Şah kartal
Davranış ve ekoloji > Türler arası yırtıcı ilişkileri

Şah kartal, güçlü bir yırtıcı kuş olmakla birlikte, sıklıkla coğrafi dağılımları diğer kartal türleriyle çakışır ve bu da hem yaşam alanlarını hem de avlarını paylaşmalarını gerektirebilir. Kaya kartalı genellikle daha büyük ve daha güçlü bir kuştur. Ayrıca şah kartaldan daha atılgan ve saldırgan bir avcı olma eğilimindedir ve çok daha büyük avlara saldırabilir. Ortalama av ağırlığının avcınınkine oranı iki tür arasında büyük ihtimalle benzer olsa da, kaya kartalının avlarının tahmini %15'i 5 kg'ın üzerinde ağırlığa sahip olmaktadır. Çok geniş bir alana yayılmış olan kaya kartalının dağılımı, üreyen şah kartallar tarafından doldurulan neredeyse tüm alanları kapsamaktadır. Ayrıca, ikisinin de tercih ettiği av türlerinde önemli ölçüde çakışma vardır. İki Aquila türü arasında doğal bir ayrışma vardır ve bu ayrışma habitat tercihleri üzerinden gerçekleşir. Kaya kartalı, her zaman olmasa da sıklıkla kayalık ve engebeli arazilerde bulunma eğilimindedir, bu nedenle avına ulaşmak için alpin çayırların bulunduğu dağlık alanları tercih eder. Bu durum, şah kartalın düşük rakımlarda, ormanlık alanlar ile tarlalar arasında düz ya da biraz engebeli bir araziyi tercih etmesinden epey farklıdır. Bununla birlikte bazı bölgelerde, özellikle Doğu Avrupa'da, şah kartallar; baskı, habitat kaybı ve insanlar tarafından yapılan diğer müdahaleler nedeniyle genellikle kaya kartallarının uğrak yeri olan daha yüksek rakımlara ve daha dağlık habitatlara sürülmüştür; bu durum, kaya kartallarının yerel olarak en iyi ihtimalle nadir olması ve rekabet üretme olasılığının düşük olması nedeniyle çoğunlukla sınırlı ve küçük bir başarıya ulaşmıştır. Bu iki kartal türü arasındaki mücadeleler hakkında şaşırtıcı derecede az bilgi bulunmaktadır. Kazakistan'ın Naurzum Doğa Koruma Alanı'nda kaya kartalı ile şah kartalın ve bir dereceye kadar da beyaz kuyruklu kartal ile bozkır kartalının birbirlerine oldukça yakın yuvaladıkları kaydedilmiştir. Buradaki kartal türleri, diğer türler tarafından yapılan yuvaları bile kullanmaktadır ve benzer veya büyük oranda örtüşen beslenme alışkanlıklarına sahip gibi görünmektedir, ancak türler arası bir çatışma tespit edilmemiştir. Diğer yandan, Altay Cumhuriyeti'nde, kaya kartalı ve şah kartalın bitişik bölgelerde büyük ölçüde benzer bir ekolojik nişi doldurdukları ve yuvalama alanları için rekabet ettikleri düşünülmektedir. Avrupa'da bazı durumlarda, kaya kartalları ve şah kartallar birbirleri ile karşı karşıya geldiklerinde bölgesel bir mücadeleye girerler.
Hem Avrasya ortası üreme alanlarında hem de daha güneyde Hint-Afrika kışlama alanlarında şah kartallara benzer bir dağılıma sahip olan bozkır kartalı ve büyük benekli kartal bulunur. Bununla birlikte, üç tür arasında çok önemli ölçüde habitat ayrımı vardır; bozkır kartalı düz, genellikle neredeyse ağaçsız bozkırları tercih ederken, büyük benekli kartalsa tayga bataklıkları gibi şah kartallara göre daha yoğun ormanlık ve daha nemli habitatları tercih eder. Ancak beslenmeleri, özellikle bozkır kartalları ile epeyce örtüşebilir, çünkü hem bu tür hem de şah kartal Orta Asya'daki yer sincabı kolonilerine büyük ölçüde ilgi duymaktadır. Bozkır kartalları kış aylarında Afrika'da çok daha geniş bir alanda ve Hint alt kıtasında şah kartallarla benzer biçimde dar bir alanda görülürken; büyük benekli kartallar Afrika'da şah kartallar kadar nadirdir, ancak Asya'da hem bozkır kartalı hem de şah kartaldan daha geniş bir alana yayılmıştır. Her üç tür de kışın savandan sulak alanlara ve hatta yarı çöllere kadar uzanan daha açık yaşam alanlarına ilgi duyar. Hindistan'ın Bharatpur bölgesinde kışlayan şah kartalların ekolojisi, bozkır kartalı ve büyük benekli kartal ile yerleşik Hint benekli kartalı ve daha kısa mesafe göçmeni Pallas balık kartalıyla karşılaştırılarak ayrıntılı olarak incelendi. Beş kartal türünün tümü tarafından aranan beslenme fırsatlarının büyük ölçüde benzer olduğu (yavru su kuşları genellikle tercih ediliyordu) ve her tür kendi türünden olanlarla daha düzenli rekabet etmesine rağmen türler arası bir hiyerarşi oluştuğu bulundu. Şah kartal, genelde Aquilinae alt familyasındaki diğer daha küçük kartallara göre üstün bir konumdaydı ve benzer boyutlardaki Pallas balık kartalıyla bu yırtıcı kuş topluluğunun en güçlü avcısı olmak için rekabet halindeydi. Bozkır kartalı, şah kartaldan yalnızca biraz daha küçük olmasına rağmen, genellikle şah kartala tabiydi ve tahmini ortalama günlük besin alımı 141 g ile şah kartalın 539 g'lık ortalamasından çok daha düşüktü. Ancak Pallas balık kartalının günlük ortalama besin alımı 623 g ile biraz daha yüksekti ve balık kartalı ayrıca şah kartallardan biraz daha yüksekte tünerdi. Bir vakada, 9 bozkır kartalından oluşan bir sürü, yeni yakalanmış bir sakarmekeyi bir şah kartaldan çalmayı başarmıştır. Şah kartal, çevresindeki en durgun avcıdır, zira şah kartallar gözlem saatlerinin %36'sını yiyecek arayarak geçirirken; bozkır kartalları bu sürenin %45'ini, Pallas balık kartalı %46'sını, büyük benekli kartal %49'unu ve Hint benekli kartalı %65'ini yiyecek arayarak geçirdi. Şah kartalların etkileşimleri üzerine yapılan diğer çalışmalar da şah kartalın kış aylarında rekabetçi beslenme noktalarında bozkır kartalı ve benekli kartal gibi benzer türler üzerinde baskın olduğunu desteklemektedir Kore Yarımadası'nda, tıpkı Hint alt kıtası'nda olduğu gibi, kışlayan şah kartallara (nadir olsa da) diğer büyük kartallarla birlikte, su kuşlarının bol bulunduğu bölgelerde birden fazla birey halinde rastlanabildiği bildirilmektedir. Doğu Afrika'da şah kartalların az görülen ve nadiren gözlemlenen kışlayan popülasyonunun ekolojisi hakkında neredeyse hiçbir şey bilinmiyor, ancak genellikle "diğer kahverengi kartallarla" birlikte görüldüğü iddia ediliyor.
Tercih ettiği yaşam alanı, kaya kartalı ve beyaz kuyruklu kartal gibi daha büyük kartallarla nadiren örtüştüğü için, şah kartal genellikle üreme alanlarındaki en önemli avcı kuştur. Özellikle, büyük ölçüde örtüşen diyetlere (yer sincapları, hamsterlar, tarla fareleri ve tavşanımsılar) ve habitat tercihlerine sahip ulu doğan (Falco cherrug) ve kızıl şahin (Buteo rufinus) gibi daha küçük yırtıcı kuşlar, kartal türleriyle doğrudan rekabette genellikle dezavantajlıdır. Slovakya'da bazı şah kartal çiftlerinin rutin olarak diğer yırtıcı kuşların avlarını çaldığı bildirilmiştir. Burada, ulu doğan, kızıl tuygun (Circus aeruginosus), ak çaylak (Elanus caeruleus) ve atmaca (Accipiter nisus) olmak üzere dört tür ile kızıl tilkilerin avlarının, şah kartallar tarafından olağanüstü bir başarıyla çalındığı rapor edildi. Kartallar, şahinlerin avlarını o kadar çok tükettiler ki şahinlerin yuvalama girişimleri başarısız oldu. Ulu doğandan daha hızlı bir doğan olan bayağı doğan (Falco peregrinus), Rusya'nın alt Sakmara Nehri'nde türler birbirlerine yakın yuvaladığında, birkaç kez şah kartallar ve birkaç başka yırtıcı kuşun avlarını başarıyla çalarken gözlemlendi (bir vakada, genç bir doğan soymaya çalıştığı kaya kartalı tarafından öldürüldü). İlginçtir ki, doğanların şah kartaldan çaldığı avların çoğu diğer yırtıcı kuş türlerine aitti. Rusya'nın Tataristan bölgesinde, şah kartalların, açık sulak alanlar arasındaki izole ağaçlarda bulunan beyaz kuyruklu kartalların eski yuvaları ve yoğun ormanlık bataklıklarda bulunan büyük benekli kartalların eski yuvaları olmak üzere, alışılmadık yaşam alanları ve yerlerde yuvalamaya başladıkları tespit edildi. Bölgede diğer kartal türleri varlığını sürdürmesine rağmen, şah kartalın yuva yapma alışkanlıklarını değiştirmesinin nedeni, muhtemelen rekabet değildir, bunun yerine şah kartalın tercih ettiği yer sincabı ve hamster gibi avların insan kaynaklı olarak azalması ve sulak alanda bulunan yuvaların başta su kuşları olmak üzere halihazırda güvenilir olan alternatif birincil avlara yakın olması.
Şah kartal, diğer yırtıcı kuşların nadir ve fırsatçı bir avcısı olarak nitelendirilebilir. Aşağıdaki yırtıcı kuşların bu kartala av olduğu bilinmektedir: küçük benekli kartal (Clanga pomarina), bayağı arı şahini (Pernis apivorus), kara çaylak (Milvus migrans), gökçe tuygun (Circus cyaneus), çayır tuygunu (Circus pygargus), kızıl tuygun, atmaca, kuzey çakır kuşu (Accipiter gentilis), bayağı şahin (Buteo buteo), kızıl şahin, paçalı şahin (Buteo lagopus), Ural baykuş (Strix uralensis), alaca baykuş (Strix alucco), kukumav (Athene noctua), uzun kulaklı baykuş (Asio otus), kısa kulaklı baykuş (Asio flammeus), delice doğan (Falco subbuteo), bayağı kerkenez (Falco tinnunculus), küçük kerkenez (Falco naumanni), boz doğan (Falco columbarius), ala doğan (Falco vespertinus), ulu doğan ve bayağı doğan. Şah kartallar, aslında birsüper avcı olarak sınıflandırılsalar da, nadiren bile olsa diğer yırtıcı kuşların avı olmuşlardır. Bir yırtıcılık olayının bir beyaz kuyruklu kartal tarafından gerçekleştirildiği bildirildi. Ayrıca şah kartallar, geceleyin puhu (Bubo bubo) pusularına karşı yuvalarında savunmasız olabilirler.