Nitrogliserin

| --- | --- |



Adlandırmalar
Tercih edilen IUPAC adıPropan-1,2,3-tril trinitrat
Diğer adlar1,2,3-Tris(nitrooksi)propan
Tanımlayıcılar
CAS numarası: 55-63-0 
3D model (JSmol): Etkileşimli görüntü
Beilstein Referansı: 1802063
ChEBI: CHEBI:28787 
ChEMBL: ChEMBL730 
ChemSpider: 4354 
DrugBank: DB00727 
ECHA InfoCard: 100.000.219 
EC Numarası: 200-240-8
Gmelin Referansı: 165859
IUPHAR/BPS: 7053
KEGG: D00515 
MeSH: Nitrogliserin
PubChem CID: 4510
UNII: G59M7S0WS3 
UN numarası: 0143, 0144, 1204, 3064, 3319
CompTox Bilgi Panosu (EPA): DTXSID1021407 
 InChI InChI=1S/C3H5N3O9/c7-4(8)13-1-3(15-6(11)12)2-14-5(9)10/h3H,1-2H2 Key: SNIOPGDIGTZGOP-UHFFFAOYSA-N  InChI=1/C3H5N3O9/c7-4(8)13-1-3(15-6(11)12)2-14-5(9)10/h3H,1-2H2Key: SNIOPGDIGTZGOP-UHFFFAOYAR 
 SMILES C(C(CO[N+](=O)[O-])O[N+](=O)[O-])O[N+](=O)[O-] 
Özellikler
Kimyasal formül: C3H5N3O9
Molekül kütlesi: 227,09 g mol−1
Görünüm: Renksiz sıvı
Yoğunluk: 1,6 g⋅cm3 (15 °C’de)
Erime noktası: 14 °C (57 °F; 287 K)
Kaynama noktası: 50 °C (122 °F; 323 K) Patlar
Çözünürlük (su içinde): Çok az
Çözünürlük: Aseton, eter, benzen, alkol
log P: 2,154
Yapı
Koordinasyon geometrisi: C1, C2 ve C3’de tetragonal N7, N8 ve N9’da üçgen düzlemsel
Moleküler geometri: C1, C2 ve C3’de tetrahedral N7, N8 ve N9’da dihedral
Termokimya
 Standart formasyon entalpisi (ΔfH⦵298): −370 kJ⋅mol−1
Standart yanma entalpisi (ΔcH⦵298): −1,529 MJ⋅mol−1
Farmakoloji
ATC kodu: C01DA02 (DSÖ) C05AE01 (DSÖ)
Uygulama yolu: Damardan, ağızdan, dil altından, topikal
Farmakokinetik:
Biyoyararlanım: <1%
Metabolizma: Karaciğer
Biyolojik yarı ömür: 3 dakika
Hukuki durum:  AU: S3 (Yalnızca eczacı tarafından)
Patlayıcı verileri
Şok duyarlılığı: Yüksek
Sürtünme duyarlılığı: Yüksek
Patlama hızı: 7700 m⋅s1
REFaktörü: 1,50
Tehlikeler
İş sağlığı ve güvenliği (OHS/OSH):
Ana tehlikeler: Patlayıcı, zehirli
GHS etiketleme sistemi:
Piktogramlar:    
İşaret sözcüğü: Tehlike
Tehlike ifadeleri: H202, H205, H241, H301, H311, H331, H370
Önlem ifadeleri: P210, P243, P250, P260, P264, P270, P271, P280, P302+P352, P410
NFPA 704 (yangın karosu):    3 2 4
NIOSH  ABD maruz kalma limitleri:
PEL (izin verilen): C 0,2 ppm (2 mg/m3) [deri]
Aksi belirtilmediği sürece madde verileri, Standart sıcaklık ve basınç koşullarında belirtilir (25 °C [77 °F], 100 kPa). 
Bilgi kutusu kaynakları
Nitrogliserin (NG, trinitrogliserin, TNG, nitro, gliseril trinitrat, 1,2,3-trinitroksipropan) nitrik asit esterinin oluşumuna uygun koşullar altında, en çok beyaz dumanlı nitrik asit ile gliserinin nitrolanmasıyla üretilen yoğun, renksiz, yağlı, patlayıcı sıvıdır. Kimyasal olarak, madde  nitro bileşiğinden ziyade bir organik nitrat bileşiği olmasına rağmen, geleneksel adı genellikle daha fazla kullanılır. 1847'de icat edilen nitrogliserin, inşaat, yıkım ve madencilik endüstrilerinde kullanılan çoğunlukla dinamit gibi patlayıcı maddelerin üretiminde aktif bir bileşen olarak kullanılmaktadır. 1880'lerden beri, nitrogliserin ordu tarafından aktif bir bileşen ve kordit ve balistit gibi bazı katı itici yakıtlarda nitroselüloz için jelatinleştirici olarak kullanılmıştır.
Nitrogliserin fişek dolduranlar tarafından kullanılan çift bazlı dumansız barutların önemli bir bileşenidir. Nitroselülozlu yüzlerce barut bileşimi tüfek, tabanca ve av tüfeği fişeği dolduranlar tarafından kullanılır.
130 yılı aşkın süredir tıpta, anjina pektoris ve kronik kalp yetmezliği gibi kalp koşullarını tedavi etmek için, nitrogliserin güçlü bir vazodilatör (vasküler sistemin genişlemesi) olarak kullanılmıştır. Bu yararlı etkilerin daha önce nitrogliserinin, güçlü bir vazodilatör olan nitrik oksite dönüştürülmesinden kaynaklandığı bilinmesine rağmen, bu dönüşümü gerçekleştiren enzimin mitokondriyal aldehit dehidrojenaz (ALDH2) olduğu 2002 yılına kadar keşfedilememiştir. Nitrogliserin dilaltı tabletler, spreyler, kremler ve yakılar hâlinde bulunabilir.