stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Çiğdem Toker
Ödülleri

1995 - İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi - En Başarılı İktisat Muhabiri Ödülü
1997 - Sabah Gazetesi - Muammer Yaşar Bostancı Haber Yarışması Büyük Ödülü
2000 - Türkiye Ziraat Odaları Birliği - Basında Tarım Ödülü
2001 - Milliyet Gazetesi - Abdi İpekçi Barış ve Dostluk Ödülü - (Zehra teyze bir kiliseye sahip çıktı söyleşisi ile)
2005 - Türkiye Gazeteciler Sendikası - Sedat Simavi Gazetecilik Ödülü
2015 - European Press Prize "The Mystery of the Secret Funds" - Yorumcu Ödülü'nde kısa liste
2016 - Halkevleri - Basın Ödülü
2016 - Uluslararası Şeffaflık Derneği Ödülü
İstanbul Tabip Odası "Basında Sağlık Ödülü" (2016, 2018 ve 2019)
2017 - TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi - Emre Madran Koruma Ödülü
2017 - Eskişehir - Bilecik Tabip Odası - Halk Sağlığı Ödülü
2017 - Çağdaş Gazeteciler Derneği - Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Ödülü
2018 - Türkiye Gazeteciler Cemiyeti - Sedat Simavi Gazetecilik Ödülü
2018: Çağdaş Gazeteciler Derneği Bursa Şubesi - Meslekte Dayanışma Ödülü
2018 - Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü - Uluslararası Cesaret Ödülü Adayı
2019 - Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği - Önder Kadınlar Ödülü
2019 - TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi - Emre Madran Koruma Ödülü
2019 - Rekabet Derneği - Adil Rekabete Katkı Ödülü
2020 - TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası - Hasan Balıkçı Onur Ödülü
2020 - Halkevleri Dayanışma Ödülü
2021 - Ankara Tabip Odası - Şehir hastanelerinin ekonomi politiğini tüm gerçekliğiyle ortaya koyarak kamuya ve sağlık çalışanlarına etkilerini görünür kılan haberleri nedeniyle
2021 - TMMOB Şehir Plancıları Odası - Kent Planlama Basın Ödülü
2021 - SES Eşitlik ve Dayanışma Derneği - Yılın Kadınları Ödülü
2021 - İzmir Gazeteciler Cemiyeti - Hasan Tahsin Basın Özgürlüğü Ödülü
2021 - Alanya Gazeteciler Cemiyeti - Ulusal Basında Yılın Gazetecisi Ödülü
2022 - Türkiye Gazeteciler Cemiyeti - Nezih Demirkent Özel Ödülü
Uluslararası Af Örgütü

| Uluslararası Af Örgütü |
| --- | --- |

 Dünya üzerinde Uluslararası Af Örgütü (2012)
Kısaltma: AI
Slogan: Karanlığı aydınlatmak için sen de bir mum yak!
Kuruluş: Temmuz 1961 (63 yıl önce) (1961-07)  Birleşik Krallık
Tür: UAÖ
Yasal statü: Kâr amacı gütmeyen kuruluş
Amaç: İnsan Haklarının Korunması
Merkez: Londra, İngiltere
Konum: Uluslararası
Kurucu: Peter Benenson
Genel sekreter: Agnès Callamard
Gönüllü: 7 milyondan fazla
Resmî site: amnesty.org
Notlar: Türkiye Resmî Sitesi
Uluslararası Af Örgütü (İngilizce: Amnesty International veya Amnesty, kısaca AI), dünya çapında 10 milyondan fazla üyesi ve destekçisi olan insan hakları üzerine çalışmalar yürüten bir sivil toplum örgütüdür. Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi ve diğer uluslararası standartlarca belirlenmiş her türlü insan haklarını savunma ve teşvik etmeyi amaç edinmiştir.
Uluslararası Af Örgütü, 28 Mayıs 1961'de avukat, Peter Benenson tarafından "Unutulmuş Mahkûmlar" (İngilizce: "The Forgotten Prisoners") adlı makalesinin The Observer'da yayınlanmasının ardından Londra'da kuruldu. Örgüt, insan hakları ve uluslararası sözleşmelerin ihlallerine karşı kampanyalar düzenlemektedir. Bu kampanyalar sayesinde hükûmetlere baskı yaparak kamuoyunu harekete geçirmeyi hedeflemektedir.
Kuruluş, işkenceye karşı yürüttüğü kampanyalar sayesinde 1976 yılında Erasmus Ödülü, 1977 yılında Nobel Barış Ödülü, ve 1978 yılında Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ödülü'nün sahibi oldu.
Tarihçe

Uluslararası Af Örgütü; 1961 yılında, Londra'da İngiliz avukat Peter Benenson ve Eric Baker adlı, Quaker dinine mensup bir barışsever tarafından kurulmuştur. Benenson'un bu kurumu kurma fikri, gazetelerde defalarca, hükûmetlerin kendi halklarına karşı haksız davranışlarını okuduğunda oluştu. Okuduğu makale, "Özgürlük" kelimesinin o zamanlar yasak olduğu Portekiz'de iki üniversite öğrencisinin bir lokantada "özgürlük" şerefine kadehlerini kaldırdıkları için yedi yıl hapse mahkûm edilmeleri hakkındaydı. 28 Mayıs 1961 tarihinde Benenson, İngiliz gazetesi The Observer'da bu vaka hakkında "Unutulmuş Mahkûmlar" (İngilizce: "The Forgotten Prisoners") başlıklı makaleyi yayınladı. Bu makalede okuyucularını, bu gençlerin salıverilmesi için hükûmete mektup yazmaya çağırıyordu. Benenson şöyle yazıyordu "Gazetenizi haftanın herhangi bir günü açtığınızda, dünyanın bir yerinde, birisinin, görüşleri veya inançları hükûmetince beğenilmediğinden, tutuklandığını, işkence gördüğünü ya da idam edildiğini okuyabilirsiniz". Yazısı o kadar etkili oldu ki bunu izleyen yıl zarfında bir düzine ülkede haksızlık kurbanlarının haklarını savunmak için mektup yazma grupları oluştu. Bu eylem, "Appeal for amnesty" (Türkçe yaklaşık anlamı: "politik tutukluların bırakılma çağrısı") olarak Uluslararası Af Örgütü'nün başlangıcı kabul edilir.
Organizasyon yapısı

Uluslararası Af Örgütü'nün 150'den fazla ülkede 1,79 milyon üyesi vardır. 55 ülkede devamlı bir insan hakları garantisi sağlanması amacıyla şubesi vardır. Büyük şubelerde, bir sekreter ve çalışanlar bulunur. Şube, üyelerinin çalışmalarını koordine eder ve Londra'daki Merkez Sekreterlik ile gruplar arasında köprü görevi görür. Şubeler, organizasyonun iki yılda bir toplanan ve kuruluşun uluslararası platformdaki en üst mercii olan Uluslararası Konsey Toplantısı'na temsilciler gönderir. Konsey, uygulanacak politikaları ve çalışma sistemini belirler. Ayrıca organizasyonun devam eden işlerini yürütmekle görevli Uluslararası Yürütme Kurulunu (UYK) seçer. UYK, Londra merkezli Uluslararası Müdürlüğü oluşturur ve bir Genel Sekreter atar. Hâlen genel sekreterlik görevini Salil Shetty yapmaktadır.
Organizasyon yapısı > Genel Sekreterler

| Genel Sekreterler | Görev süresi | Köken |
| --- | --- | --- |
| Peter Benenson Peter Benenson | 1961–1966 | Birleşik Krallık |
| Eric Baker Eric Baker | 1966–1968 | Birleşik Krallık |
| Martin Ennals Martin Ennals | 1968–1980 | Birleşik Krallık |
| Thomas Hammarberg Thomas Hammarberg | 1980–1986 | İsveç |
| Avery Brundage Ian Martin | 1986–1992 | Birleşik Krallık |
| Pierre Sané Pierre Sané | 1992–2001 | Senegal |
| Irene Zubaida Khan Irene Khan | 2001–2010 | Bangladeş |
| Salil Shetty  Salil Shetty | 2010 – 2018 | Hindistan |
| Kumi Naidoo  Kumi Naidoo | 2018 – 2020 | Güney Afrika |
| Julie Verhaar (Geçici)  Julie Verhaar | 2020 – 2021 | İsviçre |
| Agnès Callamard  Agnès Callamard | 2021 – Günümüz | Fransa |
Çalışmaları

AI, Dünya çapında insan haklarının mevcut durumunu araştırır ve spesifik insan hakları ihlallerine karşı eylemler yürütür. Bu eylemler özellikle, şiddette bulaşmamış politik tutukluların tutulu kalması, politik tutukluların adil olmayan bir yargı sürecine tâbi olması, işkence, ölüm cezasının uygulanması, yargısız infazlar, politik kişiliklerin kaybolması ve diğer insanlık dışı ve aşağılayıcı uygulamalara karşı olarak yürütülür.
Örgütün tipik eylem tarzı şöyle sayılabilir.
Vaka çalışması: Bu eylem örgütün kurulmasından beri uygulamaktadır. Politik bir tutuklunun -ideal olarak- serbest bırakılıncaya kadar Amnesty gruplarınca uzun süreli gözetilmesidir. Buradaki temel prensip, Amnesty gruplarının kendi ülkelerindeki bir vakada çalışmamalarıdır.
Acil eylem (urgent actions) : 1973 yılında uygulamaya konmuştur. Amaç, tehdit unsuru olan insan hakları ihlaline karşı acil reaksiyon göstermektir. 48 saat içinde üyeler ve destekçiler harekete geçirilerek sorumlu devlet kurumlarına başvurulur.
Unutulmaya karşı mektuplar: Çeşitli ülkelerden ayda yaklaşık üç vaka sunulur. Söz konusu vakalar, kayıp kişiler, uzun süreli tutukluluk halleri, adil olmayan yargı hükümleridir.
On-line kampanyalar AI, kampanyaları için İnternet'i protesto aracı olarak kullanır.
Eleştiriler

Uluslararası Af Örgütüne yapılan eleştiriler iki ana grupta toplanabilir: seçilim önyargıısı, yani seçilime bağlı tarafgirlik veya yan tutma ve ideolojik önyargı. Ek olarak birçok hükûmet ve devlet, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Çin, Taliban, Vietnam, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri dahil olmak üzere, onu tarafgirlik, tek taraflı bilgilendirme ve güvenliğe karşı tehditlerini hafifletici neden olarak değerlendirmemekten dolayı suçlamıştır.
Eleştiriler > Seçilim önyargıısı

Seçilim önyargıısı, bir konu için örnek veya aday seçerken tarafgirliğe neden olan önyargı olarak tanımlanabilir. Uluslararası Af Örgütü'nün göreceli olarak daha demokratik ve açık ülkeler hakkında daha fazla rapor sunduğu genelce kabul edilmiştir. Seçilim önyargıısı kanısı veya suçlamasının da kaynağı budur. Örneğin örgütün İsrail'deki insan hakları ihlallerine olan ilgisiyle Kuzey Kore veya Kamboçya'dakilerin karşılaştırılamayacağı, bu ülkelere daha az odaklanıldığı iddia edilir.
Destekçileri, örgütün amacının dünyada gerçekleşen insan hakları ihlallerinin bir istatistiksel dökümünü yapmak olmadığını savunurlar. AI'nin amacı (a) şartları iyileştirebilecek baskı yaratmak için (b) mümkün olduğu kadar olay (insan hakkı ihlali) kaydetmektir. Bu iki faktör, örgütün hazırladığı raporların  daha demokratik ve açık ülkelere ağırlık vermesine neden olabilir, çünkü buralarda bilgi daha kolay toplanabilir, bu ülkeler genelde insan haklarını korumaktan yana tavır belirtmişlerdir ve hükûmetleri kamu oyunun tepkisine daha duyarlıdır.
Eleştiriler > Seçilim önyargıısı > Örnek

Jerusalem Center for Public Affairs tarafından yayımlanan NGO Monitor Uluslararası Af Örgütü'nün Darfur'daki krizde etkin olduğu Eylül 2000'den 2003'ün başlarına kadarki dönemde örgütün güney Sudan'daki Hristiyan ve animistlere karşı yapılan insan hakları ihlallerine dair 52 rapor sunduğunu, oysa aynı süre zarfında İsrail-Filistin çatışması üzerine toplam 192 rapor sunduğunu belirtmiştir. (Bu sayılar aslında basın açıklamaları da dahil sunulan toplam belgelere aittir, sadece raporların sayısı değildir.) Yine NGO Monitor'un belirttiği gibi örgüt Sudan'da Darfur krizi başladıktan sonra çok daha fazla etkin olmuştur. 1996 başından Mart 2005'e kadar Sudan için sunulan belge sayısı 315, İsrail içinse 398'tir. Bu iddialara karşılık olarak örgütün savunucuları, tüm ulusların insan haklarına mutlak saygı duyması gerektiğini ve 'kapalı' ülkeleri gözlemlemede karşılaşılan sorun ve zorlukların, 'açık' ülkelerin daha az incelenmesini gerektirmeyeceğini ileri sürerler.
Eleştiriler > İdeolojik önyargı

Muhafazakâr Amerikalı eleştirmenler örgütün raporlarının ve uygulamalarının siyasi anlamda sol kanadın perspektifini yansıttığını dile getirmişlerdir. Bu iddiayı savunmak için örgütün ABD liderliğinde yapılmış Irak savaşındaki insan hakları ihlallerine ve olumsuz durumlara yaklaşımını örnek gösterirler. Savaş ile ortaya çıkmış bazı insan hakları meseleleri konusundaki endişelerini dile getirirken ABD'nin askerî harekâtına haksız bir eleştiri getirdiğini, oysa Saddam Hüseyin dönemindeki insan hakları ihlalleri konusunda örgütün pek sesini duyurmadığını öne sürerler. Bu konudaki yoğun eleştirilere örgütün destekçilerinin verdiği cevap, Donald Rumsfeld'in Irak lideri ile tokalaşırken, örgütün Saddam rejimindeki insan hakları ihlallerini eleştirdiği, daha sonra Beyaz Saray Saddam yönetiminin yaptığı insan hakları ihlallerine dair raporlar sunmaya başladığında ise sunulan bu raporların tamamen AI raporlarını temel aldığı, oysa ABD'nin 1980'lerde müttefiği olan Irak'a karşı çıkan bu raporları, sunuldukları zaman, dikkate almadığıdır.
Eleştiriler > 2005: Guantánamo Körfezi "zamanımızın gulagı".

Uluslararası Af Örgütünün International Report 2005'in (2005 Uluslararası Raporu) bir önsözünde örgütün Genel Sekteri Irene Khan, Guantánamo Körfezi için "zamanımızın gulagı" (the gulag of our times) benzetmesini kullanarak örgütün farklı insan hakkı ihlallerinin karşılaştırılmaması politikasını ihlal etmiştir. Yorum ABD'nin Guantanamo askeri üssündeki askeri hapishanede tutuklulara uygulanan muameleyi, eskiden Josef Stalin önderliğindeki Sovyetler Birliği'nde 'siyasi muhalifler'in 'yeniden eğitilmesi' hedefiyle tutulduğu hapishane sistemine benzetilmiştir. Gerek örgüt, gerekse onun çoğu destekçisi bu yorumu resmen desteklemez.
Yorum ABD'de yoğun bir eleştiriye maruz kalmış ve 31 Mayıs 2005 tarihli bir basın açıklamasında ABD başkanı Bush raporu "absürt" olarak nitelendirmiştir. Bununla beraber birçok farklı kişi ve kurum yorumu desteklemiştir. Bunların arasında en dikkat çeken emekli bir ABD Dışişleri görevlisi olan Edmund McWilliams'tır. Moskova ve Bangkok Amerikan Elçiliklerinde görev yaparken Sovyet ve Vietnam hapishanelerinde mahkûmlara yapılan kötü muameleyi izlemiş olan McWilliams, Uluslararası Af Örgütü'nün yaptığı benzetmeyi savunmuş, "o insanlık dışı sistemlerde yapıldığını rapor etmiş olduğum tacizler, Guantanamo'da, Afganistan'daki Bagram Hava Üssünde ve Abu Garip hapishanesindeki uygulamalara paraleldir: suya batırarak yapılan sorgulamalar, Uluslararası Kızılhaç Örgütü tarafından görülmemeleri için 'yok olan' mahpuslar ve bütün bunlarda üst düzey hiçbir yetkilinin sorumlu bulunmaması."
Ağustos 2001- Temmuz 2010 tarihleri arası Örgütün Genel Sekreter olan Irene Khan
Bohuslän

| Bohuslän |
| --- | --- |
  Bayrak Arma 

Ülke: İsveç
İl: Västra Götaland ili
Nüfus (31 Aralık 2016)
 • Toplam: 299.087
Bohuslän (İsveççe telaffuz: [ˈbuːhʉːsˌlɛːn]) İsveç'te yer alan bir ildir. İlin nüfusu 31 Aralık 2016 tarihi itibarıyla 299,087'dir.
STS-46

| --- | --- |
STS-46

Görev türü: Uydu yerleştirme ve teknoloji araştırması
Uygulayıcı:  NASA
COSPAR kimliği: 1992-049A 
SATCAT no.: 22064
Görev süresi: 7 gün, 23 saat, 15 dk, 2 sn
Katedilen mesafe: 5.344.643 kilometre (2,104190×1014 mil)
Tamamlanan yörüngeler: 127
 

Uzay aracı özellikleri
Uzay aracı: Atlantis
Üretici:  Rockwell International
Fırlatma ağırlığı: 116.134 kilogram (256.032 lb)
Boş ağırlık: 94.676 kilogram (208.725 lb)
 

Mürettebat
Mürettebat sayısı: 7
Üyeler:  Loren Shriver  Andrew M. Allen  Claude Nicollier  Marsha Ivins  Jeffrey A. Hoffman  Franklin Chang Díaz  Franco Malerba
 

Görev başlangıcı
Fırlatma tarihi: 31 Temmuz 1992, 13:56:48 (31 Temmuz 1992, 13:56:48) UTC
Fırlatma yeri: Kennedy, LC-39B
 

Görev sonu
İniş tarihi: 8 Ağustos 1992, 13:11:50 (8 Ağustos 1992, 13:11:50) UTC
İniş yeri: Edwards, Runway 33
 

Yörünge parametreleri
Referans sistemi: Yer merkezli
Rejim: Alçak Dünya
Periapsis yüksekliği: 425 kilometre (264 mi)
Apoapsis yüksekliği: 437 kilometre (272 mi)
Eğiklik: 28,46 derece
Süre: 93,2 dk
 
  STS-46 mürettebatıSpace Shuttle (Mürettebatı görevler)← STS-50STS-47 → 
STS-46, 1992'de Space Shuttle programı kapsamında Amerikan mürettebatının Dünya yörüngesine yaptığı bir görevdi.
Mürettebat

| Mevki | Astronot | Astronot |
| --- | --- | --- |
Komutan:  Loren Shriver Üçüncü ve son uzay uçuşu
Pilot:  Andrew M. Allen İlk uzay uçuşu
Görev uzmanı 1:  Claude Nicollier, ESA İlk uzay uçuşu
Görev uzmanı 2 Uçuş mühendisi:  Marsha Ivins İkinci uzay uçuşu
Görev uzmanı 3:  Jeffrey A. Hoffman İkinci uzay uçuşu
Görev uzmanı 4: / Franklin Chang-Díaz Üçüncü uzay uçuşu
Yük uzmanı 1:  Franco Malerba, ASI Tek uzay uçuşu
| Mevki | Astronot | Astronot |
| --- | --- | --- |
Yük uzmanı 1:  Umberto Guidoni, ASI
Cirit

Başlığın diğer anlamları için Cirit (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Cirit
Cirit, at üzerinde oynanan spor dallarından biridir. At üzerindeki sporcunun ciridini rakibe karşı isabetli bir şekilde atmasını, muharebe anında kendisine ve bineğine olan hakimiyetini sağlayarak rakibine üstün gelmesini amaç edinen, kuralları olan bir spordur. Genellikle Kars, Bayburt, Ardahan, Uşak ve Erzurum'da oynanır.
Tarihçe

Cirit, Türklerin Orta Asya'dan Anadolu'ya geldikleri dönemden beri oynadıkları savaş oyunu olarak bilinmektedir. Daha sonraki dönemlerde Anadolu'da oynanan ve atlı spor olarak da anılan cirit, başlangıçtan beri nesilden nesile intikal ederek günümüzde de varlığını devam ettirmektedir. Alp Arslan döneminde Anadolu'da oynanan bu spor dalı, özellikle Doğu ve İç Anadolu'nun farklı yörelerinde daha yaygındır. Anadolu'da 11-16. yüzyıllarda bir savaş oyunu olarak oynanan cirit, sonraki dönemlerde özellikle 19. yüzyılda Osmanlı Devleti ülkesi ve sarayında en büyük gösteri sporuydu.
Müsabakalarda yaşanan hayati tehlike nedeniyle II. Mahmut döneminde bu oyunun oynanması yasaklanmış, daha sonra tekrar bir gösteri oyunu olarak Anadolu'da oynanmaya başlanmıştır. 
Günümüzde Türkiye'de cirit sporuna Doğu Anadolu bölgesinde yaşayan insanlarca yoğun ilgi gösterildiği gözlenmektedir. Bu bölgede yer alan Erzurum ilinde ilk Atlı Spor İhtisas Kulübü 1957 yılında kurulmuştur.
Bu ile bağlı ilçe, belde ve köylerdeki atlı spor kulübü sayısı toplam 11'dir. Uşak ili bu alanda Türkiye'nin en çok atlı spor kulübüne sahip ilidir, ilde 30 kulüp faaliyet gösterir. Geleneksel cirit oyunun yanında tarihte "lobut atma" adıyla bilinen ve ciritten daha kısa olan lobutlarla oynanan "Mısır Odunu" oyunu da Uşak ilinde sürdürülmektedir.
Oyunun özellikleri

Savaşta düşmanı takım halinde alt etmeye, yenmeye yönelik davranışlar ve sonuçta güçlü olanın galibiyeti cirit müsabakalarının ana konusudur. Hiçbir spor müsabakasında bulunmayan sadece ciritte olan ‘rakibi affetme, bağışlama’ davranışı, cirit sporuna farklı bir anlam yüklemektedir. Rakibini bağışlayan sporcuya ve takımına puan kazandırmaktadır. Zayıf düşene el kaldırmamanın, güçsüze vurmak yerine onu bağışlamanın gerekliliğini ifade eden bu davranış, adeta spor ve erdemin bir arada sergilenişidir. Hasmının önünü kesip, ona ciritle vurma fırsatı varken vurmayan, rakibini affeden sporcuların bu anlamlı davranışları onların asaletini ortaya koymaktadır. Özellikle Erzurum, Bayburt, Erzincan, Sivas, Tokat, Uşak ve Söğüt yörelerinde Cirit müsabakaları yapılırken insanların bu spora karşı ilgisi yoğundur. Anadolu'da günden güne sayısı artan Cirit (atlı spor) kulüpleri hem kendi aralarında yöresel olarak ve hem de zaman zaman Türkiye Geleneksel Spor Dalları Federasyonu işbirliği ile yılın her mevsiminde yarışmalar düzenlemektedirler. Federasyon olarak Türkiye'de oynanan cirit oyunları Türkler'in ciride verdikleri önemin göstergesidir.
Kullanılan ifadeler

Her spor dalında olduğu gibi ciritte de kullanılan özel ifadeler vardır. Bunlar hem oyunla alakalı ve hem de nesnel ifadelerdir.
Oyunla ilgili olanlar: Cirit oynanan  saha için Alan, ahaliyi oyundan haberdar etmek için davul ve zurna ile oyun öncesi ve oyun oynanırken de oyuna renk katması maksadıyla özel ritimlerde çalınan müziğe Cirit Havası, oyundan önce atları oyuna motive etmek maksadıyla oyunun oynandığı yöreye has olarak yine davul-zurna ile çalınan müziğe At Oynatma Havası, beş kişiden oluşan takıma Bölük, yedi kişiden oluşan takıma da Alay denir.
Atlarla ilgili olanlar: Atın iki ayakla koşuyormuş gibi aynı tarafta bulunan ayaklarını eşzamanlı atarak yaptığı, düzenli yürüyüş şekline Rahvan, binicisini sarsmadan koşan ata Rahvan At, atın arka kalçalarına yüklenerek yaptığı yavaş yürüyüşüne Aheste, atın çapraz olarak ayak atmak suretiyle hızlı ve sert yürüyüşüne Tırısa Kalkmak, atın süratli koşma şekline Dörtnal, atın dörtnal koşmasının en hızlı olanına Hücum Dörtnal, iki atın aynı hizada oluşuna At Başı, atların baş kısmına takılan başlığa  Dizgin, atın bel kısmına üstten keçe veya post üzerine konan kolon kayışları ile bağlanan ve kesici olmayan üzengilerden oluşan  teçhizata da Eyer denir.
Sporcularla ilgili olanlar: Atlı askere süvari anlamında Osmanlı, cirit oyununda iyi at binenler ve at sürmekte becerisi olan oyunculara Sipahi, at üzerinde hâkimiyet sağlamak ve hüner göstermek eylemine At Oynatmak, kendi içlerinde hiyerarşik bir düzende atlı olarak cirit oyununa katılan takım gücüne Seğmen, at üzerinde beceri ve hüner gösteren oyuncuya, biniciye At Cambazı, cirit oyununda at üzerinde sıra halinde duranlara Menzil, bir kolunda işaret bulunan takım kaptanına Takım Kolbaşısı, attığı ciridi rakibinin atına isabet ettiren oyuncuya Acemi, oyun esnasında isabet alıp ölen kişilere Şehit denir.
Oyun ve kuralları

Hakemler üzengileri kontrol ederek maçı başlatırlar. Kolbaşı, takımındaki bütün sporcuların olumlu olumsuz tüm hareketlerinden sorumludur. Takımına oyun taktiklerini o verir. Kolbaşı vakitli-vakitsiz çıkış yapan veya aynı anda çift çıkan oyunculara engel olur, saftaki oyuncuların ileri veya geriye doğru 5 m mesafede, alay durağında durmalarını sağlar.
Takımlar bölük düzeninde ise ikişer, alay düzeninde iseler üçer yedek oyuncuları  bulunur. Yedek oyuncular saha hakeminin arkasında ve kendi sahasında açıkta beklerler.
Oyuncu değişiklikleri oyunun duraklama anında saha hakemi tarafından baş hakem bilgilendirilerek yapılır. Bir oyunda en fazla 3 oyuncu değişikliği yapılabilir. Oyundan çıkan oyuncu bir daha oyuna alınmaz. Her oyuncunun arkasında ve atlarının üzerine konulan kumaşın her iki tarafında yazılı numaralar bulunur. (sporcu ile atının numarası aynıdır..) Takımların formaları aynı renkte ise: takım numaraları; A takımında 1'den 10'a kadar, B takımında ise 11'den 20'ye kadardır. Oyuna başlama ve ilk çıkış hakkı kur'a sonunda sahayı kaybeden takıma verilir. Alay çıkışları alay durağından yapılır. Erken çıkış ihlâli, yasak saha olarak; çift çıkış ihlâli ise atış sahası dışından atış olarak değerlendirilir. Her iki hatalı duruma düşen oyuncular alay durağına geldikten sonra başka bir oyuncu ancak o zaman hamle yapabilir. Bir ciritçi oyun sahasında rakip sporculardan birine yarım veya tam çark yapmak suretiyle ciridini atar. İki defadan fazla tam çark yapılamaz. 
Cirit genelde gösteri mahiyetinde oynanır. Cirit oyununda, sporcu rakibinin kendisine atacağı ciritten sakınmak için çeşitli hareketler yapar, atın sağına soluna, karnının altına veya boynuna yatar. Kimi sporcular rakiplerini kaçış çizgisine ulaşana kadar kovalar ve ardından cirit atarlar. İsabet ettirebildikleri için puan kazanırlar. Oyun esnasında baş ve yüz kısmına cirit isabet eden oyuncuların yaralanmaları muhtemeldir. Bu tür isabetler nedeniyle ölüm hadiseleri muhtemeldir. Bu durumda ölen sporcu, sporun geleneğine göre, er meydanında ölmüş sayılır. Ölen sporcu yakınlarının şikayetçi ve davacı olmadığı sporun kendi geleneğindendir. Hatta bunu yiğitlik sayıp övünürler. Cirit, puan üzerinden oynandığında; oyun öncesi takımlarca birlikte saptanan kurallar çerçevesinde, puanı en fazla olan takım cirit oyunun galibi sayılır. Her iki takım ve o esnada orada bulunanlarca; cirit oyununun kurallarını iyi bildiğine inanılan kişilerin hakemliği ile cirit oynanır. Bu kişinin (hakemin) verdiği kararlara ve puanlamaya hiç kimse itirazda bulunmaz.
Puanlama

Puanlamada, oyunda sergilenen hareketler dikkate alınır ve puan kazandıran veya kaybettiren özellikleri ile sayılı olarak değerlendirilir. Oyun puanlaması kriterleri takımlarca müsabakadan önce kararlaştırılır ve bu değerlere göre müsabaka sonuçlandırılır. Puan farkları takımların oyun puanını belirler. Toplam puanı yüksek olan takım yengin sayılır.
Puanlama > Hareketler ve sayılık değerleri

Puan kazandıran hareketler: Alay durağında rakibe cirit isabet ettirme ve oyun alanında çelme yapma (kamçı ve sopa ile) karşı takıma isabet sayılır bu hareketlerinin her biri 4 puan olarak değerlendirilir. Rakibe alan içinde cirit isabet ettirme, rakibe cirit atmaktan vazgeçme (bağışlama), rakibinin hamlesini bozma, atılan ciridi oyun alanında havada tutma (alay durağı yasaklanan bölgede hariç), tehlikeli durumda puandan vazgeçme hareketlerinin her biri ise 3 puan olarak değerlendirilir.
Puan kaybettiren  hareketler: Yasak saha ihlali, atı ile karşı alaya bölgesine girme, yan çizgiyi ihlal etme, atış sahası dışına çıkıp atış yapma, cirit atma (hamle) hakkını kullanmama, sahasından erken veya çift çıkış yapma, attan inme (izinsiz), yasak sahada 3 veya daha fazla oyuncu bulunması, hamle hakkı doğan sporcunun yan çizgiden oyuna girmesi ve ciridini atış alanında sporcunun kasten yere atması ve sporcunun ciridini elinden düşürmesinin fena puan değeri 1, sporcunun ciridi rakibinin atına kasten vurması, yakın mesafede rakibine cirit atması, atını rakip atlıya kasten çarptırması, attan düşmesi, karşı alaya kasten dalması, rakibi yakalayıp bağışlaması beklenen ve gereken pozisyonda onu bağışlamaması, (ikinci kez) attan düşmesinin fena puan değeri 3'tür.