stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
I. Abbas
Diğer devletlerle ilişkiler > Osmanlı İmparatorluğu ile ilişkiler > 1578 - 1590 Savaşı

Ana madde: 1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı
Osmanlı İmparatorluğu ile Safevi İmparatorluğu arasında bir dizi muharebenin yer aldığı 1578 - 1590 savaşının bir bölümü Şah Abbas dönemine denk gelir. Osmanlı saldırıları karşısında Şah Abbas, doğudaki Özbek saldırıları ve iç ayaklanmalar, eyalet yöneticilerinin özerk tutumlar izlemek yönündeki eğilimleri ve eylemleri nedeniyle tüm gücüyle karşı koyma olanağını bulamamaktaydı. Birkaç saldırı denemesine karşın batıdaki güçlerini gerektiği gibi takviye edemedi ve bir an önce Osmanlı saldırılarını barış antlaşması sağlamakla stabil etmeye yöneldi. Osmanlı yöneticileri de barış sağlanmasından yanaydılar. On iki yıl süren savaşlar Osmanlı hazinesi üzerinde ağır bir yük oluşturduğu gibi, ele geçirilmiş olan geniş toprakların güvenliğinin sağlanması da ayrıca mali bir yük getirecekti. Gerçekten de bu savaşlar ve ele geçirilen topraklar, Osmanlı maliyesi açısından yıkıcı sonuçlar doğurmuştu. Antlaşma 21 Mart 1590 günü Ferhat Paşa Antlaşması olarak, (bazı kaynaklarda İstanbul Antlaşması) imzalandı. Bu antlaşmaya göre Batı Azerbaycan, Dağıstan, Tebriz, Ermenistan, Karacadağ, Gence, Şeki, Karabağ, Şirvan, Kars, Tiflis ve Nihavend Osmanlı yönetimine bırakılmıştır. Osmanlı topraklarına katılan toplam alan 590 bin kilometrekaredir. Özbek Abdullah Han ise esas olarak Kirman - Simnan hattının doğusunda Sistan, Kara, Hazare, Gileki, Nişabur, Sebzevar, Esferayin, Tun, Muhavvelat, Cunabat, Kayın ve Tebes gibi günümüz Afganistan batısı ve Horasan kesimindeki bölgelerde kalmıştır. Ayrıca Şah Abbas'ın kardeşi Hamza Mirza'nın dokuz yaşındaki oğlu Haydar Mirza rehine olarak İstanbul'da kaldı, esirler iki tarafça da serbest bırakıldı ve iki tarafa sığınan asilerin korunmaması karara bağlanmıştır. Diğer yandan Özbekler'in istila ettikleri toprakların Özbek hakimiyetinde kalması kabul edilmiştir, buna karşılık Özbekler de Safevi topraklarına yönelen saldırılarına son vereceklerdir.
Safevi için en büyük kayıplardan biri, Azerbaycan'ın Şirvan'a kadar olan kesiminin Osmanlı İmparatorluğu işgalinde kalmasıdır. Bu bölge önemli bir ham ipek üretin bölgesidir. Şah Abbas daha sonra saldırıya geçip 1603-1618 Osmanlı-Safevî Savaşı'nın ikinci yılında bu toprakları geri almıştır.
Toplumsal, kültürel ve ekonomik hayat

Şah Abbas devrinde gelişkin bir iç ve dış ticaret, tarım, hayvancılık, zanaatçılık, ekonomik yaşamı çevrelemektedir. Gelişkin zanaatler Azerbaycan ve Horasan'da farklı iki demircilik ekolü, çinicilik, kakmacılık, dokumacılık, dericilik, ciltçilik, halıcılık, testi üretimi vardır. Minyatür ve hat sanatı da gelişkin sayılır. Şah Abbas, seramik yapımının gelişmesine özen göstermiştir, 300 çinli çömlekçi getirilerek güçlü bir seramik endüstrisi kurulmuştur. İran seramikleri, Avrupa pazarında çin seramikleriyle rekabet eder hale geçmiştir. Zanaatçiliğin yanı sıra gelişkin bir tarım ve hayvancılık yürütülmektedir. Dış ticarette Erdebil ve Tebriz çok önemli merkezlerdir. Erdebil, Safevi Tarikatı'nın (bazı kaynaklarda Erdebil Tarikatı) kurucusu Safiyüddin İshak'ın türbesini ziyaret etmek için gelen insanların uğrak yeri olduğu kadar Gilan ipek ürünlerinin taşımasını yürüten kervanların merkezidir. Tebriz ise yüzlerce han ve binlerce dükkânın faaliyet gösterdiği bir kenttir. Tebriz ayrıca dokuma, deri ve mermer üretimi yapmaktadır.
Dokumacılığın yoğun olduğu kentler Kaşan, İsfahan ve Yezd'dir. Bu kentlerde atlas, kadife, ipek, sim (altın iplik) işlemeli, her türden değerli, pahalı kumaşlar üretilmektedir. Gilan ve Şirvan üretimi ipeğin antreposu olan Kazvin'de ise ipek halı dokuması gelişmiştir.
Şah Abbas'ın izlediği politikalar, ülkeyi kaos ortamından kurtarmış, tarımsal ve zanaat üretimi artmış, ticaret gelişmişti. Yabancı seyyahların tuttukları notlar, Şah Abbas döneminde ülke genelince bol gıda maddesi üretildiği, bu nedenle fiyatların düşük olduğu belirtilmektedir. Kısacası halkın refah düzeyi büyük ölçüde gelişmiştir.
Şah Abbas dönemine kadar gerek sosyal hayatta, gerekse devlet yönetiminde Türker belirleyici unsur olmuştur. Ancak Şah Abbas, türkmen şeflerinin siyasi ve askerî gücünü kırmak, böylece merkezi yönetimin, yani şahın gücünü artırmak için yukarıda anlatılan politikalar uygulamıştı. Bu politikaların sonucu olarak sosyal hayatta, ticarette ve yönetimde Türk olmayan unsurların etkinliği artmıştır. Yönetimde Tacik ve Kafkas unsurlar, ticarette ermeni tüccar büyük ölçüde hakim duruma geldi. Diğer yandan Türkmen toplulukların aynı amaçla dağıtılmasının sonucunda eskide Türkçenin yaygın olduğu bölgelerde dahi Farsça konuşulur oldu. Yine de Şah Abbas, saray ve Gulamlar Türkçe konuşmaya devam etmişlerdir.
Ölümü

Şah Abbas zor kullanarak babasını tahttan indirmiş, babasını ve kardeşlerini başkentten uzaklaştırmıştı. Tüm bunları askeri bir darbeyle, neticede zor kullanarak yapmıştı. Oğulları tarafından benzer bir kadere uğrayacağının endişesini hep taşıdığı anlaşılıyor. Diğer yandan kendi hükümranlığı için bir tehdit olarak gördüğü Türkmen şeflerini öldürtmüştü, onların akrabalarının öç almak isteyebilecekleri endişesi de Şah Abbas'ı çok kez tedirgin etmiş olmalıdır. Böylece saray ve ordu ileri gelenlerinin art niyetli etkilerine duyarlı hale geliyordu. Sonuç olarak oğullarını saray ileri gelenlerinden uzak tutmaya özen göstermiştir. Bu tür yakınlaşmalara karşı hassas olmuş, aykırı davrananları şiddetle cezalandırmış, yakınlarını saray ve sarayın bağlantılı olduğu çevreden dışlamıştır. Şehzadeler çoğunlukla haremde tutuldular, insan ilişkileri harem çevresiyle sınırlandırıldı. Devlet yönetimi ve askeri eğitim almadıkları gibi babalarının seferlerine de alınmadılar. Hatta bir şehzadesini, kendi aleyhine komplo çevirdiği yönünde ikna edildiğinden hançerleterek öldürdü. Ne var ki söz konusu şehzadenin bu tür girişimlerle hiç ilgisi yoktu. Şah Abbas da bir süre sonra bunu anladı ve muhtemelen yaşamının sonuna kadar vicdan azabı çekti. Ne var ki yine de 1629 yılında artık varisi yoktu.
Urartu kralları listesi

Urartu kralları listesi, dört yüzyıl boyunca Doğu Anadolu'da hüküm süren Urartuların bilinen krallarının listelendiği bir liste.
İlk yıllar

| Kral | Hüküm tarihi | Notlar |
| --- | --- | --- |
| Arame | yaklaşık MÖ 858 ve MÖ 844 arası |  |
| Lutipri | yaklaşık MÖ 844 ve MÖ 834 arası |  |
Altın dönem

| Kral | Hüküm tarihi | Notlar |
| --- | --- | --- |
| I. Sarduri | yaklaşık MÖ 834 ve MÖ 828 arası | Başkenti Tuşpa'ya taşımış ve Van Kalesi'ni güçlendirmiştir. |
| İşpuini | yaklaşık MÖ 828 ve MÖ 810 arası | Krallığı genişletmiş, Musasir'i fethetmiştir. |
| Menua | yaklaşık MÖ 810 ve MÖ 785 arası | Merkezî idareyi güçlendirmiş, var olan savunma sistemlerini güçlendirmiş, yeni kentler kurup kaleler inşa ettirmiş ve ülke genelinde büyük bir su sistemi inşa ettirmiştir. |
| I. Argişti | yaklaşık MÖ 785 ve MÖ 763 arası | Krallık sınırlarını güçlendirmiş ve Erivan'ı kurmuştur. |
| II. Sarduri | yaklaşık MÖ 763 ve MÖ 735 arası | Tüm krallar arasında en geniş fetihleri gerçekletirmiş ve ülkeyi gücünün doruğuna ulaştırmıştır. |
| I. Rusa | yaklaşık MÖ 735 ve MÖ 714 arası | Asur ve Kimmer saldırılarını püskürtmüştür. |
Çöküş dönemi

| Kral | Hüküm tarihi | Notlar |
| --- | --- | --- |
| II. Argişti | yaklaşık MÖ 714 ve 680 arası |  |
| II. Rusa | yaklaşık MÖ 680 ve MÖ 639 arası |  |
| III. Sarduri | yaklaşık MÖ 639 ve MÖ 635 arası |  |
| Erimena | yaklaşık MÖ 635 ve MÖ 629 arası |  |
| III. Rusa | yaklaşık MÖ 629 ve MÖ 615 veya MÖ 590 arası |  |
| IV. Sarduri | yaklaşık MÖ 615 veya MÖ 590 - ? arası |  |
| IV. Rusa | yaklaşık ? - MÖ 585 arası | Asur, Med ve İskit saldırılarına karşı koyamadı ve krallık yok oldu. |
Bozkurt (mitoloji)

Başlığın diğer anlamları için Bozkurtçuluk sayfasına bakınız.
Bozkurt, Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde kutsal hayvan ve ulusal sembol. Boskord ve Pusgurt olarak da söylenir. Bozkaskır, Çalkurd sözcükleri yine aynı anlama gelir. Moğollar, Börteçine (Börteşına, Börtöşono) derler. Gökkurt veya Gökbörü, Kökbörü betimlemesi de yine niteleyici olarak kullanılır.
5 Aralık 1927 tarihinde dolaşıma çıkarılmış, Bozkurt görseli bulunan 5 Türk Lirası banknotu
Türk mitolojisindeki yeri ve önemi

Yol gösterici, kutlu kurt, tüm Türk ve Moğol boylarının ortak ongunudur. Bazı Türk ve Moğol boyları, soylarının bu kutlu varlıktan türediğine inanırlar. Çoğu zaman soyun bir kolu Gökkurt'tan, diğer kolu ise Gökgeyik'den gelmektedir. Kurt sürülerinin başında bulunup idare eden kurtlara da Gökkurt denilir. Kaskır ve Börü kelimeleri de değişik lehçe ve şivelerde kurt demektir. Bozkurt gökyüzünü temsil eder. Alageyik ise yeryüzünün simgesidir. Göktürklerin gök (mavi) bayraklarında kurtbaşı resmi vardır. Savaşçılığı ve savaş ruhunu, özgürlüğü, hızı, doğayı ve aklı, sahayı okuyabilme gücünü temsil eder. Türk ulusunun başına bir iş geldiğinde, bir tehdit belirdiğinde ortaya çıkar ve yol gösterir. Çadırların önüne tepesinde altından kurtbaşı bulunan direkler dikilir. Savaş Ruhu (Tanrısı) kurt görünümüne bürünür. Altıncı yüzyıla ait bir taş anıtta kurttan süt emen bir çocuk betimlenmektedir. Erenler, evliyalar zaman zaman kurt kılığına girerler. Bozkurda “Gök Oğlu” da denir. Halk kültüründe Bozkurt dişinin cepte taşınmasının nazardan koruyacağına inanılır. Yakut metinlerinde Bosko olarak bahsedilir. Kırgızlarda, bozkırda gezerken kurt görmek uğurdur. Rüyada kurt görmek de yine hayra yorulur. Hamile kadının nazardan korunması için yastığının altına kurt dişi veya derisi koyulur. Kurdun koyun sürüsüne dalması veya ahıra girmesi bereket sayılırdı. Başkurt rivayetlerine göre kurt onların atalarının önüne düşerek yol göstermiştir. Bu nedenle kendilerine başlarında kurt bulunan anlamına gelen Başkurt denmiştir. Hilal taktiği (veya Turan/Türk taktiği) adı verilen yarım çember ile düşmanı ortaya alıp çemberi kapatma stratejisinin kurtlardan görülerek ilk defa Türkler tarafından uygulanmıştır.
Bozkurt, İslamiyet öncesi dönemlerde Türklerce kutsal sayılmıştır ve daha sonraki dönemlerde de bir Türklük sembolü olmaya devam etmiştir. Tarihsel araştırmalar bu sembolün batıya göç eden Hunlar, Kıpçaklar ve Peçenekler gibi çeşitli Türk halkları tarafından soylarını ifade etmek için kullanıldığını göstermektedir. Bozkurt'un kutsal sayılmasının ve Türklerin ulusal sembolü olmasının en önemli nedeni, Ergenekon Destanı'nda anlatıldığı üzere; Türklerin, Demirden dağları eriterek Ergenekon'dan çıkarken, Börteçine adında bir dişi kurt (Bozkurt'un) onlara rehberlik etmesi inancına dayanmaktadır. Bozkurt, bugün Türk milliyetçiliğinin sembolüdür. Atatürk tarafından da ulusal sembol ilan edilmiş ve birçok yerde kullanılmıştır. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Türk parası üzerine bozkurt resimleri basılmıştır.
Kao-ch'e'nin yaratılış destanı

ile ilgili metin bulabilirsiniz.
Ana madde: Türeyiş Destanı
Türeyiş Destanı adıyla bilinen hikâye aslında Kao-ch'e'nin yaratılış destanıdır. Çin vakayinamelerinden Vey Kitabı ve Kuzey Hanedanlar Tarihi 'nde yer almaktadır. Bu destanda erkek kurt rol oynamaktadır.
Hiung-nu tanyusunun güzel iki kızı varmış. Tanyu onları Tanrı'ya sunmaya karar vermiş. Ülke sınırı üzerinde yüksek bir kule yaptırmış ve Tanrı'dan kızlarını kendisine eş olarak alması için yalvarmış. Onları götürüp kuleye bırakmış. Yaşlı bir kurt kulenin dibindeki mağaraya yerleşmiş. Kızlardan biri kurdun Tanrı olduğunu zannetmiş. Ablasının karşı çıkmasına rağmen kuleden inmiş. Kurdun karısı olup çocuğunu doğurmuş.
Aşina'nın yaratılış destanı

Ana madde: Asena
ile ilgili metin bulabilirsiniz.
Bozkurt Destanı adıyla bilinen hikâye aslında Aşina'nın yaratılış destanıdır. Çin vakayinamelerinden Chou Kitabı, Kuzey Hanedanlar Tarihi ve Sui Kitabı 'nda yer almaktadır. Bu destanlarda dişi kurt rol oynamaktadır.
Aşina'nın yaratılış destanı > Destan 1

Ülke, komşu ülke tarafından yok edilir. Bu kıyımdan sadece 10 yaşlarında bir oğlan sağ kalır. Askerler küçük olduğundan onu öldürmeye kıyamaz ve ayaklarını (Sui Kitabı 'nda kollarını da) keserek bataklık bir yere bırakır. Orada bir dişi kurt çocuğu etle besler. Çocuk ergenlik çağında(13-14 yaşında) kurtla birlikte olur ve küçük çocuk kurdu hamile bırakır. Komşu ülke yeniden adamları göndererek onu öldürtmek ister. Adamlar kurdu da öldürmek ister. Kurt Karahoca ülkesindeki Kuzey Dağı'na (Sui Kitabı 'nda Karahoca'nın kuzeybatısına) kaçar. Dağda bir mağaranın içinde çayırlarla kaplı ve yüzlerce mil genişliğinde dört tarafı dağlarla çevrili bir düzlük var. Kurt mağaranın içine saklanır ve on erkek çocuk doğurur. On erkek büyür. Dışarıdan kız alıp evlenirler ve eşlerini hamile bırakırlar.Bundan sonra her biri bir soy sahibi olur. Bunlardan biri de Aşina'dır. Bunların oğulları ve torunları çoğalır. Birkaç nesil geçtikten sonra mağaradan çıkarlar. Daha sonra Cücenlere demirci olurlar.
Aşina'nın yaratılış destanı > Destan 2

Türkler önce Hiung-nu'nun kuzeyindeki Suo ülkesinden çıkmıştır. Kabilenin büyüklerinden Abangbu on yedi kardeşinin biriydi. Bunlardan biri Yizhinishidou kurttan doğmuştur. Bangbugiller kötü huylu oldukları için ülkesi yok edildi. Nishidou rüzgârları ve yağmurları çağırabilirdi. Yaz tanrısının kızı ve kış tanrısının kızı olmak üzere iki eşle evlendi. Dördüz erkek çocuğu doğdu. Bunların biri Baihong (büyük beyaz kuş) oldu. Başka biri ise Afushui (nehir) ile Jianshui (nehir) arasında Qigu adını aldı. Başka biri ise Chuzheshui (nehir)'de. Diğeri Jiansichuzheshishan (dağ)'da ikamet etti ve bu kişi Daer'dir. Dağın tepesindeki Abangbu'nun kabilesinde soğuk çiy vardı....
Vusun ile ilgili destan

ile ilgili metin bulabilirsiniz.
Çin vakayinamelerinden Shi-chi ve Han Kitabı 'nda yer alan Vusun ile ilgili destanda karga ve dişi kurdun bir çocuğu beslediği aktarılmaktadır.
Vusun kralı Kun-mo (昆莫)'nun babası Hiung-nu tarafından saldırıya uğramış ve öldürülmüş. Kun-mo bırakılmış. Karga etle ve kurt ise sütle beslemiş. Hiung-nu tanyusu Kun-mo'nun Tanrı olduğunu zannederek yanına alıp büyütmüş.
Ergenekon Destanı

ile ilgili metin bulabilirsiniz.
Ana madde: Ergenekon Destanı
Ergenekon Destanı adıyla bilinen hikâye Göktürk destanıdır. Komşuları tarafından tuzak kurularak yok edilen Türklerden geriye kalan birkaç kişinin saklanmak için dağlık bir alanda yol araması ile başlar. Dağların arasında gizlenmiş bir ova bulan bu Türkler, oraya yerleşir ve çoğalır. Yüzyıllar sonra oraya sığmaz hale gelince, çıkmak isterler. Ancak çıkışı bulamazlar. Bunun üzerine çevredeki dağların demir madeninden yapıldığını fark ederler ve demiri eriterek çıkarlar. Çıkışta kendilerine Börteçine adında bir erkek kurt rehberlik eder.
Türk topluluklarında Börü (Bozkurt) > Tuva Türklerinde

Kam algışları (şaman duaları) içinde "Kök börü" ve "Kuğu börü" (doru (kuba) renkli kurt) şeklinde kurt tanıtması bulunur. Tanrı'nın habercisi olarak eski Tuva sözlü geleneğinde bozkurt bulunurdu.
Türk topluluklarında Börü (Bozkurt) > Kırgız Türklerinde

Eski Kırgız Türkleri büyük kahramanlardan, bahadırlardan, "börü" veya "Kök börü" olarak adlandırırlardı. Kazak, Kırgız ve kurt kardeştir şeklinde bir de halk arasında söz vardı. Kurt, büyüklük yiğitlik manalarındadır. Destanlarda bahadırlar için "gök yeleli kurt" deyimi kullanılmıştır. Manas Destanında Manas Han, kurt gözlü, kır bıyıklı (Börü közdüü, ku murut) olarak tarif edilir. Manas atamızın okları için de "börü tildü, çal yıba" (kurt dilli kır ok) denilir. Manas'ın oğullarına Kökbörü sultanım diye hitap edilirdi.
Türk topluluklarında Börü (Bozkurt) > Kıpçak Türklerinde

Kıpçak Türkleri veya Kumanlarda bozkurdun önderlik rolü II. yüzyıl ortalarına kadar gitmektedir. Kurttan yardım istendiğine dair kayıtlar bulunmaktadır.
Türk topluluklarında Börü (Bozkurt) > Kaşkayı Türklerinde

Kaşkayı Türklerinde Kurdun uğur getirdiğine inanılır. Sürülerin birer koruyucusu var ve bu koruyucu kurttur. Bu yüzden kurda kurşun atmak uğursuzluk getirir ve sürünün yok olmasına neden olur. Çocukların nenni/beşiğinden kurt eli asılır, ayrıca çocuk cesur olsun diye kurt ciğeri yedirilir. Kaşkayı halılarının etrafında bütün halıyı çevreleyen bir desen bulunur ki bu desenin adı Alakurt'tur. Alakurt bir kale şeklinde olan halıyı korumaktadır. Kaşkayı Türklerinde Kurtla ilgili bazı atasözleri de bulunmaktadır. "Onun kurdu ulamış" deyimi birinin şanslı olduğu durumlarda söylenir. Düşte/rüyada kurt görmek uğurlu sayılır.
Dipnotlar

↑  Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt, Türkiye, 2011 (OTRS: CC BY-SA 3.0) 27 Aralık 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
↑  "Kurt başlı tuğlar hâkimiyet alametiydi". Prof. Dr. Erhan Afyoncu. Sabah. 8 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Temmuz 2024.
↑  "İlber Ortaylı Anlatıyor: "Bozkurt" Türkler İçin Ne İfade Ediyor?". CNN Türk. 7 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2024.
↑  "Grey wolf sign: Timeless emblem of thousands years of Turkish heritage". Prof. Dr. Ahmet Taşağıl. Anadolu Ajansı. 5 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2024.
↑  Vey Kitabı, Cilt 103
↑  Kuzey Hanedanlar Tarihi, Cilt 98
↑  Chou Kitabı, Cilt 50'nin başlangıç kısımı Chou Kitabı, Cilt 50
↑  Kuzey Hanedanlar Tarihi, Cilt 99'nin başlangıç kısımı Kuzey Hanedanlar Tarihi, Cilt 99
↑  Sui Kitabı, Cilt 84'ün başlangıç kısımı Sui Kitabı, Cilt 84
↑  Shi-chi, Cilt 123
↑  Han Kitabı, Cilt 61
1 2  Altan Deliorman, Türk Kültüründe Bozkurt, s. 78
↑  Altan Deliorman, Türk Kültüründe Bozkurt, s. 77
Tanrı Dağlarında Bogda Shan ve T'ien-ch'ih (Fukang, Sanci Hui Özerk İli, Sincan Uygur Özerk Bölgesi)
Bogda Dağı ve T'ien-ch'ih
Börü (Kurt)
Çek Ulusal Dirilişi

Çek Ulusal Dirilişi, 18. ve 19. yüzyıllarda Çek topraklarında gerçekleşen kültürel bir hareketti. Bu hareketin amacı Çek dilini, kültürünü ve ulusal kimliğini canlandırmaktı. Canlanma hareketinin en önemli isimleri Josef Dobrovský ve Josef Jungmann'dı.
Öncesinde

1620'de Beyaz Dağ Savaşı'ndan sonra Çek toprakları Habsburg İmparatorları tarafından yönetilen Almanlaşma politikasını deneyimledi. Baskı, din ile de bağlantılıydı - Bohemya sakinlerinin% 95'ine kadar Habsburglar iktidara geldiğinde Protestanlık'ı benimsemekteydi. Habsburglar din özgürlüğü vadetmiş olsalar da, Çek aristokratlarının çoğunun ülkeden kaçmasına neden olan yaygın Reform ve Yeniden Katolikleşme çabalarına başladılar. Bu şiddetli yeniden Katolikleşmenin günümüzün yaygın Çek ateizminin arkasındaki nedenlerden biri olduğu ileri sürülmektedir. Sonraki iki yüzyıl boyunca Çek dili, devlet yönetimi, edebiyat, okullar, Charles Üniversitesi ve üst sınıflar arasında aşağı yukarı kaldırılmıştır. Çekçede yazılan çok sayıda kitap itiraf nedenleriyle yakıldı - örneğin, tek başına Cizvit Antonín Koniáš 30.000 Çek dili kitap yakmakla suçlanıyor. Yavaş yavaş Çek dili genellikle okuma yazma bilmeyen köylüler arasında bir iletişim aracına indirgenmiştir. Bu nedenle Çek ulusal dirilişi, kırsal kesimdeki sıradan Çekler arasında ilham aramıştır.
Dönüm Noktaları

18. yüzyılın ortalarında bir dizi savaştan sonra, Avusturyalı İmparatoriçe Maria Theresa, Habsburg monarşisini modernleştirmek için reformlar yapmaya başladı. O dönemde Avrupa'da Aydınlanma bir yaşam tutumu ve yaşamın tüm alanlarının felsefi yönü olarak nüfuz etti. 1773'te Papa Cizvit Tarikatını kaldırdı, ancak bu Çek topraklarında yüksek ve orta öğretim düzeyinde geçici bir düşüşe yol açtı. Emrin kaldırılmasından sonra, Bohemya'daki gramer okullarının sayısı 42'den 13'e ve Moravya'da 15'ten 7'ye düştü. Çek topraklarında, 1784'ten beri mevcut Latincenin yerini alan Almancanın eğitim dili haline gelen tek üniversite, Prag kaldı. Josef Dobrovský Çek dilbilgisi kitabını 1809'da yayınladı. 1817'de Václav Hanka, onlarca yıl sonra Hanka ve Linda'nın sahtekarlığı olarak kanıtlanmış olan Dvůr Králové ve Zelená Hora'nın Orta Çağ El Yazmalarını keşfettiğini iddia etti. Josef Jungmann, 1834-1839'da beş ciltli Çekçe-Almanca sözlüğünü yayınladı. Çek dili üzerinde büyük bir biçimlendirici etkiye sahip olan önemli bir dil bilim eseriydi. Jungmann Kralice İncil dönemi  (1579-1613, İncil'in Çekçeye çevrildiği dönemi ifade eder) ve çağdaşları tarafından kullanılan dilin söz dağarcığını kullandı. Çekçede bulunmayan kelimeleri diğer Slav dillerinden ödünç aldı veya neolojizm yarattı. Ayrıca Çek bilimsel terminolojisinin geliştirilmesine de ilham verdi ve böylece orijinal Çek araştırmasının gelişmesini mümkün kıldı.
Bu çalışma 1831 yılında František Palacký tarafından Ulusal Müze'nin bir kolu olarak kurulan Matice česká tarafından yayınlanmıştır. Matice, Çek dilinde çalışmaların yayınlanabileceği birkaç yoldan biri olduğu için önemli bir kurum haline geldi. 1832'de Bohemya Müzesi dergisinin yayınlanmasını devraldı. Bu dergi, Çek aydınlarının Almanca yayınlanan Kraliyet Bohemyan Bilimler Akademisi tarafından yayınlanan derginin aksine, fikirlerini kendi dillerinde yayınlamaları için bir forum sağladığı için önemliydi. Dilin yeniden doğuşu ile Çek kültürü gelişti. Çek tarihini ve kültürünü kutlamak için Çek kurumları kuruldu. Ulusal Tiyatro 1883'te ve Ulusal Müze 1818'de açıldı.
Canlanma Edebiyatı

Canlanmanın başlangıcında, yazılı eserler daha çok dil ve kültürün geliştirilmesine odaklandı. Sanatsal eserler, canlanmanın sonraki aşamasına doğru daha yaygın hale geldi ve bu dönemde Çek Edebiyatını tanımlayan bazı eserler ortaya çıktı. Muhtemelen yüzyılın başında Almanca konuşan nüfus tarafından kentsel toplumun egemenliğinin bir sonucu olarak, dönemin Çek yazarları ilham için kırsal bölgelere odaklandılar. Grimm Kardeşlerin Alman folklorunu kaydetme tarzına benzer şekilde Karel Jaromír Erben, çeşitli folktalleri bir araya getiren Prostonárodní české písně a říkadla (Çek Halk Şarkıları ve Tekerlemeler) yazıldı. Kırsal bölge, Çek folklorunun ve geleneklerinin şehirlerin dış etkilerinden uzak kaldığı gerçek Bohemya olarak görülüyordu. Bu, Büyükannesi kırsal bir Doğu Bohem köyünde hayatı araştıran Božena Němcová'nın çalışmasında görülebilir.
Sonuçları

Sonuç olarak, Çek dili Çek ülkelerinde resmi dil olarak restore edilmiştir ve şimdi Çeklerin büyük çoğunluğu tarafından kullanılmaktadır ve Çek Cumhuriyeti'nde resmi dil olarak hizmet vermektedir. Ancak, Dirilişçilerin gramerleri ve sözlükleri için bir model olarak kullandıkları Kralice İncil'in modası geçmiş diline saygı göstermeleri nedeniyle, günlük, konuşma dili ve öğrenilen edebiyat dili arasında bir boşluk ortaya çıktı.
Prag'daki Josef Jungmann Anıtı
František Ladislav lakelakovský (1799-1852)
František Palacký (1798–1876)
Prag'da Haziran Devrimi (1848)
Ulusal Müze, Prag, Canlanmanın önemli bir kurumu.
Tom Thomson

| Tom Thomson |
| --- | --- |
Tom Thomson
Genel bilgiler
Doğum adı: Thomas John Thomson
Doğum: 5 Ağustos 1877(1877-08-05) Ontario, Kanada
Ölüm: 8 Temmuz 1917 (39 yaşında) Ontario, Kanada
Uyruk: Kanadalı 
Alanı: Resim, grafik tasarım
Etkilendikleri: Vincent Van Gogh, Paul Cezanne
Ünlü yapıtları: The Jack Pine, The West Wind ve The Northern River


Thomas John Thomson (5 Ağustos 1877 - 8 Temmuz 1917), Kanadalı ressam.
Tom Thomson Claremont, Ontario'da doğdu. Leith'de büyüdü. 1899 yılında babasının arkadaşı William Kennedy'nin makina dükkânında çıraklık yapmaya başladı, burada ciddi bir yanık kazası atlattı. Aynı yıl Boer Savaşı'na katıldı. 1901'de Chatham, Ontario'da ticari ilimler okuluna gitse de sekiz ay sonra bıraktı ve ağabeyi George Thomson'ın yaptığı gibi Seattle, Washington'a gitti. Orada ilk aşkı Alice Elinor Lambert ile tanıştı. 1904'te Kanada'ya döndü, 1905–1906 yıllarında William Cruikshank'ın yanında çalıştı. In 1907'de Thomson; Toronto merkezli, sanatsal dizayn şirketi Grip Ltd.'ne katıldı. (daha çok The Group of Seven şeklinde anılır.)
Thomson, adını Algonquin kızılderili kabilesinden alan Algonquin Park'a ilk ziyaretini 1912'de yapar. Bu park daha sonra sanatçının sık sık geleceği bir ilham yeri olacaktır. 1913'te Ontario Sanatçılar Birliği'ne (Ontario Society of Artists) katılır. 1914'te eserleri Kanada Ulusal Galerisi'nde sergilenince üye olarak kabul edilir. Canoe Gölü'nde stüdyo ve atölyesini diğer sanatçılarla da paylaşır. 1914'ten sonra itfaiyeci, korucu ve bir rehber olarak Algonquin Park'a hizmet verir. Bunu takip eden üç yılda en ünlü eserleri The Jack Pine, The West Wind ve The Northern River adlı çalışmalarını ortaya çıkarır.