İran İslam Devrimi
Popüler kültüre etkileri

2016 çıkışlı 1979 Revolution: Black Friday adlı video oyununda oyuncular, İran İslam Devrimi sırasında Rıza Şirazi adında foto muhabirini canlandırmaktadır.
2007 yapımlı animasyon filmi Persepolis, İslam Devrimi'ndeki küçük bir kızı anlatır.
2012 yapımlı Ben Affleck'in yönettiği ve oynadığı aksiyon filmi Operasyon: Argo, İran rehine krizi'ni konu etmektedir.
Şah Rıza Pehlevi 1924'te cumhuriyet kurma girişimi başarısız olunca İran Şahanşah Devleti önderliğinde saltanat rejimi kurarak İran'ı tekrar yapılandırıp modernize etmeye başlamıştır. Yaptığı reformlar özellikle eğitimin medrese eğitiminden okula çevrilmesi, üniversiteler kurması ve kılık kıyafet reformu idi. Bu yenilik hareketleri mollaların tepkisini çekmiş, çocukların okula gönderilmemesi ve kadınların evden çıkmamaları gerektiğini vurgulayan vaazlarda bulunmuşlardı.
Devrimle birlikte İran'a dönen, sürgündeki Ruhullah Humeyni.
1979 kışında çarpışan silahlı devrimciler. Hümafer denen İran dışında ileri düzey eğitim almış Hava kuvvetleri pilotları devrime sol kanattan katılıp silah depolarının kapısını devrimcilere açtı böylece devrimciler silahlandı. Ancak Hümaferlerin çoğu devrimden sonra özellikle Sadık Halhali'nin başkanı olduğu İslam Devrimi Mahkemesinde idama mahkûm edilmiştir.
4 Ocak 1979-11 Şubat 1979 tarihleri arasında başbakanlık görevinde bulunan Musaddik yanlısı Shapour Bakhtiar, 1991'de Paris'te evini koruyan üç silahlı korumaya rağmen üç saldırgan tarafından sekreteriyle birlikte öldürülmüş, saldırganlardan biri isviçre polisi tarafından yakalanmış ve Fransa'ya iade edilmiştir. İslam Cumhuriyeti İstihbarat Bakanlığına mensup olduğu 1994'te mahkemede itiraf eden katil, hâlen hapiste bulunmaktadır. Ahmedinejad'ın ikinci kez cumhurbaşkanı olmasından sonra çıkan olaylarda, casusluk suçlamasıyla rehin tutulan Fransa vatandaşı Fransızca öğretmeni Clotilde Reiss ile değiş tokuşu Ahmedinejad tarafından gündeme getirilmiş ancak bu değiş tokuş, Fransa tarafından reddedilmiştir.
Son İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi ve pehlevi ailesi; onun döneminde İran'da modernizasyon, eğitim ve ekonomik gelişme hız kazandı.
1979 İslam devrimi zafere ulaşınca Humeyni tarafından geçici devletin başbakanı olarak atanan liberal Mehdi Bazargan.
İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi ABD hükûmeti üyeleri: Alfred Atherton, William Sullivan, Cyrus Vance, Jimmy Carter, and Zbigniew Brzezinski ile görüşürken; 1977.
Devrimden önce 13 yıl başbakanlık görevini yürüten Emir Abbas Hüveyda. Hüveyda aleyhine hiçbir delil bulunamamasına rağmen ve hukukçulara göre yaptığı savunmanın en azından ikinci celseyi görmesine yeteceğine rağmen tek celsede avukat tutma hakkının olmadığı, Savcı, Jüri ve Hâkimin Sadık Halhali'den oluştuğu bir mahkemede idama mahkûm edilmiş, alelacele boynuna sıkılan iki kurşun ile idam edilmiştir.
Field Mareşal Nadir Jahanbani(Sağda) İran Hava Kuvvetleri Komutanı, Halhali tarafından tek celsede idama mahkûm edilen generallerden biridir. 1979'da devrimden sonra İran’ı terk etme olanağı olmasına rağmen İran’ı terk etmek istemedi. Göstermelik mahkemeye çıkartıldığı zaman "ben bu ülkeye hizmet dışında hiçbir şey yapmadım ama ne olursa olsun idama hazırım" demiştir Annesi Rusya göçmeni olduğundan dolayı mavi gözlü ve Avrupalı tipindeydi Halhali'nin tipini kastederek yabancı ve casus diyerek hakaret etmesine cevaben "Sen Fars'sın ama ben senden çok daha fazla İranlıyım" demiştir. Onun hakkında da hiçbir delil bulunmamasına rağmen Halhali onu "Allah’a karşı ve Allah’ın hükûmetine karşı savaşma" suçundan idama mahkûm etmiş kurşuna dizdirmiştir. Yıllar sonra Halhali anılarını anlattığı kitapta onun ve hüveydanın hakkında hiçbir delil olmadığını ve sırf ellerinde güç bulunduğu halde İslam devrimine yardım etmedikleri ve (Devrimden önce Dindarlar ve Komünistler tarafından geniş çaplı itirazlara neden olan) turist çekmek için her yıl Büyük Kirosuun tahta oturduğu gün düzenlenen festival; "2500 yıllık kutlamalara destek verdiği için idam hükmü verdiğini söylemiştir.
İran İmparatorluğunun kurucusu Büyük Kiros'un mezarı Pasargad. Büyük Kiros Savaşta öldürüldüğü için orada yatmamakta ancak imparatorluğun simgelerinden biri olarak kabul edilmekte ve Ahmedinejad ve Halhali'nin tepkisini çekmektedir. O yüzden Ahmedinejad döneminde baraj inşası bahanesiyle su altında bırakılarak tahrip edilmesine yönelik çabalar olmuş ancak başarılı olamamıştır.
Büyük Ayetullah Hüseyin Ali Muntazeri: Dini lider modelinin kurucusu ve devrimin başlarında Humeyni’nin veliahdı idi ancak devrimin zaferini takiben Sadık Halhali ve diğer devrim organlarının cinayet işlercesine idam hükümleri vermesine, Kültürel devrime, Kadınların örtünmesinin mecburi olmasına, ABD büyükelçiliği baskını ve rehine krizi yaratılmasına, İran-Irak savaşının gereksiz uzatılmasına tepkisini koymuş sonunda 1600-8000 hüküm yemiş hapis yatan mahkûmun Humeyni’nin emriyle yargısız idam edilmesine tepki gösterdikten sonra makamından azledilmiştir. Munteziri azl edildikten sonra Humeyni’ye yazdığı mektupta şöyle demiştir: Hiç biliyor musun ki İslam cumhuriyeti hapishanelerinde İslam adına işlenen cinayetlerin benzeri eski rejimde görülmemiş? Hiç biliyor musun ki insanlar Devrim Muhafızları tarafından soyulup tacize uğradıklarından artık kendilerini emniyette hissetmiyorlar? Hiç biliyor musun ki Devrim Muhafızları tarafından soyulan veya tacize uğrayanlar şikâyet ettiklerinde yargı veya polis üst makamların korkusundan susuyor ve hiçbir şey yapmıyorlar? Hiç biliyor musun ki hapishanelerde cinayetler işleniyor işkenceler uygulanıyor ve yargı sistemi buna göz yumuyor?" bu mektubunun ardından Muntazeri Devrim muhafızları tarafından evinde hapsedilmiş ve bir daha özgürce dışarı çıkmasına izin verilmemiştir. Münteziri 2009'da Mir Hüseyin Musevinin vaadinde bulunduğu politikanın İslam cumhuriyetinin kurtarıcısı olduğuna inandığını ifade etmiş seçim sonrası çıkan olaylarda artık Hameneyinin icazet makamı olamayacağını vurgulamış ancak aynı sene 87 yaşında hayata gözünü yummuştur. Cenaze töreninin yapılmaması için ailesine Devrim Muhafızları tarafından baskı yapılmış ancak yapılan cenaze töreni de İslam cumhuriyeti polisi ve istihbarat bakanlığı elemanları ve Besic tarafından basılmış cenazesinde Hameney ve Ahmedinejad aleyhine sloganlar atılmıştır. Birçok kaynağa göre aslında onun cenaze törende dökülen kanlardan sonra Ahmedinejad aleyhine olan Protestolar tam olarak rejim aleyhine dönüşmüştür.
Ebu'l-Hasan Beni Sadr; ilk İran Cumhurbaşkanı, Liberallere mensup olması ve liberal bir siyaset izlemesinin ardından Humeyni tarafından vatana ihanet ile suçlanıp azl edilmiş canını kurtarmak için Fransa’ya kaçmak zorunda kalmıştır. Beni Sadr yıllar sonra Myconos'taki terör olaylarında İslam cumhuriyeti aleyhine açılan davada İslam cumhuriyetinin aleyhine tanıklık etmiş birçok terör olayının aydınlanmasında büyük rol oynamıştır.
"İrşat"(Doğru yola yönlendirme) arabası; İslam devriminden sonra Polis bünyesinde kurulan bu birim katı bir ahlak polisi gibi yapılanmış ve sokaklarda ve parklarda gördüğü sevgililer ve başörtüsü İslam yasalarına göre uygun olmayan kızları tutuklamakta veya uyarmakla görevli. Muhalifler bu ve benzeri birimleri George Orwell'ın eseri "Bin dokuz yüz seksen dört" adlı kitabındaki düşünce polisine benzetmektedir.
Mahmut Ahmedinejad'ın ikinci kez cumhurbaşkanlığı seçimlerinde zaferini ilan etmesi üzerine Tahran'daki protestoların beşinci günü olan 17 Haziran 2009'da -bazı kaynaklarda farklı sayılar verilse de- eylemci sayısının üç milyon kişinin üzerinde olduğuna dair ortak bir kanaate varılmış, Uluslararası Af Örgütü öldürülen protestocuların sayısını 76 kişi olarak açıklamış ancak hükûmet asla bu sayıyı kabul etmemiştir.
Köpek balığı lakaplı Haşimi Rafsancani Muhammed Hatemi'den önce (1989-1997) iki dönem İran İslam cumhuriyeti cumhurbaşkanlığını yapmıştır. Bir din adamı olmasına rağmen siyasetin kurdu ve ünlü bir iş adamı olarak tanınır. 1988'de İran-Irak Savaşının ateşkes kararının Humeyni tarafından kabul edilmesinde ve ayrıca Hameney'in Humeyni’nin ölümünden sonra dini lider seçilmesinde etkili rolü olmuştur.
Muhammed Hatemi Malezya'da dönemin Rusya devlet başkanı Vladimir Putin ile, Ekim 2003
İranlı muhalefet lideri Musevi Mir Hüseyin Musevi 18.06.2009 protestolarında; Musevi Devrimin ilk yıllarında başbakanlık görevinde bulunmuş devrimde etkin rolü olduğu bilinen bir siyasetçidir. 20yıllık suskunluğun ardından ilk kez cumhurbaşkanlığı seçimlerine adaylığını koymasının ardından 22.05.2009'da Televizyona çıkıp Ahmedinejadın ekonomi siyasetlerini eleştirmesiyle ve Ahmedinejad’ın %10’un altında ilan ettiği enflasyonun gerçek rakamının %25in üzerinde olduğunu ilan etmesiyle hayran kitlelerini kendi çevresine toplamış devamında gelen konuşmaları ve İrşat polisini kaldırma vaadiyle seçmenlerin ilgisini çekmiş ve değişim rüzgârının esmesine neden olmuştur. Seçimlerin ardından Mahmut Ahmedinejadın 2. kez cumhurbaşkanı seçildiğini asla kabul etmemiş ve Musevi’nin yanlıları 2009-2010'da geniş çaplı protestolar düzenlemişler ancak tamamı hükûmet tarafında kanlı bastırılmıştır. Örneğin çıkan görüntülerden birinde protestoların birinde Devrim Muhafızlarına ait bir kamyonet protestoculardan birini ezerek öldürmektedir.
İran-Irak Savaşı; Saddam’a bağlı Irak ordusu 22 Eylül 1980'de büyük gruplar hâlinde Hurremşehre saldırıya geçmesiyle iki ülke arasında savaş başladı. Savaşın nedenleri için ortak bir fikir birliği bulunmamaktadır ancak İran ve özellikle Saddam’dan sonraki Irak arasında yıllardan beri sınır krizi yaşanmaktaydı Saddam yıllardan beri büyük Petrol rezervlerine sahip Huzistan eyaletine göz dikmişti ve Arap kökenli Huzistan halkını bahane ederek Huzistanı Irak topraklarına katmaya çalışıyordu Devrimden önce küçük çaplı sınır çatışmaları yaşanmış birkaç kez iki ülkenin hava kuvvetleri birbirine ateş açmış birkaç uçak düşmüştü ancak devrim öncesi İran ordusunun gücüne istinaden Saddam devamlı geri çekilmeye mecbur kamıştı. Saddam ayrıca Pers Körfezindeki İran hâkimiyetine de son vermek istiyor Irak güçlerinin körfezi ele geçirmesini istiyordu. Devrimin zaferini takiben tecrübeli generallerin kurşuna dizilmesi ve hava kuvvetleri pilotlarının tutuklanması ve kimi zaman idamıyla beraber İran ordusu güçsüz kalmış ülkedeki siyasi ve güvenlik kargaşası da Saddam'a saldırı zamanının alarmını vermişti. Rehine krizinin yaşanmasıyla beraber uluslararası siyaset de İran aleyhine cephe tutmuş öylesine bir zamanda İran’a saldırmak dünya tarafından fazla bir tepkiye yol açmayacaktı ancak Saddam saldırıyı takip eden 1 yılda ummadığı bir direniş ile karşılaşmış art arda birçok Arap ülkesinin de aracılık ettiği(örn. Suudi Arabistan barışın sağlanacağı durumda İran’a ödenmesi gereken tazminatın 70 Milyar$ olarak Arabistan tarafından karşılanmasını teklif etmişti) barış antlaşmalarıyla İran'a Barış teklifinde bulunmuştu her seferinde ise Ayetullah Humeyni’nin muhalefetiyle karşılaşmış barış sağlanamamıştı. Humeyni’ye göre savaş Kerbelanın İran topraklarına katılacağı güne kadar sürmesi gerekiyordu. Saddam rejiminin 1988'de yeni füze sistemlerine sahip olması ve füzelerle Tahran'ı hedef almasıyla beraber Humeyni ateşkes antlaşmasını imzalamaya mecbur kalmış savaş resmen berabere bitse de antlaşmanın imzalanma koşullarını dikkate alındığında İran mağlup sayılmaktadır. Savaş sürecinde resmî rakamlara göre 500.000 kişi civarında insan hayatını kaybetmiş ancak gerçek rakamların 1 milyon kişi civarında olduğu düşünülmektedir. Savaşın bir sonucu olarak İran ordusu geri dönüşümsüz bir hasra uğramış küçülmüş ve Devrim Muhafızlarının önünde küçük bir güç hâline dönüşmüş Devrim Muhafızları ise savaş bahanesiyle silahlanmış ve devamında ordunun 3 katı yıllık bütçeye sahip olmuştur. Maddi anlamda ise İki ülkede savaş süresince 1 Trilyon$ hasar meydana geldiği açıklanmış 2003'te Irak'ın işgalinin ardından birleşmiş milletler tarafından çıkarılan tasarıda Irak'ın İran'a 200 milyar$ tazminat ödemesi gerektiğini içermektedir.
Mahmut Ahmedinejad Rusya cumhurbaşkanı Dmitry Medvedev ile görüşürken. Ahmedinejad konuşmalarında kullandığı daima eleştirilere hedef olmuştur. Örneğin bir konuşmasında muhaliflerine hitaben şöyle demiştir: "Aydın tipine bürünürler, halbuki bir oğlak kadar bile dünyadan anlayacakları yoktur." Birçok kişi sokaklara dökülen milyonlarca İran halkının yanı sıra Ahmedinejad’ın 2. kez Cumhur Başkanı seçilmesini Devrim Muhafızları’nın bir darbesi olarak nitelendirmiş, dünyada çeşitli ülkelerin devlet başkanları onu kutlanamamıştır. Ayrıca seçimlerdeki rakipleri ve halkın büyük çoğunluğu asla sonuçları kabul etmemiştir.
Ahmedinejad'ın Cumhurbaşkanı olmasını protesto eden protestocular, Haziran 2009. Protestolar 2010'da da sürmüş ancak Ahmedinejad bu olayların tamamını yabancıların bazı insanları kandırmasıyla oluştuğunu ve bunların tamamının kandırılmış küçük insanlar olduğunu beyan etmiş asla istifa etmeyeceğini bildirmiştir. Protestolar daima zor kullanarak bastırılmaya çalışılmış protestolarda hemen daima eli boş olan Besij militanları telefonlarıyla da olsa protestocuları görüntülemeye çalışmış devamında kim olduklarının belirlenip tutuklanacakları ile tehditte bulunmuştur. Polis ise ateşli silah kullanmadığında şoklu coplar veya güç kullanarak olayları bastırmaya çalışmıştır. Tüm protestolar birden fazla ölü ile sonuçlanmış, kimi zulümler polis tarafından kullanılan plastik saçmalı pompalı tüfeklerin yakın mesafeden protestocunun kafasına ateşlenmesiyle oluşmuş ancak ölümlerin çoğu Nida Aghasultan'ınki (bkz: Nida Ağa-Sultan'ın ölümü) gibi gayriresmî silahlı olan Besij militanları tarafından olmuştur. Protestoları takip eden günlerde birçok tutsaktan bir daha haber alınamamış, kimi zaman hapishanelerde ölen tutsakların cenazesi sessizce defnedilmiş, aylar sonra ailelerine bir şekilde haber sızmıştır.