stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tuttu Fırlattı
Arka plan ve kompozisyon

"Tuttu Fırlattı",ünlü bir anonim Balkan eseri olan "Tutti Frutti"'nin bir kısmı ile Gökçe'nin bestesinden oluşur. Sözleri Gökçe ve Esin İris yazmıştır. İlk kez R&B,hip hop sanatçısı Esin İris ile çalışmıştır. Şarkı;sevdiği sevdiği bir adamın onu terk etmesi sonu kızın onun ardın yaktığı ağıtı anlatır. Müziklerde balkan tımılarının yanında üfleme çalıgılarda kullanılması şarkıyı ironik bir hale getiriyor. Pop-rock türünde bir eserdir.
Şarkının prodüktörlüğünü daha önce Böğürtlenli Reçel (2007) albümünde çalıştığı Alen Konakoğlu yaptı. Şarkı 1 Şubat 2012'de çıkan Kaktüs Çiçeği albümünde de yer aldı. Albümde normal versiyonunun yanında remix versiyonu da yer aldı.
2024 Yaz Olimpiyatları'nda atletizm - Erkekler 800 metre

| 2024 Yaz Olimpiyatları'nda   Atletizm |
| --- | --- | --- | --- |

Elemeler
Pist etkinlikleri
| 100 m | erkekler |  | kadınlar |
| 200 m | erkekler |  | kadınlar |
| 400 m | erkekler |  | kadınlar |
| 800 m | erkekler |  | kadınlar |
| 1500 m | erkekler |  | kadınlar |
| 5000 m | erkekler |  | kadınlar |
| 10.000 m | erkekler |  | kadınlar |
| 100 m engelli |  |  | kadınlar |
| 110 m engelli | erkekler |  |  |
| 400 m engelli | erkekler |  | kadınlar |
| 3000 m su engelli | erkekler |  | kadınlar |
| 4 × 100 m bayrak yarışı | erkekler |  | kadınlar |
| 4 × 400 m bayrak yarışı | erkekler | karma | kadınlar |
Yol etkinlikleri
| Maraton | erkekler |  | kadınlar |
| 20 km yürüyüş | erkekler |  | kadınlar |
| Maraton yürüş bayrak yarışı |  | karma |  |
Saha etkinlikleri
| Yüksek atlama | erkekler |  | kadınlar |
| Sırıkla atlama | erkekler |  | kadınlar |
| Uzun atlama | erkekler |  | kadınlar |
| Üç adım atlama | erkekler |  | kadınlar |
| Gülle atma | erkekler |  | kadınlar |
| Disk atma | erkekler |  | kadınlar |
| Çekiç atma | erkekler |  | kadınlar |
| Cirit atma | erkekler |  | kadınlar |
Kombine etkinlikler
| Heptatlon |  |  | kadınlar |
| Dekatlon | erkekler |  |  |
g t 
2024 Yaz Olimpiyatları'nda erkekler 800 metre, 7-10 Ağustos 2024 tarihleri arasında Fransa'nın başkenti Paris'teki Stade de France'da dört tur üzerinden gerçekleştirildi. Bu, erkekler 800 metrenin Yaz Olimpiyatları'nda 30. kez düzenlenişiydi. Toplam 48 atlet giriş standardı ya da sıralamaya göre etkinliğe katılmaya hak kazanmıştır.
Arka plan

Erkekler 800 metre Olimpiyat atletizm programında 1896'daki ilk edisyondan beri yer almaktadır.
| Rekor | Sporcu (Ülke) | Derece (s) | Konum | Tarih |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Dünya rekoru |  David Rudisha (KEN) | 1:40.91 | Londra, Birleşik Krallık | 9 Ağustos 2012 |
| Olimpiyat rekoru |  David Rudisha (KEN) | 1:40.91 | Londra, Birleşik Krallık | 9 Ağustos 2012 |
| Dünya lideri |  Cemal Secati (ALG) | 1:41.46 | Fontvieille, Monako | 12 Temmuz 2024 |
| Bölge rekoru | Sporcu (Ülke) | Derece (s) |
| --- | --- | --- |
| Afrika (rekorlar) |  David Rudisha (KEN) | 1:40.91 DR |
| Asya (rekorlar) |  Yusuf Saad Kamil (BHR) | 1:42.79 |
| Avrupa (rekorlar) |  Wilson Kipketer (DEN) | 1:41.11 |
| Güney Amerika (rekorlar) |  Joaquim Cruz (BRA) | 1:41.77 |
| Kuzey, Orta Amerika ve Karayipler (rekorlar) |  Donavan Brazier (USA) | 1:42.34 |
| Okyanusya (rekorlar) |  Joseph Deng (AUS) | 1:43.99 |
Elemeler

Erkekler 800 metre etkinliği için eleme dönemi 1 Temmuz 2023 ile 30 Haziran 2024 tarihleri arasında gerçekleşti. Bu süre zarfında 48 atlet bu etkinliğe katılmaya hak kazandı. Her ülke için en fazla üç atlet olmak üzere, 1:44.70 saniye veya daha hızlı bir derece koşarak ya da World Athletics Rankings'e göre bu yarışmaya katılım sağladılar.
Turlar > Eleme serileri

Eleme serileri 7 Ağustos'ta yapıldı ve sabah 11.55'te (UTC+2) başladı.
Turlar > Eleme serileri > 1. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Eliott Crestan |  Belçika | 1:45.51 | 0Q0 |
| 2 | Marco Arop |  Kanada | 1:45.74 | 0Q0 |
| 3 | Peyton Craig |  Avustralya | 1:45.81 | 0Q0 |
| 4 | Handal Roban |  Saint Vincent ve Grenadinler | 1:46.00 |  |
| 5 | Abdelati El Guesse |  Fas | 1:46.91 |  |
| 6 | Tumo Nkape |  Botsvana | 1:46.99 |  |
| 7 | Ebu Bekir Haydar Abdullah |  Katar | 1:48.42 |  |
| 8 | James Preston |  Yeni Zelanda | 1:48.50 |  |
| 9 | Abraham Guem |  Güney Sudan | 1:48.74 |  |
Turlar > Eleme serileri > 2. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Gabriel Tual |  Fransa | 1:45.13 | 0Q0 |
| 2 | Mark English |  İrlanda | 1:45.15 | 0Q0 |
| 3 | Tshepiso Masalela |  Botsvana | 1:45.58 | 0Q0 |
| 4 | Jakub Dudycha |  Çekya | 1:45.62 |  |
| 5 | Koitatoi Kidali |  Kenya | 1:45.84 |  |
| 6 | Edose Ibadin |  Nijerya | 1:46.56 |  |
| 7 | Mohamed Ali Gouaned |  Cezayir | 1:47.34 |  |
| 8 | Ali Idow Hassan |  Somali | 1:48.72 |  |
| 9 | Mohammed Dwedar |  Filistin | 1:54.83 |  |
Turlar > Eleme serileri > 3. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Emmanuel Wanyonyi |  Kenya | 1:44.64 | 0Q0 |
| 2 | Catalin Tecuceanu |  İtalya | 1:44.80 | 0Q0 |
| 3 | Andreas Kramer |  İsveç | 1:44.93 | 0Q0 |
| 4 | Adrián Ben |  İspanya | 1:45.03 |  |
| 5 | Ryan Clarke |  Hollanda | 1:45.56 |  |
| 6 | Joseph Deng |  Avustralya | 1:45.87 |  |
| 7 | Tibo De Smet |  Belçika | 1:46.03 |  |
| 8 | Brandon Miller |  Amerika Birleşik Devletleri | 1:46.34 |  |
| 9 | Yervand Mkrtçyan |  Ermenistan | 1:49.91 |  |
Turlar > Eleme serileri > 4. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Cemal Secati |  Cezayir | 1:45.84 | 0Q0 |
| 2 | Elliot Giles |  Büyük Britanya | 1:45.93 | 0Q0 |
| 3 | Hobbs Kessler |  Amerika Birleşik Devletleri | 1:46.15 | 0Q0 |
| 4 | Simone Barontini |  İtalya | 1:46.33 |  |
| 5 | Elvin Josué Canales |  İspanya | 1:46.48 |  |
| 6 | Pieter Sisk |  Belçika | 1:46.60 |  |
| 7 | Peter Bol |  Avustralya | 1:47.50 |  |
| 8 | Dennick Luke |  Dominika | 1:47.54 |  |
| 9 | Musa Suliman |  Mülteci Olimpik Takımı | 1:49.61 |  |
Turlar > Eleme serileri > 5. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Ben Pattison |  Büyük Britanya | 1:45.56 | 0Q0 |
| 2 | Edmund Du Plessis |  Güney Afrika | 1:45.73 | 0Q0 |
| 3 | Wyclife Kinyamal |  Kenya | 1:45.86 | 0Q0 |
| 4 | Benjamin Robert |  Fransa | 1:45.92 |  |
| 5 | Navasky Anderson |  Jamaika | 1:46.82 |  |
| 6 | Tobias Grønstad |  Norveç | 1:46.85 |  |
| 7 | Mateusz Borkowski |  Polonya | 1:47.50 |  |
| 8 | José Antonio Maita |  Venezuela | 1:48.02 |  |
| 9 | Chhun Bunthorn |  Kamboçya | 1:53.31 |  |
Turlar > Eleme serileri > 6. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Mohamed Attaoui |  İspanya | 1.44.81 | 0Q0 |
| 2 | Bryce Hoppel |  Amerika Birleşik Devletleri | 1:45.24 | 0Q0 |
| 3 | Max Burgin |  Büyük Britanya | 1:45.36 | 0Q0 |
| 4 | Corentin Le Clezio |  Fransa | 1:45.42 |  |
| 5 | Jesús Tonatiú López |  Meksika | 1:45.82 |  |
| 6 | Tom Dradriga |  Uganda | 1:46.05 |  |
| 7 | Kethobogile Haingura |  Botsvana | 1:46.46 |  |
| 8 | Slimane Moula |  Cezayir | 1:46.71 |  |
Turlar > Repesaj turu

Repesaj turu 8 Ağustos'ta yapıldı ve öğleden sonra saat 12.00'de (UTC+2) başladı.
Turlar > Repesaj turu > 1. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Kethobogile Haingura |  Botsvana | 1:45.52 | 0Q0 |
| 2 | Slimane Moula |  Cezayir | 1:45.67 |  |
| 3 | Corentin Le Clezio |  Fransa | 1:45.72 |  |
| 4 | Peter Bol |  Avustralya | 1:46.12 |  |
| 5 | Tom Dradriga |  Uganda | 1:46.15 |  |
| 6 | Dennick Luke |  Dominika | 1:46.81 |  |
| 7 | Edose Ibadin |  Nijerya | 1:49.09 |  |
| 8 | Chhun Bunthorn |  Kamboçya | 1:53.42 |  |
|  | Abdelati El Guesse |  Fas | 0DNS0 |  |
Turlar > Repesaj turu > 2. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Jesús Tonatiú López |  Meksika | 1:45.13 | 0Q0 |
| 2 | Adrián Ben |  İspanya | 1:45.37 |  |
| 3 | Pieter Sisk |  Belçika | 1:45.49 |  |
| 4 | Handal Roban |  Saint Vincent ve Grenadinler | 1:45.80 |  |
| 5 | Navasky Anderson |  Jamaika | 1:46.01 |  |
| 6 | Koitatoi Kidali |  Kenya | 1:46.37 |  |
| 7 | Jakub Dudycha |  Çekya | 1:49.94 |  |
| 8 | Yervand Mkrtçyan |  Ermenistan | 1:50.07 |  |
| 9 | Musa Suliman |  Mülteci Olimpik Takımı | 1:50.11 |  |
Turlar > Repesaj turu > 3. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Simone Barontini |  İtalya | 1:45.56 | 0Q0 |
| 2 | Benjamin Robert |  Fransa | 1:45.83 |  |
| 3 | José Antonio Maita |  Venezuela | 1:46.44 |  |
| 4 | Tibo De Smet |  Belçika | 1:46.59 |  |
| 5 | Joseph Deng |  Avustralya | 1:48.58 |  |
| 6 | James Preston |  Yeni Zelanda | 1:50.53 |  |
|  | Ebu Bekir Haydar Abdullah |  Katar | 0DNS0 |  |
|  | Ali Idow Hassan |  Somali | 0DNS0 |  |
Turlar > Repesaj turu > 4. seri

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Brandon Miller |  Amerika Birleşik Devletleri | 1:44.21 | 0Q0 |
| 2 | Mohamed Ali Gouaned |  Cezayir | 1:44.37 | 0q0, = |
| 3 | Tobias Grønstad |  Norveç | 1:44.57 | 0q0,  |
| 4 | Elvin Josué Canales |  İspanya | 1:44.65 |  |
| 5 | Ryan Clarke |  Hollanda | 1:44.70 |  |
| 6 | Mateusz Borkowski |  Polonya | 1:45.27 |  |
| 7 | Tumo Nkape |  Botsvana | 1:45.57 |  |
| 8 | Abraham Guem |  Güney Sudan | 1:49.45 |  |
| 9 | Mohammed Dwedar |  Filistin | 1:54.83 |  |
Turlar > Yarı finaller

YYarı finaller 9 Ağustos'ta yapıldı ve sabah 11.30'da (UTC+2) başladı.
Turlar > Yarı finaller > 1. yarı final

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Cemal Secati |  Cezayir | 1:45.08 | 0Q0 |
| 2 | Tshepiso Masalela |  Botsvana | 1:45.33 | 0Q0 |
| 3 | Catalin Tecuceanu |  İtalya | 1:45.38 |  |
| 4 | Ben Pattison |  Büyük Britanya | 1:45.57 |  |
| 5 | Brandon Miller |  Amerika Birleşik Devletleri | 1:45.79 |  |
| 6 | Mark English |  İrlanda | 1:45.97 |  |
| 7 | Andreas Kramer |  İsveç | 1:46.73 |  |
| 8 | Jesús Tonatiú López |  Meksika | 1:50.38 |  |
Turlar > Yarı finaller > 2. yarı final

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Marco Arop |  Kanada | 1:45.05 | 0Q0 |
| 2 | Gabriel Tual |  Fransa | 1:45.16 | 0Q0 |
| 3 | Wyclife Kinyamal |  Kenya | 1:45.29 |  |
| 4 | Edmund du Plessis |  Güney Afrika | 1:45.34 |  |
| 5 | Elliot Giles |  Büyük Britanya | 1:45.46 |  |
| 6 | Hobbs Kessler |  Amerika Birleşik Devletleri | 1:46.20 |  |
| 7 | Tobias Grønstad |  Norveç | 1:46.37 |  |
| 8 | Mohamed Ali Gouaned |  Cezayir | 1:46.52 |  |
Turlar > Yarı finaller > 3. yarı final

| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Emmanuel Wanyonyi |  Kenya | 1:43.32 | 0Q0 |
| 2 | Bryce Hoppel |  Amerika Birleşik Devletleri | 1:43.41 | 0Q0 |
| 3 | Max Burgin |  Büyük Britanya | 1:43.50 | 0q0,  |
| 4 | Mohamed Attaoui |  İspanya | 1:43.69 | 0q0 |
| 5 | Eliott Crestan |  Belçika | 1:43.72 |  |
| 6 | Peyton Craig |  Avustralya | 1:44.11 |  |
| 7 | Kethobogile Haingura |  Botsvana | 1:44.95 |  |
| 8 | Simone Barontini |  İtalya | 1:46.17 |  |
Turlar > Final

Final 10 Ağustos'ta akşam saat 19.25'te (UTC+2) başladı.
| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Emmanuel Wanyonyi |  Kenya | 1:41.19 |  |
|  | Marco Arop |  Kanada | 1:41.20 |  |
|  | Cemal Secati |  Cezayir | 1:41.50 |  |
| 4 | Bryce Hoppel |  Amerika Birleşik Devletleri | 1:41.67 |  |
| 5 | Mohamed Attaoui |  İspanya | 1:42.08 |  |
| 6 | Gabriel Tual |  Fransa | 1:42.14 |  |
| 7 | Tshepiso Masalela |  Botsvana | 1:42.82 |  |
| 8 | Max Burgin |  Büyük Britanya | 1:43.84 |  |
Gaston Bachelard

| Gaston Bachelard |
| --- | --- |

Doğumu: 27 Temmuz 1884(1884-07-27) Bar-sur-Aube
Ölümü: 16 Ekim 1962 (78 yaşında) Paris 
Çağı: 20. yüzyıl felsefesi
Okulu: Kıta felsefesi
İlgi alanları: Tarihsel epistemoloji Yapılandırmacı epistemoloji Bilim tarihi ve felsefesi Sanat felsefesi Psikanaliz Edebiyat teorisi Eğitim
Önemli fikirleri: Epistemolojik kopuş
 Etkilendikleri Alexandre Koyré, Georges Canguilhem, Thomas S. Kuhn, Michel Foucault, Louis Althusser, Dominique Lecourt, François Dagognet, Don Ihde 
 Etkiledikleri Émile Meyerson, Auguste Comte 
İmzası: 
Gaston Bachelard, (27 Haziran 1884, Bar-sur-Aube - 16 Ekim 1962, Paris) Fransız filozof, yazar.
Hayatı

27 Temmuz 1884'te Bar-sur-Aube'da doğdu. Ortaöğrenimini Bar-sur-Aube'da tamamladı. Önce 1903-1905 yılları arasında Remiremont'ta Posta ve Telgraf İdaresi'nde, ardından 1907-1913 yılları arasında Paris'te Posta ve Telgraf İdaresi'nde çalıştı. 1912 yılında Matematik Bilimleri'nde yükseköğrenim diplomasını aldı. Ekim 1919'da ortaöğretim kadrosunda yer aldı, 1922 yılında felsefe, 1927 yılında da Sorbonne'da edebiyat doktoru unvanını aldı. 1930 yılında Dijon Edebiyat Fakültesi'nde felsefe profesörlüğüne başladı. 1940 yılında ise on dört yıl boyunca profesör olarak yer alacağı Sorbonne Bilim Felsefesi ve Tarihi Kürsüsü'ne girdi. Bilim Tarihi Enstitüsü yöneticiliği yapması da aynı yıllara rastlar. 1951 yılında Légion d'honneur nişanı ile ödüllendirildi.
Gaston Bachelard, 16 Ekim 1962'de Pariste öldü.
Eserleri

1934: Le Nouvel Esprit Scientifique
1936: La Dialectique de la durée
1937: L'Expérience de l'espace dans la physique contemporaine
1938: La formation de l'esprit scientifique
1938: Contribution à une psychanalyse de la connaissance objective
1938: La psychanalyse du feu (Ateşin Psikanalizi, Bağlam Yay., 2000)
1940: Lautréamont
1940: La Philosophie du Non (Yok Felsefesi, YKY, 1995)
1942: L'Eau et les Rêves. Essai sur l'imagination de la matière
1943: L'Air et les Songes. Essai sur l'imagination du mouvement
1948: La Terre et les Rêveries du repos. Essai sur les images de l'intimité
1951: L'Activité rationaliste de la physique contemporaine
1953: Le Matérialisme rationnel
1957: La Poétique de l'espace (Mekânın Poetikası, Kesit, 1996)
1960: La Poétique de la rêverie
1961: La Flamme d'une chandelle
1970: Le Droit de rêver, ölümünden sonra yayımlanmış bir derleme.
Konuyla ilgili yayınlar

Dominique Lecourt, L’épistémologie historique de Gaston Bachelard (1969). Vrin, Paris, 11e édition augmentée, 2002.
Dominique Lecourt, Pour une critique de l’épistémologie : Bachelard, Canguilhem, Foucault (1972, réed. Maspero, Paris, 5e éd. 1980).
Dominique Lecourt, Bachelard, Epistémologie, textes choisis (1971). PUF, Paris, 6e édition, 1996.
Dominique Lecourt, Bachelard, le jour et la nuit, Grasset, Paris, 1974.
Cristina Chimisso. (2001). Gaston Bachelard: Critic of Science and the Imagination, Routledge.
Dagognet, F. (1970). "Bachelard, Gaston". Dictionary of Scientific Biography. 1. New York: Charles Scribner's Sons. ss. 365-366. ISBN 0684101149.
Buzz Işıkyılı

Buzz heykeli, Wellington
Buzz Işıkyılı, Disney-Pixar Oyuncak Hikâyesi filminde ikinci karakteridir ve Işıkyılı'nın ana Kahramanıdır. Aynı zamanda Buzzy olarak bilinir ve uçabilir. Tim Allen tarafından seslendirilmiş, son filmde Chris Evans tarafından seslendirilmiştir.
Oyuncak Hikâyesi, Oyuncak Hikâyesi 2, Oyuncak Hikâyesi 3 ve Oyuncak Hikâyesi 4'te yer alır.
Phelekezela Mphoko

Phelekezela Mphoko (2006)
Phelekezela Mphoko (11 Haziran 1940 - 6 Aralık 2024), Zimbabveli diplomat ve siyasetçi. Mphoko, Afrika ülkesi Zimbabve'de istifa eden Robert Mugabe'nin yerine 21 Kasım 2017-24 Kasım 2017 tarihleri arasında geçici olarak devlet başkanlığı makamında bulunmuştur.
Ülkesinin 1980 yılında bağımsızlığını elde etmesinin ardından Zimbabve'nin büyükelçisi olarak Botsvana, Rusya ve Güney Afrika Cumhuriyeti'nde görev alan Mphoko, 10 Aralık 2014 tarihinde devlet başkanı Robert Mugabe tarafından ikinci başkan yardımcısı olarak atanmıştır. 12 Aralık 2014 tarihinde yemin ederek göreve başlayan Mphoko, bu görevi devlet başkanı Mugabe'nin 21 Kasım 2017 tarihindeki istifasına kadar sürdürmüştür. Bu süreçte birinci başkan yardımcısı Emmerson Mnangagwa'nın Mugabe tarafından görevden alınması sonrası gelişen olaylar neticesinde gerçekleştirilen askerî darbe sonrası Mugabe ev hapsine alınmış ve görevinden ayrılması talep edilmiştir. Bu talebe uzun süre direnen Mugabe, 21 Kasım 2017 tarihinde meclise gönderdiği mektup ile görevinden istifa ettiğini bildirmiştir. Söz konusu tarihte birinci başkan yardımcılığı görevi de boşta olduğu için Mphoko geçici olarak devlet başkanlığı görevini üstlenerek makama gelmiştir.
24 Kasım 2017 tarihinde Mnangagwa'nın yeni devlet başkanı olarak yemin etmesi neticesinde görevi Mnangagwa'ya devrederek makamdan ayrılmıştır.
Dünyanın Merkezine Seyahat

Başlığın diğer anlamları için Dünyanın Merkezine Yolculuk (film) sayfasına bakınız.
Dünyanın Merkezine Yolculuk veya Arzın Merkezine Seyahat (Fransızca adı: Voyage au centre de la Terre), Jules Verne tarafından yazılan klasikleşmiş bir bilimkurgu romanı. İlk olarak 1864 yılında Fransızca olarak yayımlandıktan sonra 1867'de genişletilmiş baskısı yayımlandı.
Silahtarağa Elektrik Santrali

| --- | --- |
Elektrik santralinin 1920 yılına ait bir görüntüsü

Genel bilgiler
Durum: İstanbul Bilgi Üniversitesi'nin Santralistanbul yerleşkesi ve müze olarak kullanılmakta.
Tür: Elektrik santrali
Mimari tarz: Birinci Ulusal Mimarlık Akımı
Konum: Silahtarağa, Eyüpsultan
Adres: Kazım Karabekir Cad. No:2
Şehir: İstanbul
Ülke: Türkiye
Koordinatlar: 41°04′02″K 28°56′45″D﻿ / ﻿41.06722°K 28.94583°D﻿ / 41.06722; 28.94583
Mevcut kullanan: İstanbul Bilgi Üniversitesi
Temel atma: 1911
Tamamlanma: 1914
Yenileme: 2004-2007
Kapanma: 1983
Sahip: Osmanlı İmparatorluğu
Yenileme bilgileri
Mimarlık firması:  Emre Arolat Architects  Nevzat Sayın Mimarlık Hizmetleri  Mimarlar ve Han Tümertekin 
Ödüller: DASA Ödülü
Resmî site
santralistanbul.org
Silahtarağa Elektrik Santrali, Silahtarağa Termik Santrali ya da kısaca Silahtarağa Santrali, İstanbul'da bulunan eski bir enerji üretim tesisidir. 1914 yılında, Osmanlı İmparatorluğu döneminde kurulan kömür yakıtlı santral, kurulduğu tarihten, kapılarını kapattığı 1983 yılına değin İstanbul'un enerji gereksiniminin karşılanmasında kullanıldı. 20 yıl metruk durumda kaldıktan sonra, İstanbul Bilgi Üniversitesi tarafından 20 yıllığına kiralandı ve tesis restore edilerek üniversite yerleşkesi, müze ve sanat galerisi olarak hizmet vermeye başladı. 2007'de yenilenmiş biçimde açılan tesis, günümüzde Santralistanbul olarak hizmet vermeye devam etmektedir.
Konumu

Silahtarağa Elektrik Santrali, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda, Eyüpsultan ilçesine bağlı Emniyettepe mahallesi sınırları içinde bulunmaktadır. Ancak santralin bulunduğu bölge, III. Selim'in silahtarı Seyit Abdullah Ağa'nın yörenin geçmişindeki oynadığı önemli rol nedeniyle Silahtarağa olarak anılmaktadır. Tesis de bu nedenle halk arasında Silahtarağa Santrali olarak da adlandırılmıştır
Santral, Haliç'in karanın içine sokulduğu en iç noktada; Alibey ve Kâğıthane derelerinin birleşerek Haliç'e döküldüğü noktada 118 bin m²lik bir alanda kurulmuştur. Günümüzde üniversite, müze ve sanat galerisi olarak kullanılan santral bölgenin işlek merkezlerinden biri olmuştur. Gaziosmanpaşa, Fatih, Kâğıthane ve Şişli gibi merkezlere yakınlığı nedeniyle pek çok İETT hattının kesişim noktasında kalan santrale toplu taşımayla ulaşım İETT'nin 36T, 37T, 399B, 44B, 47, 47E, 47Ç, 49, 49B, 49G, 49Y, 50D ve TM3 numaralı hatlarıyla mümkündür.
Geçmişi

1902 yılında Tarsus yakınlarında kurulan küçük çaplı bir hidroelektrik santralin dışında, Silahtarağa Santrali, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk enerji tesisiydi. Sultan Abdülhamit elektriğin İstanbul'a gelmesini 8 yıl geciktirmiştir (1902-1910).  Kronolojik olarak ilk tesis olmasa da, ülke sınırları içinde bir kente hizmet vermesi amacıyla yapılan ilk tesisti. Tesisin kurulması için ilk adım 1910 yılında devlet tarafından açılan ihaleyle atılmıştır. İhaleyi Avusturya-Macaristan İmparatorluğu sermayeli Ganz Electric Company kazandı. Şirket 1911 yılında, Brüksel Bankası (Fransızca: Banque de Bruxelles) ve Macar Kredi Genel Bankası'ndan (Fransızca: Banque Générale de Credit Hongrois) aldığı finansal destekle Osmanlı Anonim Elektrik Şirketi'ni kurdu ve devletten 50 yıllık elektrik üretim imtiyazı almış oldu. Yapılan etütler sonucunda İstanbul'da hidroelektrik güç elde etmeye uygun su kaynağı bulunmadığına kanaat getirilince kömür yakıtlı bir tesis kurulması kararlaştırıldı. Şirket derhâl Silahtarağa semtinde bir termik santral kurma işlemlerine başladı.
1913 yılında tamamlanarak kullanıma girmesi planlansa da o yıl aşırı yağışlar nedeniyle bölgeyi etkileyen su baskınları ve Balkan Savaşı'nın etkileri tesisin açılmasını geciktirdi. Tesis 11 Şubat 1914'te resmen açılışını yaptı. Üretilen elektrik ilk olarak İstanbul tramvaylarına ve Osmanlı sultanının o dönemde yaşadığı Dolmabahçe Sarayı'na verildi. Böylece İstanbul'da havagazına bir alternatif enerji türü doğmuş oldu. Şirketin kurucu sahibi aynı yıl içinde santrali Belçika menşeli SOFINA şirketine devretti.
Santralde kullanılması için gereksinim duyulan kömür Zonguldak'tan denizyoluyla getiriliyordu. 1915 yılında Rus donanması kömür taşıyan Şirket-i Hayriye gemilerini batırdığı için hem güvenliği sağlamak; hem de işleyişi hızlandırmak amacıyla İstanbul'un kuzeyindeki linyit ocaklarıyla santralin bulunduğu Silahtarağa semti arasında bir dekovil tren hattı kuruldu.
Kurulduktan kısa bir süre sonra tramvayların yanı sıra Suriçi, İstinye ve Pera bölgelerine elektrik vermeye başladı. Harbiye Nezareti tarafından İstanbul atlı tramvaylarının tüm atları 30 bin altın karşılığında satın alınmış olduğundan; santralde üretilen elektrik ağır aksak işleyen İstanbul toplu taşımacılığına da çare oldu. Pera bölgesinin aydınlatma imtiyazını elinde bulunduran Pera Şirketi'yle yaşanan imtiyaz çatışması çözüme kavuşunca elektrikle çalışan tramvaylar hizmete sokuldu. İlk elektrikli tramvaylar 20 Şubat 1914 tarihinde Karaköy Meydanı'nda yapılan törenle Galata Köprüsü üzerinden geçtiler. 1920 yılında başlayarak santralden elde edilen elektrikle cadde ve sokaklar da aydınlatılmaya başlandı.