stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mustafa Bey Köprüsü
Kaynaklar

1 2 3 4  "Bridge in Klepci". old.kons.gov.ba (Sırp-Hırvatça ve İngilizce). Sarajevo: KONS. 21 Ocak 2003. 27 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2023.
1 2 3  "Spriječena devastacija Starog mosta u Klepcima". Bljesak.info (Sırp-Hırvatça). 17 Nisan 2019. 8 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2023.
1 2  "Na mostu u Čapljini, starijem od Starog mosta, više posla nego što se očekivalo". Bljesak.info (Sırp-Hırvatça). 4 Mart 2019. 8 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2023.
↑  "Obnovit će se Stari most u Klepcima". Bljesak.info (Sırp-Hırvatça). 20 Şubat 2019. 8 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2023.
Kilmarnock

Kilmarnock manzarası, Eylül 2023
Kilmarnock İskoçya'nın güneybatısında bulunan East Ayrshire'da bir kasabadır. Kasaba, 1996'dan beri Doğu Ayrshire Konseyi'nin idari merkezi olarak hizmet vermektedir ve bölgenin ana ticari ve endüstriyel merkezidir.
Kasaba 1870'lerde önemli ölçüde büyüme yaşadı ve Bonnyton köyünü de içine aldı ve 1960'lara gelindiğinde Kilmarnock'un artan nüfusunu barındırmak için New Farm Loch gibi yeni özel banliyöler inşa edildi. 2020 ortalarına gelindiğinde kasabanın nüfusunun 46.970 olduğu tahmin ediliyordu ve bu da Kilmarnock'u İskoçya'nın en kalabalık 14. yerleşim yeri ve nüfusa göre Ayrshire'ın en büyük kasabası yapıyordu.
Uluslararası alanda en çok satan viski olan Johnnie Walker, 19. yüzyılda bu kasabada kuruldu ve 2012'deki kapanışa kadar Hill Street fabrikasında üretildi ve şişelendi.
Jensen formülü

Jensen eşitsizliği ile karıştırılmamalıdır.
Matematiğin bir alt dalı olan karmaşık analizde, Jensen formülü holomorf bir fonksiyonun bir çember içinde kalan ve sıfır aldığı noktaların sayısıyla bu fonksiyonun aynı çember üzerindeki ortalama büyüklüğünü ilişkilendiren bir sonuçtur.
Teorem, bu formülü kanıtlayan mühendis Johan Jensen'in adını taşımaktadır.
Teoremin ifâdesi

\Omega \subset \mathbb {C}  sıfır noktasını da içeren bir bölge olsun ve  r>0 yarıçaplı ve orijin merkezli  \mathbb {D} _{r} diskinin kapanışı  \Omega 'nın içinde kalsın. Holomorf bir  f:\Omega \to \mathbb {C}  fonksiyonun   \mathbb {D} _{r} diskinin içinde sıfır değeri aldığı noktaları  katlılıklarını da göz önüne alarak  a_{1},a_{2},\ldots ,a_{n} ile gösterelim. Eğer,  f(0)\neq 0 ise
Bu formül, fonksiyonun  \mathbb {D} _{r} içinde kalan sıfırlarının mutlak değerleri ile  \log |f(z)|nin çember üzerindeki ortalaması arasında bir bağlantı kurar. Ayrıca, 
harmonik fonksiyonların ortalama değer özelliğinin bir genellemesi olarak görülebilir. Yani, eğer disk içinde fonksiyonun sıfır değeri aldığı hiçbir nokta yoksa, formül
hâlini alır ki bu da  \log |f(z)| harmonik fonksiyonunun ortlama değer özelliğidir.
Jensen formülünün eşdeğer başka yazılımı ise aşağıdaki hâlde görülür.  n(t),  f fonksiyonunun sıfır merkezli ve  t yarıçaplı açık diskte sıfır olduğu noktaların sayısı olmak üzere,
Teoremin ifâdesi > Kanıt

Sonucu  r=1 iken kanıtlamak yeterli olacaktır. Eğer  f fonksiyonunun çember üzerinde sıfır değeri aldığı  e^{i\theta _{k}} noktaları varsa, o zaman  g(z)={\frac {f(z)}{\prod _{k}(z-e^{i\theta _{k}})}} tanımlanıp
 \int _{0}^{2\pi }\ln |e^{i\theta }-e^{i\theta _{k}}|d\theta =2\int _{0}^{\pi }\ln(2\sin \theta )d\theta =0
gerçeğinden yola çıkarak, kanıt çemberde hiç sıfır değeri almayan  g fonksiyonuna indirgenebilir.
Sonra,  
 F(z):={\frac {f(z)}{\prod _{k=1}^{n}(z-a_{k})}}
fonksiyonunu ele alalım ve kaldırılabilir tekilliklerin hepsini tanımlayıp,  F fonksiyonunu  D(0,1+\epsilon ) diskinin içinde holomorf ve birim diskte sıfır değeri almayan bir fonksiyon hâline getirelim.   \log |F|=Re(\log F) fonksiyonu harmonik olacağı için, Poisson integral formülünü kullanmak mümkün olacaktır: 
 \log |F(0)|={\frac {1}{2\pi }}\int _{0}^{2\pi }\log |F(e^{i\theta })|\,d\theta ={\frac {1}{2\pi }}\int _{0}^{2\pi }\log |f(e^{i\theta })|\,d\theta -\sum _{k=1}^{n}{\frac {1}{2\pi }}\int _{0}^{2\pi }\log |e^{i\theta }-a_{k}|\,d\theta .
Sağ taraftaki integrale daha yakından bakarsak,
 \int _{0}^{2\pi }\log |e^{i\theta }-a_{k}|\,d\theta =\int _{0}^{2\pi }\log |1-a_{k}e^{-i\theta }|\,d\theta =Re\int _{0}^{2\pi }\log(1-a_{k}e^{-i\theta })\,d\theta 
elde ederiz. Diğer taraftan,
 \int _{0}^{2\pi }\log(1-a_{k}e^{-i\theta })\,d\theta  integraline yakından bakarsak, bunun   \log(1-z)/z fonksiyonunun  |a_{k}|<1 yarıçaplı çember üzerinde yazılan bir kontür integrali olduğunu gözlemleriz.  D(0,|a_{k}|) içinde  \log(1-z)/z fonksiyonunun kutbu olmadığına göre bu kontür integralinin değeri sıfıra eşittir. Böylece, 
 \log |f(0)|=-\sum _{k=1}^{n}\log \left({\frac {r}{|a_{k}|}}\right)+{\frac {1}{2\pi }}\int _{0}^{2\pi }\log |f(e^{i\theta })|\,d\theta 
olur.
Abdurrahim Mevlevi

| Abdurrahim Mevlevi |
| --- | --- |

Doğum: 1806
Ölüm: 1882
Meslek: Filozof, Şair

Abdurrahim Mevlevi (1806 - 1882), Kürt filozof ve şair. Pir Hızır Şahuyî olarak ünlenen Seyyid Muhammed Zahid'in torunudur. Hawraman Kürtçesinde yazdığı şiirler ehli beyt fertlerine karşı saygı ve sevgi duygusunu yansıtmaktadır.
Kitapları

Eqîdey Merziye
Al-Fazila
Al-Fawatih
Eqîdey Mewlewî
Dîwana Helbestan
Yukarıobruk, Çubuk

| Yukarıobruk |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Ankara
Koordinatlar: 40°16′09″N 32°57′08″E﻿ / ﻿40.26918°K 32.95232°D﻿ / 40.26918; 32.95232
Ülke:  Türkiye
İl: Ankara
İlçe: Çubuk
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 13.000 km²
Nüfus (2023): 47
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0312
İl plaka kodu: 06
Posta kodu: 06760
İstatistiki bölge: Ankara alt bölgesi 
Seçim çevresi: Ankara (2. Seçim Bölgesi) 
Resmî site 
Yukarıobruk, Ankara ilinin Çubuk ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

Çubuk ilçesine bağlı olan köylerin geneli 1402 yılında yapılan meydan savaşından sonra kurulduğu rivayet edilir. Yukarı Obruk Köyü'de bunlardan biridir.
Coğrafya

Ankara il merkezine 49 km, Çubuk ilçesine 8 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıl | Değişim | Nüfus | Tespit Yöntemi |
| --- | --- | --- | --- |
| 2013 |  | 16 | ADNKS |
| 2014 |  75% | 28 | ADNKS |
| 2015 |  4% | 27 | ADNKS |
| 2016 |  7% | 29 | ADNKS |
| 2017 |  7% | 31 | ADNKS |
| 2018 |  13% | 35 | ADNKS |
| 2019 |  9% | 38 | ADNKS |
| 2020 |  5% | 40 | ADNKS |
| 2021 |  10% | 36 | ADNKS |
| 2022 |  8% | 33 | ADNKS |
| 2023 |  42% | 47 | ADNKS |
Erzurum Atatürk Evi Müzesi

| Erzurum Atatürk Evi Müzesi |
| --- | --- |

Açılış: 3 Ekim 1984
Konum: Çaykara Caddesi, Çaykara Sokak, Yakutiye, Erzurum
Koordinatlar: 40°26′27″K 41°18′55″D﻿ / ﻿40.44083°K 41.31528°D﻿ / 40.44083; 41.31528
Erzurum Atatürk Evi Müzesi, Erzurum’un Yakutiye ilçesinde bulunan, Erzurum Kongresi sırasında  Mustafa Kemal Paşa'nın arkadaşları ile birlikte ikamet ettiği konakta hizmet veren müze.
Mustafa Kemal ve arkadaşlarının  kongre sırasında 52 gün  ikamet ettiği konak, 1924'te  cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'ya şehir adına armağan edildi. Tarihî konak, 3 Ekim 1984'te Atatürk Evi Müzesi adıyla ziyarete açıldı.
Tarihçe

Müze, 19. yüzyılın sonlarında yapılmış; 1915-1916 yıllarında Alman Konsolosluğu daha sonra valilik binası olarak hizmet veren, 1919'da  Erzurum Kongresi için şehre gelen Mustafa Kemal ve arkadaşlarının konaklayıp çalıştıkları tarihî konakta bulunur.
Erzurum'un 2 Mart 1918'de  düşman işgalinden kurtuluşundan sonra Valilik olarak kullanılan binayı, Vali Ahmet Münir Bey 3 Temmuz 1919'da boşalttı. Mustafa Kemal Paşa Erzurum Kongresi için şehre birlikte geldikleri Hüseyin Rauf Bey ve arkadaşları ile 9 Temmuz 1919 günü konağa yerleşti. Erzurum Kongresi çalışmalarını  29 Ağustos 1919'a kadar 52 gün boyunca burada sürdürdüler. Mustafa Kemal Paşa'nın Erzurum'dan ayrılmasından sonra bina tekrar vali konağı olarak kullanıldı.
Mustafa Kemal Paşa'nın cumhurbaşkanı olarak 13 Eylül 1924 günü Erzurum'u ziyareti sırasında Belediye Başkanı Nazif Bey evin tapusunu ve  Erzurumlu bir kuyumcuya yaptırdığı altın anahtarı şehir adına Mustafa Kemal Paşa'ya hediye etti.
Bodrum kat, zemin kat, birinci kat ve çatı katından oluşan konak, Atatürk'ün ölümünden sonra kız kardeşi Makbule Hanım'a kaldı. Makbule Hanım'ın ölümünden sonra 1943'te Çocuk Esirgeme Kurumu'na devredildi. 1980 yılına kadar Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından kullanılan bina, 1984'te Sağlık Bakanlığı tarafından Kültür Bakanlığı'na devredildi.
Bina onarıldıktan sonra 3 Ekim1984 tarihinde Atatürk Müzesi adıyla ziyaretçilerini ağırlamaya başladı.
Koleksiyon > Zemin Kat

Müzede Kazım Karabekir ve Kazım Yurdalan'a ait eşyalar, belgeler ve fotoğraflar; Erzurum Müdafa-i Hukuki Milliye Cemiyeti Başkanı olan ve Erzurum Kongresi'ne delege olarak katılan Raif Bey'e ait giysiler, silahlar, fotoğraflar ve belgeler sergilenir. Envari Şarkiye gazetesinin, 1919-1921'de Erzurum'da yayımlanan Albayrak gazetesi ve Erzurum Kongresi bildirilerinin basıldığı matbaa makinesi bu katta bulunmaktadır.
Koleksiyon > 1. Kat

Merdiven başı sahanlığında bulunan koltuk ve sehpalar Atatürk'ün Erzurum'a ikinci kez geldiği döneme aittir. Bu kattaki salonda Erzurum Kongresi'nde yer alan katılımcıların fotoğrafları ve hayatlarına ilişkin açıklamalar bulunur.
Paşalar, Mustafakemalpaşa

| Paşalar |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Bursa
Koordinatlar: 39°58′30″N 28°18′07″E﻿ / ﻿39.975°K 28.302°D﻿ / 39.975; 28.302
Ülke:  Türkiye
İl: Bursa
İlçe: Mustafakemalpaşa
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 743
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0224
İl plaka kodu: 16
Posta kodu: 16500
Resmî site 
Paşalar, Bursa ilinin Mustafakemalpaşa ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya

Bursa il merkezine 100 km, Mustafakemalpaşa ilçesine 15 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 
2000: 743    
1997: 827
Çarnesi Kalesi

| --- | --- |

Genel bilgiler
Durum: Harabe
Tür: Kale
Mimari tarz: Gürcü mimarisi
Konum: Kaleboynu, Tortum
Koordinatlar: 40°25′01″K 41°21′11″D﻿ / ﻿40.41694°K 41.35306°D﻿ / 40.41694; 41.35306
Tamamlanma: Orta Çağ
Teknik ayrıntılar
Malzeme: Kaba yontu taş, kireç harcı

Çarnesi Kalesi (Gürcüce: ჩარნესის ციხე), Çağirnisi Kalesi olarak da bilinir, tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı ve eski adı Çağirnisi / Çarnesi olan Kaleboynu köyünde Orta Çağ'dan kalma bir kaledir.
Tarihçe

Eski kayıtlarda Çağirnisi (چاغرنیس) olarak geçen Çarnesi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Çağirnisi köyünde 38 Hristiyan hane yaşıyordu. Çağirnisi Kalesi veya Çarnesi Kalesi bu dönemden kalmış olabilir. Nitekim kale geç Orta Çağa tarihlendirilmiş, ancak daha erken dönem yapı katmanları da tespit edilmiştir. Köyün yeni adından dolayı Kaleboynu Kalesi de denen Çarnesi Kalesi 26 Mayıs 2006 tarihinde korunması gereken kültür varlığı olarak tescil edilmiştir.
Mimari

Çarnesi Kalesi, köyün 700 metre batısında bir kaya üzerinde, kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcıyla inşa edilmiştir. Büyükçe bir yap olan kalenin (50 x 80 m) günümüze ulaşan surlarının yüksekliği 10 metreyi bulur. Kalenin surları kayanın dış hatları boyunca dolanır. Kalenin kapısı çift surla korumaya alınmıştır. Kale surlarında savaşta kullanılan mazgallar ve patika yollar bulunmaktadır. Kale içinde tek nefli kilise, sarnıçlar ve başka yapıların kalıntıları günümüze ulaşmıştır. Kalenin kilisesi olan Çarnesi Kalesi Kilisesi, kalenin kuzeydoğu kısmında yer alır ve tek nefli bir yapıdır. İki katlı olan yapının çatısı çökmüş ve bir duvarı tamamen yıkılmıştır. Diğer üç duvarı sağlam kalmıştır. Kilisenin alt katı mezar odasıdır. Kalenin surlarının dışında, günümüze sağlam ulaşmış küçük bir kilise daha bulunmaktadır.
Kösehoroz, Mustafakemalpaşa

| Kösehoroz |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Bursa
Koordinatlar: 39°55′37″N 28°31′41″E﻿ / ﻿39.927°K 28.528°D﻿ / 39.927; 28.528
Ülke:  Türkiye
İl: Bursa
İlçe: Mustafakemalpaşa
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 370
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0224
İl plaka kodu: 16
Posta kodu: 16500
Resmî site 
Kösehoroz, Bursa ilinin Mustafakemalpaşa ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

700 yıllık tarihiyle bir Oğuz Türkü mahallesidir ve ilçedeki en eski yerleşim yeridir. Köy tarihinde iki yangın atlatmıştır. Bu nedenle tarihî eserlerin birçoğu yok olmuştur. Fakat kazılarda çok daha eski dönemlere ait eserler çıkmaktadır. Bizans dönemi ve daha eski dönemlere ait eserler bulunmuştur.[kaynak belirtilmeli] Bindallılar ve işlemeli havlular bazı ailelerce hala saklanmaktadır. Fakat, birçok aile tarihi eşyalarını elden çıkarmıştır. Yaşlılar tarafından bilinen çok eski ye dayanan oyunlar vardır fakat bunlar gençler tarafından çok bilinmemekte ve kaybolmaktadırlar. Köklü bir geçmişe dayanan bir kültüre sahip olan bu köy genç nüfus bakımından nispeten iyi durumdadır, diğer köylerdeki kente göç bu mahallede etkisini çok fazla gösterememiştir. 80'ler ve 90'larda yıllarda ekonomik nedenlerle kente göç vermişse de, bu durum günümüzde çok nadir görülmektedir.
Coğrafya

Bursa il merkezine 107 km, Mustafakemalpaşa ilçesine 22 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2020: 227
2000: 370    
1997: 294
Kumkadı, Mustafakemalpaşa

| Kumkadı Mahallesi |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Bursa
Koordinatlar: 40°09′07″N 28°27′47″E﻿ / ﻿40.152°K 28.463°D﻿ / 40.152; 28.463
Ülke:  Türkiye
İl: Bursa
İlçe: Mustafakemalpaşa
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2013): 809
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0224
İl plaka kodu: 16
Posta kodu: 16500
Resmî site 
Kumkadı, Bursa ilinin Mustafakemalpaşa ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

Bu bölgeye ilk göç edenlerin zamanında, mahallenin bulunduğu yer kumluk bir araziydi. [kaynak belirtilmeli]
Coğrafya

Bursa il merkezine 100 km, Mustafakemalpaşa ilçesine 15 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2013: 809
2010: 691
2004: 1187
1997: 962
1990: 951
Kule vinç

| --- | --- |


Kule vinç, genellikle şantiyelerde sabit ya da hareketli (genellikle sabit) bir taşıyıcı üzerinde ağır yüklerin yatayda ve düşeyde taşınmasını sağlayan çelik strüktürdeki bir makinedir. Kule gibi yükselen bir gövdesi olduğundan bu şekilde isimlendirilmiştir. Gövde bölümü dışında BOM adı verilen ağırlık taşıyan kolu vardır. Bu kolu dengelemek için bomun arka ucunda denge taşları vardır. Kule vinçlerin birçok tipi vardır. Kendi başlarına ayakta durabildikleri gibi bina yükseldikçe onunla beraber yükselirler. Yapıya çeşitli aralıklarla atılan bağlantı ankrajlarıyla sabitlenirler.
Kule vinçler yükseltilmek istendiğinde orta kısımlarında bulunan ekleme bölümünün vinci ortadan ayırıp yükseltir, bu oluşan yeni boşluğa vinç dışarıdan gelen ek parçayı kaldırıp yanaştırır. Yanaşan parça içe alınıp monte edilir ve bağlanır. Kule vinçleri, kule vinç operatörleri yönetir. Gövde ile bomun kesiştiği yerde bulunan kabinde çalışırlar.
Kule vinçlerin kapasiteleri yükün bomdaki yerine göre değişir. En çok kullanılan modeller genelde BOM ucunda 1250 kg taşırlar. Dipte ise 6000 kg taşıyabilirler. Kule vinçler güvenlik açısından saatte 50 km hızla esen rüzgarda çalıştırılmamalıdır. Periyodik olarak makine mühendisleri tarafından bakımları yapılmalıdır.
Muradiyesarnıç, Mustafakemalpaşa

| Muradiyesarnıç |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Bursa
Koordinatlar: 39°55′52″N 28°23′31″E﻿ / ﻿39.931°K 28.392°D﻿ / 39.931; 28.392
Ülke:  Türkiye
İl: Bursa
İlçe: Mustafakemalpaşa
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 368
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0224
İl plaka kodu: 16
Posta kodu: 16500
Resmî site 
Muradiyesarnıç, Bursa ilinin Mustafakemalpaşa ilçesine bağlı bir mahalledir. Tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlayan mahallede ayrıca Orman işletmelerine ait çalışmalarında köy kooperatifi ile köy ekonomisine katkıda bulunduğu görülmektedir. Bursa'da turizmin önemli mesire yeri olarak tanınan Suuçtu Şelalesi köy sınırları içerisindedir.
Coğrafya

Bursa il merkezine 98 km, Mustafakemalpaşa ilçesine 13 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2000: 368    
1997: 332
Ormankadı, Mustafakemalpaşa

| Ormankadı |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Bursa
Koordinatlar: 40°09′N 28°27′E﻿ / ﻿40.15°K 28.45°D﻿ / 40.15; 28.45
Ülke:  Türkiye
İl: Bursa
İlçe: Mustafakemalpaşa
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2019): 947
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0224
İl plaka kodu: 16
Posta kodu: 16500
Resmî site Ormankadı Mahallesi Resmî  Web Sitesi
Ormankadı, Bursa ilinin Mustafakemalpaşa ilçesine bağlı bir mahalledir.
Coğrafya

Bursa il merkezine 65 km, Mustafakemalpaşa ilçesine 14 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2019: 947
2018: 974
2017: 964
2016: 1015
2015: 988
2014: 1023
2013: 1040
2000: 1260    
1997: 1120
Pertavani Kalesi

Pertavani Kalesi (Gürcüce: ფერთავანის ციხე), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı Gökdağ (Pertavani) köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kaledir. Pertevani Kalesi ve köyün yeni adından dolayı Gökdağ Kalesi olarak da bilinir.
Tarihçe

Pertavani köyü ile kalesinin bulunduğu Tao bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan yerlerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Yapısal özellikleri kalenin de bu dönemden, Orta Çağ'dan kaldığını göstermektedir. 1835 nüfus sayımında 8 hanede 31 erkek kaydedilmiş olması, Pertavani köyünün 19. yüzyılda küçük bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir.
Mimari

Pertavani Kalesi, Narman kasabasının 4 kilometre uzağında, Gökdağ köyünün 1 kilometre kuzeybatısında doğal bir tepe üzerinde inşa edilmiştir. Moloz taşlarla harç kullanılarak inşa edilmiş olan kalenin planı ana kayanın doğal yapısına uygundur. Kale kuzey-güney doğrultuda inşa edilmiş olup iki bölümden oluşmaktadır. İç kısmı 21x7 metre ebatlarında olan kalenin batı kısmı ikinci bir surla güçlendirilmiştir. Kalenin batı kısmındaki sur duvarlarının iç bölümüne toprak kaplar tespit edilmiştir. Kvevri veya pitos olarak adlandırılan bu kapların bir hariç parçalanmış olarak bulunmuştur. Pertavani Kalesi, Narman– Erzurum karayolunu kontrol altında tutan bir konuma sahiptir.
Taoskari Kalesi

| --- | --- |

Genel bilgiler
Durum: Baraj suları altında
Tür: Kale
Mimari tarz: Gürcü mimarisi
Konum: Çataksu, Olur
Koordinatlar: 40°47′09″K 41°56′51″D﻿ / ﻿40.78583°K 41.94750°D﻿ / 40.78583; 41.94750
Tamamlanma: Orta Çağ
Teknik ayrıntılar
Malzeme: Yontu taş

Taoskari Kalesi (Gürcüce: ტაოსკარის ციხე), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı ve eski adı Taoskari olan Çataksu köyünde, Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kaledir.
Tarihçe

Taoskari (ტაოსკარი), Gürcüce bir yer adı olup "Tao'nun kapısı" anlamına gelir. Köyün ve kalenin yer aldığı tarihsel Tao ise, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlıla köyü ve kaleyi 1550 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili bu kaleden Krani Kalesi olarak söz etmiştir. Ancak kaleye çıkmadığı anlaşılmaktadır. Krani köyü bu kalenin dibinde, Oltu Çayı kıyısında yer alıyordu. Günümüzde köy Ayvalı Barajı suları altında kalmıştır.
Mimari

Taoskari  Kalesi, Çataksu köyünün 1 km güneydoğusunda, ulaşımı zor bir kayanın üzerinde yer alır. Büyük bir kale olan Taoskari Kalesi, birkaç terastan oluşmaktadır. Bugüne kalan duvarların yüksekliği 5 metre bulur. Kale, kabaca yontulmuş taşlardan harç kullanılarak inşa edilmiştir. Kalenin kapısı, su sarnıçları, burçları ve sur duvarları günümüze ulaşmıştır.
Odeki Kalesi

| --- | --- |

Diğer ad(lar): Katıklı Kalesi
Genel bilgiler
Mimari tarz: Gürcü mimarisi
Konum: Aşağıserdarlı, Tortum
Koordinatlar: 40°29′25″K 41°22′02″D﻿ / ﻿40.49028°K 41.36722°D﻿ / 40.49028; 41.36722
Tamamlanma: ? Orta Çağ
Teknik ayrıntılar
Malzeme: Yontu taş, kireç harcı

Odeki Kalesi (Gürcüce ოდეკის ციხე), Aşağı Odeki Kalesi ve Aşağı Odik Kalesi olarak da bilinir, Erzurum ilinin Tortum ilçesinde, eski adı Odeki olan Aşağıserdarlı köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kaledir. Bu yapı 2017 yılında "Katıklı Kalesi" adıyla tescil edilmiştir.
Tarihçe

Odeki, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesindeki köylerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde bu köyün 611 haneden oluşan büyük bir yerleşim olduğu görülmektedir. Köyde varlığı bilinen iki kaleden biri olan Odeki Kalesi, Osmanlı döneminden önce Gürcüler tarafından inşa edilmiştir. Odeki Kalesi veya Aşağı Odeki Kalesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2017 yılında “Katıklı Kalesi” adıyla korumaya alınmıştır. Koruma kararında kalenin Orta Çağ Gürcü mimari üslubuna göre yapılmış olduğu belirtilmiştir.
Mimari

Aşağı Odeki Kalesi veya Odeki Kalesi, Aşağıserdarlı köyünün bugün Kale adını taşıyan mahallesinde yer alır. Kireç harcı kullanılarak kaba yonu taşlarla inşa edilmiştir. Bir kayalığın üzerinde yer alan Odeki Kalesi'nin (35 ×10 m), kayanın morfolojisine uygun biçimde dikdörtgen plan üzerine inşa edilmiştir. Büyük bölümü ayakta ve sağlam olan kalenin duvarlarının yüksekliği 15 metreyi bulur. Kale duvarlarındaki mazgal izlerinden buranın iki katlı bir yapı olduğu anlaşılmaktadır. Kalenin ayrıca dış surlarının bulunduğu günümüze ulaşan kalıntılardan anlaşılmaktadır. Kalenin hemen girişinin yanında bulunan ve şapel olarak nitelenen Odeki Kale Kilisesi büyük ölçüde ayaktadır. Kilisede Gürcü alfabesinin Nushuri karakteriyle yazılmış Gürcüce yazı bulunmaktadır.