Av araçları markalaması

Son yıllarda, denizlerde terk edilmiş, kaybolmuş veya atılmış balıkçılık aletlerinin (ALDFG) miktarı ve dağılımı önemli ölçüde artmış, çevresel etkileri de giderek daha ciddi boyutlara ulaşmıştır. Bu artışın temel nedenleri arasında, balıkçılık faaliyetlerinin hızla genişlemesi, avlanma bölgelerinin büyümesi ve geleneksel malzemelerin yerine daha dayanıklı olan sentetik malzemelerin kullanılmaya başlaması yer almaktadır. Bu durum, deniz ekosistemleri üzerinde ciddi tehditler oluşturmakta ve sürdürülebilir balıkçılık hedeflerini tehlikeye atmaktadır (Derraik, 2002; Macfadyen, 2009; Matthews ve Glazer, 2010; Gilman, 2015; Deshpande ve Haskins, 2021; Yang, 2023). Her yıl 640.000 ton ALDFG 'nin okyanusa girdiği tahmin edilmektedir (Richardson vd., 2021). ALDFG kalıntıları deniz canlılarını tuzağa düşürerek ve onlara dolaşarak "hayalet avcılık" olarak bilinen bir olguya yol açar. Bu durum, yasadışı avcılığı da tetikleyerek balık stoklarında hasara hatta balık stoklarının yok olmasına sebep olurken balıkçılık verimliliğinde ve genel balıkçılık kaynaklarında da önemli bir düşüşe yol açmaktadır (Smolowitz, 1978). Yasa dışı, kayıt dışı ve kural dışı balıkçılık (IUU) faaliyetlerinin kanıtlarını gizlemek ve yakalanmamak için av araçları kasıtlı olarak denize atılmaktadır (Giskes vd., 2022; Yang, 2023). Denize atılan bu av araçları seyir güvenliği için de ciddi bir tehdit oluşturmaktadır (Macfadyen, 2009; Gilman, 2015; Scheld vd., 2016). Ayrıca ALDFG, savunmasız mercan resifleri ve bentik deniz habitatları başta olmak üzere tüm deniz ekosisteminin tahribatına neden olmaktadır (Mangi ve Roberts, 2006; Lamb vd., 2015; Ballesteros vd., 2016; Beneli vd., 2020; Wilcox vd., 2015; Consoli vd., 2020; Yang, 2023). Deniz ekosistemine verilen bu çevresel zarar yılda yaklaşık 13 milyar ABD dolarına mal olmaktadır (UNEP, 2014). 
Terk edilmiş, kaybolmuş veya atılmış av araçlarının (ALDFG) yönetimi, av araçlarının markalanmasına ilişkin sağlam düzenlemelerle çözülebilecek önemli bir sorundur. 
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), ülkelere av araçları markalaması uygulamalarını oluşturmada yardımcı olmak için Balıkçılık Teçhizatının Markalanmasına İlişkin Gönüllü Kılavuz İlkeleri'ni (VGMFG) geliştirmiştir. Bu kılavuz ilkeleri, ALDFG ile mücadeleyi en aza indirmek ve önlemek için kritik bir araç olarak görülmektedir (FAO, 2019). 
Gönüllü kılavuz ilkelerine göre bir av aracı markası, hem av aracının kullanımından sorumlu kişi veya kuruluşun kimliğini hem de sudaki av aracının varlığını, boyutunu ve türünü gösteren bir araç olarak tanımlanmaktadır (FAO, 2019).
FAO ‘nun oluşturduğu bu teknik rehberlik belgesi, av aracı markalama sistemlerine ülke kodu, gemi sicil numaraları gibi benzersiz sahiplik tanımlayıcıları, tarih, av aracı kodu ve sahibinin iletişim bilgileri gibi bilgilerin dahil edilmesini önermektedir.
Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) Deniz Çevresini Koruma Komitesi (MEPC) 78. oturumunda av araçlarının markalanması konusunu ele almış ve Üye Devletleri Marpol Ek V'te değişiklik yaparak sözleşme kapsamındaki gemilerin av araçlarını markalamasını zorunlu hale getirmeye çağırmıştır (International Maritime Organisation [IMO], 2022).
AV ARAÇLARI MARKALAMASI
Av araçları markalaması; av araçlarının tanımlanması, sahibinin yani mülkiyetinin belirlenmesi, su ürünleri stoklarının belirlenmesi, av araçları envanterlerinin çıkarılması, av aracının su içindeki konumunun belirlenmesi amacıyla yapılan bir işaretleme işlemidir (Kara, 2004; Yang, 2023). Ayrıca terk edilmiş, kaybolmuş veya kasıtlı olarak atılmış av araçları (ALDFG) nedeniyle oluşan deniz çöpünü azaltmak, ALDFG ’ye bağlı hayalet avcılığı önlemek, av araçlarının geri dönüşümünü sağlamak, yasadışı, kayıt dışı ya da kural dışı (IUU) balıkçılıkla mücadele etmek ve izlenebilirlik için de av araçları markalanmaktadır (Jefferts, 1988; FAO, 1993a, 1993b; Flewwelling, 1999; Symes, 1999; Kara, 2004).
Balıkçılık araçlarının markalanması konusu ilk olarak 1989 yılında Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nde (FAO) Balıkçılık Komitesinin (COFI) 18. Oturumu sırasında gündeme gelmiştir (Einarsson vd., 2023). FAO terk edilmiş, kaybolmuş ve başka bir şekilde atılmış balıkçılık araçlarının neden olduğu çevresel etkileri kabul etmiş ve bununla ilgili olarak ayrıca yasadışı, bildirilmemiş ve düzenlenmemiş balıkçılıkla (IUU) da ilgilenmiştir (FAO, 2016). O tarihten bu yana konuya daha fazla ilgi gösterilmiş ve balıkçılık araçlarının markalanmasına ilişkin uzman istişare toplantısı (FAO, 2016) ve yine bu konuda bir teknik istişare toplantısı düzenlenmiştir (FAO, 2018a). Tüm bu çalışmalar Temmuz 2018’de FAO Balıkçılık Komitesi’nin 33. Oturumunda küresel düzeyde onaylanan Balıkçılık Araçlarının Markalanmasına İlişkin Gönüllü Kılavuz (VGMFG) ilkelerinin nihai hale gelmesiyle sonuçlanmıştır (FAO, 2019).
TARİHÇESİ
Balıkçılık malzemelerine tanımlama işaretinin uygulanması (markalama) balıkçılık kadar eski bir uygulamadır. Arkeolojik bulgular, balıkçılık aletlerinin 9. yüzyıldan beri mülkiyet göstergesi olarak işaretlendiğini göstermektedir. Bu uygulama, balıkçılık aletlerinin kime ait olduğunu ve hangi balıkçı tarafından kullanıldığını belirlemek için kullanılmaktaydı (Kara, 2004). 
Av araçlarının markalanması tarih boyunca evrimleşmiştir. Başlangıçta sahibini belirlemek için yapılan bu uygulamada, av aracının kime ait olduğunu gösteren işaretler, şekiller, harfler veya semboller kullanılmış, bu şekilleri av aracının üzerine yapabilmek için ise kabartma, oyma, kazıma ve yakma işlemleri uygulanmıştır (Kara, 2004). Av aracının farklı bölümlerine yapılan bu şekillere zamanla av araçlarına eklenen veya takılan etiketler de dahil olmuştur ve böylece etiketler markalama sisteminin bir parçası haline gelmiştir. (Jefferts, 1988; FAO, 1993a, 1993b; Taylor ve Ferreri, 1999; Hameed ve Boopendranath, 2000; Kara, 2004).
Av aracının tanımlanmasına ilişkin markalanması ise ilk olarak 16. yüzyılda Avrupa'da yılan balığı yakalamak için özel bir alet olan taraklara (tırmık) uygulanmıştır. Bu taraklar, diğer balık türlerine zarar verme potansiyeline sahip olduğu için sadece yılan balığı avcılığında kullanılması zorunlu tutulmuş ve bu yüzden markalanmıştır (Kara, 2004).
Av araçlarının işaretlenmesine geçmişten günümüze bakıldığında geçmişte kullanılan kazıma, yakma ve oyma gibi geleneksel yöntemlerin yerini, daha fazla bilgiyi barındırabilen ve dayanıklılığı yüksek olan etiketler almıştır. Bu durum, av araçlarının takibi ve yönetimi açısından önemli avantajlar sağlamıştır. Günümüzde ise elektronik markalama sistemleri gibi teknolojik gelişmeler sayesinde av araçlarının daha güvenli ve etkili bir şekilde takip edilmesini mümkün hale getiren sistemler oluşturulmuştur. Fakat bu teknolojik sistemler halen geliştirilme aşamasındadır.
Av araçlarının markalanmasını standartlaştırma ve bu konuda kapsamlı bir mevzuat getirmeye yönelik ilk adım ise 1967 yılında yapılan ‘’Kuzey Atlantik'te Balıkçılık Faaliyetlerinin Yürütülmesine İlişkin Sözleşme’’ olmuştur. Bu sözleşme mevcut tüm av araçları markalaması mevzuatlarının temelini oluşturmaktadır. Bu sözleşmeden sonra yapılan tüm düzenlemeler büyük oranda bu sözleşmedeki maddelere dayanmaktadır (Irish Sea Fisheries Board [BIM], 2007). Kuzey Atlantik'te Balıkçılık Faaliyetlerinin Yürütülmesine İlişkin Sözleşme, Avrupa ve Kuzey Amerika'daki balıkçılık sektöründe önde gelen ülkelerin katıldığı bir konferansın ardından Haziran 1967'de kabul edilmiştir. Sözleşme, 1882 yılında Büyük Britanya, Almanya, Danimarka, Hollanda, Belçika ve Fransa tarafından Kuzey Denizi balıkçılığını düzenlemek amacıyla üzerinde anlaşmaya varılan gayri resmi bir davranış kuralının üzerine inşa edilmiş ve aslında onun yerini almıştır (BIM, 2007). Bu sözleşmede av araçlarının markalanması ve tanımlanmasına yönelik kurallar 5. madde ’de yer almasına karşın daha çok Ek II ve Ek IV kuralları öne çıkmaktadır. Sözleşmenin Ek II Kural 1 madde 4 ‘üne göre; küçük teknelerin ve olabildiğince diğer teknelerin de balıkçılık ekipmanları ait oldukları balıkçı teknesinin harflerini ya da numarasını taşıyacak şekilde ya da mülkiyetini belirlemek için özel işaretlerle işaretlenmesi gerektiği; Ek IV’ te ise denize demirlenip sabitlenmiş tüm balıkçılık teçhizatlarının konumlarını belirlemek için gündüzleri bayrak veya radar yansıtıcı şamandıralar, geceleri ise en az 2 mil mesafeden görülebilen ışıklı şamandıralar kullanması gerektiği belirtilmektedir (BIM, 2007).  1967 yılında yapılan bu sözleşme birçok balıkçılık yönetim organizasyonlarına örnek oluşturmuş ve bu konuda öncülük etmiştir. Bunlardan bazıları şunlardır;
Kuzeydoğu Atlantik Balıkçılık Komisyonu (NEAFC)
Kuzeydoğu Atlantik Balıkçılık Komisyonu (NEAFC) tarafından belirlenen av araçları markalaması kuralları 1967 Sözleşmesi’nin Ek IV bölümü temel alınarak yapılmıştır (BIM, 2007). NEAFC ‘ye Avrupa Birliği, Danimarka (Faroe Adaları ve Grönland için), İzlanda, Norveç ve Rusya Federasyonu katılmış olup İngiltere Avrupa Birliği’nden çıkmasına rağmen NEAFC’de kalmıştır. İş birliği yapan fakat sözleşmeyi imzalamayan taraflar arasında Yeni Zelanda, Japonya ve Kanada bulunmaktadır (BIM, 2007). Av araçları markalama ve tanımlamasına ilişkin hükümler Temmuz 1999'da yürürlüğe giren NEAFC Kontrol ve Uygulama Çizelgesinin 6. maddesinde yer almaktadır. 6. Madde ’de, su üzerinde sabit av araçlarının yerini belirlemek amacıyla kullanılan şamandıraların üzerine ait oldukları geminin kayıt numarası yazılarak markalanması gerektiği belirtilmektedir.
Kuzeybatı Atlantik Balıkçılık Örgütü (NAFO)
1967 Sözleşmesinin Ek IV bölümü, av araçları markalama gereklilikleri konusunda Kuzey Atlantik Balıkçılık Örgütü (NAFO) için de temel oluşturmaktadır (BIM, 2007). NAFO üye devletleri arasında Kanada, Küba, Danimarka (Faroe Adaları ve Grönland için), Avrupa Birliği, Fransa (St. Pierre et Miquelon için), İzlanda, Japonya, Kore Cumhuriyeti, Norveç, Rusya Federasyonu, Ukrayna ve Amerika Birleşik Devletleri yer almaktadır (BIM, 2007). NAFO ’nun av araçları markalama ve tanımlamasına ilişkin hükümleri 1979 yılında kabul edilen Kontrol ve Uygulama Tedbirlerinin 17. maddesinde yer almaktadır. Madde 17, NEAFC Kontrol ve Uygulama Çizelgesi madde 6 ile aynı ifadeleri kullanmaktadır (BIM, 2007).
Antarktika Deniz Canlı Kaynaklarının Korunması Sözleşmesi (CCAMLR)
Antarktika kıtası ile bu kıtanın çevresindeki denizlerin canlı kaynaklarını koruma amacıyla oluşturulan komisyon, 1982 yılında Antarktika Deniz Canlı Kaynaklarının Korunması Sözleşmesi’ ni (CCAMLR) yürürlüğe koymuştur (BIM, 2007). CCAMLR ‘nin av araçlarının markalanması ve tanımlanması ile ilgili hükümleri NEAFC ve NAFO ’nun bu konuya yönelik düzenlemeleriyle hemen hemen aynı olacak şekilde 1998 yılında yayımlanmıştır (BIM, 2007).
Güneydoğu Atlantik Balıkçılık Örgütü (SEAFO)
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku ve Birleşmiş Milletler Balık Stokları Anlaşmasına (UNFSA) istinaden Güneydoğu Atlantik Okyanusu’ndaki balıkçılık faaliyetlerini düzenlemek, su ürünleri kaynaklarını korumak ve sürdürülebilir balıkçılığı sağlamak amacıyla kurulan bölgesel bir balıkçılık yönetim örgütüdür (BIM, 2007). Bu örgütün amacı doğrultusunda çıkardıkları Güney Doğu Atlantik Okyanusu'ndaki Balıkçılık Kaynaklarının Korunması ve Yönetimi Sözleşmesi ’ne Angola, Avrupa Birliği, İzlanda, Namibya, Norveç, Kore Cumhuriyeti, Güney Afrika, Birleşik Krallık (St. Helena ve ona bağlı Tristan da Cunha ve Ascension Adaları için) ve Amerika Birleşik Devletleri imza atmıştır (BIM, 2007). 2001 yılının Nisan ayında Windhoek 'te imzalanıp 2003 yılında yürürlüğe giren bu sözleşmenin müzakerelerine katılan ancak sözleşmeyi imzalamayan devletler arasında Japonya, Rusya Federasyonu ve Ukrayna bulunmaktadır (BIM, 2007). Av araçlarının markalanmasına ilişkin geçici hükümler, Ekim 2006 ’da yürürlüğe giren 07/06 Koruma Tedbiri ’nin 12. paragrafında yer almakta olup bu hükümler NEAFC, NAFO ve CCAMLR tarafından uygulanan hükümler ile birebir aynı olduğu görülmektedir (BIM, 2007).
Dünya genelinde, kaybolan av araçlarını denizden kurtarmayı kolaylaştırmak, av araçlarının mülkiyetini belirlemek, seyir güvenliği oluşturmak, hayalet avcılık ve kaçak avcılığı önlemek amacıyla oluşturulan bu gibi balıkçılık örgütleri ve anlaşmalarının kapsamı ve mevzuat hedefleri sınırlı olmaktadır. Tek tip ve uluslararası olarak tanımlanabilir bir sistem oluşturmak amacıyla geliştirilmeye çalışılan av araçlarının markalanması konusu son olarak FAO’ nun çıkardığı Balıkçılık Araçlarının Markalanmasına İlişkin Gönüllü Kılavuz ’un (VGMFG) 2018 yılında yayınlanmasıyla dünya genelinde bu alanda atılmış önemli bir adım olarak görülmektedir.
MARKALAMA ÇEŞİTLERİ
Av araçları markalaması, balıkçılık sektöründe önemli bir uygulamadır. Bu uygulama, balıkçılık faaliyetlerinin izlenmesini ve kontrol edilmesini sağlayarak balık stoklarının sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesine ve deniz ekosisteminin dengesinin korunmasına katkı sağlamaktadır. Aynı zamanda, deniz kirliliği ve hayalet avcılığı gibi sorunlarla mücadelede de önemli rolü bulunmaktadır. Av araçları markalaması ülkelerin ihtiyaçlarına, mevcut kaynaklarına, av aracının yapısına, kullanılan yöntemlere göre çeşitlilik göstermektedir (Einarsson vd., 2023). Farklı markalama yöntemleri uygulanmasına rağmen asıl amaç yine av aracının sahibini belirlemek ve izlenebilirliğini sağlamaktır (Einarsson vd., 2023).
Av aracı markalarında ülke kodu, gemi lisans numarası, av aracını tanımlayıcı kod, av aracının ruhsat tarihi, gemi sahibinin iletişim bilgileri bulunması gerekmektedir (Einarsson vd., 2023).
Aşağıda açıklanan markalama çeşitleri Einarsson, H., He, P. ve Lansley, J. 2023. Voluntary Guidelines on the Marking of Fishing Gear – Manual for the marking of fishing gear. Suppl. 2. Rome, FAO. https://doi.org/10.4060/cc4251en kitabından alınmıştır.
En yaygın kullanılan markalama yöntemleri şunlardır:
1.	Plastik Markalar ile Markalama
Plastik markalar, üzerinde yazılı veya basılı bilgilerin bulunduğu, av araçlarının tanımlanması ve takip edilmesinde yaygın olarak kullanılan ekonomik ve pratik bir yöntem olmuştur. Düşük maliyeti, kolay uygulanabilirliği ve erişilebilirliği gibi avantajları sayesinde dünya genelinde balıkçılık faaliyetlerinde yaygın olarak tercih edilmektedir. 
Plastik markaların en belirgin avantajı düşük maliyetli olmasıdır. Bu durum balıkçılar için ekonomik bir çözüm yolu olmaktadır. Ayrıca, plastik markalar herhangi bir özel ekipmana ihtiyaç duymadan kolayca takılabilmekte ve okunabilmektedir. Bu durum, markalama işlemini oldukça basit ve hızlı hale getirerek zaman tasarrufu sağlamaktadır. Bunun yanı sıra, plastik markaların dünya genelinde kolayca bulunabiliyor olması, global balıkçılık faaliyetlerinde standart bir yöntem olarak kullanılmasına olanak tanımaktadır. 
Ancak, plastik markaların bazı dezavantajları da göz ardı edilmemelidir. Bu markaların ağlara dolanma riski hem balıkçılık faaliyetlerini olumsuz etkileyebilmekte hem de av araçlarına zarar verebilmektedir. Ayrıca, dikkatli bir şekilde sabitlenmemiş markaların zaman içinde gevşeyerek kaybolma riski bulunmaktadır. Plastiklerin doğası gereği zamanla aşınma, yıpranma ve solma gibi sorunlarla karşılaşılması mümkündür. Bu durum, markaların okunabilirliğini azaltarak, av araçlarının takibinde zorluklar yaratabilmektedir. Güneş ışınları, su ve diğer çevresel faktörler, plastik markaların ömrünü kısaltan önemli etkenler arasında yer almaktadır.
2.	Demir Üzerine Kaynaklanarak Yapılan Markalama
Önceden kesilmiş ya da oyulmuş metal harf ve rakamların yine metal bir plakanın üzerine ya da doğrudan av aracının metal parçalarına kaynaklanması şeklinde yapılan etkili bir markalama yöntemidir. Bu yöntem özellikle trol kapısı ya da kirişleri gibi düz alanlara av aracı seri numarası, geminin lisans numarası veya sahibinin kimliğini belirten harf ya da rakam gibi işaretlerin kaynaklanmasıyla gerçekleşmektedir.
Kaynaklı markalamanın en belirgin avantajı, yüksek güvenlik sağlamasıdır. Kaynaklanmış markaların çıkarılması veya değiştirilmesi oldukça zor olduğundan hırsızlık olaylarının önlenmesinde etkili bir yöntem olmaktadır. Ayrıca kaynaklı markalar, aşınma, korozyon ve zorlu hava koşullarına karşı yüksek dayanıklılık göstermektedir. Bu özellikleri kaynaklanmış markaların uzun ömürlü ve güvenilir bir markalama yöntemi olmasını sağlamaktadır. 
Ancak bu yöntemin bazı olumsuz yönleri de bulunmaktadır. Öncelikle, bazı av araçlarının metal parçaları kaynak işlemine uygun olmayabileceğinden bu markalama işleminin her av aracında kullanılması mümkün olmamaktadır. Bu yöntem için uygun metal yüzeye sahip av araçları gerekmektedir. Ayrıca bu markaların doğru bir şekilde uygulanabilmesi için kaynak becerisi olan uzman bir personele ve uygun kaynak ekipmanlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu durum, markalama işleminin maliyetini artırabileceği gibi uygulama sürecini de uzatabilmektedir. Özellikle markalama yapılacak alanın sınırlı olduğu durumlarda küçük harflerin veya sayıların kaynaklanması zorlaşabilmekte ve okunabilirlik sorunları ortaya çıkmaktadır.
3.	Damgalama veya Kazıma/Oyma Şeklinde Yapılan Markalama
Metal, plastik, ahşap ve deri gibi çeşitli malzemelerin üzerine sıcak metal damga kullanılarak ya da kazınıp oyularak yapılan uygulaması kolay, ucuz bir markalama yöntemidir. Bunlara görünüşü itibarıyla kuşların ayaklarına takılan halkalara benzedikleri için Kuş Halkası da denmektedir. Hemen her türlü av aracını markalamak için kullanılan uygun bir yöntemdir.
Bu markalama yöntemi sağlamlığı, uygulama kolaylığı ve uygun maliyetiyle öne çıkmaktadır. Kullanım alanı geniş olan bu yöntemin metal, plastik, ahşap ve deri gibi çeşitli materyallere uygulanabilme özelliği bulunmaktadır. Sıcak metal damga veya kazıma ile oluşturulan markalar, dış etkenlere karşı oldukça dayanıklıdır. Aşınma, yıpranma ve solmaya karşı dirençli olması, markaların uzun ömürlü olmasını sağlamaktadır. Bu da özellikle bütçenin kısıtlı olduğu durumlarda tercih edilme nedenlerinden biri haline gelmektedir. Aynı zamanda bu markalama işleminin uygulama kolaylığının olması da bu yöntemi pratik hale getirmiştir.
Bu yöntemin dezavantajları da bulunmaktadır. Örneğin, metal bantlar veya halkalar, ağlarda dolaşma riski taşımaktadır. Bu durum hem av aracına zarar verebilmekte hem de avlanma çabasını olumsuz etkileyebilmektedir. Ayrıca halatların üzerindeki metal halkaların uygun boyutta olmaması, güvenlik sorunlarına yol açabilmektedir. Test edilmeden kullanılan halkalar, halat taşıyıcılarında kırılma veya sıkışma gibi tehlikelere neden olabilmektedirler. Diğer bir sorun ise markaların okunabilirliği ile ilgilidir. Eğer metal damgalama veya kazıma işlemi yeterince derin yapılmazsa zamanla markalar aşınabilmekte ve okunamaz hale gelebilmektedir. Bu durum, markalamanın amacı olan tanımlama işlevinin yerine getirilmesini engel olmaktadır.
4.	Halatlarda İzleyici İplikler ile Yapılan Markalama
İzleyici iplikler tekrarlanan basılı bilgileri barındıran işaretleyici bantlardır. Bu işaretleyici bantlar örgülü ve bükülmüş halatlara entegre edilmektedir.
Bu markalama yöntemi, av araçlarının tanımlanmasında ve takip edilmesinde kullanılan etkili bir yöntemdir. İzleyici ipliklerin en dikkat çekici olumlu yönlerinden biri dayanıklılığıdır. Sağlam malzemelerden üretilen bu iplikler, av aracının kullanım ömrü boyunca dayanacak şekilde tasarlanmaktadır. Bu sayede üzerindeki bilgiler uzun yıllar boyunca okunabilirliğini korumakta ve av araçlarının tanımlanmasını kolaylaştırmaktadır. Ayrıca izleyici ipliklerin üzerindeki bilgiler kişiselleştirilebilmektedir. İp üzerine işlenen kişisel bilgiler, av aracı sahibinin kimliğini belirlerken balıkçılık bölgesi veya kullanılan av tekniği gibi bilgiler ise av aracının kullanım amacı hakkında bilgi vermektedir. Bu durum kaybolan veya çalınan av araçlarının daha kolay tespit edilmesine, balıkçılık faaliyetlerinin daha düzenli ve şeffaf bir şekilde yürütülmesine katkı sağlamaktadır.
Öte yandan, bu markalama yönteminin bazı olumsuz yönleri de bulunmaktadır. İzleyici ipliklerin görünürlüğü dışarıdan fark edilmediği için özellikle av araçlarının kaybolması veya çalınması durumunda bulunmaları zorlaşabilmektedir. Ayrıca her müşteri için benzersiz ve kişiye özel izleyici iplikler üretmek üreticiler için zorlu, balıkçılar için ise maliyetli bir süreç haline gelmektedir. Bu markalama yöntemi özellikle küçük ölçekli balıkçılar için ek bir maliyet yükü oluşturacağından kullanımı sınırlı olmaktadır.
5.	Barkod veya QR Kod ile Yapılan Markalama
Bu markaların üzerine sayı veya yazı yazmak yerine bir barkod ya da QR kodu yazılmaktadır. Diğer markalar, üzerindeki küçük bir alanda yazılan sınırlı bilgiden oluşurken barkod ve QR kodlu markalar ise av aracı, sahibi, balıkçılığı ve tekne hakkında çok daha fazla bilgiye ulaşılmasına yardımcı olmaktadır.
Barkod veya QR kodlu markaların en belirgin avantajlarından biri, yüksek bilgi kapasitesidir. Bu markalar, küçük bir alanda büyük miktarda veriyi barındırarak av araçları hakkında detaylı ve güncel bilgilere anında ulaşılabilmemizi sağlamaktadır. Ayrıca, akıllı telefonlar ve ücretsiz uygulamalar kullanılarak kolayca okunabilir olmaları av araçlarının kimliğinin, kaynağının ve kayıtlarının hızlı bir şekilde tespit edilmesini sağlamaktadır. Barkod ve QR kodlarının bir diğer avantajı ise, av aracının herhangi bir parçasına veya pürüzsüz yüzeyine basılabilmeleridir. Böylece bu markalama yöntemi birçok av aracı için uyumlu ve uygun bir seçenek olmaktadır. Ancak barkod ve QR kodların kullanımı bazı dezavantajları da beraberinde getirmektedir. Akıllı bir telefon ve internet erişiminin olmadığı ya da kesildiği durumlarda bu markalar okunamaz ve bilgilere ulaşılamaz. Bu markaların okunabilmesi için elektronik cihazlara ve internet erişimine ihtiyaç duyulması, bu yöntemi teknolojiye bağımlı hale getirmektedir. Ayrıca, kodların bir kısmının hasar görmesi veya eksik olması durumunda bilgiye erişimin imkânsız hale gelmesi gibi bir risk de taşımaktadır.
6.	Radyo Frekansı Tanımlama Cihazı (RFID) ile Yapılan Markalama
Bu markalama şekli test aşamasındadır fakat elde edilen verilerden olumlu sonuçlar alınmaktadır. Radyo frekansı tanımlama cihazı (RFID), içindeki çip sayesinde radyo frekansı kullanarak av araçlarının belirli bir mesafeden otomatik olarak okunup tanımlanmasını sağlamaktadır. Bu teknoloji aslen balıkçılık araştırmalarında balıkları markalayarak takip etmek amacıyla yapılmış bir uygulamadır. Balıkların stok yapısını, göçünü ve hareketini anlamak için kullanılmıştır (He ve Suuronen, 2018). Bu verilerden yola çıkarak av araçlarının markalanmasında da kullanılacağı düşünülmüş ve ilk olarak sepetler veya tuzaklar gibi sabit av araçlarında kullanılmış ve olumlu sonuçlar alınmıştır (Grabia vd., 2019).
RFID sistemleri GPS alıcıları, derinlik ve sıcaklık ölçerler gibi ek sensörlerin kullanılmasıyla av aracının kullanım yeri veya sudaki süresi dahil olmak üzere daha ayrıntılı olarak izlemesine olanak tanımaktadır. Markanın boyutu ve şekli, av aracına göre farklılık göstermektedir. Markalar bir pirinç tanesi kadar küçük olabileceği gibi farklı boyutlarda da olabilmektedir. RFID markaları hemen her yere her türlü av aracının üzerine veya içine sabitlenebilmektedir. RFID markaları, 30 ila 300 kHz arasında düşük frekans kullanan pasif tipteyse, okuyucunun marka ile yakın (30 cm) ya da temas halinde olması gerekmektedir. 3 ila 30 MHz arasındaki yüksek frekans kullanıyorsa yaklaşık 1 metre uzaklıktan, 300 ila 1000 MHz arasında değişen ultra yüksek frekanslı (UHF) bantlar kullanan aktif tipteyse, 6 metre uzaklığa kadar okunabilmektedir (Theiss vd., 2005; He ve Suuronen, 2018). Aktif RFID markalarının okuma aralığını 100 metreye kadar arttırmak için pil kullanılmaktadır fakat bu dahili piller nedeniyle RFID markaları daha büyük boyutlarda olmaktadır (RFID Journal, 2016; He ve Suuronen, 2018). Ömürleri ise 3 ile 10 yıl arasında değişiklik göstermektedir.
RFID markalarının kullanımı, balıkçılar için çeşitli avantajlar sunmaktadır. Öncelikle, bu markalar nispeten ucuz ve yaygın olarak bulunabilmeleri sayesinde birçok balıkçı için ekonomik bir seçenek olmaktadır. Küçük boyutları ve hafif yapıları sayesinde RFID markaları, hemen her türlü av aracına kolaylıkla sabitlenebilmekte, bu da onları pratik ve kullanıcı dostu bir tercih haline getirmektedir. Ancak, bu sistemin bazı olumsuz yönleri de bulunmaktadır. RFID markalarını etkin bir şekilde takip etmek için belirli bir veri tabanına sahip kayıt sistemlerine ihtiyaç duyulması, ek kurulum ve bakım maliyetleri getirmektedir. Ayrıca bu markaları okumak için akıllı telefonlara ya da bilgisayara bağlı özel okuyuculara ihtiyaç duyulması, teknolojiye bağımlılığı arttırmaktadır. Son olarak RFID markalarının su geçirmez olması veya su geçirmez bir kutuya yerleştirilmesi gereklidir; aksi takdirde su ile temas ettiklerinde zarar görerek işlevlerini kaybetme riski taşırlar.
7.	Akustik Aktarıcılar ile Yapılan Markalama
Mevcut markalama türlerinin yanı sıra, av aracı markalaması uygulamasında kullanılması düşünülen, kaybolan av araçlarının kurtarılmasını kolaylaştırmak ve ALDFG 'yi azaltmak amacıyla akustik teknolojiden yaralanan özel cihazlar da bulunmaktadır. Bu cihazlar, av araçlarının kaybolması ve yer değiştirmesi durumunda, deniz suyunun yüksek ses iletim özelliğinden yararlanarak kaybolan av araçlarının yerini tespit etmeye yardımcı olur. Pinger, bu teknolojinin en bilinen örneklerinden biridir (He ve Suuronen, 2018).
Pinger suya girdikten sonra sürekli olarak belirli frekanslarda akustik sinyaller yayar. Alıcı hidrofonlar tarafından algılanan bu sinyaller av araçlarının yerini tespit etmek için av araçlarına takılabileceği ve bu şekilde av araçlarının yeri belirlenebileceği düşünülmüştür (He ve Suuronen, 2018). Pinger’a örnek olarak kayıp av araçlarını bulma konusunda uzmanlaşmış cihazlardan olan Gearfinder verilebilir. Bu cihaz, Kanada’da Notus Ltd. tarafından yaklaşık yirmi yıl önce Newfoundland ve Labrador açıklarında Grönland pisi balığı avlayan derin su solungaç ağlarının kaybolmaya başlaması ile üretilmiştir (He ve Suuronen, 2018). Gearfinder 700 adlı cihaz, balıkçılık sektörü için geliştirilen bir aktarıcı/alıcı sistemdir. 1300 m derinliğe ve 2 NM 'ye (deniz mili) kadar çalışabilmektedir (He ve Suuronen, 2018). Yakın zamanda ise Fransa’da başka bir konum belirleyici cihaz olan Deepsea Launcher System (DLS) geliştirilmiştir (He ve Suuronen, 2018).
Bir başka akustik teknoloji aracı ise pasif sonar reflektörlerdir. Sonar, sinyallerin yansıtıcılığını artırarak konum belirlemeyi sağlar (Islas-Cital vd., 2013). Son dönemde dikkat çeken önemli bir pasif sonar reflektör cihazı, İngiltere merkezli Subsea Asset Location Technologies tarafından geliştirilen SonarBell 'dir. Bu cihaz, bir trol ağına yerleştirildiğinde operatöre sadece ağın şekli ve değerli balık stokları hakkında bilgi sunmakla kalmaz aynı zamanda ağın kaybolması durumunda konum bilgisi sağlayarak ağın kurtarılmasına ve böylece çevresel hasarın en aza indirilmesine katkı sağlamaktadır (He ve Suuronen, 2018).
AV ARACI MARKALAMASININ DÜNYADAKİ ÖRNEKLERİ
Av araçlarının markalama uygulamaları, birçok ülkede yasal olarak zorunlu tutulmakta ve balıkçılık yönetimi planlarının önemli bir bileşeni olarak kabul edilmektedir.
Norveç
Norveç'te av aracı markalama ve düzenlemeleri FAO kılavuzları yayımlanmadan önce de uygulanmaktaydı. Bu nedenle FAO kılavuzları Norveç’teki av aracı markalaması düzenlemeleri için kullanılmamış fakat bu konuda FAO kılavuzlarına referans olmuşlardır (Fabres vd., 2023).
Norveç Balıkçılık Kanununda av araçlarının markalanmasına ilişkin genel bir gereklilik bulunmaktadır (He, 2023). Bu gereklilikler şunlardır: Norveç'te aktif ekipmanlara herhangi bir markalama sistemi uygulanmamaktadır. Ancak, pasif ekipmanlara seyir ve balıkçılık operasyonlarındaki tehlikeler ve ekipman kaybı riski nedeniyle markalama uygulaması yapılmıştır (Fabres vd., 2023). Norveç’in Münhasır Ekonomik Bölgesi ’nde (MEB) kullanılan tüm sabit veya sürüklenen balıkçılık araçları (çapalar ve bağlama halatları dahil) geminin bölge kayıt numarası ile, eğer gemi kayıtlı değilse gemi sahibinin adı ve adresi ile markalanmaktadır. Teçhizata bağlı şamandıralardan en az biri markalanmakta, şamandıra kullanılmıyorsa av aracının üzerine markalama yapılmaktadır (He, 2023). Kar yengeci avcılığında kullanılan kafesler, bölge dışında kullanılsa bile markalaması yapılmaktadır. Birden fazla kafesten oluşan bir filoda kafeslerin üzeri ve kafese bağlı şamandıralar geminin lisans numarasının bulunduğu markalarla işaretlenmektedir (He, 2023). Av araçları markalamasına uymayan gemi sahiplerine ya da operatörlerine ceza ve yaptırımlar uygulanmaktadır (Fabres vd., 2023). Balıkçılık ekipmanlarının sahipleri/operatörleri kaybolan ekipmanları hem yetkililere bildirmekle hem de makul çabayı göstererek kaybolan ekipmanı kurtarmakla yükümlüdürler (Fabres vd., 2023).
Norveç'te av araçlarının markalama uygulamaları balıkçılık kaynaklarının yönetimine yardımcı olmakta ve döngüsel ekonomiyi desteklemektedir (Fabres vd., 2023). Markalama çeşitleri ve tasarımları Balıkçılık Dairesi tarafından düzenlenmekte, teknik özelliklere ve uluslararası standartlara uygun olarak donatılmaktadır (Fabres vd., 2023). Norveç Balıkçılık Dairesi, kaybolan balıkçılık ekipmanlarının kurtarılması konusunda uzun yıllara dayanan bir deneyime sahiptir ve 1980 yılından bu yana yetkililer tarafından finanse edilen yıllık kurtarma operasyonları yürütülmektedir. Bu operasyonlar sayesinde deniz tabanından binlerce ton kayıp ekipman çıkarılmıştır. Kayıp ekipmanların kurtarılması, balıkçıların BarentsWatch/FishInfo adlı web sitesine kaybolan ekipmanları bildirmeleriyle sağlanmaktadır. Bildirilen bu kayıp ekipmanların %70 ile %80 'i kurtarılmaktadır. Bulunan ekipman sahibine iade edilmekte (yeniden kullanılabilir), geri dönüştürülmekte ya da depolama alanına teslim edilmektedir (Fabres vd., 2023). Av araçlarının markalanmasına ilişkin sistemin düzenlenmesi, geliştirilmesi ve uygulanması sürecinde, balıkçı toplulukları da dahil olmak üzere ilgili tüm tarafların aktif katılımı sağlanmış ve bilgi paylaşımına açık olunmuştur (Fabres vd., 2023).
Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık
Av araçlarının markalanması ve tanımlanmasına ilişkin Avrupa Komisyonu Yönetmelikleri, Avrupa Birliği balıkçılık politikalarına ilk olarak 1381/87 sayılı Komisyon Yönetmeliğinin (EEC) 2. maddesinin 2. paragrafında dahil edilmiştir. Bu madde 1967 Sözleşmesi 'ndeki genel hükümleri büyük ölçüde esas almaktadır. Madde 2 ’de av araçlarının yerini belirlemek için kullanılan şamandıraların üzerinde ait oldukları geminin harf ve numaraları olması gerektiği belirtilmektedir (BIM, 2007). Bu mevzuat 365/2005 sayılı Komisyon Tüzüğü (EEC) kapsamındaki güncel düzenlemelerle değiştirilinceye kadar yürürlükte kalmıştır. (EC) 356/2005 sayılı Komisyon Tüzüğü, pasif balıkçılık araçlarının markalanması ve tanımlanmasının yanı sıra balıkçılık araçlarında dayanıklı markalar kullanılması konusunda daha ayrıntılı kurallar ortaya koymuştur. Bu yönetmelik 2005 yılının Ekim ayında yürürlüğü girmiş olup galsama ağlarının her iki ucuna marka takılmasını ve ara şamandıra kullanılmasını zorunlu kılmıştır. Bu yönetmeliğe göre pasif av araçları; galsama ağları, çevirme ağları, trol ağları, uzatma ağları ve paraketelerdir. Avrupa Birliği Komisyonu, balıkçılık faaliyetlerinin etkin bir şekilde izlenmesi ve denetlenmesi amacıyla av araçları markalaması uygulamalarının güncellenmesi gerektiğini düşünerek bu yönetmeliği yayınlamıştır (BIM, 2007).
Avrupa Birliği, Ortak Balıkçılık Politikası ’nın (EC No. 1224/2009) uygulanması kapsamında 2011 yılında balıkçılık araçlarının markalanması ve ilgili raporlama gerekliliklerine ilişkin ayrıntılı kurallar yürürlüğe koymuştur. Birleşik Krallık, 2020 'nin başlarında AB 'den ayrılmasının ardından markalamanın mevcut düzenlemelerini ve uygulamalarını ulusal düzenlemelere taşımış ve dolayısıyla AB ile benzer markalama kurallarına sahip olmaya devam etmiştir (He, 2023; Fabres vd., 2023). Birleşik Krallık Deniz Ticaret Yönetmelikleri uyarınca, av araçlarının kaybolduğu sularda yetki sahibi olan kıyı devletine bu durumun bildirilmemesi bir suç olarak kabul edilmektedir (Fabres vd., 2023). Balıkçı gemileri tarafından kaybedilen av araçları ve diğer ekipmanların en kısa sürede kurtarılması gerekmektedir. Bu yüzden bir gemi av araçlarını denizde kaybettiğinde onları denizden kurtarmak için mümkün olan her çabayı göstermesi gerekmektedir. Gemi kendi karasularında (12 deniz mili sınırı) veya limana dönüş süresi 24 saati aşmayan deniz seferlerindeyse, kayıp av araçlarını kurtarmak için gemide gerekli ekipmanları bulundurmakla yükümlüdür. Gemi kayıp ekipmanı kurtaramazsa, 24 saat içinde Birleşik Krallık balıkçılık yetkililerine gemi lisans numarası, gemi adı, kayıp ekipman türü, kaybolma zamanı, yeri ve kurtarmak için alınan önlemleri bildirmesi gerekmektedir (Fabres vd., 2023). Avrupa Birliği Balıkçılık Yönetmeliklerine göre, AB sularında, markalanmamış ve tanımlanmamış pasif av araçları (sepetler/tuzaklar) ve beam trolleri ile balıkçılık faaliyetlerinin yürütülmesi yasaklanmıştır (He, 2023). AB düzenlemelerinde hem markalara hem de şamandıralara gemi lisans numarası yazılmalıdır (Fabres vd., 2023).
Kaptan kaybolan herhangi bir av aracı teçhizatını veya teçhizatın bir parçasını geri almakla, alamıyorsa av aracı kaybını 24 saat içinde balıkçılık kayıt defterine kaydetmekle ve yetkili makama bildirilmekle yükümlüdür (Fabres vd., 2023). AB 2019/883 sayılı Yönetmelik kapsamında kullanım ömrünün sonuna gelmiş balıkçılık araçlarının bu amaç için özel olarak kurulmuş liman kabul tesislerinde arıtılmak üzere kıyıya geri getirilmesi gerekmektedir (Fabres vd., 2023). AB üye devletlerinde balıkçılık ekipmanlarının markalanmasına ilişkin denizde ve limanda yapılan denetimlerde yürürlükteki mevzuata uymayanlara yönelik olarak hem idari hem de mali cezaları içeren yaptırımın yanı sıra balıkçılık lisansının askıya alınmasına ve sonunda kalıcı olarak iptal edilmesine yol açabilecek suç cezaları da uygulanmaktadır (Fabres vd., 2023).
Kanada