stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
DALL-E
CLIP

DALL-E, CLIP (Contrastive Language-Image Pre-training) ile birlikte geliştirilmiş ve duyurulmuştur. Amacı, çıktıyı "anlamak ve sıralamak" olan ayrı bir modeldir. DALL-E'nin oluşturduğu görseller, herhangi bir girdi için en yüksek kaliteli görüntüleri sunan CLIP tarafından küratörlüğünü yapar.
Kitaplar

Jens Knappe: Genesis. A Creation Story in Cooperation with an Artificial Intelligence, Berlin 2022, ISBN 978-3-940948-45-8.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  MusicBrainz: 62b76330-8080-45bd-aaf8-408c81c9e5ea
Atlético Madrid

Club Atlético de Madrid, İspanya'nın başkenti Madrid'de kurulmuş spor kulübüdür. Futbol takımı La Liga'da mücadele eden Atletico Madrid, Real Madrid'le birlikte Madrid'in en önemli iki kulübü arasındadır. Maçlarını 68.456 koltuk kapasiteli Estadio Metropolitano Stadyumunda oynar.


Atletico Madrid, geçmişi ve başarıları ile Barcelona ve Real Madrid'den sonra ülkenin en önemli kulüplerinden biri olarak kabul edilir. İç saha maçlarını Estadio Metropolitano'da yapan kulübün Real Madrid'le oynadığı derbiler son derece çekişmeli geçer. Takım taraftarlarının büyük bir bölümü Kralın Takımı olarak gördükleri Real'e karşı muhalif olması nedeniyle Atletico'yu tutar. Zaten kulüp 26 Nisan 1903 günü dönemin İspanya yönetimine muhalif üç Basklı öğrenci tarafından kurulmuştur. Kurucuları kulübü Bask Bölgesi için bir spor kulübünden öte durumda olan Athletic Bilbao'nun bir kolu olarak kurmuşlardır. Kurulması ile birlikte Real Madrid'de bulunan tüm muhalif üyeler bu kulübe geçmiştir.
1921 yılında kadar Athletic Bilbao ile bağlı olan kulüp bu yılda ayrılmış ve iki yıl sonra ilk stadyumları Metropolitano'yu yapmıştır. Daha sonraki stadyumları Vicente Calderón'a 1966'da geçmişlerdir. Çeşitli yenileme çalışmalarının ardından 2017 yılında tekrar Wanda Metropolitano'ya geçmişlerdir.
Kulüp, son olarak 1996 yılında hem La Liga şampiyonluğu hem de Copa del Rey'i aynı sezon içinde kazanma başarısı göstermiştir. Ayrıca 2013 yılında Copa del Rey'i finalde Real Madrid'i 2-1 mağlup ederek tarihinde 10.kez müzesine götürdü. Kulüp tarihinin en büyük başarıları ise 1974 yılında Toyota Kupası olarak da bilinen Kıtalararası Kupa şampiyonluğu, 1962 yılındaki Avrupa Kupa Galipleri Kupası Şampiyonluğu, 2010 ve 2012 yıllarındaki UEFA Avrupa Ligi Şampiyonluğu, 2010 ve 2012 yıllarındaki UEFA Süper Kupası Şampiyonluğudur, ayrıca 1973-74'te Bayern Münih ve 2013-14 ile 2015-16 yıllarında oynadıkları ve en büyük rakibi olan Real Madrid'e kaybettikleri iki UEFA Şampiyonlar Ligi finali vardır. 2014 Yılında Atletico Madrid, deplasmanda Barcelona ile 1 - 1 berabere kalarak, 1996 yılından sonra şampiyonluğunu ilan etmiştir. Bu Şampiyonluk 18 Yıl aradan sonra gelen ilk şampiyonluktur ve Atletico Madrid'in La liga tarihindeki 10. şampiyonluğu olmuştur.
Oyuncular > Kadro

Not: Uyruk bilgisi futbolcuların FIFA uygunluk kurallarınca oynayabileceği millî takımı gösterir. FIFA kuralları haricinde başkaca uyruğa da sahip olabilirler.
Forma sponsorları

2012-2014: Azerbaijan Land Of Fire. Nike
2014-2015: Baku2015. Nike
2015- : Plus500. Nike
Başarıları[kaynak belirtilmeli] > Şampiyonluklar

La Liga (11): 1939-40, 1940-41, 1949-50, 1950-51, 1965-66, 1969-70, 1972-73, 1976-77, 1995-96, 2013-14, 2020-21
Copa del Rey (10): 1959-60, 1960-61, 1964-65, 1971-72, 1975-76, 1984-85, 1990-91, 1991-92, 1995-96, 2012-13
Supercopa de Espana (2): 1985, 2014
UEFA Avrupa Ligi (3): 2009-10, 2011-12, 2017-18
Avrupa Kupa Galipleri Kupası (1): 1961-62
Kıtalararası Kupa (1): 1974
UEFA Süper Kupa (3): 2010, 2012, 2018
Başarıları[kaynak belirtilmeli] > Finalistlikler & İkincilikler

La Liga (10): 1943-44, 1957-58, 1960-61, 1962-63, 1964-65, 1973-74, 1984-85, 1990-91, 2017-18, 2018-19
Copa del Rey (9): 1920-21, 1925-26, 1955-56, 1963-64, 1974-75, 1986-87, 1998-99, 1999-2000, 2009-10
Supercopa de Espana (5): 1991, 1992, 1996, 2013, 2020
UEFA Şampiyonlar Ligi: 1973-74, 2013-14, 2015-16
Avrupa Kupa Galipleri Kupası (2): 1962-63, 1985-86
Léo Ortiz

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Leonardo Rech Ortiz
Doğum tarihi:  3 Ocak 1996 (29 yaşında)
Doğum yeri:  Porto Alegre, Brezilya
Boyu:  1,86 m (6 ft 1 in)
Mevkii:  Defans
Kulüp bilgileri
Kulübü:  CR Flamengo
Numarası:  3
Altyapı kariyeri
:  Internacional
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2015-2019 |  Internacional |  25 |  (0) |
| 2018 |  → SC Recife (kiralık) |  15 |  (1) |
| 2019 |  → Red Bull Brasil (kiralık) |  16 |  (0) |
| 2019-2024 |  Red Bull Bragantino |  148 |  (9) |
| 2024- |  CR Flamengo |  8 |  (0) |
| Toplam |   |  212 |  (10) |
Millî takım kariyeri
| 2021- |   Brezilya |  0 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 10 Ocak 2025 (2025-01-10) 
Léo Ortiz (d. 3 Ocak 1996), defans pozisyonunda görev yapan Brezilyalı futbolcudur. Série A (Brezilya) ekibi CR Flamengo'da forma giymektedir.
| g t CR Flamengo  kadrosu |
| --- | --- |
 1 Rossi  2 Varela  3 L. Ortiz  4 L. Pereira  5 Pulgar  6 Ayrton Lucas  7 L. Araújo  8 Gerson  9 Pedro  11 Everton  14 de Arrascaeta  15 Fabrício Bruno  17 Viña  18 de la Cruz  19 Lorran  20 M. Gonçalves  22 Carlinhos  25 M. Cunha  26 Alex Sandro  27 Bruno Henrique  29 Allan  30 Michael  33 Cleiton  37 Alcaraz  39 Zé Welinton  43 Wesley  45 Plata  52 E. Araújo  54 Shola  55 C. Garcia   Pablo   Thiaguinho  Head coach: Filipe Luís 
| g t Brezilya kadrosu  -  2021 Copa América Finalisti |
| --- | --- | --- |
|  1 Alisson  2 Danilo  3 Thiago Silva (K)  4 Marquinhos  5 Casemiro  6 Alex Sandro  7 Richarlison  8 Fred  9 Gabriel Jesus  10 Neymar  11 Éverton Ribeiro  12 Weverton  13 Emerson  14 Militão  15 Fabinho  16 Lodi  17 Paquetá  18 Vinícius Jr.  19 Everton  20 Firmino  21 Gabriel  22 Felipe / Léo Ortiz a  23 Ederson  25 Douglas Luiz  Teknik direktör: Tite  |  1 Alisson  2 Danilo  3 Thiago Silva (K)  4 Marquinhos  5 Casemiro  6 Alex Sandro  7 Richarlison  8 Fred  9 Gabriel Jesus  10 Neymar  11 Éverton Ribeiro  12 Weverton  13 Emerson  14 Militão  15 Fabinho  16 Lodi  17 Paquetá  18 Vinícius Jr.  19 Everton  20 Firmino  21 Gabriel  22 Felipe / Léo Ortiz a  23 Ederson  25 Douglas Luiz  Teknik direktör: Tite  |  |
| a Brezilya'nın 4. maçı sonrasında Felipe'nin yerine Léo Ortiz geçti. | a Brezilya'nın 4. maçı sonrasında Felipe'nin yerine Léo Ortiz geçti. |  |
Médicos, línea de vida

| Médicos |
| --- | --- |

Format: Telenovela
Geliştiren: José Alberto Castro
Senarist: Vanesa Varela Fernando Garcilita María Chávez González Ricardo Avilés
Yönetmen: Ana Lorena Pérez Ríos Santiago Barbosa
Yaratıcı yönetmen(ler): Sandra Cortés
Başrol: Livia Brito Daniel Arenas Rodolfo Salas
Tema müziği bestecisi: Oskar Gritten Carlos Páramo
Besteci: Octavio Castañeda Silvana Medrano
Ülke:  Meksika
Dili: İspanyolca
Sezon sayısı: 1
Bölüm sayısı: 87
Yapım
Yönetici yapımcı: José Alberto Castro
Yapımcı: Ernesto Hernández Fausto Sainz
Kurgucu: Juan Ordóñez Arturo Rodríguez Héctor Flores
Görüntü yönetmeni: Bernardo Nájera Mauricio Manzano
Gösterim süresi: 41-44 dakika
Yapım şirketi: Televisa
Yayın bilgileri
Kanal: Las Estrellas
Yayın tarihi: 11 Kasım 2019 - 8 Mart 2020
Dış bağlantılar

Yapım sitesi
Médicos, línea de vida, José Alberto Castro'nun Televisa için yarattığı ve ürettiği Meksikalı bir telenovela dizisinin prömiyeri 11 Kasım 2019'da Las Estrellas'ta yapıldı.
Oyuncular

| Oyuncu | Karakter |
| --- | --- |
Livia Brito: Regina Villaseñor Gil
Daniel Arenas: David Paredes
Grettell Valdez: Ana Caballero
José Elías Moreno: Gonzalo Olmedo
Carlos de la Mota: Luis Galván
Isabel Burr: Cynthia Guerrero
Marisol del Olmo: Constanza Madariaga de Castillo
Erika de la Rosa: Mireya Navarro
Rodrigo Murray: René Castillo
Federico Ayos: Rafael "Rafa" Calderón
Daniel Tovar: Daniel Juárez
Dalilah Polanco: Luz González
Scarlet Gruber: Tania Olivares
Mauricio Henao: Marco Zavala
Lorena García: Pamela Miranda
Michel López: Diego Martínez
Rodolfo Salas: Arturo Molina
Leo Kanner

Leo Kanner (1955)
Leo Kanner (d. 13 Haziran 1894 – ö. 3 Nisan 1981), otizm ile ilgili çalışmaları ile tanınan Avusturya doğumlu Amerikalı psikiyatrist ve doktordur.
Kanner Avusturya'nın Klekotow (Klekotiv) şehrinde doğdu. Berlin Üniversitesi’nde başladığı öğretimine 1913 yılında çağrıldığı Avusturya Ordusunun I. Dünya Savaşı’na girmesiyle ara verdi ve 1921 yılında buradan tıp doktoru olarak diploma aldı. 1924 yılında ABD’ye göç etti ve Güney Dakota’sa Yankton County Devlet Hastanesi’nde asistan doktor olarak görev yapmaya başladı. 1930 yılında Baltimore’da bulunan Johns Hopkins Hastanesi’nin ilk çocuk psikiyatrisi servisinin kurulması için seçildi. 1933 yılında psikiyatri doçenti oldu.
ABD’de çocuk psikiyatrı olarak tanımlanan ilk doktordur ve 1935 yılında yazdığı ders kitabı Child Psychiatry (Çocuk Psikiyatrisi), İngilizcede çocukların psikiyatrik sorunlarına eğilen ilk ders kitabıdır. 1943 yılında yazdığı "Autistic Disturbances of Affective Contact" (Duygusal İlişkinin Otistik Bozuklukları) adlı makalesi, Hans Asperger'in çalışmalarıyla birlikte otizmin modern araştırmalarının temelini oluşturur.
1957 yılında Çocuk Psikiyatrisi direktörü oldu. 1959 yılında emekliye ayrılmasına rağmen 87 yaşında ölene dek aktif kaldı.
Makaleleri

Kanner L (1943). "Autistic disturbances of affective contact". Cilt 2. Nerv Child. ss. 217-50.  "Reprint". Acta Paedopsychiatr. 35 (4). 1968. ss. 100-36. PMID 4880460.  (İngilizce)
Kanner L (1949). "Problems of nosology and psychodynamics in early childhood autism". Am J Orthopsychiatry. 19 (3). ss. 416-26. PMID 18146742.  (İngilizce)
Kanner L, Eisenberg L (1956). "Early infantile autism 1943–1955". Am J Orthopsychiatry. Cilt 26. ss. 556-66.  (İngilizce)
Kitapları

1935 Child Psychiatry (Çocuk Psikiyatrisi)
1973 Childhood Psychosis: Initial Studies and New Insights (Çocukluk Psikozu:İlk Çalışmalar ve Yeni Görüşler)
Alessandro Della Valle

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Alessandro Della Valle
Doğum tarihi:  8 Haziran 1982 (42 yaşında)
Doğum yeri:  San Marino
Boyu:  1,86 m (6 ft 1 in)
Mevkii:  Defans
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2000–2002 |  San Marino Calcio |   |   |
| 2002–2003 |  Società Sportiva Folgore/Falciano |   |   |
| 2003–2006 |  Tropical Coriano |   |   |
| 2006–2007 |  Marignano |   |   |
| 2007–2008 |  Scot Due Emme |   |   |
| 2008–2009 |  Fontanelle |   |   |
| 2009–2010 |  Tropical Coriano |   |   |
| 2010–2011 |  Sanvitese |   |   |
| 2011–2016 |  Sant' Ermete Sanvitese |   |   |
| 2016–2018 |  A.C. Juvenes/Dogana |  33 |  (8) |
Millî takım kariyeri
| 2002–2017 |   San Marino |  65 |  (1) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Alessandro Della Valle (d. 8 Haziran 1982, San Marino), San Marinolu eski millî futbolcudur. San Marino millî futbol takımı formasını altmış beş kez giymiştir. San Marino millî futbol takımının 4 profesyonel futbolcusundan biriydi.
Alessandro Della Valle, 10 Eylül 2013 tarihinde 2014 FIFA Dünya Kupası elemeleri grup maçında Polonya'ya karşı 5 yıl sonra San Marino'millî takımın'ın ilk golünü attı.
Alex Gasperoni

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Alex Gasperoni
Doğum tarihi:  30 Haziran 1984 (40 yaşında)
Doğum yeri:  , San Marino
Boyu:  1,79 m (5 ft 10 in)
Mevkii:  Orta saha
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2002-2003 |  ASD Mezzolara |   |   |
| 2003-04 |  Castel San Pietro Terme Calcio |   |   |
| 2004-05 |  San Marino Calcio |   |   |
| 2005-2006 |  AS Narnese |   |   |
| 2005-2006 |  US Tolentino |   |   |
| 2006-2008 |  AS Cervia |   |   |
| 2008-2010 |  SS Murata |   |   |
| 2010 |  SP Tre Penne |   |   |
| Toplam |   |  0 |  (0) |
Millî takım kariyeri
| 2003-2019 |   San Marino |  48 |  (1) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Alex Gasperoni, (d. 30 Haziran 1984, San Marino) San Marinolu futbolcudur.
San Marino millî futbol takımıyla 48 maça çıkmıştır.
Tanzimat edebiyatı

Tanzimat edebiyatı, Tanzimat döneminin kültürel ve siyasi hareketlerinin sonucu olarak ortaya çıkmış edebiyat akımı. 3 Kasım 1839'da Mustafa Reşid Paşa tarafından ilan edilen Gülhane Hattı Hümayunu da denilen yenileşme beratının yürürlüğe konmuş olmasından doğmuştur. Bu olay daha sonraları Tanzimat Fermanı olarak adlandırılacak, gerek siyasi alanda gerek edebî ve gerekse toplumsal hayatta batıya yönelmenin resmi bir belgesi sayılacaktır. Şinasi ile Agah Efendi'nin birlikte çıkarmış olduğu Tercüman-ı Ahval bu edebiyatın başlangıcı olarak kabul edilir.
Siyasi dönem özellikleri

18. yy Osmanlı İmparatorluğu'nda artık gerileme ve çöküş devrinin başladığı dönemdir. Ardı ardına alınan yenilgiler, geniş Osmanlı topraklarında birbiri ardına gelen isyanlar, yönetimi bir arayış içine çekmiş, III. Selim devrinde ilk kez orduda yapılan ıslahat hareketlerinin üstünlüğü karşısında imparatorluk yönünü batıya çevirmek zorunda kalmıştır. Gülhane Hattı Hümayunu'nun yürürlüğe konmuş olmasıyla her alanda bir yenileşme hareketi başlamıştır. Okullarda öğretimin Türkçeye dönmesi, gazeteciliğin başlaması ve gelişen milliyetçilik sonucunda edebî yenileşme de beraberinde gelmiş, bu değişmelere uyanan yeni fikir akımlarına paralel olarak ortaya çıkmış, yeni bir medeniyet değişiminin sonucu olarak gelişmiştir. Divan edebiyatı dönemiyle birlikte edebiyatımızda sosyal ve siyasal konuların yanında günlük olaylar tartışma alanına çekilmiştir.
Tanzimat edebiyatı genel özellikleri

Bu dönem sanatçıları, Divan edebiyatında hiç bulunmayan makale, tiyatro, roman, hikâye, anı, eleştiri gibi yeni edebiyat türleri getirmişler, Divan edebiyatında bulunan şiir, tarih, mektup gibi edebiyat türlerini Batı anlayışına göre yeniden düzenlemişlerdir. Tanzimat edebiyatının özellikle ilk devirlerinde yetişen sanatçıların çoğu Montesquieu, Rousseau, Voltaire gibi Fransız devrimci yazarların etkisi altında kalarak, makale ve şiirlerinde zulüm ve haksızlık gibi konulara değinmişlerdir."Vatan", "millet", "hürriyet", "hak", "adalet, "kanun" gibi kavramları yaymaya çalışmışlar, “toplum için sanat” anlayışını benimsemişlerdir. Tanzimat edebiyatının ikinci devrinde yetişen sanatçılar ise (Recaizâde Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit, Sami Paşazade Sezai) bireysel konulara ağırlık vermişlerdir. "Sanat için sanat" anlayışını benimser görünmüşlerdir. Tanzimat edebiyatı, Divan Edebiyatı'nın tersine olarak, seçkin kişiler için değil, halk için meydana getirilen bir edebiyat düşüncesiyle ortaya çıkmıştır. Bu görüşü benimseyen Şinasi, Ziya Paşa, Namık Kemal, Ahmet Mithat, Direktör Ali Bey özellikle makale, tiyatro, anı, kısmen de olsa roman türlerinde eserler vermişlerdir. Tanzimat edebiyatının ikinci devrinde yetişen Recaizâde Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit, başta olmak üzere bazı edebiyatçılar ise bu amaçtan uzaklaşmış görünmektedirler. Dilin sadeleşmesi, konuşma dilinin yazı dili haline gelmesi düşüncesi savunulmuştur.
Edebî özellikler

Tanzimat edebiyatında en önemli yenilik, nesirde, anlatım kuruluşunda görülür. Bu akımda söz hüneri göstermek değil, bazı düşünceleri halka yaymak amaçlandığından, “seci” ler atılmış, asıl düşünce ile ilgisi bulunmayan doldurma sözlere yer verilmemiş, düşünceler sayfalarca süren uzun cümleler yerine kısa cümlelerle anlatılmaya çalışılmıştır. İlk zamanlarda Ziya Paşa, Namık Kemal başta olmak üzere bu akımın öncülüğünü yapan edebiyatçılar Divan Edebiyatı nazım biçimlerinin dışına pek çıkmamış, yeni düşünceler eski biçimler içinde söylenmiş olsa da sonraları eski biçimler tamamen bırakılarak yeni biçimler kullanılmaya başlanmıştır. Recaizade Mahmut Ekrem, özellikle Abdülhak Hamit'in eserlerinde bu açıkça görülmektedir. Türk Edebiyatı'na yeni giren yazı türleri önceleri Fransızcadan yapılan manzum çevirilerde görülmüş, telif şiirlerde çok sonra kullanılmıştır. Beyitlerin başlı başına birer bütün olmasıyla yetinilmeyip, bütün mısralar aralarında bir anlam bağı bulunmasına, Divan şiirindeki “parça güzelliği” anlayışı yerine şiirin baştan sona kadar belli bir düşünce etrafında gelişmesine; yani konu birliğine ve bütün güzelliğine önem verilmiştir. Şiirin konusu genişletilmiş, günlük hayatla ilgili her türlü olay, duygu ve düşünce şiirlerde yer almıştır. Genel olarak aruz vezni kullanılmakla birlikte, Türk'lerin öz vezninin hece vezni olduğu kabul edilmiş, Ziya Paşa, Namık Kemal, Ahmet Cevdet Paşa başta olmak üzere bu vezinle yazmaya özen gösterilmiş fakat bu istek geniş bir akım halini alamamış, girişilen birkaç şiir denemesi ile yetinilmiştir.
Edebî özellikler > Şiir

Tanzimat edebiyatı sanatçıları her şeyden önce şiirin konusunu ve anlatımını değiştirdiler. Namık Kemal Lisân-ı Osmanî'nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazalar" isimli uzun makalesinde şiirin, fikrin gelişmesine ve halkın eğitilmesine olan büyük hizmetinden söz eder. Divan edebiyatının gerçekle ilgisizliğine, yapmacıklığına, boşluğuna şiddetle hücum eden Namık Kemal, edebiyatın yeniden düzenlenmesini ister. Bunun için de her şeyden önce yeni bir anlatım yolu, yeni bir dil bulunmasını gerekli görür. Dilin bir an önce konuşma diline yaklaştırılması gerekliliğini savunur. Buna rağmen Tanzimat şiirinin dilinin sade olduğunu söylemek zordur.
Tanzimat şiirinin Divan şiirine bağlı kaldığı unsurlar daha çok biçim alanındadır. Bu dönemde hece veznine olan ilgi biraz artmışsa da aruz eski hakimiyetini sürdürmüştür. Divan şiirinin nazım şekilleri aynen kullanılmıştır. Aruz vezninin yanı sıra hece ölçüsü çok az kullanılmıştır.
Bu dönemde şiirin konusu değişmiş, aşk, hasret, ayrılık gibi kişisel konular bir yana bırakılmış; eşitlik, özgürlük, adalet, hukuk, medeniyet gibi toplumsal konulara önem verilmiştir. Ancak bu daha çok birinci dönem tanzimatçılarından Şinasi, Ziya Paşa, Namık Kemal gibi sanatçılarda görülür. İkinci dönem tanzimatçılarından Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit, Samipaşazade Sezai'de ise kişisel konular yeniden ele alınmıştır. Genel olarak Tanzimat şiirine bakıldığında romantizm akımının etkisi görülür.
Edebî özellikler > Tiyatro

Tanzimat dönemine gelinceye kadar Türk edebiyatında Batılı anlamda sahne tiyatrosu görülmez. Ancak halk arasında Karagöz ile Hacivat, Orta oyunu ve Meddah gibi seyirlik oyunlar vardır. Halk arasındaki seyirlik oyunlardan Karagöz ve Hacivat; bir kukla oyunudur. Karagöz'de değişik söz oyunlarıyla ve yanlış anlaşılan sözlerle güldürü unsuru sağlanır. Eğlendirme amacı taşır. Karagöz adlı cahil biriyle Hacivat adlı bilgili geçinen biri arasındaki atışmalarla sürer gider. Orta oyunu: şehir meydanlarında ya da kendileri için hazırlanan yerlerde Pişekar, Kavuklu, Zenne gibi sabit tiplerle oynanan güldürü amaçlı seyirlik oyundur. Meddah ise tek kişilik bir oyundur. Yüksekçe bir yere çıkan meddah, değişik şivelerle konuşarak anlattığı bir olayla güldürü oluşturur. Tanzimat dönemine kadar olan bu oyunlar belli bir metne dayanmayan, oyuncuların oyun esnasında karşılıklı konuşmalarına dayanan oyunlar olup eğitici bir amaç taşımamışlardır.
Tanzimat döneminde ise tiyatro ile okul bir sayılmış, halkın eğitilmesinde bir araç sayılmıştır. Tanzimat tiyatrosu Batı tiyatrosu etkisinde kalmıştır. Sanatçılar özellikle William Shakespeare, Victor Hugo ve Molierre gibi sanatçılardan uyarlamalar yapmışlardır. Tanzimat tiyatrosunda sosyal eğitim ön plandadır. Toplumda görülen aksaklıklara doğrudan doğruya dokunmak veya tarihin ibret verici olaylarını ele alıp onlardan ahlaki sonuçlar çıkarmak amaçlanmıştır. Tanzimat tiyatrosunda dil ve üslup konuşma diline ve üslubuna çok yaklaşmıştır. Tanzimat döneminin yazılan ilk tiyatro eseri Şinasi'nin Şair Evlenmesi adlı tek perdeden oluşan töre komedyasıdır. Şinasi bu eserinde görücü usulüyle evlenmeyi yermiştir. Tanzimat döneminin sahnelenen ilk tiyatro eseri ise Namık Kemal'in Vatan Yahut Silistre adlı yapıtıdır. Namık Kemal bu eserinde yurtseverlik konusu işlemiştir ve ülke genelinde büyük yankı oluşturmuştur. Dönemin önemli sanatçılarından olan Namık Kemal tiyatroyu sosyal yarar sağlamak için faydalı bir uğraş ve eğlence aracı olarak görmüştür. Bu dönemin önemli tiyatro yazarları arasında Direktör Ali Bey'de gösterilebilir. Direktör Ali Bey'in Konana Yatıyor ve Misafir-i İstiklal adlı tek perdelik oyunları mevcuttur.
Edebî özellikler > Roman ve Hikâye

Tanzimat Dönemi öncesi Türk edebiyatında hikâye ve roman türleri yoktu. Nesir alanında daha çok tarih ve siyasetname gibi eser verilmiş, olay kaynaklı eser ise daha çok mesnevi türünde yazılmıştır. Tanzimat nesir alanında bir çığır açmış, onu şiirden daha etkili bir hale getirmiştir. Süsten, özentiden uzak, halkın okuması, bilgilenmesi amacıyla eserler ortaya koyulmuştur. Türk Edebiyatı'nda roman çevirilerle başlamıştır. Bu alanda ilk eser Yusuf Kamil Paşa'nın Fenelon adlı Fransız yazardan çevirdiği Telemak adlı romandır. Birçok teknik kusurlarla dolu olan bu eserin kahramanlarının yabancı olmasına rağmen büyük ilgi gördü. Konusuyla ve kahramanlarıyla Türk edebiyatının ilk yerli romanı ise Şemseddin Sami'nin yazdığı Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat adlı aşk romanı olmuştur. Bu da roman tekniği bakımından zayıf bir romandır. Edebi sayılabilecek ilk roman ise Namık Kemal'in İntibah adlı romanıdır. Tanzimat dönemi romanları içerik ve roman tekniği bakımından yetersizdir. Bu dönem romanlarında uzun uzun betimlemeler yapılmış ve sık sık tesadüflere yer verilmiştir. Romanda konu olarak seçilen şeyler dönemin siyasi ve gündelik sorunlarıdır. Tanzimat romanında yanlış batılılaşma, kölelik ve cariyelik gibi konular ön plana çıkmaktadır. Romanlarda kişiler tek taraflı ele alınmış, iyiler ödüllendirilirken kötüler ise cezalandırılmıştır. Dönem sanatçılarının siyasi nitelikli kişiler olması dönemin tüm edebi yapıtlarında olduğu gibi romana da yansımıştır. Tanzimat edebiyatının ilk sanatçıları romantizm akımının etkisinde kalırken sanat için sanat yapan ikinci dönem sanatçılarında ise realizm akımı baş gösterir Türk edebiyatında hikâye alanında ilk eserleri Tanzimat dönemi sanatçıları vermiştir.. Özellikle Ahmet Mithat Efendi halk hikâyeleri ile batı tekniğini birleştirmiş ve bu alandaki ilk batılı eserlerden olan Letaf-i Rivayat adlı hikâye serisi ile halk hikâyelerini modernleştirmeye çalışmıştır. Ancak Türk edebiyatında modern anlamda ilk hikâyecilik Sami Paşazade Sezai'nin Küçük Şeyler adlı eseriyle başlar.