stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sekiz Aşamalı Asil Yol
Öğretinin Kaynağı

Gerek Theravada okulunun Pali Derlemesi'nde, gerekse Çin Budizmi'ne ait Agama Derlemesi'nde bulunan yazmalarda Sekiz Aşamalı Asil Yolun Gotama Buda tarafından aydınlanma arayışı sırasında yeniden keşfedildiği söylenmektedir. Buna göre Sekiz Aşamalı Asil Yol, kişiyi uyanış ve özgürleşmeye götüren bir yöntem olarak daha önce gelmiş tüm Budalar tarafında uygulanmıştır. Buda daha sonra takipçilerinin de aydınlanmaları için onlara bu yolu öğretmiştir.
|  | Türkçe | Pali | Sanskrit | Çince |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| I | Doğru görüş | sammā diṭṭhi | Samyag Drishti | 正見 |
| II | Doğru Niyet | sammā sankappa | Samyak Samkalpa | 正思惟 |
| III | Doğru Söz | sammā vācā | Samyag Vac | 正言 |
| IV | Doğru Eylem | sammā kammanta | Samyak Karmanta | 正業 |
| V | Namuslu Kazanç | sammā ājīva | Samyag Ajiva | 正命 |
| VI | Doğru Çaba | sammā vāyāma | Samyag Vyayama | 正精進 |
| VII | Doğru Dikkat | sammā sati | Samyak Smriti | 正念 |
| VIII | Doğru Konsantrasyon | sammā samādhi | Samyak Samadhi | 正定 |
Üç Küme

Genel olarak Sekiz Aşamalı yol üç kümeye ayrılarak açıklanmaktadır. Buna göre ilk iki aşama, Doğru Görüş ve Doğru Niyet bilgelikle ilgili, Doğru Söz, Doğru Eylem ve Doğru Kazanç ahlakla ilgili, Doğru Çaba, Doğru Dikkat ve Doğru Konsantrasyon ise konsantrasyon ile ilgili olan aşamalar olarak sınıflandırılır.
Üç Küme > Bilgelik ile ilgili aşamalar

Gerçek Bilgelik; cehaletten uyanmayı öğütleyen Budizm öğretilerinin amacı niteliğindedir. Bu grupta yer alan her iki basamak da yararlı bilgi ve ruhsal davranışa gönderme yapmaktadır. Gerçek Bilgi, Dört Yüce Gerçek'ten biri olan “ıstırap” kavramını ve beraberinde bu kavramın içinde yer alan ıstırabın oluşması, nedenleri ve ıstıraptan kurtulma yolları gibi kavramların da anlaşılmasıdır. Diğer bir deyişle; gerçek bilgi tüm Budizm öğretilerinin özünü anlamaktır. Gerçek bilgi; istikrarsızlık, ıstırap ve benliğe sahip olmama gibi fiziksel ve psikolojik olan varlık özelliklerini ele alır. Aynı zamanda Gerçek Bilgi, uyanış (Nirvana) ve yeniden doğum döngüsü (Samsara) gibi Budizm Öğretilerinin nedenini açıklar. Ele aldığı diğer bir konu ise; faydalı ve faydasız kasti davranışları anlatan “Karma Prensibi”dir.
“Doğru Zihniyet”; kinden arınma, zararsız olma düşüncesini benimsemektedir. “Doğru Zihniyet” anlayışı düşüncelerin hırstan, nefretten arınarak sonsuz bir açıklığa, cömertliğe sahip olmasıyla kazanılır. “Doğru Zihniyet” anlayışının diğer bir anlamı ise, Zen rahiplerinin düşünce dünyasını arındırma istekleri olarak kabul edilebilir. Bu anlayış, iyi düşüncelerin insana faydalı olacağını, kötü düşüncelerin ise, aksine acı ve olumsuzluk getireceğini savunur.
Üç Küme > Ahlak ile ilgili aşamalar

“Güzel Ahlak” anlayışı, erdemli insan olma kurallarını belirler. Bu anlayış, Karma Prensibi'nden sonra benimsenen yararlı (Kusala) davranış türlerini de kapsar. Bu anlayışa göre, erdemli olmayan davranışlar zararlıdır ve ıstıraba (Dukkha) neden olur.
“Doğru Söz” anlayışında anlatılmak istenen insanların yalan, iftira, hakaret ve boş konuşmadan uzak durması gerektiğidir. İnsanlar sadece yararlı diye adlandırılan eylemlerde bulunmalıdır. “Doğru Zihniyet” anlayışında olduğu gibi “Doğru Söz” anlayışında da yararlı-zararlı, gerekli-gereksiz, doğru-yanlış gibi kavramlar söz konusudur. Bu anlayışta, gerçekler doğru zamanda, doğru yerde saf bir düşünceyle söyleniyorsa iyi bir davranış sergilenmiş olur.
“Doğru Davranış” anlayışı; öldürmekten, hırsızlıktan ve doğru yoldan çıkmadan uzak durmayı önerir. “Doğru Davranış” Budizm erdemlerinden biridir. Bu anlayışa göre; herhangi bir eylemde bulunurken şikayet etmekten kaçınılmalıdır. Yapılan eylemin bireyin kendine ve başkalarına mutlaka bir yararı dokunmalıdır.
“Doğru Yaşam Biçimi” anlayışı, bu anlayışın dışında kalan tüm dünyevi uğraşılardan vazgeçmekle benimsenmiş olur. Söz konusu bu uğraşılar, Budist olmaya aday birinin yapamayacağı, ancak insanların yaptığı eylemlerdir. Silah, evcil hayvan, et, alkol ürünleri, uyuşturucu madde ticareti bu eylemlere örnek gösterilebilir. Başka bir deyişle, “Doğru Yaşam Biçimi” diğer canlılara zarar vermeden Sekiz Asil Yol anlayışına uygun bir biçimde hayata devam etmektir.
Üç Küme > Konsantrasyon ile ilgili aşamalar

Konsantrasyon, Sekiz Asil Yol öğretisinin amaçlarından biridir. Ruhsal eğitim ya da meditasyon olarak da adlandırılabilir.
“Gerçek Çaba” kavramı bedenle ilişkilendirilir. Nefes alma, yürüme, durma v.b bedensel eylemlerde tam anlamıyla emin olma anlayışıdır. Nefse, duygulara ve tüm düşünsel eylemlere karşı emin olma söz konusudur. İnsanın kendini kontrol edebilmesi için, kendinden emin, kendine hâkim olması gerekir. İnsanın “iç” dikkati, ruhsal hareketliliği sınar. Kendine hâkim olabilme, duygularını durağan hale getirebilme ve emin olmayla gerçekleşir. İnsanın “dış” dikkati; geçmişi düşünmekte, geleceğin zevkine ve sefasına kapılmakta değil; şimdi de olmalıdır.
“Doğru Konsantrasyon”; içsel huzuru bozan duygu ve düşünceleri kontrol edebilme yeteneğiyle gerçekleştirilir. Budizmin temel parçası olan konsantrasyon ve ruhu kontrol edebilme bu anlayışı tanımlar. “Doğru Konsantrasyon”u sağlamak için Budist okulları birçok yöntem ve teknik geliştirmişlerdir. Meditasyonda konsantrasyonu sağlamanın tek yolu doğru nefes almadır. Bu şekilde insan ruhu ve düşünceleri arınır ve huzura kavuşur.
Üç Küme > “sammā” kavramının anlamı

“Doğru, gerçek” kavramı, her basamağın ilk kelimesi olarak kullanılan “sammā” sözcüğünün tam karşılığıdır. Karl Eugen Neumann, Nyanaponika, Kurt Schmidt, Wilhelm Geiger, Klaus Mylius, Ajahn Buddhadosa gibi çevirmenler “sammā” sözcüğünü “doğru, gerçek” olarak çevirmişlerdir. Bu kavram aslında özünde tam anlamıyla “Buda”ya olan bağlılığı taşır. Tam, eksiksiz aydınlanma kavramı, bu kelimenin anlamının altında yatmaktadır. Bu kavramla başlayan her bir basamak Budizm anlayışının özünü oluşturmaktadır.
Ahlak kuralları

Budist rahipler ve takipçiler tarafından uygulanan beş temel ahlak kuralı şunlardır:
Hiçbir canlıya zarar vermemek.
Verilmeyeni almamak.
Cinsel istismarda bulunmamak.
Yalan söylememek.
Sarhoş edici maddelerden uzak durmak.
Sekiz Asil Yol, özellikle gündelik ve mesleki davranışlar konusunda Budist olma yolunda ilerleyenler için koyulan diğer erdem kurallarına atıfta bulunmaktadır. Budist rahipler ve rahibeler, her alanda etkili olan Budizm kurallarına uymak zorundadırlar.
Uygulamalar

Budizmde önemli bir yeri olan dört yüce durum, erdemli olma konusunda uygulama niteliği taşımaktadır.
Yardımseverlik
Merhamet
Mutluluk
Soğukkanlılık
Gökdere, Kalecik

| Gökdere |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Ankara
Koordinatlar: 40°04′24″N 33°28′26″E﻿ / ﻿40.07335°K 33.47388°D﻿ / 40.07335; 33.47388
Ülke:  Türkiye
İl: Ankara
İlçe: Kalecik
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2023): 246
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0312
İl plaka kodu: 06
Posta kodu: 06870
İstatistiki bölge: Ankara alt bölgesi 
Seçim çevresi: Ankara (2. Seçim Bölgesi) 
Resmî site 
Gökdere, Ankara ilinin Kalecik ilçesine bağlı bir mahalle.
Tarihçe

1854 yılında Avrupa dillerinde eserleri yayınlanan Mirza Fethali Ahunzade Efendi'nin tespitinde bizim soyumuzdan şöyle bahsetmektedir: Azerbaycan'a Türkmenistan'dan gelen Oğuz Türkmenleri şu gruplardan oluşmuştur: Karakoyunlu, Akkoyunlu, Kalaçlı, Karahanlı, Eşraflı, Karadolaklı, Karapapaklı, Karaklı, Kaşarlı, Tehlelii, Tekeli, Avaganlı, Keçili, İnli vb. boy ve kabinelerden ibarettir. Bugünkü Azerbaycan kökeni bunlardan devam edegelmiştir. Keçili Aşağı ve Yukarı Şarklı, Karalar Şarklısı, Gökdere Şarklısı ile ilgili kaynaklar (Ergenekon Dergisi Yazarı Mehmet Sadık 1951, Azerbaycan Yurt Bilgisi yazarı Prof. Dr. Köprülüzade Mehmet Fuat, 1932). Bugünkü Türkmenistan'da hâlen o isimle bilinen Şarı Keçili diye bilinen bir yerleşim yerinin mevcudiyeti vardır ve orası Ersarı Türkmenlerinin ilk ana yurdu olduğu söylenir (Ahmet Yesevi'nin türbesinin yakınındadır). Şarklılar İç Anadolu'nun merkezi Kızılırmak doğusuna yerleşen Ersarı Türkmenlerinden 5 kardeş olarak bilinir. Gökdere Şarklısı (Büyük Şarklı), Karalar Şarklısı, Keçili Şarklısı, Mahmutlar Şarklısı ve Hacıbali Şarklısı'dır.
Dilden dile biline gelen olay şöyle cereyan etmiştir; Danişment Gazi Bey Malazgirt Zaferi'nden sonra Türk yurdu olan Anadolu'ya peyderpey Türkleri getirip iskan etmiştir.İlk önce Konya Karaman yöresinde (Larende) kalmışız, daha sonra Selçuklu hükümdarı Gıyasettin Keyhüsrev'in kırserdarı (içişleri bakanı) Kulu Mehmet Bey Marifeti ile bu yörelere gelip yerleşmiştir. (Kulu Mehmet Bey Osmanlı'nın kurucusu Osman Gazi'nin amcazadesidir).Selçuklu devrinde kırserdarı kışın Kütahya'da yazın Kulu'da otururmuş. Bu bilgiler Süleymaniye Devlet kütüphanesinde Taharri (Vergi) defterlerinden elde edilmiştir. Kalecik nüfusunda bu 5 mahallenin isimlerinin sonunda ünvan ismi olarak 'şarklısı' ismi geçer. 1944 yılında Kırıkkale bağlanan Keçili'nin sonundaki şarklı ünvanı kaldırılmıştır. Prof. Dr. Faruk Sümer, Prof. Ahmet Yeldenli, Prof. Ahmet Yeldenli, Prof. Cahit Öztelli beylerden aldığımız bu bilgiler bize ışık tutmuştur. Kalecikteki eski tahrir emlak kayıtlarına göre bize verilen temessütte (Tapu) kuzeyi Buğra Köprüsü, batısı Okuf Köprüsü şarkıyesi Bulanık Dağı (Sivri Dağı) yerleşim yeri olarak verilmiş olup şu not düşülmüştür.
Coğrafya

Ankara iline 76 km, Kalecik ilçesine 7 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıl | Değişim | Nüfus | Tespit Yöntemi |
| --- | --- | --- | --- |
| 2013 |  | 282 | ADNKS |
| 2014 |  3% | 274 | ADNKS |
| 2015 |  4% | 264 | ADNKS |
| 2016 |  1% | 262 | ADNKS |
| 2017 |  4% | 252 | ADNKS |
| 2018 |  1% | 250 | ADNKS |
| 2019 |  3% | 257 | ADNKS |
| 2020 |  0% | 258 | ADNKS |
| 2021 |  0% | 258 | ADNKS |
| 2022 |  2% | 254 | ADNKS |
| 2023 |  3% | 246 | ADNKS |
| g t Kalecik mahalleleri |
| --- | --- |
Merkez Mahalleler:  Ahikemalşenyurt  Ahiler Yenice  Cuma Saray  Çanşa Kale  Halilağa Tabakhane  Halitcevriaslangil  Yenidoğan Yeşilyurt 
Kırsal Mahalleler:  Afşar  Akcataş  Akkaynak  Akkuzulu  Aktepe  Alibeyli  Altıntaş  Arkbürk  Beykavağı  Buğra  Çandır  Çaykaya  Çiftlikköy  Dağdemir  Değirmenkaya  Demirtaş  Elmapınar  Eskiköy  Eşmedere  Gökçeören  Gökdere  Gölköy  Gümüşpınar  Hacıköy  Hançılı  Hasayaz  Karahöyük  Karalar  Karatepe  Karkın  Keklicek  Kılçak  Kınık  Kızılkaya  Koyunbaba  Kuyucak  Mahmutlar  Samanlık  Satılar  Şemsettin  Şeyhmahmut  Tavşancık  Tilki  Uyurca  Yalımköy  Yeniçöte  Yeşilöz  Yılanlı  Yurtyenice  Yüzbey 
1 2  "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024. Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
↑  "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi". Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 23 Ekim 2023.
Romanya kadın millî ragbi birliği takımı

Romanya kadın millî ragbi birliği takımı, Romanya'yı ragbi birliğinde temsil eden ulusal bir spor takımıdır. İlk maçını 2007'de oynadı. Yaygın olarak tanınan takma adları, "meşeler" olarak adlandırılan erkek takımına bir gönderme olarak "palamutlar"'dır. Dünya sıralamasında 38,95 puanla 36. sıradadır.
Sonuçlar özeti

(Yalnızca tam uluslararası)
| Rakip | İlk maç | Oynadığı | Galibiyet | Beraberlik | Mağlubiyet | Yüzde |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Belçika | 2007 | 2 | 0 | 0 | 2 | 0.00% |
|  Finlandiya | 2008 | 2 | 2 | 0 | 0 | 100.00% |
|  Almanya | 2007 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0.00% |
|  Lüksemburg | 2007 | 1 | 1 | 0 | 0 | 100.00% |
|  Rusya | 2008 | 2 | 0 | 0 | 2 | 0.00% |
|  Sırbistan | 2007 | 1 | 1 | 0 | 0 | 100.00% |
| özet | 2007 | 9 | 4 | 0 | 5 |  % 44.44 |
Sonuçlar

Uluslararası oyunlar ve maç numaralandırması hakkında bilgi almak için  Kadın uluslararası ragbi sayfasına bakınız.
Kömür

Kömür
Kömür, katmanlı tortul çökellerin arasında bulunan katı, koyu renkli, karbon ve yanıcı gazlar bakımından zengin kayaçtır. Taşkömürü torkugillerden oluşur. Kömür çoğunlukla diğer elementlerin değişken miktarlarda bulunmasıyla oluşur. Asıl bileşeni karbondur; bunun yanında değişken miktarda hidrojen, kükürt, oksijen ve azot içerir. Isı için yakılan bir fosil yakıt olan kömür dünyanın birincil enerjisinin yaklaşık dörtte birini ve elektriğinin beşte ikisini sağlar. Bazı demir ve çelik üretimi yapan işletmeler ve diğer endüstriyel faaliyetler kömürü yakar. Kömürün ekstraksiyonu ve kullanımı birçok erken ölüme ve çok fazla hastalığa neden olur. Kömür'den her yıl binlerce kişi erken ölüyor.
Dünyanın çoğu bölgesinde bulunan kömüre, yerin yüzeye yakın bölümlerinde ya da çeşitli derinliklerde rastlanır. Kömür çok miktarda organik kökenli maddenin kısmi ayrışması ve kimyasal dönüşüme uğraması sonucunda oluşan birçok madde içerir. Bu oluşum sürecine kömürleşme denir.
Tarihçe

İlk olarak milattan önceki yıllarda Çinliler tarafından kullanıldığı bilinmektedir. Kömür işletmeciliğine ait dokümanlar 12. yüzyıla aittir. Kömürün yoğun olarak kullanımı ise 18. yüzyılın ikinci yarısına rastlar. Özellikle gelişen sanayi ve endüstri, kömür kullanımını arttırmış, kömürü önemli bir mineral haline getirmiştir. Roma döneminde kentte demir işçiliği için kömürün kullanıldığına dair kanıtlar bulunmuştur. Kömür demir-çelik sanayisinin hammaddesi olarak kullanılmış ve buharlı motorlarda, buharın oluşumu için yakıt olarak kullanılmıştır. Sanayi Devriminin gelişimi ile buhara olan ihtiyaç kömürün büyük ölçekli kullanımına yol açtı. Kömür bir enerji kaynağı olarak bulunmasaydı İngiltere, 1830'lu yıllarda su değirmenlerini çevirmek için tüm kaynaklarını tüketirdi. Bitümlü kömür ve Antrasit arasındaki bir sınıf, bir zamanlar buharlı lokomotifler için yakıt olarak yaygın kullanıldığı için "buhar kömürü" olarak biliniyordu. Kuru küçük buhar somunları olarak da adlandırılan küçük "buhar kömürü", evsel su ısıtması için yakıt olarak kullanılmıştır. Bugün çıkarılan kömürün büyük bölümü ise elektrik üretimi ve çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Kömürün en büyük tüketici ve ithalatçısı Çin'dir. Çin, Dünya kömürünün neredeyse yarısını çıkarıyor, Çin'in ardından Hindistan yaklaşık onda biri ile takip ediyor. Avustralya, Dünya kömür ihracatının yaklaşık üçte birini oluşturuyor ve onu da Endonezya ve Rusya takip ediyor.
Etimoloji

"Kömür" kelimesi Öztürkçe olup muhtemelen Eski Türkçede "yanmak" anlamına gelen "köñ-" fiil köküne "+mUr" ekinin getirilmesi sonucunda oluşmuştur. Aynı fiil kökü, "köz" ve (yöresel bir kelime olan) "göyünmek" sözcüklerinin de kökenidir. Sevan Nişanyan, bu fiil köküyle Akadca "gumāru", Süryanice "gumartā" ("odun kömürü, köz") ve Arapça "camr/camra(t)" sözcükleri arasında bir benzerlik olduğunu işaret ederek Eski Ortadoğu medeniyetleri ile Eski Orta Asya Türkleri arasında MÖ 1. binyıl başlarına dayanan bir etkileşimin varlığı ihtimalini sorgulamaktadır.
Jeoloji

Kömür makerallar, mineraller ve sudan oluşur. Fosiller ve kehribar kömürde bulunabilir.
Kömürün oluşumu

Bu teori, yaklaşık 360 milyon yıl önce, bazı bitkilerin selülozlarını daha sert ve daha odunsu hale getiren karmaşık bir polimer olan lignin üretme yeteneğini geliştirdiğini belirtiyor.. Böylece ilk ağaçlar gelişti. Ancak bakteri ve mantar, lignini ayrıştırma yeteneğini hemen geliştirmedi, bu yüzden odun tamamen çürümedi, tortu altında gömüldü ve sonunda kömüre dönüştü.
Bataklıklarda uygun nem ve sıcaklığın oluşması, ortamın asit miktarının artması, gerekli organik maddelerin ortamda bulunmasıyla bozunmuş, çürüyen bitkilerin su altına inmesi ve bataklığın zamanla üstünün örtülmesi gibi olaylar sonucu oluşur. Yaklaşık 300 milyon yıl önce, mantarlar ve bakteriler bu yeteneği geliştirerek dünya tarihinin ana kömür oluşum dönemini sona erdirdi. Yüksek basınç ve yüksek sıcaklık altında ölü bitki örtüsü yavaşça kömüre dönüştü. Ölü bitki örtüsünün kömüre dönüşmesine kömürleşme denir. Daha sonra milyonlarca yıl boyunca derin gömünün ısısı ve basıncı su, metan ve karbondioksit kaybına ve karbon oranında bir artışa neden olur. Böylece ilk linyit ("kahverengi kömür" olarak da bilinir), daha sonra alt bitümlü kömür ve son olarak Antrasit ("sert kömür" veya "kara kömür" olarak da bilinir) oluşabilir.
Deltalar (en kalın kömür damarlarının oluştuğu ortamlardır)
Göller ve nehirler (göl kıyıları, kalın kömür damarlarının meydana geldiği uygun bataklık ortamlardır)
Lagünler (deniz etkisinin olduğu ince kömür damarcıklarını meydana getirirler)
Akarsu taşma ovaları (ince kömür damarcıklarını oluştururlar).
Jeolojik devirde iki büyük kömür oluşum çağı vardır. Bunlardan daha eski olanı Karbonifer (345-280 milyon yıl önce) ve Permiyen (280-225) dönemlerini kapsar. Kuzey Amerika'nın doğusu ile Avrupa'daki taşkömürü yataklarının çoğu Karbonifer döneminde; Sibirya, Asya'nın doğusu ve Avustralya'daki kömür yatakları Permiyen döneminde oluşmuştur. İkinci büyük kömürleşme çağı ise Kretase (tebeşir) döneminde başladı ve tersiyer dönemi sırasında sona erdi. Dünyadaki linyitlerin ve yağsız kömürlerin çoğu bu dönemde oluşmuştur. Kömürlerin türediği bitkilerden geriye çok az iz kalmıştır. Kömür katmanlarının altında ve üstünde yer alan kayaçlarda eğreltiotları, kibritotları, atkuyrukları ve birçok bitki fosiline rastlanabilir. Kömürler yoğunluk, gözeneklilik, sertlik ve parlaklık bakımından farklılık gösterebilir. Genellikle kömür türleri bazı inorganik maddeler, genellikle de killer, sülfürler ve klorürler içerir. Bunlar da az miktarda cıva, titan ve manganez gibi bazı elementler de içerir.
Kömür: Bitkiler öldükten sonra, bakteriler etkisiyle değişime uğrar. Eğer su altında kalarak değişime uğrarsa, C (karbon) miktarı artarak kömürleşme başlar. C miktarı %60 ise turba, C miktarı %70 ise linyit, C miktarı %80–90 ise taş kömürü, C miktarı %94 ise antrasit adını alır.
Sınıflandırma / Türler

Kömürler çeşitli şekillerde sınıflandırılabilir. Dört tip kömür vardır: antrasit, taş kömürü, linyit ve turbadır.
Antrasit en değerli kömür türüdür. Pahalı olduğu için kullanımı sınırlıdır. Güçlükle tutuşan, koku ve duman çıkarmadan yanan bir çeşit kaş kömürüdür. %95'i karbondan oluşur. En sert kömür türü olup yandığında diğerlerinden daha fazla ısı verir. Kömürün en üst sıradaki antrasit öncelikle konut ve ticari alan ısıtması için kullanılır. Parlak siyah bir kömürdür. Taş kömürünün %70'i, Linyitin %50'sinden daha az bir kısmı karbondan oluşur. Kömürler organik olgunluklarına göre linyit, alt bitümlü kömür, bitümlü kömür ve antrasit tiplerine ayrılırlar.
Linyit; Sağlığa en az zararlı kömür olan linyit veya kahverengi kömür açıkçası sadece elektrik enerjisi üretimi için yakıt olarak kullanıldı. Jet bazen cilalı kompakt bir linyit formudur. Üst Paleolitik dönemden beri süs taşı olarak kullanılmaktadır.
Linyit ve kısmen alt bitümlü kömürler genellikle yumuşak, kolayca ufalanabilen ve mat görünüştedirler. Bu tip kömürlerin ana özelliği göreceli olarak çok yüksek nem içerirler ve karbon içerikleri düşüktür. Antrasit ve bitümlü kömürler ise genellikle daha sert, dayanıklı, siyah renkli ve camsı parlak görünüştedirler. Göreceli olarak nem içerikleri daha düşük olup, karbon oranları daha yüksektir. Buhar-elektrik enerji üretiminde ve kok kömürü üretiminde öncelikle yakıt olarak kullanılır. Özellikleri linyit ile bitümlü kömürün özellikleri arasında değişen alt bitümlü kömür, öncelikle buhar-elektrik, güç üretimi için yakıt olarak kullanılır.
Grafit; tutuşması zordur ve yakıt olarak yaygın olarak kullanılmaz. Siyah-gri renkte ve dokusu yağlıdır. En çok kalemlerde kullanılır veya yağlama için tozlanır.
Kanal kömürü (bazen "mum kömürü" olarak da adlandırılır), temel olarak liptinitten oluşan ve önemli hidrojen içeriğine sahip, ince taneli, yüksek rütbeli bir kömürdür.
Jeolojik olarak kömürlerin yaşları 400 milyon ile 15 milyon yıl arasında değişir. Genellikle yaşlı kömürler daha kalitelidir.
Kömürler mikroskobik homojen bileşenlerine göre çeşitli kayaç tiplerine de ayrılır. Bu sınıflandırma kömürün türediği malzemeyi ve kömürleşme süreçlerini ele aldığından, aslında genetik bir sınıflandırmadır. Bu sistemde kömür dört temel tipe ayrılır: vitren, klaren, düren ve füzen.
kömür sınıflandırması genellikle uçucuların içeriğine de dayanmaktadır.
Bir başka sınıflandırma sistemi de kömürün ticari değerine yer verir madde içeriğine ve içerdiği katışıklar dikkate alınır.
Kömür; çok eskilerden beri enerji üretiminde, sentetik boyaların çözücülerin, ilaçların hazırlanmasında ara madde olarak ve çeşitli hoş kokulu maddelerin elde edilmesinde kullanılmaktaydı. Ayrıca kömürün yakılmasıyla elde edilen gazlardan yakıt olarak yararlanılır.
Kömürün gazlaştırılması

Kömürün gazlaştırılması işlemi 18. yüzyılda ortaya çıkmış bir düşüncedir. Kömürler ve Kömürü gazlaştırıp özellikle doğal gaz ve petrolün yerini alması düşüncesi vardı ve bu çalışmalar 20. yüzyılın ikinci yarısında hız verilip özellikle 1972-75 yılları arasında yaşanan petrol krizinde hız verilmiş yeni projeler üretilmeye başlanmıştır. Değişik enerji kaynakları bulma çabaları çerçevesinde kömürün ham petrole benzeyen bir sıvı yakıta dönüştürülmesi çabalarına başlanmıştır. Bu amaçla uygulanmaya çalışılan bir yöntemde proliz ve hidrojenlemedir. Bu yöntem yüksek basınç altında bir katalizör yardımıyla hidrojen ile kömürün tepkimeye sokulmasıyla gerçekleşir. II. Dünya Savaşı sırasında Almanya'da kömürün hidrojenlenmesi yaygın olarak kullanılan bir teknikti, ama bu üretim yöntemi petrolden benzin elde etmekten çok daha pahalıya mal olduğundan giderek ticari önemini yitirdi.
Kömürün gazlaştırılması > Odun kömürü

Öte yandan ağacın havasız ortamda yavaş yavaş kısmen yakılmasıyla elde edilen ve siyah barut üretiminde ve metallerin sert yüzeylerinin kaplanmasında kullanılan "odun kömürü" veya "mangal kömürü" denir. Hammaddesi daha çok meşe odunundan sağlanır.
Kömürün gazlaştırılması > Kok kömürü

Taş kömürünün havasız ortamda, bütün uçucu bileşenlerinin giderildiği yüksek sıcaklıklara kadar ısıtılmasıyla elde edilen özellikle bazı önemli ya da önemsiz işlemlerinde kullanılan malzemeye ise kok kömürü denir.
Kok; gerçek anlamda bir kömür değildir. Tabiatta serbest halde bulunmaz, fabrikalarda taş kömürünün içindeki gazların çıkartılmasından sonra elde edilen kömürdür.
Kömürün gazlaştırılması > Havagazı

Havagazı ilk kez 18. yüzyılın sonlarında ayrımsal damıtma yoluyla İngiltere'de üretildi. Hava gazı elektriğin dünyada yaygınlaşmasından önce sokakların aydınlatımasında, merkezî ısıtmada ve konutların ısıtılmasında yaygın olarak kullanıldı. Yerini zamanla doğal gaz almış olmasına rağmen doğal gazın giderek pahalıaşması üzerine kömürden gaz elde etmek için değişik yöntemler aranmaya başlandı. Üzerinde çalışılan yöntemlerden biri de 1870'te geliştirilmiş olan kömürün toz halinde üretildikten sonra yüksek sıcaklıklarda hava ve buharla karıştırılmasıdır.
Dünyada kömür

Bilinen kömür yatakları incelendiğinde, Güney ve Kuzey yarımküreler arasında önemli bir farklılık olduğu görülmektedir. Güney yarım küre kömür bakımından oldukça yoksundur. Bunun nedeni Devoniyen dönem ve daha önceki dönemlerin alçak ovalarında kömür yataklarını oluşturacak ölçüde kalın bitki depolarının birikmesine elverişli bitkisel yaşamın olmayışıdır. Dünya sıralamasında, en büyük kömür tüketici ilk iki ülke Çin ve Hindistan'dır. Toplamda 101 ülke resmi olarak “No New Coal” taahhüdünde bulundu veya son on yılda geliştirdikleri yeni kömür santrali planlarını iptal etti. Kömür talebi 2015 ve 2016 yıllarda %4.2 düştü.
Emisyon Yoğunluğu

Emisyon yoğunluğu, üretilen elektrik birimi başına bir jeneratörün ömrü boyunca yaydığı sera gazıdır. Şu anda yaygın olarak kullanılan elektrik üretme yöntemlerinden biri olan kömür ve petrolün emisyon yoğunluğu yüksektir çünkü üretilen her kWh için yaklaşık 1000g CO2 yayarlar; Doğalgaz ise kWh başına yaklaşık 500g CO2 ile orta emisyon yoğunluğundadır. Diğer tüm üretim yöntemleri kWh başına 100g'nin altına denk düşerek düşük emisyon yoğunluğundadır. Kömürün emisyon yoğunluğu tipe ve jeneratör teknolojisine göre değişir ve bazı ülkelerde kWh başına 1200 g'ı aşar.