Laktoz intoleransı
Nedenler

Laktoz intoleransı, gelişimsel veya genetik (konjenital), primer veya çevre kaynaklı (ikincil veya edinilmiş) laktaz eksikliğinin bir sonucudur. Her durumda semptomlar, duodenumun iç yüzeyindeki yetersiz laktaz seviyeleri ile ilgilidir. Süt ve süt ürünlerinde bulunan bir disakkarit olan laktoz, ince bağırsak duvarından kan dolaşımına geçemez ve kolona aktarılır. Kolondaki bakteriler laktozu fermante ederek çeşitli abdominal semptomlara neden olan bol miktarda gaz (bir hidrojen, karbon dioksit ve metan karışımı) üretir. Emilmeyen şekerler ve fermantasyon ürünleri kolonun ozmotik basıncını yükselterek bağırsaklara su akışının artmasına neden olur(ishal).
Doğuştan laktaz eksikliği, laktaz yapmak için talimatlar sağlayan LCT geni üzerinde enzim işlevini çeşitli derecelerde bozan mutasyonlardan kaynaklanır. Bebeklikten sonra yetişkinlikte çoğu insanda görülen intolerans LCT geninin giderek azalan aktivitesinin (ekspresyonunun) bir sonucudur. MCM6 genindeki spesifik DNA dizisi, LCT geninin açılıp kapanmasını kontrol eder. En az birkaç bin yıl önce bazı insanlar, emzirme durdurulduktan sonra bile LCT genini açık tutan MCM6 geninde bir mutasyon geliştirdi. Laktoz intoleransı olan popülasyonlarda bu mutasyon yoktur. LCT ve MCM6 genlerinin her ikisi de Lokus 2q21 olarak ifade edilebilecek olan 21. bölgede kromozom 2'nin uzun kolunda (q) bulunur.
Laktaz eksikliği coğrafyaya bağllı olarak büyük ölçüde değişir. 89 ülkeden 60.000'den fazla katılımcının katıldığı 2016 araştırması, bölgesel laktoz malabsorpsiyon prevalansının "Asya'da (Orta Doğu hariç) %64 (54-74), Doğu Avrupa, Rusya ve eski Sovyet Cumhuriyetlerinde %47 (33-61)", Latin Amerika'da %38 (CI 18–57), Orta Doğu'da %70 (57–83), Kuzey Afrika'da %66 (45–88), Kuzey Amerika'da %42 (13–71), %45 (19–71) Okyanusya'da, Sahra altı Afrika'da %63 (54–72) ve kuzey, güney ve batı Avrupa'da %28 (19–37) olduğunu buldu. Johns Hopkins Medicine'e göre laktoz intoleransı Asyalı Amerikalılar, Afrikalı Amerikalılar, Meksikalı Amerikalılar ve Yerli Amerikalılarda daha yaygındır. Avrupa ve Rusya'daki 94 eski iskeletin DNA'sının analizi, laktoz toleransı mutasyonunun yaklaşık 4.300 yıl önce ortaya çıktığı ve Avrupa popülasyonuna yayıldığı sonucuna vardı.
Çiftlik hayvanlarından elde edilen sütü sindirebilmenin avantajları üzerinden bazı insan popülasyonları '''laktaz kalıcılığı''' geliştirmiştir. Bazıları bunun doğal seçilimle desteklendiğini, ama aynı zamanda süt ürünlerinin rutin gıda kaynağı olmadığı kültürlerde laktaz üretiminin fizyolojik bir tepkiyle geri karşılaştığını savundu.
Avrupa, Hindistan, Arabistan ve Afrika'daki popülasyonların ilk önce tek bir mutasyon nedeniyle yüksek laktaz kalıcılığı oranlarına sahip olduğu düşünülse de, laktaz kalıcılığı bağımsız olarak meydana gelen bir dizi mutasyona kadar izlendi. Laktaz kalıcılığı için farklı aleller, Doğu Afrika popülasyonlarında en az üç kez gelişmiştir; kalıcılık, Tanzanya'daki %26'dan Sudan'daki Beja pastoralist popülasyonunda %88'e kadar uzanmaktadır.
C/T-13910 SNP yakınındaki MCM6 geninde bulunan gen hızlandırıcı dahil olmak üzere, genişletilmiş LCT bölgesinde epigenetik faktörlerin, özellikle DNA metilasyonunun birikmesi de yetişkinlerde laktoz intoleransının başlamasına katkıda bulunabilir. LCT'nin fare bağırsak epitelinde yaşa bağlı ekspresyonu, gen arttırıcıda DNA metilasyonu olmuştur.
Laktoz intoleransı, nedenlerine göre şu şekilde sınıflandırılır: