I. Tahmasb'ın Kartli ve Kaheti seferleri
İlk sefer (1541)

Şah Tahmasb'ın Gürcistan topraklarına ilk yürüyüşü 1541'de gerçekleşti. O zaman, Şah 27 yaşındaydı ve tüm gücü elinde toplamış, illere güvenilir emirleri ve Kızılbaşlar'ın yüksek seçkinlerinden sadık insanları yerleştirmişti. Bu yürüyüş başladığında, feci iç savaş sona ermiş, 1539'da Özbeklere karşı kazanılan zaferle doğu sınırlarında istikrar sağlanmış ve Süleyman'ın 1533'ten 1535'e kadar süren yürüyüşünün üzerinden 6 yıl geçmiştir. Kartli ve Kakheti krallıkları, Şah Tahmasb döneminde (ve daha sonra torunu I. Abbas'ın saltanatı sırasında) Safevi seferlerinin ağır yükünü çekti. Öte yandan, Samtskhe prensliği, bağımsızlığını korumak ve doğrudan boyun eğme ile sonuçlanabilecek askeri çatışma riskinden kaçınmak için Safevilerle siyasi diyaloga girmek için coğrafi mesafesinden yararlandı. Sabaratiano, Saamilaxvaro ve Satsitsiano gibi birçok özerk devlete sahip olan Kartli Krallığı, Bagrationi hanedanından güçlü bir hükümdara sahipti. Kral I. Luarsab, bu dönemde Şah Tahmasb'ın ana rakibiydi ve Safevilerin Kartli ve komşu bölgelere hakim olma girişimlerine şiddetle karşı çıktı.
Dönemin Safevi kaynakları Gürcü krallıkları arasında bir ayrım yapmaz; bu kaynaklarda bölge için ortak isim "Gürcistan" terimidir. Ancak hükümdarlar veya iyi bilinen şehirler (örneğin Gori veya Tiflis) arasında ayrım yaparak hangi krallığa atıfta bulunulduğunu belirlemek mümkündür. Bu kaynaklara göre, bu seferlerin başlatılmasının ardındaki ana teşvik, kafirlere karşı bir "kutsal savaş" (kazavad ve cihat) dışında bir şey değildi. Tarihçi Hasan-bey Rumlu şöyle yazıyor: "Dinin müdafii Şah, İslam'ın zaferi ve Peygamber'in dininin güçlenmesi için korkusuz birliklerle Gürcistan'a yürüdü". Öte yandan Ermeni tarihçi Zakaria Kanakertsi, ilk işgalin nedeninin "Tiflis'e gelen İranlılara saldıran ve soyan" Gürcüler olduğunu yazıyor. 1541'de Kızılbaş birlikleri Karabağ'dan kuzeye, Kral Luarsab yönetimindeki Kartli krallığının başkenti Tiflis'e yürüdü. Safevi istilasından sadece iki yıl önce, Gürcistan'dan geçen Venedik elçisi Mihele Membray şunları yazıyordu:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Onun (Kral Luarsab) yaklaşık 5.000 civarında aznavur denilen atlıları vardır.... bahsi geçen Tiflis şehri çok büyüktür fakat birçok savaşlar sonucunda büyük bir bölümü yıkılmıştır. Söz konusu kral Luarsab Sofi'ya (yani Şah Tahmasb) yıllık 1.000 duka haraç öder. | ” |
Membre'ye göre, Kaheti krallığı Safevi İmparatorluğu'na en azından 1538'e kadar haraç ödedi. Şah Tahmasb'ın Gürcistan'a yaptığı ilk yürüyüşe katılan Hasan Bey Rumlu, günümüzdeki diğer kaynaklara göre daha detaylı bilgiler vermektedir. Yazılarına göre, Kızılbaş ordusu geceleyin Tiflis şehrine ulaştı ve hemen şehre bir saldırı düzenlendi. Luarsab'ın generallerinden Kalbad-ı Gurci, savaşçılarıyla birlikte Tiflis'teydi ve direnmeye niyetliydi. Sonunda yenildi, şehir altın Kızılbaşlar tarafından ele geçirildi. Şehir yağmalandı ve insanlar esir alındı. Bir başka Gürcü general Habş, Bartis kalesine kaçtı ve sonunda yenildi. General Kalbad da dahil olmak üzere İslam'ı kabul edenler kurtulurken, dininden dönmeyenler hemen idam edildi. Kızılbaş ordusu, Luarsab ve halkını ele geçirmek için Kura Nehri kıyısı boyunca bir sefere başladı. Ordu kısa süre sonra ganimet ve çok sayıda esirle Tebriz'e döndü. Bu seferlerin dikkate değer bir özelliği, Gürcü beyliklerindeki kalelerin kuşatılmasıdır. Aslında, askeri saldırının her turunun başarısı, bölgeyi kontrol eden kale zincirinin ele geçirilmesine bağlıydı. Taş kale, Gürcü askeri aristokrasisinin gücünün bir simgesiydi - siyasi ve idari aygıtlarının merkezi ve bölgedeki askerî güçlerinin temeli idi. Yani bölgeye hakim olabilmek için öncelikle o bölgenin merkez kalesine sahip olmak gerekiyordu.
Safevilerin 1541'deki seferi başarılı oldu. Bu sonuç, Safevi ordusunun, Osmanlı ordusuna karşı önemli ölçüde üstün olan zorlu savaşlarda moralinin yükselmesine neden oldu.
Buna göre, bu zafer, silahlı kuvvetlerinin gözünde artan gücünü ve prestijini yansıttığı için Tahmasb'ın kendisi için büyük bir kişisel fayda sağladı. Çünkü silahlı kuvvetlerinin gözünde büyüyen gücünü ve otoritesini yansıtıyordu. Bu dönemde Şah Tahmasb'ın kişisel prestijini artırmak ve merkezi otoriteyi güçlendirmek için askeri başarıya ihtiyacı olduğu belirtilmelidir. Sonuç olarak, bu seferde elde edilen başarı, Kızılbaş emirlerinin Şahlarına olan sadakatinin artmasına neden oldu ve onun güçlü bir lider olduğuna ikna etti. Şah Tahmasib'in siyasi zaferlerinin de bu askeri zaferden doğduğuna şüphe yoktur. Bu nedenle Şah Tahmasb, tam bir zafer olmasa bile, seferin sonuçlarından memnun olmak zorundaydı.