stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nadir Şah
Öldürülmesi

Nadir Şah, Hindistan seferinden yüklü miktarda servet ile dönmüş ve halktan üç yıl süre vergi toplamayacağını bildirmişti.
Hindistan seferinden yüklü miktarda servetle dönülmesine rağmen 1743'ten itibaren Osmanlı Devleti ve Kafkasya’da girişilen askeri mücadelelerin ülke ekonomisinde yarattığı bunalımı telafi edebilmek için halktan zorla vergi toplaması İran genelinde isyan hareketlerine sebep oldu. Affedilen vergilerin zorla alınması, vergi memurlarının halka kötü davranışları ve isyan hareketlerini bastırmak için alınan çok sert önlemler İran halkını özellikle Safevi hanedanına hala bağlı kalan ve dini reformları benimsemeyen Şii zümreyi Nadir Şah'ın aleyhine döndürdü. Ülkenin doğusundan gelişen bu huzur bozucu haberler üzerine Nadir Şah, 1746 yılı Aralık başlarında İsfahan'a geldi.
Ocak 1747'de Yezd ve Kirman’a gitmek üzere İsfahan' dan ayrılan Nadir Şah, yolu üzerinde uğradığı her yerde halka çok sert davranıp bir çoğunu öldürttü. Nisan sonlarında Meşhed'e ulaşan Nadir Şah, burada halka İsfahan ve Kirman’da yaptıklarından çok daha acımasız davrandı. Nadir Şah'ın bütün bu hareketleri Sistan bölgesinde daha önce çıkan isyanları bastırmak üzere gönderdiği yeğeni Ali Kulu Han liderliğinde çok büyük çapta bir isyanın çıkmasına sebep oldu. Bu isyan hareketi daha sonra Horasan’a ve Azerbaycan’a da sıçradı. Başlarına Feth Ali Han’ın oğlu Muhammed Hasan Han’ı geçiren Kaçar Türkleri de Esterabad/Gürgan’da isyan ettiler. 19 Haziran 1747’de Habuşan’a gelen Nadir Şah, ordugahını Fethabad’a yakın mesafedeki Goçan’ a kurdu. Burada bulunduğu sırada emrindeki komutanlar tarafından gerçekleştirilen suikast sonucu öldürüldü.
Nadir Şah
Nadir Şahın Osmanlı Devleti mektupınun mezmunu:İranın Türk ve Taçik halkı, Mogan Kışlağı'nda toplanarak kendisini Türkman İli'nin şahı seçtiler, 1736
Nadir Şah'ın minyatür üzerinde tasviri, 1769
Nadir şahın Meşheddeki mezarı
Kihnu

| --- | --- |


Coğrafya
Kihnu AdasıKihnu Adası
KihnuKihnu Adası'nın Estonya'daki konumu
Koordinatlar: 58°07′43″K 23°59′05″D﻿ / ﻿58.12861°K 23.98472°D﻿ / 58.12861; 23.98472
Denizi: Baltık Denizi
Yüzölçümü: &0000000000000016.83000016,83 km2
Zirve:  8.9 m
Siyasi
Adadaki ülke(ler):  Estonya

İli : Pärnu 
 
Demografi
Nüfus: &İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü..İfade hatası: Beklenmedik ( operatörü.682 (2.016)
Nüfus yoğunluğu: 36.87 kişi/km2
Kihnu (İsveççe: Kynö, Kihnu lehçesi ile Kihnumua), Baltık Denizi'nde bulunan Estonya'ya bağlı bir ada.
Ada siyasi olarak Pärnu iline bağlıdır. Lemsi, Linaküla, Rootsiküla ve Sääre olmak üzere dört köyden oluşmaktadır.
Nüfusu, 1 Ocak 2016  itibarı ile 682 kişidir.
Coğrafya

Adanın uzunluğu 7 km (4,3 mi), genişliği 3,3 km (2,1 mi), deniz seviyesinden ortama yüksekliği ise 8,9 m (29,2 ft)'dir. Kihnu 16,8 km2 (6,5 sq mi) yüzölçümü ile Riga Körfezi'nin en büyük adası, Estonya'nın ise en büyük yedinci adasıdır. İklim, Estonya ortalamasından daha sıcaktır. Yıllık ortalama sıcaklığı 5 °C, temmuz ayında ortalama sıcaklık 17 °C olur. Yılda yağışlı gün sayısı 160, ortalama rüzgar hızı 6 m/s' dir.
Kültür

Kihnu adasının erkeklerinin birçoğu geçim kaynağını balıkçılık ile karşıladıkları için aylarca denize açılmak zorunda kalmaktadırlar. Erkeklerin yokluğunda tüm sorumluluğu alan kadınlar gelenek ve kültürlerinin korunmasında  önemli bir role sahiptir. Adaya özgü gelenek ve adetler günlük hayatın bir parçası konumundadır ve toplum için büyük önem taşır. Çocuklara okullarda hem Kihnu lehçesi, hem de geleneksel müzik enstrümanlarını çalma öğretilir. Ayrıca Kihnu adasında kadınlar geleneksel Kihnu elbiselerini giyerler.
2008 yılında, adanın kültürel gelenekleri  "Kihnu kültürel alanı" adıyla UNESCO Somut olmayan kültürel mirası listesine dahil edildi.
Geleneksel kıyafetleri ile adanın bir sakini
Arrow'un imkânsızlık teoremi

Kenneth Arrow, 1996
Arrow'un İmkansızlık Teoremi veya Arrow'un Paradoksu, oylama sistemlerinde, dereceli tercihlere dayanan ve üç ya da daha fazla seçenek sunan hiçbir oylama sisteminin belli bir takım mantıklı kıstasları aynı anda sağlayamayacağını gösterir. Bu kıstaslar, kısıtlanmamış alan, dayatmama, diktatörsüzlük, tekdüzelik ve İlgisiz alternatiflerin bağımsızlığı kıstaslarıdır ve aşağıda açıklanacaklardır.
Teorem, ismini aldığı ekonomici Kenneth Arrow tarafından doktora tezi olarak sunulmuş ve 1951 yılında yayımlanan Toplumsal Tercih ve Bireysel Değerler adlı kitabı ile popülerlik kazanmıştır. Arrow, 1972'de ekonomi alanında Nobel Ödülü'nü kazananlardan biridir.
Kuramın resmî ifadesi

\mathrm {A}  bir sonuçlar kümesi olsun,  \mathrm {N}  de seçmenlerin veya karar kıstaslarının bulunduğu küme olsun.  \mathrm {A} 'nın bütün tam doğrusal sıralamalarını  \mathrm {L(A)}  ile gösterelim (bu küme  \mathrm {A}  kümesinin elemanlarının permütasyonlarını gösteren  \mathrm {S_{|A|}}  kümesine denktir).
Bir toplumsal refah işlevi,  F:\mathrm {L(A)} ^{N}\to \mathrm {L(A)}  şeklinde gösterilen ve seçmenlerin tercih sıralamalarını  \mathrm {A}  üzerinde tek bir tercih sıralamasına dönüştüren bir işlevdir. 
Seçmenlerin trcihlerini gösteren  \mathrm {N}  elemanlı  (R_{1},\ldots ,R_{N}) kümesine tercih yanayı (tercih profili) denir. Arrow'un kuramı, en güçlü ve en sade biçimindeyken,  \mathrm {A}  seçenek kümesinde 2'den fazla eleman bulunduğu takdirde aşağıdaki üç koşul arasında uyumsuzluk oluşacağını ilan eder:
Kuramın irdelenmesi

Arrow'un kuramı matematiksel bir sonuçtur, ancak sıkça "Adil bir oylama yöntemi yoktur", "Bütün dereceleme yöntemleri kusurludur" veya "Kusursuz olan yegâne oylama yöntemi diktatörlüktür" gibi matematik dışı ifadelerle dile getirilir. Bu söylemler Arrow'un sonucunu basite indirgemekte ve genelgeçer gerçekler olarak kabul görmemektedirler. Arrow'un kuramının bize söylediği şey, bir oylama düzeneğinin yukarıda sayılan koşulların hepsini aynı anda sağlamasının mümkün olmadığıdır.
Arrow, öne sürdüğü kıstaslar için "adil" sıfatını kullanmıştı. Gerçekten de, Pareto verimliliği ve dayatmama koşulları önemsiz ayrıntılar gibi görünüyor. Ancak ilgisiz alternatiflerin bağımsızlığı (İAB) kıstasını göz önüne alırsak; diyelim ki Ahmet, Kemal ve Osman liderlik için yarışmaktadırlar ve Osman gözde adaydır. Arrow'un kuramına göre, İAB koşulunun sağlanması için örneğin Kemal'in yarış dışı kalması durumunun Osman'ı ve Ahmet'i etkilememesi gerekir. Ancak Kemal'in alacağı oyların Ahmet'e kayması sonucu seçimi Ahmet kazanmaktadır. Bu durum pek çok kişi tarafından "haksızlık" olarak yorumlanır. Ancak olmaktadır ve Arrow'un kuramı da bu "haksız" durumların, başka bir kıstası gevşetmedikçe tümüyle önlenemeyeceğini ortaya koymaktadır. Kusursuz sistem olamamaktadır. Dolayısıyla Arrow'un kuramının ışığı doğrultusunda sorulması gereken ana soru şudur: hangi kıstası gevşetmeli?
Çeşitli kuramcılar ve meraklılar bu paradokstan çıkmak için İAB kıstasını gevşetmeyi önermişlerdir. Dereceli seçim sistemlerinin destekçileri İAB'nin gereğinden kuvvetli bir kıstas olduğunu ve gerçek hayattaki durumlarda pek tutmadığını öne sürmektedirler. Gerçekte de en kullanışlı seçim sistemlerinin çoğunda delinen kıstas İAB olmaktadır.
Bu görüşün destekçileri döngüsel tercihlerin dolaylı olarak standart İAB'yi deleceğine dikkati çekmektedirler. Eğer seçmenler aşağıdaki gibi oy verirse...
7 oy A > B > C şeklinde,

6 oy B > C > A şeklinde

5 oy C > A > B şeklinde
...bu durumda grubun net tercih sıralaması A > B > C > A şeklinde oluşur. Bu durumda ilk tercihte çoğunluğu sağlayan adayın kazanması şeklindeki temel çoğunluk ilkesini sağlayan ve tek bir kazanan seçen tüm sistemler İABK'ını delecektir. Genelliği kaybetmeden, yukarıdaki oy yanayında B'nin seçimden çekildiğini düşünecek olursak, oy yanayı aşağıdaki aşağıdakine dönüşür:
7 oy A > C şeklinde

11 oy C > A şeklinde
Böylece, her ne kadar sistemdeki değişim (zaten kazanamayacak olan B'nin çekilmesi) "ilgisiz" olsa da C kazanır.
Dolayısıyla, Arrow'un kuramının gerçekte bize gösterdiği şey seçim düzeneğinin öyle önemsiz bir ayrıntı olmadığı ve çoğu oylama düzeneğinin sonucunu tahmin etmekte oyun kuramının kullanılması gerektiğidir. Bu hayalkırıcı bir sonuç gibi gözükebilir, zira oyunlarda verimli bir dengelenim oluşmak zorunda değildir, örneğin bir oylama sonucunda aslında kimsenin ilk sıraya koymadığı ama yine de oy verdiği bir alternatif seçimi kazanabilir.
Öznitelikli yöneyden sayıl derecelemeler ve İAB özelliği

İAB özelliğinin insanlı karar verme süreçlerinde gerçek anlamda sağlanamayabilmesının sebebi iki parçalıdır:
Tercihlerin sayıl derecelenmesinin, öznitelikli bir yöneyin açıktan açığa olmasa da ağırlıklandırılmasından türetilmiş oluşu (Arrow kuramıyla ilgilenen bir kitapta okuyucuya şu sorunu çözmeye davet edilir: Bir atletizm dekatlonunu nasıl sayıl ölçüme dökersiniz; disk atmada kazanılan 600 puanı nasıl 1500  m koşuda kazanılan 600 puan ile aynı kefeye koyarsınız?)
Yeni bir seçenek, dikkatleri farklı bir özniteliğe veya öznitelik topluluğuna odaklayabilir; bu durum örtülü ağırlıklandırmayı ve dolayısıyla önceki seçeneklerin nihai sayıl derecelerini değiştirebilir. Örneğin Hilmi'ye Ankara'da ve Trabzon'da iş teklif edilmiş olsun ve Hilmi (işlerin aynı olduğunu göz önüne alarak) gece hayatının daha canlı olması nedeniyle Ankara'yı seçmiş olsun. Bu esnada bir iş teklifi de Bursa'dan gelsin. Hilmi Bursa'nın kışlarının soğuk olacağını düşünür, ancak bu anda Ankara'nın kışlarının Trabzon'dan çok daha soğuk olacağını aklına getirir, dolayısıyla ılıman iklimi nedeniyle Trabzon'da karar kılar.
Herbert Simon, politik propagandaların halka yeni fikirlerin aşılanmasında pek etkili olmadığını ortaya koyan araştırmaların "esas olay"ı kaçırdığından bahseder; politik propagandalar seçmenlerin dikkatini zaten bildikleri belli bir takım konulara çekmekte çok etkili olabilmektedir, dolayısıyla seçmenin kararlarında dikkate alması gereken ana noktaların bunlar olduğunu düşünmelerini sağlayabilmektedir.
İtilmiş ve Kakılmış

| İtilmiş ve Kakılmış |
| --- | --- |
Bir garip ceylan, bir de kutup ayısı...
Tür: Aksiyon Polisiye Suç Gerilim İstihbarat Komedi Dram
Proje tasarımcısı: Kemalettin Osmanlı
Geliştiren: Osman Sınav
Yazar: Ali Erdoğan
Senarist: Ali Erdoğan Raci Şaşmaz Bahadır Özdener Ahmet Yurdakul Cüneyt Aysan Yasemin Yalçın İlyas İlbey Rüstem Sadıkoğlu Gani Müjde
Öykü: Mustafa Şevki Doğan
Yönetmen: Osman Sınav Mustafa Şevki Doğan Orhan Oğuz Kartal Tibet Adnan Güler
Yaratıcı yönetmen(ler): Sadullah Şentürk Serdar Akar
Başrol: İlyas İlbey Yasemin Yalçın
Tema müziği bestecisi: Gökhan Semiz
Açılış müziği: Bir Garip Ceylan Bir De Kutup Ayısı
Bitiş müziği: Bir Garip Ceylan Bir De Kutup Ayısı
Besteci: Gökhan Semiz Emrah Akul
Sezon sayısı: 3
Bölüm sayısı: 51
Yapım
Yönetici yapımcı: İlyas İlbey
Yapımcı: Osman Sınav Mustafa Şevki Doğan Gani Müjde
Görüntü yönetmeni: Adnan Güler
Gösterim süresi: 45 dk.
Yapım şirketi: Sinegraf Tükenmezkalem Film
Yayın bilgileri
Kanal: Star TV (1. Sezon) Show TV (2. ve 3. Sezon)
Yayın tarihi: 1997 - 1998
Durumu: Final
Kronoloji
Önce gelen: Yasemince
Sonra gelen: Yasemince 2000
İlişkili programlar: Yasemince


"İtilmiş ve Kakılmış" 1997-1998 yılları arasında yayınlanan bir televizyon dizisidir. 1. sezonu, 6 Mart 1997 - 13 Haziran 1997 tarihleri arasında Star TV'de yayınlanmıştır. 2. ve 3. sezonu 1997-1998 yılları arasında Show TV'de yayınlanmıştır.
Karakter

Kakılmış: Kocası İtilmiş'ten yediği dayaklara rağmen güler yüzlü, neşeli, mütevazı, pratik ve kurnaz bir gündelikçidir. Kakılmış temizliğe gittiği evlerden cüzi miktar para kazanmaktadır. Kocası İtilmiş ise yani Kakılmış’ın dilinden “gutup ayusu” alkolik, kumarbaz, bütün gün pijamalarıyla gezen, gücü sadece Kakılmış’a yeten bir kocadır. Kakılmış’ı genellikle kafasından tutup saat yönünde çevirmek suretiyle döver. Kakılmış bazen şanslı günlerine gelip İtilmiş’e karşı üstünlükler sağlar ya da İtilmiş’in gazabından korunmak için türlü numaralar çevirir. Ama her seferinde işten yine Kakılmış zararlı çıkar. Bu karaktere Yasemin Yalçın hayat vermektedir.
İtilmiş: Karısı Kakılmış'a her gün dayak atan, sinirli, alkolik, öfkeli, kumarbaz, ahlaksız, dengesiz, kutup ayısı ve öküz bir adamdır. Bu karaktere İlyas İlbey hayat vermektedir.
Kvaløya (Tromsø)

| --- | --- |


Coğrafya
Bölge: Kuzey Norveç
Koordinatlar: 69°37′00″K 18°33′00″D﻿ / ﻿69.61667°K 18.55000°D﻿ / 69.61667; 18.55000
Yüzölçümü: &0000000000000737.000000737 km2
Zirve: Store Blåmannen (1044) 
Siyasi
Adadaki ülke(ler): Norveç
Yerleşim yerleri: Tromsø
Demografi
Nüfus: &İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi..İfade hatası: Tanınmayan "yakla" kelimesi.yaklaşık 10,000
Nüfus yoğunluğu: 13 kişi/km2
Kvaløya, Norveç'in Troms eyaletinde bulunan bir ada. 737 kilometrekare (285 sq mi) alanı bulunan ada Norveç anakarasındaki beşinci büyük ada'dır. Komşu adası olan doğudaki Tromsøya adasına Sandnessund Köprüsü ile, kuzeydeki Ringvassøya adasına sualtı Kvalsund Tüneli ile, batıdaki Sommarøy adasına Sommarøy Köprüsü ile, güneyde bulunan anakaraya Rya Tüneli ile bağlanmaktadır. Güneybatı kıyısında bulunan Sommarøy adası, sahil manzarası ile popüler bir rekreasyon merkezidir.
Coğrafya

Kvaløya dağlı bir adadır; en az on dağı 700 metre (2.300 ft)'den yüksek, üç dağı yükseklik olarak 1.000 metre (3.300 ft)'yi geçmektedir. Dağlardan en yükseği Store Blåmann'dır (büyük blueman 1.044 metre (3.425 ft), tırmanma ekipmanı olmadan çıkılabilmektedir, son kısmı diktir.). Adada birkaç adet Fiyort bulunmakta, bu fiyortlar adayı iki veya üç kısma bölmektedir: Kaldfjorden, Ersfjorden ve Kattfjorden. Rystraumen, Straumsfjorden boğazında bulunan ve Kvaløya'yı anakaradan güneye ayıran bir gelgit akımıdır. Bu akımın yakınında, Kvaløya tarafında Straumhella (şehirden 30 km uzaklıkta), iyi balıkçılık fırsatlarıyla popüler bir alandır. Ryøya, Rystraumen'in ortasında bulunan ve Sarıçam'la otlanan küçük Misk sığırı poülasyonuna sahip bir adadır. Bu popülasyon Kuzey Norveç'te sadece bu adada bulunmaktadır.
Demografi

Kvaløya'da yaklaşık olarak 10,000 insan yaşamakta, çoğu doğu kısmındaki Sandnessund Köprüsü'ne yakın olan Kvaløysletta'dadır (Tromsø şehrinin banliyö kısmını oluşturan alan).
İklim

Resmi iklim istatistiklerine göre, Kvaløya'nın okyanusa dönük olan batı kıyısı Tromsø belediyesinin en sıcak kısmıdır.
Batı kıyısında bulunan Sommarøy hava durumu istasyonunda Ocak ayı ortalama sıcaklığı -19 °C (-2 °F), Temmuz ayı ortalama sıcaklığı 119 °C (246 °F), yıllık sıcaklık ortalaması ise 39 °C (102 °F) olarak ölçülmüş, yıllık yağış ise 940 milimetre (37 in) olarak tespit edilmiştir..
Panorama Middagstinden, 2011
Store Blåmann 1,044 m (3450 ft); 4 May 2009.
Skulsfjord'dan görülen Kvaløya'nın dağları
Kvaløya'da gün ortası alaca karanlığı
Sazan Adası

| --- | --- |


Coğrafya
Adanın haritasıAdanın haritası
Sazan AdasıKsamil Adası'nın Arnavutluk'taki konumu
Bölge: Balkanlar
Koordinatlar: 40°30′00″K 19°17′00″D﻿ / ﻿40.50000°K 19.28333°D﻿ / 40.50000; 19.28333
Denizi: Adriyatik Denizi
Yüzölçümü: &0000000000000005.7000005,7 km2
Zirve:  342 m
Siyasi

Ülke :  Arnavutluk 
İl : Avlonya 
Belediye : Avlonya 
 
Sazan Adası (Arnavutça: Sazani; İtalyanca: Saseno; Grekçe: Σάσων), Adriyatik Denizi'nde Arnavutluk'ait bir adadır.
Coğrafya

Sazan Adası Avlonya Körfezi'nin Adriyatik Denizi'ne açılan yerde kıyıdan 15 km uzaklıkta yer almaktadır. İdari olarak Avlonya ili sınırları içerisinde yer almaktadır. 5 km2 yüzölçümü ile Arnavutluk'un en büyük adasıdır. Adanın en yüksek noktası 342 metredir ve üzerinde yerleşim bulunmamaktadır.
Tarihçe

Ada uzun zaman Roma, Bizans ve Venediklilere aitti. 15. yüzyılda ada Osmanlı İmparatorluğu'na katılır ancak 1696'da Venediklilere geri verilir. 1815 yılında Napolyon'un yaptığı savaşların sonucunda Paris Barış Anlaşması ile ada diğer İyon Adaları ile birlikte İngiliz himayesine verilir.
1864 yılından ada İyon Adaları ile birlikte Yunanistan'a verildi. İkinci Balkan Savaşı sonrasında 1913 yılında İtalya ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Yunanistan'ı Arnavutluk'un güneyi ve Sazanı Adası'nı boşaltmaya zorladı.
30 Ekim 1914 tarihinde İtalya adayı işgal etti ve burada kendi karakollarını kurdu. 26 Nisan 1915'te Londra Antlaşması ile adanın İtalya'ya verilmesi kararlaştırıldı. I. Dünya Savaşı bittikten sonra ise Arnavutluk'un bağımsızlığı uluslararası alanda tanınır ve 2 Eylül 1920 Arnavut-İtalya protokolü ile ada yeniden İtalya'ya verilir. II. Dünya Savaşı sırasında 1943-1944 yılları arasında ada Nazi Almanyası'nın işgali altına girdi. 10 Şubat 1947 tarihinde İtalya ile imzalanan anlaşma ile ada Arnavutluk'a verildi.
Soğuk Savaş döneminde Sovyet-Arnavutluk ayrılığına kadar adada Sovyet askerî  tesisleri bulunmaktaydı.
Adada günümüzde yerleşim bulunmamaktadır ancak Güney İtalya ve Arnavutluk arasında çoğunlukla kaçakçılığa karşı kullanılan küçük bir Arnavut-İtalyan deniz üssü vardır. 2010 yılında adanın çevredeki sular ve komşu Karaburun Yarımadası Arnavutluk hükûmeti tarafından milli park ilan edildi.
Fauna

Sazan Adası'nda üçü nadir olmak üzere yedi iki yaşamlı türü ile 13'ü nadir olmak üzere 15 sürüngen türüne rastlanır.
Beşşar Esad
İlk yılları, ailesi ve eğitimi

Daha fazla bilgi: Esad ailesi
Beşşar Esad, 11 Eylül 1965 tarihinde Şam'da Enise Mahluf ve Hafız Esad'ın ikinci oğlu ve üçüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. "El-Esad" Arapçada ‘aslan’ anlamına gelmektedir. Esad'ın baba tarafından büyükbabası Ali Süleyman Esad, statüsünü köylülükten etraflıya çevirmeyi başarmış ve bunu yansıtmak için 1927'de "Vahşi" anlamına gelen "Vahş" olan aile adını "Esad" olarak değiştirmişti.
Esad'ın babası Hafız Esad, Alevi kökenli yoksul bir kırsal ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi ve Baas Partisi saflarında yükselerek Düzeltici Hareket olarak bilinen darbe ile partinin Suriye kolunun kontrolünü ele geçirdi ve Suriye cumhurbaşkanlığına kadar yükseldi. Hafız, çoğu Alevi kökenli olan Baas Partisi içindeki destekçilerini ön plana çıkardı. Darbe sonrasında Sünniler, Dürziler ve İsmaililer ordudan ve Baas partisinden uzaklaştırılırken Alevi liderler göreve getirildi. Hafız Esad'ın 30 yıllık askeri yönetimi Suriye'nin bir aile diktatörlüğüne dönüşmesine neden oldu. Yeni siyasi sistem, Esad ailesine hararetle sadık olan ve orduyu, güvenlik güçlerini ve gizli polisi kontrol eden Alevilerin hakim olduğu Baas partisi elitleri tarafından yönetiliyordu.
Beşşar Esad'ın beş kardeşi vardı ve bunlardan üçü vefat etti. Büşra adında bir kız kardeşi bebekken ölmüştür. Esad'ın en küçük kardeşi Mecd, kamuoyunda tanınan bir kişi değildi ve zihinsel engelli olduğu ve 2009 yılında "uzun bir hastalıktan" sonra öldüğü dışında hakkında çok az şey bilinmektedir.
Kardeşleri Basil ve Mahir'in ve yine Büşra adındaki ikinci kız kardeşinin aksine Beşşar sessiz, içine kapanık ve siyaset ya da orduyla ilgilenmeyen biriydi. Esad'ın çocuklarının babalarını nadiren gördükleri bildirildi ve Beşşar daha sonra babasının cumhurbaşkanlığı sırasında sadece bir kez ofisine girdiğini belirtti. Bir üniversite arkadaşına göre "yumuşak huylu" olarak tanımlanıyordu ve çekingendi, göz temasından kaçınıyor ve alçak sesle konuşuyordu.
Esad ilk ve orta öğrenimini Şam'daki Arap-Fransız el-Hurriye Okulu'nda tamamladı. 1982 yılında liseden mezun oldu ve ardından Şam Üniversitesi'nde tıp eğitimi aldı.
Tıp kariyeri ve iktidara yükselişi

1988 yılında tıp fakültesinden mezun olan Esad, Şam'ın dış mahallelerindeki Tişrin Askeri Hastanesi'nde ordu doktoru olarak çalışmaya başladı. Dört yıl sonra, Western Eye Hospital'da oftalmoloji alanında lisansüstü eğitime başlamak üzere Londra'ya yerleşti. Londra'da geçirdiği süre boyunca " asosyal bir teknoloji adamı" olarak tanımlanmıştır. Beşşar'ın çok az siyasi beklentisi vardı ve babası Beşşar'ın ağabeyi Basil'i geleceğin cumhurbaşkanı olarak yetiştiriyordu. Ancak 1994 yılında bir trafik kazasında hayatını kaybetti ve Beşar kısa bir süre sonra Suriye Arap Ordusu'na geri çağrıldı. Devlet propagandası kısa süre içinde Beşşar'ın imajını "kitlelerin umudu" olarak yükseltmeye başladı ve onu Esad rejiminin yönetimini sürdürmek üzere Suriye'nin başındaki bir sonraki kişi olarak olarak hazırladı.
Basil'in ölümünden kısa bir süre sonra Hafız Esad, Beşar'ı yeni veliaht yapmaya karar verdi. Sonraki altı buçuk yıl boyunca, 2000 yılındaki ölümüne kadar Hafız, Beşşar'ı iktidarı devralmaya hazırladı. Savunma Şirketlerinde görevli bir subay olan General Behçet Süleyman, yumuşak bir geçiş için üç düzeyde yapılan hazırlıkları denetlemekle görevlendirildi. Birincisi, Beşşar için askeri ve güvenlik aygıtlarında destek oluşturuldu. İkincisi, Beşşar'ın halk nezdindeki imajı oluşturuldu. Son olarak da Beşşar ülkeyi yönetme mekanizmalarına alıştırıldı.
Beşşar orduda kendini kanıtlamak için 1994 yılında Humus'taki askeri akademiye girdi ve Ocak 1999'da Cumhuriyet Muhafızları'nda albay rütbesine yükseldi. Orduda Beşşar'a bir güç tabanı oluşturmak için eski tümen komutanları emekliliğe sevk edildi ve yerlerine ona sadakatle bağlı yeni, genç, Alevi subaylar getirildi.
Beşşar 1998'de, 1970'lerden bu yana Suriye'nin Lübnan dosyasını, o zamana kadar potansiyel bir cumhurbaşkanı adayı olan Başkan Yardımcısı Abdülhalim Haddam'dan üstlendi. Beşşar, Lübnan'daki Suriye işlerinin sorumluluğunu üstlenerek Haddam'ı kenara itmeyi ve Lübnan'da kendi güç tabanını kurmayı başardı. Aynı yıl Beşşar, Lübnanlı siyasetçilerle yaptığı küçük bir istişarenin ardından, sadık bir müttefiki olan Emil Lahud'un Lübnan Cumhurbaşkanı olmasını destekledi ve eski Lübnan Başbakanı Refik Hariri'nin başbakan olarak aday gösterilmesine siyasi ağırlığını koymayarak onu bir kenara itti. Lübnan'daki eski Suriye düzenini daha da zayıflatmak için Beşşar, uzun süredir görevde olan Suriye'nin Lübnan Yüksek Komiseri Gazi Kenan'ın yerine Rüstem Gazali'yi getirdi.
Beşşar, askeri kariyerine paralel olarak kamu işleriyle de uğraştı. Kendisine geniş yetkiler verildi ve vatandaşların şikayet ve başvurularını alan büronun başına geçti ve yolsuzluğa karşı bir kampanya başlattı. Bu kampanyanın sonucunda Beşşar'ın cumhurbaşkanlığı için potansiyel rakiplerinin çoğu yolsuzluktan yargılandı. Beşşar aynı zamanda Suriye Bilgisayar Derneği Başkanı oldu ve internetin Suriye'ye girmesine yardımcı olarak modernleştirici ve reformcu imajını destekledi. Parti, ordu ve Alevi mezhebindeki Baas yanlıları Beşşar Esad'ı destekleyerek babasının halefi olmasını sağladı.