stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Klasik antik çağda bilim
Helenistik çağ

Daha fazla bilgi: Helenistik coğrafya
Büyük İskender'in askeri seferleri Yunan düşüncesini Mısır'a, Küçük Asya'ya, Pers'e ve İndus Nehri'ne kadar yaymıştır. Bunun sonucunda Yunanca konuşan birçok nüfusun bu bölgelere göç etmesi İskenderiye, Antioch ve Pergamum gibi birçok öğrenim merkezinin kurulmasını sağlamıştır.
Helenistik bilim Yunan biliminden en az iki açıdan farklıydı: Birincisi, Yunan fikirlerinin Helen olmayan diğer uygarlıklarda gelişenlerle çapraz döllenmesinden yararlandı; ikincisi, bir dereceye kadar, İskender'in halefleri tarafından kurulan krallıklarda kraliyet hamileri tarafından desteklendi. Özellikle İskenderiye şehri, MÖ 3. yüzyılda bilimsel araştırmaların önemli bir merkezi haline geldi. Ptolemy I Soter (MÖ 367-282) ve Ptolemy II Philadelphus (MÖ 309-246) dönemlerinde burada kurulan iki kurum Kütüphane ve Müze idi. Platon'un Akademisi ve Aristoteles'in Lyceum'unun aksine, bu kurumlar Ptolemaioslar tarafından resmi olarak destekleniyordu, ancak himayenin kapsamı mevcut hükümdarın politikalarına bağlı olarak istikrarsız olabilirdi.
Helenistik bilginler, bilimsel araştırmalarında matematiğin olgulara uygulanması ya da deneysel verilerin bilinçli olarak toplanması gibi daha önceki Yunan düşüncesinde geliştirilen ilkeleri sıklıkla kullanmışlardır. Bununla birlikte Helenistik bilimin değerlendirilmesi büyük farklılıklar göstermektedir. Bir uçta, “en önemli ve orijinal çalışmaların tamamının MÖ 600 ila 300 yılları arasındaki üç yüzyılda yapıldığına” inanan İngiliz klasik bilimci Cornford'un görüşü yer almaktadır. Diğer uçta ise, bilimsel yöntemin aslında MÖ 3. yüzyılda doğduğunu, ancak Roma döneminde büyük ölçüde unutulduğunu ve Rönesans'a kadar tekrar canlandırılmadığını iddia eden İtalyan fizikçi ve matematikçi Lucio Russo'nun görüşü yer almaktadır.
Helenistik çağ > Teknoloji

Ana madde: Antik Yunanistan'da teknoloji
Helenistik çağda astronomi bilgisi ve mühendislik alanındaki başarı düzeyinin iyi bir örneği Antikythera mekanizmasında (MÖ 150-100) görülebilir. Bu mekanizma Güneş'in, Ay'ın ve muhtemelen eskilerin bildiği diğer beş gezegenin hareketlerini hesaplayan 37 vitesli mekanik bir bilgisayardır. Antikythera mekanizması, Babillerden öğrenildiğine inanılan astronomik dönemlere dayanarak tahmin edilen ay ve güneş tutulmalarını içeriyordu. Cihaz, daha sonra, en azından kısmen, Orta Çağ boyunca Antikythera mekanizmasından daha basit olsa da karmaşık mekanik cihazların inşa edildiği Bizans ve İslam dünyalarına aktarılan eski Yunan karmaşık mekanik teknoloji geleneğinin bir parçası olabilir. Beşinci ya da altıncı yüzyıl Bizans İmparatorluğu'ndan kalma bir güneş saatine bağlı dişli bir takvimin parçaları bulunmuştur; takvim zamanı söylemeye yardımcı olmak için kullanılmış olabilir. Bizans aygıtına benzer bir dişli takvim 1000 yılı civarında bilim adamı El-Biruni tarafından tanımlanmıştır ve günümüze ulaşan 13. yüzyıldan kalma bir usturlap da benzer bir saat aygıtı içermektedir.
Helenistik çağ > Tıp

Ana madde: Antik Yunanistan'da tıp
İskenderiye'de MÖ 4. yüzyılın sonlarından 2. yüzyıla kadar önemli bir tıp okulu kurulmuştur. Ptolemy I Soter'den itibaren tıp görevlilerinin insan vücudunun nasıl çalıştığını öğrenmek amacıyla kadavraları kesip açmalarına ve incelemelerine izin verilmiştir. Anatomik araştırmalar için insan bedenlerinin ilk kullanımı, Ptolemaios Hanedanının himayesi altında İskenderiye'de hüküm giymiş suçlular üzerinde canlı diseksiyon veya viviseksiyon yapma izni alan Herophilos (MÖ 335-280) ve Erasistratos'un (y. MÖ. 304 - y. MÖ 250) çalışmalarında gerçekleşmiştir.
Herophilos, insan vücudunun gerçek yapısından önceki çalışmalara kıyasla çok daha fazla haberdar olan bir anatomik bilgi bütünü geliştirdi. Ayrıca Aristoteles'in uzun süredir savunduğu kalbin “zekânın merkezi” olduğu fikrini tersine çevirerek bunun yerine beyni savunmuştur. Herophilos ayrıca toplardamarlar ve arterler arasındaki ayrım üzerine yazmış ve insan vücudunun yapısı, özellikle de sinir sistemi hakkında birçok doğru gözlemde bulunmuştur. Erasistratus duyusal ve motor sinirlerin işlevleri arasında ayrım yapmış ve bunları beyne bağlamıştır. Serebrum ve serebellumun ilk derinlemesine tanımlarından biriyle tanınır. Katkılarından dolayı Herophilos genellikle “anatominin babası” olarak adlandırılırken, Erasistratus bazıları tarafından “fizyolojinin kurucusu” olarak kabul edilir.
Helenistik çağ > Matematik

Ana madde: Yunan matematiği
Helenistik dönemde Yunan matematiği, bu dönemde aktif olan bilginler tarafından temsil edilen çalışmaların çoğu çok ileri düzeyde olduğu için, daha sonraki birkaç yüzyıl boyunca eşine rastlanmayan bir gelişmişlik seviyesine ulaşmıştır. Ayrıca, örneğin devasa bina projelerinin (örneğin Syracusia) inşasında veya Eratosthenes'in (MÖ 276-195) Güneş ile Dünya arasındaki mesafeyi ve Dünya'nın boyutunu ölçmesinde olduğu gibi, matematiksel bilginin yüksek düzeyde teknik uzmanlıkla birleştirildiğine dair kanıtlar da vardır.
Sayıları az olsa da, Helenistik matematikçiler birbirleriyle aktif olarak iletişim kurmuşlardır; yayın, meslektaşlar arasında birinin çalışmasının aktarılması ve kopyalanmasından ibaretti. En tanınmışları arasında, muhtemelen yüzyıllar boyunca geometri ve temel sayı teorisi kanonu olan Elementler olarak bilinen bir dizi kitap yazan Öklid'in (MÖ 325-265) çalışması yer almaktadır. Öklid'in Elementleri, 20. yüzyılın başlarına kadar teorik matematik öğretimi için ana ders kitabı olarak hizmet etmiştir.
Sicilyalı bir Yunan olan Arşimet (MÖ 287-212), Parabolün karesileştirilmesinde (Quadrature of the Parabola) sonsuz bir geometrik serinin toplamı, Dairenin Ölçümü'nde (Measurement of a Circle) π değerine bir yaklaşım ve Kum Hesaplayıcısı'nda (The Sand Reckoner) çok büyük sayıları ifade etmek için bir isimlendirme gibi birçok dikkate değer sonucu ilettiği yaklaşık bir düzine risale yazmıştır.
Yunan matematiğinin en karakteristik ürünü, büyük ölçüde Helenistik dönemde, özellikle de Apollonios (MÖ 262-190) tarafından geliştirilen konik kesitler teorisi olabilir. Kullanılan yöntemlerde ne cebirden ne de trigonometriden açıkça yararlanılmıştır; bu sonuncusu Hipparkhos (MÖ 190-120) zamanında ortaya çıkmıştır.
Helenistik çağ > Astronomi

Ana madde: Antik Yunan astronomisi
Matematiksel astronomideki ilerlemeler, Helenistik çağda da gerçekleşmiştir. Samoslu Aristarkhos (MÖ 310-230), Güneş'i bilinen evrenin merkezine yerleştiren, Dünya'nın yılda bir kez Güneş'in etrafında döndüğü ve günde bir kez kendi ekseni etrafında döndüğü bilinen ilk güneş merkezli modeli sunan bir antik Yunan astronom ve matematikçiydi. Aristarchus ayrıca Güneş ve Ay'ın boyutlarını Dünya'nın boyutlarına kıyasla ve Güneş ve Ay'a olan uzaklıkları da tahmin etmiştir. Güneş merkezli modeli antik çağda pek taraftar bulamamış, ancak Aristarchus'un güneş merkezli teorisinden haberdar olan Nicolaus Copernicus gibi bazı erken modern astronomları etkilemiştir.
MÖ 2. yüzyılda Hipparkhos presesyonu keşfetmiş, Ay'ın büyüklüğünü ve uzaklığını hesaplamış ve usturlap gibi bilinen en eski astronomik aletleri icat etmiştir. Hipparchus ayrıca 1020 yıldızdan oluşan kapsamlı bir katalog oluşturmuştur ve kuzey yarımküredeki takımyıldızların çoğu Yunan astronomisinden türemiştir. Son zamanlarda Hipparchus'un yıldız kataloğuna dayanan bir gök küresinin, Farnese Atlası olarak bilinen büyük bir 2. yüzyıl Roma heykelinin geniş omuzlarının üstünde oturduğu iddia edilmiştir.
Roma dönemi

Roma İmparatorluğu döneminde bilim, önceki Helenistik çağda kazanılan bilgilerin ve Romalıların fethettiği geniş alanlardan gelen bilgilerin sistematik hale getirilmesiyle ilgiliydi. Bu dönemde aktif olan yazarların çalışmaları büyük ölçüde daha sonraki medeniyetlere kesintisiz olarak aktarılmıştır.[kaynak belirtilmeli]
Bilim Roma egemenliği altında devam etse de, Latince metinler çoğunlukla daha önceki Yunan çalışmalarından derlemelerdi. İleri düzey bilimsel araştırma ve öğretim Yunanca olarak sürdürülmeye devam etmiştir. Hayatta kalan Yunan ve Helenistik eserler daha sonra Bizans İmparatorluğu ve ardından İslam dünyası'nda korunmuş ve geliştirilmiştir. Geç Romalıların Yunanca yazıları Latinceye çevirme girişimleri sınırlı başarıya ulaşmış (örneğin, Boethius) ve çoğu eski Yunan metnine dair doğrudan bilgi ancak 12. yüzyıldan itibaren Batı Avrupa'ya ulaşmıştır.
Roma dönemi > Pliny

Yaşlı Plinius MS 77 yılında, Orta Çağ'a kadar ulaşan en kapsamlı doğal dünya derlemelerinden biri olan Naturalis Historia'yı yayınladı. Plinius sadece materyalleri ve nesneleri listelemekle kalmamış, aynı zamanda olguların açıklamalarını da kaydetmiştir. Böylece kehribarın kökenini çam ağaçlarının fosilleşmiş reçinesi olarak doğru bir şekilde tanımlayan ilk kişi olmuştur. Bu çıkarımı, bazı kehribar örneklerinin içinde hapsolmuş böceklerin gözlemlenmesinden yola çıkarak yapmıştır.
Plinius'un eseri, her bölümde sık sık sapmalar olsa da, bitkiler ve hayvanların organik dünyası ile inorganik madde alemine düzgün bir şekilde bölünmüştür.
Plinius özellikle sadece bitkilerin, hayvanların ve böceklerin oluşumunu tanımlamakla değil, aynı zamanda bunların insan tarafından sömürülmesiyle (ya da kötüye kullanılmasıyla) da ilgilenmektedir. Metallerin ve minerallerin tanımı özellikle ayrıntılıdır ve antik dünyadan günümüze ulaşan en kapsamlı derleme olması bakımından değerlidir. Eserin büyük bir kısmı yazılı kaynakların akıllıca kullanılmasıyla derlenmiş olsa da, Plinius subay olarak görev yaptığı İspanya'daki altın madenciliğinin görgü tanığıdır. Plinius özellikle önemlidir çünkü kullandığı ve danıştığı önceki yazarların ve eserlerinin tam bibliyografik ayrıntılarını verir. Ansiklopedisi Karanlık Çağ'dan kurtulduğu için, metinlerin kendileri kaybolmuş olsa bile bu kayıp eserlerden haberdarız. Kitap 1489'da basılan ilk kitaplardan biridir ve Rönesans bilginleri için standart bir başvuru kaynağı olmasının yanı sıra dünyaya bilimsel ve rasyonel bir yaklaşımın gelişmesi için de ilham kaynağı olmuştur.[kaynak belirtilmeli]
Roma dönemi > Heron

İskenderiyeli Heron, genellikle antik çağın en büyük deneycisi olarak kabul edilen Yunan-Mısırlı bir matematikçi ve mühendisti. En ünlü icatları arasında, karada rüzgârdan yararlanmanın en eski örneğini oluşturan bir rüzgârgülü ve ilk kaydedilen buhar makinesi olan aeolipile adlı buharla çalışan bir cihazın iyi bilinen bir açıklaması vardı.
Roma dönemi > Galen

Bu dönemin en büyük tıp doktoru ve filozofu MS 2. yüzyılda aktif olan Galen'dir. Yaklaşık 100 eseri günümüze ulaşmıştır ki bu sayı herhangi bir antik Yunan yazar için en fazladır ve 22 ciltlik modern metni doldurmaktadır. Galen, kendisine liberal bir eğitim veren başarılı bir mimarın oğlu olarak antik Yunan şehri Pergamon'da (günümüzde Türkiye'de Bergama yakınları) doğmuştur. Galen, babası Asklepios'un bir rüyasından etkilenerek tıp okuması gerektiğine karar verene kadar tüm büyük felsefi okullarda (Platonculuk, Aristotelesçilik, Stoacılık ve Epikürcülük) eğitim gördü. Babasının ölümünden sonra Galen, Smyrna, Korint ve son olarak İskenderiye'de en iyi doktorları aramak için geniş çapta seyahat etti.
Galen kendinden öncekiler tarafından elde edilen bilgilerin çoğunu derlemiş ve Berberi maymunları, öküzler, domuzlar ve diğer hayvanlar üzerinde diseksiyonlar ve viviseksiyonlar yaparak organların işlevine ilişkin araştırmaları ilerletmiştir. MS 158 yılında Galen, memleketi Bergama'da gladyatörlerin başhekimi olarak görev yapmış ve gerçek bir insan diseksiyonu yapmadan her türlü yarayı inceleyebilmiştir. Ancak Galen, yaptığı deneyler sayesinde, atardamarların hava içerdiği ve bu havanın kalp ve akciğerlerden vücudun tüm bölgelerine taşındığı teorisi gibi uzun süredir devam eden birçok inancı yıkmayı başardı. Bu inanç, başlangıçta boş görünen ölü hayvanların atardamarlarına dayanıyordu. Galen canlı atardamarların kan içerdiğini gösterebilmişti, ancak yüzyıllar boyunca yerleşik tıbbi ortodoksluk haline gelen hatası, kanın kalpten bir gel-git hareketiyle ileri geri gittiğini varsaymaktı.
Anatomi, Galen'in tıp eğitiminin önemli bir parçasıydı ve hayatı boyunca önemli bir ilgi kaynağı oldu. Anatomik prosedür üzerine (On anatomical procedure) ve İnsan vücudunun parçalarının kullanımı üzerine (On the uses of the parts of the body of man) olmak üzere iki büyük anatomik eser yazdı. Bu eserlerdeki bilgiler, 16. yüzyılda Vesalius ve Harvey tarafından sorgulanana kadar 1300 yıl boyunca tüm tıp yazarları ve hekimler için otoritenin temeli olmuştur.
Roma dönemi > Batlamyus

İskenderiye'de ya da civarında yaşayan Claudius Ptolemy (y. MS 100-170) astronomi, astroloji, kartografya, harmonik ve optik üzerine yaklaşık bir düzine kitap yazmaya odaklanan bilimsel bir program yürütmüştür. Sert üsluplarına ve yüksek teknik özelliklerine rağmen, bunların büyük bir kısmı günümüze kadar ulaşmış olup, bazı durumlarda antik çağlardan kalma kendi türündeki yazıların tek kalıntılarıdır. Batlamyus'un eserleri boyunca işlenen iki ana tema, fiziksel olguların matematiksel modellemesi ve fiziksel gerçekliğin görsel temsil yöntemleridir.
Batlamyus'un araştırma programı, örneğin sistematik astronomi çalışmasında görülen teorik analiz ile ampirik değerlendirmelerin bir kombinasyonunu içeriyordu. Batlamyus'un daha çok Almagest olarak bilinen Mathēmatikē Syntaxis (Grekçe: Μαθηματικὴ Σύνταξις) adlı eseri, astronomiyi yalnızca sağlam bir matematiksel temel üzerine inşa etmekle kalmayıp, aynı zamanda astronomik gözlemler ile ortaya çıkan astronomik teori arasındaki ilişkiyi göstererek seleflerinin çalışmalarını geliştirmeye çalışmıştır. Batlamyus, Gezegen Hipotezleri'nde (Planetary Hypotheses), muhtemelen didaktik amaçlarla, Almagest'te bulunan matematiksel modellerinin fiziksel temsillerini ayrıntılı olarak açıklar. Aynı şekilde Coğrafya da en azından prensipte astronomik bilgileri kullanarak doğru haritalar çizmekle ilgiliydi. Astronomi dışında, hem Harmonikler hem de Optik (sırasıyla ses ve görmenin matematiksel analizlerine ek olarak) teoriyi doğrulamak için deneysel aletlerin nasıl inşa edileceği ve kullanılacağına dair talimatlar içerir. Geçmişe bakıldığında, Batlamyus'un rapor edilen bazı ölçümleri, kırılma açısının geliş açısıyla orantılı olduğu yönündeki (yanlış) varsayımına uyacak şekilde ayarladığı görülmektedir.
Batlamyus'un titizliği ve veri sunumunu kolaylaştırma kaygısı (örneğin tabloları yaygın olarak kullanması), Batlamyus'un sıklıkla atıfta bulunduğu eserlerden neredeyse hiçbir şey kalmadığı ölçüde, bu konulardaki önceki çalışmaların ihmal edilmesini veya eskimiş sayılmasını neredeyse garanti altına almıştır. Özellikle astronomi çalışmaları yüzyıllar boyunca gelecekteki araştırmaların yöntemini ve konusunu belirlemiş ve Batlamyus sistemi, on yedinci yüzyıla kadar göklerin hareketleri için baskın model olmuştur.
"Modern Tıbbın Babası" olarak bilinen hekim Hipokrat
Empedokles'in dört klasik elementi (ateş, hava, su, toprak) yanan bir kütükle resmedilmiştir. Kütük yok olurken dört elementi de serbest bırakır.
Pompeii'deki T. Siminius Stephanus Villası'ndan Platon'un Akademisi'ni tasvir eden bir mozaik (MS 1. yüzyıl)
Analog bir astronomik hesap makinesi olan Antikythera mekanizmasının şeması
Apollonius Konikler adlı eserinde konik kesitler üzerine kapsamlı bir çalışma kaleme almıştır.
19. yüzyıla ait bir Yaşlı Plinius portresi
Batlamyus'un Almagest'inin George Trebizond tarafından yapılan Latince çevirisi (y. 1451)
Zîrîler

Ziriler, Endülüs Emevi Devleti'nden sonra İspanya'da hüküm sürmüş Berberi devleti.
Ziriler Kuzey Afrika'da İslam devleti kuran hanedanlardan. Ziriler, Mağrib'in iç kısmında oturan Senhace Berberi kabilelerindendir. Haricilerden Ebu Yezid'e karşı 945'te Fatımiler'e askeri kuvvet yardımı yaptılar. Bu yardım üzerine, Fatımi halifesi Muizz (953-975) zamanında, Zirilerden Yusuf Bulukkin bin Ziri'ye İfrikiye Valiliği verildi. Bulukkin, Zendler ile mücadele etti. Sebte'ye kadar bütün Magrib'i zaptetti. Zirilerin hakimiyeti çok genişleyince, bu toprakları bir kişinin idare etmesi zorlaştı. Yusuf Bulukkin'in torunu Nasıreddevle Badis (996-1016) zamanında, topraklarda idari taksimat yapıldı. Batıdaki bölgeler ailenin Hammadi koluna geçti Anakol Zirilerin merkezi Kayravan olup, İfrikiye'ye hakimdiler. Hammadilerin merkezi ise Kala idi. Ziriler, 1041'de Bağdat'taki Abbasi halifeliğine sadakatını bildirdiler. Hammadiler, Mısır Fatımilerine bağlı kaldılar. Ziriler, Fatımilerden ayrılınca, saldırıya uğradı. Fatımiler, Ziri topraklarına karşı saldırıya geçip, kuvvet gönderdi. Ziriler Kayravan'ı boşaltarak sahildeki el-Mehdiye şehrine göç ettiler. Hammadiler de, Bicaye Limanına çekildiler. Denizciliğe önem vermeye başladılar. Normanlar ile münasebet kurdular. Zirilerin hakim oldukları topraklar 12. yüzyılda, önce Normanlar daha sonra da Muvahhidlerin eline geçti.
1015-1090 arasında Granada'da hüküm süren Zirî melikleri 1057'de Málaga'yı da ele geçirdiler.
1090 yılında Murabıtlar tarafından ortadan kaldırıldılar.
1. Ziri Hükümdarları

Yusuf Bulukkin bin Ziri-I (972-984)
Mansur bin Bulukkin (984-996)
Nasıreddevle Badis (996-1016)
Şerefeddevle el-Muiz (1016-1062)
Temim (1062-1108)
Yahya (1108-1116)
Ali (1116-1121)
Hasan (1121-1148)
2. Hammadi Kolu

Hammad bin Bulukkin bin Ziri-I (1015-1028)
Ka'id (1028-1054)
Muhsin (1054-1055)
Bulukkin-II (1055-1062)
Nasır (1062-1088)
Mansur (1088-1105)
Badis (1105)
Aziz (1105-1121)
Yahya (1121-1152)
Ford Escort

| Ford Escort |
| --- | --- |

Genel Bakış
Üretici: Ford
Üretim yıl(lar)ı: 1968–2000 1.nesil 1968–1974 2.nesil 1975–1980 3.nesil 1980–1986 4.nesil 1986–1990 5.nesil 1990–1995 6.nesil 1995–2000
Montaj: Escort
Gövde ve Şasi
Karoser: 2-kapı sedan (1968–1980) 4-kapı sedan (1969–1980, 1993–2000) 3-kapı hatchback (1980–2000) 5-kapı hatchback (1980–2000) 3-kapı station wagon (1968–1990) 5-kapı station wagon (1983–2000) 2-kapı convertible (1983–2000) 2-kapı panelvan (1968–2000)
Ford Escort RS 2000
Ford Escort, Ford'un 1968 - 2000 yılları arasında ürettiği kompakt aracıdır. Rallilerde de rol almıştır. 2000 yılına kadar üretilen Ford Escort'un yerini Ford Focus almıştır.
Motor

1.6 ve 1.8 enjeksiyonlu modellerinde Zetec (Zero Emission Technology) adı verilen üstten çift egzantirikli motorlar, 16 sübablı olup çok seri motorlardır. Her ortama uyum sağlar. Örneğin; denizle dağ arasındaki rakımda motor kendi rölanti ayarını yapar. Aynı motor değişik modifikasyonlar ile ilerleyen birçok modelde de kullanılmıştır.
Birçok marka sonradan bu özelliği kendi ürettikleri motorlara uygulamıştır.
Motor > Benzinli

1.2 60 HP
1.3 60 HP
1.3 75 HP
1.4 78 HP
1.6 90 HP
1.6 95 HP
1.6 110 HP
1.8 115 HP
1.8 130 HP
2.0 150 HP
2.0 Turbo 227 HP
Motor > Dizel

1.4 Dizel 58 HP
1.6 TD 80 HP
1.8 Dizel 70 HP
2.0 TD 88 HP
Parasalcılık

Parasalcılık veya monetarizm, 1976 Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanan Amerikalı iktisatçı Milton Friedman tarafından geliştirilmiş bir teoridir.
Friedman, 1976 yılında “Paranın Miktar Teorisi Üzerine Çalışmalar” başlıklı, editörlüğünü yaptığı bir kitap yayınladı. Bu çalışma ile Friedman, parasalcılığın temel ilkelerini ortaya koymuş oldu. İleriki yıllarda Chicago Üniversitesi'ndeki meslektaşları ve öğrencileri ile birlikte, teorik görüşlerini daha da geliştirdi ve bazı ampirik çalışmalarla bu görüşlerini doğruladı.
Çağdaş iktisadi sorunlardan biri olan enflasyon konusu üzerinedir ve enflasyonun temel nedeni olarak para arzının hükûmetlerce gereksiz yere ve aşırı ölçüde artırılmasını belirtmektedir. Parasalcılara göre, ekonomideki istikrarsızlıkların birçoğu parasal kökenlidir. Bu nedenle para politikasının iktisadi sorunlara karşı, diğer iktisat politikası araçlarından daha etkili olduğunu düşünmektedirler. Bu görüşlerini özetle " Enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur" sözüyle ifade ederler.
Parasalcılığın temel ilkeleri

Para arzındaki büyüme oranı ile nominal gelirin büyüme oranı arasında çok kesin olmamakla birlikte bir ilişki bulunmaktadır.
Bu ilişki çok kesin değildir çünkü para arzındaki artışların geliri etkilemesi zaman alır. Ayrıca, bunun ne kadar süreceği de belli değildir.
Ortalama olarak para arzındaki artış, nominal gelirleri yaklaşık 6 ve 9 ay arasında geçecek bir süre sonunda etkiler.
Nominal gelirin büyüme oranındaki artış etkisi, kısa dönemde (5 veya 10 ay kadar bir sürede) ilk olarak üretim üzerinde görülür. Bu daha sonra, 10 ayı aşan bir sürede, fiyatlara yansır.
Ortalama olarak, para arzındaki artış ile enflasyon arasındaki toplam gecikme 12-18 ay arasındadır. (Kaynak: Macesich, 1983: 3-4).
Miktar teorisi

Ana madde: Miktar teorisi
Bu ilkeleri ile klasik iktisatçıların açıkladıkları miktar teorisini yeniden ön plana çıkarmıştır. Bununla birlikte parasalcılar, Klasik Miktar Teorisi'ni bazı yönlerden eleştirmişler ve bu teorinin enflasyonu açıklamak için yeterli olmadığını öne sürmüşlerdir. Parasalcılara göre, MV=PT şeklinde ifade edilen klasik miktar teorisi formülünde yer alan paranın dolaşım hızı (V) sabit değil, aksine bazı değişkenlerin istikrarlı bir fonksiyonudur. Friedman' ın analizleri ile geliştirilen parasalcılığa aynı zamanda “Modern Miktar teorisi” adı da verilmektedir
Klasik iktisat ve parasalcılık

Parasalcılar, serbest piyasa ekonomisinin kendi iç dinamiği sayesinde istikrarlı bir model olduğunu savunmakla birlikte, klasik iktisatçılardan farklı olarak ekonominin her zaman tam istihdam düzeyinde olmayacağını kabul etmektedirler. Parasalcılar, insanların daha iyi bir iş arama veya işsizlik yardımından yararlanmaları neticesinde belirli bir süre işsiz kalabileceklerini, böylece ekonomide her an bir “doğal işsizlik” olabileceğini öne sürmüşlerdir. Parasalcılık, esasen klasik iktisatın temel ilkelerini aynen kabul etmekle birlikte, ondan başlıca iki noktada ayrılmaktadır:
Klasik miktar teorisi açıklaması yetersizdir.
Ekonomi her zaman tam istihdam düzeyinde dengede değildir; doğal işsizlik hipotezi.(Ekonomi içinde potansiyel üretim gücü fiili üretim gücüne eşitlendiğinde yani %100 üretim kapasitesinde bile işsizlik olabilir buna doğal işsizlik denir.)
Klasik iktisat ve parasalcılık arasındaki bu iki temel farklılığa rağmen her iki teori de enflasyonun en önemli kaynağının para arzındaki artışlar olduğunu kabul etmektedir. Parasalcılara göre enflasyonu kontrol altına almak için en etkin araç para politikasıdır. Para arzındaki değişmeler, para talebinden bağımsız bir şekilde para otoritesince belirlenir. Ancak para otoritesinin bu gücünün sık sık değişen para artış hızları şeklinde uygulanması istikrar değil, istikrarsızlık getirir. Parasalcılar, bu istikrarsızlıkları önlemek için para arzının belirli bir oranda ve ekonomideki gelişmelerle orantılı olarak kademeli bir şekilde artırılmasını önermektedir.
İzzeddin Cafer

İzzeddin Cafer, 1354'ten 1355'e kadar hüküm süren Eretna beyidir. Babası Alâeddin Eretna'nın ölümünün ardından küçük kardeşi Gıyaseddin Mehmed Eretna Beyi oldu ancak, onun yönetimdeki beceriksizliği nedeniyle İzzeddin Cafer kısa bir süre sonra tahta çıkarıldı. Ertesi yıl Mehmed, Yalnızgöz Savaşı'nda İzzeddin Cafer'i mağlup etti ve tekrar tahta çıkarak Cafer'i öldürdü.
Konuyla ilgili yayınlar

Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (20 Nisan 1968). "Sivas - Kayseri ve Dolaylarında Eretna Devleti" [State of Eretna in Sivas - Kayseri and Around]. BELLETEN. Turkish Historical Association. 32 (126): 161-190. Erişim tarihi: 28 Ekim 2023.