Türkiye'de bale
Tarihçe > Osmanlı İmparatorluğu'nda bale

Osmanlı İmparatorluğu'nda bale sanatının geçmişi 16. yüzyıla dayanır. İngiliz dans tarihçisi Cyril W. Beaumont'un bulup yayımladığı bir belgeye göre 1524 yılında İstanbul'daki İtalyanlar'ın Venedik Balyosu'nun evinde - bugünkü bale standartlarına hiç benzemeyen- "Dramma Per Musica” (Müzikli Dram)  adlı bir bale gösterisi düzenlenmiştir.  İtalyan devletleri arasında sağlanan barışı kutlamak için düzenlenen üç günlük şenlik sırasında gerçekleşen bu  gösteriye Türkler de yalnızca seyirci olarak  değil, dansçı olarak da katılmışlardı.
Osmanlı padişahı III. Murat'ın çocuklarının sünneti için 1582 yılında İstanbul'da  At Meydanı'nda düzenlenen şölende mim ve dans gösterileri de yer adı. Bu şenlikler sırasında III. Murat'ın kız kardeşi Esmahan Sultan'ın isteği ile  düzenlenen özel oyunda Hristiyan köleler  ile İspanya'dan göç etmiş Yahudiler Moreska (Mağriplilerin dansı) ve Matezina (kılıçlarla yapılan, 16. -17. yüzyılda Fransız balesinde popüler olan bir dans)  danslarını oynamışlar, Diana ve Cupido'nun öyküsünü canlandıran bir mitolojik pandomim gösterisi sunmuşlardı.
IV. Murat’ın oğulları Şehzade Mustafa ve Şehzade Ahmet'in 1675'te Edirne’de gerçekleştirilen büyük sünnet düğünü de Fransız tarihçi Albert Vandal’a göre “dans ve mimin” şölenlerinden oluşuyordu.
II. Mahmut ve Abdülmecit dönemlerinde Avrupa ülkelerine gönderilen elçiler, sefaretnamelerinde Avrupa'da izledikleri opera ve bale gösterilerini de anlattılar. II. Mahmut devrinde yeni kurulan Mûsikâ-i Hümâyûn adlı saray orkestrasını yönetmek için İstanbul'a çağrılan İtalyan müzisyen Donizetti, saraya opera, operet ve bale örneklerini getirdi. Abdülmecit devrinde sarayda  Ehl-i Fenn-ü Ma’rifet Kız Fanfarı ve Bale Heyeti adıyla 90 kişiden oluşan bir  topluluk kuruldu. Dönemin en önemli besteci, icracı ve edebiyatçılarından biri olan Leyla Hanım hatıratında Dolmabahçe ve Çırağan saraylarının haremlerinde birer bölümün Kız Fanfarı ve Bale Heyeti çalışmaları için "meşkhane" (derslik) olarak ayrıldığını, Donizetti'nin İtalya‟dan çağırdığı bale eğitmenlerinin kızlara ders verdiğini belirtir. Günümüzdeki "baş balerin" unvanı, o devirde "kız çavuş" şeklindeydi.
1850'lerden itibaren İstanbul'da  konuk İtalyan bale topluluklarının gösterilerini saray dışında da izlemek mümkün oldu.  O devirde her türlü dans gösterisi "ayak oyunu" olarak adlandırılmaktaydı ancak bazı afişlerde bu gösterilerin bale olduğu belirtilmiştir. 1860'ta Naum Tiyatrosu'nda La Fille Mal Gardee (Şımarık Kız) ve  İl Travestimente Amoroso baleleri ile Verdi'nin Les vêpres siciliennes operasından Dört Mevsim Balesinin sahnelendiği tespit edilmiştir  Ayrıca o dönemde bir Fransız sirkinin kullandığı Gedikpaşa 'daki ahşap yapıda kimi bale yapıtlarının sergilendiğini belgelemiştir. Halk, bu gösterilerle bale sanatı ile tanışmış olsa da tıpkı Avrupa'da olduğu gibi Osmanlı Devleti'nde de bale, saraylarda sevilirken halk tarafından pek bilinmez hatta saray kültürüne ait olduğu için fazla sevilmezdi.
Ülkede bale sanatını gerçek anlamda başlatanlar, Rusya'daki 1917 Bolşevik Devrimi sonrası Kızıl Ordu'dan kaçarak İstanbul'a gelen Rus göçmenler oldu. Beyaz Ruslar olarak tarihe geçen bu göçmenler arasında çok sayıda sanatçı vardı; birçoğu özellikle 1920-1924 arasında Beyoğlu'nda eğlence sektöründe etkili oldular. Bale eğiticisi Beyaz Ruslar'ın öğrenci yetiştirmeye ve amatör temsiller vermeye başlaması ile Türkiye'de bale sanatı başladı. Mariinski Tiyatrosu bale eğitmenlerinden Evgenia Stephanova Vorobyova, Rus balerin Olga Alexandrovna Mechkovskaya ve kızı Nana, Petersburg Balesi'nin başbalerini Lydia Krassa Arzumanova Türkiye'ye göç ettikten sonra İstanbul'da bale dersleri veren balerinlerdendir.