stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Falkland Savaşı'nın sonuçları
Siyasi sonuçları > ABD

ABD yönetimi, özellikle CIA aracılığıyla Latin Amerika'da kendi çıkarlarına karşı çıkan rejimlere müdahale etmiş ve bu coğrafyada sayısız askerî darbeye yardımda bulunmuştur. Ayrıca başa getirdiği askeri rejimler sayesinde oluşturduğu özel birliklerle diğer ülkelerin iç işlerine de müdahale etmiştir. Arjantin'deki cuntacı rejimin de özellikle Kirli Savaş adı verilen süreçte ABD ile bu tarz yakın ilişkisi bulunmaktaydı.
Öte yandan Soğuk Savaş kapsamında Sovyetler Birliği ile yoğun bir mücadele halinde olan ABD'nin en önemli  müttefiklerinden birisi de İngiltere'dir. Bu dönemde ABD Başkanı Ronald Reagan ile İngiliz Başbakanı Margaret Thatcher arasındaki yakın işbirliği Falkland Savaşı sırasında ve sonrasında güçlenerek gelişmiştir. Bu kapsamdan savaşın arifesindeki aşağıdaki özel mesaj hem yazılış tarzı hem de samimiyetiyle bu ilişkiye delalet etmektedir:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | 1 Nisan 1982  Sevgili Margaret  Falklands'daki duruma dair General Galtieri ile uzun bir görüşme gerçekleştirdim. Olası bir Arjantin işgaline ilişkin çekincelerimi ilettim. Falkland Adalarına yönelik başlatılacak askerî bir harekâtın ABD ile Arjantin arasındaki ilişkileri ciddi şekilde tehlikeye sokacağını ve herhangi bir saldırgan tutumdan sakınması gerektiğini belirttim. Arjantin ve Birleşik Krallık arasındaki sorunların çözülmesi için yardıma her zaman açık olduğumu ve bu konuyla ilgili olarak özel temsilcimi görevlendirmeye hazır olduğumu ilettim.  General mesajımı aldı ancak teklifimi yerine getireceğine dair hiçbir güvence vermedi. Aksine, tehditkâr bir dil tutturdu ve bende silahlı çatışmaya yol açacak bir yol tutturduğuna dair güçlü bir izlenim yarattı. Bu anlaşmazlığın çözülmesi ve hem silahlı çatışmanın başlamaması hem de başlaması durumunda derhal sona erdirilmesi kapsamında hükümetinizle işbirliği yapmaya devam edeceğiz. Bu egemenlik konusunda tarafsız bir konumumuz olmakla beraber Arjantin'in silahlı müdahaleye kalkışması durumunda tarafsız kalmayacağımızı bilmeni isterim.  En candan dileklerimle  Ron | „ |

Ayrıca ABD'nin savaş sırasında İngiltere'ye sağladığı askerî destek nedeniyle Latin Amerika devletleriyle imzalamış olduğu Karşılıklı Yardımlaşma Anlaşması (Inter-American Treaty of Reciprocal Assistance) fiilen ihlal edilmiştir.
Siyasi sonuçları > Latin Amerika ve Küba

Arjantin ile uzun süren bir toprak anlaşmazlık sorunu bulunan ve askeri işgal tehdidi altındaki Şili, savaş sonrası durumun getirdiği durum sayesinde bu gündemi barışçıl şekilde çözebilmiştir.
Küba, Arjantin tarafından Birleşmiş Milletler Genel Kurulu gündemine getirilen ve 2065 numaralı karar altına alınan Falkland Adalarının egemenliğinin İngiltere tarafından Arjantin'e verilmesi talebini desteklemekteydi. Küba Devlet Başkanı Fidel Castro 1983 yılında VII. Bağlantısız Ülkeler Zirvesi'nde yaptığı konuşmada Arjantin hükûmetleriyle ideolojik farklılıkları olmasına rağmen onurlu Arjantin halkının haklı taleplerini desteklediklerini belirtmiş, saldırgan siyasetinden dolayı dönemin İngiliz Başbakanı Margaret Thatcher'ı eleştirmiştir. Castro 1994 yılında yaptığı açıklamada ise Arjantin'deki Kirli Savaş dönemine de vurgu yaparak konunun ayrıntılarına inmiştir:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ...Ancak Malvinas Savaşı neden başladı? Çok basit çünkü ABD, Arjantin Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki 401. Taburu Nikaragua ve El Salvador'da sürdürdüğü kirli savaşta kullanmaktaydı. ABD, cuntacıların sunduğu hizmetten o kadar memnundu ki, cuntacılar Malvinas Adaları'nı ele geçirme zamanının geldiğini düşündüler. Ancak bu talebin - bizimde daima savunduğumuz - Malvinas'ın Arjantin toprağı olduğu yönündeki haklı taleple hiçbir ilgisi yoktu. Arjantinli komutanlar ABD'ye Orta Amerika'da verilen desteğin ardından artık bu hizmet karşılığında ödüllerini alma vaktinin geldiğini düşünerek giriştikleri bu çılgınca askerî harekâta ABD'nin destek vereceğini düşündüler... | „ |
—Fidel Castro
Askeri sonuçları

Askeri olarak Falkland Savaşı 2 Dünya Savaşı'ndan sonraki dönemde iki modern silahlı kuvvet arasındaki en büyük hava-deniz muharebesi olduğu için tarihçiler ve askerî analizciler tarafından ayrıntısıyla incelenmiştir. Uzmanların çıkarttığı derslerden en ön sıraya yazılabilecek olan şey, gemilerin füze ve denizaltı saldırılarına karşı korumasız durumlarıdır. Derslerden ikincisi ana üslerden oldukça uzak coğrafyalarda girişilen askerî harekâtta lojistik faktörün önemidir. Bir diğer önemli başlık ise helikopterler dahil olmak üzere taktik hava kuvvetlerinin önemi olmuştur.
Askeri sonuçları > Gemilerin zayıf yönleri

Modern savaşta gemilerin zayıf yönlerine dair uzmanlar arasında tartışma sürmektedir. Falkland Savaşı'nda görülen gemi kayıplarından hareketle çeşitli çıkarımlar yapanlarla, bu sonuçların genel durumu yansıtmadığını savunanların görüşleri birbirinden ayrılmaktadır.
Tarihçi John Keegan gemilerin modern savaşta füzelere ve denizaltılara karşı korunmasız olduklarını öne sürmüş, denizaltının hava saldırılarına karşı gemilere göre daha korunaklı olduklarından hareket etmiştir.
Karşıt görüşü savunanlar ise batırılan ARA General Belgrano gemisinin denizaltı savunma kabiliyeti olmayan bir eski gemi olduğunu, karşısındaki İngiliz denizaltısının ise modern nükleer bir denizaltı olduğundan hareketle böyle bir sonuca varılamayacağını belirtiler. Ayrıca harekât sırasında kaybedilen Atlantic Conveyor gibi destek gemilerinin bir kayıp hesabı dahilinde çeşitli riskler alınarak harekâta dahil edildikleri vurgulanır.
Askeri sonuçları > Hava kuvvetlerinin gücü

Savaş sırasında iki taraf da hava üstünlüğünü tam anlamıyla ele geçirememesine rağmen harekâtın olduğu bölgenin zorlu coğrafi koşulları ve kara harekâtında izin vermeyen yapısı nedeniyle hava kuvvetleri belirleyici öneme sahip olmuştur. Her iki taraf da havadan hava, kara ve yüzey hedeflerine başarılı saldırılarda bulunmuştur. İngiliz donanmasının kayıplarının tamamı hava ve füze saldırıları kaynaklıdır. Havadan yüzeye atılan Exocet füzelerinin ne kadar etkili olduğu görülmüş ve savaşın ardından savaş gemilerine kısa menzilli gemi hava savunma silah sistemleri CIWS uygulanmıştır.
Falkland Savaşı sırasında yaşanan hava savaşı HMS Ark Royal uçak gemisinin emekliye ayrılmasının ardından en azından STOVL uçakların bulunacağı gemilerin donanma envanterinde bulunması gerekliliğini göstermiştir. Savaşta ayrıca görece küçük olmasına rağmen geniş hareket kabiliyetine sahip Hawker Siddeley Harrier savaş uçağının ne kadar başarılı olduğunu göstermiştir. Harrier jetleri hava muharebesinde hiç kayıp vermeksizin 21 Arjantin jetini düşürmeyi başarmıştır, 6 kayıp yerden açılan ateş sonucu veya kazalar neticesinde yaşanmıştır.
Savaş uçağı kayıplarının arasındaki bu eşitsizlik ilginçtir, Arjantin Hava Kuvvetleri tek bir Harrier jetini bile düşürememiştir. Bu anlamda o dönemdeki en üst teknoloji ürünü Blue Fox radarı, Harrier uçağının olağanüstü harekât kabiliyeti gibi etkenler belirleyici olmuştur. Ayrıca İngiliz Harrier jetlerinde ABD ürünü son teknoloji ürünü AIM-9 Sidewinder belirleyici olmuştur, Arjantin jetlerinden ise sadece Mirage savaş uçaklarında havadan havaya füzeler mevcuttu. Arjantin savaş uçaklarının tek üstün yanı hızlarıydı ancak savaş bölgesinin Arjantin anakarasına uzaklığı göz önüne alındığında bu hızlarda uçak yakıt tasarrufunun önüne geçiyor ve görev süresinin kısalmasına yol açıyordu.
Savaş ayrıca havadan erken uyarı ve kontrol sisteminin önemini de bir kez daha vurgulamıştır. Falkland'da Westland Sea King helikopterleri sayesinde uygulanan sistem, savaşın ardından tüm donanma görevlerinde yerine getirilen standart uygulama olmuştur. Savaşta helikopterlerin lojistik ve yaralı tahliyesi anlamda önemi bir kez daha hissedilmiştir.
Askeri sonuçları > Lojistik

Birleşik Krallık Silahlı Kuvvetlerinin anakaradan çok uzakta bir savaşa girişmesi silahlı kuvvetlerin lojistik kabiliyetlerinin son aşamasına kadar zorlanmasına yol açmıştır. Ayrıca Falkland Adalarının zorlu coğrafi koşulları ve karayolunun olmaması harekâta etki eden faktörlerdi. İngiliz donanma gemilerinin, kara savaşının kazanılmasına kadar zorlu mevsim koşullarına dayanması savaşın sonucuna etki etmiştir. Donanmanın kara savaşı kazanılmadan daha büyük bir kayba uğramış olması durumunda tüm harekâtın başarısız olması işten bile değildir.
Askeri sonuçları > Özel kuvvetler

Savaşta özel kuvvetlerin önemi bir kez daha vurgulanmıştır. Özellikle İngiliz SAS kuvvetlerinin kuzeydeki Pebble Adasına düzenledikleri saldırı, saldırı sonrasında düzenledikleri istihbarat alma harekâtı önemlidir. Bu konuya dair az bilinen bir yön ise Arjantin özel kuvvetlerinin de olumsuz hava ve coğrafi koşullara rağmen oldukça başarılı oldukları ve kimi zaman İngiliz özel kuvvetlerine üstünlük sağladıkları gerçeğidir.
İstihbarat alanındaki sonuçlar > İngiliz istihbaratı

İstihbarat alanında Falkland Savaşı'nın değerlendirmesi yapıldığında İngiltere'nin adaların işgal edilmeyeceğini varsayarak gerçeklerden koptuğu, ne adaları savunmak için önlem aldığını ne de adaların egemenliğini Arjantin'e vermeyi kabul ettiği belirtilmiştir. Bu açıdan bakıldığında adayla ilgili İngiliz siyaseti, yaşanan ve emareleri önceden görülen Arjantin işgali karşısında gerekli önlem almadığı için çökmüştür.
İstihbarat alanındaki sonuçlar > Norveç istihbaratı

Savaş patlak verdiği dönemde görece ıssız bir bölge olan Falklands Adaları civarındaki gemi konumlarıyla ilgili olarak ne İngiltere'nin ne de ABD'nin istihbaratı mevcut değildir. Bölgedeki sinyaller sadece o dönem aktif olan Sovyetler Birliğine ait Elint uydusu tarafından toplanmakta ve Moskova'ya iletilmekteydi. Sovyet sinyalleri ise Norveç sınırları içindeki Fauske II dinleme istasyonu tarafından gizlice dinlenmiş, alınan istihbarat İngilizlere iletilmiştir. Bu sayede bölgedeki Arjantin donanmasına ait güncel konumlar İngiltere'nin eline ulaşmıştır.
Hukuki alandaki sonuçları

Arjantin'daki cunta rejimi tarafından Falkland Savaşı sırasında adaya sevk edilen ve meslekten asker olmadıkları halde silah altında olan askerler adada çok zor şartlar altında yaşam mücadelesi vermiştir. Savaş şartları oluşmadan önce de acımasız bölge iklimi ve yetersiz lojistik önlemler yüzünden askerler açlık ve soğuğa maruz bırakılmış, hayatta kalmak için kendi başlarına bırakılmışlardır. Bunun da ötesinde disiplinsizlik gerekçesiyle cunta rejimi subayları tarafından çeşitli işkencelere maruz bırakılmış, bazıları öldürülmüştür. Cunta rejiminin devrilmesinin ardından insan hakları mahkemelerine dava açan o dönem silah altında olan Arjantin vatandaşlarının açtıkları davalar, mahkemece insan hakkı ihlali olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.
Tıbbi alandaki sonuçları > Gazilerin durumu

Her iki ordudan da savaşa katılan askerler arasında çatışmaların ardından yoğun bir şekilde travma sonrası stres bozukluğu gözükse de her iki hükûmet de bu sorunu görmezden gelmeyi tercih etmiştir. Gaziler, duygusal olarak yaralandıkları için iş bulamamakta, sosyalleşememekte, alkol bağımlısı olmakta ve depresyona kapılmaktaydı. Her iki ülke gazileri arasında normal seviyenin üzerinde intiharlar görülmüştür.
Savaş sırasında ağır yaralanan Robert Lawrence, başından geçenleri yazmış olduğu When The Fighting is Over adlı eserde ele almış, eser filme de çekilmiştir. Lawrence genel olarak hükûmetlerin savaş gazilerine yaklaşımını eleştirmektedir.
Port Stanley'deki Arjantin mezarlığı
San Carlos'daki İngiliz mezarlığı
Arjantin Hava kuvvetlerine ait vurulmuş bir FMA-58 Pucara
Falkland Adalarının simgesi
Harrier XV 752
Münestir Ulu Camii

| --- | --- |
Münestir Ulu Camii
Genel bilgiler
Mimari tarz: Ağlebî mimarisi İslam mimarisi
Konum: Münestir, Tunus
Koordinatlar: 35°46′32″K 10°50′01″D﻿ / ﻿35.77556°K 10.83361°D﻿ / 35.77556; 10.83361
Tamamlanma: MS 9. yüzyıl
Teknik ayrıntılar
Minare sayısı: 1

Harita

Münestir Ulu Camii (Arapça: الجامع الكبير بالمنستير, romanize: Camiü'l-Kebir Münestir), Tunus'un Münestir kentinde bulunan bir camidir. Cami, MS 9. yüzyılda inşa edilmiş olup denize bakan eteklerinde, Manastır Ribatı yakınında yer almaktadır. Cami, özellikle taştan yapılmış yüksek dış cepheleri, pencere ve kapıları çevreleyen çerçeveler ve mihrap boyunca uzanan kemerlerle karakterizedir.
Kayrevan Ulu Camii

| --- | --- |
Kayrevan Ulu Camii
Genel bilgiler
Mimari tarz: Ağlebî mimarisi İslam mimarisi
Konum: Kayrevan, Tunus
Koordinatlar: 35°40′53″K 10°06′14″D﻿ / ﻿35.68139°K 10.10389°D﻿ / 35.68139; 10.10389
Tamamlanma: MS 670
Teknik ayrıntılar
Minare sayısı: 1

Harita

Kayrevan Ulu Camii (Arapça: جامع القيروان الأكبر, romanize: Camiü'l-Kayrevan el-Ekber) veya Ukbe Camii, Tunus'un Kayrevan kentinde bulunan bir camidir. Cami, MS 670 yılında Ukbe bin Nafi tarafından inşa edilmiş olup şehir merkezinde yer almaktadır. Cami özellikle Kuzey Afrika'daki en etkileyici ve en büyük İslami yapılardan biri olarak kabul edilmektedir.
Kayrevan Ulu Camii, 9.000 metrekareden fazla bir alanı kaplamakta olup İslam dünyasının en eski ibadet yerlerinden biridir ve Mağrip'te sonradan inşa edilen tüm camiler bu cami örnek alınarak inşa edildi. Yaklaşık 405 metrelik çevresi hipostil bir ibadethane, mermer döşeli bir avlu ve kare bir minare içermektedir. Manevi prestijine ek olarak, İslam mimarisinin başyapıtlarından biridir
> ve at nalı kemerin İslam dünyasında ilk kez kullanıldığından dikkate değerdir.
İki yüzyıl sonra Ağlebîler döneminde yapılan kapsamlı çalışmalar, camiye günümüzdeki görünümünü kazandırdı. Bu çalışmalar, Kayrevan Ulu Camii'nin ve Kayrevan'daki diğer kutsal yerlerin ünü şehrin gelişmesine ve genişlemesine yardımcı oldu. Camide eğitim veren âlimlerden oluşan üniversite, hem İslam düşüncesinde hem de dünyevi ilimlerde bir eğitim merkeziydi. O zamanki rolü, Orta Çağ'daki Paris Üniversitesi'ninkiyle karşılaştırılabilir. 11. yüzyılın ortalarından itibaren şehrin gerilemesiyle, entelektüel düşüncenin merkezi Tunus'taki Zeytune Üniversitesi'ne taşındı.
Perakendecilik

Bir mağazada paketlenmiş gıda ürünleri, Oregon, ABD
Perakende satış, son tüketicilere veya alım amacı ticari kâr sağlamak olmayan kuruluşlara yapılan ürün veya hizmet satışıdır.
Tanım

En geniş anlamıyla takasla birlikte başladığı söylenebilir. Daha dar anlamda ticari bir etkinlik biçimini kazanması ise seyyar satıcıların ürünlerini dolaşarak sattığı ve ilk pazar yerlerinin kurulduğu birkaç bin yıl önceye değin uzanır.
Öteki birçok işte olduğu gibi yoğun bir rekabete dayanan perakende satış sektöründe iş yerlerinin kapanması oldukça sık görülür. Asıl rekabet fiyat düzeyinde ortaya çıksa da satış yerinin uygunluğu, ürünlerin seçimi ve sergilenmesi, iş yerinin çekiciliği gibi fiyat dışı ögelerle güvenilirlik, tanınmışlık gibi etkenler de önemli rol oynar. Rekabetin perakendecilikteki alışılmış ürün sınıflamalarını yıkması nedeniyle iş yerlerinin büyük çoğunluğu adlarının çağrıştırdığı alanların dışında da bir dizi ürün sunar.
Perakendecilikte İnternet üzerinden satış, satış makineleri, belli malda ya da alanda uzmanlaşmış mağazalar, büyük mağazalar, süpermarketler ve indirimli satış mağazaları gibi çok değişik perakende satış biçimlerinin ortaya çıkmış olmasına karşın, perakendeciliğin özü temelde değişmemiştir. Bu da uygun malın, uygun yerde, çekici ve göz alıcı bir biçimde sunularak uygun fiyata satılmasıdır.
Dükkân

Dükkân, esnafın perakende satış yaptığı, küçük zanaat sahiplerinin çalıştıkları yer.
Hammuda Paşa Camii

| --- | --- |
Hammuda Paşa Camii
Genel bilgiler
Mimari tarz: Osmanlı mimarisi İslam mimarisi
Konum: Tunus, Tunus
Koordinatlar: 36°47′54″K 10°10′15″D﻿ / ﻿36.79833°K 10.17083°D﻿ / 36.79833; 10.17083
Tamamlanma: 1655

Harita

Hammuda Paşa Camii (Arapça: مسجد حمودة باشا, romanize: Mescid Hammuda Başa), Tunus'un başkenti Tunus'ta bulunan bir camidir. Cami, 1655 yılında Tunus beyi Hammuda Paşa Bey tarafından inşa edilmiş olup Tunus Medinesi'nde yer almaktadır.
Hammuda Paşa Camii, Türk mimarisi ile tanınır. Sekizgen minaresi ve dikdörtgen sahına sahiptir.
Frederick Loewe

| Frederick Loewe |
| --- | --- |

Doğum: 10 Haziran 1901
Ölüm: 14 Şubat 1988 (86 yaşında)
Meslek: Besteci

Frederick Loewe (İngilizce telaffuz: [ˈloʊ], 10 Haziran 1901 - 14 Şubat 1988), Avusturya asıllı Amerikan besteci. Söz yazarı Alan Jay Lerner ile birlikte My Fair Lady ve Camelot gibi Broadway müzikallerine imza atmıştır. En İyi Özgün Şarkı Akademi Ödülü sahibidir.
Fatih Paşa Camii

Bu madde Diyarbakır'daki Kurşunlu Cami hakkındadır.Farklı şehirlerdeki Kurşunlu Cami adını taşıyan yapılar için Kurşunlu Cami sayfasına bakınız.
| --- | --- |


Genel bilgiler
Durum: Etkin
Konum: Sur, Diyarbakır, Türkiye
Koordinatlar: 37°54′42″K 40°14′29″D﻿ / ﻿37.91167°K 40.24139°D﻿ / 37.91167; 40.24139
Açılış: 16. yüzyıl
Teknik ayrıntılar
Minare sayısı: 1

Fatih Paşa Camii (ayrıca Kurşunlu Cami ve Bıyıklı Mehmet Paşa Camii olarak da bilinir), Türkiye'nin Diyarbakır şehrinde yer alan bir camidir. Şehrin ilk Osmanlı Valisi Bıyıklı Mehmed Paşa tarafından 1516-1520 tarihleri arasında inşa ettirilmiştir.
Şehrin kuzeydoğusunda, Fatih Paşa Mahallesi, İç Sokak'ta bulunmaktadır. Şehrin  ilk Osmanlı Camisi'dir ve Diyarbakır'daki yapıların en boyutlu ve özenlisi olduğu kabul edilmektedir.
Diyarbakır'ı Osmanlılar adına zapt etmiş olan Bıyıklı Mehmet Paşa'ya Diyarbakır halkının  “Fatih Paşa” sanını vermesinden ötürü Fatih Paşa Camii; kubbe ve çatısının tamamen kurşun tabakasıyla kaplanmış  olmasından dolayı “Kurşunlu Cami” olarak da anılır. Mehmet Paşa caminin doğusundaki hazirede gömülüdür.
Çevresinde yer alan, medrese ve hamam olmaları muhtemel harap yapılarla ve önündeki baniye ait türbe ile birlikte bir külliye meydana getirir. Kuzeydoğusunda da bir başka 16. yüzyıl Osmanlı valisi Özdemiroğlu Osman Paşa'nın türbesine yer verilmiştir. Kuzeydoğudaki Şafiîler bölümü, camiyi çevreleyen bugünkü avlu duvarının dışında kalmıştır.
Tarihçe

Fatih Paşa Camii, Diyarbakır'ın ilk Osmanlı Valisi Bıyıklı Mehmed Paşa tarafından 1516-1520 tarihleri arasında inşa ettirilmiştir. Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından "Kurşunlu Camii ve Hazire" adı ile 12 Haziran 1991 tarih ve 784 sayılı kurul kararı ile tescillenmiş ve korumaya alınmıştır. Cami, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 1960, 1975-1976, 1981-1983 ve 2008 yıllarında onarılmıştır. Cami, Aralık 2015'te caminin etrafında PKK ile Türkiye Cumhuriyeti güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmada ciddi hasar almış ve yanmıştır. Bu hasarın ve yangının sorumlusu ortaya çıkarılamamış, farklı kaynaklarca PKK mensupları da Türkiye Cumhuriyeti güvenlik güçleri de sorumlu tutulmuştur. Onarım çalışmalarının tamamlanmasıyla 7 Mart 2019'da cami tekrar ibadete açıldı.
Mimari özellikleri

Cami merkezi plan şemasına sahiptir. Ortada dört kare ayağın taşıdığı pandantifli ana kubbe, dört yönde yarım kubbelerle genişletilmiştir. Bu yarım kubbeler de duvarlara ve kemerlere birer büyük, sonra da daha küçük eksedralarla bağlanır.
Harimin kuzeyinde yedi kubbeli son cemaat yeri bulunmaktadır. Son cemaat yerinin sekiz adet olan sütun ve başlıkları beyaz mermerdendir. Yapının kuzey cephesinde  yer alan son cemaat yerinin ortasında caminin taçkapısı bulunur. Taçkapının iki yanında sütünceler yer almaktadır. Sütuncelerin başlıkları geometrik ve bitkisel karakterli motiflerle süslenmiştir. Asıl giriş kapısı basık kemerlidir. Taçkapının sağ ve solunda, harime açılan birer pencere ve almaşık taç örgülü küçük mihraplar yer alır.
Duvarları genelde sade olan yapının, en hareketli kısmını kıble duvarı ortasındaki mihrap ve minber oluşturur. Caminin mihrabı düzgün kesme kireç taşındandır ve kıble duvarından dışa taşıntılıdır. Mihrabın sağında yer alan mermer minberin köşk bölümü, korkuluk ve özellikle mermer kapı kanatları bezemelidir. Caminin mihrabı düzgün kesme kireç taşındandır ve kıble duvarından dışa taşıntılıdır. Mermer minberin köşk bölümü, korkuluk ve özellikle mermer kapı kanatları bezemelidir.
Caminin kuzeybatı köşesinde yer alan minare kare kaideli silindirik gövdeli ve tek şerefelidir. Şerefe, altı sıra mukarnaslıdır. Korkulukları taş şebekeli olup altı kollu yıldızlardan gelişen bir kompozisyona sahiptir. Sade silindirik petek pramidal bir külahla örtülmüştür.
Mimari özellikleri > Kitabesi

Yapının inşa kitabesi günümüze ulaşmamıştır. Caminin avlusuna giriş için kullanılan dış kapı üzerinde bir inşa kitabesi olduğu belirtilmekteyse de, 1819 yılında Diyarbakır'da çıkan ayaklanmalar esnasında, iç kaleden atılan topların isabet etmesiyle yıkılan bu kapı ve üzerindeki kitabe kaybolmuştur.
Mimari özellikleri > Süslemeleri

Yapıda süsleme taş ve ahşap malzeme üzerine uygulanmıştır. Taş süslemeler bazalt, kalker ve mermer üzerine oyma, kabartma ve kafes oyma teknikleriyle oluşturulmuştur. Minberde kullanılan mermer üzerinde, bu tekniklere ek olarak boyama tekniği de kullanılmıştır. Cami iç mekânında çini süslemenin de bulunduğunu belirten kaynaklar mevcuttur ancak çiniler günümüze ulaşmamıştır.
Dış mimaride kuzey cephe ve minarede süsleme görülür.
Külliyesi

Caminin kuzeybatısında yapıya bitişik bir türbe yer almaktadır. Kuzeydoğusunda da bir başka 16. yüzyıl Osmanlı valisi Özdemiroğlu Osman Paşa'nın türbesine yer verilmiştir. Kuzeydoğudaki Şafiîler bölümü, camiyi çevreleyen bugünkü avlu duvarının dışında kalmıştır.
Enine dikdörtgen planlı Şafiler kısmının üzeri düz dam ile örtülüdür. Yapım tarihini verecek bir belge yoktur ancak 16. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendiği düşünülür. Geçmişte medrese olarak hizmet veren bu bölüm, 2004 yılından itibaren Fatih Paşa Kadın ve Çocuk Eğitim Merkezi olarak hizmet vermektedir.
Caminin minber kapısı
Erzurum Ulu Camii

| --- | --- |
Erzurum Ulu Cami

Genel bilgiler
Mimari tarz: Selçuklu mimarisi
Konum: Erzurum, Türkiye
Koordinatlar: 39°54′22″K 41°16′39″D﻿ / ﻿39.90611°K 41.27750°D﻿ / 39.90611; 41.27750
Başlama: 1176
Tamamlanma: 1179
Mimar(lar): Melik Nasirüddin Muhammed dönemi
Teknik ayrıntılar
Boyut: 52,5 x 41 metre

Erzurum Ulu Cami (veya Atabeg Camii, Atabey Camii), Türkiye'de Erzurum ili, Yakutiye ilçesinde bulunan ve şehrin en eski, en büyük camisi olma özelliğini taşıyan camidir. 1179 yılında Saltukoğullarından Melik Nasirüddin Muhammed Bey (1174-1185) zamanında yapılmıştır.
Tarihçe

Malazgirt Meydan Muharebesinden sonra Anadolu’da ilk kurulan Türk beyliği, Erzurum'da kurulmuş ve Erzurum'u başşehir edinmiş olan Saltuklu Beyliğidir. Malazgirt Zaferinin kazanılmasında önemli rol oynayan Emir Saltuk, beyliğin kurucusudur. Sultan Alparslan, Malazgirt Zaferinden sonra, Bizans İmparatoru dördüncü Romanos Diogenes'in ölümü ile, anlaşma şartlarının yerine getirilmemesi üzerine, emrindeki komutanlara, Anadolu'da fetihlere devam edilmesini emretmişti. Buna dayanarak Emir Saltuk, Erzurum ve civarını fethederek, Saltuklular Beyliğini kurmuştur. Büyük Selçuklu Devleti kökenli olan Saltuklu Beyliği ile birlikte adeta Selçuklu mimarisi de Erzurum'a girmiştir. Erzurum İlinde bulunan zamanının devasa niteliğindeki yapılar, günümüzde birer tarihi eser niteliğindedir. Kendilerine has özellik ve ustalıkla yapılmış eserlerin arasında önemli bir yeri olan Atabey Camii, Atabek Camii  diye de adlandırılan Erzurum Ulu Cami, 1179 yılında Saltukoğullarından Melik Nasirüddin Muhammed Bey (1174-1185) zamanında yapılmıştır. Kendisinin, Irak Selçukluları Sultanı Üçüncü Tuğrul ve asıl iktidarı elinde tutan Atabeg Kızıl Arslan’a tâbi olduğu 1189 senesinde basılan bir sikkeden anlaşılmaktadır. Melik Nasirüddin Muhammed Bey döneminde yapılan Erzurum Ulu Caminin "Atabeg Camii" ya da "Atabey Camii" diye adlandırılmasının sebebi, Sultan Atabeg Kızıl Arslan'a duyulan bağlılık ve hürmetten dolayıdır.