İnsanlar ve Para

| --- | --- |
Du rififi chez les hommes / Rififi
"İnsanlar ve Para" (Du rififi chez les hommes) filminin Fransızca özgün afişi
Yönetmen: Jules Dassin
Yapımcı: Henri Bérard Pierre Cabaud René Bézard
Senarist: Jules Dassin René Wheeler Auguste Le Breton (roman)
Oyuncular: Jean Servais Carl Möhner Robert Manuel Jules Dassin Magali Noël Robert Hossein
Müzik: Georges Auric
Görüntü yönetmeni: Philippe Agostini
Kurgu: Roger Dwyre
Stüdyo: Pathé Primafilm Indusfilms
Dağıtıcı: Pathé The Criterion Collection (ABD, DVD)
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Kara film, suç, gangster, gerilim, dram
Renk: Siyah-beyaz
Yapım yılı: 1955
Çıkış tarih(ler)i: 13 Nisan 1955, Cannes Film Festivali, Fransa
Süre: 122 dakika
Ülke:  Fransa
Dil: Fransızca (yer yer İtalyanca)
Bütçe: $ 200.000
Diğer adları: İnsanlar ve Para (Türkiye) Rififi (Birçok ülkede)
İnsanlar ve Para, 1955 Fransa yapımı kara filmdir. Özgün adı Du rififi chez les hommes olan film birçok ülkede sadece Rififi adıyla gösterilmiştir. Fransızca uzun adı Türkçede Erkekler Arasında Maraza gibi bir anlama gelen film için Türkçe kaynaklarda kullanılan diğer adlar arasında Erkekler Arasında Hesaplaşma ve Erkekler Arasında Kavga da sayılabilir. Ancak bunlar filmin gösterim adları değil, özgün adının çevirileri olarak parantez içerisinde zikredilmişlerdir. Ekim 1956'da Türkiye'de gösterileceği ilan edilmiş olan filmin adı Türkçe literatürde de çoğunlukla "Rififi" olarak anılmaktadır.
Amerikan Karşıtı Faaliyetleri İzleme Komitesi (HUAC) tarafından soruşturulurken ülkesini terkeden ve Fransa'ya yerleşen Amerikalı yönetmen Jules Dassin'in Fransa'da çektiği ilk, Avrupa'da çektiği ikinci filmdir. (Bundan önce de 1950'de İngiltere'de Night and the City'yi yönetmişti). Filmin senaryosunu da Auguste Le Breton'un 1954 tarihli aynı adlı romanından René Wheeler ve bizzat yazarın kendisiyle birlikte uyarlayıp yazan Jules Dassin'in filmde önemlice bir de rolü vardır. Diğer önemli rollerini Jean Servais, Carl Möhner, Robert Manuel ve Robert Hossein'in paylaştıkları filmde İzmir doğumlu aktris Magali Noël de rol almaktadır. Filmin siyah beyaz görüntülerini Philippe Agostini çekmiş, özgün müziğini Georges Auric bestelemiştir.
Bir soygun gerilim filmi olan "Rififi", eleştirmenler ve sinema otoriteleri tarafından Fransız kara filminin en iyi örneklerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Filmde, bir grup soyguncunun Paris'in göbeğindeki ünlü bir mücevherat mağazasında neredeyse olanaksız bir soygunu gerçekleştirme çabaları anlatılmaktadır.
Soygunun en ince ayrıntılarına kadar gösterildiği ve hemen hemen hiçbir konuşmanın geçmediği, müziğin bile kullanılmadığı, yarım saat kadar süren nefes kesici soygun sahnesinin bir benzeri, 1964 yılında yine Dassin'in yönettiği ve çekimleri Türkiye'de gerçekleştirilen Topkapı filminde bir kez daha kullanılmıştır. Oldukça düşük bir bütçeyle tamamlanan bu gangster filmi, bir soygunu adeta bir el kitabı yazar gibi çok ince detaylarıyla gösterdiği, ayrıca özellikle ikinci bölümünde yoğun bir biçimde aşırı şiddet sahnelerine yer verdiği için bazı ülkelerin sansürüne takılmıştı.
Tarzıyla birçok soygun filmine ilham vermiş olan "Rififi" nin, 1971 yılında Türkiye'de bir yeniden çevrimi yapılmıştır. Erdoğan Tokatlı'nın yönettiği ve senaryosunu Auguste Le Breton'un romanından kendisinin uyarlayıp yazdığı filmin adı Üç Öfkeli Adam'dır ve başrollerinde Eşref Kolçak, Bilal İnci ve Süleyman Turan oynamışlardır.
"Rififi", ilk gösteriminin yapıldığı Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ödülüne aday gösterilmiş, aynı festivalde Jules Dassin'e "en iyi yönetmen" ödülü verilmiştir.