stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kıreli Muharebesi
Muharebe

Akkoyunlu prensi Yusufça Mirza ordusuyla Konya Ovasını çiğneyerek Akşehir'e geldi. Burada, Mustafa Çelebi'nin üzerine yürüdüğünü öğrenerek güneye indi ve Kıreli'de Osmanlı ordusunu karşıladı. Muharebe başlar başlamaz ani bir taarruza geçen Akkoyunlu ordusu Osmanlıların seri mukabelesi karşısında bocaladı ve muharebe düzenini kaybetti.
Akkoyunlu ordusunun büyük bölümü imha edilirken, Yusufça Mirza ve kardeşleri Zeynel ve Ömer Mirzalar esir düştü. Uzun Hasan ağırlıklarınca altın ödeyerek oğullarını esaretten kurtardı.
Porto Riko bayrağı

| --- | --- |


Kullanan(lar): Porto Riko
Kabul tarihi: 1995
Oran: 2:3
Porto Riko bayrağı, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı özerk bir bölge olan Porto Riko'nun millî ve resmî bayrağıdır. Bayrak, ilk olarak 1895'te tasarlanmıştır. 1952 ve 1995 yıllarında bayraktaki mavi rengin tonunda değişiklikler yapılarak son halini almıştır.
Sol köşede mavi bir eşkenar üçgen bulunur. Eşkenar üçgenin içinde beyaz bir beş köşeli yıldız bulunmaktadır. Zeminde birbirini sırayla takip etmek üzere üç tanesi kırmızı, iki tanesi beyaz beş şerit bulunmaktadır.
Tarihi bayraklar

İspanyol İmparatorluğu sömürgesi iken kullanılan bayrak (1512-1843)
İspanyol İmparatorluğu sömürgesi iken kullanılan bayrak (1843-1873 ve 1875-1898)
İspanyol sömürgesine karşı çıkan devrimci hareket bayrağı (1868)
İspanyol sömürgesine karşı çıkan devrimci hareket bayrağının orijinal hali (1868)
Birinci İspanya Cumhuriyeti kontrolündeki bayrak (1873-1874)
Porto Riko ili bayrağı (1873-1898)
Porto Riko bayrağı (1895-1952)
Porto Riko bayrağı (1952–1995)
M3 (yarı paletli araç)

| M3 Yarı Paletli Personel Taşıyıcı |
| --- | --- |
 
Çeşidi: Yarı Paletli Personel Taşıyıcı
Uyruğu:  ABD
Özellikler
Ağırlık: 9.3 ton
Uzunluk: 6.18 m
Genişlik: 2.22 m
Yükseklik: 2.26 m
Mürettebat: 3 mürettebat
Yolcu: 10 yolcu


Ana silahı: 1 x 12.7 mm makineli tüfek
Diğer silahları: 2 x 7.62 mm makineli tüfek
Motor: White 160AX 6 silindirli benzinli 147 beygir ( kW)
Kaldırma kapasitesi: 15.8 beygir/ton
Süspansiyon donanımı: vertical volute spring
Harekat menzili: 280 km
Azami hızı: 64 km/s
M3 Yarı Paletli Personel Taşıyıcı, Amerikan Ordusu tarafından II. Dünya Savaşı ve Soğuk Savaş sırasında kullanılan bir tür  zırhlı savaş aracıydı.
Tarihi

2. Dünya Savaşı arasında Amerikan ordusu birliklerinin taktik hareketliliğini artırmak düşüncesindeydi. Piyade birliklerine hareket kabiliyeti kazandırmak isteyen Ordu Donatım Bölümü Fransız yapımı olan Citroën-Kégresse modelini temel alan çalışmalara başladı. White Motor Company tarafından birkaç adet yarı paletli araç üzerinde çalışan firma sonuçta kendine ait şasesi olan M3 Keşif Aracını geliştirdi.
Tasarımında aracın sağlam ve hızlı bir yapıda olmasına çalışıldı. Sonuçta 1940 yılında standart bir yapıya kavuşan aracın üretimine Autocar Company, Diamond T Motor Company ve White Company firmalarında başlandı.
M3 aslında M2 Yarı paletli aracın tamamıyla geniş bir kopyasıydı. M2 aslında tamamıyla top traktörü olarak düşünülmüştü. M3 modeli M2 ye göre arkada tek kapısı olan daha geniş gövdeli ve 13 kişilik silahlı piyade birliğini taşıyabilecek bir araçtı. 10 adet koltuk aracın arkasında sağlı sollu uzanıyordu. Kabinde ise 3 kişiye yer vardı. Koltukların altındaki raflarda ise askerle ait mühimmat ve istihkak depolanıyordu. Aracın gövdesinin dışındaki bir rafta ise kara mayını  taşınıyordu. Çatışmalarda askerler sahip oldukları eşya ve yiyeceği sırt çantalarına doldurup araç dışında taşıyordu. burada saklıyordu.
İlk üretilen araçlarda kabin koltuklarının arkasında ve hemen üst tarafta birmil üzerinde hareket edebilen 12.7 mm'lik  M2 Browning makineli tüfek takılıydı. Daha sonraları M3A1 modelinde zırhlı bir mil üzerinde 12.7 mm'lik ve 7.62 mm'lik makineli tüfekler yolcu kompartımanın yanında duruyordu. Birçok M3 daha sonra M3A1 modeline çevrildi. Aracın çevresi ayarlanabilir zırh ile çevrildi. Radyatörün çevresine takılan zırhın yanında ön camlarda kurşun geçirmezdi.
M3 modelinden tahminen 4,000 adet üretildi. Bu araca benzeyen  M5 yarı paletli araç Müttefik ülkelerine Lend-lease programı çerçevesinde dağıtıldı.
II. Dünya Savaşı Modelleri > Zırhlı personel taşıyıcı

M3 - White yarı paletli araç üzerinde White 160AX motor bulunuyordu. Silah olarak M32 uçaksavar silahı ve M2HB makineli tüfeği bulunuyordu.Renkli çizimi
M3A1 – Her arabanın sağ yolcu koltuğunun olduğu yerde bir adet M49 makineli tüfek takılıydı. 1942 ve 1943 yılları arasında bütün M3 yarı paletli kamyonların motoru, yolcu kopartmanı ve direksiyon sistemi yenilendi. renkli çizimi
T29/M3A2 - 1943 yılında geliştirilen araca M2 ve M3 modellerine ait özellikleri taşıyordu. Üretilmedi. renkli çizimi
M3E2/M5 – Uluslararası Yarı Paletli Kamyon M3 ile dıştan tamamıyla aynı görünmesine rağmen IHC RED-450-B motor ve farklı direksiyon sistemi bulunuyordu. M5 modeli M3 dan daha ağırdı. M5 aslında lend-lease program için üretildi. Üretilen araçlar İngiltere, Kanada ve SSCB ye gönderildi. renkli çizimi
M5A1 - M3A1 üzerine M5 modelinde kullanılan M49 makineli tüfek takılıydı. renkli çizimi
T31/M5A2 - M3A2 benzeyen araç Ordonat Bölümü tarafından M5 ve M5A1 tasarımlarının bir arada kullanıldığı tek bir araçtı. M3A2 gibi bu araçta hiç üretilmedi.
II. Dünya Savaşı Modelleri > Kundağı motorlu obüs

T12/M3 75 mm KMO - M3 şasesi üzerine M1897A5 75 mm top takıldı. Top M2A3 yer sehpası ve kalkanı ile monte edildi. 59 mermi taşıyordu.
M3A1 75 mm KMO - M2A2 top sehpası A3 modelinin yerini aldı, böylece stoklar bitirildi.
T12 KMO – ABD Deniz Kuvvetleri için M3 üzerine 75 veya 105 mmlik obüs takıldı.
T48 57 mm KMO - M3 üzerine aslı İngiliz QF 6 pounder tanksavar topu olan Amerikan yapımı M1 57 mm top takıldı. Savaş boyunca toplamda 962 adet T48 üretildi. Üretilen araçlarda  60 tanesi İngiltere ye, 650 tanesi de SSCB ye (Ruslar kısaca SU-57 adını verdi) verildi. (99 mermilik mühimmatı bulunuyordu.)
T30 75 mm KMO - M3 üzerine M1A1 75 mm obüs takıldı. 60 mermilik mühimmat taşıyordu. Amerikan Ordusu tarafından kullanıldı. Ayrıca Özgür Fransa Güçlerine verildi. Daha sonra Hindiçin'de kullanıldı.
T38 105 mm KMO - M3 üzerine T7 105 mm lik havan topu takıldı. T19 un başarısı üzerine proje iptal edildi..
T19 105 mm KMO - M3 üzerine M2A1 105 mm obüs takıldı. (8 mermilik mühimmatı bulunuyordu.
T19/M21 81 mm KMO - M3 üzerine M1 81 mm  havan topu takıldı.(97 mermilik mühimmat taşıyordu.), Arabanın içerisinden ateş edilebiliyordu.
T21 - M3 üzerine 4.2 inçlik havan topu takıldı. Asla üretilmedi.
T21E1 - T21 sadce geriye ateş edebiliyordu. M2 üzerine takılan M4 KMO. T21E1 ise öne doğru ateş de edebiliyordu.
II. Dünya Savaşı Modelleri > Uçaksavar Modelleri

T1E4/M13 KMO - M3 aracına Maxson M33 sehpa üzerinde 2 M2HB makineli tüfek monte edildi. (5,000 mermi). T1E4 prototipinde gövdenin yanlarındaki zırh çıkartıldı. Araç M13 adıyla tekrar adlandırıldı. Daha önce üretilen T1 in devamı olarak üretildi. renkli çizimi
M14 KMO - M13 KMO başka bir tasarımı olan araç M5 şasesi üzerine kuruldu. Üretilen araçlar İngiltere ye lend-lease programı uyarınca verildi.
M16 KMO - M3 üzerine takılan Maxson M45 sehpada 4 adet M2HB makineli tüfek bulunuyordu. (5,000 mermilik mühimmatı vardı).renkli çizimi
M16A1 KMO - Standart M3 personel taşıyıcının arka koltuklarının yerine Maxson M45 model sehpa takıldı.
M16A2 KMO - M16A1 tasarımına fazladan arka kapı eklendi. Varolan M16ların üzerindeki M45D yerine M45F kasa takıldı.
M17 KMO - M16 Kmo başka bir tasarımı. Yapımında M5 araç şasesi kullanıldı. Lend-lease programı çerçevesinde SSCB ye gönderildi.(5,000 mermilik mühimmatı vardı)renkli çizimi
T58 - M16/M17 ye çok benzeyen aracın Maxon model tareti elektirk gücüile dönebiliyordu. Sadece prototip olarak kaldı.
T28E1 KMO - M3 şasesi üzerine bir adet b M1A2 37 mmlik otomatik top (240 mermi) yan taraflarına 2 adet M2WC makineli tüfek takıldı. (3,400 mermi). Orijinal T28 kısa bir M2 yarı paletli araba şasesinden oluşuyordu. renkli çizimi
M15 KMO - T28E1 tasarımı üzerine zırhlı üstyapı kullanılarak mürettebatı korumak amaçlandı. M2HB makineli tüfekler çıkartıldı. renkli çizimi
M15A1 KMO –  M15 modelinde bulunan M2HB makineli tüfekler M1A2 37 mmlik otomatik topun altına yerleştirildi. renkli çizimi
T10E1 – Maxson sehpa üzerine Amerika tarafından kopya edilen  Hispano-Suiza HS.404 20 mm'lik otomatik top takıldı. İleride tüm M16 araçları buna dönüştürüldü. Orijinal T10 yapımında M2 yarı paletli aracın daha kısa bir şasesi kullanıldı.
40 mm Deneme – M3 şasesi üzerine 40 mm Bofors L/50 top takıldı. Topun geri tepmesi hem de bağlı olduğu sehpa araç için çok ağırdı. Denemelerine son verilen araçta kullanılan top daha sonra M19 KMOe uyarlandı.
T54/E1 – 1942 denenen araçta sehpa hemen ateş etmeye müsait değildi. Daha sonra geliştirilen T54E1 de araca dairesel zırh eklendi. Prototoip olarak kaldı.
T59 - T54/E1 üzerine eklenen demirler ile atış esnasında aracın sabitlenmesine çalışıldı. Hala uçaksavar kullanımı için sorunluydu. Prototoip olarak kaldı.
T59E1 - T59 üzerine T17 atış kontrol sistemi takıldı. Prototoip olarak kaldı.
T60/E1 - T54 ile T59 modellerine çok benzeyen tasarımda, bulunan iki adet  .50 kalibre M2 makineli tüfeğin yanına fazladan 40 mm'lik top takıldı. T60E1 bulunan zırh T54E1 e çok benzemekteydi. Aracı sabitleme çalışmalarına devam edildi. Prototoip olarak kaldı.
T68 – En radikal deneme modeli olan T68 de iki adet 40 mmlik silahın yanına sabitleyiciler takıldı. Ancak buda işe yaramadı. Prototoip olarak kaldı.
M15 "Special" - M3 şasesi üzerine takılan 40 mm Bofors L/50 toptan oluşuyordu. En başarılı uçaksavar modeli oldu.
Savaş Sonrası Modelleri > İsrail modelleri

M3 Mk. A - M5 APC. İsrail yapımı M3 tasarımı  The Mk. A APCs are identified as IHC M5s by the use of RED-450 engines for the most part. While the M49 mount was retained, a variety of machine guns were used.
M3 Mk. B - M5 üzerindeki top yerine sahtesi takıldı ve fazladan telsiz takıldı. Mk. B lerde  M2HB makineli tüfek bulunuyordu.
M3 Mk. C -
M3 Mk. D – Başka bir M3 temelli havan topu taşıyıcı. Üzerinde 120 mm lik Soltam havan topu bulunuyordu. 1960 yılında ordu servisine girdi.
M3 TCM-20 - M3/M5 yarı paletli araç üzerine İsrail yapım TCM-20 zırhlı taret takıldı. Tarette iki adet two 20 mm Hispano-Suiza HS404 top bulunuyordu.
Gösteri Alayına bağlı bir M3 personel taşıyıcının yanında M1 Garand tüfeğiyle nişan alan ABD Kara Kuvvetleri piyade askeri (Fort Knox, Kentucky, 1942)
T48 57mm KMO Polonya Askeri Müzesinde
İsrail e ait bir M3 Yarı paletli araç  20 mm'lik topu ile .
Buster Douglas

| --- | --- |

Kişisel bilgileri
Tam adı: James Douglas
Takma ad(lar)ı: Buster
Sıklet: Ağır sıklet
Boyu: 1,92 m (6 ft 3+1⁄2 in)
Kanat açıklığı: 2,11 m (6 ft 11 in)
Millîyeti:  Amerikan
Doğumu: 7 Nisan 1960 (64 yaşında) Columbus, Ohio, ABD
Duruş biçimi: Düz gard
Kariyeri
Toplam maç: 46
Galibiyet: 38
Nakavtla galibiyet: 25
Yenilgi: 6
Beraberlik: 1
Sonuçsuz: 1
James "Buster" Douglas (d. 7 Nisan 1960), Amerikalı boksör. 1981-1999 yılları arasında etkinlik göstermiştir. 1990'da Mike Tyson'ı nakavt ederek tartışmasız dünya ağır siklet boks şampiyonu olmuştur.
Buster Douglas 1990'da Mike Tyson ile karşılaşmadan önce 42 galibiyet 1 mağlubiyetli bir underdog idi. Tüm beklentilerin aksine Douglas 10. rauntta Tyson'u nakavt etmiş ve WBA WBC kemerlerini Tyson'dan almıştır. Halihazırda IBF dünya şampiyonu olan Douglas kemerleri birleştirerek tartışmasız dünya ağır siklet boks şampiyonu olmuştur. Tyson maçından 8 ay sonra kemerlerini korumak için çıktığı ilk maçta Evander Holyfield'a kaybetmiştir. Mağlubiyetinden kısa süre sonra emekliliğini açıklayan Douglas, 1996'da ringlere geri dönmüştür. Douglas 1999 yılında ikinci ve son kez emekli olduğunu açıklamıştır.
Shin Dong-mi

| Shin Dong-mi |
| --- | --- |
Shin 2015 yılında
Doğum: 13 Eylül 1977 (47 yaşında) İncheon, Güney Kore
Milliyet:  Güney Kore
Eğitim: Dankook Üniversitesi - Tiyatro ve Sinema
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2001-günümüz
Ajans: Just Entertainment
Boy: 1,70 m (5 ft 7 in)
Evlilik: Hur Gyu (e. 2014)

| Shin Dong-mi |
| --- | --- |
Hangıl: 신동미
Latin harfleriyle yazımı: Sin Dong-mi
McCune-Reischauer: Sin Tongmi
Shin Dong-mi (d. 13 Eylül 1977, İncheon) Güney Koreli aktris. Düzenli olarak ekranda destekleyici rollerde yer almaktadır.
Kariyeri

İlk çıkışını 1998 yılında tiyatro oyuncusu olarak yaptı. Ertesi yıl, 1999'da kariyerine müzikal aktris olarak başladı ve daha sonra 2001'de küçük bir rolle Maybe It's Okay adlı dizide resmi çıkışını yaptı. Aynı yıl yönetmen Lee Byung-hoon'un The Merchant dizisinde rol aldı. MBC dizisi December Fever 2004 yılında sona erdikten sonra bir süre "Yoo Ha-jin" sahne adı altında çalıştı.
O zamandan beri, 2012'de MBC dizisi Golden Time ve 2013'te SBS dizisi Empire of Gold'da göründükten sonra kendisi için bir isim yaptı ve 2015'te MBC draması She Was Pretty'deki Cha Joo-young rolüyle çok fazla sevgi görmeye başladı. 2016 yılında, MBC dizisi Father, I'll Take Care of You'da çaresiz bir anne olan Kang Hee-suk rolüyle ilk oyunculuk ödülünü kazandı. Daha sonra, nefret etmesi imkansız olan Han Soo-ji kötü karakteri oynayarak Avengers Social Club'da varlığını hissettirdi.
Daha sonra, yazar Moon Young-nam tarafından üretilen 2019 KBS2 dizisi Liver or Die'da, Gan Bun-shil olarak mükemmel oyunculuk sergiledi ve oyunculuğu için En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Ödülü ve En İyi Çift Ödülü'nü kazandı. 2020 yılında, tvN dizisi Hi Bye, Mama!'da Go Hyun-jung rolünü oynadı ve reenkarne olan yakın arkadaşına duyduğu umutsuz özlemi ve sevinci ifade eden bir performans sergiledi. Daha sonra, Eylül 2020'de, aynı yayıncının dizisi Record of Youth'da Lee Min-jae olarak göründü ve burada Sa Hye-jun'un (Park Bo-gum tarafından oynanan) menajeri rolünü oynadı ve bir başka iyi performans sergiledi.
Öte yandan başrollerinde rol aldığı Romance Joe ve A Matter of Interpretation filmleri Rotterdam Uluslararası Film Festivali'ne seçildi. Ayrıca Jeonju Uluslararası Film Festivali'nde Kore Kısa Film Bölümü jüri üyesi olarak yer aldı.
Kişisel hayatı

8 Aralık 2014 tarihinde müzikal aktör ve şarkıcı Hur Gyu ile evlendi. Birlikte Dream of a Doll ve Feel so Good adlı şarkı yayınladılar ve ayrıca Immortal Songs: Singing the Legend'da birlikte sahne aldılar.
Filmografi > Sinema

| Yıl | Başlık | Hangul | Rol | Not |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2006 | Shouting to My Youth | 내 청춘에게 고함 | Ji-won |  |
| 2008 | Little Prince | 어린왕자 | Eun Hee-soo |  |
| 2009 | A Million | 10억 | Dr. Ahn |  |
| 2009 | Stand Up | 스탠드 업 | Doktor |  |
| 2010 | Time Gone By | 지나버린 시간 |  |  |
| 2011 | I Love You a Lot | 사랑이 많아 |  |  |
| 2011 | Drifting Away | 꼭 껴안고 눈물 핑 | Mi-sun |  |
| 2012 | Romance Joe | 로맨스 조 | Çaycı kız |  |
| 2012 | Code Name: Jackal | 자칼이 온다 | Shin-young |  |
| 2012 | Don't Cry Mommy | 돈 크라이 마미 | Ahn Hye-soo |  |
| 2013 | Novel Meets Movie | 소설, 영화와 만나다 | Young-sun |  |
| 2014 | Zorlu Gün | 끝까지 간다 | Go Hee-young |  |
| 2014 | Santa Barbara | 산타바바라 | Ho-kyung |  |
| 2015 | The Beauty Inside | 뷰티 인사이드 | Bölüm başkanı |  |
| 2015 | Island | 아일랜드 - 시간을 훔치는 섬 |  |  |
| 2015 | A Matter of Interpretation | 꿈보다 해몽 | Choi Yeon-shin |  |
| 2016 | Elephant in the Room | 방 안의 코끼리 | Jo Su-min | Bölüm: "Chicken Game" |
| 2016 | The Hunt | 사냥 | Moon Jung-suk |  |
| 2016 | The Map Against the World | 고산자, 대동여지도 | Yeoju'lu kadın |  |
| 2017 | The Picture | 그리다 | Kim Mi-sun | Bölüm: "Lim Dong-mi" |
| 2019 | A Boy and Sungreen | 보희와 녹양 | Bo-hee'nin annesi |  |
| 2019 | Sub-zero Wind | 영하의 바람 | Eun-suk |  |
| 2020 | Me and Me | 사라진 시간 | Jeon Ji-hyun / Mi-kyung |  |
| 2020 | Si, Nario | 시, 나리오 | Ses | Konuk oyuncu |
| 2020 | The Golden Holiday | 국제수사 | Mi-yeon |  |
| TBA | Mist | 미스트 |  |  |
Filmografi > İnternet dizileri

| Yıl | Başlık | Hangul | Rol | Platform |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2022 | The Fabulous | 더 패뷸러스 | Temsilci Oh | Netflix |
Filmografi > Eğlence programları

| Yıl | Başlık | Hangul | Rol | Kanal | Not |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016 | Infinite Challenge | 무한도전 | Konuk | MBC | 476 Bölüm |
| 2021 | Running Man | 런닝맨 | Konuk | SBS | 540 Bölüm |
Tiyatro

| Yıl | Başlık | Hangul | Rol | Not |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2004 | Theseus | 테세우스 |  | Müzikal |
| 2009 | Honey Thank You | 여보 고마워 |  |  |
| 2011 | Paradise Ticket | 파라다이스 티켓 | Ho-sun | Müzikal |
Ödüller ve adaylıklar

| Yıl | Ödül | Kategori | Çalışma | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2007 | KBS Drama Ödülleri | Mükemmellik Ödülü, Tek Perdelik/Özel/Kısa Dizide Kadın Oyuncu | Drama City – When Her Star Shines | Aday gösterildi |
| 2008 | KBS Drama Ödülleri | En İyi Çift Ödülü (Yoon Hee-seok ile birlikte) | You Stole My Heart | Aday gösterildi |
| 2015 | MBC Drama Ödülleri | Mini Dizide En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu | She Was Pretty | Aday gösterildi |
| 2016 | 3. Kır Çiçeği Film Ödülleri | En İyi Kadın Oyuncu | A Matter of Interpretation | Aday gösterildi |
| 2017 | MBC Drama Ödülleri | Altın Oyunculuk Ödülü, Hafta Sonu Dizisinde Kadın Oyuncu | Father, I'll Take Care of You | Kazandı |
| 2019 | KBS Drama Ödülleri | En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu | Liver or Die | Kazandı |
| 2019 | KBS Drama Ödülleri | Netizen Ödülü, Kadın Oyuncu | Liver or Die | Aday gösterildi |
| 2019 | KBS Drama Ödülleri | En İyi Çift Ödülü (Yoo Jun-sang ile birlikte) | Liver or Die | Kazandı |
| 2022 | 8. APAN Yıldız Ödülleri | Mükemmellik Ödülü, Dizide Kadın Oyuncu | It's Beautiful Now | Aday gösterildi |
| 2022 | KBS Drama Ödülleri | En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu | It's Beautiful Now | Aday gösterildi |
| 2024 | 60. Baeksang Sanat Ödülleri | En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu - Televizyon | Welcome to Samdal-ri | Aday gösterildi |
| 2024 | 60. Baeksang Sanat Ödülleri | En Popüler Kadın Oyuncu | Welcome to Samdal-ri | Aday gösterildi |
Azerbaycan'da kayıtlı dünyaca önemli mimari anıtların listesi

Azerbaycan'da kayıtlı dünyaca önemli mimari anıtların listesi, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun 2 Ağustos 2001 tarihli ve 132 sayılı kararıyla onaylanan ve Azerbaycan'da tescil edildiği belirtilen dünya çapında öneme sahip mimari anıtların listesidir. Listedeki en eski anıtlar, Kafkas Albanyası dönemine ait Kah ilçesi topraklarındaki Lekit tapınağı ve Şabran ilçesi topraklarındaki Çırakkale'dir. Listelenen eserlerin on ikisi UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde, on altısı ise rezerv (aday) listesinde yer almaktadır. Listelenen anıtlardan dokuzu kültürel, mimari ve tarihi rezervlerdir.
Liste

| 19 | Ordubad Devlet Tarihi-Kültürel Koruma Alanı | Ordubad | Tarihi Ordubad şehrinde bulunan Koruma Alanı, 1977 yılında Azerbaycan SSC Bakanlar Kurulu kararı ile kurulmuştur. Koruma alanında 600'den fazla taşınmaz tarihi ve kültürel eser tescil edilmiştir. Koruma Alanı'nın merkezi, Ordubad şehrinin beş merkezi mahallesi olarak kabul edilir: Ambaras, Kurdetal, Mingis, Serşeher ve Üçturlange. Tüm sokaklar boyunca, araziye göre farklı yüksekliklerde 2-3 ve bazen 4 küçük meydan vardır. Bu meydanlar 3-4 dar, garip, eğri büğrü sokağın birleştiği noktada bulunuyor. Bu tür her meydan, hizmet ettiği bir dizi öğeyi birleştirir. Buna mescit (mahalle camisi), çeşme ve şemsiyesiyle meydanı kaplayan çınar ağaçları da dahildir. O meydanlarda bulunan mahalle camilerinin minaresi yoktur. Minarenin yerini caminin çatısında bir kaldırım almıştır. Şehrin ana karayolu eski bir caddedir. Bu cadde ana cadde olarak önemini koruyor ve şehir merkezini tren istasyonuna bağlıyor. Şehrin genel panoramasını oluşturan konut yapıları, şehri Azerbaycan'ın diğer şehirlerinden önemli ölçüde farklı kılmaktadır. Mahalleler, iki katlı şehir evleri ve sekizgen iç avlulu, küçük mimari öğeler açısından zengin binalardan oluşmaktadır. |  | 38°54′17″G 46°1′23″B﻿ / ﻿38.90472°G 46.02306°B﻿ / -38.90472; -46.02306 |
| 20 | Yuharı Baş Devlet Tarihi-Mimari Koruma Alanı və Şeki Hanları Sarayı | Şeki | Şeki şehrinin antik tarihi merkezini çevreleyen tarihi-mimari koruma alanıdır. Koruma alanı 283 hektardır. 1968 yılında Azerbaycan SSC Bakanlar Kurulu kararı ile oluşturulan Koruma alanına Şeki Kalesi, Şeki Hanları Sarayı, Şekihanovların evi, camiler, minareler, kervansaray, hamamlar, esnaf tarihi dükkanları, Gilyli, Kırçı, Kullar, Duluzlar, Afganlar ve Şeki kentinin diğer tarihi konutları dahildir. Şeki Kalesi'nin içinde yer alan ve kale surları ile çevrili olan Şeki Hanları Sarayı, Şeki Hanlarının yazlık konutuydu. Saray, 1790-1797 yıllarında Muhammed Hasan Han'ın emriyle mimar Hacı Zeynalabdin Şirazi tarafından yaptırılmıştır. |  | 41°12′16.07″G 47°11′50.82″B﻿ / ﻿41.2044639°G 47.1974500°B﻿ / -41.2044639; -47.1974500 |
| 21 | Şuşa Devlet Tarih ve Mimari Koruma Alanı | Şuşa | 1977 yılında Azerbaycan SSC Bakanlar Kurulu kararı ile oluşturulmuş ve Şuşa şehrinin tarihi merkezini kapsayan tarihi-mimari koruma alanıdır. 400 hektarlık koruma alanında 549 eski yapı (72'si Azerbaycan tarihinde iz bırakmış kişilerin konutları veya ev müzeleri), 17 mahalle çeşmesi, 17 cami, 6 kervansaray, 3 türbe, 2 medrese, birkaç kilise ve manastır, 2 kale ve kale surları tescillidir. Bu anıtların çoğu 19. yüzyılda yaşamış mimar Kerbelayı Sefihan Karabaği tarafından yapılmış ve dönemin en ünlü ressamı Kerbelayi Safarali tarafından dekore edilmiştir. |  | 39°45′30″G 46°44′54″B﻿ / ﻿39.75833°G 46.74833°B﻿ / -39.75833; -46.74833 |
Schechter Mektubu

Cambridge Belgesi olarak da bilinen Schechter Mektubu Kahire Genizası'nda Solomon Schechter tarafından keşfedildi.
Mektup

Schechter Mektubu, kim olduğu bilinmeyen bir Hazar tarafından yüksek mevkideki bir Yahudiye yazılmış bir tebligattır. Birçok kişi tarafından bu mektubun Konstantinopolis'li bir Hazarın Hasday bin Şaprut'a yazdığı mektup olduğuna inanılır. (bkz. Hazar Yazışmaları.)
Geniza koleksyonunda bulunan bu mektuplar Schechter tarafından 1898'de Cambridge Üniversitesi'ne bağışlandı. Ancak, kâğıtların çoğu okunamaz halde olup sadece iki blok metin bugüne kadar hayatta kalmayı başarmıştır.
Metinde din değiştirme

Schechter Mektubu'nda Hazarların din değiştirme olayı Hazar Yazışmaları ve Kuzari'ye göre farklı anlatılır. Bu mektuba göre Farsların ve Ermenilerin zulmünde kaçan Yahudiler göçmen Hazarlar'a katıldılar ve zamanla asimile oldular. Ardından Sabriel isimli güçlü ve savaşçı bir lider Hazarların başına geçti. Sabriel, uzaktan da olsa Yahudi yerleşimcilerin torunlarından geliyordu ve karısı Serah'ın da onu ikna etmesiyle Yahudiliği seçti ve halk onu takip etti.
Mektupta buradan sonrasının büyük bir kısmı kayıptır ve sadece birkaç tane kâğıt parçası kalmıştır.
HLGW ve Romanus

Bu mektuptan sağ çıkan bir başka bilgi ise Hazarya'ya yapılan istiladır. Hazarya, Bizans İmparatoru Romanus'un kışkırtmasıyla Novgorod Knezi prensi HLGW (büyük olasılıkla Oleg)'in akınına uğradı. Yahudilere zulmeden Romanus bunu Hazarların politikasına cevap olarak yapmak istemiş olabilir. Mektuba göre Hazar generali Pesah, Taman bölgesinde HLGW'i bozguna uğrattı. İdamla karşı karşıya kalan HLGW Konstantinapol'e saldırmayı kabul etti (bu savaş 941'de gerçekleşti). Savaşı kaybeden HLGW İran'a kaçtı ve orada öldü.
Metindeki imalar

Bu Mektup uzun süredir varsayılan bilgilerle çelişen bazı bilgiler sunmaktadır. Bunlardan ilki, Hazarların dolaylı yoldan da olsa Yahudilerden geldiği ve Yahudi dünyasıyla tamamıyla entegre olduğu imasıdır.
Mektup'ta bazı Alanların Hazarlar din değiştirmeden evvel Yahudiliği icra ettiği belirtilmektedir ve bir dereceye kadar Alanların Hazarları düşmanlarından koruduğu anlatılır (52 ve 53. satırlar). Bu durum, Tudela'lı Benjamin'in Alanların Yahudilikleri ile ilgili verdiği bilgilerle paralellik göstermektedir.
Diğer bir bilgi ise Oleg ile ilgilidir. Rus İlk Vakayiname'ye göre Oleg 913'te öldü ve yerine 944'te öldürülene kadar İgor geçri. Senelerdir bilimadamları Schechter mektubundaki bilgileri hiçe saydılar fakat Constantin Zuckerman bu mektubun Rus kaynaklarıyla paralellik gösterdiğini belirtti ve bu bilgilere göre Oleg ile İgor arasında ihtilaf vardı ve sonunda Oleg kaybetti. Ayrıca Zuckerman'a göre inanılanın aksine Hazarlar Kiev'i 882'de değil 900'lerin başında kaybetmiştir. Yine Zuckerman'a göre, İgor Rurik'in oğlu değil onun soyundan gelen biridir dolayısıyla Oleg Rurik'in ardılı değildi.