Azerbaycan ekonomisi
Tarihi > Bağımsızlık Dönemi Azerbaycan Ekonomisi

Azerbaycan Cumhuriyeti, 1991 yılında devlet bağımsızlığını yeniden kazandıktan sonra, ekonomik alanda kendi egemen haklarını gerçekleştirmeye ve bağımsız bir politika izlemeye başlamıştır. Bu politikanın temel yönleri, farklı mülkiyet biçimlerine dayalı bir ekonomik sistem oluşturmak, piyasa ekonomisine geçiş ve dünya ekonomisine entegrasyon olmuştur.
Bağımsızlık döneminden günümüze kadar olan ekonomik gelişmeyi iki ana aşamaya ayırmak mümkündür. Birincisi, 1991-1995 yıllarını kapsayan ekonomik kaos veya durgunluk dönemi. İkincisi ise, 1996 yılından itibaren devam eden makroekonomik istikrar ve dinamik ekonomik büyüme dönemidir.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Ebülfez Elçibey döneminde devlet için gerekli olan gümrük sisteminin kurulması, Azerbaycan'ın doğal kaynaklarının sorunsuz bir şekilde yurtdışına taşınmasını büyük ölçüde engellemiştir.
1992 yılında tamamen mali açıdan tükenmiş, hazinesi boşalmış bir ülkede Devlet Mücevherat Fonu kuruldu. Bir yıl içinde fonda 1,5 ton altın ve diğer değerli metaller toplandı. 1993 yılı haziran ayının 1'ine kadar Azerbaycan Cumhuriyeti Merkez Bankası'daki döviz rezervleri, 1992'nin aynı dönemine göre 100 kattan fazla artarak 156 milyon ABD dolarına ulaştı.
Azerbaycan petrolünün dünya pazarlarına çıkarılması amacıyla 1996 yılında Bakü-Novorossiysk, 1999 yılında ise Bakü-Supsa ihracat petrol boru hatları faaliyete geçti ve Bakü-Tiflis-Ceyhan ana ihracat petrol boru hattının inşası için anlaşma imzalandı. Böylece ihracat güzergahlarının çeşitlendirilmesi sağlandı. Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in 1999 yılında imzaladığı kararnameyle petrol yataklarının yabancı şirketlerle ortak işletilmesinden elde edilen kar petrolünün satışından elde edilen gelirlerin etkin şekilde yönetilmesi, bu gelirlerin öncelikli sektörlerin gelişimine ve sosyo-ekonomik açıdan önemli projelerin gerçekleştirilmesine yönlendirilmesini sağlamak amacıyla Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Petrol Fonu (ARDNF) kuruldu. Ancak uluslararası finans kuruluşları, fonun faaliyetlerini ve bu alandaki şeffaflığı çok da yüksek değerlendirmemektedir. 2008–2009 yıllarında dünyada yaşanan küresel mali piyasa sıkıntıları sırasında bankaların ve ulusal şirketlerin yurt dışından borçlanma ve yeniden finansman olanakları kısıtlandı ve bazı borçların vadesinden önce geri ödenmesi talep edildi. Bu durumda Azerbaycan bankaları, yıl boyunca 1,2 milyar dolar borç ödedi. Ayrıca yurtdışındaki Azerbaycanlıların bölge halkı için sosyal açıdan büyük önem taşıyan para transferleri de önemli ölçüde azaldı. Sonuç olarak, milli ekonomi bazı komşu ülkelerde olduğu gibi, manatın devalüasyon baskılarıyla karşı karşıya kaldı. Bu baskılar, geçtiğimiz yılın ilk çeyreğinde — devalüasyon beklentilerinin Rusya ve Ermenistan'daki devalüasyonlardan sonra arttığı ve halkın önemli bir kısmının parasını yabancı para birimlerine çevirdiği dönemde — kendini belirgin bir şekilde gösterdi. Milli paranın istikrarını korumak için Merkez Bankası önemli kaynaklar harcamak zorunda kaldı ve bu durum büyük ölçüde başarılı oldu. Genel olarak, Merkez Bankası'nın yıl boyunca net emisyonu 1,8 milyar manat oldu. İç ve dış mali kaynakların azalmasıyla Merkez Bankası para politikasını önemli ölçüde gevşetmek zorunda kaldı ve politika faizi %15'ten %2'ye düşürüldü.
2012 yılında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev bir konuşmasında BP'nin Azerbaycan'ın petrol ve gaz sektörüne 28 milyar dolar yatırım yaptığını ve 74 milyar dolar gelir elde ettiğini belirtti. Ancak bazı uzmanlar, 28 milyar doların kendisini çok büyük bir rakam olarak değerlendiriyor. Bu miktar, "Asrın Anlaşması" imzalandığında açıklanan bütçe tutarının en az üç katıdır.
2023 yılında Azerbaycan Merkez Bankası, ülkenin stratejik döviz rezervlerinin %10 artarak 5,3 milyar dolara ulaştığını açıkladı.