Kuantum dolanıklık
Ana Madde

Kuantum dolanıklığı, bir parçacık grubu oluşturulduğunda, etkileşime girdiğinde veya uzamsal yakınlığı paylaştığında, grubun her bir parçacığının kuantum durumunun, parçacıkların büyük bir mesafe ile ayrıldığı durumlar da dahil olmak üzere, diğerlerinin durumundan bağımsız olarak tanımlanamayacak şekilde meydana gelen olgudur. Kuantum dolanıklığı konusu, klasik ve kuantum fiziği arasındaki eşitsizliğin merkezinde yer alır: dolanıklık, klasik mekanikte bulunmayan kuantum mekaniğinin birincil özelliğidir.
Dolanık parçacıklar üzerinde gerçekleştirilen konum, momentum, spin ve polarizasyon gibi fiziksel özelliklerin ölçümlerinin bazı durumlarda mükemmel bir şekilde korelasyonlu olduğu bulunabilir. Örneğin, bir çift dolaşık parçacık, toplam dönüşlerinin sıfır olduğu bilinecek şekilde üretilirse ve bir parçacığın birinci eksende saat yönünde dönüşe sahip olduğu bulunursa, o zaman diğer parçacığın aynı eksende ölçülen dönüşünün, saat yönünün tersine olduğu bulunur. Ancak, bu davranış görünüşte paradoksal etkilere yol açar: Bir parçacığın özelliklerinin herhangi bir ölçümü, o parçacığın belirgin ve geri döndürülemez bir dalga işlevinin çöküşü ile sonuçlanır ve orijinal kuantum durumunu değiştirir. Dolanık parçacıklar söz konusu olduğunda, bu tür ölçümler dolanık sistemi bir bütün olarak etkiler.
Bu tür fenomenler, Albert Einstein, Boris Podolsky ve Nathan Rosen tarafından yazılan 1935 tarihli bir makalenin ve kısa bir süre sonra Erwin Schrödinger tarafından yazılan ve EPR paradoksu olarak bilinen şeyi açıklayan birkaç makalenin konusuydu. Einstein ve diğerleri, yerel gerçekçiliğin nedensellik görüşünü ihlal ettiği için (Einstein buna "uzaktan ürkütücü eylem" olarak atıfta bulunduğu için) bu tür davranışları imkansız olarak değerlendirdi ve kuantum mekaniğinin kabul edilen formülasyonunun bu nedenle eksik olması gerektiğini savundu.
Ancak daha sonra, kuantum mekaniğinin mantık dışı tahminleri, dolanık parçacıkların polarizasyonunun veya spinlerinin ayrı konumlarda ölçüldüğü ve Bell eşitsizliğini istatistiksel olarak ihlal ettiği testlerde doğrulandı. Daha önceki testlerde, bir noktadaki sonucun ikinci konumdaki sonucu etkileyecek şekilde, uzak noktaya aksi bir şekilde iletilmiş olabileceği göz ardı edilemezdi. Bununla birlikte, o zamandan beri "açık kapı içermeyen" Bell testleri, ışık hızındaki iletişimin ölçümler arasındaki aralıktan daha uzun - bir durumda 10.000 kat daha uzun - sürebileceği kadar konumların yeterince ayrıldığı yerlerde gerçekleştirildi.
"Bazı" kuantum mekaniğinin yorumları'na göre, bir ölçümün etkisi anında gerçekleşir. Dalga işlevinin çöküşünü tanımayan diğer yorumlar, herhangi bir "etki" olduğunu tartışır. Bununla birlikte, tüm yorumlar, dolanıklığın ölçümler arasında korelasyon ürettiği ve dolanık parçacıklar arasındaki karşılıklı bilgiden yararlanılabileceği, ancak ışıktan daha hızlı herhangi bir bilgi iletiminin imkansız olduğu konusunda hemfikirdir.
Kuantum dolanıklığı deneysel olarak fotonlar, elektronlar ve hatta küçük elmaslarla gösterilmiştir.
Dolanıklığın iletişim, hesaplama ve kuantum radarı'nda kullanımı çok aktif bir araştırma ve geliştirme alanıdır.
Aksini iddia eden pek çok popüler düşünceye rağmen, kuantum dolanıklığı ışıktan hızlı iletişim için kullanılamaz.