stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yozgat'ın belediyeleri listesi
Belediyeler ve başkanları

Liste önce ilçelerin sonra belediyelerin A'dan Z'ye abecesel olarak sıralanmasından oluşmuştur.
| İlçe | Belediye | Belediye başkanı  |
| --- | --- | --- |
| Akdağmadeni | Akdağmadeni | Nezih Yalçın |
| Akdağmadeni | Belekçehan | Şahin Arısoy |
| Akdağmadeni | Oluközü | Hasan Aydınsoy |
| Akdağmadeni | Umutlu | İlhan Koçak |
| Aydıncık | Aydıncık | Ahmet Demirel |
| Aydıncık | Baştürk (Kapandı) | Nejdet Kurt |
| Aydıncık | Baydiğin | Osman Uslu |
| Aydıncık | Kazankaya (Kapandı) | Celal Kılıç |
| Aydıncık | Kösrelik (Kapandı) | Mehmet Doğan |
| Boğazlıyan | Boğazlıyan | Mustafa Özdal |
| Boğazlıyan | Çakmak | Vedat Oymak |
| Boğazlıyan | Çalapverdi | Hamza Kaya |
| Boğazlıyan | Devecipınar | Faruk Türkmen |
| Boğazlıyan | Ovakent | Fazlı Açıkgöz |
| Boğazlıyan | Özler | Mustafa Gemici |
| Boğazlıyan | Sırçalı | Mehmet Yürekli |
| Boğazlıyan | Uzunlu | İlhami Şaşmaz |
| Boğazlıyan | Yamaçlı | Metin Koçak |
| Boğazlıyan | Yenipazar | Fatih Rüştü Aydınöz |
| Çandır | Büyükkışla | Hasan Ciddioğlu |
| Çandır | Çandır | Mustafa Orhan Bulucu |
| Çayıralan | Curali | Hüdaverdi Zağlı |
| Çayıralan | Çayıralan | Yusuf Coşan |
| Çayıralan | Çokradan | Ali Kalaç |
| Çayıralan | Evciler | Ahmet Demirer |
| Çayıralan | Konuklar | Mustafa Akpınar |
| Çekerek | Bayındırhüyük | Osman Başkan |
| Çekerek | Bazlambaç | Osman Gödek |
| Çekerek | Beyyurdu | Lokman Varlık |
| Çekerek | Çekerek | Mustafa Demirbaş |
| Çekerek | Özükavak | Şaban Aksu |
| Kadışehri | Halıköy | Nazif Yılmaz |
| Kadışehri | Kadışehri | Mustafa Karadavut |
| Saraykent | Çiçekli | İdris Aslan |
| Saraykent | Dedefakılı | Mustafa Özyalçın |
| Saraykent | Ozan | Mustafa İleri |
| Saraykent | Saraykent | Halis Öcal |
| Sarıkaya | Babayağmur | Ömer Günal |
| Sarıkaya | Karayakup | Ahmet Dursel Erdoğan |
| Sarıkaya | Sarıkaya | Ali Osman Erbir |
| Sarıkaya | Yukarısarıkaya | Fahri Karabay |
| Sorgun | Ahmetfakılı | Haşim Gören |
| Sorgun | Araplı | Osman Torun |
| Sorgun | Bahadın | Şimşek Türken |
| Sorgun | Belencumafakılı | Hüseyin Yüksel |
| Sorgun | Çiğdemli | Nedim Karadavut |
| Sorgun | Doğankent | Doğan Sungur |
| Sorgun | Eymir | Musa Duman |
| Sorgun | Gedikhasanlı | Selami Şahin |
| Sorgun | Gülşehri | Kadir Olcay |
| Sorgun | Karakız | Mustafa Bölükbaşı |
| Sorgun | Sorgun | Mustafa Erkut Ekinci |
| Şefaatli | Kuzayca | Öcal Altuntaş |
| Şefaatli | Paşaköy | İdris Öztürk |
| Şefaatli | Sarıkent | Davut Kaya |
| Şefaatli | Şefaatli | Fahrettin İbiş |
| Yenifakılı | Bektaşlı | Tahsin Özkan |
| Yenifakılı | Yenifakılı | Ersin Karabulut |
| Yerköy | Saray | Kazım Kılıçarslan |
| Yerköy | Sekili | Halil Bacanak |
| Yerköy | Yerköy | Ali Rıza Arslan |
| Yozgat | Çadırardıç | Ahmet Demirel |
| Yozgat | Esenli | Salih Aplak |
| Yozgat | Osmanpaşa | Özdemir Cansever |
| Yozgat | Yozgat | Yusuf Başer |
İbrahim Rahimov

| İbrahim Rahimov |
| --- | --- |
İbrahim Rəhimov

Doğum: 17 Ağustos 1850 (174 yaşında) Dağkesemen, Tiflis Guberniyası, Rus İmparatorluğu
Ölüm: 03 Nisan 1927 (76 yaşında) Dağkesemen, Kazah kazası, Azerbaycan SSC
Ölüm sebebi: hastalık
Milliyet: Azerbaycan Türkü
Vatandaşlık: Rus İmparatorluğu
Eğitim: Tiflis Klasik Lisesi, Moskova Üniversitesi, Viyana Üniversitesi, Jena Üniversitesi
Çocuk(lar): Sona Velihan

Kariyeri
Dalı: Psikoloji
Çalıştığı kurum: Harkiv Zemskaya hastanesi
 

Rahimov İbrahim Molla Rahim oğlu (5 (17) Ağustos 1850, Dağ Kesemen, Yelizavetpol kazası, Tiflis Guberniyası, Rus İmparatorluğu – 3 Nisan 1927, Dağ Kesemen, Kazah kazası, Azerbaycan SSC, SSCB)  tıp diploması almış ilk Azerbaycanlı, Azerbaycan’ın ilk psikiyatri doktoru, eski "Saburov Bahçesi" Psikiyatri Hastanesi’nin "Akut Ruhsal Hastalıklar" bölümünün müdürü.
Hayatı

İbrahim Rahimov, 1849 yılında günümüzde Ağstafa bölgesine bağlı Dağ Kesemen köyünde doğdu. Babası Rahim Süleyman oğlu, Yelizavetpol kazasının Dağkesemen köyünde yaşayan devlet köylülerinden biriydi. Doğu dillerini ve şeriatı öğrenerek imamlık yapmıştır. 1850 yılında Tiflis Klasik Lisesi'nde öğretmenlik yapmaya başlayan Molla Rahim, ailesini Tiflis'e taşımış ve oğlunun eğitimiyle bizzat kendisi ilgilenmiştir. Önce ona "Kur'an-ı Kerim"i ve ana dilini öğretmiş, 1858 yılında ise İbrahim’i ders verdiği lisenin hazırlık kursuna göndermiştir. Gimnazyanın sıkı kuralları altında yetişen İbrahim Rahimov, daha birinci sınıfta Rusçayı mükemmel seviyede öğrenmişti. Derslerinde başarılı olan İbrahim, başarılı öğrenciler listesinde yer alıyordu.
Eğitimi > Moskova Üniversitesi Yılları

1867 yılında Rahimov’un Tiflis Guberniyası Lisesi müdürüne yaptığı başvuru dikkate alınır. Eğitimde gösterdiği başarılar, bilimsel çalışmalara olan ilgisi ve üstün zihinsel yetenekleri göz önünde bulundurularak, Tiflis Klasik Lisesi Pedagoji Kurulu 19 Haziran 1867’de yapılan toplantıda, İbrahim Rahimov’a Moskova Üniversitesi’nde eğitim görmesi için kefalet verir. Liseyi üstün başarıyla tamamlayan Rahimov, aynı yıl Moskova’ya gider ve giriş sınavlarını başarıyla geçer. Ancak bilinmeyen bir sebepten dolayı üniversitenin tıp fakültesine değil, fizik ve matematik fakültesine kabul edilir. Tiflis’ten Moskova’ya doktor olma hayaliyle gelen İbrahim’in ısrarları sonucu, fakülte değişikliği yaparak tıp fakültesine geçiş yapar.
Moskova Üniversitesi'nde zoolog ve tanınmış bir kamu figürü olan A.P. Bogdanov, histofizyolog ve Moskova histoloji okulunun kurucusu A.İ. Babukhin, ünlü terapist G.A. Zaharin ve meşhur nöropatolog A.J. Kojevnikov (aynı zamanda ünlü Polonyalı nörolog E. Flatau’nun hocası) gibi seçkin bilim insanlarından ders alır. Üniversitedeki eğitimi sırasında, botanik ve fizik dersleri dışında tüm derslerinden üstün başarı gösterir. Aynı dönemde, geçimini sağlamak için Moskova lise öğrencilerine Rusça özel dersler vermiştir.
Eğitimi > Neçayevcilik ve tutuklama

Rahimov Moskova'dayken Çar Rusyası'nda komünizm-anarşizm akımı ve onun çeşitli kolları geniş bir yayılma göstermişti. Bu örgütlerden biri de Sergey Gennadiyeviç Neçayev’in etrafında toplanan küçük bir örgüt idi. Onun ideolojisi, katheizm prensiplerine dayanıyordu ve etrafında belirli bir insan grubunu toplamayı başarmıştı.
Öğrenci İ. Rahimov, S.G. Neçayev’in "Народная расправа" (Halk İntikamı) adı verilen bu yasadışı örgütüne kabul edilir. Sonrasında, 1869 yılının Ekim ayında başlayan ünlü "Полунинская история" (Poluninskaya Hikâyesi) hareketine katıldığı için İ. Rahimov’un da aralarında bulunduğu birçok öğrenci üniversiteden atılır. Diğer tutuklularla birlikte Peterburg’a gönderilir ve Petropavlov Kalesi'ne hapsedilir. Rahimov, kalenin çeşitli koğuşlarında 11 Mayıs 1870’ten 1 Ekim 1871’e kadar hapis kalır. Sorgulamalar sonrası boş zamanlarında Almanca öğrenmiş ve bu, ileride ona önemli derecede yardımcı olmuştur. İ. Rahimov, henüz erginliğe ulaşmamış bir genç olarak Peterburg’daki Litvanya Kalesi’nde üç haftalık hapis cezasına çarptırılır. 1869’da hapsedilir ve üniversiteden çıkarılarak beş yıl polis gözetimi altında yaşamak zorunda kalır. Cezaevinden çıkan İ. Rahimov, üniversite eğitimine devam edebilmek için Harkov’da yerleşmeye karar verir. Harkov’da iş bulamaz ve gerileyen Harkiv-Sivastopol demiryolu hattında sağlık görevlisi olarak çalışmak zorunda kalır. Bir süre de demiryolunun Melitopol sahasında yaşar. Rusya’da yüksek öğrenimine devam edemeyeceğini bir kez daha anlayan İ. Rahimov, 1875’te Viyana’ya gider ve Viyana Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne kabul edilir. Viyana’daki yüksek maliyetler ve maddi güvencesizliği onu eğitimine devam etmek için küçük bir üniversite şehri olan Jena’ya (Almanya) taşınmaya zorlar. Tıp eğitimini tamamladıktan sonra İ. Rahimov Harkov’a döner. Onun siyasi ruh halini Rusya-Avusturya sınırında yaşanan bir olay yansıtır. Çar sınır muhafızları, genç doktorun valizinden K. Marks’ın "Kapital" eserini bulmuşlardır. Kitap hemen el konulmuştur. Rahimov üzerindeki polis gözetimi, yurt dışından döndükten sonra da yeniden tesis edilmiş ve 1917’deki Şubat Devrimi’ne kadar sürmüştür. İ. Rahimov’a Kafkasya’da yaşama izni verilmemiş ve Harkiv’da yerleşmiştir. Doğduğu topraklara gitmek için her seferinde jandarmadan izin almak zorundadır. 1881’de doktor olma hakkını kazanmak için Harkiv Üniversitesi’nde tıp diploması için sınavlar verir. İ. Rahimov, fizyoloji alanında bilimsel araştırmalar yapma konusunda çaba göstermektedir. Bu alandaki ilk adımlarını tıp fakültesinin adli tıp bölümünde atmıştır.
Kariyeri

İ.R. Rahimov, tıp doktoru derecesi almak için başarıyla sınavı geçse de, tezini sunamadı. Bilimsel kariyeri, polisin müdahalesiyle yarım kaldı; siyasi açıdan yetkin görülmeyen bir doktora adayı (hem de Rus olmayan) 1888 yılında "kendi isteği üzerine" üniversiteden çıkarıldı. 1891 yılında İ.R. Rahimov, Harkiv eyaletinde "Saburov Bağı" adıyla tanınan yerel hastanede ordinatör olarak çalışmaya başladı. 34 yıl boyunca, keskin ruhsal hastalıklar bölümünün müdürü olarak görev yaptı ve geçici olarak başhekimliği de üstlendi.
17 Temmuz 1916'da İbrahim Rahimov'un 25 yıllık hekimlik ve sosyal faaliyeti Saburov Bağı'nda kutlandı. Jebilesine yönelik olarak, önde gelen bilim insanlarından, arkadaşlarından ve iş arkadaşlarından birçok tebrik mesajı geldi. Çalışanlarının belirttiğine göre, İ.R. Rahimov son derece geniş bir bilimsel zekaya ve büyük bir hekimlik tecrübesine sahipti. Genç psikiyatrist uzmanların birkaç neslini yetiştirdi.
40 yılı aşkın bir süre Harkiv eyaletinin Zemskaya Hastanesi'nde titizlikle çalışan İ.R. Rahimov, sağlık sorunları nedeniyle emekli olduğunda, 1925'te hastanenin doktorları Harkiv eyalet icra komitesine başvurmuş ve ona "emekli emekçi" olarak bireysel bir emekli maaşı ve hastanenin fahri danışmanı unvanı verilmesini talep etmiştir.
Vefatı

1925'te İ.R. Rahimov ağır hastayken kızı Sona hanımın yanına gelir ve 2 yıl sonra onu doğduğu köy olan Dağkesemen'e götürürler. 3 Nisan 1927'de İ.R. Rahimov, ömrü boyunca özlemini çektiği  Azerbaycan'a veda ederek vefat etmiştir.
Mehmet Servet Yurdatapan

| Mehmet Servet Yurdatapan |
| --- | --- |
Doğum: 24 Haziran 1872 Edirne, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 1958 İstanbul, Türkiye
Bağlılığı:  Osmanlı İmparatorluğu →  Türkiye
Branşı: Osmanlı ve Türk Ordusu
Hizmet yılları: 1891–1930
Rütbesi: Tuğbay (Günümüzde Albay ve Tuğgeneral rütbeleri arasındadır)
Birimi: 1. Ordu, Millî Mücadele
Çatışma/savaşları:  Trablusgarp Savaşı  Balkan Savaşları  I. Dünya Savaşı  Türk Kurtuluş Savaşı 
Ödülleri:  Muharebe Gümüş Liyakat Madalyası  Alman Harp Madalyası  Harp Madalyası  Alman İkinci Sınıf Demir Salip Nişanı  Bulgar Dördüncü Dereceden İkinci Sınıf Şecaat Nişanı 
Ailesi
Çocukları: Danyal Yurdatapan
Akrabaları: Şanar Yurdatapan, Oktay Yurdatapan, Onur Yurdatapan, Alpay Nazikioğlu, Lale Mansur, Can Arpaç (torunları)

Mehmet Servet Yurdatapan (24 Haziran 1872 - 1958), Osmanlı ve Türkiye ordularında görev yapmış asker. Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Türk Kurtuluş Savaşı'nda çeşitli görevlerde bulunmuştur.
Hayatı

Mehmet Servet Yurdatapan, 24 Haziran 1872’de Edirne’de doğdu. Babası Hüseyin Hüsnü Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'nda görev yapmış bir askerdi. Mehmet Servet Yurdatapan, 1891 yılında Harp Okulu'ndan teğmen rütbesiyle mezun oldu. Ardından hızla yükselerek şu rütbeleri aldı:
4 Mayıs 1893: Üsteğmen
10 Şubat 1898: Yüzbaşı
14 Ekim 1903: Kıdemli Yüzbaşı
13 Mayıs 1904: Binbaşı
12 Temmuz 1915: Yarbay
31 Ağustos 1922: Albay
1930: Tuğbay
1930 senesinde emekliye ayrıldı ve 1958 senesinde İstanbul'da vefat etti.
Çanakkale Savaşı ve Conkbayırı

Mehmet Servet Yurdatapan, Çanakkale Savaşı sırasında 64. Alay komutanı olarak görev yaptı. 8-9 Ağustos 1915 gecesi Conkbayırı'nda gerçekleşen çatışmalarda, Mustafa Kemal Atatürk’ün emrinde önemli görevler üstlendi. Savaş sırasında Atatürk’ün saldırı emri verdiği noktalardan birinde görev yaparak stratejik kararlar aldı. Ayrıca, Atatürk’ün göğsünde taşıdığı saate bir şarapnel parçasının isabet ettiği anlarda oradaydı ve gördüklerini kendi cümleleriyle şu şekilde özetledi;
"Süngü hücumu esnasında Conkbayırı
Tepesi'nde Atatürk'ün yanında idim. Düşmanın şiddetli topçu ateşi başladıktan biraz sonra Atatürk'ün elini birden
göğsüne götürdüğünü gördüm. Heyecanımı sezen o metin asker, parmağını ağzına götürerek ve başını
kaşlarını yukarı kaldırarak
bana sükût ve sükûn işaret
etti."
Askerî Görevleri ve Savaşlar

Mehmet Servet Yurdatapan, Osmanlı'nın son döneminde ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinde birçok önemli cephede yer aldı. I. Dünya Savaşı sonrasında esir düştü ve 1920'de esaretten döndü. 
1921 yılında Türk Kurtuluş Savaşı'na katıldı ve İnebolu'da Millî Mücadele'ye dahil oldu. Savaşın ilerleyen dönemlerinde 4. Tümen Tugay Komutanlığı ve 16. Tümen Komutanlığı gibi görevlerde bulundu.
1930 yılında Tuğbay rütbesine yükselen Mehmet Servet Yurdatapan, aynı yıl emekliye ayrıldı ve 1958 yılında İstanbul’da hayatını kaybetti.
Ailesi

Mehmet Servet Yurdatapan'ın babası Hüseyin Hüsnü Paşa'dır. Çocukları arasında Danyal Yurdatapan; torunları arasında Şanar Yurdatapan, Oktay Yurdatapan, Onur Yurdatapan, Alpay Nazikioğlu, Lale Mansur ve Can Arpaç bulunmaktadır.
Ödülleri ve Madalyaları

Muharebe Gümüş Liyakat Madalyası
Alman Harp Madalyası
Harp Madalyası
Alman İkinci Sınıf Demir Salip Nişanı
Bulgar Dördüncü Dereceden İkinci Sınıf Şecaat Nişanı
Volkswagen Schwimmwagen

| Volkswagen Type 166 'Schwimmwagen' |
| --- | --- |

Genel Bakış
Üretici: Volkswagen
Üretim: 15,000 (1942-1944)
Gövde ve Şasi
Benzerleri: VW type 86 & 87
Teknik Özellikler
Motor: 4-sil. boksör, hava soğutmalı 1.131 cc, 25 hp @ 3.000 d/dk
Şanzıman: 4-vites düz 2-vites transfer kutusu; sadece 1/geri vites 4WD
Dingil mesafesi: 200 cm (78,7 in)
Uzunluk: 382,5 cm (150,6 in)
Genişlik: 148 cm (58,3 in)
Yükseklik: 161,5 cm (63,6 in)
Ağırlık: 910 kg (1.345 kg GVW)
Volkswagen Schwimmwagen Nazilerin Beetle (Türkçedeki ismi ile vosvos veya tosbağa) ya da orijinal ismi olan KdF Wagen şasisi üzerine temellendirilmiş askeri amfibi aracı. Type 166 olarak da adlandırılmıştır.
1131 cc hacminde 28 bg'de motoru, sızdırmaz gövdesi, sudan çıktıktan sonra gövde içine çekilebilir uskuru vardır.
İlk ortaya çıkışı Ferry Porsche'nin Kdf Wagen temelli bir amfibik araç üretme fikriyle olmuştur. Waffen SS birlikleri esasında Ferdinand Porsche'den her türlü arazide gidecek KdF Wagen motoru taşıyan motosiklet tasarımlaması istenmiş fakat SS birlikleri Ferry Porsche'nin fikrini beğenmişlerdir. 1942 ile 1944 yılları arasında 145.283 adet üretilmiştir.
Fotoğraf galerisi

Wikimedia Commons'ta Volkswagen Schwimmwagen ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Connecticut

Başlığın diğer anlamları için Connecticut (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Connecticut |
| --- | --- |
Eyalet
  Bayrak Mühür 

Ülke:  Amerika Birleşik Devletleri
Başkent: Hartford
En büyük şehir: Bridgeport
İdare
 • Vali: Ned Lamont (D)
 • Vali vekili: Susan Bysiewicz (D)
 • Üst meclis: Connecticut Senatosu
 • Alt meclis: Connecticut Temsilciler Meclisi
 • Senatörler: Richard Blumenthal (D) Chris Murphy (D)
Yüzölçümü
 • Toplam: 14,357 km²
 • Kara: 12,559 km² (4,849 mil²)
 • Su: 1,809 km² (0,698 mil²)
Rakım: 150 m
En yüksek nokta: 725 m (2.378 ft)
En alçak nokta: 0 m (0 ft)
Nüfus (2020)
 • Toplam: 3.605,944
 • Yoğunluk: 285/km²
Zaman dilimi: UTC-05.00
 • Yaz (YSU): UTC-04.00
ISO 3166 kodu: US-CT
Resmî site portal.ct.gov
Connecticut (İngilizce telaffuz: [kəˈnetɪkət]  ( dinle)), Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı bir eyalettir. Eyalet, 12.997 km²'lik alanıyla ABD'deki 50 eyalet arasında büyüklük olarak 48. sırayı almaktadır. ABD'nin kuzeydoğusunda Yeni İngiltere (New England) bölgesindedir. Amerikan Bağımsızlık Savaşında İngiltere'ye karşı mücadele eden On Üç Koloniden biridir.
New Haven
New London
Hartford
Stamford
Connecticut eyaletinin başlıca şehirleri: Bridgeport, Hartford (başkent), New Haven, West Haven ve Waterbury'dir. Bölgenin nüfusu ise 3,3 milyon civarındadır.
Coğrafya

Eyaletin 5 ana bölgesi: Taconic Section, Central Valley, Western Northeast Upland, Eastern Northeast Upland ve Coastal Plain bölgeleridir.
Taconic Section, eyaletin kuzey kesimlerinde Taconic dağlarının da bulunduğu bölgenin ismidir.
Western Northeast Upland, ormanlık ve kayalıklardan oluşmuş bir bölgedir.
Central Valley, düzlük alanlar ve küçük tepelerden oluşmaktadır.
Eastern Northeast Upland ise, küçük tepecikler, dar vadiler ve engebeli arazilerin bulunduğu bir bölgedir.
Long Island Sound bölgesine sınırı olan Coastal Plain (kıyı şeridi) dar bir alandır ve bu bölgede koy, liman ve kumsallıklar bulunmaktadır. Connecticut nehri, Kuzeydoğudaki en uzun nehirdir ve eyaletin merkez bölgesinden geçmektedir.
Talcott Dağı Millî Parkından çekilmiş, sonbahardan ormanı gösteren bir manzara; Connecticut, ABD.
Rapcore

Rapcore, rap ve hardcore punk'ın harmanından oluşmuş bir müzik türüdür. Rapcore müziğinde genellikle kullanılan enstrümanlar arasında gitar, bas gitar, davul ve turntable sayılabilir.[kaynak belirtilmeli] Rapcore müziğinde kullanılan vokal türleri ise rap vokal, scream cokal ve clean vokal olarak adlandırılabilir.[kaynak belirtilmeli] Rapcore türü çok geniş bir türdür.
Rapcore 1980'lerin sonuna Amerika'da ortaya çıkmıştır.
Attilâ İlhan

| Attilâ İlhan |
| --- | --- |

Doğum: Attilâ Hamdi 15 Haziran 1925(1925-06-15) Menemen, İzmir, Türkiye
Ölüm: 10 Ekim 2005 (80 yaşında) İstanbul, Türkiye
Defin yeri: Aşiyan Mezarlığı
Takma adlar:  Ali Kaptanoğlu  Kaptan 
Meslek: Şair, yazar, senarist
Eğitim: Hukuk Fakültesi, İstanbul
Dönem: Cumhuriyet dönemi
Tür: Roman, şiir, gezi yazısı, eleştiri
Edebî akım: Maviciler (Mavi Akımı)
Önemli ödülleri: Tüm Liste
  Etkilendikleri Nâzım Hikmet Divan Edebiyatı 

Attilâ İlhan, tam adıyla Attilâ Hamdi İlhan (15 Haziran 1925, İzmir - 10 Ekim 2005, İstanbul), Türk şair, romancı, düşünür, deneme yazarı, gazeteci, senarist ve eleştirmen. Entelektüel çalışmalarıyla Türk edebiyat ve düşünce dünyasına önemli katkıları olmuştur.
İlk yılları ve eğitimi

15 Haziran 1925'te İzmir, Menemen'de doğdu. İlk ve orta eğitiminin büyük bir bölümünü İzmir ve babasının işi dolayısıyla gittikleri farklı bölgelerde tamamladı. İzmir Atatürk Lisesi'nin birinci sınıfındayken mektuplaştığı bir kıza yazdığı Nâzım Hikmet şiirleriyle yakalanmasıyla 1941 Şubat'ında, 16 yaşındayken tutuklandı ve okuldan uzaklaştırıldı. Üç hafta gözaltında kaldı. İki ay hapiste yattı. Türkiye'nin hiçbir yerinde okuyamayacağına dair bir belge verilince, eğitim hayatına ara vermek zorunda kaldı. Danıştay kararıyla, 1944 yılında okuma hakkını tekrar kazandı ve İstanbul Işık Lisesi'ne yazıldı. Lise son sınıftayken amcasının kendisinden habersiz katıldığı CHP Şiir Armağanı'nda Cebbaroğlu Mehemmed şiiriyle dönemin pek çok ünlü şairini geride bırakarak ikincilik ödülünü aldı. 1946'da mezun oldu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine kaydoldu. Üniversite yaşamının başarılı geçen yıllarında Yığın ve Gün gibi dergilerde ilk şiirleri yayımlanmaya başladı. 1948'de ilk şiir kitabı Duvar'ı kendi olanaklarıyla yayımladı. Kısa süren ilk Paris deneyiminin ardından yurda döndü. Gerçek gazetesinde yayımlamaya başladığı yazılarla siyasal tartışmaların içine girdi. Bu nedenle eğitimini savsaklayan Attilâ İlhan, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki öğrenimini yarıda bırakmak zorunda kaldı.
İlk yılları ve eğitimi > Paris yılları

1949 yılında üniversite ikinci sınıftayken ilk kez Paris'e gitti. Buradayken Nâzım Hikmet'i kurtarmak için düzenlenen uluslararası dayanışma hareketine, İleri Jön Türkler Birliği etkinliklerine katıldı. Fransız toplumu ve orada bulunduğu çevreye ilişkin gözlemleri daha sonraki yapıtlarında yer alan birçok karakter ve olaya temel oluşturmuştur. Türkiye'ye geri dönüşünde başı sık sık polisle derde girdi. Sansaryan Han'daki sorgulamalar ölüm, tehlike, gerilim temalarının işlendiği eserlerinde önemli rol oynamıştır. Şair bu gerilim havasını ilk şiirlerinde olmasa da özellikle Bela Çiçeği gibi kitaplarında eski günlerini andığı ya da eleştirdiği şiirlerini yayımladı. Birkaç kez gözaltına alındı.
Attilâ İlhan, "Kaptan" lakabının kendisine Paris yıllarında bir dönem sakal bırakması üzerine arkadaşları tarafından yakıştırıldığını belirtmiştir. Lakabın yayılmasında beş bölümden oluşan Kaptan şiiri etkili olmuştur.
İlk yılları ve eğitimi > İstanbul-İzmir-Paris üçgeni

1951 yılında Gerçek gazetesinde bir yazısından dolayı soruşturmaya uğrayınca Paris'e tekrar gitti. Fransa'daki bu dönem, Attilâ İlhan'ın Fransızcayı ve Marksizm'i öğrendiği yıllardır. 1950'li yılları İstanbul - İzmir - Paris üçgeni içerisinde geçiren Attilâ İlhan, bu dönemde adını yavaş yavaş Türkiye çapında duyurmaya başladı. Yurda döndükten sonra, Hukuk Fakültesindeki öğrenimini sürdürdü. Ancak son sınıfta gazeteciliğe başlamasıyla beraber öğrenimini yarıda bıraktı. Sinemayla olan ilişkisi, yine bu dönemde, 1953'te Vatan gazetesinde sinema eleştirileri yazmasıyla başlamıştır.
İlk yılları ve eğitimi > Sanatta Çok Yönlülük

1957'de gittiği Erzincan'da askerliğini yaptıktan sonra İstanbul'a dönüş yapan Attilâ İlhan, sinema çalışmalarına ağırlık verdi. On beşe yakın senaryoya Ali Kaptanoğlu adıyla imza attı. Sinemada aradığını bulamayınca, 1960'ta Paris'e geri döndü. Sosyalizm'in geldiği aşamaları ve televizyonculuğu incelediği bu dönem, babasının ölmesiyle birlikte yazarın İzmir dönemini başlattı. Sekiz yıl İzmir'de kaldığı dönemde, Demokrat İzmir gazetesinin başyazarlığını ve genel yayın yönetmenliğini yürüttü. Aynı yıllarda, şiir kitabı olarak Yasak Sevişmek ve Aynanın İçindekiler dizisinden Bıçağın Ucu yayımlandı. 1968'de Biket İlhan ile evlendi, 15 yıl evli kaldı.
İlk yılları ve eğitimi > İstanbul'a dönüş

1973'te Bilgi Yayınevi'nin danışmanlığını üstlenerek Ankara'ya taşındı. Sırtlan Payı ve Yaraya Tuz Basmak'ı Ankara'da yazdı. 1981'e kadar Ankara'da kalan yazar Fena Halde Leman adlı romanını tamamladıktan sonra İstanbul'a yerleşti. İstanbul'da gazetecilik serüveni Milliyet (2 Mart 1982 - 15 Kasım 1987) ve Gelişim Yayınları ile sürdü. Bir süre Güneş gazetesinde yazan Attilâ İlhan, 1993-1996 yılları arasında Meydan gazetesinde yazmaya devam etti. 1996 yılından 2005 yılına kadar köşe yazılarını Cumhuriyet gazetesinde sürdürdü. 1970'lerde Türkiye'de televizyon yayınlarının başlaması ve geniş kitlelere ulaşmasıyla birlikte Attilâ İlhan da senaryo yazmaya geri döndü.
Sekiz Sütuna Manşet, Kartallar Yüksek Uçar ve Yarın Artık Bugündür halk tarafından beğeniyle izlenilen diziler oldu.
İlk romanı Sokaktaki Adam yayımlandığında 10 roman yazmıştı. Bunlar hiç gün ışığına çıkmadı. Attilâ İlhan bunun sebebini bir söyleşide şöyle açıklıyor: "... birçok roman yazdım daha önceden. Ama neden yayımlamadım? Çok akıllıca bir sebebi vardı. Çünkü biliyorum ki yazarlar ilk romanlarında kendilerini anlatırlar. O da romancılık değildir. Günlük tutmaktır." (Düşün, Haziran 1996).
Roman serüvenine başladığında döneminin diğer yazarları daha çok yerel ve kırsal olayları, kişileri işlerken Attilâ İlhan kent insanını Türkiye'nin yakın dönem tarihini siyasal, ekonomik ve toplumsal yanlarıyla ele alan bir yapı içerisinde işliyordu. Yalnızca İstanbul ve İzmir gibi Türkiye'nin büyük kentlerini, işlediği dönemin yaşam tarzını, ekonomik ve toplum sorunlarını kahramanlarının gözüyle yansıtmakla yetinmiyor, aynı zamanda Batı kültürünün Türkiye'ye nasıl yansıdığını, olumlu ve olumsuz etkilerini, çizdiği karakterlerle ve Avrupa'daki şehirlerle örtüşen bir yapı içerisinde inceleniyordu.