stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Süryanice
Estrangelâ yazısı

| Harf | Unicode | Okunuşu |
| --- | --- | --- |
| 'Âlaph | ܐ | E  sessiz |
| Bêth | ܒ | B  (V) |
| Gâmal | ܓ | G (Gh) |
| Dâlath | ܕ | D (Dh) |
| Hê | ܗ | H |
| Waw | ܘ | W (U, O) |
| Zain | ܙ | Z |
| Hêth | ܚ | H (Gırtlaktan) |
| Têth | ܛ | T |
| Yôdh | ܝ | Y (İ, E) |
| Kâph | ܟ | K (H (Boğazdan)) |
| Lâmadh | ܠ | L |
| Mîm | ܡ | M |
| Nûn | ܢ | N |
| Semkath | ܣ / ܤ | S |
| 'Ê | ܥ | Sessiz  |
| Pê | ܦ | P (F) |
| Tsâdhê | ܨ | TS |
| Qôph | ܩ | Q |
| Rêš | ܪ | R |
| Šîn | ܫ | Ş |
| Taw | ܬ | T (Th) |
Estrangelâ yazısı > Klasik Süryanice lehçeleri

Batı Süryanicesi: Bizans'ın etkisinde kalan Monofizit; İsa'nın tek ve ayrılmaz bir tabiatı olduğuna inanan Yakubiler, 680 yılında bunlardan ayrılan ve Monothelitizmi benimseyen (İsa'nın tek tanrısal karakteri olmakla beraber insanî iradesinin de olduğu görüş), daha sonra 1182 yılında Katolikliği benimseyen Lübnanlı Maruniler ve şimdi Katolik olup Bizans ayin biçimine göre ibadet eden Melkitler oluşturur.
Doğu Süryanicesi ise Diofizit (İsa'nın birbirinden bağımsız çift tabiatı olduğunu savunan görüş) Nasturiler (Asurlar) ve daha sonra bunlardan ayrılıp Katolikliği benimseyen Keldanileri oluşturur. Nasturiler Doğu Asurca'yı Çin'e kadar taşımış ve yaymışlardır. Her iki grupta sesli harflerin okunuşları farklılıklar gösterir.
Estrangelâ yazısı > Günümüzde kullanılan Süryani lehçeleri

Çağdaş Süryanicenin birçok yerel şive ve ağzı olup zamanla dile birçok Arapça, Türkçe, Kürtçe kelime eklenmiştir.[kaynak belirtilmeli] Çağdaş dünya düzeninin etkisiyle yavaş yavaş Fransızca, Almanca ve İngilizce kelimeler de dile eklenmektedir.
Turoyo ܛܘܪܝܐ (Surayt): Yakubi Süryanilerce konuşulan Çağdaş Batı Süryani lehçesidir. Tur-Abdin bölgesi ve İstanbul'da, Suriye, Lübnan ve göçlerle bazı Avrupa ülkelerinde, Amerika kıtasında ve Avustralya'da en az 200.000 kişi tarafından konuşulmaktadır.
Mlahsö ܡܠܚܬܝܐ: Diyarbakır'da bu dili konuşabilen son kişi 1998 yılında öldüğünden kullanıcısı kalmamıştır. Kelime yapısı bakımından Klasik Süryanice'ye Turoyo'dan daha yakındır.
Surit ܣܘܪܬ Hristiyanlarınca konuşulan çağdaş Doğu Süryani lehçesidir. 210.000 kişi tarafından İran, Irak, Suriye, Türkiye, Kıbrıs, Ermenistan, Gürcistan, Azerbaycan, Lübnan, Avrupa ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da konuşulur.
Yeni Doğu Keldanicesi (ܟܠܕܝܐ Kaldaya): Doğu Kilisesi'nden kopmuş katolik Asurlar (Keldaniler) tarafından kullanılan çağdaş Doğu Asurca lehçesidir. İran, Irak, Türkiye, Suriye, Lübnan, Avrupa Ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da 1.000.000'dan fazla kişi tarafından konuşulur. Bu dili konuşanlar ile Surit konuşanlar, rahatlıkla anlaşabilirler.
Hertvin: Siirt civarında 1.000 kadar kişi tarafından konuşulur. Surit'e yakın bir lehçedir.
Süryani lehçelerini konuşanlar büyük sayıda azaldığından ciddi bir yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Sultan

Başlığın diğer anlamları için Sultan (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Sultan (Arapça: سلطان sulṭān, [sʊlˈtˤɑːn, solˈtˤɑːn]), tarihte pek çok farklı anlamda kullanılmış olan İslamî bir sıfattır. Sözcük olarak "güç", "otorite", "yönetici" anlamlarına gelir. Genelde bağımsızlığını ilan eden İslam hükümdarları tarafından kullanılmıştır.
İslâm devletlerinde, hükümdara verilen sultan denilen ünvan.
Sultan tabiri, Müslüman hükümdarlarının özellikle Sünnî kısmına ait bir ünvandır. Sözcük, Arapçadan alınmış olup, iktidar sahibi demektir. Daha sonraları, hakimiyet, delil ve bürhan manâsına da alınmıştır. Sultan ünvanını ilk defa 11. asrın ilk yıllarında, Gazne’de hükümdar bulunan Mahmud Gaznevî kullandı.
Hilâfet, Emevî ve Abbasî sultanlarında bulunduğundan, bunlara mecazen halife, diğer büyük İslâm devletlerinin emirlerine, hükümdarlarına sultan denildi.
Sultanlık, Gazneliler'den, Selçuklular'a ve onlardan da Osmanlılar'a geçti. Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey'e, Abbasî hilâfet merkezini, Şiî Büveyhoğullarının baskısından kurtardığından Abbasi halifesi tarafından "Karaların ve Denizlerin Sultanı" ünvanı verilmişti.
Sultan Selahaddin Eyyubi
Fatih Sultan Mehmed
Osmanlı Sultanları, Orhan Gazi'den başlayarak, kitabelerinde hep sultan tabirini kullandılar. Sikke üzerinde ilk defa sultan sıfatını kullanansa I. Murad Han'dır. Emir Süleyman'ın sikkelerinde yalnız “Emir Süleyman” ibaresi görülür. Çelebi Sultan Mehmed, Sultan ve Sultan-ı Âzam, Es-Sultan-ül Melik-ül Âzam ibaresi bulunan ve Akçe-i Osmanî denilen gümüş sikkeleri kestirdi. II. Murad Han'ın bazı sikkelerinde Sultan ünvanı bulunduğu gibi, halefleri de paralarında bu tabiri bol miktarda kullanmışlardır. Sultan Çelebi Mehmed'e kadar Osmanlı padişahları için resmî kayıtlarda Sultan yerine “Bey” ünvanı kullanılmıştır. Sultan sözcüğü Sultan-üs-Selâtin, Sultan-ül-Mücâhidin, Sultan-ül-Guzât, Emir-ül-Kebir ünvanları saygı amaçlı ya da genel olarak, padişahlar hakkında kitaplara ve kitabelere yazılmıştır.
Abbasî Halifesi, Sofya'nın fethi üzerine Murad Hüdâvendigâr'a yazdığı mektupta “Sultan-ül-Guzât, El-Mücâhidin” diye hitap ediyordu.
Batı dillerinde mutlak anlamda Sultan sözcüğü, yalnız İstanbul'da oturan padişah anlamına gelir. Türkler ise kendi hükümdarlarına yalnız kullanırken, Sultan değil, Padişah derler. Sultan sözcüğünü, ancak isimle beraber, Sultan Osman, Sultan Abdülaziz şeklinde kullanır veya Murad Han, Abdülmecid Han derler. Yalın sözcük olarak “Padişah” kullanırlardı.
Padişah, Türk imparatoru sıfatıyla Hakan, İslâm imparatoru sıfatıyla sultandı. Padişahların kız ve erkek çocukları, anneleri ve kadınları, erkek ve kız kardeşleri için de adından sonra veya önce, Hatice Turhan Sultan'da olduğu gibi, sultan ünvanı kullanılırdı; fakat anca ve anca adları ile Sultan denmesi gerekmiyordu. Ünvanları ile de söylenebilirdi. Kız çocuğa Hanım Sultan, erkek çocuğa (II. Mehmed'e kadar) Çelebi Sultan, annelere Valide Sultan, padişaha çocuk doğurmuşlara Haseki Sultan, erkek kardeşe Mihraç Sultan, kız kardeşe Mihrace Sultan ünvanı verilmiştir.
Osmanlılar tarafından, hem Padişahlar hem de hanedanın kadın üyeleri için kullanılmıştır; örneğin Kanuni Sultan Süleyman ve Hürrem Sultan.
Eski Sultanlar ve Sultanlık > Ortadoğu ve Merkezi Asya

Gazne Devleti
Selçuklu Hanedanı
Anadolu Selçuklu Devleti
Osmanlı Hanedanı soy ağacı
Eyyubiler
Şimdiki Günde Suudi Arabistan
Harezmşahlar
Eski Sultanlar ve Sultanlık > Kuzey Afrika

Memlük Devleti
Eyyubiler
Fas
Sudan
Çad
Eski Sultanlar ve Sultanlık > Batı ve Merkezi Afrika

Kamerun
Orta Afrika Cumhuriyeti
Nijer
Nijerya
Eski Sultanlar ve Sultanlık > Güney Asya

Delhi Sultanlığı
Maldivler
Çağdaş Sultanlıklar

Brunei
Malezya
Umman
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX4685075  BNF: cb11956455q (data)  GND: 4209235-8  LCCN: sh85130398
Rottweiler

Yavru Rottweiler
Rottweiler, Almanya kökenli bir bekçi ve koruma köpeği ırkı. İsmini Almanya'nın Rottweil kasabasından alır.
Irk standardı

İsimlerinin “Rottweil” kasabasından geldiği bilinmektedir. Bu nedenle “rottweiler kasap köpeği” olarak da bilinmektedir. Bu şekilde tanınmalarının sebebi performans çıtalarının yüksekliği ve bedensel dayanıklılarının son derece iyi olmasıdır. 20. yüzyıla gelindiğinde polis teşkilatında kullanılmak üzere yapılan ırk seçim testlerinde Rottweiler ırkının görevlere en uygun görülen ırklardan biri olduğu görülmüş ve 1910 yılından bu yana polis teşkilatında ihtiyaç duyulan servislerde Rottweilerlar eğitim sürecinin ardından görevlerde kullanılmaya başlanmıştır.
Rottweiler, genel olarak vahşi ve tehlikeli bir ırk olarak görülür. Fakat bu sevecen köpekler aslında sakin, güvenilir ve sadık bir yapıya sahiptir. Bedeni çok güçlü olduğundan vahşi davranışlar sergilediğinde tehlikeli olur. Bu durum, yetersiz veya yanlış eğitilmesinden kaynaklanır.
Rottweiler yetiştiricileri; çok güçlü, belirgin kahverengi lekelere sahip siyah kürklü, güçlü bir görünüme sahip ancak aynı zamanda bu görüntüsünde asilliğini de barındıran ve arkadaş, hizmet ve iş köpeği olmaya son derece uygun bir köpek hedeflemektedirler.
Irk standardı > Görünüm

Rottweiler, orta – büyük yapıda, sadık, ne ağır ne hafif, ne uzun bacaklı, ne de yere yakın bir köpektir. Doğru orantılı, sıkı ve güçlü yapısı, büyük güç, çeviklik ve dayanıklılığa yol açmaktadır.
Irk standardı > Orantılar

Vücudun, sternum (göğüs-kemiğin'den) ischiatic tuberosity ‘ye kadar olan uzunluğu, cidago yüksekliğini %15'ten fazla geçmemelidir.
Irk standardı > Orantılar > Baş

Kafatası: Orta uzunlukta, kulaklar arası geniştir. Yandan bakıldığında alın çizgisi hafifçe kavislidir. Art kafa kemiği (oksipital kemik) bariz olmayacak şekilde iyi gelişmiştir.
Stop: Belirgindir ve düzdür.
Burun: İyi belirlenmiş, yuvarlaklığına kıyasla daha geniş, nispeten büyük burun delikli, her zaman siyahtır.
Ağız: Yüzün ön tarafı kafatasına göre ne uzatılmış ne de kısaltılmış gibi durmalıdır. Düz burun köprüsü, başlangıcı geniş ucuna doğru hafifçe sivrilir.
Dudaklar: Siyah, sıkıca kapanan, ağzın köşesi gözükmeyen, damak mümkün olduğunca koyu renktedir.
Çene ve dişler: Üst ve alt çene güçlü ve geniştir. Makas gibi kapanan güçlü 42 diş vardır. Üst ön dişler alt ön dişlerin üzerine sıkıca gelirler.
Yanaklar: Elmacık kemiğinin bombesi belirgindir.
Gözler: Orta büyüklükte, badem şeklinde ve koyu kahve renklidir. Göz kapakları sıkıca kapanabilmelidir.
Kulaklar: Orta büyüklükte, sarkık, üçgen şeklindedir. Kulakların kafanın iki yanında durması, suratını genişlemiş gibi gösterir.
Boyun: Güçlü, makul uzunlukta, gelişmiş kaslı, hafif kavisli, gerdansız, boğazsızdır.
Irk standardı > Orantılar > Gövde

Sırt: Düz, güçlü, sağlamdır.
Bel: Kısa, güçlü ve derindir.
Croup: (Sağrısı-kuyruk sokumu) Geniş, orta uzunlukta, hafif yuvarlaktır. Ne düz ne de çöküktür.
Göğüs: Ferah, geniş ve derindir (omuz yüksekliğinin yaklaşık %50'si kadar), iyi gelişmiş göğüs kafesi ve güçlü kaburgaya sahiptir.
Bel: Kambur böğüre sahip değildir.
Kuyruk: Doğru şeklinde sırt çizgisinin bir uzantısı gibi görünür, rahat durumdayken sallanabilir.
Irk standardı > Orantılar > Eklemler

Ön çeyrek: Önden görüldüğü şeklinde, ön ayaklar düz ve birbirine çok yakın durmaz. Ön kol, yandan bakıldığında, düz ve dik olarak uzanır. Omuz kemiğinin eğimi yatay olarak bakıldığında yaklaşık 45 derecelik açı yapar.
Omuzlar: İyice geriye atılmış vaziyettedir.
Üst kol: Vücuda yakındır.
Ön Kol: Güçlü ve kaslı yapıdadır.
Bukağı: Hafif yağlı, güçlü ve dik değildir.
Ön ayak: Yuvarlak, sıkı ve kavisli, tabanı sert, tırnaklar kısa, siyah ve güçlüdür.
Arka Çeyrek: Arkadan bakıldığında, bacaklar düz ve birbirine çok yakın değildir. Düz durduğunda, köpeğin kalçası ile üst butu, üst butu ile alt butu ve alt butu ile ayak tarak kemiği arasında geniş açı oluşur.
Üst but: Nispeten uzun, geniş ve güçlü kaslıdır.
Alt but: Uzun, güçlü ve geniş kaslı, adalelidir.
Ayak Bileği: Dayanıklı, düzgün açılı, dik değildir.
Arka Ayak: Ön ayaktan hafifçe daha uzundur. Ayak parmakları güçlü, kavisli ve ön ayaktakiler kadar sıkıdır.
Irk standardı > Orantılar > Yürüyüş

Rottweiler tırıs koşan köpektir. Hareket halinde sırt düz ve nispeten sabittir. Hareketleri ahenkli, ciddi, enerji dolu ve uzun adımlarla sınırsızdır.
Irk standardı > Orantılar > Deri ve kürk

Kafasındaki deri, sıkı ve tam oturur. Köpek bir şeye dikkat kesildiğinde hafif kırışıklıklar görülebilir.
Tüyler: Kürkü üst kürk ve alt kürkten oluşur. Üst kürk orta uzunlukta, kaba, yoğun ve düzdür. Alt kürk üst kürkten gözükmemelidir. Ayakların arkasındaki tüyler bir miktar daha uzundur.
Renk: Yanaklar, ağız, boyun, göğüs ve bacaklar ve iki gözün üstünde ve kuyruğun başlangıcının altında belirgin kahverengi lekelere sahiptir.
Irk standardı > Davranış

İyi huylu, genelde uysal ve çocuklarla çok iyi geçinen, sadık, itaatkar, yumuşak başlı ve çalışmaya heveslidir. Görünümü doğal ve basittir, davranışları öz güven doludur, ciddi ve korkusuzdur. Etrafına büyük bir atiklik ile tepki verir.
Geçmiş yıllarda ve bugün de Rottweiler ırkı basında çıkan olumsuz eleştiriler yüzünden yara almıştır. Tartışma konusu, bu ırkın doğru ellerde olsa bile güvenilir olup olmadığı yönünde idi. Ne yazık ki bu olumsuz eleştiriler Rottweiler ırkının adını daha önce duymamış ve sahibi olmak istemeyen kötü niyetli kişilerin harekete geçmesine neden oldu ve daha önce sempati duymadıkları bu ırka sahip olmaya başladılar. Bu kişilerin yanlış tutumları ve eğitimleri ile Rottweiler ırkı pek çok kişinin korktuğu bir ırk olarak anılmaya başlandı. Gerçi bu köpek ırkı ilk bakışta gelişmiş kasları ile verdiği güçlü görünümü, güçlü çene kasları, sert bakışları ve savaşçı görünümü ile oldukça deneyimli bir eğitmene veya üreticiye bile korku vermektedir. Köpeğin karakteri ve bir adım sonra neler yapabileceği, yatık kulağı ve kesik kuyruğu nedeni ile tahmin edilmesini güçleştirmektedir. Bu yüzden herkesin kuşku ile yaklaştığı bir ırk olduğu tartışmasız gerçektir
Rottweiler ırkı bir iş köpeğidir ve Rottweiler sahiplerinin bunu unutmaması gerekir, o bir aksesuar değildir. Ataları bir çoban köpeği iken (Bu özelliğin yitirmiş değildir.) Rottweiler gelişmiş zekası, eğitilebilirliği ve kabiliyeti ile başarılı bir polis köpeği, rehber köpek, iz takip köpeği, arama kurtarma köpeği, koruma köpeği, terapi köpeği ve iyi bir aile köpeği olma gibi özellikleri ile kendisini kabul ettirmiştir.
Rottweiler ırkına sahip olmak isteyen kişiler köpeğin zekasını muhakkak değerlendirmeli, köpeğin zekasını kullanmasını ve geliştirmesini sağlayacak aktiviteler ile köpeği kontrol altına almak için mutlaka itaat eğitimine başvurmalıdır. Köpeğin kendini aile içinde lider olarak kabul etmemesi için küçük yaşlarda eğitime başlanmalı ve köpeğin saldırı içgüdüsünü çalıştıracak oyunlara izin verilmemelidir. Bir Rottweiler mutlak ve ve mutlak sahibinin emirlerini yerine getirmeli ve gereken itaati göstermelidir. Köpek çok iyi sosyalleştirilerek insanlar ve özellikle çocuklar ile tanıştırılmalı, köpeğin insanlar ile pozitif diyalog kurmasına olanak tanınmalı özellikle ev içi yaşamında ziyaretçilerin köpek ile tanışmasına büyük önem gösterilmelidir
Rottweiler özellik olarak kurallarını değiştirmeyen ve karakterinden ödün vermeyen bir köpektir bu yüzden köpeğin uyması gereken kurallar özenle ve hassas bir eğitim ile köpeğe aşılanmalıdır. Eğer köpek; ünlü, köpekleri sosyalleştiren ve iyi bakım sağlayan bir üreticiden alındı ise sadık ve iyi huylu bir Rottweiler sahibi olmak için yapmanız gerekenler azalmıştır, ancak bugünden sonra siz köpeğe ne verirseniz köpek de karşılığında bu davranışı aynen yansıtacak, size ve çevreye cevap verecektir.
Irk standardı > Aile yaşamı

Rottweiler zeki bir iş köpeğidir ve aile yaşamı içinde de köpeğin oyunlar ve egzersiz ile gün içindeki enerjisinin boşaltılması gerekir. Köpek kapalı kapılar ardında kalmaya tahammül edememektedir. Aile bireyleri köpeğin eğitim ve disiplinin ne kadar önemli olduğunun farkına varmalı, bireyler köpek için konulan kurallardan asla taviz vermemeli ve köpeğin itaati için hep birlikte çalışmalıdırlar.
Rottweiler yavrusu ne yapacağını, yapmayacağını ve nereye gidip gitmeyeceğini öğrenmelidir. Sekiz haftalık bir yavru hırlayabilir yemeğini ve oyuncaklarını sizden koruyabilir. Bu davranışların önüne hemen geçilmeli ve yavruya doğru davranışlar öğretilmelidir. Yavrunun altıncı ayına kadar çok fazla egzersizlerden kaçınılmalıdır, fazla egzersiz yavrunun hassas gelişen kemik ve kas yapısı için tehlikeli olabilir. Rottweiler her köpek gibi kendine ait bir bölge ister, geniş kafes ile kendini rahat hissedecek ve uyurken aile içindeki gürültülerden etkilenmeyecek bir yer hazırlamak iyi bir fikirdir.
Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası

Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası AŞ (VOB), Türkiye'nin ilk özel borsa kuruluşudur. Sermaye Piyasası Kurulunun 17/8/2001 tarihli ve 9/1101 sayılı kararına dayanılarak, Devlet Bakanlığı'nın 3/9/2001 tarihli ve 2381 sayılı yazısı üzerine 2001/3025 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulmuştur. 9 Temmuz 2002 tarihinde Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanacak şekilde, 4 Temmuz 2002 tarihinde Ticaret Sicili'ne tescil edilmiş ve 4 Şubat 2005 tarihinde İzmir'de işleme açılmıştır. 2 Ağustos 2013'te son işlem gününü yaşayan borsa, 5 Ağustos 2013'te Borsa İstanbul bünyesine katılıp "Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası" (VİOP) adını aldı. Bakanlar Kurulunun, "Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Anonim Şirketi unvanı ile vadeli işlem ve opsiyon borsası kurulmasına dair Bakanlar Kurulu Kararının yürürlükten kaldırılması"na ilişkin kararının 6 Şubat 2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi ile resmî olarak kapandı.
Hissedarları

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (%25), Borsa İstanbul (%18), İzmir Ticaret Borsası (%17), İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş. (%6), Koçbank A.Ş. (%6), Vakıf Yatırım Menkul Değerler A.Ş. (%6), Garanti Bankası T.A.Ş. (%6), Akbank T.A.Ş. (%6), Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşlar Birliği (%6), İMKB Takasbank A.Ş. (%3) ve Türkiye Sınai ve Kalkınma Bankası A.Ş. (%1) kuruluşun hissedarları arasında yer almaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Şirketin ödenmiş sermayesi 9.000.000 TL'dir.[kaynak belirtilmeli]
Faaliyet alanları

Bu borsada Vadeli İşlem Sözleşmeleri risk yönetimi, yatırım, spekülasyon ve arbitraj amaçlı olarak yatırımcılar tarafından kullanılır. Çeşitli amaçlara sahip bu yatırımcılar spot piyasaya oranla daha düşük bir maliyetleri kullanarak kaldıraç yöntemiyle bu piyasalarda işlem yapabilmektedirler.
Döviz dalgalanmalarından korunmak amacıyla kurulmuş olmasına rağmen, Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası AŞ günümüzde daha çok spekülasyon amaçlı kullanılmaktadır. Bu borsada alım sözleşmesi veya satım sözleşmesi yapıldığında, alınan veya satılan dövizin tüm bedeli değil, %10'u ödenmektedir. Günümüzde bu uygulama sadece döviz için değil; İMKB-30 endeksi, değerli maden endeksleri, petrol ve türevi olan enerji kaynakları gibi başka birçok araç için de kullanılmaktadır.
Spekülasyon amaçlı kullanımının yanında, ithalat ya da ihracat yoluyla döviz borçlanan ya da döviz alacağı olan yatırımcıların riskten kurtulmaları için iyi bir araçtır.
Yarbaşı, Yusufeli

| Yarbaşı |
| --- | --- |
Köy

 Artvin'in Türkiye'deki konumu
YarbaşıYarbaşı'nın Artvin'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Artvin
İlçe: Yusufeli
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 584 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 112
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0466
İl plaka kodu: 08
Posta kodu: 08820
Yarbaşı, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Yarbaşı köyünün eski adı Korta'dır. Gürcüce bir yer adı olan Korta (ქორთა), mesken/ev ve atmaca anlamına gelen "kori" (ქორი) kelimesinden türemiş olmalıdır. Bu durumda Korta adı, "meskenler" veya "atmacalar" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye de aynı biçimde, Korta (کورته) olarak girmiştir.
Korta köyünün bulunduğu Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biridir. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Korta adı ve köyde Boseleti (ბოსელეთი), Nakeravi (ნაკერავი), Dzelieti (ძელიეთი), Samtagara (სამთაგარა gibi yer adları buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir. Nitekim Korta adı, Grigol Hantsteli'nin Yaşamı adlı 9. yüzyıla tarihlenen elyazmasında da geçer. Bu kaynakta verilen bilgiye göre Gürcü bir din adamı Ança'dan ayrılıp Korta'ya gitmiştir.
Korta, 1835 Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'ne bağlı Livane-i Ulya sancağının köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 51 hanede 121 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Korta köyünün nüfusunun yaklaşık 242 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Korta köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Lazistan sancağının Livana kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu 45 hanede yaşayan 169 kişiden oluşuyordu. Salnamede belirtilmemiş olmakla birlikte, bu tarihte de Osmanlı idaresi sadece erkek nüfusunu tespit ediyordu. Bunun sonucunda Korta'nın toplam nüfusunun 338 kişiden oluştuğu söylenebilir. Doksanüç Harbi'nin (1877-1878) ardından Livana kazasının büyük bölümü Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılınca Korta köyü de Kiskim kazasına bağlandı.
Korta, 1928 tarihli köy listesinde, Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. Ancak adı sehven Korna (كورنە) olarak kaydedilmiştir. 1935 nüfus sayımında Erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve "Körte" olarak yazılmış olan köyde 389 kişi yaşıyordu. Korta ya da Körte, "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yarbaşı olarak değiştirilmiştir. Yarbaşı köyünde 1965 genel nüfus sayımında 533 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 181 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya

Yarbaşı köyü, Artvin il merkezine 68 km, Yusufeli ilçe merkezine 37 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 107
2020: 112
2019: 107
2018: 112
2017: 97
2016: 104
2015: 111
2014: 123
2013: 117
2012: 124
2011: 138
2010: 143
2009: 143
2008: 137
2007: 128
2000: 200
1990: 345
1985: 408
Süleyman Şah

Bu madde Fırat Nehri'nde boğularak ölen ve Halep'teki Süleyman Şah Türbesi'ne defnedilen Osman Gazi'nin dedesi Gündüz Alp'in dedesi Kaya Alp oğlu Süleyman Alp hakkındadır.I. Tutuş tarafından 4 Haziran 1086 tarihinde Halep'te öldürülen Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu Kutalmışoğlu Süleyman Şah için I. Süleyman Şah sayfasına bakınız.
Başlığın diğer anlamları için Süleyman Şah (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Süleyman Şah veya Kaya Alp oğlu Süleyman Alp (ö. 1236, Fırat), Osmanlı İmparatorluğu'nun resmî olarak kurulmasına giden süreçte önemli bir yere sahiptir. Kaya Alp'in oğlu ve Ertuğrul Gazi'nin babası olan Gündüz Alp'in atasıdır. Bazı kaynaklara göre ise Ertuğrul Bey'in babası. Oğuzlar'ın Kayı Boyu'ndandır. Doğum yeri ve tarihi hakkında kesin bilgiler olmadığı gibi 12. yüzyılın sonlarında doğduğu ve Kayı Boyu'nun reisi olduğu bilinir. Moğol hükümdarı Cengiz Han’ın Orta Asya’daki istilâsı üzerine, 13. yüzyılda Türkistan’dan batıya doğru göç etmeye karar vermiştir. Türkistan'dan 50.000 kişiyle Kuzey Kafkasya üzerinden Doğu Anadolu Bölgesi'ne gelerek, 1214'te Erzincan ve Ahlat taraflarına yerleşti. Aynı boya mensup bâzı aşiretler de Diyarbakır, Mardin ve Urfa'ya yerleştiler. 1225-1226 arası da Haçlı Kalesi'nin fethi onun devrinde gerçekleşti.
| Süleyman Şah> Kayı Boyu lideri |
| --- | --- |
Hüküm süresi: ?-1227
Önce gelen: Kaya Alp
Sonra gelen: Ertuğrul Gazi (batıda)   Gündoğdu Bey (doğuda)

Eş(ler)i: Hayme Hatun
Çocuk(lar)ı: Sungurtekin Bey, Gündoğdu Bey, Ertuğrul Bey, Dündar Bey
Babası: Kaya Bey
Annesi: ?
Süleyman Âlp'in kimliği > Süleyman Âlp'in Süleyman Şah ile karıştırılması

Gündüz Âlp'in dedesi olan Süleyman Âlp'in kimliği, her ikisinin de Halep'te ölmeleri nedeniyle vefat tarihleri arasında yüzyıldan fazla süre geçmiş olmasına rağmen bazı yazarlar tarafından uzun yıllar Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu Kutalmışoğlu I. Süleyman Şah ile karıșıtırılmıştır.
Süleyman Âlp'in kimliği > Ertuğrul Âlp'nin babası Gündüz Âlp ile karıştırılması

Son zamanlarda bilim insanları tarafından Osman Gazi dönemine ait bulunan ve üzerinde "Osman bin Ertuğrul bin Gündüz Âlp" yazan üç adet madenî para Ertuğrul Gazi'nin babasının Gündüz Alp olduğunu ispat etmiş oluyor. Böylece Gündüz Âlp ile Kaya Alpoğlu Süleyman Âlp arasındaki karıșıklık ta aydınlatılmıș oluyor. Gündüz Âlp'in dedesinin adının ise Mîr Süleyman Âlp olduğunu Enverî teyit etmektedir. Yılmaz Öztuna ise Süleyman Şah'ın Ertuğrul'un babası zannedildiğini ve bunun doğru olmadığını söylüyor. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre de Süleyman Şah adındaki kişi Ertuğrul'un babası değildir. Gündüz Âlp olarak düzeltilmesi gerekmektedir. Hem İlber Ortaylı hem de Erhan Afyoncu gibi tarihçiler ise Süleyman Şah Türbesi'nde yatan kişinin kimliğinin belirsiz olduğunu söylüyor ve Gündüz Âlp'in Ertuğrul Gazi'nin gerçek babası olduğu görüşünü savunuyor.