stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ren
Ren nehrinin düzenlenmesi

Günümüzdeki Ren Nehri ile antik çağlardaki Ren Nehri arasında muazzam farklar vardır. Antik Çağ'daki Ren Nehri çok fazla küçük kollara sahipti. Nehir çevresinde alana yayılan bu kollar, Karlsruhe yakınları 3 kilometreye varan sığ bir genişliğe ulaşmaktaydı. Öte yandan birçok noktada menderes şeklinde adeta bir yılan formunda akmakta olan nehir, su taşıtı seyahati açısından hiç elverişli değildi. Nehrin bölüm bölüm ulaştığı bu sığ genişlik, su seviyesinin düştüğü zamanlarda ağır su taşıtlarının seyrüseferini engellemekteydi. Bunun dışında nehir limanları sürekli nemli ve mevsimine göre çamurlu bölgelerden oluşmaktaydı. Bu şartlar altında antik çağda nehrin kontrolü sadece kuleler ve kaleler ile mümkün değil, nehirde bizzat dolaşan ek gemiler gerektirmekteydi. 1817-1876 yılları arasında nehri daha güvenli bir biçimde su taşıtı seyahatine açmak üzere nehir yatakları radikal bir biçimde düzenlenmiş ve düzleştirilmiştir.
Coğrafya

Akış yolu geleneksel olarak aşağıdaki gibi bölünmüştür:
| Uzunluk | Bölüm | Ort>  debi | Yükseklik | Sol kollar  | Sağ kollar  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 76 km  | Grisons içinde Ön ve Arka Ren'i oluşturan çeşitli kaynaklar ve ırmaklar, İsviçre | 116 m3/s  | 584 m | Aua Russein, Schmuèr | Rein da Tuma, Rein da Curnera, Rein da Medel, Rein da Sumvitg (Rein da Vigliuts), Glogn (Valser Rhine), Rabiusa, Rein Posteriur/Hinterrhein (bunların kolları arasında Ragn da Ferrera, Albula/Alvra, Gelgia ve Landwasser bulunur) |
| c. 90 km  | Grisonian ve St. Gall Ren Vadisi'nden geçen Alp Ren Nehri (kısmen Lihtenştayn ve Avusturya ile İsviçre sınırını oluşturur) | 245 m3/s  | 400 m | Tamina | Plessur, Landquart, Ill |
| c. 60 km  | Konstanz Gölü, Konstanz'daki Seerhein adlı kısa kanal dahil, Obersee ve Utersee'yi birbirine bağlar | 364 m3/s  | 395 m | Alter Rhein (Rheintaler Binnenkanal), Goldach | Dornbirner Ach, Bregenzer Ach, Leiblach, Argen, Schussen, Rotach, Brunnisaach, Lipbach, Seefelder Aach, Radolfzeller Aach |
| c. 150 km  | Almanya-İsviçre sınırının önemli bir bölümünü oluşturan Konstanz Gölü'nün çıkışından Basel'e kadar olan Yukarı Ren Nehri | 1,089 m3/s  | 246 m | Thur, Töss, Glatt, Aare, Ergolz, Birs | Wutach |
| 362 km  | Basel'den Yukarı Ren Bingen'e kadar Yukarı Ren Ovası'nı ve onun yukarı kesiminde Fransa-Almanya sınırı'nı oluşturur |  | 79 m | Ill, Moder, Lauter, Nahe | Wiese, Elz, Kinzig, Rench, Acher, Murg, Alb, Pfinz, Neckar, Main |
| 159 km  | Bingen ile Bonn veya Köln arasındaki Orta Ren, Ren Vadisi'ni geçer ve tamamen Almanya içindedir. |  | 45 m | Moselle, Nette, Ahr | Lahn, Wied, Sieg |
| 177 km  | Kuzey Ren-Vestfalya Aşağı Ren bölgesinden geçen, Bonn'un aşağı kısmındaki Aşağı Ren |  | 11 m | Erft | Wupper, Düssel, Ruhr, Emscher, Lippe |
| c. 50 km  | Nederrijn veya "Nether Rhine" (Hollanda'daki Ren-Maas Deltası içindeki Oude Rijn'in kısaltılmış rotası) | 2,900 m3/s  | 0 m | Maas Nehri | Oude IJssel, Berkel |
Coğrafya > Ren Nehrı akış istikameti

Ren'in başlıca iki kolu İsviçre yakınlarındaki Chur yakınlarında birleşip derin ve dar bir vadi boyunca sel gibi hızla kuzeydoğuya akarak Konstanz Gölü'ne girer. Konstanz Gölü'nün batısından çıkıp Basel'e doğru ilerleyen Ren, Schaffhausen'deki Ren Çağlayanı'na 25 metre yükseklikten dökülür. Daha sonra güneyden gelen Aare Nehri'yle birleşir. Ren Nehri Konstanz Gölü ile Basel arasında İsviçre-Almanya Federal Cumhuriyeti sınırını çizer.
Basel'de kuzeye yönelen Ren, buğday, şerbetçiotu, şeker pancarı ve tütün yetiştirilen geniş ve bereketli bir vadide akar. Batısında Fransa'nın Voj Dağları, doğusunda ise iğne yapraklılarla donanmış yamaçlarıyla Kara Orman yükselir. Daha kuzeyde ise, her ikisi de doğudan gelen Neckar ve Main Nehrileri Ren'le birleşir.
Mainz'de Main Nehri'ni aldıktan sonra Ren 130 km boyunca çok dar bir vadide dik ve sarp yamaçların arasından akar. Vadinin doğu yakasını 113 metre yüksekliğinde ve hemen hemen dikine yükselen Lorelei Kayası oluşturur. Burada en derin noktasına ulaşan Ren, vadinin 115 metrelik genişliğinin tümünü kaplar. Lorelei Kayası adını, burada yaşadığına ve güzel sesiyle denizcileri baştan çıkararak teknelerinin batmasına yol açtığına inanılan denizkızı Lorelei'den almıştır. Koblenz'de, şaraplarıyla ünlü vadisiyle tanınan Mosel Nehri Ren'e katılır. Mainz'de başlayan derin vadi Bonn'da biter ve Aşağı Ren'in başladığı Köln' de nehir ovaları sular.
Ren Nehri, büyük bir kent olan Düsseldorf'ta Ruhr Bölgesi'ne girer. Nehrin doğu yakasında yer alan bu bölgede madenciliği ve fabrikalarıyla ünlü kentler bulunur.
Hollanda sınırından geçerken Ren'in genişliği 1 kilometreyi bulur. Gerçekte Hollanda'nın bütün topraklarını Aşağı Ren akaçlamaktadır. Hollanda nehrin Kuzey Denizi'ne ulaşan küçük kanallarını çoğunu bloke ettiğinden, Ren'in sularının önemli bir bölümü Waal Nehri, çok azı Lek Nehri ve dikkate alınmayacak kadarı da IJssel Nehri aracılığıyla denize ulaşır.
Lek'in ağzının yakınlarında, Avrupa'nın en büyük limanı olan Rotterdam yer alır. Waal Nehri güneyden gelen Meuse Nehri'yle birleşip Hollanda topraklarında aktıktan sonra Kuzey Denizine ulaşır.
Avrupa'da denizden uzak en büyük liman olan Duisburg, çok önemli bir ticaret yolu olan Ren'in üzerindedir. Duisburg'dan nehrin hem aşağı, hem de yukarı kesimlerine demir cevheri, tahıl, petrol, kömür ve sanayii ürünleri gönderilir. Yük gemileri nehir yakınlarındaki ikinci büyük liman olan Mannheim'a ürün getirip götürür. Büyük mavnalar Strazburg'a, daha küçükleri ise Basel'e kadar yol alabilmektedir. Kışın donma olduğunda Ren, trafiğe kapatılır.
Kıyılardaki sanayi ve kimyasal atıklarla sularındaki yoğun trafik, Ren'i 1970'lerden sonra bir hayli kirletmiş olsalar da, meydana gelen kirlenme, ülkelerin ortak çabalarıyla en aza indirilmeye, hatta tümden giderilmeye çalışılmaktadır.
Ren Haritası; etkileşimli harita için burayı tıklayın: Map)
Arçelik (kadın voleybol takımı)

Arçelik, 1986-87 Türkiye Bayanlar Voleybol Ligi'nde mücadele etmiştir. Kulüp sezonu dördüncü olarak tamamlamıştır.
Takım kadrosu

İlkay Erşaşmaz
Figen Adanır
Nur Eyüpoğlu
Ceylan Yüceoral
Filiz Bayram
Banu Güngör
Ayşen Somunkıran
Yeşim Nazlıel
Nilgün
Türkiye Ligi > Puan durumu

|  > Sıra |  > Takım | Maçlar> O | Maçlar> G | Maçlar> M | Puan | Setler> A | Setler> V | Setler> SO | Puanlar> ASP | Puanlar> VSP | Puanlar> SPO |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2 | Milangaz | 18 | 17 | 1 | 35 | 51 | 9 | 5,667 | ? | ? | — |
| 3 | Emlakbank | 18 | 13 | 5 | 31 | 42 | 20 | 2,100 | ? | ? | — |
| 4 | Arçelik | 18 | 10 | 8 | 28 | 35 | 27 | 1,296 | ? | ? | — |
| 5 | Rutospor | 18 | 10 | 8 | 28 | 37 | 30 | 1,233 | ? | ? | — |
| 6 | İzmirspor | 18 | 6 | 12 | 24 | 24 | 44 | 0,545 | ? | ? | — |
Türkiye Ligi > Maçlar

Arçelik v İÜSBK
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Arçelik | 3 - 1 | İÜSBK |

Arçelik v Eczacıbaşı
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Arçelik | 0 - 3 | Eczacıbaşı |

Milangaz v Arçelik
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Milangaz | 3 - 0 | Arçelik |

Arçelik v Rutospor
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Arçelik | 2 - 3 | Rutospor |

Arçelik v Emlakbank
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Arçelik | 0 - 3 | Emlakbank |

Arçelik v THY
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Arçelik | 3 - 0 | THY |

Eskişehir DSİ Bentspor v Arçelik
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Eskişehir DSİ Bentspor | 0 - 3 | Arçelik |

Galatasaray v Arçelik
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Galatasaray | 0 - 3 | Arçelik |

İzmirspor v Arçelik
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| İzmirspor | 3 - 2 | Arçelik |

Arçelik v Milangaz
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Arçelik | 1 - 3 | Milangaz |

Emlakbank v Arçelik
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Emlakbank | 3 - 0 | Arçelik |

Rutospor v Arçelik
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Rutospor | 1 - 3 | Arçelik |

Eczacıbaşı v Arçelik
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Eczacıbaşı | 3 - 0 | Arçelik |

İÜSBK v Arçelik
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| İÜSBK | 0 - 3 | Arçelik |

Arçelik v Galatasaray
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Arçelik | 3 - 0 | Galatasaray |

Arçelik v Eskişehir DSİ Bentspor
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Arçelik | 3 - 0 | Eskişehir DSİ Bentspor |

Arçelik v İzmirspor
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Arçelik | 3 - 1 | İzmirspor |

THY v Arçelik
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| THY | 0 - 3 | Arçelik |
Andorra CF

FC Andorra ve Andorra millî futbol takımı ile karıştırılmamalıdır.
Andorra Club de Fútbol, Aragon özerk topluluğunda Andorra, Teruel merkezli bir İspanyol futbol takımıdır . 1957'de kurulan, 3.000 koltuk kapasiteli Estadio Juan Antonio Endeiza'da iç saha maçlarını onayan ve Tercera Federación'da mücadele eden futbol kulübüdür.
Tarih > Kulüp isimleri

Calvo Sotelo Andorra – (1957–73)
Endesa Andorra – (1973–2001)
Andorra CF – (2001–)
Başarılar

Tercera División
Ünlü oyuncular

Alberto Belsué
Jesús Seba
Txiki
Goran Drulić
Tümler açılar

90 derecelik toplam oluşturan bir tümler açı çifti.
Tümler açılar, toplamlarının ölçüsü 90° olan açıları ifade eden geometri terimi. Eğer birbirinin tümleri iki açı komşu, köşeleri ve sadece bir kolları ortak ise dış kolları dik açı oluşturur.
Öklid geometrisinde bir dik üçgenin iki dar açısı daima tümlerdir. Çünkü üçgenin iç açıları toplamı 180 derece ve dik üçgenin diğer açısı 90 derecedir.
Trigonometrik özellikler

Bir açının sinüsü, tümlerinin kosinüsüne eşittir. Dolayısıyla, eğer A ile B açıları tümlerse,  sin^{2}A+sin^{2}B=1 ve  cos^{2}A+cos^{2}B=1 olur.
Bir açının tanjantı, tümlerinin kotanjantına eşittir. Tümler açıların tanjantı birbirinin çarpma işlemine göre tersidir.
Bir açının sekantı, tümlerinin kosekantına eşittir.
Epigeal çimlenme

Epigeal çimlenme çift çenekli bitkilere özgü bir çimlenme türüdür.
Fasulye ve çam tohumlarında görülen bir durumdur. Çimlenme esnasında büyüme noktalarına besin desteği sağlamaya devam eden kotiledonlar toprak üstüne doğru yükselirler. Kökün yerleşmesi esnasında hipokotin bir kavis şeklinde toprağı delip çıkarak uzar. Böylece, kotiledonları ve plumulayı topraktan yukarı doğru iter ve onları havada tutar. Daha sonra kotiledonlar açılır, pulumula büyümeye devam eder ve içi boşalan kotiledonlar kuruyarak yere düşer.
Abdulrazak Gurnah

| Abdulrazak Gurnah |
| --- | --- |
2023'te Gurnah
Doğum: 20 Aralık 1948 (75 yaşında) Zanzibar Sultanlığı
Meslek: Yazar
Eğitim: Canterbury Christ Church Üniversitesi Kent Üniversitesi
Tür: Roman
Önemli ödülleri: Nobel Edebiyat Ödülü   (2021)                   

Abdulrazak Gurnah (d. 20 Aralık 1948), Zanzibar doğumlu Tanzanyalı yazar ve edebiyatçı. Gurnah, "kültürler ve kıtalar arasındaki körfezde sömürgeciliğin etkilerine ve mültecinin kaderine nüfuz etmesinden" dolayı 2021 Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü. Gurnah, 1986'da Wole Soyinka'dan bu yana Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk siyah Afrikalı yazar oldu.
Biyografisi

Abdulrazak Gurnah 20 Aralık 1948'de bugün Tanzanya sınırları içerisinde kalan Zanzibar Sultanlığı'nda doğdu. 1960'larda Zanzibar Devrimi sırasında İngiltere'ye yerleşti. Ana dili Svahili olmasına rağmen İngilizce eserler yazdı. İlköğrenimini İngiliz okullarında tamamladı, çocukluğunda gittiği Kuran kursunda Arapça öğrendi. Gençliğinde Zanzibar Ayaklanması’na (1964) ve sonrasında kurulan sosyalist rejimin çalkantılı yıllarına tanıklık etti. Tanzanya'da Arap kökenli vatandaşlara yönelik baskı ve zulüm yüzünden ülkesini terk etmek zorunda kaldı, 1984'e kadar Zanzibar'a dönmesi mümkün olmadı. 1968’de İngiltere’ye gitti. Yükseköğrenimini Kent Üniversitesi’nde tamamladı. Doktora tezinde (1982) kolonyal söylemin Doğu Afrika, Karayip ve Hindistan edebiyatındaki izdüşümlerini analiz etti. Postkolonyal edebiyat alanında uzmanlaştı. Gurnah, 1980'den 1983'e kadar Nijerya'daki Bayero Üniversitesi Kano'da ders verdi. Yakın zamanda İngiltere'nin Canterbur şehrindeki Kent Üniversitesi'nde İngiliz ve Sömürge Sonrası Edebiyat Profesörlüğü görevinden emekli oldu.
Romanları

10 roman ve çok sayıda kısa hikâye yazan Gurnah'ın bazı kitapları Müge Günay ve Mehmet Deniz Öcal'ın çevirileriyle Türkçede de yayımlandı. Kur'an sureleri ve Binbir Gece Masalları başta olmak üzere Arap ve Fars şiiri, Gurnah'ın yazın hayatındaki ilk önemli kaynaklar oldu. Gurnah, Shakespeare'den V. S. Naipaul'a kadar İngiliz dili geleneğini de çalışmalarına yansıttı. Bununla birlikte, yerli halkların bakış açısını vurgulamak için sömürgeci bakış açısını yükselterek, bu gelenekten bilinçli olarak uzaklaştı.
İlk romanı Memory of Departure’da (Ayrılışın Hatırası, 1987) Afrika’dageçen gençlik yıllarının ardından ülkeyi terk eden Hassan karakterinin hafızasında yer eden Afrika imgesini postkolonyal dönemin kimlik sorunları ışığında inceledi.
İkinci romanı Pilgrim’s Way (Hac Yolu, 1988) başlığını Winchester’ı Canterbury’deki Thomas Beckett mabedine bağlayan yoldan alır. Daha iyi bir yaşam umuduyla İngiltere’ye gelen Tanzanyalı Davud, karşılaştığı göçmen karşıtı tutumlardan dolayı paranoyak bir benlik geliştirir ve çareyi Tanzanya’daki geçmişini tamamen silmekte arar.
Dottie(1990), Dottie Badoara Fatma Balfour karakteri üzerinden benzer bir yabancılaşma sorununu tartışır. Fatma Balfour’un melez kimliği, ırk ve etnisite sorununun göçmen ve sürgün karakterler üzerindeki travmatik etkilerinin yakıcı bir simgesidir.
Cennet’te (1994) Gurnah, Yakup’un oğlu Yusuf’un Kuran’da anlatılan hikâyesini 1900-1914 arası Doğu Afrika’ya uyarlar. Kolonyal söylemin Afrika’ya dair klişelerini kölelik, tarihin çarpıtılması, İslâmofobi gibi meseleler üstünden tartışırken Yusuf’un bireysel hikâyesi bir yandan kolonyalizmin bir yandan da despotizmin eleştirisine açılan ikili bir işlev görür.
By the Sea (Deniz Kenarında, 2001), emperyal pedagojinin Afrika’nın yerli gelenekleriyle karşılaşmasının doğurduğu verimli paradoksları konu eder. Salih Ömer, Kuran eğitimi almaktan duyduğu geleneksel kıvanç ile kolonyal eğitimin kazandırdığı dünya bilgisi arasında bocalarken yeni Afrika’nın çelişkileri ete kemiğe bürünür.
Son Hediye (2011), 1996’da yayımlanan Sessizliğe Hayranlık’la (2018) birlikte bir nehir roman anlatısıdır. Sessizliğe Hayranlık’ın isimsiz anlatıcısı ülkesini terk eden bir Zanzibarlı muhaliftir; Britanya’ya yerleşip evlendikten sonra öğretmenlik yapar. Hayatının en istikrarlı görünen döneminde bireysel tarihini yazmaya karar verdiğinde, hiç de istikrarlı olmayan, kayıp ve kırılgan bir bastırılmış benlikle yüzleşmek zorunda kalır. Son Hediye’de ise Gurnah, bu isimsiz anlatıcısının hikâyesini kültürel farklılıkları, belleğe kazınmış tarifsiz acıları kateden bir anlatıya kavuşturur. Gurnah’ın hakikat anlayışı, gerek kolonyal dönemin karamsar ve toptancı tasvirlerini gerekse anavatan-memleket şovenizmlerini reddeden sahici bir arayışa dayanır.
Gurnah 2017'de Gravel Heart (Çakıl Kalp) isimli romanını yazdı.
Son romanı  Afterlives (Ölümden Sonraki Hayatlar) İngiltere'de 2020'de yayımlandı.
Gurnah, romanları dışında, Salman Rüşdi, Anthony Burgess, Joseph Conrad, V. S. Naipaul, Zoe Vicomb gibi yazarlar üstüne edebiyat eleştirileri yazdı, kitaplar hazırladı.
Eserleri Türkçeye İletişim Yayınları tarafından kazandırılmaktadır.
Temalar

Gurnah'ın eserlerinin çoğu Doğu Afrika kıyılarında geçer ve romanlarının kahramanlarından biri hariç hepsi Zanzibar'da doğmuştur. Edebiyat eleştirmeni Bruce King, Gurnah'ın romanlarının Doğu Afrikalı kahramanları daha geniş uluslararası bağlamlarına yerleştirdiğini ve Gurnah'ın kurgusunda "Afrikalıların her zaman daha büyük, değişen dünyanın bir parçası olduğunu" gözlemlediğini ileri sürer.  King'e göre, Gurnah'ın karakterleri genellikle köksüz, yabancılaşmış, istenmeyen ve bu nedenle kırgın kurbanlardır veya kendilerini böyle hissederler." Felicity Hand, Gurnah'ın romanlarının "göçten kaynaklanan yabancılaşma ve yalnızlık ve parçalanmış kimlikler ve 'ev'in anlamı hakkında doğurduğu ruh arama soruları" ile ilgili olduğunu öne sürer. Gurnah'ın karakterlerinin göç ettikleri yeni ve yabancı ülkede başarılı olamadıklarını, ancak başarısızlıklarını ironi ve mizah kullanarak göğüslediklerini gözlemler.
Ödülleri

Gurnah 1994 yılında Man Booker Ödülü'ne aday gösterildi. 2001 yılında da Los Angeles Times Kitap Ödülü'ne layık görüldü. 2006 yılında Royal Society of Literature Derneği'nin bir üyesi seçildi. 2007'de By the Sea adlı romanıyla Fransa'da RFI Witness of the World ödülünü kazandı.
Ödülleri > Nobel Edebiyat Ödülü

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, 7 Ekim 2021'de Nobel Edebiyat Ödülü'nün Abdulrazak Gurnah'a verildiğini açıkladı. Nobel Komitesi kararını açıklarken Gurnah'ı, "Kültürler ve kıtalar arasında sömürgeciliğin etkilerine ve mültecilerin kaderine yönelik tavizsiz ve merhametli tavrı" nedeniyle övdü ve şunları kaydetti: "Gurnah'nın gerçeğe olan bağlılığı ve basitleştirmeden kaçınması dikkat çekicidir. Basmakalıp betimlemelerden uzak duran Gurnah'ın romanları gözlerimizi, dünyanın başka yerlerinde, insanların pek de aşina olmadığı, kültürel olarak çeşitlendirilmiş bir Doğu Afrika'ya bakmamızı sağlıyor."
Abhazya Ermenileri

| Toplam nüfus |
| --- | --- |
41,907 (2011) 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
Sohum, Gulripş, Gagra
Diller
Ermenice
Din
Ermeni Apostolik Kilisesi
İlgili etnik gruplar
Gürcistan Ermenileri
Abhazya Ermenileri, Abhazya'da Abhazlardan sonra gelen en büyük ikinci etnik gruptur. Ermeniler 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında Abhazya'ya yerleştiler ve şu anda Sohum, Gulripş ve Gagra ilçelerinde toplam 242.862'den yaklaşık 42.000'i ile Abhaz nüfusunun %20'sini oluşturan en büyük etnik gruptur.
Tarihi

Orta Çağ'da Abhazya'da birkaç Ermeni yaşamış olmasına rağmen, Abhazya'ya büyük bir Ermeni göçü, 19. yüzyılın sonlarında, Rusların ayaklanmasına yönelik baskılarının ardından Müslüman kökenli Abhazların çoğunun Osmanlı İmparatorluğu'na göçü nedeniyle Abhazya'nın çoğunun nüfuslarının azalmasıyla başladı. Abhazya'da; aynı zamanda Türkiye'de Ermeni karşıtı pogromlar başladı ve Babıali'nin Ermeni tebaasına karşı tutumu giderek daha acımasız hale geldi. 1910'larda Ermeni Soykırımından kaçan Ermeniler Abhazya'ya geldi.
1992-1993 Abhazya Savaşı sırasında Ermenilerin çoğu uzun süre tarafsız kaldı, ancak Gürcülerin yerleşim yerlerine yönelik saldırıları arttıkça, Abhazları desteklemeyi tercih ettiler. Ermeniler Abhaz ordusunun dörtte birini oluşturuyordu; 20 Ermeni'ye Abhaz Kahramanı unvanı verildi ve 242 kişi savaşta öldürüldü. Savaştan sonra Ermeni nüfusu, ekonomik zorluklar nedeniyle birçok Ermeninin (özellikle Rusya ve Ermenistan için) ülkeyi terk etmesiyle azaldı.
Din

Ermeni Apostolik Kilisesi, Ermenilerin çoğuna dini olarak rehberlik ediyor.
TRT GAP

| TRT Gap>  |
| --- | --- |
Tam adı: Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Güneydoğu Anadolu Projesi Televizyonu
Kuruluş: 2 Ekim 1989 (TRT 2) 1 Şubat 2001 (TRT 3)
Sahibi: Türkiye Radyo Televizyon Kurumu
Görüntü formatı: 16:9
Ülke:  Türkiye
Dili: Türkçe
Yayın alanı: Türkiye
İştirakler: TRT GAP Radyosu
Genel merkez: Ankara
Eski adı: TV-Gap (1989-1992)
Bölünme: TRT 3 (2001-2015) TRT 2 (1989-2001)
Kardeş kanal(lar): TRT 1 HD   TRT 2 HD   TRT 3 HD   TRT Türk HD   TRT Haber HD   TRT Spor HD   TRT Çocuk HD   TRT Müzik HD   TRT Belgesel HD   TRT World HD   TRT Avaz HD   TRT Kurdî HD   TRT al Arabiya HD   TRT Diyanet HD   TRT 4K UHD   TBMM TV
Dönüşümlü isimleri: TRT 3 (2001-2015) TRT 2 (1989-2001)
TRT GAP, Güneydoğu Anadolu Projesi için kurulan Türk televizyonlarının ilk dönüşümlü kanalıdır. TRT tarafından 1989 yılında kültür ağırlıklı bir kanal olarak kurulmuştur. Sonradan tarım programlarına da yer vermiştir. 2001 yılına kadar TRT 2'nin gündüz kuşağında yer alan kanal, 2001'den 2015'e kadar TRT 3 ile dönüşümlü yayın yapmıştır. Bu Toprağın Sesi, TRT GAP'ın yayın hayatına başladığından beri devam eden bir programdı. Eskiden 08:00-10:00 arası 2 saat boyunca yayın yapıyordu. 2015'e kadar 05:59-06:59 arası bir saat yayın yapmıştır.
Logolar

1995-1998
2001 - Şubat 2005
Şubat 2005 - 2009  tarihinde kullanılan logo.
2009 - 8 Aralık 2014
8 Aralık 2014 - Günümüz arasında kullanan logo.
Uzungöl

Başlığın diğer anlamları için Uzungöl (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Uzungöl |
| --- | --- |


Havza
Konum: Çaykara, Trabzon, Türkiye
Koordinatlar: 40°37′9″K 40°17′41″D﻿ / ﻿40.61917°K 40.29472°D﻿ / 40.61917; 40.29472
Ada(lar): 1
Yerleşim(ler) (sahil): Uzungöl
Genel bilgiler
Akarsu (giden): Solaklı Deresi
Göl türü: Heyelan set gölü
Uzunluk: 1.000 m (3.300 ft)
Genişlik: 500 m (1.600 ft)
Yüzölçümü: 5 km2 (1,9 sq mi)
En derin noktası: 15 m (49 ft)
Kıyı uzunluğu: 7 km (4,3 mi)
Yüzey rakımı: 1.200 m (3.900 ft)
Wikimedia Commons
Uzungöl (Türkiye)
Uzungöl, Türkiye'nin Trabzon ilinde yer alan bir heyelan set gölüdür. Çaykara ilçesinin Uzungöl Mahallesi'nde bulunur. Yamaçlardan düşen kayaların, Haldizen deresinin önünü kapatmasıyla oluşmuştur. Uzunluğu 1.000 m, genişliği 500 m, alanı 500.000 ha olan gölün en derin yeri 15 m'dir. 2004 yılında DSİ'nin gölde gerçekleştirdiği rusubat temizliği sonucunda göl alanı %67 büyümüştür. Uzungöl, 3 Ekim 1989'da ilan edilen Uzungöl Tabiat Parkı'nın bir parçasıdır.
Çağdaş, Şahinbey

| Çağdaş |
| --- | --- |
Mahalle

 ÇağdaşÇağdaş'ın Gaziantep'teki konumu 
 Mahallenin haritadaki yeri
 Gaziantep ilinin Türkiye'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Gaziantep
İlçe: Şahinbey
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2019): 14.010
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 342
İl plaka kodu: 27
Posta kodu: 27070
Çağdaş, Gaziantep ilinin Şahinbey ilçesine bağlı bir mahalledir.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2022 | 16.457 |  |
| 2021 | 15.890 |  |
| 2020 | 14.760 |  |
| 2019 | 14.010 |  |
| 2018 | 13.370 |  |
| 2017 | 13.333 |  |
| 2016 | 13.117 |  |
| 2015 | 12.846 |  |
| 2014 | 12.478 |  |
| 2013 | 12.190 |  |
| 2012 | 11.556 |  |
| 2011 | 11.082 |  |
| 2010 | 10.457 |  |
| 2009 | 9.742 |  |
| 2008 | 9.291 |  |
| 2007 | 8.874 |  |
Çimlenme

Henüz 3 günlük olan ayçiçeği fideciği.

Çimlenme, tohumda bulunan embriyonun uygun şartlar bulunca gelişerek ana bitkiye benzer bitkiyi vermek üzere tohumdan çıkarak serbest hale geçmesine denir.
Çimlenme olayı, tohumda büyümenin başlaması ve yedek besin maddelerinin embriyo büyümesinde kullanılmak üzere hareketli hale geçmesi olaylarını içine alan birçok karışık biyokimyasal ve fizyolojik değişiklikler serisinden ibarettir.
Çimlenme sırasında meydana gelen bu olaylar serisinin başında, suyun tohum tarafından emilmesi gelir. Tohum kabuğu yumuşadıkça ve protoplazma sulandıkça, çoklukla tohum şişer ve bazen kabuğu çatlatır. Suyun alınmasını, enzim faaliyetinin ve oksijen alımıyla ölçülen solunumun artışı izler. Bu faaliyetlerden sonra hücreler büyür ve kökçük tohum kabuğundan çıkar. Bu olaylar çimlenmenin başlaması ile birlikte giden olaylardır.
Çimlenmenin devamı için, suda erimez haldeki kompleks maddelerin enzim faaliyetiyle basit, eriyebilir maddeler haline geçmesi ve büyüme noktalarına taşınması gerekir; buralarda bu maddeler büyümede gerekli olan enerjiyi sağlamak için kullanılırlar veya yeni hücre yapı maddesi haline dönüştürülürler. Çöğür (tohumdan çıkan fidan), büyüme konilerinde hücrelerin bilinen bölünme, genişleyip büyüme ve farklılaşma olaylarıyla büyümeğe başlar. Çöğür, yapraktan yeterli olarak fotosentez yapıncaya kadar, gelişmesi için tohumdaki yedek maddelere muhtaçtır.
Özet olarak, çimlenme, aşağıdaki sıraya göre meydana gelir:
Suyun emilmesi,
Enzim ve solunum faaliyeti,
Yedek besin maddelerinin basit ve eriyebilir hale geçmesi,
Bunların nakli,
Özümlenmesi,
Büyüme.
Çimlenme ilerledikçe çöğürün yapısı kısa zamanda belli olur. Embriyo, üzerinde bir veya daha fazla çanak yaprağı (kotiledon) taşıyan bir hipokotil kök ekseninden ibarettir. Kökün (radide) büyüme noktası, hipokotil kök ekseninin alt ucundan çıkar. Sürgünün (plumule) büyüme noktası, hipokotil kök ekseninin öteki ucunda, çenek yaprakların üstündedir. Çöğürün gövdesi, çanak yaprakların altı (hipokotil) ve üstü (epikotil) olmak üzere iki kısma ayrılır. Pratikte epikotil ve plümül terimleri çoklukla biribirleri yerine kullanılır.
Çöğürün başlangıçtaki büyümesi iki şekilde olur. Birinci tipte (epigeal çimlenme), hipokotil uzar ve toprak üstüne çenek yaprakları çıkarır, ikinci tipte (hipogeous çimlenme), hipokotilin uzaması çenek yaprakları toprak üstüne çıkarmaz, yalnız epikotil dışarı çıkar.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  NDL: 00563028