stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Irak Türkmenleri
Önemli kişiler

*
İhsan Doğramacı
, Bilkent Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi kurucusu
Adil Abdullah, Kerküklü milli futbolcu
Riyaz Sarıkahya, siyasetçi
Dr. Burhan Kerküklü, Opr.Doktor, Kilis Belediye Başkanı (1994-1995)
Alperen Kerküklü, Çevre, şehircilik ve İklim Değ. Bakanlığı- Daire Başkanı (Uzman İnşaat Mühendisi ve Mimar)
Kamil Çadırcı, Iraklı politikacı
Rifat Çadırcı, Iraklı mimar
Fuzûlî, 16. yüzyıl şairi, yazar ve düşünür.
Erşat Salihi, politikacı
Farah Zeynep Abdullah, Türk oyuncu
Cafer el-Askari, Irak'ın eski Başbakanı (1923-24 ve 1926-27)
Abbas el-Bayati, siyasetçi
Yasin el-Haşimi, Irak'ın eski Başbakanı (1924-25 ve 1935-36)
Abd al-Muhsin as-Sa'dun, Irak'ın eski Başbakanı (1922-23, 1925-26, 1928-29 ve 1929)
Nuri al-Said, Irak'ın eski Başbakanı (1930-32, 1938-40, 1941-44, 1946-47, 1949, 1950-52, 1954-57 ve 1958)
Selim Bayraktar, Türk oyuncu
Hicri Dede, şair
Sinan Erbil, şarkıcı
Saadeddin Arkej, politikacı
Amine Gülşe, Miss Turkey (2014), manken ve oyuncu
İsmet Hürmüzlü, Türk oyuncu
Gökhan Kırdar, Türk müzisyen
Lütfi Kırdar, Türk siyasetçi
Nemir Kırdar, iş insanı
Fethi Saffet Kırdar, Iraklı ressam ve heykeltıraş
Rena Kırdar, yazar ve sosyetik
Üner Kırdar, Türk diplomat ve üst düzey Birleşmiş Milletler yetkilisi
Yunus Mahmut, futbolcu
Reha Muhtar, Türk televizyon siması
Talib Mushtaq, şair ve diplomat
Salih Neftçi, Türk ekonomist
Reşat Mandan Ömer, Bilim ve Teknoloji Bakanı (2003)
Fehmi Said, subay
Hikmat Süleyman, Irak Eski Başbakanı (1936-37)
Mehmet Türkmehmet, futbolcu
Ali Saip Ursavaş, Türk siyasetçi
Sadun Köprülü
Hiyam Köprülü, Iraklı siyasetçi
Geleneksel Türk giysileriyle Türkmen kızı.
Kerkük Türkmenleri Dağılımı (Mavi)
Kanuni Sultan Süleyman, Safevileri 31 Aralık 1534'te mağlup ederek Bağdat'ı ve ardından güney Irak'ı ele geçirdi. Osmanlı saltanatı boyunca Kuzey Irak'a Türk göçünü teşvik etti
IV. Murad 1638'de Bağdat'ı yeniden ele geçirdiğinde büyük bir Türk akını Irak'a yerleşmeye devam etti.
Musul Vilayeti
Misak-ı Milli ("ulusal yemini") dahil etmek istedi Musul Vilayeti 1920 yılında bir Türk milletinin yeni sınırları için tekliflerde.
Arapça ve Türkçe yazılmış bir Türkmen köy işareti
Arapça ve Türkçe yazılmış bir Türkmen köy işareti
Iraklı Türkmen erkek ortaokulunun iki dilli işareti (Arapça ve Türkçe).
Iraklı Türkmen kız ortaokulunun iki dilli işareti (Arapça ve Türkçe).
Kerkük'te bir Iraklı Türkmen.
Bir haritası Türkmeneli'nde (Türkçe : Türkmeneli bir anıt üzerine) Altınköprü (Türkçe : Altınköprü).
Türkmeneli başörtüsü tutan Iraklı bir Türkmen genci.
Hollanda'nın Amsterdam kentinde bir Irak Türkmen protestosu.
İstanbul, Türkiye'de bir Iraklı Türkmen kadın
Amsterdam'ı protesto eden Türkler, pankartta 'Kerkük, Türkmen karakterli bir Irak şehridir' yazıyor.
Türkçe yazılı pankart tutan Iraklı Türkmen kadın: Kerkük'ü hiçbir güç Kürtleştiremez ("Hiçbir güç Kerkük'ü Kürtleştiremez").
Örümcek Adam (1994, çizgi dizi)

| Örümcek Adam |
| --- | --- |
Spider-Man: The Animated Series

Tür: Süper kahraman, Macera
Uyarlama: Stan Lee
Yazar: John Semper
Besteci: Shuki Levy
Ülke: ABD
Dili: İngilizce
Sezon sayısı: 5
Bölüm sayısı: 65
Yapım
Yönetici yapımcı: Avi Arad  Stan Lee
Yapımcı: John Semper   Bob Richardson
Gösterim süresi: 21 dakika
Yapım şirketi: TMS Entertainment   Saban Entertainment
Yayın bilgileri
Kanal: Fox Kids
Yayın tarihi: 19 Kasım 1994 (1994-11-19) - 31 Ocak 1998 (1998-01-31)
Kronoloji
İlişkili programlar: X-Men: The Animated Series   X-Men '97


Örümcek Adam (Özgün adı: Spider-Man: The Animated Series), Marvel Comics süper kahramanından uyarlanan bir Amerikan süper kahraman animasyon televizyon dizisidir. Dizi, ilk olarak ABD’de 19 Kasım 1994'ten 31 Ocak 1998'e kadar toplamda 65 bölümden oluşan beş sezon boyunca Fox Kids’te yayınlandı. Türkiye'de ise Show TV ve Fox Kids'te ekrana gelip Jetix'te tekrarları yayınlandı.
Hikaye

Dizi, Empire State Üniversitesi'nde okuyan ve kostümlü kahraman Örümcek Adam olarak sorumlulukları ile kişisel hayatındaki sorunları dengelemeye çalışan üniversite öğrencisi Peter Parker'ın hikayesini konu alıyor. Suçla mücadele etmenin yanı sıra Peter, Felicia Hardy ve Mary Jane Watson'a olan romantik duygularını yönetmeli, Harry Osborn ile arkadaşlığını sürdürmeli, Dr. Curt Connors'ın öğrencisi olarak akademik başarısına odaklanmalı ve Daily Bugle için serbest fotoğrafçı olarak çalışarak amcası Ben'in ölümünden sonra halası May'e destek olmalıdır. Bugle, sık sık Peter'ın alter egosunun fotoğraflarını kullanarak Örümcek Adam'ı itibarsızlaştırmak ve ona karşı karalama kampanyası yürütmek isteyen gürültücü yayıncı J. Jonah Jameson'a aittir. Peter'ın ESU'daki meslektaşları arasında futbol yıldızı Flash Thompson, popüler barista Liz Allan, bilim dehası Debra Whitman ve araştırma rakibi Michael Morbius yer alıyor.
Örümcek Adam olarak Peter, New York şehrini tehdit eden çeşitli süper kötülerle karşı karşıyadır. Bunlar arasında Kingpin ve Hobgoblin gibi suç dehaları, Doktor Ahtapot ve Yeşil Goblin gibi bilimsel talihsizlikler ve Venom ve Carnage gibi dünya dışı simbiyotlar yer alır. Örümcek Adam suçla mücadelesinde zaman zaman X-Men, Punisher, Blade, Doctor Strange, Daredevil, Iron Man, Kaptan Amerika ve Fantastik Dörtlü gibi diğer süper kahramanlardan yardım alır.
Dış Bağlantılar

Vikisöz'de  ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.
Spider-Man at Fox Kids (arşiv)
IMDb'de Spider-Man
1981 Kıbrıs Türk Federe Devleti genel seçimleri

Rauf Denktaş
1981 Kıbrıs Türk Federe Devleti genel seçimleri, Kıbrıs Türk Federe Devleti'nde, 28 Haziran 1981 tarihinde Devlet Başkanı ve Ulusal Konsey üyelerinin belirlenmesi için yapılan seçimlerdir.
Sonuçlar > Devlet Başkanlığı

| Aday | Aday | Parti | Oy |  % |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Rauf Denktaş | Ulusal Birlik Partisi | 36,386 | 51.71 |
|  | Ziya Rızkı | Toplumcu Kurtuluş Partisi | 21,483 | 30.53 |
|  | Özker Özgür | Cumhuriyetçi Türk Partisi | 8,958 | 12.73 |
|  | Hüsamettin Tanyar | Demokratik Halk Partisi | 3,354 | 4.77 |
|  | Servet Sami Dedeçay | Bağımsız | 180 | 0.16 |
| Geçersiz/boş oy | Geçersiz/boş oy | Geçersiz/boş oy | 4,690 | – |
| Toplam | Toplam | Toplam | 75,051 | 100 |
| Kayıtlı seçmen/katılım | Kayıtlı seçmen/katılım | Kayıtlı seçmen/katılım | 84,693 | 88.62 |
Kaynak: Ker-Lindsay & Faustmann
Denktaş'ı ayrıca Türk Birliği Partisi, Sosyal Adalet Partisi ve Ulusal Hedef Partisi de destekledi.
Sonuçlar > Ulusal Konsey

| Parti | Parti | Oy |  % | Sandalye | +/– |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Ulusal Birlik Partisi | 431,732 | 42.16 | 18 |  12 |
|  | Toplumcu Kurtuluş Partisi | 289,555 | 28.27 | 13 |  7 |
|  | Cumhuriyetçi Türk Partisi | 152,805 | 14.92 | 5 |  3 |
|  | Demokratik Halk Partisi | 82,130 | 8.02 | 3 | Yeni |
|  | Türk Birliği Partisi | 55,895 | 5.46 | 2 | Yeni |
|  | Milli Hedef Partisi | 1,544 | 0.15 | 0 | Yeni |
|  | Sosyal Adalet Partisi | 990 | 0.10 | 0 | Yeni |
|  | Bağımsızlar | 415 | 0.04 | 0 | - |
| Toplam | Toplam | 1,024,066 | 100 | 40 | 0 |

| Geçerli oy | Geçerli oy | 68,524 | 91.21 |  |  |
| Geçersiz/boş oy | Geçersiz/boş oy | 6,557 | 8.79 |  |  |
| Toplam | Toplam | 75,081 | 100 |  |  |
| Kayıtlı seçmen/katılım | Kayıtlı seçmen/katılım | 84,721 | 88.68 |  |  |
Kaynak: Yüksek Seçim Kurulu 10 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Etnik gruplara göre koruyucu azizler

Bazı etnik halkların koruyucu azizleri vardır:
Avrupa

Endülüslüler: Ávilalı Yuhanna
Almanlar: Mikâil
Kanaryalar: Meryem (Virgen de la Candelaria), Pedro de Betancur
İngilizler: Yorgi, Meryem (Our Lady of Walsingham), Günah Çıkartıcı Edward, Şehit Edward, Mikâil
Fransızlar: Jeanne d'Arc, Denis, Tourslu Martin
İspanyollar: Zebedi oğlu Yakup
İtalyanlar: Assisili Francesco, Sienalı Katerina
Portekizliler: Padovalı Antonio, Meryem (Nossa Senhora de Fátima)
Ruslar: Andreas, Nikolaos
Çingeneler: Azize Sarah, Ceferino Giménez Malla
Yunanlar: Nikolaos
Kıbrıs Rumları: Barnabas, Beytanyalı Lazarus
Afrika

Berberiler: Kartacalı Siprianus
Kıptîler: Evanjelist Markos
Kongo halkı: Padovalı Antonio
Mağripliler: Kartacalı Siprianus
Malgaşlar: Vincent de Paul
Asya

Araplar: Sergius ve Baküs
Çinli Hıristiyanlar: Yusuf
Japon Hıristiyanlar: Franciscus Xaverius
Lübnanlılar: Şarbel Mahluf, Rafqa Pietra Choboq Ar-Rayès, Nimatullah Kassab
Suriyeliler: Yorgi
Türkler: Yuhanna
Vietnamlılar: Yusuf.
Amerika

Afroamerikalılar: Benedetto il Moro
Afro-Karayipliler: Pedro Claver
Avrupalı Amerikalılar: Meryem (Meryem'in günahsızlığı)
Fransız Kanadalılar: Yahya
Amerika yerlileri: Juan Diego
Meksikalılar: Meryem (Nuestra Señora de Guadalupe)
Okyanusya

Avustralyalılar: Mary MacKillop, Meryem (Mary, Help of Christians)
Yerli Hawaiililer: Papaz Damien, Meryem (Malia O Ka Malu)
Yeni Zelandalılar: Meryem (Mary, Help of Christians)
Rapanui: Meryem (Santa María de Rapa Nui)
Zebedi oğlu Yakup, İspanyolların koruyucu azizi.
Evanjelist Markos, Kıptilerin koruyucusu.
Yuhanna, Türklerin koruyucu azizi.
Meryem (Nuestra Señora de Guadalupe), Meksikalıların koruyucu azizi.
Mary MacKillop, Avustralyalıların koruyucu azizi.
Agincourt Muharebesi

Agincourt Muharebesi  (/ˈæʒɪnkɔːr(t), -kʊər/; Fransızca: Azincourt [azɛ̃kuʁ]) 25 Ekim 1415'te (Aziz Crispin gününde), kuzey Fransa'da Yüz Yıl Savaşları'nın bir parçası olarak gerçekleşen ve İngiliz zaferiyle sonuçlanan muharebedir.
Sayıca üstün olan Fransız Ordusuna karşı yaşanan beklenmedik İngiliz zaferi İngilizlerin moralini ve prestijini artırmış, Fransa'yı zor durumda bırakmış ve Yüz Yıl Savaşları'nda (1337-1453) İngiliz egemenliğinde olan yeni bir dönemin başlamasına yol açmıştır. İngiltere Fransa'da geniş topraklar elde etmiş ve Fransa kralıyla 1420 yılında imzalanan Troyes Antlaşması ile VI. Charles'ın ölümünün ardından Fransa tahtının İngiltere kralı V. Henry'ye geçeceği üzerinde anlaşılmıştır.
Agincourt öncesi sefer sırasında muharebenin öncesinde çok sayıda İngiliz askeri hastalanmış ve ölmüş, ordunun gücü zayıflamıştır. Sayısı azalan İngilizler bir ara ellerinde tuttukları Calais üzerinden İngiltere'ye dönmeye niyetlenseler de bu güzergâhın Fransız Ordusu tarafından kapatılmış olması üzerine Fransa içlerine ilerlemek durumunda kalmışlardır.
İngiliz kralı V. Henry muharebede bizzat savaşmış, yakın mesafe çarpışmalarında yer almıştır. Fransız kralı VI. Charles ise psikolojik rahatsızlığından dolayı muharebeye katılmamıştır. Onun yerine ordularını valisi Charles d'Albret ve Armagnac partisi üyesi, oldukça önemli bir grup Fransız soylusu yönetti. Savaş ünlü İngiliz Uzun Yayının başarılı kullanımıyla tarihe geçti. Zaten İngiliz ordusunun çoğunluğu bu yaylardan oluşuyordu. Savaş ayrıca William Shakespeare'in V. Henry oyununda kurgulanarak ölümsüzleştirildi.
Muharebenin ayrıntıları

V. Henry, 1415 yılında Harfleur'u aldı ve yaklaşık 9.000 askerle beraber Calais'e ilerledi. Ancak söz konusu ordu, 25 Ekim 1415 tarihinde Agincourt'ta 30.000'den fazla Fransız askeri tarafından durduruldu. Fransızlar yağmur nedeniyle bataklığa dönüşmüş araziyle karşılaştılar. Henry bu askerlerin hücüma geçmesini ve çamurda başarısız olmasını bekledi. İngiliz okçuları, iki Fransız hücumunu püskürttüler. Henry'nin askerleri daha sonra arkadan saldırdılar. Fransız ordusu dağıldı. Tahminen 5.000 Fransız askerinin öldüğü bu kanlı savaş Troyes antlaşmasına neden oldu.
Savaş esirlerinin infazı

Kazanılan zaferin ardından kral Henry V, dağılmış haldeki Fransız kılıç artıklarının toplanarak saldırıya geçmeleri olasılığından korkuya kapılır. Gesta Henrici bu durumu İngiliz birliklerinin Fransız ana gövdesini yendikten sonra hala taze ve yine sayıca İngiliz Ordusundan büyük durumundaki yedek birliklerini görmelerine bağlar. Konuyla ilgili yorumlarını aktaran tarihçiler Le Fevre ve Wavrin ise Fransız yedek birliklerinin toparlanmaya başladığı ve yürüyüşe geçtiğinin görüldüğünü belirtirler. İngilizler varlıklarını tehlikede gördükten sonra ele geçirdikleri Fransız savaş esirlerinin infaz edilmesine başlarlar. O dönemde yazılı olmayan şövalyelik usulüne göre esir edilen şövalyelerin infaz edilmesi adet olmadığı için bu kararı bizzat kralın vermiş olması muhtemeldir. İnfazlara katılmak istemeyen İngiliz asillerin pasif direnişini kral Henry V, karşı gelenlerin asılacağını bildirerek kırar. Sonunda Henry V binli rakamlarla ifade edilen Fransız savaş esirini idam ettirir, bu süreçte sadece en değerli az sayıda şövalye fidye için infaz edilmemiştir. Çoğu tarihçi, sayıları galiplerin sayısından çok olan Fransızların sayıca üstün olduklarını anlayıp muharebe meydanındaki silahlar sayesinde bir direniş başlatabileceğini ve zaten yorgun düşmüş İngiliz Ordusunun yenilebileceğini söylemektedir. Dolayısıyla modern uzmanlar bu kararı eleştirmemektedir. Tarihçi John Keegan, Fransız savaş esirlerinin infaz edilmesinin ardındaki sebebi tüm esirlerin boyun eğmesini sağlamak ve Fransız yedek birlikleriyle çarpışma yaşanması durumuna karşı önlem almak olduğunu belirtir. Bu kadar çok sayıda esiri kısa sürede infaz etmek zor olduğu için kimi kaynaklarda iddia edildiği gibi abartılı rakamların infaz edilmediğini savunur. Fransız yedek birliklerinin saldırıya geçmeden dağılması üzerine infazlar durdurulur.
Muharebenin sonuçları

Muharebede yenilgi Fransa'ya inanılmaz bir öldürücü darbe indirmiştir. Toplamda 6 bin seçkin savaşçısını kaybeden Fransız Ordusundaki kayıplara bakıldığında o dönemde önemli olan üst düzey askeri ve siyasal liderlerden olmayan yoktur. Bir nesil önemli bir komuta kademesi alışılmadık bir biçimde ortadan kalkmıştır. Toplamda 90 ila 120 lord öldürülmüştür. Bu sayıya 3 dük (Alençon, Bar ve Brabant), 9 kont (Blâmont, Dreux, Fauquembergue, Grandpré, Marle, Nevers, Roucy, Vaucourt, Vaudémont), 1 vikont (Puisaye) ve 1 başpiskopos dahildir. Ele geçen sancaklara ve ölülerin üzerinden çıkan armalara göre öldürülen şövalye sayısı 3 binin üzerindedir. Erkek üyeleri tamamen öldürülmüş olan çok sayıda asil aileler ortadan kalkmış, bazı bölgelerde toprak sahibi asil aile bireyi kalmamıştır. Alınan esirlerin sayısının 700 ila 2200 arasında olduğu öne sürülmektedir, bunlar arasında Orleans ve Bourbon dükleri, Eu Kontu, Vendôme, Richemont ve Harcourt kontları bulunmaktadır. İngiliz kayıpları çift haneli rakamlarla ifade edilse de en azından 112 kişinin öldüğü bilinmektedir. Ölenler arasında York Dükü, Suffolk Earl'ü de bulunmaktadır.
Kazanılan zafer askerî anlamda belirleyici olduysa da, muharebenin siyasal sonuçları karmaşıktır. Muharebenin hemen ardından Fransa toprakları İngiliz işgaliyle karşılaşmamıştır çünkü kral V. Henry'nin önceliği bir an önce İngiltere'ye dönmekti. 16 Kasım günü adaya ayak basan kral 23 Kasım günü Londra'da törenle karşılandı. Zafer sayesinde İngiliz halkına güven telkin ederken, Avrupa'daki düşmanlarına gözdağı vermiştir. Zaferin ardından Lancaster hanedanının Fransa'da çıkarını korumak için varlığı resmiyet kazanmıştır. İngiltere'nin uzun vadeli kazançlarının arasında ise Fransa'daki asillerin birbirleriyle savaşa tutuşmalarıdır. Armagnac ve Burgondiya hanedanları arasındaki kırılgan barış dönemi sona ermiş ve çatışmalar başlamıştır. Fransa'nın içine düştüğü bu karışıklık Henry'ye yeni seferi için askerî hazırlık yapmak için süre kazandırmıştır.
Popüler kültüre etkileri

Muharebe, Bernard Cornwell'in Azincourt adlı eserinde etraflıca işlenmiştir.
Netflix, 2019 yılında The King adında savaşı ve savaş öncesini konu alan bir film çıkarmıştır.
Muharebenin gelişimi
Earl Scruggs

| Earl Scruggs |
| --- | --- |
Scruggs (2005)
Genel bilgiler
Doğum: Earl Eugene Scruggs 6 Ocak 1924(1924-01-06) Flint Hill, Kuzey Karolina, ABD
Ölüm: 28 Mart 2012 (88 yaşında) Nashville, Tennessee, ABD
Tarzlar: Bluegrass, country, gospel
Meslekler: Müzisyen
Çalgılar: Banjo, gitar
Etkin yıllar: 1945-2012
Müzik şirketi: Mercury, Columbia, OKeh, MCA Nashville
İlişkili hareketler: Bill Monroe and the Blue Grass Boys, Flatt and Scruggs, Earl Scruggs Revue
Resmî site: earlscruggs.com

Earl Eugene Scruggs (6 Ocak 1924 - 28 Mart 2012), Amerikalı müzisyen. Kendine özgü banjo çalma biçimiyle ün yapmış ve bluegrass türünün önde gelen sanatçılarından biri olmuştur.
Piyanist bir anne ile banjo çalgıcısı bir babanın çocuğu olarak Boiling Springs, Kuzey Karolina'da dünyaya gelmiştir. İlk gösterisini 11 yaşındayken katıldığı bir radyo programında yapmıştır.
Türkiye demografisi
Nüfus piramidi

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi'ne göre 2024 yılı itibarıyla Türkiye nüfusunun yaş gruplarına göre dağılımı:
Nüfus artış hızı

Türkiye nüfusu 1927-2020 arasında 6,13 kat artmıştır. Cumhuriyet döneminin ilk nüfus sayımının yapıldığı 1927'den 2000'li yıllara kadar yıllık ortalama nüfus artış hızı, hem doğumların azaldığı hem de ölümlerin arttığı II. Dünya Savaşı (1939-45) dönemi dışında yüzde 2'nin üstünde kalmış, özellikle 1945-1960 arasında nüfus artış hızı hızlanmıştır. 1960'lı yıllardan itibarense Türkiye'nin nüfus artış hızında düzenli bir düşme olduğu söylenebilir. 2000'li yıllarda yüzde 2'nin altına inen nüfus artış hızı, 2020'li yıllardan itibaren yüzde 1'in altına gerilemiştir.
Nüfus politikaları > BM tahminleri

BM Ekonomik ve Sosyal İşler Dairesi'nden rakamlar:
| Yıllar | Canlı doğumlar | Ölümler | Doğal nüfus artışı | Kaba doğum hızı (1000 Kişide) | Kaba ölüm hızı (1000 Kişide) | Nüfus artış hızı (1000 Kişide) | Toplam doğurganlık hızı | |Bebek ölüm hızı (1000 Kişide) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1950-1955 | 1 108 000 | 431 000 | 677 000 | 48,4 | 18,8 | 29,6 | 6,30 | 167,4 |
| 1955-1960 | 1 237 000 | 485 000 | 752 000 | 46,9 | 18,4 | 28,5 | 6,15 | 163,9 |
| 1960-1965 | 1 328 000 | 529 000 | 799 000 | 44,3 | 17,6 | 26,7 | 6,05 | 160,5 |
| 1965-1970 | 1 355 000 | 562 000 | 792 000 | 40,3 | 16,7 | 23,6 | 5,70 | 156,9 |
| 1970-1975 | 1 451 000 | 564 000 | 887 000 | 38,7 | 15,0 | 23,7 | 5,30 | 141,3 |
| 1975-1980 | 1 523 000 | 545 000 | 977 000 | 36,4 | 13,0 | 23,4 | 4,72 | 119,4 |
| 1980-1985 | 1 579 000 | 505 000 | 1 074 000 | 33,8 | 10,8 | 23,0 | 4,15 | 96,7 |
| 1985-1990 | 1 433 000 | 457 000 | 976 000 | 27,7 | 8,8 | 18,9 | 3,28 | 78,0 |
| 1990-1995 | 1 419 000 | 432 000 | 987 000 | 25,1 | 7,7 | 17,4 | 2,90 | 63,0 |
| 1995-2000 | 1 382 000 | 399 000 | 983 000 | 22,6 | 6,5 | 16,1 | 2,57 | 45,5 |
| 2000-2005 | 1 296 000 | 373 000 | 923 000 | 19,7 | 5,7 | 14,0 | 2,23 | 31,4 |
| 2005-2010 | 1 316 000 | 384 000 | 932 000 | 18,7 | 5,5 | 13,2 | 2,15 | 24,0 |
| 2010-2015 | 1 295 000 | 381 000 | 914 000 | 17,1 | 5,0 | 12,1 | 2,11 | 13,0 |
Nüfus politikaları > TÜİK Verileri

|  | Nüfus | Canlı doğumlar | Ölümler | Doğal nüfus artışı | Kaba doğum hızı (1000 Kişide) | Kaba ölüm hızı (1000 Kişide) | Nüfus artış hızı (1000 Kişide) | Toplam doğurganlık hızı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2001 |  | 1.323.341 | 175.137 | 1.148.204 | 20,3 |  |  | 2,37 |
| 2002 |  | 1.229.555 | 175.434 | 1.054.121 | 18,6 |  |  | 2,17 |
| 2003 |  | 1.198.927 | 184.330 | 1.014.597 | 17,9 |  |  | 2,09 |
| 2004 |  | 1.222.484 | 187.086 | 1.035.398 | 18,0 |  |  | 2,11 |
| 2005 |  | 1.244.041 | 197.520 | 1.046.521 | 18,1 |  |  | 2,12 |
| 2006 |  | 1.255.432 | 210.146 | 1.045.286 | 18,1 |  |  | 2,12 |
| 2007 | 70.586.256 | 1.289.992 | 212.731 | 1.077.261 | 18,3 |  |  | 2,16 |
| 2008 | 71.517.100 | 1.295.511 | 215.562 | 1.079.949 | 18,2 |  |  | 2,15 |
| 2009 | 72.561.312 | 1.266.751 | 368.390 | 898.361 | 17,6 | 5,1 | 12,5 | 2,10 |
| 2010 | 73.722.988 | 1.261.169 | 365.190 | 894.687 | 17,2 | 5,0 | 12,2 | 2,08 |
| 2011 | 74.724.269 | 1.248.550 | 375.923 | 871.158 | 16,8 | 5,1 | 11,7 | 2,05 |
| 2012 | 75.627.384 | 1.292.380 | 376.000 | 914.387 | 17,2 | 5,0 | 12,2 | 2,11 |
| 2013 | 76.667.864 | 1.294.088 | 372.686 | 918.531 | 17,0 | 4,9 | 12,1 | 2,10 |
| 2014 | 77.695.904 | 1.345.286 | 391.009 | 954.277 | 17,4 | 5,1 | 12,3 | 2,18 |
| 2015 | 78.741.053 | 1.333.329 | 405.202 | 928.127 | 17,0 | 5,2 | 11,8 | 2,15 |
| 2016 | 79.814.871 | 1.311.895 | 422.726 | 889.169 | 16,5 | 5,3 | 11,2 | 2,11 |
| 2017 | 80.810.525 | 1.291.055 | 425.781 | 865.274 | 16,1 | 5,3 | 10,8 | 2,07 |
| 2018 | 82.003.882 | 1.248.847 | 426.106 | 822.741 | 15,3 | 5,2 | 10,1 | 1,99 |
| 2019 | 83.154.997 | 1.183.652 | 435.941 | 747.711 | 14,3 | 5,3 | 9,0 | 1,88 |
| 2020 | 83.614.362 | 1.115.821 | 507.938 | 607.883 | 13,4 | 6,1 | 7,3 | 1,76 |
| 2021 | 84.680.273 | 1.079.842 | 565.594 | 514.248 | 12,8 | 6,7 | 6,1 | 1,70 |
| 2022 | 85.279.553 | 1.035.795 | 504.839 | 530.956 | 12,2 | 5.9 | 6,3 | 1,62 |
| 2023 | 85.372.377 | 958.408 | 525.814 | 432.594 | 11,2 | 6,2 | 5,0 | 1,51 |
Yaşlanma

| Yaş Bağımlılık Oranı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Yıl | 0-14 | 15-64 | 65+ | Toplam | Bağımlılık Oranı |
| 1935 | 41,3 | 54,7 | 4,0 | 100,00 | 0,82 |
| 1955 | 39,5 | 57,1 | 3,4 | 100,00 | 0,75 |
| 1965 | 41,9 | 54,1 | 4,0 | 100,00 | 0,84 |
| 1975 | 40,6 | 54,8 | 4,6 | 100,00 | 0,82 |
| 1985 | 37,6 | 58,2 | 4,2 | 100,00 | 0,71 |
| 1990 | 34,6 | 61,1 | 4,3 | 100,00 | 0,64 |
| 2000 | 29,8 | 64.4 | 5,7 | 100,00 | 0,55 |
| 2010 | 25,6 | 67,1 | 7,2 | 100,00 | 0,49 |
| 2020 | 22,8 | 67,7 | 9,5 | 100,00 | 0,48 |
| 2024 | 20,9 | 68,4 | 10,6 | 100,00 | 0,46 |
1965'ten beri, 0-14 yaş grubunun, toplam nüfus içindeki payının azalıyor olmasına karşın, 2023 yılı itibarıyla Türkiye'nin çocuk nüfusu (0-17 yaş grubu) oranı (%26,0) Avrupa Birliği üyesi 27 ülkeyle karşılaştırıldığında (AB ortalaması %18,0) en yüksek olandır. 2024 yılı itibarıyla 0-14 yaş grubu toplam nüfus içindeki payı, %20,9'dur. Nüfusun yaklaşık beşte birini, henüz eğitim çağında olması gereken, bu yüzden çalışma çağına gelmemiş kişiler oluşturur.
Türkiye'de 1965 sonrasında bu oranın azalması, doğurganlıktaki düşüşü yansıtır. Kuruluşundan bu yana Türkiye Cumhuriyeti'nde üç nüfus politikası uygulanmıştır:
1965'e kadar uygulanan, doğumları teşvik edici (pro-natalist) politika.
1965 sonrasında, Nüfus Planlama Yasası'nda da yer verilen, doğumları sınırlayıcı (anti-natalist) politika.
2015 sonrası doğum yanlısı politika; 2008'de başbakanın “en az üç çocuk” söylemiyle başlamış, 2015'te söylemden eyleme geçilmiş, “Ailenin ve Dinamik Nüfus Yapısının Korunması Programı Eylem Planı” açıklanmıştır.
Çalışma çağındaki (15-64 yaş arası) birey başına düşen çocuk (-15) ve yaşlı birey (+65) sayısını gösteren toplam yaş bağımlılık oranı; 1935'te 100 kişi için 83 kişiyken, 1990'da çalışma çağındaki her 100 kişi için 64 kişiydi. Bu oran 2020 yılı için 47'ye, 2023 yılı içinde 46'ya gerilemiştir.
Türkiye'de yaşlı nüfusun (65+ yaş) toplam nüfus içindeki payı; 20. yüzyılın son on yılına kadar yüzde 5'in altında kalarak ciddî bir değişiklik göstermemiştir. Doğurganlıktaki düşüşle birlikte yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payı giderek artmaktadır. Hızlı iç göç nedeniyle özellikle kırsal kesimin yaşlılık oranları, daha hızlı artmaktadır. 2020 yılında %9,5, 2023 yılında da 10,2 olan 65 yaş ve üzeri nüfusun oranının 2050 yılında %17,6'ya ulaşacağı tahmin edilmektedir.
İl nüfusları

Ana madde: Nüfusuna göre Türkiye'nin illeri
31 Aralık 2024 itibarıyla Türkiye'nin en çok nüfusa sahip 15 ili;