NATO

Bu madde askerî ittifak hakkındadır.Başlığın diğer anlamları için NATO (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü  |
| --- | --- |
İngilizce: North Atlantic Treaty Organization Fransızca: Organisation du traité de l'Atlantique nord
Logo
Bayrak
 NATO üyesi ülkeler
Kısaltma: NATO OTAN
Slogan: Animus in consulendo liber (Özgür irade ile danışma) 
Kuruluş: 4 Nisan 1949 (75 yıl önce) (1949-04-04)
Tür: Askerî ittifak
Merkez: Brüksel, Belçika
Üyeler:  32 üye  ABD  Almanya  Arnavutluk  Belçika  Birleşik Krallık  Bulgaristan  Çekya  Danimarka  Estonya  Finlandiya  Fransa  Hırvatistan  Hollanda  İspanya  İsveç  İtalya  İzlanda  Kanada  Karadağ  Kuzey Makedonya  Letonya  Litvanya  Lüksemburg  Macaristan  Norveç  Polonya  Portekiz  Romanya  Slovakya  Slovenya  Türkiye  Yunanistan 
Resmî diller: İngilizce Fransızca
Genel Sekreter: Mark Rutte
NATO Askerî Komite Başkanı: Amiral Rob Bauer, Hollanda Kraliyet Donanması
Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Komutanı: Christopher G.Cavoli, Amerika Birleşik Devletleri Ordusu
Yüksek Müttefik Dönüşüm Komutanı: Général Philippe Lavigne, Fransa Hava ve Uzay Kuvvetleri
Bütçe: 873,9 milyar € 1,036 trilyon $
Resmî site: nato.int
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü veya NATO (İngilizce: North Atlantic Treaty Organization, Fransızca: Organisation du traité de l'Atlantique nord, OTAN), 4 Nisan 1949'da 12 ülke (Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, İzlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Portekiz, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri) tarafından imzalanan Kuzey Atlantik Antlaşması'na dayanarak kurulan ve farklı dönemlerde 20 ülkenin daha katıldığı uluslararası askerî ittifaktır.
Örgüt üyeleri herhangi bir dış güçten gelebilecek saldırıya karşı ortak savunma yapmaktadır. NATO'nun merkezi, örgütün Kuzey Amerika ve Avrupa'daki 32 üyesinden biri olan Belçika'nın başkenti Brüksel'de bulunmaktadır. 19 ülke NATO'nun "Barış İçin Ortaklık" adlı girişiminde yer alırken 19 ülke kurumlaşmış diyalog programlarına dâhildir. Tüm NATO üyelerinin toplam askerî harcaması, dünyadaki savunma harcamalarının %70'inden fazladır. Üyelerin savunma harcamalarının GSYİH'lerinin %2'si kadar olması gerekmektedir.
NATO, Kore Savaşı üye ülkeleri harekete geçirene ve yüksek rütbeli iki Amerikalı komutanın yönlendirmesiyle birleşik bir askerî yapı kurulana kadar siyasi bir ortaklıktan ötesi değildi. Soğuk Savaş süreci, 1955'te kurulan Varşova Paktı'na üye ülkelerle çekişmelere yol açtı. Avrupa ülkeleri ile ABD arasındaki ilişkilerin gücü üzerindeki şüpheler, bağımsız Fransız nükleer caydırıcılığına ve 1966'da Fransa'nın NATO'nun askerî kanadından çekilmesine yol açan NATO savunmasının olası bir Sovyet işgaline karşı güvenilirliğine olan şüpheler ile birlikte zaman zaman artış gösterdi. 1989'da Berlin Duvarı yıkıldıktan sonra örgüt, Yugoslavya'nın dağılması sürecine karıştı ve ilk askerî müdahalelerini 1992-1995 yıllarında Bosna-Hersek'te ve daha sonra 1999'da Yugoslavya'da gerçekleştirdi. Politik olarak ise eski Varşova Paktı ülkeleriyle iyi ilişkiler kurmaya çalıştı. Bu ülkelerin bir kısmı 1999 ve 2004'te ittifaka katıldı.
Kuzey Atlantik Antlaşması'nın örgüte üye ülkelerin silahlı bir saldırıya uğrayan herhangi bir üye ülkeye yardım etmelerini öngören 5. maddesi, NATO tarihinde ilk ve tek kez 2001'deki 11 Eylül saldırılarından sonra uygulandı. Gerçekleştirilen bu saldırıların ardından askerler, NATO liderliğindeki ISAF'in emrinde Afganistan'a konuşlandırıldı. Örgüt aralarında Irak'a eğitmen yollanması, korsanlığa karşı operasyonların desteklenmesi ve 2011'de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 1973 sayılı kararı uyarınca Libya üzerinde uçuşa yasak bölgenin uygulanması gibi çeşitli ek rollerde yer aldı. NATO üyelerini istişareler için toplantıya çağıran daha az etkili 4. madde, Türkiye tarafından 2003'te Irak Savaşı sırasında, 2012'de Suriye İç Savaşı sırasında silahsız bir Türk F-4 keşif jetinin düşürülmesinin ve Suriye'den Türkiye'ye havan topu atılmasının ardından ve 2015'te Irak ve Şam İslam Devleti'nin ülkenin toprak bütünlüğüne yönelik tehditleri nedeniyle ve Polonya tarafından 2014'te Rusya'nın Kırım'a müdahalesinden sonra olmak üzere toplamda beş kere uygulandı.