stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
King Vidor
Kariyeri

King Vidor'un The Big Parade (Büyük Resmigeçit, 1925) Amerikalı gençlerin askere gitme coşkusunu ve asker yüklü kamyonların cepheye gidişini, La Bohème (1926) kalabalıktan sıyrılıp başarıya ulaşmayı amaçlayan bir gencin öyküsünü, Halk (The Crowd, 1928) büyük kentte yaşamanın getirdiği günlük zorluklarını ve Amerikalının gönlünde yatan "yükselme" saplantısını, Vidor'un ilk sesli filmi olan Hallelujah! (1929) toplumsal sorunlarını, ekonomik bunalım yıllarında kırsal kesimde yaşanan zorlukları, Our Daily Bread (Hayatımı Kazanırken, 1934) kentte tutunamayıp kırsal kesime göç eden bir karı kocanın öyküsünü, The Citadel (Şahika, 1938) insanlığa hizmet etmeyi amaçlayan genç bir doktorun, toplumsal yozlaşmanın etkisiyle mesleğini bir para kazanma aracı olarak görmeye başlamasını, An American Romance (Amerikan Rüyası, 1944), orta Avrupa göçmeni bir ailenin oğlunun nasıl büyük bir sanayici olduğunu, Hayatın Kaynağı (The Fountainhead, 1949) varlıklı bir iş insanı için yaptığı büyük bir binanın planı, karşı çıkmasına karşın değiştirilince binayı havaya uçuran bir mimarın öyküsünü, Duel in The Sun (Kanlı Aşk, 1946) çölde birbirlerini vuran genç kadınla erkeğin sürüne sürüne birbirlerine yaklaşıp, birbirlerinin kollarında ölmesini, War and Peace (Savaş ve Barış, 1956) Yugoslavya'da çekilen savaş sahnelerinin çarpıcılığıyla dikkat çeken Tolstoy'un Savaş ve Barış romanının destansı öyküsünü ve Solomon and Sheba (Hazreti Süleyman ve Saba Melikesi, 1959) ise dinler tarihini konu edindi.
Ölümü

Vidor 1 Kasım 1982 tarihinde, Kaliforniya'da çiftliğinde kalp rahatsızlığı yaşadı ve 88 yaşında öldü.
Bazı filmleri

| King Vidor'un yönettiği filmler |
| --- | --- | --- |
| Yıl | Film | Türkçe İsmi |
| 1913 | Hurricane in Galveston |  |
| 1913 | The Grand Military Parade |  |
| 1925 | The Big Parade | Büyük Resmigeçit |
1926: La Bohème
| 1926 | Bardelys the Magnificent | Muhteşem Bardelys |
| 1928 | The Crowd | Halk |
1929: Hallelujah!
| 1931 | The Champ | Şampiyon |
| 1934 | Our Daily Bread | Hayatımı Kazanırken |
| 1938 | The Citadel | Şahika |
| 1944 | An American Romance | Amerikan Rüyası |
| 1946 | Duel in the Sun | Kanlı Aşk |
| 1949 | The Fountainhead | Hayatın Kaynağı |
| 1956 | War and Peace | Savaş ve Barış |
| 1959 | Solomon and Sheba | Hazreti Süleyman ve Saba Melikesi |
Kullanılan Kaynaklar

Bordwell, David, Janet Staiger ve Kristin Thompson. The Classical Hollywood Cinema: Film Style and Mode of Production to 1960. New York: Columbia University Press, 1985.
Fischer, Lucy, ed. American Cinema of the 1920s: Themes and Variations. New Brunswick, N.J.: Rutgers University Press, 2009.
Hark, Ina Rae, ed. American Cinema of the 1930s: Themes and Variations. New Brunswick, N.J.: Rutgers University Press, 2007.
Marc Pujol

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Pujol Ukrayna karşısında oynarken (2009)
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Marc Pujol Pons
Doğum tarihi:  21 Ağustos 1982 (42 yaşında)
Doğum yeri:  Andorra la Vella, Andorra
Boyu:  1,68 m (5 ft 6 in)
Mevkii:  Orta saha
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2000-2001 |  FC Andorra |  3 |  (0) |
| 2001 |  Sant Julià |  0 |  (0) |
| 2001-2002 |  FC Andorra |  19 |  (0) |
| 2002 |  Sant Julià |  0 |  (0) |
| 2002-2003 |  Sant Andreu |  35 |  (2) |
| 2003 |  Sant Julià |  0 |  (0) |
| 2003-2004 |  Sant Andreu |  14 |  (1) |
| 2004-2005 |  Figueres |  26 |  (5) |
| 2005-2007 |  Santboià |   |   |
| 2007-2008 |  Manresa |  17 |  (0) |
| 2008-2010 |  Balaguer |  51 |  (7) |
| 2010-2013 |  FC Andorra |   |   |
| 2013-2016 |  FC Santa Coloma |  50 |  (19) |
| 2016-2019 |  FC Andorra |  48 |  (6) |
| 2019-2021 |  Inter d'Escaldes |  34 |  (10) |
| 2021-2022 |  FC Santa Coloma |  18 |  (1) |
| 2022–2023 |  Engordany |  17 |  (3) |
Millî takım kariyeri
| 2000– |   Andorra |  115 |  (4) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Marc Pujol (d. 21 Ağustos 1982), orta saha pozisyonunda görev yapan Andorralı eski millî futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 2000 yılında FC Andorra kulübünde başladı.
Eduard Campabadal

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Eduard Campabadal Clarós
Doğum tarihi:  26 Ocak 1993 (31 yaşında)
Doğum yeri:  Tarragona, İspanya
Boyu:  1,83 m (6 ft 0 in)
Mevkii:  Sağ bek
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Lugo
Numarası:  22
Altyapı kariyeri
2006–2012:  Barcelona
2012–2013:  Wigan Athletic
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2013 |  Wigan Athletic |  1 |  (0) |
| 2013 |  Córdoba B |  5 |  (0) |
| 2013–2015 |  Córdoba |  31 |  (0) |
| 2015–2017 |  Mallorca |  60 |  (0) |
| 2017– |  Lugo |  12 |  (0) |
Millî takım kariyeri
| 2009 |   İspanya U-16 |  2 |  (0) |
| 2009–2010 |   İspanya U-17 |  13 |  (1) |
| 2011 |   İspanya U-18 |  2 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 26 Kasım 2017 
Eduard 'Edu' Campabadal Clarós (d. 26 Ocak 1993), Lugo takımında defans pozisyonunda görev yapan İspanyol futbolcudur.
Profesyonel kariyerine Wigan Athletic kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Córdoba B, Córdoba, Mallorca ve Lugo kulüplerinde oynadı.
İsmail Hakkı Bey

| İsmail Hakkı |
| --- | --- |

Doğum: 1865 Balat
Ölüm: 12 Haziran 1927 (62 yaşında) Bebek
Meslek: Müzisyen
Çocuk(lar): 5 erkek.

İsmail Hakkı Bey, (İsmail Hakkı Aksoy) (Muallim) (d. 1865, İstanbul - ö. 30 Aralık 1927, İstanbul), Türk bestecisi ve müzik eğitimcisi.
İsmail Hakkı Bey, 1865 yılında İstanbul'un Balat semtinde, "İdare-i Husûsiye" memurlarından Reşid Efendi'nin oğlu olarak doğdu. İlkokulu bitirdikten sonra bir örücü atölyesinde çırak olarak çalışmaya başlayan İsmail Hakkı, mahallesinde ve iş yerine yakın câmilerde okuduğu ezanlarla, bir saray müezzininin dikkatini çekti ve bu kişinin aracı olmasıyla genç yaşta Muzikayı Hümayun'a girdi, Suyolcuzade Lâtif Ağa'dan ve orkestra şefi Zati Bey'den müzik dersleri aldı.
1902-1905  yılları  arasında  Kadıköy’de  Belediye  Caddesi'nde eğitim veren Darülirfan Mektebi’nde müzik öğretmenliği yaparken, Maliye Nezaretinde baş veznedarlık yapıyordu.
II.Meşrutiyet sonrasında Dârülmûsikî-i Osmanî Cemiyeti kurucuları arasında yer aldı. Bu cemiyetin Hafız Aşir Efendi’den sonra ikinci müdürü oldu. Fikir ayrılığı sonucu Dârülmûsikî-i Osmanî Cemiyeti’nden ayrıldı. 1909 yılının Mart ayı içerisinde  Şehzadebaşı’nda  Fevziye  Kıraathanesi  üzerinde  Mûsikî-i  Osmanî  Cemiyeti’ni kurdu.
İsmail Hakkı Bey, Enver Paşa'nın Osmanlı Hanedanlığındaki kendi dışındaki tüm asker damadların ortadan kaldırılması için emir verdiğini ve bu emirlerin kurbanı olarak Hafız Hakkı Paşa'nın ortadan kaldırıldığını yıllar sonra hatıratlarında iddia etmiştir.
İzzettin Hümayni, Hayri Yenigün, Ali Rıza Şengel ve Nuri Halil Poyraz gibi müzisyenlerin gelişmesine katkıda bulunan ünlü bestekâr İsmail Hakkı Bey, 30 Aralık 1927'de İstanbul'da öldü ve Eğrikapı Mezarlığı'na defnedildi.
Aralık 1909 tarihli Musavver Hale dergisinde Bestekar İsmail Hakkı Bey
Eserleri

II.Meşrutiyet döneminde Sultan II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi onuruna Enver Paşa'nın emri üzerine "Ceddin Deden, Neslin Baban" adlı Mehter Marşı’nı yazıp bestelemiştir. Bu eser, hem Osmanlı askeri bandosu hem de mehter müziği geleneği içinde önemli bir yere sahip olmuştur. Eser, zamanla bir marş olarak ulusal ve tarihî anlam kazanmış, günümüzde dahi sıklıkla icra edilmektedir.
Ayrıca, Türk sanat müziğinin başyapıtlarından biri kabul edilen "Fikrimin İnce Gülü" adlı eserin de İsmail Hakkı Bey tarafından yazıldığı bilinmektedir. Bu eser, yapısı ve popülerliği nedeniyle Türk sanat müziği repertuarında sıkça yer almaktadır.
Konuyla ilgili yayınlar

"Türkiye'nin Birikimleri 3: Müzisyenler". İlke Yayıncılık, 2014, İstanbul. S. 11. ISBN 978-605-5961-34-3
Kıvanç Baruönü

| Kıvanç Baruönü |
| --- | --- |
Doğum: 11 Ekim 1969 (55 yaşında) Zonguldak, Türkiye
Eğitim: Ankara Üniversitesi
Meslek: Film yönetmeni

Kıvanç Baruönü (d. 11 Ekim 1969, Zonguldak), Türk film yönetmeni ve senaristtir.
Yönetmenlik yaptığı projeleri

2024: Lohusa
2023: Çok Aşk
2022: Özel Ders
2021: İşte Bu Benim Masalım
2018: Hedefim Sensin
2018: Arif V 216
2016: Görümce
2016: Kocan Kadar Konuş: Diriliş
2015: Kocan Kadar Konuş
2013: Patron Mutlu Son İstiyor
Senaryosunu yazdığı projeleri

2016: Kocan Kadar Konuş: Diriliş
Ödüller

51. Siyad Ödülleri Giovanni Scognamillo En İyi Fantastik Film Arif v 216 (Yönetmen: Kıvanç Baruönü)
2001 Kral TV Video Müzik Ödülleri En İyi Klip( Yönetmen:Kıvanç Baruönü Ege-Gülbahçem)
Marcos Aguirre

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Marcos Sebastián Aguirre
Doğum tarihi:  30 Mart 1984 (40 yaşında)
Doğum yeri:  Arroyito, Córdoba, Arjantin
Boyu:  1,70 m (5 ft 7 in)
Mevkii:  Kanat
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Atlético Bucaramanga
Numarası:  10
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2004-2011 |  Lanús |  133 |  (13) |
| 2008-2009 |  → Valladolid (kiralık) |  24 |  (1) |
| 2011 |  → Arsenal Sarandi (kiralık) |  8 |  (0) |
| 2011 |  → San Martín de San Juan (kiralık) |  13 |  (0) |
| 2012 |  Nacional |  6 |  (1) |
| 2012-2013 |  Instituto |  31 |  (5) |
| 2013-2014 |  Aragua FC |  33 |  (4) |
| 2014-2015 |  Instituto |  17 |  (2) |
| 2015 |  Deportes Antofagasta |  24 |  (5) |
| 2016- |  Atlético Bucaramanga |  3 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Marcos Aguirre (d. 30 Mart 1984), Atlético Bucaramanga takımında orta saha pozisyonunda görev yapan Arjantinli futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 2004 yılında Lanús kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Valladolid, Arsenal Sarandi, San Martín de San Juan, Nacional, Instituto, Aragua FC, Instituto, Deportes Antofagasta, Atlético Bucaramanga kulüplerinde oynadı.
Dimitris Haciisayas

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Doğum tarihi:  21 Eylül 1992 (32 yaşında)
Doğum yeri:  Selanik, Yunanistan
Boyu:  1,93 m (6 ft 4 in)
Mevkii:  Defans
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Atromitos
Numarası:  5
Altyapı kariyeri
-2011:  Omonia Stavroupolis
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2011-2012 |  Vataniakos |  19 |  (0) |
| 2012-2013 |  Glyfada |  19 |  (0) |
| 2013-2014 |  Chania |  36 |  (1) |
| 2014-2016 |  Panionios |  34 |  (1) |
| 2016-2019 |  PAOK |  8 |  (1) |
| 2017-2019 |  → Atromitos (kiralık) |  55 |  (1) |
| 2019-2021 |  Çaykur Rizespor |  10 |  (0) |
| 2020 |  → Cercle Brugge KSV (kiralık) |  8 |  (0) |
| 2021- |  Atromitos |  10 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 6 Ocak 2022 (2022-01-06) 
Dimitris Haciisayas (Yunanca: Δημήτρης Χατζηισαΐας; d. 21 Eylül 1992), defans pozisyonunda görev yapan Yunan futbolcudur. Super League ekiplerinden Atromitos'ta oynamaktadır.
Futbola Omonia Stavrupolis'te başlayan Haciisayas, 2011'de Vataniakos'ta profesyonel olmuştur. Bir dönem Panionios ve PAOK'ta da oynamış ve son olarak Çaykur Rizespor'la anlaşmıştır.
Alexander Merkel

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Merkel Admira Wacker formasıyla (2018)
Kişisel bilgileri
Doğum tarihi:  22 Şubat 1992 (32 yaşında)
Doğum yeri:  Almatı, Kazakistan
Boyu:  1,79 m (5 ft 10+1⁄2 in)
Mevkii:  Orta saha
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Hatta
Numarası:  52
Altyapı kariyeri
1999:  Okzhetpes
1999-2003:  JSG Westerwald
2003-2008:  VfB Stuttgart
2008-2010:  Milan
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2010-2011 |  Milan |  6 |  (0) |
| 2011-2013 |  Genoa |  19 |  (1) |
| 2012 |  → Milan (kiralık) |  1 |  (0) |
| 2013-2016 |  Udinese |  6 |  (0) |
| 2014 |  → Watford (kiralık) |  11 |  (1) |
| 2014-2015 |  → Grasshopper (kiralık) |  6 |  (0) |
| 2016 |  Pisa |  0 |  (0) |
| 2016-2018 |  VfL Bochum |  13 |  (0) |
| 2018 |  Admira Wacker |  15 |  (1) |
| 2018-2020 |  Heracles Almelo |  59 |  (2) |
| 2020-2021 |  Al-Faisaly |  27 |  (1) |
| 2021-2023 |  Gaziantep |  38 |  (3) |
| 2023– |  Hatta |  0 |  (0) |
| Toplam |   |  201 |  (9) |
Millî takım kariyeri
| 2007 |   Almanya U-15 |  2 |  (0) |
| 2007-2008 |   Almanya U-16 |  15 |  (0) |
| 2008 |   Almanya U-17 |  3 |  (0) |
| 2009 |   Almanya U-18 |  2 |  (0) |
| 2010-2011 |   Almanya U-19 |  2 |  (1) |
| 2011 |   Almanya U-20 |  1 |  (0) |
| 2015-2019 |   Kazakistan |  3 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 15 Ekim 2022 
Alexander Merkel (Kazak: Александр Меркель, 22 Şubat 1992, Almatı), Kazak millî futbolcudur.
Franco Sbuttoni

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Franco Sbuttoni
Doğum tarihi:  6 Mayıs 1989 (35 yaşında)
Doğum yeri:  Arjantin
Mevkii:  Defans
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2017 |  Sagan Tosu |   |   |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Franco Sbuttoni (d. 6 Mayıs 1989), Arjantinli futbolcudur.
Yeşillenirim

Yeşillenirim, Ebru Yaşar'ın Haziran 2006'da çıkardığı beşinci stüdyo albümü.
Parçalar

Yeşillenirim
Sen Affetsen Ben Affetmem
Uzun Geceler
Geleceğim Yanına
Ne Doktorlar Ne Mühendisler
Dağlar
Bu Gün Beni Aramadın
Gel Neredeysen
Ateşten Gömlek
Yalan Yalan
Sen Kimseyi Sevemezsin
Senin De Allah'ın Vardı
Sevemem
Yalanı Dolanı
Dürüst Olabilirdin
İki Battaniye
Miguel Bianconi

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Miguel Antônio Bianconi Kohl
Doğum tarihi:  14 Mayıs 1992 (32 yaşında)
Doğum yeri:  Brezilya
Mevkii:  Forvet
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2016 |  Kamatamare Sanuki |  20 |  (1) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Miguel Bianconi (d. 14 Mayıs 1992), Brezilyalı futbolcudur.
Tinduf

Tinduf'ta bir döner kavşak
Tindouf (Berberi: Tinduf, Arapça: تندوف‎)   Cezayir'in Tindouf Vilayeti'nde Moritanya, Batı Sahra ve Fas sınırlarına yakın ana şehir ve bir komündür.
Demografi

Tindouf'un nüfusu 47.965 (2010 tahminleri), ancak bu rakamın doğruluğu şüphelidir, çünkü kesin Sahralı mülteciler sayımın dışında tutulur.
| Yıl | Nüfus (Sahralı mülteci kampları hariç) |
| --- | --- |
1977 (Sayım): 6.044
1987 (Sayım): 13.084
1998 (Sayım): 32.004
2008 (Sayım) : 45.966
2010 (Tahmin): 47.965-59.898
Nüfusun %6,1'i yüksek öğrenim görmüş ve %18,8'i orta öğretimi tamamlamıştır. Genel okuryazarlık oranı %75,0, erkeklerde %79,7, kadınlarda %70,1'dir.
Bölgeler

Komün beş bölgeden oluşur:
Tindouf-ville
Garet Djebilet
Aouinet Bélagraa
Chenachène
Oum El Achar
İshal
Terminoloji

Arapça shl kökünden gelen ishal, "akıcı hale getirme, bağırsakları çözme" anlamına gelir. Arapça sözcük Arapça suhūlat سهولة  "akıcı olma" sözcüğünün ifˁāl vezni (IV) masdarıdır.
Diyare sözcüğü Eski Yunanca διάρροια "içinden" ve ῥέω rheo "akmak" sözcüklerinin birleşmesinden oluşmuştur.
Tanım

İshal, Dünya Sağlık Örgütü tarafından günde üç veya daha fazla gevşek veya sıvı dışkılama veya o kişi için normal olandan daha fazla dışkılama olarak tanımlanmaktadır.
Akut ishal, Dünya Gastroenteroloji Örgütü tarafından 14 günden kısa süren, bağırsaktan anormal sıklıkta yarı katı veya sıvı dışkı boşalması olarak tanımlanmaktadır. Sulu olan akut ishal ASİ (Akut Sulu İshal) olarak bilinmektedir.
Tanım > Salgısal

Salgısal ishal, aktif salgıda bir artış olduğu veya emilimin engellendiği anlamına gelir. Yapısal hasar çok azdır ya da hiç yoktur. Bu tür ishalin en yaygın nedeni, anyonların, özellikle de klorür iyonlarının (Cl-) salgılanmasını uyaran bir kolera toksinidir. Bu nedenle, gastrointestinal sistemde yük dengesini korumak için, suyla birlikte sodyum (Na+) da taşınır. Bu tip ishallerde bağırsak sıvı salgısı açlık sırasında bile plazma ile izotoniktir. Ağızdan gıda alımı olmadığında bile devam eder.
Tanım > Ozmotik

Ozmotik ishal, bağırsaklara çok fazla su çekildiğinde ortaya çıkar. Bir kişi aşırı şeker veya aşırı tuz içeren solüsyonlar içerse, bunlar vücuttan bağırsağa su çekebilir ve ozmotik ishale neden olabilir. Ozmotik ishal, pankreas hastalığı veya çölyak hastalığı gibi besinlerin lümende bırakılarak su çekilmesi gibi sindirim bozukluklarından da kaynaklanabilir ya da ozmotik laksatiflerden (bağırsaklara su çekerek kabızlığı hafifletmeye çalışır) kaynaklanabilir. Sağlıklı bireylerde, çok fazla magnezyum veya C vitamini ya da sindirilmemiş laktoz ozmotik ishale ve bağırsakta şişkinliğe neden olabilir. Laktoz intoleransı olan bir kişi, aşırı yüksek miktarda süt ürünü alımından sonra laktozu emmekte zorluk çekebilir. Fruktoz emilim bozukluğu olan kişilerde aşırı fruktoz alımı da ishale neden olabilir. Aynı zamanda yüksek glukoz içeriğine sahip yüksek fruktozlu gıdalar daha fazla emilebilir ve ishale neden olma olasılığı daha düşüktür. Sorbitol gibi şeker alkollerinin (genellikle şekersiz gıdalarda bulunur) vücut tarafından emilmesi zordur ve büyük miktarlarda alındığında ozmotik ishale yol açabilir. Bu vakaların çoğunda ozmotik ishal, süt veya sorbitol gibi rahatsız edici madde kesildiğinde durur.
Tanım > Eksüdatif

Eksüdatif ishal dışkıda kan ve irin bulunması ile ortaya çıkar. Bu durum Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi iltihaplı bağırsak hastalıklarında ve E. coli veya diğer gıda zehirlenmesi türleri gibi diğer ciddi enfeksiyonlarda ortaya çıkar.
Tanım > İnflamatuar

İnflamatuar ishal, mukozal astarda veya fırça sınırında hasar olduğunda ortaya çıkar, bu da protein açısından zengin sıvıların pasif kaybına ve bu kayıp sıvıları emme yeteneğinin azalmasına neden olur. Bu ishal türünde diğer ishal türlerinin üçünün de özellikleri bulunabilir. Bakteriyel enfeksiyonlar, viral enfeksiyonlar, parazit enfeksiyonları veya inflamatuar bağırsak hastalıkları gibi otoimmün sorunlardan kaynaklanabilir. Ayrıca tüberküloz, kolon kanseri ve enteritten de kaynaklanabilir.
Tanım > Dizanteri

Dışkıda kan görülüyorsa dizanteri olarak da bilinir. Kan, bağırsak dokusunun istilasının bir izidir. Dizanteri, diğerlerinin yanı sıra Shigella, Entamoeba histolytica ve Salmonella'nın bir belirtisidir.
Sağlık etkileri

İshal hastalığı hem fiziksel uygunluk hem de zihinsel gelişim üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabilir. "Herhangi bir nedenden kaynaklanan erken çocukluk dönemi yetersiz beslenmesi, yetişkinlerde fiziksel uygunluğu ve iş verimliliğini azaltır" ve ishal, çocukluk dönemi yetersiz beslenmesinin birincil nedenidir. Ayrıca, kanıtlar ishal hastalığının zihinsel gelişim ve sağlık üzerinde önemli etkileri olduğunu göstermektedir; helmint enfeksiyonu ve erken emzirme kontrol edildiğinde bile, şiddetli ishal geçiren çocukların bir dizi zeka testinde önemli ölçüde daha düşük puanlara sahip olduğu gösterilmiştir.
İshal elektrolit dengesizliklerine, böbrek yetmezliğine, dehidrasyona ve bağışıklık sistemi yanıtlarının bozulmasına neden olabilir. Oral ilaçlar uygulandığında, ilacın etkinliği terapötik bir etki yaratmaktır ve bu etkinin olmaması, ilacın sindirim sisteminden çok hızlı geçerek emilebileceği süreyi sınırlamasından kaynaklanıyor olabilir. Klinisyenler ishali ilaç dozajını azaltarak, dozaj programını değiştirerek, ilacı keserek ve rehidrasyon uygulayarak tedavi etmeye çalışırlar. İshali kontrol altına almak için yapılan müdahaleler genellikle etkili değildir. İshalin yaşam kalitesi üzerinde derin bir etkisi olabilir çünkü fekal inkontinans, yaşlı yetişkinlerin uzun süreli bakım tesislerine (huzurevleri) yerleştirilmesinde önde gelen faktörlerden biridir.
Nedenler

İnsan sindiriminin son aşamalarında, yutulan maddeler su ve mide asidi, safra ve sindirim enzimleri gibi sindirim sıvıları ile yıkanarak besin bileşenlerine ayrılır ve daha sonra ince bağırsakta bağırsak yolu ile kan dolaşımına emilir. Dışkılamadan önce kalın bağırsak, uygun hidrasyonu ve genel dengeyi korumak için atık üründeki suyu ve diğer sindirim çözücülerini geri emer. İshal, kalın bağırsağın herhangi bir nedenle dışkıdaki su veya diğer sindirim sıvılarını yeterince emmesi engellendiğinde ortaya çıkar ve sıvı veya "gevşek" bir bağırsak hareketiyle sonuçlanır.
Akut ishal en sık rotavirüs ile viral gastroenteritten kaynaklanır ve beş yaşın altındaki çocuklarda vakaların %40'ını oluşturur. Ancak seyahat edenlerde bakteriyel enfeksiyonlar daha baskındır. Mantar zehirlenmesi ve ilaçlar gibi çeşitli toksinler de akut ishale neden olabilir.
Kronik ishal, bağırsağı etkileyen bir dizi kronik tıbbi durumun bir parçası olabilir. Yaygın nedenler arasında ülseratif kolit, Crohn hastalığı, mikroskobik kolit, çölyak hastalığı, irritabl bağırsak sendromu ve safra asidi malabsorpsiyonu yer alır.
Nedenler > Enfeksiyonlar

Ana madde: Gastroenterit
Enfeksiyöz ishalin virüsler, bakteriler ve parazitleri içeren birçok nedeni vardır. Bulaşıcı ishal sıklıkla gastroenterit olarak adlandırılır. Norovirüs yetişkinlerde viral ishalin en yaygın nedenidir, ancak rotavirüs beş yaşın altındaki çocuklarda en yaygın nedendir. Adenovirüs tip 40 ve 41 ve astrovirüsler önemli sayıda enfeksiyona neden olmaktadır. E coli o157:h7 gibi Shiga-toksin üreten Escherichia coli, Amerika Birleşik Devletleri'nde bulaşıcı kanlı ishalin en yaygın nedenidir.
Campylobacter türleri bakteriyel ishalin yaygın bir nedenidir, ancak Salmonella türleri, Shigella türleri ve Escherichia coli'nin bazı türlerinden kaynaklanan enfeksiyonlar da sık görülen bir nedendir.
Yaşlılarda, özellikle de ilgisiz enfeksiyonlar için antibiyotik tedavisi görenlerde, Clostridioides difficile tarafından üretilen bir toksin genellikle şiddetli ishale neden olur.
Parazitler, özellikle Cryptosporidium spp., Giardia spp., Entamoeba histolytica, Blastocystis spp., Cyclospora cayetanensis gibi protozoalar, sıklıkla kronik enfeksiyon içeren ishalin nedenidir. Geniş spektrumlu antiparazitik ajan nitazoksanid, ishale neden olan birçok parazite karşı etkinlik göstermiştir.
Parazitler veya bakteriyel toksinler gibi diğer bulaşıcı ajanlar semptomları şiddetlendirebilir. Bol miktarda gıda ve temiz su kaynağının bulunduğu sıhhi yaşam koşullarında, sağlıklı bir kişi genellikle viral enfeksiyonlardan birkaç gün içinde kurtulur. Ancak, hasta veya yetersiz beslenen bireylerde ishal ciddi dehidrasyona yol açabilir ve hayatı tehdit edebilir.
Nedenler > Enfeksiyonlar > Sanitasyon

Açık dışkılama, ölümle sonuçlanan bulaşıcı ishalin önde gelen nedenlerinden biridir.
Yoksulluk, bir toplumdaki bulaşıcı ishal oranının iyi bir göstergesidir. Bu ilişki yoksulluğun kendisinden değil, daha ziyade yoksul insanların yaşadığı koşullardan kaynaklanmaktadır. Belirli kaynakların yokluğu, yoksulların bulaşıcı ishale karşı kendilerini savunma becerilerini tehlikeye atmaktadır. "Yoksulluk, kötü barınma, kalabalık, toprak zemin, temiz suya veya dışkı atıklarının sıhhi bir şekilde bertaraf edilmesine (sanitasyon) erişimin olmaması, insan patojenlerini taşıyabilecek evcil hayvanlarla birlikte yaşama ve gıda için soğutulmuş depolama eksikliği ile ilişkilidir ve tüm bunlar ishal sıklığını artırır ... Yoksulluk ayrıca yaşa uygun, beslenme açısından dengeli diyetler sağlama ya da ishal geliştiğinde besin kayıplarını azaltmak ve onarmak için diyetleri değiştirme becerisini de kısıtlamaktadır. Bu etki, yeterli, ulaşılabilir ve uygun fiyatlı tıbbi bakım eksikliği nedeniyle daha da kötüleşmektedir."
Bulaşıcı ishalin en yaygın nedenlerinden biri temiz su eksikliğidir. Çoğu zaman, dışkıların uygunsuz şekilde bertaraf edilmesi yeraltı sularının kirlenmesine yol açar. Bu durum, özellikle su filtrasyonu veya arıtmanın olmadığı durumlarda, halk arasında yaygın enfeksiyona yol açabilir. İnsan dışkısı, potansiyel olarak zararlı çeşitli insan patojenleri içerir.