Şemseddin Sivasi
Hayatı

Ebu’s Sena, lakabı Şemsed-Din, ismi Ahmed, mahlası Şemsî, şöhreti ise Kara Şems olan Şemseddin Sivasi Tokat ilinin Zile ilçesinin Silis Köyü'nde doğmuştur. Horasan’dan göç eden Ebü’l-Berekat Muhammed Efendi’nin dört oğlundan biridir. Hayatının uzun bir dönemini Sivas’ta geçirdiği için Sivasi denilmiş fakat Sivas ve ahalisinde Şems-i Aziz olarak da anılmaktadır. Eğitimine başlamadan önce babası ve aynı zamanda hocası olan Amasya şehrindeki Halveti Şeyhi Hızır Efendi ile tanışarak duasına nail olmuştur. Şemseddin Sivasi eğitimine 7 yaşında Zile’de başlamasının ardından Tokat’a ağabeylerinin yanına giderek orada Arakiyecizade Mevlana Şemseddin Efendi’nin derslerine katılmıştır. Yirmili yaşlarında İstanbul’da tahsilini tamamlamasının ardından müderris olarak Sahn-ı Seman medreselerinin birinde göreve başlamıştır.
Şemseddin Sivâsî İstanbul’a hicretinin sebebini şu şekilde açıklamıştır: “Çünkü, ‘ilmi şeriften istifa-i haiz olundu, dâru’ssaltanati’l-‘aliyye Kostantiniyye’ye hicret ve tedris ve neşri ‘ulûma iştigal ve himmet ve medarisden hareket ile sahn medarisinin birine vuslat müyessere oldu”.
Müderrislerin bir gün kazasker ziyaretinde makam istemeleri, ilim sahiplerine karşı saygısız davranılması, disiplinsizlik gibi durumları görmesi üzerine mesleği bırakmıştır. İstifa etmesinin ardından Fatih Camii’nde iki rekat tövbe namazı kılmasının ardından Şam üzerinden hacca gidip sonrasında Zile’ye dönmüştür.
Burada vaizlik görevine devam ederken süluk (tasavvuf yolculuğu veya manevi yolculuk) isteğinin artması üzerine Amasya’ya giderek duasını aldığı Hızır Efendi’nin halifelerinden Ezine Pazarı’nda Muslihuddin Efendi’ye intisap etmiştir.
Hocasının vefatından sonra talebe olmak için mürşit aramış, Amasya’da iki tane kamil hoca bulmuş fakat ümmi oldukları için vazgeçmiştir. Tokat’ta bulunan 100 yaşını geçkin zahid ve müttaki olan Şeyh Mustafa Kirbasi Efendi’ye tabi olmak istemiştir. Talebi üzerine Şeyh Kirbasi kendisinin yaşlı olduğunu ve kendisinin irşadı için altı ay sonra bir zatın geleceğini söyler.
İlk hocası olan Arakiyecizade Efendi’yi ziyareti esnasında Şirvan vilayetinden bir Zatın gelerek vaaz ve nasihat verdiğini fakat kimsenin anlamadığını söyler. Şemseddin Sivasi hocası ile sohbet halkasına katılmak için Abdulmecîd Şirvânî ziyaretine giderler. Sohbet bittikten sonra Şeyh Şirvani, Sivasi’ye hitaben “Vatanımı ve emvâlimi terk ile dağlarda, vadilerde bunca meşakkâti senin ahvâlin ve senin terbiyetin için ihtiyâr ettim.” Demesiyle Şeyh Kirbasi’nin bahsettiği kişi olduğunu anlar. Hocasının hizmetine girer ve on yıl yanından durduktan sonra otuz beş yaşlarında icazet alarak irşad faaliyetlerine başlar.
Sivas valisi Hasan Paşa kendi adına inşa ettirdiği, bugünkü Meydan Camii (Yeni Camii) olarak bilinen Hasan Paşa Camii’nde vaizlik görevi için Sivas’a davet edilir. Teklifi kabul etmek istemese de babası ve hocası ile görüşerek evliya ve enbiyaların da yaptığı gibi hicreti de yerine getirmek adına teklifi kabul eder. Öğrencilerini ve kardeşi Şeyh İbrahimi de yanına alarak Sivas’a gider. Sivas’ta vaizlik görevinin yanı sıra tekke açarak irşad faaliyetlerine başlar.
44 yaşında geldiği Sivas’ta hem camide hem dergahta 33 yılını vaaz, nasihat, taat, ibadet, riyazet ile geçirmiştir. Yazıların ve şiirlerin birçoğunu “Yerleşip kaldığımız bu yurt bize çok uğurlu ve hayırlı oldu. Neşr-i ulûm ve ekseri tasnifâtım, hizmet-i irşâdım hep burada oldu. Atiyyeleri bahşeden Cenâb-ı Allâh lütûf ve kereminden bu hicret bereketiyle bana çok evlât ve ahfât da ihsân buyurdu.” dediği Sivâs’ta kaleme almıştır.
Eğridir seferine de katılan Şemseddin Sivasi davet için kapıcıbaşı gelmeden hazır olmuştur. Savaş için kendi kazancı ile 6 deve, halife ve derviş içinde birer at, Sivas’ta mezarı bulunan İslam peygamberi Muhammed sancaktarı Abdulvehab Gazi’nin sancak-ı şerifini yanına almıştır. İstanbul’da kendisini Aziz Mahmud Hüdayi karşılamış ve üç gün boyunca misafir etmiştir. Padişah II. Mehmet Sinan Paşa köşkünde davet vermiş ve Şeyhülislam da katılmıştır. Savaş için önceden haberi olduğunu öğrenen II. Mehmed seferin akıbetine vakıf olduğunu belirterek Şemseddin Sivasi’ye danışır. Sivasi Hadis-i Şerif ile kendine yanıt verdiği rivayet olunarak Hatır-ı şerifinizi hoş tutun diyerek zafer müjdesini verir. Padişah sevince kapılarak üzerindeki samur kürkü Sivasi’ye giydirmiştir. Kapıcılar Kethüdası Mehmed Ağa eliyle iki yüz sikke altını Şemseddin Sivasi’ye, yüz sikke altını da dervişlere ihda ve irsal etmiştir.