stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
5-Hidroksitriptofan
Fizyolojik Rolü ve Serotonin Üretimi

5-HTP, serotonin üretiminde önemli bir ara bileşiktir:
L-Triptofan → 5-Hidroksitriptofan (5-HTP) → Serotonin (5-HT)
Serotonin daha sonra melatonin gibi diğer nörotransmitterlerin üretiminde de görev alır. Bu süreç, uyku düzeni, ruh hali ve bilişsel işlevler üzerinde etkili olabilir.
Kullanım Alanları ve Faydaları > 1. Depresyon ve Anksiyete

5-HTP'nin serotonin seviyelerini artırarak depresyon ve anksiyete belirtilerini hafiflettiği gösterilmiştir. Çeşitli klinik çalışmalar, 5-HTP'nin hafif ve orta şiddetli depresyon vakalarında seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI'lar) ile benzer etki gösterebileceğini ortaya koymuştur.
Kullanım Alanları ve Faydaları > 2. Uyku Bozuklukları ve Melatonin Üretimi

5-HTP'nin melatonin üretimini artırması, uyku bozukluklarının tedavisinde etkili olabileceğini göstermektedir. İnsomnia hastalarında uykuya dalma süresini kısalttığı ve uyku kalitesini artırdığı bildirilmiştir.
Kullanım Alanları ve Faydaları > 3. Migren ve Baş Ağrıları

Bazı araştırmalar, 5-HTP'nin migren ataklarının sıklığını ve şiddetini azaltmada etkili olabileceğini göstermiştir.
Kullanım Alanları ve Faydaları > 4. Fibromiyalji

Fibromiyalji hastalarında 5-HTP kullanımının kas ağrıları ve yorgunluğu azalttığı gösterilmiştir.
Kullanım Alanları ve Faydaları > 5. Obezite ve Kilo Kontrolü

5-HTP'nin iştahı baskılayıcı etkisi olduğu ve kilo kontrolüne yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Yan Etkiler ve Güvenlik

5-HTP genellikle güvenli kabul edilse de, bazı yan etkileri olabilir:
Mide bulantısı
Kusma
Karın ağrısı
İştah azalması
Serotonin Sendromu (yüksek dozlarda SSRI veya MAOI ilaçları ile birlikte kullanıldığında)
Dikkat Edilmesi Gerekenler:
Antidepresan ilaçlarla birlikte kullanılmamalıdır.
Serotonin Sendromu riski taşıyan hastalarda dikkatli olunmalıdır.
5-HTP'nin Besin Takviyesi Olarak Kullanımı

Besin takviyesi olarak 5-HTP genellikle 50-300 mg/gün doz aralığında kullanılır. Ancak, herhangi bir takviye kullanmadan önce doktor tavsiyesi alınması önerilir.
Sonuç

5-Hidroksitriptofan (5-HTP), vücutta serotonin üretimi için önemli bir ara madde olup, depresyon, anksiyete, uyku bozuklukları, migren ve fibromiyalji gibi çeşitli durumların tedavisinde potansiyel faydalar sunmaktadır. Ancak, yüksek dozlarda veya ilaçlarla etkileşim halinde ciddi yan etkilere yol açabileceğinden dikkatli kullanılması gerekmektedir.
Audrey Hepburn

| Audrey Hepburn |
| --- | --- |

Doğum: Audrey Kathleen Ruston 4 Mayıs 1929(1929-05-04) Ixelles, Brüksel Bölgesi, Belçika
Ölüm: 20 Ocak 1993 (63 yaşında) Tolochenaz, İsviçre
Diğer ad(lar)ı: Edda van Heemstra
Etkin yıllar: 1948–1989
Boy: 1,68 m (5 ft 6 in)
Evlilik: Mel Ferrer (1954–1968) Andrea Dotti (1969–1982)
Çocuk(lar): Sean Hepburn Ferrer (d.1960) Luca Dotti (d.1970)
İmza

Audrey Hepburn (İngilizce telaffuz: [ˈɔːdri ˈhɛpˌbɜrn]; doğum Audrey Kathleen Ruston; 4 Mayıs 1929 – 20 Ocak 1993), Hollanda asıllı İngiliz Hollywood yıldızı, hayırsever ve moda ikonudur.
Hayatı

Belçika'nın Ixelles, Brüksel Bölgesi kentinde doğdu. Annesi Hollandalı bir barones, babası zengin bir İngiliz bankacıydı. Anne ve babası, Audrey henüz bir yaşındayken boşandı ve Audrey annesinin yanında kaldığından babasını bir daha göremedi. 10 yaşındayken annesi başka bir adamla evlendi ve Hepburn üvey babası ile birlikte Nazi işgali altındaki Hollanda'ya göç etmek zorunda kaldı. Burada oldukça zor bir çocukluk geçiren Hepburn'un sinemaya büyük ilgisi vardı ve oyuncu olmanın düşlerini kuruyordu. Savaşın bitmesinden sonra Londra'ya gidip bir bale okuluna yazıldı ve bir süre sonra modellik yapmaya başladı.
Oyuncu olabilmek için İngiltere'ye giden Hepburn, ilk filmi "Young Wives Tale"da (1951) rol aldığında 22 yaşındaydı. Bu ilk filminde güzelliği ve zarafeti ile izleyen herkesin dikkatini çeken Hepburn hızlı bir yükselişe geçti.
"Monte Carlo Baby", "Lavender Hill Mob" ve "Secret People" gibi filmlerde oynadıktan sonra Hepburn, 1952 yılında rol aldığı "Roman Holiday" ile büyük başarı kazandı. Bir prensesi canlandırdığı "Roman Holiday" Hepburn'un ilk başrolüydü ve Gregory Peck ile birlikte rol aldığı film sayesinde En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü'nü kazandı. Bu ödül onu bir anda yıldız mertebesine yükseltti ve Hepburn hızını hiç kaybetmeden art arda başarılı yapımlarda rol aldı.
1954 yılında usta yönetmen Billy Wilder'ın "Sabrina" adlı filminde ünlü oyuncu Humphrey Bogart ile rol alan Hepburn, bu filminden bir Oscar adaylığı kazandı. Filmin çekim sürecinde kıyafetlerini tasarlayan Hubert de Givenchy ile tanıştı ve hayatı boyunca arkadaş kaldılar. Daha sonra Hepburn "War And Peace", "Funny Face", "Love in the Afternoon", "Green Mansions" ve "The Unforgiven" gibi filmlerde rol aldı. 1957 yılındaki Billy Wilder Love in the Afternoon filminde Gary Cooper ile oynadı. Bu gibi dönemin en ünlü yönetmenleri ve aktörleri ile çalışan Hepburn çalıştığı herkesi kendine hayran bırakıyordu. Güzel ve yetenekli bir oyuncu kabul edilmesinin yanında aynı zamanda zarif bir hanımefendi olarak öne çıkmıştı. Yıldız daha sonra "My Fair Lady", "Breakfast at Tiffany's" ve "Wait Until Dark" gibi filmlerle büyük başarı kazandı. 1962 yılında Tiffany'de Kahvaltı filminde George Peppard ile başrolleri paylaştı ve bu film usta yönetmen Blake Edwards tarafından çekildi. Bu filmde gelgitler yaşayan bir kadının iç dünyasını oynadı.
Audrey Hepburn başarılı oyunculuk kariyerinin yanında birçok yıldız oyuncu gibi özel hayatıyla da sürekli gündemde kaldı. Gerek William Holden ile yaşadığı aşk gerek Mel Ferrer ile yaptığı sorunlu evlilik tüm dünya tarafından yakından takip edildi. Hepburn'un Mel Ferrer'den Sean adında bir oğlu ve Dr. Andrea Dotti'den Luca adında bir oğlu vardır.
1967 yılından sonra sinemada eskisi kadar aktif olarak yer almadı. 1970'lerin sonlarında sinemaya yeniden dönen Hepburn, 1989 yılında son filmini çekti. Audrey Hepburn 20 Ocak 1993 tarihinde İsviçre'de bağırsak kanseri nedeniyle öldüğünde 63 yaşındaydı. Hepburn'un mezarı şu an İsviçre'de bulunmaktadır.
Kariyeri

Audrey Hepburn tüm oyunculuk kariyeri boyunca sayısız ödülün sahibi oldu. 1954'te "Roman Holiday" ile kazandığı Oscar'ın yanında tam 4 kez En İyi Kadın Oyuncu Oscar'ına aday gösterilmiş, 2 kez İngiliz Film Akademisi Ödülleri BAFTA'yı kazanmış ve 2 kez de aday olmuş, 2 adet Altın Küre Ödülü kazanmıştır. Bunların yanında, Amerikan eğlence sektörünün en önemli ödülleri olan Emmy, Grammy, Oscar ve Tony ödüllerinin (EGOT) hepsinden yarışma alanlarında (onur ödülleri dışında) en az bir kere kazanmış 5. kişidir.
Çalışmaları > Filmografi

| Yıl | Film | Rol | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1948 | Nederlands in 7 lessen (İngilizce: "Dutch in Seven Lessons") (Türkçe: "7 Derste Hollandaca" | Airline Stewaress | Belgesel |
| 1951 | One Wild Oat | Otel resepsiyonisti |  |
| 1951 | Laughter in Paradise | Sigara Kızı |  |
| 1951 | Monte Carlo Baby | Linda Farell | Gigi'nin çekimi ve kastı seçilirken Fransız yazar Colette tarafından keşfedildi |
| 1951 | Young Wives' Tale | Eve Lester |  |
| 1951 | The Lavender Hill Mob | Chiquita |  |
| 1952 | The Secret People | Nora Brentano |  |
| 1952 | Nous irons à Monte Carlo (English: "We Will Go to Monte Carlo") | Melissa Walter | Monte Carlo Baby filminin Fransız versiyonu |
| 1953 | Roman Holiday | Prenses Ann | En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü BAFTA En İyi Kadın Oyuncu Ödülü  En İyi Kadın Film Oyuncusu Altın Küre Ödülü - Dram |
| 1954 | Sabrina | Sabrina Fairchild | Adaylık - En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü Adaylık - BAFTA En İyi Kadın Oyuncu Ödülü |
| 1956 | War and Peace | Natasha Rostova | Adaylık - BAFTA En İyi Kadın Oyuncu Ödülü Adaylık - En İyi Kadın Film Oyuncusu Altın Küre Ödülü - Dram |
| 1957 | Funny Face | Jo Stockton |  |
| 1957 | Love in the Afternoon | Ariane Chavasse/Thin Girl | Adaylık - En İyi Kadın Oyuncu Altın Küre Ödülü - Müzikal veya Komedi Filmi |
| 1959 | Green Mansions | Rima | Directed by Mel Ferrer |
| 1959 | The Nun's Story | Sister Luke (Gabrielle van der Mal) | BAFTA En İyi Kadın Oyuncu Ödülü  Adaylık - En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü Adaylık - En İyi Kadın Film Oyuncusu Altın Küre Ödülü - Dram |
| 1960 | The Unforgiven | Rachel Zachary |  |
| 1961 | Breakfast at Tiffany's | Holly Golightly | Adaylık - En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü |
| 1961 | The Children's Hour | Karen Wright |  |
| 1963 | Öldüren Şüphe (film, 1963) | Regina "Reggie" Lampert | BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role Adaylık - En İyi Kadın Oyuncu Altın Küre Ödülü - Müzikal veya Komedi Filmi |
| 1964 | Paris When It Sizzles | Gabrielle Simpson |  |
| 1964 | My Fair Lady | Eliza Doolittle | Adaylık - En İyi Kadın Oyuncu Altın Küre Ödülü - Müzikal veya Komedi Filmi |
| 1966 | How to Steal a Million | Nicole Bonnet |  |
| 1967 | Two for the Road | Joanna Wallace | Adaylık - En İyi Kadın Oyuncu Altın Küre Ödülü - Müzikal veya Komedi Filmi |
| 1967 | Wait Until Dark | Susy Hendrix | Adaylık - En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü Adaylık- En İyi Kadın Film Oyuncusu Altın Küre Ödülü - Dram |
| 1976 | Robin and Marian | Lady Marian |  |
| 1979 | Bloodline | Elizabeth Roffe | Tek R-rated filmi |
| 1981 | They All Laughed | Angela Niotes |  |
| 1989 | Always | Hap |  |
Çalışmaları > Televizyon ve tiyatro

| Yıl | İsim | Rolü | Diğer bilgiler |
| --- | --- | --- | --- |
| 1949 | High Button Shoes | Chorus Girl | Müzikal tiyatro |
| 1949 | Sauce Tartare | Chorus Girl | Müzikal tiyatro |
| 1950 | Sauce Piquante | Featured Player | Müzikal tiyatro |
| 1951 | Gigi | Gigi |  |
| 1952 | CBS Television Workshop |  |  |
| 1954 | Ondine | Water Nymph | En İyi Kadın Oyuncu Tony Ödülü (Oyun) |
| 1957 | Mayerling | Maria Vetsera |  |
| 1987 | Love Among Thieves | Baroness Caroline DuLac | Televizyon filmi. |
| 1993 | Gardens of the World with Audrey Hepburn | Kendisi | Emmy ödülü - Outstanding Individual Achievement |
Audrey Hepburn, Charade filminden bir sahnede
Malakka Boğazı

| Malakka Boğazı |
| --- | --- |
Malakka Boğazı
Genel Bilgiler
Ülke(ler): Endonezya, Malezya, Tayland, Singapur
Koordinatlar: 2°30′0″K 101°10′0″D﻿ / ﻿2.50000°K 101.16667°D﻿ / 2.50000; 101.16667
Yerleşim(ler) (sahil): Malakka
Ayırdığı topraklar: Sumatra← →Malay Yarımadası

Tür: Boğaz
Bağladığı sular: Andaman Denizi→ ←Güney Çin Denizi
Uzunluk: 930 km (580 mi)
En derin noktası: 200 m (660 ft)
En dar yeri: 38 km (24 mi)
Wikimedia Commons

Malezya yarımadasını Endonezya Sumatra adasından ayıran Malakka boğazının haritası.
Malakka Boğazı; Endonezya'ya bağlı Sumatra Adası ile Malezya Yarımadası (Batı Malezya) arasında, 805 km uzunluğunda dar bir boğazdır.
Ekonomik önemi

Malakka Boğazı, ekonomik ve stratejik açıdan dünyanın en önemli deniz yollarından biri olup, Süveyş Kanalı ve Panama Kanalı'nın bir eşdeğeridir.
Boğaz, Hint Okyanusu ve Büyük Okyanus arasında ana deniz yolu pasajını oluşturmakla beraber aynı anda dünyanın en kalabalık 3 ülkesi olan Hindistan, Endonezya ve Çin'in deniz yoluyla bağlılığını sağlamaktadır. Ayrıca, yörenin en gelişmiş ticaret devlerini; Japonya, Güney Kore ve Tayvan'ı uluslararası ticarete bağlamaktadır.
Her sene yaklaşık 50.000 gemi bu boğazı kullanarak 1/5 ile 1/4´lik oranla dünya deniz ticaretine katkı sağlar.[kaynak belirtilmeli] 
2003 senesinde dünyada gemi ile taşınan bütün petrolün 1/4´i bu boğazdan geçmiştir.
Nakliyat 1995'te yaklaşık 7,8 milyon varil (7,8 MMbbl), 2002´de 10,3 milyon varil (10,3 MMbbl) ve 2002 sonrası 11 milyon varil (11 MMbbl) veya 1,700,000 m³´tür ve Çin ekonomisinin büyümesiyle bu oranın daha da büyümesi beklenmektedir.
Singapur yakınlarında bulunan Phillips Kanalı'nda boğaz, sadece 2,8 km veya 1,5 deniz mili genişliğindedir ve dünyanın en önemli dar geçitlerinden biridir. Bu bilgi, 25 Mayıs 2012 tarihinde Archive.is sitesinde arşivlenmiştir. Boğazı geçebilecek gemilerin maksimum boyutları, uluslararası standartlara göre Malaccamax sınıfı ile sınırlandırılmıştır.
Denizcilikte yöresel tehlike

Ekonomide son derece önemli olan yörenin bir de perde arkası vardır. Bu bölgedeki en ciddi tehlike, ticari gemilere karşı düzenlenen korsancılık faaliyetleridir. Ufak ticari gemilerden seyahat gemilerine, en büyük petrol tankerlerine kadar bütün ticari gemiler bu tehlike ile karşı karşıya kalmaktadır.
Boğazdaki korsancılık oranı geçen senelerde artmaya devam etmiştir. 1994 yılında 25 saldırı meydana gelmişken, bu sayı 2000 yılında 220  ve 2003'te de 150'yi bulmuştur. Bu oran dünya genelinde var olan deniz korsancılığının 1/3'ünü teşkil etmektedir.[kaynak belirtilmeli]
2004 senesinin ilk yarısında önceki yıllara göre artan korsancılık olayları yüzünden Malezya, Endonezya ve Singapur Devlet Deniz Kuvvetleri ve Sahil Güvenlik Kurumları, bölgede deniz güvenliğini artırmak için daha çok devriye yapmaya başlamışlardır.
Bazı güvenlik uzmanlarına göre bir grup teröristin, boğazın fazla derin olmayan bölgelerinde büyük bir gemi batırıp boğazda trafik sıkışıklığına sebebiyet verme ve dünya ticaretini zarar uğratma imkânının olduğunu savunurken, bazı uzmanlar ise böyle büyük çapta bir saldırı olasılığının olmadığını savunmaktadırlar.
Ayrıca bakınız: Malakka Boğazında deniz korsancılığı
Boğazda hâlen 34 adet batık gemi bulunmaktadır ve bazıları 1880´lerden kalmadır. Bu batıklardan meydana gelen kaza tehlikesi hâlen mevcuttur.10 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Boğazın bir diğer tehlikesi ise, Sumatra Adası'nda tarım gibi sebeplerle çıkarılan orman yangınlarıdır. Bu yangınlardan yükselen duman, boğaz trafiğini olumsuz şekilde etkilemektedir. Duman nedeniyle boğazdaki gemilerin görüş mesafesi 200 metreye kadar düşebilmektedir.
Boğazı rahatlatmak için öneriler

Tayland boğazın önemini azaltmak için birden fazla proje geliştirmiştir. Bunlardan bir tanesi, kendi topraklarında bulunan Tayland Kanalı olarak bilinen bölgede bir kanal kazıp, böylelikle Afrika, Orta Doğu ve Pasifik arasındaki deniz ticaret yollarını 960 km veya 600 deniz mili daha kısaltmaktır. Lâkin böyle bir adım Tayland´ı fiziksel olarak ikiye böler. Bu da zaten ülkede var olan ve Pattani bölgesinde çoğunluğu oluşturan müslüman kesimin bağımsızlık çabalarına anahtar rol olacağından gerçekleştirilmemiştir. 2004´deThe Washington Times ´a sızdırılan bir rapora göre Çin Hükûmeti bu inşanın mali bedelini tamamen karşılayacağını bildirmiştir. Tayland Hükûmeti şu an bu kanal projesini farklı nedenlerden dolayı rafa kaldırmıştır.
İkinci bir alternatif ise aynı bölgeye kanal yerine bir petrol hattı inşa etme planıdır. Böylelikle boğazı kullanmadan bölgenin batısından (Hint Okyanusu'ndan) doğusuna Çin, Güney Kore ve Tayvan´a petrol nakliyatında $0.50/barrel veya $3/m³ nakliyat bedelinin azalacağı öne sürülür.
Bölgenin tarihî deniz yolu ticareti

Yüzyıllardır farklı uygarlıklar; Mısır, Roma, Arap uygarlıkları, Afrika, Osmanlı, İran ve Hindistan bu yolları tercih etmiş ve Kedah'a
ulaşmayı amaçlamışlardır. Buradan farklı istikametlere ayrılmışlardır. Kedah, Malay Yarımadasının en batısı olup bir nevi bu bölgeye genel liman görevi yapmıştır. Malakka Boğazı, Uzak Doğu ile Hint Okyanusu arasındaki en kısa nakliye rotasıdır. Bundan ötürü söz konusu boğaz üzerinde seyrüsefer teknikleri ve gemi inşa sanatı hakkında canlı bir fikir alışverişi gerçekleşmiştir. 1819 yılında; yani 1824 tarihli Anglo-Hollanda Antlaşması'ndan sadece birkaç yıl önce, İngiliz Doğu Hindistan Şirketi, ilk ticaret karakolunu Malakka Boğazı'nda kurmuştur. Daha sonra da söz konusu coğrafyanın büyük bir ticaret limanına doğru genişlemesi gerçekleşmiştir. Nihayetinde 1867 senesinde Singapur'un bir İngiliz Kraliyet Kolonisi ilan edilmesiyle Malakka Boğazı, küresel jeopolitik açısından kritik bir yer haline gelmiştir. 9 Ağustos 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Malaccamax tankerlerin Orta Doğu Petrol yataklarından Çin'e giden deniz yolu.
Trafiği engelleyen yangın dumanları.
Sertleşme

Üç erektil doku kolonu, penis hacminin çoğunluğunu oluşturur
İnsan penisinin aşamalı sertleşmesi
Tam sertleşmiş insan penisi
Sertleşmiş pozisyonda bir at penisi
Sertleşme veya ereksiyon, penisin büyüdüğü ve sıkılaştığı fizyolojik bir kavramdır. Sertleşme, genelde cinsel uyarılma veya cinsel olarak cezbedilme kaynaklı; psikolojik, nöral, vasküler ve endokral faktörlerin kompleks etkileşimlerin bir sonucudur. Kadınlarda benzer uyarılma, klitoral sertleşmedır.
Fizyoloji

Sertleşme, parasempatik sinir sisteminin uyarılması sonucu, penisin Corpus cavernosum ve Corpus spongiosum parçalarına kan dolması nedeniyle oluşan fizyolojik olay olarak da tanımlanabilir. Fizyolojik olarak, uyarılma sırasında atardamarlarla kan hızlıca penise pompalanır, penisin kavern odacıklarının duvarları gevşeyerek genişler ve içlerine daha fazla kan alarak şişer ve büyürler. Böylece penis kanla dolarak büyür ve sertleşir. En dıştaki sert kılıf ve zarlar gerilir, toplardamarlar kapanır ve penisin sertliğini uzun süre koruması sağlanır. Yani penise dolan kan tekrar dolaşıma çıkmaz, bir süre orada kalır. Penis sertliğini kaybederken, bu toplardamarlar açılır, kan penisi terk eder ve kavern sistemlerin duvarları kasılıp büzüşerek küçülürler. Penis eski konumuna gelir.
Sertleşme türleri

Sertleşme halindeki bir penisin açısı; aşağı yönde, yukarı yönde, yanlamasına veya bükük olarak çeşitlilik gösterir. Uyku halindeyken veya uyanıldığında gerçekleşen sertleşmelere tıp dilinde noktürnal penis şişkinliği veya gayriresmî adıyla sabah sertleşmesi denir. Penisin, az çok sertleşmiş ama tam bir sertleşme halinde olmaması durumuna, yarı sertleşme denir. Sertleşme durumunda olmayan, gevşek bir penis iradesiz bir durumdadır.
Sertleşme türleri > Tıbbi önem

Priapism, penisin herhangi bir fiziksel veya psikolojik uyarılma olmaksızın en az dört saat boyunca sertleşme halinde kalması ve sarkık  duruma dönmemesi olarak tanımlanan ve ağrı veren tıbbi bir durumdur. Sertleşme bozukluğu ise çeşitli faktörlere bağlı olarak sertleşememe veya sertleşmeyi koruyamama durumunu belirtir.
Odeo

Odeo logosu
Odeo, RSS sendikasyonlu ses ve video için bir dizin ve arama hedefi web sitesiydi. Kullanıcıların basit bir Adobe Flash tabanlı arayüzle podcast'ler oluşturmasını, kaydetmesini ve paylaşmasını sağlayan araçlar kullanıyordu.
Odeo başlangıçta 2004'te sırasıyla Audioblog ve Pyra Labs'ın kurucuları olan ve Charles River Ventures'tan fon alan kurucular Noah Glass ve Evan Williams tarafından geliştirildi. Daha sonra Williams, Charles River'ın şirketteki hissesini ve diğer birkaç yatırımcının hissesini satın aldı ve Twitter da dahil olmak üzere yeni ürünler geliştirmeyi planlayan Obvious Corporation adlı yeni bir şirket altında organizasyonu yeniden oluşturdu.
Ramazan

Başlığın diğer anlamları için Ramazan (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
|    Ramazan |
| --- | --- |
Yukarıdan aşağıya ve soldan sağa: İstanbul'daki Sultanahmet Camii'nde "Ya Şehri Ramazan" yazan bir mahyâ, 2006. Ramazan'ın başlangıcını işaret eden hilâl şeklinde bir Ay. "Ramazan feneri" diye de adlandırılan süs eşyası. Bangladeş'te bir iftar tabağındaki yiyecekler. Endonezya'nın Batı Sumatra kentindeki bir camide terâvih namazı kılan erkek ve kadınlar. Ramazan'da Kur'an okuyan Doğu Asyalı bir çift. Kudüs'te Ramazan süslemeleri.
Resmî adı: Arapça: رمضان  Azerice: Ramazan Bengalce: রমজান (Ramajāna) Endonezce: Ramadan Farsça: رمضان (Ramazān) Hintçe: रमज़ान (Ramzān) İngilizce: Ramadan İspanyolca: Ramadán Kürtçe: ڕەمەزان (Remezan) Türkçe: Ramazan Urduca: رمضان (Ramzān)
Diğer adı: 11 Ayın Sultanı Şehr-i Ramazan
Ülke: Nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan ülkeler   Endonezya  Pakistan  Bangladeş  Nijerya  Mısır  İran  Türkiye  Bosna-Hersek  Filistin  Fas +40 daha
Kutlayanlar: Müslümanlar
Türü: İslamî
Önemi: Yardımlaşma, bereket, tövbe ve hoşgörü ayı
Başlama: Şaban ayının son gecesi
Bitiş: Ramazan ayının son gecesi
Tarih: Değişken (Hicrî Ay takvimine göre)  Önceki: 11 Mart – 9 Nisan 2024  Sonraki: 1–29 Mart 2025 
Törenler:  Oruç tutmak  Fitre ve zekât vermek  Terâvih namazı kılmak  Kadir Gecesi 
Gelenekler: İftar, sahur, Ramazan davulu, gölge oyunu, Ramazan pidesi, Ramazan şenlikleri, camilere mahyâ asmak, askıda pide, fıtır sadakası, Kur'an hatmetmek vb.
Sıklık: Yılda bir kere (29 veya 30 gün)
Bağlantılı günler: Ramazan Bayramı
Ramazan (Arapça: رمضان), hicrî takvime göre 9. ay ve İslam inancına göre Muhammed'e Kur'an ayetlerinin inmeye başladığı, aynı zamanda Müslümanlarca oruç tutulmaya ve terâvih namazının kılınmaya başlandığı aydır. Bu ayda oruç tutmak, İslam'ın beş temel şartından biridir. Ramazan, Ay'ın hilâl şeklinde ilk kez görülmesiyle başlar ve 29 veya 30 gün devam eder.
İslam'a göre bu ayda şafaktan gün batımına kadar oruç tutmak; akut veya kronik hastalığı olan, seyahat eden, aşırı yaşlı, emziren, hamile, diyabet hastası ve ergenliğe girmemiş olan kişiler dışında tüm Müslümanlar için farzdır (zorunludur). Oruç tutmak için şafak öncesinde tüketilen yemeğe sahur, orucun bozulduğu akşam yemeğine ise iftar denir. Orucun manevi mükâfatlarının (sevap) Ramazan ayında katlanarak arttığına inanılır. Bu inanca göre Müslümanlar, sadece yiyecek ve içeceklerden değil, aynı zamanda tütün ürünlerinden, cinsel ilişkilerden ve günahkâr davranışlardan da kaçınmaya çalışırlar; bunun yerine kendilerini daha çok ibadete (duaya, namaza, Kur'an okumaya vs.) adarlar.
Etimoloji ve isimler

Ramazan sözcüğünün, "kuru sıcak" anlamına gelen ramaḍ kökünden veya "güneşin güçlü ısısından çok fazla kızmış olan yer" manasındaki ramdâ' kelimesinden türediği düşünülmektedir. Bunun nedeni, muhtemelen Ramazan orucu ibadeti ilk uygulanmaya başlandığında yaz aylarına denk geliyor olmasıdır. Yine de kaynaklarda bu aya niçin ramazan adının verildiği hakkında farklı açıklamalar yer alır. Ancak en fazla kabul gören yoruma göre bu ay, rastladığı mevsim gereği çok sıcak ve yakıcı bir özelliğe sahip olduğu için bu isimle anılmıştır. Kamerî aylar belirli mevsimlerde sabit olmayıp farklı mevsimleri dolaştığı için bu izahı benimseyen bilginler, Arapların kamerî ayların eski adlarını değiştirirken her aya tesadüf ettiği zamanın özelliğine göre isim verdiklerini, ramazan isminin konulmasının da şiddetli sıcaklığın hüküm sürdüğü bir mevsime denk geldiğini belirtirler. Bazı kaynaklarda Arapların bu isimleri tespit ederken soğuk ve sıcağın aylara göre yer değiştirdiğini bilmedikleri kaydedilmektedir.
Türkiye Ermenisi yazarı Sevan Nişanyan'ın verdiği bilgilere göre Ramazan, İslam öncesindeki Arapların Ay takviminde Temmuz ile Ağustos aylarına verilen isimdir. Bu takvimde aylar, 12+1 sistemi (3 yılda bir ilave edilen 1 ay) sayesinde en fazla 30 günlük kaymalarla yılın aynı zamanlarında yaşanmaktaydı. Günümüzde Ramazan ayının zamanı, Ömer'in hâlifeliği zamanında düzenlenen Hicrî takvime göre belirlenmiştir. Hicrî takvim bir Ay takvimi olduğu için bir yılın uzunluğu, miladi takvimden 10–11–12 gün daha kısadır. Bunun sonucu olarak Ramazan ayı her sene miladi takvimde öne kayar. Yaklaşık olarak her 33 senede bir, Ramazan ayı aynı tarihlere denk gelir.
Günümüzde Azerbaycan, İran, Hindistan, Pakistan ve Türkiye gibi tarihi geçmişi Fars etkisine sahip olan bazı ülkelerdeki Müslüman topluluklar, bu ay için Ramazan veya Ramzan kelimesini kullanırlar. Kürtçede bu isim Remezan iken, Endonezcede ise İngilizcede olduğu gibi Ramadan'dır. Bangladeş'te ise bu ayın adı yerine Romzan veya Ramajāna kelimesi kullanılır.
Bunun yanı sıra, çoğu Müslüman ülkede Ramazan ayı ''11 Ayın Sultanı'' olarak da anılmaktadır. Hicrî takvimde toplam 12 ay olmasına rağmen bu tabir, Ramazan'ın diğer aylardan daha üstün olduğu ve dolayısıyla Ramazan'ın geriye kalan 11 ayın sultanı olduğu kabul edilerek verilmiştir.
Tarihçe > Orucun farz kılınması

Kur'an'da adı geçen ve değerine vurgu yapılan tek ay, Ramazan ayıdır. Müslümanlara oruç, hicretin 2. yılında (miladi 624) farz kılındı. Orucun farz kılındığını bildiren ayetlerin hemen ardından, Ramazan'ın "Kur'an'ın indirildiği ay" olduğu belirtilir ve bu aya ulaşanların oruç tutması emredilir. Konuyla ilgili ayetler şöyledir:
Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakınmanız için oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de farz kılındı...