stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Alva
Tarihçe

1928 yılı kayıtlarında Alva olarak geçen köyün adı, 1960 yılından sonra Oğlaklı olarak değiştirildi. 2014 yılında tekrar bugünkü adını aldı. 
Alva, Osmanlı İmparatorluğu zamanında Çankırı merkezine bağlı köylerden idi. Kanuni Sultan Süleyman devrindeki 1530 tarihli haritada Alva ismiyle yer almaktadır. Cumhuriyet döneminde Çankırı'ya yaklaşık 20 kilometre mesafedeki Dümelli bucağı Eldivan adıyla ilçe olunca Alva da oraya bağlandı.
Coğrafya

Köy, Çankırı il merkezine 12 km, Eldivan ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır. Köy, Eldivan'ın doğusunda olup, Gölezkayı Köyü üzerinden bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 86
2020: 94
2019: 106
2018: 203
2017: 60
2016: 63
2015: 61
2014: 49
2013: 61
2012: 61
2011: 59
2010: 62
2009: 63
2008: 71
2007: 81
2000: 136
1990: 176
1985: 177
1965: 239
Türkelli, Görele

| Türkelli |
| --- | --- |
Köy

 Giresun'un Türkiye'deki konumu
TürkelliTürkelli'nin Giresun'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Giresun
İlçe: Görele
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 508 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 115
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0454
İl plaka kodu: 28
Posta kodu: 28802
Türkelli, Giresun ilinin Görele ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün adı 1876 yılı kayıtlarında da bugünkü adını taşımaktadır. 1916 yılı kayıtlarında ise Türkili olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Giresun il merkezine 64 km, Görele ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır. Köy, Görele'nin güneydoğusunda olup, D.010/numaralı Giresun-Trabzon (Görele-Eynesil) devlet/uluslararası yoluna 2,9 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 115
2020: 118
2019: 94
2018: 147
2017: 140
2016: 138
2015: 116
2014: 166
2013: 157
2012: 157
2011: 150
2010: 147
2009: 151
2008: 154
2007: 154
2000: 198
1990: 207
1985: 261
1965: 440
Küçükkarayün

| Küçükkarayün |
| --- | --- |
Köy

 Tokat'ın Türkiye'deki konumu
KüçükkarayünKüçükkarayün'ün Tokat'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Tokat
İlçe: Zile
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1103 m
Nüfus (2020)
 • Toplam: 73
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0356
İl plaka kodu: 60
Posta kodu: 60402
Küçükkarayün, Tokat ilinin Zile ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Tokat il merkezine 85 km, Zile ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2020: 73
2019: 81
2018: 90
2017: 80
2016: 78
2015: 77
2014: 76
2013: 77
2012: 73
2011: 65
2010: 62
2009: 69
2008: 66
2007: 68
2000: 90
1990: 201
1985: 209
Yeğenli, Görele

| Yeğenli |
| --- | --- |
Köy

 Giresun'un Türkiye'deki konumu
YeğenliYeğenli'nin Giresun'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Giresun
İlçe: Görele
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 508 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 203
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0454
İl plaka kodu: 28
Posta kodu: 28802
Yeğenli, Giresun ilinin Görele ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1876 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Giresun il merkezine 64 km, Görele ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır. Köy, Görele'nin güneydoğusunda olup, D.010/numaralı Giresun-Trabzon (Görele-Eynesil) devlet/uluslararası yoluna 1,9 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 203
2020: 196
2019: 189
2018: 334
2017: 188
2016: 194
2015: 191
2014: 236
2013: 260
2012: 189
2011: 198
2010: 210
2009: 211
2008: 212
2007: 206
2000: 229
1990: 223
1985: 252
1965: 401
Kıvcak, Yapraklı

| Kıvcak |
| --- | --- |
Köy

 Çankırı'nın Türkiye'deki konumu
KıvcakKıvcak'ın Çankırı'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Çankırı
İlçe: Yapraklı
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1040 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 69
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0376
İl plaka kodu: 18
Posta kodu: 18902
Kıvcak, Çankırı ilinin Yapraklı ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı, 1896 yılına ait 'salname'de, Türkçede "kıpçak" anlamına gelen Kıvçak olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Çankırı il merkezine 27 km, Yapraklı ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır. Köy, Yapraklı'nın doğusunda olup, 18.03 numaralı Çankırı-Tosya il yoluna 1,7 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 69
2020: 63
2019: 74
2018: 74
2017: 74
2016: 81
2015: 83
2014: 59
2013: 61
2012: 64
2011: 66
2010: 73
2009: 77
2008: 75
2007: 87
2000: 186
1990: 282
1985: 329
1965: 352
Kirliakça, Yapraklı

| Kirliakça |
| --- | --- |
Köy

 Çankırı'nın Türkiye'deki konumu
KirliakçaKirliakça'nın Çankırı'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Çankırı
İlçe: Yapraklı
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1020 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 63
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0376
İl plaka kodu: 18
Posta kodu: 18902
Kirliakça, Çankırı ilinin Yapraklı ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1896 yılına ait 'salname'de de bugünkü adını taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Çankırı il merkezine 34 km, Yapraklı ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır. Köy, Yapraklı'nın güneydoğusunda olup, 18.02 numaralı Yapraklı-İkizören il yoluna Topuzsaray Köyü üzerinden 10,9 km.'lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 63
2020: 64
2019: 67
2018: 64
2017: 63
2016: 61
2015: 68
2014: 67
2013: 67
2012: 68
2011: 76
2010: 84
2009: 88
2008: 98
2007: 114
2000: 106
1990: 168
1985: 174
1965: 184
Doğu Cephesi (II. Dünya Savaşı)
Almanların Moskova’ya ilerleyişi

Hitler'in Moskova'yı işgal planına göre; Güney Ordu Grubu, Mareşal von Rundstedt komutasında, Kiev'i ele geçirecek, ardından Ukrayna'daki Sovyet ordularını kuşatacak ve bu kuvvetlerin geri çekilmelerini engelleyecekti. Sonraki aşamada, Leningrad ve Smolensk'ten gelen kuvvetler Moskova'ya gidecekti. Bu planla Hitler Ağustos sonunda Moskova'yı ele geçirmeyi umuyordu. Almanların planları eşzamanlı olarak, tüm hedeflerin ele geçirilmesi yönündeydi. Ancak Almanların potansiyel zayıflığının kaynağı, operasyonun temel hedefinin belirlenmesiydi.
Merkez Ordu Grubu'nun hedefi Moskova'ya ulaşmaktı. Almanlar, kış gelmeden Moskova'yı alacaklarını düşünmekteydi. Smolensk, Almanlar tarafından ele geçirildi (15 Temmuz 1941). Merkez Ordu Grubu hızlı bir şekilde Moskova'ya doğru ilerlerken Hitler, Kuzey ve Güney Ordu Grubu'na, Merkez Ordusundan takviyeler gönderdi. Merkez Ordu Grubu'ndan gelen takviye ile Kiev ele geçirildi (19 Eylül 1941). Kiev'in alınması ile birlikte Kafkas petrollerine giden yol açılmaktaydı. Ekim'de Moskova'ya saldırı için emir verildi. Sovyet kuvvetlerinin sayısı çoktu ancak Alman saldırısı için yetersiz hazırlanmış ve konuşlandırılmıştı. Aynı zamanda savunma operasyonları için yetersiz doktrinleri vardı. Kısaca Sovyetler, Almanlarla savaşmaya hazır değildi. Ancak yağmurların başlaması ve çamur ile birlikte ikmalde sıkıntılar baş gösterdi. Aynı zamanda Rus partizanların faaliyetleri de Almanlara karşı çok etkili oldu.
Öncesi

II. Dünya Savaşı'nın başlangıcı, pek çok tarihçi tarafından Alman ordularının 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırması olarak kabul edilir. Alman ordularının Polonya topraklarında savaşı sürerken, aynı yılın sonunda ülkenin doğu bölgelerine yönelik bir SSCB taarruzu başlamıştı. 1939 sonunda Polonya işgal edildi ve Polonya, Almanya ve SSCB arasında bölüşüldü. Polonya birliklerinin büyük kısmı teslim olurken, teslim olmayanlar da başka ülkelere kaçarak burada toparlanmaya ve ülkeyi Alman işgalinden kurtarmak için çalışmalara başladılar.
Yıl bitmeden, 30 Kasım 1939'da Sovyet orduları Finlandiya'ya taarruz etmiştir. Kış Savaşı olarak bilinen muharebeler sonunda, sert Fin direncine karşın Finlandiya, Sovyet orduları tarafından 13 Mart 1940'ta işgal edilmiş oldu.
Ardından 9 Nisan 1940 tarihinde Alman kuvvetleri Norveç'in istilasına başlamıştır. Norveçliler direnmişlerse de 10 Haziran 1940 tarihinde Norveç, Alman istilasına boyun eğmiştir.
Hitler'in bir sonraki saldırısı Fransa'ya olmuştur. 10 Mayıs 1940 tarihinde Alman birlikleri Belçika üzerinden Fransa'ya saldırdılar. Çatışmalar, 14 Haziran'da Alman kuvvetlerinin Paris'e girmesiyle sonuçlandı.
6 Nisan 1941 tarihinde Almanya, Yugoslavya ve Yunanistan'a saldırdı. Yugoslavya, 17 Nisan'da, Yunanistan ise 24 Nisan'da teslim oldu.
1941 yılı harekâtları > Kiev Muharebesi

Kiev ve çevresindeki Kızıl Ordu kuvvetlerinin imhası ve bölgenin işgal edilmesini esas alan plan, Merkez Ordular Grubu'ndan Guderian'ın 2. Panzer Grubu ve Güney Ordular Grubu'ndan Kleist'in 1. Panzer Grubu'nun ortak harekâtına dayanmaktadır. Harekâtı, Rundstedt yönetecektir. Guderian kuvvetleri 25 Ağustos 1941 tarihinde Desna Nehri'ni geçerek Kiev'e doğu yönünden taarruz etmişlerdir. Karşılaşılan çok sert direnme nedeniyle Guderian, takviye edilmesini istediyse de Alman Genelkurmayı bu talebi karşılamadı. Von Kleist'in kuvvetleri ise Kiev'in güneyinden dolaşarak kuşatmanın güney kıskacını oluşturmaktadır. Kiev savunması esnasında Semyon Budyonni komutasındaki kuvvetlerin kuşatılması, 16 Eylül 1941 tarihinde tamamlanmıştır.[kaynak belirtilmeli] 19 Eylül'de Kiev Alman kuvvetlerinin eline geçmiş, Kiev Muharebesi 26 Eylül'de sona ermiştir.
1941 yılı harekâtları > Moskova ve Rostov

Ana madde: Moskova Muharebesi
Kiev Muharebesi'nin sonuçlanması ardından Hitler, Moskova'ya ilerlemeye karar verdi. Panzer grupları yeniden, Panzer Orduları olarak düzenlenerek Moskova'yı almak için Tayfun Harekâtı kod adlı harekât uygulamaya konuldu. Ancak Guderian'ın birliklerinin bölgeye kaydırılması zaman almıştır. 30 Eylül günü Moskova Muharebesi başlatıldı. 2. Panzer Ordusu Oryol'den Plavsk'taki Oka Nehri'ne giden, ulaştırma için daha elverişli yoldan saldırıya geçerken, 3. ve 4. Panzer Ordusu Vyazma'da Bryansk'ta Rus kuvvetlerini iki büyük çember içine aldı. Kuzey Ordular Grubu ise Leningrad'ın doğusundaki demiryolu hattını kontrol altına almak için taarruz etti. Bu aşamada, 900 gün sürecek olan Leningrad Kuşatması başlamış oldu.
Güney Ordular Grubu ise Dinyeper'den Azak Denizi yönünde taarruzlara başladı. Taarruz, Harkiv, Kursk ve Stalino yönünde ilerleyecektir. Alman 11. Ordu'su Kırım Yarımadası'nda ilerleyerek kış öncesinde yarımadayı işgal etti. Rostov 21 Kasım 1941 tarihinde Alman kuvvetlerinin kontrolüne geçti. Rostov'la Kafkasya'nın da yolu açılmıştı. Ne var ki Alman hatları fazlasıyla ileri çıkmıştı. Sovyet karşı taarruzları ileri hatlardaki 1. Panzer Ordusu'na karşı taarruzlara başladılar. Bu karşı taarruzlar sonunda Alman kuvvetleri, 27 Kasım'da Rostov'u tahliye ettiler. Bu geri çekilme, Doğu Cephesi'nde Alman kuvvetlerinin ilk önemli geri çekilmesidir. Alman kuvvetleri, Kızıl Ordu taarruzları karşısında, Rostov kentinin 80 km. batısında, Mius Nehri gerisinde tutunabildiler.
Moskova önlerindeki Alman kuvvetleri 15 Kasım 1941'de son bir atılımla Moskova'yı kuşatmaya girişmiştir. 4. Panzer Ordusu'nun öncü kuvvetleri, Kremlin Sarayı'na 30 kilometre kadar sokulmayı başardılar. Alman kuvvetlerinin Moskova savunmasına en fazla yaklaşabildikleri hattır bu. Kasım ayının ikinci yarısında 3. ve 4. Panzer Orduları'nın taarruzları da bir ilerleme sağlayamamıştır. Son bir haftadır Tula'yı kuşatmak için birliklerini muharebeye sokan Guderian da 5 Aralık 1941 gecesi taarruzu durdurma ve savunma hatlarına çekilme kararı almıştır.
Moskova Savaşı devam ederken, Rusya'da hava durumu kötüleşmeye başladı. Ekim'in ikinci yarısıyla birlikte, yolları çamura dönüştüren çok şiddetli yağmur yağmaya başladı ve bu durum Alman araçları, atları ve askerleri için tuzak olmaya başladı. Moskova'ya 160 km kala, hava durumu iyiden iyiye kötüleşti ve kar yağmaya başladı. Askerî araçlar hareket edebilse de aynı şey Alman askerleri için geçerli değildi, çünkü askerler kış için hazır değildi. Alman komutanlar, savaşın birkaç ay içinde biteceğini umarak kışta savaşmak için ordularını yeterince donanımlı hale getiremediler. Alman ve Sovyet demiryollarındaki ray aralığı farkı, her türlü ikmal malzemesinin taşınmasını güçleştirdi.
15 Kasım'daki son saldırıda Almanlar, Moskova'yı almaya çalıştı. 6 Aralık günü Wehrmacht ın Moskova'yı almak için çok güçsüz olduğu anlaşıldı ve saldırı durduruldu. General Jukov zinde, iyi eğitilmiş Sibiryalı yedek kuvvetleri, Japonya'nın Rusya'ya saldırma hazırlığı içinde olmadığı istihbaratına dayanarak doğudan transfer ederek karşı atak başlattı.
1941 yılı harekâtları > Sovyet karşı saldırısı

Kış boyunca, Jukov Sibirya'dan ve Moskova'nın uzak doğusundan zinde ve iyi eğitilmiş Sovyet kuvvetlerini transfer etti. 5 Aralık 1941'de bu takviye kuvvetleri, yeni T-34 tankı ve Katyuşa roketatarları desteğiyle Moskova yakınlarındaki Alman hatlarına saldırdı. Yeni Sovyet askerleri kış savaşına hazırdı ve kayak kullanan taburları vardı.
Daha sonraki Sovyet saldırısı Ocak ayının son günlerinde düzenlendi. Saldırının hedefi Kuzey Ordular Grubu ile Merkez Ordular Grubu arasında bağlantı noktası olan Seliger Gölü ve Rzhev'di. Böylece iki Alman ordular grubu arasında boşluk açılacaktı. Güneyde, Kızıl Ordu İzyum'da Donets Nehri üzerinde çarpışmaya başladı ve 100 kmlik derin bir çıkıntı doğrultusunda taarruza geçti.
1941 yılı harekâtları > Japonya'nın barış teklifi

Japonya, Asya'daki Amerikalı baskısını hafifletmek için Mart 1942'de Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği'ne barış yapmayı teklif etti ancak Almanlar bu teklifi reddetti.
1941 yılı harekâtları > Don, Volga ve Kafkaslar

Ana madde: Mavi Durum
Planlar tekrar Moskova'ya saldırmak olmasına rağmen, 28 Haziran 1942'de taarruz başka bir doğrultuda tekrar başladı. Güney Ordular Grubu, Voronej Muharebesi'ni başlatarak ve güneydoğu yönünde Don Nehri'ni takip ederek ilk adımı attı.
Aynı zamanda 6. Ordu, Don Nehri'ni geçen 1. Panzer Ordusu'na yardıma giden 4. Panzer Ordusu'nun yardımı olmadan Stalingrad'a doğru yola koyuldu. 4. Panzer Ordusu'nun Stalingrad taarruzuna tekrar katılması üzerine Sovyet direnişi sertleşti. Don Nehri üzerinden geçiş, 23 Ağustos'ta Alman ordusunu Volga'ya ulaştırdı, fakat üç ay boyunca Wehrmacht Stalingrad Muharebesi'ni sokak sokak çarpışmak zorunda kaldı.
1. Panzer Ordusu güneye doğru ilerleyerek Kafkaslar'ın eteklerine ve Malka Nehri'ne ulaştı. Kafkaslar'a ilerleme çıkmaza girdi, çünkü Malgobek'i geçmek ve ana hedefleri olan Grozni'ye ulaşmak imkânsızdı.[kaynak belirtilmeli] Her açıdan Rusya'ya karşı taarruz sona ermişti.
1941 yılı harekâtları > Stalingrad

Ana madde: Stalingrad Muharebesi
6. Ordu ile 4. Panzer Ordusu Stalingrad'a girmek için savaşırken, Sovyet orduları özellikle Rumenlerin düşüremediği ve 19 Kasım 1942'de Rusların saldırıya geçtiği Don Nehri'nin köprübaşlarına başta olmak üzere şehrin her iki tarafına yerleşti. Uranüs Harekâtı'nda iki Sovyet cephesi Romanya ordusunda delik açtı ve 23 Kasım'da, 300.000 Mihver kuvvetini tuzağa düşürerek Kalaç'ta birleşti.
Almanlar, Stalingrad'daki 6. Ordu'yu kurtarabilmek için Rusya'ya yaptıkları asker sevkiyatında acele ediyorlardı, fakat 12 Aralık'a kadar devam eden taarruz, 6. Ordu'nun güçsüz olması ve dış yardım kuvvetinin Sovyet orduları tarafından durdurulması nedeniyle başarısız oluyordu. 31 Ocak 1943'te 300.000 kişilik 6. Ordu'dan sağ kalan 95.000 asker teslim oldu. Kısa süre sonra Voronej'deki  Macar 2. Ordusu da yok oldu. Sovyetler, Don'dan 500 km ileri giderek önce Kursk'a sonra Harkiv'a ulaştı.
1943 yılı > 1943 yılı genel taarruzları

İlkbahar başlarında her iki taraf da yaz aylarında izleyecekleri genel tutum üzerinde karar oluşturma süreci içindeydiler. Sovyetler Birliği'nde, genel eğilim taarruzları sürdürmek yönündeydi. Stalin, Alman cephe hattı boyunca taarruz edilmesinden yanaydı. Sovyet planlamacılarının çoğu da bu eğilimdeydi. Hatta, Almanların üzerinde çalıştığı Kursk çıkıntısını hedefleyen taarruzları öğrenildiğinde dahi, en azından önleyici taarruz fikri hakimdi. Fakat Jukov ve Vasilevski, sonunda genel kabul görecek olan, başlangıçta savunmada kalmayı esas alan planlarını kabul ettirmeyi başardılar.
1943 yılı > 1943 yılı genel taarruzları > Kutuzov Harekâtı

Ana madde: Kutuzov Harekâtı
Kursk Muharebesi'nin kuzey kesiminde Alman ileri hareketinin durduğu 10 Temmuz'dan iki gün sonra, 12 Temmuz 1943 günü, Sovyet Batı Cephesi, Bryansk Cephesi ve Merkez Cephesi kuvvetleri, Oryol yönünde bir genel taarruz başlattılar. Bu harekât, Kursk çıkıntısının kuzeyindeki Oryol girintisine yönelik bir genel taarruzdu. Taarruzlar Oryol çıkıntısına ve kuzey kanadına karşı başlatıldı. Kuzey kanattan gelişen taarruz, üç günün sonunda 50 km.lik bir ilerlemeyle Oryol'un batısında ulaşmıştı. Daha güneydeki taarruz ise kente 20 km. yaklaşmıştı. Kuzeyden gelen Kızıl Ordu birlikleri, Oryol - Bryansk demiryolu hattını tehdit eder duruma geldiklerinde bu durum, bölgedeki Alman kuvvetleri açısından kritik bir durum yaratmıştır. General Kluge, taarruz hattındaki üç panzer tümenini geri çekerek bu bölgeyi takviye etmeyi zorlandı. Tam bu anda, karşısından üç panzer tümeni çekilmiş olan General Rokossovski, güneyden Oryol yönünde bir taarruz başlatma fırsatı bularak harekete geçti. Bu taarruzların devamında Alman kuvvetleri Oryol'u 5 Ağustos 1943 tarihinde tahliye ettiler. Bölgede çatışmalar 18 Ağustos 1943 tarihine kadar devam etmiştir.
1943 yılı > 1943 yılı genel taarruzları > Rumyantsev Harekâtı

Ana madde: Rumyantsev Harekâtı
STAVKA'nın Kursk Muharebesi öncesi planlaması, önce Alman taarruzlarını göğüslemek (Kursk Savunma Harekâtı), ardından genel karşı taarruzlar başlatmak şeklindeydi. Kutuzov Harekâtı, her ne kadar sınırlı hedefleri olan bir harekâtsa da, Kızıl Ordu'nun genel karşı taarruzlarını başlatmış oldu. İkinci genel karşı taarruz harekâtı, Kursk çıkıntısının güneyi için planlanmıştı. Daha derin hedefli bir operasyon olması dolayısıyla da hazırlık zamanı gerektirmiştir. Harekât, Voronej Cephesi ve Step Cephesi kuvvetlerince, 3 Ağustos 1943 tarihinde başlatıldı. Alman savunması, Mareşal von Manstein komutasındaki Güney Ordular Grubu'dur. Her iki cephe kuvvetlerinin büyük kısmıyla bu tarihte başlatılan esas taarruz, Tomorovka ile Belgorod arasındaki Alman savunma hatlarına yöneldi. İlk gün sonunda Kızıl Ordu birlikleri Alman savunma hatlarını yararak ilerledi. Step Cephesi kuvvetleri, Belgorod ve batısına yönelik olarak taarruzlarını sürdürürken Voronej Cephesi kuvvetlerinin büyük kısmı, Harkiv'in kuzeyinden geçen bir taarruz ekseninde ilerlediler. Belgorod, 5 Ağustos 1943 günü Kızıl Ordu birliklerinin kontrolüne geçti. Bu arada Voronej Cephesi kuvvetleri, Güney Ordular Grubu'nun 4. Panzer Ordusu'la Kempf Ordu Müfrezesi arasında derin bir girme sağlamıştı. Belgrod'un düşmesinden sonra Step Cephesi kuvvetleri de Harkov yönünde taarruzlarına devam ettiler. Yine 5 Ağustos'ta Voronej Cephesi'nin 57. Ordu'su, Tomorovka'nın daha batısından taarruza başladı. Voronej Cephesi kuvvetleri, Tomorovka'nın iki yanında derin birer girme sağlayınca, bu bölgedeki Alman kuvvetleri kuşatılmamak için geri çekildiler.
Mareşal von Manstein, ihtiyattaki Das Reich ve Totenkopf tümenlerine, Harkov'un batısında mevzi almalarını emretti. Bu iki tümene iki görev verilmiştir, Sovyet kuvvetlerinin Dinyeper yönündeki ileri hareketini durdurmak ve Harkov'un batı yönünden çevrilmesini engellemek. Her iki tümenin başarılı harekâtları, 15 -20 Ağustos tarihleri arasında Sovyet kuvvetlerinin Dinyeper yönündeki hareketini durdurmayı başardılar. Ancak Harkov'un ana ikmal hattının kesilmesi önlenemedi. Bunun üzerine Manstein, 21 Ağustos 1943 tarihinde Harkov'dan çekilme izni verdi. Kent, 22 Ağustos 1943 gecesi Alman birliklerince tahliye edildi.
1943 yılı > 1944 Yazı ve Sonbaharı

Wehrmacht Sovyetler'in güneyden tekrar saldırıya geçebileceğini düşünüyordu. Cephe, Lvov'dan 80 km idi ve yol Berlin'e çıkıyordu. Bu yüzden, cephesi hala Sovyetler Birliği'ne çıkıntı yapan Güney Ordular Grubu'nu açıkta bıraktılar. Belarus Taarruzu 22 Haziran 1944'te başladı. 120'den fazla bölüğün oluşturduğu 4 Sovyet cephesinin katıldığı büyük bir Sovyet saldırısıydı. Saldırı, Almanlar'ın beklediği Güney Ordular Grubu'ndan ziyade, Merkez Ordular Grubu'na doğru gerçekleşti. Almanlar, iki hafta önce Normandiya Çıkarması'nı karşılamak için buradan Fransa'ya asker sevk etti. Kızıl Ordu, düşman karşısında 10 katı tanka ve 7 katı hava taşıtına sahipti. Saldırıların eşiğinde, sayı ve kalite avantajı Sovyetlerdeydi. 2.3 milyondan fazla askeriyle Kızıl Ordu, 800.000 askere sahip Merkez Ordular Grubu'na karşı saldırıya geçti. Almanlar parçalandı. 3 Temmuz'da Belarus'un başkenti Minsk ele geçirildi ve 50.000 Alman askeri esir alındı. 10 gün sonra Kızıl Ordu savaş öncesi Polonya sınırına ulaştı. Bu hızlı ilerleme Courland'de savaşan Kuzey Ordular Grubu'nu izole etti.
Komşu Lvov-Sandomierz Taarruzu 17 Temmuz 1944'te başladı. Alman askerleri batı Ukrayna'ya yürüyüşe geçti. Polonya'ya Kızıl Ordu ulaştığında Polonya Ordusu, Fırtına Operasyonu[kaynak belirtilmeli]'nu başlattı. Ağustos'ta Slovakya'da Slovak milisler arasında Alman Wehrmacht kuvvetlerine karşı Slovak Ulusal Ayaklanması başladı. 8 Eylül 1944'te Kızıl Ordu Slovakya-Polonya sınırındaki Dukla Geçidi'ne saldırdı.
1943 yılı > 1945'in Başı

1945 Ocak'ında Sovyetler, sonunda Varşova'ya, Almanlar tarafından terk edilip yok edildikten sonra, girmeyi başardı. 3 gün sonra, Kızıl Ordu Narew Nehri boyunca Varşova'dan taarruza geçti. 25 Ocak 1945'te Hitler üç orduya tekrar isim verdi. Kuzey Ordular Grubu, Kurland Ordular Grubu olurken; Merkez Ordular Grubu, Kuzey Ordular Grubu adını, Kuzey Ordular Grubu ise Ordular Grubu A oldu. Hatta Kuzey Ordular Grubu (eski Merkez Ordular Grubu) Doğu Prusya'daki Königsberg civarında daha küçük gruplara ayrıldı.
Heinrich Himmler komutası altındaki yeniden oluşturulmuş Weichsel Ordular Grubu'nun 24 Şubat'taki karşı atağı başarısız oldu ve Sovyetler Pomeranya'ya ilerledi ve Oder Nehri'nin sağ kıyısını temizledi. Güneyde, kuşatılmış Budapeşte'yi kurtarmak için yaptığı üç Alman girişimi başarısız oldu ve 13 Şubat'ta şehir düştü. Almanlar tekrar karşı atağa kalktı. Hitler, imkânsız bir görev olan Tuna Nehri'ni geri alma konusunda direndi. 16 Mart'ta saldırı başarısız oldu ve Kızıl Ordu aynı gün karşı atağa geçti. 30 Mart'ta Kızıl Ordu Avusturya'ya girdi ve 13 Nisan'da Viyana'yı ele geçirdi.
9 Nisan 1945'te, Kuzey Ordular Grubu'ndan kalan ufak gruplar, Avrupa'da savaş bitene kadar Heiligenbeil ve Danzig'de direnmelerine rağmen, Königsberg Kızıl Ordu'nun kontrolüne geçti. Nisan başında, Stavka General Konstantin Rokossovsky'nin 2. Belarus Cephesi'ni Oder Nehri'nin doğu kıyısına geçmekle görevlendirdi. Böylece savaşın sonuna iyice yaklaşıldı.