stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Onpınar, Varto
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 90 km, Varto ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 147
2021: 163
2020: 158
2019: 161
2018: 160
2017: 149
2016: 160
2015: 160
2014: 182
2013: 207
2012: 213
2011: 222
2010: 221
2009: 215
2008: 234
2007: 223
2000: 213
1990: 465
1985: 456
1965: 464
Akçatepe, Varto

| Akçatepe |
| --- | --- |
Köy

 Muş'un Türkiye'deki konumu
AkçatepeAkçatepe'nin Muş'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Muş
İlçe: Varto
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1554 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 272
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0436
İl plaka kodu: 49
Posta kodu: 49600
Akçatepe, Muş ilinin Varto ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1902 yılı kayıtlarında Kurmanci'de "söğüt" anlamına gelen Darabi, 1928 yılı kayıtlarında "Aner söğüdü" anlamına gelen "Darabii Anér" olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 107 km, Varto ilçe merkezine 47 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 272
2021: 269
2020: 286
2019: 283
2018: 282
2017: 280
2016: 1291
2015: 283
2014: 292
2013: 325
2012: 332
2011: 357
2010: 364
2009: 371
2008: 380
2007: 347
2000: 333
1990: 689
1985: 667
1965: 387
Dağcılar, Varto

| Dağcılar |
| --- | --- |
Köy

 Muş'un Türkiye'deki konumu
DağcılarDağcılar'ın Muş'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Muş
İlçe: Varto
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1902 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 113
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0436
İl plaka kodu: 49
Posta kodu: 49600
Dağcılar, Muş ilinin Varto ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Caneseran olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 86 km, Varto ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 113
2021: 117
2020: 120
2019: 126
2018: 134
2017: 143
2016: 147
2015: 152
2014: 159
2013: 165
2012: 158
2011: 155
2010: 161
2009: 161
2008: 178
2007: 176
2000: 167
1990: 278
1985: 340
1965: 534
Sağlıcak, Varto

| Sağlıcak |
| --- | --- |
Köy

 Muş'un Türkiye'deki konumu
SağlıcakSağlıcak'ın Muş'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Muş
İlçe: Varto
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1899 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 34
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0436
İl plaka kodu: 49
Posta kodu: 49600
Sağlıcak, Muş ilinin Varto ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Dapak olup, Kurmanci'de "dapag" sözcüğü "düzlük" anlamına gelmektedir.
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 76 km, Varto ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 34
2021: 37
2020: 38
2019: 42
2018: 48
2017: 34
2016: 34
2015: 42
2014: 36
2013: 36
2012: 34
2011: 37
2010: 41
2009: 41
2008: 40
2007: 29
2000: 38
1990: 74
1985: 149
1965: 257
Yedikavak, Varto

| Yedikavak |
| --- | --- |
Köy

 Muş'un Türkiye'deki konumu
YedikavakYedikavak'ın Muş'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Muş
İlçe: Varto
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1536 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 112
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0436
İl plaka kodu: 49
Posta kodu: 49600
Yedikavak, Muş ilinin Varto ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Deriki Varto olup, Kurmanci'de "dêrika varto", "Varto manastırı" anlamına gelmektedir. 1946 yılı kayıtlarında ise Derikvarto olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 57 km, Varto ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 112
2021: 117
2020: 121
2019: 132
2018: 129
2017: 151
2016: 139
2015: 155
2014: 165
2013: 173
2012: 178
2011: 183
2010: 194
2009: 201
2008: 203
12007: 195
2000: 166
1990: 220
1985: 220
1965: 82
İlbey, Varto

| İlbey |
| --- | --- |
Köy

 Muş'un Türkiye'deki konumu
İlbeyİlbey'in Muş'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Muş
İlçe: Varto
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1532 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 413
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0436
İl plaka kodu: 49
Posta kodu: 49600
İlbey, Muş ilinin Varto ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı, 1916 yılı kayıtlarında Kurmanci kökenli Dodan olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 73 km, Varto ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 413
2021: 424
2020: 429
2019: 443
2018: 456
2017: 466
2016: 470
2015: 479
2014: 494
2013: 519
2012: 550
2011: 545
2010: 552
2009: 550
2008: 552
2007: 537
2000: 444
1990: 453
1985: 533
1965: 528
WrestleMania XXIV

WrestleMania XXIV, World Wrestling Entertainment (WWE) tarafından düzenlenen yirmi dördüncü WrestleMania profesyonel güreş izle ve öde etkinliği. 30 Mart 2008 tarihinde Orlando, Florida'daki Florida Citrus Bowl'da gerçekleştirilmiştir ve Florida'da yapılan ilk WrestleMania'dır. Ayrıca açık havada yapılan ikinci WrestleMania'dır. Daha önce Las Vegas, Nevada'daki Caesars Palace'ta WrestleMania IX açık havada gerçekleştirilmiştir.
Dokuz maçtan oluşan gösteride birden fazla ana etkinlik maçı olmuştur. SmackDown brandının ana etkinliğinde The Undertaker, teke tek maçta Dünya Ağırsiklet Şampiyonu Edge'i yenerek kemeri almıştır. Raw brandına ait ana maç, WWE Şampiyonu Randy Orton, Triple H ve John Cena'nın yer aldığı üçlü tehdit maçıdır. Orton, maçı kazanarak kemerini korumuştur. ECW brandının ana maçında ise Chavo Guerrero'yu yenen Kane, ECW Şampiyonu olmuştur. Etkinliğin diğer maçlarında Floyd Mayweather Jr., diskalifiyesiz maçta Big Show'u yenerken CM Punk, Money in the Bank merdiven maçını kazanmıştır. Shawn Michaels, Ric Flair'ı yenerek emekli olmaya zorlamıştır.
Sonuçlar

| No>  | Sonuçlar | Tür | Süre |
| --- | --- | --- | --- |
| 1D | Kane, en son Mark Henry'yi eledi. | Gecenin sonundaki ECW Şampiyonluğu maçına katılmak için 24 kişilik Battle Royal maçı | 06.45 |
| 2 | John "Bradshaw" Layfield, Finlay'ı (Hornswoggle ile) yendi. | Belfast Kavgası | 08.43 |
| 3 | CM Punk; Shelton Benjamin, Chris Jericho, Carlito, Montel Vontavious Porter, Mr. Kennedy ve John Morrison'ı yendi. | Money in the Bank merdiven maçı | 15.12 |
| 4 | Batista (SmackDown), Umaga'yı (Raw) yendi. | Brand üstünlüğü için teke tek maç | 07.03 |
| 5 | Kane, Chavo Guerrero'yu (ş) yendi. | ECW Şampiyonluğu için teke tek maç | 00.11 |
| 6 | Shawn Michaels, Ric Flair'ı yendi. | Kariyeri Tehdit maçı; Flair maçı kaybedince emekli olmak zorunda kaldı. | 20.34 |
| 7 | Beth Phoenix ve Melina (Santino Marella ile), Maria ve Ashley'yi yendi. | Playboy BunnyMania Oduncu maçı | 05.00 |
| 8 | Randy Orton (ş), John Cena ve Triple H'i yendi. | WWE Şampiyonluğu için üçlü tehdit maçı | 14.10 |
| 9 | Floyd Mayweather Jr., Big Show'u yendi. | Diskalifiyesiz maç | 11.40 |
| 10 | The Undertaker, Edge'i (ş) pes ettirerek yendi. | Dünya Ağırsiklet Şampiyonluğu için kemere karşılık Streak maçı | 24.03 |
 (ş) - maç öncesi hangisinin şampiyon olarak mücadele ettiğini göstermektedir.  D - maçın televizyonda yayınlanmadığını göstermektedir. 
↑  Katılımcılar: Deuce, Domino, Jim Duggan, Stevie Richards, Elijah Burke, The Miz, Shannon Moore, Jimmy Wang Yang, Jesse, Trevor Murdoch, Festus, Brian Kendrick, Lance Cade, Kofi Kingston, Val Venis, Cody Rhodes, Jamie Noble, Chuck Palumbo, The Great Khali, Hardcore Holly, Tommy Dreamer, Snitsky, Mark Henry, Kane.
↑  Oduncular: Cherry, Eve Torres, Maryse, Michelle McCool, Victoria, Mickie James, Jillian Hall, Katie Lea Burchill, Kelly Kelly ve Layla
Üçbulak, Varto

| Üçbulak |
| --- | --- |
Köy

 Muş'un Türkiye'deki konumu
ÜçbulakÜçbulak'ın Muş'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Muş
İlçe: Varto
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1632 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 31
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0436
İl plaka kodu: 49
Posta kodu: 49600
Üçbulak, Muş ilinin Varto ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1928 yılı kayıtlarında Kurmanci kökenli Üstükran Ulya, 1946 yılı kayıtlarında ise  K. Üstükran olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 82 km, Varto ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 31
2021: 41
2020: 40
2019: 44
2018: 42
2017: 34
2016: 34
2015: 34
2014: 38
2013: 35
2012: 39
2011: 41
2010: 46
2009: 43
2008: 46
2007: 52
2000: 59
1990: 104
1985: 130
1965: 133
Osmanlı İmparatorluğu dağılma dönemi

Osmanlı İmparatorluğu dağılma dönemi, Rus İmparatorluğu ile Yaş Antlaşması'nın imzalandığı 1792 yılından, saltanatın kaldırılarak devletin lağvedildiği 1922 yılına kadar sürer. Bu dönemde devlet en büyük toprak kayıplarını yaşamış ve Kurtuluş Savaşı sayesinde yalnızca Anadolu kurtarılabilmiştir.
İkinci Meşrutiyet 1908-1920

Meşrutiyetin 24 Temmuz 1908'de yeniden ilan edilmesiyle başlayan ve 21 Aralık 1918'de Mebuslar Meclisi'nin tasfiyesiyle sona eren dönemdir. II. Abdülhamid, V. Mehmed Reşad ve VI Mehmed dönemlerini kapsar.
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1908-1909: II. Abdülhamid > Girit ve Yunanistan, 1908

Girit devrim avantajını kullanarak Yunanistan ile birlik ilan etti.
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1908-1909: II. Abdülhamid > Arnavutlar ve Latin harfleri, 1909

19. yüzyılın sonlarında Arnavut aydınlar Arnavut edebiyat dilini standartlaştırma ve bu okullarda kullanılacak talepleri yapmaya başladı. 1879 yılında İstanbul'da toplum katılımı ile Arnavut yazarları ders kitaplarını düzenlemeye çalıştılar. O zamanda Bulgaristan, Mısır, İtalya, Romanya ve ABD'de Arnavut göçmenler toplumun çalışmalarına destek verdi. Osmanlı'da Yunanlar Ortodoks Arnavutlar'ın eğitimi ile egemendi, Yunan ve Osmanlı özellikle Arnavutça dilinde eğitim bastırmak istediler. Sorun 1886 yılında Konstantinopolis'in ekümenik Patrik Arnavut yazma okuma ile ulaşanları dinden aforoz tehdit ettirmesi ile boyut değiştirdi. Rahipler duaları Arnavutça okununca Allah'ın anlamayacağını savunuyordu.
1909 yılına gelince; Tiran ve Elbassan Arnavutları anayasal harekete katılan ilk gruplar arasında yer aldı. Ancak, Balkanlar'da ulusal sınırları değişen nedeniyle, Arnavutlar marjinalize edilmiş oldular. Sonuç olarak, 1908 yılında Manastır'da toplantı Arnavut aydınlar standart komut olarak Latin alfabesini seçti. İkinci Meşrutiyet'in sonrasında, 1909, Sultan II. Abdülhamid talepleri kabul etti.
Yeni hükûmet, Arnavutlar'ın birliğini kırmak için İslami dayanışma çağrısında bulundu. Müslüman din adamları Arap alfabesini empoze etmeye çalıştılar. Arnavutlar bunu zorla "Osmanlılaştırma" olarak gördü ve bu kampanyaya teslim olmayı reddetti.
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1908-1909: II. Abdülhamid > 31 Mart Ayaklanması, 1909

Ana madde: 31 Mart Ayaklanması
İstanbul'da yönetime karşı yapılmış büyük bir ayaklanmadır. Ayaklanmanın bastırılmasından muhalefet hareketi önemli kayıplara uğradı. Bundan sonra Meclis-i Umumi Milli adı altında birlikte toplanan Heyet-i Mebusan ve Heyet-i Ayan'ın 27 Nisan'da II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesini, yerine V. Mehmed'in geçirilmesini kararlaştırdı.
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1909-1918: V. Mehmed Reşad > Trablusgarp Savaşı (1911)

Ana madde: Trablusgarp Savaşı
20. yüzyılın başında Kuzey Afrika'da sadece Trablusgarp Osmanlı egemenliğinde kalmıştı. (Daha önce Cezayir'i ve Tunus'u ve Fas'ı Fransızlar işgal etmiş, Mısır'ı da İngilizler işgal etmişti).
İtalya'nın gelişen sanayisi için hammadde ve pazar araması, bunun için de Osmanlının elindeki Trablusgarp'a asker çıkarmalarıdır.
Trablusgarp'ı ele geçirmekte zorlanan İtalyanlar On İki Ada ve Rodos'u işgal ettiler. Bu sırada Balkan Savaşı patlak verince Osmanlı Devleti barış imzalamak zorunda kaldı. İtalyanlarla Uşi (Ouchy) Antlaşması imzalandı (1911). Antlaşma neticesinde, Osmanlı'nın Kuzey Afrika'daki son toprağı olan Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakıldı.
Trablusgarp Savaşı
İtalyan donanması Trablus'u kuşatıyor.
İtalyanlar Trablus yakınlarında
Mustafa Kemal
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1909-1918: V. Mehmed Reşad > Balkan Savaşları (1912-13)

Ana madde: Balkan Savaşları
Rusya'nın Panslavist politikası ve sıcak denizlere inme düşüncesi doğrultusunda Balkan Devletleri'ni Osmanlı'ya karşı kışkırtması sonucu çıkmıştır.
İngiltere, Osmanlı-Almanya yakınlaşmasından rahatsızlık duyuyordu. Çünkü Almanya, hem Avrupa'nın güçlü bir devleti hem de İngiltere'nin sömürgelerine göz diken bir tavırda idi. İngiltere, Almanya tehlikesine karşı daha zayıf durumda olan Rusya'yı kullanmaya karar verdi.
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1909-1918: V. Mehmed Reşad > Balkan Savaşları (1912-13) > I. Balkan Savaşı

Ana madde: I. Balkan Savaşı
Osmanlı'nın Trablusgarp'ta savaşıyor olmasını fırsat olarak gördüler ve Rusların kışkırtmasıyla Sırbistan, Yunanistan, Karadağ ve Bulgaristan aralarında anlaşarak Osmanlı Devleti'ne savaş açtılar.
Osmanlı Ordusunun bir bölümü savaştan önce terhis edilmişti. Bu duruma bir de subaylar arasındaki siyasi çekişmeler eklenince Osmanlı Devleti bütün cephelerde yenildi.
Makedonya, Batı Trakya, Edirne ve Kırklareli işgal edildi. Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti.
Sonuçta, Balkanların yeni haritasını belirlemek amacıyla Londra Konferansı toplandı (1912). Londra Konferansında Osmanlı Devleti Midye-Enez Çizgisi'nin batısında kalan topraklarını kaybetti (Makedonya, Batı Trakya, Edirne, Kırklareli). Ayrıca Bozcada, Gökçeada, Midilli, Sakız, Sisam, Ahikerya, İpsara, Limni, Bozbaba, Semadirek dışındaki Ege adaları Yunanistan'a geçti.
I. Balkan Savaşı
Savaşta koleraya yakalanan askerler
Birinci Balkan Savaşı sırasında Balkanlardan göçen muhacirler, İstanbul
Yunanistan Krallığı veliahtı Konstantin'e kılıcı teslim eden Esad Paşa
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1909-1918: V. Mehmed Reşad > Balkan Savaşları (1912-13) > II. Balkan Savaşı

Ana madde: II. Balkan Savaşı
I. Balkan savaşında en çok toprağı Bulgaristan almıştı. Bu durumdan memnun olmayan Yunanistan, Sırbıstan, Karadağ ve Romanya Bulgaristan'a savaş açtılar. Bu durumdan faydalanan Osmanlı Devleti de savaşa girerek Edirne ve Kırklareli'yi Bulgarlardan geri aldı.
Osmanlı Devleti Bulgaristan ile İstanbul Antlaşması'nı, Yunanistan ile Atina Anlaşmalarını imzaladı (1913). İstanbul ve Atina Antlaşmalarında Bulgaristan ve Yunanistan'da yaşayan Türklere "Azınlık" statüsü verildi. Balkan Savaşlarından sonra Talat, Cemal ve Enver Paşalar'ın devlet idaresindeki etkinliği arttı.
II. Balkan Savaşı
Sırp
Yunan
Askeri hareketler
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1909-1918: V. Mehmed Reşad > Parti içi çekişmeler ve Bâb-ı Âli, 1913

Balkan Savaşı yenilgisinin sonuçlarıyla karşı karşıya kalan Osmanlı ıslahat programı konusunda İngiltere, sınır anlaşmazlıkları konusunda da İran'la arasında doğan sınır sorunlarını çözmeye çalıştı. Bir yandan da hem İttihat ve Terakki'ye karşı gelişen muhalefetle, hem de İttihat ve Terakki içindeki çekişmeler vardı. 23 Ocak 1913 günü Enver Bey ve Talat Bey'in başını çektiği bir grup İttihat ve Terakki üyesi tarafından hükûmet binası Bâb-ı Âli'nin basılmasıyla gerçekleştirilmiş askerî darbe. Bu baskın sırasında Harbiye Nazırı Nâzım Paşa öldürülmüş, Sadrazam Kâmil Paşa'ya zorla istifası imzalattırılmıştır. Darbe sonrasında iktidar İttihat ve Terakki'nin eline geçmiştir. 11 Haziran 1913 günü Beyazıt Meydanı'nda makam otomobilinin içindeyken dönemin uğradığı silahlı saldırı sonucu dört ay on dokuz gün sadrazamlık yapan Mahmud Şevket Paşa öldürüldü.
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1909-1918: V. Mehmed Reşad > 1914

Avusturya-Macaristan Veliahtı Saraybosna'da bir Sırp tarafından öldürüldü. Bunun üzerine Avusturya Sırbistan'a savaş ilan etti, Rusya Sırbistan'ın yanında yer aldı. Fransa Rusya'yı destekledi. Almanya ve İngiltere'nin de katılmasıyla savaş genişledi.
Almanya ve İtalya'nın gelişen sanayileri için hammadde ve pazara ihtiyaç duymaları, bu nedenle İngiltere ve Fransa'nın sömürgelerine göz dikmeleri, Fransa'nın 1871'de kaybettiği Alsas-Loren Bölgesini Almanlardan geri almak istemesi, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun Ruslar'ın Panslavist politikasından rahatsız olması gibi nedenlerden dolayı yapılmıştır.
İtalya savaş başladıktan sonra grup değiştirerek, İtilaf Devletleri'nin yanında savaşa katılmıştır.
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1909-1918: V. Mehmed Reşad > 1914 > Osmanlı'nın savaş öncesi kararları

Ayrıca bakınız: Osmanlı-Alman İttifakı ve Alman Askerî Misyonu (Osmanlı)
Balkan Savaşları'ndan felaketle ayrılan Osmanlı Ordusu'na 1913 yılında Almanya'dan 42 kişilik bir subay grubu getirilmiş, bu subaylar I. Dünya Savaşı öncesinde orduda düzenlemelerde bulunmuşlardır. Alman subaylardan en çok öne çıkanları Liman von Sanders, Erich von Falkenhayn ve Von der Goltz'tur.
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1909-1918: V. Mehmed Reşad > I. Dünya Savaşı (1914-18)

Ayrıca bakınız: I. Dünya Savaşı ve I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı cepheleri
29 Ekim 1914'teki Karadeniz Baskını ile fiilen I. Dünya Savaşı'na katılan Osmanlı 11 Kasım 1914 tarihli padişah iradesiyle resmen savaşa girmiş ve bu kararını 14 Kasım'da duyurmuştur.
Osmanlının savaşan Askeri Birimler şöyledir. Ordular Grupları: Şark Ordular Grubu, Kafkas Ordular Grubu, Yıldırım Ordular Grubu, Orduları: 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., Kolorduları: 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9., 10., 11., 12., 13., 14., 15., 16., 17., 18., 19., 20., 21., 22., Irak ve Havalisi, 1. Kafkas, 2. Kafkas, Hicaz olmaktadır. Ayrıca müstahkem mevkiileri: Çanakkale, İstanbul Boğazı, Çatalca, Edirne, İzmir, Erzurum, Kars vardır. Ayrıca 1. Kuvve-i Seferiye, 5. Kuvve-i Seferiye, Alman Asya, Afrika, Hicaz, Kafkas İslam, 57., 177., Kuvâ-yi İnzibâtiye oluşturulmuştur.
Osmanlı I. Dünya Savaşında
Üst: Erzurum; Sol Üst: Rus; Sol Alt: Müslim; Sağ Üst:Osmanlı; Sağ Alt: Ermeni
Çanakkale
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1909-1918: V. Mehmed Reşad > I. Dünya Savaşı (1914-18) > Rusya ile ilişkiler

Ayrıca bakınız: Kafkasya Cephesi ve İran Cephesi
Osmanlı ile ilintili olarak Rus İmparatorluğunu savaşta temel amacı kaynak ve ticaret yollarının kontrolü olmuştur. Bunun için Boğazlar'ı ve Doğu Anadolu'yu ele geçirmek ve İran (Petrol alanları) üstünde hakimiyetini sağlamak amacını güdüyordu.
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1909-1918: V. Mehmed Reşad > I. Dünya Savaşı (1914-18) > İngiliz ve Fransızlarla ile ilişkiler

Ayrıca bakınız: Çanakkale Savaşı, Irak Cephesi, Hicaz-Yemen Cephesi ve Sina ve Filistin Cephesi
Osmanlı ile ilintili olarak İngilizler ellerinde bulunan sömürgelerin korunması, deniz yollarının kontrol altında tutulması, küresel şirketlerin hakimiyeti ve en önemlisi Ortadoğu Enerji Koridoru'na sahip olmak stratejileri gitmiştir.
İkinci Meşrutiyet 1908-1920 > 1909-1918: V. Mehmed Reşad > I. Dünya Savaşı (1914-18) > İç olaylar

Ayrıca bakınız: Arap Ayaklanması ve Ermeni isyanları (I. Dünya Savaşı)
1916 yılında, Osmanlı hakimiyeti altındaki Arapların başlattığı Arap Ayaklanması veya bağımsızlık mücadelesi. Bu dönemde Osmanlı İmparatorluğu karşısına Ermeni Ulusal Hareketinin örgütleri Ermeni milisleri (partizan gerilla müfrezeleri) ile karşı faaliyetler yürütmüş, ayrıca Rus İmparatorluğunda oluşan Ermeni Gönüllü Tugayları'na katılmışlar.
Paylaşım, 1918-1922 > 1918-1922: VI. Mehmed

8 Ekim 1918'de savaşın kaybedileceğinin anlaşılması üzerine Talat Paşa başkanlığındaki İttihat ve Terakki kabinesi istifa etti. Yerine Ahmet İzzet Paşa başkanlığında bir kabine kuruldu ve bu kabine savaşı bitiren Mondros Mütarekesi'ni 30 Ekim 1918'de imzalandı. Ahmet İzzet Paşa'nın "artçı" kabinesinin de sadece 25 gün süren iktidardan sonra istifası üzerine Padişah diplomat Ahmet Tevfik Paşa'yı 13 Kasım'da sadrazamlığa getirdi.
Paylaşım, 1918-1922 > 1918-1922: VI. Mehmed > Mondros Mütarekesi, 1918

Ana madde: Mondros Mütarekesi
I. Dünya Savaşı sonunda İtilaf Devletleri ile Mondros Mütarekesi imzalanmıştır. Osmanlı İmparatorluğu adına Bahriye Nazırı Rauf Bey Limni adasının Mondros Limanı'nda Agamemnon zırhlısında 30 Ekim 1918 akşamı imzalanmıştır.
Paylaşım, 1918-1922 > 1918-1922: VI. Mehmed > İstanbul'un İşgali, 1918

Ana madde: İstanbul'un İşgali
İtilaf Devletleri 13 Kasım 1918'de İstanbul'u işgal etti.
İstanbul'un İşgali
Kilkis Yunan zırhlısı
İngiliz askerleri tarafından öldürülen asker.
Sultanahmet Mitingi
Paylaşım, 1918-1922 > 1918-1922: VI. Mehmed > Sevr Antlaşması, 1920

Ana madde: Sevr Antlaşması
10 Ağustos 1920'de İtilâf Devletleri ile Osmanlı Hükûmeti arasında Sevr Antlaşması imzalanmıştır.
Sevr Antlaşması
Sevr Osmanlı haritası
Doğu detaylı
Batı detaylı
Paylaşım, 1918-1922 > 1918-1922: VI. Mehmed > Saltanatın kaldırılması, 1922

Ana madde: Saltanatın kaldırılması
1 Kasım 1922'de Türkiye Büyük Millet Meclisi "Türkiye Büyük Millet Meclisinin, hukuku hâkimiyet ve hükümranının mümessili hakikisi olduğuna dair" 308 numaralı kararname ile saltanatın kaldırılması gerçekleşmişti.
Saltanatın kaldırılması
Türk Kurtuluş Savaşı İç Cephesi ve Kuva-yi İnzibatiye
Sultan Vahideddin
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ilk üyeleri
Dönemin Sultanları

Tasfiye Dönemi
II. Abdülhamid
V. Mehmed
VI. Mehmed
Kayalıdere, Varto

| Kayalıdere |
| --- | --- |
Köy

 Muş'un Türkiye'deki konumu
KayalıdereKayalıdere'nin Muş'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Muş
İlçe: Varto
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1403 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 89
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0436
İl plaka kodu: 49
Posta kodu: 49600
Kayalıdere, Muş ilinin Varto ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Aşağı Hınzor olup, Ermenicede "xıntsor" sözcüğü "elma" anlamına gelmektedir.
Köy günümüzde Muş'un Varto ilçesi sınırlarındadır ve daha çok batısında bulunan Urartu Kalesi ve Urartu Kaya Mezarı ile bilinir. II.Sarduri (M.Ö.764-735) döneminde yapıldığı tahmin edilen kale ve kaya mezarı Urartu döneminin Muş'taki en sağlam kalabilmiş yapısıdır. Kale ve kaya mezarı 1965 yılında İngiliz arkeolog C.A.Burney tarafından incelenmiştir. Burney'e göre kale bölgeye hakim bir Urartu valisi tarafından yaptırılmıştır. Kalenin kurulduğu tepe Urartuların batı yönündeki Elazığ ve Malatya bölgesine çıkış yolunun kontrol noktasıdır. Kale inşası  için  Murat Nehri'nin Tepeköy'den gelen Varto Çayı ile birleştiği alanı gayet iyi bir şekilde gören ve kontrol altında tutan bir yer tercih edilmiştir. Kazılarda kale, tapınak, şarap mahzeni, kaya mezarı ve küçük  kalıntılar bulunmuştur. Bulunan kalıntılarda sembollere rastlanmakla beraber herhangi bir yazılı belgeye ulaşılamamıştır. Tapınak ve kaya mezar hala ayakta olmakla beraber özellikle kaya mezar kaçak kazılarla tahrip edilmiştir. Kalenin kurucu valisine ait olduğu tahmin edilen kaya mezarı kalenin kurulduğu kayalığın  güney tarafındaki kayalıklara oyma ile inşa edilmiştir. Altı odalı olan bir mezardır. Urartuların yıkılışından sonra doğu ile batı arasındaki geçişi sağlayan Murat Nehri takipli yol pek kullanılmaz hale gelmiştir. Böylece Kayalıdere ve diğer Murat Nehri civarları önemini kaybetmiştir.
Henüz somut bir adım atılmamış  olmakla beraber Kayalıdere ören yeri ile ilgili olarak 23/02/2012 tarihinde TBMM'ye soru önergesi verilmiştir Muş'un önemli tarihi yerlerinden biri olan ve Urartu dönemini aydınlatan  köy ve ören yerinin 2017'de tamamlanması planlanan Alparslan II Baraj suyu altında kalacağı tespit edilmiştir.
Coğrafya

Köy, Muş il merkezine 72 km, Varto ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır.