stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Günpınar Şelalesi

| Günpınar Şelalesi |
| --- | --- |


Genel bilgiler
Konum: Darende, Malatya, Türkiye
Koordinatlar: 38°33′22″K 37°25′21″D﻿ / ﻿38.55611°K 37.42250°D﻿ / 38.55611; 37.42250
Akarsu: Tohma Çayı
Yükseklik: 25 m (82 ft)
En derin noktası: 1,5 m (4,9 ft)
Tür: 3
Debi: 1 m3/s (35 cu ft/s)
Wikimedia Commons
Günpınar ŞelalesiTürkiye haritasında gösterGünpınar ŞelalesiTürkiye Doğu Anadolu Bölgesi haritasında gösterGünpınar ŞelalesiMalatya haritasında göster
Günpınar Şelalesi (Gürpınar Şelalesi) Malatya ili Darende ilçesi sınırlarında, Tohma Çayı'nın kolu Şuhul Deresi üzerindeki şelaledir.
Şelalenin adı eskiden yakınında bulunan köye atfen Aşudu Şelalesi olarak kullanılıyordu. Köy adı Gürpınar şeklinde değiştirilince Gürpınar Şelalesi, daha sonra Günpınar'a dönüştürüldüğünde ise Günpınar Şelalesi haline gelmiştir.
Şelale fay hattına bağlı eğim kırıklığı üzerinde gelişmiştir. Şelaleyi oluşturan Şuhul Deresi kaynağını Hezanlı Dağı'ndan alır. Şelalenin 2 km batısındaki karstik kaynaklar dereyi oluşturur. Dere 2 km uzunluğunda, 60 m kenar yüksekliği olan kanyondan geçer, kanyonun sonunda şelale oluşur. Üç basamaklı olan şelale 25 m yüksekten düşmektedir. Birinci düşüş 13 m yüksekten gerçekleşir. İkinci düşme güneye dönük 70°'lik açıyla 4 m'den gerçekleşir. Güneye doğru hafif dönüşlü 90° açıyla ve 8 m yüksekten üçüncü düşme oluşur. Üç basamaklı olmasıyla Gürlevik Şelalesi'ne benzerlik gösterir. Debisi 1 m³/sn'dir. Şelale sularının düştüğü yerde 1,5 m derinlik ve 2,5 m çapa sahip dev kazanı oluşmuştur. Eskiden debisi daha yüksek olan akarsudan Darende'ye içme suyu verildiğinden akımda azalma olmuştur. Şelaleden 10 km sonra Şuhul Deresi Tohma Çayı'na karışır.
Şuhul Çayı karstik kaynaklarla beslendiğinden suları berraktır. Aynı nedenle debi fazla değişiklik göstermez, ilkbahar aylarında kar erimelerine bağlı olarak belli bir artış olur.
Malatya'ya 118 km uzaklığında, Darende'nin 8 km batısında bulunur. E24 Kayseri-Malatya yolundan 5 km'lik asfalt yolla ulaşılır. Günpınar Şelalesi ile Tohma Çayı Kanyonu Darende ilçesinin önemli turizm alanını oluşturur.
Kaieteur Şelalesi

| Kaieteur Şelalesi |
| --- | --- |


Genel bilgiler
Konum: Potaro-Siparuni, Guyana
Koordinatlar: 5°10′41″K 59°28′56″B﻿ / ﻿5.17806°K 59.48222°B﻿ / 5.17806; -59.48222
Akarsu: Potaro nehri
Yükseklik: 226 m (741 ft)
Genişlik: 113 m (371 ft)
Tür: Çağlayan
Debi: 660 m3/s (23.000 cu ft/s)
Özellikler: 1 kademe
Wikimedia Commons
Kaieteur Şelalesi
Kaieteur Şelalesi, üzerinden akan suyun hacmi ile dünyanın en büyük tek damla şelalesi. Üzerinde bulunan Potaro Nehri içinde Kaieteur Milli Parkı, bu bir bölümünde oturur Amazon yağmur ormanı dahil Potaro-Siparuni bölgesinde Guyana. Kumtaşı ve konglomera üzerindeki daldırılmasından ölçüldüğünde 226 metre (741 ft) yüksekliğindedir. İlk mola uçurum. Daha sonra, ölçümlere dahil edildiğinde toplam yüksekliği 251 metreye (822 ft) getiren bir dizi dik kaskadın üzerinden akar. Birçok düşme daha yüksek olsa da, az sayıda yükseklik ve su hacmi birleşimine sahiptir. Ayrıca Kaieteur, saniyede 663 metreküp ortalama akış hızıyla (saniyede 23.400 feet küp) dünyanın en güçlü şelaleleri arasındadır.
Salma Şelaleleri

| Salma Şelaleleri |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Fındıklı, Rize, Türkiye
Koordinatlar: 41°09′26″K 41°20′43″D﻿ / ﻿41.15722°K 41.34528°D﻿ / 41.15722; 41.34528
Salma ŞelaleleriTürkiye haritasında gösterSalma ŞelaleleriTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterSalma ŞelaleleriRize haritasında göster
Salma Şelaleleri, Rize ilinin Fındıklı ilçesinde bulunan şelalelerdir.
Şoltoğuri Şelalesi

| Şoltoğuri Şelalesi |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Ardeşen, Rize, Türkiye
Koordinatlar: 41°03′47″K 41°18′25″D﻿ / ﻿41.06306°K 41.30694°D﻿ / 41.06306; 41.30694
Akarsu: Şorak Deresi
Şoltoğuri ŞelalesiTürkiye haritasında gösterŞoltoğuri ŞelalesiTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterŞoltoğuri ŞelalesiRize haritasında göster
Şoltoğuri Şelalesi veya Kayadibi Şelalesi, Rize ilinin Ardeşen ilçesinde bulunan bir şelaledir. Şorak Deresi'nin üzerinde konumlanmıştır.
Gürcüdüzü Şelalesi

| Gürcüdüzü Şelalesi |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Fındıklı, Rize, Türkiye
Koordinatlar: 41°11′17″K 41°18′40″D﻿ / ﻿41.18806°K 41.31111°D﻿ / 41.18806; 41.31111
Akarsu (gelen): Çumanik Deresi, Çağlayan Deresi
Akarsu (giden): Çağlayan Deresi
Yükseklik: 10 m (33 ft)
Gürcüdüzü ŞelalesiTürkiye haritasında gösterGürcüdüzü ŞelalesiTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterGürcüdüzü ŞelalesiRize haritasında göster
Gürcüdüzü Şelalesi, Rize ilinin Fındıklı ilçesine 26 kilometre uzaklıkta konumlanmış bir şelaledir. Çumanik Deresi ile Çağlayan Deresi'nin karışma noktasında konumlanmıştır.
Paslakum Şelalesi

| Paslakum Şelalesi |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Çamlıhemşin, Rize, Türkiye
Koordinatlar: 40°55′18″K 40°57′34″D﻿ / ﻿40.92167°K 40.95944°D﻿ / 40.92167; 40.95944
Akarsu: Fırtına Deresi
Yükseklik: 75 m (246 ft)
Paslakum ŞelalesiTürkiye haritasında gösterPaslakum ŞelalesiTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterPaslakum ŞelalesiRize haritasında göster
Paslakum Şelalesi, Rize ilinin Çamlıhemşin ilçesinde bulunan bir şelaledir. Denizden 990 metre yükseklikte konumlanmış olan şelale Fırtına Deresi'ne karışmaktadır. Şelalenin Çamlıhemşin ilçe merkezine uzaklığı 18 kilometredir.
Karaali Şelalesi

| Karaali Şelalesi  Avla Şelale |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Fındıklı, Rize, Türkiye
Koordinatlar: 41°12′48″K 41°08′51″D﻿ / ﻿41.21333°K 41.14750°D﻿ / 41.21333; 41.14750
Akarsu: Arılı Deresi
Karaali ŞelalesiTürkiye haritasında gösterKaraali ŞelalesiTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterKaraali ŞelalesiRize haritasında göster
Karaali Şelalesi veya Avla Şelale, Rize ilinin Fındıklı ilçesinde bulunan bir şelaledir. Arılı Deresi Vadisi'ndeki küçük bir derenin parçasıdır. Şelalenin rakımı 210 metredir.
Doğançay Şelalesi

| Doğançay Şelalesi |
| --- | --- |
Sakarya ili, Doğançay Buçağı, Doğançay Şelalesi

Genel bilgiler
Konum: Geyve, Sakarya, Türkiye
Koordinatlar: 40°36′00″K 30°22′18″D﻿ / ﻿40.60000°K 30.37167°D﻿ / 40.60000; 30.37167
Yükseklik: 20 m (66 ft)
Tür: 3 kademeli
Wikimedia Commons
Doğançay ŞelalesiTürkiye haritasında gösterDoğançay ŞelalesiMarmara haritasında gösterDoğançay ŞelalesiSakarya haritasında göster
Doğançay Şelalesi, Sakarya ili, Geyve ilçesi, Maksudiye, köyünde bulunan şelale. Sakarya merkeze uzaklığı 25 km, Sakarya-Bilecik D.650 yoluna 10 km uzaklıkta, denizden yaklaşık 400 m yüksektedir.
4 ha büyüklüğünde alan 13 Mayıs 2013 tarihinde Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından tabiat parkı ilan edilmiştir.
Şelaleye ulaşan yol büyük oranda asfalt olup, son 2 km'si toprak yoldur.
Apodemus mystacinus

Apodemus mystacinus, Apodemus cinsine bağlı bir hayvan türüdür.
Dağılım ve habitat

Türkiye, Gürcistan, Yunanistan, Irak, İsrail, Ürdün, Rodos, Girit, Sakız Adası, Lübnan, Filistin, Suriye ve Sırbistan'da dağılım gösterir.
Yaklaşık 2.700 m (8.900 ft) yüksekliğe kadar yayılım gösterir.
Konuyla ilgili yayınlar

Proc. Zool. Soc. Lond. vol.1877 p. 279
Köprülü Şelalesi

| Köprülü Şelalesi |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Rize Merkez, Rize, Türkiye
Koordinatlar: 40°59′06″K 40°31′05″D﻿ / ﻿40.98500°K 40.51806°D﻿ / 40.98500; 40.51806
Akarsu: Haytanın deresi
Aktığı yer: Faso deresi
Köprülü ŞelalesiTürkiye haritasında gösterKöprülü ŞelalesiTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterKöprülü ŞelalesiRize haritasında göster
Köprülü Şelalesi, Rize ilinin Merkez ilçesinde bulunan bir şelaledir. Rakımı 195 metre olan şelalenin üzerinde 1957'de selle yıkılan "Çifte Köprü" bulunmaktaydı. Kaynağı Haytanın Deresi olan şelale Faso Deresi'ne akmaktadır.
Değirmendere Şelalesi

| Değirmendere Şelalesi |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Rize Merkez, Rize, Türkiye
Koordinatlar: 40°53′32″K 40°34′41″D﻿ / ﻿40.89222°K 40.57806°D﻿ / 40.89222; 40.57806
Yükseklik: 9 m (30 ft)
Özellikler: 2 kademe
Değirmendere ŞelalesiTürkiye haritasında gösterDeğirmendere ŞelalesiTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterDeğirmendere ŞelalesiRize haritasında göster
Değirmendere Şelalesi, Rize ilinin Merkez ilçesinde bulunan bir şelaledir. Rize'ye 28 km uzaklıkta olan şelalenin rakımı 632 metredir. Şelalenin altında bir gölet bulunmaktadır.
Çopuni Şelalesi

| Çopuni Şelalesi |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Çamlıhemşin, Rize, Türkiye
Koordinatlar: 41°03′46″K 41°07′39″D﻿ / ﻿41.06278°K 41.12750°D﻿ / 41.06278; 41.12750
Akarsu: Durak Dere
Yükseklik: 55 m (180 ft)
Çopuni ŞelalesiTürkiye haritasında gösterÇopuni ŞelalesiTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterÇopuni ŞelalesiRize haritasında göster
Çopuni Şelalesi veya Marselavat Şelalesi, Rize ilinin Çamlıhemşin ilçesinde bulunan bir şelaledir. Şelalenin kaynağı Durak Dere'dir.
Karakaş Şelalesi

| Karakaş Şelalesi |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Çayeli, Rize, Türkiye
Koordinatlar: 40°54′13″K 40°45′30″D﻿ / ﻿40.90361°K 40.75833°D﻿ / 40.90361; 40.75833
Akarsu (gelen): Necinçor deresi, Tekinçöl deresi
Yükseklik: 16 m (52 ft)
Karakaş ŞelalesiTürkiye haritasında gösterKarakaş ŞelalesiTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterKarakaş ŞelalesiRize haritasında göster
Karakaş Şelalesi, Rize ilinin Çayeli ilçesinde bulunan bir şelaledir. Çayeli ilçe merkezine uzaklığı 29 km olan şelalenin kaynağı Necinçor ve Tekinçöl dereleridir. Şelale Çayeli ilçe merkezine 29 kilometre uzaklıktadır.
Eğvane Şelalesi

| Eğvane Şelalesi |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: İkizdere, Rize, Türkiye
Koordinatlar: 40°46′53″K 40°38′55″D﻿ / ﻿40.78139°K 40.64861°D﻿ / 40.78139; 40.64861
Akarsu: Cimil deresi
Yükseklik: 25 m (82 ft)
Eğvane ŞelalesiTürkiye haritasında gösterEğvane ŞelalesiTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterEğvane ŞelalesiRize haritasında göster
Eğvane Şelalesi veya Hostaval Şelalesi, Rize ilinin İkizdere ilçesinde bulunan bir şelaledir. İlçe merkezine 12 kilometre uzaklıkta olan şelaleden akan sular Cimil Deresi'ne akmaktadır. Yöre halkının "çift başlı" olarak nitelendirdiği şelalenin rakımı 1050 metredir.
Pınargözü Mağarası

| --- | --- |
Pınargözü düdeni
Konumu: Yenişarbademli, Isparta
Koordinatlar: 37°41′44″K 31°18′33″D﻿ / ﻿37.69556°K 31.30917°D﻿ / 37.69556; 31.30917
Derinliği: +720 
Uzunluğu: 8.950 m 
Rakım: 1550 m 
Keşfedilişi: 1964 
Jeoloji: Kireçtaşı
Giriş izni: Sınırlı
Özellikleri: Yatay mağara
Web sitesi: http://www.ispartakulturturizm.gov.tr/TR,70984/magaralar.html
Pınargözü Mağarası, Isparta ilinin Yenişarbademli ilçesinin 18 kilometre batısında yer alan bir mağaradır. Türkiye'nin en uzun mağarası olarak kabul edilir, ancak henüz tamamen keşfedilmemiş olup, keşfedilen kısmın kesin uzunluğu tartışmalıdır.
Giriş, Kızıldağ Millî Parkı'nın ormanlık bir alanında, 1.550 metre rakımda Dedegöl Dağı'nın yamaçlarında yer alır. Devamlı olarak ağzından akan Devre Su isimli bir su akıntısına sahiptir. Dar olan mağara girişinden baca etkisi nedeniyle sürekli olarak 166 km/saat şiddetle esen bir rüzgar vardır.
Kesfedildiğinden bu yana, mağaradaki sayısız şelale ve suyla dolu geçitler nedeniyle araştırmacılar tarafından keşfi son derece zor olarak görülmüştür. Bu nedenle, mağara halka açık Türk mağaraları listesinde yer almamaktadır. Giriş için sadece uygun mağaracılık ekipmanına sahip yetkili kişilere izin verilmektedir.
Jeoloji

Pınargözü Mağarası, yaklaşık 40.000 km2 büyüklüğünde bir alanı kaplayan Batı Toros Dağları'nın karst bölgesi içerisinde yer almaktadır. Bu bölgedeki karst Triyas dönemi kireçtaşından oluşmaktadır.  Kireçtaşının aşırı gözenekli yapısı nedeniyle aşınmaya karşı oldukça dayanıksızdır; karst alanları tipik olarak çok sayıda mağara ve galeriye sahiptir ve Pınargözü Mağarası da bu duruma bir istisna değildir. Bölgedeki mağara sayısına ilişkin tahminler büyük farklılık göstermektedir. Türkiye Arkeolojik Yerleşmeler Projesi (TAY) bölgede 2.400'den biraz fazla mağara olduğunu tahmin ederken, Kültür ve Turizm Bakanlığı ise 20.000'den fazla olabileceğini iddia etmektedir.
Pınargözü Mağarası çoğunlukla yatay olarak uzanmakta olup, yatay galeriler ve geçitler arasında sayısız dikey bacalar ve şelaleler bulunmaktadır. Toplamda, mağara, 1.550 metre yükseklikteki Dedegöl Dağı yamacında bulunan, 0,5 metre genişliğindeki girişinden yaklaşık 720 metre yukarıya yükselmektedir.
Jeoloji > Hidroloji

Pınargözü Mağarası aktif bir mağaradır, yani içinde su akışı mevcuttur. Mağaranın içinden çıkan bir kaynaktan su dışarı aktığı için, çıkışlı bir mağara olarak kabul edilir. Kaynağın konumu henüz tespit edilememiş olsa da, mağaranın üst kısmındaki arazide yarı kalıcı kar alanları ve büyük bir buzul gölü bulunmaktadır.
Pınargözü Mağarası, keşfini oldukça zorlaştıran birçok su kaynağını barındırır. Bunlar arasında büyük şelaleler, göletler, sarkıt havuzları, su birikintileri ve sifonlar bulunur. Su akış hızı mevsime göre değişir; yılın büyük bir bölümünde saniyede 700 litrenin üzerinde seyrederken daha az akışlı yaz mevsiminde ise bu değer saniyede 500-600 litreye kadar düşer. Bu nedenle mağarayı keşfetmek için tek uygun dönem yaz mevsimidir. Su sıcaklığı yıl boyunca yaklaşık 4-5 °C civarındadır, bu da dalgıçların mağaranın su dolu kısımlarını keşfederken kalın koruyucu giysiler giymelerini gerektirir. Mağara sisteminin çoğunluğundaki hava sıcaklığı ise 5 °C'dir.
Jeoloji > Rüzgâr

Mağaranın ağzından çıkan rüzgârın hızı saatte 100 kilometreden 160 kilometrenin üzerine kadar ölçülmüştür. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Beaufort rüzgâr şiddeti skalası, saatte 89 kilometreden fazla hızla esen rüzgarları "şiddetli fırtına" olarak sınıflandırır, saatte 118 kilometreden fazla esen rüzgârlar ise "kasırga şiddeti rüzgâr" olarak tanımlanır.
Bu rüzgăr, çekiş etkisi nedeniyle oluşmaktadır. Yüksek ve alçak irtifalardaki açıklıklar arasındaki sıcaklık farklılıkları, daha düşük konumdaki girişten güçlü rüzgâr akımlarının gelmesine neden olur.
Mermer Mağarası (Kırım)

| --- | --- |
Rusça: Мра́морная пещера, Ukraynaca: Мармурова печера, Kırım Tatarcası: Mermer qobası, Мермер къобасы
Mağaranın içinden bir görünüm
Konumu: Kırım Cumhuriyeti, Ukrayna / Rusya Federasyonu (tartışmalı)
Koordinatlar: 44°47′49″K 34°16′43″D﻿ / ﻿44.79694°K 34.27861°D﻿ / 44.79694; 34.27861
Keşfedilişi: 1987
Mermer Mağaraları (Rusça: Мра́морная пещера, Ukraynaca: Мармурова печера, Kırım Tatarcası: Mermer qobası, Мермер къобасы), Kırım'da, dağlık masif Çatırdağ'ın alt platosunda yer alan bir mağaradır. Avrupa'nın en çok ziyaret edilen mağaralarından biri olan popüler bir turistik cazibe merkezidir.
Eşsizliği nedeniyle, Mermer Mağarası dünya çapında tanınmaya başladı. Speleologlar bu mağarayı gezegenin en güzel beş mağarası ve Ukrayna'nın Yedi Doğal Harikası'ndan biri olarak görmektedir. 1992 yılında, Uluslararası Donanımlı Mağaralar Birliği'ne dahil edildi.
Tarihi

1987'de Simferopol speleoloji ekibi Bin Bash-Koba (Bin Baş) ve Suuk-Koba (Soğuk) arasında karmaşık bir salon ve galeri sistemi olan bir mağara keşfetti. Deniz seviyesinden 920 metre (3.020 ft) yükseklikte yer alan yeni mağara, mermer kireç taşından oluşması nedeniyle Mermer (başlangıçta "Afgan" adı da kullanılmıştır) olarak adlandırılmıştır. 1988 yılında, mağara turizmi merkezi Onyx-tur, mağara içinde yürüyüş yolları kurmuş ve aydınlatma sistemlerini tamamlamıştır.
Tur, yüzlerce sarkıt, Kırım'ın en büyük mağara odası, odanın tepesini kaplayan taş güller, "Kraliçe" ve "Kral" sütunları içeren Saray Salonu ve Umut ve Balkon Odası olan Pembe Oda, 100 metre uzunluğu ve 28 metre yüksekliği ile Avrupa'nın en büyük donanımlı odalarından biri olan Fairy Tales galerisi Tiger Path'dan geçmektedir. Bir sarkıt "ormanı" Parlaklık Odası'na doğru ilerler. Onlarca değerli "avize", coralite "çiçekler" ile kaplı tavandan aşağı sarkar, bazıları neredeyse yere ulaşır. Tur bu noktada sona erer ancak mağaranın dört odası daha bulunur: Heyelan, Kanal, Çikolata ve Geliktite.
Faso Şelalesi

| Faso Şelalesi> Genel bilgiler |
| --- | --- |
Konum: İkizdere, Rize, Türkiye
Yükseklik: 20 m (66 ft)
Faso Şelalesi veya Aşıklar Şelalesi, Rize ilinin İkizdere ilçesinde bulunan bir şelaledir. İkizdere ilçe merkezine 9 km uzaklıkta olan şelalenin rakımı 1.520 metredir. 20 metre yükseklikten dökülen şelale, isminin ağanın kızına aşık olan çobandan almıştır.
Çamlıhemşin Şelalesi

| Çamlıhemşin Şelalesi> Genel bilgiler |
| --- | --- |
Konum: Çamlıhemşin, Rize, Türkiye
Çamlıhemşin Şelalesi, Rize ilinin Çamlıhemşin ilçesinde bulunan bir şelaledir. İlçe merkezine 200 metre uzaklıktak konumlanmış olan şelale, 25 metre yükselikten dökülmektedir. 4 metre genişliğindeki şelalenin döküldüğü alanın derinliği 1.5 metredir. Tüm mevsimlerde akan şelalenin bakısı batı yönündedir.
Ayder Şelalesi

| Ayder Şelalesi> Genel bilgiler |
| --- | --- |
Konum: Çamlıhemşin, Rize, Türkiye
Ayder Şelalesi, Rize ilinin Çamlıhemşin ilçesinde bulunan bir şelaledir. İlçe merkezine 22 kilometre uzaklıkta konumlanmış olan şelale, 28 metre yükselikten dökülmektedir. 6 metre genişliğindeki şelalenin döküldüğü alanın derinliği 2 metredir. Tüm mevsimlerde akan şelalenin bakısı kuzeydoğu yönündedir.
Ol Doinyo Lengai

| --- | --- |


Yükseklik: 2.960 metre (9.710 ft)
Çıkıntı: 1.360 metre (4.460 ft)
Yalıtılma: 16,68 kilometre (10,36 mi)
Koordinatlar: 2°45′42″G 35°54′48″D﻿ / ﻿2.76167°G 35.91333°D﻿ / -2.76167; 35.91333
Jeoloji
Dağ türü: Stratovolkan
Son patlama: 2023
Ol Doinyo Lengai (Oldoinyo Lengai), Maasai dilinde "Tanrı'nın Dağı" anlamına gelen adıyla, Tanzanya'nın Arusha Bölgesi'ndeki Natron Gölü'nün güneyinde, Gregory Rift'te bulunan aktif bir yanardağdır. Doğu Afrika rift'i volkanik sisteminin bir parçası olarak, natrokarbonatit lav üretir. Ol Doinyo Lengai'nin 1960 patlamasıyla, karbonatit kayaçlarının magmadan türetildiği görüşünü doğrulayan jeolojik araştırmalara yol açtı.
Jeoloji

Ol Doinyo Lengai, volkanik karbonatit oluşumu olan natrokarbonatit lav ürettiği için aktif volkanlar arasında benzersizdir. Ol Doinyo Lengai, Natrokarbonatit (Na-K-Ca-karbonatit) bileşimini püskürten bilinen tek aktif yanardağdır. Lav, Natrokarbonatit (Na-K-Ca-karbonatit) bileşimine sahiptir ve Nyerereit [Na2Ca(CO3)2] ve Gregoryit [(Na2K2Ca)CO3] baskın minerallerdir. Homa Dağı da dahil olmak üzere birkaç eski sönmüş karbonatit volkanı yakınlarında bulunmaktadır.
Jeoloji > Lav

Normalde lavlar silikat açısından zengin olmalarına rağmen, Ol Doinyo Lengai lavları karbonatittir. Lavlar nadir bulunan sodyum, potasyum karbonatlar, nyereit ve gregoryit bakımından zengindir. Bu olağandışı bileşim nedeniyle, lav, yaklaşık 510 °C (950 °F) derecededir. Bu sıcaklık lav akıntısı için o kadar düşüktür ki, erimiş lav, çoğu lavda ortak olan kırmızı parıltının yerine, güneş ışığında siyah görünür. Ayrıca silikat normal lavdan çok daha akışkandır, genellikle de sudan daha az viskozdur. Ol Doinyo Lengai'de püsküren lavların sodyum ve potasyum karbonat mineralleri, Dünya yüzeyinde kararsız ve hızlı ayrışmaya karşı hassastır, hızla siyahtan griye döner. Bu nedenle ortaya çıkan volkan manzarası, dünyadaki diğer volkanların manzaralarından farklıdır.
Ekoloji

Çevredeki otlaklara yayılan karbonatit kül, benzerlerinden farklı şekilde sulu, zenginleştirilmiş bir meraya yol açar. Sonuç olarak bölgeyi, birkaç bin yavrunun doğumu için ev sahibi haline geldiği yıllık antilop göçü için hayati bir öneme sahip hale getiriyor.
Volkanik aktivite > 1883-1915

Volkan patlamaların kaydı 1883'e kadar uzanıyor. Lav akışları 1904 ile 1910 ve 1913 ile 1915 arasında kaydedildi.
Volkanik aktivite > 1917

Haziran 1917'deki büyük bir patlama ile küller 48 kilometre (30 mi) uzaklığa eriştiler.
Volkanik aktivite > 1926

1926'da birkaç ay boyunca bir patlama meydana geldi.
Volkanik aktivite > 1940

Temmuz ve Aralık 1940 arasındaki gerçekleşen bir patlama, 100 kilometre (62 mi) uzaktaklıktki Loliondo'ya kadar kül bıraktı.
Volkanik aktivite > 1950'ler

1954, 1955 ve 1958'de birçok küçük lav püskürmesi gözlemlendi.
Volkanik aktivite > 1960'lar

1960'ların başında küçük lav püskürmeleri gözlendi.
14 Ağustos 1966'da büyük bir patlama meydana geldi. Jeolog JB Dawson ve GC Clark bir hafta sonra krateri ziyaret ettiler ve yaklaşık 1.000 metre (3.000 ft) yanardağın üzerinde ve kuzeye, Natron Gölü'ne doğru sürüklenen "bir kalın siyah kül" gördüklerini raporladılar. Koni şeklindeki zirveye tırmandıklarında, çukurun ortasından sürekli bir gaz ve beyazımsı gri kül ve tozun çıktığını gördüler.
Volkanik aktivite > 2007

Dağdaki volkanik aktiviteler Kenya ve Tanzanya'da 12 Temmuz'dan, 18 Temmuz 2007 Nairobi saatiyle 20:30'a kadar  günlük yer sarsıntılarına neden oldu. En güçlü sarsıntı Richter ölçeğinde 6.0 olarak ölçüldü. Jeologlar, depremlerdeki ani artışın, magmanın Ol Doinyo Lengai boyunca hareketinin göstergesi olduğundan şüpheleniyorlardı. Yanardağ 4 Eylül 2007'de patladı ve rüzgar yönünde en az 18 kilometre (11 mi) kül ve buhar bulutu oluşturdu. Dağın kuzey ve batı kanatları taze lav akıntılarıyla kaplandı.
Volkanik aktivite > 2008

2007'deki patlamalar ise aralıklı olarak 2008'e kadar devam etti. Şubat ayının sonunda güç topladığı raporlandı ve 5 Mart'ta büyük bir patlama gerçekleşt. İnaktif dönemlerini 8 ve 17 Nisan'da gerçekleşen patlamalar izledi. Erüptif aktivite Ağustos 2008'in sonlarına kadar devam etti. Eylül 2008'de zirveye yapılan bir ziyaret, yeni kraterin tabanındaki iki havalandırma deliğinden lav emisyonunun yeniden başladığını keşfetti. Mart/Nisan 2009'da kratere yapılan ziyaretler, bu aktivitenin durduğunu gösterdi.
Volkanik aktivite > 2010

Ekim 2010'da, iki ayrı lav akışı ve küçük bir lav gölü, bir uçuşta fotoğraflandı.[kaynak belirtilmeli]
Volkanik aktivite > 2013

Volkan, 2007-2008 patlamasından sonra büyük krateri doldurmaya başlayan natrokarbonatit lav akışını yeniden başlattı. Temmuz 2013 itibarıyla, krater tabanının batı kenarında büyük bir aktif hornito var. Haziran ayı boyunca, yanardağın yakınındaki sakinler birkaç deprem bildirdiler. Yeni kratere erişilemiyor ve dağcılar onu sadece ara sıra görebiliyor.[kaynak belirtilmeli]
Galeri

Ol Doinyo Lengai Mart 2008'de patlıyor.
Ol Doinyo Lengai, bir püskürmeden sonra.
Güneye doğru bir kül ve buhar bulutu çıkan yanardağın görüntüsü.
2011 yılında Oldoinyo Lengai'nin havadan çekilmiş fotoğrafı.
Ol Doinyo Lengai Ekim 2011'de.
1966 patlamasının görüntüsü
Ol Doinyo Lengai kraterinde katılaşmış lav.
Ocak 2011'de Ol Doinyo Lengai Krateri.
Ocak 2011'deki Ol Doinyo Lengai kraterinin görüntüsü, arka planda yer alan Lake Natron ile birlikte etkileyici bir doğal manzara sunmaktadır.
Tomara Şelalesi

| Tomara  Şelalesi |
| --- | --- |


Genel bilgiler
Konum: Şiran, Gümüşhane, Türkiye
Koordinatlar: 40°04′43″K 39°02′39″D﻿ / ﻿40.07861°K 39.04417°D﻿ / 40.07861; 39.04417
Akarsu: Kelkit Çayı
Yükseklik: 15 m (49 ft)
Genişlik: 35 m (115 ft)
Tomara ŞelalesiTürkiye haritasında gösterTomara ŞelalesiTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterTomara ŞelalesiGümüşhane haritasında göster
Tomara Şelalesi, Gümüşhane ili, Şiran ilçesi sınırlarında bulunan şelaledir. Kelkit Çayının kolu olan Tomara  Çayının vadisinde yer alır. Adını çevrede yetişen tek yıllık Tomara (kaldirik) bitkisinden alır.
Şelale eğim dikliğinden düşen normal şelaleler gibi değildir, eğimli bir yüzeyden akışa geçer. Sular yamaçtan gür bir karstik kaynak olarak çıkar. Şelale sularından 35 m genişliğinde, 15 yüksekten akarak Tomara Çayı'na karışır. Şelalenin suları doğu kısmında 18 m, orta kısmında 14 m, batı kesiminde 22 m'den düşmektedir. Şelalenin dev kazanı veya gölü gelişmemiştir.
İlçe merkezinin güneyinde Seydibaba köyü yakınlarındadır. Şiran'a uzaklığı 21 km'dir. Ağagüneyi Tepesinin KB, Tomara Deresinin vadisinin GD yamacındadır.