Jeokronoloji
Radyometrik tarihleme

Ana madde: Radyometrik tarihleme
Bilinen bir Yarılanma ömrüne sahip bir radyoaktif izotopun radyoaktif bozunma miktarını ölçerek, jeologlar ana malzemenin mutlak yaşını belirleyebilirler.
Bu amaçla bir dizi radyoaktif izotop kullanılır ve çürüme oranına bağlı olarak farklı jeolojik dönemlere tarih vermek için kullanılır.
Daha yavaş çürüyen izotoplar daha uzun süreler için yararlıdır, ancak mutlak yıllarda daha az doğrudur.
Radyokarbon yöntemi hariç, bu tekniklerin çoğu aslında radyoaktif ana izotopun bozunma ürünü olan bir radyojenik izotopun bolluğundaki bir artışı ölçmeye dayanır.
Daha sağlam sonuçlar elde etmek için iki veya daha fazla radyometrik yöntem birlikte kullanılabilir.
Çoğu radyometrik yöntem sadece jeolojik zaman için uygundur, ancak radyokarbon yöntemi ve 40Ar / 39Ar yaşlandırma yöntemi gibi bazıları erken insan yaşamı zamanına ve kaydedilmiş tarihe kadar uzatılabilir.
Sık kullanılan tekniklerden bazıları:
Radyokarbon tarihleme: Bu teknik, organik malzemedeki karbon-14'ün bozulmasını ölçer ve en iyi yaklaşık 60.000 yıldan daha genç numunelere uygulanabilir.
Uranyum-kurşun tarihleme: Bu teknik, iki kurşun izotopunun (kurşun-206 ve kurşun-207) bir mineral veya kayadaki uranyum miktarına oranını ölçer. Genellikle magmatik kayaçlardaki eser mineral zirkonlara uygulanan bu yöntem, jeolojik tarihleme için en yaygın kullanılanlardan (argon-argon tarihleme ile birlikte) biridir. Monazit jeokronolojisi, özellikle metamorfizmanın tarihlendirilmesinde kullanılan U – Pb tarihlendirmesinin başka bir örneğidir. Yaklaşık 1 milyon yıldan daha eski örneklere uranyum kurşun tarihleme uygulanır.
Uranyum-toryum tarihleme: Bu teknik, speleothemleri, mercanları, karbonatları ve fosil kemiklerini tarihlemek için kullanılır. Aralığı birkaç yıldan 700.000 yıla kadardır.
Potasyum-argon tarihleme ve argon-argon tarihleme: Bu teknikler metamorfik, magmatik ve volkanik kayaçlar ile tarihlenmektedir. Ayrıca paleoantropolojik bölgelerdeki veya üstündeki volkanik kül katmanlarını tarihlendirmek için de kullanılırlar. Argon-argon yönteminin daha genç sınırı birkaç bin yıldır.
Elektron devir rezonansı (ESR) tarihleme: Bu yöntem elektrik yüklerinin, silikatlı mineral depolarının doğal radyasyondan kaynaklanan hasarlı kristal kafesleri içerisindeki birikimini ölçer.
| Yöntemin Adı | örnek türleri | tarihleme sınırları |
| --- | --- | --- |
| radyokarbon | karbon içeren buluntular | 0-50 bin |
| TL (Termolüminesans) ve OSL (Optik Uyarılmış Lüminesans) | Seramik, pişmiş toprak kaplar, tuğla, fırın buluntusu, çökeltiler | bin - 300 bin |
| dendkronoloji | ağaç, odun kömürü | 0 - 10 bin |
| ESR (Elektron Spin Rezonansı) | Kireçtaşı, mercan, hayvan kabukları, diş | bin - 300 bin |
| fizyon izleri | Apatit, mika, zirkon, volkanik cam | 30 bin - 20 milyon |
| obsidiyen hidrasyonu | çakmak taşı, volkanik cam, glasiyer taşları, volkan külü | yüz - 1 milyon |
| potasyum / argon (K/Ar) | ısıtılmış kaya, volkanik kaya | 20 bin – 4,3 milyar |
| arkeomanyetizma | Seramik, pişmiş toprak kaplar, tuğla, fırın buluntusu | 0 - 5 bin |
| amino asit | Organik maddeler | 2 bin - 2 milyon |
| Kronostratigrafide kayaç (tabakalar) segmentleri | Jeokronolojide zaman dilimleri | Jeokronolojik birimlere notlar |
| --- | --- | --- |
| eonotem | üst zaman | 4 toplam, yarım milyar yıl veya daha fazla |
| eratem | zaman | 10 tanımlı, birkaç yüz milyon yıl |
| sistem | dönem | 22 tanımlı, onlarca ~ yüz milyon yıl |
| seri | devre | 34 tanımlı, on milyonlarca yıl |
| kat | çağ | 99 tanımlı, milyonlarca yıl |
| kronozon | kron | ICS zaman ölçeği tarafından kullanılmayan bir yaşın alt bölümü |