Sicilya Savaşları
İkinci Sicilya Savaşı (MÖ 410 – MÖ 340)

Himera Muharebsi'nden sonra Sicilya'da bulunan antik Yunan şehirleri 70 yıl süreyle birbirleriyle ufak çarpışmalar yapıp genellikle refah içinde yaşamaya başladılar. Bu dönemde Kartaca modern Tunus'un kuzey mümbit yörelerini eline geçirip tarıma açtı. Kuzey Afrika sahilerinde Leptis Magna ve Oea (modern Trablusgarp gibi) yeni koloniler kurup geliştirmeye başladı. Hanibal Barca'nin kardeşi olan Mago Barca'dan farklı ama aynı adı taşıyan Fenikeli seyyah Mago Barca, Sahra Çölü'nden Sirenayka'ya geçti. Kartacalı Hanno gemisi ile Batı Afrika sahillerinden güneye kadar indi. Fakat aynı dönemde İberik yarımadasında bulunan Kartaca ticaret kolonilerinde yaşayan Fenikeli tüccarlar yerli İberikliler ile birlikte Kartaca'dan bağımsızlıklarını ilan ettiler. Böylece Kartacalı tacirler şehrin İberik'teki kolonilerinden nispeten ucuz gümüş ve bakır satın alamaz oldular.
Sicilya'da ise değişik bölgeler asıllı antik Yunanlar, (Dorik-Yunan Selinus şehri ile İyon-Yunan Segesta) arasında rekabetten askeri çatışmalar ortaya çıktı. MÖ 416'da Selinus şehri ordusu karadan saldırıp Seğesta güçlerini mağlup etti. Seğesta'lıların Kartaca'lılara da askeri destek talebi kabul edilmedi. Fakat Yunan anakarasında bulunan Atina şehir-devleti Segesta'ya yardım için Sicilya'ya bir deniz filosu gönderdi. Bu Atina filosuna karşı Sicilya şehirleri Selinus şehri etrafında birleşip Sparta'nın da yardımı ile Segesta ve Atina filosunu mağlup ettiler ve Atina filosunu imha ettiler. MÖ 411'de Selinus şehri, tekrar Segesta'ya karşı yaptığı muharebede galip geldi. Fakat bu sefer Segesta şehri Kartacalılardan Selinüs aleyhinde askeri destek istedi. Bu desteği sağlayan Kartaca MÖ 410'da Hannibal Mago komutasında gönderdiği destek ordusu ile birlikte Selinus şehrini mağlup etti. İki antik Yunan koloni şehri arasında Kartaca aracılığı ile barış müzakereleri başladı. Ama Kartaca da daha büyük bir ordu toplamaya koyuldu.
Segesta ve müttefiki Kartacalılar ile Selinus ve müttefiki Siraküza arasında yapılan müzakerelerde bir uzlaşmaya varılamadı. Büyük bir Kartaca ordusu ile gemilerle Sicilya'ya gelen Hannibal Mago, Selinus güçleri ile yaptığı Selinus Muharebesi'ni kazandı ve Selinus şehri Kartacalılar eline geçti. Himera şehri ve müttefiki olan Siraküza güçleri ile Kartacalılar yaptıkları II. Himera Muharabesi'ni de kazanıp Himera'yı ele geçirip şehri tahrip ettiler. Kartacalılar Akragas ve Siraküza şehir-devletlerine saldırıda bulunmadılar. MÖ 409'da Hannibal Mago'nun Kartacalılar ordusu topladıkları büyük ganimetle gemilerle Sicilya'dan Kartaca'ya döndü.
Sicilya'da en zengin ve en güçlü şehir-devletleri olan Akragas ve Siraküza da Kartaca'ya karşı resmi hiçbir askerî harekâta geçmedi. Ama Siraküza'lı general Hermocrates kendi şehir-devletinden ayrı hareket ederek ve Selinus şehrini üs olarak kullanarak yeni bir ordu topladı ve buradan Kartacalılara ait Sicilya şehirlerine hücumlara başladı. Kartacalıların müttefikleri olan Motya ve Panormus şehirlerini mağlup etti. Fakat Siraküza'da tiranlık iktidar gücünü ele geçirme planları ile bir devlet komplosu uygulamak isterken hayatını kaybetti.
Buna karşılık vermek üzere MÖ 406'da Hannibal Mago Kartaca'dan yeni bir ordu ile Sicilya'ya geldi. Fakat bu sefer antik Yunan şehir-devletleri Kartacalılara gayet çetin şekilde direnip karşı koydular. Kartaca ordusunun da şansı iyi gitmedi. MÖ 406'da Akragas Kuşatması yapılmakta iken kuşatıcı Kartaca ordusu ordugahında büyük bir veba salgını çıktı. Kartaca ordusu bu salgında büyük zayiat verdi ve ölenler arasında Kartaca generali Hannibal Mago da bulunmaktaydı. Yerine Himiloco Sicilya'daki Kartaca ordusu komutanı oldu. Bu ordu Akragas şehrini ele geçirip talan etti; Gala şehrini ele geçirdi. Camrina şehrini de ele geçirip talan etti. Bu ordu yeni Siraküza tiranı olan I. Dionysius komutasındaki Siraküza ve müttefikleri ordusunu arka arkaya meydan muharebelerinde mağlup etti. Fakat Kartaca ordusunda yeni bir veba salgını çıktı. Himilco bir barış antlaşması imzalamayı kabul etti. Bu barış antlaşması ile Kartaca son fetihleri ile ele geçirdiği şehirleri kontrolü altına tuttu. Selinus, Thermae, Akragas, Gela ve Camarina şehir-devletleri Kartaca'ya yıllık tazminat ödeyen tabi vassal şehir-devleti haline geldiler. Bu, Sicilya'da Kartaca siyasi gücünün zirvesi oldu.
Fakat Siraküza tiranı Dionysius bu barış antlaşması aleyhinde idi. Hemen askerî gücünü kuvvetlendirmeye koyuldu. MÖ 398'de Dionysius kendini yeter derece güçlü hissederek Kartaca ile barış antlaşmasını geçersiz saydığını ilan etti ve hemen Motya şehrine saldırdı ve şehri kuşatmaya aldı ve ele geçirdi. Buna karşı Himilco gayet kararlı davrandı. Kartaca'dan yeni bir Kartaca gücüyle gelip Sicilya'ya çıktı. Açtığı seferde Motya şehrini geri aldı ve Messina şehrini de kuşatıp Kartacalılar ele geçirdi. MÖ 397'de Sicilyalı Yunanların deniz filosunu Catana Deniz Muharebesi'nde kararlı olarak mağlup etti. Bundan sonra MÖ 397'de Siraküza şehrini kuşatmaya aldı. Bu kuşatma iyi gitmekte iken MÖ 396 başında Kartaca ordusunda yeniden bir veba salgını çıktı. Bu salgında Kartaca o kadar zayiat verdi ki Siraküza kuşatmasını bırakmakla kalmadı, Sicilya'daki Kartaca askerî gücü çöktü. Kartaca daha önce ele geçirdiği Sicilya antik Yunan şehirlerinin hemen hepsini kaybetti. Ancak Sicilya'da sadece eskiden beridir Kartacalıların elinde bulunan batı Sicilya Kartaca'ya bağlı kaldı ve sadece Elymianlar Kartaca müttefiki olarak kaldılar. Bu savaşta harp eden iki tarafa barışın sağlandığını açıkça gösterecek bir barış veya mütareke antlaşması bile yapılamadı.
Dionysius tekrar bir ordu kurdu ve bu ordu ile MÖ 396'da Solus şehrine saldırıya geçip bu şehri ele geçirip talan etti. MÖ 396-395'te bu ordusu ile doğu Sicilya'da askerî harekâtta bulundu. MÖ 394'te Tauromenium Kuşatması'nı yaptı; ama şehri savunan Siceller gayet iyi savunma yapıp sonunda Siraküza ordusunun kuşatmayı bırakmasını sağladılar. Bu sırada Kartacalılar Kuzey Afrika'daki yerli kabilelerin isyanları ile meşguldü. Sicilya'da yeni Kartacalılar komutanı, Himilco yerine Mago olmuştu. Kartacalıların Messina'ya karşı yaptığı hücum gelişerek Dionysius'un yaptığı Abaceaums Muharebesi'nde yenilmesi ile sonuçlandı. Kartaca'dan yeni takviye birlikler geldikten sonra Mago komutasındaki Kartaca ordusu ile merkezi Sicilya'da bir askeri sefere girişti. Fakat Chrysas Nehri kenarında yapılan Chrysas Muharebesi'nde Kartacalılar yine Dionysius'a yenildiler. Fakat bundan sonra Dionysius ordusu büyük zorluklar altında kaldı. İki taraf da bir barış antlaşması yapmayı uygun gördüler. Bu antlaşmaya göre iki taraf da kendi yönetim etki alanında kalacaklar ve Kartaca ve Siraküza orduları birbirleriyle hiç çarpışma yapmayacaklardı.
Bu barış MÖ 383'e kadar sürdü. Siraküza Tiranı Dionysius o yıl barış antlaşmasını geçersiz ilan edip çatışmalar başlattı. Kartaca ordusu komutanı Mago bu sefer Taras tarafından yönetilen İtaliot Ligi ile müttefiklik anlaşması yaptı. Kartaca'dan gemilerle getirdiği ordusu ile Brüttüm'a çıkartma yaptı. Böylece Siraküza güçleri iki değişik cephede çarpışmaya zorlandılar. Bundan sonraki dört yılda askeri kampanyaların nasıl geliştiğini açıklayan belgeler elimize geçmemiştir. MÖ 378'de Siraküza tiranı Dionysius Kartaca Sicilya ordusu komutanına karşı Cabala Muharebesi'nde galip geldi. Kartacalılar bu sırada Sicilya yanında hem Afrika'da hem de Sardunya adasında yerel isyanlarla meşguldü. Kartaca ordusu komutanı, Siraküza Tiranı'ndan barış istedi. Fakat bu barış müzakereleri başlamadan Dionysius bir antlaşma yapmak için şartının Kartaca ordusunun kaytsız şartsız Sicilya adasını tümüyle terk edip Kartaca'ya çekilmesi olduğunu bildirdi. Bundan sonra savaş yeniden başladı. Mago'nun oğlu Himilco Kartaca ordusunun başına geçti. Himilco komutasında Kartaca ordusu ile Dionysius'un Siraküza ordusu arasında MÖ 376'da yapılan Cronium Muharebesi'nde Dionysius büyük bir hezimete uğradı ve ordusunun büyük bir kısmını kaybetti. Bunu takip eden barış antlaşmasında Dionysius Kartaca'ya 1000 altın talent harp tazminatı ödemeyi kabul etti ve bu barış antlaşması ile batı Sicilya Kartacalılar elinde kaldı.
MÖ 368'de Siraküza tiranı Dionysius bir defa daha barış anlaşmasını geçersiz ilan etti. Bu sefer Lilybaeum'a hücum edip şehri kuşatmaya aldı. Fakat Siraküza donanması, Kartacalılar donanması tarafından bir deniz muharebesinde mağlup edilip hemen hemen ortadan kaldırıldı. Bu nedenle Dionysius savaştan çekilmek ve yeni bir barış antlaşması imzalamak zorunda kaldı.
MÖ 367'de Siraküza tiranı Dionysisus Atina'da yapılan bir trajedi yazma yarışmasında kazandığı birincilik derecesini kutlamakta iken aldığı büyük miktarda alkolden dolayı öldü. Yerine oğlu Genç Dionysius, Siraküza tiranı oldu. Fakat Dion Siraküzalı ona naip olarak görev yaptı. Bu barışa göre Kartacalılar Halycas Nehri ve Himaraş Nehri batısındaki Sicilya adası arazilerini ellerinde bulundurmaya devam ettiler.
Kartaca ile Siraküza tiranlığı arasındaki barış 22 yıl, MÖ 346'ya kadar sürdü.
MÖ 346'da Kartacalılar Siraküza şehir-devletinin gayet karışık olan iç politika işlerine karıştılar. Birkaç aday Siraküza tiranlığı görevine göz dikmişlerken, tiran adayı politikacılardan biri Kartaca güçlerini Siraküza şehrine girmeye davet etti. Fakat Kartaca komutanı Mago bu karışık Siraküza politika atmosferinde büyük bir politik gaf yapıp ordusu ile birlikte şehirden atıldı. Mago yaptığı bu hatayı anlamıştı ve Kartaca'ya çağırıldığında oraya gitti. Fakat bir yargı heyeti önünde büyük bir ceza göreceğini anladığı için çok ciddi olacağının bildiği bu cezadan kaçınmak için intihar etmek zorunda kaldı.
MÖ 343 yılında Siraküza Tiranlığı'na şehir-devletinde demokrasiyi restore etmek için şehir ileri gelenleri tarafından Yunanistan'dan Sicilya'ya çağrılan Timoleon geçti. Timoleon bu nispeten uzun süren barışı bozarak Sicilya'da bulunan Kartacalılara ait olan şehir ve tesislere saldırılarda bulunmaya başladı. Bunu önlemek için Kartacalılar tekrar bir ordu kurarak bu orduyu Hasdrubal ve Hamilkar Barca komutanlığı altında gemi ile Sicilya'ya gönderdiler. MÖ 341'de bu büyük ordu batı Sicilya'ya çıkıp Siraküza'ya gitmek üzere yürüyüşe geçti. Ordu Crimisssus Nehrini (modern Belice Nehri) geçmekte iken Timoleon emri altında bulunan daha küçük Siraküza ordusu ile Kartacalılar ordusunu baskına uğrattı. Büyük bir sürprize uğrayan Kartacalılar ordusu bu baskında şaşkına dönüp dağıldı. Bundan sonra Timeleon daha küçük bir Kartaca ordusunu da mağlup edince Kartacalı komutanlar barış istediler. Yapılan barış müzakerelerinde MÖ 346'da yapılan ve uzun bir barış ortaya çıkaran anlaşma şartlarına çok yakın şartlar üzerinde anlaşıldı. Kartacalılar Halycas Nehri ve Himaraş Nehri batısındaki Sicilya adası arazileri ellerinde bulundurmaya devam ettiler.