Konstrüktivizm (uluslararası ilişkiler)
Teori > Normlar

Konstrüktivist akademisyenler normların dünya siyasetindeki rolünü derinlemesine incelemişlerdir. Abram Chayes ve Antonia Handler Chayes “normları”, “seçim durumlarında eylem için reçeteler olan, bir yükümlülük duygusu, uyulması gerektiği duygusu taşıyan” “kurallar, standartlar, ilkeler ve benzerleri –hem prosedür hem de maddi– geniş bir kuralcı ifadeler sınıfı” olarak tanımlamıştır.
Norm temelli inşacı yaklaşımlar genellikle aktörlerin bir “uygunluk mantığına” bağlı kalma eğiliminde olduğunu varsayar. Bu, aktörlerin “sonuçları ve beklenen faydayı hesaplamadan veya bunlara rağmen, sosyal olarak normal, doğru, haklı veya iyi olarak tanımlanan içselletirilmiş reçeteleri” takip ettikleri anlamına gelir. Bu uygunluk mantığı, aktörlerin maliyet-fayda analizi temelinde hedeflerine ulaşmak için en verimli araçları seçtiklerinin varsayıldığı rasyonel seçim “sonuç mantığı” ile tezat oluşturmaktadır.
Konstrüktivist norm bilimi, dünya siyasetinde çok çeşitli konuları incelemiştir. Örneği Peter J. Katzenstein ve The Culture of National Security adlı derleme kitabına katkıda bulunanlar, devletlerin güvenlik tercihlerini yalnızca fiziksel kapasiteleri bağlamında değil aynı zamanda normatif anlayışlar temelinde de yaptıklarını ileri sürmüşlerdir. Martha Finnemore, Dünya Bankası veya UNESCO gibi uluslararası kuruluşların normların yayılmasına yardımcı olduğunu ve bunun da devletlerin ulusal çıkarlarını nasıl tanımladıklarını etkilediğini öne sürmüştür. Finnemore ve Kathryn Sikkink, normların siyasi değişimi nasıl etkilediğini araştırmışlardır. Bunu yaparken normlar ve rasyonalitenin birbirlerine karşıtlıklarından ziyade aralarındaki bağlantıları vurgulamışlardır. Ayrıca belirli normların savunulmasında ve yayılmasında “norm girişimcilerinin” önemini vurgulamışlardır.
Bazı akademisyenler bireysel normların dünya siyasetindeki rolünü araştırmışlardır. Örneğin Audie Klotz, apartheid karşıtı küresel normun farklı devletler (Birleşik Krallık, ABD ve Zimbabve) ve kurumlar (İngiliz Milletler Topluluğu, Afrika Birliği Örgütü ve Birleşmiş Milletler) arasında nasıl geliştiğini incelemiştir. Tannenwald'a göre bu normun ortaya çıkması ve kurumsallaşması Güney Afrika'daki apartheid rejiminin sona ermesine katkıda bulunmuştur. Nina Tannenwald, 1945'ten bu yana nükleer silahların kullanılmamasının nükleer silah korkusu, yani nükleer silah kullanımına karşı bir normun gücüne atfedilebileceğini ileri sürmüştür. Tannenwald, bu normun Amerikan siyasi ve sosyal kültürüne o kadar derin bir şekilde yerleştiğini ve stratejik ya da taktiksel olarak anlamlı olduğu durumlarda bile nükleer silahların kullanılmadığını ileri sürmüştür. Michael Barnett, siyasal insancıllık normunun nasıl ortaya çıktığının izini sürmek için evrimsel bir yaklaşım benimsemiştir.
Martha Finnemore ve Kathryn Sikkink üç tür norm arasında ayrım yapmaktadır:
Düzenleyici norm: "davranışları düzenler ve kısıtlarlar"
Kurucu normlar: "yeni aktörler, çıkarlar veya eylem kategorileri yaratırlar"
Değerlendirici ve kuralcı normlar: "olması gereken" bir nitelik taşırlar
Finnemore, Sikkink, Jeffrey W. Legro ve diğerleri normların sağlamlığının (veya etkinliğinin) aşağıdaki gibi faktörlerle ölçülebileceğini ileri sürmüşlerdir:
özgüllük: açık ve spesifik olan normların etkili olma olasılığı daha yüksektir
uzun ömürlülük: geçmişi olan normların etkili olma olasılığı daha yüksektir
evrensellik: (yerel ve tikel iddialar yerine) genel iddialarda bulunan normların etkili olma olasılığı daha yüksektir
belirginlik: güçlü aktörler arasında yaygın olarak kabul gören normların etkili olma olasılığı daha yüksektir
Jeffrey Checkel, normların etkinliğine ilişkin iki yaygın açıklama türü olduğunu savunmaktadır:
Rasyonalizm: aktörler zorlama, fayda-maliyet hesapları ve maddi teşvikler nedeniyle normlara uyarlar
İnşacılık: aktörler sosyal öğrenme ve sosyalleşme nedeniyle normlara uyarlar
Belirli normlar açısından, inşacı akademisyenler aşağıdaki normların nasıl ortaya çıktığını göstermişlerdir:
İnsani müdahale: Zaman içinde kimin "insan" olduğuna dair anlayışlar değişmiş, bu da devletlerin 20. yüzyılda giderek daha fazla insani müdahalelerde bulunmasına yol açmıştır.
Nükleer tabu: 1945'ten bu yana nükleer silahlara karşı geliştirilen bir norm.
Kara mayınları yasağı: Ulusötesi savunuculuk gruplarının aktivizmi kara mayınlarını yasaklayan bir norma yol açtı.
Egemenlik normları.
Suikasta karşı normlar.
Seçim izleme.
Suyun silah olarak kullanılmasına karşı tabu.
Balina avcılığı karşıtı norm.
İşkence karşıtı norm.