stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kürt siyasi hareketi
Ülkelere göre tarihçe > Sovyetler Birliği

Ana maddeler: Sovyetler Birliği'nde Kürtler ve Yekbûn
1980'li yıllarda ortaya çıkan perestroyka politikaları tarihsel araştırmaların hızlanmasına ve Sovyet Kürtleri arasında ulusal meseleye dair önceki dönemlere göre daha radikal tartışmaların ortaya çıkmasına yol açtı. Bu dönemde Sovyet Kürt aktivistleri Sovyetler Birliği dışında Kürt meselesine dair daha fazla dikkat çekmeye başladı. 21 Mayıs 1989'da 9 Sovyet cumhuriyetinden gelen delegelerle birlikte Yekbûn adıyla Sovyetler Kürtleri birliği kuruldu. Yekbûn programında asimilasyonu önlemek için Kürt toplumsal ve kültürel organizasyonlarını birleştirmek, Kürtlerin yaşadığı bölgelerde il, kasaba ve köy Sovyetleri kurmak, kaldırılmış Kürt otonom bölgesi Kürdistan Uyezdi'ni yeniden inşa çalışmalarını sürdürmek ve tüm bunlar için Sovyetler Birliği parlamentosuna gerekli öneri ve tavsiyeleri yapmak gibi esasları kabul etti. 1990'lı yıllarda Türkiye-PKK çatışmasının artması, buna paralel olarak gerçekleşen köy boşaltmaları, Saddam Hüseyin döneminde Irak'ta Kürtlere yönelik gerçekleşen askerî operasyonlar, Dağlık Karabağ bölgesinde Ermeniler ve Azeriler arasındaki gerilimler sonucu her iki cumhuriyette de Kürtlere yönelik şiddet eylemlerinin artması gibi durumlar, Kürt meselesinin iç meseleler halinden çıkıp ulusal bir soruna dönüşmesi fikriyle Sovyet Kürt aktivistlerinin birleşmesine yol açtı. Bu durum Sovyetler Birliği dışından katılan Kürt militanların ve aydınların da yer aldığı Temmuz 1990'daki konferansta açıkça vurgulandı. 1989-1990 yılları arasında, Kazakistan, Kırgızistan, Orta Asya ve Transkafkasya'dan gelen Kürtler yoğun olarak Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Rostov Oblastı, Adige Cumhuriyeti, Krasnodar ve Stavropol'a göç etti.Mehmet Babayev Yekbûn mücadelesinin önderi konumundaydı. Kürt Halkının Sorunları Üzerine" isimli Soyvet milletvekili Vitaliy Sobolev başkanlığında 8 parlamenter ve 4 Kürt temsilciden oluşan özel komisyon 20 Kasım 1990'da toplandı. Mayıs 1991'de Mihail Gorbaçov'ın yardımcısı G. Revenkov Kürt otonom bölgesinin kurulmasına yönelik olumlu kanaatleri olduğuna dair şu açıklamada bulundu;
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Yoldaş Gorbaçov'un size selamları var. Kürdistan özerk bölgesinin yeniden inşasına yönelik çalışmalarınızı takdir ediyor. Şimdiden size Kızıl Kürdistan’ın kurulacağı müjdesini verebilirim. Birkaç ay içinde özerkliği ilan edeceğimizi umuyoruz. Bu mesele Azerbaycan yönetimiyle de konuşuldu. Bu süre içinde bölge halkını hazırlamamız gerekiyor. Kamuoyu yaratmak için devlet televizyonu ile Sovyet basınını iyi değerlendirmeye bakın. Farklı cumhuriyetlerde yaşayan soydaşlarınızı da hem hazırlayın hem de seferber edin. | ” |
Bu gelişmelere karşın; Yekbûn temsilcilerinin arasında fikirsel birliğin olmaması, kurulmak istenen otonominin Azeri-Ermeni çatışmalarının şiddetli hale geldiği bir coğrafyada bulunması, Türkiye hükûmetinin müdahaleleri ve Sovyetler Birliği'nin dağılması sonucunda Kürt otonom bölgesi kurulamadı.
Türkiye'de faaliyet gösteren Kürt siyasi partileri

| İsim | Kısa | Lider | Aktif |
| --- | --- | --- | --- |
| Halkın Emek Partisi | HEP | Ahmet Fehmi Işıklar | 1990–1993 |
| Özgürlük ve Eşitlik Partisi | ÖZEP |  | 1992 |
| Özgürlük ve Demokrasi Partisi | ÖZDEP | Mevlüt İlik | 1992–1993 |
| Demokrasi Partisi | DEP | Yaşar Kaya | 1993–1994 |
| Halkın Demokrasi Partisi | HADEP | Murat Bozlak | 1994–2003 |
| Demokratik Halk Partisi | DEHAP | Tuncer Bakırhan | 1997–2005 |
| Demokratik Toplum Hareketi | DTH | Leyla Zana | 2005 |
| Demokratik Toplum Partisi | DTP | Ahmet Türk | 2005–2009 |
| Barış ve Demokrasi Partisi | BDP | Selahattin Demirtaş Gültan Kışanak | 2008–2014 |
| Halkların Demokratik Partisi | HDP | Cahit Kırkazak Sultan Özcan | 2012–günümüz |
| Demokratik Bölgeler Partisi | DBP | Çiğdem Kılıçgün Uçar Keskin Bayındır | 2014–günümüz |
| Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi | DEM | Tülay Hatimoğulları Tuncer Bakırhan | 2023–günümüz |
1986 yılında Sovyetler Birliği ve Orta Doğu'da Kürtlerin yaşadıkları alanlar.
FIFA Kulüpler Dünya Kupası şampiyonluğu kazanan teknik direktörler listesi

Barcelona ile iki, Bayern München ile 1 kez olmak üzere toplamda üç defa FIFA Kulüpler Dünya Kupası'nı kazanma başarısı gösteren Pep Guardiola
FIFA Kulüpler Dünya Kupası, futbolun küresel yönetim organı Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (Fédération Internationale de Football Association, kısaca FIFA) tarafından düzenlenen uluslararası bir futbol organizasyonudur. Turnuva, iki haftalık bir süre içerisinde ev sahibi ülkede belirlenen stadyumlarda oynanır ve ev sahibi ülkenin ulusal şampiyonu ile birlikte altı kıtadan toplam yedi kıta şampiyonu takım katılır. Asya'daki AFC Şampiyonlar Ligi, Afrika'daki CAF Şampiyonlar Ligi, Kuzey Amerika'daki CONCACAF Şampiyonlar Ligi, Güney Amerika'daki Copa Libertadores, Okyanusya'daki OFC Şampiyonlar Ligi ve Avrupa'daki UEFA Şampiyonlar Ligi'nin şampiyonları bu turnuvada mücadele eden takımlardır.
2000 yılında FIFA Kulüpler Dünya Şampiyonası ismiyle düzenlenmeye başlandı. FIFA'nın pazarlama ortağı International Sport and Leisure'ın iflas etmesi nedeniyle 2001 ve 2004 yılları arasında gerçekleştirilmedi. 1960 yılından beri Güney Amerika'daki Copa Libertadores şampiyonu ile Avrupa'daki UEFA Şampiyonlar Ligi şampiyonu arasında tek maç üzerinden oynanan Toyota Kupası, 2005 yılında FIFA Kulüpler Dünya Şampiyonası ile birleştirilerek, "FIFA Kulüpler Dünya Kupası" adı altında organize edilmeye başlandı.
2000'deki ilk organizasyonda, ülkesinin Corinthians Paulista takımını çalıştıran Oswaldo de Oliveira şampiyonluğa ulaşan ilk teknik direktör oldu. Barcelona takımı ile 2009 ve 2011, Bayern München takımı ile de 2013 finallerini kazanan Pep Guardiola, kupayı üç kez kazanan ilk teknik direktördü. Kupayı kazanan diğer dokuz teknik direktör sadece bir kez bu başarıya ulaşabildi. İki teknik direktör; Oswaldo de Oliveira ve Tite kupayı iki defa kazanan takımlarla şampiyonluk yaşadılar. İngiliz kulübü Manchester United'ı çalıştıran İskoç Alex Ferguson, 2008 yılında kupayı kazanırken, ülkesinden olmayan bir takımı çalıştıran ilk teknik direktör oldu. Son organizasyon olan 2020 FIFA Kulüpler Dünya Kupası'nda ise şampiyonluğa, Hans-Dieter Flick teknik direktörlüğündeki Bayern München ulaştı.
Yıla göre

| Yıl | Ülke | Kazanan teknik direktör | Ülke | Kulüp |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 |  Brezilya | de Oliveira, OswaldoOswaldo de Oliveira |  Brezilya | Corinthians |
| 2005 |  Brezilya | Autuori, PauloPaulo Autuori |  Brezilya | São Paulo |
| 2006 |  Brezilya | Braga, AbelAbel Braga |  Brezilya | Internacional |
| 2007 |  İtalya | Ancelotti, CarloCarlo Ancelotti |  İtalya | Milan |
| 2008 |  İskoçya | Ferguson, AlexAlex Ferguson |  İngiltere | Manchester United |
| 2009 |  İspanya | Guardiola, PepPep Guardiola |  İspanya | Barcelona |
| 2010 |  İspanya | Benítez, RafaelRafael Benítez |  İtalya | Internazionale Milano |
| 2011 |  İspanya | Guardiola, PepPep Guardiola |  İspanya | Barcelona |
| 2012 |  Brezilya | , TiteTite  |  Brezilya | Corinthians |
| 2013 |  İspanya | Guardiola, PepPep Guardiola |  Almanya | Bayern München |
| 2014 |  İtalya | Ancelotti, CarloCarlo Ancelotti |  İspanya | Real Madrid |
| 2015 |  İspanya | , Luis EnriqueLuis Enrique  |  İspanya | Barcelona |
| 2016 |  Fransa | Zidane, ZinedineZinedine Zidane |  İspanya | Real Madrid |
| 2017 |  Fransa | Zidane, ZinedineZinedine Zidane |  İspanya | Real Madrid |
| 2018 |  Arjantin | Solari, SantiagoSantiago Solari |  İspanya | Real Madrid |
| 2019 |  Almanya | Klopp, JürgenJürgen Klopp |  İngiltere | Liverpool |
| 2020 |  Almanya | Flick, Hans-DieterHans-Dieter Flick |  Almanya | Bayern München |
Birden fazla kazananlar

Paulo Autuori, São Paulo takımıyla 2005 finalinde şampiyonluğa ulaştı.
Alex Ferguson, 2008 yılında Manchester United takımıyla şampiyonluğa ulaşarak, yabancı bir takımla kupayı kazanan ilk teknik direktör oldu.
Pep Guardiola FIFA Kulüpler Dünya Kupası'nı Barcelona ile iki kez, Bayern München ile 1 kez olmak üzere toplamda üç defa kazanan tek teknik direktördür.
| Teknik direktör | Kazanma | Kazandığı yıl |
| --- | --- | --- |
|  Pep Guardiola | 3 | 2009, 2011, 2013 |
|  Carlo Ancelotti | 2 | 2007, 2014 |
|  Zinedine Zidane | 2 | 2016, 2017 |
Millete göre

İspanyol teknik direktörler, yedi kez oynadıkları finallerin beş tanesini kazanarak bu konuda en başarılı milletler oldular. Arjantinli teknik direktörler ise dört ardışık final mağlubiyeti ile finalde art arda en çok kaybeden millet oldular.
| Ülke | Kazanılan |
| --- | --- |
 İspanya: 5
 Brezilya: 4
 İtalya: 2
 Fransa: 2
 Almanya: 2
 Arjantin: 1
 İskoçya: 1
Elektrik üretimi

Turbo jeneratör
Elektrik üretimi, elektrik ve diğer kaynaklardan birincil enerji üretme sürecidir. Elektrik üretiminin temel ilkeleri İngiliz bilim insanı Michael Faraday tarafından 1820'lerde ve 1830'ların başında keşfedildi. Onun temel yöntemi bugün hâlâ kullanılmaktadır: Elektrik, bakır gibi iletken bir telin manyetik bir alan içinde hareket ettirilmesi ile üretilir. Elektrik jeneratörü, bir mıknatıs içinde dönen sarılı iletken tellerin bulunduğu ve bu tellerin mıknatıs içinde dönmesiyle elektrik akımı üreten bir makinedir. Evlerimizde, işyerlerimizde, endüstride gereksinim duyduğumuz büyük miktardaki elektrik enerjisini elde etmek için, elektrik jeneratörlerini döndürecek büyük güç santrallarına ihtiyaç duyarız.
Çoğu güç santrali, jeneratörü döndürmek için ısı üretiminde bulunurlar. Fosil yakıtlı santrallar ısı üretimi için doğal gaz, kömür ve petrol yakarlar. Nükleer santrallar da uranyum yakıtını parçalayarak ısı üretirler. Ancak bütün bu değişik tip santrallar ürettikleri ısıyı, suyu buhar haline dönüştürmek için kullanırlar.
Oluşan buhar ise elektrik jeneratörüne bağlı olan türbine verilir. Su buharı, türbin şaftı üzerinde bulunan binlerce kanatçık üzerinden geçerken daha önce üretilen ısıdan almış olduğu enerjiyi kullanarak, türbin şaftını döndürür. İşte bu dönme, jeneratörün elektrik üretmek için gereksinim duyduğu mekanik harekettir. Jeneratörde oluşan elektrik ise iletim hatları denilen iletken teller ile kullanılacağı yere gönderilir.
Türbinden çıkan, enerjisi diğer bir deyişle basınç ve sıcaklığı azalmış buhar ise yoğunlaştırıcı (kondenser) denilen bölümde soğutulup su haline dönüştürüldükten sonra, tekrar kullanılmak üzere santralın ısı üretilen bölümüne geri gönderilir. Yoğunlaştırıcıda soğutma işini sağlayabilmek için deniz, göl veya ırmaklarda bulunan su kullanılır. Su kaynaklarından uzak bölgelerde ise santralın hemen yanında bulunan ve uzaktan bakıldığı zaman geniş dev bacalara benzeyen soğutma kuleleri kullanılır. Bu kulelerin üzerinde görülen beyaz duman ise su buharıdır.
Tarihçe

Merkez santralleri geliştirilmesi ile ekonomik, pratik hale alternatif akım, güç iletimini güç kullanarak transformatörler yüksek gerilim ve düşük kayıpla güç iletimi için. Elektrik üreten ilk santraller, su gücüyle çalışabilir. 1882 yılından bu yana merkezi istasyonlarda üretilen edilmiştir kömür veya  nükleer, doğalgaz, hidroelektrik, rüzgâr jeneratörleri ve petrol ile, küçük bir miktar güneş enerjisi, gelgit güç ve jeotermal kaynaklar güç hatları ve güç direkleri kullanılması elektrik dağıtımında önemli ölçüde önemli olmuştur.
Elektrik üretim yöntemleri

Doğrudan elektrik enerjisine çeviren diğer enerji formlarında yedi temel yöntem vardır:
Statik elektrik, fiziksel ayırma ve şarj taşınması (örnekler: triboelektrik etkisi ve yıldırım )
Elektromanyetik indüksiyon, elektrik jeneratörü, dinamo veya alternatör dönüşümleri kinetik enerji elektrik enerjisine (hareket enerjisi). Bu elektrik üretmek için en çok kullanılan şeklidir ve dayalı Faraday kanunu. Bu sadece bir iletken malzemenin kapalı halkalar (örneğin bakır tel) olan bir mıknatıs döndürerek deneyler edilebilir
Elektrokimya, doğrudan dönüşüm kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine, bir pil, yakıt hücresi
Fotovoltaik etki olarak, elektrik enerjisine çeviren ışık dönüşümü, güneş pilleri
Termoelektrik etki olarak, elektrik sıcaklık farkları doğrudan dönüşüm, termokupl, Thermopiles ve termoiyonik dönüştürücüler .
Piezoelektrik etki elektriksel mekanik suşundan, anizotropik moleküller veya kristaller. Enerji Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı (Berkeley Laboratuvarı) US Department araştırmacılar bir geliştirdik piezoelektrik bir faaliyet için yeterli jeneratör likit kristal ekran M13 bakteriyofaj ince filmler kullanılarak.
Nükleer dönüşüm, oluşturma ve yüklü parçacıkların ivme (örnekler: betavoltaiks veya alfa parçacık emisyonu)
Statik elektrik ve incelenen ilk formu ve elektrostatik jeneratör gibi modern cihazlar kullanılır (Van de Graaff jeneratörü ve MHD jeneratörleri) . Yük taşıyıcıları ayrıldı ve fiziksel olarak artan elektrik potansiyelinin bir pozisyona taşınır. Hemen hemen tüm ticari elektrik üretimi olan elektromanyetik indüksiyon, kullanılarak yapılır mekanik enerjiyi zorlar elektrik jeneratörünü döndürmek için. Mekanik enerji geliştirme birçok farklı yöntem vardır, ısı motorları, hidro, rüzgâr ve gelgit gücü. doğrudan dönüşüm, nükleer potansiyel enerji ile elektrik beta bozunması sadece küçük bir ölçekte kullanılmaktadır. Tam boyutlu bir nükleer santral, nükleer reaksiyon ısısı, bir ısı motoru çalıştırmak için kullanılır. Bu manyetik indüksiyon yoluyla mekanik enerjinin elektrik enerjisine dönüştüren bir jeneratör, sürücüler. Çoğu elektrik üretimi ile tahrik edilmektedir ısı motorları. yanma fosil yakıtlardan önemli bir gelen kısmı ile, bu motorların ısı çoğu malzemeleri, nükleer fisyon ve bazı yenilenebilir kaynaklardan. Modern buhar türbini (icat Sir Charles Parsons 1884 yılında) Şu an yaklaşık %80 elektrik enerjisi üretilir ısı kaynakları çeşitli kullanılarak.
Elektrik üretim yöntemleri > Türbinler

Tüm türbinler, bir ara enerji taşıyıcısı olarak bir sıvı hareket ile tatbik edilmektedir. Sadece söz konusu türbinlerin ısı motorları çoktur. Türbin diğer tür rüzgâr ya da düşen su ile tatbik edilebilir. Kaynaklar şunlardır:
Diğer yenilenebilir kaynaklar: Hoover Barajı gibi büyük barajlar büyük miktarda hidroelektrik güç sağlayabilirler.
Yapay bir güneş ışığı ile ısıtılarak baca içinde üretilir ve daha uygun bir güneş enerjisi biçimleri olarak görülmektedir.
Elektrik üretim yöntemleri > Hidroelektrik enerji

M.Ö. 3000-2000 yıllarından itibaren Mezopotamya ve Çin ‘de, Mısır ve Anadolu ‘da suyun potansiyel ve kinetik enerjisinden faydalanılmıştır. Buhar makinesinin icadına kadar bir cismi hareket ettirmek için kuvvet kaynağı olarak sadece su ve rüzgârdan yararlanılıyordu. Rüzgârın süreksiz olması nedeniyle daha çok su kullanılmıştır. 
Suyun Potansiyel ve kinetik enerjisinden faydalanılarak çeşitli tipte hidroelektrik tesisler yapılabilir. Çöllerde ve sıcak ülkelerde suyun buharlaşmasından faydalanmak suretiyle yapılan depresyon tesisleri, gel-git olayından ve dalga enerjisinden faydalanılarak yapılanlarla akarsular üzerinde kurulan sistemler buna örnek verilebilir.
Elektrik üretim yöntemleri > Elektrik enerjisinin üretimi

Çeşitli enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretilmektedir. Mevcut enerji kaynaklarını iki gruba ayırmak mümkündür:
1)Alışılmış enerji kaynakları
2)Alternatif enerji kaynakları
Elektrik üretim yöntemleri > Elektrik enerjisinin üretimi > Alışılmış enerji kaynakları

Alışılmış enerji kaynakları kullanılarak üç yolla elektrik enerjisi elde edilebilir:
a)Suyun potansiyel enerjisinden veya akışından hidroelektrik santraller aracılığıyla,
b)Kömür, petrol, doğalgaz gibi fosil yakıtlar kullanılarak termik santraller aracılığıyla,
c)Uranyum. toryum vb. maddelerin kullanımıyla nükleer santraller aracılığıyla,
Hidroelektrik santraller suyun hareket enerjisini elektrik enerjisine, termik ve nükleer santraller ise ısı enerjisini elektrik enerjisine çevirmektedirler.
Elektrik üretim yöntemleri > Elektrik enerjisinin üretimi > Alışılmış enerji kaynakları > Hidroelektrik santraller

Baraj santralleri veya akarsu santralleri olmak üzere ikiye ayrılırlar. Enerji dönüşümü blok şemada görüldüğü gibidir.
Elektrik üretim yöntemleri > Elektrik enerjisinin üretimi > Alışılmış enerji kaynakları > Baraj santralleri

Baraj santrallerinde biriktirilen su uygun bir yükseklik farkı yaratılarak türbinden geçirilir. Türbinde suyun potansiyel enerjisi kinetik enerjiye dönüştürülerek milin dönmesi sağlanır. Aynı mile bağlı generatör yardımıyla da elektrik enerjisi elde edilir.
Elektrik üretim yöntemleri > Elektrik enerjisinin üretimi > Alışılmış enerji kaynakları > Akarsu santralleri

Akarsuyun üzerine yerleştirilen tüp biçiminde pervaneli bir türbin ile generatörden oluşur. Akarsu santrallerinin verimli çalışabilmesi için üzerinde bulunduğu nehrin düzenli bir su akışının olması gerekmektedir. Su santrallerinin diğer santrallere göre birçok üstünlükleri vardır. Yakıt masrafları yoktur, daha az eleman çalışır.
Elektrik üretim yöntemleri > Elektrik enerjisinin üretimi > Alışılmış enerji kaynakları > Termik santraller

Termik santrallerde bir yakıtın yakılması sonucu ortaya çıkan ısı enerjisi önce mekanik enerjiye sonra da elektrik enerjisine dönüştürülür. Pratikte termik santrallerde ya buhar türbini ya da gaz türbini kullanılır. Bu türbinlerde ilk olarak uygun biçimde yönlendirilen su buharı veya gaz milin üzerine yerleştirilmiş kanatçıkları döndürerek mekanik enerjiyi oluşturmaktadır. Termik santrallerde enerji dönüşümü şekildeki gibidir.
Buhar türbinlerinde yakıtın yanması ile ortaya çılan ısının yardımıyla bir kazandaki suyun ısıtılması sonucu belli bir sıcaklık ve basınçta buhar elde edilir. Bu kuvvetli buhar türbin kanatçıkları üzerinden geçerek milin dönmesini sağlar. Türbinin miline bağlı bir generatörün rotoru bu milin hareketiyle dönmeye başlar ve generatörün stator bölümünde gerilim indüklenmesine sebep olur. Türbinden çıkan buhar soğuk su ile tekrar yoğunlaştırılır ve su şeklinde kazana gönderilir. Sıcaklık yaklaşık 600 °C civarında olabilir. Buhar santralinin ilke şeması şekildeki gibidir. 
Termik santrallerde birinci enerji kaynağı olarak çoğunlukla taşkömürü, linyit, fuel-oil veya doğalgaz kullanılır. Petrole dayalı yakıtlar içinde en ucuz olanı fuel-oil 'dır.
Elektrik üretim yöntemleri > Elektrik enerjisinin üretimi > Alışılmış enerji kaynakları > Nükleer santraller

Ana madde: Nükleer enerji santrali
Klasik olarak termik santrallerden elektrik enerjisi elde edilişiyle hiçbir farkı yoktur. Isı üretimi için çekirdek tepkimesinde oluşan nükleer enerji kullanılır. Nükleer enerji santraller sera gazı emisyonları bakımından yenilenebilir enerji santrallerine benzer değerler göstermekte ve düşük karbon teknolojileri arasında yer almaktadır.
Elektrik üretim yöntemleri > Elektrik enerjisinin üretimi > Alternatif enerji kaynakları

Alışılmış enerji kaynaklarının dışındaki enerji kaynakları alternatif enerji kaynakları adını alır. Güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi, dalga ve gelgit enerjisi, biyo kütle enerjisi, elektrik enerjisine dönüştürülebilir. Pratikte elektrik enerjisi elde etmek için güneşten iki şekilde faydalanılmaktadır:
Isıl etkiden yararlanarak buhar elde edilmesi ve türbin generatör yardımıyla bunun aynı termik santrallerdeki teknikle elektrik enerjisine dönüştürülmesi
Güneş pilleri (fotovoltaik piller )kullanılarak ısı enerjisinden elektrik enerjisi elde edilmesi.
Rüzgâr enerjisi başka amaçlarla eskiden beri kullanılmaktadır. İlk defa 1930'lu yıllarda Danimarka'da gerçekleşmiştir. Türkiye'de Marmara ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi rüzgâr yoğunluğu bakımından dünya ortalamasının üzerindedir fakat kurulu gücü 55 kW olan İzmir Çeşme'de turistik bir tesisin enerjisinin %5'ini karşılayan rüzgâr santrali bulunmaktadır. Komşu Yunanistan'da ise şimdi kurulu gücü 16MW santraller vardır. Önümüzdeki yıllar için kurulu gücü 40MW olan santraller planlanmaktadır.
Jeotermal enerji yerkabuğunun derinliklerindeki yüksek basınca ve sıcaklığa sahip magmanın depoladığı ısı enerjisidir. İçinde bulunan zararlı gazlardan ve tortulardan temizlenen buhar türbine veriliyor ve generatör çalıştırılıyor. Atık buhar yoğunlaştırılarak bir pompa yardımıyla soğutma kulesine ve oradan da tekrar yeraltındaki katmanlara geri gönderilir.
Türkiye'de ilk ve tek Denizli Kızıldere jeotermal enerji gücü 20,4MW tır. İlke şeması aşağıdaki gibidir.
Güneşin ve ayın belli dönemlerdeki çekim etkisine bağlı olarak denizlerde ve okyanuslarda meydana gelen yükselme ve alçalmalardan yararlanılarak elde edilen bir enerji çeşididir. Kıyılarda oluşabilen dalga yüksekliği 8-10m'yi buluyor ve her gün tekrarlanıyor. Aynı hidroelektrik santrallerdeki teknikle elektrik enerjisi elde edilebilir. Potansiyeli çok yüksektir fakat çok yaygın kullanılmamaktadır.
Termik santrallar, kömür, akaryakıt veya gaz gibi fosil yakıtların yakılması yoluyla elektrik üretir. Su santrallarda, ocağın kazan bölümünde dolanan su, çok sıcak buhar haline dönüşür ve bu buhar, elektrik akımı üreten alternatörlere bağlı türbinleri çalıştırır. İlk büyük petrol krizi sanayileşmiş Batılı ülkelerde bu tip termik santralların yapımını yavaşlattı. Ancak gene de bu tip santrallar, birçok ülkede enerji açığını kapatmakta görev üstlenmeye devam etmektedir. 
Termik santralların ürettiği ısının bir bölümü çevreye atılır. Soğutma suyunun sağlandığı kıyı ve ırmak suları birkaç derece ısınır. Kömürün yanmasıyla oluşan küllerin bir bölümü bacaların elektrostatik filtrelerinden dışarı sızar. Ve nihayet, bütün fosil yakıtlar azot ve kükürt içerir ve bu maddeler yanma sonrasında oksitler halinde atmosfere karışır. Çevre uzmanlarına göre gaz atıklar, ormanlar için son derece zararlı olan asit yağmurlarının en önemli nedenidir.
Elektrik üretim yöntemleri > Fotovoltaik paneller

Yukarıda belirtilen güneş ısı soğutucuların aksine, fotovoltaik paneller güneş ışığını doğrudan elektriğe dönüştürür. Güneş ışığı özgür ve bol olmasına rağmen, güneş elektrik nedeniyle panellerinin maliyeti genellikle hâlâ mekanik güç oluşturulan büyük ölçekli daha üretmek için daha pahalıdır. % 30 dönüşüm verimliliği yakın piyasada artık mevcuttur. Düşük verimlilik silikon güneş hücreleri maliyeti ve multijunction hücrelerinde azalma görülmektedir. % 40'ın üzerinde verim deneysel sistemlerde ortaya konmuştur. Yakın zamana kadar, fotovoltaik en yaygın orada ticari bir şebekeye erişim yok ya da bireysel ev ve işyerleri için ek elektrik kaynağı olarak nerede uzak sitelerde kullanıldı. Çevresel kaygılar tarafından tahrik sübvansiyonlar ile birlikte imalat verimlilik ve fotovoltaik teknolojisindeki son gelişmeler, dramatik güneş panelleri konuşlandırılmasını hızlanmıştır. Kurulu kapasite Almanya, Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri'nde artışlar liderliğindeki yılda% 40 oranında artıyor.