Burgonya Düklüğü
Burgonya Düklerinin Haçlı İdeolojisi

1396'da Dük II. Filip (saltanatı 1363-1404), oğlu Kont Jean de Nevers'i haçlı idealinin yanı sıra hanedanın statüsünü yükseltmek gayesiyle, Fransız kuvvetlerinin kumandanı olarak Niğbolu Savaşı'na yollamıştı. Ancak haçlı ordusu Sultan Yıldırım Bayezid karşısında büyük bir hezimet yaşayarak oğlu tutsak düşmüştür. Bu beklenmedik yenilgiden sonra, Kont Jean ile beraberindeki yüksek dereceli Burgonyalı soylular bir yıl boyunca Bursa'da esarette kalmışlardır. Ancak Osmanlı Devleti'ne ödemek zorunda kaldıkları yüksek miktarlarda fidyeler sonrasında Burgonya'ya dönebildiler.
Pahalıya mal olan Niğbolu macerasından sonra Dük ‘Korkusuz’ Jean kendi saltanat döneminde haçlı siyasetini terk etmek zorunda kalmıştır. Ancak 1419'da, oğlu Dük III. Filip'in tahta geçmesiyle Burgonya sarayında haçlı ideolojisi ve coşkusu yeniden canlanmıştır. Zira III. Filip, dış siyasetinin en önemli parametresini haçlı seferleri üzerine kurgulamıştır. Kraliyet tacını elde etmeyi arzulayan Filip, iktidarı boyunca Türklere karşı başarılı bir kutsal savaşı ortaya koymaya çabalamıştır. Bu amaçla, Burgonya sarayında haçlı kültürü ve siyaseti en zirve noktasına ulaşmıştır.
Filip, Türklere karşı planladığı haçlı seferi için istihbarat toplamaları için 1421'de Has Odabaşısı Ghillebert de Lanoy'ı ve 1432'de Bertrandon de la Broquière'i askeri rapor hazırlamaları için Osmanlı topraklarına yollamıştır. Haçlı ideolojisinin en önemli göstergesi olan Hristiyan şövalye kültürüne Filip'in bağlılığı, siyasi fırsatçılıkla birlikte Burgonya sarayında haçlı siyasetinin gelişmesini sağlamıştır.  Dük Filip için haçlı siyaseti elverişli ideolojik bir araçtır. Vatikan da Dük Filip'in haçlı siyasetini destekliyordu ve Osmanlı'ya karşı mücadelede Burgonya'nın bir deniz gücü olarak ortaya çıkmasına dair büyük umutlar besliyordu.
Filip'in en kayda değer askeri girişimi, Burgonya-Venedik karması bir haçlı donanması toplayarak 1444'te yapılan Varna Savaşı'na verdiği destek olmuştur. Bilindiği üzere, Çandarlı Halil Paşa'nın boğazın iki yakasına yerleştirdiği topçu birlikleri haçlı donanmasını intikal yerine yaklaştırmamış ve Burgonyalı gemiler Sultan II. Murad'ın ordusuyla birlikte Rumeli'ye geçişini uzaktan seyretmek zorunda kalmışlardır. Nitekim kayda değer askeri faaliyet gösteremeyen Burgonya filosu Karadeniz kıyılarında Ceneviz kolonilerine karşı korsanlık yapmış ve Tuna boyundaki bazı Osmanlı üsleriyle ufak tefek çatışmalar gerçekleştirdikten sonra ülkelerine dönmüşlerdir. Fiyaskoyla sonuçlanan Burgonya armadasının Boğaziçi, Karadeniz ve Tuna'daki faaliyetlerini, filo komutanın yeğeni tarihçi Jehan de Wavrin kroniğinde anlatmaktadır. Varna Savaşı aynı zamanda Burgonyalıların Osmanlı topları ile karşılaştığı ilk savaştır. Dük Filip bu topların askeri başarısından etkilenmiş ve ordusunu güçlendirmek için Osmanlı top teknolojisini taklit etmeye çalışmıştır. Filip tarafından görevlendirilen Jacquemin de Lespine'nin 1460-1461 yıllarında Türk toplarına benzer bir top döktüğü kayıtlara geçmiştir. 1458 ile 1462 yılları arasındaki Burgonya ordusu silah envanterinde 495 adet farklı kalibredeki silahın, 36 adedi Türk tarzı toplardır.
Fiyaskoyla sonuçlanan bu deniz seferinden umduğu askeri başarıyı ve siyasi itibarı elde edemeyen Burgonya dükü hayal kırıklığı yaşamıştır. Bunun üzerine Filip, Avrupa arenasında ihtiyacı olan siyasi sermayeye ulaşmak için elindeki tüm diplomatik ve kültürel araçları harekete geçirmiştir. Öncelikle unvanlarına İsa’nın Pehlivanı (Athleta Christi) lakabını ekleyerek kendisini haçlıların önderi ve Hristiyanlığın öncü savunucusu olarak ilan etmiştir. Haçlı idealine adanmışlığını daha geniş çevrelere yaymak için farklı propaganda araçlarıyla Avrupa’nın önde gelen saraylarını etkilemeye çalışmıştır. Kendi maiyetindeki üst düzey idarecilerin ve soyluların dini duygularını coşturmaya yönelik muhteşem gösteriler düzenlemiştir. Burgonya sarayının önde gelen tarihçileri ve edebiyatçıları dükün haçlı siyasetinin devlet ideolojisi haline gelmesine önemli katkılar sağlamışlardır. Eserlerinde Hristiyan orta çağının geleneksel retoriğini, şövalye sembolizmini, saray adabını, asil davranış etiği, haçlı idealini vurgulayan efsaneler, destanlar, tavsiye ve nasihatlerle hitap ettikleri soylular için gerekli malzemeyi üretmişlerdir.
Orta çağ kronik yazarları, 'Türk tehdidine' karşı acilen önlem alınması için Avrupalı asilzadeleri ve kralları iç savaşlarını bir an önce sonlandırmaları ve uzlaşı sağlamaları gerektiği yönünde uyarıyordu. Bu söylem, dönemin haçlı fikrinin kurucu bir unsuruydu. Devrin kroniklerinde övülen haçlı ideali, Avrupalı hükümdarlara Hristiyan dünyası üzerindeki egemenliklerini pekiştirmelerini sağlayacak birleştirici bir mücadele biçimi olarak tavsiye edilmekteydi. Burgonyalı saray tarihçileri de Dük III. Filip’i haçlı ittifakın en uygun lideri olarak sunmaktaydılar.
Burgonya saray tarih yazıcılığında vurgulanan ‘Türk tehdidi’ efsanesinin yanı sıra, etkin bir Sultan II. Mehmed imajı da dikkat çekmektedir. Burgonyalı tarihçi Chastellain, hamisi Dük Filip'in siyasi ihtiyaçlarını karşılamak için yazdığı kroniğinde, Filip’i Truvalı Hektor’a benzetirken, Fatih Sultan Mehmed’i de Büyük İskender’in varisi olarak sunmaktadır. Burgonyalı saray tarihçileri metinlerinde, Avrupa’da yaygın biçimde Türkleri Truvalılar ile aynı soya bağlayan tarih anlayışına paralel biçimde Burgonya hanedanı için benzer bir soyağacı yaratarak, Filip’i Fatih ile eşdeğerde kudretli bir konumda resmetmişlerdir.
Dük Filip, yalnızca hanedan mensuplarının ve asilzadelerin üye olabileceği Katolik mezhebine dayalı Altın Post Tarikatını (L’Ordre de la Toisan d’or) 1430’da bu amaçla kurmuştu. Yine Filip'in 1454'te Türklere karşı haçlı seferine çıkacağına dair yemin ettiği ünlü ‘Sülün Yemini Ziyafeti’ (‘Banquet of the Vow of the Pheasant'), geç Orta Çağ'ın en görkemli törenlerinden birisi olarak tarihe geçmiştir.
Dük III. Filip, yanında oğlu veliaht I. Şarl ve danışmanı Nicolas Rolin ile birlikte hanedan tarihi Chronicles of Hainaut adlı eseri törenle kabul ederken, 1447. Ressam Rogier van der Wyeden.
Dük Korkusuz Jean'ın 1419'da Montereau Köprüsü'nde suikast sonucu öldürülmesi, Monstrelet kroniği, 15. yy.