stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Endülüs

Başlığın diğer anlamları için Endülüs (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Endülüs (Arapça: الأندلس ‎ al-andalus), 711-1492 yılları arasında İber Yarımadası'nda Berberi milletinin de katkısı ile Arapların etkisi altında bulunan bölgelere verilen isimdir. Müslümanların İber Yarımadası'ndaki varlığı en son Moriskoların 1609 yılında İspanya'dan Müslümanlığı bırakmadıkları için göçe zorlanarak sınır dışı edilmesiyle son bulmuştur.
Araplar tarafından İspanya için kullanılan ve ülkeden tamamen çıkarılmalarından sonra İspanyolcaya Andalucia şeklinde ve önceleri yalnız “müslüman İspanyası” anlamında geçen Endülüs (Endelüs) kelimesinin kökeni kesin biçimde tespit edilebilmiş değildir. Bugün genellikle, Hispania karşılığı olarak ilk defa fetihten sonra 98 (716) yılında basılmış bir sikke üzerinde görülen ismin, V. yüzyılda Kuzey Afrika'ya geçmeden önce on sekiz yıl kadar İspanya'nın güneyinde kalan Vandallar'ın (Vandalus) adından türetilmiş olabileceği (Vandalicia [Vandal ülkesi]) kabul edilmektedir (E. Lévi-Provençal, Espana musulmaña, IV, 45). Müslümanlar başlangıçta Endülüs ismini, bir süre ellerinde tuttukları Fransa'nın güneyindeki Septimania bölgesi dahil İspanya'da yönetimleri altına aldıkları toprakların tamamı için kullandılar. Ancak 718'de başlatılan ve yaklaşık sekiz asır devam eden Hristiyanların “reconquista” (Endülüs'ü müslümanlardan geri alma) hareketinin gelişme seyri içerisinde, özellikle XI. yüzyıldan itibaren İslâm hâkimiyeti alanının gittikçe küçülmesine paralel olarak bu ismin başlangıçtaki geniş kapsamlı anlamı daralmaya başladı ve sonunda Endülüs adı sadece küçük Benî Ahmer (Nasrî) Emirliği'nin idaresindeki topraklara münhasır kaldı. Andalucia ismi bugün İspanya'da hâlâ kullanılmakta ve Almeria (Meriye), Granada (Gırnata), Jaén (Ceyyân), Córdoba (Kurtuba), Sevilla (İşbîliye), Huelva (Velbe), Malaga (Mâleka) ve Cádiz (Kādis) vilâyetlerini içine alan bölgeyi ifade etmektedir.
Tarihçe > Valiler Dönemi (714-756)

Başkenti Şam'da bulunan Emevî Devleti, 7. yüzyılda Kuzey Afrika'yı ele geçirmişti. 8. yüzyılın başında Emevî Devleti'nin Kuzey Afrika'daki valisi olan Musa Bin Nusayr, Emevî Halifesi Velid Bin Abdülmelik'in desteğiyle bir Berberî kumandan olan Tarık bin Ziyad'ı Cebelitarık Boğazı'nı geçirerek İber Yarımadası'na gönderdi. O zamanlar İber Yarımadası Germen asıllı bir ulus olan Vizigotların elindeydi ve başkentleri Toledo kentinde bulunuyordu. Tarık bin Ziyad'ın savaşta bozguna uğramaması için geri dönüş olasılığını kaldırmak üzere kendi gemilerini yaktırdığı belirtilir. Tarık Bin Ziyad, Vizigot kralı Rodrigo'yu yenilgiye uğratınca krallık yıkıldı ve İber Yarımadası'nın güney kısımları kısa bir süre içinde Müslümanların eline geçti.
750 yılına kadar Endülüs Emevîleri'nin gönderdiği valiler tarafından yönetildi. 750 yılında Abbasîler, Bağdat'ta halifeliklerini ilan ettiler ve Emevî hanedanından Abdurrahman bin Muaviye, Endülüs'e kaçarak kendisini Emevî emiri ilan ederek Córdoba (Kurtuba) kentini kendine başkent yaptı.
Tarihçe > Endülüs Emevîleri Dönemi (756-1031)

Ana madde: Endülüs Emevileri
Bu dönem Endülüs'ün en parlak dönemi olarak bilinir. Córdoba şehri, Bağdat ve Kahire'den sonra Dünya'nın üçüncü önemli bilim merkezi haline geldi. Yine o dönemde Avrupa genelinde okuma yazma yeterince yaygın değilken Endülüs'te halkın çoğu okuma yazma biliyordu. Şehircilik ve şehir kültürü döneminin önüne geçmiştir. Kültürel farklılıkların zenginlik olarak algılandığı bir çağdır. Rivayetlere göre burada dil çeşitliliği yoğun olmuştur. Bunun temel sebebi birden fazla milletin beraber yaşamasıdır. Endülüslerin egemenliği altındaki topraklarda Sefarad Yahudileri bugün İspanya’daki Yahudi kültürünün altın çağı olarak adlandırılan çağlarını yaşamışlardır.
10. yüzyıl başlarında Abbasilerin gücü azalmaya başlamış, Mısır'daki Fatımîler de kendilerini halife ilan etmişlerdi. Böylece İslam dininin önderliği bölünmüş oldu. Bu ortamda Endülüs Emiri III. Abdurrahman, 16 Ocak 929 tarihinde kendisini halife ilan etti. Endülüs Emevîlerinin başarıları 11. yüzyıl başlarına kadar devam etti. 1031 yılındaysa halifelik ve devlet Kastilya Krallığı'na karşı alınan yenilgiler ve iç karışıklıklar sebebiyle yıkıldı.
Tarihçe > Mülûkü't-Tavâif (Beylikler) Dönemi (1031-1090)

Ana madde: Tavaif-ül Mülk
Endülüs Emevî Devleti'nin son halifesi olan III. Hişâm, 1031 yılında öldüğünde Endülüs toprakları çok sayıda bağımsız devletçiklere bölündü. Bu devletçikler hem kendi aralarında çarpışmaya başladılar, hem de İspanya'nın Hristiyan devletçiklerinin de saldırılarıyla karşı karşıya kaldılar. Bâzı tavfa devletleri para karşılığı Hristiyan şövalyeleri de ordularında kullandılar. Örneğin El Cid (Arapçadaki El-Seyid adından gelir) adıyla tanınan Rodrigo Díaz de Vivar, bunların en ünlüleri arasında yer alır. Bu karmaşık durum, Reconquista'yı hızlandırdı ve İspanya'da İslâm'ı zayıflattı.
Tarihçe > Murabıtlar Dönemi (1090-1147)

Ana madde: Murabıtlar
Aslen Kuzey Afrika kökenli bir hanedan olan Murabıtlar, Endülüs Emevîlerinin parçalanmasını izleyen karışıklık döneminde düzenli bir askerî güce sahip olmalarının da verdiği avantajla kısa sürede İber Yarımadasının Müslüman bölgelerinin çoğunu ele geçirdiler. 1090 ve 1147 yılları arasında bugünkü İspanya'nın büyük bölümü ve Kuzey Afrika'daki bâzı toprakları denetimleri altında tutarak güçlü bir devlet düzeni teşkil ettiler. İlk başlarda güçlerini korusalar da sonraları Hristiyan İber halklarının saldırıları ve Kuzey Afrikalı diğer toplulukların çıkarttığı ayaklanmalar yüzünden güçleri gün geçtikçe tükenen Murabıtlar, kendileri gibi Kuzey Afrika kökenli bir halk olan Muvahhidlerin saldırıları sonucu onların egemenliği altına girerek siyasi hâkimiyetlerini kaybettiler.
Tarihçe > Muvahhidler Dönemi (1147-1248)

Ana madde: Muvahhidler
Muvahhidler gene Kuzey Afrika kökenli bir Müslüman hanedan olup Murabıtlar Devletini yıkarak onların yerine geçtiler. 1146 ve 1248 yılları arasında bugünkü İspanya topraklarının bir kısmının yanı sıra Kuzey Afrikadaki bazı toprakları da denetimi altında tuttular ancak Hristiyan saldırıları ve bazı iç karışıklıklar sonucu 1248'de yıkıldılar. Bu devletin yıkılışının ardından egemenliğindeki topraklarda bağımsız emirliklerden başka bir şey kalmamıştır.
Tarihçe > Gırnata (Granada) Sultanlığı (1232-1492)

1492'de Beni Ahmer Devletinin yıkılışı ile İspanya'daki 781 yıllık İslam varlığı sona erdi.
Tarihçe > Müdeccenler ve Moriskolar (1492 - 1610)

İspanya kralı III. Felipe 22 Eylül 1609 tarihli bir fermanla 1610-1614 yılları arasında Müdeccenleri İspanya'dan kovdu. Çoğu cami, kümbet, medrese, köşk, saray ve eşsiz yapılar yıkıldı veya tahrip edildi. Müslümanlar kadın, çocuk fark etmeksizin katledildi veya İspanya dışına göç etmeye zorladı. 300.000 kadar Müdeccen, vatanlarını terk ettiler. Böylece Müslümanların İspanya'daki izi büyük oranda silinmiş oldu.
Kültür

Endülüs medeniyeti, birçok açıdan çağını ve sonrasını etkilemiştir. Endülüs dönemi aynı zamanda İspanya'daki Yahudi kültürünün altın çağının da var olmasını sağlamıştır.
Döneminde Dünya'nın en önemli kütüphanelerinden biri hâline gelen Granada'daki 1 milyon cilt kitap Babü'r-Remle Meydanı'nda yakılmıştır.
Kültür > Edebiyat

Endülüs'te ortaya çıkan edebiyat, Endülüs edebiyatı olarak adlandırılmaktadır. Arapların İber Yarımadasında gerçekleştirdikleri fetihlerin ardından, Endülüs'te Arapça konuşan ve Arapça ürün veren edebiyatçıların meydana getirdiği kuvvetli bir edebiyat geleneği ortaya çıkmıştır.
Kurtuba (Córdoba)'daki büyük cami
Tavaif-ül Mülk Beylikleri
El Hamra Sarayı
Gökçeler, Seyhan

| Gökçeler |
| --- | --- |
Mahalle
Köyden bir görünüm (Nisan 2009)
Mahallenin haritadaki yeri
 Adana
Koordinatlar: 37°00′N 35°06′E﻿ / ﻿37°K 35.1°D﻿ / 37; 35.1
Ülke:  Türkiye
İl: Adana
İlçe: Seyhan
Coğrafi bölge: Akdeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2023): 1.250
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0322
İl plaka kodu: 01
Posta kodu: 01000
Resmî site 
Gökçeler, Adana ilinin Seyhan ilçesine bağlı bir mahalledir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 1789
2000: 1534    
1997: 1452
Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
| g t Seyhan'ın mahalleleri |
| --- | --- |
 2000 Evler  Ahmet Remzi Yüreğir  Akkapı  Alidede  Aydınlar  Bahçelievler  Bahçeşehir  Barbaros  Barış  Beşocak  Bey  Büyükçıldırım  Büyükdikili  Camuzcu  Cemalpaşa  Çaputçu  Çınarlı  Dağlıoğlu  Demetevler  Denizli  Dervişler  Dörtağaç  Döşeme  Dumlupınar  Emek  Fatih  Fevzipaşa  Gazipaşa  Gökçeler  Gölbaşı  Gülbahçesi  Gülpınar  Gürselpaşa  Hadırlı  Hanedan  Havuzlubahçe  Hurmalı  Hürriyet  İsmetpaşa  İstiklal  Karakuyu  Karasoku  Karayusuflu  Kavaklı  Kayalıbağ  Kayışlı  Kocavezir  Koyuncu  Koza  Köylüoğlu  Kurtuluş  Kuruköprü  Kuyumcular  Küçükçıldırım  Küçükdikili  Mekan  Mestanzade  Meydan  Mıdık  Mirzaçelebi  Mithatpaşa  Mürseloğlu  Namık Kemal  Narlıca  Onur  Ova  Pınar  Reşatbey  Sakarya  Salmanbeyli  Sarıhamzalı  Sarıhuğlar  Sarıyakup  Serinevler  Söğütlü  Sucuzade  Sümer  Şakirpaşa  Şehitduran  Tellidere  Tepebağ  Türkocağı  Uçak  Ulucamii  Yalmanlı  Yenibaraj  Yenibey  Yenidam  Yenimahalle  Yeşilevler  Yeşiloba  Yeşilyurt  Yeşilyuva  Yolgeçen  Zeytinli  Ziyapaşa 
1 2  "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024. Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
↑  "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi". Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 10 Nisan 2024.
Pas-de-Calais

| Pas-de-Calais |
| --- | --- |

  Bayrak Arma 
Bölge: Nord-Pas-de-Calais
İl merkezi: Arras
İdare
 • Genel Konsey Başkanı: Dominique Dupilet
Yüzölçümü
 • Toplam: 6.671 km²
Nüfus (2016)
 • Toplam: 1.470,725
 • Yoğunluk: 216/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00
Pas-de-Calais (Fransızca okunuşu: [[pɑdkaˈlɛ]], Picard dili:Pas-Calés, Flemenkçe:Nauw van Calais) Fransa'nın illerinden birisidir. İl, "Béthune", "Boulogne-sur-Mer", "Calais", "Lens", "Montreuil" ve "Saint-Omer" olmak üzere 6 yerleşime ayrılmıştır. Her yerleşimin farklı özellikleri bulunmaktadır.
İl, Fransız Devrimi'nden sonra; 4 Mart 1790 tarihi itibarıyla belirlenen ilk eyaletlerinden birisidir. Bölge Fransa'nın 5. en kalabalık yöresidir. İl, Fransa'nın kuzey kuşağında yer almaktadır. İlde tarım ve turizm gelişmiştir. İlin çevresi Nord ve Somme illeriyle çevrilidir. İlin Kuzey Denizi ve Manş Denizi'de kıyısı bulunmaktadır. Yöre halkına Pas-de-Calaisiens adı verilmektedir.
İl haritası
Yerleşimler

Béthune
Boulogne-sur-Mer
Calais
Lens
Montreuil
Saint-Omer
| g t Fransa'nın bölgeleri ve illeri |
| --- | --- |
Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine: 08. Ardennes • 10. Aube • 51. Marne • 52. Haute-Marne • 54. Meurthe-et-Moselle • 55. Meuse • 57. Moselle • 67. Bas-Rhin • 68. Haut-Rhin • 88. Vosges
Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes: 16. Charente • 17. Charente-Maritime • 19. Corrèze • 23. Creuse • 24. Dordogne • 33. Gironde • 40. Landes • 47. Lot-et-Garonne • 64. Pyrénées-Atlantiques 79. Deux-Sèvres • 86. Vienne • 87. Haute-Vienne
Auvergne-Rhône-Alpes: 63. Puy-de-Dôme • 03. Allier • 15. Cantal • 43. Haute-Loire
Bretonya: 35. Ille-et-Vilaine • 29. Finistère • 56. Morbihan • 22. Côtes-d'Armor
Bourgogne-Franche-Comté: 21. Côte-d'Or • 25. Doubs • 39. Jura • 58. Nièvre • 70. Haute-Saône • 71. Saône-et-Loire • 90. Territoire de Belfort • 89. Yonne
Centre-Val de Loire: 45. Loiret • 18. Cher • 28. Eure-et-Loir • 36. Indre • 37. Indre-et-Loire • 41. Loir-et-Cher
Île-de-France: 75. Paris • 77. Seine-et-Marne • 78. Yvelines • 91. Essonne • 92. Hauts-de-Seine • 93. Seine-Saint-Denis • 94. Val-de-Marne • 95. Val-d'Oise
Korsika: 2A. Corse-du-Sud • 2B. Haute-Corse
Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées: 09. Ariège • 11. Aude • 12. Aveyron • 30. Gard • 31. Haute-Garonne • 32. Gers • 34. Hérault • 46. Lot • 48. Lozère • 65.Hautes-Pyrénées • 66. Pyrénées-Orientales • 81. Tarn • 82. Tarn-et-Garonne
Nord-Pas-de-Calais-Picardie: 01. Ain • 02. Aisne • 07. Ardèche • 26. Drôme • 38. Isère • 42. Loire • 59. Nord • 60. Oise • 62. Pas-de-Calais • 69. Rhône • 73. Savoie • 74. Haute-Savoie • 80. Somme
Normandiya: 14. Calvados • 27. Eure 50. Manche • 61 Orne 76. Seine-Maritime
Pays de la Loire: 44. Loire-Atlantique • 49. Maine-et-Loire • 53. Mayenne • 72. Sarthe • 85. Vendée
Provence-Alpes-Côte d'Azur: 13. Bouches-du-Rhône • 04. Alpes-de-Haute-Provence • 05. Hautes-Alpes • 06. Alpes-Maritimes • 83. Var • 84. Vaucluse
971. Guadeloupe • 972. Martinik • 973. Fransız Guyanası • 974. Réunion
 Fransa Portalı - Tırnak içindeki numara INSEE numarasıdır.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNE: XX453477  BNF: cb12063269x (data)  GND: 4115863-5  LCCN: n82099562  MusicBrainz: cac5a437-1791-4c58-aeff-56cef842f91e  NLI: 987007555286705171  RERO: 02-A026525547  SUDOC: 028890833  VIAF: 138983708   WorldCat (LCCN): n82-099562
Darfur Sultanlığı

Komşu devletler arasında Darfur Sultanlığı
Isaac H. Taylor'ın "Mısır Eken Darfur Kralı" adlı eseri, 1820
Darfur Sultanlığı (Arapça: سلطنة دارفور, ayrıca Fur Sultanlığı) - günümüz Sudan'da sömürge öncesi bir devleti. 1603'ten 24 Ekim 1874'e kadar vardı, Sudanlı savaş ağası Rabih üz-Zübeyr tarafından fethedildi ve yine 1898'den 1916'ya ne zaman İngilizler tarafından fethedildi ve Britanya-Mısır Sudan'ına entegre edildi.
16. yüzyılın başından 1916'ya kadar var olan saltanat. Saltanat Kurdufan'ın temelinde ortaya çıktı. 16. yüzyılda, saltanat Bornu İmparatorluğu [en]'na, sonra da Sennar'a bağlıydı.
Devletin çiçeklenmesi, 18. yüzyılda, Saltanat'ın klan Keir'in temsilcisi Süleyman Solong [en] (1596-1637) tarafından yönetildiği zaman geldi. Saltanatı boyunca, İslam devlet dini ilan edildi.
Ahmed Bahr (1682-1722) politikası (Kanem-Bornu ve Bagirmi Sultanlığı'ndan göçü teşvik eden) ülkenin ekonomik refahına katkıda bulundu. Daha sonra doğuda bulunan Saltanatın sınırları Atbara Nehri [en]'ne genişledi.Daha sonraki yöneticiler, Sennar ve Vaday ile savaşa başladı. 18. yüzyılda, Darfur yöneticileri Func [en]'yi fethetmeye çalıştı, ancak Nil Nehri tarafından durduruldu.
Saltanat döneminde Napolyon Bonapart'ın Mısır'da kampanya yaptığı; 1799'da Abdr-el-Rahman, Fransız generali Osmanlı imparatorluğuna karşı kazandığı zafer için tebrik eden bir mektup yazdı. Bunun üzerine Bonapart, Sultan'dan on altı yaşından büyük, güçlü ve enerjik olan 2.000 siyah kölenin bir sonraki karavanını göndermesini istedi.
1874'te saltanatın Mısır tarafından ilhak edilmesi, nüfusun geniş kesimlerinde hoşnutsuzluğa neden oldu. Sadece 1879'da Sudan genel valisi Charles Gordon, ayaklanmaları bastırmayı başardı ve tarihi hanedanlığın kuralını geri getirmeyi önerdi. Ancak vaadi yerine getirilmedi ve 1881'de Slatin Bey (Rudolf Carl von Slatin [en]) yeni genel vali olarak atandı, Muhammed Ahmed önderliğindeki Mehdi ayaklanmasını (1881-1885) bastırmak zorunda kalan.
İngiltere'nin 1898 Eylül'ünde Sudan'ın fethinden sonra Darfur Sultanlığı bağımsızlığını tekrar kazandı. Ali Dinar [en] hükümdar olarak ilan edildi. Mehdi ayaklanması sırasında Omdurman'da hapsedildi. Sultan yıllık bir haraç ödedi. 1915 yılının Nisan ayında, Ali Dinar, Saltanatın tamamen bağımsızlığını ilan etti. Fakat, Mayıs 1916'da ordusu İngilizler tarafından yendi ve Kasım 1916'da öldürüldü. Saltanat, Britanya-Mısır Sudanına dahil edildi.
Modern Sudan'ın bir parçası olarak, eski saltanat toprağı Darfur eyaletinin bir parçası oldu.
Ekonomik yapı

Darfur Sultanlığı, Vaday, Kanem-Bornu, Sennar, Mısır devletleri ile ticari ve kültürel ilişkileri sürdürmüştür.
Sultanların köle ticareti konusunda tekelleri olmuş, gelen tüccarlar üzerinden vergi toplamış ve Mısır'da satılan köleler üzerine ihracat vergileri vermiştir. Bazı yerli köleler, Kürk'ün halkının geleneksel elitleriyle çatışmaya neden olan yeni elitin bir katmanını oluşturan, Sultan'ın mahkemesinde önemli pozisyonlarda yer almayı başardı.
Nüfus

Saltanatın etnik temeli Furlardı. Ayrıca, Zagava, Masalit ve Baggara Arapları'da Darfur'da yaşıyordu
Bibliyografya

R. S. O'Fahey: The Darfur Sultanate: A History. Columbia University Press, New York 2008 (İngilizce)
W. G. Browne, Travels in Africa, Egypt and Syria, Londra 1799. (İngilizce)
Al-Tunisi, Tashidh al-adhhan bisirat al-Arab wa-l Sudan, Paris 1850, Perron'un Fransızca çevirisi "Voyage au Darfour par le cheykh Mohammed Ebn Omar El-Tounsy" (1845) ve "Voyage au Ouadday" (Paris 1851)
G. Nachtigal, Sahara und Sudan, Leipzig 1889 (Almanca)
R. C. Von Slatin, Fire and sword in the Sudan, Londra 1896 (İngilizce)
Naun Shukayr, Tarikh al-Sudan, Kahire, 1903 (Arapça)
R. L. Hill, A biographical dictionary of the Anglo-Egiptian Sudan, Oxford, 1951 (İngilizce)
P. M. Holt, The Mahdist state in the Sudan, Oxford, 1958 (İngilizce)
A. B. Theobald, Darfur and its neighbours under Sultan Ali Dinar (İngilizce)
Ogot, Bethwell A. L'Afrique du XVIe au XVIIIe siècle. UNESCO, 1999, p. 224. ISBN 9232017113. (İngilizce)
Kevin Shillington: Encyclopedia of African History. New York: Fitzroy Dearborn, 2005. ISBN 1-57958-245-1. (İngilizce)
Roland Oliver ve Anthony Atmore: Medieval Africa 1250-1800. Cambridge University Press, 2001. ISBN 0-521-79024-7. (İngilizce)
Darfur'un son sultanı Ali Dinar'ın savaş alanında naaşı.
Hayati Çamaş

| Hayati Çamaş |
| --- | --- |
Doğum: 1939 (85-86 yaşında) Fatsa, Türkiye

Kariyeri
Dalı: Veteriner Biyokimya
Çalıştığı kurumlar: Ankara Üniversitesi   Uludağ Üniversitesi  Yüzüncü Yıl Üniversitesi  Kafkas Üniversitesi  Dumlupınar Üniversitesi  Yükseköğretim Kurulu  TÜBİTAK
 

Hayati Çamaş (d. 1939; Fatsa, Ordu), Türk veteriner biyokimya profesörü ve bilim insanıdır.
Yaşamı

1939 tarihinde Fatsa'da dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini Fatsa'da tamamladı. 1959'da Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi'ni kazandı. 1964'te mezun oldu.On dört ay kadar Antalya ilinde görev yaptı. 1967 yılında Mardin ili Midyat ilçesi Hükûmet Veteriner Hekimliği görevine atandı.1969 yılı sonuna kadar sürdürdü. Bu yılın sonunda Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı'nda açılan asistanlık sınavlarını kazanarak asistan oldu.
1970 yılında İsviçre'ye giden Çamaş 1971-1973 yıllarında bu ülkede bilimsel araştırmalar yaptı ve Almanca öğrendi.
Prof. Dr. Hayati Çamaş görevli bulunduğu sırada Uzakdoğu'dan Amerika'ya kadar birçok üniversite ile iyi ilişkiler kurarak bilim insanı yetiştirme hususunda önemli çabalar harcadı. Uluslararası çeşitli bilimsel toplantılara katıldı. Hizmet süresi içinde 5 yüksek lisans ve 13 de doktora olmak üzere toplam 18 tez yönetti.
Prof. Dr. Hayati Çamaş'ın 58 bilimsel makalesi, 3 kitabı ve 7 ulusal ve uluslararası bildirisi bulunmaktadır. Gerek araştırıcı ve gerekse yürütücü olarak 8 adet ulusal ve uluslararası projede görev almıştır. Yurtdışında çeşitli teorik ve pratik kurslara katılarak kolorimetrik, spektrofotometrik, kromatografik, elektroforetik ve atomik absorpsiyon spektrofotometrik teknikler üzerinde çalışmış ve bu tekniklerin birçoğunu Türkiye laboratuvarlarında uygulamıştır.
Prof. Dr. Hayati Çamaş'ın akademik hayatının 20 yılı aşkın zamanı yönetim görevi ile ve kuruluş halindeki üniversitelerde geçmiştir. Bu görevler arasında çeşitli anabilim dalı ve bölüm başkanlıkları ile Dekanlık, Rektör Yardımcılığı, Enstitü ve Merkez Müdürlükleri, TÜBİTAK Danışma Kurulu Üyeliği, Üniversitelerarası Kurul Temsilciliği bulunmaktadır. “Yakın Tarihimizde Van” konulu uluslararası sempozyumun tertip komitesinde ve aynı sempozyumun genel değerlendirme panelinde; yine Van'da tertiplenen “ I. Ulusal Nükleer Tarım ve Hayvancılık” kongresi ile "Doğu Anadolu'da Tarımın Verimlilik Sorunları Sempozyumu”nun tertiplenmesinde görev almıştır.
Birçok Avrupa, Amerika ve Uzakdoğu ülkesinin çeşitli üniversitelerinde araştırma ve incelemelerde bulunmuştur.
Prof. Dr. Hayati Çamaş, Almanca, Fransızca, İngilizce bilmektedir.
Akademik kariyeri

Hayati Çamaş, (1974) yılında doktora derecesi aldı.(1979) yılında doçent, 1986'da profesör oldu.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanlığı, Kafkas Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanlığı, Dumlupınar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanlığı, TÜBİTAK Danışma Kurulu Üyeliği, YÖK Üniversitelerarası Kurul Temsilciliği ile birlikte Rektör Yardımcılığı, Enstitü ve Merkez Müdürlükleri gibi görevlerde bulunmuştur .
Kitap ve yayınları

Biyokimya (Prof. Dr. Nihat Bayşu ile birlikte, 1995) Kafkas Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yayınları
Pierre-Mathieu Duhamel

| Pierre-Mathieu Duhamel |
| --- | --- |
Doğum: 17 Kasım 1956 (68 yaşında) Boulogne-Billancourt
Milliyet: Fransız
Mezun olduğu okul(lar): Paris Siyasi Bilimler Akademisi
Meslek: Bürokrat, şirket yöneticisi ve siyasetçi
Çocuk(lar): 2
Ödüller: Légion d'honneur ve l'Ordre National du Mérite

Pierre-Mathieu Duhamel (d. 17 Kasım 1956, Boulogne-Billancourt), Fransız bürokrat, şirket yöneticisi ve siyasetçidir.
Eğitimi

Paris II Panthéon-Assas Üniversitesi'nde hukuk eğitimini almış, Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü ve Ulusal İdare Okulu'nu (ENA) bitirmiştir.
Mesleki kariyeri

1981 yılında ENA'yı bitirdikten sonra Maliye ve Ekonomi Bakanlığı Bütçe Müdürlüğü'nde memur olarak görev almıştır. 1985'te Hauts-de-Seine Genel Konseyi'nde Hizmetler Genel Müdür yardımcısı olmuş ve 1987 yılında Bütçe Bakanı Alain Juppé'nin teknik danışmanlığını üstlenmiştir. Kasım 1988'de tekrar Hauts-de-Seine Genel Konseyi'ne dönerek bu sefer Hizmetler Genel Müdürü olmuştur bu görevinden 1991'de ayrılarak Paris belediye başkanı Jacques Chirac'ın kabine direktörü yardımcısı olmuştur. 1992-1994 yıllarında Paris Belediyesi Maliye ve Ekonomik İşler Müdürü olarak hizmet etmiştir. 1995-1999 yılları arasında kamu hizmetlerinde çalışmaya devam etmiş, 1995-1996 yıllarında Başbakan Alain Juppé'nin kabine direktörü yardımcısı, 1996-1999 yıllarında ise Fransız Gümrükleri müdürü olmuştur. Kısa bir süre özel sektörde çalışmış ve 1999-2000 yıllarında LVMH grubunun genel sekreterliğini yapmıştır. 2000 yılında tekrar kamu sektörüne dönerek, 2000-2002 yıllarında OECD nezdindeki Fransız Temsilciliği'nde mali ve ekonomik sorunlardan sorumlu danışman olmuştur. 2002-2006 yıllarında Bütçe Müdürü olmuş ve aynı dönemde Air France'ın yöneticileri arasında yer almıştır. Tasarruf Fonu tarafından bankayı uluslararasılaştırmak amacıyla Financière Océor'un iki yıllığına geçiş yönetiminin başkanı olmuştur. 2008'de KPMG araştırma firmasına dahil olmuş ve 2009-2012 yıllarında stratejik komite başkanı olmuştur. Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü'nde kamu maliyesi dersleri vermiş ve Kamu Harcamaları Gözlemevi üyesi olmuştur. 2019 yılında Fransa'nın Norveç büyükelçisi olarak atanmıştır.
Siyasi kariyeri

1995 belediye seçimlerinde RPR'li Paul Graziani'nin listesinden Boulogne-Billancourt belediye meclisine seçilmiş ve muhalif üyeler arasında yer almış ancak daha sonra çoğunluğa katılarak 2001'de Jean-Pierre Fourcade'ın listesinden belediye meclisine seçilmiş ve belediye başkan yardımcısı olmuştur. 2002'de UMP'nin üyesi olmuştur. 2007'de Jean-Pierre Fourcade'ın belediye başkanlığından istifası ile yerine seçilmiş ve 2008'de UMP'nin Jean-Christophe Baguet'yi desteklemesi üzerine tekrar belediye başkanı seçilmemiştir. 2012 Fransa genel seçimlerinde UMP'li Claude Guéant yerine UMP'nin muhalif adayı Thierry Solère'i desteklemiştir (Thierry Solère 2. turda milletvekili seçilmiştir). 2014 belediye seçimlerinde Boulogne-Billancourt belediye başkanlığına aday olmuş, Alain Juppé, Jean-Pierre Fourcade ve Thierry Solère'in desteğini almış ancak başkan seçilememiş ve UMP'nin resmen desteklediği sağ birlik adayı olan Jean-Christophe Baguet tekrar seçimleri kazanmıştır.
Özel hayatı

Evli ve iki çocuk babasıdır. Çocukları Pierre-François 16 Aralık 1993 ve Victoire 25 Aralık 1997 doğumludurlar.
Ödülleri

Légion d'honneur ve l'Ordre National du Mérite sahibidir.