stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Finlandiya
Eğitim

Finlandiya dünya çapında kabul gören bir eğitim sistemine sahiptir. Dünyada en çok kitap okuyan milletlerden biri olarak eğitimli bir halka sahiptir. PISA testlerinde başarı sağlayan ülkelerdendir.
Eğitimde fırsat eşitliğine çok önem verilir. Masraflar devlet tarafından karşılanır. Ezber eğitim mevcut değildir. Kültür edinme odaklı eğitim verilir. Ayrıca öğrencilerin kendi ilgi alanlarında eğitim görmesi ve yeteneklerini keşfedebilmesi için özel eğitim programları sağlanır.
Öğretmenlerin de en iyi eğitimi almış olmalarına çok önem verilir. Öğretmenler pedagoji ve öğreteceği dersler konusunda uzman olmalıdırlar.
Demografi

| Finlandiya'nın Nüfusu, 1750-2006> Yıl | Finlandiya'nın Nüfusu, 1750-2006> Nüfus | Finlandiya'nın Nüfusu, 1750-2006> Yıl | Finlandiya'nın Nüfusu, 1750-2006> Nüfus |
| --- | --- | --- | --- |
| 1750 | 421.000 | 1880 | 2.060.801 |
| 1760 | 491.000 | 1890 | 2.380.100 |
| 1770 | 561.000 | 1900 | 2.655.900 |
| 1780 | 663.000 | 1910 | 2.943.400 |
| 1790 | 705.600 | 1920 | 3.147.600 |
| 1800 | 832.700 | 1930 | 3.462.700 |
| 1810 | 863.300 | 1940 | 3.695.617 |
| 1820 | 1.177.500 | 1950 | 4.029.803 |
| 1830 | 1.372.100 | 1960 | 4.446.222 |
| 1840 | 1.445.600 | 1970 | 4.598.336 |
| 1850 | 1.636.900 | 1980 | 4.787.778 |
| 1860 | 1.746.700 | 1990 | 4.998.478 |
| 1870 | 1.768.800 | 2009 | 5.291.695 |
Yaklaşık 5.509.717 olan nüfusunun %90'dan fazlasını Finler teşkil eder. Bundan başka kuzeyde Laponlar, güney ve batı kesimlerinde ise İsveçliler yaşamaktadır. Finlerin karakteristik özellikleri, uzun boylu, sarı saçlı, mavi veya gri gözlü olmalarıdır. Her etnik grup kendi lisanlarını konuşur. Ülkenin resmî dili ise Fince'dir. Nüfus yoğunluğu güneyde çok fazladır. Kuzeyde ise gittikçe azalır. Nüfusun %20'si başkenti olan Helsinki civarındadır. Çoğunluk şehirlerde yaşar. Nüfusun çoğunluğu Hristiyanlığın Protestan mezhebine, kalanı değişik mezheplere bağlıdırlar. Geri kalan dini azınlığın büyük kısmını Yunan Ortodokslar meydana getirir. Çok az bir miktar da Yahudi vardır. Eğitim ve öğretimin AB vatandaşlarına parasız olduğu Finlandiya'da 20 üniversite mevcuttur. 7-15 yaş arası eğitim ve öğretimin mecburi olduğu ülkede okuma yazma bilenlerin oranı yaklaşık %100'dür. Çalışan nüfusun %25'i ziraat ve ormancılıkla uğraşır. Kuzeyde yaşayan Laponlar an'anevi olan ren geyiği çobanlığı ve avcılığı ile geçinirler. Yıllık nüfus artışı %0,3'tür. Kilometrekareye 14,7 kişi düşer.
Finlandiya’nın topoğrafik haritası
Kuzey ışıkları kışın en çok Lapland'da görülür
Alexander Stubb
Nokia'nın Espoo'daki eski ana şirket yerleşkesi. Şimdi burası Microsoft Talo olarak Microsoft şirketine hizmet vermektedir.
Finlerin ulusal çalgısı olan Kantele
Sauna, Fin kültürü ile yakından ilişkilidir
Duman saunası Ruka, Kuusamo
Geleneksel bir Fin yemeği, Karelya böreği (karjalanpiirakka)
İsveç ekonomisi
Geçmişi

19. yüzyılda İsveç, büyük ölçüde bir tarım ekonomisinden, sanayileşmiş, kentleşmiş bir ülkenin başlangıcına evrildi. Yoksulluk yine de yaygındı. Bununla birlikte, ülke gelirlerinin uzak yerlere göçü finanse etmek için yeterince yüksek olması, ülkenin büyük bir kısmının özellikle Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmesini sağlamıştır. 19. yüzyılın son yarısında ekonomik yenilikler, bankalar ve şirketlerle birlikte çağdaş bir ekonomi sistemi yaratıldı. 1860'lı yıllarda başlayan güçlü bir sanayileşme süreciyle birlikte bu süre boyunca İsveç İskandinav bölgesinin "etkin güç"ü konumuna erişmiştir. Dahası, "İsveç Riksdag"'ı "Özgürlük Dönemi" (1719–72) içinde çok etkin bir Parlamentoya dönüşmüştü ve bu gelenek, o yüzyılın sonlarında çağdaş demokrasiye geçişin temelini atmak üzere, ondokuzuncu yüzyıla kadar devam etti. Göreceli olarak yüksek düzeylerde insan sermayesi oluşumunun yanı sıra yenilikler ve ilgili hükûmet politikalarının sonucu, bu tür yerel demokratik gelenekler, İsveç'i de içerir şekilde İskandinav ülkelerinin "geri kalmamasını" mümkün kılan diğer bir varlıktı ve bu ekonomik artış muhtemelen ondokuzuncu yüzyılda o bölgedeki en dikkate değer olgu olarak görünmekteydi.
1930'larda İsveç, Life dergisinin 1938'de "dünyanın en yüksek yaşam standardı" olarak adlandırdığı şeyi gerçekleştirdi. İsveç, her iki dünya savaşı sırasında kendisini tarafsız olarak ilan etmiş, böylece çok fiziksel bir yıkımdan kaçınarak, özellikle Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra, —örneğin hammadde ve gıda maddelerine yönelik artan talep ve ihracata yönelik uluslararası rekabetin ortadan kalkması— gibi yeni koşullardan yararlanan bir ülke konumuna erişmiştir. Savaş sonrası patlama, savaş sırasında güçlü enflasyonist eğilimlerin devam etmesiydi, ve bu İsveç'i daha fazla ekonomik refah seviyesine taşıdı. 1970'lerden başlayarak 1990'ların başlarındaki derin durgunlukla sonuçlanan İsveç yaşam standartlarının değişimi, diğer birçok sanayileşmiş ülkeden daha az olumlu gelişti. 1990'ların ortalarından beri ekonomik başarım iyileşme eğilimi göstermiştir.
2009 yılında İsveç, dünyanın en yüksek kişi başına düşen GSYİH'sını nominal (itibarî) olarak elde etmiş ve SAGP açısından 14. sırada yer almıştır.
Geçmişi > 1990'ların krizi

İsveç, II. Dünya Savaşı sonrası dönemde hükûmet, sendikalar ve şirketler arasında yakın işbirliği olan ekonomik bir modele sahip olmuştur. İsveç ekonomisi, yüksek vergilerle de finanse edilen kapsamlı ve evrensel sosyal faydalara sahip bir ekonomidir ve bu GSYİH'nın %50'sine yakınına ölçeklidir. 1980'lerde, kredi kolaylıklarındaki hızlı bir artışla harekete geçen bir gayrimenkul ve mali balon oluşmuştur. Düşük enflasyonun, 1990'ların başlarındaki uluslararası ekonomik yavaşlama ile birleştiğini vurgulamak için vergi sisteminin yeniden yapılandırılması, balonun patlamasına neden oldu. 1990 ve 1993 arasında GSYİH %5 azaldı ve işsizlik arttı; bu da 1930'lardan beri İsveç'teki en kötü ekonomik bunalıma neden oldu. 1992'de Computer Sweden'de yayınlanan bir analize göre, yatırım işkolu, finans ve bankacılık işkolu dışında, krizi yaratan etken işkolunun bir parçası olarak, bilgi teknolojisi ve bilgi işlem donanımı için yatırım seviyesinin büyük ölçüde azalmasına neden oldu. Bilgi teknolojileri ve bilgisayarlar için yatırım seviyeleri, 1993 yılı başlarında onarıldı. 1992'de para birimi üzerinde bir işlem yapıldı; merkez bankası, paranın sabit döviz kur oranını savunmak için başarısız bir şekilde %500'e kadar faiz oranını artırdı. Malî bunalım döneminde toplam istihdam yaklaşık %10 oranında düşüş gösterdi.
Bir gayrimenkul artışı bir çöküşle sona erdi. Hükûmet yaklaşık dörtte biri kadarına gerileyen bankacılık varlığını ülkenin GSYİH'sının yaklaşık %4'ü kadar bir bedelle devraldı. Bu yaygın biçimde halk dilinde "Stockholm Çözümü" olarak bilinir. 2007 yılında ABD Federal Rezervi bu durumu bir notunda, "1970'lerin başlarında, İsveç, Avrupa'nın en yüksek gelir düzeylerinden birine sahipti, bugün, liderliği ortadan kalktı... Öyleyse, iyi yönetilen finansal krizler bile gerçekten mutlu bir sona sahip değillerdir" şeklinde belirtmiştir.
1970'lerden beri hızla büyüyen refah sistemi, düşen GSYİH, daha düşük istihdam ve daha büyük refah ödemeleri ile birlikte sürdürülemedi. 1994 yılında hükûmetin bütçe açığı GSYİH'nın %15'ini aştı. Hükûmetin yanıtı, İsveç'in rekabet gücünü artırmak için harcamaları kısmak ve çok sayıda reformu tesis etmekti. Uluslararası ekonomik görünümde, İsveç'in sermayeleştirme konusundaki tutumu, iyi konumlandırdığı bilişim işkolunda hızlı bir büyüme ile birleştiğinde, ülke krizden çıkmayı başardı.
1990'ların krizi, İsveç'te daha önce deneyimlenen düzeylerde hükûmet harcamalarının küresel açık ekonomide uzun vadede sürdürülebilir olmadığını kanıtladığı gibi, bazılarının "Svenska modellen" adı verilen, kelimenin tam anlamıyla "İsveç Modeli" olarak adlandırılan çok sayıda refah modelinin sonu olarak görülmesine neden oldu. İsveç Modelinin takdire şayan kazanımlarının çoğu —örneğin rakiplerin ekonomileri nispeten zayıf olduğunda, İsveç'in el değmemiş bir şekilde rakipsiz kalması gibi— aslında II. Dünya Savaşı sonrası özel durumun bir sonucu olarak görülmek zorundaydı.
Bununla birlikte, 1990'larda yürürlüğe giren reformlar, küresel ekonomide kapsamlı refahın sağlanabileceği bir model oluşturmuş görünmektedir.
Geçmişi > Veri

Aşağıdaki tablo 1980-2020 yılları arasındaki temel ekonomik verileri göstermektedir. %2'nin altındaki enflasyon yeşil renktedir.
| Yıl | GSYİH (milyar ABD doları, SAGP) | Kişi başına GSYİH (ABD doları, SAGP) | GSYİH büyümesi (reel) | Enflasyon oranı (Yüzde olarak) | İşsizlik  (Yüzde olarak) | Devlet borcu (GSYİH'nın %'si olarak) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1980 | 87.5 | 10,516 | %4.6 | ▲%17.5 | %2.7 | n/a |
| 1981 | 100.0 | 12,013 | %4.5 | ▲%12.1 | ▲%3.4 | n/a |
| 1982 | 107.7 | 12,933 | %1.4 | ▲%8.6 | ▲%4.3 | n/a |
| 1983 | 114.3 | 13,715 | %2.1 | ▲%8.9 | ▲%4.8 | n/a |
| 1984 | 123.4 | 14,791 | %4.3 | ▲%8.0 | ▼%4.2 | n/a |
| 1985 | 130.1 | 15,582 | %2.3 | ▲%7.4 | ▼%3.9 | n/a |
| 1986 | 136.7 | 16,315 | %2.9 | ▲%4.2 | ▼%3.6 | n/a |
| 1987 | 144.8 | 17,211 | %3.3 | ▲%4.2 | ▼%2.9 | n/a |
| 1988 | 153.6 | 18,155 | %2.5 | ▲%5.8 | ▼%2.4 | n/a |
| 1989 | 163.5 | 19,172 | %2.4 | ▲%6.4 | ▼%2.0 | n/a |
| 1990 | 170.9 | 19,891 | %0.8 | ▲%3.2 | ▲%2.2 | n/a |
| 1991 | 174.8 | 20,216 | %−1.0 | ▲%8.8 | ▲%4.0 | n/a |
| 1992 | 177.0 | 20,363 | %−1.0 | %1.4 | ▲%7.1 | n/a |
| 1993 | 177.7 | 20,315 | %−2.0 | ▲%4.7 | ▲%11.2 | %66.3 |
| 1994 | 188.9 | 21,421 | %4.1 | ▲%2.9 | ▼%10.8 | ▲%68.7 |
| 1995 | 200.6 | 22,693 | %4.0 | ▲%2.5 | ▼%10.4 | ▲%68.8 |
| 1996 | 207.3 | 23,439 | %1.5 | %1.0 | ▲%10.9 | ▲%69.2 |
| 1997 | 217.0 | 24,524 | %2.9 | %1.8 | %10.9 | ▼%68.0 |
| 1998 | 228.6 | 25,818 | %4.2 | %1.0 | ▼%8.8 | ▼%65.8 |
| 1999 | 242.6 | 27,378 | %4.5 | %0.6 | ▼%7.6 | ▼%60.5 |
| 2000 | 259.9 | 29,257 | %4.7 | %1.3 | ▼%6.3 | ▼%50.6 |
| 2001 | 270.0 | 30,302 | %1.5 | ▲%2.7 | ▼%5.8 | ▲%51.7 |
| 2002 | 279.8 | 31,294 | %2.1 | %1.9 | ▲%6.0 | ▼%49.8 |
| 2003 | 292.1 | 32,552 | %2.4 | ▲%2.3 | ▲%6.6 | ▼%48.9 |
| 2004 | 313.2 | 34,754 | %4.3 | %1.0 | ▲%7.4 | ▼%47.9 |
| 2005 | 332.4 | 36,735 | %2.8 | %0.8 | ▲%7.6 | ▲%48.2 |
| 2006 | 358.6 | 39,354 | %4.7 | %1.5 | ▼%7.0 | ▼%43.1 |
| 2007 | 380.7 | 41,460 | %3.4 | %1.7 | ▼%6.1 | ▼%38.2 |
| 2008 | 386.0 | 41,704 | %−0.5 | ▲%3.3 | ▲%6.2 | ▼%36.8 |
| 2009 | 368.8 | 39,483 | %−5.2 | %1.9 | ▲%8.3 | ▲%40.3 |
| 2010 | 395.7 | 42,022 | %6.0 | %1.9 | ▲%8.6 | ▼%38.6 |
| 2011 | 414.6 | 43,719 | %2.7 | %1.4 | ▼%7.8 | ▼%37.9 |
| 2012 | 421.0 | 44,058 | %−0.3 | %0.9 | ▲%8.0 | ▲%38.1 |
| 2013 | 433.1 | 44,907 | %0.4 | %0.4 | %8.0 | ▲%40.8 |
| 2014 | 452.4 | 46,410 | %2.6 | %0.2 | ▼%7.9 | ▲%45.5 |
| 2015 | 478.0 | 48,519 | %4.5 | %0.7 | ▼%7.4 | ▼%44.2 |
| 2016 | 499.7 | 49,996 | %3.2 | %1.1 | ▼%7.0 | ▼%42.2 |
| 2017 | 520.9 | 51,475 | %2.4 | %1.9 | ▼%6.9 | ▼%40.9 |
| 2018 | 553.8 | 54,130 | %2.0 | %2.0 | ▼%6.3 | ▼%38.9 |
| 2019 | 571.4 | 55,324 | %1.4 | %1.6 | ▲%6.8 | ▼%35.1 |
| 2020 | 562.0 | 54,146 | %−2.8 | %0.7 | ▲%8.3 | ▲%38.5 |
Çağdaş ekonomi > Hükûmet

Yönetim bütçesinin, 1993 yılında GSYİH'nın %12'sinden fazla belgelendirilmiş açığı önemli ölçüde iyileştirilmişti. 1998'den günümüze kadar, hükûmet 2003 ve 2004 yılları dışında her yıl fazlalık vermiştir. Riksdag tarafından belirlenen harcama tavanları ile yeni, sıkı bütçe süreci ve bağımsız bir Merkez Bankasına destek olacak anayasal bir değişiklik, politika güvenilirliğini büyük ölçüde geliştirmiştir.
Uzun vadeli mali sürdürülebilirlik açısından bakıldığında, uzun zamandır beklenen yaşlılık aylığı reformu 1999'da yürürlüğe girmiştir. Bu durum, olumsuz demografik ve ekonomik eğilimlere karşı, karşılıklı çok daha sağlam bir sistem gerektirmekte ve gelecek emeklilik maaşlarının biriktirilmiş ücret faturasına oranı ileriki yıllarda yüzde 20'ye yakın tutulmalıdır. Bir arada ele alındığında, hem malî konsolidasyon (sağlamlaştırma) hem de emeklilik reformu kamu maliyesini sürdürülebilir bir zemine çekti. 1990 yılında GSYİH'nın %43'ünden 1994'te %78'ine yükselen kamu borçları, 1990'ların ortalarında sabit kalmış ve 1999'dan başlayarak daha da düşmeye başlamıştır. 2000 yılında %60 seviyesinin altına düşmüş ve 2010 yılı itibarıyla GSYİH'nın %35'i seviyelerine gerilemiştir.
Ekonomik ve parasal birlik

Geçerli ekonomik kalkınma 1991-93 bunalımından bu yana İsveç ekonomisinin oldukça kayda değer bir gelişimini yansıtmaktaydı; öyle ki, İsveç, Avrupa Birliği Ekonomik ve Parasal Birliği'nin üçüncü safhasında üyeliğe hak kazanabilir ve euroyu para birimi olarak kabul edebilirdi. Teoride, EPB kuralları gereğince, İsveç herhangi bir protokol veya antlaşma ile kuraldışılık elde edemediğinden, katılması zorunludur (Danimarka ve Birleşik Krallık'ın aksine). Bununla birlikte, İsveç hükûmeti 1997'de, 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren ortak para birliğine katılmaya karar verdi. Bu seçenek, Avrupa Döviz Kuru Mekanizması'nın kasıtlı olarak dışında kaldığı bir yasal boşluktan yararlanılarak gerçekleştirilmiştir.[kaynak belirtilmeli] Bu hareket şu anda Avrupa Merkez Bankası tarafından hoş görülmekte, ancak bunun yeni AB üyeleri için böyle olmayacağı konusunda uyarılar da yapılmaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Yirmi birinci yüzyılın ilk yıllarında, çoğunluk katılım için, ancak soru her iki tarafta da partide önde gelen kişiliklerce sıcak tartışmalara konu edilmesine rağmen iktidardaki Sosyal Demokrat Partide ortaya çıktı. 14 Eylül 2003'te euro üzerine ulusal bir halkoylaması yapıldı. İsveçlilerin %56'sı ortak para birimini reddetti, %42'si ise geçiş için destek oyu kullandı. Şimdilik yeni bir referandum veya konuyla ilgili Parlamento oyu için hiçbir plan tartışılmamakla birlikte, başka bir halkoylamasının yaklaşık on yıl içinde gerçekleşebileceği ima edilmiştir.[kaynak belirtilmeli]
İşsizlik

Diğer birçok Avrupa ülkesinin aksine, İsveç, 1980'lerde iş gücünün yaklaşık %2'si veya %3'ü dolayında işsizlik oranını korumuştur. Bununla birlikte, bu yüksek ve hızlanan bir enflasyonun eşlik etmesinin sonucuydu. Bu kadar düşük işsizlik oranlarının sürdürülebilir olmadığı ve 1990'ların başındaki ciddi krizde oranın %8'den daha fazla arttığı belli olmuştur. 1996 yılında hükûmet işsizliği 2000 yılına kadar %4'e indirmeyi hedeflemişti. 2000 yılı boyunca istihdam, son 90 yıldaki en yüksek artışla 90.000 kişi olarak gerçekleşmiş ve hedefe 2000 yılının sonbaharında ulaşılmıştır. Aynı sonbahar hükûmet yeni hedefini belirledi, buna göre çalışma yaşındaki nüfusun %80'inin 2004 yılına kadar düzenli bir işi olacaktı. Bazıları, istihdam hedefinin tutturulmasının, ücretlerde çok yüksek bir artışa ve dolayısıyla enflasyon oranının yükselmesine neden olabileceği yönündeki endişelerini dile getirmiştir. Ancak, Ağustos 2006 itibarıyla, çalışma yaşındaki İsveçlilerin kabaca %5'i hükûmet tarafından belirlenen varış noktasına göre işsizdir. Ancak, iş bulamayan bazı insanlar İsveççe "AMS-åtgärder" olarak adlandırılan "işgücü piyasası politik eylemleri" olarak adlandırılmaktadır.
Eski bir sendikacı olan Jan Edling'e göre, gerçek işsiz sayısı çok daha yüksekti ve bu rakamlar hem hükûmet hem de Ulusal İsveç Sendikaları Konfederasyonu tarafından örtbas edilmekteydi. Edling'in raporunda, İsveçlilerin %3'ü özel sektörde değil, devlet tarafından düzenlenen iş programlarında etkin konumda tutuldu. Rapor ayrıca, 700.000 İsveçlinin uzun süreli hastalık izninde veya erken emeklilik döneminde olduğunu iddia etmektedir. Edling, bu insanların aslında kaçının işsiz olduğunu sorgulamaktadır. Raporuna göre, "gerçek işsizlik" oranı %20 civarında seyretmektedir. Bazı eleştirmenler, "gerçek işsizlik" kavramına katılmamakta; iş istemeyen öğrenciler, hastalık izni alan kişiler ve askerleri "işsiz" olarak belirterek aynı zamanda bunu "geniş işsizlik" olarak da adlandırmaktadırlar.
İsveç İstatistik Bürosu'na göre, Haziran 2013'teki işsizliğin genel nüfusa oranı %9.1 ve 15 ila 25 yaş arasındakiler için oranı %29'dur.
Sendikalar

İsveç iş gücünün yaklaşık %70'i sendikalaşmıştır. Sendikaların çoğunluğuna karşılık gelen işletmeler yönünde benzer bir işveren örgütü vardır. Sendikalar ve işveren örgütleri hem hükûmetlerden hem de siyasi partilerden bağımsızdır, ancak sendikaların en büyük konfederasyonu olan Ulusal İsveç Sendikaları Konfederasyonu (Landsorganisationen i Sverige, LO), (ağırlıklı olarak mavi yakalı işçileri örgütler) iki büyük partiden biri olan, Sosyal Demokratlara yakın bağlantılarını sürdürmektedir.
Beyaz yakalı işçiler arasındaki sendikalaşma oranı, İsveç'te 2008'den beri mavi yakalı işçilerden istisnai olarak daha yüksektir. 2017 yılında mavi yakalı yoğunluğu %61 ve beyaz yakalı yoğunluğu %73'tü (yarı zamanlı çalışan tam zamanlı öğrenciler hariç). 2007 yılı Ocak ayında sendika işsizlik fonu için önemli ölçüde yükseltilmiş ücretlerden hemen önce, mavi yakalı ve beyaz yakalı sendikalı yoğunluğu aynıydı (2006'da %77). 2011, 2012 ve 2013 yıllarında ortalama sendika yoğunluğu %70'ti. Uzmanları ve diğer nitelikli çalışanları örgütleyen iki ana konfederasyon vardır: İsveç Uzman Çalışanlar Konfederasyonu (Tjänstemännens Centralorganisation veya TCO) ve İsveç Meslek Örgütleri Konfederasyonu (Sveriges Akademikers Centralorganisation veya SACO). İkisi de İsveç siyasi partilerinden bağımsızdır ve hiçbir zaman seçmen adaylarını siyasi seçimlerde desteklemez.
Mevzuat gereği asgari ücret yoktur. Bunun yerine, farklı işkollarındaki asgari ücret ölçütleri normal olarak toplu görüşme ile belirlenir. Tüm çalışanların yaklaşık %90'ı toplu sözleşmeler kapsamında olup, özel sektörde bu yaklaşık %85'tir (2016). Toplu iş sözleşmelerinin kapsamı, tüm işkollarına veya işkollarına toplu sözleşmeler sunan devlet mekanizmalarının bulunmamasına rağmen gerçekleştirilmektedir. Bu, İsveç endüstri ilişkilerinde devlet düzenlemesi üzerinde öz düzenlemenin (işgücü piyasası taraflarının kendileri tarafından düzenlenmesi) egemenliğini yansıtmaktadır.
İsveç, EPB'ye (Euro) katılmamıştır ve gelecekte öngörülebilir değildir. Konu gündemde olduğunda, İsveç sendika hareketi çok bölünmüştü. İşveren derneklerinin olumlu tavrının tersine, sendika sıralaması ve dosya görüşü o kadar bölünmüştü ki, sendika konfederasyonları LO, TCO ve SACO, resmi bir görev almaktan kaçındılar.
İş gücü

Son yıllarda geleneksel olarak düşük ücret farklılığı, şirket seviyesinde ücret belirleme rolünün bir şekilde güçlendirilmesiyle artan esnekliğin bir sonucu olarak artmıştır. Yine de, İsveçli vasıfsız çalışanlara iyi ödeme yapılırken, iyi eğitimli İsveçli çalışanlar ABD ve Batı Avrupa'daki gibi rakip ülkelerdekilerle karşılaştırıldığında düşük ücret almaktadır. Son yıllarda reel ücretlerdeki ortalama artışlar, öngörülemeyen fiyat istikrarı nedeniyle büyük oranda tarihsel ölçütlere göre yüksek olmuştur. Bununla birlikte, son yıllarda nominal ücretler rakip ülkelerdeki ücretlerin biraz üstünde olmuştur. Bu ölçüde, İsveç'te özel iş kesimi ücretleri, 1998'den 2000'e kadar yıllık ortalama %3.75 oranında artarken, AB alanı için benzer karşılaştırılabilir artış %1.75 olmuştur. 2000 yılında toplam işgücü yaklaşık 4.4 milyon kişiydi.
Devam eden ve bitmiş özelleştirmeler

İsveç hükûmeti, bir bölümü tamamen ve bir bölümü kısmen devlete ait birçok şirketi özelleştireceğini açıkladı. "Bu satışlardan elde edilen gelir, devlet borçlarını ödemek ve gelecek nesillerin borç yükünü azaltmada kullanılacaktır. Hükümetin isteği 2007-2010 yılları arasında şirketleri 200 milyar SEK'e satmaktır." 13 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
-Devam eden özelleştirmeler:
Telia Sonera – telekom. İsveç hükûmetinin payı %37.3'tür. Bugüne kadar 18 milyar kronluk hisse satıldı, devlet mülkiyeti %45.3'ten %37.3'e indirildi.
SBAB – finans. Ekim 2013 itibarıyla, bu şirketin özelleştirme planlarının askıya alındığı veya durdurulduğu görülmektedir.
-Tamamlanmış özelleştirmeler:
OMX – menkul kıymetler borsası. Hisseler 2,1 milyar SEK karşılığında Borse Dubai'ye satıldı.
Vin & Sprit. 5.626 milyar Euro karşılığında Pernod Ricard'a satıldı.
Vasakronan. AP Fastigheter'e 4,3 milyar Euro'ya satıldı.
Nordea – banka. İsveç hükûmetine ait pay %19.5. Son hükûmet tarafından elde tutulan hisse senedi öbeği Eylül 2013'te satıldı.
İsveç'in 1996–2006 arası gerçek GSYİH büyümesi
Boyuna dalga

Boyuna dalgalar (l dalgaları) içerisinde ortam yer değiştirmesinin giden dalgayla aynı veya zıt yönde olduğu dalgalardır. Mekanik boyuna dalgalara ortamda ilerlerken kompresyon ve seyreltme ürettikleri için bunlara kompresyon dalgası veya basınç dalgası da denilmektedir. Diğer başlıca dalga tipi, içerisinde ortam yerdeğiştirmesinin yayılma doğrultusuna dik açı yaptığı enine dalgadır. Enine dalgalara "t dalgaları" veya "kesme dalgaları" da denilmektedir.
Düzlem basıncı atım dalgası
Bir 2d ağ sistemi üzerinde çok yönlü atım dalgası yayılması temsili (ampirik şekil)
Örnekler

Boyuna dalgalar, ses dalgalarını (basınçta titreşim, uzanım parçacığı, elastik ortamda yayılmış parçacık hareketi) ve sismik p dalgaları (deprem ve patlamalar sonucu oluşur)nı kapsar. Boyuna dalgalarda ortam yerdeğiştirmesi dalganın yayılımına paraleldir. Gergin Slinky oyuncağı, uzunluğu boyunca bobinler arasındaki uzaklığın azalıp arttığı güzel bir görselleştirmedir. Havadaki ses dalgaları boyuna basınç dalgalarıdır.
Örnekler > Ses dalgaları

Boyuna harmonik ses dalgaları halinde, dalganın frekansı ve dalga boyu
Formülde:
y giden ses dalgası üzerindeki noktanın ortam yerdeğiştimesi
x dalga kaynağından çıkan noktanın uzaklığı
t geçen süre
y0 salınım genliği
c dalga hızı
ω dalganın açısal sıklığını temsil eder.
x/c nin niceliği dalganın x uzaklığına gitmek için harcadığı zamandır.
Dalganın olağan sıklığı (f) aşağıdaki formülle verilir
Ses dalgaları için dalga genliği, bozulmamış havanın basıncı ile dalgadan kaynaklanan maksimum basınç arasındaki farktır.
Ses hızı tipine, sıcaklığına ve yayılım gerçekleştiren ortamın içeriğine göre değişir.
Örnekler > Basınç dalgaları

Katılıkla birlikte elastik ortamda harmonik basınç dalgası salınımının bir formülü vardır,
Formülde:
y0 yerdeğiştirmenin genliği
k dalga sayısı
x yayılma ekseni boyunca mesafe
ω açısal frekans
t zaman
φ faz farkını temsil eder.
Başlangıçtaki konumuna geri dönmek için harekete geçen dengeleyici kuvvet, ortamın Bulk modülü ile sağlanır.
Elektromanyetik

Maxwell denklemleri enine uzanan vakumdaki elektromanyetik dalgaların öngörüsüne yol açar; fakat dalgalar plazmada veya boyuna, enine ya da ikisinin karışımı olabilen plazma dalgaları olarak isimlendirilen sınırlı alanlarda bulunabilir. Plazma dalgaları ayrıca kuvvet olmayan manyetik alanlarda da olabilir.
Elektromanyetizmin ilk gelişim yıllarında kütleler ve vektör devinim-1 mezonu için göreceli kuantum alanı denklemi yaratmasıyla bilinen Alexandru Proca (ki denkleme kendi ismini vermiştir- Proca denklemi) gibi kişilere rastlanılmaktaydı. Günümüz on yılında, Jean-Pierre Vigier ve İsveç Asil Toplumundan Bo Lehnert gibi genişletilmiş elektromanyetizma konusuyla ilgilenen bazı teoristler, Proca denklemini Maxwell denkleminin boyuna elektromanyetik içeriklerinin boyuna elektromanyetik dalgaların polarize olmuş Dirac vakumunda bulunuyor olmasını gösterdiği gibi fotonların hacmini göstermek amacıyla kullanmıştır.
Heaviside, Maxwell denklemini genelleme teşebbüslerinden sonra, elektromanyetik dalgaların açık alan veya homojen ortamda boyuna dalgalar şeklinde bulunmayacağı sonucuna varmayacaktı; ancak Maxwell denklemi plazma dalgalarında veya yönelimli dalgalar gibi bazı durumlar altında boyuna dalgaların görünmesine yol açtı.
Hertz tarafından UHF deneylerinde üzerinde çalışılanlar gibi açık ortamlardan uzak olan dalgalar temel olarak Zenneck dalgalarıdır. Rezonant boşluğunun boyuna biçmi boşlukta sınırlanan dalgalar tarafından oluşturulmuş özel, duran dalga örnekleridir. Boyuna biçim, oyuğun yansıtıcı yüzeyinden gelen birçok yansımadan sonra yapıcı arayüz tarafından sağlamlaştırılan dalganın dalga boyuyla örtüşür. Bugünlerde Haifeng Wang ve diğerleri açık ortamlarda boyuna elektromanyetik dalga üretebilen bir yöntem öne sürdüler ve bu dalga dalga boylarına ayrılmaksızın yayılabilir.