stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Metoklopramid

| --- | --- |


Klinik verisi
Telaffuz: /ˌmɛtəˈklɒprəmaɪd/ 
Ticari adlar: Primperan, Maxolon, Metpamid ve diğerleri
AHFS/Drugs.com: Monografi
MedlinePlus: a684035
Lisans veri:  US DailyMed: Metoclopramide  US FDA: Metoclopramide 
Gebelikkategorisi:  AU: A  
Uygulamayolu: Ağız yoluyla, intravenöz, intramüsküler, burun spreyi
İlaç sınıfı: D2 reseptör antagonisti; 5-HT3 reseptör antagonisti; 5-HT4 reseptör antagonisti; Prolaktin salgılayıcı
ATC kodu: A03FA01 (DSÖ) 
Hukuki durum
Hukuki durum:  AU: S4 (Yalnızca reçeteyle)  CA: Reçeteli ilaç  UK: POM (Yalnızca reçeteyle)  US: Yalnızca ℞ 
Farmakokinetik veri
Biyoyararlanım: %80 ± 15 (ağız yoluyla)
Metabolizma: Karaciğer
Eliminasyon yarı ömrü: 5-6 saat
Boşaltım: İdrar: %70-85 Dışkı: %2
Tanımlayıcılar
 IUPAC adı 4-Amino-5-kloro-N-(2-(dietilamino)etil)-2-metoksibenzamid 
CAS Numarası: 364-62-5 
PubChem CID: 4168
IUPHAR/BPS: 241
DrugBank: DB01233 
ChemSpider: 4024 
UNII: L4YEB44I46 
KEGG: D00726  as HCl: D05008 
ChEBI: CHEBI:107736 
ChEMBL: ChEMBL86 
CompTox Bilgi Paneli (EPA): DTXSID6045169 
ECHA Bilgi Kartı: 100.006.058 
Kimyasal ve fiziksel veriler
Formül: C14H22ClN3O2
Mol kütlesi: 299,80 g·mol−1
3D model (JSmol): İnteraktif görüntü
Erime noktası: 147,3 °C (297,1 °F)
 SMILES Clc1cc(c(OC)cc1N)C(=O)NCCN(CC)CC 
 InChI InChI=1S/C14H22ClN3O2/c1-4-18(5-2)7-6-17-14(19)10-8-11(15)12(16)9-13(10)20-3/h8-9H,4-7,16H2,1-3H3,(H,17,19)  Key:TTWJBBZEZQICBI-UHFFFAOYSA-N  
Metoklopramid, mide ve yemek borusu problemleri için kullanılan bir ilaçtır. Genellikle bulantı ve kusmayı tedavi etmek ve önlemek, mide boşalması gecikmiş kişilerde midenin boşalmasına yardımcı olmak ve gastroözofageal reflü hastalığına yardımcı olmak için kullanılır. Ayrıca migren baş ağrılarını tedavi etmek için de kullanılır.
Yaygın yan etkiler arasında yorgun hissetme, ishal, akatizi ve tardif diskinezi yer alır. Daha ciddi yan etkiler arasında nöroleptik malign sendrom ve depresyon yer alır. Bu nedenle, insanların ilacı on iki haftadan daha uzun süre kullanmaları nadiren tavsiye edilir. Birçok hamile kadın tarafından alındıktan sonra herhangi bir zarar kanıtı bulunmamıştır. Dopamin reseptör antagonistleri olarak bilinen ilaç grubuna aittir ve bir prokinetik olarak çalışır.
2012 yılında metoklopramid, Amerika Birleşik Devletleri'nde en çok reçete edilen 100 ilaçtan biriydi. Jenerik bir ilaç olarak mevcuttur. Dünya Sağlık Örgütünün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır. 2020 yılında, 600.000'den fazla reçete ile Amerika Birleşik Devletleri'nde en sık reçete edilen 352. ilaç olmuştur.
TIbbi kullanımlar > Bulantı

Metoklopramid yaygın olarak üremi, radyasyon hastalığı, kanser ve kemoterapinin etkileri, doğum, enfeksiyon ve emetojenik ilaçlar gibi durumlarla ilişkili bulantı ve kusmayı tedavi etmek için kullanılır. Perioperatif anti-emetik olarak etkili doz genellikle 25 ila 50 mg'dır (normal 10 mg'lık doza kıyasla).
Ayrıca gebelikte hiperemezis gravidarum (gebeliğin şiddetli bulantı ve kusması) tedavisinde ikinci seçenek olarak kullanılır.
Ayrıca, bazı EMS sağlayıcıları tarafından bilinci açık ve spinal olarak hareketsiz olan kişileri taşırken önleyici olarak kullanılır.
TIbbi kullanımlar > Migren

Migren baş ağrılarında metoklopramid, parasetamol (asetaminofen) ile birlikte veya aspirin ile birlikte kullanılabilir.
TIbbi kullanımlar > Gastroparezi

Kanıtlar ayrıca midenin yetersiz boşalmasına neden olan bir durum olan gastroparezi için kullanımını da desteklemektedir ve 2010 yılı itibarıyla bu durum için FDA tarafından onaylanan tek ilaçtır.
Gastroözofageal reflü hastalığında da kullanılır.
TIbbi kullanımlar > Emzirme

Metoklopramid anne sütü üretimini artırmaya çalışmak için kullanılsa da, bunun için etkinliğine dair kanıtlar zayıftır. Bu kullanım için güvenliği de belirsizdir.
TIbbi kullanımlar > Prosedürler

İntravenöz metoklopramid, ince bağırsak takibi, ince bağırsak lavmanı ve radyonüklid mide boşaltma çalışmalarında baryumun bağırsaklardan geçme süresini kısaltmak ve böylece işlemler için gereken toplam süreyi azaltmak için kullanılır. Metoklopramid ayrıca baryumun ağız yoluyla alınmasından sonra kusmayı da önler.
Kontrendikasyonlar

Metoklopramid feokromositomada kontrendikedir. Bir dopamin antagonisti olarak semptomları kötüleştirebileceğinden Parkinson hastalığında dikkatli kullanılmalıdır. Kişinin ruhsal durumunu kötüleştirebileceğinden, klinik depresyonu olan kişilerde uzun süreli kullanımdan kaçınılmalıdır. Bağırsak tıkanıklığı şüphesi olan kişilerde, epilepside, önceki üç veya dört gün içinde bir mide ameliyatı geçirilmişse, midede delinme veya tıkanma varsa ve yeni doğan bebeklerde kontrendikedir.
İlacın güvenliği 2011 yılında Avrupa İlaç Ajansı tarafından gözden geçirilmiş ve yüksek dozlarda, beş günden uzun sürelerle reçete edilmemesi veya 1 yaşından küçük çocuklara verilmemesi gerektiği belirlenmiştir. Daha büyük çocuklarda kullanımının, kemoterapi veya ameliyat sonrası bulantı ve kusmanın tedavisiyle ve bu durumda bile yalnızca diğer tedavilerin başarısız olduğu hastalarla sınırlandırılmasını önermişlerdir. Yetişkinler için ise kullanımının migren tedavisi ve kemoterapi ya da ameliyat sonrası hastalarla sınırlandırılmasını tavsiye etmişlerdir.
Kontrendikasyonlar > Gebelik

Metoklopramid uzun süredir hamileliğin tüm aşamalarında anne veya fetüse zarar verdiğine dair bir kanıt olmaksızın kullanılmaktadır. Hamilelik sırasında metoklopramide maruz kalan İsrailli kadınlardan doğan bebekler üzerinde yapılan geniş bir kohort çalışmasında, ilacın konjenital malformasyon, düşük doğum ağırlığı, erken doğum veya perinatal mortalite riskini artırdığına dair hiçbir kanıt bulunamamıştır. Danimarka'da yapılan büyük bir kohort çalışmasında da metoklopramide maruz kalma ile düşük arasında bir ilişki bulunmamıştır. Metoklopramid süte geçmektedir.
Kontrendikasyonlar > Bebekler

Sistematik bir inceleme, bebeklerde gastroözofageal reflü hastalığının (GÖRH) tedavisi için çok çeşitli raporlanmış sonuçlar bulmuş ve bebeklerde GÖRH tedavisi için "zayıf" kanıt derecesi ve "yetersiz" güvenlik ve etkinlik derecesi sonucuna varmıştır.
Yan etkiler

Metoklopramid tedavisi ile ilişkili yaygın advers ilaç reaksiyonları (AİR) huzursuzluk (akatizi) ve fokal distoniyi içerir. Seyrek görülen ADR'ler arasında hipertansiyon, hipotansiyon, galaktoreye yol açan hiperprolaktinemi, baş ağrısı ve okülojirik kriz gibi ekstrapiramidal etkiler yer alır.
Metoklopramid, ilaca bağlı hareket bozukluklarının en yaygın nedeni olabilir. Ekstrapiramidal etki riski 20 yaşın altındaki kişilerde ve yüksek doz veya uzun süreli tedavide artmaktadır. Tardif diskinezi bazı kişilerde kalıcı ve geri dönüşümsüz olabilir. Tardif diskinezi raporlarının çoğu, üç aydan uzun süredir metoklopramid kullanan kişilerde görülür. Sonuç olarak, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) metoklopramidin tercihen 12 haftadan kısa süreli tedavi için kullanılmasını önermektedir. 2009 yılında FDA, tüm metoklopramid üreticilerinden ilacın kronik veya yüksek dozda kullanımında tardif diskinezi riskine ilişkin bir kara kutu uyarısı yayınlamalarını istemiştir.
Distonik reaksiyonlar benzatropin, difenhidramin, triheksifenidil veya prosiklidin ile tedavi edilebilir. Semptomlar genellikle kas içine enjekte edilen difenhidramin ile azalır. Benzodiazepin sınıfı ilaçlar faydalı olabilir, ancak faydaları genellikle mütevazıdır ve sedasyon ve halsizlik yan etkileri sorunlu olabilir.
Bazı durumlarda, metoklopramidin akatizi etkileri, ilaç intravenöz olarak uygulandığında infüzyon hızıyla doğrudan ilişkilidir. Yan etkiler genellikle metoklopramid dozundan sonraki ilk 15 dakika içinde görülmüştür.
Yaklaşık altı ay boyunca metoklopramid kullanan bir kadın için yoksunluk etkileri bildirilmiştir. Advers semptomlar, amenore de dahil olmak üzere akinezi ve akatizi arasında gidip gelmiş ve sekonder parkinsonizm gibi görünmüştür. Yan etkiler metoklopramid kademeli olarak kesildikten bir yıl sonra da devam etmiştir.
Yan etkiler > Nadir yan etkiler

Diyabet, yaş ve kadın cinsiyet, metoklopramidin nöropsikiyatrik bir yan etkisinin görülme olasılığını artıran risk faktörleridir.
Panik bozukluk
Majör depresif bozukluk
Agorafobi
Agranülositoz, supraventriküler taşikardi, hiperaldosteronizm, nöroleptik malign sendrom, akatizi ve tardif diskinezi.
Metaemoglobinemi
Farmakoloji

Metoklopramidin dopamin D2 reseptörlerine nanomolar afinite ile bağlandığı (Ki = 28,8 nM), burada bir reseptör antagonisti olduğu ve aynı zamanda karışık bir 5-HT3 reseptör antagonisti/5-HT4 reseptör agonisti olduğu görülmektedir.
Farmakoloji > Etki mekanizması

Metoklopramidin antiemetik etkisi, merkezi sinir sistemindeki kemoreseptör tetikleme bölgesindeki D2 reseptörlerindeki antagonist aktivitesinden kaynaklanmaktadır - bu etki çoğu uyaran tarafından tetiklenen bulantı ve kusmayı önler. Daha yüksek dozlarda, 5-HT3 antagonist aktivitesi de antiemetik etkiye katkıda bulunabilir.
Metoklopramidin gastroprokinetik aktivitesine muskarinik aktivite, D2 reseptör antagonist aktivitesi ve 5-HT4 reseptör agonist aktivitesi aracılık eder. Gastroprokinetik etkinin kendisi de antiemetik etkiye katkıda bulunabilir.[kaynak belirtilmeli] Metoklopramid ayrıca alt özofagus sfinkterinin tonunu da artırır.
Metoklopramid, 5-HT3 üzerindeki antagonistik blokajı ve 5-HT4 üzerindeki agonistik (aktive edici) etkisi nedeniyle ruh halini etkileyebilir.
Farmakoloji > Farmakokinetik

Metoklopramid CYP2D6 tarafından metabolize edilir ve CYP2D6'nın tersinir bir inhibitörüdür, ancak inaktivatörü değildir. Metoklopramidin başlıca metabolitleri, tüm yaygın CYP enzimleri tarafından N-hidroksilasyon ve N-deetilasyondur.
Kimya

Metoklopramid bir sübstitüe benzamiddir; sisaprid ve mosaprid yapısal olarak ilişkilidir.
Veterinerlik kullanımı

Metoklopramid yaygın olarak kedi ve köpeklerde kusmayı önlemek için kullanılır. Ayrıca tavşanlarda bağırsak uyarıcı olarak da kullanılır.
Metoklopramid 5 mg tabletler
Plastik metoklopramid ampulü
CBS (anlam ayrımı)

CBS aşağıdaki anlamlara gelebilir:
CBS, Televizyon kanalı
CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri)
cystathionine-beta-synthase, bir enzim.
Common Brake System.
Müstear

Müstear, çağdaş Türk edebiyatında yazar ve şairlerin gerçek ismi yerine kullandıkları isimdir. Mahlastan farklı olarak kişinin gerçek kimliğini gizleme amacı taşır. Bu nedenle müstear isimlerin gerçek sahibi çoğu zaman bilinmemekte veya kişinin ölümünden sonra ortaya çıkmaktadır.
Yazar ve şairler içinde bulunduğu devrin siyasi ve sosyal durumundan çekindikleri, yazı ve görüşleri nedeniyle bir ceza alma veya toplumdan baskı görme ihtimaline karşı yazılarını rahatlıkla yayınlayabilmek için müstear isim kullanabilirler. Ayrıca ün kazandığı edebiyat alanı dışında yazdığı yazılarının altında imzasını atmaktan çekinen ya da  kalite olarak yetersiz gördüğü yazılarını kendi ismiyle yayınlanmasını istemeyen edebiyatçılar da müstear isim kullanmayı tercih edebilir. Örneğin Türk edebiyatında romancı kimliğiyle tanınan Reşat Nuri Güntekin, dergilere gönderdiği mizahi yazılarında asıl ismini kullanacak kadar kendine güvenmediği için müstear isim kullanmayı tercih etmiştir.
Örnekler

Ali Ekrem Bolayır: A. Nâdir. (Kamu görevlisi olduğu için)
İsmail Hami Danişmend: Muhtî, Râbia Hatun (Esas alanı tarih olduğu için şiirlerinde müstear kullanmıştır)
Mehmet Fuad Köprülü: Âşık Coşkun. (Hiciv ve ağır tenkit amacıyla)
Necip Fazıl Kısakürek: Adıdeğmez, Dilci, Ahmet Abdülbaki, Ozan. (Büyük Doğu dergisinde birden çok yazı yazmak amacıyla)
Ömer Seyfettin'in bilinen müstear isimleri, Perviz, Süheyl Feridun, Ç. Kemal, Ç. Nazmi, A.H., Şît.
Peyami Safa: Server Bedi. (Ticari gelir elde etmek için yazdığı polisiye romanlarda edebî itibarını korumak için)
Reşat Nuri Güntekin'in tespit edilmiş yedi müstear ismi vardır: Ateş Böceği, Ağustos Böceği, Yıldız Böceği, Cemil Nimet, Hayreddin Rüştü, Mehmet Ferit, Sermet Ferit.
Yusuf Ziya Ortaç: Çimdik. (Hiciv ve ağır tenkit amacıyla)
Ramnoz

| --- | --- |

Adlandırmalar
IUPAC adı6-Deoxy-L-mannopyranose
Diğer adlarIsodulcit α-L-Rhamnose L-Rhamnose L-Mannomethylose α-L-Rha α-L-Rhamnoside α-L-Mannomethylose 6-Deoxy-L-mannose L-Rhamnopyranose
Tanımlayıcılar
CAS numarası: 3615-41-6
3D model (JSmol): Etkileşimli görüntü
ChEBI: CHEBI:16055
ChemSpider: 18150
ECHA InfoCard: 100.020.722 
KEGG: C00507
PubChem CID: 19233
CompTox Bilgi Panosu (EPA): DTXSID7042647 
 InChI InChI=1/C6H12O5/c1-3(8)5(10)6(11)4(9)2-7/h2-6,8-11H,1H3/t3-,4-,5-,6-/m0/s1 
 SMILES O=C[C@H](O)[C@H](O)[C@@H](O)[C@@H](O)C 
Özellikler
Molekül formülü: C6H12O5
Yoğunluk: 1.41 g/mL
Erime noktası: 91 °C - 93 °C
Aksi belirtilmediği sürece madde verileri, Standart sıcaklık ve basınç koşullarında belirtilir (25 °C [77 °F], 100 kPa). 
Bilgi kutusu kaynakları
Ramnoz, (Rha, Rham) doğal olarak oluşan bir deoksi şekerdir. Metilpentoz veya 6-deoksiheksoz olarak sınıflandırılabilir  Ramnoz ağırlıklı olarak doğada L -formunda L -ramnoz (6-deoksi- L - mannoz) olarak bulunur. Bu olağandışı bir durumdur çünkü doğal olarak oluşan şekerlerin çoğu D -formundadır. İstisnaları, metil pentozlar, L - fukoz, L -ramnoz ve pentoz ve L - arabinozdur. Bununla birlikte, doğal olarak oluşan D-ramnoz örnekleri, Pseudomonas aeruginosa ve Helicobacter pylori gibi bazı bakteri türlerinde bulunur.
Ramnoz; Cehri, zehirli sumak ve Uncaria cinsindeki bitkilerden izole edilebilir. Ramnoz ayrıca Bacillariophyceae sınıfına (Diyatome) ait mikroalgler tarafından da üretilir.
Ramnoz genellikle doğada diğer şekerlere bağlanır. Birçok bitkiden elde edilen glikozitlerin ortak bir glikon bileşenidir. Ramnoz ayrıca, tüberküloza neden olan organizmayı içeren Mycobacterium cinsindeki aside dirençli bakterilerin dış hücre zarının bir bileşenidir. L -ramnoza karşı doğal antikorlar insan serumunda mevcuttur, ve insanların çoğunluğunun IgM, IgG veya bu glikana bağlanabilen bu tip immünoglobulinlerin her ikisine de sahip olduğu görülmektedir.
Ramnozun bir özelliği visinal, diol bölünme reaksiyonunda periyodatlarla reaksiyona girdiğinde formaldehit üretiminin olmamasıdır. Bu, gliserol veya diğer visinal diol analizlerindeki fazla periyodatın çıkarılmasını çok faydalı kılar.
Beyit

Beyit, iki mısradan meydana gelen nazım parçası. Batı edebiyatında beyte "kuple" denir. Divân edebiyatında nazım birimi sayılan beyit, aynı vezinde olan ve birbiri peşinden gelen iki mısradır. Çoklukla anlamın tamamlandığı bir bölüm beytin bir nazım birimi olarak kabul edilmesi yüzünden, divan edebiyatı şiirlerinde konu birliği pek az görülür. Divan şairinin bütün düşüncesi, beyitleri meydana getirecek kafiyelerle ikişer mısra söyleyebilmekti. Divan edebiyatındaki bu şiir anlayışı, Türkiye'de "Edebiyat-i Cedide" ile değişmeye başlamıştır. Anlamın bir beyitte tamamlanmasının şart olmadığı sonraki beyitte, hattâ daha sonraki beyitlere geçebileceği hakkındaki örnekler, bu edebiyat akımı ile edebiyatımızda gelişmiştir. Böylece, bir nâzım şeklinde konu birliğine önem verilmesi yoluna geçilebilmiştir.
Yükselmeli, dokunmalı alnın semâlara;
doymaz beşer dedikleri kuş -, iğtilâlara...
(Tevfik Fikret)
Beyit, kafiyeli iki mısradan meydana gelirse "beyt-i musarra"; bir gazelin en seçme beyti olursa "beyt-ül gazel"; bir kasidenin en güzel beyti olursa "beyt-ül kaside"; içinde şairin adının ya da mahlasının bulunduğu beyitse "tac tâc beyit"; bir kasidenin ya da gazelin ilk beyti "matla" ve son beyti ise "makta" adını alır.
Anlam bakımından birbirine bağlı iki dizeden oluşmuş şiir parçası.
(Geniş anlamıyla) Çift dizeli olarak düzenlenen bir koşuğun her dize çifti.
(Dar anlamıyla) Tara anlam veren ve iki dizeden meydana gelen koşuk.
Su saati

Atina'da bir müzede sergilenen MÖ 5. yüzyıldan kalma bir su saati, alttaki asıl saatin bir yeniden yapımıdır.
Su saati, suyun düzenli biçimde su miktarının ölçüldüğü bir kabın içine veya kaptan dışarıya akmasına dayanan bir saat türüdür.
Su saatleri güneş saatleri ile birlikte en eski zaman ölçüm yöntemlerinden biridir. Ne zaman icat edildiği bilinmemektedir. Antik Mısır ve Babil'de MÖ 16. yüzyılda kullanıldıkları bilinmektedir. Hindistan ve Çin gibi dünyanın bazı diğer bölgelerinde de su saati kullanımının antik döneme dayandığı bilinmekte olup bu bölgelerde ilk ortaya çıkış tarihi bilinmemektedir. Bazı yazarlar Çin'de MÖ 4000 civarında ortaya çıktığını öne sürmektedir.
Eski Fars saati
Doğtaş

| --- | --- |
Kuruluş: 1972
Kurucu: Hacı Ali Doğan
Genel merkezi: Çanakkale, Türkiye
Önemli kişiler: Davut Doğan (Yönetim Kurulu Başkanı)
Web sitesi: Doğtaş.com.tr
Doğtaş, 1972 yılında Hacı Ali Doğan tarafından kurulan Doğan Mobilya'nın 1987'de anonim şirket haline dönüşmesiyle oluşturulan mobilya şirketidir.
Çanakkale'nin Biga İlçesinde bulunan 200,000 m² açık, 70,000 m² kapalı üretim alanına sahip fabrikasında mobilya üretimi yapmaktadır.
Doğu araştırmaları

Picasso'nun "Women of Algiers" serisi, Batı'nın Doğu'yu egzotik ve ötekileştirilmiş bir şekilde temsil etmesini yansıtır.
Doğu araştırmaları, Asya ve Orta Doğu toplumlarını, kültürleri, dilleri, halkları, tarihini ve arkeolojisi kapsayan akademik çalışma alanıdır.
Kızıldağ Yaylası

Kızıldağ Yaylası, Adana iline bağlı Karaisalı ilçesi sınırlarında bulunan bir yayladır. Tıpkı çevresindeki Tekir ve diğer rakımı yüksek bölgeler gibi çok eski zamanlardan itibaren insanların Kızıldağı yazlık yerleşke olarak kullandığı bilinmektedir. Kızıldağ yaylası kendisini çevreleyen dağlar, doğal güzelliği ve yazları serin bir ortam sunması nedeniyle son yıllarda insan akınına uğramaktadır. Ayrıca beldede her yıl Kızıldağ karakucak güreşleri adı altında yerel bir şenlik düzenlenmektedir.
İklim koşulları ve etkileri

Adana ili genel olarak yazları çok sıcak geçtiği için bölge halkı kışları rakım olarak düşük yerlerde kalıp yaşamını sürdürürken yazları ise yaylalara çıkmaktadır. Bu durum aynı zamanda yarı göçebe sayılabilecek bir yaşam tarzını da beraberinde getirmektedir.
Kaynaklar

1 2  "Kızıldağ Yaylası" (PDF). Türkiye Geneli Yayla Envanteri. Cilt 1. Türkiye İçişleri Bakanlığı. 2017. s. 20. 2 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 7 Ağustos 2024.
↑  "Kızıldağ Karakucak Güreşleri 25 Ağustos'ta Yapılacak". www.karaisali.bel.tr. 19 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2022.
İdeoloji

İdeoloji, özellikle tamamen epistemik olmayan nedenlerle bir kişi veya grup tarafından benimsenen inanç veya felsefeler kümesidir. bu durumda "pratik unsurların teorik unsurlar kadar önemli olduğu" anlamına gelir. Daha önceden genellikle ekonomik, siyasi veya dini teorilere ve politikalara uygulanan terim, Karl Marx ve Friedrich Engels'e kadar uzanan bir geleneğe sahipti. Ancak daha yakın zamanlarda yapılan kullanımlarda terim genellikle ek olarak kullanılmaktadır.
Terim, Antoine Destutt de Tracy tarafından ortaya atılmıştır. Tracy, Fransız Aydınlanma dönemi aristokratı ve filozofu olarak, 1796 yılında terimi "fikirler bilimi" olarak kavramsallaştırdı ve halkın irrasyonel dürtülerine karşı rasyonel bir fikir sistemi geliştirmeyi amaçladı. Siyaset biliminde, terim betimsel anlamda siyasi inanç sistemlerine atıfta bulunmak için kullanılır.
Tarihçe

İdeoloji terimi ve onunla ilişkilendirilen fikir sistemi, Antoine Destutt de Tracy tarafından 1796 yılında kullanılmaya başlandı. Tracy, Terör Dönemi'nde yargılanma sürecindeyken hapishanede Locke ve Condillac'ın eserlerini okurken bu terimi ortaya çıkardı. Ahlak ve siyaset bilimleri için güvenilir bir temel oluşturmayı umarak, Tracy "fikirler bilimi" için bir terim tasarladı ve bunu iki şeye dayandırdı:
insanların maddi dünya ile etkileşimleri sırasında deneyimledikleri duyumlar; ve
bu duyumlar nedeniyle zihinlerinde oluşan fikirler.
Condillac, ideolojiyi bireysel özgürlüğü, mülkiyeti, serbest piyasaları ve devlet gücünün anayasal sınırlarını savunan liberal bir felsefe olarak kavramıştır. Aralarında ideolojinin en genel terim olduğunu savunur çünkü 'fikirler bilimi' aynı zamanda fikirlerin ifade ve çıkarımını da içerir. Maximilien Robespierre'ün devrildiği darbe, Tracy'nin çalışmalarına devam etmesine olanak sağlamıştır. Tracy, devrimin terör dönemine (Napolyon rejimi sırasında) tepki olarak, kendisini neredeyse yok eden irrasyonel kalabalık dürtülerine karşı rasyonel bir fikir sistemi geliştirmeye çalışarak tepki vermiştir.
Yaklaşık orijinal anlamına yakın bir sonraki kaynak, Hippolyte Taine'in Eski Rejim üzerine çalışması olan Contemporary France'ın Kökenleri I'dir. Taine, ideolojiyi daha çok Sokratik yöntemle felsefe öğretmeye benzetirken, genel okuyucunun zaten sahip olduğu kelime dağarcığını aşmadan ve pratik bilimin gerektirdiği gözlem örnekleri olmadan yapılan öğretimi tarif eder. Taine, ideolojiyi sadece Destutt De Tracy ile değil, aynı zamanda onun çevresiyle ilişkilendirir ve onun öncülerinden biri olarak Condillac'ı da içerir.
Napoleon Bonaparte, ideoloji terimini hakaret anlamında kullanmaya başladı ve genellikle liberal rakiplerine Tracy'nin Institutional adlı eserinde karşı olarak kullandı. Karl Mannheim'ın ideoloji teriminin anlamında meydana gelen değişikliklerin tarihsel yeniden yapılandırmasına göre, kelimenin modern anlamı Napolyon'un rakiplerini "ideologlar" olarak nitelendirmesiyle ortaya çıktı. Tracy'nin başlıca eseri olan The Elements of Ideology kısa sürede Avrupa'nın ana dillerine çevrildi.
Tracy'den sonraki yüzyılda, ideoloji terimi olumlu ve olumsuz çağrışımlar arasında gidip geldi. Bu sonraki nesilde, Napolyon sonrası hükûmetler geriye dönük bir tutum benimseyince, İtalyan, İspanyol ve Rus düşünürler etkilendi. Bu düşünürler kendilerini "liberal" olarak tanımlamaya başlamışlardı ve 1820'lerin başında İspanya'daki Karlist isyancılar, Fransa ve İtalya'daki Carbonari cemiyetleri ve Rusya'daki Dekabristler de dahil olmak üzere devrimci faaliyetleri yeniden ateşlemeye çalıştılar. Karl Marx, ideoloji teriminin Napolyon'un olumsuz anlamını benimsedi ve yazılarında bu terimi kullanarak Tracy'yi bir "soğukkanlı burjuva doktriner" olarak tanımladı.
Terim, zamanla olumsuz anlamını yitirmiş ve farklı siyasi görüşlerin ve toplumsal grupların farklı bakış açılarının analizinde tarafsız bir terim haline gelmiştir. Marx, terimi sınıf mücadelesi ve hâkimiyet bağlamında konumlandırırken diğerleri onun kurumsal işleyiş ve toplumsal bütünleşmenin vazgeçilmez bir parçası olduğunu düşünmekteydi.
Tanımlar ve analizler > Marksistlerin görüşleri

Marx'ın analizi, ideolojiyi egemen sınıfın kendi kendini sürdürme aracı olarak bilerek yaydığı yanlışların bir sistem olarak görmektedir.
Marksist toplumun temel ve üstyapı modelinde, temel üretim ilişkilerini ve üretim biçimlerini ifade ederken üstyapı ise egemen ideolojiyi (örneğin, dini, hukuki, siyasi sistemler) ifade eder. Üretimin ekonomik temeli toplumun siyasi üstyapısını belirler. Egemen sınıfın çıkarları üstyapıyı ve haklı çıkarılara hizmet eden ideolojinin doğasını belirler - bu eylemler, egemen sınıfın üretim araçlarını kontrol etmesi nedeniyle mümkün olur. Örneğin, feodal bir üretim biçiminde, dini ideoloji üstyapının en önemli unsuru iken, kapitalist oluşumlarda liberalizm ve sosyal demokrasi gibi ideolojiler hakimdir. Bu nedenle, ideolojinin büyük önemi, bir toplumu haklı çıkartır ve yanıltıcı bilinç yoluyla toplumun yabancılaşmış gruplarını siyasi olarak karmaşık hale getirir.
Bazı açıklamalar sunulmuştur. Antonio Gramsci, kültürel hegemonyayı kullanarak işçi sınıfının çıkarlarının yanlış ideolojik bir kavrayışa sahip olduğunu açıklar. Marx ise "Malî üretimin araçlarına sahip olan sınıf aynı zamanda zihinsel üretim araçları üzerinde de kontrol sahibidir." şeklinde ifade eder.
"İdeolojinin toplumsal çoğaltmanın bir aracı olarak" Marksist formülasyonu, bilgi sosyolojisi açısından kavramsal olarak önemlidir. Karl Mannheim, Daniel Bell ve Jürgen Habermas gibi düşünürler, Mannheim'ın ideoloji kavramını "toplumsal hayatın bir ürünü" olarak tanımlayan "genel" ve "toplumsal" bir ideoloji anlayışına ilerleyen bir yaklaşım geliştirdi. Bu yaklaşım, Marksizm de dahil olmak üzere tüm ideolojilerin toplumsal yaşamdan kaynaklandığını kabul eder. Bu fikir, sosyolog Pierre Bourdieu tarafından geliştirilmiştir. Slavoj Žižek ve Frankfurt Okulu gibi düşünürler ise ideolojinin sadece bilinçli değil, bilinçaltı fikirleri de içerdiği psikanalitik bir perspektifi "genel teori"ye eklemişlerdir.