stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Koyukonlar
Sosyal yaşam > Müzik > Şarkı

Şarkılar (k’eleek) çeşitlidir. Okullarda neşeli şarkılar (soonaaneyh k’eleek «joyful songs») çocuklara dili kavratmanın bir yolu olarak görülür. Potlaçta söylenen hatıra şarkıları (dzaahtaah k'eleek «memorial songs)») bir önceki potlaçtan kalma şarkılarıdır.
Koyukon yas şarkıları ölüleri onurlandırmak için iş yoğunluğunun azaldığı kış mevsiminde Atabask potlacı adı verilen potlaç törenlerinde söylenir ve bu şarkılarda asla ölen kişinin adı anılmaz ve o kişinin hayatta yaptığı iyilikler ve iyi şeyler dillendirilir. Koyukon şarkıları 3 ana gruba ayrılır: 1) maskeli dans şarkıları (mask dance songs): def benzeri davullar eşliğinde Kızılderili Koyukonlar için anlamsız olan kuzey ve batı komşuları Eskimo İnyupiklerin dilinde (İnyupikçe) tipik kısa kelimelerle söylenir; 2) leğen şarkıları (washtub songs): kabuğu soyulmuş ladin ağacından bir direğin etrafında direğe bağlı hareketli bir patiska (calico) parçasını elleriyle aşağı yuları kaldırarak söylenir; 3) direk dansı şarkıları (stick dance songs): sadece Ölüler Bayramında (Feast for the Dead) uygun bir zamanda söylenir.
Keman müziği (fiddle music): Guçinlerde olduğu gibi Koyukonlarda da keman (fiddle) gözde çalgılardandır. Guçin kemancılığının başlangıcı Hudson's Bay Company şirketinin ticaret karakolunda çalışan kürk tüccarlarının 1847 yılında Fort Yukon'a keman getirmelerine dayanır. Kanada'dan gelen bu kürk tüccarları Fransız Kanadalıların ve İskoçların ezgilerini de getirmişlerdir. Geleneksel Atabask keman müziği (fiddle music) Alaska'da iki coğrafi merkezde gelişim göstermiştir. Biri 160 yıl önce 1847'de Yukon Nehrinin yukarılarında Guçin ve Hanlar arasında gelişen Upriver music, diğeri ondan yaklaşık 50 yıl sonra nehrin aşağılarında Koyukon, Aşağı Tanana ve Değinaklar arasında gelişen Downriver music. Guçin ve Koyukonların keman çalma tarzları birbirinden farklıdır. İlki 1983 yılında Fairbanks, Alaska'da yapılan Athabascan Fiddling Festival (ya da Athabascan Old-Time Fiddling Festival) adlı keman fesivalinin 29.su 2011 yılında yapılmıştır. Bu festival Atabaskların en önemli sanat etkinliklerinin başında gelir ve Atabask kemancılar hünerlerini gösterir.
Din > Hristiyanlık

1800 lerde Avrupalı beyazlarca tanışan Koyukonlar, önce kürk tüccarlarıyla, sonra da Yukon ve Koyukuk nehirlerinin kıyılarına kurulmuş olan ticaret karakollarına lojistik destek vermek için gelen buharlı gemiler ve gemilerle birlikte gelen yeni insanlarla karşılaşmış, en sonra da tüccarların açtığı izlerden Hristiyan misyonerler yerlilerin "ilkel" ("primitives") ruhlarını kurtarmak için gelmişlerdir. Rus Alaskası döneminde Ruslarca Ortodoks Hristiyan yapılan Koyukonların çoğu ABD hükûmetinin Alaska'yı 1867 yılında Ruslarlardan satın almasından sonra Katolik ya da Protestan mezhebine geçmişlerdir. 1900 yılına gelindiğinde neredeyse bütün Alaska Atabaskları uygulamada tamamen olmasa da ismen Hristiyan olmuşlardı. Koyukuk-Orta Yukon bölgesinde ilk Katolik misyonu 1888 yılında Nulato'da kurulmuştur. Koyukuk-Orta Yukon bölgesine o yüzyılda özellikle iki misyonerlik (Cizvit ile Episcopal) damga vurmuş ve iz bırakmıştır. İlk gelen Fransız kökenli Kanadalı bir Cizvit rahibi olan misyoner Jules Jetté'nin Nulato'ya yerleşip Koyukonları Hristiyanlığa döndürebilmek için uğraşırken 1898'de kaydetmeye başladığı dil ve kültür derlemeleri günümüzde Atabask dil araştırmalarında kullanılan değerli belgelerdir. Bölgeye daha sonra gelen ikinci (aynı zamanda Koyukuk yöresine gelen ilk) "kutsal adam" ("holy man") Episcopalian Archdeacon Hudson Stuck (1863 – 1920) olmuş ve Allakaket/Alatna misyonunu 1906 yılında kurmuştur. Bütün bu misyonlar yaptıkları gıda, eğitim ve tıbbi yardımlarla yerli Koyukonları kendilerine çekmiş, kürk ticaretiyle başlayan değişim misyonerlerce bu misyonlarda devam ettirilmiştir.
Ekonomi > Ulaşım

Kayık (ts’eeyh) ve Kano (Yukarı ve Merkezî beedoye, Aşağı meedoye) Yukon, Koyukuk ve Tanana gibi büyük büyük nehirler ile bunların kollarında kullanılan ulaşım aracıdır. Daha çok huş ağacının kabuğundan imal edilen huş kabuğu kanoları (kk’eeyh beedoye) kullanılır ve kürekle (tʉghʉ’oye) çekilir.
Ekonomi > Ticaret

Eskimolarla ticaret: Avrupalı merkantilistler bölgeye gelmeden önceleri, Koyukonlar İnyupik Eskimolarıyla, özellikle de Kobuk Malimutları ile ticaret yapıyorlardı. Bu ticaret 1970 lere (ANCSA yasasına kadar) kadar sürmüştür. Kobuk İnyupikleri ile Koyukonlar arasında anlaşabilmek için ticaret jargonu oluşturulmuş ve halklar arasında evlilikler bile görülmüştür. İnyupik ile Koyukon coğrafyasının komşu olup ortaklaştığı nokta İnyupik topraklarındaki Alatna (İnyupikçe Alaasuq) ile Koyukon topraklarındaki Allakaket (Koyukonca Aalaa Kkaakk’et) köyleridir. Günümüzde Alatna'da daha çok Kobuk ve Selawik Malimiut İnyupikleri ile Nunamiut İnyupikleri yaşarken, komşu Allakaket'te daha çok Koyukon Atabaskları yoğundur. Allakaket bölgesindeki Koyukonlar Kobuk'taki Kuuvaŋmiut İnyupikleriyle ve Anaktuvuk Pass'daki Nunamiut İnyupikleriyle ticaret yaparlar. Güneybatı Koyukon topraklarındaki Nulato eski çağlardan beri Malimiut İnyupikleri ile Koyukonlar arasında işlek bir ticaret merkeziydi.
Kobuk Malimiut İnyupik Eskimoları, Kızılderililere itqiḷiq adını verirler ve Kızılderili ile İnyupik melezine de itqiḷiayaaq derler. İnyupikçede sığın için kullanılan tiniika ~ tiniikaq {tekil} tiniikak {ikil} tiniikat {çoğul} kelimesi sığın avcısı Koyukonların dilinden (dineega) geçmiştir.
Kızılderililerle ticaret: Yukarı Yukon Koyukonları Aşağı Tananalarla, Aşağı Yukon Koyukonları ise Değinaklarla (İngaliklerle) ticaret yaparlardı.
Avrupalılarla ticaret: Merkantilist Avruplıların bölgeye ulaşmasından sonra onlarla en aktif ticaret başlamış oldu. Koyukon "tarihsel dönemi" Avrupalıların 1800 lerde bölgeye ulaşmasıyla başlar. Avrupalı kürk tüccarları 1800 lerin ortalarında İç Alaska'ya gelmeye başlamışlardır. 1900 civarında Koyukuk ve Yukon nehirleri boyunca ticaret karakolu olarak büyük köyler kurulmaya başlamıştır. Avrupalılarla yıldan yıla artan ticaret ve bu ticarette yerlilerin yeni yiyecek, giyecek, para ve diğer mallarla tanışıp onlara bağımlı olamalarına yol açmıştır. Bu bağımlılık yıldan yıla artmış ve kendi iç dinamikleriyle yaşamı sürdüren Atabasklar dış kaynaklara bağımlı hâle gelmişlerdir. Bölgedeki diğer Atabasklar gibi Koyukonların da lüks yaşamı ilk ticaret karakolunun gelmesiyle başlar ve mühimmat, tütün, şeker, çay ve kahve Beyaz tüccara bağımlılık yaratan ürünlerin başında gelir. Yeni ürünlere bağımlılığın artması, tüccarla Atabasklar arasında borç-kredi döngüsünü hızlandırmış ve daha fazla kürk hayvanı (en önemlisi kunduz) yakalanmasını gerektirmiş, bu da yöredeki hayvan popülasyonları üzerindeki baskıyı artırmıştır.
Kürk ticaretinin düşmesiyle birlikte 1940 larda devlet hizmetlerinin artması, doğal gaz ve petrol çıkarımı “government industrial” denen sanayinin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Eski günlerindeki gibi büyük çapta olmasa da kürk ticareti günümüzde hâlâ sürmektedir ve bu iş her yıl biraz daha azalmaktadır.
Ekonomi > Şirketleşme

Rus Amerikası döneminde ABD'nin Ruslarla birlikte idare ettiği Alaska'yı 1867 yılında Rus İmparatorluğundan satın almasından bu yana 100 yıldır çözülemeyen yerlilerinin (Eskimo ve Kızılderililerin) toprak taleplerini çözmek üzere ABD Kongresinde 18 Aralık 1971 tarihinde başkan Richard Nixon tarafından imzalanarak yürülüğe giren ve ABD tarihinin en büyük toprak talebini karşılayan yasa olan Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (ANCSA) gereği kurulan Alaska Yerli Bölge Şirketlerinden Doyon, Limited (DOYON) yerli bölge şirketine bağlı 5 köy şirketi Koyukonlara aittir. Köy şirketleri topraklarının yüzey hakkına sahiptir, fakat bölge şirketleri hem köy şirketlerinin hakkına hem de toprakların yeraltı hakkına sahiptir.
| Yerli Köy Şirketi | Yerleşim |
| --- | --- |
Dineega Corporation: Ruby
Dinyea Corporation: Stevens Village
Gana-a'yoo Limited: Galena, Kaltag, Koyukuk, Nulato,
K'oyitl'ots'ina Limited: Hughes, Huslia, Alatna, Allakaket
Minchumina Natives Inc.: Minchumina
Tanana Chiefs Conference adlı kâr amacı gütmeyen konsorsiyumda temsil edilen Koyukon regional bandları:
Yukon-Tanana Subregion
Alatna Traditional Council, Koyukuk Merkezî Koyukonları, Alatna
Allakaket Traditional Council, Koyukuk Merkezî Koyukonları, Allakaket
Evansville Tribal Council, Koyukuk Merkezî Koyukonları, Evansville (Bettles Field)
Hughes Traditional Council, Koyukuk Merkezî Koyukonları, Hughes
Lake Minchumina Traditional Council, Yukarı Koyukonlar, Lake Minchumina
Manley Hot Springs Traditional Council, Yukarı Koyukonlar, Manley Hot Springs
Rampart Traditional Council, Yukarı Koyukonlar, Rampart
Stevens Village IRA Council, Yukarı Koyukonlar, Stevens Village
Yukon-Koyukuk Subregion
Louden Tribal Council, Yukon Merkezî Koyukonları, Galena
Huslia Traditional Council, Koyukuk Merkezî Koyukonları, Huslia
Kaltag Traditional Council, Aşağı Koyukonlar, Kaltag
Koyukuk Traditional Council, Yukon Merkezî Koyukonları, Koyukuk
Nulato Tribal Council, Aşağı Koyukonlar, Nulato
Ruby Tribal Council, Yukon Merkezî Koyukonları, Ruby
Kültür > Giyim Kuşam > Giysi

Üst giyimi olarak önden ve arkadan V biçimli kuyruğu olan tünik benzeri gömlek/elbise (Yukarı de’aach Merkezî deʼaak) kullanılır ve saçaklı (nedenaadletlekk) yapılır, bazen de denizdişi kabuğu (k'etl'ene') ile süslenir. Yupiklerin yazlık parkaları olan qaspeq'lerin Koyukon versiyonu olan badzahoolan kapitone kumaştan yapılır ve sivrisineklerden korunmak için şapkalıdır. Rengeyiği derisinden parka (deyoodze de’aak) da kullanılır.
Tekparça ayaklı pantolon (Yukarı kkaatseesh, Merkezî kkaatseeyh) bebek tulumu gibi ayakları da kapatacak biçimde olur. İngilizcede mokasen pantolon (moccasin pant, moccasin trouser denen bu tekparça ayakkabı-pantolon giysisi (Yukarı k’edzo kkaatseesh, Merkezî k’edzo kkaatseeyh) ayaklardan bele kadar örtünmeyi sağlar. Önceleri sade yapılırken Avrupalıların boncuk getirmesiyle birlikte boncuklu (nedenaałt’onee) saçaklı (nedenaadletlekk) olarak da yapılmaya başlamıştır. Pantolonlarda sağlam olduğu için daha çok rengeyiği derisi kullanılır ve kızılağaç (kk’es) ile kırmızı renge ya da kızılağaç ile birlikte kabuk da kullanılırsa turuncuya yakın bir renge boyanırdı. Atabask halklarında esas olarak tekparça pantolon-ayakkabı giyimi vardır ve pantolondan ayrı bağımsız ayak giyimi olarak mokasenlerin yaygınlaşması Hudson's Bay Company şirketinin Kanada'daki Atabasklardan (Denesulinece konuşaanlar başta olmak üzere) getirdiği mokasenlerden sonra olmuştur.
İskoç kürk tüccarlarının ya da Rus ortodoksların şapkalarından esinlenerek yapılan kalpak ya da fes görünümlü kalıp şapkalar (İng. tin hat «konserve tenekesi şapka») içine huş kabuğu geçirilerek kalıp verilen kadifeden yapılır ve üzeri de boncuk işiyle süslenir. Bu boncuklu şapkalar (ts’eh nedenaałt’onee) fazla yaygın olmayan taklit şapkalardır.
Mokasenlerin (kkaatsuł) gövdesi rengeyiği, tabanı ise sığın derisinden yapılır ve boncuk işiyle bezenir (Yukarı kkaatsuł nedenaałt’onee). Rengeyiği derisinden mukluk tipte çizme (deyoodze kkaakene) yapılır.
kar ayakkabısı (Yukarı osh, Merkezî ve Aşağı oyh), huş ağacının kabuğundan yapılır.
Kültür > Sanat

Alaska yerli sanatı içinde değerlendirilen Koyukon sanatında taş, boynuz (bida’), kemik, deri (bilit), tahta, huş kabuğu, tendon (tlaah) ipi, oklu kirpinin oku (dikeni) gibi yerli malzemeler ile Avrupalı tüccarlarca getirilen denizdişi kabuğu (k’etl’ene’) ile boncuk (nedenaałt’onee) gibi yabancı malzemeler kullanılır. Koyukonlar deri olarak daha çok sığın derisi, rengeyiği derisi ile rengeyiği yavrusunun derisini kullanırlar. Buna ek olarak Aşağı Koyukonlar ayrıca sincap derisi ile balık derisini de kullanırlar. Balık derisi kullanımı komşu Eskimolara (Yupikler ve İnyupikler) özgüdür ve Koyukonlara da Eskimolardan geçmiştir.
Geleneksel sanatlar için en önemli araç biz (deghotleye) denen delgi aracıdır. Biz, deri ve huş kabuğunu ya da tahta ve ağacı delip bağlantı ip ve kayışlarıyla bağlamayı sağlar. Kızak ya da kar ayakkabısı yapımında vazgeçilmez araçtır. Sapı kemikten ucu metalden ya da sivri sert bir maddeden yapılır.
Oklu kirpinin (Erethizon dorsatum; Yukarı dekenh ehone, Merkezî dekenh ehone, dekehone, legedze, Aşağı dekenh enotleetl) ok denilen dikenleriyle yapılan kirpi işi (porcupine quillwork) de görülür. Avrupalıların boncuk getirmesiyle birlikte boncuklu (nedenaałt’onee) yapılmaya başlayan ayaklı/mokasenli pantolon (Yukarı kkaatseesh, Merkezî kkaatseeyh), mokasen (kkaatsuł nedenaałt’onee), çanta (nołketl’e) boncuk işi örneklerdir. Beyaz tüccarlar tarafından getirilen denizdişi kabuğu (k’etl’ene’) ile boncuklarla bezeli bıçak kılfları/kınları (saay leł) ile sapı ters yönde kıvrık çift spiral bıçaklar (neełkk’aa tl’otl’eghe) sanat ürünleri arasında yer alır
Böğürtlensi ve üzümsü ufak meyveleri toplamak için kullanılan çanaklar (Yukarı kk’eesh tl’och, Merkezî kk’eeyh tl’ok) huş ağacının kabuğundan yapılır, su taşıma kabı (too tl'ok') olarak da kullanılır.
Huş (kkʼeeyh) ağacının kabuğu eşya yapımında en çok kullanılan doğal malzemedir. İlkbahar ya da yaz başı kabuklar ağaçtan soyulur. Kabuğu sıyırmak için bir tür kemik sıyırgı (bet’o k’eetlooge’) rengeyiği ya da sığın bacak kemiğinden yapılır.
Söğüt kabuklarından balık ağı yaparken rengeyiğinin tendonunu işlemek için eğirmen vazifesi gören alet (tl’aah baahaa nedededlee) kullanılır. İpliği tığ gibi döndürmek için heyaahaa k’endedlee adlı alet kullanılır.
Orta yukon Nehri bölgesindeki Tanana, Koyukon ve Değinak Atabasklarının kil kaplarında zigzag deseni görülmez.
Koyukon Kathleen Carlo-Kendall yontu sanatçısı çağdaş tasarımlarında Yupik maskelerini de kullanır.
Kültür > Mutfak

Koyukon mutfağının ana yemeklerini sığın eti ve yağı oluşturur. Mermer gibi iç içe geçen sığır etinin aksine sığının eti ve yağı birbirinden ayrı bulunur ve Koyukonlar hem etini hem de yağını tüketirler. Sığın kemikleri kaynatılarak çorba yapılır. Eski zamanlarda kemikleri kıtlık günleri için saklanırdı. Kıtlık, Alaska Atabasklarının geçmişte sık sık karşılaştıkları bir durumdu. Sığının kafası, brisket, kısa kaburgası, kalbi ve dili daha makbuldür. Sığın kelle çorbası potlaç törenlerinin gözdesidir ve sığın kellesinin/kafasının sebze ve makarnayla birlikte pişirilmesiyle yapılır.
Kızılderili dondurması nonaaldlode («that which has been whipped up») denen yemektir ve sığın eti, ayı yağı ile balık yağını (ya da Crisco marka bitki yağını) köpürürcesine çırpıp sonra da içine turna balığı (Esox lucius), Stenodus leucichthys, Coregonus gibi haşlanmış balık, Rubus spectabilis, Vaccinium oxycoccos gibi meyve, kuru üzüm, şeker ve bazen de süt (tlʼooʼ) katıp karıştırarak yaparlar
Sağlık

Alaska'da ve bütün Alaska yerlilerindeki sağlık sorunları arasında ilk sırayı alkolizm alır. Alaska Yerli Komisyonu (Alaska Native Commission) tarafından 1994 yılında yapılan bir uyarıya göre alkol tüketimi Alaska yerlileri arasında böyle devam ederse kalıcı sosyal, kültürel ve duygusal bozunuma uğrayacağı kaçınılmaz sonuçtur. Alaska Atabasklarında da bu genel durum gözlenir. Aşırı alkol tüketimi ve buna bağlı gelişen alkolizm, Atabaskların aile ve sosyal düzenlerini yıkıcı etkiye sahiptir. Atabasklara alkolü önce Ruslar, daha sonra da Amerikalı ve Kanadalılar getirmiş ve yaygınlaştırmıştır. Geçmişte Hristiyan Batılıların getirdiği alkol ve buna bağlı gelişen alkolizmden kurtulmak için Alaska Atabasklarının köktendinci Hristiyanlığa (Fundamentalist Christianity) sığınarak alkolizmi yenebileceği savunulmaktadır. Köktendinci Hristiyanlık ile eski Atabask hukuku arasında belirgin bir benzerlik bulunduğu iddia edilir. 20 yy. ortalarında Huslia'da alkolizm ile veremden etkilenmeyen tek bir aile kalmamıştır.
Huş ve söğüt ağaçların gövdesinde olan Phellinus igniarius türü kav mantarının külleriyle tütün karıştırılarak enfiye, çiğneme tütünü ile pipoda ( kkun’ tl’ok) içme tütünü yapılır.
Yerli hakları

Hristiyan misyonlarının Koyukonlar üzerine sosyo-kültürel etkileri (bazıları olumlu bazıları olumsuz) göz ardı edilemez. Misyonlar kurulup misyonerler gelince eğitim ve hastane gibi olumlu yönleri Koyukon yaşamını iyi yönde değiştirirken, yerli maneviyatı ve kültürel uygulamalara önyargılı davranıp dini gerekçelerle karşı çıkmaları Koyukon sosyal yaşamına olumsuz etkisi olmuştur. Yerli halklara karşı bu paternal yaklaşım ve onların "uygarlaşmamış" (“un-civilized”) kabul edilmeleri o zamanki 19. yüzyıl dünyasında çok yaygın bir uygulamaydı. Çoğu kez yerlileri Hristiyanlaştırıken yerli kültürünün "ilkel" (“primitive”) olduğu telkin edilmiş ve bunun utanç verici olduğu öğretilmiştir. Bu asimilasyon sonucu yerliler kendi öz kimliklerini hor gören tutum sergilemeye başlamışlardır.
Arazi mülkiyeti Batılı kapitalist düşünceye ters düşecek biçimde sahiplenilmese bile ANCSA yasasından sonra kapitalizmle yoğun biçimde karşılaşıp iç içe kalan yaşlı ve genç nesil Koyukonlar arasında gerilimler yaratabiliyor.
Örgütlenme

Denakkanaaga: Koyukon yaşlılarının (elder) organizasyonu.
Orta Çağ İskoçyası'nda kadınlar

Danimarka Kraliçesi Margaret (1456-1486), 3. James'in eşi
Orta Çağ İskoçyası'ndaki Kadınlar, 5. yüzyılda Kuzey Britanya'dan ayrılan Romalılar ile 16. yüzyılın başlarındaki Rönesans ve Reform hareketlerine kadar olan süreçte kadınların yaşamlarının ve toplumsal konumlarının tüm yönlerini yansıtır. Orta Çağ İskoçyası ataerkil bir toplumdu fakat ataerkilliğin pratikte tam olarak nasıl uygulandığını ayırt etmek zordur. Biyografileri hala günümüze kadar ulaşan kadınların büyük çoğunluğu İskoçya kraliyet ailesi üyesiydi. Bunlardan bazıları tarihteki önemli kişiler arasında yerini almıştır. Bu dönemde hüküm süren yalnızca tek bir İskoç Kraliçe vardı, taç giymemiş ve kısa bir hayat sürmüş olan Norveçli Prenses Margaret (1286-1290).
Soylu ailelerin kız çocukları rahibe manastırlarında eğitim görürdü. 15. yüzyılın sonlarında Edinburg'da kız çocukları için okullar açıldı, bu okullar "dikiş okulları" olarak da tanımlanıyordu. Zengin kasabalıların ve lordların ailelerinin sahip olduğu özel eğitim imkanlarından her ne kadar bazı kadınlar da yararlanmış olsa birçok kadın için eğitim imkanları oldukça kısıtlıydı. Buna rağmen İskoçyalı kadın şairlere rastlanır. Orta Çağ'ın sonlarında Güney İskoçya, muhtemelen kuzeybatı Avrupası'ndaki evlilik modelinin ve yaşam tarzının bir parçasıydı. Tarım veya ev işinde çalışmak için evi terkeden birçok kadın ve erkek oldukça geç yaşta evleniyordu. Kadınlar evlendiklerinde kendi soyadlarını kullandılar. Elit tabakadan birçok kız çocuğu genç yaşta evlense de, bu dönemin sonlarında Güney İskoçya'da yaşayan çoğu kadın yirmili yaşlarında evlendi. Boşanma fikri söz konusu olmasa da evli kalarak ayrı yaşama fikri istisnai durumlarda hoş karşılandı.
Kasabalarda, dul kadınlar tarafından idare edilen yoksul evlerin oranı muhtemelen oldukça fazlaydı. Bu kadınlar gündelik kazançlarla geçinir, erzak ve bira satarak kazanç sağlardı. İplikçilik, Orta Çağ'da yaşayan ve her çeşit toplumsal sınıftan olan kasabalı kadınların gündelik işlerinin bir parçasıydı. Kadınlar bazen el sanatlarında çıraklık yapabilir ama loncalara katılamazlardı. İskoçya'da pek rahibe manastırı yoktu fakat manastır başrahibeleri oldukça saygın bir konuma ve yetkiye sahipti. Münzevi bir yaşam süren bir grup insan bile vardı. Bir eş ve anne olan Meryem Ana muhtemelen kadınlar için önemli bir simgeydi. Genellikle mülk sahibi olan veya bağış yapan yakınları ve eşleri tarafından yönetilen kadınlar kendilerini adayarak yerel kilise mihraplarında ibadet etmiştir. İsa ve Meryem Ana'yla bağ kurmak gibi yeni oluşan kendini adama inançları İskoçya'da 15. yüzyılda görülmeye başlamıştır.
Toplumsal Konum

Orta Çağ İskoçyası erkeklerin egemen olduğu, kadınların ise kısıtlı yasal konuma sahip olduğu ataerkil bir toplumdu. Kız çocuklarının babalarına, kadınların ise eşlerine hizmet etmesi gerekirdi. Yalnızca dul kadınlar mülk sahibi olabilir ve hukuken kendilerini temsil edebilirdi. Ataerkilliğin pratikte tam olarak nasıl uygulandığını ayırt etmek zordur. Edebi kaynaklar, özellikle de romantik şiirler, kadınların şövalyelerin kahramanlıklarının, aşklarının ve ilhamlarının kaynağı olan pasif bir özne olarak görüldüğüne işaret eder. John Barbour'ın Bruce (1375) ve Blind Harry'nin Wallace (1470'lerin sonu) adlı tarihi destanlarda daha aktif bir rol almışlardır. Ayrıca, ahlaki ve fiziksel açıdan zayıf olarak nitelendirilmişlerdir. Namusları üzerinde ehemmiyetle durulmuş, "fahişe" ise en yaygın olarak kullanılan sözlü taciz olmuştur. Toplumun onlara atfettiği anne ve eş rollerinden dışarıya adımlarını attıklarında halk arasında çıkan dedikoduların kurbanı olmuş ve davranışları yasal olmayan yaptırımlarla kısıtlanmıştır.
Soylu Kadınlar

Biyografileri Orta Çağ'dan günümüze kadar ulaşan kadınların büyük çoğunluğu İskoçya kraliyet ailesi üyesiydi. Bu kadınlar ya prenses ya da kraliçeydi. Bunlardan bazıları İskoçya tarihindeki önemli kişiler arasında yerini almış ve şöhretleri ölümlerinin ardından da devam etmiştir. Bu dönemde hüküm süren yalnızca tek bir İskoç Kraliçe vardı, taç giymemiş ve kısa bir hayat sürmüş olan Norveçli Prenses Margaret (1286-1290). İskoçya kaynaklarında "kraliçe" olarak adlandırılan ilk kadın Anglo-sakson ve Alman olan prenses Margaret'tır; ya da yakınlarının ona uygun gördüğü sıfat ve konum olan "3. Malcolm'un eşi"dir. Kraliyetteki en önemli siyasi ve dini şahsiyetti fakat konumu varislerine kendiliğinden geçmedi ve çoğu aynı şöhrete sahip olamadı. 1. William'ın eşi olan Ermengarde de Beaumont eşinin yokluğunda aracı ve hakim gibi davranarak kendi mührüne sahip ilk İskoç kraliçesi olarak tarihe geçti.
Eğitim

Soylu ailelerin kız çocukları Elcho, Aberdour ve Haddington gibi kasabaların rahibe manastırlarında eğitim görürdü. 15. yüzyılın sonlarında Edinburg'da kız çocukları için okullar açıldı, bu okullar "dikiş okulları" olarak da tanımlanıyordu. İsminden de anlaşıldığı gibi dikiş dikmek öncelikli amaçlarından biriydi fakat bu okullarda okuma dersleri de verildi. Öğrenciler muhtemelen bu alanlarda uzman olmayan rahibeler tarafından eğitiliyordu. Zengin kasabalıların ve lordların ailelerinin sahip olduğu özel eğitim imkanlarından her ne kadar bazı kadınlar da yararlanmış olsa birçok kadın için eğitim imkanları oldukça kısıtlıydı. Orta Çağ İskoç şiirinin en büyük külliyatı olan The Book of the Dean of Lismore en az dört kadın şaire yer verdiği için kayda değer bir örnektir. Bu kadınlardan biri de Sween Kalesi'nde gardiyan olan kocası için ağıt yazan Aithbhreac Nighean Coirceadail'dir.
Evlilik

Orta Çağ'ın sonlarında Güney İskoçya, muhtemelen kuzeybatı Avrupası'ndaki evlilik modelinin ve yaşam tarzının bir parçasıydı. Yirmili yaşların ortalarında yapılan geç evliliklerin nedeni ev kurabilmek için gerekli kaynakları elde etme önceliğiydi. Akrabalığın genellikle aynı kaynaktan(hem erkek hem de kadından) geldiği İngiltere'nin aksine, kadınlar evlendiklerinde kendi soyadlarını kullandılar. Evlilikler akrabalar arasında dostluk kurmak için yapılıyordu, yeni bir akraba kazanmak için değil. Kadınlar 12 yaşında evlenebiliyorken erkeklerin 14 yaşına kadar beklemesi gerekiyordu. Elit tabakadan birçok kız çocuğu genç yaşta evlense de, bu dönemin sonlarında Güney İskoçya'da yaşayan çoğu kadın geçim için gerekli kaynakları elde ettikten sonra yirmili yaşlarında evlendi. Çok fazla evlilik akrabalığı engelliyordu bu yüzden birçok soylu evlilik papanın onayını gerektiriyordu. Böylece eğer evlilik siyasal ve kişisel açıdan uygunsuzsa daha sonradan iptal edilebiliyordu. Boşanma fikri söz konusu olmasa da evli kalarak ayrı yaşama fikri zina gibi istisnai durumlarda hoş karşılandı.