stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Trablusgarp Savaşı
Savaş > Savaşın sonu

Bunun üzerine 4 Mayıs'ta İtalya kuvvetleri, Rodos'a çıkarma yaptılar ve iki hafta içerisinde Rodos'u, daha sonraki 2 hafta süre içerisinde On İki Ada olarak bilinen adalar grubunu ele geçirdi. Böylece 389 yıldır Osmanlı yönetiminde kalmış, yönetim merkezi Rodos olan Cezair-i Bahr-i Sefid Eyaleti (On İki Ada) tamamen İtalya'nın eline geçti. 8 Haziran'da Trablus'taki Osmanlı kuvvetleri çöle püskürtüldü. Haziran'dan Ağustos'a kadar süren çarpışmalar sonunda bütün batı sahil şeridi İtalyanların hakimiyetine geçti. 12 Temmuz'da 5 İtalyan savaş gemisi, Osmanlı filosuna saldırmak için Çanakkale Boğazı'na girdi. Ancak boğazın girişine Kilitbahir civarında çelik kablolar çekildiği için 18 Temmuz'da İtalyanlar ilerleyemeden ağır ateş altında kaldılar ve geri çekildiler. Bu, ayrıca savaş içindeki son deniz savaşı olmuştur. Eylül'de Osmanlı İmparatorluğu ve İtalya Krallığı arasında barış görüşmeleri başladı. İki taraf da savaşın bitmesini istemesine rağmen çatışmalar devam ediyordu. 22 Eylül'de güçlü bir Osmanlı mevkii ele geçirildi. Binbaşı Enver Paşa komutasındaki Osmanlı kuvvetleri bazı saldırılar yapsalar da, ağır kayıplar vererek geri çekilmek zorunda kaldılar. Buna rağmen İtalyanlar dörde bir sayı ve büyük silah üstünlüğüne karşın Trablusgarp'ta sonuçsuz durumun ötesine geçemediler, aldıkları bölgelerde de kontrolü sağlayamamaktaydılar; zira bu bölgelerde Arap ve Türk düzensiz kuvvetlerinin gece baskınları, yeniden ele geçirme girişimleri ve gerilla saldırıları ile sürekli kuşatma altındaydı. İtalyanlar bu baskınlara karşı yerel halka sert tedbirler uyguluyordu bu baskınların intikamı ve gözdağı olarak yakalanan kişilerden pek çoğu halkın önünde asılıp idam edildi. Bu sebeple İtalyanlar ise sahilde belli bir kesim dışında bir hakimiyet alanı oluşturamadılar.[kaynak belirtilmeli]
Yine bütün bu çarpışmalar sürerken İngiliz ve ona bağlı Mısır Kuvvetleri'de sözde İtalyanların işgal edeceğinden bahisle 1911'de Trablusgarb- Mısır sınırında bulunan sahildeki Osmanlı'nın Trablusgarp vilayetine bağlı Sallum kentini işgal ettiler; bu kent sonrasında Libya topraklarından çıkıp İngilizlere bağlı Mısır Hidivliği toprağı olmuş onlara bırakılmıştır.
8 Ekim'de Karadağ'ın Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etmesiyle Balkan Savaşları başlayınca, Osmanlı İmparatorluğu her ne pahasına olursa olsun İtalya'yla barışa razı oldu, çünkü Ege Denizi'ndeki İtalyan donanması, Makedonya'ya yardım gönderilmesini engelliyordu. Sonuçta İtalya'nın şartları kabul edildi ve 15 Ekim 1912'de İsviçre'nin Ouchy (Uşi) kentinde antlaşma imzalandı.
Uşi Antlaşması ve savaşın sonucu

Ana madde: Uşi Antlaşması
İsviçre'de Lozan'in bir semti olan Uşi (Ouchy)'de imzalanan antlaşmaya göre;
Osmanlı İmparatorluğu, Trablusgarp ve Bingazi'deki kuvvetlerini çekecek ve buraları İtalya'ya bırakacak,
Osmanlı İmparatorluğu, Trablusgarp'taki Müslümanların haklarını koruyacak,
İtalya Krallığı, On İki Ada'yı Osmanlı İmparatorluğu'na geri verecekti.
Ancak Osmanlı İmparatorluğu, Balkan Savaşları'nda On İki Ada'yı Yunanistan'a kaptırma endişesi içinde kaldığı için adaları, savaştan sonra geri almak şartıyla İtalya'ya verdi. İtalya, Balkan Savaşları bitmesine rağmen adaları vermedi ve 1914'te I.Dünya Savaşının başlamasıyla İtalya ve Osmanlı karşı saflarda savaşa girince de on iki adayı kendi topraklarına kattığını ilan etti.
Savaş sonunda Osmanlı İmparatorluğu, Kuzey Afrika'daki son topraklarını da kaybetmiş oluyordu. Ayrıca ileriki yıllarda Türkiye ve Yunanistan arasında sıkça sürtüşmelere neden olacak olan adalar sorunu da başlamıştı. II. Dünya Savaşı sırasında Almanya tarafından işgal edilen On İki Ada, bir taktik ve hediye olarak Türkiye'ye hediye edilmek istenmiş, ancak ülkenin tarafsızlığını bozacağı için, bu öneri reddedilmiştir. On İki Ada, 1947 yılındaki Paris Antlaşması'yla Yunanistan'a bağlanmıştır.
Osmanlılar, savaş sonucunda Avrupa'daki konumlarını ve statülerini yeniden değerlendirmek zorunda kaldılar. Avrupa diplomasisinin ve uluslararası hukukun kendilerine yardım etmediğini, tam tersine Avrupa'nın Osmanlı topraklarına göz diktiğini düşündüler. Bu yüzden, Osmanlılar, kendi güçlerine ve milli onurlarına dayanmaya karar verdiler.
İtalya'da ise savaş, İtalyan Milliyetçiliği'nin gelişmesine katkıda bulunmuş ve 1922 yılında Benito Mussolini'nin iktidara gelişini kolaylaştırmıştır.
Savaşta içine düşülen çıkmaz, Osmanlı siyasi hayatına 21 Kasım 1911'de Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nın kurulması biçiminde yansıdı. Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nı kuran ve bu fırkaya giren kişilerin tek ortak oldukları konu, İttihat ve Terakki düşmanlığıydı. Fırkanın birinci amacı da İttihat ve Terakki'yi iktidardan uzaklaştırmaktı. İttihat ve Terakki'nin itibarını büyük ölçüde kaybettiği bu günlerde, Hürriyet ve İtilaf'ın ortaya çıkması, çok taraftar toplamasına ve dağınık durumdaki muhalefeti birleştirmesine sebep oldu.
Savaşta ilkler

Trablusgarp Savaşı, dünya tarihinde ilk kez uçakların savaş aracı olarak kullanıldığı savaştır. Trablusgarp Savaşı'nda İtalyan uçakları savaş sırasında bombalama ve bildiri dağıtma gibi görevler üstlenmişlerdi. İtalyan pilot Giulio Gavotti 1 Kasım 1911'de dünya tarihinde ilk kez uçaktan Osmanlı askerlerinin üzerine bomba atarak bir hava saldırısı gerçekleştirdi. Bunun için İtalyanlar dünyada bir ilki gerçekleştirmişlerdir.
Trablus'taki hava harekâtı yapılırken siyasi ve psikolojik sonuçlar elde etmek için Osmanlı hatlarının gerisine ve Arapların üzerine bildiriler atılmıştı. Tarihte uçak ile atılan ilk bildiri şöyleydi:
"Trabluslu Araplar'a: Bizimle gelmek için ne bekliyorsunuz? Camilerinizde ibadet etmek arzusunu duymuyor musunuz? Ailelerinizle sakin yaşamak istemiyor musunuz? Bizim de kitabımız var, biz de namuslu ve dindarız. İtalya, babanızdır. Çünkü Memleketimiz, anneniz Trablus'la evlenmiştir."
Ayrıca, Osmanlı tarafından ilk uçak bu savaşta düşürülmüştür.
Galeri

İtalyan donanması Trablus'u kuşatıyor. (Ekim 1911)
İtalyan askerleri Trablus'a yapılan çıkartma sırasında. (Ekim 1911)
İtalyan askerleri Trablus'a yapılan çıkartma sırasında. (Ekim 1911)
İtalyan askerleri Trablus'a yapılan çıkartma sırasında. (Ekim 1911)
İtalyan bataryaları Trablus yakınlarında
İtalyan askerleri mevzilerinden ateş ederken. (Trablus 1911)
İtalyan bataryaları Bingazi'yi bombalarken. (1911)
Yerde oturanlar (Sağdan sola): Süvari Yüzbaşısı Reşit Bey, Piyade Mülazımı Murat Bey, Erkan-ı Harbiye Yüzbaşısı Nuri Bey, Derne Kumandanı Erkan-ı Harbiye Binbaşısı Mustafa Kemal Bey, Jandarma Bölük Kumandanı Ali Bey, gönüllü mücahit Meclis-i Ayan katiplerinden Saadettin Bey.
Ayakta pantolonlu zevat; Sağ köşedeki Topçu Yüzbaşı Şükrü Bey, sol taraftaki Topçu Mülazımı Sadık Bey (yıl 1912)
Trablus'u bombalayan İtalyan zeplinleri
Mustafa Kemal Trablusgarp'ta
Mustafa Kemal Paşa, Fuat Bulca, Enver Paşa ve Nuri Conker’in cephe hattında toplu çekindikleri fotoğraf (19 Aralık 1911)
Kurmay Binbaşı Mustafa Kemal ve silah arkadaşları, Derne'deki Kızılay çadırı önünde; 1912.
Kurmay Binbaşı Mustafa Kemal (solda), Mücahit Bedevi Kuvvetleri önünde emirlerini yazdırırken, (Derne, Trablusgarp Vilayeti (Libya), 1912)
16 Mayıs 1912: Rodos'ta Osmanlı garnizonunun İtalyan general Ameglio'ya teslim oluşu
Bakır

Bakır, Cu sembollü ve 29 atom sayılı bir kimyasal elementtir. Çok yüksek termal ve elektrik iletkenliği olan yumuşak, dövülebilir ve sünek bir metaldir. Yeni açığa çıkmış saf bakır yüzeyi pembemsi-turuncu renklidir. Bakır, ısı ve elektrik iletkeni olarak yapı malzemelerinde, çeşitli metal alaşımların bileşiminde, som gümüş gibi kuyumculukta, kupronikel denizcilik donanımı ve madenî para yapımında ve konstantan yük ölçerlerde (İngilizce: strain gauge) ve sıcaklık ölçen termokupllarda kullanılır.
Bakır, doğada doğrudan kullanılabilir metalik formda (doğal metal) oluşabilen birkaç metalden biridir. Bakır çok erkenden, M.Ö. 8000'den itibaren birkaç bölgede insanlığın kullanımına yol açtı. Binlerce yıl sonra yaklaşık M.Ö. 5000'lerde sülfür cevherlerinden ergitme yapılan ilk metaldi; takriben M.Ö. 4000'lerde kalıpta şekle dökülen ilk metaldi; ve yaklaşık M.Ö. 3500'lerde bronz yapmak için başka bir metal, kalay ile bilerek alaşımlanana ilk metaldi.
Roma dönemi'nde, bakır esas olarak metalin adının kökeni olan Kıbrıs'ta çıkarılmış, "aes сyprium"dan (Kıbrıs metali), daha sonra сuprum (Latince) olarak değiştirilmiştir. Coper (Eski ingilizce) ve copper bundan türetilmiştir daha sonraki yazım ilk olarak 1530 civarında kullanılmıştır.
Yaygın olarak karşılaşılan bileşikler azurit, malakit ve turkuaz gibi minerallere sıklıkla mavi veya yeşil renkleri veren ve tarihte pigment olarak kullanılan bakır (II) tuzlarıdır.
Binalarda, genellikle çatı kaplamada kullanılan bakır, yeşil bakır pası (İngilizce:verdigris) veya patina oluşturmak üzere oksitlenir. Bakır bazen dekoratif sanatta hem temel metal formunda hem de bileşiklerde pigment olarak kullanılır. Bakır bileşikleri bakteriostatik etken maddeler, mantar öldürücüler ve ahşap koruyucular olarak kullanılır.
Bakır, solunum enzim kompleksi sitokrom C oksidaz temel bileşeni olduğundan, eser diyet minerali olarak tüm canlı organizmaları için gereklidir. Yumuşakçalar ve kabuklularda bakır, kan pigmenti hemosiyanin bileşenidir, balıklarda ve diğer omurgalılarda bunun yerini demir-kompleksli hemoglobin alır. İnsanlarda bakır esas olarak karaciğer, kas ve kemikte bulunur. Yetişkin vücudu, vücut ağırlığının kilogramı başına 1.4 ile 2.1 mg arasında bakır içerir.
Bakır, 1B geçiş grubunda yer alan kimyasal element. Bakır, dünyanın hemen hemen tüm bölgelerinde bulunması nedeniyle geniş ölçüde üretiminin yapılabilmesi, elektriği diğer bütün metaller içinde gümüşten sonra en iyi ileten metal olması ve endüstriyel önemi yüksek olan pirinç, bronz gibi alaşımlar yapması gibi nedenlerden ötürü geniş bir kullanım alanına sahiptir. Simyacılar tarafından element Venüs simgesi ile gösterilmiştir.
2022 yılı itibarıyla Küresel ölçekte toplam bakır rezervi 890 milyon tondur. En çok bakır rezervine sahip ülkeler Şili, Avustralya ve Peru'dur.
Etimoloji

Türkçede yer alan bakır kelimesi ise Eski Türkçe bakır sözcüğünden evrilmiştir ve tarihte geçtiği en eski kaynak olan ve 8. yüzyıla tarihlenen Yenisey Yazıtları'nda, "bakırı buŋsız erti" (bakırı sınırsız idi) şeklinde geçmektedir.
Roma İmparatorluğu döneminde devletin temel bakır üretimi Kıbrıs'tan (Latince adı Cyprus) sağlandığı için bu metale aes сyprium (Kıbrıs'ın metali) adı verilmiş, elementin çoğu dildeki ismi de bu kelimeden türemiştir. Bakır kelimesi İngilizcede copper, Almancada Kupfer, Fransızcada cuivre ve Latincede cuprum şekli ile bulunur. Bir başka görüşe ise metal adını Kıbrıs'tan değil, Kıbrıs adını metalden almıştır.
Kullanım alanları > Elektrik ve elektronik sanayi

Termik (kömür, fuel-oil, motorin, doğalgaz, jeotermal), hidrolik ve nükleer gibi çeşitli enerjilerden yararlanılarak üretilen elektrik enerjisi, genelde uzun mesafelere iletilir; şehir ve köy gibi yerleşim bölgelerine, sanayi tesislerine dağıtılır ve buralarda tüketilir.
Çıplak iletkenler, baralar, yalıtılmış hava hattı ve yeraltı güç kabloları ve ek malzemeleri elektrik enerjisi iletim ve dağıtımının başlıca elemanlarıdır.
Yakın zamana kadar, elektrik enerji iletim ve dağıtımında, bakır, uygun özellikleri nedeni ile bu alandaki ana iletken malzemesi olmuştu. Bakır, yüksek elektrik geçirgenliği, işlenebilme ve mekaniksel özellikleri iyi olan bir metaldir. Bakır, gümüşten sonra en iyi iletken metaldir.
Kullanım alanları > İnşaat sanayii

Bakır, inşaatlarda beton, kiriş ve yüzeylerin güçlendirilmesinde kullanılır.
Kullanım alanları > Kuyumculuk

Bakır, dünyada çok bulunan bir madde olduğu için takı yapımında da kullanılır.
Sınıflandırma

Hidrotermal orijine sahip, emprenye olmuş bakır yatakları. Bunlara porfir yataklar da denmektedir. 1970 yılı itibarıyla Dünya üretiminin yaklaşık %50'si bu çeşit yataklardan elde edilmiştir. Bu tip yataklara ABD, Şili, Peru ve Kanada'da rastlanmaktadır.
Sedimenter yapıdaki maden yatakları. Kalker veya dolomit mineralleri içinde bulunurlar. Daha ziyade Orta Afrika'da rastlanır. Dünya bakır üretiminin %17'si bu yataklardan sağlanır.
Sıvı magma asıllı maden yatakları. Bakır ile birlikte çoğu zaman nikel de taşırlar. Bunlara volkanik-sedimenter yataklar da denir. Dünya'nın birçok ülkesinde, özellikle Kanada, Avustralya ve pek çok Avrupa ülkesinde rastlanılır.
Üretim > Rezervler ve fiyatlar

Bakır en az 10,000 yıldır kullanılmaktadır ancak şimdiye kadar çıkarılan ve ergitme yapılan tüm bakırın %95'inden fazlası 1900'den beri ve yarısından fazlası da son 24 yılda çıkarıldı. Pek çok doğal kaynakta olduğu gibi, Dünya'daki toplam bakır miktarı çok büyük ve yerkabuğunun en üst kilometresinde yaklaşık 1014 tonla bakırın mevcut çıkarma hızıyla yaklaşık 5 milyon yıl değerindedir. Ancak, bu rezervlerin yalnızca çok küçük bir kısmı günümüz fiyatları ve teknolojileri ile ekonomik olarak uygulanabilir durumdadır. Madencilik için mevcut bakır rezervlerinin tahminleri, büyüme oranı gibi temel varsayımlara bağlı olarak 25 ila 60 yıl arasında değişir.
Geri dönüşüm, modern dünyada önemli bir bakır kaynağıdır. Bu ve diğer faktörler nedeniyle, bakır üretimi ve arzının geleceği, zirve petrol'e benzer zirve bakır kavramı da dahil olmak üzere pek çok tartışmanın konusudur.
Bakırın fiyatı tarihsel olarak istikrarsız oldu, ve fiyatı Haziran 1999'da 60 yılın en düşük seviyesi olan 0.60 ABD$/lb (1.32 ABD$/kg) seviyesinden Mayıs 2006'da pound başına 3.75$'a (8.27$/kg) yükseldi. Şubat 2007'de 2.40$/lb (5.29$/kg)'a düştü ardından Nisan 2007'de 3.50$/lb (7.71$/kg)'a yeniden yükseldi. 2009 yılının Şubat ayında, zayıflayan küresel talep ve emtia fiyatlarında bir önceki yılın en yüksek seviyelerinden bu yana yaşanan keskin düşüş, bakır fiyatlarını 1.51$/lb (3.32$/kg) seviyesinde bıraktı.. Eylül 2010 ile Şubat 2011 arasında, bakırın fiyatı metrik ton başına 5,000 Sterlin'den metrik ton başına 6,250 Sterlin'e yükseldi.
Bakır standartları

Blister bakır: %97-98 saflıktadır. Fe, S, Au, Ag, Se, Te ve Ni içerir.
Elektrolitik bakır: %99,9 saflıkta olması istenir.
Ateşte rafine edilmiş bakır: %99,9 saflıkta olması istenir.
OFHC (Oxygen-Free High Conductivity, oksijensiz yüksek iletkenlikte) bakır: %99,99 saflıkta olması istenir.
Canlı bilimleriyle ilişkisi

Askorbit asit, oksidaz, tirosinaz, laktoz ve monoamin oksidaz gibi yükseltgeyici enzimlerin bir parçası olarak birçok bitki ve hayvanda çok az miktarda bulunan bakır, bunların sağlıklı yaşamı için gereklidir. Bakır, bu proteinlerde, oksijen, kükürt ya da azot atomları içeren bağlanma bölgelerinde sıkıca bağlanır.
İnsanların normal beslenme rejimi her gün 2–5 mg arasında bakır gerektirir. Kalıtımsal protein seruloplazmin (kan plazmasında bulunan bir protein) eksikliği aşağı yukarı bütün dokularda, özellikle beyin ve karaciğerde bakır miktarının artmasıyla birlikte gelişir.
Tarihçe

Bakır kendi başına doğada saf olarak metal formunda var olabildiğinden ötürü pek çok eski medeniyet tarafından bilinmiştir. Bakırın ilk kullanımı MÖ 9000'de Orta Doğu'da gözlemlenmiştir. Kuzey Irak'ta MÖ 8700'e tarihlenen bakır bir kolye bulunmuştur. Bakırın ilk başlarda ısıtılmadan soğuk olarak işlendiği, daha sonralarda tavlandığı, izabelendiği ve son olarak eritilerek döküldüğü düşünülmektedir. Tüm bu dört farklı yöntem de Güneydoğu Anadolu'da Neolitik Devir'in başladığı MÖ 7500'lerde aynı anda tespit edilmiştir.
Bakır izabesi farklı bölgelerde birbirinden bağımsız olarak ortaya çıkmıştır. Çin'de MÖ 2800'de, Orta Amerika'da MS 600'de, Batı Afrika'da ise MS 9. veya 10. yüzyıllarda ortaya çıktığı düşünülmektedir. Hassas döküm yönteminin Güneydoğu Asya'da MÖ 4500-4000 civarında bulunduğu ortaya konmuştur. MÖ 3200-3300'de yaşamış Ötzi'nin %99,7 saflıkta bakır içeren bir balta başına sahip olduğu tespit edilmiştir. Ötzi'nin saçında bulunan yüksek arsenik miktarı, bireyin bakır izabesiyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Bakırın izabesinin diğer metallerin işlenmesinin, özellikle de demir izabesinin önünü açtığı öne sürülmektedir.
Önemli bakır mineralleri ve içerikleri

| Mineral | Formül | %Cu | %Fe | %S | %As | %Sb |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nabit Bakır | Cu | 99,9 | 00,1 |   |   |   |
Sülfürler:  
|   Kalkozit | Cu2S | 79,8 |   | 20,1 |   |   |
|   Kovellin | CuS | 66,5 |   | 33,5 |   |   |
|   Kalkopirit | CuFeS2 | 34,6 | 30,5 | 34,9 |   |   |
|   Bornit | Cu5FeS4 | 63,3 | 11,1 | 25,6 |   |   |
Oksitler:  
|  Kuprit | Cu2O | 88,8 |   |   |   |   |
|  Tenorit | CuO | 79,9 |   |   |   |   |
|  Malahit | CuCO3·Cu(OH)2 | 57,5 |   |   |   |   |
|  Azurit | 2CuCO3·Cu(OH)2 | 55,3 |   |   |   |   |
|  Krisokol | CuSiO3·2H2O | 36,2 |   |   |   |   |
|  Kalkantit | CuSO4·5H2O | 25,5 |   |   |   |   |
|  Brokantit | CuSO4·3Cu(OH)2 | 56,2 |   |   |   |   |
|  Atakamit | CuCl2·3Cu(OH)2 | 59,5 |   |   |   |   |
|  Kronkit | CuSO4·Na2SO4·3Cu(OH)2 | 42,8 |   |   |   |   |
Diğerleri:  
|  Enargit | Cu3AsS4 | 48,4 |   | 32,6 | 19,0 |   |
|  Famatinit | Cu3SbS4 | 43,3 |   | 29,1 |   | 27,6 |
|  Tetrahedrit | Cu3SbS3 | 46,7 |   | 23,5 |   | 29,8 |
|  Tenantit | CuAs3 | 52,7 |   | 26,6 | 20,7 |   |
Ek resimler

Kalkopirit minerali.
Azurit minerali.
Kalkozit minerali.
Kuprit minerali.
Bornit minerali.
Enargit minerali.
Kültürel önemi > Kur'an'da

Süleyman’ın emrine de sabahleyin bir aylık, akşamleyin bir aylık yol almakta olan rüzgârı verdik. Onun için bakır madenini eritip akıttık. Cinlerden de rabbinin izniyle onun maiyetinde çalışanlar vardı. Onlardan kim buyruğumuzdan sapsa, ona yakıcı ateşin azabını tattırırdık.
Bakır simgesi.
Bakır
İşlenmemiş bakır.
Flaş eritme işleminin şeması
Dünya'da bakır madenciliği
Malahit minerali
Bakır metali
%99.95 saflıkta bakır
Okside olmuş bir öküz gönü külçesi
Hüseyin Özay

| Hüseyin Özay |
| --- | --- |

Doğum: 10 Ocak 1960 Vezirköprü, Samsun, Türkiye
Ölüm: 2 Ağustos 2021 (61 yaşında)
Defin yeri: Karşıyaka Mezarlığı, Ankara

Hüseyin Özay (10 Ocak 1960, Samsun - 2 Ağustos 2021), Türk seslendirme sanatçısı ve oyuncudur.
İlk olarak Samsun Belediye Konservatuvarında tiyatro eğitimi aldı. 1986 yılında girdiği seslendirme sınavını kazanarak TRT'ye girdi. 1991 yılında kurulan ve sonrasında kurucu üyesi olduğu Ses Bir Derneği ile Dublaj diğer adı ile seslendirme sanatçılarının sorunlarını dile getiren ve duyurmaya çalışan bir uğraş içerisine girdi. Kurtlar Vadisi'nin ilk bölümünde Behiç Türkcan karakterini canlandırdı. Arka Sokaklar, Kavak Yelleri, Kurt Kanunu, Şefkat Tepe, Diriliş Ertuğrul ve Sen Anlat Karadeniz dizilerinde rol aldı.
Kurtlar Vadisi Pusu'daki bazı karakterleri seslendirdi.
2 Ağustos 2021'de öldü.
Seslendirme

Yaratık: Diriliş - 1997 - General Perez
Kurtlar Vadisi Pusu - 2013 - Faruk Adalır
Vedat Günyol Deneme Ödülü

Ünlü deneme yazarı Vedat Günyol anısına düzenlenen deneme ödülü. İMEV (İstanbul Marmara Eğitim Vakfı), Marmara Eğitim Kurumları ve Maltepe Üniversitesi tarafından kurulmuştur. Sonraki yıllarda, Vedat Günyol'un anısını yaşatmak, onu yeni kuşaklara tanıtmak üzere Kartal Belediyesi öncülüğünde, Türkiye Yazarlar Sendikası, Türkiye PEN Yazarlar Derneği, Cumhuriyet Gazetesi ve İstanbul Atatürk Lisesi Mezunları Vakfı'nın desteği ile düzenlenmektedir.
İlki 2005 yılında Nermi Uygur'a verilmiştir.
Abdullah bin Halife Âl-i Sani

| Abdullah bin Halife Âl-i Sani عبد الله بن خليفة آل ثاني> Katar Başbakanı |
| --- | --- |
Görev süresi 29 Ekim 1996 - 3 Nisan 2007
Hükümdar: Hamad bin Halife
Yerine geldiği: Hamad bin Halife
Yerine gelen: Hamad bin Casim
Kişisel bilgiler
Doğum: 11 Şubat 1958 (66 yaşında) Doha, Katar
Bitirdiği okul: Sandhurst Kraliyet Askeri Akademisi
Mesleği: Asker, siyasetçi
Dini: Sünni İslam
Askerî hizmeti
Bağlılığı:  Katar
Branşı:  Katar Kara Kuvvetleri
Hizmet yılları: 1976-günümüz
Rütbesi: Yarbay
Abdullah bin Halife Âl-i Sani (Arapça: عبد الله بن خليفة آل ثاني; d. 1959, Doha), 29 Ekim 1996'dan 3 Nisan 2007 tarihine Katar Başbakanı idi. Halen Emir için danışman olarak hizmet veren ve genellikle tören etkinlikleri ve resepsiyonlarda onu temsil etmektedir.
Şeyh Abdullah, Aralık 1976 yılında İngiltere'deki Sandhurst Kraliyet Askeri Akademisi'nden mezun oldu. Sonra Katar Silahlı Kuvvetleri'ne katıldı ve Yarbay rütbesi ile silahlı kuvvetlerin Komutan Yardımcısı olarak atandı. 1979 yılında, Katar Olimpiyat Komitesi Başkanı olarak atandı ve 1989 yılına kadar bu görevde bulundu. Akıcı şekilde İngilizce ve Fransızca bilmektedir.
Hamad, Süheym, Tamim, Fahad, Muhammed ve Halife adlı altı oğlu bulunmaktadır.
Turgut Reis

Başlığın diğer anlamları için Turgut Reis (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Turgut Reis |
| --- | --- |
1485 – 23 Haziran 1565

Doğum yeri: Turgutreis, Karatoprak, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm yeri: Malta, Akdeniz
Hizmet yılları: 1500 - 1565
Harekât üssü: Akdeniz
Savaşları/Çatışmaları: Preveze Deniz Muharebesi Cerbe Deniz Muharebesi Malta Kuşatması
Turgut Reis (d. 1485 - ö. 23 Haziran 1565), Osmanlı İmparatorluğu donanmasında amirallik yapmış, Trablusgarp fatihi olarak anılan Türk denizcisidir. Beylerbeyi olarak görev yapmış, ayrıca Trablus Beyi olmuştur.
Hayatı > İlk yılları

Anadolu'da Bodrum yakınlarında bugün Turgutreis olarak bilinen Karabağ köyü'nde Alfara Mevkiinde dünyaya geldi. Dönemin kaynaklarına göre Turgut Reis'in babasının adı Veli'dir. 12 yaşında bölgedeki Osmanlı askerleri tarafından mızrak ve ok kullanmaktaki kabiliyetinden dolayı dikkat çekince orduya alınır. Ordu bünyesinde başarılı bir denizci ve topçu haline gelir. Bağlı bulunduğu birlik 1517 yılında Memlûk Sultanlığı seferine katılır. Kahire'de bulunduğu sırada Sinan Paşa komutasındaki donanmaya katılır. Deniz topçuluğundaki başarılarıyla dikkat çekmeyi başarır. Zamanla denizcilikte de gelişme gösterince bir guletin komutasını alır. Çok sayıda başarılı seferden sonra artık bir hafif kadırganın sahibi ve kaptanı olur. Bu dönemde Doğu Akdeniz bölgesinde özellikle Venedik Cumhuriyetinin topraklarına ve ticari hatlarına saldırılar düzenler. 1520 yılında Barbaros Hayreddin Paşa donanmasına katılır. Turgut Reis Barbaros Hayreddin Paşa ile dostluğunu ilerletirken rütbesi de yükselecektir. 1526 yılında Sicilya'daki Capo Passero kalesini ele geçirir. 1526-1533 yılları arasında Sicilya Krallığı ile Napoli Krallığı korsanlık yapar. Bu dönemde Barbaros Hayreddin Paşa ile birlikte Adriyatik kıyılarını yağmalayacak, Girit'teki Kandiye'yi ele geçirecektir.
Hayatı > Preveze Deniz Muharebesi

Ana madde: Preveze Deniz Muharebesi
Preveze Deniz Muharebesi sırasında Osmanlı donanmasının merkezinde 30 kadırgaya komuta eden Turgut Reis, Giambattista Dovizi komutasındaki Papalık Devleti kalyonunu ele geçirerek Dovizi ve mürettebatını esir edecektir. Bu dönemde Venedik gemileri ve topraklarına saldırılarını artırır.
Hayatı > Cerbe valisi

Ana madde: Cerbe Adası
1539 yılında Sinan Paşa, Kanuni Sultan Süleyman tarafından Kızıldeniz'deki donanmanın komutasına atanınca onun yerine Cerbe valisi olarak atanır. Bu dönemde Sicilya, İspanya ve İtalya kıyılarında çeşitli kentlere saldıracak, Gozo, Palasca ve Capraia'yı yağmalayacaktır.
Hayatı > Esaret

Korsika'nın batı sahillerinde gemilerinin bakımını yapmak için mola verdiği sırada Cenevizli komutanlar Giannettino Doria, Giorgio Doria ve Gentile Virginio Orsini tarafından esir edilir. Dört yıl boyunca Ceneviz gemilerinde forsa olarak çalışmak zorunda kalır. Barbaros Hayreddin Paşa tarafından Cenevo'ya yapılan fidye teklifleri reddedilir. 1544 yılında Toulon'da kışlayan Barbaros dönüş yolunda Cenova açıklarına güçlü bir donanmayla gelerek Turgut Reis'in serbest bırakılması için pazarlık yürütür. Bizzat Andrea Doria ile görüşen Barbaros 3500 düka altın karşılığında Turgut Reis'in serbest kalmasını sağlar. Özgürlüğüne kavuşan Turgut Reis, Korsika ve Sicilya bölgesindeki Cenova hakimiyetine karşı saldırılara başlar. Malta'daki Malta Şövalyeleri de bu saldırılardan payını alır.