stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Halaçça
Dilbilgisi > Ses bilgisi > Ünlüler

Halaççanın belirleyici yönlerinden biri de Ana Türkçede var olduğu kabul edilen birincil uzun ünlüleri korumasıdır. Yakutça ve Türkmenceden başka uzun ünlülerin düzenli olarak korunduğu tek Türk dili Halaççadır. Doerfer'e göre ise Halaççada yalnızca bilinen türden ünlü uzunluğu bulunmayıp, olağan uzunluktaki ünlülerin yanı sıra üçüncü olarak bir de ikiz uzun ünlüler vardır, yani Halaççada üç tür a ünlüsü ve üç tür ünlü niceliği (quantitiit) vardır.
Dilbilgisi > Ad çekimi

| Hâl | Sonek | Türkçesi |
| --- | --- | --- |
Yalın durum: -
| Yönelme durumu | -A, -KA | -e |
| Belirtme durumu | -I, -NI | -i |
| Bulunma durumu | -čA | -de |
| Çıkma durumu | -dA | -den |
| Araç durumu | -lAn, -lA, -nA | -le |
| Eşitlik durumu | -vāra | -ce, gibi |
Alfabe kullanımı

| Kullanılan | Yazıçevrimi |
| --- | --- |
ا‎: a, ā; ẹ̄; آ ā
ب‎: b
پ: p
ت‎: t
ث‎: s̱
ج‎: c
چ: ç
ح‎: ḥ
خ‎: ḫ
ر‎: r
ز‎: z
ژ: j
د‎: d
ذ‎: ẕ
س‎: s
ﺵ‎: ş
ص‎: ṣ
ض‎: ḍ, ż
ط‎: ṭ
ظ‎: ẓ
ﻉ‎: ʿ
ﻍ‎: ġ
ف‎: f
ق‎: ḳ
ك‎: k
گ: g
ل‎: l
م‎: m
ن‎: n, ŋ
و‎: v; او u, ü, o, ö, ū, ǖ
ه‎: h; ﻪ e, a
لا: la
ى‎: y; اى i, ï, ī, ï̄
ىٌ: ė
ء: ʾ
Kelime bilgisi

Halaç kelime dağarcığının çekirdeği Türkçedir, ancak birçok kelime Farsçadan ödünç alınmıştır. Komşu Türk dillerinden, yani Azerbaycan'dan gelen kelimeler de vardır.
Kelime bilgisi > Sayılar

Halaç sayıları Türkçedir, ancak bazı konuşmacılar "80" ve "90" sayılarını Farsça terimlerle değiştirir:
1 - [biː]
2 - [æk.ki]
3 - [yʃ]
4 - [tœœɾt]
5 - [bieʃ]
6 - [al.ta]
7 - [jæt.ti]
8 - [sæk.kiz]
9 - [toq.quz]
10 - [uon]
20 - [ji.giɾ.mi]
30 - [hot.tuz]
40 - [qiɾq]
50 - [æl.li]
60 - [alt.miʃ]
70 - [yæt.miʃ]
80 - [saj.san] (Türkçe), [haʃ.tad] (Farsça)
90 - [toqx.san] (Türkçe), [na.vad] (Farsça)
100 - [jyːz]
1000 - [min], [miŋk]
Avni Rüstemi

| Avni Rüstemi |
| --- | --- |

Doğum: 22 Eylül 1895(1895-09-22) Libohove, Gjirokastër, Yanya Vilayeti, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 22 Nisan 1924 (28 yaşında) Tiran, Arnavutluk
Meslek: Parlamento üyesi, Yazar, Politikacı
Madalya:  Hero of the People(Arnavutluk Halk Kahramanı Madalyası)

Avni Rüstemi (22 Eylül 1895-22 Nisan 1924), Arnavut vatansever, militan, öğretmen, aktivist ve Arnavut parlamentosu üyesi. Rüstemi, hem Atdheu hem de Bashkimi demokratik örgütlerinin lideriydi ve aynı zamanda Haziran 1924 Devrimi öncesinde Arnavutluk Millet Meclisinde demokratik muhalefetin bir üyesiydi. Ayrıca Esad Paşa Toptani suikastı ile tanınmaktadır.
Hayatı

Rüstemi, Libohova'da, Bektaşi inancında doğan eski ilerici geleneklere sahip bir vatansever toprak sahibi ailesinde doğdu. Yanya ve İstanbul'da ortaokula gitti. 1908 yılında, sadece 13 yaşında, Çerçiz Topulli'nin gerilla grubuna katılmak için okulu terk etti ve 1910'da Osmanlı ordusu Keşif generali Turgut Paşa'nın İşkodra'daki suikastına çalıştı. 1912-13'te Cenevre'deki bir öğretmen eğitim okulunda okudu ve 1914'te Arnavutluk'a döndü ve burada Arnavutluk'un işgali sırasında (1912-1913) Güney Arnavutluk'taki Yunan şovenist güçlerine karşı gönüllü bir savaşçı olarak görev yaptı. 1915'te İttifak Israélite Universelle tarafından yönetilen Yanya bir Yahudi okulunda okudu. 1917'de Tepelenë ve Vlorë'de okulunda öğretimine devam etti. 1919 başlarında da Rustemi, Kalabriya'daki San Demetrio Corone'daki Saint Adrian Arberesh College'nde öğretmen olarak çalışmaya başladı. 1919 ilkbaharında San Demetrio Corone'de Arnavutluk ulusunun savunulması için Arnavut Gençlik Birliği'ni (Arnavutça: Lidhja e Rinisë Shqiptare) kurdu. Roma'da kaldıktan sonra 1920 baharında Vlorë'ye ve Arnavutluk'ta hüküm süren siyasi kaosa geri döndü. Şüphesiz, iktidardakilerin destekçisi olan belirli kişilerle temas ettikten sonra, yeni ve istikrarsız hükûmeti devirmeyi planlayan Esad Paşa Toptani'ye suikast düzenlemeye teşvik edildi. Esad Paşa, Nisan 1913'te İşkodra komutanı Hasan Rıza Paşa'yı öldürdüğü ve İşkodra Kalesi'ni Karadağ'a verdiği için hain olarak kabul edildi.
Esad Paşa Suikastı

Esad Paşa Berlin'deydi ve yeni bir hükûmetin başında ve ülkenin hükümdarı olarak Arnavutluk'a dönmeyi umuyordu. 21 Mayıs 1920'de Avni Rüstemi Roma'ya gitti ve talimatlar doğrultusunda oradan Paris'e devam etti. Üç hafta sonra 13 Haziran 1920'de Paris'te Hotel Continental'den ayrılan Esad Paşa Toptani'yi vurarak öldürdü.
Arnavut tarihçiler karakteristik olarak Fransız ve Avrupa basınının dikkatini çeken muhteşem olay için Büyük Vatansever örneği olarak gösteriyorlar. Rüstemi'nin, suçu 2 Aralık 1920'de Fransız mahkemesi'nde düşürülerek beraat ettirildi. Suikast, tarihsel olarak yeni bir burjuva ve Arnavutluk'un feodal geleneklerine karşı köylü devriminin bir işareti olarak görüldüğü için büyük ölçüde kahramanca bir eylem olarak görülüyordu. Yeni demokratik-küçük burjuva değerlerinde geçiş köprüsü olarak kullanıldı.
Siyasî kariyer

Aynı ay Arnavutluk'a döndüğünde Millî Kahraman olarak övüldü ve siyasi arenaya girdi. Nisan 1921'de Atdheu (Anavatan) toplumunun Vlorasının kuruluşunda yer aldı ve 13 Ekim 1923'te Başkimi (Birlik) toplumunu kuran Rüstemî; Has'ın milletvekili olarak Bayram Curri'nin desteğiyle parlamentoya seçildi ve Ahmet Muhtar Zogoğlu yönetimindeki toprak sahipleriyle daha şiddetli bir mücadelede Fan Noli, Bayram Curri ve Süleyman Delvina'nın demokratik güçlerine liderlik etmeye geldi. 23 Şubat 1924'te Rüstemî, Ahmet Muhtar Bey'e suikast girişiminde bulundu.
Ölümü

20 Nisan 1924'te Tiran'daki Dıraç Yolu'nda Ahmet Zogu'nun ajanı Yusuf Reçi adlı bir değirmenci tarafından vuruldu ve iki gün sonra ağır yaralarından dolayı öldü. 30 Nisan'da Avlonya'da cenaze törenine katılan halk, Noli Devrimi'ne ve Haziran 1924'te Fan Noli'nin gücüne yol açan hükûmet karşıtı gösterilere yol açtılar.
İdeoloji

Avni Rüstemi seçkin bir demokratik aktivist ve ideologdu. Farklı konuşma biçimleri ve gazetecilik yoluyla ifade edilen ideolojisi, demokratik Arnavut gençleri için güçlü bir silah haline geldi. Yetkililere, "Hükümet halkın ihtiyaçlarını karşılamadığında, hükümeti bunu yapmaya itmek için insanların organize olmasıyla bu ihtiyacın yerine getirileceğini" iddia etti.Ülke krizi'nin çözümü için kalkınmaya işaret etti. Bağımsız ulusal ekonominin "Bağımsız bir ekonomi olmadan bağımsız bir politika olamaz." İdeolojisi 1924 Ulusal Meclisinde Onu daha da güçlendirdi; Ve Eski Kosova Vilayeti'nden milletvekili oldu. O zamanın bürokratik sistemini yöneten sınıfların cehaletini ve etnik Arnavutluk'ta yaşayan Arnavutların geleneksel değerlerini ve insan haklarını şiddetle savundu.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 1034982109  ISNI: 0000 0000 4180 4524  LCCN: no96025155  VIAF: 63600927   WorldCat (LCCN): no96-025155 
Avni Rüstemi Mahkemede
Avni Rüstemî (milletvekili)
Avni Rüstemi Heykel
Klinik çalışma

Bir klinik çalışma katılımcısına enjeksiyon yapılırken.
Klinik çalışmalar veya klinik deneyler, yeni tedaviler (yeni aşılar, ilaçlar, diyet seçenekleri, besin takviyeleri ve tıbbi cihazlar gibi) ve daha fazla çalışma ve karşılaştırma gerektiren bilinen müdahaleler dahil olmak üzere biyomedikal veya davranışsal müdahaleler hakkında belirli soruları yanıtlamak için tasarlanmış insan katılımcılar üzerinde ileriye dönük biyomedikal veya davranışsal araştırma çalışmalarıdır. Klinik çalışmalar dozaj, güvenlik ve etkinlik hakkında veri üretir. Bunlar ancak tedavinin onaylanmasının istendiği ülkede sağlık otoritesi/etik komitesi onayı alındıktan sonra yürütülür. Bu makamlar çalışmanın risk/yarar oranını incelemekten sorumludur; onayları tedavinin 'güvenli' veya etkili olduğu anlamına gelmez, sadece çalışmanın yapılabileceği anlamına gelir.
Ürün türüne ve geliştirme aşamasına bağlı olarak, araştırmacılar başlangıçta gönüllüleri veya hastaları küçük pilot çalışmalara kaydeder ve daha sonra aşamalı olarak daha büyük ölçekli karşılaştırmalı çalışmalar yürütürler. Klinik çalışmalar boyut ve maliyet açısından farklılık gösterebilir ve tek bir ülkede veya birden fazla ülkede tek bir araştırma merkezini veya birden fazla merkezi içerebilir. Klinik çalışma tasarımı, sonuçların bilimsel geçerliliğini ve tekrarlanabilirliğini sağlamayı amaçlar.
Klinik çalışmaların maliyetleri onaylanan ilaç başına milyarlarca dolar arasında değişebilir ve tamamlanması 11-14 yıl sürer. Destekleyici bir kamu kuruluşu veya bir ilaç, biyoteknoloji veya tıbbi cihaz şirketi olabilir. İzleme ve laboratuar çalışmaları gibi deneme için gerekli bazı işlevler, sözleşmeli araştırma kuruluşu veya merkezi bir laboratuar gibi dış kaynaklı bir ortak tarafından yönetilebilir. İnsan klinik deneylerinde başlatılan tüm ilaçların yalnızca yüzde 10'u onaylanmış ilaç haline gelir.
Genel bakış > Cihaz denemeleri

İlaçlara benzer şekilde, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki tıbbi cihaz üreticilerinin de pazarlama öncesi onay için klinik deneyler yürütmeleri gerekmektedir. Cihaz denemeleri yeni bir cihazı yerleşik bir tedaviyle karşılaştırabilir veya benzer cihazları birbirleriyle karşılaştırabilir. Vasküler cerrahi alanında ilkine örnek olarak, abdominal aort anevrizmasının tedavisi için eski açık aort onarım tekniğini daha yeni endovasküler anevrizma onarım cihazıyla karşılaştıran Açık ve Endovasküler Onarım (OVER denemesi) verilebilir. İkincisine bir örnek, yetişkin kadınlarda idrar kaçırma tedavisinde kullanılan mekanik cihazlarla ilgili klinik çalışmalardır.
Genel bakış > Prosedür denemeleri

İlaçlara benzer şekilde, tıbbi veya cerrahi prosedürler de klinik çalışmalara tabi tutulabilir, örneğin subfertilite için fibroid tedavisinde farklı cerrahi yaklaşımların karşılaştırılması gibi. Ancak, cerrahi ortamda klinik çalışmalar etik olmadığında veya lojistik olarak mümkün olmadığında, vaka kontrollü çalışmalar bunun yerini alacaktır.
Tarihçe > Gelişim

Erken dönem tıbbi deneyler sıklıkla yapılmasına rağmen, müdahalenin etkinliğinin gösterilmesi için doğru bir karşılaştırma sağlayacak bir kontrol grubunun kullanılması genellikle eksikti. Örneğin, çiçek hastalığını önlemek için inokülasyonun (o zamanlar variolasyon olarak adlandırılıyordu) başlatılması için kampanya yürüten Mary Wortley Montagu, ölüm cezasına çarptırılmış yedi mahkûmun hayatları karşılığında variolasyona tabi tutulmasını ayarladı. Hayatta kalmalarına ve çiçek hastalığına yakalanmamalarına rağmen, bu sonucun inokülasyondan mı yoksa başka bir faktörden mi kaynaklandığını değerlendirecek bir kontrol grubu yoktu. Edward Jenner tarafından çiçek aşısı üzerinde yapılan benzer deneyler de kavramsal olarak aynı derecede kusurluydu.
İlk uygun klinik çalışma İskoç doktor James Lind tarafından gerçekleştirilmiştir. Günümüzde C vitamini eksikliğinden kaynaklandığı bilinen iskorbüt hastalığı, uzun mesafeli okyanus yolculuklarında mürettebatın refahı üzerinde genellikle korkunç etkiler yaratırdı. 1740'ta Anson'ın deniz turunun felaketle sonuçlanması Avrupa'da büyük yankı uyandırdı; 1900 kişiden 1400'ü ölmüştü ve bunların çoğunun iskorbüt hastalığına yakalandığı iddia ediliyordu. İngiliz Doğu Hindistan Şirketinin İngiliz askeri cerrahı John Woodall, 17. yüzyıldan itibaren turunçgillerin (iskorbüt önleyici etkisi vardır) tüketilmesini tavsiye etmiş, ancak bunların kullanımı yaygınlaşmamıştır.
Lind 1747 yılında ilk sistematik klinik çalışmayı gerçekleştirmiştir. Denizde iki ay geçirdikten sonra - gemidekiler zaten iskorbüt hastalığına yakalanmışken - asidik nitelikte bir besin takviyesini deneye dahil etti. On iki iskorbüt hastası denizciyi ikişer kişilik altı gruba ayırdı. Hepsine aynı diyet uygulanmış ancak ek olarak birinci gruba günde bir litre elma şarabı, ikinci gruba yirmi beş damla vitriol iksiri (sülfürik asit), üçüncü gruba altı kaşık sirke, dördüncü gruba yarım litre deniz suyu, beşinci gruba iki portakal ve bir limon, son gruba ise baharatlı bir macun ve arpa suyu verilmiştir. Beşinci grubun tedavisi altı gün sonra meyveleri bitince durdurulmuştur, ancak o zamana kadar bir denizci göreve hazır hale gelmiş, diğeri ise neredeyse iyileşmiştir. Bunun dışında sadece birinci grup tedavinin bir miktar etkisini gösterdi. Lind'in araştırmasının onuruna her yıl 20 Mayıs Klinik Denemeler Günü olarak kutlanmaktadır.
1750'den sonra disiplin modern şeklini almaya başladı. İngiliz doktor John Haygarth, Perkin'in traktörleri adlı etkisiz ilaç üzerine yaptığı ünlü çalışmasında plasebo etkisinin doğru tanımlanması için bir kontrol grubunun önemini ortaya koymuştur. Bu yöndeki diğer çalışmalar 1860'larda seçkin doktor William Gull tarafından yürütülmüştür.
Londra'daki Guy's Hospital'da çalışan Frederick Akbar Mahomed (ö. 1884), klinik deneyler sürecine önemli katkılarda bulunmuş ve "ikincil hipertansiyonlu kronik nefriti bugün esansiyel hipertansiyon olarak adlandırdığımız durumdan ayırmıştır. Ayrıca Britanya Tabipler Birliği için Toplu Araştırma Kaydını kurdu; bu organizasyon hastane ortamı dışında çalışan hekimlerden veri topladı ve modern işbirliğine dayalı klinik çalışmaların öncüsü oldu."
Tarihçe > Modern çalışmalar

Sir Ronald A. Fisher, tarım alanında Rothamsted deney istasyonunda çalışırken, 1920'lerde deneylerin uygun şekilde tasarlanması için doğru bir metodoloji olarak Deneysel Tasarım İlkelerini geliştirmiştir. Başlıca fikirleri arasında rastgeleleştirmenin önemi - bireylerin deney için farklı gruplara rastgele atanması; tekrarlama - belirsizliği azaltmak için ölçümlerin tekrarlanması ve varyasyon kaynaklarını belirlemek için deneylerin tekrarlanması; bloklama - deneysel birimlerin birbirine benzer birimlerden oluşan gruplar halinde düzenlenmesi ve böylece alakasız varyasyon kaynaklarının azaltılması; faktöriyel deneylerin kullanılması - birkaç bağımsız faktörün etkilerini ve olası etkileşimlerini değerlendirmede etkilidir.
İngiliz Tıbbi Araştırma Konseyi 1930'lu yıllardan itibaren klinik denemelerin önemini resmen kabul etmiştir. Konsey, deneysel gerekçelerle hastalıkların tedavisinde değer taşıması muhtemel görünen yeni ürünler üzerinde uygun şekilde kontrol edilen klinik deneylerin düzenlenmesine yardımcı olmak ve tavsiyelerde bulunmak üzere Terapötik Denemeler Komitesi'ni kurmuştur.
İlk randomize tedavi denemesi MRC Tüberküloz Araştırma Biriminde Sir Geoffrey Marshall (1887-1982) tarafından gerçekleştirilmiştir. 1946-1947 yılları arasında gerçekleştirilen deney, streptomisin kimyasalının akciğer tüberkülozunu iyileştirmedeki etkinliğini test etmeyi amaçlıyordu. Deneme hem çift kör hem de plasebo kontrollüydü.
Klinik deneylerin metodolojisi, streptomisin deneylerinde yer almış olan Sir Austin Bradford Hill tarafından daha da geliştirilmiştir. Hill, 1920'lerden itibaren istatistiği tıbba uyguladı ve diğerlerinin yanı sıra ünlü matematikçi Karl Pearson'ın derslerine katıldı. Richard Doll ile birlikte sigara ve akciğer kanseri arasındaki korelasyon üzerine yürüttüğü dönüm noktası niteliğindeki çalışmasıyla ünlendi. İkili, 1950 yılında akciğer kanseri hastalarını eşleştirilmiş kontrol grubu ile karşılaştıran bir vaka kontrol çalışması yürütmüş ve ayrıca sigara ve sağlık konusunda 30.000'den fazla doktorun sigara içme alışkanlıklarını ve sağlık durumlarını birkaç yıl boyunca incelemeyi içeren uzun vadeli bir prospektif çalışma başlatmıştır. Royal Society'ye seçilme belgesinde kendisi için "... yeni terapötik ve profilaktik ajanların değerlendirilmesinde şu anda ulusal ve uluslararası düzeyde kullanılan hassas deneysel yöntemlerin tıpta geliştirilmesinde lider" ifadesi kullanılmıştır.
Uluslararası klinik çalışmalar günü 20 Mayıs'ta kutlanmaktadır.
Klinik çalışmaların başlıklandırılmasında kullanılan kısaltmalar genellikle yapmacıktır ve alay konusu olmuştur.
Türler > Fazlar

Ana madde: Klinik araştırma fazları
Yeni ilaçları içeren klinik çalışmalar genellikle beş faza ayrılır. İlaç onay sürecinin her aşaması ayrı bir klinik çalışma olarak değerlendirilir. İlaç geliştirme süreci normalde I-IV fazları boyunca uzun yıllar boyunca, sıklıkla on yıl veya daha uzun bir süreyi kapsayacak şekilde ilerleyecektir. İlaç I, II ve III fazlarından başarıyla geçerse genellikle ulusal düzenleyici otorite tarafından genel popülasyonda kullanım için onaylanacaktır. Faz IV denemeleri, yeni onaylanan ilaç, tanı veya cihaz piyasaya sürüldükten sonra gerçekleştirilir ve riskler, faydalar veya en iyi kullanımlar hakkında değerlendirme sağlar.
| Faz | Amaç | Notlar |
| --- | --- | --- |
| Faz 0 | İnsanlarda farmakodinamik ve farmakokinetik | Faz 0 denemeleri isteğe bağlı ilk insan denemeleridir. Çalışma ilacının veya tedavisinin tek subterapötik dozları, ajanın farmakodinamiği (ilacın vücuda ne yaptığı) ve farmakokinetiği (vücudun ilaçlara ne yaptığı) hakkında ön veri toplamak için az sayıda deneğe (tipik olarak 10 ila 15) verilir. Bir test ilacı için deneme, bunların beklendiği gibi göründüğünü doğrulamak için ilacın emilimini, dağılımını, metabolizasyonunu ve klirensini (atılımını) ve ilacın vücuttaki etkileşimlerini belgeler. |
| Faz I | Güvenlik taraması | Genellikle birinci şahıs denemeleridir. Güvenliği değerlendirmek, güvenli dozaj aralıklarını belirlemek ve yan etkileri tanımlamak için küçük bir grup insan (tipik olarak 20-80) üzerinde yapılan testlerdir. |
| Faz II | Genellikle bir plasebo kontrol grubuna karşı bir "tedavi grubunda" ilacın ön etkinliğinin belirlenmesi | Faz II-a özellikle dozaj gereksinimlerini (ne kadar ilaç verilmesi gerektiği) değerlendirmek için tasarlanırken, Faz II-b çalışması etkinliği belirlemek için tasarlanmıştır ve ilacın reçete edilen doz(lar)da ne kadar iyi çalıştığını inceleyerek terapötik bir doz aralığı oluşturur. |
| Faz III | Güvenlik ve etkinliğin nihai onayı | İlacın etkinliğini doğrulamak, etkililiğini değerlendirmek, yan etkilerini izlemek, yaygın olarak kullanılan tedavilerle karşılaştırmak ve güvenli bir şekilde kullanılmasını sağlayacak bilgileri toplamak için büyük insan gruplarıyla (tipik olarak 1.000-3.000) yapılan testlerdir. |
| Faz IV | Satış sırasında güvenlik çalışmaları | Pazarlama sonrası çalışmalar riskleri, faydaları ve optimal kullanımı tanımlar. Bu nedenle, ilacın aktif tıbbi kullanım ömrü boyunca devam eder. |
Çalışma tasarımı

Ana madde: Klinik çalışma tasarımı
Kanıta dayalı uygulamada temel bir ayrım, gözlemsel çalışmalar ile randomize kontrollü çalışmalar arasındadır. Epidemiyolojide kohort çalışması ve vaka kontrol çalışması gibi gözlemsel çalışma türleri, randomize kontrollü çalışmaya göre daha az ikna edici kanıtlar sağlar. Gözlemsel çalışmalarda, araştırmacılar katılımcılara verilen tedaviler ile sağlık durumları arasındaki ilişkileri geriye dönük olarak değerlendirir ve bu da tasarım ve yorumlamada önemli hatalara yol açabilir.
Randomize kontrollü bir çalışma, çalışma tedavisinin insan sağlığı üzerinde bir etkiye neden olduğuna dair ikna edici kanıtlar sağlayabilir.
Bazı Faz II ve çoğu Faz III ilaç çalışmaları randomize, çift kör ve plasebo kontrollü olarak tasarlanır.
Randomize: Her bir çalışma deneği; çalışma tedavisi veya plasebo almak üzere rastgele atanmıştır.
Kör: Çalışmaya katılan denekler hangi çalışma tedavisini aldıklarını bilmezler. Çalışma çift kör ise araştırmacılar da bir deneğin hangi tedaviyi aldığını bilmezler. Bunun amacı, araştırmacıların iki gruba farklı muamele etmesini önlemektir. "Çift kukla" tasarımı olarak adlandırılan bir çift kör çalışma biçimi, önyargıya karşı ek bir sigorta sağlar. Bu tür bir çalışmada, tüm hastalara dönüşümlü olarak hem plasebo hem de aktif dozlar verilir.
Plasebo kontrollü: Plasebo (sahte tedavi) kullanımı, araştırmacıların çalışma tedavisinin etkisini plasebo etkisinden izole etmelerini sağlar.
Az sayıda denek içeren klinik çalışmalar, tek bir araştırmacı veya küçük bir araştırmacı grubu tarafından "desteklenebilir" ve basit soruları test etmek veya daha kapsamlı bir randomize kontrollü çalışma için araştırmayı genişletmek üzere fizibilite yapmak üzere tasarlanmıştır.
Klinik çalışmalar akademik kurumlar, ilaç şirketleri, devlet kurumları ve hatta özel gruplar tarafından "desteklenebilir" (finanse edilebilir ve organize edilebilir). Çalışmalar; yeni ilaçlar, biyoteknoloji, tanı testleri veya tıbbi cihazlar için, pazar onayını belirleyecek olan düzenleyici incelemeye sunulmadan önce güvenlik ve etkinliklerini belirlemek amacıyla yürütülür.
Çalışma tasarımı > Aktif kontrol çalışmaları

Birçok durumda, bir hastalıktan muzdarip bir kişiye plasebo vermek etik olmayabilir. Bunu ele almak için "aktif karşılaştırıcı" ("aktif kontrol" olarak da bilinir) denemeler yapmak yaygın bir uygulama haline gelmiştir. Aktif kontrol grubu olan denemelerde, deneklere ya deneysel tedavi ya da daha önce onaylanmış ve etkinliği bilinen bir tedavi verilir.
Çalışma tasarımı > Ana protokol

Bu tür çalışmalarda birden fazla deneysel tedavi tek bir denemede test edilir. Genetik testler, araştırmacıların hastaları genetik profillerine göre gruplandırmalarını, bu profile dayalı ilaçları bu gruba vermelerini ve sonuçları karşılaştırmalarını sağlar. Her biri farklı bir ilaç getiren birden fazla şirket katılabilir. Bu tür ilk yaklaşım, hastadan hastaya değişen genetik bozukluklar içeren skuamöz hücre kanserini hedeflemektedir. Amgen, AstraZeneca ve Pfizer ilk kez bir geç aşama denemesinde birlikte çalışmaktadır. Genomik profilleri deneme ilaçlarından herhangi biriyle eşleşmeyen hastalar, bağışıklık sistemini kansere saldırması için uyarmak üzere tasarlanmış bir ilaç almaktadırlar.
Çalışma tasarımı > Klinik çalışma protokolü

Klinik çalışma protokolü, araştırmayı tanımlamak ve yönetmek için kullanılan bir belgedir. Uzmanlardan oluşan bir panel tarafından hazırlanır. Tüm çalışma araştırmacılarının protokole sıkı sıkıya uyması beklenir.
Protokol, planlanan araştırmanın bilimsel gerekçesini, hedef(ler)ini, tasarımını, metodolojisini, istatistiksel değerlendirmelerini ve organizasyonunu açıklar. Araştırmanın ayrıntıları, araştırmacı broşürü gibi protokolde atıfta bulunulan belgelerde sağlanır.
Protokol, araştırma deneklerinin güvenliğini ve sağlığını güvence altına almak ve araştırmacılar tarafından araştırmanın yürütülmesi için kesin bir şablon sağlamak için kesin bir çalışma planı içerir. Bu, verilerin tüm araştırmacılar/siteler arasında birleştirilmesini sağlar. Protokol ayrıca çalışma yöneticilerini de (genellikle sözleşmeli bir araştırma kuruluşu) bilgilendirir.
Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği veya Japonya'daki ilaç, biyoteknoloji veya tıbbi cihaz şirketleri tarafından desteklenen klinik araştırma protokollerinin formatı ve içeriği, Beşeri İlaçların Tescili için Teknik Gerekliliklerin Uyumlaştırılması Uluslararası Konferansı (ICH) tarafından yayınlanan İyi Klinik Uygulama kılavuzuna uyacak şekilde standartlaştırılmıştır. Kanada ve Avustralya'daki düzenleyici makamlar da ICH kılavuzlarını takip etmektedir. Trials gibi dergiler araştırmacıları protokollerini yayınlamaya teşvik etmektedir.
Çalışma tasarımı > Tasarım özellikleri > Aydınlatılmış ona

Klinik araştırmalar, çalışmaya katılan kişilere "aydınlatılmış onamlarını" temsil eden bir belge imzalatır. Belgede çalışmanın amacı, süresi, gerekli prosedürler, riskler, potansiyel faydalar, kilit kişiler ve kurumsal gereklilikler gibi ayrıntılar yer alır. Katılımcı daha sonra belgeyi imzalayıp imzalamayacağına karar verir. Katılımcı herhangi bir ceza olmaksızın istediği zaman geri çekilebileceğinden, belge bir sözleşme değildir.
Aydınlatılmış onam, bir katılımcının katılıp katılmamaya karar vermeden önce temel gerçekler hakkında bilgilendirildiği yasal bir süreçtir. Araştırmacılar çalışmanın ayrıntılarını deneğin anlayabileceği şekilde açıklar. Bilgiler deneğin anadilinde sunulur. Genel olarak çocuklar kendi başlarına aydınlatılmış onam veremezler, ancak yaşlarına ve diğer faktörlere bağlı olarak bilgilendirilmiş onay vermeleri gerekebilir.