Sudan Cumhuriyeti (1956-1969)
Bağımsızlık siyaseti

Sudan, rakip siyasi partilerin kalıcı bir anayasanın şekli ve içeriği üzerinde anlaşmaya varmadan bağımsızlığını kazandı. Bunun yerine, Kurucu Meclis, devlet başkanı olarak genel valinin yerine, dolaylı olarak seçilmiş bir Senato ve halk tarafından seçilmiş bir Temsilciler Meclisinden oluşan bir parlamento tarafından seçilen beş üyeli bir Yüksek Komisyon ile değiştiren Geçiş Anayasası olarak bilinen bir belgeyi kabul etti. Geçiş Anayasası ayrıca, Temsilciler Meclisi tarafından aday gösterilen ve Yüksek Komisyon tarafından göreve geldiği onaylanan başbakana yürütme yetkisi verdi.
Çatışma olmadan bağımsızlığını elde etmesine rağmen, Sudan birçok sorunu kondominyumdan devraldı. Bunların başında kamu hizmetinin statüsü geliyordu. Hükûmet Sudanlıları yönetime yerleştirdi ve Sudan Siyasi Servisi'nin ülkeyi terk eden İngiliz memurlarına tazminat ve emekli maaşı verdi. Çoğunlukla teknisyenler ve öğretmenlerden oluşan yeri doldurulamayacak olanları elinde tuttu. Güneyliler, güneydeki İngiliz yöneticilerin kuzey Sudanlılarla değiştirilmesine içerlemese de, Hartum bu dönüşümü hızlı ve minimum bir türbülansla başardı. Birçok güneyli lider, çıkarlarını ilerletmek için çabalarını, anayasal tavizler kazanmayı umdukları Hartum'da yoğunlaştırdı. Arap emperyalizmi olarak algıladıkları şeye direnmeye kararlı olmalarına rağmen, şiddete karşıydılar. Güneyli temsilcilerin çoğu, eyalet özerkliğini destekledi ve yasal tavizler almamanın güneyi isyana sürükleyeceği konusunda uyardı.
Parlamenter rejim, ülkenin eğitim, ekonomi ve ulaşım sektörlerini genişletme planlarını uygulamaya koydu. Bu hedeflere ulaşmak için Hartum'un, ABD'nin erken taahhütte bulunduğu dış ekonomik ve teknik yardıma ihtiyacı vardı. İki hükûmet arasındaki görüşmeler 1957 yılının ortalarında başlamıştı ve parlamento Temmuz 1958'de bir ABD yardım anlaşmasını onayladı. Washington, bu anlaşmanın Sudan'ın tek mahsul (pamuk) ekonomisine aşırı bağımlılığını azaltacağını ve ülkenin ulaşım ve iletişim altyapısının gelişmesini kolaylaştıracağını umuyordu.
Başbakan Şubat 1956'da bir koalisyon hükûmeti kurdu, ancak giderek laik hükûmet politikalarını destekleyerek Hatmiyye'ye yabancılaştı. Haziran ayında UBP ayrılan bazı Hatmiye üyeleri tarafından Mirgani'nin liderliğinde Demokratik Halk Partisi (DHP) kuruldu. Ümmet ve DHP, Ezheri hükûmetini devirmek için mecliste birleşti. Abdullah Halil, iki partinin, Ensar ve Hatmiye'nin desteğiyle bir koalisyon hükûmeti kurdu.
Halil'in koalisyon hükûmetinin karşı karşıya olduğu başlıca sorunlar arasında kalıcı bir anayasa üzerinde anlaşmanın sağlanması, güneyde istikrarın sağlanması, ekonomik kalkınmanın teşvik edilmesi ve Mısır ile ilişkilerin iyileştirilmesi yer alıyordu. Ümmet-DHP koalisyonu içindeki gerginlikler, hükûmetin bu konularda ilerleme kaydetmesini engelledi. Örneğin Ümmet, önerilen anayasanın, Abdurrahman el-Mehdi'nin ilk cumhurbaşkanı seçileceği varsayımıyla bir başkanlık hükûmeti kurmasını istedi. Ülkenin ekonomik geleceği hakkında fikir birliği yoktu. Kötü bir pamuk hasadı, Sudan'ın tıka basa dolu bir pazarda iyi bir fiyata satamadığı 1957 tampon pamuk mahsulünü izledi. Bu gerileme Sudan'ın rezervlerini tüketti ve hükûmetin uyguladığı ekonomik kısıtlamalar konusunda huzursuzluğa neden oldu. Bu sorunların üstesinden gelmek ve gelecekteki kalkınma projelerini finanse etmek için Ümmet, dış yardıma daha fazla güvenme çağrısında bulundu. Ancak DHP, Sudan'da kabul edilemez bir yabancı nüfuzu teşvik ettiği için bu stratejiye itiraz etti. DHP'nin felsefesi, 1954'te Mısır lideri Necib'in yerini alan Cemal Abdünnasır'ın benimsediği Arap milliyetçiliğini yansıtıyordu. Bu politika farklılıklarına rağmen, Ümmet-DHP koalisyonu, parlamentonun görev süresinin kalan yılı boyunca devam etti. Ayrıca, parlamentonun tatil edilmesinin ardından iki parti, 1958 seçimleri için ortak cepheyi sürdürme sözü verdi.
Seçmen, her iki mecliste de Ümmet'e ve Ümmet-DHP koalisyonuna genel çoğunluk verdi. Ancak UBP, büyük ölçüde şehir merkezlerinden ve Gezira Scheme tarım işçilerinden olmak üzere, sandalyelerin neredeyse dörtte birini kazandı. Güney'de, oylama hükûmetle işbirliği yapan adamların reddini - seçmenler ön seçim kabinesindeki üç güneyliyi de yendi - ve federal bir sistem içinde özerkliği savunanlar için zaferi temsil ediyordu. Hükûmetin misyoner okullarını ele geçirmesine ve 1955 isyanını bastırmak için kullanılan önlemlere karşı duyulan kızgınlık, isyana karışan birkaç adayın seçilmesine katkıda bulundu.
Yeni parlamento toplandıktan sonra Halil yeniden bir Ümmet-DHP koalisyon hükûmeti kurdu. Ne yazık ki, ülkenin önerilen anayasa ve güneyin geleceği konusunda kararlı bir eyleme ihtiyaç duyduğu bir zamanda, hizipçilik, yolsuzluk ve oy sahtekarlığı meclis görüşmelerine egemen oldu. Sonuç olarak, Ümmet-DHP koalisyonu etkili bir liderlik sergileyemedi.
Parlamentoyu ikiye bölen bir diğer konu ise Sudan-ABD ilişkileriyle ilgiliydi. Mart 1958'de Halil, Amerika Birleşik Devletleri ile bir teknik yardım anlaşması imzaladı. Paktı onaylanmak üzere meclise sunduğunda, UBP'nin konuyu Ümmet-DHP koalisyonunu yenmek için kullanmak istediğini ve birçok DHP delegesinin anlaşmaya karşı çıktığını keşfetti. Yine de Ümmet, bazı DHP ve güney delegelerinin desteğiyle anlaşmanın onayını almayı başardı.
Parlamentodaki hizipçilik ve rüşvet, hükûmetin Sudan'ın pek çok sosyal, politik ve ekonomik sorununu çözememesiyle birleştiğinde, demokratik bir hükûmetle ilgili halkın hayal kırıklığını artırdı. Özel şikayetler arasında Hartum'un pamuğu dünya piyasa fiyatlarının üzerinde bir fiyata satma kararı da vardı. Bu politika, Sudan'ın gelirinin çoğunu elde ettiği emtia olan pamuk satışlarının düşük olmasına neden oldu. Tükenen döviz rezervlerinin üzerindeki baskıyı azaltmak için ithalata getirilen kısıtlamalar, yabancı malı almaya alışmış kasabalılar arasında şaşkınlık yarattı. Ayrıca, kırsal kesimdeki kuzeyliler, Mısır'ın Sudan'dan sığır, deve ve hurma ithalatına uyguladığı ambargodan da zarar gördü. Artan popüler hoşnutsuzluk Hartum'da birçok hükûmet karşıtı gösteriye neden oldu. Mısır da Halil'i eleştirdi ve hükûmetine karşı bir darbeyi destekleyebileceğini öne sürdü. Bu arada Hartum'da Ümmet ve UBP'nin, DHP ve Halil'i dışlayacak yeni bir koalisyon üzerinde anlaşmaya yakın olduklarına dair haberler yayıldı.
Meclisin toplanacağı 17 Kasım 1958'de askeri bir darbe gerçekleşti. Kendisi emekli bir ordu generali olan Halil, önleyici darbeyi önde gelen Ümmet üyeleri ve askeri rejimin liderleri olan iki kıdemli general İbrahim Abbud ve Ahmed Abdülvahab ile birlikte planladı. Abbud, Nil Nehri'nin statüsüyle ilgili uzun süredir devam eden sorun da dahil olmak üzere Mısır ile tüm anlaşmazlıkları derhal çözme sözü verdi. Abbud, önceki hükûmetin pamuk satışına ilişkin gerçekçi olmayan politikalarını terk etti. Ayrıca, kalıcı bir anayasa hazırlamak üzere başyargıcın başkanlığında bir anayasa komisyonu atadı. Ancak Abbud, siyasi partilerin yalnızca kişisel hırslar için araç olarak hizmet ettiğini ve sivil yönetim yeniden kurulduğunda yeniden kurulmayacaklarını iddia etti.