stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Rize'deki akarsular listesi
I

Işıklı Deresi veya Konak Deresi (Lazca: Ğere Deresi veya Gare Deresi), Ardeşen ilçesinde bulunan ve Karadeniz'e akan bir ırmaktır. Adını bulunduğu mahalle olan Işıklı'dan almıştır. Dere, sportif olta balıkçılığı yapılmasına müsaittir.
İ

İslahiye Deresi
İyidere Deresi veya İkizdere Çayı (Eski Yunanca adı: Kalapotamos), İyidere, Kalkandere ve İkizdere ilçeleri ile Trabzon ilinin Of ve Hayrat ilçelerinin arasından geçen ve Karadeniz'e akan bir nehirdir. Rize ilindeki en uzun akarsudur. Ortalama debisi 28,35m³/s'dir.
K

Kaçkar Deresi, Çingit, Mermanat ve Açaba köylerinin kullandığı Aşağı ve Yukarı Kaçkar yaylalarının bulunduğu Kaçkar Vadisi'nde yer alır. Kaçkar Altıparmak Dağları'nın eteklerinden başlayan ve Kaçkar Vadisi boyunca akan Kaçkar (Tar) deresi 15 km sonunda Fırtına Deresi'ne kavuşur. Kaçkar Deresi'nin Fırtına Deresi'ne kavuşmasına 2 km mesafede yer alan Kaçkar (Tar) Şelalesi her yıl birçok turist tarafından ziyaret edilmektedir.
Kale Deresi
Kantarlı Deresi
Katarahte Deresi, Güneysu'daki bir akarsu.
Katır Deresi, Güneysu'da 1.88 km uzunluğundaki akarsu.
Kırağın Irmağı, Kalkandere'nin Taşçılar mahallesinden geçen bir akarsu.
M

Melez Dere, İkizdere'deki bir akarsu.
Melivor Dere, Hala Deresi'nin bir kolu.
Melyat Deresi veya Venek Deresi, Pazar ve Çayeli ilçelerini ayıran ve Karadenize akan bir nehirdir.
Meşedağı Deresi
Minder Deresi, Güneysu'daki bir akarsu.
Modaçar Deresi, Pazar ilçesinde bulunan ve Karadeniz'e akan bir nehirdir. Nehirde sportif olta balıkçılığı yapılabilmektedir. Modaçar Deresi, Handağ, Büyükdere, Parago, Melmonat, Lorut, Han, Değirmen, Kolmaca, Tezir, Çinkit ve Tomas dereleri tarafından beslenmektedir.
Müftü Deresi, Merkez ilçedeki akarsu.
O

Orta Dere
Oce Deresi veya Yeniyol Deresi, Ardeşen'in Yeniyol ve Şenyurt köylerini ayıran ve Karadenize akan bir deredir.
P

Paçva Deresi, Fındıklı'daki akarsu
Paşacur Deresi, Taşlıdere Deresi'ne katılan akarsu
Paşakuyu Deresi, Merkez ilçedeki akarsu
Pataklık Deresi
Peribol Deresi, Dalyan Deresi olarak da bilinir. Merkez ilçede.
S

Sabuncular Deresi, Senoz Deresi veya Büyükdere Deresi, Çayeli ilçesinde bulunan ve Karadenize akan bir nehirdir. Kuzeye doğru akan nehrin kaynağının denizden yüksekliği yaklaşık 3000 metredir ve nehrin uzunluğu yaklaşık 46 kilometredir. Nehrin yatak eğimi %65'tir ve kaynağı Tekfur Tepesidir.
Selazur, Fındıklı'nın Derbent köyündeki saniyede 7.5 litre sarfiyatlı akarsu. Günümüzde Sümer, Saat, Derbent köylerine içme suyu sağlamaktadır.
Solarez Deresi, Fındıklı'da Çağlayan Deresi vadisindeki bir akarsu. Birinci derece doğal sit alanıdır.
Sümer Deresi (Lazca: Sumle Deresi veya Sümle Deresi), Fındıklı ilçesinde bulunan ve Karadeniz'e akan bir nehirdir. Nehrin ilçe merkezine uzaklığı 6 kilometredir. Fındıklı'nın doğusundan Karadeniz'e akan nehrin kaynağı, Artvin ilinin Arhavi ilçesindeki dağlardır. Nehir, Sümer ve Derbent köylerinden geçmektedir. Nehirde balık avcılığı tamamen yasaklanmıştır.
Sahur Deresi (veya Katah Deresi), Rize merkez ilçesinin içinden geçen bir nehirdir. Adını Düzköy köyünün eski adı olan Saxur'dan alır.
Ş

Şairler Deresi, Hayva Deresi veya Yamaç Dere, Çayeli ilçesinde bulunan ve Karadeniz'e akan bir nehirdir. Nehrin uzunluğu 15 kilometredir. Kaynağı Isırlık Tepeleri olan nehir, kuzeydoğu yönüne doğru akar. Çayeli'nin batısından Karadeniz'e dökülür. Dere üzerinde Ağaran Şelalesi bulunmaktadır. Nehirde sportif olta balıkçılığı yapılabilmektedir. Üzerine Şairler 1 Köprüsü, Şairler 2 Köprüsü, Şairler 3 Köprüsü ve Şairler 4 Köprüsü inşa edilmiştir.
T

Tar Deresi, Hala Deresi'nin kolu.
Taşlıdere, Salaha Deresi, Askoroz Deresi veya Askoros Deresi, Merkez ilçesinde bulunan ve Karadenize akan bir nehirdir. Rize il merkezinin 5 kilometre doğusunda kalmaktadır. Nehrin uzunluğu yaklaşık 34 kilometredir.
Tsaribaçxuri (ǯaribaçxuri), Çamlıhemşin'e bağlı Koçdüzü Yaylası'ndaki bir kayanın altından doğan bir deredir. Tsari Lazcada "su" veya "akarsu", baçxuri ise "gümüş" anlamına gelmektedir. Dere, Zuğa Buzul Gölü'ne dökülür.
Tersane Deresi, Derepazarı'ndaki akarsu.
Tunca Deresi veya Tunça Deresi (Lazca:Dutxe Deresi), Ardeşen ilçesinde bulunan ve Durak Dere'ye bağlanan bir nehirdir. Nehrin kaynağının denizden yüksekliği 1043 metredir. İsmini bulunduğu belde Tunca'dan almaktadır. Nehirde sportif olta balıkçılığı yapılabilmektedir. Nehre, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen 'Doğal Alabalık Üretilmesi ve Orman İçi Suların Balıklandırılması Projesi' kapsamında yavru alabalık salınımı yapılmıştır.
Turcat Deresi veya Türcat Deresi, Taşlıdere Deresi'ne katılan akarsu.
V

Veli Deresi, İyidere'deki akarsu.
Y

Yeniköy Deresi, Ardeşen'deki akarsu.
Dolana Deresi
Durak Dere'den görünüm
Kaçkar Deresi
Beyoğlu'ndan geçen ulaşım hatları

Beyoğlu'ndan geçen ulaşım hatları;
İETT Otobüsleri

25G Sarıyer - Taksim
27E Şirintepe - Kabataş
27SE Seyrantepe - Kabataş
29C Tarabyaüstü - Kabataş
29D Ferahevler - Kabataş
32T Cevatpaşa - Taksim (Harbiye)
35C Kocamustafapaşa - Taksim (Harbiye)
36T Cebeci - Taksim (Harbiye)
37T Çırçır Metro - Taksim
38KT Karadeniz Mahallesi - Taksim
38T Yeni Mahalle Metro - Taksim (Harbiye)
40 Rumeli Feneri/Garipçe - Taksim
40T İstinye Dereiçi - Taksim
42T Bahçeköy - Taksim
41E Ayazağa - Kabataş
43R Rumeli Hisarüstü - Kabataş
48N Emniyettepe - Taksim
48T Hamidiye Mahallesi - Taksim
49T Yeşilpınar - Taksim
50N Alibeyköy Metro - Taksim (Harbiye)
50T Alibeyköy Metro - Taksim
54Ç Çıksalın - Taksim
54HŞ Hasköy - Şişli
54HT Hasköy - Taksim (Harbiye)
54K Hasköy/Kulaksız - Taksim
54KT Kaptanpaşa/Dolapdere - Taksim
54ÖR Örnektepe - Taksim
54P Piyalepaşa Mahallesi - Taksim
55T Gaziosmanpaşa - Taksim (Harbiye)
58A Poligon Mahallesi/Reşitpaşa - Kabataş
58N Fatih Sultan Mehmet - Kabataş
58S Levazım Mahallesi - Kabataş
58UL Ulus Mahallesi - Kabataş
62 Kağıthane/Gültepe - Kabataş
63 Kağıthane/Çeliktepe - Kabataş
71T Ataköy - Taksim (Harbiye)
72T Yeşilköy - Taksim (Harbiye)
72YT Yeşilköy - Taksim (Harbiye)
73 Yenibosna Metro - Taksim (Harbiye)
73F Florya - Taksim (Harbiye)
76D Bahçeşehir/Esenyurt- Taksim
77Ç Çıksalın - Eminönü
79T Kayabaşı Kiptaş - Taksim
80T Kazlıçeşme - Taksim
85T Esenler Metro - Taksim (Harbiye)
87 Topkapı/Edirnekapı - Taksim (Harbiye)
89C Metrokent - Taksim (Harbiye)
89T K.S.S.Hastanesi/Atakent Mahallesi - Taksim (Harbiye)
92T Bağcılar Devlet Hastanesi - Taksim (Harbiye)
93T Zeytinburnu - Taksim (Harbiye)
97BT Kocasinan İtfaiye - Taksim (Harbiye)
97T Basınsitesi - Taksim (Harbiye)
129T Bostancı - Taksim
145M Yeşilkent/Beykent - Taksim
145T Beylikdüzü - Taksim
256 Yeditepe Üniversitesi/Ataşehir - Taksim
559C Rumeli Hisarüstü - Taksim
DT1 Ortaköy Dereboyu - Taksim
DT2 Ortaköy Dereboyu - Taksim
E-56 Ispartakule/Bizimevler - Taksim
E-59 Boğazköy/Bahçeşehir - Taksim
EM1 Eminönü - Kulaksız
EM2 Eminönü - Kulaksız
Metrobüs

Metrobüs (Sadece Halıcıoğlu Metrobüs İstasyonu)
Raylı Sistem

Yenikapı - Hacıosman (Haliç ile Taksim arası)
Kabataş - Mahmutbey (Sadece Kabataş) - İnşa halinde
Kabataş - Bağcılar (Kabataş ile Karaköy arası)
Taksim - Tünel
Taksim - Kabataş
Karaköy - Beyoğlu
Deniz Ulaşımı

Kasımpaşa - Kadıköy
Kasımpaşa - Kadıköy - Fatih - Hasköy - Sütlüce - Eyüpsultan
Beşiktaş - Kabataş - Karaköy - Kasımpaşa - Hasköy - Sütlüce - Eyüpsultan
Minibüs Hatları
Beşiktaş - Taksim
Beşiktaş - Taksim
Taksim - Yeşilköy
Taksim - Florya
Taksim - Yenibosna
Taksim - Cevizlibağ
Taksim - Topkapı
Taksim - Aksaray
Taksim - Kocamustafapaşa
Kadıköy - Taksim
Bostancı - Taksim
Teşvikiye - Taksim
Kadıköy - Acıbadem - Taksim
Şişhane - Şişli
Şişhane - Yunus Emre Mahallesi
Şişhane - Vialand AVM
Şişhane - İmar Blokları
Afganistan Devrimci Kadın Birliği

| Afganistan Devrimci Kadın Birliği جمعیت انقلابی زنان افغانستان |
| --- | --- |
Afganistan Devrimci Kadın Birliği'nin logosu
Kısaltma: RAWA
Kuruluş: 1977
Kurucu: Meena Keshwar Kamal
Kuruluş yeri: Kâbil, Afganistan
Resmî site: rawa.org
Afganistan Devrimci Kadın Birliği veya kısaca RAWA (Farsça: جمعیت انقلابی زنان افغانستان), İngilizce: Revolutionary Association of the Women of Afghanistan), 1977 yılında  Afganistan’ın başkenti olan Kâbil’de Meena Keshwar Kamal liderliğinde kurulmuştur. RAWA, feminist, köktendincilik karşıtı, seküler demokrasi için çalışan ve laiklik yanlısı bir organizasyondur.
Amacı

Meena Keshwar Kamal, ifade özgürlüğü ve siyasi faaliyetler yürütme hakkını kazanmak için 1977 yılında RAWA’nın temelini atmıştır. RAWA, kurulduğu günden bu yana Afganistan’ın yoksul ve susturulmuş kadınlarının sesini duyurmak için mücadele etmektedir. RAWA, Afgan kadınlarına hak ve potansiyelleri konusunda sosyal ve siyasi farkındalık kazandırmayı hedeflemektedir. İnsan hakları ve sosyal adaletin sağlanması için varlığını sürdüren, Afgan kadınlarının bağımsız siyasi/sosyal örgütü olarak bilinen RAWA’nın Sovyetler Birliği’nin Afganistan’ı işgal ettiği dönemdeki öncelikli amacı, demokrasi mücadeleleri ve kadınların eğitimle bilinçlendirilmesi yönünde olmuştur. Dinî fundamentalistlerin ve aşırı köktendinci Taliban’ın kadın karşıtı ve şovenist yönelimi, 1992 yılında Sovyet yanlısı kukla rejiminin devrilmesinden bu yana RAWA’nın siyasi mücadelesinin odak noktasını oluşturmuştur. Taliban döneminde bir taraftan Pakistan sınırındaki mülteciler için açtığı okullar ve Afganistan içinde evlerde verdiği gizli kurslarla modern eğitim faaliyetini yürütürken, diğer taraftan Taliban yönetiminin insanlık dışı uygulamalarını dünyaya duyurmaya çalışmıştır. RAWA, daha sonraki dönemde Kuzey İttifakı olarak adlandırılan mücahitlerin gelmesi ile 60 bin kişinin katledilmesi üzerine bu vahşeti ve kadınlara yapılanları dünyaya duyurmaya çalışmıştır. RAWA misyonunu “bağımsız, özgür, demokratik ve laik bir Afganistan’ın kurulması için mücadele etmek” olarak ifade etmektedir.
RAWA'nın Gizliliği

RAWA'nın kadın üyeleri, açık bir tavır aldıkları Taliban ve diğer anti-seküler gruplar tarafından gelebilecek saldırılara karşı önlem olarak takma adlar kullanıyorlar. Dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar faaliyetlerini tanıtırken yüzlerinin görüntülenmesine ve kimliklerinin deşifre edilmesine izin vermiyorlar.
Taliban Dönemi Afganistan'ında Kadın

Afganistan'da 1992'de iktidara radikal dincilerin gelmesiyle, kadınların sahip olduğu sosyal, ekonomik ve kültürel haklar bakımından çok daha geriye gidilen bir dönem başlamıştır. Sonrasında 1996-2001 yılları arasında iktidarda kalan Taliban, kadınları kamu alanlarından yasaklayarak eğitime ve istihdama olan erişimlerini de kesmiştir. Kısacası kadına ve kadın haklarına bir nevi sansür gelmiştir. Taliban'ın ülkeyi şeriatla yönettiği dönemde, politik olarak devlet mekanizmalarının işlememesi ve uygulamaya konulan yasalar kadın haklarının ihlaline neden olmuş ve kadınlara uygulanan baskıyı arttırmıştır. Bu kapsamda bir kadının yanında aileden bir erkek olmadan dışarı çıkması ve erkek doktora muayene olması dahi yasaklanmıştır. Kadınların başlarından ayakuçlarına kadar bedenlerini örten burka adı verilen bir tür çarşaf giyinmeleri istenmiştir. Taliban yönetimi döneminde, ülkedeki okullar yakılarak kızların eğitime erişimleri engellenmiştir. Taliban yanlısı gruplar tarafından kız öğrencilere ve öğretmenlere çeşitli saldırılar düzenlenmiş, kadın hakları savunucuları tehdit edilerek sindirilmiş ve birçok kadın katledilmiştir. Taliban dönemi Afganistan'ında adalet, hukuk düzeni ve özgürlükler konusunda büyük ölçekte ihlaller gerçekleşmiştir.
Taliban’ın, kadınları kamusal alanda yüzlerini açtıkları gerekçesiyle dövmesi
Yeniçağa Gölü

| Yeniçağa Gölü |
| --- | --- |


Havza
Konum: Yeniçağa, Bolu, Türkiye
Koordinatlar: 40°46′48″K 32°1′32″D﻿ / ﻿40.78000°K 32.02556°D﻿ / 40.78000; 32.02556
Yerleşim(ler) (sahil): Yeniçağa
Genel bilgiler
Akarsu (giden): Kapalı havza
Göl türü: Tektonik göl
Uzunluk: 7 km (4,3 mi)
Genişlik: 2,5 km (1,6 mi)
Ortalama derinlik: 5 m (16 ft)
En derin noktası: 11 m (36 ft)
Özellikler: Sulak alan
Wikimedia Commons
Yeniçağa Gölü (Türkiye)
Yeniçağa Gölü, Bolu ili, Yeniçağa ilçesinin yakınındaki tektonik göl. Gölün oluşumunda Kuzey Anadolu Fay hattı etkilidir. Göl alanı 2,6 km², denizden yüksekliği 989 m'dir. Suları tatlı olan gölün en derin yeri 11 m, otalama derinliği 5 m kadardır. Gölün uzunluğu 7 km, genişliği 2,5 km'dir.
Hidroloji

Gölün su seviyesi yağışlara bağlı olarak mevsimsel olarak değişir. Göl çevresi sazlık ve bataklıktır. Gölün fazla suları Çağa Deresi aracılığıyla Büyüksu çayına aktarılır. Göl 25 km²'lik üçgen şekilli Yeniçağa ovasının içinde yer alır. Göle yakın alanlarda göl etkisiyle oluşmuş turbalıklar yer alır. Doğu, batı ve kuzeybatı yönlerinden gelen küçük dereler göle karışır. Doğudan Deliler, batıdan Kuzuviran deresi göle dökülür. Ovada 9 hm³ yeraltı suyu tespit edilmiştir. Gölde su ürünleri kooperatifi tarafından ticari balık avcılığı yapılmaktadır.
Göl alanı 1954'te sıtmayı önleme, 1969'da taşkınları önleme amacıyla küçültülmüştür. Bu amaçla açılan kanal göl seviyesi fazla düşünce 1990 yılında kapatılmıştır.
Litoloji

Havzanın kuzeyi sedimentlerden, güneyi volkanitlerden oluşur. İki bölümü Kuzey Anadolu Fayı ayırır. Kuzeydeki çökeller daha fazla aşınmış ve alçalmıştır. Çağa depresyonu tektonik nedenler ile Genç kuaterner devrinde oluşmuştur. Göl yüzeyinden 10 m kadar yüksekte KB ve batı yönünde tatlısu-akarsularca oluşturulmuş göl taraçaları bulunur. Kuaterner başında oluşan gölün bugünkünden 2,5-3 kat büyük olduğu tahmin edilmektedir.
Canlı hayatı

Yeniçağa gölünde 100 kadar kuş türü belirlenmiştir. Turnalar ve şah kartal gölde kuluçkaya yatar. Arı şahini, angıt ve balık kartalı göç sırasında göle uğramaktadır. Sazan, kefal, japon sazanı ve mercan balığı gölde avlanan balık türleridir.
Göl çevresi turba oluşumu açısından önemli çayırlıklarla çevrilidir. Koruma kararından sonra zenginleşen çayırlar pek çok hayvan için barınma ve üreme alanıdır. Türkiye'nin en derin kalkerli turbalığı 2 metre ile burada yer alır. 1,2 metreden çıkarılan torf, kaçak olarak derinlerden çıkarılınca bataklar oluşmaya başlamıştır. Yeniçağa ekonomisine katkı sağlayan torf artık çıkarılmamaktadır.
İlçe içinden geçen D.100, yakınlarından geçen TEM otoyolunda günde 40 bin aracın kirliliği önemli bir sorundur. Gölde magnezyum ve çinko gibi kimyasallar belirlenmiştir. Yolların kirliliği yağmur sularıyla göle taşınmaktadır.
Göl kıyısındaki bir ağaç (Kasım 2019)
Finike Ovası

Turunçova'dan Gülmez dağı
Finike Ovası, Teke Yarımadasının güneydoğusunda yer alan ova. Doğu bölümüne Kumluca Ovası, batı bölümüne  Turunçova adı da verilmektedir.Doğu-batı uzunluğu 15 km, kuzey-güney genişliği 5–7 km olan ovanın büyüklüğü 120 km2'dir. Kıyıdan itibaren yüksek ve engebeli yapıya sahip Teke Yarımadası için önemli bir düzlük alandır. Güneyi sınırını Akdeniz'in oluşturduğu kıyı ovasını asıl şekillendiren Bey Dağları'ndan doğan Alakır Çayı ve Akçay akarsularının alüvyonlarıdır.
Finike Ovası'nın kuzeyi, Turunçova'nın doğusunda antik Limyra yerleşkesinin kalıntıları yer alır. Harabeler Toçak Dağı eteklerinde, birikinti konileri üzerinde ve ovada yer alır. Ovadaki yapıların üzeri alüvyonlar ile örtülü iken, yamaçta bulunanlar tahrip olmuştur. Toçak Dağı eteklerinden çıkan karstik kaynakların bataklık haline getirdiği topraklar, suların kanallar içine alınması ile tarıma açılmıştır.
Finike Ovası'nın eğimi oldukça düşüktür. Dağlardan gelen akarsuların oluşturduğu birikinti yelpazeleri bulunur. Ovanın Akdeniz kıyılarında geniş kumsallar yer alır. Kıyı dalgalar, akıntılar ve akarsuların getirdiği alüvyonların etkileri ile şekillenmiştir. Güneybatı rüzgarlarının etkisi ile kumlar iç kesimlere taşınmış, kıyı kumulları oluşmuştur.
Finike Ovasını batıdan Alacadağ ve Gülmez Dağı, kuzeyden Beydağı'nın devamı Toçak Dağı, doğudan Tahtalı Dağı ve devamı olan Sarnıç Dağı tarafından çevrilidir. Ova portakal üretimi ile ünlüdür. Yaklaşık Türkiye üretiminin %10'unu karşılar.
Tatlar (anlam ayrımı)

Tatlar şu anlamlara gelebilir:
Tatlar, Azerbaycan ve Dağıstan'da yaşayan İran halkı.
Tatlar, Kırım Tatarlarının en büyük alt etnik grubu.
Yerleşim yerleri

Tatlar, Altındağ - Ankara ili Altındağ ilçesine bağlı mahalle
Tatlar, Sincan - Ankara ili Sincan ilçesine bağlı mahalle
Tatlar, Gerede - Bolu ili Gerede ilçesine bağlı köy
Tatlar, Bolu - Bolu ili merkez ilçesine bağlı köy
Tatlar, Afşin - Kahramanmaraş ili Afşin ilçesine bağlı mahalle
İstanbul'un isimleri

Çemberlitaş Sütunu veya Konstantin Sütunu 330 yıllarında İmparator I. Konstantin onuruna, Çemberlitaş semtteki tepeye dikilmiş olan anıtsal sütun.
İstanbul'a çağlar boyunca değişik adlar verilmiştir. Bu kent adları, kent tarihinin farklı dönemleriyle ilişkilidir. Bu adlar tarihsel sırayla, Byzantion, Augusta Antonina, Nova Roma, Konstantinopolis, Kostantiniyye, İslambol ve İstanbul'dur. Bunun dışında tarihte Moğollar Çakduryan, Polonlar Kanatorya, Çekler Aylana, Macarlar Vizenduvar olarak adlandırmışlardır.
Tarihi isimleri

Tarih boyunca İstanbul kentine verilen onlarca ad içinde, Türkler tarafından yaygın biçimde benimseneni ve günümüzde kullanılanı İstanbul'dur. Bu adın "eis tin polin" (Yunanca: εις την πόλιν) tamlamasından geldiği sanılmaktadır. Bu tamlama, o dönem Yunancasında "şehirde", "şehrin içinde", "şehiriçi" gibi anlamlara gelmekteydi. Ayrıca halk dilinde "n" ünsüzüne bitişen "p" sesi "b" sesine dönüşüyordu. Bu bağlamda İstanbul adının kökeni pek çok kaynakta bu tamlamayla ilişkilendirilmektedir. MS 2. yüzyıldan kalma Ermeni kaynaklarında da Istanbol ya da Istınbol biçiminde anılan şehir adının, Türkçeye bu şekilde giriş yapmış olması olasıdır. Osmanlı döneminde şehir merkezi için kullanılan adlar çeşitlilik gösterse de vilayet çapında adlandırma hemen hemen sabit kalmıştır. İstanbul kentine ev sahipliği yapan üst idari birimin, şehirle aynı adı taşıması Osmanlı İmparatorluğu döneminden kalma bir uygulamadır. Roma egemenliği altındayken şehrin topraklarının bulunduğu eyalet ise Avrupa Yakasında Trakya (Latince: Tracia, Yunanca: Θράκη); Anadolu Yakası'nda Bitinya (Latince: Bithynia, Yunanca: Βιθυνία) eyaletiydi.
Tarihi isimleri > Bizantion

Plinius'un aktarımına göre şehri bilinen en eski adı Ligos (Grekçe: Λύγκος) olmakla birlikte bu konuda detaylı bilgi yoktur. Sonraları şehir Bizantion (Yunanca: Βυζάντιον) adını almıştır. MÖ 667'de Antik Yunanistan'daki Megara şehir devletinden gelen Dor asıllı Yunan yerleşimciler bugünkü İstanbul üzerinde bir koloni kurdu ve yeni koloniye kralları Byzas veya Byzantas’ın (Yunanca: Βύζας veya Βύζαντας) şerefine Byzantion adını verdiler.
Byzantium, orijinal adı Byzantion olan antik kentin adının 1. yüzyılda, kenti Romalılar ele geçirince, onlar tarafından Latinceleştirilmiş hâlidir.
Tarihi isimleri > Augusta Antonina

Augusta Antonina, miladi 3. yüzyılın başında Roma İmparatoru Septimius Severus′un, oğlu Antonius (sonraki Roma İmparatoru Caracalla) şerefine kente verdiği kısa süreli addır.
Tarihi isimleri > Nova Roma

330 yılında Roma İmparatoru I. Konstantin tarafından kent Roma İmparatorluğu'nun başkenti ilan edilince, kente Latince "Yeni Roma" anlamına gelen Nova Roma (Yunanca: Νέα Ρώμη, Nea Roma) adını koydu ve bu adı teşvik etmeye çalıştıysa da bu ad hiç benimsenmedi.
Tarihi isimleri > Konstantinopolis

Ancak 337 yılında İmparator I. Konstantin'in ölümüyle kentin adı, onun şerefine "Konstantin’in kenti" anlamına gelen Konstantinopolis'e (Yunanca: Κωνσταντινούπολις, Kōnstantinoúpolis, Latinceleştirilmiş: Constantinopolis) çevrildi. Konstantinopolis, Bizans İmparatorluğu boyunca kentin resmi adı olarak kaldı. Ama Konstantinopolis, kentin yerlileri tarafından sadece Yunanca "kent" anlamına gelen (Πόλις, Polis) olarak anılırdı.
1453 yılında Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet önderliğinde Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethinden sonra bile, Konstantinopolis, Batı'da kullanılan en yaygın ad olarak kaldı. İstanbul adı, ancak 1928'de Latin harflerine geçilmesi sonrası Batı dillerinde Konstantinopolis'in yerini almaya başladı.
Tarihi isimleri > Kostantiniyye

Kostantiniyye (Arapça: القسطنطينية, al-Qusṭanṭiniyah, Osmanlı Türkçesi: قسطنطينيه, Kostantiniyye), Konstantinopolis'in Arapça şeklidir ve kentin İslam dünyasında bilinir hâle gelen ve en çok kullanılan adı oldu. Yunancada "Konstantin’in kenti" anlamına gelen Konstantinopolis'in aksine, Kostantiniyye Arapçada "Konstantin’in yeri" anlamına geliyordu.
1453 yılında fetihten sonra, kent Osmanlı İmparatorluğu'nun dördüncü başkenti ilan edildi ve Kostantiniyye Osmanlı İmparatorluğu tarafından kentin resmî adı olarak kullanıldı ve 1923 yılında Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşüne kadar, çoğu zaman bu ad kullanımda kaldı. Örneğin Osmanlı İmparatorluğu ve mahkemeleri, Kostantiniyye'de yayımlanan resmî belgelerin kaynağını belirtmek için, "be-Makam-ı Darü's-Saltanat-ı Kostantiniyyetü'l-Mahrusâtü'l-Mahmiyye" gibi başlıklar kullanılırdı.
Evliya Çelebi'nin Seyahatnâme adlı eserinde de şehir için kullanılan adlardan birisi de "Kostantiniyye"dir.
Ancak, bazı dönemlerde Osmanlı yetkilileri kent için diğer adlardan yanaydı. Hem kent için hem de Osmanlı hükûmetini tanımlamak ve diplomatik yazışmalar için özellikle bu yüceltici adlar eş anlamlı kullanılırdı ve teşvik edilirdi:
Dersaadet (Farsça: Arapça: در سعادت, "Mutluluk Kapısı")
Derâliye (Farsça: Arapça: در عاليه, "Yüce Kapı")
Bâb-ı Âli (Arapça: Arapça: باب عالی, "Yüce Kapı")
Pâyitaht (Farsça: Arapça: پایتخت, "Tahtın Ayağı" veya "Başkent")
Asitane (Farsça: Farsça: آستانه, "Devletin Eşiği").
Tarihi isimleri > İslambol

Tarihte şehir için kullanılan adlar içinde İslambol, dar kullanım alanına sahip olsa da kayıtlarda görülen adlardandır. Evliya Çelebi'nin 17. yüzyıla tarihlenen Seyahatnâme'sinde "Kostantiniyye" adıyla beraber birçok cildinde söz konusu "İslambol" (اسلامبول) kelimesi de kullanılmıştır. Söz konusu seyahatnamede bu ad, diğer adlardan daha yoğun bir kullanıma sahiptir. İstanbul isminin kökeninin İslam ve bol ekine dayandırılması halk etimolojisi örneklerinden biridir ve etimolojik açıdan doğru değildir.