Jeolojik zaman cetveli
Jeolojik zaman tablosu

| Fanerozoyik | Paleozoyik | Kambriyen | Seri 2 | Kat 4 | Atmosferdeki oksijen seviyesi arttıkça Kambriyen Patlaması'nda (fosiller esas olarak bilateryandır) yaşam büyük ölçüde çeşitlenir. Çok sayıda fosil ile birçok modern hayvan şubesi (eklem bacaklılar, yumuşakçalar, halkalı solucanlar, derisidikenliler, hemikordalılar ve kordalılar dahil olmak üzere) ortaya çıkar. Resif oluşturan arkeosiyatan süngerleri başlangıçta bol miktarda bulunur, sonra yok olurlar. Bu süngerlerin yerini stromatolitler alır, ancak bazı hayvanlar mikrobiyal matları delip geçmeye başladığında stromatolitler hızla Agronomi devrimine yenik düşer (diğer bazı hayvanlar da bundan etkilenir). İlk artiyopodlar (trilobitler dahil), priapulit solucanlar, eklemsiz brakiyopodlar (dallı bacaklılar), hiyolitler, bryozoanlar, graptolitler, pentaradyal derisidikenliler (örneğin blastozoanlar, krinozoanlar ve eleuterozoanlar) ve diğer çok sayıda hayvan türü ortaya çıkar. Ediyakaran faunasından birçok türün nesli tükenirken, anomalokaritler baskınlığını korur ve dev birer yırtıcıdırlar. Kabuklular ve yumuşakçalar hızla çeşitlenir. Prokaryotlar, protistler (örneğin delikliler), algler ve mantarlar günümüze kadar varlığını sürdürür. Daha önceki kordalılardan ilk omurgalılar ortaya çıkar. Avustralya kıtasındaki Petermann Orojenezi azalır (550-535 myö). Antarktika'da Ross orojenezi görülür. Avustralya kıtasında ise Delamerian Orojenezi (y. 514-490 myö) görülür. Bazı küçük mikrolevhalar Gondvana'dan ayrıldı. Atmosferdeki CO2 içeriği, günümüz (Holosen) seviyelerinin kabaca 15 katıdır (bugünkü 400 ppm ile karşılaştırıldığında 6000 ppm'e denk gelir). Eklem bacaklılar ve streptofita karada kolonileşmeye başlar. 517, 502 ve 488 milyon yıl önce üç yok oluş gerçekleşir. Bunların ilki ve sonuncusu anomalokaritlerin, eklem bacaklıların, hiyolitlerin, brakiyopodların, yumuşakçaların ve konodontların (ilkel çenesiz omurgalılar) çoğunu yok eder. | ~514 |
| Fanerozoyik | Paleozoyik | Kambriyen | Seri 2 | Kat 3 | Atmosferdeki oksijen seviyesi arttıkça Kambriyen Patlaması'nda (fosiller esas olarak bilateryandır) yaşam büyük ölçüde çeşitlenir. Çok sayıda fosil ile birçok modern hayvan şubesi (eklem bacaklılar, yumuşakçalar, halkalı solucanlar, derisidikenliler, hemikordalılar ve kordalılar dahil olmak üzere) ortaya çıkar. Resif oluşturan arkeosiyatan süngerleri başlangıçta bol miktarda bulunur, sonra yok olurlar. Bu süngerlerin yerini stromatolitler alır, ancak bazı hayvanlar mikrobiyal matları delip geçmeye başladığında stromatolitler hızla Agronomi devrimine yenik düşer (diğer bazı hayvanlar da bundan etkilenir). İlk artiyopodlar (trilobitler dahil), priapulit solucanlar, eklemsiz brakiyopodlar (dallı bacaklılar), hiyolitler, bryozoanlar, graptolitler, pentaradyal derisidikenliler (örneğin blastozoanlar, krinozoanlar ve eleuterozoanlar) ve diğer çok sayıda hayvan türü ortaya çıkar. Ediyakaran faunasından birçok türün nesli tükenirken, anomalokaritler baskınlığını korur ve dev birer yırtıcıdırlar. Kabuklular ve yumuşakçalar hızla çeşitlenir. Prokaryotlar, protistler (örneğin delikliler), algler ve mantarlar günümüze kadar varlığını sürdürür. Daha önceki kordalılardan ilk omurgalılar ortaya çıkar. Avustralya kıtasındaki Petermann Orojenezi azalır (550-535 myö). Antarktika'da Ross orojenezi görülür. Avustralya kıtasında ise Delamerian Orojenezi (y. 514-490 myö) görülür. Bazı küçük mikrolevhalar Gondvana'dan ayrıldı. Atmosferdeki CO2 içeriği, günümüz (Holosen) seviyelerinin kabaca 15 katıdır (bugünkü 400 ppm ile karşılaştırıldığında 6000 ppm'e denk gelir). Eklem bacaklılar ve streptofita karada kolonileşmeye başlar. 517, 502 ve 488 milyon yıl önce üç yok oluş gerçekleşir. Bunların ilki ve sonuncusu anomalokaritlerin, eklem bacaklıların, hiyolitlerin, brakiyopodların, yumuşakçaların ve konodontların (ilkel çenesiz omurgalılar) çoğunu yok eder. | ~521 |
| Fanerozoyik | Paleozoyik | Kambriyen | Terrenöviyen | Kat 2 | Atmosferdeki oksijen seviyesi arttıkça Kambriyen Patlaması'nda (fosiller esas olarak bilateryandır) yaşam büyük ölçüde çeşitlenir. Çok sayıda fosil ile birçok modern hayvan şubesi (eklem bacaklılar, yumuşakçalar, halkalı solucanlar, derisidikenliler, hemikordalılar ve kordalılar dahil olmak üzere) ortaya çıkar. Resif oluşturan arkeosiyatan süngerleri başlangıçta bol miktarda bulunur, sonra yok olurlar. Bu süngerlerin yerini stromatolitler alır, ancak bazı hayvanlar mikrobiyal matları delip geçmeye başladığında stromatolitler hızla Agronomi devrimine yenik düşer (diğer bazı hayvanlar da bundan etkilenir). İlk artiyopodlar (trilobitler dahil), priapulit solucanlar, eklemsiz brakiyopodlar (dallı bacaklılar), hiyolitler, bryozoanlar, graptolitler, pentaradyal derisidikenliler (örneğin blastozoanlar, krinozoanlar ve eleuterozoanlar) ve diğer çok sayıda hayvan türü ortaya çıkar. Ediyakaran faunasından birçok türün nesli tükenirken, anomalokaritler baskınlığını korur ve dev birer yırtıcıdırlar. Kabuklular ve yumuşakçalar hızla çeşitlenir. Prokaryotlar, protistler (örneğin delikliler), algler ve mantarlar günümüze kadar varlığını sürdürür. Daha önceki kordalılardan ilk omurgalılar ortaya çıkar. Avustralya kıtasındaki Petermann Orojenezi azalır (550-535 myö). Antarktika'da Ross orojenezi görülür. Avustralya kıtasında ise Delamerian Orojenezi (y. 514-490 myö) görülür. Bazı küçük mikrolevhalar Gondvana'dan ayrıldı. Atmosferdeki CO2 içeriği, günümüz (Holosen) seviyelerinin kabaca 15 katıdır (bugünkü 400 ppm ile karşılaştırıldığında 6000 ppm'e denk gelir). Eklem bacaklılar ve streptofita karada kolonileşmeye başlar. 517, 502 ve 488 milyon yıl önce üç yok oluş gerçekleşir. Bunların ilki ve sonuncusu anomalokaritlerin, eklem bacaklıların, hiyolitlerin, brakiyopodların, yumuşakçaların ve konodontların (ilkel çenesiz omurgalılar) çoğunu yok eder. | ~529 |
| Fanerozoyik | Paleozoyik | Kambriyen | Terrenöviyen | Fortuniyen | Atmosferdeki oksijen seviyesi arttıkça Kambriyen Patlaması'nda (fosiller esas olarak bilateryandır) yaşam büyük ölçüde çeşitlenir. Çok sayıda fosil ile birçok modern hayvan şubesi (eklem bacaklılar, yumuşakçalar, halkalı solucanlar, derisidikenliler, hemikordalılar ve kordalılar dahil olmak üzere) ortaya çıkar. Resif oluşturan arkeosiyatan süngerleri başlangıçta bol miktarda bulunur, sonra yok olurlar. Bu süngerlerin yerini stromatolitler alır, ancak bazı hayvanlar mikrobiyal matları delip geçmeye başladığında stromatolitler hızla Agronomi devrimine yenik düşer (diğer bazı hayvanlar da bundan etkilenir). İlk artiyopodlar (trilobitler dahil), priapulit solucanlar, eklemsiz brakiyopodlar (dallı bacaklılar), hiyolitler, bryozoanlar, graptolitler, pentaradyal derisidikenliler (örneğin blastozoanlar, krinozoanlar ve eleuterozoanlar) ve diğer çok sayıda hayvan türü ortaya çıkar. Ediyakaran faunasından birçok türün nesli tükenirken, anomalokaritler baskınlığını korur ve dev birer yırtıcıdırlar. Kabuklular ve yumuşakçalar hızla çeşitlenir. Prokaryotlar, protistler (örneğin delikliler), algler ve mantarlar günümüze kadar varlığını sürdürür. Daha önceki kordalılardan ilk omurgalılar ortaya çıkar. Avustralya kıtasındaki Petermann Orojenezi azalır (550-535 myö). Antarktika'da Ross orojenezi görülür. Avustralya kıtasında ise Delamerian Orojenezi (y. 514-490 myö) görülür. Bazı küçük mikrolevhalar Gondvana'dan ayrıldı. Atmosferdeki CO2 içeriği, günümüz (Holosen) seviyelerinin kabaca 15 katıdır (bugünkü 400 ppm ile karşılaştırıldığında 6000 ppm'e denk gelir). Eklem bacaklılar ve streptofita karada kolonileşmeye başlar. 517, 502 ve 488 milyon yıl önce üç yok oluş gerçekleşir. Bunların ilki ve sonuncusu anomalokaritlerin, eklem bacaklıların, hiyolitlerin, brakiyopodların, yumuşakçaların ve konodontların (ilkel çenesiz omurgalılar) çoğunu yok eder. | ~538,8 ± 0,2 * |
| Proterozoyik | Neoproterozoyik | Ediyakaran | İlkel hayvanların fosilleri gözlemlenir. Ediyakaran biyotası, muhtemelen büyük ölçekli bir oksidasyon olayının neden olduğu bir patlamadan sonra ortaya çıkarak dünya çapında, denizlerde gelişir. İlk vendozoanlar (hayvanlar arasında bilinmeyen yakınlığa sahiptir), knidliler ve bilateryenler görülür. Esrarengiz vendozoanlar arasında, şekil olarak çanta, disk veya yorgana (Dickinsonia gibi) benzeyen birçok yumuşak jöleli yaratık vardır. Olası solucan benzeri Trichophycus, vb. canlıların basit iz fosilleri görülür. Kuzey Amerika'da Takonik Orojenez görülür. Hint alt kıtasında Aravalli Dağları Orojenezi gerçekleşir. Pan-Afrikan orojenezinin başlangıcı, kısa ömürlü Ediyakaran süper kıtası Panotya'nın oluşumunu sağlar. Panotya ise dönemin sonunda Laurentia, Baltika, Sibirya ve Gondvana'ya ayrılır. Avustralya kıtasında Petermann orojenezi gerçekleşir. 633-620 milyon yıl önce, Antarktika'da Beardmore orojenezi görülür. Ozon tabakası oluşur. Okyanuslardaki mineral seviyelerinde bir artış gerçekleşir. | İlkel hayvanların fosilleri gözlemlenir. Ediyakaran biyotası, muhtemelen büyük ölçekli bir oksidasyon olayının neden olduğu bir patlamadan sonra ortaya çıkarak dünya çapında, denizlerde gelişir. İlk vendozoanlar (hayvanlar arasında bilinmeyen yakınlığa sahiptir), knidliler ve bilateryenler görülür. Esrarengiz vendozoanlar arasında, şekil olarak çanta, disk veya yorgana (Dickinsonia gibi) benzeyen birçok yumuşak jöleli yaratık vardır. Olası solucan benzeri Trichophycus, vb. canlıların basit iz fosilleri görülür. Kuzey Amerika'da Takonik Orojenez görülür. Hint alt kıtasında Aravalli Dağları Orojenezi gerçekleşir. Pan-Afrikan orojenezinin başlangıcı, kısa ömürlü Ediyakaran süper kıtası Panotya'nın oluşumunu sağlar. Panotya ise dönemin sonunda Laurentia, Baltika, Sibirya ve Gondvana'ya ayrılır. Avustralya kıtasında Petermann orojenezi gerçekleşir. 633-620 milyon yıl önce, Antarktika'da Beardmore orojenezi görülür. Ozon tabakası oluşur. Okyanuslardaki mineral seviyelerinde bir artış gerçekleşir. | İlkel hayvanların fosilleri gözlemlenir. Ediyakaran biyotası, muhtemelen büyük ölçekli bir oksidasyon olayının neden olduğu bir patlamadan sonra ortaya çıkarak dünya çapında, denizlerde gelişir. İlk vendozoanlar (hayvanlar arasında bilinmeyen yakınlığa sahiptir), knidliler ve bilateryenler görülür. Esrarengiz vendozoanlar arasında, şekil olarak çanta, disk veya yorgana (Dickinsonia gibi) benzeyen birçok yumuşak jöleli yaratık vardır. Olası solucan benzeri Trichophycus, vb. canlıların basit iz fosilleri görülür. Kuzey Amerika'da Takonik Orojenez görülür. Hint alt kıtasında Aravalli Dağları Orojenezi gerçekleşir. Pan-Afrikan orojenezinin başlangıcı, kısa ömürlü Ediyakaran süper kıtası Panotya'nın oluşumunu sağlar. Panotya ise dönemin sonunda Laurentia, Baltika, Sibirya ve Gondvana'ya ayrılır. Avustralya kıtasında Petermann orojenezi gerçekleşir. 633-620 milyon yıl önce, Antarktika'da Beardmore orojenezi görülür. Ozon tabakası oluşur. Okyanuslardaki mineral seviyelerinde bir artış gerçekleşir. | ~635 * |
| Proterozoyik | Neoproterozoyik | Kriyojeniyen | Olası "Kartopu Dünya" dönemi. Fosiller hâlâ nadir görülür. Antarktika'daki Geç Ruker / Nimrod orojenezi azalır. İlk varlığı tartışmasız hayvan fosilleri ortaya çıkar. İlk varsayımsal kara mantarları ve streptofitler görülür. | Olası "Kartopu Dünya" dönemi. Fosiller hâlâ nadir görülür. Antarktika'daki Geç Ruker / Nimrod orojenezi azalır. İlk varlığı tartışmasız hayvan fosilleri ortaya çıkar. İlk varsayımsal kara mantarları ve streptofitler görülür. | Olası "Kartopu Dünya" dönemi. Fosiller hâlâ nadir görülür. Antarktika'daki Geç Ruker / Nimrod orojenezi azalır. İlk varlığı tartışmasız hayvan fosilleri ortaya çıkar. İlk varsayımsal kara mantarları ve streptofitler görülür. | ~720 |
| Proterozoyik | Neoproterozoyik | Toniyen | Rodinya süperkıtasının son birleşimi Erken Toniyen'de gerçekleşirken, dağılmalar yaklaşık 800 milyon yıl önce başlar. Sveconorwegian Orojenezi sona erer. Kuzey Amerika'da Grenville Orojenezi azalmaya başlar. Antarktika'da Ruker Gölü / Nimrod Orojenezi, 1.000 ± 150 milyon yıl önce gerçekleşir. Edmundian Orojenezi (y. 920-850 milyon yıl önce), Batı Avustralya'daki Gascoyne Kompleksi'nde meydana gelir. Avustralya kıtasında Adelaide Süperhavzası ve Centralian Süperhavzası'nın birikerek oluşma süreci başlar. İlk varsayımsal hayvanlar (holozoanlardan) ve karasal alg matları ortaya çıkar. Kırmızı ve yeşil alglerle ilgili birçok endosimbiyotik olay gerçekleşir, plastitler okrofitlere (örneğin diatomlar, kahverengi algler), dinoflagellatlar, kriptofitler, haptofitler ve öglenitlere transfer edilir (bu olaylar Mezoproterozoyik'te başlamış olabilir) ve aynı dönemde ilk retaryanlar (örneğin delikliler) da görünmeye başlar. Ökaryotlar hızla çeşitlenir, bunlar arasında algler, ökaryotlarla beslenenler ve biyomineralize canlılar bulunur. Basit çok hücreli ökaryotların iz fosillerine rastlanır. | Rodinya süperkıtasının son birleşimi Erken Toniyen'de gerçekleşirken, dağılmalar yaklaşık 800 milyon yıl önce başlar. Sveconorwegian Orojenezi sona erer. Kuzey Amerika'da Grenville Orojenezi azalmaya başlar. Antarktika'da Ruker Gölü / Nimrod Orojenezi, 1.000 ± 150 milyon yıl önce gerçekleşir. Edmundian Orojenezi (y. 920-850 milyon yıl önce), Batı Avustralya'daki Gascoyne Kompleksi'nde meydana gelir. Avustralya kıtasında Adelaide Süperhavzası ve Centralian Süperhavzası'nın birikerek oluşma süreci başlar. İlk varsayımsal hayvanlar (holozoanlardan) ve karasal alg matları ortaya çıkar. Kırmızı ve yeşil alglerle ilgili birçok endosimbiyotik olay gerçekleşir, plastitler okrofitlere (örneğin diatomlar, kahverengi algler), dinoflagellatlar, kriptofitler, haptofitler ve öglenitlere transfer edilir (bu olaylar Mezoproterozoyik'te başlamış olabilir) ve aynı dönemde ilk retaryanlar (örneğin delikliler) da görünmeye başlar. Ökaryotlar hızla çeşitlenir, bunlar arasında algler, ökaryotlarla beslenenler ve biyomineralize canlılar bulunur. Basit çok hücreli ökaryotların iz fosillerine rastlanır. | Rodinya süperkıtasının son birleşimi Erken Toniyen'de gerçekleşirken, dağılmalar yaklaşık 800 milyon yıl önce başlar. Sveconorwegian Orojenezi sona erer. Kuzey Amerika'da Grenville Orojenezi azalmaya başlar. Antarktika'da Ruker Gölü / Nimrod Orojenezi, 1.000 ± 150 milyon yıl önce gerçekleşir. Edmundian Orojenezi (y. 920-850 milyon yıl önce), Batı Avustralya'daki Gascoyne Kompleksi'nde meydana gelir. Avustralya kıtasında Adelaide Süperhavzası ve Centralian Süperhavzası'nın birikerek oluşma süreci başlar. İlk varsayımsal hayvanlar (holozoanlardan) ve karasal alg matları ortaya çıkar. Kırmızı ve yeşil alglerle ilgili birçok endosimbiyotik olay gerçekleşir, plastitler okrofitlere (örneğin diatomlar, kahverengi algler), dinoflagellatlar, kriptofitler, haptofitler ve öglenitlere transfer edilir (bu olaylar Mezoproterozoyik'te başlamış olabilir) ve aynı dönemde ilk retaryanlar (örneğin delikliler) da görünmeye başlar. Ökaryotlar hızla çeşitlenir, bunlar arasında algler, ökaryotlarla beslenenler ve biyomineralize canlılar bulunur. Basit çok hücreli ökaryotların iz fosillerine rastlanır. | 1000 |
| Proterozoyik | Mezoproterozoyik | Steniyen | Rodinya'nın oluştuğu sırada gerçekleşen orojenez nedeniyle oluşan dar ve yüksek derecede metamorfik kuşaklar, Pan-Afrikan Okyanusu tarafından çevrelenir. Sveconorwegian Orojenezi başlar. Muhtemelen Antarktika'da Ruker Gölü / Nimrod Orojenezi gerçekleşir. Musgrave Orojenezi (y. 1.080-), Orta Avustralya'daki Musgrave Bloğu'nda meydana gelir. Algler çoğaldıkça, stromatolitler azalır. | Rodinya'nın oluştuğu sırada gerçekleşen orojenez nedeniyle oluşan dar ve yüksek derecede metamorfik kuşaklar, Pan-Afrikan Okyanusu tarafından çevrelenir. Sveconorwegian Orojenezi başlar. Muhtemelen Antarktika'da Ruker Gölü / Nimrod Orojenezi gerçekleşir. Musgrave Orojenezi (y. 1.080-), Orta Avustralya'daki Musgrave Bloğu'nda meydana gelir. Algler çoğaldıkça, stromatolitler azalır. | Rodinya'nın oluştuğu sırada gerçekleşen orojenez nedeniyle oluşan dar ve yüksek derecede metamorfik kuşaklar, Pan-Afrikan Okyanusu tarafından çevrelenir. Sveconorwegian Orojenezi başlar. Muhtemelen Antarktika'da Ruker Gölü / Nimrod Orojenezi gerçekleşir. Musgrave Orojenezi (y. 1.080-), Orta Avustralya'daki Musgrave Bloğu'nda meydana gelir. Algler çoğaldıkça, stromatolitler azalır. | 1200 |
| Proterozoyik | Mezoproterozoyik | Ektasiyen | Platform örtüleri genişlemeye devam eder. Denizlerde alg kolonileri görülür. Kuzey Amerika'da Grenville Orojenezi başlar. Kolombiya parçalanır. | Platform örtüleri genişlemeye devam eder. Denizlerde alg kolonileri görülür. Kuzey Amerika'da Grenville Orojenezi başlar. Kolombiya parçalanır. | Platform örtüleri genişlemeye devam eder. Denizlerde alg kolonileri görülür. Kuzey Amerika'da Grenville Orojenezi başlar. Kolombiya parçalanır. | 1400 |
| Proterozoyik | Mezoproterozoyik | Kalimiyen | Platform örtüleri genişler. Kuzey Avustralya'da McArthur Havzası'nda Barramundi Orojenezi ve yaklaşık 1.600 milyon yıl önce Queensland'daki Isa Dağı Bloğu'nda da Isa Orojenezi meydana gelir. İlk arkeoplastidanlar (siyanobakterilerden plastitlere sahip ilk ökaryotlar; örneğin kırmızı ve yeşil algler) ve opistokontlar (ilk mantarları ve holozoanları meydana getirenler) ortaya çıkar. Akritarklar (muhtemelen deniz alglerinin kalıntıları) fosil kayıtlarında görünmeye başlar. | Platform örtüleri genişler. Kuzey Avustralya'da McArthur Havzası'nda Barramundi Orojenezi ve yaklaşık 1.600 milyon yıl önce Queensland'daki Isa Dağı Bloğu'nda da Isa Orojenezi meydana gelir. İlk arkeoplastidanlar (siyanobakterilerden plastitlere sahip ilk ökaryotlar; örneğin kırmızı ve yeşil algler) ve opistokontlar (ilk mantarları ve holozoanları meydana getirenler) ortaya çıkar. Akritarklar (muhtemelen deniz alglerinin kalıntıları) fosil kayıtlarında görünmeye başlar. | Platform örtüleri genişler. Kuzey Avustralya'da McArthur Havzası'nda Barramundi Orojenezi ve yaklaşık 1.600 milyon yıl önce Queensland'daki Isa Dağı Bloğu'nda da Isa Orojenezi meydana gelir. İlk arkeoplastidanlar (siyanobakterilerden plastitlere sahip ilk ökaryotlar; örneğin kırmızı ve yeşil algler) ve opistokontlar (ilk mantarları ve holozoanları meydana getirenler) ortaya çıkar. Akritarklar (muhtemelen deniz alglerinin kalıntıları) fosil kayıtlarında görünmeye başlar. | 1600 |
| Proterozoyik | Paleoproterozoyik | Stateriyen | İlk tartışmasız ökaryotlar olan, hücre çekirdeğine ve iç zar sistemine sahip protistler görülür. En eski ikinci tartışmasız süperkıta olan Kolombiya oluşur. Avustralya kıtasında Kimban Orojenezi sona erer. Batı Avustralya'daki Yilgarn kratonunda Yapungku Orojenezi görülür. Batı Avustralya'daki Gascoyne Kompleksi üzerinde 1.680-1.620 milyon yıl önce Mangaroon Orojenezi meydana gelir. Güney Avustralya'daki Gawler Kratonu'nda Kararan Orojenezi (1.650 myö) gerçekleşir. Oksijen seviyeleri tekrar düşer. | İlk tartışmasız ökaryotlar olan, hücre çekirdeğine ve iç zar sistemine sahip protistler görülür. En eski ikinci tartışmasız süperkıta olan Kolombiya oluşur. Avustralya kıtasında Kimban Orojenezi sona erer. Batı Avustralya'daki Yilgarn kratonunda Yapungku Orojenezi görülür. Batı Avustralya'daki Gascoyne Kompleksi üzerinde 1.680-1.620 milyon yıl önce Mangaroon Orojenezi meydana gelir. Güney Avustralya'daki Gawler Kratonu'nda Kararan Orojenezi (1.650 myö) gerçekleşir. Oksijen seviyeleri tekrar düşer. | İlk tartışmasız ökaryotlar olan, hücre çekirdeğine ve iç zar sistemine sahip protistler görülür. En eski ikinci tartışmasız süperkıta olan Kolombiya oluşur. Avustralya kıtasında Kimban Orojenezi sona erer. Batı Avustralya'daki Yilgarn kratonunda Yapungku Orojenezi görülür. Batı Avustralya'daki Gascoyne Kompleksi üzerinde 1.680-1.620 milyon yıl önce Mangaroon Orojenezi meydana gelir. Güney Avustralya'daki Gawler Kratonu'nda Kararan Orojenezi (1.650 myö) gerçekleşir. Oksijen seviyeleri tekrar düşer. | 1800 |
| Proterozoyik | Paleoproterozoyik | Orosiriyen | Atmosfer çok daha oksijenli hale gelirken siyanobakterilerden oluşan stromatolitlerin sayısı artar. Vredefort ve Sudbury Havzası'na asteroit çarpar. Birden fazla orojenez gerçekleşir. Kuzey Amerika'da Penokean ve Trans-Hudsonian Orojenezi gerçekleşir. Antarktika'da Ruker Orojenezi, yaklaşık 2.000-1.700 milyon yıl önce başlar. Avustralya kıtasındaki Glenburgh Mikrolevhası'nda yaklaşık 2.005-1.920 milyon yıl önce Glenburgh Orojenezi, başlar. Avustralya kıtasında yer alan Gawler Kratonu'nda ise Kimban Orojenezi başlar. | Atmosfer çok daha oksijenli hale gelirken siyanobakterilerden oluşan stromatolitlerin sayısı artar. Vredefort ve Sudbury Havzası'na asteroit çarpar. Birden fazla orojenez gerçekleşir. Kuzey Amerika'da Penokean ve Trans-Hudsonian Orojenezi gerçekleşir. Antarktika'da Ruker Orojenezi, yaklaşık 2.000-1.700 milyon yıl önce başlar. Avustralya kıtasındaki Glenburgh Mikrolevhası'nda yaklaşık 2.005-1.920 milyon yıl önce Glenburgh Orojenezi, başlar. Avustralya kıtasında yer alan Gawler Kratonu'nda ise Kimban Orojenezi başlar. | Atmosfer çok daha oksijenli hale gelirken siyanobakterilerden oluşan stromatolitlerin sayısı artar. Vredefort ve Sudbury Havzası'na asteroit çarpar. Birden fazla orojenez gerçekleşir. Kuzey Amerika'da Penokean ve Trans-Hudsonian Orojenezi gerçekleşir. Antarktika'da Ruker Orojenezi, yaklaşık 2.000-1.700 milyon yıl önce başlar. Avustralya kıtasındaki Glenburgh Mikrolevhası'nda yaklaşık 2.005-1.920 milyon yıl önce Glenburgh Orojenezi, başlar. Avustralya kıtasında yer alan Gawler Kratonu'nda ise Kimban Orojenezi başlar. | 2050 |
| Proterozoyik | Paleoproterozoyik | Riyasiyen | Bushveld Magmatik Kompleksi oluşur. Huronian Buzul Çağı görülür. İlk varsayımsal ökaryotlar ortaya çıkar. Çok hücreli Francevillian biyotası ortaya çıkar. Kenorland parçalanır. | Bushveld Magmatik Kompleksi oluşur. Huronian Buzul Çağı görülür. İlk varsayımsal ökaryotlar ortaya çıkar. Çok hücreli Francevillian biyotası ortaya çıkar. Kenorland parçalanır. | Bushveld Magmatik Kompleksi oluşur. Huronian Buzul Çağı görülür. İlk varsayımsal ökaryotlar ortaya çıkar. Çok hücreli Francevillian biyotası ortaya çıkar. Kenorland parçalanır. | 2300 |
| Proterozoyik | Paleoproterozoyik | Sideriyen | Büyük Oksidasyon Olayı (siyanobakteriler kaynaklı) atmosferdeki oksijeni artırır. Avustralya kıtasında yer alan Gawler Kratonu'nda yaklaşık 2.440-2.420 milyon yıl önce Sleaford Orojenezi meydana gelir. | Büyük Oksidasyon Olayı (siyanobakteriler kaynaklı) atmosferdeki oksijeni artırır. Avustralya kıtasında yer alan Gawler Kratonu'nda yaklaşık 2.440-2.420 milyon yıl önce Sleaford Orojenezi meydana gelir. | Büyük Oksidasyon Olayı (siyanobakteriler kaynaklı) atmosferdeki oksijeni artırır. Avustralya kıtasında yer alan Gawler Kratonu'nda yaklaşık 2.440-2.420 milyon yıl önce Sleaford Orojenezi meydana gelir. | 2500 |
| Arkeen | Neoarkeen | Olası bir manto terslenme olayıyla modern kratonların çoğu stabilize olur. 2.650 ± 150 milyon yıl önce Insell Orojenezi meydana gelir. Günümüzde Ontario ve Quebec'te bulunan Abitibi Yeşiltaş Kuşağı oluşmaya başlar ve 2.600 milyon yıl öncesine gelindiğinde stabilize olur. İlk tartışmasız süperkıta olan Kenorland oluşur ve ilk karasal prokaryotlar ortaya çıkar. | Olası bir manto terslenme olayıyla modern kratonların çoğu stabilize olur. 2.650 ± 150 milyon yıl önce Insell Orojenezi meydana gelir. Günümüzde Ontario ve Quebec'te bulunan Abitibi Yeşiltaş Kuşağı oluşmaya başlar ve 2.600 milyon yıl öncesine gelindiğinde stabilize olur. İlk tartışmasız süperkıta olan Kenorland oluşur ve ilk karasal prokaryotlar ortaya çıkar. | Olası bir manto terslenme olayıyla modern kratonların çoğu stabilize olur. 2.650 ± 150 milyon yıl önce Insell Orojenezi meydana gelir. Günümüzde Ontario ve Quebec'te bulunan Abitibi Yeşiltaş Kuşağı oluşmaya başlar ve 2.600 milyon yıl öncesine gelindiğinde stabilize olur. İlk tartışmasız süperkıta olan Kenorland oluşur ve ilk karasal prokaryotlar ortaya çıkar. | Olası bir manto terslenme olayıyla modern kratonların çoğu stabilize olur. 2.650 ± 150 milyon yıl önce Insell Orojenezi meydana gelir. Günümüzde Ontario ve Quebec'te bulunan Abitibi Yeşiltaş Kuşağı oluşmaya başlar ve 2.600 milyon yıl öncesine gelindiğinde stabilize olur. İlk tartışmasız süperkıta olan Kenorland oluşur ve ilk karasal prokaryotlar ortaya çıkar. | 2800 |
| Arkeen | Mesoarkeen | İlk stromatolitler (muhtemelen siyanobakteri gibi koloni halinde yaşayan fototrof bakteriler) ortaya çıkar. En eski makrofosiller görülür. Antarktika'da Humboldt Orojenezi meydana gelir. Blake Nehri Megakaldera Kompleksi, günümüzde Ontario ve Quebec'te bulunan bölgede yaklaşık 2.696 milyon yıl önce kadar oluşmaya başlar. | İlk stromatolitler (muhtemelen siyanobakteri gibi koloni halinde yaşayan fototrof bakteriler) ortaya çıkar. En eski makrofosiller görülür. Antarktika'da Humboldt Orojenezi meydana gelir. Blake Nehri Megakaldera Kompleksi, günümüzde Ontario ve Quebec'te bulunan bölgede yaklaşık 2.696 milyon yıl önce kadar oluşmaya başlar. | İlk stromatolitler (muhtemelen siyanobakteri gibi koloni halinde yaşayan fototrof bakteriler) ortaya çıkar. En eski makrofosiller görülür. Antarktika'da Humboldt Orojenezi meydana gelir. Blake Nehri Megakaldera Kompleksi, günümüzde Ontario ve Quebec'te bulunan bölgede yaklaşık 2.696 milyon yıl önce kadar oluşmaya başlar. | İlk stromatolitler (muhtemelen siyanobakteri gibi koloni halinde yaşayan fototrof bakteriler) ortaya çıkar. En eski makrofosiller görülür. Antarktika'da Humboldt Orojenezi meydana gelir. Blake Nehri Megakaldera Kompleksi, günümüzde Ontario ve Quebec'te bulunan bölgede yaklaşık 2.696 milyon yıl önce kadar oluşmaya başlar. | 3200 |
| Arkeen | Paleoarkeen | Prokaryot arkeler (örneğin metanojenler) ve bakteriler (örneğin siyanobakteriler) ilkel virüslerle birlikte hızla çeşitlenir. Bilinen ilk fototrof bakteriler ortaya çıkar. Varlığı kesinleşmiş en eski mikrofosiller görülür. İlk mikrobiyal matlar ortaya çıkar. Dünyadaki en eski kratonlar (örneğin Kanada Kalkanı ve Pilbara Kratonu) bu zamanda oluşmuş olabilir. Antarktika'da Rayner Orojenezi meydana gelir. | Prokaryot arkeler (örneğin metanojenler) ve bakteriler (örneğin siyanobakteriler) ilkel virüslerle birlikte hızla çeşitlenir. Bilinen ilk fototrof bakteriler ortaya çıkar. Varlığı kesinleşmiş en eski mikrofosiller görülür. İlk mikrobiyal matlar ortaya çıkar. Dünyadaki en eski kratonlar (örneğin Kanada Kalkanı ve Pilbara Kratonu) bu zamanda oluşmuş olabilir. Antarktika'da Rayner Orojenezi meydana gelir. | Prokaryot arkeler (örneğin metanojenler) ve bakteriler (örneğin siyanobakteriler) ilkel virüslerle birlikte hızla çeşitlenir. Bilinen ilk fototrof bakteriler ortaya çıkar. Varlığı kesinleşmiş en eski mikrofosiller görülür. İlk mikrobiyal matlar ortaya çıkar. Dünyadaki en eski kratonlar (örneğin Kanada Kalkanı ve Pilbara Kratonu) bu zamanda oluşmuş olabilir. Antarktika'da Rayner Orojenezi meydana gelir. | Prokaryot arkeler (örneğin metanojenler) ve bakteriler (örneğin siyanobakteriler) ilkel virüslerle birlikte hızla çeşitlenir. Bilinen ilk fototrof bakteriler ortaya çıkar. Varlığı kesinleşmiş en eski mikrofosiller görülür. İlk mikrobiyal matlar ortaya çıkar. Dünyadaki en eski kratonlar (örneğin Kanada Kalkanı ve Pilbara Kratonu) bu zamanda oluşmuş olabilir. Antarktika'da Rayner Orojenezi meydana gelir. | 3600 |
| Arkeen | Eoarkeen | İlk varlığı kesin canlılar ortaya çıkar. İlk olarak, yaklaşık 4.000 milyon yıl önce RNA tabanlı genlere sahip proto-hücreler, ardından yaklaşık 3.800 milyon yıl önce ilk gerçek hücreler (prokaryotlar) proteinler ve DNA tabanlı genlerle birlikte evrim geçirirler. Geç Dönem Ağır Bombardıman sonlanır. Yaklaşık 4.000 ± 200 milyon yıl önce Antarktika'da Napier Orojenezi meydana gelir. | İlk varlığı kesin canlılar ortaya çıkar. İlk olarak, yaklaşık 4.000 milyon yıl önce RNA tabanlı genlere sahip proto-hücreler, ardından yaklaşık 3.800 milyon yıl önce ilk gerçek hücreler (prokaryotlar) proteinler ve DNA tabanlı genlerle birlikte evrim geçirirler. Geç Dönem Ağır Bombardıman sonlanır. Yaklaşık 4.000 ± 200 milyon yıl önce Antarktika'da Napier Orojenezi meydana gelir. | İlk varlığı kesin canlılar ortaya çıkar. İlk olarak, yaklaşık 4.000 milyon yıl önce RNA tabanlı genlere sahip proto-hücreler, ardından yaklaşık 3.800 milyon yıl önce ilk gerçek hücreler (prokaryotlar) proteinler ve DNA tabanlı genlerle birlikte evrim geçirirler. Geç Dönem Ağır Bombardıman sonlanır. Yaklaşık 4.000 ± 200 milyon yıl önce Antarktika'da Napier Orojenezi meydana gelir. | İlk varlığı kesin canlılar ortaya çıkar. İlk olarak, yaklaşık 4.000 milyon yıl önce RNA tabanlı genlere sahip proto-hücreler, ardından yaklaşık 3.800 milyon yıl önce ilk gerçek hücreler (prokaryotlar) proteinler ve DNA tabanlı genlerle birlikte evrim geçirirler. Geç Dönem Ağır Bombardıman sonlanır. Yaklaşık 4.000 ± 200 milyon yıl önce Antarktika'da Napier Orojenezi meydana gelir. | 4000 |