İrlanda ekonomisi
Geçmiş > Ekonomik darboğaz (2008–2013)

Merkezi İstatistik Ofisi tarafından açıklandığına göre, AB'de 2008 mali kriziyle ilgili bir durgunluğa resmen giren ilk ülke İrlanda olmuştu. Bu noktada, İrlanda şimdi dünyadaki ikinci en yüksek hanehalkı borcuna sahipti (hanehalkı gelirinin %190'ı). Ağustos 2010'da Standard & Poor's derecelendirme kuruluşu tarafından, hükûmetin orta vadede mali esnekliğini zayıflatacak olan bankaları destekleme maliyeti nedeniyle ülkenin kredi notu "AA-" seviyesine düşürüldü. O dönemde bankaların yeniden sermayelendirilmesinin maliyetinin beklenenden daha yüksek olduğu ortaya çıkmış ve artan maliyetlere yanıt olarak, ülkenin kredi notu Standard & Poor's tarafından tekrar "A" seviyesine indirilmiştir.
Küresel durgunluk İrlanda ekonomisini önemli ölçüde etkilemişti. Ekonomik büyüme 2007'de %4.7 idi, ancak 2008'de %-1.7 ve 2009'da %-7.1 oldu. 2010 yılının ortalarında İrlanda, 2009 yılının 4. çeyreğinde %0,3 ve 2010 yılının 1. çeyreğinde %2,7'lik bir büyümenin ardından durgunluktan çıkmak üzereymiş gibi bir görünüm arz ediyordu. Hükûmet o yıl, %0.3'lük bir genişleme tahmin ediyordu. Bununla birlikte, ekonomi ikinci çeyrekte %−1,2'lik negatif bir büyüme yaşamış ve dördüncü çeyrekte GSYİH %1,6 daralmıştı. Genel olarak, GSYİH 2010 yılında %1 oranında azaldı ve bu da negatif büyümenin üst üste üçüncü yılı oldu. Öte yandan, Eylül'de Ağustos ayına göre %7,9'luk büyüme ile 2010 yılında Euro bölgesindeki sanayi üretimi aylık en büyük artışı kaydederken, onu Estonya (%3,6) ve Danimarka (%2,7) izledi.
İrlanda bankalarının yönetimi, finansal düzenleyici ve İrlanda hükûmeti tarafından onaylanmayan ikinci sorun, ödeme gücüdür. Ödeme gücü ile ilgili soru, İrlanda emlak piyasasındaki iç sorunlar nedeniyle ortaya çıkmıştı. İrlandalı finans kurumları, kredi portföylerinde gayrimenkul geliştiricileri üzerinde önemli bir etkiye sahipti. 2008 yılında, gayrimenkul geliştiricileri, talep önemli ölçüde azaldığı için satılmayan aşırı mülk arzına sahipti. Doğu Avrupa'dan birçok göçmeni çeken ve mülk talebini artıran geçmişin istihdam artışı, yerini artan işsizliğe bıraktı.
İrlandalı emlak geliştiricileri, kentsel kahverengi alan ve yeşil alanlar gibi aşırı değerli arazi parsellerinde milyarlarca Euro değerinde spekülasyon yaptı. Ayrıca, 2007 yılında, diğer Avrupa ülkelerindeki eşdeğer arazinin değerinin birkaç katı olan dönüm başına €23.600 (dönüm başına $32.000 veya hektar başına €60.000) ortalama bir değere sahip olan tarım arazilerinde de spekülasyon yaptılar.[kaynak belirtilmeli] İnşaatçılara ve geliştiricilere verilen krediler o kadar büyümüştür ki, tüm banka kredilerinin %28'ine eşittir veya "perakende bankalardaki tüm kamu mevduatlarının yaklaşık değeri. Etkili bir şekilde, İrlanda bankacılık sistemi tüm özkaynaklarını, mevduat sahiplerinin nakit parasının önemli bir kısmını üst üste aldı ve inşaatçılara ve mülk spekülatörlerine teslim etti....Buna karşılık, 1989 sonlarında Japon balonunun patlamasından hemen önce, inşaat ve emlak geliştirme, banka kredilerinin yüzde 25'inin biraz üzerine ulaşmıştı."
İrlanda bankaları, vadesi geldiğinde krediler çağrılırsa, İrlanda'da daha da ciddi bir finansal krizi tetikleyen sistematik bir riski doğru bir şekilde tanımlamaktadır. Krediler, "sözleşmeler" olarak adlandırılan hüküm ve koşullara tabidir. Bu sözleşmeler, birçok gayrimenkul geliştiricisinin (kaçınılmaz) iflasını kışkırtma korkusuyla reddedilir ve bankaların "bazı geliştiricilere faiz faturalarını ödemek için daha fazla nakit borç verdiğine inanılır, bu da onların bankalar tarafından 'kötü borç' olarak sınıflandırılmadığı anlamına gelir." Ayrıca, bankaların "değer düşüklüğü" (kötü borç) hükümleri hala çok düşük seviyededir. Bu, emlak piyasasının temellerinde meydana gelen gerçek olumsuz değişikliklerle tutarlı görünmüyor.
30 Eylül 2008'de İrlanda Hükûmeti, İrlanda bankacılık sistemini korumayı amaçlayan bir teminat ilan etti. Vergi mükellefi fonları tarafından desteklenen İrlanda Ulusal garantisi şunları kapsar "tüm mevduatlar (perakende, ticari, kurumsal ve bankalararası), teminatlı tahviller, birinci derece borçlar ve vadeli sermaye benzeri borçlar". Kurtarma karşılığında, hükûmet bankalarda (hissedar değerini seyrelten) tercih edilen özkaynak hisselerini almadı ve üst düzey bankacılık yöneticilerinin maaş ve ikramiyelerinin sınırlandırılmasını veya Yönetim Kurulu üyelerinin değiştirilmesini talep etmedi.
Hükûmetin bankalara verdiği garantilere rağmen hissedar değerleri düşmeye devam etmiş ve 15 Ocak 2009'da hükûmet, 2007'deki zirvesinin %2'sinden daha az bir piyasa değerine sahip olan Anglo Irish Bank'ı kamulaştırmıştır. Bunun ardından, 19 Ocak 2009 tarihinde hisse değerleri bir günde %47 ila %50 arasında düşen diğer iki büyük İrlanda bankası üzerinde daha fazla baskı vardı. 11 Ekim 2008 itibarıyla, hükûmetin mülk geliştiricilerini yapay olarak desteklemek için olası eylemleri hakkında sızdırılan raporlar ortaya çıktı.
Buna karşılık, 7 Ekim 2008'de, Danske Bank büyük ölçüde İrlandalı yan kuruluşu İrlanda Ulusal Bankası'ın uğradığı mülkle ilgili kayıplar nedeniyle önemli bir meblağ yazıyordu. İrlanda operasyonlarının kredi defterine karşı %3.18'lik bir ücret, gerçekleşen ilk önemli nottur ve aşırı maruz kalan yerli bankalar tarafından yapılacak daha önemli gelecekteki ücretlerin kapsamının mütevazı bir göstergesidir. Yurtiçinde sahip olunan İrlanda bankaları tarafından varlık yazma ve çıkarmaları sadece şimdi yavaş yavaş yer almaya başlıyor.
Kasım 2010'da İrlanda hükûmeti, kamu maliyesini düzene sokmayı ve açığını 2015 yılına kadar ekonomik üretimin %3'ü olarak belirleyen AB hedefine uygun hale getirmeyi amaçlayan bir Ulusal İyileştirme planı yayınladı. Taslakta dört yıllık bir dönemde 15 milyar Avro'luk (kamu harcama kesintilerinde 10 milyar Avro ve vergilerde 5 milyar Avro) bir bütçe ayarlaması öngörülüyordu. Bu, toplamda 6 milyar €'luk tedbirler gerçekleştiğinde, 2011'de önden yüklendi. Hükûmet açığını GSYİH'nın %3'ünden daha azına düşürmek için 2015 yılına kadar yılda 3 milyar €'luk bütçe ayarlamaları yapılmıştı. KDV, 2014 yılına kadar %23'e çıkacaktı. Emlak vergisi 2012'de yeniden yürürlüğe girdi. Bu, başlangıçta 2012 yılında tüm mülklerde sabit bir oran olarak ücretlendirilmiş ve daha sonra 2013'ten itibaren bir mülkün tahmini piyasa değerinin %0.18'i seviyesinde ücretlendirilmiştir. Yerel su ücretleri 2015 yılında uygulamaya konacaktı. Harcama kesintileri arasında kamu kesimi ücret seviyelerinde düşüşler, erken emeklilik programları yoluyla kamu işkolu çalışanlarının sayısında azalmalar, sosyal yardım ödemelerinin azaltılması ve sağlık harcamalarının düşürülmesi yer alıyordu. Artan vergilendirme ve hükûmet harcamalarındaki düşüşün bir sonucu olarak, İrlanda Merkezi İstatistik Ofisi, İrlanda hükûmet açığının 2010 yılında GSYİH'nın %32.5'inden (finans işkoluna bir kerelik destek ödemeleri ile arttırılan bir seviye) 2013 yılında GSYİH'nın %5.7'sine düştüğünü bildirdi. Buna ek olarak, İrlanda'nın işsizlik oranı Şubat 2012'de %15.1'lik bir zirve noktasından Aralık 2014'te %10.6'ya düştü. İstihdam edilen kişi sayısı Eylül 2013'e göre 58.000 kişi (istihdam oranında %3.1 artış) artış kaydetmiştir. 27 Şubat 2014'te hükûmet, 2013 ve 2012'de başlatılan benzer planları takip eden bir plan olan 2014 İstihdam Eylem Planını başlatmıştır.