Osmanlı donanması
Duraklama dönemi (1587-1682)

Kılıç Ali Paşa'nın 1587'de ölümüyle Osmanlı denizciliğinde büyük reisler dönemi kapandı. Bir süre bu reislerin öğrencileri olan ya da Enderun'dan yetişen yetenekli Paşalar Osmanlı donanmasının heybetini korudularsa da, muhtelif gelişmeler 16. yüzyıldaki parlak günlerin giderek geride kalmasına yolaçtı. Bunlardan birincisi, Osmanlı İmparatorluğu'nun 1573'te  Venedik, 1577'de ise İspanya'yla barış/ateşkes haline geçmesiyle 1645'te başlayacak Girit Savaşı'na kadar Akdeniz'de uzun süreli bir savaşsızlık dönemine girmesiydi. Nitekim, Kayserili Halil Paşa'nın 1614'teki Malta ve 1620'deki Manfredonya seferleri istisna tutulursa Osmanlı donanması Ege ve Doğu Akdeniz'den ayrılmadığı gibi, yüksek maliyeti nedeniyle fetih amaçlı taarruzî seferlere kalkışmadı ve genelde savunmada kaldı (derya muhafazası). Eşzamanlı olarak, İmparatorluğun kara cephelerinde giriştiği uzun savaşlar (İran'la 1578-1639, Almanya'yla 1593-1606 ve Polonya'yla 1620-1364 arasında) donanmanın savunmada kalma ihtiyacını pekiştirdiği gibi, bu uzun savaşların getirdiği malî külfet de Donanmaya ayrılan kaynakları olumsuz etkiledi. Parlak günlerin geride kalmasının ikinci sebebi; kadırga tipi kürekli gemilerde ısrar eden Osmanlı donanma teşkilatının kalyon tipi yelkenli gemilere geçen Venedik, İspanya, Ceneviz, Malta, Papalık, Toskana ve Sicilya ve Napoli donanma ya da filolarına karşı yetersiz kalmaya başlamasıydı. Özellikle Toskana (Santo Stefano), Sicilya ve Malta (Hospitalier) korsanlarının 16. yüzyılın sonlarından itibaren başta Mısır-Anadolu hattı olmak üzere, Doğu Akdeniz'deki Osmanlı ticaretini (Mısır eyaletinin yıllık vergisini taşıyan filo dahil) hedef alan ve Osmanlı donanmasının geleneksel sefer mevsimi olan Mayıs-Kasım dönemi (Rûz-ı Hızırdan Rûz-ı Kasıma kadarki mevsim) haricinde limanlara yönelik vur-kaç tipi saldırılarına Osmanlı donanması yeterince mukabele edemedi. Keza; aynı dönemde Karadeniz'de başlayan ve 1614'te Sinop, 1624'te Yeniköy baskınlarıyla zirveye çıkan Kazak gailesi de Osmanlı donanmasının odağını ikiye bölerek 1484'ten beri Osmanlı gölü vaziyetindeki Karadeniz'de de büyük çaplı seferlerin (dolayısıyla iki cepheli mücadelenin) başlamasına yolaçtı. Üçüncü sebep ise, donanmanın başına denizci kökenden gelmeyen Paşaların getirilmesi eğiliminin giderek baskın çıkmasıydı. Bu eğilimin sonuçları özellikle 1645'te başlayan Girit Savaşı'nda Osmanlı donanmasının düştüğü zor durumlar gözler önüne serildi ve 24 yıl süren bu meşakkatli savaşın ardından donanmanın ıslahı ve kalyona geçiş fikri yeniden ağırlık kazandı.
Kılıç Ali Paşa'nın ölümünden sonra (1587) ilk başarı 1588 yılından beri Yahya Bey'in önderliğinde Trablusgarp'ta devam eden isyanın 1590'da Uluç Hasan Paşa komutasındaki Osmanlı donanması tarafından bastırılması oldu. 1591 yılında ise İspanya'yla (1577'den beri süren) ateşkesin uzatılmaması neticesinde aynı yıl Kaptan-ı deryalığa getirilmiş olan Cığalazade Yusuf Sinan Paşa komutasındaki Osmanlı donanması daha saldırgan bir hareket tarzı izleyerek 1591-1594 arasında dört sefer mevsiminde de İspanya'ya bağlı Sicilya ve Napoli Krallıklarının kıyılarını tahrip etti ve 20'ye yakın kalyonu esir aldı. Buna mukabil, Yusuf Sinan Paşa Venedik için büyük önem taşıyan Adriyatik Denizi'nde de faaliyet gösterince 1593 yılında Almanya'yla başlayan savaş sırasında Osmanlı İmparatorluğu karşısında bir düşman daha görmek istemediğinden, Osmanlı donanması 1595-1597 arasında Damat Halil Paşa ve vekili Arnavut Memi Paşa komutasında daha mutedil bir tutum benimsedi. 1598 yılında ise Yanıkkale'nin kaybı üzerine daha şahin görüşlü Cerrah Mehmed Paşa'nın sadrazamlığa getirilirken, yeniden kaptan-ı derya olan Cığalazade Yusuf Sinan Paşa'yla yeniden saldırgan tutumuna dönen Osmanlı donanması 1602'ye dek yine Sicilya ve Napoli kıyılarını yağmaladı. Bunun tek istisnası ise, Kaptan-ı deryanın 1598'de donanmayı Messina'ya ulaştırıp barışçıl bir şekilde burada mukim annesini ziyaret etmesiydi.
Eşzamanlı olarak özellikle Toskanalı korsanların Osmanlı limanlarına saldırıları (1599'da Sakız, 1603'te Patras ve İnebahtı, 1605'te Preveze, 1606'da Dıraç, 1607'de Magosa, 1608'de Taşoz, 1612'de İstanköy, 1613'te Silifke) güvenlik tehdidi yaratırken, Osmanlı donanmasına bağlı filolar İspanya ve bağlısı Sicilya donanmalarına karşı üç yenilgi aldı (1608'te Rodos'ta, 1613'te Dilek Burnu'nda ve 1616'da Taşlık Burnu'nda). Bu kötü gidişatı olumluya çeviren ise Kayserili Halil Paşa'nın kaptan-ı deryalığı oldu. 1609 yılında Kıbrıs açıklarında Kara Cehennem Deniz Muharebesi'nde Malta filosunu kesin yenilgiye uğratan, 1614'te de Malta'yı, 1620'de Manfredonya'yı istila eden Osmanlı donanması 1620'ye kadar 50'ye yakın korsan gemisi ele geçirerek Malta ve Toskana tehdidini bertaraf etti. Ayrıca, 1612-13'te Maanoğlu Fahreddin'in Lübnan'daki, 1614'te Sefer Dayı'nın Trablusgarp'taki ve Manyotların Manya Burnu'ndaki isyanlarını da bastırdı. 1620'li yılların başından itibaren ise gerek Otuz Yıl Savaşı'nın (1618-1648) pençesine düşmüş Avrupa'dan Akdeniz'e yönelik tehdidin azalması gerek Karadeniz'de Kazak tehdidinin artması üzerine Osmanlı donanmasının ağırlıklı harekât alanı Akdeniz'nden Karadeniz'e kaydı.