stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Klaus Hasselmann

| Klaus Hasselmann |
| --- | --- |
Doğum: Klaus Ferdinand Hasselmann 25 Ekim 1931 (92 yaşında) Hamburg, Almanya
Eğitim: Hamburg Üniversitesi Max Planck Topluluğu Göttingen Üniversitesi
Ödüller: Nobel Fizik Ödülü (2021)

Kariyeri
Dalı: Okyanus bilimi
Çalıştığı kurum: Hamburg Üniversitesi Scripps Okyanus Bilimi Enstitüsü Kaliforniya Üniversitesi, San Diego Max Planck Topluluğu Max Planck Meteoroloji Enstitüsü Alman İklim Hesaplama Merkezi
Tez: Über eine Methode zur Bestimmung der Reflexion und Brechung von Stoßfronten und von beliebigen Wellen kleiner Wellenlängen an der Trennungsfläche zweier Medien (1957)
Doktoradanışmanı: Walter Tollmien
 

Klaus Ferdinand Hasselmann (Almanca telaffuz: [klaʊ̯s ˈhasl̩ˌman]; d. 25 Ekim 1931, Hamburg), Alman okyanus bilimci, iklim modelleyici ve akademisyendir. Hamburg Üniversitesi akademik kadrosunda yer alan Hasselmann, Max Planck Meteoroloji Enstitüsünün eski yöneticisidir. "Atomik ölçekten gezegensel ölçeğe kadar fiziksel sistemlerdeki dalgalanmalar ve düzensizliğin etkileşimini keşfinden dolayı" 2021 Nobel Fizik Ödülü'nü Giorgio Parisi ile birlikte almış ve Syukuro Manabe ile paylaşmıştır.
Abdullah el-Battal

| Abdallah el-Battal (Arapça: عبدالله البطال) |
| --- | --- |
Ölüm: 740 Afyonkarahisar
Bağlılığı: Emevîler
Hizmet yılları: ca. 727–740
Çatışma/savaşları: Arap-Bizans savaşları

Abdullah el-Battal (Arapça: عبدالله البطال; çev. 'Kahraman Abdullah', ö. 740) Emevî Halifeliği'nin Bizans İmparatorluğu'na karşı başlattığı birçok seferde yer alan, 8. yüzyılın başlarındaki Arap-Bizans savaşlarında Müslüman Arap komutanıydı. Hayatıyla ilgili tarihsel gerçekler seyrektir, ancak ölümünden sonra çevresinde gerçek olmayan kapsamlı bir tarihsel ve efsanevi gelenek gelişti ve hem Arapça hem de daha sonra Türkçe destan edebiyatında Battal Gazi olarak ünlü bir figür oldu.
Hayatı

Abdallah el-Battal'ın kökeni veya erken yaşamı hakkında hiçbir şey bilinmemektedir. Daha sonraki kayıtlar, onun Antakya ya da Şam'dan geldiğini ve Emevî ailesi ile bir bağı olduğunu iddia eder. Ayrıca kendisine çeşitli künye isimler verilmiştir genellikle bilinenleri Ebu Muhammed, Ebu Yahya veya Ebu'l-Hüseyin'dir. Arabistan kabile mensubiyetinden ziyade el-Antaki ("Antakyalı") nisba kullanımı Arap kökenli olmadığını gösterir; bu bağlamda isminin "Abdallah" olması ayrıca, onun İslam'a döndüğünü gösteriyor, çünkü bu isim ("Allah'ın kulu" anlamına gelir), İslam'ın ilk dönemlerinde yeni din değiştirenlere sıklıkla verilirdi. Khalid Yahya Blankinship, Bizanslı vakainüvis Günah Çıkartıcı Theofanis tarafından 727 İznik seferinde kaydedilen belirli bir "Amr" ile aynı kişi olabilir ve bu nedenle "'Amr" onun gerçek kişisel adı veya soyadı olabileceğini (yani 'Amr ibn Abdullah veya Abdallah ibn' Amr gibi), alternatif olarak "Abdallah" ise sadece bir şeref olabileceğini önerir.
10. yüzyıldan kalma Arap anlatımları, 717-718' Konstantinopolis'in başarısız kuşatması sırasında Mesleme bin Abdülmelik'in yanında el-Battal yer alır, ancak kuşatmanın Arap anlatımları yarı efsanevi olduğundan, bu anlatımların herhangi gerçek içerip içermediğinin bilinmesi imkansızdır. Güvenilir tarihsel kaynaklara (vakanüvis Yakubî ve Taberî) göre, el-Battal ilk olarak 727'de Küçük Asya'ya yapılan yıllık baskınlardan birinde ortaya çıktı. Bu sefer, halife Hişâm'ın (h. 723-743) oğlu Muaviye bin Hişâm tarafından yönetildi. El-Battal, ordunun İznik'i başarısız bir şekilde kuşatmaya devam etmeden önce, ele geçirip yerle bir ettiği Paflagonya'daki Çankırı şehrine kadar girdiği öncü kuvvete komuta etti. Blankinship, 726'da Kayseri'nin Mesleme tarafından ele geçirilmesinin yanında Battal'ın Çankırı'yı ele geçirmesinin bu dönemde Emevî silahlı kuvvetlerinin Bizanslılara karşı en büyük başarılarından biri olduğunu düşünmektedir.
El-Battal, Hicri 114 (MS 731-732) yılında hakkında çok az şey bilinen başka bir baskına komuta etti. Muhtemelen başarısızlıkla sonuçlandı ve yalnızca başka bir Arap kahramanı olan Abdülvahap bin Bukht'un muharebede ölümüyle hatırlanmaktadır. Ertesi yıl, Hicri 115 (MS 732-733), el-Battal, Muaviye bin Hişâm ile birlikte Frigya'daki Afyon'a kadar uzanan yeni bir sefere çıktı. Belirli bir Konstantinos komutasındaki Bizans ordusu Müslümanlarla karşılaşmaya çalıştı, ancak el-Battal Konstantinos'u yendi ve onu esir aldı. El-Battal'ın bir sonraki ve son görünüşü, Emeviler tarafından Bizans'a karşı on binlerce kişiyi içeren büyük bir seferin başlatıldığı 740 yılıdır. Malatya vali yardımcısı Malik bin Şuayıb ile birlikte el-Battal 20.000 kişilik bir süvari kuvvetine komuta ederken, Süleyman bin Hişâm arkalarındaki ana kuvveti yönetti. El-Battal ve Malik'in kuvveti Afyon'a kadar ulaştı, ancak orada Bizans İmparator III. Leon (h. 717-741) komutasında Bizanslılar tarafından karşı karşıya geldi ve mağlup oldu. Hem Arap generaller hem de ordularının üçte ikisi öldü.
Mirası

Marius Canard'a göre askeri kariyeri "belirgin şekilde seçkin olmayan" olsa da, Abdallah el-Battal hızla halk masallarının konusu oldu ve şöhreti arttı, böylece 10. yüzyıldan itibaren Arap-Bizans savaşlarının Arap kahramanlarından biri oldu: El-Mesûdî (Altın Bozkırlar, VIII, 74–75), onu portreleri bir saygı işareti olarak Bizans kiliselerinde sergilenen "şanlı Müslümanlar" arasında sıralar. 10.–12. yüzyıllarda, Konstantinopolis kuşatmasındaki iddia edilen rolü Persli tarihçi Belamî ve Endülüslü tasavvuf İbnü'l-Arabî tarafından süslendi. İbn Asakir (1106–1175) zamanından itibaren el-Battal çevresinde bir dizi hayali anekdot kabul edilen tarihi külliyatın bir parçası haline geldi: Bizanslıların çocukları korkutmak için adının kullanılması; bir elçi gibi davranarak Amorium'a girişi ve Bizans planlarının keşfi; kaldığı manastırın baş rahibesinin onu Bizans askerlerinden koruyup, yanına alması ile evlenmesi ve nihayet İmparator Leon'un katıldığı savaşta ölümü ve cenazesi. Öte yandan, İbn Asakir'in dönemin el-Samaw'al ibn Yahya el-Mağribi ile başlayarak, bir dizi Müslüman tarihçi, El-Battal'ın hayatının anlatılarına getirilen çeşitli uydurmaları eleştirdiler. Bilhassa İbn Kesir, onu "sadece bilgisizler uygun zayıf ve kafası karışmış bir malzeme" olarak görüyordu.
El-Battal'ın kahramanlıkları, Arapça "Delhemma ve el-Battal'ın Hikayesi" (Sīrat Ḏāt al-Himma wa-l-Baṭṭāl) ve Battal Gazi Türk destan geleneği olmak üzere iki romansa konu oldu. Her ikisi de 12. yüzyılda derlenmiş ve ortak bir Arap geleneğinden yararlanılmış olsalar da, halk geleneğinden doğaüstü unsurlar veya Şehnâme ile Ebû Müslim Romansı'nda yer alan motifler dahil olmak üzere birçok benzersiz Türk ve Fars etkisini içeren Türk masalıyla önemli farklılıklar gösterirler. Her iki romans da el-Battal'ı 9. yüzyılın ortalarına yerleştirir ve onu Malatya ve emiri Ömer bin Abdullah'ın (ö. 863) destansı döngüsüyle ilişkilendirir ve bunun sonucunda özellikle Malatya şehri ve bölgesi ile ilişkilendirilir. Delhemma'da, Bizans ile yapılan Emevî savaşlarındaki kendi rolü Beni Kilab kahramanı el-Şahşah tarafından devralınır. Bu hikâyelerde el-Battal, isminin kurnazlıkla birlikte anıldığı ölçüde Odisseus'un İslami bir benzeri olarak sunulur. Türkler el-Battal'ı 1102'de Dânişmendliler Beyliği'nin Malatya'yı fethinden sonra kabul ettiler ve o bir Türk ulusal kahramanı olarak, erken Müslüman zamanlarının cihatının ve Türkiye'nin Küçük Asya'yı fethinin yeniden canlanan sınır ruhunun bir sembolü olarak öne çıktı. Hikâyeleri (Battalname) Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde yeniden işlendi ve önemli bir halk masallarına konu oldu. Nitekim 14. yüzyıl coğrafyacısı Ebü'l-Fidâ'ya göre Selçuklu Türkleri ile İznik İmparatorluğu'nun toprakları arasındaki sınırı oluşturan Dalaman Çayı, İbn Saîd'in 13. yüzyıl çalışmasına dayanarak, "Battal Nehri" olarak biliniyordu. Onun etrafında, özellikle Alevi ve Bektaşî mezhepleri arasında seyyid olarak bir kült gelişti ve Seyitgazi'deki sözde mezarı, Orta Asya'ya kadar uzanan bir coğrafyadan hacıları çeken, 20. yüzyılın başlarına kadar önemli bir hac merkezi haline geldi.
Bizans Küçük Asya'sı ve Arap-Bizans sınır bölgesi, 8. yüzyıl başları
Mentalizm

Bu resim, Nazi dönemine aittir ve zihinsel engellilere karşı ayrımcı bir tutum sergileyerek, onları "erbkrank" olarak damgalayıp, toplumda olumsuz bir algı yaratmayı amaçlamaktadır.
Mentalizm, bir kişide var olan veya olduğu düşünülen zihinsel durum ve özelliğe karşı takınılan ayrımcılık ve yapılan baskıdır. Ayrımcılık ruhsal bozukluk ve bilişsel bozukluğa dair basmakalıp anlatılara dayanmaktadır. Ayrımcılığın hedefinde otizm, öğrenme güçlüğü, DEHB, bipolar bozukluk, şizofreni gibi kişilik bozukluklarının yanında kekemelik, tikler ve mental retardasyon olabilir.
Cinsiyetçilik veya ırkçılık başta olmak üzere diğer ayrımcılık türlerinde olduğu gibi, mentalizm de sosyal eşitsizliği beslemektedir. Bu ayrımcılığın erken formları ilgili kişiyi küçümseme ve hakarettir. En uç formu ise bu kişileri insan olarak görmemektir.
Mentalizm, zihin anlamındaki mental sözcüğünden türetilmiştir. Kimi zaman engelli ayrımcılığıyla benzer motivasyonla toplumsal damgalanmaya yol açsa da, aynı anlamda kullanılamaz. Engelli ayrımcılığı daha çok fiziksel engellileri hedef almaktadır.
Sony Xperia T

| Sony Xperia T |
| --- | --- |

Slogan: The Bond Phone   (Bond telefonu)
Üretici: Sony Mobile
İşletim sistemi: Orijinal:   Android 4.0.3 Ice Cream Sandwich   Güncel:   Android 4.3 Jelly Bean
Hafıza: 16 GB
Bellek: 1 GB RAM
Ağ: 2G GSM:   850/900/1800/1900   3G HSPA+:   850/900/1700/1900/2100   4G LTE:   II/IV/V/XVII bantları   (Bazı modellerde)
Çıkış tarihi: Ekim 2012
Batarya: 1850 mAh Li-Ion çıkarılamayan batarya
Fiziksel büyüklük: 129.4 x 67.3 x 9.4 mm   (Uzunluk x Genişlik x Kalınlık)
Ağırlık: 139 gram
Ekran: 4.55 inç (116 mm) IPS LCD ekran; 720x1280 çözünürlük, 323 ppi piksel yoğunluğu
İşlemci: 1.5 GHz hızında çift çekirdekli Krait işlemci
Önceki: Sony Xperia S   Sony Xperia Ion
Sonraki: Sony Xperia Z   Sony Xperia ZL
Bağlantı: Wi-Fi 802.11 a/b/g/n   A2DP ve EDR özellikleri bulunan Bluetooth 3.1   A-GPS   microUSB 2.0, USB On-The-Go   3.5 mm ses girişi   NFC   HDMI (microUSB üzerinden MHL)
İlişkili: Sony Xperia TX   Sony Xperia V
Sony Xperia T (ABD'de Sony Xperia TL olarak adlandırılmış); Sony Mobile tarafından üretilmiş, Android işletim sistemini kullanan bir akıllı telefondur. 29 Ağustos 2019'da tanıtılan cihaz, Sony Ericsson'un sıvı enerji logosu bulunan sonuncu Sony Mobile cihazıdır. Cihaz, Ekim 2012'de satışa çıkarılmıştır.
Özellikler > Tasarım

Xperia T'nin mat anodize alüminyum kavisli gövde, yan çerçeveye monteli düğmeler, arka panelin içinde kalan kamera lensi ve kamera altında NFC (yakın alan iletişimi) için yuvarlak şekilde bir temas noktası bulunan tasarımı, Xperia Ion'daki tasarımın gelişmiş halidir.
Xperia T'de, çizilmeye dayanıklı yüzeyi bulunan 4.55 inç ekran bulunur. Cihazın ekranının alt çerçevesinde "Xperia" logosu bulunurken cihazın ekranının üst çerçevesinde ön kamera, "Sony" logosu, ahize, yakınlık sensörü ve ortam ışığı sensörü bulunur. Cihazda herhangi bir fiziksel yönlendirme düğmesi bulunmaz; bu düğmelerin işlevi cihazın yazılımına eklenmiştir.
Xperia T'nin yan çerçevesinde; alt tarafta mikrofon, üst tarafta ikinci bir mikrofon ve 3.5 mm kulaklık girişi, sol tarafta microUSB girişi ve sağ tarafta microSIM kart/microSD kart yuvası ve üç tane düğme (yukarıdan aşağıya sırasıyla güç düğmesi, ses açma/kısma düğmesi ve kamera düğmesi) bulunur. Arka kamera, LED flaş ve hoparlör, "Xperia" logosu ve Ericsson'un sıvı enerji logosuyla birlikte cihazın arka panelinde yer alır.
Xperia T, 129.4 x 67.3 x 9.35 mm (Uzunluk x Genişlik x Kalınlık) ölçülerinde ve 139 gram ağırlığındadır.
Özellikler > Donanım

Xperia T'de; Mobile BRAVIA Engine özelliği ve 323 ppi piksel yoğunluğu bulunan 4.55 inç 720p (720x1280 çözünürlük) LCD ekran, 1.5 GHz hızında çift çekirdekli (Krait) işlemcisi bulunan Qualcomm Snapdragon S4 yongada sistemi, 1 GB RAM ve 16 GB arttırılabilir dahili depolama bulunur. Ayrıca cihazda 30 fps'de Full HD (1080p) video çekimi yapabilen 13 megapiksel arka kamera ve 30 fps'de HD (720p) video çekimi yapabilen 1.3 megapiksel ön kamera bulunur. Cihazda 1850 mAh batarya ve MHL desteği bulunur.
Özellikler > Yazılım

Xperia T, Sony'nin özel kullanıcı arayüzü ve uygulamaları bulunan Android 4.0.4 Ice Cream Sandwich ile kutudan çıkar; ayrıca cihaz, Sony Entertainment Network gibi Sony'nin hizmetlerine entegre edilmiştir. Cihazdaki Smart Connect (akıllı bağlantı) uygulaması, belli olaylar gerçekleşince NFC SmartTag'i (akıllı etiket) taramak gibi işlemlerin gerçekleşmesini sağlar. Ayrıca cihazın kullanıcı arayüzü, "ufak uygulama" açılır pencerelerinin kullanılmasını sağlar.
8 Temmuz 2013'te cihaz için Android 4.1.2 Jelly Bean sürüm güncellemesi yayınlanmıştır. Şubat 2014'te cihaz için cihaza güncellenmiş bir kullanıcı arayüzü ekleyen Android 4.3 Jelly Bean sürüm güncellemesi yayınlanmıştır. Xperia T, resmi olarak Android 4.4 KitKat'a güncellenmemiştir.
Cihazın satışa çıkarılması

Xperia T'nin üç tane modeli bulunur: LT30P, cihazın uluslararası HSPA+ modelidir. Cihazın iki tane LTE modeli bulunur; bu modellerden birisi LT30A, diğeri de ABD için AT&T markalı bir model olan Sony Xperia TL'dir.
Xperia T'nin, satışa çıkarılacağı dönemde James Bond serisinin en sonuncu filmi olan Skyfall'da (Sony'nin alt şirketi Columbia Pictures tarafından yayınlanmıştır) baş karakter tarafından kullanılan cihaz olarak ürün yerleştirmesi yapılmış ve bu filmle birlikte çapraz tanıtımı yapılmıştır. Xperia T'nin AT&T (ABD), O2 (Birleşik Krallık) ve Kanada modellerinde; silah namlusu sekansı (Gun barrel sequence) duvar kağıdı, özel zil sesleri, kamera arkası görüntüleri ve Skyfall'un çekimlerinden coğrafi etiketleme yapılmış fotoğraflar gibi James Bond temalı içerik bulunmaktaydı.
Tepkiler

Xperia T karışık ama genellikle olumlu eleştiriler almıştır. Ars Technica, cihazın ekranının keskin ve okunaklı ekranını övmüştür ancak cihazın performansının LG Optimus G ve iPhone 5 gibi rakiplere kıyasla daha kötü olduğunu fark etmiştir. Cihazın kamera yazılımı çok sayıda ek özelliği içermediği için eleştirilirken cihazın kamerasının kalitesinin iyi olduğu ve az ışıklı durumlarda yeterli performans gösterdiği ancak cihazın parlak ışıkların bulunduğu durumlarda sahneleri iyi çekemediği belirtilmiştir. Xperia T, Sony'nin resmi video oynatma şarj süresini (5 saat tahmini yerine 6 saat 15 dakika dayanmıştır) aşmasına rağmen cihazın normal kullanımda şarjı 8-9 saatte biten şarj ömrünün yetersiz olduğu fikrine varılmıştır. Ars Technica, "Xperia T'nin diğer cihazlara kıyasla nasıl ayarlandığı dikkate alındığında, cihazın James Bond'la ilişkilendirilmesi en iyimser görüşle anlamsız, en kötümser görüşle ise James Bond kalitesinde teknoloji mirasına karşı bir aşağılama" yorumunda bulunarak Xperia T'nin James Bond serisiyle ilişkilendirilmiş bir ürün için beklentilerini karşılamadığını düşünmüştür.
GSMArena, Xperia T'yi "çok iyi şekilde yapılmış bir ürün" olarak tanımlamıştır. Ancak GSMArena, Xperia T'nin çok pahalı olduğunu belirtmiş ve; cihazın ekranının düşük görüş açılarını ve aramalar sırasında cihazın hoparlörünün sesinin kısık olmasını eleştirmiş ve video kaydının daha iyi olabileceğini belirtmiştir.
CNET; yeni Android işletim sistemi sürümünden (cihaz kutudan en güncel sürümle çıkmamasına rağmen), daha iyi işlemcisinden, yüksek kaliteli kamerasından ve hızlı LTE veri bağlantısı hızından bahsederek Xperia TL'nin Xperia Ion'a kıyasla büyük miktarda daha gelişmiş olduğunu fikrine varmış ancak cihazın tasarımının HTC One X gibi cihazların tasarımına kıyasla tarzı olmadığını ve cihazın ekranının kontrastının ve görüş açılarının Samsung Galaxy S III gibi AMOLED ekran bulunan cihazlara kıyasla daha düşük olduğunu düşünmüştür.
Morten Meldal

| Morten Meldal |
| --- | --- |

Doğum: Morten Peter Meldal 16 Ocak 1954 (70 yaşında) Danimarka
Eğitim: Danimarka Teknik Üniversitesi (BS, MS, PhD)
Ödüller: Nobel Kimya Ödülü (2022)

Kariyeri
Dalı: Organik kimya
Çalıştığı kurumlar:  Danimarka Teknik Üniversitesi  Cambridge Üniversitesi  Carlsberg Laboratuvarı  Kopenhag Üniversitesi 
Doktoradanışmanı: Klaus Bock
 

Morten Peter Meldal (d. 16 Ocak 1954) Danimarkalı bir kimyager ve Nobel Kimya Ödülü sahibi bilim insanı. Kopenhag, Danimarka'daki Kopenhag Üniversitesi'nde kimya profesörüdür.  En çok Valery V. Fokin ve K. Barry Sharpless ile aynı anda ancak onlardan bağımsız olarak çalıştığı CuAAC-click reaksiyonunu geliştirmesiyle tanınmaktadır.
Biyografi

Meldal, Danimarka Teknik Üniversitesi'nden kimya mühendisliği alanında lisans ve doktora dereceleri aldı. Doktora çalışmasını Klaus Bock gözetiminde yapmış ve karbonhidratların sentetik kimyasına odaklanmıştır. 1983'ten 1988'e kadar önce Danimarka Teknik Üniversitesi'nde, ardından Cambridge Üniversitesi'ndeki MRC Moleküler Biyoloji Laboratuvarı'nda ve ardından Kopenhag Üniversitesi'nde organik kimya alanında doktora sonrası araştırmacı olarak çalıştı. 1996 yılında Danimarka Teknik Üniversitesi'ne yardımcı doçent olarak atandı. 1998'den beri Carlsberg Laboratuvarı Kimya Bölümünde sentez grubunu yönetmektedir.
Meldal, kariyerinin başlangıcında peptit sentezi için çeşitli teknolojik teknikler ve araçlar geliştirdi. Peptit ve organik sentez araçlarında ve ayrıca büyük bölünmüş karışım kitaplıklarını birleştirmek için kullanılan çok sütunlu sentezi geliştirdi. İlk olarak peptit ve protein konjugasyonlarında, polimerlerde ve malzeme bilimlerinde kullanılan asetilenlerin ve azitlerin siklokatılımını sundu. Meldal'ın grubu daha sonra bu reaksiyonun fonksiyonel grup kimyalarının çoğuna ortogonal olduğunu gösterdi.
Yakın zamanda Meldal bir optik kodlama tekniği geliştirdi ve organik kimya ile peptid kimyasının katı destek üzerinde birleştirilmesine odaklandı. N-asil iminyum iyonlarının üretimi için, bu bileşiklerin kombinatoryal kitaplıklarının üretildiği ve hücre bazlı taramada G proteini-bağlı reseptörlere karşı aktiviteye sahip maddeler için tarandığı bir dizi yeni yöntem geliştirmiştir.
2019'da Meldal, beta cisimleri, yani antikorların peptit taklitleri konseptine dayanan Betamab Therapeutics ApS şirketini kurdu. Şirket 2021'de kapandı.
Onurlar ve ödüller

Meldal, Carolyn R. Bertozzi ve Karl Barry Sharpless ile birlikte "click kimyası ve biyoortogonal kimyanın gelişimi için" 2022 Nobel Kimya Ödülü'ne layık görüldü.
Dmitri Muratov

| Dmitri Muratov |
| --- | --- |
2018
Doğum: 29 Ekim 1961 (62 yaşında) Kuybişev, Rusya SFSC, Sovyetler Birliği
Mezun olduğu okul(lar): Samara Devlet Üniversitesi
Meslek: Gazeteci,
Ödüller: Dostluk Nişanı Onur Nişanı Légion d'honneur 2021 Nobel Barış Ödülü

Dmitri Andreyeviç Muratov (Rusça: Дмитрий Андреевич Муратов; d. 29 Ekim 1961), Rus gazeteci, Novaya Gazeta gazetesinin kurucusu ve genel yayın yönetmenidir. 2021 Nobel Barış Ödülü'nü, "demokrasinin ve kalıcı barışın ön koşulu olan ifade özgürlüğünü koruma çabaları" nedeniyle Maria Ressa ile birlikte aldı.
Muratov, demokrasi yanlısı Novaya Gazeta gazetesini 1993 yılında elliden fazla gazeteciyle birlikte kurdu. 1995'ten 2017'ye kadar gazetenin genel yayın yönetmenliğini yaptı ve 2019'da tekrar bu görevi üstlendi.  Gazete, yolsuzluklar ve insan hakları ihlalleri gibi hassas konularda yaptığı haberlerle tanınmaktadır. Genel yayın yönetmeni olarak Anna Politkovskaya'nın Putin yönetimini mercek altına alan makalelerini yayımladı. Gazetecileri Koruma Komitesi'ne göre Muratov, "bugün Rusya'da ulusal etkiye sahip tek gerçek eleştirel gazetenin" yaratılmasına yardımcı oldu. Gazetesi ayrıca Çeçenya ve genel olarak Kuzey Kafkasya'daki çalkantılı durumlara ışık tutmada da etkili olmuştur.
Yaşamı

Muratov 30 Ekim 1961'de Sovyetler Birliği'nin Kuybişev kentinde doğdu. Samara Devlet Üniversitesi Filoloji Fakültesi'nde öğrenim gördü. Öğrenciliği sırasında gazeteciliğe başladı. Bir süre  Sovyet ordusunda görev yaptıktan sonra 1987 yılında Voljski Komsomolets gazetesinde muhabirliğe başladı. 1993'te elliden fazla arkadaşı ile birlikte gazeteden ayrılarak Muhalif Novaya Gazeta gazetesinin kurdu. Gazete, yayımladığı araştırmacı gazetecilik çalışmalarıyla, Çeçenistan'daki savaş sırasında özel haberleriyle tanındı. Muratov, ilk Çeçen savaşında bölgede muhabirlik yaptı.
Muratov, 2007 yılında Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) tarafından  Uluslararası Basın Özgürlüğü Ödülü ile, 2010 yılında  Fransa'nın en yüksek nişanı olan Légion d'honneur ile ödüllendirildi.  2021 Nobel Barış Ödülü "demokrasi ve basın özgürlüğünün giderek zor şartlarla karşı karşıya kaldığı dünyada bir ideal için mücadele eden tüm gazetecileri temsil ettikerli için" Filipinli gazeteci Maria Ressa ile birlikte Muratov'a verilmiştir.
Eylül 2023 yılında Putin tarafından ''yabancı ajan'' ilan edildi.
Liverpool John Lennon Havalimanı

Liverpool John Lennon Havalimanı (IATA: LPL, ICAO: EGGP), İngiltere'nin Liverpool kentinde, Mersey Nehri'nin 65 deniz mili (120 km; 75 mi) ağzında, Liverpool şehir merkezinin güney-doğusunda yer alan uluslararası bir havaalanıdır. Havalimanından, tarifeli iç hat, Avrupa, Kuzey Afrika ve Orta Doğu seferleri gerçekleştirilmektedir. Havalimanı tek bir yolcu terminali, üç genel kullanım hangarı, bir FedEx Express kurye hizmet merkezi ve 2.286 metre (7.500 ft) uzunluğunda tek bir pistten oluşmaktadır. Kontrol kulesi pistin güneyinde bulunmaktadır.
Orijinal adı Speke Havalimanı olan bu havaalanı, II. Dünya Savaşı'nda Kraliyet Hava Kuvvetleri tarafından RAF Speke adıyla işletiliyordu. 1997-2007 yılları arasında tesis, yıllık yolcu sayısı 689.468'den 5,47 milyona çıkarak Avrupa'nın en hızlı büyüyen ticari havalimanlarından biri olmuştur. 2001'de Beatles müzik grubu üyesi John Lennon'ın adını almıştır. 2013 yılında yolcu sayısı 3,98 milyona gerilemiş olsa da, 2019 yılında 5,05 milyon yolcu ağırlayan havalimanı, İngiltere'nin en yoğun 13. havalimanı oldu.
Tarihi > Imperial Airways

Speke Hall arazisinin bir bölümünde inşa edilen, başlangıçta bilinen adıyla Liverpool (Speke) Havalimanı, 1930'da Imperial Airways tarafından Eccles, Salford yakınlarındaki Barton Aerodrome ve Birmingham'da bulunan Castle Bromwich Aerodrome üzerinden Londra yakınlarındaki Croydon Havalimanı'na bir hizmetle tarifeli uçuşlara başladı. Havalimanı resmi olarak 1 Temmuz 1933'te açıldı. 1930'ların sonlarında, İrlanda Denizi geçişlerine yönelik artan taleple Liverpool çıkışlı hava trafiğinde artış yaşanmaya başladı ve kendine özgü bir yolcu terminali, kontrol kulesi ve iki büyük uçak hangarı inşa edildi.
Tarihi > İkinci dünya savaşı

1937'nin başında Liverpool Şehir Meclisi, Speke arazisinin 70 ila 110 dönümünü Birleşik Krallık Havacılık Bakanlığı'na 999 yıllık bir kira sözleşmesiyle kiraladı. Fiyata gölge fabrika sahasının yanındaki Speke Havaalanı'nın sürekli kullanımı da dahildi. LMS Demiryolu tesisin dış cephe kaplaması sağladı. Binanın montajının 30 hafta sürmesi planlanıyordu ve tamamlandığında 5.000'den fazla kişiye istihdam sağlayacaktı. Havacılık Bakanlığı adına Rootes Securities firması tarafından yönetilecekti. Çalışmalar 15 Şubat 1937 Pazartesi günü başladı.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Speke, Kraliyet Hava Kuvvetleri tarafından talep edildi ve RAF Speke olarak adlandırıldı. Rootes Securities, Bristol Blenheims havalimanından bir "gölge fabrika" ve 1.070 Handley Page Halifax bombardıman uçağı imal etti. Lockheed Aircraft Corporation, Amerika Birleşik Devletleri'nden parçalar halinde Liverpool Limanı'na gönderilen Hudsons ve Mustang savaş uçakları da dahil olmak üzere birçok uçak türünü bu havalimanında topladı. Havalimanı aynı zamanda Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne bağlı operasyonel bir avcı uçağı filosu olan, Merchant Ship Fighter Unit birimine de ev sahipliği yapıyordu.
8 Ekim 1940'ta (John Lennon'ın doğumundan bir gün önce), Speke, Britanya Savaşı'nda ve muhtemelen tüm zamanların en hızlı havadan havaya muharebesine tanık oldu. Pilot yüzbaşı Denys Gillam, Hawker Hurricane ile Speke'den havalandı ve önünden geçen bir Junkers 88 ile karşılaştı. Alt takımı daha geri çekilirken Junkers'ı vurdu ve Alois Vašátko ve Josef Stehlík ile birlikte 312 Squadron'un tamamını öldürmeyi başardı. Temsili görsel, ressam Robert Taylor'ın En Hızlı Zafer (Fastest Victory) adlı tablosunda görülebilir.