El Salvador tarihi
Bağımsızlık > 1821-1841

18. yüzyılın son otuz yılında El Salvador halkı, bugünkü özelliklerinde bir kısmını kazanmıştı; nüfusun çoğunu melezler meydana getiriyordu. Orta Amerika'nın nüfusu en yoğun bölgesiydi. 1551'de 50.000 ile 60.000 arasında olan nüfus, 1769'da 132.092'ye yükseldi. Bu sayıları veren Baron Castro'ya göre, nüfus, sonraları 1790'da 161.035'e, 1807'de 176.925'e, 1821'de ise 200.000'in üzerine ulaştı. Gutierrez de Ulloa, 1807'de yayımladığı "Estado General de la Provinca de San Salvador" adlı eserinde eyaletteki İspanyol köylülerin inanılmayacak derecede ülkeye uymuş olduklarından ve son derece bozulduklarından söz eder. Beyazların, melezlerin, dağlıların, Gaskonyalıların, Katalanların, Fransızların hepsinin aynı havaya uymuş olduklarını söyler. 1770'te başpiskopos, Cortes y Laraz da bu bölgede yaşayanlar üzerine aynı yargılara varıyor, okur yazar olmamakla, inançtan tamamen ayrılmış olmakla ve puta tapmakla suçluyordu.
Orta Amerika bağımsızlığı lehine hareket, 5 Kasım 1811'de San Salvador şehrinde başladı. Sokağa dökülen melez halk, İspanya'dan tamamen ayrılmak, bağımsız bir cumhuriyet kurmak, hükûmeti kurmak, topraklara sahip olmak, malî ve askeri yükümden kurtulmak istiyordu. Cadiz Meclisi'ndeki El Salvador Belediye temsilcileri, meşrutiyet, beyazlarla melezlere eşit hak, Guatemala'ya karşı ademi merkeziyete dayanan bir idare sistemi, eyalet bağımsızlığı ve iktisadi liberalizm taraftarıydılar. Ülke ileri gelenlerini temsil eden kilise adamı José Matías Delgado ve Manuel José Arce, yatıştırma ve ılımlılık taraftarı olduklarından dolayı bu halk ayaklanmasını desteklemediler.
Ama kamuoyu baskısını devam ettirdi ve 15 Eylül 1821 tarihinde sonradan Millî Saray olan binada toplanan meclisin bağımsızlığı ilan etmesini sağladı. Meclisin ileri gelenleri 5 kişiydi. Bu beş toprak ağasının topraklarının toplamı yaklaşık olarak 16.000 hektarı aşmaktaydı. Ayrıca çok kalabalık sürüleri vardı. Bu sebeple 16. yüzyıl İspanyol fatihlerinin torunları olan bu önderlerin daha kudretli toprak ağalarına karşı giriştikleri bu mücadelede, iktisadi ve sosyal bir determinizm aramak, yersizdi. Bağımsızlığa karşı çıkanlar, emirlerindeki köylüleri silahlandırarak, San Miguel'de, Santa Ana'da, San Vicente'de ve Sonsonate'de harekete geçirdiler. Guatemala'daki başkumandan tarafından hareketi bastırmak için gönderilen büyük toprak sahibi melez albay Aycinena isim yaptı. İspanya'ya karşı bağımsızlık ilanından sonra El Salvador hiçbir zaman tanımadığı Meksika ile birleşmeyi ilan etti. Fakat 21 Şubat 1823 tarihinde bir yıllık savaştan sonra, General Filisola'nın kuvvetlerine karşı teslim olmak zorunda kaldı. Sonunda Meksika'ya karşı bağımsızlık, 29 Haziran 1823'te kabul edildi ve Agustín de Iturbide'nin iktidardan düşmesine yol açtı. Cumhuriyetin 1 Şubat 1841'de El Salvador'un Orta Amerika federasyonuna karşı tam olarak bağımsızlığını resmen ilan etmesiyle El Salvador, Orta Amerika federasyonunda önemli rol oynadı. San Salvador, 1834 ve 1839 arasında Federasyon başkenti oldu. Kurulan yeni cumhuriyet genellikle liberal bir tutum izledi ve Guatemala'nın egemenliğine cephe aldı. San Salvador piskoposluğunun kurulmasıyla, siyasi bağımsızlık kilise tarafından da tanınmış oldu. 1832 ile 1840 arasında ülkeye Guatemala, Honduras ve Nikaragua müdahale ettiler. Bunlardan ikisini Fransisco Morazán, birini Rafael Carrera yönetti. 1832 ile 1833'te ülkenin orta bölgesindeki Pipiller çivit ağacı üretiminde zorla çalıştırıldıkları için Anastasio Aquino komutasında başkaldırdılar. Anastasio Aquino, 3.000 kişilik mızraklarla donatılmış kuvvetleriyle, El Salvador kuvvetlerini yendi ve kendisini "Nonoalco"lar kralı ilan eti. Nisan 1833'te yakalanarak kafası kesilmeden önce, bir çeşit İspanyol rakısı olan "aguardiente" üretim ve satışını yasaklayan kanunlar koydu. Alkol düşkünlüğü, El Salvador'un başta gelen sorunlarındandı. Vergileri kaldırdı, tefeciliği ve borç vermeyi yasakladı. Az tanınmış ve çok az öğrenim görmüş olan yerli lider, "Bu topraklardaki her şey, yoksulluk içerisinde yaşayan kardeşlerimindir." şeklinde bildiriler yayınlıyordu.