stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yörüngeler listesi
Sanki yörünge sınıflandırması

At nalı yörünge: Yerdeki bir gözlemciye belli bir gezegeni merkez alan yörünge gibi gözükmesine rağmen, gerçekte gezegenin ki ile aynı olan yörüngelerdir. Örnek olarak 3753 Cruithne ve 2002 AA29 asteroitleri verilebilir.
Egzo yörünge: Uzay aracının atmosferik sürükleme nedeniyle kararsız olan bir yörüngeye geçişi.
Ay transfer yörüngesi (ATY)
Düz yön yörünge: Eğikliği 90°'den az olan yörünge. Başka bir deyişle cismin çevresinde döndüğü gezegen ile aynı yönde dönmesini sağlayan yörünge.
Ters yön yörünge: Eğikliği 90°'den fazla olan yörünge. Başka bir deyişle cismin çevresinde döndüğü gezegen ile ters yönde dönmesini sağlayan yörünge. Güneş eşzamanlı yörünge ele alındığında az sayıda uydu ters yön yörüngeye fırlatılır. Çünkü bu tarz bir fırlatışta harcanacak yakıt miktarı düz yön yörüngeye yapılacak fırlatışlarda harcanacak olana nazaran çok daha fazladır. Bunun sebebi ise roket Dünya'dan fırlatılırken aracın Dünya'nın dönüş yönüne bağlı olarak halihazırda doğu yönünde bir hız bileşenine sahip olmasıdır.
Halo yörüngeler ve Lissajous yörüngeler: Lagrange noktaları civarındaki yörüngelerdir. Lagrange noktaları sağdaki diyagramda ve gösterilmiştir. Bu noktalar civarındaki yörüngede cisimler görece pozisyonlarını koruma özelliğine sahiptir. L1 noktası Güneş görüşünün sabit olması gereken Güneş gözlem uydularında kullanılır. L2 noktası civarındaki yörüngeler ise hem Dünya hem de Güneş'i arkasına alması gereken uydular için kullanılır. Bu sayede uydu hem Dünya ve Güneş kaynaklı radyasyondan korunur hem de hassas ekipmanları için pasif bir soğutma sağlamış olur. Wilkinson Microwave Anisotropy Prob'u ve James Webb Uzay Teleskobu örnek olarak gösterilebilir.
Diğer

Kutu yörünge
Dokunum yörüngesi
Ekliptik yörünge
Park yörüngesi
Yapay uydu yörüngesi
Eş-yörüngesel hareket
Birinin nispeten çok daha büyük olduğu ikili bir cisim takımında (Güneş ve Dünya gibi)beş Lagrange noktasını gösteren bir diyagram.
Osmanlı-Lehistan Savaşı (1620-1621)

| g t Osmanlı-Lehistan savaşları |
| --- | --- |
 1440-44  1497-1500  1620-21  1633-34  1672-76  1683-99 
1620-1621 Osmanlı-Lehistan Savaşı, Polonya-Lehistan Birliği ile Osmanlı İmparatorluğu arasında Moldova'nın kontrolü konusunda yaşanan bir çatışmaydı.Bu durum Lehistan'ın Boğdan üzerindeki isteklerini geri çekmesiyle sona erdi ve sonunda Sultan II. Osman'ın ölümüne yol açtı.
Savaşın nedenleri

1514 yılından beri Boğdan Beyliği doğrudan doğruya Osmanlı Devleti'nin bir parçası olmamakla birlikte Osmanlı Devleti'nin himayesi altında sayılıyordu. Boğdan Beyliği Tuna nehri yoluyla Karadeniz'e ulaşan ticaret yolları üzerinde bulunduğu için coğrafi konumu açısından Lehistan için stratejik bir önem taşıyordu. 16. yüzyıl sonlarında Lehistan soyluları (magnatlar) Boğdan'ın işlerine karışmaya başladılar. Osmanlılar tarafından tayin edilmiş olan Boğdan Voyvodası Gaspar Graziani de Lehistan'ın yanında Osmanlılara karşı tavır aldı. Ayrıca Lehler Erdel Prensliği'ne saldırdılar. Erdel Prensi ve Protestan sempatizanı Bethlen Gábor, Osmanlı Devleti'nden yardım istedi. Bu Osmanlılar için kabul edilemez bir durumdu. Osmanlı padişahı Genç Osman Lehistan'a savaş açtı.
Asker sayısı

Osmanlı ordusu Çuçuro'ya varınca sayım yapıldı. Orduda bulunan 34.825 kapıkulu askerine kişi başına bin akçe verildi.
Kapıkulu askerinin dağılımı:
~18.000 yeniçeri,
~1.800 cebeci,
~1.300 topçu
~13.000 Kapıkulu Sipahi.
Çuçoro Muharebesi (17 Eylül-7 Ekim 1620)

Ayrıca bakınız: Cecora Muharebesi (1620)
Hazırlanan Osmanlı kuvvetlerine Özi Beylerbeyi İskender Paşa kumanda ediyordu. Ayrıca Nogay Tatarları da Kantemir Mirza'nın kumandası altında Osmanlı ordusunun yanında yer aldı. Lehistan ordusunun başında Rusya'yı dize getirerek 10 yıl önce Moskova'yı ele geçirmiş ünlü Leh komutanı Stanisław Żółkiewski bulunuyordu. Boğdan Voyvodası Gaspar Graziani de 600-1000 civarında askeriyle Lehistan'ın yanında yer aldı. Ancak Boğdanlı birçok bey Osmanlılara karşı savaşmayı reddetti. 10 Eylül 1620 tarihinde Lehistan ordusu Prut nehri boylarında Yaş kenti yakınlarındaki Çuçoro mevkiinde Osmanlı ve Nogay ordularıyla karşılaştı.
Savaşın daha 18 Eylül'deki ilk gününde Leh askerleri bozguna uğradılar. Boğdanlı askerler taraf değiştirerek Osmanlı tarafına geçtiler. 6 Ekim'de Osmanlılar tekrar taarruza geçtiler. Leh kumandanlar ve soylular askerlerini terk ederek kuzeye doğru kaçmaya başladılar. Leh askerlerinin çoğu ya öldürüldü ya da esir alındı. Leh kumandanı Stanisław Żółkiewski de savaşta öldürüldü ve kafası kesilerek padişaha gönderildi. Gaspar Graziani kaçmayı başardı ama Osmanlılardan korkan kendi askerleri tarafından öldürüldü. Böylece Çuçoro Muharebesi büyük bir Osmanlı zaferiyle sonuçlanmış oldu.
Hotin seferi (2 Eylül-9 Ekim 1621)

Ana madde: Hotin Muharebesi (1621)
Çuçoro Savaşı'nda Lehistan'a karşı kazanılan bu büyük zafer sonucunda Osmanlı padişahı II. Osman Lehistan'ı tamamen dize getirerek Osmanlı Devleti'nin sınırlarını Baltık Denizi'ne kadar uzatabileceğini düşündü. Bu amaçla bir yıl sonra 200.000'i aşkın bir sayıda büyük bir ordu hazırlayarak bizzat kendisi bu ordunun başında İstanbul'dan Edirne'ye doğru yola çıktı.
Savaşın sonuçları

Ayrıca bakınız: Hotin Antlaşması
Osmanlılar, Hotin seferi'nden umduklarını bulamamışlardı. Ancak Lehler de büyük bir zafer kazanamamışlardı. O yüzden yapılan Hotin Antlaşması, Osmanlı Devleti'yle Lehistan arasındaki durumu olduğu gibi korudu. Sınırlarda hiçbir değişiklik olmadı. Antlaşmanın maddeleri:
Lehistan'a Tatar akınları yasaklandı.
Hotin, Osmanlı egemenliğindeki Boğdan'a verildi.
Lehistan'ın Kırım Hanlığı'na vergi ödemeye devam etmesi kararlaştırıldı.
Saldırının başarısızlığına karşılık, Boğdan'ın güvenliği sağlanmış oldu. Savaşın ardından II. Osman, Hotin kalesi önünde istekli savaşmayan Yeniçeri Ocağı'nı kaldıracağını açıkladı. Bu kararı yeniçerilerin isyanına yol açtı. İsyan, II. Osman'ın öldürülmesi ile sonuçlandı.
Galeri

Yol güzergâhı
Genç Osman
Hotin Seferi
Leh komutanı Stanisław Żółkiewski
Çuçoro Savaşı
Ölüm Kararı (film, 1948)

| --- | --- |
Rope
"Ölüm Kararı" (Rope) filminin sinema afişi
Yönetmen: Alfred Hitchcock
Yapımcı: Sidney Bernstein Alfred Hitchcock
Senarist: Arthur Laurents Hume Cronyn Patrick Hamilton 'ın oyunundan
Oyuncular: James Stewart John Dall Farley Granger Cedric Hardwicke
Müzik: David Buttolph
Görüntü yönetmeni: William V. Skall
Kurgu: William H. Ziegler
Stüdyo: Warner Bros. Pictures Transatlantic Pictures
Dağıtıcı: Warner Bros. Pictures Universal Pictures DVD
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Suç, dram, gerilim
Renk: Renkli (Technicolor)
Yapım yılı: 1948
Çıkış tarih(ler)i: 23 Ağustos 1948 Kanada
Süre: 80 dakika
Ülke:  ABD
Dil: İngilizce
Bütçe: $1,5 Milyon
Diğer adları: Ölüm Kararı (Türkiye) Alfred Hitchcock's Rope (ABD) Corde (Fransa) Nodo alla gola (İtalya) Cocktail per un cadavere (İtalya) La Soga (İspanya) Cocktail für eine Leiche (Almanya)
Ölüm Kararı 1948 ABD yapımı psikolojik gerilim filmidir. Özgün adı Rope tur. (İngilizce: İp, sicim)
Senaryosunu Hume Cronyn ve Arthur Laurents'in Patrick Hamilton'ın Rope's End (İpin ucu) adlı tiyatro eserinden adapte ederek yazdıkları filmin yapımcısı ve yönetmeni Alfred Hitchcock'tur. Filmin başlıca rollerinde James Stewart, John Dall, Farley Granger ve Cedric Hardwicke oynamışlardır. Gerçek bir olaya dayanan film 1924 yılında Chicago Üniversitesi'nde okuyan Leopold ve Loeb adlı iki öğrencinin sınıf arkadaşlarını katletmeleri olayından esinlenilmiştir. Filmde aynı evde yaşayan iki gencin filozof Nietzsche'nin bir felsefi düşüncesinden  etkilenerek bir arkadaşlarını iple boğup öldürmeleri ve cesedini evde saklayarak bir parti vermeleri, bu partide üniversiteden hocalarını bir şekilde zekaları ile etkilemeye çalışmaları anlatılmaktadır.
Film Hitchcock'un ilk renkli filmidir. Tek bir mekânda geçer ve kesintisize yakın çekim tekniği ile tiyatrovari bir havası vardır.
Özet

Aynı evi paylaşan ve gey oldukları filmde sadece ima edilen iki üniversite öğrencisi, Phillip (Farley Granger) ve Brandon (John Dall) üniversiteden hocaları Rupert'ın (James Stewart) kendilerine empoze ettiği Nietzche'nin "Yeteneksiz kişilerin yaşamaya hakkı olmadığı" şeklindeki bir felsefesinin de etkisinde kalarak bir arkadaşlarını sadece heyecan olsun diye iple boğarak öldürürler. Cesedini de kaldıkları lüks apartman dairesinde salonun tam ortasındaki antika bir sandığa yerleştirirler; bununla da kalmayıp entelektüel alanda kendilerine örnek aldıkları felsefe hocalarını, kurbanın babası, halası ve nişanlısının (Joan Chandler) da aralarında olduğu bir grup insanı eve yemeğe davet ederler.
Oyuncular

| Aktör/Aktris | Karakter |
| --- | --- |
James Stewart: Rupert Cadell
John Dall: Brandon Shaw
Farley Granger: Phillip Morgan
Cedric Hardwicke: Mr. Kentley (David'in Babası)
Constance Collier: Mrs. Atwater (David'in Halası)
Douglas Dick: Kenneth Lawrence
Edith Evanson: Mrs. Wilson
Dick Hogan: David Kentley (Kurban)
Joan Chandler: Janet Walker (David'in Nişanlısı)
Alfred Hitchcock: Açılış yazılarından sonra caddede yürüyen adam
Filmin Diğer Versiyonları

Film gerçek bir olaya dayanıyordu. 1924 yılında Chicago Üniversitesi'nde okuyan Nathan Leopold ve Richard Loeb adlı iki öğrencinin alt sınıflarından bir arkadaşlarını hunharca öldürmeleri uzun süre basını meşgul etmişti. Önce İngiliz oyun yazarı Patrick Hamilton (d.1904-ö.1962) 1929'da bu olaya dayanan bir tiyatro eseri yazdı. Oyun önce Londra sonra da New York, Broadway'de sahnelendi. 1948 yılında ise olaylar ve mekân 1940'ların New York'una uyarlanarak Alfred Hitchcock tarafından ABD'de sinemaya aktarıldı. Bundan sonra da filmin sinema ve TV için birkaç versiyonu daha çekildi.
1939 - Rope  İngiliz. Siyah beyaz TV filmi.yönetmen: Dallas Bower
1949 - Ölüm Kararı (Rope). ABD. Renkli. yönetmen: Alfred Hitchcock
1959 - Compulsion. ABD. Siyah beyaz. yönetmen: Richard Fleischer. Başrolde: Orson Welles
1968 - De Strop. Belçika. Siyah beyaz TV filmi.
1992 - Swoon. ABD. Siyah beyaz. yönetmen: Tom Kalin. Oyuncular: Daniel Schlachet, Craig Chester
Çekim Tekniği

Yönetmen Alfred Hitchcock, biçim ustalığının en önemli örneklerinden biri olan bu filmde "kesintisiz çekim" de diyebileceğimiz değişik bir teknik uygulamıştı. Bilindiği gibi filmlerde onlarca saat uzunluğunda çekilmiş ham sahneler kurgu masasında uygun parçalara ayrılarak yeniden bir araya getirilirler, gereksiz sahneler atılır diğerleri de farklı sıralarda birbirine eklenerek filme çok daha farklı bir anlam kazandırabilir. Bu filmde ise Alfred Hitchcock çekimde kullanılan kameraların alabildiği en fazla uzunluktaki filmi (300 metre veya 10 dakika) hiç ara vermeden sonuna kadar çekiyordu. İkinci makaraya geçişleri de boşluk hissedilmemesi için oyunculardan birinin sırtına veya bir sütunun karanlığına denk getiriyordu. Böylece planlar birbirine görünmez bir şekilde bağlanıyor ve filmin tek planda çekildiği hissini ve tiyatrovari havasını veriyordu. Filmde 10 makara çekim yapılmıştı. Yani filmde bilinen anlamda bir kurgu yoktur. Bu tekniğin, henüz kurgu diye bir kavramın sadece sinema dünyasındaki insanlar tarafından farkına varıldığı bir devirde, yani 1948 yılında uygulanmış olması Hitchcock'un sinema seyircisini değil de entelektüel sinema çevresini etkilemek için bunu yapmış olduğunu akla getirmektedir.
Bu sesli ve kesintisiz çekimler yapılırken ses çıkarmayan raylarda hareket eden dekor duvarlar hareketli kameraya yol açmak için teknisyenler tarafından sessizce kaydırılarak kenara çekiliyorlar sonra tekrar görüntüye girecekleri zaman eski yerlerine getiriliyorlardı. Set teknisyenleri çekimler sırasında mobilya ve diğer sahne donanımlarını da aynı şekilde sürekli olarak yerlerinden alıp tekrar aynı noktaya sessizce bırakıyorlardı. Çekimler adeta bir tiyatroda olduğu gibi gerçek zamanlı ve kesintisiz cereyan ettiği için bir aksaklığa meydan vermemek için aktörlerin sahne hareketleri ve kamera ve mikrofonların lokalisazyonu önceden çok dikkatli bir şekilde planlanıyordu.
Ayrıca günümüzde konser ve tiyatro gibi etkinliklerde de sıklıkla kullanılan ve cyclorama adı verilen ve sahne arkasında gerilmiş özel bir perdeye arkadan birtakım görüntülerin projeksiyonunun yapılmasına dayanan bir sistem kullanılmıştı. Rope'un setinde kurulan cyclorama sistemi sesli çekim yapılan bir sahnede kurulmuş en büyük sistemdi. Filmin akışı sırasında bu perdede gökdelenlerin siluetleri, binalardan yansıyan ışıklar, bacalardan çıkan dumanlar, yer değiştiren bulut kümeleri, neon ışıkları ve saatler ilerledikçe güneşin kademe kademe batarak havanın yavaş yavaş kararması kesintisiz bir şekilde ve büyük bir başarı ile canlandırılmıştı.
Film 35mm formatta ve Technicolor renk sistemi ile çekilmiştir. 1.37: 1 çerçeve oranına sahipti. Bu çerçeve oranına "Akademi Oranı" (Academy Ratio) adı verilir ve Oscar ödüllerini de dağıtan Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi'nin (Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi) 1932'de saptamış olduğu bir çerçeve standardıdır. Bundan önceki sessiz filmler 1.33:1 oranından çekilmişti. Akademi oranı 1952'ye kadar kullanılmış bundan sonra yerini geniş ekranlara bırakmıştır.
Sesler mono bir ses sitemi (RCA Ses Sistemi) kullanılarak kaydedilmiştir.
Film hakkında notlar

"Ölüm Kararı" (Rope) Alfred Hitchcock 'un ilk renkli filmi olma özelliği taşıyor.
Aynı zamanda Alfred Hitchcock 'un hem yönettiği hem de yapımcılığını üstlendiği ilk ve tek filmidir. En azından resmen ilan edildiği kadarı ile.Zira Number 13,Şüphe (Suspicion) ve Aşktan da Üstün (Notorious) filmlerine de yapımcı olarak katkıda bulunmuştu ancak bu durum tanıtım yazılarına yansıtılmamıştı.
Filmin bütün hakları 1983 yılında Universal Stüdyoları tarafından satın alınmıştır.
Bu film Hitchcock'un aynı dönemde çektiği 4 başka filmi ile beraber telif hakları ile ilgili sorunlar yüzünden onlarca sene seyirci ile tekrar buluşamadı.Ancak 30 yıllık bir aradan sonra 1984 yılında, filmin hakları Universal Stüdyoları 'na geçince tekrar gösterilebildi. "5 kayıp Hitchcock" diye anılan filmler şunlardır:
Ölüm Kararı (Rope) (1948)
Çok Şey Bilen Adam (The Man Who Knew Too Much) (1956)
Arka Pencere (Rear Window) (1954)
The Trouble with Harry (1955)
Ölüm Korkusu (Vertigo) (1958).
Filmde açıkça dile getirilmese de Phillip (Farley Granger) ve Brandon (John Dall) arasında bir gey ilişkinin olduğu ima edilmektedir, bu imalardan biri de gençlerin paylaştıkları apartman dairesinde yatak odasında tek bir yatağın gözüktüğü sahnedir. Bu o devirde nasılsa sansürün gözünden kaçmıştı. Buna rağmen film bu nedenle birçok ABD kentinde yasaklanmıştı.
Alfred Hitchcock yönettiği filmlerin çoğunda çok kısa bir süreliğine gözükmüştür.Cameo rol olarak adlandırılan bu roller onunla özdeşleşen bir özellik haline gelmişti. Sonraki yıllarda başka yönetmenler de onu taklit ettiler. Hitchcock yönettiği filmlerden 34'ünde bu şekilde gözükmüştü. Bu filmde de iki sahnede birden gözüktüğü ileri sürülmektedir birinde açılışta kalabalık arasında yürüyen insanlardan birini oynuyordu. Diğerinde de 55.ci dakikada pencereden gözüken bir neon tabelasında gözüküyordu.
Filmin soundtrack'inde Fransız klasik müzik bestecisi Francis Poulenc'in (d.1899 - ö.1963) "Mouvement perpetuel" adlı eseri kullanılmıştır.
Film televizyonlarda da sinemalarda olduğu gibi "Ölüm Kararı" adı ile gösterilmiştir
Filmde İşlenen Temalar > Geylik

Her ne kadar iki caninin arasında bir gey ilişkinin varlığı filmde açık açık belirtilmemiş de olsa, hatta bir tanesinin (Brandon) kurbanlarının nişanlısı ile daha önceden bir ilişkisinin olduğu ima edilmiş de olmasına rağmen "Rope" un gey temalı bir film olduğu kabul edilir. Apartman Brandon Shaw'a (John Dall) aittir ama Phillip'in de kendi anahtarı vardır, zaten film boyunca ayrı evlerde oturduklarına dair bir işaret de görülmez. Zaten yüksek gelir grubundan olan bu insanların ihtiyaçtan aynı evi paylaştıkları düşünülemez, üstelik ev de çok pahalı bir semtte bulunan lüks bir apartman dairesidir. Aralarında geçen bir konuşmadan birlikte tatile çıkmayı da planladıkları anlaşılır. Bir ara kamera gençlerin paylaştıkları apartman dairesinin yatak odasını gösterdiğinde tek bir yatağın olduğu gözükür.
1940'ların ABD'sinde, özellikle de sinemada geylik açıkça dile getirilmeyen tartışmalı bir konuydu buna rağmen film sansürü aşıp gösterim izni alabilmiştir. Bununla birlikte film birçok kent ve kasabada münferit olarak yasaklamalara uğramıştır, bunda gerçek hayattaki "Leopold ve Loeb" vakasının henüz hafızalardan silinmemiş olmasının da payı vardır. Filmin senaristlerinden Arthur Laurents ve aktör John Dall gerçek hayatta da geydiler. Hatta piyanoda seslendirilen müziğin bestecisi de geydi (Francis Poulenc'in 1 No'lu Mouvement Perpétuel'i). Farley Granger ikicinseldi. Granger'in rolü ilk olarak yine ikicinsel olan Montgomery Clift'e ikinci olarak da Cary Grant'a önerilmişti. Her ikisi de cinsel yönelimlerinin açığa çıkacağından çekinerek rolleri geri çevirmişlerdi.
Eleştirmen Robin Wood "Hitchcock’s Films Revisited" adlı kitabında filmde homoerotik olarak yorumlanabilecek birkaç örnek sahneye dikkat çekmiştir. Ona göre açılışta izlenen boğma sahnesi orgazmın getirdiği rahatlama hissini, hoşnutluk duygusunu (öfori) ve onu takip eden gevşemeyi (veya ereksiyonun yitirilmesini) yansıtmaktadır. Ayrıca Brandon'ın heyecanlı bir şekilde şampanya şişesinin boynunu parmaklarıyla sıvazlamasının da mastürbasyonu ima eden bir anlatım şekli olduğunu ileri sürmüştür.
Patrick Hamilton'un yazdığı tiyatro eserinde hem kişiler arasında geçen diyaloglar filme oranla daha homoerotikti hem de ilişkinin varlığı pek gizlenmiyordu. Sansürün daha güçlü olduğu sinemaya aktarılırken oyun sinema için baştan yazıldı, risk taşıyan ögeler senaryodan atıldı. Hitchcock gereken mesajları sansür heyetinin dikkatinden kaçırarak satır aralarında ustalıkla vermeyi başarmıştır. Bütün ince mimikler ve jestler ikilinin arasındaki gey ilişkiyi ima ediyordu.
Filmde İşlenen Temalar > Nietzsche Felsefesi

Varoluşçu Alman filozof Friedrich Wilhelm Nietzsche'nin özellikle de Böyle Buyurdu Zerdüşt kitabında ileri sürdüğü Üst-insan (Übermensch) felsefi kavramından ileri derecede etkilenen gençlerin, hocalarının  retorik konuşmalarından da cesaret alarak böyle bir suça yöneldikleri bütün film boyunca vurgulanır.
Farley Granger, John Dall ve James Stewart filmin bir sahnesinde.
James Stewart.
John Dall ve James Stewart.
Filmin bir başka afişi.
Sinan Sümer

| Sinan Sümer |
| --- | --- |
Doğum: 2 Kasım 1975 (49 yaşında) İstanbul, Türkiye
Milliyet: Türk
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2003-2010
Ebeveyn(ler): Güner Sümer   Suna Selen

Sinan Sümer (d. 2 Kasım 1975, İstanbul), Türk dizi ve sinema oyuncusu.
Ailesi ve eğitimi

Suna Selen ile yönetmen-oyun yazarı Güner Sümer'in oğlu, yazar Adalet Ağaoğlu'nun yeğeni, Münir Özkul'un üvey oğlu ve Güner Özkul'un üvey kardeşidir. Sinan Sümer'in aynı zamanda Alize Yatçılık adında  bir yelken okulu vardır.
Galatasaray Lisesi mezunu olan Sümer üniversite öğrenimini İstanbul Üniversitesi deniz biyolojisi bölümünde tamamlamıştır. Galatasaray Üniversitesi'nde işletme dalında yüksek lisans sahibidir.
Filmografisi

2003: Kurşun Yarası
2004: Yadigar
2005: Asla Unutma
2005: Beyaz Gelincik
2006: Amerikalılar Karadeniz'de 2
2006: Tutkunum Sana
2007: Elveda Derken
2008: Kayıp Prenses
2010: Mükemmel Çift
Romanya tarihi

Romanya tarihi bugünkü Romanya Devleti topraklarının tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan tarihini kapsar.
İlk çağlar

Avrupa'daki en eski insan fosilleri Romanya topraklarında bulunmuştur. 2002 yılında Romanya'nın batısındaki bir mağarada keşfedilen (Kemikli Mağara Rumence: Peştera cu Oase) bu fosillerin 42.000 yıl öncesine ait olduğu tahmin edilmektedir. Romanya'daki insan varlığına ilişkin ilk yazılı belge ise tarihçi Herodot'un MÖ 513'ün bir kitabında bu bölgede yaşayan Traklar'ın Pers kralı I. Darius'a yenilmesiyle ilgili bölümdür. Bu bölgede yaşayan Traklar Daçya Krallığını kurmuşlar, bu krallık MÖ 82 yılında Kral Burebista'nın yönetimi altında en geniş sınırlarına ulaşmıştır.
Daçyalılar ilk defa 87 yılında Roma İmparatoru Domitian'ın zamanında bir Roma eyaleti olan Moesia'ya saldırarak Roma İmparatorluğu'yla karşı karşıya geldiler. 101-107 yılları arasında Roma İmparatoru Trajan'ın ordularına yenilerek Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti haline geldiler. Bu bölge gümüş ve altın açısından çok zengin olduğu için Romalıların en çok ilgisini çeken sömürgelerinden biri haline geldi. Çok sayıda Romalı bölgeye yerleşti. Latince çok yaygın bir şekilde kullanılmaya başlandı. Böylece eski Rumence dili doğmuş oldu (Bakınız: Latinceden Rumenceye ses değişiklikleri). Romalılar 271 yılı civarına kadar Daçya'da kaldılar. Ancak sonunda Gotlar'ın istilalarına dayanamayarak bölgeden geri çekilmek zorunda kaldılar.
Romalılardan sonra bölge arka arkaya birçok kavim tarafında istila edildi. 271-378 yılları arasında Gotların, 435 yılına kadar Hunlar'ın egemenliği altında kaldı. 6. yüzyılda Avarlar ve Slavların istilalarına uğradı. 9.-11. yüzyıllar arasında Romanya topraklarının büyük bölümü Birinci Bulgar Devleti'nin bir parçası olarak yaşadı. Bu dönemi Macar, Peçenek, Kuman ve Tatar istilaları izledi.
Orta Çağ

Ayrıca bakınız: Eflak ve Boğdan
Rumenler ilk defa 14. yüzyılda kendilerine ait devletler kurmayı başardılar. Bu devletler 1310 yılında I. Basarab tarafından kurulmuş Eflak Beyliği ve 1352 yılında Dragoş tarafından kurulmuş Boğdan Beyliği'dir. Günümüzdeki Romanya'nın bir parçası olan Erdel ise 10.-16. yüzyıllar arasında Macaristan Krallığının bir parçasıydı.
Eflak 14. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti'nin komşusu haline geldi ve 15. yüzyıldan itibaren Osmanlı egemenliğine girdi. Bu dönemdeki en ünlü Eflak voyvodası Kazıklı Voyvoda olarak da bilinen III. Vlad'dır. 1488, 1456-1462 ve 1476 yıllarında hüküm süren Vlad, zalimliğiyle ünlüdür ve uzun süre Osmanlı Devletine karşı direnmiştir. Vlad'ın öyküleri Bram Stoker'ın 1897 yılında yazdığı Dracula romanına ve daha sonra bu romandan esinlenen çok sayıda filme konu olmuştur.
Boğdan'ın bu dönemdeki en ünlü voyvodası ise III. Ştefan (Büyük Ştefan)'dır. 1457-1504 yılları arasında 47 yıl gibi uzun bir süre hüküm sürmüş olan Ştefan 1475 yılındaki Vaslui Savaşı'nda Osmanlı ordusunu yenmeyi başarmış, ancak ölümünden sonra 16. yüzyılda Boğdan da Osmanlı egemenliği altına girmiştir.
Günümüzdeki Romanya'nın diğer bir parçası olan Erdel de 1526 yılındaki Mohaç Muharebesi'nden sonra Macarların elinden çıktı ve bağımsız bir ülke oldu. Eflak ve Boğdan gibi Osmanlı egemenliğini kabul etti.
Yakın tarih

1881 yılında Romanya Krallığı ilan edildi. Alman Hohenzollern Hanedanından Prens Karl Eitel Friedrich Zephyrinus Ludwig kral oldu ve I. Carol adını aldı. Romanya Krallığı 1913 yılında Bulgaristan'a karşı diğer Balkan ülkeleriyle birleşerek II. Balkan Savaşı'na katıldı. Güney Dobruca'yı Bulgaristan'dan alarak bu savaştan karlı çıktı. Ancak I. Dünya Savaşı'nda Almanya'ya yenildi, Romanya toprakları işgal edildi ve Almanya'yla barış imzalamak zorunda kaldı. Ancak savaşın sonunda Almanya İtilaf Devletlerine yenilince Romanya'nın şansı tekrar değişti. Versailles Barış Antlaşması'nda Bukovina ve Transilvanya Romanya'ya verildi. Böylece Romanya I. Dünya Savaşı'ndan oldukça genişlemiş bir şekilde çıktı.
1940 yılında Sovyetler Birliği Romanya'ya bir ültimatom vererek Besarabya ve Kuzey Bukovina'yı geri istedi. Romanya bu toprakları SSCB'ye verdi ama Romanya kralı II. Carol bu beceriksizliği yüzünden çok itibar kaybetti. General Ion Antonescu yönetime el koydu. Faşist bir hükûmet kurarak kaybedilen toprakları SSCB'den geri almak amacıyla II. Dünya Savaşı'na Almanya'nın tarafında girdi. Savaş sırasında çok sayıda Romanyalı Yahudi öldürüldü. 1944 yılında Antonescu devrildi. Kızıl Ordu Romanya'yı işgal etti. 1947 yılında sosyalist Romanya Halk Cumhuriyeti ilan edildi.
1967 yılında Nicolae Ceauşescu Romanya'nın devlet başkanı oldu. 1989 yılında Romanya Devrimi'yle Çavuşesku iktidarı son buldu ve ülke demokrasiye geçti. 2004 yılında NATO'ya 1 Ocak 2007 tarihinde de Avrupa Birliği'ne katıldı.
Daçyalılar
Kazıklı Voyvoda Vlad
Büyük Ştefan
Dimitri Kantemiroğlu
Nikolas Mavrokordatos
Romanya Prensi Alexandru Cuza
İlk Romanya kralı I. Carol
Nicolae Ceauşescu