Ahmed Cevad
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti Döneminde > Yaratıcılığı

Ahmed Cevad'ın 1918–1920 yılları arasındaki yaratıcı çalışmaları, esas olarak özgürlük temasına, ilk Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başarılarına odaklanmıştır. "Ey asker" (1918, Bakü), "İngiliz" (1918, Bakü), "Bismillah" (1918, Bakü), "Rüyasını görmüştüm" (1919, Hacıkent), "Kalk", "Şehidlere" (1919, Gence), "Ben kimim" (1919, Gence), "Aşikin derdi", "Neden yarandın", "Gelme", "Dağlar", "Marş" (1918, 14 Ağustos), "Türk ordusuna" (1918, Gence) gibi şiirler, bu dönemin ürünleridir.
Şairin 1918 yılında kaleme aldığı şiirlerden biri de "Bismillah" adını taşır. "Bismillah" şiiri, 15 Eylül 1918'de Bakü'nün Kafkas İslam Ordusu tarafından Ruslardan, Ermeni Daşnak güçlerinden ve İngiliz askerlerinden tamamen kurtarılması vesilesiyle yazılmıştır. Bu şiirinde yazar, kurtarıcı Türk ordusunun Azerbaycan'a gelişini övmektedir.
Şair, o dönemde Azerbaycan uğruna savaşlarda hayatını kaybeden Türk askerlerine Bakü'de şehitler anıtının temel atma töreninde "Kalk" şiirini okumuştur.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | "Kalk, Kalk sarmaşıklı mezar altından  Gelmiş ziyarete, kızlar, gelinler. Ey kervan geçidi, yollar üstünde Her gelen yolcuya yol soran asker." | ” |
Ahmed Cevad, 5 Ekim 1918'de Hacıkend'de bulunduğu sırada "Röyasını görmüşdüm" adlı şiirini yazmıştır. Bu şiirinde şair, yeni kurulan yapıyı desteklemekte ve bu dönemdeki ruhu yansıtmaktadır. Şairin "Marş" adlı şiiri (14 Ağustos 1918, "Gençler yurdu" dergisinde yayımlanmıştır) dönemin ruh halini yansıtır ve özgürlük bayrağını övmektedir.
Şairin 1918 yılında kaleme aldığı diğer bir şiir ise "İngiliz" adını taşır. Bu altı kıtalı şiir, Azerbaycan halkının İngilizlerin gelişine karşı olan tutumunu ifade eder. Şair, "Gelme" adlı şiirinde de yabancılara karşı olan duygularını dile getirmiştir.
"İngiliz" şiirinin tersine, şair "Ey asker" adlı şiirinde Türk ordusuna olan sevgisini ifade etmiştir. Türk ordusunun gelmesi, Azerbaycan halkını kıyımdan kurtarma amacını taşıyordu ve bu şiir, Bakü'nün fetih askerlerine ithaf edilmiştir.
"Dağlar" şiirinde ise Dağıstan ve Türk halklarının tarihi etkileyici bir şekilde yansıtılmıştır. Bu şiir, 1 Nisan 1920'de, yani Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin çöküşünden 27 gün önce yayımlanmıştır.
Ahmed Cevad’ın 1918–1920 yılları arasındaki yaratıcı dönemi, milli kendilik bilincinin yüksek bir aşamasını temsil eder. Vatanın özgürlüğü, bağımsızlığı, üç renkli ay-yıldızlı bayrak ve sekiz köşeli armaların milli semboller olarak anlaşılması, Türkçülük ideolojilerinin teşviki, şairin ideallerinin ifadesi olmuştur. "Azerbaycan bayrağı" adlı şiirinde bu idealar dolgun bir şekilde ifade edilmiştir.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Türkistan elleri öpüp alnını  Söyleyir derdini sana bayrağım. Üç renkli aksini kuzgun denizi Armuğan yollasın yare, bayrağım. | ” |
Ahmed Cevad'ın bayrak temalı birçok şiiri vardır. Şiirlerinde defalarca "Bir defa yükselen bayrak, bir daha inmez" mısrasını farklı bağlamlarda kullanmıştır. Bu tema, "Azerbaycan bayrağına", "Kardeş" (1919, Kasım), "Yarandın", "Al bayrağa" (Bakü, 24 Temmuz 1919) gibi şiirlerinde belirgin bir şekilde işlenmiştir.
Şairin "Al bayrağa" adlı şiirinde, 1919 yazında Azerbaycan'daki millet ve din kardeşlerinin yardımına gelen Türkiye'nin bayrağından bahsedilmektedir.