stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Meksika'nın yerli halkları
Diller

Meksika'da 11 dil ailesinde (familias lingüísticas) toplanan 68 dil grubuna (agrupaciones lingüísticas) ait 364 yerli dil/lehçenin (variantes lingüísticas) araştırılması Instituto Nacional de Lenguas Indígenas tarafından yapılır.
Dil aileleri ve buna bağlı dil grupları:
Algonkin-Yurok dilleri: Kikapuca
Uto-Aztek dilleri: Güney Tepehuancası, Huiçolca, Koraca, Kuzey Tepehuancası, Mayoca, Nahuatlca, Papagoca Pimaca, Tarahumaraca, Varihoca
Yuma-Koçimi dilleri: Kilivaca, Kukapaca, Kumeyayca, Paypayca, Tipayca
Seri dilleri: Serice
Oto-Mange dilleri: Amuzgoca, Çatinoca, Çinantekçe, Çoçoltekçe, İşkatekçe, Kuikatekçe, Matlatzinkaca, Mazahuaca, Mazatekçe, Miştekçe, Otomice, Pamece, Popolokaca, Tlahuikaca, Tlapanekçe, Trikice, Yonaz Çiçimekacası
Maya dilleri: Akatekçe, Avakatekçe, Çuhça, Çolca, Hakaltekçe, İşilce, Kakçikelce, Kanhobalca, Kekçice, Kiçece, Lakandonca, Mamca, Moçoca, Tabasco Çontalcası, Tektitekçe, Toholabalca, Tzeltalca, Tzotzilce, Vastekçe, Yukatek Mayacası
Totonak-Tepehua dilleri: Tepehuaca, Totonakça
Taraska dilleri:
Mihe-Zoke dilleri: Ayapanekçe, Mihe dilleri, Olutekçe, Sayultekçe, Sierra Popolukacası, Texistepec Popolukacası, Zoke dilleri
Tekistlatek dilleri: Oaxaca Çontalcası
Huavece
Halklar > 100.000 den fazla nüfusu sahip olanlar

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
100.000 den fazla nüfusu sahip olanlar |
| Etnik | Nüfus | Anadil¹ |
| Nahuatl (Nāhuatlācah) | 2,445,969 | 1,659,029 |
| Yukatek Mayaları (Maya'wiinik) | 2,475,575 | 892,723 |
| Zapotekler (Binizaa) | 777,253 | 505,992 |
| Miştekler (Tu'un savi) | 726,601 | 510,801 |
| Otomiler (Hñähñü) | 646,875 | 327,319 |
| Totonaklar (Tachiwin) | 411,266 | 271,847 |
| Tzotziller (Batzil k'op) | 406,962 | 356,349 |
| Tzeltalar (K'op o winik atel) | 384,074 | 336,448 |
| Mazahualar (Hñatho) | 326,660 | 151,897 |
| Mazatekler (Ha shuta enima) | 305,836 | 246,198 |
| Vastekler (Téenek) | 296,447 | 173,233 |
| Çollar (Winik) | 220,978 | 189,599 |
| Çinantekler (Tsa jujmí) | 201,201 | 152,711 |
| Purepeçalar (P'urhépecha) | 202,884 | 136,388 |
| Mişeler (Ayüükjä'äy) | 168,935 | 135,316 |
| Tlapanekler (Me'phaa) | 140,254 | 119,497 |
| Tarahumaralar (Rarámuri) | 121,835 | 87,721 |
Source: CDI (2000) 4 Şubat 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

¹Number of indigenous peoples that still speak their Indigenous language
Halklar > 20.000 den fazla ve 100.000 den az nüfusu sahip olanlar

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
20.000 den fazla ve 100.000 den az nüfusu sahip olanlar
| Etnik | Nüfus | Anadil1 |
| Mayolar (Yoreme) | 91,261 | 60,093 |
| Zokeler (O'de püt) | 86,589 | 34,770 |
| Çontallar (Yokot) | 79,438 | 43,850 |
| Popolukalar (Tuncápxe) | 62,306 | 44,237 |
| Çatinolar (Cha'cña) | 60,003 | 47,762 |
| Amuzgolar (Tzañcue) | 57,666 | 48,843 |
| Toholaballar (Tojolwinik) | 54,505 | 44,531 |
| Huiçollar (Wixárika) | 43,929 | 36,856 |
| Tepehuanlar (O'dami) | 37,548 | 30,339 |
| Trikeler (Tinujéi) | 29,018 | 24,491 |
| Popolokalar | 26,249 | 18,926 |
| Koralar (Nayeeri) | 24,390 | 19,512 |
| Mameler (Qyool) | 23,812 | 8,739 |
| Yakiler (Yoeme) | 23,411 | 15,053 |
| Cuicateco (Nduudu yu) | 22,984 | 15,078 |
| Huaveler (Ikoods) | 20,528 | 16,135 |
Kaynak: CDI (2000) 4 Şubat 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

¹Number of indigenous peoples that still speak their Indigenous language
Halklar > 20.000 den az nüfusa sahip olanlar

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
20.000 den az nüfusa sahip olanlar 
| Etnik | Nüfus | Anadil1 |
| Tepehualar (Hamasipini) | 16,051 | 10,625 |
| Kanhoballar (K'anjobal) | 12,974 | 10,833 |
| Chontal of Oaxaca (Slijuala sihanuk) | 12,663 | 5,534 |
| Pame (Xigüe) | 12,572 | 9,768 |
| Chichimeca Jonaz (Uza) | 3,169 | 1,987 |
| Guarijío (Makurawe) | 2,844 | 1,905 |
| Çuhlar | 2,719 | 2,143 |
| Chocho (Runixa ngiigua) | 2,592 | 1,078 |
| Tacuate | 2,379 | 2,067 |
| Ocuiltec (Tlahuica) | 1,759 | 522 |
| Pima Bajo | 1,540 | 836 |
| Hakaltekler (Abxubal) | 1,478 | 584 |
| Kekçiler (K'ekchí) | 987 | 835 |
| Lakandonlar (Hach t'an) | 896 | 731 |
| Ixcatec | 816 | 406 |
| Seriler (Comcáac) | 716 | 518 |
| Kiçeler (Quiché, Q'iché) | 524 | 286 |
| Motocintleco (Qatok) | 692 | 186 |
| Kakçikeller (K'akchikel) | 675 | 230 |
| Paipai (Akwa'ala) | 418 | 221 |
| Tohono O'odham (Papago) | 363 | 153 |
| Cucapá (Es péi) | 344 | 206 |
| Kumiai (Ti'pai) | 328 | 185 |
| Kikapular (Kikapooa) | 251 | 144 |
| Koçimiler (Laymón, mti'pá) | 226 | 96 |
| İşiller | 224 | 108 |
| Kilivalar (Ko'lew) | 107 | 55 |
| Avakatekler | 59 | 27 |
| Diğerleri2 | 728 | 337 |
 2 dahil: Opatalar, Soltec ve Papabuco
Kaynak: CDI (2000) 4 Şubat 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: 

¹Number of indigenous peoples that still speak their Indigenous language
Fahreddin Amidemiri

| Fahreddin Reşad Bey |
| --- | --- |

Kişisel bilgiler
Doğum: 30 Mayıs 1867(1867-05-30)
Ölüm: 14 Kasım 1943 (76 yaşında) İstanbul
Mesleği: Siyasetçi
Fahreddin Amidemiri veya Rumbeyoğlu Fahreddin Bey (30 Mayıs 1867 - 14 Kasım 1943), en son Osmanlı hükûmetinde Maarif ve Adliye Nazırlıkları yapmış bir devlet adamı ve diplomattı.
Hayatı

Fahreddin Reşad Bey 30 Mayıs 1867 senesinde doğulmuştur. Babası ulema Rumbey Mehmet Reşad Efendi'dir. 1887'de Mülkiye'den mezun olmuştur. Daha sonra Sadrazam olacak olan Avlonyalı Ferit Paşa'nın kızıyla evlenmiştir. I. Dünya Savaşı'ndan sonra İtilaf Devletleriyle Osmanlı Devleti arasında imzalanan Sevr Antlaşması sırasında hükûmette bulunduğu ve Kuvayı İnzibatiye üyesi olduğu için cumhuriyetin ilanından sonra 1924 yılında yüzelliliklerden biri olarak sınırdışı edildi. 1938 yılında ilan edilen afla Türkiye'ye geri döndü ve 14 Kasım 1943 tarihinde öldü. Feriköy Mezarlığı'nda defnedilmiştir.
Siyasi kariyeri

Ağustos-Ekim 1912 arasında Çetine ve Budapeşte elçiliğinde görev yaptı. Bu görevi sırasında Budapeşte'deki eski Osmanlı eserlerinden Gül Baba Türbesi'nin restorasyonu ile ilgilendi ve bu konuda bir makale yazdı. Ocak-Kasım 1914 arasında Petersburg'da maslahatgüzarlık yaptı. 18 Ekim 1912'de imzalanan Uşi Antlaşması'nı Osmanlı Devleti adına imzalayanlardan biriydi. Nisan-Temmuz 1920 ayları arasında Maarif nazırlığı 1921 yılına kadar ise Adliye nazırlığı yaptı.
Fahreddin Amidemiri'nin Feriköy Mezarlığı'ndaki mezarı.
Rezzan Ürey

Rezzan Ürey, Türk balerin.
İlk Türk balerinlerindendir. Kardeşi Ümran Ürey ile birlikte “dünyanın ilk ikiz balerinleri” olarak tanınır.
Yaşamı

1948 yılında Ninette de Valois tarafından Türkiye'nin ilk resmi bale okulu olarak açılan Yeşilköy Pansiyonlu İlkokulu'na kardeşi  ile birlikte kabul edildi. Okul, 1950'de Ankara'ya taşınıp Devlet Konservatuvarı'na bağlanınca öğrenimine Ankara'da devam eden iki kardeş 1959 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı'ndan mezun oldular.
Kardeşiyle birlikte Ankara Devlet Opera ve Balesi'nde dansçı olarak göreve başlayan Rezzan Ürey 1961 yılında Ninette De Valois tarafından yine kardeşiyle birlikte Londra Kraliyet Bale Akademisi'ne  gönderildi; ikiz kardeşler 18 ayda  okulu tamamlayarak yurda döndüler.
Halk dansları ile de ilgilenen Rezzan Ürey, kardeşi Ümran Ürey ile birlikte 1962 yılında Ankara'da kurulan Türk Halk Oyunları Federasyonu'nun kurucu üyeleri ve faal dansçıları arasında yer almıştır. İlk Türk balesi olan Çeşmebaşı balesinin yaratılmasında iki kardeşin emeği geçmiştir.
1971 yılında Köln Dans Akademisinde öğrenim gören Rezzan ve Ümran Ürey, döndükten sonra Devlet Balesi'nde solist olarak görev yaptı. Yaklaşık 11 yıl balerinlik  yapan Rezzan Ürey, evlendikten sonra baleyi bırakarak Antalya'da İkizler Bale Okulu 'nu açtı.
Birleşik Krallık-Kazakistan ilişkileri

Kazakistan-İngiltere ilişkileri - iki ülke arasındaki ilk ilişkiler 19 Ocak 1992'de kuruldu. Birleşik Krallık, Ekim 1992'de Kazakistan'da büyükelçiliğini açtı ve Kazakistan, Birleşik Krallık'taki büyükelçiliğini Şubat 1996'da açtı. Kazakistan ve Batı arasındaki ilişkiler son yıllarda gelişmektedir. Bu, Kazakistan'ın terörle mücadeledeki konumundan kaynaklanmaktadır.
Birleşik Krallık, Kazakistan'daki en büyük üçüncü yabancı yatırımcıdır. Toplam yabancı yatırım hacmi ise %14'tür. 100'den fazla İngiliz şirketinin Kazakistan'da işletmesi bulunmaktadır.
BAE Systems, Air Astana'nın %49'una sahiptir.
Kazakistan-İngiltere stratejik diyalogu

Kazak-İngiliz stratejik diyalogu, karşılıklı siyasi diyalog ve işbirliği için bir platformdur. Platform, her iki ülkenin dışişleri bakanları tarafından yönetiliyor.
Ekonomik ilişkiler ve ticaret

İngiliz yatırımcılar ve şirketler 1991 yılından bu yana Kazakistan ekonomisine 25 milyar dolar yatırım yaptı. Birleşik Krallık ve Kazakistan, Trans-Avrasya Ulaştırma Koridoru ve İpek Yolu için destekleyici altyapı ve ticari faaliyetler oluşturmak için işbirliği yapmaktadır.
Toplantılar ve karşılıklı ziyaretler

Kazakistan Cumhurbaşkanı, Nursultan Nazarbayev bazı işadamlarıyla birlikte Londra'da İngiltere Başbakanı Tony Blair, Kraliçe II. Elizabeth, Hazine Şansölyesi Gordon Brown, Lord Belediye Başkanları John Stuttard ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Başkanı Jean Lemer ile görüştü. Nazarbayev, Kazakistan'ın büyüyen ekonomisi bağlamında İngiltere Başbakanı Blair ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Başkanı Jean Lemierre ile enerji işbirliğini görüştü. Nazarbayev diğer Londralı işadamları ile bir araya gelerek Londra Metal Borsasını ziyaret etti.
Siyasi analistler, Nazarbayev'in ziyareti, İngiliz hükûmet yetkililerini Kazakistan'ın 2009 yılında Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'na başkanlık etme hedefine İngiltere'nin desteğini kazanmak için demokratikleşme yolunda ilerleme kaydettiğine ikna etmeye çalışmak için bir fırsat olarak kullandığını söylediler.
Kazakistan'daki Hindular

Başbakan Blair Nazarbayev ile bir araya geldiğinde, Kazakistan'ın Karasai Bölgesinde çevik kuvvet polisi ve buldozerlerin bir Hindu tapınağını ve Kazak Hindularına ait beş evi yıkması nedeniyle  Kazakistan'daki Hindulara yönelik muamele konusunu gündeme getirdi.  Din özgürlüğünü savunan kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Forum 18, hükûmetin Hinduları taciz ettiği iddiasını belgeledi.
Milletvekili Ashok Kumar, Avam Kamarası'nda bir önerge sundu, önergede: "Bu Meclis, Kazakistan Cumhurbaşkanı'nın ziyaretinden önce, Kazakistan'daki Hindu azınlıklara yönelik tacizi ve ayrımcılığı kınamaktadır; Karasai bölgesindeki Hindular, arazi, ahır ve ineklere el konulması, evlerinin yıkılmasıyla tehdit edildi ve toprak sahibi olma haklarından mahrum bırakıldı. Evlerinin mülkiyeti için başvuran Kazak Hindularından Hindu olmadıklarını beyan etmelerinin istendiği belirtildi. Benzer başvurularda bulunan Hindulara derhal mülkiyet hakları verildi; Yüksek Mahkemenin Hindu evleriyle ilgili iki davayı incelediğini ve davacıları duruşmaya davet etmeden Hindular aleyhine karar verdiği kabul edilmektdir" denilmiştir.
Literatür

Halyk Savings Bank Of Kazakhstan To Offer GDRs In London 12 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
'Victorious' Kazakhs Told To Wait On OSCE Decision 9 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Nazarbayev calls Kazakhstan relations with Britain special 30 Eylül 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Nazarbayev has audience with Queen Elizabeth II, talks with British PM 30 Eylül 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Sahtular

| --- | --- |
[[Dosya:Colville site (76).JPG |frameless]]Colville Lake (üst) Tulita (alt)
Toplam nüfus
1.235 (2006) 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
Diller
Sahtuca, İngilizce
Din
Hristiyanlık, Animizm / Şamanizm
Sahtular ya da eski adlarıyla Kuzey Slaveyleri (Sahtuca ᓴᑋᕲᒼᑯᑎᑊᓀ Sahtúgot’ine ᑲᑊᗱᑯᑎᑊᓀ K’áshogot’ine ᗰᑋᑯᑎᑊᓀ Shihgot’ine İngilizce: Sahtu Dene, Sahtu people, North Slavey, Northern Slavey), Kanada'nın Kuzeybatı Toprakları'nın batısında Sahtu Bölgesi'nde ve ufacık bir kısmı da Yukon eyaletinde yaşayan, üç ayrı bağımsız lehçe ve kabile (Kaşogotineler, Sahtugotineler, Şigotineler) olarak ayrılan, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, animist ya da şamanist Subarktik Kızılderilileri kültür grubundan Kızılderili halkı. En yakın akrabaları birlikte Kuzey Atabaskları içinde Doğu Atabaskları (ya da Deneler) grubunu oluşturan Denetalar, Tlınçonlar, Sarıbıçaklar ve Denesulinelerdir. Diğer Kanada Kızılderilileri gibi Sahtular da yasal olarak Kızılderili rezervi adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar. 2006 sayımına göre 1.235 kişilik etnik nüfustan ancak 680 kadarı anadillerini konuşabiliyor
Eski Slavey adı Krice Awokànak ('slave = köle, esir') adının İngilizceye birebir çevirisinden çıkmıştır ve bu kötü anlamı "bertaraf " etmek için de y harfi eklenmiştir. Fakat konuşanları Slavey adını aşağılayıcı, küçültücü (derogatory) bulup hoş karşılamazlar ve Dene adını tercih ederler. Yeni Sahtu adı Büyük Ayı Gölünün (Great Bear Lake) yerlice karşılığından (Sahtú) gelir. Bu ad aynı zamanda en büyük kabilenin adında da geçer (Sahtúgotʼine). Métislerle birlikte Sahtu Dene Council adı altında idari birlik oluştururlar.
Sahtuları oluşturan üç boydan biri olan ve yalnızca Délı̨ne adlı tek rezervde yaşayan Sahtugotinelere (Büyük Ayı Gölü Sahtuları) Manhattan Projesi kapsamında 1940'lı ve 1950'li yıllarda radyoaktif bilgilendirme yapılmaksızın ve herhangi bir önlem alınmadan uraninit (pitchblende) cevherinden radyum ayıklayan Eldorado Maden ocağı'nda uranyum ve radyum cevherleri Kanada hükûmeti tarafından sırtta bez çuvallarla taşıttırılmıştır ve bu çalışan erkeklerin çoğu radyasyon zehirlenmesi sonucu ölmüş, yetişkin bir erkek nesli geleneksel ekolojik bilgileriyle birlikte kaybeden köyleri Délı̨ne ise daha sonra «dullar köyü» (village of widows) olarak anılmaya başlanmıştır. 1998 yılında altı Sahtugotine farkında olmadan Hiroşima'ya atom bombası saldırısı ile Nagasaki'ye atom bombası saldırısı vahşetine ortak olduklarını düşünerek Hiroşima ve Nagasaki'ye gitmiş ve kurbanları anma törenlerine katılmıştır.
Boyları

Sahtular 3 (ya da 4) alt gruba ayrılır ve her üçünün de lehçesi birbirinden bağımsız diller gibi addedilir:
Kaşogotineler (K’áshogot’ine ᑲᑊᗱᑯᑎᑊᓀ «tavşan [Lepus arcticus gahcho/gahsho] ahalisi» ya da K’ahsho Got’ine «Big Willow People»; İng. Hare, Hare Dene, Hare Indians, Hareskin, Rabbit Skins, Kawchodinne, Kawchottine, Kah-cho-tinneh, K'atchô-gottinè, Kancho, Fr. Peaux de Lievre): Fort Good Hope (Rádı̨lı̨h Kóé), Colville Lake (K’áhbamı̨́túé)
Sahtugotineler (Sahtúgot’ine ᓴᑋᕲᒼᑯᑎᑊᓀ ya da Sahtú Got’ine «Büyük Ayı Gölü [Sahtú] ahalisi»; İng. Bear Lake or Bearlake, Bear Lake Indians, Great Bear Lake Indians, Bear Lake Dene, Great Bear Lake Dene, Satudene, Sahtu Dene, Saschutkenne, Fr. Gens du Lac d'Ours): Ft. Franklin (Délı̨ne). 1996 nüfusu 754 kişidir
Şigotineler (Shihgot’ine ᗰᑋᑯᑎᑊᓀ ya da Shuta Got’ine «dağ [shih] ahalisi»; İng. Mountain, Mountain Indians, Shutagot'ine, Shuhtaot'ine, Shi-ta-dene, Shotoh Dene, Tulita Dene, Fr. Gens des Montagnes): Ft. Norman (Tulít’a), Norman Wells (Łe Gǫ́hlı̨nı̨). Ufacık bir kısmı da Yukon eyaletinde yaşar. Tarihi toprakları Mackenzie Dağları'nın yamaçlarından aşağı Mackenzie Nehri'ne doğru olan alandır. 1827-1971 yıllarında nüfusları 150 kişiden az olmuştur. Klondike Altına Hücumu'ndan (1897-98) sonra Yukon yerlileriyle evlilikler de yapmışlar ve oraya da yerleşmişlerdir.
K'áálo Got'ine («Willow Lake People»)
Komşuluk

Sahtuları oluşturan üç kabileden Sahtugotineler Büyük Ayı Gölü çevresinde yaşarken onların batısında Şigotineler ile her ikisinin kuzeyinde Kaşogotineler 
bulunur. Kaşogotinelerin komşuları olarak kuzey-kuzeydoğuda Batı Kanada İnuitleri, kuzey-kuzeybatıda Guçinler, Şigotinelerin komşuları batıda Kuzey Tuçonları, güneybatıda Kaskalar, güneydoğuda Denetalar, Sahtugotinelerin komşuları da güneyde Tlınçonlar, güneydoğuda Sarıbıçaklar ve doğuda Bakır İnuitleridir.
Tarih

Sahtular hakkında ilk tanımlama yapan Avrupalı 1789 yılında Alexander Mackenzie olmuştur. 1799 yılında Northwest Company şirketi tarafından Deline'de ilk ticaret karakolu kurulmuştur. Sir John Franklin 1825 yılında ikinci arktik keşif gezisinde Büyük Ayı Gölü'nde kale yaptırmıştır.
Manhattan Projesi

Manhattan Projesi'ne Kanada'nın katılımı sırasında Délı̨ne Sahtugotineleri büyük bir kayıp yaşamıştır. Atom bombası yapımında kullanılan radyum gibi radyoaktif maddelere olan ihtiyaçtan dolayı Büyük Ayı Gölü yakınlarında kurulan depolara Kuzeybatı Topraklarından getirilen radyum cevherinin taşınması için Sahtugotineler tutulmuştur. Bu cevherler Ontario ya da Amerika Birleşik Devletleri'nde işlenmek üzere depolanmıştır; zira o zaman Avrupa'daki mevcut uranyum Nazilerin kontrolü altındaydı ve Kanada'nın radyum işlenmesiyle atom bombası oluşturması "hayati" önemdeydi. Radyasyonun etkilerinden habersiz olan Sahtugotinelere bu radyoaktif maddeler "bez çuvallar" (cloth sacks) içinde taşıttırılmıştır
The Canadian Encyclopedia'ya göre 1940 larda ve 1950 lerde Bearlake kabilesinden Déline (eski adı: Fort Franklin) Sahtularına Eldorado madeninden gelen uranyum ve radyum cevheri sırtta çantalarla (bags) taşıttırılmıştır ve bu yüzden çalışan erkeklerin çoğu sonradan ölmüştür. Bölgedeki bütün madencilik faaliyetleri ancak 1981'de durdurulmuştur.
Sahtu topraklarında uranyum 1930 yılında Gilbert LaBine tarafından keşfedilmiş, II. Dünya Savaşı patlak verince maden kapanmıştır. Maden, 1942 yılında cephane ve tedarik bakanı (Minister of Munitions and Supply) C.D. Howe'un emriyle tekrar açılmıştır. Japonya'ya atılan atom bombalarını komitede onaylayanlar arasında Howe de bulunuyordu. 1998 yılında  altı Sahtugotine farkında olmadan bu vahşete ortak olduklarını düşünerek Hiroşima ve Nagazaki'ye gitmiş ve kurbanları anma törenlerine katılmıştır.
Radyasyondan dolayı ölenlerin sayısının açıklanması Kanada Kükûmeti tarafından reddedilmiştir. The government report says that the people of Deline did not handle yellowcake but sülfür powder.
Sonuçta, radyasyon zehirlenmesinin yıkıcı etkileri Délı̨ne Sahtularına ciddi biçimde zarar vermiştir. 1999 yılında Peter Blow tarafından yapılan Village of Widows adlı belgesel filmde Sahtuların maruz kaldıkları radyoaktif dehşet belgelenmiştir.
Port Radium'daki madenlerde 1942 yılından 1960 yılına kadar radyoaktif maddeler konusunda bilgi verilmeden ve yeterli önlem alınmadan çalıştırılan Sahtularda akciğer kanseri, kolon kanseri ve böbrek kanserinden ölümler gözlenmiştir. Délı̨ne yerleşimindeki erkeklerin kanserden ölmesi köyün "dullar köyü" olarak anılmasına sebep olmuştur ve erkeklerin avcılık yapıp geçim sağladığı Atabask toplumlarında dul kalmak gerçek bir yıkımdır. Nükleer holokost (nuclear holocaust) olarak nitelendirilen bu yıkım ayrıca kültürel, ekonomik, ruhsal ve duygusal çöküntüyü de beraberinde getirmiştir.
Günümüzde Deline kurbanları hâlâ korkunç adaletsiz (horrible injustice) 60 yıldır tedavi görmediklerini, tazminat ödenmediğini ve çevrenin radyasyondan temizlenmediğini vurguluyorlar.
1990 yılında Deline Uranium Team (DUT) kurulmuştur.
Port Radium'daki madenin insan sağlığına ve çevereye etkilerini araştırmak üzere Délı̨ne First Nation band'ı ile federal hükûmet tarafından ortaklaşa 1999 yılında Canada-Déline Uranium Table (CDUT) kurulmuştur.
Barınak

Barınakları göçebe yaşama uygun olarak ladin dallarından çatılıp üzeri deriyle örtülen konik tipi çadırı olup kışın da bunu kullanırlar. Tepe kısmı içerdeki ateşten çıkan dumanın çıkması için aralıklıdır.
Din > Animizm ve şamanizm

Kaşogotineler iyi av yapabilmek için çiğnenmemesi gereken birçok tabu oluşturmuşlardı ve şamanlar hastalıkların tedavisinde ya da ruhların yardımıyla düşmanlarına karşı durma görevi üstlenirlerdi. Reisleri olmasa bile yetenekli avcılar ya da şamanlar da toplumu yönlendirme görevi üstenirlerdi.
Diğer Atabask halklarında olduğu gibi Sahtularda da animizm çok güçlü hissedilir. Cansız çevrenin bile ruhu olduğuna inanılır ve bu yüzden arazide gezinirken ruhları yatıştırmak gerekir. Çok özel belirli noktalara bu ruhlar için günümüzde kibrit, tütün, mühimmat ya da ufak madenî para gibi basit eşyalar ya da nesneler bırakılır. Bazen bodur söğüt dallarından parça kesilir ve bunlar ip ya da yünle bağlanır ve su kıyısında bir yere konur.
Mezarlıklar her zaman kutsal yerler olarak görülür ve saygı duyulur. Hristiyanlıktan sonra mezarlıklar çitle çevrilmeye başlanmıştır. Arazide gezinirken rastgelinen mezarların kırılmış çitleri tamir edilir, mezarın bozulan yüzeyi temizlenir ve ölünün ruhu için tütün ya da benzeri bir iki nesne bırakılır. Bazen ateşli yemek töreni gibi özel törenler önemli kişilerin mezarı başında yapılır. Bu ateşli yemek ölünün ruhu için verilir ve güvenli yolculuk ya da avcılık için dilekte bulunulur.
Bazı yerlerden geçerken özel ihtimam gösterilir. Örnek olarak Drum Gölü'nde dev bir Dall yaban koyunu yaşadığına inanılır ve bu gölü geçerken belirli yerlerden ağır hareketlerle geçmek gerekir ki kano dalga ya da girdap oluşturup koyunu rahatsız etmesin.
Din > Hristiyanlık

Sahtuların Hristiyanlıkla ilk teması 1886 yılında Roma Katolik oblat misyoner Émile Petitot ile olmuştur.
Ekonomi > Avcılık ve toplayıcılık

Diğer Atabasklar gibi Sahtular da avcı ve toplayıcı halklardandır. Ana geçimlerini rengeyiği ve balık avı oluşturur. Büyük Ayı Gölü Salvelinus namaycush ve Thymallus arcticus balıklarıyla ünlüdür.
Şigotineler Mackenzie Dağları'nın yamaçlarında neredeyse tamamen sığın, orman rengeyiği (Rangifer tarandus caribou), ak dağ keçisi ve Dall yaban koyununa bağımlı bir hayat sürerler, çetin geçen bir kışta açlık da görülürdü.
Büyük memeli hayvanlar: Amerika kara ayısı (Ursus americanus), Kuzey Amerika boz ayısı (Ursus arctos horribilis), rengeyiği (Rangifer tarandus groenlandicus ile Rangifer tarandus caribou), Dall yaban koyunu (Ovis dalli), ak dağ keçisi (Oreamnos americanus), sığın (Alces alces andersoni), misk sığırı (Ovibos moschatus).
Küçük memeli hayvanlar: Yeni Dünya kunduzu (Castor canadensis), misk sıçanı (Ondatra zibethicus), Amerika vizonu (Mustela vison), kakım (Mustela erminea), Kuzey Amerika su samuru (Lontra canadensis), Amerika sansarı (Martes americana), balıkçı sansar (Martes pennanti), Kutup porsuğu (Gulo gulo), marmot (Marmota flaviventris), Arktika gelengisi (Spermophilus parryii), Amerika kızıl sincabı (Tamiasciurus hudsonicus), kızıl tilki (Vulpes vulpes), Kutup tilkisi (Alopex lagopus), kır kurdu (Canis latrans), Doğu Kanada kurdu (Canis lupus lycaon), puma (Felis concolor), Kanada vaşağı (Lynx canadensis), oklu kirpi (Erethizon dorsatum), Amerika tavşanı (Lepus americanus), Kutup tavşanı (Lepus arcticus).
Kuşlar: yakalı orman tavuğu  (Bonasa umbellus), sivri kuyruklu çayır tavuğu (Tympanuchus phasianellus), Falcipennis canadensis, kar kekliği (Lagopus mutus ile Lagopus lagopus), Amerika fiyusu (Anas americana), Bucephala albeola, Aythya valisineria, Bucephala islandica, altıngöz (Bucephala clangula), Aythya collaris, Histrionicus histrionicus, yeşilbaş (Anas platyrhynchos), büyük tarakdiş (Mergus merganser), tarakdiş (Mergus serrator), kılkuyruk (Anas acuta), bayağı kaşıkgaga (Anas clypeata), telkuyruk (Clangula hyemalis), karabaş patka (Aythya marila), Aythya affinis, bayağı kara ördek (Melanitta nigra), sörfçü kara ördek (Melanitta perspicillata), kadife ördek (Melanitta fusca), mavi kanatlı çamurcun (Anas discors), çamurcun (Anas crecca), yosun kazı (Branta bernicla), Kanada kazı (Branta canadensis), sakarca (Anser albifrons), kar kazı (Chen caerulescens), kuğu (Cygnus buccinator), kara gerdanlı dalgıç (Gavia arctica), buz dalgıcı (Gavia immer), Pasifik dalgıcı (Gavia pacifica), kızıl gerdanlı dalgıç (Gavia stellata), sarı gagalı dalgıç (Gavia adamsii), Kanada turnası (Grus canadensis), kar baykuşu (Bubo scandiacus).
Balıklar: Salvelinus alpinus, Catostomus (Catostomus catostomus, Catostomus commersoni), Thymallus arcticus, Coregonus (Coregonus nasus, Coregonus clupeaformis, Coregonus autumnalis, Coregonus sardinella), tatlı su gelinciği (Lota lota), Sander vitreus, Stizostedion vitreum, Perca flavescens, Oncorhynchus keta, Salvelinus malma, Salvelinus confluentus, Stenodus leucichthys, turna balığı (Esox lucius), Salvelinus namaycush.