stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lockheed C-130 Hercules
Üretim

Nakliye, havada yakıt ikmali, arama ve kurtarma, deniz karakol, silah platformu, yangın söndürme, kutup araştırmaları, meteoroloji, haritacılık, hedef çekici, füze izleyici, uzay kapsülü kurtarma, STOL araştırma, insansız hava aracı kumanda, VIP ve komuta kontrol gibi değişik görevlere yönelik 40'tan fazla versiyonda 2,300'den fazla C-130 Hercules üretilmiştir. Bunlara ilaveten uzatılmış gövdeli sivil kargo versiyonu da (L-100) vardır.
C-130 Hercules, her biri 4.508 beygir gücünde dört adet Allison T56-A15 propjet motoru ile güçlendirilmiştir. T56-A15 motorları uçağa sürat, kısa kalkış ve düşük bakım giderleri sağlamıştır. Hamilton Standart tarafından yapılan pervaneler motor başına dört adettir. Uçuşta pervaneler sabit hızla döner ve uçuş için gerekli kaldırmayı, yerde ise frenleme ve hareketi sağlar. Pervane kanatlarının uzunluğu bir uçtan bir uca 4,11 metredir.
Toplam 26.340 lt kapasiteli 6 adet iç kanat yakıt tankı, gerektiğinde eklenebilen 10.300 litrelik dış kanat altı tankları ile takviye edilir. Yakıt ayrımı gerekmez, her çeşit jet yakıtı ile uçabilir. Bütün yakıt tankları direkt olarak bitişik akıtma tipi bir doldurma-boşaltma sistemine bağlıdır. Uçağın yakıt çekme oranı 2.270 lt/dk, yakıt boşaltma oranı 2.800 lt/dk'dır.
C-130'un bakımı büyük bir kolaylık ve çabukluk arz etmektedir. Gövdesinin alçak olması uçağın bakımının yer seviyesinde yapılmasını sağlar. Basit ve özel bir takım aletler sayesinde bakım için büyük tesis ihtiyacı hemen hemen ortadan kaldırılmıştır.
C-130 Hercules havalandırma sistemli ve tazyik ayarlı 122 m³ hacminde bir kargo kompartımanına sahiptir. Çok pozisyonlu arka rampası tekerlekli araçların girebilmesi için yer seviyesine indirilebilir veya çeşitli yüklerin bir kaldıraç gerekmeden direkt olarak içeri alınabilmesi için yatay duruma getirilebilir. Kompartımanın iç yüzü yükleri zapt emek ve sabit bir yere bağlamak için tertibatlandırılmıştır. Gerektiği zaman zemine yerleştirilen bir ray sayesinde genişliği 3 metreye kadar olan parçalar kolaylıkla araçtan uçağa yüklenebilir. Kabin tazyik değiştirme oranı 7.5 psi'dir. Kabin irtifası ise uçak 35.00 fitte iken 8.000 fittir.
C-130 Hercules, şartların yetersiz olduğu durumlarda yükünü paraşüt ile veya alçak irtifadan uçarak yer kablo bağlantısı ile bırakabilir. Uçağın sahip olduğu mekanik tahliye sistemi ağır teçhizatlı ve paketlenmiş kargoyu limitlenmiş bölgelerde alçak seviyeden kısa zamanda indirmeyi sağlamaktadır.
C-130'un kokpiti alet ve kontrol düğmelerinin gruplaştırılmış bir şekilde yerleştirilmesi ve rahat pilot koltukları ile dikkat çeker. 3.7 m²'ye yaklaşan pencere alanı ile C-130 arama-kurtarma ve hava araştırmalarında mükemmel bir görüşe olanak verir. Ayrıca özel yapım koruyucu kalkanlar pencere camlarının karlanmasını önler. Uzun uçuşlar sırasında mürettebatın dinlenmeleri ve yemek yemeleri için ayrı bölmeler mevcuttur.
Yangın Söndürme Faaliyetleri

1998 yılında Hava Kuvvetleri Komutanlığı ile Orman Bakanlığı arasında orman yangınları ile mücadele için bir protokol imzalanmış ve nakliye görevinde kullanılan C-130B uçakları orman yangınlarının söndürülmesinde de kullanılmaya başlanmıştır. Nakliye uçağından yangın söndürme uçağına geçiş için gereken MAFFS (Modular Airbone Fire Fighting System) yangın söndürme kitlerinden bir adedi ABD'den satın alınmış, beş adet kit de yerel kabiliyetlerle 2. Hava Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı tarafından üretilmiştir. Bu kitler sayesinde 6 uçak tek sortide 12 ton su ve kimyevi maddeyi yangın bölgesine boşaltabilme kabiliyeti kazanmıştır.
Her yıl yenilenen protokol kapsamında Haziran ayı başından Ekim ayı sonuna kadar 6 adet C-130B uçağı Antalya (2) ve Kayseri/Erkilet (4) meydanlarında yangın görevlerine müdahale için hazır tutulmuştur. Bu uçaklar sadece ülke sınırlarımız içinde değil, Gürcistan & Suriye gibi komşu ülkelerdeki afetlere de müdahale etmiştir. Türk Hava Kuvvetleri C-130B uçakları 1998 yılından günümüze kadar 21 bölgede 706 sorti 939 saat uçuş yaparak yangınlara müdahale etmiştir. Müdahale edilen afetler arasında 17 Ağustos 1999 depreminden sonra başlayan Tüpraş yangını da vardır.
Ana tasarım amacı yangın söndürme olmayan C-130'larda su boşaltma esnasında uçağın kanatlarına binen yükten dolayı zaman içinde kanatlarda burkulmalar ve büyük çatlaklar gözlemlenmiştir. 2006 yılında bir uçağın merkez kanat üst kapağında kopma meydana gelmiş, bu nedenle dünya uçuş emniyeti standartları gereği, yangın söndürme görevlerine planlanan tüm uçaklar benzer tehlikelerle karşılaşma ihtimali doğrultusunda incelemeye alınmış ve 4 adet C-130B uçağında gövde ile kanat bağlantı bölgesinde teknik arızalar tespit edilmiştir. Söz konusu teknik arızaların diğer ülke uçaklarında uçak kanadının kopmasına sebep olduğu bilimsel havacılık verileri dikkate alınarak muhtemel ölümcül uçak düşme olaylarının önüne geçebilmek maksadıyla yangın söndürme uçuşları da dahil tüm görevlerdeki C-130B uçuşları 2006 yılında durdurulmuştur. Arızalar giderildikten ve teknik bakımlar tamamlandıktan sonra uçaklar sadece nakliye hizmeti vermek üzere Hava Kuvvetlerindeki görevlerine geri dönmüştür.((Bununla beraber dünya üzerinde hâlen başta ABD, Brezilya, Tayvan, Malezya, Tunus, Yunanistan olmak üzere birçok ülkede C-130 uçakları yangınla mücadele faaliyetlerinde kullanılmaya devam edilmektedir.))
Kullanıcılar

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

|   Cezayir   Angola   Arjantin   Avustralya   Avusturya   Azerbaycan   Bangladeş   Belçika   Bolivya   Botsvana   Brezilya   Kamerun   Kanada   Çad   Şili   Kolombiya   Danimarka   Ekvador   Mısır   Etiyopya   Fransa   Gabon   Yunanistan   Honduras |    Endonezya   İran   Irak   İsrail   İtalya   Japonya   Ürdün   Kuveyt   Liberya   Libya   Malezya   Meksika   Fas   Hollanda   Yeni Zelanda   Nijer   Nijerya   Norveç   Umman   Pakistan   Peru   Filipinler |   Polonya   Portekiz   Katar   Romanya   Suudi Arabistan   Singapur   Güney Afrika   Güney Kore   İspanya   Sri Lanka   Sudan   İsveç   Tayland   Tunus   Türkiye   Birleşik Arap Emirlikleri   Birleşik Krallık   ABD   Uruguay   Venezuela     Yemen   Zambiya |
Teknik özellikler (C-130H Hercules)

Boyut Doneleri
Uzunluk: 29.79 m (97.75 ft)
Kanat Genişliği: 40.41 m (132.58 ft)
Yükseklik: 11.66 m (38.25 ft)
Kanat Alanı: 162.12 m² (1,745 ft2)
Ağırlık Doneleri
Boş Ağırlık: 34,430 kg (75,745 lb)
Tipik Yükleme: 70,455 kg (155,000 lb)
Azami Ağırlık: 79,380 kg (175,000 lb)
Yakıt Kapasitesi :
Dahili: 20,108 kg (44,240 lb)
Harici: 8,255 kg (18,160 lb)
Azami Faydalı Yük: 19,355 kg (42,580 lb)
Güç Kaynağı
Motor: 4 x Allison T56-A-15 turboprop
Motor Gücü: 18,032 bg (13,448 kW)
Performans
Azami Hız: 620 km/s (385 mph)
Seyrüsefer Hızı: 555 km/s (345 mph)
Tırmanma Hızı: 579 m (1,900 ft)/dakika
Servis Tavanı: 10,060 m (33,000 ft)
Menzil:
Yüksüz ve azami yakıt ile: 7,900 km (4,270 nm)
Tipik yükleme ile: 4,000 km (2,160 nm)
Personel
C-130B/E/H: 5 (1 Pilot + 1 Yardımcı Pilot + 1 Uçuş Operatörü + 1 Navigator + 1 Yük Operatörü)
C-130J: 3 (1 Pilot + 1 Yardımcı Pilot + 1 Yük Operatörü)

C-130 Hercules turboprop motoru
Türk Hava Kuvvetlerine ait YC-130 uçağı iniş esnasında
ABD'ye ait yangın söndürme maksatlı bir C-130
C-130 Hercules kullanıcısı ülkeler
C-130H Hercules
C-130 Hercules
Samuel von Pufendorf

| Samuel von Pufendorf |
| --- | --- |
Samuel von Pufendor'un Joseph de Montalegre tarafından yapılmış gravürü (1706).
Tam adı: Samuel von Pufendorf
Doğumu: Samuel Pufendorf 8 Ocak 1632(1632-01-08) Dorfchemnitz, Saksonya Elektörlüğü, Kutsal Roma İmparatorluğu
Ölümü: 26 Ekim 1694 (62 yaşında) Berlin, Brandenburg Markgraflığı, Kutsal Roma İmparatorluğu 
Alma mater: Leipzig Üniversitesi Jena Üniversitesi
Çağı: 17. yüzyıl felsefesi
Bölgesi: Batı felsefesi
Okulu: Doğal hukuk
Kurumları: Heidelberg Üniversitesi Lund Üniversitesi
İlgi alanları: Hukuk bilimi, siyaset felsefesi, ekonomi ve tarih
 Etkilendikleri Erhard Weigel, Hugo Grotius, Thomas Hobbes, René Descartes 
 Etkiledikleri Christian Thomasius 
İmzası: 
Samuel von Pufendorf (8 Ocak 1632 - 26 Ekim 1694), Alman filozof. Latinceden gelen kültür terimini günü­müzdeki anlamına yakın bir biçimde ilk kez olarak 17. yüzyılda doğal hukuk düşünürü Samuel von Pufendorf kullanmıştır. Ona göre, kültür doğaya karşıt olan ve belli bir toplumsal bağlam içinde ortaya çıkan tüm insan eserleridir. Alman düşünür, tarihçi ve hukukçudur. Alman Aydınlanmasının öncülerinden biri olarak kabul edilmiş; çalışmaları XVIII. yüzyılda Alman kilise-devlet ilişkilerinin temelini oluşturmuştur. Grotius ile başlayan modern doğal hukuk öğretisine önemli katkılarda bulunmuştur. Günümüz hukukunda da yer alan hak ve ödev birlikteliğini onun düşüncelerine dayandırmak mümkündür.
Koruyucu aziz

Bir melekle tasvir edilen Havari Aziz Matta, Salernolu bankacı ve vergi tahsildarlarının koruyucu azizi.
Koruyucu aziz, Katolik, Anglikan ve Doğu Ortodoks inancında bir ulusun, yerin, zanaatın, aktivitenin, sınıfın, klanın, ailenin ya da kişinin ilahi savunucusu kabul edilen azizdir.
Örnekler > Kıtalar

Asya: Meryem, Yusuf, Franciscus Xaverius.
Afrika: Siyah Musa, Meryem (Our Lady of Kibeho).
Amerika: Meryem (Nuestra Señora de Guadalupe), Rosa de Lima, Yusuf.
Antarktika: Meryem (Our Lady of the Snows), Giovanni Bosco.
Avrupa: Nursialı Benedikt, Kiril ve Methodios, İsveçli Brijit, Sienalı Katerina, Edith Stein.
Okyanusya: Pierre Chanel.
Örnekler > Bölgeler

Anadolu: Yuhanna.
Alsas: Alsaslı Odilia.
Avustralasya: Meryem (Mary Help of Christians).
Orta Afrika: Meryem (Immaculate Heart of Mary).
Orta Amerika: Pedro de Betancur, Óscar Arnulfo Romero.
Kuzey Afrika: Kartacalı Siprianus.
İskandinavya: Ansgar.
Güney Amerika: Rosa de Lima.
Antiller: Helftalı Gertrude, I. Gregorius.
Orta Doğu: Yorgi.
Örnekler > Etnik gruplar

Ana madde: Etnik gruplara göre koruyucu azizler
Kıtalara ve bölgelere göre koruyucu azizler: Nursialı Benedikt (Avrupa), Yorgi (Orta Doğu), Siyah Musa (Afrika), Franciscus Xaverius (Asya), Nuestra Señora de Guadalupe (Amerika) ve Pierre Chanel (Okyanusya).
Kubilay Han

Kubilay Han (d. 23 Eylül 1215 - ö. 18 Şubat 1294) Moğol İmparatorluğunun kağanı, aynı zamanda Çin'deki Yuan Hanedanlığı'nın kurucusu ve ilk imparatorudur. Tuluy ve Sorghaghtani Beki'nin ikinci oğlu; Cengiz Han'ın torunudur. Moğol hanı Möngke'nin kardeşi; İran'daki Moğol İlhanlılar devletinin kurucusu Hülâgû'nün ağabeyidir.
Fetihleri

Kubilay gençlik yıllarında Çince öğrenmişti ve Çin kültürüne büyük merak duymaktaydı. 1251'de Moğol hükümdarlığına seçilmiş olan kardeşi Mengü, Kubilay'ı Doğu ülkelerini, Hülâgû'yü de Batıdaki ülkeleri almaya göndermişti. Güney bölgelerinde (Çin) valilik yaptığı sırada adil yönetimi ile dikkatleri topladı.
Kubilay önce büyük bir ordu ile Xi'an'ı aldı. Zorlu savaşlarla büyük Çin eyaletlerini hükümdarlığına kattı. 1258'de Yunnan ve Sichuan bölgelerine sefere çıktı. 1259'da seferde iken Mengü'nün öldüğü haberini aldı. Ancak Kubilay geri dönmeden Vuhan'daki kuşatmasına devam etti. Bu arada kardeşi Arık Böke'nin yönetimi ele geçirmeye çalıştığını öğrenince Song Hanedanlığı ile barış imzalayıp ordusunu Moğolistan'a çevirdi. 1260 yılında Kubilay ve kardeşi kendilerini Han ilan ettiler. İki kardeşin mücadelesi 1264 yılında Kubilay'ın üstünlüğü ile sona erdi. Ancak bu iç karışıklıklardan yararlanan Yizhou valisi Li Moğol egemenliğine karşı isyan etti. Kubilay bu isyanı kolayca bastırdı, ancak bu onda Han Çinlilerine karşı derin bir güvensizlik yarattı. İmparator olduktan sonra yönetimde Han Çinlilerine yer vermedi, buna karşılık danışmanları arasında pek çok azınlık temsilcisi ve yabancılar bulunmaktaydı.
Kubilay'ın annesi Hristiyan idi. Bölgede ki bazı antik Budizm tapınaklarını ve dagobaların (kubbe şeklinde mabetler) restore etmesi için teşvik etti. Kubilay, bütün dini inanç ve milletlerden insanları topraklarına kabul etti. Torunu ve halefi Temür Olcaytu Han, Çin 'de bulunduğu süre boyunca 10.000'den fazla Moğol 'u vaftiz ettiğini idda eden papalık elçisi Fransisken keşiş Montecor John'a ev sahipliği yaptı.
Kubilay Han, Çin'de Yuan Hanedanlığı'nı kurarak 1271 ile 1294 yılları arasında hükümdarlık yaptı. Hanedanlığın başkenti Pekin idi. 1279 yılında Song Hanedanlığı'na kesin olarak son vererek Çin'i tekrar birleştirdi. Kubilay'ın devletinin hudutları, Çin dışında Kıpçak, Çağatay, Almalık, İran ve kuzeyde Polonya hudutlarına kadar yayılıyordu. Kubilay Han, Japonya’ya ve Vietnam’a yaptığı akınlarda başarılı olamadı. Burma’da büyük bir zafer kazandı. Kubilay Han 1293'te de Endonezya'ya bir sefer yaptı ve Cava'yı ele geçirdi.
Japonya'ya yaptığı sefer sırasında filosunun batması ve Japonya'ya ulaşamaması, Japonlar tarafından tanrı rüzgarı anlamına gelen "Kamikaze" sözünün doğmasına yol açmıştır. Kamikaze daha sonrasında sonu ölümle biten görevleri tanımlamak için kullanılmıştır. Bazı bulgular ve tarihçilere göre filonun batmasının sebebi, gemileri yapan Çinlilerin gemileri kasten hatalı üretmeleri olarak da görülür
Kubilay Han Çin'de Büyük Kanal inşaatına devam etti; birçok kamu binasını tamir ettirdi. Çin'de ilk defa kâğıt para kullanımını başlattı. Çin sanatının gelişmesini destekledi. Ancak kimi yönlerden Moğol yaşam tarzını Çin'de uygulamaya diretmesi, buradaki kültürel ve sosyal yaşamda bir takım çatışmalara yol açtı.
Kubilay döneminde Çin'i pek çok Avrupalı ziyaret etti. Bunların arasında en ünlüsü Marco Polo'dur. Marco Polo, bu imparatorun sarayı, oradaki hayat, eğlenceler ve vergi sistemi hakkında bilgiler vermektedir.
Kubilay Han, 1294'te 78 yaşında iken öldü.
İplik numaralandırma sistemi

İp üretiminde kullanılan makara.
Tekstil ipliklerinin tanımlanması için kullanılan, belirli uzunluğun ağırlığı biçimindeki sınıflandırma ölçütü. numara denye ve numara metrik ve İngiliz numarası olarak en çok kabul gören üç farklı sınıflandırma biçemi vardır.
Numara Denye (Nd Ağırlık Sistemi)

(m=metre) (g=gram)
9000 m si 1 g gelen iplik 1 Nd ‘ dir.
9000 m si 70 g gelen iplik 70 Nd ‘ dir.
9000 m si 90 g gelen iplik 90 Nd ‘ dir.
9000 m si 150 g gelen iplik 150 Nd ‘ dir.
Polyester, naylon, floş gibi iplikler genellikle Nd olarak numaralandırılır.
Numara Metrik (Nm Uzunluk Sistemi)

Bir iplik örneğinin metre cinsinden uzunluğunun gram cinsinden ağırlığına bölümüdür. Nm simgesi ile gösterilir.
(m=metre) (g=gram)
10.000 m si 1000 g gelen iplik 10 Nm
20.000 m si 1000 g gelen iplik 20 Nm
30.000 m si 1000 g gelen iplik 30 Nm
60.000 m si 1000 g gelen iplik 60 Nm
Ştapel iplikler genellikle Nm veya Ne olarak numaralandırılır.
Yani anlaşılacağı gibi Nm=uzunluk/ağırlık tır.
Numara İngiliz (Ne)

Bir libre ağırlıktaki bir iplik örneğinin hank olarak uzunluğudur. Burada; 1 libre=453,6 gram, 1 hank ise pamuk ve ipek iplikler için 768 metredir.
Ne'yi Nm'ye çevirmek için Ne x 1,693 = Nm formülü kullanılır.
numara gramaj bilgisi

Bir gram ipliğin ağırlığı anlamındadır.
örnekler:
a) Nm 120/1 demek 120 m iplik 1 g ağırlığındadır.
b) Nm 80/2: 2 ipliğin bükümüyle oluşan ve her biri 80 m olan bu ipliklerin toplam ağırlığı, 2 g.dır.
c) Nm 120/3: 3 ipliğin bükümüyle oluşan ve her biri 120 m olan bu ipliklerin toplam ağırlığı, 3 g.dır.
Etiket sistemi (No. ya da Tkt)
No ya da tkt ipliğin kaç kat iplikten oluştuğuna bakmaksızın 3 ipliğin bir araya geldiğini düşünülerek hesaplanan bir sistemdir.
örnekler:
No 120 demek Nm120/3 olabileceği gibi Nm80/2 de olabilir.
No 100 demek Nm65/2 olabileceği gibi Nm100/3 de olabilir.
No 75 demek Nm50/2 olabileceği gibi Nm75/3 de olabilir.
önemli notlar

konuyla ilgili bir örnek: 30/1 gibi 40/1 gibi numaralandırmalarda
- bölü işaretinin sağındaki tekli rakamlar ipin kaç iplikten oluştuğunu gösterir
- bölü işaretinin solundaki ise kabul edilen iplik numaralandırma sistemindeki temel ölçü değerinin kaça bölündüğünü temel değerin kaçta kaçı olduğu gösterir. (numara büyüdükçe iplik incelir)
The I in Team

| "The I in Team" |
| --- | --- |
Buffy the Vampire Slayer bölümü
Bölüm no.: 4. sezon 13. bölüm
Yönetmen: James A. Contner
Senarist:  David Fury 
Prodüksiyon no.: 4ABB13
Yayın tarihi: 8 Şubat 2000 (2000-02-08)
Süresi: 43 dakika
Konuk oyuncular
 Amber Benson, Tara Maclay rolünde  George Hertzberg, Adam rolünde  Leonard Roberts, Forrest Gates rolünde  Bailey Chase, Graham Miller rolünde  Jack Stehlin, Dr. Angleman rolünde  Emma Caulfield, Anya Jenkins rolünde  Lindsay Crouse, Maggie Walsh rolünde  Neil Daly, Mason rolünde 
Bölüm kronolojisi
← Önceki "Expecting" Sonraki → "She"
Buffy the Vampire Slayer (4. sezon) Buffy the Vampire Slayer bölümleri
"The I in Team" (ya da Türkçe adıyla Takımdaki Ben), The WB kanalında yayınlanan, Joss Whedon tarafından oluşturulan bir fantastik dizi olan Buffy the Vampire Slayer televizyon dizisinin dördüncü sezonunun on üçüncü bölümü.
Özet

Riley takımın başındakilere Buffy'den bahsedince, onlar da görüşmek için Buffy'yi davet eder. Ancak Buffy'nin bağımsız başına buyruk davranışlarının ve sürekli emirleri sorgulayan yaklaşımının onların pek de hoşuna gitmeyeceği kısa sürede ortaya çıkar.
Kadı (Osmanlı İmparatorluğu)

Ayrıca bakınız: Kadı ve Osmanlı hukuku
Kadı, Osmanlı Devleti'nde kaza adı verilen yerleşim yerlerine belli bir süre için merkezi yönetim tarafından atamış, görev bölgesindeki şer'i ve idari yargıdan tek başına sorumlu olan ayrıca mülki idare amiri, yerel yönetici ve emniyet müdürlüğü görevlerini yerine getiren bir kamu görevlisidir.
Kadıların doğrudan ve bizzat ilgilendiği konular adli içerikli konulardı. Diğer görevlerdeki işlevleri doğrudan işi yapmak yerine işlemleri denetlemektir. II. Mahmut dönemindeki reformlar sırasında belediye ve güvenlik ile ilgili görevleri, Tanzimat Dönemi'nde ise idari görevleri alınmış ve sadece yargı işleri ile uğraşır olmuşlardır. Kadılık kurumu, 1924 yılında Türk idari ve adli teşkilatından tamamen kaldırılmıştır.
Kadılar, bir hukuk adamı olarak bağımsız ve padişahın mutlak yetkisine sahip vekili idiler. Görev yaptıkları bölgede hiçbir makamdan emir almadan tamamen bağımsız biçimde hareket etmekle birlikte yalnızca padişaha ve Divan'a karşı sorumlu idiler. Şer'î hukuku uygulamakla yükümlü oldukları için merkezi hükûmet memuru olduğu kadar ahalinin de devlet karşısındaki temsilcisi ve sözcüsü durumunda idiler. Bir olay ve şikayet halinde diğer kadılar tarafından teftiş edilmekteydiler. İncelenmesi gereken yolsuzlukları tahkik ve teftişle görevli toprak kadılığı denen seyyar kadılıklar da mevcuttu.
Kadıların atanması

Kadılık, Osmanlı Devleti'nde belli başlı başına bir meslek olarak görülmüş; medrese tahsili olan ve hukuk bilgisi olan kişiler kadı olmuştur. Osmanlı Devleti'nde ilk kadının Osman Gazi tarafından atandığı bilinir. Başlangıçta kadılar kazaskerlerin merkezi otorite ile yazışmaları sonucu padişah tarafından tayin edilmekteydi; II. Mehmed'in yönetimi devralmasıyla birlikte tayinlerde yeni düzenlemeler yapılmıştır. Kadı olarak atanacak kişilerde kazaskerlerin teklifi önem kazanmış ve nihayetinde veziriazam tarafından değerlendirilerek kadı olarak atamaların yapılmasına başlanmıştır.
Osmanlı medreselerinde eğitimini tamamladıktan sonra ilim ehli olarak kalmak niyetinde olmayan gençlerin önündeki ikinci seçenek, kadı olarak atanmaktı. Kadı unvanıyla atanmak niyetinde olan adaylar ilk önce padişah huzurunda sınava tabi tutulmaktaydılar. Bu kural 18. yüzyıldan itibaren değişmiş, adaylar kazasker huzurunda sınava alınmışlardır. Sınavı kazanan adaylar, kazaskerlik dairelerinden birine kayıt yaptırmak zorundaydılar.
Adaylar, büyük bir merkezdeki kadı mahkemesinde en az beşer kişi olmak üzere stajyer olarak görevlendirilirdi. Üç-beş yıl staj yaptıktan sonra kadı adayları İstanbul'a gelip bir sene mülazemet (asistanlık) ile vakit geçirir ve daha sonra alt kademedeki kazalardan birinin kadılığına tayin edilirdi. Kadıların tayin, azil ve nakil işlemleri Anadolu ve Rumeli kazaskerlikleri tarafından yapılırdı. Her yeni hükümdarın cülusundan sonra kadıların görevlerinin yeniden tayin ve tasdiki gerekliydi.
Kanuni Sultan Süleyman devrinden sonra Osmanlı Devleti'nde makam sahibi olan kişilerin çocuklarının - medrese mezunu olmasalar bile -kadılık memuriyetine atanmaları sıkça görülen bir durum haline gelmiştir.
Görevleri ve görev süreleri

Kadılar, görev yaptıkları kaza birimlerinde padişah adına hem mülki amirliği, hem belediye başkanlığı hem de hâkimlik makamını temsil etmekteydiler. Kadıların doğrudan ve bizzat ilgilendiği konular adli içerikli konulardı. Diğer görevlerde doğrudan işi yapmak yerine işlemleri denetleyen bir kişi olarak görev yapmışlardır.
Mevleviye payesine sahip büyük kadılar bir sene, kaza kadıları yirmi ay süre ile atanmıştır. Mahalli halk ile yakınlaşmalarının önlenmesi için sürenin kısa tutulduğu düşünülür.
Kadılar görev yaptıkları yöredeki şer'i mahkemelerde pek çok konuda  davaya bakmakla görevliydi; nikâh, izdivaç, miras bölüştürme, yetim ve mal-i gâibin muhafazası, vasi tayin ve azli, vasiyetlerin ve vakıfların hükümlerine riayet edilmesinin nezareti, cürüm ve cinayet ve sair bütün davalara şer'i mahkemelerde kadılar bakmakta ve Hanefi mezhebine göre hüküm vermekteydiler. Kadılar davaları camilerde görmekteydi; kendi evini de mahkeme olarak kullanabilmekteydi.
Kadı görev yaptığı bölgede noter olarak da hizmet vermiştir. Noterlik hizmeti kapsamındaki görevleri vakfiye düzenleme, varis atama, alacak verecek senetleri yapmak, yetim mallarının nasıl idare edileceğini belirleme, tapu kayıtlarını düzenlemek, evlenme, boşanma gibi görevlerdir.
Kadının başlıca idari görevleri şunlardı:
Şehrin yönetimini ve asayişini sağlamak,
Esnaf loncalarının denetimi,
Üretimin ve pazar yerlerinin kontrolü,
Cami, vakıf ve okul yönetimlerinin denetlenmesi,
Şehrin imar düzeninin sağlanması.
Kadıların başlıca beledî görevleri şunlardır:
Şehrin genel düzenini ve çevre temizliğini sağlamak,
Pazar yerlerinin düzenli olarak kurulmasını temin etmek,
Çarşı ve pazarlarda satılan ürünlerin fiyat kontrolünü yapmak,
Esnafın ticari amaçla kullandığı ölçü aletlerinin kontrolünü yapmak,
Bölgede gerekli olan imar ve düzenleme faaliyetlerini gerçekleştirmek,
Halkın sürekli olarak ihtiyaç duyduğu temel maddelerin karaborsaya düşmesini önlemek,
Düzeni sağlayabilmek için tembihlerde bulunmak ve gerekli gördüğü yerlerde tedbir ve yasaklar koymak,
Emir ve yasaklara uymayanlara gerekli cezaları vermek.
Yardımcıları

Geniş bir bölgede bütün davaları göremeyen kadının nâibleri vardı; naibler kadının görevlerini kendi nahiyelerinde yerine getirirlerdi. Şehrin asayişini sağlamakta kadıya subaşı, asesbaşı, kalelerde dizdarlar gibi görevliler yardımcı olurdu. Kadı şehrin imar nizamını mimarbaşı ile birlikte sağlardı. Mahalle imamı, müftüler ve mahkeme kâtipleri de kadılara görevlerinde yardımcı olurdu.
Görevden alınma ve istifa

Kadılar hukuki görevlerini yerine getirirken kasıtlı olarak hukuka aykırı bir karar almadıkça ve mülki ve beledi görevlerini sebepsiz olarak ihmal etmedikçe görevden alınmaları veya süreleri dolmadan görev yerlerinin değiştirilmesi söz konusu olmamıştır. Ancak kadılar kendi istekleri doğrultusunda görevlerinden istifa edebilirler ve karşılıklı olarak anlaşmak suretiyle iki kadı kendi aralarında görev yerlerini değiştirebilirlerdi. İstifanın kabuülü ve görevden alınma ancak görevini kötüye kullanma, yolsuzluk olaylarına karışma, bir rahatsızlık sonucu kör, sağır, dilsiz olma gibi belli şartlarda gerçekleşirdi.