Teleskobun tarihi
Optik teleskoplar > Diğer iyileştirmeler > Renksemez kırılma teleskopları

Ana madde: Renksemez mercek
İlk kırıcı teleskopların icadından beri, genellikle lenslerde görülen renk hatalarının (kromatik aberasyon), yüzeylerinin küresel şeklindeki hatalarından kaynaklandığı varsayılmıştır. Optikçiler, bu hataları düzeltmek için çeşitli eğrilik biçimlerine sahip lensler oluşturmaya çalıştılar. Isaac Newton 1666'da kromatik renklerin aslında ışığın cam ortamdan geçerken eşit olmayan kırılmasından ortaya çıktığını keşfetti. Bu, optisyenleri, her bir cam türü tarafından üretilen hataları ortadan kaldırmak için birden fazla cam türünden yapılmış lenslerle deneyler yapmaya yöneltti. Bunun bir üm renkleri tek bir noktaya odaklayacak ve çok daha kısa odak uzaklığına sahip enstrümanlar üretecek bir lens " renksemez mercek " yaratacağı umuluyordu.
Pratik bir akromatik (renksemez) kırılma teleskopu yapmayı başaran ilk kişi , İngiltere, Essex'ten Chester Moore Hall oldu.[kaynak belirtilmeli] İnsan gözünün farklı tabakalarının, retina üzerinde renksiz bir görüntü üretmek için ışık ışınlarını kırdığını ve buna göre farklı mercekleri birleştirerek kısacası farklı kırılma ortamı yaratarak benzer bir sonuç üretmenin mümkün olabileceğini makul bir şekilde savundu. Araştırmaya biraz zaman ayırdıktan sonra, farklı cam türlerinden oluşan iki merceği birleştirerek, iki rengin (kırmızı ve mavi) eşit olmayan kırılmalarının etkilerinin düzeltildiği akromatik bir mercek yapabileceğini buldu. 1733'te, çok daha az renk sapması sergileyen teleskop lensleri yapmayı başardı. Aletlerinden birinin 2+1⁄2 inç (6,4 cm) objektifi buna karşın nispeten kısa odak uzaklığı 20 inç (51 cm) odak uzaklığı vardı .
Hall, bağımsız başına buyruk bir adamdı ve görünüşe göre şöhret konusunda da çabası yoktu; en azından icadını dünyaya duyurmak için hiçbir zahmete girmedi. Westminster Hall'da John Dollond'a verilen patent haklarıyla ilgili bir davada (Watkin v. Dollond), Hall, akromatik teleskopun ilk mucidi olarak kabul edildi. Bununla birlikte, Lord Mansfield tarafından, böyle bir buluştan faydalanması gerekenin asıl mucit değil, onu insanlığın yararına ortaya çıkaran kişi olduğuna hükmedildi.
1747'de Leonhard Euler, Prusya Bilimler Akademisi'ne bir merceğin hem kromatik hem de küresel sapmalarını düzeltme olasılığını kanıtlamaya çalıştığı bir makale gönderdi. Gregory ve Hall gibi, insan gözünün çeşitli tabaklarının mükemmel bir görüntü üretecek şekilde bir araya geldiğinden, mükemmel bir teleskop objektifioluşturmak için farklı kırılma ortamlarına sahip lenslerin uygun kombinasyonları ile de bunun mümkün olması gerektiğini savundu. Farklı renkteki ışık ışınlarının dağılımının varsayımsal bir yasasını benimseyerek, analitik olarak cam ve su merceklerinden oluşan akromatik bir nesne oluşturma olasılığını kanıtladı.
Euler'in bu yapının gerçek bir objetif üretmeye yönelik tüm çabaları ne yazık ki sonuçsuz kaldı - bu başarısızlığı yalnızca gerekli eğriliğe sahip tam olarak çalışan lensleri sağlamadaki zorluğa bağladı. John Dollond, Euler'in analizinin doğruluğu ile hemfikirdi, ancak hipotezine, bunun tamamen teorik bir varsayım olduğu gerekçesiyle itiraz etti: Teori, Newton'un ışığın kırılması üzerindeki deneylerinin sonuçlarına karşıydı ve sadece analitik bir akıl yürütmeden fizik kanunlarının belirlenemeyeceği düşüncesindeydi.
1754'te Euler, Berlin Akademisi'ne, ışığın, esnek bir sıvıda ışık saçan cisimler tarafından uyarılan belirli bir zamanda  titreşimlerden oluştuğu ve ışığın rengindeki farklılığın, bunların frekansının az ya da çok olmasından kaynaklandığı hipotezinden yola çıkan bir başka makale gönderdi. - önceki sonuçlarını çıkardı. Dollond tarafından alıntılanan Newton deneylerinin doğruluğundan şüphe duymuyordu.
Dollond buna cevap vermedi, ancak kısa bir süre sonra İsveçli matematikçi ve astronom Samuel Klingenstierna'nın bir makalesinin özetini aldı ve bu makale Newton'un kırılan ışığın dağılımı hakkında çıkardığı sonuçların doğruluğundan şüphe etmesine neden oldu. Klingenstierna, tamamen geometrik değerlendirmelerden Newton'un deneylerinin sonuçlarının, evrensel olarak kabul edilen diğer kırılma gerçekleriyle uyumlu hale getirilemeyeceğini  gösterdi. (Dollond tarafından bu makale tam olarak takdir edildi.)
Pratik bir adam olarak Dollond, şüphelerini hemen deney testine soktu: Klingenstierna'nın sonuçlarını doğruladı, renklerin farklılığına göre farklı cam türlerinin kırılma niteliklerinde umduğunun çok ötesinde bir fark keşfetti ve böylece bu hızla ilk önce renk sapmalarının ve ardından küresel sapmaların düzeltildiği merceklerin yapımına yol açtı.
Dollond, kırılmalı teleskoplarda akromatizmanın elde edilmesi için gerekli koşulların farkındaydı, ancak Newton tarafından yapılan deneylerin doğruluğuna güveniyordu. Yazıları, cesareti dışında, zihninin tamamen hazır olduğu bir keşfe daha erken varacağını gösteriyor. Dollond'un makalesi, Hall'un önceki icadından bağımsız olarak keşfine ulaştığı ardışık adımları ve bu adımların atılmasının sağlandığı mantıksal süreçleri anlatıyor.
1765'te Peter Dollond (John Dollond'un oğlu), iki dışbükey mercek camından yapılan merceğin arkasında içbükey kristal cam merceğin birleşiminden oluşan üçlü objektifi tanıttı. Bu tür birçok teleskop yaptı.[kaynak belirtilmeli]
Uygun saflık ve homojenliğe sahip cam diskleri (özellikle kristal camdan) temin etmenin zorluğu, akromatik teleskopta bulunan merceklerin çapını ve ışık toplama gücünü sınırladı. Fransız Bilimler Akademisi'nin optik kristal camdan yapılmış büyük mükemmel diskler için ödüller vermesi boşunaydı.
Yansıtıcı teleskopların pratik olmayan metal aynalarıyla ilgili zorluklar, büyük kırılmalı teleskoplarının yapımına yol açtı. 1866'da kırılma teleskopları 18 inç (46 cm) açıklıka ulaşmıştı. Bunlardan çok daha büyük " Büyük refrakterler " 19. yüzyılın ortalarından sonlarına kadar inşa edilmiştir. 1897'de, Yerkes Gözlemevi'nin inşası ile bir araştırma teleskopunda refrakter 40 inç (100 cm) maksimum pratik sınırına ulaştı. (her ne kadar daha büyük bir refrakter 1900 yılındaki  Paris 1900 Fuarı'nda, Büyük Paris Sergi Teleskobu olarak 49,2 inç (1,25 m) çapla geçici olarak sergilense de sergi sonrası sökülmüştür). Yerçekiminin lens üzerindeki etkisi nedeniyle daha büyük refraktörler yapılması son derece zordur. Bir mercek yalnızca kenarından yerinde tutulabileceğinden, büyük bir merceğin merkezi yerçekimi nedeniyle sarkacak ve ürettiği görüntüyü bozacaktır.