stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yehuda Krallığı
Arkeolojik bulgular > Kudüs

Kudüs'ün M.Ö. 10. yüzyıldaki durumu tarihçiler arasında tartışılan bir konudur. Kudüs'ün en eski bölümü, M.Ö. 10. yüzyıl civarında önemli İsrail faaliyetlerine dair kanıtlar bulunan Davut Şehri'dir. Basamaklı Taş Yapı ve Büyük Taş Yapı gibi bazı nadir yapılar bu döneme tarihlenmektedir. Ancak bu dönemde Kudüs'ün nasıl bir yer olduğu konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Israel Finkelstein, yerleşim faaliyetlerinin azlığı nedeniyle Kudüs'ün ulusal bir başkent değil, Yehuda tepelerinde küçük bir köy olduğuna inanmaktadır. Ussishkin ise şehrin tamamen ıssız olduğunu savunmaktadır. Amihai Mazar, Davut Şehri'ndeki yapıların tarihlendirilmesi doğruysa, Kudüs'ün muhtemelen bölgesel bir merkez olarak hizmet veren güçlü bir kaleye sahip küçük bir kasaba olduğunu öne sürer. Öte yandan, William G. Dever'in görüşü, Kudüs'ün küçük, müstahkem bir şehir olduğu, muhtemelen kraliyet sarayı, rahipler ve memurların yaşadığı, ancak hareketli bir şehir merkezi olmadığı yönündedir. Bu tartışma Kudüs'ün M.Ö. 10. yüzyıldaki büyüklüğü ve önemi etrafında dönmekte, farklı akademisyenler arkeolojik kanıtlara farklı yorumlar getirmektedir.
Arkeolojik bulgular > Okuryazarlık

Yahuda Krallığı dönemine tarihlenen Negev'deki askeri kale kalıntılarında bulunan bir askeri emirler koleksiyonu, yazıtlara dayanarak okuma ve yazma becerisinin komutanlardan astsubaylara kadar komuta zinciri boyunca yaygın olduğunu göstermektedir. Metinlerin analizine katılan Profesör Eliezer Piasetsky'ye göre, "Okuryazarlık Yahuda'nın idari, askeri ve rahiplik sistemlerinin her seviyesinde mevcuttu. Okuma ve yazma sadece küçük bir elit kesimle sınırlı değildi." Bu da o dönemde Yahuda'da önemli bir eğitim altyapısının varlığına işaret etmektedir.
Arkeolojik bulgular > LMLK mühürleri

Başlığın diğer anlamları için LMLK mührü sayfasına bakınız.
LMLK mühürleri, çoğunlukla Kudüs ve çevresinde keşfedilen Kral Hizkiya döneminden (MÖ 700 civarı) kalma büyük depolama küplerinin kulplarına basılmış eski İbranice mühürlerdir. Birkaç tam küp, Lachish'te Sennacherib'in neden olduğu bir yıkım tabakasının altında gömülü olarak bulunmuştur. Orijinal mühürlerin hiçbiri bulunamamıştır, ancak en az 21 mühür tipiyle yapılmış yaklaşık 2.000 baskı yayınlanmıştır.
LMLK, İbranice lamedh mem lamedh kaph (seslendirilmiş, lamelekh; Fenikece lāmed mēm lāmed kāp - 𐤋𐤌𐤋𐤊) harflerinin kısaltmasıdır ve şu şekilde tercüme edilebilir:
"[Yahuda] kralına [ait]"
"[Kral'a ait]" (bir kişinin veya tanrının adı)
"[Yahuda] hükümetine ait"
"[Kral'a gönderilmek üzere]"
Arkeolojik bulgular > Günlük yaşam

2022 yılında yapılan bir araştırmaya göre, Kudüs'teki şarap kavanozlarında bulunan vanilya izleri, yerel seçkinlerin M.Ö. 7-6. yüzyıllarda vanilya ile tatlandırılmış şaraptan hoşlandıklarını gösteriyor olabilir. Çok yakın zamana kadar vanilyanın Eski Dünya'da mevcut olduğu bilinmiyordu. Arkeologlar bu keşfin, o dönemde muhtemelen Asur ve daha sonra Mısır egemenliği altında Negev'den geçen uluslararası bir ticaret yoluyla ilgili olabileceğini öne sürmüşlerdir.
Arkeolojik bulgular > Şehirler

Yosef Garfinkel'e göre, MÖ 10. yüzyılda Yahuda Krallığı'nın müstahkem şehirleri arasında Hirbet Keyafa, Tel en-Nasbeh, Hirbet ed-Devara, Beyt Şemeş ve Lahiş bulunuyordu.
İncil'deki antik Beerşeba kasabasının bulunduğu yer olduğuna inanılan Tel Be'er Şeva, M.Ö. 9. ve 8. yüzyıllarda Negev'deki ana Yehuda merkeziydi.
Arkeolojik bulgular > Kaleler

Yehuda Dağları ve Şefelah bölgelerinde, Yehuda tarafından inşa edilmiş birkaç kale ve kule keşfedilmiştir. Bu tahkimatların tipik olarak dış duvarında odalar bulunan kasa duvarlarıyla çevrili merkezi bir avlusu vardı ve kare ya da dikdörtgen biçimindeydiler. Bu bölgedeki önemli kalelerden biri, Şefelah'ın ve Azekah, Socho, Goded, Lachish ve Maresha gibi yakınlardaki Yehuda kasabalarının manzarasını sunan Khirbet Abu et-Twein'dir. Kuzey Negev'de Tel Arad hem idari hem de askeri bir kale olarak çok önemli bir rol oynamıştır. Yahuda Dağları'ndan Arabah'a, oradan da Moab ve Edom'a giden yolu koruyordu. Tel Arad birçok yenileme ve genişletme sürecinden geçmiştir. Buna ek olarak, Negev'de Hurvat Uza, Tel Ira, Aroer, Tel Masos ve Tel Malhata gibi birkaç Judahite kalesi daha bulunmaktadır. Yehuda Çölü'nde, Jericho'dan Ölü Deniz'e giden yolu koruyan Vered Yeriho'da ana Yehuda tahkimatı keşfedilmiştir. Kudüs'ün çevresinde, özellikle Fransız Tepesi'nde ve Giloh'un güneyinde birkaç bağımsız yükseltilmiş nöbetçi kulesi de bulunmuştur. Bu kuleler izole gözetleme kuleleri olarak hizmet vermiştir. Bu Yehuda kaleleri, Yeremya Kitabı'nda ve Lakiş mektuplarında iyi bir şekilde belgelenen bir yöntem olan, Krallık boyunca ateş sinyalleri aracılığıyla iletişimi sağlamak için stratejik olarak konumlandırılmıştı. Bu iletişim ağı Yahuda topraklarının savunması ve koordinasyonu için çok önemliydi.
Yehudalı peygamberler

Amos, Yehuda'da doğmasına rağmen sadece İsraillilerce peygamber sayılırdı.
Habakkuk
Yeşaya, Kral Uzziah'ın kuzeni
Jeremiah
Joel
Micah
Obadiah
Zechariah
Zephaniah
Krallığın bitiminden bugüne

MÖ 586 - MÖ 539: Babil İmparatorluğu
MÖ 539 - MÖ 332: Pers İmparatorluğu
MÖ 332 - MÖ 305: Büyük İskender dönemi
MÖ 305 - MÖ 198: Ptolemaios hanedanı
MÖ 198 - MÖ 141: Selevkos İmparatorluğu
MÖ 141 - MÖ 37: Haşmonayim Krallığı (Önce bağımsız; MÖ 63'ten sonra Roma İmparatorluğu altında özerk yönetim)
MÖ 37 - M.S. 70: Herod Hanedanlığı (Roma İmparatorluğu altında özerk yönetim)
70 - 395: Roma İmparatorluğu. Bölgenin ismi 135'te Roma imparatoru tarafından Yehuda topraklarından Filistin topraklarına değiştirildi. 395'te İmparatorluk ikiye bölündü.
395 - 638: Doğu Roma İmparatorluğu veya Bizans İmparatorluğu
638 - 1099: Hilâfet dönemi
1099 - 1187: Haçlı devleti olan Kudüs Krallığı
1187 - 1260: Eyyubiler
1260 - 1516: Memlûk Sultanlığı
1516 - 1917: Osmanlı İmparatorluğu
1917 - 1948: İngiliz Mandası
14 Mayıs 1948 - Bugün: İsrail
MÖ 830'ler
  Yehuda Krallığı
  İsrail Krallığı
  Filisti Şehir Devletleri
  Edom Krallığı
  Şam Krallığı
  Aramean kabileleri
  Asur İmparatorluğu
  Moab Krallığı
  Arubu kabileleri
  Nabatu kabileleri
Yehuda kralının ve askerlerinin tasviri
Tel Dan Steli, "Davut Hanedanı" sözcük(ler)i vurgulanmış (MÖ 9. yüzyıl)
Basamaklı Taş Yapı'dan görülen Büyük Taş Yapı
LMLK mühürleriyle işaretlenmiş saklama kavanozu kulpları, Hecht Müzesi
Yehuda ve İsrail Krallıklarının hükümdarlık ağacı.
Yaşar Holding

| --- | --- |

Endüstri: Gıda, boyacılık, hayvancılık, enerji, temizlik ürünleri, turizm
Kuruluş: 7 Kasım 1968 (56 yıl önce) (1968-11-07)
Kurucu: Selçuk Yaşar
Genel merkezi: Alsancak, Konak, İzmir,  Türkiye
Önemli kişiler: Feyhan Yaşar (Yönetim Kurulu Başkanı)
Gelir:  4,71 milyar ₺ (2018)
Net gelir:  120,7 milyon ₺ (2018)
Çalışan sayısı: 6.345 (Aralık 2018)
Web sitesi: yasar.com.tr
Yaşar Holding, Türkiye'de faaliyet gösteren İzmir, Karşıyaka kökenli şirketler topluluğu.
Holding'in kurucusu Selçuk Yaşar, iş hayatına İzmir'de başlamıştır. Yaşar Holding A.Ş. 1945'te kurulmuştur
Tarihçe

1945 yılında kurucusu Selçuk Yaşar'ın boya sektöründe yatırımları ile faaliyete başladı. 1954 yılında Durmuş Yaşar, oğlu Selçuk Yaşar'ın öncülüğü ve gayretiyle ilk boya üretim tesisini İzmir Bornova'da kurdu ve DYO markası da bu yılda doğdu. 70'li yıllara kadar büyümesini derinlemesine boya sektöründe devam ettiren Topluluğa; zamanla bünyesine gıda, içecek ve medya sektörlerinde faaliyet gösteren şirketler katıldı.
Ülke ekonomisindeki gelişme doğrultusunda, ülkenin ve özellikle faaliyetlerinin yoğunlaştığı Ege Bölgesi'nin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak boyanın yanında; gıda, kâğıt, gübre, içecek, bira-su, turizm ve dış ticaret gibi birçok sektöre de yatırım yapıldı. Bu yıllarda söz konusu sektörlerdeki pek çok ilk de gerçekleştirildi.
- İlk Mikronize Maden Tesisi
- 1965
İlk Matbaa Mürekkepleri Üretimi
- 1968
İlk Özel Sektör Bira Fabrikası, Türk Tuborg
- 1968
1100 Yataklı İlk Turizm Tesisi, Çeşme Altın Yunus
- 1974
İlk Özel Sektör Süt Fabrikası, Pınar Süt
- 1975
İlk Özel Sektör Kompoze Gübre Fabrikası, Ege Gübre
- 1978
İlk Özel Sektör Kağıt Fabrikası, Viking Kağıt
- 1982
İlk Kaynak Suyu Şişelemesi, Pınar Su
- 1984
İlk Kültür Balığı Tesisi, Pınar Deniz
- 1985
İlk Özel Sektör Entegre Et Tesisi, Pınar Et
2007 yılında, gönüllülüğün esas olduğu Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesine katılan Yaşar Holding, Türk özel sektörünün gelişmesinde önemli katkılar sağlamıştır.
Şirketler > Gıda & İçecek

Pınar Süt Mamulleri Sanayi A.Ş.
Pınar Entegre Et ve Un Sanayi A.Ş.
Pınar Su Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Yaşar Birleşik Pazarlama Dağıtım, Turizm ve Ticaret A.Ş.
Pınar Foods GMBH
HDF Fzco
HADAF Foods
Şirketler > Boya

DYO Boya Fabrikaları Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Dyo Matbaa Mürekkepleri
DYO Balkan SRL
Kemipex Joint Stock Co.
MTP Co.
Dyo Africa Paints and Varnishes LLC
Şirketler > Tarım & Hayvancılık & Balıkçılık

Çamlı Yem Besicilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Şirketler > Ticaret & Hizmet

Altın Yunus Çeşme Turistik Tesisler A.Ş.
Bintur Turizm ve Catering Hizmetleri Ticaret A.Ş.
Desa Elektrik
Desa Enerji Elektrik Üretimi A.Ş.
Yaşar Bilgi İşlem
Yaşar Dış Ticaret A.Ş.
Yadex International GMBH
Şirketler > Eğitim / Vakıf

Yaşar Üniversitesi
Şirketler > Diğer

Viking Kağıt ve Selüloz A.Ş.
Mustang (at)

Utah, 2005
Mustang (okunuşu: Masteng), genelde Amerika Birleşik Devletlerinin batı eyaletlerinde sahipsiz, başıboş gezen yabanileşmiş atlardır. Çoğunlukla yaban atı (İngilizce wild horse) olarak nitelendirilseler de, gerçekte evcil attan (Equus ferus caballus) türeyen yabanileşmiş atlardır (İng. feral horse).
1900'lerde iki milyon nüfusa sahip oldukları tahmin ediliyor. 2008 yılı rakamlarına göre 33.000 kadar mustang vardır. Günümüzde ABD'de Bureau of Land Management tarafından korunup kollanmaktadır.
Adlandırma

Türkçeye İngilizce mustang kelimesinden geçen ödünç kelimedir. Ödünç kelimeler, alıntı kelimelerden farklı olarak, orijinal yazımıyla yazılırlar. İngilizceye de Meksika İspanyolcasında kullanılan mesteño (eril) / mesteña (dişil) ('sahipsiz, başıboş dolaşan hayvan; yılkı') kelimesinden geçmiştir.
Özellikler

Tabiatta tamamen doğal bir seçilim ile doğmakta ve hayatta kalmaktadırlar. Bu sebepten ötürü çok güçlü bir genetiğe sahiptirler. Diğer (evcil) türlere göre daha sağlam kemik ve tendonlara sahip atlardır. Az yiyecekle yetinip, her türlü iklim şartlarına dayanırlar.
Tarih

Amerika'nın keşfinden sonra 1493 yılında İspanyolların Amerika'ya götürdükleri evcil atlardan kaçanlardan yabanileşenlerdir. İspanyollar tarafından Yeni Dünya'ya (Florida ve Meksika) sokulan atlar genelde Fas kökenli Berberi atı, Portekiz kökenli Sorraia ve İspanya kökenli Endülüs atı gibi at ırklarının karışımları olan İber at ırklarıdır. İspanyollarca Amerika'ya sokulan atlarla tanışan ve onu kullanmasını öğrenen ilk yerliler Pueblo Kızılderilileri olmuştur. Kızılderililer atlarla tanışmadan önce köpekleri çekim hayvanı olarak kullanırlardı.
Komançilerin masteng atlarını (Komançice cobe)  benimseyip onu güçlerinin odağına oturtmaları onları Teksas'taki en güçlü Kızılderili grubu hâline getirmiş ve Teksas-Kızılderili savaşlarında Beyazlara rakip olan en büyük güç durumuna gelmişlerdir.
Sharpe's Justice

| --- | --- |
Filmin afişi
Yönetmen: Tom Clegg
Yapımcı: Malcolm Craddock  Muir Sutherland
Senarist: Patrick Harbinson
Oyuncular: Sean Bean  Daragh O’Malley  Hugh Fraser Abigail Cruttenden  Alexis Denisof
Müzik: Dominic Muldowney John Tams
Cinsi: Televizyon filmi
Renk: Renkli
Yapım yılı: 1997 İngiltere ITV
Süre: 100 dakika
Dil: İngilizce
Önceki film: Sharpe's Revenge
Devam filmi: Sharpe's Waterloo
Sharpe's Justice, Bernard Cornwell'in aynı adlı roman dizisinden televizyona uyarlanan  Sharpe adlı film dizisinin onüçüncü bölümüdür. İngiliz ITV kanalında ilk olarak 1997 yılında gösterilen filmde  Sean Bean ve Daragh O'Malley başrollerdedir. Önceki bölümlerin aksine bu bölüm Napolyon Savaşlarının ardından İngiltere'nin içinde bulunduğu sosyal ve toplumsal durumu irdeler.
Konusu

1814 yılında Napolyon Savaşlarının sona ermesiyle beraber Avrupa'ya barış gelmiştir. Mağlup Napolyon Bonapart Elba Adasına sürgüne gönderilmiştir. Binbaşı Richard Sharpe (Sean Bean) ise memleketi Yorkshire'daki Scarsdale Yeomanry adlı gönüllü süvari birliğinin komutasına atanır. Sharpe kendisini aldatan eşi Jane (Abigail Cruttenden) ve sevgilisi Lord Rossendale (Alexis Denisof) ile hesaplaşmak istese de görevinden ötürü Londra'ya gidemez.
Sharpe ve Başçavuş Harper (Daragh O'Malley) yolda Yeomanry subayı George Wickham (Douglas Henshall) tarafından karşılanır. Kente doğru ilerlerken pusuya düşürülen grupa ateş açılır. Sharpe ateş açanı takip etse de yakalayamaz. Kendisine ateş edenin çocukluk arkadaşı Matthew Truman (Philip Glenister) olduğunu öğrenir.
Wickham, Sharpe'ı kentin önde gelen zengin fabrika sahipleri Sir Willoughby Parfitt (Tony Haygarth) ve Sir Percy Stanwyck (Philip Anthony) ile tanıştırır. Parfitt, Sharpe'a savaşın ardından bölgedeki huzursuzluk ortamını anlatır. Birleşik Krallık ordusunun terhis edilmesinden sonra ülkede işsiz insan yoğunluğu yaşanmış, düşen pamuk fiyatları da işi azaltarak işçi ücretlerinin düşmesine yol açmıştır. Bölgede işçi haklarını savunan Truman, huzursuzluk çıkardığı için polis ve milisler tarafından aranmaktadır.
İş arayan ve Sharpe ile birlikte savaşmış olan Dan Hagman (John Tams), Sharpe ile birlikte çalışmayı reddeder. Artık askerlik yapmak istemeyen Hagman, Truman'ın peşinden gider.
Truman'ın gizlice halka hitap edeceğini öğrenen kentin ileri gelenleri Sharpe'a gösteriyi dağıtması emrini verirler. Sharpe, sivil halkın kitlesel olarak bulunduğu gösteriye temkinli yaklaşırken, Wickham emre uymayarak askerleriyle birlikte silahsız halka saldırır. Yaşanan katliam sonunda ise Wickham tüm sorumluluğu Sharpe'ın üstüne atar.
Tarihi konular

Ana madde: Peterloo Katliamı
Filmde işlenen katliam olayı 16 Ağustos 1819 tarihindeki Peterloo Katliamından esinlenilmiştir. Bu tarihte Manchester kentindeki Aziz Peter Meydanında parlamenter reform miting için toplanan 60 ila 80 bin kişiye süvariler saldırmış ve 15 kişiyi öldürmüş, sayısız insanın yaralanmasına yol açmıştır.
Napolyon Savaşlarının 1815 yılında sona ermesiyle Birleşik Krallık çapında açlık, yoksulluk ve sürekli işsizlik geniş çapta yaşanmaya başlanır. Ağır koşulların yanı sıra yoksulların parlamentoda temsil edilmemesi radikal siyasi hareketlerin yoğun olarak örgütlenmesi sonucunu verecektir.
Manchester Patriotic Union tarafından düzenlenen gösteride ünlü muhalif hatip Henry Hunt halka hitap eder. Konuşmalar başladıktan az sonra yerel yöneticiler Hunt ve diğer elebaşlarının yakalanması ve kalabalığın dağıtılması için askeri yetkililere talimat verirler. Süvariler silahla halka saldırınca 15 kişi hayatını kaybedecek ve çok sayıda kişi yaralanacaktır. Katliama verilen Peterloo ismi dört yıl önce yaşanan Waterloo Muharebesi ile alaycı bir benzetme kurmak içindir. Olaydan sonra reform hareketi ağır takibata uğramış, gösteri ve örgütlenmeye karşı şiddetli cezalar yürürlüğe konmuştur. Manchester bölgesinde ise bugün The Guardian adıyla yayın hayatına devam eden Manchester Guardian gazetesi kurulmuştur.
Oyuncular

| Oyuncu | Rolü |
| --- | --- |
Sean Bean: Binbaşı Richard Sharpe
Daragh O'Malley: Başçavuş Patrick Harper
Abigail Cruttenden: Jane Gibbons
Douglas Henshall: Yeomanry subayı
Philip Glenister: Matthew Truman
Alexis Denisof: Lord Rossendale
Tony Haygarth: Sir Willoughby Parfitt
John Tams: Er Daniel Hagman
Villains

| "Villains" |
| --- | --- |
Buffy the Vampire Slayer bölümü
Bölüm no.: 6. sezon 20. bölüm
Yönetmen: David Solomon
Senarist:  Marti Noxon 
Prodüksiyon no.: 6ABB20
Yayın tarihi: 14 Mayıs 2002 (2002-05-14)
Süresi: 43 dakika
Konuk oyuncular
 Danny Strong, Jonathan Levinson rolünde  Adam Busch, Warren Mears rolünde  Tom Lenk, Andrew Wells rolünde  Jeff Kober, Rack rolünde  Amelinda Embry, Katrina Silber rolünde  Amber Benson, Tara Maclay rolünde  James C. Leary, Clem rolünde  Steven W. Bailey, Cave Demon rolünde  Tim Hodgin, Sorgu yargıcı rolünde  Michael Matthys, Askeri doktor rolünde  Julie Hermelin, Clerk rolünde  Alan Henry Brown, İblis barmen rolünde  Mueen J. Ahmad, Doktor rolünde  Jane Cho, Hemşire #1 rolünde  Meredith Cross, Hemşire #2 rolünde  David Adefeso, Askeri doktor #2 rolünde  Jeffrey Nicholas Brown, Vampir rolünde  Nelson Frederick, Köylü rolünde 
Bölüm kronolojisi
← Önceki "Benediction" Sonraki → "Tomorrow"
Buffy the Vampire Slayer (6. sezon) Buffy the Vampire Slayer bölümleri
"Villains" (ya da Türkçe adıyla Kötüler), The WB kanalında yayınlanan, Joss Whedon tarafından oluşturulan bir fantastik dizi olan Buffy the Vampire Slayer televizyon dizisinin altıncı sezonunun yirminci bölümü.
Özet

Willow'un kederi onu hayatın kıyısına iter. Büyüyle Buffy'yi kurtardıktan sonra Şeytani Willow'a dönüşür ve korkunç bir şekilde, derisini yüzerek Warren'ı öldürür.
Devam etmekte olan olaylar

"Bored now" (Sıkıldım artık), aslında Vampir Willow'un lafıdır. ("The Wish" ve "Doppelgängland" bölümleri.)
Bu bölüm, Tara'yı yani, Amber Benson'u televizyonda gördüğümüz son bölüm.
Willow'un, Warren'ın derisini yüzme sahnesi, dizinin yayınlandığı birçok kanalda sansür edilmiştir.
Buffy hastanede Willow tarafından iyileştirildiğinde, Xander ona sarılır ve "Bunu sakın bir daha yapma. Evet, bu ölüm olayı ilk seferinde komikti, belki ikincisinde de." derken, "Prophecy Girl" ve "The Gift"'e gönderme yapar.
Willow'un "Biri gitti," (One down) lafı, bir sonraki bölüme göndermedir: "İkisi kaldı" (Two to Go).
Herkes Warren'ın öldüğünü düşünürken, The Long Way Home, Kısım Üç bölümünde aslında Amy Madison tarafından kurtarıldığı ortaya çıkacak.
Prodüksiyon > Müzik

The Misfits - "Die Die My Darling"
Kürdistan

Başlığın diğer anlamları için Kürdistan (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Kürtlerin yaşadığı bölgeler (CIA, 1992'ye göre)
1893'te II. Abdülhamid döneminde basılmış, Osmanlı Devleti'nin Orta Doğu'daki topraklarını gösteren harita. Haritanın tam ortasında کردستان (Kürdistan) kelimesi bulunmaktadır.
Kürdistan (Arapça: كردستان Kurdistân; Farsça: کردستان Kordestân; Kürtçe: Kurdistan / کوردستان) veya Büyük Kürdistan, Batı Asya'da Kürtlerin önemli bir çoğunluk nüfusu oluşturduğu, Kürt kültürü, dilleri ve ulusal kimliğinin tarihsel olarak dayandığı bir jeokültürel bölgedir. Coğrafi olarak Kürdistan, kabaca kuzeybatı Zagros ve doğu Toros sıradağlarını kapsar.
Genel olarak Kürdistan, Türkiye'nin güneydoğusu, Irak'ın kuzeyi, İran'ın kuzeybatısı ve Suriye'nin kuzeyi olmak üzere dört bölgeyi kapsamaktadır. Bazı tanımlar, Güney Kafkasya'nın bazı kısımlarını da içermektedir. Bazı Kürt milliyetçi örgütler, bu bölgelerin bir kısmından ya da tamamından oluşan ve Kürtlerin çoğunlukta olduğu bağımsız bir ulus devlet kurmaya çalışırken diğerleri mevcut ulusal sınırlar içinde daha fazla özerklik için kampanya yürütmektedir. Bölgenin sınırları halen tartışmalı ve çeşitlidir; bazı haritalar bölgenin sınırlarını büyük ölçüde abartmaktadır. Tarihsel olarak “Kürdistan” kelimesi, ilk kez 11. yüzyıl Selçuklu kroniklerinde görülmektedir. Birbirinden farklı birçok Kürt hanedanlığı, emirliği, beyliği ve şefliği, 8. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar varlığını sürdürdü. İdari olarak, 20. yüzyılda kısa ömürlü Kürt Devleti (1918-1919), Kürdistan Krallığı (1921-1924), Kürdistan Uyezdi (1923-1929), Ararat Cumhuriyeti (1927-1930) ve Mahabad Cumhuriyeti (1946) kuruldu.
Irak'ta Aylül İsyanı'nın ardından hükûmet, isyancı Kürtlerle bir anlaşma yaparak onlara yerel özerklik tanıdı. Ancak bu anlaşma kısa sürede bozuldu. Körfez Savaşı sonrası yaşanan uçuşa yasak bölgeler sürecinde, Irak ordusu Kuzey Irak'tan çekildi ve Kürtler bu bölgelerdeki kontrolü tekrar ele geçirdi. 2003’teki Irak işgalinden sonra, 2005'te hazırlanan yeni Irak anayasası, Kürdistan Bölgesi’ni federal bir bölge olarak tanıdı. Anayasa “özerklik” kelimesini açıkça kullanmasa da, yerel yönetim ve yetki devrine izin verdi. Ancak bu hakları gerçek anlamda kullanan tek bölge Kürdistan oldu. Eylül 2017'de Iraklı Kürtler, tek taraflı bir bağımsızlık referandumu düzenledi. Bu girişim başarısız oldu ve rafa kaldırıldı. Referandumun ardından Irak hükûmeti, Kürdistan Bölgesi'nin bazı yetkilerini elinden aldı ve Irak'taki Kürt özerkliğinin geleceği sorgulanmaya başlandı. Iraklı Kürt yetkililer, Irak hükûmetinin 2003 öncesi merkezi hükûmete geri dönme ve Kürdistan Bölgesi'ni tamamen dağıtma çabalarından da şikayetçi oldular.
İran'da Kürdistan adında bir eyalet bulunmaktadır, ancak bu bölge kendi kendini yönetme hakkına sahip değildir ve tamamen İran merkezi hükûmetinin kontrolü altındadır. Suriye İç Savaşı sırasında Kürtler, kuzey bölgelerinde büyük bir hakimiyet kurmayı başardı ve Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi adı verilen, kendi kendini yöneten bölgeler oluşturdular. Bu yönetim, savaşın ardından kurulması planlanan federal bir Suriye'de özerk bir statü kazanmayı amaçlamaktadır.
Etimoloji

İran dillerinde "Kürt ülkesi" anlamına gelen Kürdistan, Kurd ve yer, yurt, ülke gibi anlamlar veren -stan (-istan) son ekinden oluşmaktadır. Proto Hint-Avrupa *steh- ("durmak, beklemek") > *steh-no (yer, çevre, yurt, bölge), Proto Hint-İrani *stanam (yer), Proto Arya *ste (durmak, beklemek) olarak tahmin edilen -stan son eki  Sanskritçe stha-, Avesta dilinde ve Eski Farsçada sta- (beklemek, durmak), Farsça ve Kürtçe gibi yeni İrani dillerde ise -stan olarak görülmektedir. Antik çağlardan bu yana Kürdistan, farklı çeşitlerde ancak fonetik yapıları açısından aynı anlama gelen isimlerle adlandırılmıştır.
Ermenice; 'Korchayk
Latince; Gordyene
Yunanca; Kordyene
Kürdistan, bölge ismi olarak ilk kez Edessalı Matthias tarafından yazılmış olan Ermeni Kroniki adlı kitapta, bir bölgeyi adlandırmak için kullanılmıştır. Edessa'lı Matthias, Diyarbakır ve Siverek arasında olan bir bölgeyi K'rdstanac olarak tanımlamıştır. Kronik, 952-1136 yılları, üç bölüm olarak anlatıyor.
Kelimenin bugünkü şekli, yazılı kaynaklarda ilk kez 12. yüzyılda Büyük Selçuklu Sultanı Sencer tarafından kurulan, günümüzde İran'ın Hemedan, Kirmanşah, Dinever, Senendec bölgelerini kapsayan eyalet için kullanılmıştır.
Tarihçe > Orta Çağ

Kürdistan’ı idari bir terim olarak ilk kullanan Selçuk Sultanı Sencer'dir (1117-1157). Sencer İran'daki Hamedan şehrinin batısındaki Bahar kalesini merkez alan eyalete Kürdistan adını vermiştir. Bu eyalet Zagros dağlarının doğusunda ve batısında olmak üzere Hamedan, Kirmanşah, Dinever, Sincar ve Şehrizor şehirlerini kapsıyordu. Bu coğrafya 13. yüzyıl kaynaklarında Cibal (İran tarafı) ve Cezire (Diyarbekir[kaynak belirtilmeli]) den oluşmaktaydı. 14. yüzyılda Hamdullah Mustafa Kazvini'ye ait Nüzhet'ül Külub adlı eserde Kürdistan 16 kasaba olarak tanımlanmıştır.
Tarihçe > Osmanlı dönemi

Osmanlı İmparatorluğu döneminde "Kürdistan", Kürtlerin yaşadığı bölgeyi nitelendirmek için resmî düzeyde kullanılıyordu. Osmanlı padişahlarından I. Süleyman'ın Fransa kralına yolladığı bir mektupta Kürdistan ifadesi geçmektedir. Bu mektupta padişah imparatorluğunun topraklarını sayarken, Kürdistan ismine de yer vermiştir.
Kürdistan'ın Ermenistan'a ilhakı konusu, 9 Nisan 1850'de Musul ve Kürdistan vâlîlerine  yazılan mektup, 9 Kasım 1822'de yazılan bir tahriratta  bahsi geçen Kürdistan Paşaları  veya 1847 yılındaki Bedirhan Bey isyanının bastırılmasında yararlık gösterenler için ihdas edilen Kürdistan Madalyası da Kürdistan'ın resmî kullanımının örnekleri olarak verilebilir.[kaynak belirtilmeli]
Kürdistan eyaletinin teşkili hakkındaki Sedaret lüzum arizası 20 Cemaziyelevvel 1263 (1846) tarihinde idaresi istisâl edilmiştir.
1785
1787
1791
1794
1811
1813
1823
1856
1861
Tarihçe > Osmanlı dönemi > Babanzade Abdurrahman Paşa İsyanı

Ana madde: Babanzade Abdurrahman Paşa İsyanı
1806'da Bağdat Valiliğine yapılan atamadan dolayı Babanzade Abdurrahman Paşa isyan etmiştir.
Tarihçe > Osmanlı dönemi > Mir Muhammed İsyanı

Ana madde: Mir Muhammed İsyanı
1830'da Soran emiri Mir Muhammed, Osmanlı Devleti'nin Kavalalı Mehmet Ali Paşa tarafından yenilmesinden istifade ederek isyan etmiştir.