stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Çin-Kuzey Kore ilişkileri
Erken tarih ve Kore savaşı > 2018'de İlişkilerin iyileşmesi

Mart 2018'de, Yüce Yoldaş General Kim Jong-un, Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri Xi Jinping ile Pekin'de ilk kez bir araya geldi. Çin'in resmi haber ajansı Xinhua Haber Ajansı, Kuzey Kore liderinin gezisinin dört gün sürdüğünü bildirdi. Kim ve karısı, şeref muhafızları ve Xi Jinping'in ev sahipliği yaptığı cömert bir ziyafetle karşılandı. Xi aynı şekilde Haziran 2019'da iki günlük eyalet ziyaretinde Pyongyang'ı ziyaret ettiğinde, Hu Jintao'nun 2006 ziyaretinden bu yana ilk kez karşılandı. Xi'nin katıldığı bir Kuzey Kore kitlesel oyunda, daha önce Kim Jong-un'un babası Kim Jong-il ve büyükbabası Kim Il-sung'u tasvir etmek için kullanılan aynı tarz olan kırmızı ile çevrili altın çerçeveli bir daire içinde tasvir edildi. aynı zamanda bir Çinli liderin Kuzey Kore'ye yaptığı ilk ziyaret, Çin hükûmeti tarafından "devlet ziyareti" olarak adlandırılıyor.
Temmuz 2019'da Kuzey Kore, Sincan'ın yeniden eğitim kamplarını savunan ve "Çin’in Sincan'daki insan hakları alanındaki kayda değer başarılarını öven bir mektup imzalayan 50 ülkeden biriydi.
Kuzey Kore ayrıca 2019-2020 Hong Kong protestosunda Çin'in konumunu savundu ve Kuzey Kore Dışişleri Bakanı Ri Yong-ho, "Kuzey Kore, Çin'in egemenliğini, güvenliğini ve toprak bütünlüğünü savunmak ve Hong Kong'un refahını ve istikrarını korumak için Çin'in duruşunu ve önlemlerini ve yabancı güçlerin müdahalesine ilişkin endişeleri tam olarak desteklemektedir. Eylül 2019'da Kuzey Kore'ye resmi bir ziyaret sırasında Danıştay Üyesi Wang Yi, "Çin, Kuzey Kore'nin yoldaşları ve dostları olarak her zaman yollarda duracaktır" dedi.
Ekim 2019'da iki ülke "yenilmez arkadaşlığın" 70. yılını kutladı.
İnsan Hakları

Haziran 2020'de Kuzey Kore, Birleşmiş Milletler'de Hong Kong ulusal güvenlik yasasını destekleyen 53 ülkeden biriydi.
Sınır

Çin ve Kuzey Kore, neredeyse tamamı Yalu ve Tumen nehirlerinin akışına karşılık gelen 1.416 km uzunluğunda bir kara sınırını paylaşmaktadır.
İki ülke, sınırları belirlenmemiş kara sınırlarını çözmek için 1962'de bir sınır anlaşması imzaladı. Çin, Baekdu Dağı'ndaki (Çin'de Changbai Dağı olarak bilinir) tartışmalı krater gölünün% 40'ını alırken, kalan araziyi Kuzey Kore elinde tuttu.
1950 ve 1960'larda, Kuzeydoğu Çin'deki birçok etnik Koreli, Çin'deki ekonomik zorluklardan ve kıtlıktan kaçmak için sınırı Kuzey Kore'ye geçti. Son yıllarda, Çin'e kaçan önemli sayıda Kuzey Koreli ile mülteci akışı tersine döndü. Çin'in Kuzey Kore ile ticaretinin çoğu Yalu Nehri üzerindeki Dandong limanından geçiyor.
Mayıs 2012'de Çin ve Kuzey Kore, Kuzey Kore'nin Chagang Eyaletindeki Manpo ile Çin'deki Jian arasındaki sınır ötesi köprünün yapımı ve yönetimi konusunda bir anlaşma imzaladı.
Ocak 2015'te tek bir haydut Kuzey Koreli asker, Çin'in Kuzey Kore ile sınırında yaşayan dört etnik Koreli Çin vatandaşını öldürdü.
Nisan 2019'da, Çin ve Kuzey Kore üç yıllık inşaatın ardından Ji'an, Jilin ve Manpo şehirlerini birbirine bağlayan köprüyü açtı.
Ekonomik İlişkiler

Çin'in Kuzey Kore'ye yaptığı ekonomik yardım, tüm Çin dış yardımlarının yaklaşık yarısını oluşturuyor. Pekin, yardımı doğrudan Pyongyang'a sağlıyor ve böylelikle Birleşmiş Milletleri atlamasına olanak sağlıyor.
Kuzey Kore kıtlığı sırasında Pekin 1996-1998 yılları arasında Kuzey Kore'ye koşulsuz gıda yardımı yaptı.
Ekonomik İlişkiler > Ticaret

Çin, Kuzey Kore'nin en büyük ticaret ortağıdır, Kuzey Kore ise Çin'e ithalat kaynağı olarak nispeten düşük sıralarda yer almaktadır.
Kuzey Kore, Çin'den gelen ticaret ve yardımlara bağımlıdır, ancak Kuzey Kore'ye yönelik uluslararası yaptırımlar genel resmi ticaret hacmini düşürmüştür.
2000-2015 yılları arasında, iki ülke arasındaki ticaret on kat artarak 2014'te 6,86 milyar dolara ulaştı.
Şubat 2017'de Çin, Kuzey Kore'den 2018'e kadar tüm kömür ithalatını kısıtladı.
2016 yılında kömür briketleri, Kuzey Kore'nin Çin ile yaptığı ticaretin% 46'sını oluşturan en büyük ihraç malıydı. Çin, bunun BM'nin Kuzey Kore'ye yönelik yaptırımları ile uyumlu olduğunu söyledi, ancak bunun bir dizi olay nedeniyle meydana geldiği tahmin ediliyor bunlar son nükleer testler, hükümdar Kim Jong-un'un kardeşi Kim Jong-nam'ın şüpheli suikastı ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin ve diğer Dünya ülkelerinin Çin'e baskısı. Buna rağmen, Kuzey Kore'nin yaptırımlardan kaçtığı ve bir boşluk yoluyla Çin'e kömür satmaya devam ettiği bildirildi
28 Eylül 2017'de, eylül ayının başlarında bir nükleer testle ilgili yeni Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yaptırımlarına yanıt olarak Çin, Çin'de faaliyet gösteren tüm Kuzey Koreli şirketlere 120 gün içinde faaliyetlerini durdurma talimatı verdi.
Ocak 2018 itibarıyla gümrük istatistikleri, iki ülke arasındaki ticaretin tarihi düşük seviyeye düştüğünü gösterdi, ancak hacim 2019'un ilk yarısında %15.4 artarak 1,25 milyar dolar 'a yükseldi
Çin, COVID-19 salgını nedeniyle 22 Ocak 2020'de sınırını kapattı ve iki ülke arasındaki ticaret neredeyse durdu. Kuzey Kore'nin Çin'den ithalatı ve ihracatının Mart ayında bir önceki yıla göre %90'ın üzerinde azaldığı tahmin ediliyor.
Ekonomik İlişkiler > Bankacılık

2013 yılının Mayıs ayı başlarında, Dünyanın en büyük 4.bankası olan Bank of China Limited, ana döviz bankası olan Kuzey Kore'nin Dış Ticaret Bankası'nın hesaplarını kapatmak için diğer uluslararası bankalara katıldı. Her iki taraf da kapatma için bir sebep belirtmemiş olsa da, Kuzey Kore nükleer silah programını finanse etme iddiasıyla ABD tarafından Çin Bankası'na uygulanan yaptırımlara cevaben olduğu yaygın bir şekilde varsayılmaktadır.
Ekonomik İlişkiler > Yatırımlar

2012 yılında, Çin'in Haicheng Xiyang Dingyang Maden Şirketi'nin bir demir cevheri tozu işleme tesisine yaptığı 45 milyon dolarlık yatırım, Çinlilerin "kabus" dediği şey altında başarısız oldu.
21 Şubat 2016'da Çin, herhangi bir medya tanıtımı olmaksızın gizlice Kuzey Kore'ye mali desteğini sonlandırdı. İki hükûmet arasındaki ilişkilerin serpintisinden kaynaklandığı bildiriliyor
Temmuz 2019'da The Washington Post, Huawei, Çin'in devlete ait kuruluşu Panda International Information Technology Co. Ltd ile birlikte ticari kablosuz ağını kurması ve sürdürmesi için Kuzey Kore'ye gizlice "yardım" ettiğini bildirdi.
Askeri ilişkiler

Çin, Kore Savaşı sırasında (1950-1953) Kore yarımadasındaki Güney Kore, Birleşmiş Milletler, ABD, Türkiye ve Birleşik Krallık güçlerine karşı Kuzey Kore'ye yardım etti.
Çin tarafsız kalmasına rağmen, Kuzey Kore güçleriyle birlikte savaşan Halk Gönüllü Ordusu'nun bir parçası olarak çatışmaya üç milyon Çinli askerle katıldı. Ceset sayımına göre 180.000 kadar öldürüldü.
Kore Savaşı'nın sona ermesinden bu yana, iki devlet güvenlik ve savunma konularında yakın işbirliği içinde oldu.
1975'te Kim Il-sung, Çin'den Güney Kore'ye askeri bir saldırı için destek isteme girişiminde Pekin'i ziyaret etti.
Çin Savunma Bakanı Liang Guanglie 23 Kasım 2009'da, Pyongyang'ı ziyaret etti. Bu durum 2006'dan beri Pyongyang'ı ziyaret eden ilk savunma şefi oldu.
Ağustos 2019'da Kore Halk Ordusu Genel Siyasi Bürosu müdürü Kim Su Gil, Zhang Youxia ile görüşmek için Pekin'i ziyaret etti. Zhang, Kim Su Gil'e heyetin ziyaretinin “ikili alışverişte çok önemli olduğunu söyledi.
Liderler arası

1978'de Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti, Deng Xiaoping'in Devlet Konseyi Birinci Başbakan Yardımcısı ve Çin Komünist Partisi Başkan Yardımcısı olarak resmi sıfatıyla katıldığı cumhuriyetin 30. yılını kutladı.
Çamurtaşı

Çamurtaşı, silt ve kil parçacıklarının (her birinin en az 1 / 3'ü) bir karışımını içeren silisli bir tortul kayaçtır. "Çamurtaşı" terminolojisi, kireç taşları için Dunham sınıflandırma şeması ile karıştırılmamalıdır. Dunham'ın sınıflandırmasına göre, çamurtaşı yüzde ondan daha az karbonat taneleri içeren herhangi bir kireç taşıdır. Not, bir silisiklastik çamurtaşı karbonat taneleri ile ilgilenmez. Friedman, Sanders ve Kopaska-Merkel (1992), silisiklastik kayaçlarla karışıklığı önlemek için "kireç çamurtaşı" kullanımını önermektedir.
Buzul Gölü Missoula kiltaşı
Çamurtaşı, ince taneli silisiklastik tortul kayaçlar sınıfıdır. Değişen çamurtaşı türleri şunlardır: silttaşı, kiltaşı, çamurtaşı, kayrak taşı ve şeyl. Taşın oluştuğu parçacıkların çoğu 0.0625 mm'den (1/16 mm veya 0.0025 inç) daha azdır ve sahada kolayca çalışmak için çok küçüktür. İlk bakışta Kaya türleri oldukça benzer görünüyor, ancak kompozisyon ve isimlendirmede önemli farklılıklar var. Çamurtaşlarının sınıflandırılmasıyla ilgili büyük bir anlaşmazlık olmuştur. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere sınıflandırmada birkaç önemli engel vardır:
1. Çamurtaşları en az anlaşılan ve bugüne kadar en az araştırılan tortul kayaçlardan biridir.
Ragged Reef Formasyonundaki ( Pennsylvanian ) kırmızı çamurtaşı, Cumberland Basin, Nova Scotia
2. Çamurtaşı bileşenlerini küçük boyutları ve mostralar üzerinde hava koşullarına duyarlılıkları nedeniyle incelemek zordur.
3. Ve en önemlisi, bilim adamları tarafından kabul edilen birden fazla sınıflandırma şeması vardır.
Çamurtaşları, jeolojik kayıttaki tortul kayaçların yüzde ellisini oluşturur ve yeryüzündeki en yaygın tortulardır. İnce tortu, erozyonun en bol bulunan ürünüdür ve bu çökeller, genel olarak çamurtaşlarının her yerde bulunmasına katkıda bulunur. Zamanla artan basınçla, düz kil mineralleri paralel tabakalaşma (bölünme) görünümüyle hizalanabilir. Kolayca ince tabakalara ayrılan bu ince tabakalı malzeme, çamurtaşından farklı olarak şeyl diye adlandırılır. Çamurtaşındaki bölünebilirlik veya tabakalaşma eksikliği, ya orijinal dokuya ya da litiifikasyondan önce tortudaki organizmaları oyarak tabakalaşmanın bozulmasına bağlı olabilir. Uygarlığın başlangıcından itibaren, çömlekçilik ve kerpiçler elle yapıldığında, bugüne kadar, çamurtaşları önemli olmuştur. Çamurtaşı ile ilgili ilk kitap, Geologie des Argils Millot  tarafından, 1964 yılına kadar yayınlanmadı; bununla birlikte, bilim adamları, mühendisler ve petrol üreticileri, Burgess Şeylinin keşfinden sonra çamurtaşı ve petrolün ilişkisinden bu yana çamurtaşının önemini anlamışlardır. Her yerde mevcut olan bu taş türü hakkındaki literatür son yıllarda artmaktadır ve teknoloji daha iyi analiz için izin vermeye devam etmektedir.
İsimlendirme

Çamurtaşları, tanım olarak, en az yüzde elli çamur büyüklüğünde parçacıklardan oluşur. Spesifik olarak, çamur çapı bir milimetrenin 1/16 – 1/256 ((1/16)2) arasında olan silt büyüklüğünde parçacıklardan ve 1/256 milimetreden daha küçük olan kil büyüklüğündeki parçacıklardan oluşur. Çamurtaşları çoğunlukla kil mineralleri ile kuvars ve feldispatlar içerir. Ayrıca 63 mikrometreden daha az aşağıdaki parçacıkları da içerebilirler:
kalsit, dolomit, siderit, pirit, markazit, ağır mineraller ve hatta organik karbon.  İnce taneli silisik için çeşitli eşanlamlılar vardır bir milimetrenin 1/256'sından daha az olan bileşenlerinin yüzde elli veya daha fazlasını içeren plastik kayaçlar. Çamurtaşları, şeyller, lutitler ve arjit ortak niteleyiciler veya şemsiye terimleridir; bununla birlikte, çamurtaşı terimi, tortul jeologlar ve yazarlar tarafından giderek daha fazla tercih edilen terminoloji haline gelmiştir. "Çamurtaşı" terimi silttaşı, kiltaşı, çamurtaşı ve şeyl'in daha fazla alt bölümlerine izin verir. Örneğin, bir silttaşı, bir milimetrenin 1/16-1/256'sına eşit olan yüzde 50'den fazla taneden oluşacaktır. "Şeyl", tabakalaşmaya paralel olarak kolayca parçalanma veya kopma yeteneğini ima eden çatlaklığı ifade eder. Silttaşı, çamurtaşı ve kiltaşı, parçalanma olmaksızın taşlaşmış veya sertleşmiş kırıntı anlamına gelir. Genel olarak, "çamurtaşları" en yararlı niteleyici terim olabilir, çünkü taşların, katkıda bulunan tanelerin en büyük kısmına silt, kil veya çamur gibi tane boyutlarına bölünmesine izin verir.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| TÜR | Minimum tane | Maksimum tane |
| Silttaşı | 0μm | 4μm |
| Şeyl | 0μm | 64μm |
| Kiltaşı | 0μm | 64μm |
| Kayrak | 4μm | 64μm |
Çamurtaşı: na
Kiltaşı

Bir kiltaşı, taşlaşmış ve bölünemez bir çamurtaşıdır. Bir kayanın kiltaşı olarak kabul edilebilmesi için, parçacığı bir milimetrenin 1 / 256'sından daha küçük olan en az yüzde elli kilden (filosilikat) oluşması gerekir. Kil mineralleri çamur taşlarının ayrılmaz bir parçasıdır ve hacimce en çok bulunan birinci veya ikinci bileşeni temsil eder. Dünyada 35 tanınmış kil mineral türü vardır. Çamurları yapışkan ve plastik hale getirirler veya akabilirler. Kil mineralleri genellikle çok ince tanelidir ve çamurda tanınan en küçük parçacıkları temsil eder. Bununla birlikte, kuvars, feldispat, demir oksitler ve karbonatlar da tipik kil mineral taneciklerinin boyutlarına ulaşabilir. Bir boyut karşılaştırması İçin, Kil büyüklüğünde bir parçacık, bir kum tanesinin boyutunun 1/1000'idir. Bu, bir kil parçacığının sabit su hızında 1000 kat daha fazla hareket edeceği ve böylece yerleşim için daha sessiz koşullar gerektireceği anlamına gelir. Kil oluşumu iyi anlaşılmıştır ve topraktan, volkanik külden ve buzullaşmadan gelebilir. Eski çamurtaşı başka bir kaynaktır, çünkü kolayca hava alır ve parçalanırlar. Feldispat, amfiboller, piroksen ve volkanik cam, kil minerallerinin temel bağışçılarıdır.
Silttaşı

Silttaşı, taşlanmış, bölünemez  bir çamurtaşıdır. Bir kayanın silttaşı olarak adlandırılabilmesi için, yüzde elliden fazla silt büyüklüğünde malzeme içermesi gerekir. Silt, kumdan daha küçük, 1/16 milimetrelik ve kilden daha büyük, 1/256 milimetrelik herhangi bir parçacıktır. Silt, donma ve çözülme, termal genleşme ve basıncın serbest bırakılmasını içerebilen fiziksel ayrışma ürünü olduğuna inanılmaktadır. Fiziksel ayrışma kayada herhangi bir kimyasal değişiklik içermez ve en iyi şekilde bir kayanın fiziksel olarak parçalanması olarak özetlenebilir. Yeryüzünde bulunan en yüksek silt oranlarından biri, filitlerin yılda beş ila on metre (16 ila 33 fit) yağışa maruz kaldığı Himalayalar'dadır. Kuvars ve feldispat, silt alemine en büyük katkıda bulunanlardır ve silt, yapışkan olmayan, plastik olmayan olma eğilimindedir, ancak kolayca sıvılaşabilir. Bir kayanın silttaşı olup olmadığını belirlemek için sahada yapılabilecek basit bir test vardır, bu da kayayı dişlerine koymaktır. Kaya kişinin dişlerine sert geliyorsa o zaman o bir silttaşıdır.
Şeyl

Şeyl, kil minerallerinin yanı sıra kuvars ve feldispat siltinden oluşan ince taneli, sert, lamine bir çamur kayasıdır. Şeyl taşlanmış ve bölünebilir. Parçacıklarının en az yüzde 50'si 0.062 mm'den daha küçük olmalıdır. Bu terim, killi veya kil içeren kayalarla sınırlıdır. Kireçli ve organik zengin de dahil olmak üzere birçok şeyl çeşidi vardır; bununla birlikte, siyah şeyl veya organik yönden zengin şeyl, daha fazla değerlendirmeyi hak ediyor. Bir şeylin siyah bir şeyl olması için, yüzde birinden fazla organik karbon içermesi gerekir. Hidrokarbonlar için iyi bir kaynak kaya, yüzde yirmiye kadar organik karbon içerebilir. Genel olarak, siyah şeyl, karbon akışını alglerden alır, çürür ve sapropel olarak bilinen bir sızıntı oluşturur. Bu sızıntı istenen basınçta pişirildiğinde, üç ila altı kilometre (1.8 - 3.7 mil) derinlikte ve 90–120 °C (194–248 °F) sıcaklıkta pişirildiğinde, kerojen oluşturacaktır. Kerojen ısıtılabilir ve ton kaya başına 10-150 ABD galonuna (0,038–0,568m³) kadar doğal petrol ve gaz ürünü verebilir.
Kayrak

Kayrak, metamorfizma geçirmiş ve iyi gelişmiş bir bölünme özelliğine sahip sert bir çamurtaşıdır. 200–250 °C (392–482 °F) arasındaki sıcaklıklarda metamorfizma veya aşırı deformasyon geçirmiştir. Kayrak, basınç ve sıcaklığa bağlı olarak alt metamorfizma alanında oluşturulduğundan, kayrak tabakalaşmasını korur ve sert, ince taneli bir kaya olarak tanımlanabilir. Kayrak genellikle çatı, döşeme veya eski moda taş duvarlar için kullanılır. Çekici bir görünüme sahiptir. ideal bölünmesi ve pürüzsüz dokusu arzu edilir.
Çamur ve çamurtaşları'nın oluşumu

Çamurtaşları çoğu okyanuslarda veya göllerde oluşur. Çünkü bu ortamlar çökelme için gerekli sessiz suları sağlar. Çamurtaşı yeryüzündeki her çökelme ortamında bulunabilmesine rağmen, çoğunluğu göllerde ve okyanuslarda bulunur.
Çamur ve çamurtaşları'nın oluşumu > Çamur taşımacılığı ve tedarik

Şiddetli yağış, çamur, kil ve silt taşımacılığı için gerekli kinetik hareketi sağlar. Bangladeş ve Hindistan da dahil olmak üzere Güneydoğu Asya, Musonlardan yüksek miktarda yağmur alır, bu da daha sonra Himalayalardan ve çevresindeki bölgelerden Hint Okyanusu'na tortularını yıkıyor. Ilık, nemli iklimler kayaları aşındırmak için en iyisidir ve tropikal kıyıların açıklarındaki okyanus raflarında, ılıman veya kutup sahanlıklarından daha fazla çamur bulunur. Örneğin Amazon sistemi, Peru, Ekvador ve Bolivya'daki And Dağları'ndan kil, alüvyon ve çamur sağlayan yağışlarla Dünya üzerindeki en büyük üçüncü tortu yüküne sahiptir. Nehirler, dalgalar ve kıyı akıntıları, düşme hızından dolayı çamur, silt ve kili kum ve çakıldan ayırır. Düşük eğimlere ve geniş su havzalarına sahip daha uzun nehirler, çamur için en iyi taşıma kapasitesine sahiptir. Büyük miktarda suya sahip uzun, düşük eğimli nehrin iyi bir örneği olan Mississippi Nehri, en kuzeydeki bölümlerinden çamur taşıyacak ve malzemeyi çamur ağırlıklı deltasında biriktirecektir.
Çamur ve çamurtaşları'nın oluşumu > Çamurtaşı çökelme ortamları

Aşağıda, kaynak görevi gören çeşitli ortamların bir listesi, okyanuslara ulaşım modları ve çamurtaşları için çökelme ortamları bulunmaktadır.
Çamur ve çamurtaşları'nın oluşumu > Alüvyal ortamlar

Hindistan'daki Ganj, Çin'deki Sarı ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Aşağı Mississippi, alüvyon vadilerinin güzel örnekleridir. Bu sistemler sürekli bir su kaynağına sahiptir ve taşkın sırasında çamur ve silt biriktiğinde banket üstü sedimantasyonu ve terk edilmiş bir akıntının çamurla doldurulduğu kağnı sedimantasyonu yoluyla çamura katkıda bulunabilir. Alüvyal bir vadinin var olması için, genellikle aktif tektonik hareketle yükselen yüksek bir bölge ve okyanusa su ve tortu için bir kanal görevi gören bir alt bölge olması gerekir.
Çamur ve çamurtaşları'nın oluşumu > Buzullar

Çok miktarda çamur ve toprak buzullar tarafından üretilir ve hem toprak hem de göllerde karada biriktirilir. Buzullar, halihazırda hassas olan çamurtaşı oluşumlarını aşındırabilir ve bu süreç buzul kil ve silt üretimini artırır.
Kuzey Yarımküre, 500 km'den (310 mil) daha büyük olan dünya göllerinin yüzde 90'ını içerir ve bu göllerin çoğunu buzullar oluşturdu. Derin buzul temizleme de dahil olmak üzere buzullaşma ile oluşan göl yatakları bol miktarda bulunmaktadır.
Çamur ve çamurtaşları'nın oluşumu > Buzul olmayan göller

Buzullar Kuzey Yarımküre'deki göllerin yüzde 90'ını oluştursa da, eski göllerin oluşumundan sorumlu değiller. Antik göller dünyanın en büyük ve en derin gölleridir ve bugünün petrol rezervlerinin yüzde yirmisine sahiptir. Aynı zamanda deniz çamurtaşlarının ardından en bol ikinci çamurtaşı kaynağıdır. Antik göller, çamurların bolluğunu uzun ömürlerine ve büyük birikintilerine borçludur. Bu birikintiler, oksijen ve yağıştaki değişikliklere duyarlıydı ve paleo iklim tutarlılığının sağlam bir hesabını sunuyordu.
Çamur ve çamurtaşları'nın oluşumu > Deltalar

Bir delta, nehirlerin veya akıntıların bir su kütlesine tortu bıraktığı yerde oluşan su altı birikintisidir. Mississippi ve Kongo gibi deltalar, büyük bir tortu birikimi potansiyeline sahiptir ve tortuları derin okyanus sularına taşıyabilir. Delta ortamları, okyanusa girerken sularının yavaşladığı hem silt hem kilin biriktiği bir nehrin ağzında bulunur. Büyük miktarda çamur biriktiren düşük enerjili deltalar, kıyı akıntılarının da düşük olduğu göllerde, körfezlerde, denizlerde ve küçük okyanuslarda bulunur. Kum ve çakıl bakımından zengin deltalar, dalgaların hakim olduğu yüksek enerjili deltalardır hem çamur hem silt nehrin ağzından çok daha uzağa taşınır.
Çamur ve çamurtaşları'nın oluşumu > Sahil şeridi

Kıyı akıntıları, çamur kaynağı ve dalgalar kıyı şeridi çamur birikiminde önemli bir faktördür.  Amazon Nehri, kuzeydoğu Güney Amerika'nın kıyı bölgesine çoğunlukla kil olan 500 milyon ton tortu tedarik ediyor. Bu çökeltinin 250 tonu sahil boyunca hareket eder ve çökelir. Burada biriken çamurun çoğu 20 metreden (65 fit) daha kalın ve okyanusa 30 kilometre (19 mil) kadar uzanıyor. Amazon tarafından taşınan tortunun çoğu And Dağlarından gelebilir ve tortunun kat ettiği son mesafe 6.000 km'dir (3.700 mil).
Çamur ve çamurtaşları'nın oluşumu > Deniz ortamları

Dünya yüzeyinin yüzde 70'i okyanusla kaplıdır ve deniz ortamları, dünyanın en yüksek çamurtaşı oranını bulduğumuz yerdir. Sınırlı olan kıtaların aksine, okyanusta çok fazla yanal süreklilik vardır. Buna karşılık, kıtalar geçici çamur ve silt koruyucularıdır ve çamur kayaç tortularının kaçınılmaz evi okyanuslardır. Çeşitli parçacıkların gömülmesini ve yeniden doğuşunu anlamak için aşağıdaki çamurtaşı döngüsüne bakın. Okyanuslarda derin deniz hendekleri, abisal ovalar, volkanik deniz dağları, yakınsak, ıraksak ve dönüşen plaka kenarları gibi çeşitli ortamlar vardır. Kara sadece okyanus çökeltilerinin ana kaynağı değil, aynı zamanda okyanus içinde yaşayan organizmalar da katkıda bulunuyor. Dünyanın nehirleri, en büyük hacimde askıya alınmış ve çözülmüş kil ve alüvyon yüklerini okyanus raflarında biriktirdikleri denize taşır. Kutuplarda, buzullar ve yüzen buz damlası birikintileri doğrudan deniz tabanına düşer. Rüzgarlar kurak bölgelerden ince taneli malzeme sağlayabilir ve patlayıcı volkanik püskürmeler de katkıda bulunur. Bu kaynakların tümü, katkı oranlarına göre değişir. Tortu, yerçekimi ile okyanusların daha derin kısımlarına hareket eder ve okyanustaki süreçler karadakilerle karşılaştırılabilir. Konum, okyanus ortamlarında bulunan çamurtaşlarının türleri üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri'nin subtropiklerinde akan Apalachicola Nehri yüzde altmış ila seksen kaolinit çamuru taşırken, Mississippi yalnızca yüzde on ila yirmi kaolinit taşır.
Çamur ve çamurtaşları'nın oluşumu > Çamurtaşı döngüsü

Çamurtaşı yaşamının başlangıcını, bir dağın tepesinde, plaka tektoniği ile yükselmiş veya bir yanardağdan havaya doğru itilmiş tortu olarak hayal edebiliriz. Bu tortu yağmur, rüzgar ve yerçekimine maruz kalır ve bu da taşı hava etkisiyle kırıp parçalamaktadır. Kilden siltlere, çakıl taşlarına ve kayalara kadar değişen parçacıklar da dahil olmak üzere ayrışma ürünleri, birçok tortul çamur taşı türü varsa katılaşabileceği aşağıdaki havzaya taşınır. Sonunda, çamurtaşı, basınç ve sıcaklığın çamur taşını metamorfize olmuş bir gnaysa dönüştürdüğü yeraltı yüzeyinin kilometrelerce altına doğru hareket edecektir. Metamorfize uğramış gnays bir kez daha taşra kayası veya bir volkandaki magma olarak yüzeye çıkacak ve tüm süreç tekrar başlayacaktır.
Önemli özellikler > Renk

Çamurtaşları, kırmızı, mor, kahverengi, sarı, yeşil ve gri ve hatta siyah dahil olmak üzere çeşitli renklerde oluşur. Gri tonları en çok çamurtaşlarında yaygındır ve koyu siyah renkler organik karbonlardan gelir. Yeşil çamurtaşları, organik maddenin ferrik demir ile birlikte ayrıştığı indirgeyeceği koşullarında oluşur. Ayrıca pelajik veya serbest yüzen türlerin sudan yerleştiği ve çamurtaşında ayrıştığı deniz ortamlarında da bulunabilirler. Çamurtaşı içindeki demir oksitlendiğinde kırmızı çamurtaşları oluşur ve kırmızının yoğunluğuna bağlı olarak taşın tamamen oksitlenip oksitlenmediğini belirlemek mümkündür.