stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
2023 Avrupa U23 Judo Şampiyonası
Madalya tablosu

*   Ev sahibi ülke ( Almanya)
| Sıra | Ülke | Altın | Gümüş | Bronz | Toplam |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Hollanda (NED) | 3 | 2 | 2 | 7 |
| 2 |  Gürcistan (GEO) | 2 | 2 | 2 | 6 |
| 3 |  Ukrayna (UKR) | 2 | 2 | 0 | 4 |
| 4 |  Almanya (GER)* | 2 | 1 | 2 | 5 |
| 5 |  Macaristan (HUN) | 2 | 0 | 6 | 8 |
| 6 |  İtalya (ITA) | 2 | 0 | 1 | 3 |
| 7 |  İspanya (ESP) | 1 | 3 | 0 | 4 |
| 8 |  Moldova (MDA) | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 9 |  Türkiye (TUR) | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 10 |  Letonya (LAT) | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 10 |  Büyük Britanya (GBR) | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 10 |  Belçika (BEL) | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 10 |  Bulgaristan (BUL) | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 14 |  Azerbaycan (AZE) | 0 | 0 | 5 | 5 |
| 15 |  Romanya (ROU) | 0 | 0 | 3 | 3 |
| 16 |  Portekiz (POR) | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 16 |  Hırvatistan (CRO) | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 16 |  Avusturya (AUT) | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 16 |  Sırbistan (SRB) | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 16 |  Polonya (POL) | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 16 |  Kosova (KOS) | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 16 |  Finlandiya (FIN) | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Toplam (22 Ülke) | Toplam (22 Ülke) | 15 | 15 | 30 | 60 |
Madalya özeti > Erkekler

| Etkinlik | Altın | Gümüş | Bronz |
| --- | --- | --- | --- |
| Ekstra hafif sıklet (−60 kg) |  Nazar Viskov (UKR) |  Luis Barroso Lopez (ESP) |  Mahammad Musayev (AZE) |
| Ekstra hafif sıklet (−60 kg) |  Nazar Viskov (UKR) |  Luis Barroso Lopez (ESP) |  Marton Andrasi (HUN) |
| Yarı hafif sıklet (−66 kg) |  Radu Izvoreanu (MDA) |  Anthony De Angelis (LAT) |  Aydin Rzayev (AZE) |
| Yarı hafif sıklet (−66 kg) |  Radu Izvoreanu (MDA) |  Anthony De Angelis (LAT) |  Francesco Cargnelutti (ITA) |
| Hafif sıklet (−73 kg) |  Koen Heg (NED) |  Ejder Toktay (TUR) |  Nariman Mirzayev (AZE) |
| Hafif sıklet (−73 kg) |  Koen Heg (NED) |  Ejder Toktay (TUR) |  Kote Kapanadze (GEO) |
| Yarı orta sıklet (−81 kg) |  Zaur Dvalashvili (GEO) |  Jarne Duyck (BEL) |  Magerram Imamverdiev (AZE) |
| Yarı orta sıklet (−81 kg) |  Zaur Dvalashvili (GEO) |  Jarne Duyck (BEL) |  Eetu Ihanamaki (FIN) |
| Orta sıklet (−90 kg) |  Péter Sáfrány (HUN) |  Nikita Yudanov (UKR) |  Gergely Nerpel (HUN) |
| Orta sıklet (−90 kg) |  Péter Sáfrány (HUN) |  Nikita Yudanov (UKR) |  Alex Creţ (ROU) |
| Yarı ağır sıklet (−100 kg) |  Daniele Accogli (ITA) |  Oliver Barratt (GBR) |  Lars Vissers (NED) |
| Yarı ağır sıklet (−100 kg) |  Daniele Accogli (ITA) |  Oliver Barratt (GBR) |  Kilian Kappelmeier (GER) |
| Ağır sıklet (+100 kg) |  Saba Inaneishvili (GEO) |  Irakli Demetrashvili (GEO) |  Igor Vračar (SRB) |
| Ağır sıklet (+100 kg) |  Saba Inaneishvili (GEO) |  Irakli Demetrashvili (GEO) |  Darius Georgescu (ROU) |
Madalya özeti > Kadınlar

| Etkinlik | Altın | Gümüş | Bronz |
| --- | --- | --- | --- |
| Ekstra hafif sıklet (−48 kg) |  Vera Wandel (NED) |  Gema Gómez (ESP) |  Merve Azak (TUR) |
| Ekstra hafif sıklet (−48 kg) |  Vera Wandel (NED) |  Gema Gómez (ESP) |  Rebeka Rita Koszegi (HUN) |
| Yarı hafif sıklet (−52 kg) |  Róza Gyertyás (HUN) |  Gabriela Dimitrova (BUL) |  Aydan Valiyeva (AZE) |
| Yarı hafif sıklet (−52 kg) |  Róza Gyertyás (HUN) |  Gabriela Dimitrova (BUL) |  Ana Viktorija Puljiz (CRO) |
| Hafif sıklet(−57 kg) |  Elin Henninger (NED) |  Nino Loladze (GEO) |  Lisa Grabner (AUT) |
| Hafif sıklet(−57 kg) |  Elin Henninger (NED) |  Nino Loladze (GEO) |  Fationa Kasapi (KOS) |
| Yarı orta sıklet (−63 kg) |  Laura Vázquez Fernández (ESP) |  Aitana Fernández Herrera (ESP) |  Brigitta Varga (HUN) |
| Yarı orta sıklet (−63 kg) |  Laura Vázquez Fernández (ESP) |  Aitana Fernández Herrera (ESP) |  Amanda Zuaznabar Torres (ROU) |
| Orta sıklet (−70 kg) |  Samira Bock (GER) |  Anna Oliinyk-Korniiko (UKR) |  Tais Pina (POR) |
| Orta sıklet (−70 kg) |  Samira Bock (GER) |  Anna Oliinyk-Korniiko (UKR) |  Friederike Stolze (GER) |
| Yarı ağır sıklet (−78 kg) |  Yuliia Kurchenko (UKR) |  Raffaela Igl (GER) |  Yael van Heemst (NED) |
| Yarı ağır sıklet (−78 kg) |  Yuliia Kurchenko (UKR) |  Raffaela Igl (GER) |  Nikolett Sági (HUN) |
| Ağır sıklet (+78 kg) |  Erica Simonetti (ITA) |  Carmen Dijkstra (NED) |  Oxana Diacenco (MDA) |
| Ağır sıklet (+78 kg) |  Erica Simonetti (ITA) |  Carmen Dijkstra (NED) |  Kinga Wolszczak (POL) |
Madalya özeti > Karma takım

| Etkinlik | Altın | Gümüş | Bronz |
| --- | --- | --- | --- |
| Karma takım |  Almanya |  Hollanda |  Macaristan |
| Karma takım |  Almanya |  Hollanda |  Gürcistan |
3. Saldırı Tugayı

| 3>  Saldırı Tugayı |
| --- | --- |
Ukraynaca: 3-тя окрема штурмова бригада 3-tia okrema shturmova bryhada
Tugay yaması
Etkin: 1 Kasım 2022 - günümüz
Ülke:  Ukrayna
Bağlılık:  Ukrayna Kara Kuvvetleri
Sınıfı: Mekanize Piyade
Karargâh: Kiev, Kiev Oblastı
Savaşları:  Rusya-Ukrayna Savaşı Rusya'nın Ukrayna'yı işgali 
Website: Resmi Web Sitesi Resmi Telegram kanalı Resmi Facebook sayfası Resmi YouTube Kanalı
3. Saldırı Tugayı (Ukraynaca: 3-я окрема штурмова бригада), Ukrayna Kara Kuvvetleri'nin bünyesinde 2022 yılında kurulan bir tugaydır.
Tugay, eski Azov Taburu gazilerinin oluşturduğu Azov Özel Harekât Kuvvetleri (SSO) birimlerinin birleştirilmesiyle kurulmuştur. Tugayın komutanı, Azov Taburu'nun kurucusu ve eski komutanı, aynı zamanda eski Ukrayna Halk Milletvekili Andriy Biletsky'dir.
Tarihçe

Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısının başlangıcında, Azov Taburu'nun çoğu birimi Mariupol'de konuşlandırılmış ve kuşatılmıştı. Buna karşın, Mariupol dışındaki eski Azov gazileri, Ukrayna Özel Kuvvetleri'nin bir parçası haline gelen yeni birimler oluşturmaya başladı.
Kasım 2022'de, bu birimler Ukrayna Kara Kuvvetleri bünyesinde tek bir tugaya birleştirildi. Bu tugay, hem savunma hem de saldırı operasyonları için yük
sek hareketliliğe ve iyi eğitime sahip bir ünite olarak tasarlandı.
Tugay, kuruluşundan bu yana önemli çatışmalara katıldı. Herson ve Herson bölgesinin kurtarılmasında, Bakhmut Muharebesi'nde yer aldılar ve Mayıs 2023'te Bakhmut bölgesindeki başarılı saldırıları ilk rapor edenler arasındaydılar. Eylül 2023'te, Rus savunma hatları için stratejik öneme sahip Andriivka'yı ele geçirdiler.
En son olarak, Şubat 2024'te, tugay Avdiivka'nın kuşatılması ihtimalini engellemek üzere konuşlandırıldı. Şehrin düşmesinin ardından, Avdiivka'nın batısında yeni savunma pozisyonları aldılar.
3. Panzer Kolordusu

Başlığın diğer anlamları için 3. Kolordu sayfasına bakınız.
| 3>  Panzer Kolordusu III. Panzerkorps |
| --- | --- |

Etkin: Haziran 1942 - 8 Mayıs 1945
Ülke:  Nazi Almanyası
Bağlılık:  Wehrmacht  Heer
Tipi: Panzer/Panzergrenadier
Savaşları: II. Dünya Savaşı
3. Panzer Kolordusu (Almanca: III. Panzerkorps), II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın Wehrmacht'a bağlı olarak faaliyet gösteren panzer kolordusu.
Komutanlar

Generaloberst Curt Haase (1 Eylül 1939 - 13 Kasım 1940)
General der Infanterie Kurt von Greiff (13 Kasım 1940 - 15 Ocak 1941)
Generaloberst Eberhard von Mackensen (15 Ocak 1941 - 31 Mart 1942)
General der Panzertruppe Leo Geyr von Schweppenburg (31 Mart 1942 - 20 Temmuz 1942)
Generaloberst Eberhard von Mackensen (20 Temmuz 1942 - 2 Ocak 1943)
General der Panzertruppe Hermann Breith (2 Jan 1943 - 20 Oct 1943)
General der Artillerie Heinz Ziegler (20 Ekim 1943 - 25 Kasım 1943)
General der Infanterie Friedrich Schulz (25 Kasım 1943 - 9 Ocak 1944)
General der Panzertruppe Hermann Breith (9 Ocak 1944 - 31 Mayıs 1944)
General der Panzertruppe Dietrich von Saucken (31 Mayıs 1944 - 29 Haziran 1944)
General der Panzertruppe Hermann Breith (29 Haziran 1944 - 8 Mayıs 1945)
Timur Rodriguez

| Timur Rodriguez |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Doğum: Timor Mikailoviç Kerimov 14 Ekim 1979 (45 yaşında) Penza, Sovyetler Birliği
Tarzlar: Pop
Meslekler: Şarkıcı, oyuncu, şovmen
Resmî site: trodriguez.ru

Timur Mikailoviç Kerimov (Rusça: Тиму́р Родри́гез; d. 14 Ekim 1979, Penza, Sovyetler Birliği) veya sahne adıyla Timur Rodriguez (Тиму́р Родри́гез), Azeri asıllı Rus şarkıcı, aktör ve şovmen. Özellikle KVN, Komedi Kulübü ve «Yujnoye Butovo» ve önde gelen programlar «Crocodile», «Seksi çizelge» ve «Danssız kurallar» gibi televizyon programları ile bilinmektedir.
Timur Rodriguez, 14 Ekim 1979 tarihinde Azeri bir baba ile Yahudi asıllı bir annenin oğlu olarak dünyaya geldi. Babası Mikail Kerimov kukla tiyatrosu sanatçısı olup annesi Zlata Levina ise İngilizce ve Almanca öğretmeniydi.
2019 Litvanya cumhurbaşkanlığı seçimi

2019 Litvanya cumhurbaşkanlığı seçimleri'nin ilk turu 12 Mayıs 2019'da yapıldı ve ikinci tur 26 Mayıs 2019'da yapıldı. Görevdeki cumhurbaşkanın iki dönemlik anayasal sınırı nedeniyle, cumhurbaşkanı Dalia Grybauskaitė 2009 ve 2014 seçimlerini kazandığı için bir daha aday olamadı.
İlk turda oyların %50'sini hiçbir aday kazanamadığından, en çok oyları alan ilk iki aday olan Ingrida Šimonytė ve Gitanas Nausėda arasında ikinci bir tur düzenlendi. Nausėda %67 oyla seçildi ve 12 Temmuz'da Litvanya Cumhurbaşkanı olarak göreve başladı.
Seçim sistemi

Seçimler iki aşamalı sistem kullanılarak yapıldı. İlk turda kazanmak için, bir adayın oyların salt çoğunluğu alması ve seçime katılımının %50'nin üzerinde olması veya adayın aldığı oy oranının kayıtlı seçmen sayısının en az üçte birine eşit olması gerekiyordu. İlk turda hiçbir aday kazanamazsa, en çok olayan alan iki adayı içeren ikinci bir tur gereklidir.
Adaylar > Onaylanan adaylar

Naglis Puteikis, milletvekili, Lithuanian Centre Party Başkanı.
Valentinas Mazuronis, Avrupa Parlamentosu milletvekili, eski Çevre Bakanı, bağımsız.
Gitanas Nausėda, ekonomist, öğretim görevlisi, bağımsız.
Arvydas Juozaitis, filozof, eski olimpik atlet, bağımsız.
Ingrida Šimonytė, milletvekili, eski Litvanya Bankası Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı (2013-2016), eski Maliye Bakanı (2009-2012). Bağımsız, Anavatan Birliği-Litvanyalı Hristiyan Demokratlar Partisi tarafından aday gösterildi.
Vytenis Andriukaitis, Litvanya'nın Avrupa Komiseri, eski Sağlık Bakanı (2012-2014) ve 1990 Litvanya Devletinin Yeniden Kuruluşu Yasası'na imza atan delegelerden biridir. Litvanya Sosyal Demokrat Partisi tarafından aday gösterildi.
Saulius Skvernelis, 2016'dan bu yana Litvanya Başbakanı, eski İçişleri Bakanı (2014-2016) bağımsız siyasetçi, Litvanya Çiftçiler ve Yeşiller Birliği ile Litvanya Sosyal Demokrat İşçi Partisi tarafından aday gösterildi.
Mindaugas Puidokas, milletvekili, bağımsız.
Valdemar Tomaševski, Avrupa Parlamentosu milletvekili, Litvanya'daki Polonyalıların Seçim Hareketi Başkanı.
Adaylar > Reddedilen adaylar

Zygimantas Pavilionis, milletvekili, Litvanya'nın eski ABD Büyükelçisi.
Vygauas Ušackas, AB'nin eski Rusya Büyükelçisi, Anavatan Birliği- Litvanyalı Hristiyan Demokratları ön seçiminde kaybetti.
Aušra Maldeikienė, milletvekili
Visvaldas Matijošaitis, Kaunas Belediye Başkanı.
Vitas Gudiškis, eski Litvanya Buz Hokeyi Federasyonu Başkanı.
Petras Auštrevičius, Avrupa Parlamentosu milletvekili.
Alfonsas Butė, Litvanyalı Hristiyan Demokratlar Partisi Başkan Vekili.
Kazimieras Juraitis, Rus yanlısı blog yazarı.
Petras Gražulis, milletvekili.
Anketler > İlk tur

| Tarih | Vytenis Andriukaitis>  | Arvydas Juozaitis>  | Valentinas Mazuronis>  | Gitanas Nausėda>  | Mindaugas Puidokas>  | Naglis Puteikis>  | Ingrida Šimonytė>  | Saulius Skvernelis>  | Valdemar Tomaševski>  | Diğer>  | Kararsız>  | Oy vermeyecek>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mayıs 2019 | 5,5% | 4,8% | 1,2% | 24,6% | 1,9% | 1,5% | 26,2% | 16,6% | 1,8% | 0,4% | 6,9% | 8,6% |
| Nisan 2019 | 4,2% | 5% | 0,6% | 27,9% | 0,7% | 2,3% | 24,8% | 14,5% | 1,9% | 0,2% | 8,4% | 9,2% |
| Mart 2019 | 4,7% | 3,6% | – | 23,5% | 0,4% | – | 22% | 18,4% | 1,7% | 1,1% | 9,8% | 7,4% |
| Şubat 2019 | 2,8% | 4,5% | – | 27,3% | – | 2,1% | 20% | 16% | – | – | – | – |
| Kasım 2018 | – | 4,7% | – | 24,6% | – | 2,4% | 19,7% | 13,2% | – | – | – | – |
| Ekim 2018 | – | – | – | 23% | – | 2,4% | 17,5% | 12,8% | – | – | – | – |
| Eylül 2018 | 0,3% | 3,3% | 0.3% | 19,7% | – | 1,4% | 8,0% | 16,6% | – | – | 13,9% | – |
| Mayıs 2018 | 1,6% | – | 1.6% | 22,9% | – | 2,7% | 5,3% | 12,8% | – | – | 10,2% | 11,9% |
| 18 Kasım 2017 | – | – | – | 12% | – | – | 7% | 12,2% | – | – | 32,6% | – |
Sonuçlar

İlk tur, eski Maliye Bakanı Ingrida Šimonytė tarafından ucu ucuna kazanıldı ve iktisatçı Gitanas Nausėda ikinci oldu. Her iki aday da kullanılan oyların %50'sini geçmediği için 26 Mayıs'ta Šimonytė ve Nausėda arasında ikinci tur yapıldı. Nausėda %66'nın üzerinde oyla ikinci turu kazandı.
Büyük bir farkla üçüncü sırada bitiren başbakan Saulius Skvernelis, seçim gecesi istifa etme niyetini açıkladı ve istifası 12 Temmuz'da gerçekleşecekti. Daha sonra, Skvernelis'in Başbakan olarak görevine Parlamento'nun bir sonraki seçimine kadar devam edeceği açıklandı.
| Aday | Parti | İlk tur> Oy | İlk tur>  % | İkinci tur> Oy | İkinci tur>  % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ingrida Šimonytė | Bağımsız | 446.719 | 31,53 | 443.394 | 33,47 |
| Gitanas Nausėda | Bağımsız | 441.396 | 31,16 | 881.495 | 66,53 |
| Saulius Skvernelis | Bağımsız | 279.413 | 19,72 |  |  |
| Vytenis Andriukaitis | Litvanya Sosyal Demokrat Partisi | 68.118 | 4,81 |  |  |
| Arvydas Juozaitis | Bağımsız | 66.957 | 4,73 |  |  |
| Valdemar Tomaševski | Litvanya'daki Polonyalıların Seçim Hareketi | 56.476 | 3,99 |  |  |
| Mindaugas Puidokas | Bağımsız | 37.036 | 2,61 |  |  |
| Naglis Puteikis | Lithuanian Centre Party | 11.302 | 0,80 |  |  |
| Valentinas Mazuronis | Bağımsız | 9.205 | 0,65 |  |  |
| Geçersiz/boş oylar | Geçersiz/boş oylar | 10.072 | - | 17.205 | - |
| Toplam | Toplam | 1.426.694 | 100 | 1.342.094 | 100 |
| Kayıtlı seçmenler/katılım oranı | Kayıtlı seçmenler/katılım oranı | 2.486.915 | 57,37 | 2.491.021 | 53,88 |
Kaynak: VRK 22 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., VRK 11 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Genleşme

Genleşme, sıcaklığı artırılan bir cismin uzunluk ya da hacminin değişmesi olayıdır.
Katıları, sıvıları ya da gazları oluşturan tanecikler, ortalama konumları çevresinde sürekli çalkalanma halindedirler. Bu cisimlerden birine ısı biçiminde enerji verilirse bu enerji kinetik enerjiye dönüşür. Dolayısıyla, kinetik enerjisi artan tanecikler daha şiddetle çalkalanır ve daha geniş alana yayılmaya çalışırlar; yani sıcaklığı yükselen cisim (katı, sıvı, gaz) aynı zamanda genleşir. Sıcak bir cisim ışınını başka bir maddeye gönderirse o maddenin kapladığı alan (hacmi) genişler ve yayılır.
Genleşme katsayısı

Genleşme katsayısı, bir maddenin ısı etkisiyle genleştiği miktarın belirlenmesi için kullanılan katsayıdır. Birim hacimdeki bir maddenin birim sıcaklık değişiminde hacmindeki değişme miktarı olarak tanımlanır.
Isı değişikliği etkisi altında kalan bir malzemeyi oluşturan atomların, enerji düzeylerinin değişmesi ile moleküler bağ uzunlukları değişir. Dolayısıyla atomlar arası mesafelerin değişmesi maddenin hacmini de değiştirir.
Katı ve sıvı her maddenin farklı bir genleşme katsayısı vardır. Aynı şartlar altında eşit hacimdeki iki gaz örneği özdeş ısıtıcılarda aynı sürede ısıtıldıklarında hacimleri eşit miktarda artar. Bütün gazların genleşme katsayısı aynıdır.
Genleşme katsayısı > Genel hacimce genleşme katsayısı

Bir gaz, sıvı veya katının genel hacimce genleşme katsayısı şöyle ifade edilir;
Burada p alt indisi, genleşme süresince sabit tutulan basıncı; "V" ise bu genel ifadeye giren (doğrusal olmayan) hacimce gerilmeyi ifade eder. Gaz ortamında basıncın sabit tutulması önemlidir. Çünkü bir gaz hacmi, basınç ve sıcaklıkla çok değişir. Düşük yoğunlukla bir gaz için bu, ideal gaz modelinde görülebilir.
Katılarda genleşme

Dışarıdan ısı alan maddenin taneciklerinin kinetik enerjisi, dolayısıyla taneciklerin titreşim hızı artar. Tanecikler birbirinden uzaklaşmaya başlar. Bu olaya genleşme adı verilir. Tersine olarak madde dışarıya ısı verdiğinde (madde soğutulduğunda) maddenin taneciklerinin kinetik enerjilerinin azalmasına neden olur.
Maddelerin genleşmesi ya da tersine büzülmesi sırasında büyük kuvvetlerin ortaya çıkması, tren raylarında, köprü gibi yapılarda hasarlara neden olmaktadır. Bu yüzden tren raylarının eklenti yerlerinde boşluklar bırakılır, köprüler demir makaralar üzerine oturtulur. Çevremizdeki bu tür yapıları gözlemleyerek genleşme ile ilgili birçok örnekler bulabiliriz.
Katılarda genleşme > Boyca genleşme

Katı bir maddenin sıcaklığının 1 °C yükseltilmesiyle birim boyundaki uzama miktarına boyca genleşme katsayısı denir.
Bir metal çubuğun önceki ilk boyu, L0 olsun. Bu metal boyu uzayarak son boyu L olur. Boyca uzama miktarı (Δl);
ΔL =L-L0= L0.λ.Δt bağıntısıyla bulunur.
Burada,
Basınç ihmal edilirse, boyca genleşme katsayısı şöyle ifade edilebilir.
Katılarda genleşme > Yüzeyce genleşme

Bir metal levhanın ısıtılmadan önceki ilk yüzeyi S0 olsun. Bu metal levhayı ısıttığımızda, yüzey artarak son yüzeyi
ΔS = S-S0=S0.2 λ.Δt bağıntısıyla hesap edilir.
Burada;
Katılarda genleşme > Hacimce genleşme

Metal bir kürenin ısıtılmadan önceki ilk hacmi V0 olsun. Bu metal küreyi ısıttığımızda son hacmi V olur. Hacimce genleşme miktarı ΔV;
ΔV= V-V0 =V0 .3λ.Δt
Burada;
Sıvılarda genleşme

Sıvıların ısıtılmadaki davranışlarını, katılarda olduğu gibi inceleyemeyiz. Çünkü, sıvıları katılar gibi şekillendirmek, örneğin boru haline getirmek imkânsızdır. Bu yüzden, sıvıların, bir kap içinde incelenmeleri gerekir. Ayırt edici bir özelliktir.
Sıvıların genleşmesinden sıvılı termometrelerde, sıcak su kazanlarında, termosifonlarda ve kalorifer sistemlerinde yararlanılır. Sıvıların genleşme miktarı aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır;
ΔV=V.a.ΔT
Bağıntıda;
ΔV: sıvının hacimce genleşme miktarı
V: sıvının ilk hacmi
a: sıvının hacimce genleşme katsayısı
ΔT: sıcaklık değişimidir
Gazlarda genleşme her gazda aynıdır. Gazlar en çok genleşen maddelerdir.
Gazlarda genleşme

İdeal gaz için, hacimce genleşme (örneğin, sıcaklık değişiminden dolayı hacimdeki görsel değişim) sıcaklığı değiştiren sürecin türüne bağlıdır. İki temel durumdan biri, basıncın sabit tutulduğu izobarik süreç, diğeri ortamda ısı değişiminin olmadığı süreçtir.
Bir izobarik süreçte hacimce genleşmeyi  \gamma _{p} ile gösterirsek, ideal gaz yasasına göre:
olur.
Burada  p izobarik süreci ifade eder.
Bazı malzemelerin boyca genleşme katsayıları

| Boyca uzama katsayısı α> Malzeme | Boyca uzama katsayısı α> α (10−6/K 20 °C'de) |
| --- | --- |
Cıva: 61
Kurşun: 29
Aluminyum: 22
Pirinç: 19
Paslanmaz çelik: 17.3
Bakır: 17
Altın: 14
Nikel: 13
Beton: 12
Demir: 12
Karbon çeliği: 10.8
Platin: 9
Cam: 8.5
Galyum arsenit: 5.8
İndiyum fosfit: 4.6
Tungsten: 4.5
Silisyum: 3
Elmas: 1
Kuvars: 0.59
Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb12285444c (data)  LCCN: sh85046410  NLI: 987007562817705171
Ali Şîr Nevaî

| Nizamüddin Ali Şîr Nevaî |
| --- | --- |
SSCB'nin kartpostalındaki Ali Şîr Nevaî resmi.
Doğum: 9 Şubat 1441(1441-02-09) (Hicrî takvimde 17 Ramazan 844) Herat
Ölüm: 3 Ocak 1501 (59 yaşında) (Hicrî takvimde 12 Cemaziyelahir 906) Herat
Meslek: Şair, Yazar, Siyasetçi, Dilbilimci, Mistik, Ressam

Nizamüddin Ali Şîr Nevaî veya yaygın adıyla Ali Şîr Nevaî (Çağatayca: نظام الدین علی شیر نوایی; Özbekçe: Alisher Navoiy; Uygurca: نىزامىدن ئەلشىر ناۋائى; Farsça: نظام الدین على شير هروی Nizām al-Din ʿAlī Shīr Herawī veya kısaca علیشیر نوایی Alishīr Nevāī; 9 Şubat 1441, Herat - 3 Ocak 1501, Herat), 15. yüzyıl Türk şairi.
İmar eserleri

Ali Şir Nevai, hayatının son dönemlerinde Herat'ta Sultan Hüseyin Baykara yanında vezir, yüksek devlet idarecisi ve danışman olarak görev yapmıştır. Bu dönemde Hüseyin Baykara'nın hüküm sürdüğü Büyük Horasan bölgesinde büyük imar işleri başarmıştır. Bu bölgede 370 kadar cami, medrese, kütüphane, hastane, kervansaray ile eğitim, vakıf ve hayır işleri için kullanılan binalara finansman sağlamış; onları restore ettirmiş veya yeniden yaptırmıştır. Sırf Herat şehrinde 40 kervansaray, 17 cami, 10 büyük konak, 9 hamam, 9 köprü ve 20 havuz yaptırdığı belgelenmiştir.
Bu imar eserleri arasında en önemlileri 13. yüzyılda ünlü tasavvuf şairi olan Ferîduddin Attâr için kuzey-doğu İran'da Nişabur şehrinde tasarımını yaptırıp ve bina edilmesini sağladığı türbe ve Herat'ta bulunan "Halasiya Medresesi" binasıdır.
Yazılı eserleri > Tasavvuf eserleri > Lisânü't-Tayr

Lisan-üt-Tayr, (لسان الطیر, Lisan-ol-tayr):
Feridüddin Attar (Farsça:فرید الدین عطار,‎ Farīdo d-Dīn ’Attār)'ın Manteq-ol-tayr veya (منطق الطیر, Maqāmāt-e Toyūr)'dan esinlenerek, varlık ve ilahi gerçek üzerine görüşlerini, insan, tabiat ve yaşam üzerine 3500 beyitten oluşan tasavvufi bir eserini 1499 yılında yazmıştır.
Yazılı eserleri > Tasavvuf eserleri > Nesâimü'l-Muhabbet

Nesaim-ül-Mehabbe, (نسایم المحبت, Nasāyim ul-Muhabbat):
750 tanınmış Sufi şeyhlerin listesi, Nureddin Abdurrahman Cami'nin Nafahat al-uns (نفحات الانس) adındaki eserinin Çağatayca çevirisidir.
Yazılı eserleri > Tasavvuf eserleri > Hamse

Ana madde: Hamse
Nevai'nin diğer önemli eserlerini beş destansı şiir ve Nizami Gencevi (نظامی گنجوی, Nezāmī Ganjavī, tam ismi: Neẓām ad-Dīn Abū Muhammad Elyās ibn Yusūf ibn Zakī ibn Mu'ayyid)'den esinlenerek yazdığı Hamse yi oluşturur:
Yazılı eserleri > Tasavvuf eserleri > Hamse > Hayret-ül-Ebrar

Hayret-ül-Ebrar (حیرت الابرار, Hayrat-ol-abrar),
Nevai'nin bu birinci mesnevisi, 7976 mısralık, felsefî bir eseridir. Dünya hayatı, insan kalbi ve cemiyet; tarihler, efsaneler, meseller vasıtasıyla anlatılır.
Yazılı eserleri > Tasavvuf eserleri > Hamse > Ferhat ile Şirin

Ferhat ü Şirin (فرهاد و شیرین, Farhād-o Shirin),
Yazılı eserleri > Tasavvuf eserleri > Hamse > Leyla ile Mecnun

Leyla ile Mecnun (لیلی و مجنون, Layli va Majnun) ,
Azerice, Türkçe uyarlaması hikâye, "Leylâ ile Mecnun destanı" (داستان ليلى و مجنون, Dâstân-ı Leylî vü Mecnûn) ismiyle 16. yüzyılda Fuẓūlī tarafından yazılmıştır. Nevai bu üçüncü mesnevisini, sonradan söylentiye göre efsâneye dönüştürülen bu aşk hikâyesini, yüksek bir sanat ve zevkle Türkçe ve Türk ruhuyla işler. Nevai bu mesnevisinin sonunda şöyle ifade ediyor:
Yazılı eserleri > Tasavvuf eserleri > Hamse > Sab'a-i Seyyar

Seb’a-i Seyyare (سبعه سیار, Sab'ai Sayyar) Nevai, dördüncü mesnevisi olan bu eserinde, Şark dünyasında çok yayılmış Behram Gur efsanesini ele alır.
Yazılı eserleri > Tasavvuf eserleri > Hamse > Seddî İskenderî

Sedd-i İskenderi (سد سکندری, Sadd-i-Iskandari), Nevai, bu beşinci mesnevisinde Büyük İskender'le ilgili efsanevî tarihi anlatmanın yanında, bu konuyu araç edip kendi devrinin maddî, manevî problemlerini, devlet, şah, halkın yönetilmesi, adalet, hakikat gibi konuları da işlemiştir.
Ali Şîr Nevaî, bir beytinde, nevrûz günü gece ile gündüzün eşit olmasından söz etmekte; diğer bir beyitte ise nevrûzla Kadir gecesini bir arada kullanarak, nevrûzu âdeta kutsallaştırmaktadır. Şair, çok güzel olan bir beyitinde, hitap ettiği kişinin her gecesinin Kadir; her gününün de nevrûz olmasını temenni etmektedir:
Nevaî ve Türkçe

On beşinci yüzyılda Çağataycanın (Çağatay Türkçesinin) klasik bir yazı dili olarak kimlik kazanmasında Ali Şîr Nevâî'nin önemi bilinmektedir. Nevâî öncesinde ve Nevâî'nin çağında, Timurlular devletinde Türkçe yazan sanatçılar azdır. Nevâî, Türkçeyi edebî dil olarak kullanmayan, Farsça yazan çağdaşlarına çatar. Çağdaşlarının Farsçanın karşısında edebî dil olarak Türkçeyi yetersiz görmelerini eleştirir; eğer emek verilirse Türkçenin de Farsça kadar, hatta daha fazla anlatım inceliklerine sahip olduğunun görüleceğini belirtir. Bu görüşlerini Muhakemetül-lugateyn'de görürüz.