Aleksandr Parvus
Faaliyetleri > Rus Devrimi

Parvus, Osmanlı İmparatorluğu'nda bulunduğu süre içerisinde müttefikler arasında devrimci beşinci kol kurulmasına taraftar olduğu bilinen Alman elçisi Hans Freiherr von Wangenheim ile yakın ilişki kurdu. Sonuç olarak Parvus, planını Baron von Wangenheim aracılığıyla Alman Genelkurmayına sundu. Bu plan Alman hükûmeti tarafından finanse edilecek genel grev yoluyla Rusya'nın felç edilmesi. Von Wangenheim, Parvus'u Berlin'e gönderdi ve Parvus 6 Mart 1915'te geldi ve Alman hükûmetine Rusya'da kitlesel siyasi grevlere hazırlık başlıklı 20 sayfalık bir plan sundu.
Bazıları Parvus'un İsviçre'deyken Vladimir Lenin'e maddi destek sağladığını iddia ediyor. Ancak diğer yazarlar bu konuda şüpheci. Scharlau ve Zeman, Parvus'un biyografisinde, ikisi arasında hiçbir işbirliği olmadığı sonucuna varırlar ve "Lenin, Alman yardım teklifini reddetti." derler. Parvus'un banka hesabı, Mayıs 1915'te İsviçre'ye varışından 1917 Şubat Devrimi'ne kadar geçen sürede toplamda sadece 25.600 frank ödediğini gösterir. Alfred Erich Senn, Parvus'un İsviçre için büyük bir para olmadığı sonucuna varıyor. Avusturya istihbaratı Parvus'un Paris'teki Rus göçmenlerin gazetelerine para verdiğini düşünüyordu. Ancak 1915'in başlarında Lenin ve diğer Paris göçmenleri için finansman kaynakları daha da netleşti ve daha fazla destek teklifini reddettiler. Harold Shukman, "fonların Lenin'in eline geçmediği açıkça ortadaydı" sonucuna vardı.
Parvus, Lenin'e bahis oynadı, zira Lenin hem radikaldi hem de Çar'ın savaştaki düşmanı Almanya'nın sponsorluğunu kabul etmeye hazırdı. İkili Mayıs 1915'te Bern'de bir araya geldi ve örgütleri aracılığıyla işbirliği yapmayı kabul ettiler, ancak Lenin, Parvus'la kamuoyunda asla ilişkilendirilmemeye çok dikkat etti. Lenin'in 13 Nisan 1917'de Stockholm'de yaptığı ziyaret sırasında böyle bir görüşmenin gerçekleşmiş olabileceğine dair işaretler olmasına rağmen, ikisinin tekrar yüz yüze görüştüğünü gösteren kesin bir kanıt yoktur.
Parvus, Lenin'in güvenini korumak için büyük bir gayretle çalıştı. Ancak Lenin, her iki adamın değişen rollerini, Parvus'un Alman istihbaratıyla olan ilişkisini ve Türkiye'de geçirdiği yıllardan ve milyoner bir girişimci olduktan sonra sosyalistler arasında artık saygı görmeyen eski müttefikiyle olan bağlantılarını gizlemek için onu uzak tuttu. Alman istihbaratı, Parvus'un finansal ağını Kopenhag'daki offshore operasyonları aracılığıyla kurmuş ve Alman parasının, sahte finansal işlemler yoluyla Rusya'ya aktarılması için iletim hatları kurmuştu. Bu şirketlerin işlemlerinin büyük bir kısmı gerçekti, ancak bunlar Bolşeviklere para transferini örtbas etmeye yaradı. Bu strateji, savaş sırasında bu ülkelerde patlayan karaborsa için yetersiz kalan İskandinavya'daki zayıf ve aşırı yüklenmiş mali ve gümrük ofisleri tarafından uygulanabilir hale getirildi.
Bu finans ağının işlettiği paranın gerçekten Alman menşeli olup olmadığı hala tartışılıyor. Alexander Kerensky Hükûmeti'nin Ekim (Kasım) 1917'de yapılması planlanan bir duruşmaya hazırlık olarak yayınladığı deliller yakın zamanda yeniden incelendi ve ya kesin sonuçsuz ya da tamamen sahte olduğu bulundu.
Parvus 12 Aralık 1924'te Berlin'de öldü. Cesedi yakılarak Berlin mezarlığına gömüldü.