Mihail Hodorkovski

| Mihail Hodorkovski |
| --- | --- |
2023'te Hodorkovski
Doğum: Mihail Borisoviç Hodorkovski 26 Haziran 1963 (61 yaşında) Moskova, Rusya SFSC, Sovyetler Birliği
İkamet: Londra, İngiltere
Milliyet: Rus
Vatandaşlık:  Sovyetler Birliği    Rusya
Eğitim: D. Mendeleyev Rusya Kimya Teknolojisi Üniversitesi
Meslek: İş insanı · girişimci · aktivist
Evlilik: Inna Khodorkovskaya
Çocuk(lar): 4
Resmî site: khodorkovsky.ru

Hodorkovski, 20 Aralık 2002'de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile birlikte
Mihail Borisoviç Hodorkovski (Rusça telaffuz: [mʲɪxɐˈil xədɐrˈkofskʲɪj]; d. 26 Haziran 1963), baş harflerinin kısaltmasıyla MBH, günümüzde Londra'da ikamet eden sürgündeki bir Rus iş insanı, oligark ve muhalif aktivisttir. 2003 yılında Hodorkovski'nin 15 milyar dolar değerinde olduğu tahmin edilen servetiyle Rusya'nın en zengin adamı olduğuna inanılıyordu ve Forbes milyarderler listesinde 16. sırada yer alıyordu. Sovyet yıllarında Komsomol teşkilatında yükselerek 1980'lerin sonundaki glasnost ve perestroyka döneminde çeşitli işletmeler kurdu. 1989 yılında kurucusu olduğu Menatep Bankası'nın Yönetim Kurulu Başkanı oldu. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra, 1990'ların ortalarında devlet varlıklarının özelleştirilmesiyle ortaya çıkan, büyük şirketlerden biri olan Yukos adı altında birleştirilmiş bir dizi Sibirya petrol sahasının kontrolünü elde ederek önemli bir servet biriktirdi.
2001 yılında Hodorkovski, ülkede “sivil toplumu inşa etmeyi ve güçlendirmeyi” amaçlayan reform yanlısı bir kuruluş olan Açık Rusya'yı kurdu. Ekim 2003'te Rus yetkililer tarafından tutuklandı ve dolandırıcılıkla suçlandı. Devlet Başkanı Vladimir Putin'in hükûmeti kısa bir süre sonra vergi suçlamaları nedeniyle Yukos'un hisselerini dondurdu. Putin hükûmeti, Yukos'a karşı daha ileri adımlar atarak şirketin hisse fiyatının düşmesine ve Hodorkovski'nin servetinin büyük bir kısmının buharlaşmasına yol açtı. Mayıs 2005'te suçlu bulundu ve dokuz yıl hapse mahkûm edildi. Aralık 2010'da, cezasını çekmeye devam ederken Hodorkovski ve iş ortağı Platon Lebedev, zimmete para geçirmek ve kara para aklamaktan suçlu bulundu. Hodorkovski'nin hapis cezası 2014 yılına kadar uzatıldı. Hans-Dietrich Genscher'in serbest bırakılması için lobi yapmasının ardından Putin, Hodorkovski'yi affederek 20 Aralık 2013'te hapisten çıkardı.
Uluslararası alanda, yargılamaların ve cezaların siyasi amaçlı olduğuna dair yaygın bir endişe vardı. Dava, yurtdışında adil yargılama sürecinin eksikliği nedeniyle eleştirildi. Hodorkovski, Rusya'nın insan haklarını ihlal ettiği iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne tazminat talebiyle çeşitli başvurularda bulundu. Mahkeme, 2003-2005 yılları arasındaki olaylarla ilgili olan ilk başvurusuna cevaben, Rus yetkililerin Hodorkovski'ye yönelik muamelelerinde çeşitli ihlallerde bulunduklarını tespit etti. Bu bulgulara rağmen, mahkeme sonuç olarak yargılamanın siyasi amaçlı olmadığına, aksine “kendisine yöneltilen suçlamaların ‘makûl şüpheye’ dayandığına" karar verdi. Uluslararası Af Örgütü tarafından vicdan mahkûmu olarak kabul edildi.
Putin tarafından affedilen ve 2013 sonunda hapisten çıkan Hodorkovski, derhal Rusya'dan ayrıldı ve İsviçre'de ikâmet izni aldı. 2013 sonunda kişisel mal varlığının kaba bir tahminle 100-250 milyon dolar değerinde olduğuna inanılıyordu. 2014 yılı sonunda, yaklaşık 500 milyon dolar değerinde olduğu söyleniyordu. 2015 yılında Londra'ya taşındı. Aralık 2016'da Dublin Bölge Mahkemesi, Hodorkovski'nin İrlanda Cumhuriyeti'nde tutulan 100 milyon dolarlık mal varlığını çözdü.