stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Radyoaktivite
Özellikleri

Doğada kendiliğinden radyoaktif olan bazı elementler vardır, bunlar dört grupta ele alınır:
Radyum grubu: Bu grup uranyum 238 ile başlar ve art arda parçalanmalarla kararlı kurşun 206'ya dönüşür.
Aktinyum serisi: Bu seri uranyum 235 ile başlar ve kurşun 207'ye dönüşerek biter.
Toryum serisi: Adını aldığı toryum 232 ile başlar ve kurşun 208 ile son bulur.
Neptünyum serisi: Neptünyum 237 ile başlayıp, bizmut-209 ile biter.
Radyoaktifliğin tipleri

Bu serilerde radyoaktifliğin çeşitli tipleri ile karşılaşılır:
α (Alfa) ışıması: İki Nötron ve iki protondan meydana gelen, +2 yüklü bir Helyum çekirdeği yaymaktır. Bu ışıma sonucunda, proton ve nötron sayıları ikişer birim azalır. Bu tanecikler +2 yüklü oldukları için elektromanyetik çekime de yakalanırlar. Bu ışımaların durdurulması çok kolaydır. Örneğin bir kâğıt yaprak bile yeterli olur.
β (Beta) ışıması: Pozitron veya elektron yayımıdır. Pozitron, elektronun antimaddesidir ve elektron yayımlamanın tam tersi olarak gerçekleşir. Beta ışımaları alfa taneciklerine göre daha hızlıdır. Durdurulmaları daha zordur. Yüklü oldukları için manyetik alanda sapma gösterirler.
1 nötron; 1 protona dönüşürken 1 elektron ve 1 antielektron nötrinosu fırlatır. Buna Beta ışıması denir.Proton sayısı 1 artar. Nötron sayısı 1 azalır. Kütle numarası değişmez.
1 proton; 1 nötrona dönüşürken 1 pozitron ve 1 elektron nütrionusu fırlatır. Buna Pozitron ışıması denir. Proton sayısı 1 azalırken, nötron sayısı 1 artar. Kütle numarası değişmez.
γ (Gamma) ışıması: Bir çekirdeği uyarılmış bir halden, daha az uyarılmış veya kararlı hale getiren bir foton yayımıdır. Foton olduğu için ışık hızında ilerler. Kuvvetli nüfuz eder. Durdurulması çok güçtür. Yüksüz olduğu için manyetik alanda sapma göstermez. Foton olduğu için bir etkin kütlesi vardır ve bu kütle sayesinde kütleçekimine yakalanır.
Radyoaktif dönüşümler az veya çok hızlı olurlar. Göz önüne alınan element çekirdeğin yarısının parçalanması için gerekli süreye yarılanma süresi denir. Çekirdeğin yapısı, en önemli unsurdur. Bir saniyenin milyarda birinin binde biri (10-12) kadar süren periyotlar olduğu gibi 1017 yıla ulaşan periyotlar olduğu bilinmektedir. Nükleer tepkimelerde, doğada bulunmayan radyoaktif çekirdekler elde edilebilir. Bu olaya suni radyoaktiflik denir.
Yapay Çekirdek Reaksiyonları

Çekirdeği kararsız, radyoaktif bir atomun hiçbir dış etkiye bağlı kalmaksızın, kendiliğinden ışımalar yaparak başka çekirdeklere dönüşmesi olayına doğal radyoaktiflik denir.
Doğal radyoaktif çekirdek tepkimeleri;
X ===> Y + (ışıma)
şeklindedir. Tepkimedeki X, doğal radyoaktif atomu, Y ise oluşan yeni atomu göstermektedir.
Radyoaktif olmayan bir atom çekirdeğinin, temel taneciklerle(alfa, nötron, proton,...) bombardıman edilerek kararsız çekirdek haline dönüştürülmesi olayına yapay radyoaktiflik denir.
Yapay radyoaktif çekirdek tepkimeleri,
X + a ===> Y + (ışıma)
şeklindedir. Tepkimedeki X kararlı çekirdeği, a ise bombardıman taneciğini gösterir. X, bombardıman edilerek Y kararsız taneciğine dönüşürken bir de ışıma yapmaktadır. Oluşan Y çekirdeği, doğal radyoaktif bozunmaya uğrayarak başka çekirdeklere dönüşür.
Doğal radyoaktiflik olaylarında bozunma, ışıma ve fırlatma gibi ifadeler kullanılırken yapay radyoaktiflikte bombardıman ifadesi kullanılır.
Bombardıman etme işlemlerinde kullanılan en uygun tanecik nötrondur. Çünkü nötron yüksüz olduğu için çekirdek tarafından itilmez ve böylelikle kolayca etkileşime girilebilir.
Yapay Çekirdek Reaksiyonları > Fisyon (Bölünme)

Fisyon, kütle numarası çok büyük bir atom çekirdeğinin parçalanarak kütle numarası küçük iki çekirdeğe dönüşmesi olayıdır. Fisyon reaksiyonlarında radyoaktif elementler kullanılır ve tepkimeler için bir ilk enerjiye (aktiflenme enerjisi) ihtiyaç vardır. Reaksiyon sonucunda kararsız çekirdekler ve nötron oluşur. Oluşan nötronların her biri yeni bir uranyum atomu ile tepkimeye girer. Bu esnada açığa çıkan nötronlar ortamdan uzaklaştırılmazsa tepkime zincirleme olarak devam eder.
Yapay Çekirdek Reaksiyonları > Füzyon (Kaynaşma)

Nükleer füzyon, nükleer kaynaşma ya da kısaca füzyon; iki hafif elementin nükleer reaksiyonlar sonucu birleşerek daha ağır bir element oluşturmasıdır. Çekirdek tepkimesi olarak da bilinen bu tepkimenin sonucunda çok büyük miktarda enerji açığa çıkar. Bu işlemle oluşturulabilecek en ağır element demirdir.
Radyoaktifliğe Etki Eden faktörler

Bir maddenin radyoaktifliğine etki eden en önemli faktör, maddenin atomlarının çekirdekleri ile ilgilidir. Nötron proton dengesizliği radyoaktiviteye neden olur.
Bunun dışında sıcaklık da radyoaktiviteyi etkiler. Sıcaklık arttıkça radyoaktif bozunma hızı azalır. Bunu veren formül de şu şekildedir;
\lambda '={\frac {\lambda }{{\frac {{\frac {3}{2}}kT}{mc^{2}}}+1}}
Bu ifadede;
Lambda, bozunma hızını

k, Boltzmann sabitini

T, sıcaklığı

m, kütleyi

c, ışık hızını temsil eder.
Buna göre, maddenin sıcaklığı arttıkça bozunma hızı azalır. Ancak bu formülle ilgili bir ayrıntı vardır. Formülün payda kısmındaki  {{\frac {{\frac {3}{2}}kT}{mc^{2}}}+1} ifadesi açılırsa; paydada kalan ifadede, sıcaklığın bağlı olduğu  {{\frac {3}{2}}kT} değerinin,  {mc^{2}} ifadesi yanında hesaplamaya değer bir seviyeye ulaşabilmesi için sıcaklık çok fazla olmalıdır. Oda sıcaklığında maddenin kinetik enerjisi 0,05 eV kadarken ancak 11.000°K sıcaklıkta kinetik enerji 1 eV lik enerjiye ulaşır. Sıcaklığın, radyoaktiviteye gözle görülür bir etki yapması içinse kinetik enerji 1 GeV olmalıdır. Bu da milyarlarca kelvin dereceye eşittir. Güneşin çekirdeği bile ancak 13,600,000°K sıcaklığıa sahiptir. Yani sıcaklığın radyoaktiviteye etkisi, güneşin çekirdeğinde bile gözlemlenemeyecek kadar azdır. Gözlemleme ve deney yapma olanaksızlığı yüzünden çoğu yerde sıcaklığın radyoaktiviteye etkisi yok kabul edilse de, sıcaklık radyoaktiviteye etki eden bir unsurdur. Özellikle de dev yıldızlarda.
Radyoaktifliğin uygulamaları

Radyoaktiflik hemen hemen bütün bilimsel ve teknik alanlarda geniş bir uygulama alanı bulur. Radyoaktif izotopların nükleer tepkimelerinden tekniğin birçok dalında kontrol aracı olarak faydalanılır. Bu kontrolde özellikle radyoaktif bir elementin radyoaktif olmayan bütün izotoplarıyla aynı özellikleri göstermesinden yararlanılır. Radyoaktif uygulamalardan bazı bilim dallarında şu şekilde yararlanılmıştır:
Kimyada uygulamalar: Işınım Kimyası adında yeni bir kimya dalı gelişmiştir. Bu dalın konusu ışıma altında gelişen yeni kimyasal tepkimelerin incelenmesidir. Bu işlemlerde kobalt 60 gibi radyoaktiflik derecesi çok yüksek kaynaklar kullanılır.
Biyoloji ve Tarımdaki uygulamalar: Radyoaktifliğin en geniş uygulaması bu alanda bulunur. Bitkinin bünyesine düşük miktarda karbon 14 verildiğinde, bünyede karbon izlenebilir. Radyoaktif ışınımlar canlı hücreler üzerinde büyük etki yapar; bu hücreleri önce değişikliğe uğratır, sonra öldürür. İnsan için çok zararlı olan bu etkiler tarımda çok yararlıdır. Böylece çok çabuk olgunlaşan yeni bir domates türü geliştirilmiştir.
Tıbbi uygulamalar: Yok edilmesi zor olan kanser ve tümör tedavisinde metot haline gelmiştir; bu amaçla X ışınları uzun süredir kullanılıyor.
Metalurjideki uygulamalar: Radyoaktiviteden çeliğin katılaşmasını, metalürjik tepkimelerin kinetiğini vb. incelemekte yararlanılır. Bu yolla metallerin yayılması kolayca izlenir.
Tarih, Arkeoloji ve Jeolojide uygulamalar: Ahşap eşyanın veya kumaşların yapıldığı tarih, karbon 14 metoduyla kesin olarak bulunur. Bu usul eski medeniyetlerin incelenmesinde çok yararlıdır.
Çeşitli izotopların, alfa ve beta ışınımı yoluyla radyoaktif bozunuma uğrayarak farklı atomların izotoplarına dönüşürken geçirdikleri safhaları gösteren radyum, aktinyum, toryum ve neptünyum zincirleri
Süleyman Seyyid

| Süleyman Seyyid |
| --- | --- |
Portakallı Natürmont, Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi
Genel bilgiler
Doğum: 1842 İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 1913 (70-71 yaşlarında) İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Alanı: Resim
Ünlü yapıtları: Laleler ve Fulyalar, Portakal,   İhtiyar Adam, Salacak İskelesi


Süleyman Seyyid (1842-1913), Türk ressam.
Türk resim sanatının ilk kuşak ressamları arasındadır. Askerî okullarda toplam 36 yıl resim dersi vermiş; çok sayıda natürmort ve konularını güzellik kaynağı olarak gördüğü Üsküdar'dan seçtiği manzara resimleri yapmıştır.
Hayatı

1842'de İstanbul'da dünyaya geldi. Anadolu Maltepesi eşrafından Hacı İsmail Efendi'nin oğludur. Dedesi ünlü bir sedef kakma ustası idi.
İlk ve orta öğrenimini Maltepe ve Maçka Askerî okullarında tamamladıktan sonra Harbiye Mektebi'ne girdi. İdadi ve Harbiye'de iken yaptığı karakalem ve suluboya etütleri ile hocaları Schranz ve ve Kes'in dikkatini çekmiştir.
1862'de Paris'te açılan Mekteb-i Osmani'ye gönderilen ilk talebeler arasında yer aldı ve bu okulda eğitim gördü. Bu okulun 1875'te kapanmasından sonra dönemin ünlü hocalarından ressam Cabanel'in (1880 – 1889) atölyesine girdi. Paris'te sekiz yıl kaldıktan sonra bir yıl da İtalya'da çalışmalarını sürdürdü. 1870 yılında İstanbul'a döndü.
Süleyman Seyyid  yurda döndükten sonra Harbiye Mektebi resim öğretmenliğine tayin edildi, ancak okulun diğer resim öğretmeni olan Şeker Ahmet Paşa ile Paris'teki öğrencilikleri döneminde başlayıp giderek büyüyen sanat yaklaşımları konusundaki fikir ayrılıkları nedeni ile buradaki görevinden istifa ederek 1880'de Kuleli Askerî İdadisi'ne geçti. 1884 yılında ise Askerî Tıbbıye İdadisi resim öğretmenliğine geçerek, sanat hayatı ve öğretmenliği 1910 senesine kadar 26 sene boyunca bu sürdürdü.
Süleyman Seyyit Bey, askerî mekteplerde toplam olarak 36 yıl hocalık yapmış; miralaylık rütbesine kadar yükselmiştir. Bu nedenle subaylar ve doktorlar arasında tanınır. Leylaklar adlı ünlü natürmortu ile Paris Dünya Sergisi'nden madalya kazanan  Süleyman Seyyid, Mekteb-i Mülkiye-i Şahane'nin ilk kuruluşunda ders programlarını düzenleyerek Tanzimat döneminde Batılılaşma hareketine katkılar sağlamış ayrıca İstikbal ve Osmanlı gazetelerinde sanat yazarlığı ve çevirmenlik görevlerini de üstlenmiştir.
Sanatçı, çalışma hayatı boyunca Üsküdar Nuhkuyusu'nda büyük ahşap bir evde yaşadı; Çamlıca, Kısıklı, Bulgurlu, Hekimbaşı, Dudullu, Kayışdağı, Alemdağı, Fenerbahçe gibi yerler onun için esin kaynağı oldu. Ancak Üsküdar'la ilgili resimlerinin çok azı günümüze ulaştı. 1910 yılında albay rütbesi ile emekli oldu ve Sarıyer'e taşındı.
Pertev Boyar'a göre, hak ettiği maaşları tahsil edebilmek için uzun süre emek verdiği değerli eserlerini zamanın ileri gelenlerine hediye etmek zorunda kalarak mağdur da olmuş ve hayatta iken yapıtlarından dolayı hiçbir maddi yarar elde edememişti. Sanatçı, 23 Eylül 1913'te Sarıyer'de öldü.
Konuyla ilgili yayınlar

Coşkun, Lokman ve Ramazanoğlu, F. S. (2021). Çağdaş Resim Sanatımızın Vazgeçilmez İmzası: Süleyman Seyyit Bey, Rauf Tunçay: Bir Sanatçının Mirası, İON Mimarlık Yayınları, 9786058254114.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: no2023130846  ULAN: 500123708  VIAF: 96594687   WorldCat (LCCN): no2023-130846
İbrahim Gümrükçüoğlu

İbrahim Gümrükçüoğlu (d. 1947, Çorum - ö. 24 Eylül 2013, İstanbul), 18 Mayıs 1996'da İzmit'te özel bir alışveriş merkezinin temel atma törenine katılan cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e silahlı saldırıda bulunmaya teşebbüs ettiği iddia edilen suikastçıdır.
Yaşamı

1947'de Çorum'da dünyaya geldi. Trabzon'un Yomra ilçesine kayıtlı olan Gümrükçüoğlu'nun babası Trabzon'da Tekel Muhasibi İsmail Bey, dedesi ise Enver Paşa'nın Sarıkamış Harekâtı sırasında donarak ölen 90.000 askerden birisidir. 2009 yılında Adalet ve Kalkınma Partisi'nden Trabzon Belediye Başkanlığına seçilen Sağlık Bakanlığı eski müsteşarı Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu'nun da abisidir.
Eskişehir'de Anadolu Üniversitesi Eczacılık Fakültesi'ni bitirdikten sonra kamuda çalışmaya başladı. 1980'de İzmit Devlet Hastanesi'ne, 1983'te Bolu Gerede'ye, 1984'te de Adapazarı'na atandı. 1986'da devlet memurluğundan ayrıldı. Aynı yıl Devlet Hastanesi karşısında, Sağlık Eczanesi'ni açtı. Dört çocuk babası olan Gümrükçüoğlu, çocuklarından birini 1981'de bir kuyuya düşmesi sonucunda 2,5 yaşında kaybetti. Bu olaydan sonra bir süre psikolojik tedavi gördü.
Yaşamı > Suikast eylemi

18 Mayıs 1996 tarihinde bugünkü Outlet Center Alışveriş Merkezi'nin temel atma töreni sırasında dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e suikast girişiminde bulundu. Süleyman Demirel konuşmasını tamamladıktan hemen sonra yanına yaklaşan İbrahim Gümrükçüoğlu tabancasını çıkardığı anda, ilk müdahaleyi koruma müdürü Şükrü Çukurlu yapmıştı. Silahını ateşlemek üzere çıkaran İbrahim  Gümrükçüoğlu'nun üzerine atlayan koruma müdürü Şükrü Çukurlu kolundan, bir gazeteci ise ayağından yaralandı. Silahın tetik çekme ile değil yere düşüp patlama sonucu yaralamalar oldu.
Olaydan hemen sonra yakalanan ve idam cezası istemiyle hakkında dava açılan Gümrükçüoğlu'nun yargılaması sırasında akli dengesinin belirlenmesi amacıyla Adli Tıp Kurumu'ndan rapor istendi. Gümrükçüoğlu savunmasında Cumhurbaşkanı'nı öldürme maksadı  olmadığını Türkiye'nin İsrail ile askeri işbirliği anlaşması yapmasını protesto etmek niyeti ile ruhsatlı silahı ile havaya ateş etmek niyetinde olduğunu ve havaya ateş edemeden silahına vurularak yakalandığını, İsrail pilotlarının Konya'daki hava üstlerinde yetiştirilerek ülkelerine gönderildiğini ve orada sivilleri katlettiğini bu sebeple bu eyleme kalkıştığını beyan etmiştir.
Adli Tıp Kurumu, kontrolden sonra Gümrükçüoğluna Paranoit Sendrom teşhisi koydu. Bunun üzerine İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi, Gümrükçüoğlu'nun Türk Ceza Kanunu'nun 46. maddesi uyarınca ceza ehliyetinin bulunmadığına karar verdi. Mahkeme, İbrahim Gümrükçüoğlu'nun 1 yıl gözetimde tutulmasına karar verdi. Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde bir yıllık gözetim süresi sonunda görevli doktorların oy birliğiyle hazırlanan raporda İbrahim Gümrükçüoğlu'nun taburcu edilmesine karar verildi.
Yaşamı > İkinci kez yargılanması

Yargıtay, Gümrükçüoğlu'nun cezaya çarptırılamayacağı kararı verilen dava dosyasına giren Adli Tıp 4. İhtisas Kurulu ile Gözlem İhtisas Dairesi'nin hazırladığı raporlar arasındaki çelişkiyi gerekçe göstererek, 15 Mart 1999 tarihinde mahkemenin kararını bozdu. Yeniden yargılanmaya başlanan İbrahim Gümrükçüoğlu için Adli Tıp Genel Kurulu, Gümrükçüoğlu'nun suç tarihinde akli dengesinin yerinde olmadığını bildirmesi üzerine, mahkeme, 15 Haziran 2000 tarihinde, Gümrükçüoğlu hakkında ceza tertibine yer olmadığına karar verdi. Adli Tıp Suç tarihinde 30 yıldır hastası olduğu PNH (kemik iliği yetersizliği) sebebi ile akli melekelerinin, hastalığının nüksetmesi sebebi ile yitirdiği ve paranoid sendromunda etkili olduğuna karar vermiş ve gerek tutuklu iken ve gözetim altında olduğu bir yıl boyunca gördüğü tedaviler sonucu iyileşme gösterdiği için serbest kalmış ve eczane açma hakkını geri kazanmıştır.
24 Eylül 2013'te yaşamını kaybetti.
Şevket Yücel

| Şevket Yücel |
| --- | --- |

Doğum: 1930 Süleymanlı, Kahramanmaraş
Ölüm: 03 Şubat 2001 Adana
Meslek: Öğretmen
İkamet: Kahramanmaraş
Milliyet: Türk
Vatandaşlık: Türkiye
Dönem: 1964-2001
Tür: Şiir, Öykü, Deneme (edebiyat)
Konu: Sevgi, Yalnızlık

İmza: 

Şevket Yücel (d. 1930 - ö. 3 Şubat 2001), şair, öykücü, deneme yazarı.
1930 yılında Kahramanmaraş'ın Süleymanlı kasabasında doğdu. 1951 yılında Diyarbakır Dicle Köy Enstitüsü'nü bitirdi. Dokuz yıl öğretmenlik yaptıktan sonra 1961 yılında Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü'nde eğitimini tamamladı. Kahramanmaraş Lisesi ve Kahramanmaraş Gazi Ortaokulu'nda Edebiyat ve Türkçe öğretmenlikleri yaptı. 1981'de emekli olduktan sonra 1995 yılına kadar özel dershanelerde ders vermeyi sürdürdü. 3 Şubat 2001'de Adana'da öldü, Maraş Şeyhadil mezarlığına gömüldü.
Çalışmaları

Şevket Yücel yazın alanındaki çalışmalarını yayınlamaya 1964 yılında Varlık Dergisi'nde başladı. Kendine özgü yalın bir dille insanlıktan söz eden sevgiyi vurgulayan ve yalnızlığı öne çıkaran şiir, öykü ve denemeler yazdı.
Varlık Dergisi'nin yanı sıra yazdıkları Türk Dili, Hisar, Edebiyat, Ilgaz, İmece, Güney, Meltem, Edebiyat Cephesi, Hakimiyet Sanat, Ozanca, Oluşum, Sesimiz, Yeditepe, Yaba, Ekim, Kıyı, Şiir-Öykü, Damar, Çağdaş Türk Dili, Yansıma, İnsancıl, Söylem, Kiraz, Karşı, Şiir Ülkesi, Abece, Öğretmen Dünyası, İnsan Saati, Martı, Dolunay, Sentez, Altın Külah gibi dergilerde yayınlandı.
Ödülleri

TRT ödülleri (1970) - deneme dalında başarı ödülü (Kendini Yenilemek adıyla 1976'da kitaplaştırıldı)
Zonguldak 100. Yıl Vakfı Yarışması (1983), öykü, şiir dallarında mansiyon
Tercüman Gazetesi Ödülleri (1986), röportaj dalında mansiyon ödülü (1986)
İstanbul Genç Yetenekler Kulübü'nün şiir, öykü yarışmalarında birincilikler
Mili eğitim bakanlığı Çocuk kitapları Yarışması (1992), öykü dalında ikincilik ödülü
Çağdaş Eğitim Vakfı Akçadağ Köy Enstitüsü ödülü (1994)
Anadolu Üniversitesi Marşı Yarışması, ikincilik ödülü
Yapıtları

Görmeden gidenler (Hikaye, 1966)
Kuş gölgesi (Şiir, 1967)
Güneşin parmakları (Hikaye, 1970)
Kendini Yenilemek (Deneme, Çağdaş Yayınevi 1976)
Çocukla keklik (Çocuk hikâyesi, 1977)
Boşta bırakanlar (Deneme, 1979)
Sakar oğlak (Çocuk hikâyesi, 1980)
Bir sevgi adamı (Hikaye, 1983)
Beyaz sesler (Deneme, 1984)
Umut bir gül uzatırken (Şiir, 1986)
Sevgi güneşi (Şiirler, hikâyeler, denemeler, 1994)
Barış istiyorum (Çocuk hikâyeleri, 1996)
Sözcüklerle öpüşmek (Denemeler, 1998)
Güz rengi ayrılıklar (Şiirler, 2000)
Şiirle Gelen Aşk (Hikaye, 2001)
VI. Haakon

| VI>  Haakon |
| --- | --- |

Norveç Kralı
Hüküm süresi: 15 Ağustos 1343-11 Eylül 1380
Önce gelen: VII. Magnus
Sonra gelen: IV. Olaf
İsveç Kralı
Hüküm süresi: 1362-1364
Önce gelen: IV. Magnus
Sonra gelen: Albrekt

Doğum: 1340 Muhtemelen İsveç
Ölüm: 1380 (39-40 yaşında) Oslo, Norveç
Defin: St. Mary Kilisesi, Oslo
Eş(ler)i: I. Margaret
Çocuk(lar)ı: IV. Olaf
Hanedan: Bjelbo
Babası: IV. Magnus
Annesi: Blanche
Dini: Katolik
Haakon Magnusson (1340 - Şubat, 1380), (Genç Haakan Magnusson olarak da bilinir) Norveç Kralı (1355-1380). Magnus VII Eriksson'un oğlu ve halefiydi. İsveç'i bölen karışıklıklara müdahale etti, kendisini İsveç kralı seçtirdi (1362), ancak İsveçliler ayaklandılar ve karşısına Mecklenburglu Albrecht'i çıkardılar. Albrecht, VI. Haakon'u tahttan uzaklaştırdı. Haakon 1365'te Danimarka kralının kızı Margrethe ile evlendi. Ölümü üzerine oğlu Olav Norveç ve Danimarka kralı oldu.
Nebra gök tekeri
Gelişimi

İlk yapıldığında tekerin üzerinde 32 küçük altın yuvarlaklar, geniş bir yuvarlak ile geniş hilal şekli bulunmaktaydı. Daha sonraki bir dönemde tekerin karşıt köşelerine kimyasal katışıklıklara bakılınca farklı bir kaynaktan gelen altınla işlenmiş iki yay eklenmiştir. Bu yaylara yer açmak için küçük noktalardan biri soldan merkeze taşınmış ve sağdaki iki noktanın da üstü kapatılmıştır böylece görünür 30 nokta kalmıştır. En son eklenen yine farklı bir kaynaktan gelen altınla işlenmiş olan "güneş teknesi" denen alttaki yaydır. Teker gömüldüğünde tüm çevresinde eşit aralıkla 3 milimetrelik çapta 40 tane delik açılmıştır.
Lokma

| Lokma |
| --- | --- |
Saray lokması
Ülke(ler): Türkiye
Yaratıcısı: Osmanlı mutfağı
Türü: Şerbetli tatlı
İzmir lokması, ortası delikli (halka şeklinde) yapılır.
Lokma, mayalı hamurla hazırlanan, şerbetle tatlandırılan bir  tatlı.
Un, maya, tuz ve şekerle hazırlanan hamurun fırında pişirildikten sonra veya yağda kızartıldıktan sonra koyu kıvamlı şerbetle tatlandırılarak servisi edilir. Yunanistan’dan, Arabistan’a uzanan geniş bir coğrafyada değişik isimlerle ve benzer tariflerle bilinir.
Türkiye'nin Ege bölgesinde dinî ve kültürel öneme sahip günlerde hayır amaçlı olarak halka ücretsiz  dağıtılır. İzmir'de ortası delikli yuvarlak şekilde yapılan türü, "İzmir Lokması" adıyla coğrafi işaret almıştır. Bazı yörelerde pişi gibi şerbetsiz, peynir ile de yenilmektedir.
Kelime kökeni

Lokma kelimesi bir ağız, bir yudum, bir parça yemek anlamına gelen Arapçadaki "لقمة" yani "lukma" kelimesinden gelmiştir.  Lokmanın bir çeşidi olan bugün Arap kültüründe var olan "لقمة القاضي" yani "kadı lokması" El-Bağdadi tarafından 13. yüzyılda tarif edilmiştir.
Lokma, Filippo Argenti tarafından yazılan 1533 tarihli Regola del Parlare Turco adlı kitapta lokma, "hamur kızartması" anlamında bir tatlı olarak açıklanmıştır.
Günümüzde ortası delikli halka şeklinde yapılmış lokma tatlısına "İzmir lokması"; deliksiz, küçük yuvarlak şeklinde olanlarına "saray lokması" denilmektedir.
Lokma hamuru sulu ve akışkan olduğundan lokma hazırlama işine  "lokma dökmek" ya da "lokma döktürmek" denir.
Tarihçe

Birçok toplumda benzer malzeme ve şekillerle yapılan hamur kızartması, Türkiye'de lokma ve pişi olarak adlandırılır.  Türklerin birçok ritüelinde yer alan un, su ve tuzu içeren hamur kızartması,  Eski Türkler tarafından Tanrı'ya yaklaşmak için kutsal bir araç olarak kullanılmış; bireylerin hayatlarındaki önemli evreler için yapılan törenlerde, dinî ve millî bayramlarda hamur kızartılmıştır.
Bir rivayete göre lokma, Doğu Türkistan İmparatoru Buğra Bey döneminden beri Türkler tarafından tüketilmektedir. Buğra Bey'in bir özel tören için yaptırdığı ıslak hamurları, kızgın yağın içine attığı ve üzerine pekmez dökerek yenmesini buyurduğu anlatılır.
Hamur parçalarının susam yağında kızartıldıktan sonra şurup içine atılması ile ilgili ilk örnekler 13. yüzyılda Arap mutfağında kaydedilmiştir. Filippo Argenti'nin 1533 tarihli Regola del Parlare Turco adlı kitabı, lokma tatlısının betimlendiği ilk kitap olarak kabul edilir.
Osmanlı Devleti'nde lokma önemli ve değerli bir tatlı idi. Evliya Çelebi’ye göre 17. yüzyılda İstanbul’da 20 civarında lokmacı bulunmaktaydı. Lokma, porselen tabaklarda dağıtılırdı. Yahudiler özellikle kaliteli olan susam yağında lokma kızartırlardı.
19. yüzyılda İstanbul'da, ham zeytinyağı-susam yağında kızaran ve üzerine taze üzüm şırası dökülen İzmirli ustalar meşhur olmuştu.
İzmir'de sünnet düğünü, kandil, mevlit ya da cenazelerde, düğün ya da cenaze sahiplerinin evinin önünde ya da belirlenen başka bir mekânda lokma hazırlatıp hayır kazanma amacıya  ustalara lokma hazırlatıp halka ücretsiz olarak dağıtması yaygınlaşmıştır; bu âdet, günümüzde de devam eder.
Türkiye'de malzemesinin genellikle çikolatadan oluştuğu yeni nesil lokmalar da üretilmektedir. Beyaz, sütlü, karamel ya da bitter çikolata  ile kaplanan lokmaları üzerlerine fındık, fıstık, ceviz, pekmez gibi ürünlerle "lokma" adıyla servis eden üreticiler mevcuttur.  Bonibon ve krema kullanılarak yapılan lokma türleri de görülmüştür.
İstanbul'da lokmacı
Bursa'da lokma kuyruğu
Yunan lokması (Yunanca: loukoumades).
Osmanlı Mutfağındaki Lokma Çeşitleri

Basılı ilk yemek kitabı Melceü’t-Tabbâhîn'de lokma tarifleri vardır. Lokum, saray lokması, yumurta lokması olarak kitapta geçmektedir. Bunlar:
Âdi Lokum
Yumurtalı Lokum (Hacı Lokumu)
Saray Lokması
Yumurta Lokması
Yörelere Göre Çeşitleri

Lokma, Türkiye'deki bazı yörelerde şerbet dökülerek tatlı olarak yenilir, bazı yörelerde pişi gibi şerbetsiz peynir ile yenilmektedir.
Yörelere Göre Çeşitleri > Erzurum Kaz Lokması

Erzurum Kaz Lokması 02.03.2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Yörelere Göre Çeşitleri > Bırtlak (Güdül ilçesi=

yrıca  Ankara'nın Güdül-Ayaş yörelerinde Bırtlak diye bilinen bir lokma çeşidi vardır.
Taras Şevçenko

| Taras Şevçenko |
| --- | --- |
Ivan Kramskoi, Taras Shevchenko'nun Portresi (1871), Tretyakov Galerisi, Moskova
Kendi dilinde adı: Тарас Григорович Шевченко
Doğum: Taras Hrıhorovıç Şevçenko 9 Mart 1814(1814-03-09) Moryntsi, Kiev Guberniyası, Rus İmparatorluğu
Ölüm: 10 Mart 1861 (47 yaşında) Sankt-Peterburg, Rus İmparatorluğu
Defin yeri: Taras Tepesi, Kaniv, Ukrayna
Takma adlar: Kobzar Darmohrai, Perebendya
Meslek: Şair · ressam
Vatandaşlık:  Rusya
Eğitim: İmparatorluk Güzel Sanatlar Akademisi
Etkin yılları: 1840-1861

İmza: 

Taras Hrıhorovıç Şevçenko (Ukraynaca: Тарас Григорович Шевченко) (9 Mart 1814 - 10 Mart 1861), Ukraynalı hümanist şair ve ressam. Geride bıraktığı eserleri ile modern Ukrayna dili ve edebiyatının temeli olarak gösterilir. Şevçenko Rusça eserler de vermiş ve başyapıt olarak nitelendirilebilen resimler yapmıştır.