Karşılaştırmalı siyaset
Tanım

Karşılaştırmalı siyaset, dünyadaki çeşitli siyasi sistemlerin sistematik olarak incelenmesi ve karşılaştırılmasıdır. Farklı siyasal sistemlerin benzerlik veya farklılıklarını anlamak temel amaçtır. Genel olarak bu sistemlerin gelişimlerinin ve değişimlerin nasıl meydana geldiğini açıklama arayışındadır. Karşılaştırmalı yaklaşımlar yakın dönemlerde siyaset biliminde sıkça kullanılmaktadır. Bunun temel nedeni, ideolojik analizler gibi klasik yöntemlerin ötesine geçerek siyasal sistemlerin içindeki farklı bağlantıları ortaya koymaktır. Bu farklı bağlamlar arasında politik kültür, bağımlılık teorisi, kalkınmacılık, korporatizm, yerel değişim teorileri, karşılaştırmalı politik ekonomi, devlet-toplum ilişkileri ve yeni kurumsalcılık gibi eksenler yer almaktadır. Bu şekilde aynı temel öğelere sahip siyasal sistemlerin neden birbirinden farklı işlediğini ya da tersi biçimde farklı özelliklere sahip sistemlerin neden aynı sonuçlar ürettiğini anlamak esastır.
Karşılaştırmalı siyasetin incelediği konulara, başkanlık ve parlamenter sistemler, demokrasiler ve diktatörlükler, çok partili sistemler ve iki partili sistemler örnek verilebilir. Karşılaştırmalı siyasette, çoğunlukla bugünkü durumdaki farkları inceler. Diğer bir deyişle, farklı zaman dilimlerindeki sistemleri değil, aynı zaman dilimindeki sistemleri inceler.
Bu alanda araştırmacılar karşılaştırma yaparken, siyasal olay ve toplumsal olguların değişiminin belli bir süreç içinde değişkenlerini tespit ederek, bunların birey ve toplum yaşamına olan etkisini inceler.
Tarihsel olarak bu disiplin, ülkelerarası karşılaştırmalar yoluyla siyaset bilimindeki geniş ve klasik soruları (örneğin demokrasi ve diktatörlüklerin ortaya çıkma nedenlerini) araştırırken, çağdaş karşılaştırmalı siyaset, öncelikle ulus-altı (örneğin bölgesel, yerel farklılıklar gibi) karşılaştırmaları kullanır. Ulus-altı karşılaştırmalara olan ilginin karşılaştırmalı siyaset üzerinde faydalı olmuştur çünkü bu araştırmalar, siyaset çalışmasına önemli metodolojik, teorik ve somut fikirlere katkıda bulunur. Genellikle ulusal düzeydeki bir odak noktası tarafından gizlenen önemli gelişmeleri, yerel araştırma yoluyla açığa çıkarmak daha kolaydır. Coğrafi ve kültürel çeşitliliğin neden olduğu sonuçlar bu şekilde daha iyi anlaşılabilir. Devlet kurumlarının bölgesel etkiler altında nasıl şekillendiğini anlamak bu alanın önemli hedeflerinden biri olmuştur.
Karşılaştırmalı siyaset adı, disiplinin karşılaştırmalı yöntemle tarihsel ilişkisini ifade eder. Bu alanın önemli isimlerinden olan Arend Lijphart, karşılaştırmalı siyasetin kendi içinde öze dair bir odağa sahip olmadığını, daha ziyade metodolojik (yöntemsel) bir odağa sahip olduğunu öne sürer: "analizin ne olduğunu belirtmez, nasıl olduğu" üzerine odaklanır. Bunun tersine Peter Mair ve Richard Rose ise karşılaştırmalı siyasetin, ülkelerin siyasi sistemlerini incelemeye öze dair bir odaklanmanın gerekliliğini vurgularlar. Bu düşünürlere göre karşılaştırmalı siyaset, ülkeler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları ortak kavramlar kullanarak tanımlama ve açıklama yönteminin bir birleşimi olarak tanımlanmalıdır.
Öte yandan, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde, "karşılaştırmalı siyaset" terimi, "yabancı ülkelerin siyasetine" atıfta bulunmak için kullanılır. Terimin bu kullanımı tartışmalıdır.
Karşılaştırmalı siyaset, insanların dünyadaki siyasi çerçevelerin doğasını ve işleyişini anlamalarına yardımcı olduğu için önem taşır. Dünya çapında, otantik, sosyal, etnik, ırksal ve sosyal tarihe göre sınıflandırılabilecek pek çok siyasi sistem türü vardır. Aslında, siyasi birliğin karşılaştırma yapıları bile bir ülkeden diğerine göre değişmektedir. Örneğin, Hindistan ve Amerika Birleşik Devletleri çoğunluk-oyu tarafından yönetilen ülkelerdir; ancak ABD, Hindistan'da kullanılan parlamenter sistemin aksine, liberal bir oylamaya dayalı başkanlık sistemine sahiptir. Ama Hindistan demokrasisi, siyasi karar ölçüsü açısından Amerika Birleşik Devletleri'nde daha çeşitlidir. Amerika Birleşik Devletleri'nin lideri olarak bir başkanı varken, Hindistan'ın bir başbakanı bulunmaktadır. Bu farklı yasama süreçleri, iki ulusun çoğunlukçu sistemlerine bakılmaksızın nasıl farklı olduğunu ortaya koyar.
Bu çalışma alanı, uluslararası ilişkiler ve çatışma çözümü alanları için de kritik öneme sahiptir. Çünkü dünya çapındaki yasal sorunları ve mevcut kazanma koşullarını netleştirmeye yardımcı olur. Her ikisi de siyaset biliminin alt alanları olmasına rağmen, karşılaştırmalı siyaset, uluslararası stratejinin nedenlerini ve dünya çapındaki yaklaşımların ve çerçevelerin, yerel düzeydeki siyasi davranış ve çalışma üzerindeki açıklar.