stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Doğu Türkistan Sürgün Hükûmeti
Liderlik > Parlamento Liderliği

Parlamento, DTSH'nin yasama organıdır. Sürgündeki Hükûmet Parlamentosu 13 ülkedeki diaspora topluluklarını temsil eden 60 üyeden oluştuğundan, liderleri birçok ülkede bulunmaktadır. Mevcut liderlik, Washington DC'deki 9. Doğu Türkistan Genel Kurulunda yapılan seçimlerin ardından 11 Kasım 2023'te açıklandı. Parlamento ayrıca hükûmetin farklı bakanlıklarının denetlenmesine yardımcı olan altı komiteden oluşuyor.
| Durumu | Ad Soyad | Yeri |
| --- | --- | --- |
| Parlamento Başkanı (Meclis Başkanı) | Yarmemet Baratjan | ABD |
| Parlamento Başkanı Yardımcısı(Meclis Başkan Yardımcısı) | Abduveli Adem | Türkiye |
| Parlamento Genel Sekreteri (Meclis Genel Sekreteri) | Elijan Emet | Belçika |
| Dışişleri ve Hukuk İşleri Komitesi Başkanı | Mirqedir Mirzat | Fransa |
| Diaspora ve İçişleri Komitesi Başkanı | Kurbanjan Hisamidin | Norveç |
| İletişim, Medya ve Bilgi Komitesi Başkanı | Fatmagul Çakan | Türkiye |
| Kültür, Eğitim, Diyanet İşleri ve Araştırma Komisyonu Başkanı | Abdullah Khojada | Fransa |
| Kültür, Eğitim, Diyanet İşleri ve Araştırma Komisyonu Eş Başkanı | Abdumutellip Ibrahim | Fransa |
| Aile, Kadın, Gençlik ve İnsan Hakları Komitesi Başkanı | Amannissa Mukhlis | ABD |
Eski Liderlik > 2019 - 2023

Başbakan: Salih Hudayar; Amerika Birleşik Devletleri
Başbakan Yardımcısı: Mirqedir Mirzat; Fransa
Cumhurbaşkanı: Ghulam Yaghma; Kanada
Cumhurbaşkanı Yardımcısı: Abdulahat Nur; Kanada
Meclis Başkanı: Osmancan Tursun; Almanya
Eski Liderlik > 2015 - 2019

Başbakan: İsmail Cengiz; Türkiye (Nisan 2019'da azledildi)
Geçici Başbakanı: Abdulahat Nur; Kanada (Nisan 2019 - Kasım 2019)
Cumhurbaşkanı: Ahmetjan Osman; Kanada (Ekim 2018'de azledildi)
Geçici Cumhurbaşkanı: Ghulam Yaghma; Kanada (Ekim 2018 - Kasım 2019)
Cumhurbaşkanı Yardımcısı: Hızırbek Gayretullah; Türkiye
Parlamento Başkanı: Koresh Atahan; Almanya
Eski Liderlik > 2009 - 2015

Başbakan: İsmail Cengiz; Türkiye
Cumhurbaşkanı: Ahmet İgemberdi; Avustralya
Cumhurbaşkanı Yardımcısı: Hızırbek Gayretullah; Türkiye
Parlamento Başkanı: Dr. Sultan Mahmut Kaşgari; Türkiye
Eski Liderlik > 2006 - 2009

Başbakan: Damiyan Rehmet; Avustralya
Cumhurbaşkanı: Ahmet İgemberdi; Avustralya
Cumhurbaşkanı Yardımcısı: Abdvueli Can; Türkiye
Parlamento Başkanı: Dr. Sultan Mahmut Kaşgari; Türkiye
Eski Liderlik > 2004 - 2006

Başbakan: Enver Yusuf Turani; ABD (2006'da azledildi)
Geçici Başbakan: Damiyan Rehmet; Avustralya
Cumhurbaşkanı: Ahmet İgemberdi; Avustralya
Cumhurbaşkanı Yardımcısı: Abdvueli Can; Türkiye
Parlamento Başkanı: Dr. Sultan Mahmut Kaşgari; Türkiye
Faaliyetler

DTSH, Uygurlar, Kazaklar, Kırgızlar ve Doğu Türkistan'daki diğer Türk halkları için insan hakları durumu hakkında çok çeşitli bilinçlendirme ve savunuculuk kampanyaları yürütmektedir. Washington'da ABD Kongresi'nde, Kanada Hükûmeti, AB üye ülkeleri, NATO, Japonya ve Hindistan üzerinde yoğunlaşarak açıkça Doğu Türkistan'ın bağımsızlığını yeniden kazanması için çalışmaktadır  Mart 2020'de, yeni seçilen Başbakan Salih Hudayar liderliğindeki Doğu Türkistan Sürgün Hükûmeti ve Doğu Türkistan topluluğunun üyeleri ABD Kongre üyesi Ted Yoho  ile bir araya gelerek ABD'nin Kongresinde Doğu Türkistan hakkında bir konuşma yapmasını istedi. Kongre üyesi Ted Yoho Doğu Türkistan'ı "işgal altındaki bir ülke" olarak nitelendirdi ve Çin'i Uygurlar, Kazaklar, Kırgızlar ve diğer Türk halkları soykırımı için kınadı.
Doğu Türkistan Sürgün Hükûmeti belirli bir siyasi eğilime sahip olmamasına rağmen, Başbakanının ABD Kongresi'nin muhafazakâr üyeleriyle yakın etkileşimleri, muhafazakâr medyada tutarlı bir görünüm, Steve Bannon'un Savaş Odası'na konuk görünüşü, ve genel milliyetçi söylemini Doğu Türkistan'ın bağımsızlığı için zorluyor. Kasım 2019'da, ABD Ulusal Güvenlik Konseyi eski Stratejik Planlama Direktörü, ABD Hava Kuvvetleri Tuğgeneral Robert Spalding ve ABD Savunma Bakanlığı eski Çin Direktörü Joseph Bosco ile diğer Amerikalı analistleri DTSH'nin Washington, DC'deki 8. Genel Kuruluna katıldığı ve konuşma yaptı.
Haziran 2020'de  Doğu Türkistan Sürgün Hükûmeti, bağımsızlık yanlısı Uygur, Mançu ve Tibet gruplarının "her türlü Çin emperyalizmine" karşı olma çabalarına öncülük etti ve ABD Dışişleri Bakanlığı, Avrupa Birliği Konseyi ve Hindistan, Japonya ve İngiltere Dışişleri Bakanlıklarına ortak bir mektup gönderdi ve "Çin işgalini" reddetti ve "uluslararası toplumu Doğu Türkistan, Mançurya, Güney Moğolistan ve Tibet için tam bir ulusal bağımsızlık sağlayan demokratik bir çözüm getirmeye yardım etmeye çağırdı. ."
Doğu Türkistan Sürgün Hükûmeti, Uygur İnsan Hakları Politikası Yasası'nın  kabul edilmesine övgüde bulundu ve Başkan Donald J Trump'a ve ABD Kongresine teşekkür etti. DTSH, "Umarız bunun Doğu Türkistan'a özgürlük ve bağımsızlığı geri kazanmanın ilk adımı olacağını umuyoruz" diye açıklama yaptı.
Dušan Alimpijević

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 2024'te Beşiktaş koçu Alimpijević
Beşiktaş
Pozisyon:  Koç
Lig:  BSL   EuroCup
Kişisel bilgileri
Doğum tarihi:  9 Mart 1986 (39 yaşında)
Doğum yeri:  Lazarevac, Sırbistan S.C.,  Yugoslavya S.F.C.
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Beşiktaş
Koçluk kariyeri:  2008-günümüz
Antrenörlük kariyeri
| Yıllar |  Takım |  |  |
2008-2011:  Novi Sad (asistan)
2011-2013:  Vojvodina Srbijagas (asistan)
2013-2015:  Vojvodina Srbijagas
2015-2017:  Spartak Subotica
2017:  FMP
2017-2018:  Kızılyıldız
2018-2019:  Avtodor
2020-2023:  Bursaspor
2023-günümüz:  Beşiktaş
Başarıları
|  EuroCup Yılın Koçu (2022)  |  EuroCup Yılın Koçu (2022)  |  |  |

Dušan Alimpijević (d. 9 Mart 1986), Sırp basketbol antrenörü. Basketbol Süper Ligi ekibi Beşiktaş'ın baş antrenörüdür.
Koçluk kariyeri > İlk yılları

Alimpijević, Sırbistan Basketbol Ligi'nde Novi Sad'dan Vojvodina Srbijagas ve Sobotka'dan Spartak takımlarını çalıştırdı. 2017 yılında, 2016-17 Sırbistan Süper Ligi'nde FMP'yi çalıştırdı ve ligi ikinci sırada tamamladı.
Koçluk kariyeri > Kızılyıldız

Alimpijević, 21 Temmuz 2017 tarihinde Belgrad ekibi Kızılyıldız'ın baş antrenörlüğüne getirildi. Baş antrenör olarak Adriyatik Ligi'ndeki ilk maçına 1 Ekim'de Mornar Bar karşısında alınan 88-77'lik galibiyetle çıktı. EuroLeague'deki ilk maçına 13 Ekim'de Žalgiris Kaunas deplasmanında alınan 76-78'lik mağlubiyetle çıktı. 20 Ekim 2017'de EuroLeague 2. haftasında Barcelona'ya karşı evinde oynadığı maçta ilk EuroLeague galibiyetini aldı. Kızılyıldız, 2017-18 EuroLeague normal sezonunda 11-19'luk derecesiyle elendi. Nisan 2018'de Adriyatik Ligi'nin son şampiyonu Kızılyıldız, final serisinde Budućnost Podgorica'ya 3-1'lik skorla kaybederek, 2018-19 EuroLeague'ye katılma hakkı elde edemedi. Mayıs 2018'de, bir dizi kötü sonucun ardından kulüp tarafından görevden alındı.
Kızılyıldız'dan ayrıldıktan sonra Alimpijević, NBA'deki ilk deneyimini 2018 sezonunda Dallas Mavericks ile Yaz Ligi'nde koçluk yaparak yaşadı.
Koçluk kariyeri > Avtodor Saratov

Alimpijević, 19 Kasım 2018'de Rus takımı Avtodor Saratov'un baş antrenörlüğüne getirildi. 30 Ocak 2019'da Avtodor Saratov'dan ayrıldı.
Koçluk kariyeri > Bursaspor

24 Kasım 2020'de Basketbol Süper Ligi takımlarından Bursaspor'un baş antrenörlüğüne getirildi. Nisan 2021'de üç yıllık uzatma sözleşmesi imzaladı. Mayıs 2022'de Alimpijević, 2021-22 sezonu için EuroCup Yılın Basketbol Koçu ödülünü kazandı.
Temmuz 2022'de Alimpijević, 2022 NBA Yaz Ligi için San Antonio Spurs koç kadrosuna katıldı.
Koçluk kariyeri > Beşiktaş

29 Haziran 2023'te Beşiktaş'ın baş antrenörlüğüne getirildi. Alimpijević, 2023-24 Türkiye Basketbol Süper Ligi normal sezonunu 3. sırada tamamladı.
İstatistikleri > EuroCup istatistikleri

| Takım | Sezon | OM | G | M | GY | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Bursaspor | 2020-21 | 10 | 3 | 7 |  % 30,0 | Normal sezonda elendi. |
|  Bursaspor | 2021-22 | 22 | 11 | 11 |  % 50,0 | Finalde elendi. |
|  Bursaspor | 2022-23 | 19 | 8 | 11 |  % 42,1 | Çeyrek finalde elendi. |
|  Beşiktaş | 2023-24 | 23 | 12 | 11 |  % 52,2 | Yarı finalde elendi. |
|  Beşiktaş | 2024-25 | 18 | 10 | 8 |  % 55,6 | Devam ediyor |
| Toplam | Toplam | 92 | 44 | 48 |  % 47,8 |  |
İstatistikleri > Yerel lig istatistikleri

| Takım | Sezon | OM | G | M | GY | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Kızılyıldız | 2017-18 | 30 | 23 | 7 |  % 76,7 | Finallerde elendi. |
|  Avtodor Saratov | 2018-19 | 26 | 9 | 17 |  % 34,6 | Normal sezonda elendi. |
|  Bursaspor | 2020-21 | 30 | 13 | 17 |  % 43,3 | Normal sezonda elendi. |
|  Bursaspor | 2021-22 | 33 | 19 | 14 |  % 57,6 | Çeyrek finalde elendi. |
|  Bursaspor | 2022-23 | 32 | 17 | 15 |  % 53,1 | Çeyrek finalde elendi. |
|  Beşiktaş | 2023-24 | 35 | 23 | 12 |  % 65,7 | Yarı finalde elendi. |
|  Beşiktaş | 2024-25 | 18 | 13 | 5 |  % 72,2 | Devam ediyor |
| Toplam | Toplam | 204 | 117 | 87 |  % 57,4 |  |
Başarılar > Beşiktaş

Türkiye Kupası Finalist (1): 2024-25
2017'de Kızılyıldız koçu Alimpijević
Türkiye
Etimoloji

Ana madde: Türkiye'nin adı
Türkiye'nin adı, "Türk" etnik kimliği adından gelir. Sözcüğün günümüzdeki hâlinin orijinali, bugünkü Türkiye toprakları için ilk kez 12. yüzyılda İtalyanlar tarafından Orta Çağ Latincesi kullanılarak Turchia veya Turcmenia şekillerinde oluşturuldu. Bunların yanı sıra, Orta Çağ'ın Alman seyyahları bölgeyi Turkei veya Tirkenland şeklinde, Fransızlar ise Turquie şeklinde andı.
Sözcüğün Yunanca soydaşı olan Tourkia (Yunanca: Τουρκία), Bizans İmparatoru ve bilgini VII. Konstantinos tarafından De Administrando Imperio kitabında kullanıldı. Osmanlı İmparatorluğu ise, kendi çağdaşı olan diğer ülkeler tarafından ara ara Türkiye veya Türk İmparatorluğu şeklinde tanınırdı.
Aralık 2021'de cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ihracatta "Made in Türkiye" ibaresinin kullanılmasına ilişkin bir genelge yayımladı. Genelgede ayrıca, diğer resmî yazışmalarla ilgili olarak, "(İngilizce) 'Turkey' gibi ifadeler yerine 'Türkiye' ifadesinin kullanılması konusunda gerekli hassasiyetin gösterileceği" belirtilmiştir. Gerekçe olarak da, Türkiye'nin "Türk milletinin kültür, medeniyet ve değerlerini en iyi şekilde temsil ve ifade etmesi" gösterilmiştir. Mayıs 2022'de Türkiye hükûmeti, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kuruluşlardan İngilizce olarak Turkey yerine Türkiye kullanılmasını talep etmiş ve bu talep Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilmiştir.
Tarih

Ana madde: Türkiye tarihi
Ayrıca bakınız: Anadolu tarihi ve Balkanlar tarihi
Tarih > Tarih öncesi

Ana maddeler: Tarih öncesi Anadolu ve Tarih öncesi Balkanlar
Ayrıca bakınız: Anadolu'daki antik krallıklar listesi ve Traklar
Günümüzdeki Türkiye topraklarının çoğunu oluşturan Anadolu yarımadasındaki en eski arkeolojik bulgu, Gediz Nehri'nde bulunan ve yaklaşık 1,24 ila 1,17 milyon yıla tarihlenen taş bir alettir. Ülkenin güney ile güneydoğu kısımları başta olmak üzere Anadolu'daki bilinen ilk yerleşimler, Eski Taş Çağı'na tarihlenir. Geçmişinin MÖ 9600 civarına kadar uzandığı tahmin edilen Göbeklitepe adlı arkeolojik sit alanı, dünyada bilinen en eski insan yapımı yapıdır. MÖ 7500'e veya MÖ 5700'e dayandığı düşünülen Orta Anadolu'daki Çatalhöyük, dünya üzerinde Cilalı Taş Devri ile Bakır Çağı'na ait en büyük ve en iyi korunmuş yerleşim yeridir. MÖ 8200 ila 6000 arasında kurulduğu tahmin edilen Çayönü yerleşkesi de, bu yapılara yine örnek verilebilir. Çanakkale'de bulunan Troya'da ise Cilalı Taş Devri'nde başlayan yerleşmeler, Demir Çağı'na kadar devam etmiştir.
Çeşitli Eski Anadolu milletleri, bölgede Cilalı Taş Devri'nin başlangıcına kadar varlığını sürdürdü. Bu halkların çoğu Hint-Avrupa dil ailesinin bir kolu olarak kabul edilen Anadolu dillerini konuştular. Bazı bilim insanları, Hint-Avrupa dillerinin, yine eski Anadolu dillerinden olan Hitit dili ve Luvi dilinden yayıldığını öne sürer. Ayrıca Türkiye'nin Avrupa kıtasında kalan küçük bir bölümünü oluşturan Doğu Trakya ise, 40 bin yıl öncesine dayanan bir yerleşim tarihine sahiptir ve bölgenin sakinleri de tarıma başlayarak milattan 6000 yıl önce Cilalı Taş Devri'ne geçmiştir.
Anadolu'nun bilinen ilk sakinleri, Hatti ve Hurri toplumlarıdır. Hint-Avrupa milletlerinden olmayan bu iki toplum, yaklaşık olarak MÖ 2300'lerde Orta ve Doğu Anadolu'da yaşadılar. Hatti ve Hurriler, Hint-Avrupa milletlerinden Hititlerin MÖ 2000-1700 yıllarında Anadolu'ya gelmesiyle yerini Hititlere bıraktı. Hititler, bölgedeki ilk büyük krallığı MÖ 13. yüzyılda kurdular. Asurlular da, MÖ 1950'den MÖ 612'ye kadar günümüz Türkiye'sinin güneydoğu topraklarını fethetti ve oraya yerleşti. Urartuların MÖ 9. yüzyılda Asurluların kuzeyindeki güçlü rakibi olduğu ise, Asur kitabeleri aracılığıyla öğrenildi. MÖ 612'den itibaren herhangi ciddi bir etki gösteremeyen Urartular, MÖ 590 yılında İran'dan gelen Medler tarafından yıkıldı.
Orta Anadolu üzerinde büyük bir hâkimiyet kurmuş olan Hitit İmparatorluğu'nun da MÖ yaklaşık 1180'li yıllarda çöküşünün ardından, Hint-Avrupa milletlerinden Friglerin kurdukları Frigya, MÖ 7. yüzyılda Kimmerler tarafından yapılan saldırılara kadar Anadolu'da üstünlük elde etti. Frigya'dan sonra Lidya, Karya ve Likya devletleri bölgede güç yakalayarak söz sahibi oldu. Ekonomi alanıyla ön plana Lidyalılar, MÖ 546'da Ahameniş hükümdarı Büyük Kiros tarafından yıkılıncaya kadar Batı Anadolu'da varlığını sürdürdü.
Tarih > Antik Çağ, Helenistik dönem ve Bizans dönemi

Anadolu'nun sahil şeridinde MÖ 1200 yıllarında büyük ölçüde Aiol, İyon ve Yunan yerleşimleri başladı. Bu yerleşimciler tarafından Milet, Efes, Smyrna ve Byzantium gibi çok sayıda önemli şehir kuruldu. Son olarak Yunan koloniciler tarafından MÖ 657'de Megara kenti ortaya çıkarıldı. Yine bu dönemlerde, MÖ 6. yüzyılda, Türkiye'nin şu anki doğu toprakları üzerinde Ermeni Orontid Hanedanı tarafından bir devlet kuruldu.
Anadolu, MÖ 6. ve 5. yüzyıllarda bir Pers devleti olan Ahameniş İmparatorluğu'nun egemenliğine girdi ve bu egemenlik, MÖ 334 yılındaki Makedonya Kralı Büyük İskender'in fetihlerine kadar devam etti. Anadolu'nun içlerine kadar ilerleyen İskender; Frigya, Kapadokya ve en son Kilikya'ya kadar ulaştı. Ardından, İskenderun civarında (Antakya) gerçekleşen İssos Savaşı'nda ve akabinde Irak civarında meydana gelen Gaugamela Muharebesi'nde Ahameniş hükümdarı III. Darius'u perişan etti. Daha sonra Pers Kralı III. Darius'u devirdi ve Ahameniş İmparatorluğu'nu tamamen fethetti. Büyük bir yenilgiye uğrayan Darius, Fırat'ın doğusuna kadar sürüldü ve böylece Anadolu'daki Pers hakimiyeti son bulmuş oldu.
Büyük İskender döneminde kültürel kaynaşma ve Helenleştirme hareketi başlatıldı. MÖ 323'te İskender'in Babil'deki ani ölümünün ardından Anadolu bölünerek küçük Helenistik krallıklar ortaya çıktı. Tüm bu krallıklar, MÖ 1. yüzyıl ortalarında Roma Cumhuriyeti'nin bir parçası haline geldi. Büyük İskender'in, fetihleriyle başlatmış olduğu Helenleştirme hareketi ise Roma İmparatorluğu döneminde hızlandırıldı. Bu nedenle daha önceki yüzyıllarda var olan Anadolu dilleri ve kültürlerinin nesli tükenerek yerini Yunan dil ve kültürüne bıraktı.
324 yılında Roma İmparatoru I. Konstantin, imparatorluğun başkentini Byzantium'a taşıdı ve şehrin adını Nova Roma olarak değiştirdi. İmparator I. Theodosius'un (379-395) iki erkek çocuğu, babalarının 395'te ölmesinin ardından Roma İmparatorluğu'nu Doğu ve Batı olmak üzere ikiye bölerek paylaştılar. Başkenti Roma olarak kalan Batı Roma İmparatorluğu, 476'da yıkıldı. Halk arasında Konstantinopolis (İstanbul) olarak yaygınlaşan şehir ise, Doğu Roma İmparatorluğu'nun başkenti oldu. Doğu Roma İmparatorluğu, daha sonraki yıllarda Bizans İmparatorluğu olarak anılmaya başladı, günümüz Türkiye topraklarının önemli bir kısmında hakimiyet kurdu ve Osmanlı Türklerinin İstanbul'u ele geçirdiği 1453 yılına kadar varlığını sürdürdü.
İdari bölümler

Ana madde: Türkiye'nin idari bölünüşü
Daha fazla bilgi: Türkiye'nin coğrafi bölgeleri, Türkiye'nin illeri, Türkiye'nin ilçeleri ve Türkiye'nin İBBS'si
Türkiye, idari açıdan üniter bir yapıya sahiptir ve bu durum Türk kamu yönetimine şekil veren en önemli etkenlerdendir. Devletin temel işleyişindeki üç güç olan yasama, yürütme ve yargı dikkate alındığında, yerel yönetimlerin hemen hemen herhangi bir gücü yoktur. İllerin ve diğer birimlerin yönetimi, merkezî yönetimden sonra gelir. Yerel yönetimler yalnızca bulundukları yerde hizmet vermek amacıyla kurulmuşlardır. İllerin başında valiler, ilçelerin başında kaymakamlar yönetici olarak görevlidir. Vali ve kaymakamın yanı sıra, merkezî yönetim ve belediye başkanları tarafından atanan diğer üst düzey yetkililer de vardır.
Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. Ülkenin en büyük idari birimleri illerdir ve 81 il vardır. Bu iller ilçelere ayrılmıştır, toplamda 973 ilçe mevcuttur. Ayrıca ülke coğrafi, demografik ve ekonomik koşullar göz önüne alınarak idari anlam taşımayan 7 bölge ve 21 alt bölgeye ayrılmıştır.
Ankara
Kırklareli
Edirne
Tekirdağ
Çanakkale
Balıkesir
Bursa
Yalova
İstanbul
Kocaeli
Sakarya
Düzce
Zonguldak
Bolu
Bilecik
Eskişehir
Kütahya
Manisa
İzmir
Aydın
Muğla
Denizli
Burdur
Uşak
Afyonkarahisar
Isparta
Antalya
Konya
Mersin
Karaman
Aksaray
Kırşehir
Kırıkkale
Çankırı
Karabük
Bartın
Kastamonu
Sinop
Çorum
Yozgat
Nevşehir
Niğde
Adana
Hatay
Osmaniye
Kahramanmaraş
Kayseri
Sivas
Tokat
Amasya
Samsun
Ordu
Giresun
Erzincan
Malatya
Gaziantep
Kilis
Şanlıurfa
Adıyaman
Gümüşhane
Trabzon
Rize
Bayburt
Erzurum
Artvin
Ardahan
Kars
Ağrı
Iğdır
Tunceli
Elazığ
Diyarbakır
Mardin
Batman
Siirt
Şırnak
Bitlis
Bingöl
Muş
Van
Hakkâri
Siyaset

Ana maddeler: Türkiye'de siyaset ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Türkiye Büyük Millet Meclisi
(Ankara'da bulunan yasama organı)
Cumhurbaşkanlığı Sarayı
(Türkiye Cumhurbaşkanı'nın resmî konutu ve çalışma yeri)
Yargıtay, Türkiye'nin dört yüksek yargı organından birisidir.
Türkiye, çok partili sisteme sahip temsilî demokrasinin uygulandığı üniter devlettir. Mevcut anayasa 1982'de referandumla onaylandı ve hükûmetin yapısını belirlemekle birlikte, devletin ideallerini ve yönetim standartlarını ortaya koymaktadır. Anayasa ayrıca devletin vatandaşlarına karşı sorumluluğunu ve halkın hak ve yükümlülüklerini belirler.
Türk siyasi sisteminde vatandaşlar, ülkesel, il ve yerel olmak üzere üç yönetim düzeyine tabidir. Yerel yönetimin görevleri genellikle belediye yönetimleri ve ilçeler arasında paylaştırılır. Türkiye idari amaçlarla 81 ile bölünmüştür. Her il, toplam 973 ilçe olmak üzere ilçelere ayrılmıştır.
Devlet, anayasa tarafından tanımlanan bir kuvvetler ayrılığı sistemi ile düzenlenmiştir ve yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç kola ayrılmaktadır:
Yasama: Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri, kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek; genel ve özel af ilanına karar vermek. Ayrıca hükûmet üyelerini görevden alabilecek soruşturma yetkisine sahiptir.
Yürütme: Cumhurbaşkanı ordunun başkomutanıdır; kanun teklifini yasalaşmadan önce veto edebilir; kabine üyelerini ve ulusal yasaları uygulayan diğer görevlileri atar; temel haklar, bireysel haklar ve belirli siyasi haklar dışında yürütme yetkisine ilişkin konularda cumhurbaşkanlığı kararnameleri çıkarabilir (parlamento yasaları cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden üstündür). Ayrıca milletlerarası antlaşmaları onaylar ve yayımlar.
Yargı: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi anayasa tarafından yüksek mahkemeler olarak tanınmaktadır. Anayasa Mahkemesi, kanunların anayasaya uygunluğunu denetler ve insan haklarına ilişkin bireysel başvurularını karara bağlar. Yargıtay, adli konularda nihai karar mercii. Danıştay, idari yargıda nihai karar mercii. Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı arasında çıkacak olan görev uyuşmazlıklarının karara bağlandığı yüksek mahkemedir. Anayasa Mahkemesi'nin üyeleri, cumhurbaşkanı ve meclis tarafından atanır.
Meclise 600 milletvekili seçilir. Parlamento üyelerinin her biri beş yıllık bir dönem için bir seçim bölgesini temsil eder. Parlamentonun sandalye dağılımı, nüfus sayımına uygun olarak illere göre dağıtılır. Cumhurbaşkanı ise beş yıllık bir dönem için doğrudan halk tarafından seçilir. Cumhurbaşkanı iki dönemden (10 yıl) sonra yeniden aday olamaz. Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi hâlinde, cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir. Meclis seçimleri ve cumhurbaşkanlığı seçimleri aynı gün yapılır. Anayasa Mahkemesi on beş üyeden oluşur. Bir üye on iki yıllık bir süre için seçilir ve yeniden seçilemez. Anayasa Mahkemesi üyeleri altmış beş yaşını doldurduklarında emekli olmak zorundadırlar.
Siyaset > Seçim ve partiler

Ana maddeler: Türkiye'de seçimler ve Türkiye'deki siyasi partiler listesi
Recep Tayyip Erdoğan
Cumhurbaşkanı
Türkiye'de seçimler altı yönetim kademesi için yapılır: meclis seçimleri (ulusal), cumhurbaşkanlığı seçimleri (ulusal), büyükşehir belediye başkanları (yerel), ilçe belediye başkanları (yerel), il veya belediye meclisi üyeleri (yerel) ve muhtarlar (yerel). Seçimler dışında zaman zaman referandumlar da düzenleniyor.
18 yaşını doldurmuş her Türk vatandaşı, seçimlerde oy kullanma ve aday olma hakkına sahiptir. Her iki cinsiyet için de genel oy hakkı Türkiye'nin her yerinde uygulanmaktadır. Türkiye'de hem genel hem de yerel seçimlere katılım oranları yüzde 80'lerde bulunmaktadır. Türkiye'de 88 seçim bölgesi vardır ve bu seçim bölgelerinden aday olan 18 yaş üstü kişilerden 600 tanesi beş yıl aralıklarla liste usulü çoğunluk seçim sistemi yoluyla milletvekili olarak seçilir. Anayasa Mahkemesi, laiklik karşıtı veya terörle bağlantısı olan siyasi partilerin kamu finansmanını veya tamamen varlıklarını ortadan kaldırma hakkına sahiptir. Ülkede %7 seçim barajı uygulaması vardır. Küçük partiler, diğer partilerle ittifak kurarak seçim barajını aşabilirler. İttifakın toplam oyunun %7'yi geçmesi yeterlidir. Bağımsız adaylar seçim barajına tabi değildir.
Özgür Özel
Ana muhalefet lideri
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Türkiye'de siyaset çok partili bir sistem altında faaliyet göstermiştir. Türk siyasi yelpazesinin sağ tarafında Demokrat Parti (DP), Adalet Partisi (AP), Anavatan Partisi (ANAP) ve Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) Türkiye'nin en büyük siyasi partileri oldular ve en büyük seçim başarılarını elde ederek siyasette baskın oldular. Sağ partiler muhafazakârlık, milliyetçilik, liberalizm veya İslamcılık gibi siyasi ideolojilerin ilkelerini benimseme eğilimindedir. Yelpazenin sol tarafında Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) ve Demokratik Sol Parti (DSP) yerel ve genel seçimlerde büyük başarılar elde ettiler. Sol partiler sosyalizm, Kemalizm veya laiklik ilkelerini daha fazla benimseme eğilimindedir.
12. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan şu anda devlet ve hükûmet başkanı olarak görev yapıyor. Özgür Özel, Türkiye'nin ana muhalefet lideridir. Numan Kurtulmuş, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı'dır.
Meclisin 28. dönemi, 2023 genel seçimlerinin ardından başlamıştır ve başlangıçta milletvekili dağılımı şu şekilde belirlendi: Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) 268, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) 169, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) 50, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (HEDEP) 57, İYİ Parti 43, Yeniden Refah Partisi (YRP) 5, Türkiye İşçi Partisi (TİP) 4 sandalye. Bir sonraki parlamento seçimlerinin 2028 yılında yapılması planlanıyor.