stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bregalnica Muharebesi
Muharebe Öncesi: Taraflar ve Planları > Bulgarlar

1913 Haziranının ortalarında, Bregalnica Vadisi'nde konuşlanmış 4. Bulgar Ordusu, 100 piyade taburu, 6 alay ve 63 topçu bataryasından oluşuyordu. General Stiliyan Kovaçev komutasında bu kuvvetler şu şekilde düzenlenmişti:
Kuzeyde Koçani'de Preslav 4. Piyade Tümeni'nin 2. tugayı olan Makedon-Edirne Gönüllüleri (2/4 tugay) ve Rila'nın 7. Piyade Tümeni
Merkezde, İştip civarında, 8. Tundzha Piyade Tümeni vardı
Güneyde, Radoviş ve Ustrumca yakınlarında, 2. Trakya Piyade Tümeni ve 7. Tümen'in 3. Tugayı (3/7 Tugayı) konuşlandırılmıştı.
Bulgar ordusunun başkomutan yardımcısı general Mihail Savov'un 15 Haziran tarihli emrine göre, 4. Ordu Osogovo ve Vardar dağları arasındaki tüm hat boyunca ilerleyecekti, Bregalnica'nın sağ kıyısında elverişli pozisyonlar alıp ve Sırp ve Yunan birlikleri arasındaki demiryolu bağlantısını (Udovo'da) kesecekti.
Bulgar ordusunun başkomutan yardımcısının 15 Haziran tarihli generali Mikhail Savov, emrine göre, 4. Ordu Osogovo ve Vardar dağları arasındaki tüm hat boyunca ilerleyecekti, Bregalnitca'nın sağ kıyısında elverişli pozisyonlar alıp ve Sırp ve Yunan birlikleri arasındaki demiryolu bağlantısını (Udovo'da) kesecekti. 17 Haziran akşamı, düşmanlıkların başlamasından sonra General Kovachev, Veles-Kratovo hattı boyunca bölgelerin kontrolünü ele geçirmek için yeni bir direktif aldı.Resmi bir savaş ilanı olmaksızın gerçekleştirilecek olan saldırının amacı, Sırplar üzerinde psikolojik bir etki yaratmak ve Makedonya'nın bölünmesi konusundaki anlaşmazlıkta Bulgar diplomasisini desteklemekti.(13 Haziran'da Zletovska Nehri'ndeki bir çatışma gibi) Sınır çizgisi boyunca önceki silahlı olaylar göz önüne alındığında Yüksek Komutanlık bir büyük savaşı kışkırtmayı da beklemiyordu. Bu, Bulgar birliklerinin operasyonları için somut bir planın olmadığını açıklıyor.
Muharebe Öncesi: Taraflar ve Planları > Sırplar

Sırp Silahlı Kuvvetleri'nin 4'üncü Bulgar Ordusu ile karşı karşıya gelen ana kısmı şunlardı.
1.Ordu Tuna ve Sumadija I Tümeni, Moravya ve Tuna II Tümeni, Süvari Tümeni (toplam 62 tabur, 25 alay ve 29 topçu bataryasından oluşan), tahtın varisi tarafından yönetilen ordu I. Alexander ve Genelkurmay Başkanı Peter Bojovic) yönetiminde Eğri Palanka - Kratova ve Kiliseli arasını koruyordu.
Krivolak-İştip-Veles üçgeninde General Bozidar Jankoviç liderliğindeki Drina ve Moravya Tümeni I ve Timoshka Tümeni II'den (toplam 43 tabur, 7 alay, 25 topçu bataryasından) oluşan 3. Ordu bulunmaktaydı.
Voyvoda Radomir Putnik liderliğindeki Karadağ Tümeni ve Gönüllüler Tugayı  Yüksek Komutanlığın stratejik bir yedek birliği olarak Üsküp çevresinde bırakıldı.
Bu kuvvetler birincisi Bregalnica ve Zletovska nehirleri boyunca cephede ve ikincisi Svetinikolska nehri boyunca Stracin'e kadar iki ana savunma hattını oluşturmaktaydı: Öte yandan Yunanistan ile 1 Haziran 1913 tarihli Yunan-Sırp İttifakı (1913) askeri sözleşmesine göre, bir Bulgar saldırısı durumunda (16 ve 17 Haziran arasındaki gecede olduğu gibi), Sırbistan doğrudan askeri yardıma  dagüvenebilirdi. Yunan birlikleri Goumenissa yakınlarında ve Selanik çevresinde toplanmıştı.
Muharebe > 30 Haziran-1 Temmuz (Jülyen takvimi:17-18 Haziran): Bulgar saldırısı

17 Haziran'da şafaktan önce Bulgarlar, Sultan Tepe'den (Osogovo dağlarında) Udovo'ya (Vardar'da) kadar tüm cephe boyunca bir saldırı başlattı. Makedon-Edirne milisleri çevreyi almasına karşın,Sultan Tepe'yi alamadı. Drenak yakınlarındaki Rila'nın 7. Piyade Tümeni ve Dobrevo yakınlarındaki Preslav'ın 4. Tümeninin 2. Tugayı, düşmanı Zletovska Nehri'nden 5-10 kilometre uzağa itti. Tundzha'nın 8. Piyade Tümeni İştip yakınlarındaki Bregalnitsa bölgesini zorladı ve Suşevo yakınlarında ve Yezhov'da Drina (1. Tümen) ve Moravia (1. Tümen) tümenleriyle kanlı savaşlar yaptı. 4. Ordu'nun (7. Tümen'in 3. Tugayı) en soldaki birlikleri, zayıf Sırp birlikleri tarafından yönetilen Udovo tren istasyonunu işgal etti.
Ani taarruza ve saldırı sırasındaki kazanımlara rağmen, Bulgar 4. Ordusu Sırpların güçlü direnişiyle karşılaştı ve istenilen hızlı başarıyı elde edemedi.
Muharebe > 1-4 Temmuz  (JT: 18-21 Haziran): Koçani'den Zletovska Nehri boyunca Sırp karşı saldırısı

18 Haziran öğleden sonra, Bulgarlarla anlaşmaya çalışan Sofya'daki Sırp heyetinin protestoları ve Başbakan'ın Stoyan Danev'in emrinden sonra Bulgarlar ateşi tek taraflı olarak durdurdu. Ancak Sırp tarafı önerilen ateşkesi reddetti ve Koçana (Koçani) yönünde cevaben bir karşı saldırı başlattı. 
Drenak köyünün 550 m güneyinde, Shumadia (I) Tümeni  13. Bulgar piyade alayını ve 26. piyade alayının iki taburunu şaşırtmayı ve yenmeyi başardı.Ağır kayıplar verdikten sonra (iki günlük çatışmalar içinde içinde toplam 4.600 kişi öldü, yaralandı ve esir alındı), 7. Bulgar  Tümeni Zletovska Nehri'nin sol yakasına çekildi.
Aynı durum 2/4 tugay (Makedon-Edirne Gönüllüleri) tarafında da oldu. General Todorov'un tümeninin geri çekilmesi, 8. tümenin sağ kanadını açığa çıkardı. 18-19 Haziran gecesi (1-2 Temmuz) Bregalnica'nın sol kıyısına çekildi. Uzak kuzey kanadında, Sırp komutanlığı Moravya (II) ve Tuna (I) tümenlerinin üç alayını buraya yoğunlaştırdı ve Eğri Palanka (Kriva Palanka)'nın  8 kilometre yakınına kadar sızan Bulgar Makedon-Edirne Gönüllülerinin birliklerini de püskürttü.
İkinci günün sonunda, 4. Bulgar Ordusu muharebenin başlangıcındaki başlangıç mevzilerine geri itildi. Sonraki günlerde Sırplar, 7. Tümen'e karşı başarılarını geliştirdiler. Üç Sırp piyade (Shumadi I, Moravia II ve Karadağ) tümeni  ve bir süvari alayı, bu tümen (Bulgar 7.Tümeni) ve 2/4. tugay  (Makedon-Edirne Gönüllüleri) üzerine yoğunlaştı.
20 ve 21 Haziran'da (3-4 Temmuz) Raychin Tepesi'ne (Raychani köyü yakınlarında) saldırdılar ve ele geçirdiler. Bulgarlar düzensiz bir şekilde geri çekildiler ve Koçani'nin 4 km batısında durdular. Sırp 3. Ordusunun sağ kanadının Krivolak'ta bozguna uğratıldığı haberlerinin ardından Sırp baskısı hafifledi. Putnik, Sırp ordularının gerisinde Krivolak'tan Veles'e olası bir Bulgar taarruzunu önlemek için Shumadia (I) Tümeni'ne  Zletovska Nehri boyunca geri çekilmesini emretti.
Muharebe > 2-4 Temmuz (J.T:19-21 Haziran): Sırpların Krivolak'taki yenilgisi

Hem General Savov hem de 3 Temmuzda (20 Haziran)'da başkomutan yardımcısı olarak yerini alan General Radko Dimitriev, 4.Ordu ile Sırplara olumlu bir sonuç verecek olan güneyden Yunan ordusunun baskısı karşısında bir haftadan az sürede Sırplara kesin bir yenilgi yaşatmak umudundaydılar. Bulgar komutanlığı, ana umutlarını Krivolak'taki 3. Sırp ordusunun sağ kanadına yönelik operasyona bağladı.
Krivolak Muharebesi, 2. Bulgar Piyade Tümeni'nin 1. Tugayı'nın iki gün önce Radoviş'ten ilerleyip Kriva Lukavica ve Serka Dağlarını geçerek II. Timoşka Sırp Tümeninin  ve Gönüllüler tugayı tahkimatlarına ilerledi. 20 Haziran akşamı ve gecesi ilk Bulgar saldırıları püskürtüldü, ancak 2. Tugay ve 11. Piyade Alayı'nın Udovo'dan gelmesiyle güçler dengesi değişti. 20 ve 21 Haziran'da Bulgarlar, Sırp sağ kanadına Pepelişte köyü yakınlarındaki baskılarını yoğunlaştırarak Sırpları mağlup ettiler. Sol kanatları Dragoevo tarafından atlandıktan sonra, Sırplar Bregalnitsa Nehri'nin arkasına çekildiler.
Krivolak Muharebesi'nin bir sonucu olarak, Timok tümeni yenildi (3.500'den fazla adam kaybetti toplarının bir kısmını da kaybetti) Sırp 3. Ordusu da kuşatılmakla tehdit edildi. Ağır kayıplar nedeniyle (2100'den fazla kişi), 2. Trakya Tümeni ve 11. Alay Veles yönünde saldırılarına devam edemedi.
Muharebe > 5-9 Temmuz (J.T:22-26 Haziran) Sırpların yeniden toplanması ve 4. Bulgar ordusunun geri çekilmesi

Drenak, Raichin ve Sultan Tepe'deki başarısız muharebelerin ardından 4. Bulgar ordusunun sağ taraftaki birlikleri 22 ve 23 Haziran'da 15 kilometrelik Bezikovo ve Banyo Chuka'ya çekildi. Makedon-Edirne milislerinin ilk tugayı zamanında geri çekilmeyi başaramadı, birkaç yüz zayiyat ve esir verdi, Sırplar ise Kitka Dağı'nı ele geçirdi. 7. Tümen, Koçana'nın doğusuna rahatsız edilmeden geri çekildi.
Sırp komutanlığı (I).Moravya Tümeni'ne   Krivolak Muharebesi'nden sonra 3. Bulgar Ordusu birliklerinin kuzeyden hareketi (Pirot'a karşı 22 Haziran'da başlayan taarruz) nedeniyle Sırp birliklerinin toparlanması yeni bir yer değiştirmesini gerektiğinden Bulgarları takibi bırakmasını emretti. İki Sırp tümeni, Drina (I) ve Shumadiya (I) Bulgar ilerlemesini durdurmak için Veles ve Kumanova'dan çekildi.
O sırada  Bulgar Generali Kovaçev, Kocani'ye sızan ancak Sırp Yüksek Komutanlığı tarafından gerçekleştirilen yeniden gruplandırmayla ve kolera salgınıyla  zayıflayan Sırp birliklerine karşı bir karşı saldırı hazırlıyordu. Sırplara karşı darbe, 7. Tümen ile doğudan ve 2. Tümen ile güneyden aynı anda vurulacaktı.Bu amaçla, ikinci tümen 5 Temmuz'da Krivolak'tan ayrıldı, İştip yakınlarındaki cephesi nispeten sakin olan 8. Tümen'in arkasından geçti ve 7 Temmuz'da Chervilovo köyü yakınlarındaki başlangıç pozisyonlarını işgal etti.
Ancak aynı gün General Kovachev operasyonu iptal etti ve ordusunun genel olarak Kalimantsi Platosu'na geri çekilmesini emretti. Karargaha verdiği bir raporda, birliklerinin felaketin eşiğinde olduğunu belirterek diplomatik müdahale istedi. Bunun nedeni ise Bulgarların Yunan Ordusu karşısında Doyran Muharebesi'nde aldığı yenilgi ve 6 Temmuzda, Bulgar 2. Ordusunun birliklerine karşı Yunan birliklerinin hızla 4. ordunun arkasındaki ana iletişim hatlarından biri olan Ustrumca-Petriç'e doğru ilerlemesiydi. Bulgar 8. Tümeni 25 Haziran gecesi İştip'ten rahatsız edilmeden çekildi.
26 Haziran'da Sırplar Radoviş'i işgal etti. Bulgar solu geri çekilirken sağ karşı saldırıya geçti.Makedon-Edirne Gönüllüleri Birliği, 2/4 Tugay ve Yedinci Tümen'in bir kısmı Kamenica Nehri'ni (Bregalnitsa'nın sağ kolu) geçti ve Karadağ Tümeni'ni Govedarnik Zirvesi ve Dulishki Tepeleri'nden püskürttü.
Bulgarların 9 Temmuz (J.T:26 Haziran)'da Delçevo'ya genel olarak geri çekilmesiyle, Temmuz başında Kalimantsi, (Vinitsa-Kuzey Makedonya) mevzisine yapılan Sırp saldırısına kadar çatışmalar azaldı.(bkz. Kalimantsi Muharebesi)
Değerlendirme

Bulgar tarafının komutanları General Mihail Savov ve Stilyan Kovaçev'in muharebedeki eylemleri, çağdaşlarından ve sonraki tarihçilerden çok eleştiri aldı. Onların hatası, cephenin bir bölümünde belirleyici bir atılım için gerekli güçlerin toplanması olmadan 30 Haziran'da (J.T:17 Haziran) dağınık bir taarruza başlamış olmaları gerçeğinde yatmaktadır. Savaşın ilk günlerinde kötü korunan Udovo ve Krivolak'a yapılan saldırı aslında çok fazla Bulgar kuvvetini düşmandan uzaklaştıran bir "sıçrama" idi. Bu birliklerin Krivolak Muharebesi'nden sonra cephenin orta ve kuzey kesimlerine nakli, durumu tersine çevirmek için çok geç geldi.
Kovachev'in aksine, Voyvoda Radomir Putnik önemli kuvvetlerini Koçani yakınlarındaki Bulgar sağ kanadına yapılan büyük saldırıya yoğunlaştırdı ve böylece muharebeyi kazandı. Bununla birlikte, Krivolak ve Pirot yakınlarındaki yerel Bulgar başarılarının etkisi altında Delçevo ve Yukarı Cuma'ya yönelik saldırıyı kesintiye uğrattığı ve Bulgar 4. Ordusunu tamamen yenme fırsatını kaçırdığı için de eleştirildi.
General Stefan Toshev'in 5. Bulgar ordusunun çatışmalara geç ve yavaş katılımının, Putnik'in Koçani'ye yönelik saldırı için güç toplamasına yardımcı olan bir faktör olduğu bildiriliyor. Genel komutanlığın bir dizi çelişkili emrinden sonra, 5.ordu 3 Temmuzda (J.T:20 Haziranda) Kriva Reka vadisindeki Köstendil bölgesinden Piçinya vadisine ilerledi ve Sırp 1.ordusunun sol kanadı - Tuna(II) Tümenine sonraki altı gün boyunca ciddi şekilde baskı yapmayı başardı. Ancak bu başarılar Bulgarlar için çok geç geldi ve sadece yerel olarak önemliydi.
Bregalnica Muharebesi'nin başlangıcı - 1 Temmuz (J.T:18 Haziran)'da kuvvetlerin durumu
Pasiç'in 24 Haziran'da Londra'daki Sırp heyetine gönderdiği telgraf, Bulgaristan'ın Krivolak'taki zaferiyle ilgili haberleri yalanlıyor.
John Couch Adams

| John Couch Adams |
| --- | --- |
İngiliz gökbilimci
Doğum: 5 Haziran 1819 Cornwall, İngiltere
Ölüm: 21 Ocak 1892 (72 yaşında) Cambridge
Eğitim: Cambridge Üniversitesi
Meslek: Astronom
İşveren: Cambridge Üniversitesi

John Couch Adams (d. 5 Haziran 1819, Cornwall - ö. 21 Ocak 1892, Cambridge), İngiliz astronomdur.
Cambridge Üniversitesi'nde öğrenim gören John Couch Adams, aynı üniversitede, asistanlık, astronomi profesörlüğü yaptı. Neptün gezegenini bulduysa da kuşkuculuğu yüzünden elde ettiği sonuçları, Fransız Urbain Le Verrier'ninkilerden sonra yayınlayabildi. 1861'de Cambridge Gözlemevi müdürlüğüne getirildi ve Ay'ın hareketi alanında önemli çalışmalar yaptı.
Płowce Muharebesi

Płowce Muharebesi, 27 Eylül 1331'de Polonya Krallığı ile Töton Tarikatı arasında gerçekleşen belirleyici muharebe.
Arka plan

Tötonların planı, Silezya'yı işgal eden Bohemya Kralı Johann von Böhmen'u desteklemekti. Polonya Kralı I. Władysław Łokietek ve Bohemyalı John, birbirinin üzerinde Silezya için eşit derecede hak iddiasında bulunuyorlardı, bundan ötürü Bohemyalı John ordusuyla Silezya'ya yürüdü ve bölgeyi işgal etti. Büyük Üstat Luther von Braunschweig I. Władysław'ın, John'un bu işgalinden o kadar çok öfkelendiğine inanıyordu ki, Władysław John'u Silezya'dan kovmak için tüm Leh güçlerini toplayacak ve Tötonları Polonya müdahalesi olmadan Samogitya'yı işgal etmekte özgür bırakacaktı.
Johann von Böhmen'un Silezya'yı güvence altına alma şansını artırmak için Braunschweig, Bohemya ordusuna kendi kuvvetleriyle ve toplayabildiği diğer kuvvetlerle yardım etti. Bohemyalılar, Töton tarikatından Şövalyeler, Władysław'a karşı çıkan asi Polonyalı soylular, Kutsal Roma İmparatorluğu'ndan paralı askerler ve bazı İngiliz Haçlılarından oluşan oldukça büyük bir ordu Polonya'ya doğru yola çıktı. I. Władysław, Litvanya ve Macaristan'dan askerlerle birlikte Polonya güçlerini bir araya getirmek için çabaladı. Yaşlı Władysław, komutanın önemli bir bölümünü oğlu III. Casimir'e devretmişti. Polonyalı askerlerin çoğu Casimir'in askeri yeteneklerinden emin değildi ve Władysław, Casimir'in otoritesini artırmak için önlemler aldığında büyük çaplı firarlar meydana gelmişti. Casimir, Polonya'nın Töton Tarikatı tarafından işgaline fazla bir direniş göstermedi ve yakınlardaki bir ormana kıl payı kaçmadan önce neredeyse Töton Şövalyeleri tarafından yakalanıyordu.
Władysław, Polonya kuvvetlerinin geri kalanını güneye, Bohemya ordusuna doğru yönlendirdi. O sırada Töton ordusu başarıyla Silezya'ya ulaştı ve Bohemyalılarla buluştu. Władysław, kuvvetlerinin işgalcileri püskürtmek için yetersiz olduğuna karar verdi, bu yüzden Bohemyalı John kendisini Silezya'nın işgalcisi olarak yüceltti. John daha sonra Silezya'da hala bir direniş varken İtalya'daki meselelere yoğunlaştı. Bölgedeki iyi güçlendirilmiş Leh kaleleri hala dayanıyordu ve onları ele geçirmek için çok az şey yapılıyordu. Bu, Braunschweig'in Polonya'nın hala büyük bir tehdit olacağına ve kuvvetlerinin Baltık bölgesinde istedikleri gibi hareket edemeyeceğine inanmasına yol açtı. Braunschweig, John'a haber gönderdi ve bunun önceki işgal girişiminden daha belirleyici olacağını umarak ikinci bir Polonya işgali başlatmak istedi.
Muharebe

Mareşal Dietrich von Altenburg liderliğindeki Töton ordusunun planı Polonya'dan geri çekilmekti. O zamana kadar sağlığı kötü olan I. Władysław, Polonya kuvvetlerine liderlik etti. I. Władysław'ın Birlikleri Tötonlardan sayıca üstün olsa da, düşmanları kadar donanımlı değillerdi. Polonya kralı Töton ordusunu takip etti ve Mareşal Dietrich von Altenburg Töton kuvvetlerini üç bölüme ayırdığında saldırmak için bir fırsat buldu. I. Władysław, küçük Płowce köyüne inen bu üç bölümün en zayıfına saldırmaya karar verdi.
Altenburg, kuvvetlerini toplayıp onları beş tümene ayırdığında, bölgenin üzerine yoğun bir sis çökmüştü. Polonyalılar da beş bölüme ayrılmıştı. Aynı gün, gün doğumundan saat 15:00'e kadar süren uzun, zorlu bir muharebe başladı. Ordular oldukça eşit bir şekilde eşleşmişti. O kargaşanın içinde Altenburg'un sancağını taşıyan bir atın bir mızrakla delinip ölmesiyle Töton ordusu, liderlerinin öldüğünü düşündüler, moralleri kırıldı ve muharebeden kaçmaya başladılar.
Polonya kuvvetleri, kaçan Tötonlardan yararlandı ve sert bir şekilde saldırarak savaşın gidişatını kendi lehlerine çevirdi. Savaşın sonunda, Władysław ve oğlu III. Casimir, Altenburg ile birlikte esir 56 Töton Şövalyesine sahipti, ancak Tötonlar esirlerin çoğunu kurtarmayı başardı.
Płowce'deki güçlerin imdadına yetişmesi için Prusya'dan başka bir ordu gönderildi ve hızla savaş bölgesine yaklaşıyorlardı. Bitkin Polonyalı birlikler, Kral Władysław'ın savaş alanından çekilme emri verdiği akşama kadar devam eden başka bir zorlu muharebeye girdi. Altenburg, bir vagona zincirlenmiş halde bulununca serbest bırakıldı. Savaştan sonra, Töton Şövalyeleri en değerli Polonyalı esirlerin 56'sını hayatta tuttu ve geri kalanını öldürdü. Töton tarihçisi Wigand von Marburg'a göre, Gołańcza'dan gelen Piskopos Maciej, savaştan sonra cenaze töreninden önce ölülerin sayılmasını emretti ve her iki taraftan da çoğu Töton Şövalyeleri olan 4.187 savaşçının öldüğü hesaplandı.
Muharebe sonrası

Kulm (Chełmno) Komturu Otto von Lutterberg, Polonya ordusunun saldırısını püskürtmesine rağmen, Brześć Kujawski'ye yürüyüşü durdurmaya ve karanlığın altında kendi şehitlerini gömmeden hemen Thorn'a (Toruń) çekilmeye karar verdi. Töton kuvvetlerini geri çekme kararı aynı zamanda Polonya'daki tüm harekâtın kesintiye uğraması anlamına geliyordu ve bu nedenle bu muharebe, I. Władysław Łokietek'in stratejik bir başarısı olarak kabul edilebilir. Muharebe ayrıca Töton ordusunun, yakın zamanda yeniden birleşmiş olan Polonya Krallığı'nın çökmesine yol açabilecek olan Johann von Böhmen'un Çek birliklerine katılmasını da engellemişti.
Savaştan sonra her iki taraf da başarılarını propaganda amacıyla kullanmaya çalıştı. Savaş, Polonya birliklerinin moralini büyük ölçüde güçlendirdi ve 14. yüzyılın Polonya toplumu üzerinde büyük bir etki bıraktı. Polonya ordusunun zafere olan inancı, I. Władysław Łokietek'in yakalanan Komutan Heinrich Reuss von Plauen ve diğer 40 esirle birlikte Kraków'a törenle girmesiyle vurgulandı. Muharebenin bir Polonya zaferi olduğu gerçeği, Töton Tarikatı'nın Avignon'daki Papalık Kürisi'ndeki Töton savcısı için 1335 tarihli raporuyla da kanıtlanıyor.
Savaş alanındaki Płowce anıtı
Sümela'nın Şifresi 3: Cünyor Temel

| --- | --- |

Yönetmen: Adem Kılıç
Yapımcı: Adem Kılıç Timur Savcı
Senarist: Yılmaz Okumuş
Oyuncular: Çetin Altay Eren Hacısalihoğlu Ayşegül Günay Eren Vurdem Salih Kalyon Buket Orhan Çelik Hidayet Erdinç Engin Şenkan
Müzik: Aria
Görüntü yönetmeni: Eyüp Boz
Yapım şirketi: TAFF Pictures Üçgen Yapımevi
Dağıtıcı: UIP Türkiye
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Komedi, Macera
Renk: Renkli
Yapım yılı: 2016/2017
Çıkış tarih(ler)i: 7 Nisan 2017 (2017-04-07)  Türkiye
Süre: 109 dakika
Ülke:  Türkiye
Dil: Türkçe
Önceki film: Moskova'nın Şifresi: Temel
Sümela'nın Şifresi 3 : Cünyor Temel, Moskova'nın Şifresi: Temel'in devam niteliğindeki 2016 yapımı, komedi ve macera türlerindeki Türk filmi. Adem Kılıç'ın yönetmenliğini yaptığı filmin senaryosu Yılmaz Okumuş tarafından yazılmıştır.
Film Türkiye'de, 7 Nisan 2017 tarihinde 257 adet kopya ile gösterime girdi. Gösterime girdiği ilk üç gün içinde 71.750 kişi tarafından seyredilerek 875.524 ₺ hasılat elde etti.
Konusu

Cünyor Temel, tıpkı babası Temel Sözer gibi kısmetsiz ve hayalperest bir Trabzonludur. Babasından kalan 10 milyon lira borcu, reddi miras şansı varken 'bari öteki dünya da alacaklılarla boğuşmasın’ diye kabul eden Cünyor Temel, şehrin en büyük müteahhiti Cemal Karkas’ın Arap ortağı Cabir El Kurabiyye ile birlikte girdiği Hamsiland Towers inşaatına karşı çıkmaktadır. Çünkü bu inşaat, Trabzon ve Trabzonsporlular için çok önemli olan tarihi bir semt sahasının üzerine kurulacaktır. Şehrin geri kalanı gibi sessiz kalmayı reddeden Cünyor Temel, arkadaşları Şato ve Oğuzubillah ile birlikte bu inşaatı durdurma ve tarihi önemdeki bu toprak sahayı kurtarma planı yaparlar. Plan; Cabir El Kurabiyyye’yi kaçırmak, onu kimsenin bulamaması için Trabzon yaylalarında birkaç gün misafir etmek, bu süre de Temel’in Cabir El Kurabbiye kılığına girerek, Cemal Karkas’la görüşmesi ve bu inşaatı birkaç sene geri atmayı kabul ettirmesini içermektedir. Temel’in sevdiği kızın trilyonluk inşaat işini bozduğu müteahhit Cemal Karkas’ın kızı çıkması da işleri iyice karıştırır.
Oyuncular

Cünyor Temel (Çetin Altay)
Şota (Eren Hacısalihoğlu)
Şehriye nene (Ayşegül Günay Demir)
Oğuzubillah (Eren Vurdem)
Necati Hoca (Salih Kalyon)
Duru (Buket Orhan Çelik)
Arap şeyhi Cabir El Kurabiyye (Hidayet Erdinç)
Turgay Büyükdere (Ruhi Sarı)
Mafya Şükrü  (Şükrü Üçüncü)
Varşova Gettosu Ayaklanması

Varşova Gettosu Ayaklanması, Alman işgali döneminde, 19 Nisan - 16 Mayıs 1943 tarihleri arasında Polonya Genel Hükûmeti (Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete)'nin merkezi Varşova şehrinde bulunan Varşova Gettosu'nda devam eden ayaklanma.
Varşova'dan sürülerek Treblinka İmha Kampına gönderilmek istenen Yahudilerin direnişinden başlayan ve Żydowska Organizacja Bojowa (ŻOB: Yahudi Muharebe Örgütü) ve Żydowski Związek Wojskowy (ŻZW: Yahudi Askerî Birliği) gibi Yahudi direnişçi örgütleri ve Armia Krajowa (AK/Yurt Ordusu) ve Gwardia Ludowa (GL: Halk Muhafızı, sonraki Armia Ludowa: AL: Halk Ordusu) gibi Polonyalı silahlı örgütlerin giriştiği ayaklanma. 19 Nisan 1943'te başlayan ayaklanma dört hafta sürdükten sonra 16 Mayıs'ta bastırılmıştır.
Hitler'in Avrupa'yı Yahudilerden arındırmaya yönelik "Nihai Çözüm"ün bir parçası olarak, Almanların ele geçirdiği her yerde, Yahudilerin imha edilmeden önce toplumdan tecrit edildiği gettolar kurulmuştu. Varşova Gettosu, eski bir Yahudi mahallesini içine alıyordu.
Bu 340 hektarlık kuşatılmış alana 1942 yazına değin yaklaşık 500 bin Yahudi dolduruldu. 22 Temmuz 1942'den sonra her gün 5 bini aşkın Yahudi Treblinka'daki imha kampına gönderilmeye başladı.
Treblinka'dan kaçmayı başarabilen birkaç Yahudi sayesinde, gettodan nakledilenlerin gerçekte doğrudan gaz odalarına gönderildiği Varşova Gettosu'ndaki yeraltı örgütünce öğrenildi. 18 Ocak 1943'te bir gemiyi dolduracak sayıda Yahudi'yi almak üzere gettoya giren Almanlar gizli Yahudi Muharebe Örgütü'nün beklenmedik silahlı direnişiyle karşılaştı.
Sokak çarpışmaları dört gün sürdü ve yaklaşık 50 Alman ile çok sayıda Yahudi öldü. Bu çarpışmalar sırasında da ZOB bazı Alman silahlarını ele geçirmeyi başardı. Almanlar geri çekildiler ve 19 Nisan'a değin nakil işlemini durdurdular. SS şefi Heinrich Himmler 20 Nisan'da Hitler'in doğum günü onuruna gettoyu zorla temizlemek için özel bir harekât başlattı. Almanlar 8 Mayıs'a değin ZOB'un yeraltı karargahına ulaşmayı başaramadı. Yeraltı sığınaklarında saklanan siviller teslim oldu. Tek yanlı savaş Yahudilerin cephanesinin tükendiği 16 Mayıs'a değin sürdü. Ayaklanmada ölenlerin toplam sayısı tam olarak bilinmemekle birlikte, 28 günlük direniş sırasında Almanların verdiği birkaç yüz ölüye karşılık 56 bin dolayında Yahudi'nin öldürüldüğü ya da imha kamplarına gönderildiği sanılmaktadır.
Not

↑  "Last Warsaw ghetto revolt commander honours fallen comrades". 29 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2009.
↑  World War II: Warsaw Ghetto Uprising 4 Kasım 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. history.net
Galeri

Varşova'daki Getto duvarı
Bastırma operasyonunu yöneten Waffen-SS Tümgeneral Jürgen Stroop (orta)
Jürgen Stroop'un Heinrich Himmler'e sunduğu raporun kapağı
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4129246-7  LCCN: sh85145297  NKC: ph201917  NLI: 987007551289805171
Kaplin

Dönen kaplin
Kaplin bir hareketi diğer bir ekipmana iletmek için kullanılan makine parçası. Bu hareketi iletme esnasında mekanik titreşimleri ortadan kaldırmak için kaplin lastiği denilen titreşim sönümleyici bir malzeme kullanılmak zorundadır. Kullanılmadığı takdirde ortaya çıkacak mekanik titreşimler makineye zarar verebilir ve kulağa hoş gelmeyen sesler üretebilir. Kaplinler iki parçalı veya üç parçalı, üreten firmaya göre çok parçalı da olabilirler (örneğin şaftlar gibi).