Hafıza güçlendirme
Tarihçe

Bellek pekiştirmesinden ilk kez ünlü Romalı retorik öğretmeni Quintillian'ın yazılarında bahsedilmiştir. "Tek bir gece aralığının hafızanın gücünü büyük ölçüde artıracağı ilginç gerçeğine" dikkat çekip "... hatırlama gücünün .. araya giren zaman boyunca bir olgunlaşma sürecinden geçmesi" olasılığını sundu. Güçlendirme süreci daha sonra 1882'de Ribot'un Regresyon Yasası ile gösterilen klinik verilere dayanılarak önerildi: "aşamalı yıkım, kararsızdan kararlıya doğru aşamalı olarak ilerler". Bu fikir, birkaç yıl sonra William H. Burnham tarafından deneysel psikoloji ve nörolojiden elde edilen bulguların bir araya getirildiği amnezi üzerine bir makalede ayrıntılı olarak ele alındı. "Konsolidasyon" teriminin ortaya çıkışı, 1892 ile 1900 yılları arasında yaptıkları çalışmalarda hafızanın sabitlenmesinin zaman aldığı kavramını yeniden keşfeden Alman araştırmacılar Müller ve Alfons Pilzecker'e atfedilir. İkili, eski bilgilerin pekiştirilmesine izin vermek için yeterli zaman geçmemişse, öğrenilen yeni bilgilerin önceden öğrenilen bilgileri bozabileceğini bulduktan sonra perseverasyon-pekiştirme hipotezini öne sürdü. Bu, yeni anıların doğası gereği kırılgan olduğu ancak zaman geçtikçe sağlamlaştığı önerisine yol açtı.
İleriye dönük anterograd amneziye ilişkin sistematik çalışmalar 1960'larda ve 1970'lerde ortaya çıkmaya başladı. Eskiden hasta H.M. olarak bilinen Henry Molaison vakası, amnezi ve hipokampal bölgenin çıkarılmasıyla ilgili olması nedeniyle hafıza çalışmalarında dönüm noktası oldu ve beyin lezyonları ve bunların hafıza üzerindeki etkilerine yönelik çalışmalara büyük ilgi uyandırdı. Molaison'a epileptik semptomları hafifletmek için iki taraflı medial temporal lob rezeksiyonu yapıldıktan sonra hasta hafıza bozuklukları yaşamaya başladı. Molaison'un yeni öğrenilen bilgileri kodlama ve birleştirme yeteneğini kaybetmesi, araştırmacıların medial temporal lobun (MTL) bu süreçteki önemli bir yapı olduğu sonucuna varmasına neden oldu. Molaison ayrıca ameliyattan önceki yaklaşık üç yıllık süreyi kapsayan retrograd amnezi belirtileri gösterdi. Bu, yakın zamanda edinilen birkaç yıla kadar olan anıların, diğer beyin bölgelerine hafıza pekiştirmeden önce MTL'de kalabileceğini düşündürür. MTL rezeksiyonu yapılan diğer hastalar üzerinde yapılan araştırmalar, hafıza bozukluğunun derecesi ile MTL'nin uzaklaştırılma derecesi arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bu da MTL'nin güçlendirme doğasındaki zamansal gradyana işaret eder.
Bu çalışmalara, yavaş pekiştirme için kritik olan beyin substratlarını belirlemek amacıyla insan amnezisine ilişkin hayvan modellerinin oluşturulması eşlik etti. Bu arada, seçilmiş beyin bölgeleri üzerinde yapılan nörofarmakolojik çalışmalar, muhtemelen hızlı konsolidasyondan sorumlu olan moleküllere ışık tutmaya başladı. Son yıllarda hücresel preparatlar, moleküler biyoloji ve nörogenetikteki gelişmeler, hafıza güçlendirme çalışmalarında devrim yarattı. Ek destek sağlamak, insanlarda yeni bir hafıza edinildikten sonra beyin bölgelerinin faaliyetinin zamanla değiştiğini açıklayan işlevsel beyin faaliyeti üzerine yapılan çalışmadır. Bu değişiklik, hafızanın kodlanmasından birkaç saat sonra kadar hızlı bir şekilde gerçekleşebilir. Bu, hafızanın beyinde temsil edildiği şekliyle yeniden düzenlenmesinde zamansal bir boyut olduğunu düşündürür.