stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İçki
İçki çeşitleri

İçkiler, şeker ya da nişasta içeren ürünlerin fermente edilmesi sonucu elde edilen az alkollü içkilerle, az alkollü içkilerin damıtılması yöntemiyle üretilen yüksek alkollü içkilerden oluşurlar. Bazı durumlarda, şarap gibi, az alkollü içkilerin alkol miktarları, damıtma yöntemiyle elde edilen ürünlerin karıştırılması şeklinde yükseltilir. Porto şarabı ya da Sherry, bu tür zenginleştirilmiş şaraplardandır.
Biralar, kısmen kısa (tamamlanmamış) fermentasyon prosesi ve bir iki hafta ile sınırlı kısa bir yaşlandırma işlemi sonucu, %3-8 oranında alkol ve aynı zamanda doğal karbonasyon içerecek şekilde üretilir.
Şaraplar daha uzun (tam) fermentasyon prosesi ve aylar ve hatta yıllarla anılan bir yaşlandırma süreci sonucunda, %7-18 oranında alkol içerecek şekilde üretilir. Köpüklü şarap genellikle, şarabın şişelenmeden önce içerisine az bir miktarda şeker atılması şeklinde yaratılan ikinci fermentasyon işlemi ile elde edilir.
Likörler, aroma nüfuz edilmesi sonucu elde edilen, yüksek şeker katkılı içkilerdir.
Spiritler, genellikle %37,5 veya daha fazla oranda alkol içerirler. Spiritlere aroma, damıtma işlemi sırasında değil, damıtma işleminden sonra nüfuz edilir.
İçkilerin isimlerini, çoğunlukla, onların damıtıldığı kaynak maddeler belirler:
| Kaynak | Fermente edilen içkinin adı | Damıtılmış içkinin adı |
| --- | --- | --- |
| arpa | bira, ale | Scotch viski |
| çavdar | çavdar birası | Çavdar viskisi |
| mısır | mısır birası | Bourbon viski |
| buğday | buğday birası | Buğday viskisi, Korn (Almanya) |
| pirinç | saki, sonti, makkoli, tuak | shochu (Japonya), soju (Kore), Huangjiu veBaijiu (Çin) |
| armut ve elma dışındaki meyve suları | şarap (genellikle üzümden) | rakı, brendi, Konyak (Fransa), Branntwein (Almanya), Pisco (Peru/Şili) |
| Elma suyu | elma şarabı, apfelwein | applejack (ya da elma brendisi), Calvados, cider, lambig |
| Armut suyu | perry veya armut şarabı | armut brendisi |
| şekerkamışı suyu ya da molasses | basi, betsa-betsa (yöresel) | rom, cachaça, aguardiente, guaro |
| kaktüs meyvesi(agave) suyu | pulque | tekila, mezcal |
| erik suyu | erik şarabı | slivovitz, tzuica, palinca |
| pomace | pomace şarabı | grappa (İtalya), Trester (Almanya), marc (Fransa) |
| bal | mead | damıtılmış mead ("mead brendisi" ya da "bal brendisi") |
| patates ve/veya tahıl | patates birası | votka: Ukraynada yetişen bir patates, aksi takdirde tahıl ya da normal patates. İsveç'te aquavit ya da brännvin, Danimarka'da akvavit, Norveç'te akevitt ve İzlanda'da brennivín diye anılan, patates veya tahıldan yapılan sert bir içki. |
| süt | Kımız | Araka |
Konuşma dilinde "elma şarabı" ya da "şeri brendi" şeklinde meyve belirtilmediği sürece tüm şarap ve brendilerin üzümden yapıldığı kabul edilir. Bir başka damıtılarak elde edilen içki ise cindir. Cin de votka gibi patates ya da tahıllardan damıtılarak elde edilir, ancak cin baharatlar, bazı bitkiler ve özellikle ardıç meyvesi ile tatlandırılarak üretilir. Cin içkisinin adı, Flemekçede juniper diye anılan ardıç bitkisinden ismini almış olan, Hollanda'nın genever likörü'nden gelir.
Horemheb

| Horemheb |
| --- | --- |

Doğum: bilinmiyor
Defin yeri: Horemheb'in mezarı
Etkin yıllar: 1319 - 1292
Dönem: Mısır'ın on sekizinci hanedanı
Yerine geldiği: Ay (firavun)
Yerine gelen: I. Ramses
Evlilik: Nedjemmut

Horemheb, Antik Mısır'da yaklaşık milattan önce 1319 ila 1292 yılları arasında hüküm sürmüş 18. hanedanın son firavunudur.
Hayatı

Horemheb'in hayatı hakkındaki bilgiler oldukça kısıtlıdır. III. Amenhotep döneminde doğduğuna kesin gözüyle bakılsa da, ailesi ve nereli olduğu hakkında neredeyse hiçbir şey bilinmemektedir. Biliminsanları onun Yukarı Mısır'ın 18. nomundan geldiğini düşünmektedirler. Esasen soylu bir aileden gelmeyen buna rağmen askeri kariyeri sonrası Mısır tahtına oturmayı başaran Horemheb'in hayatı hakkında yazılan en önemli eser 1964 yılında Robert Hari tarafından kaleme alınan "Horemheb et la reine Moutnedjemet ou la fin d'une dynastie" adlı çalışmadır.
Kariyeri > Askeri Kariyer

Askeri kariyerine muhtemelen III. Amenhotep'in firavunluğunun son yıllarında başlayan Horemheb, 18. Hanedan'ın çeşitli firavunlarına hizmet etmiş ve çok daha sonraları Nefertiti'nin kardeşi Nedjemmut ile evlenerek kraliyet ailesi ile akrabalık ilişkisine girmiştir.
Kariyeri > Firavun Naipliği > Tutankhamun

Yeni Krallık döneminde büyük çalkantılara yol açan, tektanrılı din Atenizmi getirmek adına, kadim çok tanrılı mısır dinini ortadan kaldırmaya çalışan Firavun Akhenaton'un ölümü sonrası, onun yerine küçük yaştaki oğlu Tutankhamun geçer. Bütün bu çalkantılı döneme bizzat şahit olan Horemheb, ilk olarak Tutankhamun'un hizmetinde Firavun Naipliğine yükseltilir. Bu dönemde yetkileri bir hayli genişletilen Horemheb yalnızca general olarak adlandırılmakla kalmaz, kraliyet hazinesinin yönetimini de elinde tutmaktadır. Horemheb, sahip olduğu yüksek yetki ve rütbelere rağmen, henüz tecrübesiz ve oldukça genç olan Tutankhamun'un naipliğini, daha önce Akhenaton'un firavunluğu döneminde de kraliyet mensubu olan Firavun Ay ile paylaşmaktadır.
Kendinden önceki herhangi bir firavuna kan bağı olmadığı ve ordu kumandanı olarak başarılı bir kariyere sahip olduğu için Horemheb'in zamanla Firavun Ay ile bir çeşit rekabete giriştiği, Firavun Ay'ın Horemheb'i kendisine karşı almamak için Tutankhamun öldükten sonra da onu önemli yetki ve görevler ile donattığı bilinmektedir. Bu dönemde kuşkusuz Horemheb'in de etkisiyle Amarna terk edilmiş ve adım adım Akhenaton'un yenilikleri geriye çevrilmeye başlanmıştır. Bu dönemde yaşanan en önemli değişikliklerden birisi başkentin Teb şehrinden Memfis'e taşınmasıdır. Bu dönemde firavuna hizmette bulunan yüksek memurlar ve saray hizmetlileri de eski başkent Teb'e gömülmek yerine, yeni başkent Memfis'i tercih etmişlerdir. Horemheb'in de kendisine bu mezarlıkta bir memur mezarı yaptırdığı bilinmektedir. Muhtemelen define avcıları tarafından talan edilen mezara ait objeler bugün dağınık bir biçimde dünyanın çeşitli müzelerinde (Leiden, Kahire, Berlin, Bologna, New York, Paris ve Viyana) sergilenmektedir.
Kariyeri > Firavun Naipliği > Kraliçe Ankhesenamen

Tutankhamun'un varis bırakmadan beklenmedik bir şekilde erken ölümü sonrası (yaklaşık MÖ 1338) eşi Ankhesenamen dul kalır. Hitit kaynakları, Kraliçe Ankhesenamen'in bu dönemde Hitit hükümdarı I. Şuppiluliuma'ya bir mektup yazarak hanedanlar arası bir evlilik teklifinde bulunduğu aktarmaktadır. Mektupta Ankhesenamen Mısır'da artık bir firavun varisi bulunmadığından ve kendisinin de hizmetçilerinden birisiyle evlenmeye hazır olmadığından bahsetmektedir. I. Şuppiluliuma bunun üzerine Prens Zanzanna'yı bu amaç uğruna Mısır'a göndermiştir. Kraliçe Ankhesenamen'in her iki naibi birden es geçip, hem onları hem de bütün Mısır'ı karşısına alacak böylesi bir davranışta bulunması düşünülemez. Hanedanları birleştirmeyi amaçlayan bu evlilik teklifiyle Kraliçe, özellikle Suriye'de genişleme döneminde olan kuvvetli Hitit İmparatorluğu ile hem gücüne güç katmış olacak, hem de bölgedeki diğer rakiplerine yönelik bit avantaj sahibi olacaktı. Verilen bu bilgiler ışığında, çok önemli diplomatik bir amaca hizmet eden bu mektubun ve evlilik teklifinin büyük bir uyum içerisinde yaşamayı başaran her iki naibin bilgisi dahilinde olduğunu düşünmek mümkündür.
Tutankhamun'un ölümü sonrası firavun tahtının birkaç ay süre ile boş kaldığı ve bu süre zarfında Kraliçe Ankhesenamen'in Prens Zanzanna'yı beklediği söylenebilir. Prens Zanzanna'nın Mısır sınırında öldürülmesi üzerine MÖ 1337'de firavun naibi Ay tahta oturur. Zanzanna'nın ölümü Hititler ve Mısırlılar arasında bir gerilime yol açsa da, Ay'ın tahta çıkması ile aynı yıl vuku bulan I. Şuppiluliuma'nın ölümü Mısırlıların yardımına koşar. Literatürde zaman zaman Prens Zanzanna'nın iki firavun naibinin tahta oturma hevesi sonucu öldürüldüğü şüphesi de dile getirilse de, Hornung'a göre diplomatik bir evlilik senaryosu daha inanılır bir hikâye anlatmaktadır. Nitekim Zanzanna'nın ölümü üzerine Ay'ın tahta çıkar. Öte yandan dile getirilen bir diğer iddia, Horemheb'in Suriye'deki isyanlar ile meşgul olmasından dolayı Ay'ın tahta çıkışını durduramamış olmasıdır. Hornung iki naibin birbirleri ile Tutankhamun döneminden beri sürdürdükleri ortaklığı göz önünde bulundurarak, böyle bir iddianın altının doldurulamayacağını öne sürmektedir. Ona göre Ay döneminde yaptırıldığı bilinen "Berliner Trauerrelief" ve Tutankhamun'un mezarının dar odasındaki tasvirler Horemheb'i bu iddiayı destekleyecek biçimde yüksek rütbeli ve saygıdeğer biçimde tasvir etmektedir.
Kariyeri > Firavun Naipliği > Ay

Günümüze ulaşan kaynaklardan anlaşıldığı üzere Horemheb, Ay'ın hükümdarlığı döneminde de naipliğe devam etmiştir. Yeni Firavun Ay'ın tahta çıktıktan yalnızca 4 yıl sonra hayatını kaybetmesi, biliminsanları tarafından çeşitli şekillerde yorumlanmaktadır. K.Pflüger ve W. Helck gibi bilim adamları Ay'ın ölümünde Horemheb'in parmağı olduğunu iddia ederken, Hornung Ay'ın doğal sebeplerden ötürü öldüğünü düşünmektedir. Robert Hari'ye göre Ay'ın geride hiçbir erkek vâris bırakmaması üzerine muhtemelen Ay'ın kızı olan Nedjemmet ile evlenen Horemheb, bu sayede tahta çıkmasını da resmi hale getirmiştir.
Kariyeri > Firavunluk

Horemheb'in tahta çıkış tarihi ve kaç yıl hüküm sürdüğü tam olarak bilinmemekte ve bilim dünyasında hala tartışma konusudur. Sık sık dile getirilen tarihlerden birisi MÖ 1333 yılıdır. Horemheb'in 18. Hanedan ile kan bağı olmaması nedeniyle derhal bir meşrulaştırmaya ihtiyacı vardı. Bu nedenle tahta çıkışının hemen ardından çeşitli tapınaklarda Tanrı Amon'un onun tahta çıkışını kutladığını bildirerek, hükümdarlığını meşrulaştırmaya çalışmıştır. Çeşitli tapınaklarda bulunan Horemheb yazıtları onun dış politika ve kültün dışında, içişleri, tarım ve ekonomi gibi konularda da bazı yenilik planları olduğunu açık şekilde ortaya koymaktadır. Örneğin bu metinlerden birinde Horemheb güvenilir hakimleri iş başına getirdiğinden söz edilmektedir. Horemheb'in bu yenilikçi çabalarının ne kadar başarılı olduğu bilinmemektedir. Kaynaklar güvenilir hakimler ve rüşvetin ortadan kalkması gibi hedeflere yaklaşık 100 yıl sonra ancak II. Ramses döneminde ulaşılabildiğini göstermektedir.
Hitit hükümdarı II. Murşili'nin analları Suriye'de Karkamış şehrinin, yerel Kral Nuhasseli Tetta ile müttefik olan Mısır ordularınca işgal edildiği aktarılır. Hitit analları bu savaşı MÖ 1331'e tarihliemektedirler. Gerek Akhenaton gerekse Tutankhamun gibi eski Firavunların pratikte resmen bir savaşa girmedikleri göz önünde bulundurulursa, Horemheb dönemindeki bu gelişim, Mısır'ın artık Hititlilerin kendisine kabul ettirdiği savunma rolünden çıkarak, bölgede müttefikler arayıp söz sahibi olma amacını gözler önüne sermektedir.
Horemheb'in döneminden onun firavunluk süresini belirleyecek herhangi bir metin yahut anıta ulaşmak zordur. Yaklaşık 20-25 yıl gibi bir süre zarfında tahtta kaldığı düşünülse de bu döneme denk gelen, sarayda görevli yüksek rütbeli memur sayısı önceki dönemlere kıyasen oldukça azdır. Bazen iki kişinin bile atandığı vezirlik görevine dair yalnızca daha sonraları I. Ramses adını alacak olan Paramessu adı bilinmektedir. Ayrıca Horemheb'in döneminden esasen 18. Hanedan için tipik olan herhangi bir Amon Başrahibi yahut Teb Valisi'de bilinmemektedir.
Horemheb döneminden ismi bilinen tek kişi, hazine ve yapı işlerini denetiminde bulunduran Maya'dır. Maya'nın daha önceki dönemlerde de bu görevi üstlendiği ancak Horemheb döneminde rütbesinin yükseltildiği sanılmaktadır. Hazine'den sorumlu olan Maya'nın aynı zamanda Tutankhamun ve Ay'ın mezarlarının nasıl dekore edileceğini de planladığı bilinmektedir.
Bu zaman boyunca kendisinden önce gelen bazı firavunların isimlerini silmeye çalışmış ve kısmen başarılı olmuştur. Bu unutturma çabası tapınak mezar ve taşlardaki firavun isimlerini kendi ismi ile değiştirme olarak yaşanmış ve bu çabanın sonucu olarak unutulan Tutankhamun'un mezarı 20. yüzyıla dek soyulmadan kalmıştır. Kendisine varis bırakamayan Horemheb, veziri I. Ramses'i kendisinden sonra firavun olacak şekilde onurlandırmıştır. I. Ramses 19. hanedanın kurucusu ve ünlü II. Ramses'in dedesidir.
Horemheb'in tapınakları yıktırıp, kendisinden önce yaşanan dini devrimi geri çevirmek amacıyla Aton adını kazıtıp her yere Amon adını yeniden yazdırmaya çalıştığı bilinmektedir.
Ölümü

Hornung'un yaptığı incelemelere göre Horemheb'in MÖ 1305 yılında ölmüş olması muhtemeldir.
Horemheb
Horemheb türbesi
Nebraska'nın 2. kongre bölgesi

| Nebraska'nın 2>  kongre bölgesi |
| --- | --- |
3 Ocak 2023'ten bu yana Nebraska'nın 2. kongre bölgesi
İdare
 • Temsilci: Don Bacon (Cumhuriyetçi)
Nüfus (2020)
 • Toplam: 653.847
Etnik köken
 • Beyaz: %70,5
 • Hispanik: %12,7
 • Siyah: %10,0
 • Asyalı: %4,4
 • Diğer: %2,4
Nebraska'nın 2. kongre bölgesi (kısaca NE-02), ABD'nin eyaletlerinden birisi olan Nebraska'da yer alan ve Omaha–Council Bluffs metropolitan bölgesinin merkezini kapsayan bir kongre bölgesidir. Bu bölge, eyaletin en büyük şehri olan Omaha'yı içeren Douglas County'nin tamamını, ayrıca Saunders County'yi ve batı Sarpy County bölgelerini kapsamaktadır. 2017 yılından bu yana Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi'nde Cumhuriyetçi Parti üyesi Don Bacon tarafından temsil edilmektedir.
Cook Partisan Voting Index (CPVI) derecelendirmesi "EVEN" olan bu bölge, Nebraska'daki kongre bölgeleri arasında en az Cumhuriyetçi olanıdır. Nebraska, tüm kongre delegasyonunun da Cumhuriyetçi olduğu bir eyalettir. Ayrıca, CPVI'si "EVEN" olan yedi bölgeden biridir, bu da bu bölgenin oylarının neredeyse tamamen ulusal seçmenle aynı şekilde olduğunu gösterir.
Seçim sonuçları

2000 ve sonrasında eyalet çapında yapılmış başkanlık, senato ve valilik seçimlerindeki kongre bölgesi genelindeki bazı sonuçlar aşağıda verilmiştir:
| Yıl | Seçim | Sonuçlar |
| --- | --- | --- |
| 2000 | Başkanlık | Bush +18,4 |
| 2004 | Başkanlık | Bush +21,7 |
| 2008 | Başkanlık | Obama +1,2 |
| 2012 | Başkanlık | Romney +7,1 |
| 2016 | Başkanlık | Trump +2,3 |
| 2020 | Başkanlık | Biden +6,6 |
| 2022 | Valilik | Pillen +0,2 |
| 2024 | Başkanlık | Harris +4,6 |
| 2024 | Senato | Osborn +12,6 |
| 2024 | Senato (Özel) | Ricketts +0,3 |
Akhenaton

Devasa Akhenaten Heykeli. İskenderiye Ulusal Müzesi.
Akhenaton
Akhenaton ya da IV. Amenhotep olarak da bilinir. Mısır yeni dönem 18. hanedanının bir firavunudur. Kraliçe Tiye ve III. Amenhotep'in genç olan çocuğudur. Büyük kardeşi Thutmosis babasından önce ölünce tahta önce ortak oldu, sonra da MÖ 1353-1336 ya da MÖ 1352-1334 yılları arasında 17 yıl (Mısır kronolojisinde değişir) firavunluk yaptı. Eşi Nefertiti'ydi.
Amenhotep Neferjeperura olarak bilinen Akhenaten (Akhenaton veya Akhenaten), saltanatının beşinci yılına gelindiğinde adını değiştirdi.
İsimleri

Amenhotep, doğum ismi. Anlamı "Amon hoşnuttur". Amenophis, ismin Yunan kaynaklarında geçen, Yunancaya uyarlanmış hâlidir.
Nefer-kheperu-Ré, unvanı. Anlamı "Ra'nın şekilleri güzeldir".
Akhenaton, kendisi için kendi belirlediği isimdir. Krallığının beşinci senesinden itibaren, Atenciliği resmi din ilan etmesinden sonra ölene dek bu ismi kullandı. Anlamı "Aten'in hizmetkarı". Bu ismin kaynaklarda alternatif yazılışları çoktur: Akhenaton, Akhnaten, Akhnaton, Ikhnaton...
Yaşamı

MÖ 15. yüzyıl sonlarında veya MÖ 14. yüzyıl hemen başlarında dünyaya geldi. Babası III. Amenhotep öldükten sonra tahta geçti. Tahta geçtiği ilk yıllarda aile adı olan Amenhotep'i (Amon'un hoşnut olduğu) kullandı. Beşinci senesinde adını değiştirerek Akhenaton (Aten'in hizmetkârı) ismini kullanmaya başladı ve aynı yılında geleneksel çok tanrılı Mısır dinini yasaklayarak tek tanrılı Aten dinini kurdu.
Krallığının 6. yılında yüz yıllardır Mısır'ın başkenti olan Teb'i terk ederek bugün Tel el Amarna olarak bilinen el değmemiş topraklara yeni bir başkent kurmaya karar verdi. Akhenaton, diğer tanrılara olan inancı yok etmek için tapınaklardan diğer tanrıların isimlerini sildirdi.
Akhenaton yaklaşık 15 yıl tahtta kaldı. Ölümünün ardından kurduğu din çöktü. Akhenaton'un şehri yerle bir edildi ve Horemheb döneminden itibaren "düşman" olarak kayıtlarda anıldı, daha sonraları ise onunla ilgili her şey yok edilmeye çalışıldı. 19. yüzyılda keşfedilene dek yaklaşık 3000 yıl Akhenaton'un ismi unutuldu.
Akhenaton'un hiç erkek çocuğu olmadığından öldüğünde yerine kızlarından biriyle evlenmiş olan Akhenaton'un isimsiz üvey kardeşi Smenkh-Ka-Re (Smenkhkare) adındaki damadı çok kısa süreliğine firavun oldu. Onun da ani ölümü üzerine Akhenaton'un oğlu Tutankhamon firavun oldu. Tutankhamon'un baba-bir kızkardeşi olan Ankhesenamen ile olan çocukları ya doğum öncesi ya da doğum sonrası öldü. Tutankhamon da 18 yaşında ölünce tahta Ay ya da Akhenaton'la hiçbir kan bağı ve akrabalığı bulunmayan fakat ordu komutanı olarak sahip olduğu güce dayanarak firavun olduğu zannedilen Horemheb geçti.
Amarna Dönemi

Burası yeni dinin yaşanacağı ve Teb'deki düşmanlardan uzak bir sığınak olarak tasarlanmıştı. Bu şehir, tarihteki ilk planlı yerleşimlerden biridir. Binalar, tapınaklar ve yollarıyla tamamen tanrı Aton'a tapmak için tasarlanmıştır. Amarna'nın tamamlanmasına yakın Kral ve eşi Nefertiti şehre yerleştiler.
Bu arada Mısır büyük bir istikrarsızlığa düşmüştü. Bu dönemde sanatta da yenilikler olmuştur: Firavun resimleri eskisi gibi tanrısal bir durağanlıkla değil, daha çok gerçekçi şekilde çiziliyordu. Bir bakıma sanatın dinden ayrılmasını Akhenaton başlatmıştır. Firavun geleneksel sahneler dışında, yemek yerken, karısını öperken, bir törene başkanlık ederken de çizilebiliyordu. Uzun boyunlu, göbekli resmedilen Firavunun resimleri oldukça ilginçtir. Uzun boyunlu beden yapısı, bu dönemdeki diğer eserlerde de sık sık kullanılmıştır.
Akhenaten'e isim değişikliği

İktidara gelişinin 5. yılının 8. ayının 13. günü günümüzde Amarna olarak bilinen, kendisinin ise Akhetaten adını verdiği yeni şehre taşındı. Bir ay öncesinden de IV. Amenhotep olan eski eski isminde taşıdığı 5 katlı unvanlarından çoğunu terk ederek sadece prenomen olarak kullandığı ilk ismini alıkoymak suretiyle kendi adını resmen Akhenaten olarak değiştirdi.
Veziri, ölümü, Tutankhamun ve tek ilâh

Akhenaton tahta geçişinin birinci yılında din alanında bir devrim yaparak Atenizm (bazen Atonizm) dinini kabul ettiğini ve tüm diğer Mısır tanrılarını reddederek (Ra, Maat, Hathor, İsis, Nephthys, Set, ...) tek tanrı Aton'a ibadet edilmesini bir kanunla halka duyurdu. Başlangıçta eski Mısır diniyle benzer gibi gözükse de, Atenizm tek tanrılı bir dine geçiş teşkil etmektedir. Akhenaton'un yaşadığı dönemde Amon Rahipleri oldukça güçlüydüler. Firavun herhangi bir iş yapmadan rahiplere danışmak ve kehanetlerine başvurmak zorundaydı.
Akhenaton bu etkiden kurtulmak ve kendi inançlarının da doğrultusunda eski Mısır dinini, sihir ve büyüyü yasaklamış, Karnak tapınaklarını kapatıp Amon rahiplerinin görevine son vermiştir. Bu durum ülkede büyük bir kargaşaya sebep olmuştur.
Veziri, ölümü, Tutankhamun ve tek ilâh > Aten ve tek tanrılı dinlerle olan bağlantısı

Akhenaten'in annesinin babası olan Yuya'nın Eski Ahit ve Kur'an'da adı geçen Yusuf Peygamber ( Joseph ) olduğu Mısırlı tarihçi Ahmed Osman tarafından iddia edilmiştir.
Akhenaton öldüğünde, tahta Akhenaton'un yerine 10 yaşında olan Tutankhaton geçti. Tutankhaton ismini Tuthankhamon olarak değiştirerek Amon ve diğer pagan ilahlara tekrar tapınılmasının yolunu açmış oldu. Genç firavun 18 yaşında öldüğünde, Amon rahipleri eski sömürge ve pagan düzenin tekrar getirilmesi sebebiyle Tutankhamun'a unutulmaz bir tören yaptılar. Firavun çoktan hazırlanmış olan mezarına, yüzyıllar sonra Howard Carter tarafından bulunmak üzere yerleştirilmiş, Akhenaton ve soyundan birçok kimsenin isimleri ise tapınak duvarlarından silinmiştir.
Akhenaten'in tek tanrılı dinlerin öncülüğünü yapan bir firavun olduğu iddiası ve bu dinin daha sonra Yahudilik şekline dönüşmüş olabileceği birçok bilim insanı tarafından kabul gören bir görüştür. Bu görüşün en önemli savunucularından birisi Moses and Monotheism (Musa ve tek tanrıcılık) isimli kitabında açıkladığı görüşleriyle Psikanaliz biliminin kurucusu olan Sigmund Freud'dur. Freud Musa'nın kendisine iman edenlerle birlikte Akhenaten'in ölümünden sonra Mısır'ı terk etmek zorunda kalan Atenist bir din adamı olduğunu iddia etmiştir.
Sigmund Freud, Dinin Kökenleri adlı eserinde; Yahudilerin sünnet geleneğini nereden aldıkları sorusunu Mısır olarak yanıtlamaktadır. Burada Freud, Herodot' un, Tarih II. Kitap 104. bölümde, sünnetin Mısır'da uzun süreden beri devam eden bir uygulama olduğunu söylediğini ve bilindiği kadarı ile sadece Antik Mısır'da bulunan bir uygulama olduğunu, Doğu Akdeniz' de başka hiçbir halkın bu geleneği uygulamadığını, Samilerin, Babillilerin ve Sümerlerin sünnetsiz olduklarının kesin bir şekilde varsayılabileceğini belirtmektedir. Bundan sonra Freud şu sözleri ile anlattığı sonuca ulaşmaktadır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Eğer Musa, Yahudilere yalnızca bir din değil aynı zamanda sünnet emri de verdiyse bir Yahudi değil bir Mısırlıydı ve o durumda Musa dini olasılıkla bir Mısır dini ve yaygın dinle zıtlığı göze alındığında daha sonraki Yahudi dininin bazı önemli açılardan uyuştuğu Aten (Aton) diniydi. | „ |

Diğer Mısır Bilimciler ise Yahudilik ve diğer Semitik dinî âdetler arasında doğrudan yakın alâkaların mevcudiyetine dikkat çekmektedir.
Bibliyografya

Jürgen von Beckerath, Chronologie des Pharaonischen Ägypten. Philipp von Zabern, Mainz, (1997)
Berman, Lawrence. 'Overview of Amenhotep III and His Reign,' and Raymond Johnson, 'Monuments and Monumental Art under Amenhotep III' in 'Amenhotep III: Perspectives on his Reign' 1998, ed: David O'Connor & Eric Cline, University of Michigan Press, ISBN 0-472-10742-9
Rosalie David, Handbook to Life in Ancient Egypt, Facts on File Inc., 1998
Peter Clayton, Chronicle of the Pharaohs, Thames and Hudson, 2006
William L. Moran, The Amarna Letters, Johns Hopkins University Press, 1992
Trevor Bryce, The Kingdom of the Hittites, Clarendon Press, 1998.
A.R. Schulman, "The Nubian War of Akhenaten" in L'Egyptologie en 1979: Axes prioritaires de recherchs II (Paris: 1982)
Nicholas Reeves, Akhenaten: Egypt's False Prophet, Thames & Hudson, 2000
Orhan Hançerlioğlu, Düşünce Tarihi, Remzi Kitabevi, 1999
Mavi Savaş Tacı giyen Akhenaton'un küçük heykeli
Akhenaton, Nefertiti ve çocukları.
Stilize kafatasları uzun boyunlu olarak resmedilen Amarna dönemi Prensesleri Neferneferure (solda) ile ablası Neferneferuaten Tasherit (sağda), kral evindeki bir duvar boyaması.
Akhenaten'in Amarna'da sfenks 
(Antik Mısır'da yere uzanmış insan başlı aslan heykeli) şeklindeki tasviri.
Karnak'taki Akhenaten'in Aten tapınağındaki Talatat tuğlaları.
Amarna'da bir mezarda bulunan İlah Aten için yazılan metin.
Nefertiti, Altes Museum.
Akhenaten ve Nefertiti'nin hayatta kalan kızı ve daha sonra da Mısır Firavunu Tutankamon'un Büyük Kraliyet Eşi olan Ankhesenamen ile Tutankhamun arasındaki samimî alçak kabartma sahnesi. Görüntü ve sanatsal motif açısından Amarna döneminin tipik özelliklerini yansıtmakta olan bu alçak kabartma sahnesinde Tutankhamun'un tören tahtı da geri detayda gözükmektedir.
Akhetaten devrinde Aten Tapınağı. Akhenaten, Nefertiti ve kızları. Akhetaton Aten tapınağının en yüksek rütbeli dinî rahibi olan Meryre'nin mezarının üzerinde yapılan kabartmadan alınan çizim (Amarna).
Akhenaten'in müttefik ve vasal devletlerin hediye ve haraçlarının toplaması esnasında yapılan büyük kutlama merasimi; Akhenaten saltanatının onikinci yılında doruk noktasına eriştiğinde yapılmış; Amarna II. Meryre'nin mezarından alınan çizimler.
Kraliyet ailesi ya da bireysel ibadet için yapılmış Aten ve Altar. Hayat veren bir tanrının ışınları altında kraliyet ailesinin alçak kabartması. Kahire Mısır Müzesi.
III. Amenhotep ve Kraliçe Tiye Henuttaneb ile.
Büyük Aten tapınağında bulunan dikili anıttaşı.
Dokuzuncu yılında Nefertiti ve Akhenaten'in çok renkli heykel görüntüleri, Louvre Müzesi.
Lahit KV55. Nubian tarzı peruk, öncelikle kraliyet ailesinden bir kadın için tasarlanmış olduğunu göstermektedir. Kahire Mısır Müzesi.