Gojong

| Gojong |
| --- | --- |
Kore İmparatoru

Kore İmparatoru
Hüküm süresi: 1897-1907
Sonra gelen: Sunjong
Joseon Kralı
Hüküm süresi: 1863-1897
Önce gelen: Cheoljong

Doğum: 8 Eylül 1852 Unhyeon Sarayı, Hanseong, Joseon Krallığı
Ölüm: 21 Ocak 1919 Deoksu Sarayı, Keijo, Japon İmparatorluğu
Eş(ler)i: İmparatoriçe Myeongseong
Hanedan: Joseon
Babası: Prens Heungseon
Annesi: Prenses Sunmok
Gojong (Korece: 고종, 高宗; 8 Eylül 1852 - 21 Ocak 1919), kişisel adıyla Yi Myeongbok (Korece: 이명복), daha sonra Yi Hui (Korece: 이희) olarak da bilinen ve Gwangmu İmparatoru unvanını taşıyan, Kore’nin sondan bir önceki hükümdarıydı. 1864'ten 1907'ye kadar toplam 43 yıl boyunca tahtta kaldı; önce Joseon'un son kralı olarak, ardından 1897’de Kore İmparatorluğu'nu kurarak ilk imparator unvanını aldı. Ancak 1907’de zorla tahttan indirildi. Eşi Myeongseong, Japonya'nın düzenlediği bir suikasta kurban gidene kadar siyasette aktif rol oynadı.
Gojong, Kore monarşisinin son yıllarının büyük bir bölümüne tanıklık etti. Yi Hanedanı'nda doğdu ve 13 Aralık 1863'te, henüz on iki yaşındayken tahta çıktı. Biyolojik babası olan Büyük İç Prens Heungseon, Gojong reşit olana kadar naiplik yaptı ve 1874'e kadar gücü elinde tutmaya devam etti. Bu dönemde Kore, katı bir izolasyon politikası izliyordu. Buna karşılık Japonya, Meiji Restorasyonu ile hızla modernleşmekteydi. Japonya, 1876'da Kore'ye zorla giriş yaptı ve yarımadayı kendi etki alanına sokmak için onlarca yıl sürecek bir süreç başlattı. Bunu izleyen on yıllarda Kore büyük bir istikrarsızlık yaşadı ve çeşitli yabancı müdahalelere maruz kaldı. Hükümdarlığı sırasında 1882 Imo Olayı, 1884 Gapsin Darbesi, 1894-1895 Donghak Köylü Devrimi ve 1895'te eşine düzenlenen suikast gibi olaylar meydana geldi. Bu olayların hepsi yabancı güçlerle ilgiliydi ya da yabancı güçleri içeriyordu.
Gojong, Kore'nin bağımsızlığını koruyabilmek için kontrolü sağlamlaştırmaya, yabancı destek aramaya ve ülkeyi modernleştirmeye çalıştı. Orduyu, sanayiyi ve eğitimi geliştirmeyi hedefleyen Gwangmu Reformu'nu başlattı ve belirli bir ölçüde başarı elde etti. Bu reformlar, Kore edebiyatının bazı kesimleri, özellikle de Gojong'un başlangıçta hoşgörüyle karşıladığı ancak 1898'de lağvettiği Bağımsızlık Kulübü tarafından yetersiz görüldü. 1894-1895 Birinci Çin-Japon Savaşı'nda Japonya'nın Çin'i mağlup etmesiyle birlikte, Çin'in Kore üzerindeki yüzyıllardır süren hâmilik statüsü sona erdi. Gojong, 1897 yılında Seul'deki Rus elçiliğindeki iç sürgünden döndükten kısa bir süre sonra bağımsız Kore İmparatorluğu'nun kuruluşunu ilan etti ve ilk imparatoru oldu. Gojong'un eylemleri, Japonya'nın tepkisini çekti. 1904-1905 Rus-Japon Savaşı'nda Japonya'nın Rusya'yı yenmesiyle bölgede tek güç hâline gelmesi, Kore'yi ele geçirme sürecini hızlandırdı. Zaferden iki ay sonra, 1905 Japon-Kore Antlaşması ile Kore diplomatik egemenliğini kaybetti. Antlaşma, Koreli beş bakan tarafından imzalanırken, Gojong bunu reddetti ve uluslararası topluma duyurarak büyük güçleri antlaşmanın geçersizliğine ikna etmeye çalıştı, ancak başarılı olamadı.
Japonya, 20 Temmuz 1907’de Gojong'u tahttan çekilmeye zorladı ve yerine oğlu Yi Cheok geçti. Gojong, Deoksugung Sarayı'na hapsedildi ve yurt dışında sürgünde bir hükûmet kurmak için birçok kaçış girişiminde bulundu, ancak her seferinde başarısız oldu. 1910'da Kore, resmen Japonya'nın bir kolonisi hâline geldi ve Kore imparatorluk ailesi, Japon İmparatorluk Hanedanı'na dâhil edildi. Gojong, 21 Ocak 1919'da sarayında öldü. Resmî ölüm nedeni beyin kanaması olarak açıklansa da, Kore'de o dönemde ve günümüzde hâlâ Japonya tarafından zehirlendiğine dair şüpheler devam etmektedir. Ölümü, 1 Mart Hareketi'nin doğrudan tetikleyicisi oldu ve Kore bağımsızlık mücadelesini güçlendirdi.