stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Acımusluk Sokağı Sarnıcı
Mimari

Hobyar Mahallesi Cemal Nadir Sokak'ta bulunan sarnıç, Osmanlı döneminde de kullanılırken açılmış olan kuzeydoğu duvarındaki sokağa bakan pencereleri ile yer üstünde görülebilir. 10.65 x 16.01 metre ölçülerinde yan yana tonozlu odalar ve odaların ortasında sonradan sarnıç haline dönüştürülmüş bir alt yapı olan sarnıç, bu salonun duvarının dibinde ise her sırası altışar sütundan oluşan iki sıra mermer sütun dizisi  bulunur. Mahzenin sağ tarafında, sonradan eklendiği sanılan oval bir sarnıç ve bir dehlizle sonlanan uzun bir koridor vardır. Sol taraf ise ayrı bir plana sahip olup, bu kanadın devamı yoktur. Sütunlu salonun gerisinde su dolu bir mekân vardır. 10.25 x 6.7 metre ölçülerinde ve beşik tonozlu ve mihrap biçiminde bir apsisi vardır. Biri 4.85 x 4.85 metre ve diğeri 2.75 x 2.77 metre boyutlarında iki odadan oluşan dikdörtgen bir mekânın solunda iki mermer sütun bulunur. Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı İmar Planı'nda olan sarnıç, Cemal Nadir Sokağı'ndaki Hoca Kasım Günani Camii hizasına kadar uzanıyor.
Günümüzde otopark olarak kullanılan yapının güneydoğusunda tuğla duvar kalıntılarını görmek mümkündür. Bu uzantı yakın tarihli hava fotoğraflarında da görülebilir. Üst örtüdeki bozulmalar nedeniyle yapının içine sürekli yağmur suyu girmiş ve tonozlarda rutubet, tuz ve sıva oluşmuştur. Sarnıç çatısında bulunan ağaçların kökleri yapı içinde de devam etmekte ve bu da çatlaklara neden olmaktadır. Bitki oluşumları, uzun süre bakımsız kalan yapıların derz aralarında ve kopmaların olduğu yerlerde de görülebilir. Cephede, yağmur nedeniyle süzülen sular ve dış kaynaklardan kaynaklanan yoğun karbon birikimi nedeniyle çok fazla kirlenme vardır. Ayrıca, taş ve tuğla yüzeylerde yüzey aşınması ve strüktürel olarak yapıya zarar verebilecek boyutlarda malzeme kaybı vardır. Günümüzde yapı şahısların mülkiyetinde ve girilebilen bölümler işyeri ve depo olarak kullanılmaktadır.
Nermin Muvaffak

| Nermin Muvaffak |
| --- | --- |
Doğum: 6 Mayıs 1910(1910-05-06) İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 11 Nisan 1994 (83 yaşında) Londra, İngiltere
Diğer ad(lar)ı: Nermin Menemencioğlu Streater
Meslek: Çevirmen, şair, eğitimci.
Tanınma nedeni: Nazım Hikmet'i dünya basınında tanıtan ilk makalenin yazarı
Evlilik: Jasper Streater
Çocuk(lar): Osman Streater
Ebeveyn(ler): Catherina Laya, Muvaffak Menemencioğlu
Akraba(lar): Namık Kemal (büyük dedesi), Menemenlizade Rifat Bey (dedesi), Numan Menemencioğlu (amcası), Rıfat Turgut Menemencioğlu (kardeşi)

Nermin Muvaffak, Nermin Menemencioğlu Streater (6 Mayıs 1910, İstanbul – 11 Nisan 1994, Londra) Türk edebiyatçı, çevirmen, eğitimci.
Nazım Hikmet'i dünya basınında tanıtan ilk makalenin yazarı ve şiirlerinin ilk İngilizce çevirmenidir.
Yaşamı

6 Mayıs 1910'da, Şehzadebaşı'nda doğdu. Annesi, İstanbullu Rum bir ailenin kız olan Catherina Laya, babası Adana ve çevresi âyânlarından  Menemencioğulları ailesine mensup olan ve maliye müfettişi Muvaffak Bey idi. Cumhuriyet döneminde babası Anadolu Ajansı Genel Müdürlüğü, amcası Numan Menemencioğlu Dışişleri Bakanlığı yapmıştır.
Ailenin ikisi kız üç çocuğundan ortancası olan Nermin Muvaffak, evde aldığı ilkokul eğitimin ardından Arnavutköy Amerikan Kız Koleji'ne gitti. Çocukluğundan itibaren iyi bir edebiyat okuru oldu. Ortaokulda şiir yazmaya başladı; okul dergisini yayımladı.
Mezuniyetinin ardından bir yıllık bursla gittiği ABD'de, Brown Üniversitesi'nde tarih derslerini takip etti. Ardından İngiltere, İtalya ve Fransa'da çıktığı gezilerde bildiği yabancı dillerin pratiğini yaptı. Dönüşünde mezun olduğu okulda öğretmenliğe başladı.
19 yaşından itibaren dünyanın saygın edebiyat dergilerinde Türk edebiyatçılarla ilgili yazıları yayımlandı. İlk yazısı Halide Edib'in 1928'de İngilizce yayımlanan The Turkish Ordeal (Türkün Ateşle İmtihanı) başlıklı kitabı üzerineydi. 1930'da Yale Üniversitesi'nce Türkiye üzerine yayımlanan kitabı Amerikan The Saturday Review of Literature dergisi için inceledi. 10 Temmuz 1930'da Nazım Hikmet'le yaptığı röportajdan sonra şairi tanıtan, şiirlerinden örnekler veren "Türkiye’nin Komünist Şairi” (Turkey’s Communist Poet) başlıklı yazısı Amerikan The Bookman dergisinin Ocak-Şubat 1932 sayısında yayımlandı. Bu makale Nazım Hikmet hakkında dünya basınında yer alan ilk yazıydı.
1932'de, Dışişleri Bakanlığı'nın görevlendirmesiyle, Türkiye'yi ziyaret eden Romanya Kraliçesi Marie ve kızı Yugoslavya kraliçesi Maria'nın mihmandarlığını üstlendi. 1933'te Dünya Ekonomik Konferansı'nda Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras’a çevirmen olarak eşlik etti. 1935'te Türkiye'de düzenlenen Dünya Kadınlar Birliği Kongresi'ne Türk Kadınlar Birliği Başkan Yardımcısı sıfatıyla katıldı.
1935-1938 arasında Columbia Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne devam etti. Panislamizm ve Pantürkizm ile ilgili araştırmalar yaptı, makaleler yazdı. 1935'te babasının Sovyet Haber Ajansı TASS'tan aldığı davetle SSCB'ye gitti. II. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine Türkiye'ye döndü.
1941'de İstanbullu Levanten ailenin pilot oğlu Jasper Streater'la evlenerek Mısır'a gitti. 1942'de oğlu Osman doğdu. 1963'te eşi ve oğluyla Londra'ya yerleşti. Londra'ya yerleştikten sonra yazmayı sürdüren Nermin Muvaffak'ın son eseri “The Penguin Book of Turkish Verse", 1978'de yayımlandı.
11 Nisan 1994'te Londra'da, 84 yaşında vefat etti. Vasiyeti üzerine dini tören yapılmadan bedeni yakıldı, külleri eşinin Feriköy'deki İngiliz mezarlığındaki kabrinin yanına defnedildi.
Umor

| Umor Умор> Tuna Bulgar Hanı |
| --- | --- |
Hüküm süresi: 766
Önce gelen: Sabin
Sonra gelen: Toktu

Hanedan: Vokil
Umor (Bulgarca: Умор), 766 yılında sadece 40 gün hüküm süren Vokil sülalesine mensup Tuna Bulgar Devleti hanı. Kormisoş ve Vineh ile aynı sülaleye mensup ve bu nedenle eski iki hanın akrabası olduğu muhtemel olan Umor, Bizans kaynaklarına göre, selefi gibi Bizans ile uzlaşma politikasının bir savunucusu olması nedeniyle Bizans İmparatorluğu'na kaçmıştır.
Umor'ın Temmuz-Ağustos 766'daki saltanatına Ugayin sülalesinden tahta geçmek isteyen Toktu ve kardeşi Bayan tarafından son verildiği bilinmektedir.
Yeşilırmak Elektrik Dağıtım

| --- | --- |
Tip: Anonim şirket
Tür: Elektrik Dağıtım
Öncül: Türkiye Elektrik Kurumu
Kuruluş: 12 Ekim 1970 (T.E.K)
Genel merkezi: Cumhuriyet, Atatürk Blv. 368-370, 55200 Atakum, Samsun, Türkiye
Önemli kişiler: Yunus Emre Bilgi (Genel Müdür)
Sahibi: Çalık Enerji
Web sitesi: https://www.yedas.com/
Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. (YEDAŞ), Samsun, Amasya, Çorum, Ordu ve Sinop illerini kapsayan
ve 1 milyon 470 bin aboneye hizmet veren elektrik dağıtım şirketidir. Türkiye elektriğinin yaklaşık %3'ünü dağıtmaktadır.
2010 yılında Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'ndan Çalık Enerji'ye 441.5 milyon dolar karşılığında devredilmiş ve Çalık Yedaş adını almıştır.
Edip Akbayram

| Edip Akbayram |
| --- | --- |
2019'da Edip Akbayram
Genel bilgiler
Doğum: Ahmet Edip Akbayram 29 Aralık 1950(1950-12-29) Gaziantep, Türkiye
Ölüm: 2 Mart 2025 (74 yaşında) Üsküdar, İstanbul, Türkiye
Tarzlar: Anadolu rock, Türk halk müziği, protest müzik
Etkin yıllar: 1970-2025
Müzik şirketi: Bayşu Müzik (1988-1996)   Emre Plak (1996-1998)   Prestij Müzik (1998-2001)   Müyada Müzik (2001-2002)   Mod Müzik (2002-2008)   Seyhan Müzik (2012)
Eş: Ayten Akbayram (e. 1979)
Çocukları: 2

Ahmet Edip Akbayram (29 Aralık 1950, Gaziantep - 2 Mart 2025, İstanbul), Türk müzisyen.
İlk yılları ve eğitimi

Ahmet Edip Akbayram, 29 Aralık 1950'de Gaziantep'te doğdu. Henüz dokuz aylıkken çocuk felcine yakalandı. Çocukluğunu bu hastalığın pençesinde geçiren Edip Akbayram'ın müziğe tutkusu da çocukluk yıllarında başladı. Akbayram o yıllar için "Haftalığımdan biriktirdiğim paralarla ünlü pop şarkıcılarının konserlerine gider, eve döndüğümde aynanın karşısında onların taklitlerini yapardım." demiştir. Çocukluk yıllarında bir orkestra kurdu ve amatör olarak evlerinin yakınındaki bir düğün salonunda çalıştı.
Lisede kurdukları orkestrada Pir Sultan'ın, Karacaoğlan'ın deyişleri üzerine yaptıkları besteleri çalıp söylediler. İlk plağı Kendim Ettim Kendim Buldum'u da lise yıllarında yaptı. İlk plağını çıkardığı grubun adı Siyah Örümcekler idi. Plak da "Siyah Örümcekler-Gaziantep Orkestrası" ve "Edip Akbayram ve Siyah Örümcekler" başlıkları altında iki farklı baskıyla çıktı. Gaziantep'ten sonra Adana ikinci adresi oldu. Adana, Akbayram'ın kurduğu orkestrayla ilk kez sahneye çıktığı kenttir. Daha sonra burada "Beyaz Saray" adlı bir gazinoda çalışmaya başladı.
1968 yılında liseyi bitirip İstanbul'a gitti. Liseyi bitirdiği zaman hep öğrenmeyi istediği mesleğin, doktorluğun eğitimini almak için üniversite sınavlarına girdi ve diş hekimliğini kazandı. Fakat müzik tutkusu yoğunlaştı ve bu meslekten vazgeçerek kendini müziğe yöneltti.
Müzik kariyeri

İstanbul'a geldikten sonra 1971'de Altın Mikrofon Yarışması'na katıldı. Âşık Veysel'in bir şiirinden esinlenerek gerçekleştirdiği ilk bestesi olan "Kükredi Çimenler" ile birinci oldu. 1974'te Dostlar Orkestrası'nı kurdu ve Anadolu pop müziğinin önde gelen isimlerinden biri oldu. Daha sonra "Kara Kuzu", "Deniz Üstü Köpürür" ve "Garip" adlı 45'liklerle ödüller aldı ve ünü yurt çapında duyulan bir sanatçı oldu. "Aldırma Gönül" ve "Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz" adlı parçalarıyla satış rekorları kıran ve Altın Plak kazanan sanatçının çeşitli kuruluşlar tarafından verilen 250 kadar ödülü mevcuttur.
80'ler Edip Akbayram ve benzeri müzik yapanlar için zor yıllardı. 1981-88 arasında bestelerinin TRT'de çalınması yasaklandı. Ama 90'ların ortasından itibaren, özellikle Türküler Yanmaz albümüyle yeni bir çıkış yaptı ve kendi çizgisinde sapmadan yürümeye devam ettiğini gösterdi. Akbayram bu albümü Sivas Katliamı'nda ölenlere ithaf etmiştir. Bu albümde Can Yücel'in, Oktay Rifat'ın, Ahmed Arif'in ve Vedat Türkali'nin yapıtlarından bestelediği şarkılar vardı.
Edip Akbayram başlangıçtan itibaren ne yapmak istediğini şöyle açıklıyordu: "Kalıcı bir şeyler yapmak istiyordum. Fikret Kızılok ve Cem Karaca'nın Anadolu ezgilerini pop çizgisinde söylemelerini örnek olarak aldım. Renk ve çizgide tamamen bir Edip Akbayram olarak geliştirdim. Toplumcu müzik yapmak istedim. Müziğimde geniş halk kitlelerinin yaşamı, sorunları olmalıydı. Ancak sivri, ucuz kahramanlıklardan da uzak durmaya çalıştım. İnançlarımdan, düşüncelerimden, politikamdan taviz vermeden, müzik tekniğinden yararlanarak, sorunlu, yoksul, geniş halk kitlelerine ulaşmak, daha çağdaş bir şeyler yapmak istiyordum."
Özel hayatı ve ölümü

1979 yılında Ayten Hanım ile evlenen sanatçının, bu evliliğinden Türkü ve Ozan adlarında bir kızı ve bir oğlu vardır. 2 Mart 2025 tarihinde zatürre tedavisi sonrası geçirdiği iç kanama nedeniyle 53 gün yoğun bakımda tedavi gördüğü Haydarpaşa Numune Hastanesi'nde, çoklu organ yetmezliği nedeniyle öldü. 4 Mart 2025'te Akbayram için Cemal Reşit Rey Konser Salonu'nda anma töreni düzenlendi. Daha sonra Teşvikiye Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Karacaahmet Mezarlığı'nda defnedildi.
Diskografi > Albümleri (LP/MC/CD)

Mayıs (2012)
Söyleyemediklerim (2008)
Dün ve Bugün 3 (2005)
Dün ve Bugün 2 (2004)
33'üncü (2002)
Selam Olsun (2001)
İlk Günkü Gibi (1999)
Dün ve Bugün (1998)
Yıllar (1997)
Güzel Günler Göreceğiz (1996)
Türküler Yanmaz (1994)
Bir Şarkın Olsun Dudaklarında (1993)
Unutamadıklarım (1992)
Hava Nasıl Oralarda? (1991)
Senden Haber Yok (1991)
Şahdamar (1990)
Özgürlük (1988)
Yeni Gelen Güne Türkü (1986)
Dostlar 1985 (1985)
Dostlar 1984 (1984)
Nice Yıllara Gülüm (1982)
Nedir Ne Değildir? (1977)
Edip Akbayram (1974)
Diskografi > 45'likleri

Kendim Ettim Kendim Buldum - Çiçeklerin Dili (Siyah Örümcekler) (1970)
Kükredi Çimenler - Boşu Boşuna (1972)
Anam Ağlar Başucumda Oturur - Sev Beni Beni
Deniz Üstü Köpürür - Dumanli Dumanli Oy Bizim Eller (1973)
Değmen benim Gamlı Yaslı Gönlüme - Yakar İnceden İnceden
İnce İnce Bir Kar Yağar - Dağlar Dağladı Beni (1974)
Garip - Kaşların Karasına
Kolum Nerden Aldın Sen Bu Zinciri - Gam Üstüne Gam Yapılır (1975)
Mehmet Emmi - Affetmem Seni (1976)
Zalim Zalim - Kahpe Felek
Aldırma Gönül - Sen Açtın Yarayı (1977)
Analara Kıymayın Efendiler - Adiloş Bebe (1978)
Eşkiya Dünyaya Hükümdar Olmaz - Gidenlerin Türküsü (1979)
Bugün Bizde Bayram Var - Bu Yıl Benim Yeşil Bağım Kurudu (1981)
Edip Akbayram 1971 yılında Barış Manço'nun Moğollar'la doldurduğu İşte Hendek İşte Deve - Katip Arzuhalim plağını Nejat Taylan Orkestrası ile kaydetti. Plak Nejat Taylan Orkestrası adına piyasaya sürüldü.
Cemil Paşa Konağı

| --- | --- |
Konağın avlusundan bir görünüm (Haziran 2020)

Diğer ad(lar): Diyarbakır Kent Müzesi
Genel bilgiler
Tür: Konak, kent müzesi
Konum: Sur ilçesinde
Adres: Ali Paşa, Binici Sk., 21300 Sur/Diyarbakır
Şehir: Diyarbakır
Ülke:  Türkiye
Koordinatlar: 37°54′30″K 40°14′01″D﻿ / ﻿37.90833°K 40.23361°D﻿ / 37.90833; 40.23361
Başlama: 1888 (136 yıl önce) (1888)
Tamamlanma: 1902 (123 yıl önce) (1902)
Açılış: 2014
Yenileme: 2010-2013
Yenileme maliyeti: 5,5 m.₺
Teknik ayrıntılar
Malzeme: kesme bazalt taş
Diğer bilgiler
Oda sayısı: 42
Resmî site
https://diyarbakir.org.tr/mekan/cemil-pasa-konagi-kent-muzesi/
Cemil Paşa Konağı
Konağın Sur, Diyarbakır'daki konumu
Cemil Paşa Konağı veya Diyarbakır Kent Müzesi, Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yer alan tarihî bir konaktır. Günümüzde yapılan restorasyon sonucu kent müzesi olarak kullanılmaktadır.
Osmanlı Valisi Ahmet Cemil Paşa tarafından 1887 yılında yaptırılan, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesince restorasyon çalışmasından geçirilerek Cemil Paşa Konağı Kent Müzesi'ne dönüştürülen konak; kentin tarihi, yaşam tarzı, mimarisi ve el sanatları gibi zenginliklerini yansıtan çok sayıda eseri bünyesinde barındırıyor.
Tarihi ve mimarisi

Yemen valisi ve sonrasında Siirt mutasarrıfı olan Ahmet Cemil Paşa tarafından  1888-1902 yılları arasında inşa edilmiştir. İki bin metrekare üzerine kurulu konak, 17. yüzyılda konut olarak yapılmış mimari yapılarından biridir. Harem ve selamlıktan olmak üzere toplam 42 odası ve geniş bir avlusu bulunmaktadır. Haremlik kısmının kuzey tarafı kışlık, güney tarafı yazlık olarak kullanılmış; doğu ve batı kısımları da mevsimlik olarak kullanılmıştır. Selamlık kısmında ise ahırlar, hizmetli odaları, kabul odaları, kahve odaları, mabeyn odası, dikdörtgen bir çerçeveye sahip elips bir havuz vardır. İki girişi bulunan konağın yapımında kesme bazalt taş ve yapıya hareketlilik kazandırmak amacıyla "cıs" adı verilen malzeme kullanılmıştır.
Koleksiyon

Cemil Paşa ve ailesi, 1927 yılına kadar konakta yaşamıştır.Şeyh Said ve Ağrı isyanları ile ilişkili oldukları iddiası ile iki büyük sürgün yaşamış ailenin, özellikle 1936'daki sürgünden sonra sahip oldukları konak, bir süre sadece trahomalı öğrencilerin alındığı ilkokula dönüştürülmüş ve adına da dönemin Cumhurbaşkanı olan İsmet İnönü'nün adı verilerek İsmetpaşa Trahomalılar Mektebi olarak adlandırılmıştır. Daha sonra ilköğretim okulu, ipek böcekçiliği ve dokumacılığın yapıldığı bir alana dönüştürülmüştür. 1970'lerden sonra terk edilmiş durumda olan konak 1998 yılında Ahmet Cemil Paşa ailesinin talebi üzerine Çekül Vakfı tarafından ilk rölöve çalışması başlatılmış ancak sonuçlanamamıştır. 2010-2012 yıllarında Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ve Diyarbakır İl Özel İdaresi tarafından konağın varisleriyle anlaşılıp kent müzesine dönüştürülmesine karar verilmiş ve 2013 yılında rölöve, restitüsyon ve restorasyon süreci tamamlanmıştır. Yaklaşık 3 yıl süren restorasyon çalışmalarından sonra konak, tarih ve kültür müzesi olarak 2014 yılında açılmış ve restorasyon yaklaşık 5,5 milyon liraya mal olmuştur.
Müze kurulurken 1.500 kayıtlı envantere ulaşılmıştır. Tasnif edilen bu eserler, müze bünyesindeki kiosklarda ve panolarda sergilenmektedir. Müzede; İnançlar İnanışlar, Diyarbakır Halkları ve Kültürleri, Diyarbakır'da Yemek ve Mutfak Kültürü, Su ve Yaşam, Cemil Paşa Ailesi Özel Koleksiyon, Diyarbakır'da Eğitim, Diyarbakır Müziği ve Halk Dansları, Diyarbakır'da Sözlü Kültür, Çağdaş Sanatlar, Dil ve Yazılı Kültür, Diyarbakır'da Kent Yaşamı, Diyarbakır'da Üretim ve Ticaret, Diyarbakır'da Tarım Kültürü, Diyarbakır'da Hayvancılık Kültürü, Diyarbakır'da Olaylar ve İnsanlar, Diyarbakır'da Kent Gelişimi, Kentin Panoraması, Eğitim ve Proje Geliştirme Alanı şeklinde 18 bölüm bulunmaktadır.
Erişilebilirlik

Müzede yer alan tüm eserler dijital ortama taşınmış olup her bir eserin üzerinde bulunan QR kod ile ilgili eser hakkında bilgilere ulaşılabilmektedir.
1 2  Diyarbakır, Hatice Kamer. "Diyarbakır: Cemil Paşa Konağı'da 'tarihi onarmak'". BBC News Türkçe. 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2020.
↑  "Cemil Paşa Konağı Kent Müzesi". 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi.
↑  "/diyarbakir.org.tr". 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2024.
1 2 3 4 5  Özçelik 2011, s. 39.
↑  Aksu 2017, s. 166.
↑  "Geçmişin İzlerinin Diyarbakır Konaklarına Yansıması: Cemilpaşa Konağı Örneği". 4 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2024.
1 2 3 4  Aksu 2017, s. 167.
↑  Değirmenci, Bircan. "Sürgün, Yorgun, Kaygılı ve Kırgın Konak: Cemilpaşa Konağı". Bianet. 16 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2020.
↑  "Tarihi Cemil Paşa Konağı Hizmete Açıldı". Haberler.com. 3 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2020.
5.https://diyarbakir.org.tr/mekan/cemil-pasa-konagi-kent-muzesi/
Özçelik, Metin (2011). DİYARBAKIR MERKEZ MADDİ KÜLTÜR VARLIKLARI. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi.
Aksu, Recep (2017). DİYARBAKIR VE ÇEVRESİNDE KÜLTÜR TURİZMİ. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Renault FT

| Renault FT |
| --- | --- |
 FT-17, Brüksel Silahlı Kuvvetler Ve Askeri Tarih Müzesi'nde
Çeşidi: Hafif tank
Uyruğu: Fransa
Hizmet geçmişi
Hizmet: 1917–1949
Kullanıldığı savaşlar:  I. Dünya Savaşı  Rus İç Savaşı  Estonya Bağımsızlık Savaşı  Türk Kurtuluş Savaşı  Sovyet-Polonya Savaşı  Savaş Ağaları Dönemi  Rif Savaşı  Çin İç Savaşı  İspanya İç Savaşı  Kış Savaşı  II. Dünya Savaşı  Fransa-Tayland Savaşı  1948 Arap-İsrail Savaşı (söylentiye göre)  Sovyet-Afgan Savaşı (söylentiye göre) 
Üretim tarihi
Tasarımcı: Louis Renault ve Rodolphe Ernst-Metzmaier
Tasarlandığı tarih: 1916
Üretici:  Renault  Berliet  Somua  Delaunay-Belleville 
Üretim adedi: 3000+
Özellikler
Ağırlık: 6,5 ton
Uzunluk: 5,00 m (16 ft 5 in)
Genişlik: 1,74 m (5 ft 9 in)
Yükseklik: 2,14 m (7 ft 0 in)
Mürettebat: 2 (komutan, sürücü)


Zırhı: 8-22 mm (0,31-0,87 in)
Ana silahı: Puteaux SA 1918 37mm tabanca veya 8mm Hotchkiss makineli tüfek
Motor: 4.5 L, 4 silindir benzinli 1500rpm'de 39 hp (29 kW)
Süspansiyon donanımı: Yay
Depo kapasitesi: 95 L (25 US gal)
Harekat menzili: 60 km (37 mi)
Azami hızı: 7 km/sa (4,3 mph)
Renault FT, Fransız tank tarihinin devrim niteliğindeki hafif tanktır.
Renault FT, silahlı, tareti dönebilen ilk paletli tanktır. Ön, arka bölmesi ve taret yapısı ile bugüne kadar uzanan tankların temelini oluşturmuştur.
Tank tarihçisi Steven Zaloga'nın yorumu ile Renault FT "dünyanın ilk modern tankı" unvanına sahiptir.
Renault FT-17'nin sonundaki "17" rakamı Renault'un özel kodlamasıdır. Üretim yılı olan 1917'yi temsil etmektedir.
Tank Hakkında

Motor, şanzıman ve 100 lt kapasiteli yakıt tankı aracın arka kısmında bulunuyordu. Tanka 360° döndürülebilen taret takıldı. Ön taraftaki 2 kapaklı dolap yardımı ile sürücü ön tarafa yerleştirilmekteydi. Bir üst bölmede taretin arka kısmında taret komutanı bulunmaktaydı.
Nispeten ön tarafa montajlı taret sebebiyle tankın ön kısmı aşırı ağırdı ve test sırasında hendeklerde çok zorlandı. Hatta bu ağırlık çamurlu arazide tanka büyük dezavantajlar sağlıyordu. Bu kusura karşılık aracın kıç kısmına ek bölüm eklendi. Aracın taşınması için bu bölme kaldırılabilmekteydi.
FT-17 Tankının, zırhı 16 mm kalınlığındadır. Yatay plaka 8mm ve alt kısımda 6mm'dir. Aynı zamanda, kule 16 mm kalınlığındadır. Daha sonradan Berliet kuleleri 22mm zırh imkânı sunmuştur.
Kulenin 2 kısmında da acil durum için açıklıklar bulunmaktadır. Silahı araç dışında da kullanabilmek için yapılmıştır.
Renault FT, savaş boyunca radyatör fanı kayışı sorunlarına boğulmuştur. Prototip ancak 1917 yılının ilk yarısında yavaş yavaş rafine olmuştur. Sadece 1917 yılında 84 adet üretilmiş ve 1918 yılında 2.697 adet teslim edilmiştir. Toplamda en az 3.177, belki de daha fazla tank üretimi yapılmıştır; bazı tahminlere göre 4.000 gibi yüksek rakamlar belirtilmektedir. Toplam teslimat; Fransız Ordusu: 3.177, ABD Ordusu: 514, İngiltere: 24 ve İtalya: 3 olmak üzere 3.694 gibi olası bir üretim numarası verilmiştir.
Taret

Sadece eğitim için 150 adet dökme taret genelgesi hazırlandı. Taret örnekleri çok küçük kabul edilerek reddedildi. Berliet'in üretimi olan omnibus tareti seçildi. Yanlara perçinli plaka ve poligonal Hotchkiss 8mm makineli tüfek veya kapsamlı görüşe sahip 37mm Puteaux silahı yerleştirildi. Bu, daha sonra yuvarlak dökme kompozit bir taret ile değiştirildi. Bu taret Girod ve Ugine tank üreticileri tarafından inşa edildi. Taret, dairesel rulman oluk üzerine oturtulmuştur; böylece topçu tarafından kolayca döndürülebilmekteydi. Ayrıca taret bir fren ile herhangi bir yöne kilitlenebilmektedir.
Üreticileri

FT-17 tanklarının yarısı Renault tarafından üretilmekteydi fakat firmanın iş yükündeki kaygılar sebebi ile diğer taşeron firmalara üretim hakkı verildi. Orijinal düzende üretilen 3.530 tanktan, Renault: 1.850 (%52), Berliet 800 (%23), Somua 600 (%17) ve Delaunay-Belleville 280 (%8) adet üretmiştir. Louis Renault herhangi bir telif hakkı talep etmedi. 1918 yılında üretim 7.820 adede çıkarıldığında da kabaca aynı oranda dağıtıldı. Berliet ve Forges et aciéries Paul Girod diğer üreticilere taret verdi.
Hizmet geçmişi

Renault FT, I. Dünya savaşında yaygın olarak ve ileri aşamalarında Fransız güçleri ve Amerikan Seferi Kuvvetleri (AEF) tarafından kullanıldı. Genç George S. Patton (33 yaşında) bu tankı bizzat sürerek öğrendi ve sürdürmek için Renault FT tanklarından oluşan ilk ABD Hafif Tank Tugayı'nın organizatörü ve komutanı oldu. 31 Mayıs 1918 tarihinde çok sayıda Renault FT tankı, yaşlı Schneider CA1 ve Saint-Chamond tankları ile birleştirilerek İkinci İnönü Muharebesi'nde kullanıldı. Renault FT tankları genellikle ağır kamyon veya özel römork yerine düz araçlarda demiryolu ile nakledildi. Estienne, başlangıçta hafif tankları bir "sürü" gibi kullanarak düşman savunmasını bastırmayı önermişti ve bu stratejik karar savaşın sonucuna etki etmişti. Sonuç olarak 1919 yılı sonuna kadar hedeflenen 12.260 Renault FT tankı (ABD versiyonu olan 4.440 adet dahil) üretildi.
I. Dünya Savaşı sonunda, Renault FT birçok ülkeye ihraç edildi (Polonya, Litvanya, Estonya, Belçika, Hollanda, İspanya, Türkiye, İran ve Japonya). Renault FT tankları genellikle önde gelen tank tipi oldu, Amerika Birleşik Devletleri gibi zırhlı birlikleri olan birçok ülke tarafından kullanıldı. Pek çok çatışmanın içinde yer aldı; Rus İç Savaşı, Sovyet-Polonya Savaşı, Çin İç Savaşı, Rif Savaşı, İspanya İç Savaşı ve Türk Kurtuluş Savaşı.
Renault FT tankının diagramı
2 kişilik bir mürettebat için tasarlanmış Renault FT 17 hafif tankı
Renault FT-17 tankları ile ABD ordusu
Parabol

Parabol üzerinde alınan herhangi bir noktanın(P1, P2, P3) doğrultmana(L) ve odak noktasına(F) olan uzaklıkları eşittir.
Parabol, bir düzlemde alınan sabit bir "d" doğrusu ile sabit bir "F" noktasından eşit uzaklıktaki noktaların geometrik yerleştirilmesidir. Paraboller sanılanın aksine fonksiyon değillerdir çünkü y2=x gibi yatay veya eğik paraboller de bulunmaktadır. Parabollerin bazıları, y=ax2+bx+c şeklindeki ikinci dereceden polinomların grafikleri şeklindedir.
Terimler

Sabit F noktasına parabolün odağı, d doğrusuna da parabolün doğrultmanı denir.
F noktasından geçip d doğrusuna dik olan doğruya parabol ekseni denir. Parabol, bu eksene göre simetrik iki koldan ibarettir. Parabol üzerindeki her noktanın odak noktasına olan uzaklığı, doğrultmana olan uzaklığına eşittir.
Parabole ait herhangi iki noktayı birleştiren doğru parçasına kiriş denir.
Odaktan geçen parabol eksenine dik olan kirişin yarısına parametre denir ve "p" ile gösterilir.
Parabolün ekseni kestiği noktaya tepe noktası adı verilir.
Denklemler

Kartezyen koordinat sisteminde bir parabolün denklemi:
Burada a, parabolün yönünü gösterir. Eğer a>0 ise parabolün kolları yukarı doğrudur, eğer a<0 ise aşağı doğrudur. c değeri parabolün y ekseniyle kesiştiği yerdir.