalı, hem de kaynak metinle hedef metni anadili kaynak dil olan çevirmenlerle tartışılarak yapılan bu çeviriler, günümüzde en güvenli çeviri olarak görülmektedir.
Üniversitelerde Çeviribilim bölümü

Türkiye'deki üniversiteler çevirmenlik bilim dalının eğitimini genel olarak "Mütercim-Tercümanlık" bölümü adı altında vermektedir. Yalnız Boğaziçi Üniversitesi ve Yeditepe Üniversitesinde bu bölümler "Çeviribilimi" isminde eğitim sürdürmektedir.
Rüstem Paşa Kervansarayı (Edirne)

| --- | --- |


Koordinatlar: 41°40′32″K 26°33′20″D﻿ / ﻿41.67556°K 26.55556°D﻿ / 41.67556; 26.55556

Rüstem Paşa Kervansarayı, Edirne merkezinde bulunan 16. Yüzyıl yapısı görkemli bir kervansaraydır.
1554 tarihinde, Kanuni’nin damadı ve sadrazamı Damat Rüstem Paşa tarafından Mimar Sinan'a yaptırıldı. Büyük Han ve Küçük Han (veya Deveci Hanı) olarak adlandırılan iki bölümden oluşur. İki katlıdır. Birinci katta 39, ikinci katta 41 odası vardır. Ön cephelerde 21 dükkân bulunur. 1972 yılında restore edilen yapı, günümüzde otel olarak kullanılır. 1972 yılındaki restorasyon, 1980 yılında Ağa Han Mimarlık Ödülü'ne layık görülmüştür.
İnyupikler

| --- | --- |
[[Dosya:Inupiat Family from Noatak, Alaska, 1929, Edward S. Curtis (restored).jpgİnyupik ailesi, Noatak, 1928|frameless]]
 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
 Alaska: 13.500
Diller
İnyupikçe, İngilizce
Din
Hristiyanlık (Protestan ve Anglikan) (1890 öncesi Şamanizm)
İnyupikler (kendilerince Iñupiaq (tekil) Iñupiak (ikil) Iñupiat (çoğul)), Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin kuzey (North Slope Borough) ve kuzeybatısında (Northwest Arctic Borough ve Nome Census Area) yaşayan İnuit kolundan bir Eskimo halkıdır. Alaska'daki tek İnuit halkı olduğu için Alaska İnuitleri adı da verilmektedir. Kendilerini iñuk («insan») kelimesi ile -piaq («gerçek») ekinden türettikleri Iñupiaq («gerçek insan») adıyla ifade ederler. Dillerini ise Iñupiatun («gerçek insana benzer») olarak adlandırırlar. Alaska Yerli Dil Merkezine göre Alaska yerlileri içinde 25.000 nüfuslu Yupiklerden sonra 15.700 kişilik nüfuslarıyla ikinci en büyük halktır ve ancak 2.144 kadarı dilini konuşabilmektedir. İngilizce bilmeyen Alaska yerlileri içinde 1993 yılında ilk sırayı %42'lik oranla Yupikler, ikinci sırayı da %20'lik oranla İnyupikler çeker. Şamanist inançlı avcı ve toplayıcıdırlar. Kültürel açıdan deniz sahiline yakın yaşayıp balina, fok, mors gibi deniz memelilerini avlayan Taġiuġmiut («deniz halkı») ile denizden uzak içbölgede rengeyiği avlayan Nunamiut («kara halkı») olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Bazen, iki ayrı dil ve halk olarak ele alındığı da olur ve Seward Yarımadasındakiler Qawiaraq adıyla, North Slope ile Northwest Arctic ilçelerindekiler ise Inupiaq adı altında toplanır. İnyupiklerin Kanada'da yaşayan ırkdaşları (Uummarmiut) siyasi ve idari kaygılarla Batı Kanada İnuitleri ile birlikte Inuvialuit adı altında toplanırlar. Eskimolar içinde en uzun boylular Kuzey Alaska'daki İnyupiklerdir ve Kanada İnuitlerinden 10 cm daha uzundurlar. Kobuk İnyupikleri doğu komşuları ve ticari ortakları olan Atabasklardan Koyukon Kızılderilileriyle sınır bölgelerinde evlilik de yapmışlardır. Beyaz Avrupalıların kültürleriyle en geç tanışan Eskimolar 1890 yılından sonra Hristiyanlıkla tanışan Kuzey Alaska İnyupikleridir.
Kanada'da küçültücü (derogatory) bulunarak resmî olarak kullanılmayan "Eskimo" adı, yasal olarak Alaska'da İnyupikler ile Yupik, Çupik ve Supikleri topluca adlandırmada rahatlıkla kullanılmaktadır. Alaska Eskimolarını topluca adlandırmak için bazen İngilizcede Yupik-Inupiaq (ya da Inu-Yupiaq) biçimi de kullanılır.
St. Lawrence adasındaki Sibirya Yupikleri (Yupiget) farklı dil konuşsa da Alaska'da kültürel olarak İnyupiklere en yakın halktır ve her ikisi de aynı kültür grubunda yer alır.
Dil ve Eğitim > Edebiyat

İnyupik edebiyatının ilk örnekleri sözlüdür ve qargi denilen köy odasında söylenen uqaluktuat (hayat deneyimi hikâyeleri) ile unipkaat (efsaneler) olarak ikiye ayrılmaktadır. Unipkaat (çoğul) unipkaaq (tekil) mitolojik ya da doğaüstü karakterlerle dolu hayvanların ve insanların ruhlarına hükmetme ve havada uçma gibi şamanistik aktivitelerin (aŋatkuułiq) sergilendiği efsane ve masallardır. Bunlarda doğaüstü hayvanlar çok sık geçmektedir. Uqaluktuat denilen hikâyelerde diğeri gibi doğaüstü karakterler bulunmaz ve kişinin hayatta kalma mücadelesi gibi gerçek yaşanmış öyküleri içermektedir. Hikâye ve masallar İnyupik değerlerini (Iñupiat Iḷitqusiat) güçlendirmek için en iyi yollardan biridir. Yitip gitmeden yaşlı nesilden derlenen masal ve öyküler topluca yayımlanmıştır. Kuzey ve Kuzeybatı Alaska'daki Point Hope (Tikiġaq), Anaktuvuk Pass (Anaqtuuvak, Naqsraq), Barrow (Utqiaġvik, Ukpiaġvik), Deering (Ipnatchiaq), Kivalina (Kivalliñiq), Kotzebue (Qikiqtaġruk), Noorvik (Nuurvik), Selawik (Siilvik, Akuligaq) ve Shungnak (Isiŋnaq, Nuurviuraq) yörelerindeki hikâye ve masallar Ernest S. Burch tarafından 1969-1970 yıllarındaki saha çalışmalarında derlenmiş ve 1971 yılında yayımlanmıştır.
Yazılı edebiyatın ilk örnekleri ise Hristiyanlığı yaymak üzere misyonerlerin İncil ve dua çevirilerinden oluşmaktadır.
Nüfus

| --- | --- |
Bölge: Sayı
North Slope: 3.450
Northwest Alaska: 3.814
Seward Peninsula: 3.029
İnyupik coğrafyasındaki toplam: 10.415
İnyupik coğrafyasının dışındakiler: 2.500
Hepsi birlikte toplam: 12.915
Alaska Yerli Dil Merkezine göre 15.700 kişilik nüfustan 2.144 kadarı anadillerini konuşabiliyor. Alaska'da Yupikler'den sonra en büyük nüfusa sahip Eskimo grubudur.
| Alaska | Etnik nüfus | Anadilini konuşabilen | Yüzde (%) | Konuşabilme yaşı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
1980: 
| Sibirya Yupikleri | 1.100 | 1.050 | 95 | yetişkinlerin hepsi ve çocukların çoğu |
| Yupikler | 17.000 | 14.000 | 80 | yetişkinlerin tamamına yakını ve çocukların bir kısmı |
| İnyupikler | 12.000 | 5.000 | 40 | yetişkinlerin çoğu 50 yaş üstü ve çocukların bir kısmı |
| Supikler | 3.000 | 1.000 | 33 | yetişkinlerin çoğu 50 yaş üstü ve çocukların bir kısmı |
| Aleut | 2.200 | 700 | 35 | yetişkinlerin çoğu 50 yaş üstü ve çocukların bir kısmı |
1992: 
| Sibirya Yupikleri | 1.100 | 1.050 | 95 | yetişkinlerin hepsi ve çocukların çoğu |
| Yupikler | 18.000 | 12.000 | 67 | yetişkinlerin tamamına yakını ve çocukların bir kısmı |
| İnyupikler | 13.000 | 4.000 | 31 | yetişkinlerin çoğu 50 yaş üstü ve çocukların bir kısmı |
| Supikler | 3.100 | 600 | 19 | yetişkinlerin çoğu 50 yaş üstü ve çocukların bir kısmı |
| Aleut | 2.100 | 400 | 19  | yetişkinlerin çoğu 50 yaş üstü ve çocukların bir kısmı |
 :
Sosyal yaşam > Ortaklık

İnyupiklerde saldırganlık ve düşmanlıklar, kazanıma göre mevsimseldir ve en verimli aylar olan ilkbahar sonu ile sonbaharda dostça olan ilişkiler, verimsiz aylar olan sonbahar sonundan öteki yılın ilkbaharına kadar uzanan kış döneminde kuşkulu ve düşmanca ilişkiye dönebilmektedir. Ailelerin nüfusça çokluğu onların diğer hasım ailelerden korunması için bir gereklilik olarak görülmektedir. Topraklarındaki yabancılara karşı aileler ve kabileler çok sert tepki gösterebilmektedirler. Hatta bu tepkiler, ölümcül bir dayak ile sonuçlanabilmektedirler.
Sosyal yaşam > Ortaklık > Akrabalık içi ortaklık

Köyler genelde akrabalardan oluşur ve aralarında kurulan ortaklıklar çok sık görülür. Bu ortaklık evlilik ortaklığı olabildiği gibi karşılıklı yardımlaşma olarak da kendini gösterir. Avcılık daha çok oğullar ve damatlarca yapılırken, balıkçılık ve bitki ile meyve toplayıcılık kız ve gelinlerce sürdürülür. Çok eşlilik (nuliaqpak ya da nuliaqqaaq «ilk karı», nuliatqiun «ikinci karı») de görülür.
Tuvaaqatigiik: Evlilik yoluyla kurulan karı koca (tuvaaqatigiik) ortaklığı İnyupiklerdeki en temel ortaklıktır ve daha çok akraba arasında yapılır. Kobuk yöresindeki Kuuvaŋmiut kabilesinden İnyupiklerde çok çocuk sahibi olmak işgücünün paylaşımı ve güç için gereklidir. Anneler, evişleri, bitki ve meyve toplama ile balık avlama konusunda yardımcı olması için kız çocuğu isterler. Babalar ise avcılıkta yardımcı olması için oğlan çocuğunu isterler. Sadece kızı olan aileler oğlan çocuğunu, oğlan çocuğu olan aileler de kız çocuğunu mecburen evlat edinirler. İster doğal ister evlat edinilsin bütün çocuklar ayırt edilmeksizin eşit olarak büyütülür ve işgücünden yararlanılır. Ana baba yaşlandığında büyük ölçüde çocuklarına muhtaç olur. Dul kalan kadınların yakacak odunları kızı ve damadı tarafından, et ve balık ihtiyacı ise oğlu ve gelini tarafından sağlanır.