stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Fas
Coğrafya

| Fas |
| --- | --- |

Kıta: Afrika
Bölge: Mağrip
Koordinatlar: 32°00′N 5°00′W
Yüzölçüm: dünyada 40 (57 tartışmalı bölge Batı Sahra'sız). sırada 710.850 (446.550 tartışmalı bölge Batı Sahra'sız) km² Kara : 99,94 %  Su : 0,06 %
Kıyılar: 3.600 (1.835 tartışmalı bölge Batı Sahra'sız) km
Sınırlar: toplam: 2017,9 km Cezayir 1.605 km İspanya (Ceuta): 6,3 km İspanya (Melilla) 9,6 km km
En yüksek nokta: 4.165 m (Cebel Toubkal)
En alçak nokta: −55 m (Sebkha Tah)
En uzun nehir: 1.100 km (Dra nehri)
En büyük göl: 
Fas, Afrika'nın kuzeybatısında bir ülkedir. Atlantik okyanusu kıyıları Cebelitarık boğazı ile Akdeniz kıyılarını ayırır. Güneyinde tartışmalı Batı Sahra bölgesi ile güney ve güneydoğusunda Cezayir bulunmaktadır. Batısında atlantik kıyılarına yakın Kanarya Adaları ve Madeira Adaları bulunmaktadır. Kuzeyinde Cebelitarık İspanya'yı Fas'tan ayırır.
Başkenti Rabat'tır. Büyük şehirleri Kazablanka, Agadir, Fez, Marakeş, Meknes, Tetouan, Tanca, Oujda, Ouarzazate ve Laayoune'dir (Batı Sahra).
Coğrafya > Yer şekilleri

Afrika'da bulunan sıra dağ dizisi olan Atlas Dağları kıtanın kuzeybatısında Fas'tan başlayarak, Cezayir ve Tunus ülkelerine uzanır. Dağlar Fas'ın üçte ikisini kaplar ve yüksek doruklara erişir. 4.000 metreyi geçen dorukları bulunur. Cebel Toubkal, ülkenin en yüksek noktası, 4.167 metredir. Fas'ta 4 ana dağ sırası bulunur; Atlas Dağları (Yüksek Atlas, Sahra Atlasları ve Orta Atlaslar) ve Rif Dağları.
Kuzeydeki ilk sıra Akdeniz'e sınır oluşturur. Cebel Tihithin ile 2.456 metrelik doruğa ulaşır. Rif Sıradağları bu bölgede sıralanır. Orta Atlaslar, Fas'ın su kuleleri olup doğudaki çorak düzlüklerle batıdaki verimli arazileri birbirinden ayırır. Doğuya doğru 3.100 metreyi geçen doruklar (örneğin Cebel Bou Naceur) bulunmakta. Batıda yükseklikler azalarak platolara ve düzlüklere izin verir. Güneyde Yüksek Atlaslar ile sınırlanır. Ülkedeki en önemli dorukları şöyledir:
| Dağ | Doruk | Yükseklik |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Rif dağları | Tdeguen doruğu | 2.465 m |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Orta Atlaslar | Bonasr doruğu | 3.326 m |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Orta Atlaslar | Boiblan doruğu | 3.190 m |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Yüksek Atlas | Toubkal doruğu | 4.165 m |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Yüksek Atlas | Component doruğu | 4.071 m |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Küçük Atlaslar | Leem doruğu | 2.531 m |  |  |  |  |  |  |  |  |
Kaynak: Fas Resmi internet sitesi (Arapça)
Ovalar genellikle Rif ve Atlas sıradağları arasında kalan bölgede bulunmaktadır. Sebou Havzası 36.000 km² yüzölçümü ile alçak platoları, nehirleri, tepeleri ve verimli ovaları ile burada bulunur. Garb ovasında şeker pancarı, pirinç, şeker kamışı ve tütün yetiştirilir ve bu ova içindeki mantar meşesi ve okaliptüs işletmelerinin olduğu Maâmora ormanı ile diğerlerinden ayrılır.
Geniş düzlükler ve fosfat platoları Kongo DC sınırına kadar uzanır. Şaouya, Dukkala ve Tadla ovalarına Orta Atlas sıradağları sırtlarında bulunur. Daha güneydeki Haouz ovasına, Marakeş yakınlarında, Souss ovasına okyanus, Yüksek Atlaslar ve Orta Atlaslar arasındaki üçgende rastlanılır. Kuzeyde Lukos, Nekkor, Trifa, Ouergha, Baht, Inaouen gibi daha küçük ova ve verimli vadileri de bulunmaktadır.
Güneyde, Erg Çebbide, Cezayir sınırı yakını, Fas'ın taş ve kumla kaplı en büyük bölgesidir. Burada kumulların yüksekliği 200 metreye ulaşmaktadır.
Coğrafya > Yer şekilleri > Su

Fas su kaynakları, Dünya su kaynakları endeksi ortalamasına göre (ortalama 9,1'e göre), su kaynaklarında 5,4 puanla ve su zenginliği endeksine göre 46. sırayla, orta ila zayıf arasında addedilir. Toplam yenilenebilir su kaynağına göre sıralandığında yıllık 20~23 milyar m³lük hacimle 174 ülke arasında 114. sırada yer alır ve temiz su kaynağında yıllık 12,6 km³'lük hacimle de 41. sırada yer alır.
Coğrafya > Bitki örtüsü

Ağırlıklı olarak Akdeniz bitki örtüsü karakteri gösterir. Dağlık bölgeleri ağaçlara, (ardıç, meşe, sedir vd.) ve diğer dağ bitkilerinin büyümesine olanak verir. Ovalarında zeytin, sakız ağaçları yetişir. Ayrıca Atlas dağları ağaçların büyümesi için uygun ortama olanak sağlamaktadır. İç bölgelerde Alafh ve Binalşibh'de ağaçlara ev sahipliği yaparken ve güney bölgelerde ise vahalar palmiye ağaçlarının büyüme için ideal yerlerdir.
Fas çölleşme sorunu yüzünden yılda 31 hektarlık ormanlık alanını kaybetmektedir. Sorun sadece güney bölgelerinde değil, kuzeyde de sarî olup sadece 1920 yılından bu yana kuzeydeki orman alanlarının yarısından fazlasını kaybetmiştir, özellikle 1951 (yüzbin hektar) ile 1992 (altmış bin hektar)arasındaki dönemde. Güneyde ise kumlar280 bin hektarı süpürdü ve sadece Fas'ta mevcut olan pek çok türün de dahil olduğu 1500 bitki nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya kaldı.
Siyaset ve yönetim

Fas'ın, Batı Sahra'yı işgal etmesi sebep gösterilerek, Afrika Birliği'nden geçici süreliğine çıkarılmıştır. 2011 başlarında meydana gelen demokrasi ayaklanmalarından Fas da etkilenmiş, halkın idareye karşı rahatsızlıkları çeşitli yürüyüş ve gösterilere sebep olmuştur. Fas, Temmuz 2016'da yaptığı açıklamada yeniden Afrika Birliği içerisinde yer almayı hedeflediğini açıklamıştır. Ülke Aralık 2016'da yaptığı yeni üyelik başvurusu ile birlik içerisinde yeniden yer almak istediğini ifade etmiştir. 30 Ocak 2017 tarihinde gerçekleştirilen 28. Afrika Birliği toplantısında Fas yeniden üyeliğe dahil edilmiştir. 20 Şubat 2011'de Rabat'ta yapılan (katılımında Facebook gibi İnternet sitelerinin de etkisinin olduğu) büyük mitingden sonra Kral Muhammed El-Sadis (VI. Muhammed) halka yaptığı ilk ulusa seslenişle reform sözü vermiştir. Kral Muhammed, komisyonun başkanlığına Abdüllatif Menuni'nin getirildiğini, Menuni'nin haziran ayına kadar kendisine anayasa reformu önerilerini sunacağını kaydetmiştir. VI. Muhammed anayasada reform sözünü tutmuş, yapılan reformla yetkilerinin devrini referanduma sunmuştur. Halkın Krala karşı büyük saygısının olmasının nedeni babası II. Hasan'dan sonra baskıcı rejime son vermesi ve İslam peygamberi Muhammed'in soyundan gelmesidir. (Kazablanka'daki II. Hasan Camii'nde altından yapılan levhada şeceresinde gösterilmektedir)
Siyaset ve yönetim > İdari yapılanma

Fas idari olarak 16 bölgeye ve altında 62 vilayete (Fransızca: préfecture) ve alt bölgeye (Fransızca: provinces) bölünmüştür.
Siyaset ve yönetim > İdari yapılanma > Bölgeler

TangierTétouan
Chaouia-Ouardigha
Meknès-Tafilalet
Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra
Tadla-Azilal
Souss-Massa-Draâ
Rabat-Salé-Zemmour-Zaer
Oriental
Gharb-Chrarda-Béni Hssen
Doukkala-Abda
BüyükKazablanka
Marrakech-Tensift-El Haouz
Guelmim-Es Semara
Fès-Boulemane
Taza-Al Hoceima-Taounate
Cezayir
İspanya
Kanarya Adaları (İsp.)
Melilla (İsp.)
Batı Sahra
Cebelitarık Boğazı
Atlantik Okyanusu
Akdeniz
Ayrıca bakınız: Fas'ın bölgeleri
2015'te yerel yönetimi güçlendirme/Bölgeselleştirme Kanununun yürürlüğe girmesi ile, 12 bölge oluşturulmuştur. Buna göre bölgeler:
Tanger-Tétouan-Al Hoceïma
L'Oriental
Fès-Meknès
Rabat-Salé-Kénitra
Béni Mellal-Khénifra
Casablanca-Settat
Marrakech-Safi
Drâa-Tafilalet
Souss-Massa
Guelmim-Oued Noun
Laâyoune-Sakia El Hamra
Dakhla-Oued Ed Dahab
Siyaset ve yönetim > İdari yapılanma > Vilayetler

Ayrıca bakınız: Fas'ın vilayet ve alt bölgeleri
Fas 37 vilayet ve iki büyük şehre* bölünmüştür: Agadir, Al Hoceima, Azilal, Beni Mellal, Ben Slimane, Boulemane, Casablanca*, Chefchaouen, El Jadida, Sraghna El Kelaa, Er Rachidia, Essaouira, Fes, Figuig, Guelmim, Ifran, Kenitra, Khemisset, Rommani, Khenifra, Khouribga, Laayoune, Larache, Marakeş, Meknes, Nador, Ouarzazate, Oujda, Rabat-Sale*, Safi, Settat, Sidi Kacem, Tanca, Tan-Tan, Taounate, Taroudannt, Tata, Taza, Tetouan, Tiznit; ayrıca üç province/alt bölge Ad Dakhla (Oued Eddahab) Boujdour ve Es Smara.
Ekonomi > Tarım

Fas'ta tarım için ülkenin iş gücünün yaklaşık %40'ını kullanır. Ve böylece, tarım ülkenin en iş kolu konumunda yer alır. Arpa, buğday ve diğer hububat ana ürünler arasında yer almaktadır. Atlantik kıyısında, geniş ovalarda zeytin, narenciye ve üzüm yetiştirilmektedir.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sıralama | Ürün | Değeri (x $1000) | Üretim | Miktara göre  dünya sıralaması | Değere göre  dünya sıralaması |
| 1 | Buğday | 939.150 | 6.400.000 | 19 | 17 |
| 2 | Doğal Tavuk eti | 635.889 | 446.424 | NA | NA |
| 3 | Zeytin | 616.541 | 770.000 | 6 | 6 |
| 4 | Domates | 480.433 | 1.300.000 | 17 | 17 |
| 5 | Doğal Sığır eti | 433.257 | 160.384 | NA | NA |
| 6 | İnek sütü, toptan, taze | 409.566 | 1.750.000 | NA | NA |
| 7 | Arpa | 389.709 | 3.800.000 | 12 | 7 |
| 8 | Doğal kuzu eti | 325.935 | 119.706 | NA | NA |
| 9 | Badem, kabuklu | 307.240 | 104.115 | 5 | 5 |
| 10 | Portakal | 231.910 | 1.200.000 | 14 | 14 |
| 11 | Patates | 230.032 | 1.500.000 | NA | NA |
| 12 | Yumurta | 221.668 | 267.267 | NA | NA |
| 13 | Çalı fasulyesi | 173.716 | 182.180 | 3 | 3 |
| 14 | Üzüm | 171.485 | 300.000 | NA | NA |
| 15 | Elma | 169.166 | 400.000 | NA | NA |
| 16 | Çilek | 168.627 | 124.239 | 11 | 11 |
| 17 | Kuru soğan | 136.521 | 650.000 | 23 | 23 |
| 18 | Kavun | 134.386 | 730.000 | 8 | 8 |
| 19 | Mandalina | 128.945 | 522.000 | 12 | 12 |
| 20 | Anason rezene | 127.126 | 23.000 | 7 | 7 |
Ekonomi > Turizm

Fas'ta genel olarak çöl turizmi yaygındır. Fas 2018 yılında Afrika'nın en çok ziyaret edilen ülkesi olmuştur.
Demografi

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Yıl | Nüfus bin | Yıllık artış (%) |
| 1960 | 11.626 | - |
| 1971 | 15.321 | 2,89 |
| 1982 | 20.450 | 3,04 |
| 1994 | 26.019 | 2,27 |
| 2004 | 29.840 | 1,47 |
Arap ülkeleri içerisinde Fas, Mısır, Sudan ve Cezayir'den sonra dördüncü kalabalık nüfusa sahip ülkedir. Çeşitli doğal çevrelerin çok eşitsiz yapılaşma sunması sonucunda nüfus, ülke içinde çok düzensiz olarak dağılım göstermektedir. Çorak ya da çöl bölgelerinin hemen hemen ıssız olmasına karşın Akdeniz kesimi ovaları ya da Atlas Okyanusu'na yakın kuzey kesimlerdeki ovalar oldukça yoğun nüfus barındırmaktadırlar. Rif ve Anti Atlaslar gibi bazı dağ kütlelerinin de nüfusu yoğundur.
Kentleşme de çok eşitsizdir; Kuzey Fas'ın Atlas Okyanusu kesiminde, özellikle Casablanca-Kenitra ve Fas-Rabat eksenlerinde kentleşme yoğundur. Bununla birlikte, kentleşme hızla ilerlemektedir: 1926'da nüfusun %10'dan azı kentlerde yaşarken 1981'de bu oran yaklaşık % 40'a çıktı. Kazablanka, Rabat, Asfi ya da Agadir gibi modern kıyı kentlerinin gelişmesi, Fes ve Marakeş gibi iç kesimlerdeki geleneksel eski kentlerde oranla çok daha belirgindir.
Ülkede nüfus artışı hızlıdır: 20. yüzyılın başında Fas'ın nüfusu 5 milyondan azdı; 1954'te 10 milyona ulaşan nüfus 1985-1990 yıllarında 22 milyona ulaştı ve bu rakam günümüzde 33 milyonun üzerinde seyir etmektedir. Doğal nüfus artış oranı %3 dolaylarındadır; aile planlaması siyaseti sayesinde doğumlar azalmaya başladıysa da, gene de doğum oranı çok yüksektir. Fas genç bir nüfusa sahiptir: 15 yaşından küçükler toplam nüfusun yarısına yakınını oluşturmaktadırlar.
Demografi > Din

Ayrıca bakınız: Fas'ta din
Faslıların çoğunluğu Müslüman ve Maliki mezhebindendir. Geçmişte özel bir öbek oluşturan Fas'taki Musevi nüfus, 1956'da başlayan göçler sonucu bütünüyle ortadan kalkmıştır. Sömürge döneminde çok olan Avrupalıların sayısı günümüzde 50.000'i aşmamaktadır. Avrupalılar daha çok Rabat ve Casablanca'da toplanmıştır.
Demografi > Dil

Resmî dilleri Arapça olmasına rağmen devlet dairelerinde Fransızca kullanılmaktadır. Halk arasında kullanılan Arapçaya Darija denilir ve diğer Arap ülkeleriyle karşılaştırıldığında  değişiktir. Nüfusun büyük bir bölümü Berberilerden oluşur ve çeşitli Berberi dilleri halkın üçte birince konuşulur, ancak özellikle dağlık kesimlerde Araplaşma sürmektedir. Bunların başında Sheluh veya Shelha dili, güneyde Sousi halkı tarafından konuşulmaktadır. Kuzeyde ise Tamazigt dili Kuzey Berberileri tarafından kullanılmaktadır.
Ülkenin kuzey kesimi İspanyolların etkisi altında kaldığından buralarda İspanyolca konuşanlara rastlamak mümkündür. Bugün sorunlu olan Batı Sahra topraklarında da İspanyolca konuşulmaktadır.
Sanat > Mimari ve dekorasyon

Geçen yüzyılın altmışlarında popüler olan ve ortaklaşa yapılan sergilerle gelişen, manda döneminin sanatta etkisini bu dönemin Fas resimlerinde görülebilir.
Fas'ta dekorasyonda görülen çeşitlilik ve renklerdeki kontrast, ülkedeki ve çevresindeki medeniyetlerin çeşitliliğinin yansımasıdır. Geleneksel Fas modası pek çok kültür ve geleneğin çeşitliliğinin sonucu olarak Fas millî giyimini karakterize eder.
Mağribi mimarisi bu bölgede özelliklerini kazanırken diğer mimari akımlara göre daha yavaş bir gelişim göstermiştir. Seville, Granada, Marakeş ve Fes gibi şehirlerin yapıları bu mimari tipinden (doğal olarak) etkilenirken dünyanın pek çok farklı bölgesinde de Mağribi mimarisinin etkilerini görmek mümkündür.
Eğitim

Ayrıca bakınız: Fas'taki üniversiteler listesi
Galeri

Çöl manzarası
Rebat, Kale Kapısı
Marakeş, Cemaa el Fna
Volubilis'te bir Roma mozaiği.
Güney Fas'tan bir Berberi kadın. Fotoğraf 1940-1960 yılları arasında çekilmiştir
Argan ağaçları Fas'a özgü, endemik bitkilerdir. Besleyici, kozmetik ve çok sayıda tıbbi özellikleri için değerli olan Argan yağı bu ağacın meyvesinden sağlanır.
Geleneksel Fas salonu
Silo (dizi, 2023)

| Silo (dizi, 2023) |
| --- | --- |
Tür:  Bilimkurgu  Distopik  Drama 
Proje tasarımcısı: Graham Yost
Uyarlama: Hugh Howey
Başrol:  Rebecca Ferguson  Rashida Jones  David Oyelowo  Common  Tim Robbins  Harriet Walter  Avi Nash  Rick Gomez  Chinaza Uche 
Besteci: Atli Örvarsson
Ülke: ABD
Dili: İngilizce
Sezon sayısı: 2
Bölüm sayısı: 20
Yapım
Yönetici yapımcı:  Graham Yost  Morten Tyldum  Rebecca Ferguson  Nina Jack  Hugh Howey  Fred Golan  Remi Aubuchon  Ingrid Escajeda 
Yapımcı:  Cassie Pappas  Jessica Blaire  Aric Avelino 
Kurgucu:  Hazel Baillie  Christian Sandino Taylor  Keith Henderson  Jean Crupper 
Mekân: United Kingdom
Görüntü yönetmeni:  Mark Patten  David Luther  Laurie Rose 
Gösterim süresi: 43-62 dakika
Yapım şirketi: Mímir Films Nemo Films AMC Studios
Yayın bilgileri
Kanal: Apple TV+
Yayın tarihi: 5 Mayıs 2023 (2023-05-05) - günümüz (günümüz)


Silo, Graham Yost tarafından yazar Hugh Howey'in aynı adlı roman serisine dayanarak yaratılan bir Amerikan bilimkurgu distopik drama televizyon dizisi. Bir topluluğun 144 kattan oluşan dev bir yer altı silosunda var olduğu distopik bir gelecekte geçen dizide Rebecca Ferguson, geçmişinin ve bugününün gizemlerine karışan bir mühendisi canlandırıyor. Filmin kadrosunda Rashida Jones, David Oyelowo, Common, Tim Robbins, Harriet Walter, Avi Nash, Rick Gomez ve Chinaza Uche de rol almaktadır.
Wool'un film uyarlamasının geliştirilmesine 2012'de başlandı. Proje bir dönem rafa kaldırılsa da Mayıs 2021'de Apple TV+ tarafından yayınlanacak diziler arasına seçildi. Ana çekimler Ağustos 2021'de başladı ve on bölümlük ilk sezon 5 Mayıs 2023'ten itibaren yayınlanmaya başladı. Özellikle dünya inşası, yapım tasarımı ve Ferguson'un performansı açısından eleştirmenlerden olumlu eleştiriler aldı. Haziran 2023'te dizi ikinci sezon için hazırlıklar başladı.
Konusu

Bir topluluğun yeraltında yüzlerce kat uzanan dev bir siloda var olduğu distopik bir gelecekte, 10.000 kişi, kendilerini korumayı amaçladığına inandıkları düzenlemelerle sınırlanmış bir toplumda yaşıyor.
| SILO: Season 1 (Apple TV+ Original Series Soundtrack)> No. | SILO: Season 1 (Apple TV+ Original Series Soundtrack)> Başlık | SILO: Season 1 (Apple TV+ Original Series Soundtrack)> Süre |
| --- | --- | --- |
| 1. | "SILO Main Title"   | 1.39 |
| 2. | "Irrevocable"   | 3.10 |
| 3. | "I Want to Go Out"   | 1.32 |
| 4. | "Juliette"   | 1.24 |
| 5. | "Overheating"   | 3.25 |
| 6. | "Amazing Adventures"   | 2.13 |
| 7. | "Spoken Request"   | 4.24 |
| 8. | "The Syndrome"   | 1.58 |
| 9. | "Night Lights"   | 2.28 |
| 10. | "Unsee"   | 2.48 |
| 11. | "Time With You"   | 3.04 |
| 12. | "Dr. Nichols"   | 3.46 |
| 13. | "We Do Not Know"   | 3.54 |
| 14. | "Last Request"   | 2.55 |
| 15. | "Leaving the Silo"   | 3.26 |
| 16. | "They're Lying"   | 2.12 |
| 17. | "The Descent"   | 2.41 |
| 18. | "Race to the Top"   | 2.04 |
| 19. | "Chit Chat"   | 2.51 |
| 20. | "Under Control"   | 2.27 |
| Toplam süre: | Toplam süre: | 54.21 |
Gösterim

Silo'nun özel gö2023 Canneseries'de gerçekleşti. Televizyon dizisi 5 Mayıs 2023'te Apple TV+'ta gösterime girdi. İlk iki bölüm hemen yayınlanmış ve geri kalanı haziran ayına kadar haftalık olarak yayınlanmıştır.
Fizik felsefesi

Fizik felsefesi, klasik ve modern fiziğin içerisindeki teori ve yorumları inceleyen bir bilim felsefesi dalıdır. Fizik teorileri ve yorumlarından yola çıkarak sorduğu sorularla çeşitli cevaplara ulaşmayı amaçlamaktadır. Uzay ve zaman felsefesi, kuantum mekaniği felsefesi, termal ve istatistiksel felsefe gibi alt dallara ayrılmaktadır.
Batı felsefesi ve teorik fizik arasındaki etkileşim, fizik felsefesinin temelini oluşturmaktadır.
Fizik felsefesinin sorgulama alanları

Fizik felsefesinin başlıca soruları uzay, zaman, kuantum mekaniği, termodinamik ve istatistiksel mekanik üzerinedir. Bunun yanında madde, enerji, uzam, parçacıklar, etki-tepki yasası gibi konularda da sorgulamalar gerçekleştirmektedir.
Fizik felsefesinin neredeyse en önemli ilgi alanı, zamandır.
Fizik ve felsefe

Fizik ve felsefe arasındaki etkileşim, tarih boyunca kendisini göstermiştir. Antik Yunan'da doğa felsefesinin ortaya çıkmasıyla bu alanlar arasında başlayan ilişki, Bilimsel Devrim'in ardından ayrışmaları ve fizik felsefesinin kurulmasıyla devam etmiştir.
Fizik ve felsefe > Fizik felsefesinin işlevi

Fizik felsefesi sayesinde, bilimsel yöntemin gelişmesine katkıda bulunulmakta ve yeni fizik çalışmaları için teorik zemin hazırlanmaktadır.
Klasik fizik ve modern fizikte tanımlanması zor olan kavramları açıklamak için çalışmalar gerçekleştirilmekte, aynı zamanda yeni sorgulama alanları açılmaktadır.
Kuantum mekaniği alanında özgür irade üzerine yapılan araştırmalar, determinizm ve indeterminizm gibi etik görüşleri üzerinden ilerlemektedir.
Fizik ve felsefe > Fiziğin felsefeye etkisi

Thomas Kuhn, paradigma değişimleri ve eş ölçülmezlik düşüncelerini geliştirirken fizik tarihinden yola çıkmıştır. Nikolas Kopernik'in Güneş merkezli bir astronomi modeli hazırlaması ve James Clerk Maxwell'in elektromanyetik alanı matematiksel hesaplamalarla göstermesi gibi durumları, paradigma olarak değerlendirmiştir.
Ernst Mach, bilim felsefesi çalışmalarının merkezine fiziğin kullandığı temel yöntemler olan deney ve gözlemi yerleştirmiştir. Bu görüşleri, mantıksal pozitivizmin gelişmesine öncülük etmiştir.
Isaac Newton'un evrenin yapısını parçacıkların hareketi ve konumlarındaki değişime bağlı olarak incelemesi, mutlakiyetçiliği savunmasında etkili olmuştur. Gottfried Leibniz ise, parçacıklar ve mesafeler arasındaki ilişki üzerinden yola çıkarak, ilişkicilik lehine argümanlar öne sürmüştür.
Fizik ve felsefe > Felsefenin fiziğe etkisi

Demokritos'un maddi bir evren anlayışı ortaya koyması ve atomculuğu geliştirmesi, sonraki dönemlerde fizikçilere örnek olmuştur.
Albert Einstein, görelilik teorisi içerisinde pozitivizm ve empirizm gibi felsefi akımlara yer vermiş, aynı zamanda Immanuel Kant'ın düşüncelerinden yararlanmıştır.
Tarihi > Orta Çağ Avrupası

Avrupa'da Orta Çağ'ın sonlarına kadar, Aristoteles fiziği başta olmak üzere Antik Yunan'daki doğa felsefesi çalışmalarından yararlanılmıştır. Thomas Aquinas gibi skolastik filozoflar, Antik Yunan'daki gelişmeleri Hristiyan teolojisiyle bir araya getirmişlerdir. Arapça'dan bazı çeviriler yapılmış, ancak skolastik felsefenin Avrupa'da hakim olduğu dönem boyunca fizikte büyük bir ilerleme yaşanmamıştır.
Kuantum mekaniği felsefesi

Kuantum mekaniği felsefesi, fizik felsefesinin kuantum teorisini inceleyen alt dalıdır.
Kuantum mekaniği felsefesi > Süperpozisyon ve belirsizlik ilkesi

Kuantum mekaniği felsefesinin temel tartışma konularından biri, kuantum nesnelerinin gözlemlenmelerine bağlı olarak birden fazla halde bulunabileceğini öngören süperpozisyon durumudur.
Werner Heisenberg, konum ve momentumun aynı anda hassas değerlerle belirlenemeyeceğini öne sürerek, belirsizlik ilkesinin temellerini atmıştır. Ardından, bu ilkenin kanıtlanabilmesi amacıyla matematiksel fizikçiler tarafından  \Delta x = konumdaki belirsizlik,  \Delta p = momentumdaki belirsizlik,  \hbar  = indirgenmiş Planck sabiti olmak üzere,  \hbar ={\frac {h}{2\pi }} ve  \Delta x.\Delta p\geq {\frac {\hbar }{2}} formülleri geliştirilmiştir. Schrödinger'in kedisi gibi düşünce deneyleri gerçekleştirilerek süperpozisyon durumlarının yol açacağı sonuçlar tartışılmıştır. Bu konuda yaşanan görüş ayrılıklarından yola çıkan fizikçiler ve filozoflar tarafından, yeni kuantum mekaniği yorumları ortaya konulmuştur.
Belirsizlik ilkesi, süperpozisyon üzerinden yola çıkarak niceliklerin başlangıç durumları bilinse bile sonuç durumlarının hiçbir şekilde kesin olarak belirlenemeyeceği görüşü üzerine kuruludur. Kuantum teorisinde olasılıklar, belirsizlik ilkesinin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır.
Kuantum mekaniği felsefesi > Dalga fonksiyonları ve hareket denklemleri

Kuantum mekaniği felsefesinde, ölçüm problemi başta olmak üzere birçok konuda fiziksel sistemler, dalga fonksiyonları üzerinden incelenmektedir. Dalga fonksiyonlarının yapısı üzerine, kuantum mekaniği felsefesindeki tartışmalar devam etmektedir.
David Bohm dalga fonksiyonlarını, fonksiyonların türevlerini inceleyen doğrusal diferansiyel hareket denklemlerine bağlı olarak ele almıştır. Buna rağmen, dalga fonksiyonlarının bilinmesinin bütün sonuçlara ulaşılmasını sağlayamayacağını düşünmüştür.
Giancarlo Ghirardi, Alberto Rimini ve Tullio Weber ise, dalga fonksiyonlarını fiziksel sistemler için bir temel olarak kabul etmekle birlikte, her durumda doğrusal diferansiyel hareket denklemlerine bağlı olamayacağı yönünde değerlendirmiştir.
Albert Einstein, Boris Podolsky ve Nathan Rosen'in çalışmalarından yola çıkarak John Stewart Bell, kuantum teorisinde deneylerin sonucunu etkileyen bütün değişkenlerin hesaplanamadığı ve bazı gizli değişkenlerin de göz önünde bulundurulması gerektiği görüşüne dayanan bir teorem geliştirmiştir. Deneyler yoluyla bu teorem kanıtlanmaya çalışılmış, ancak kayda değer bir sonuca varılamamıştır.
Kuantum mekaniği felsefesi > Kopenhag yorumu

Kopenhag yorumu, kuantum mekaniği felsefesinin belirsizlikleri göz önünde bulundurarak, gözlem sonuçlarının olasılıklar üzerinden hesaplanması gerektiğini savunan yorumlarından biridir. Sadece belirli büyüklüklerin ölçülebilir olduğunu öne süren Kopenhag yorumu, parçacıkların konumu ve momentumu aynı anda ölçülmeye çalışıldığında ortaya belirsizliklerin çıkacağını savunmaktadır.
Born kuralı adı altında bir formül dizisi geliştirerek olasılıkların hesaplanması için bir yöntem ortaya koymaya çalışan Kopenhag yorumu, nesnelerin eşzamanlarda doğru olarak ölçülemeyen belli tamamlayıcı özelliklere sahip olduğu görüşüne dayanan tamamlayıcılık ilkesini doğru kabul etmektedir.
Schrödinger denklemiyle yakından bağlantılı olan Kopenhag yorumu, kuantum teorisindeki ölçüm probleminin en önemli örneklerinden birini ortaya koymuştur. Kuantum sistemlerinde ölçümlerden sonra değişiklikler yaşandığı, bu nedenle ölçümlerin geri alınamayacağı ve ölçüm sonuçları dışındaki gerçekliklerin de kabul edilemeyeceği gibi görüşlerle temellendirilmiştir.
Kuantum mekaniği felsefesi > Everett yorumu

Everett yorumu gibi Kopenhag yorumunu eleştiren bazı diğer kuantum teorisi yorumları ise, olasılığın rolüne karşı çıkarak felsefi açıdan daha determinist bir tutum sergilemektedir. Kuantum teorisi araştırmalarında klasik fiziğe dayalı bir evren üzerinden hareket edilmemesi gerektiğini savunan Everett yorumu, kuantum kozmoloji alanının geliştirilmesinde etkili olmuştur.
Everett yorumu, süperpozisyon durumlarının nesnelerin birçok dünyadaki gerçekliklerini tanımladığını savunmuştur. Ölçüm problemini, kuantum sistemlerinin gözlemlenebilirliğinin, izolasyonlarının mükemmel olmadığını gösterdiğini ve kuantum özelliklerinin zamanla ortadan kalkacağını öne süren dekoherans yoluyla çözmeye çalışmaktadır.
Roland Omnes gibi bazı fizikçiler, kuantum mekaniği felsefesinde etkili olan bu yorumlar arasında deneysel olarak ayrım yapılamayacağını dile getirmiştir.