stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Edgar Allan Poe
Edebi üslûbu ve konular > Edebiyat kuramı

Poe'nun yazıları eleştirilerinde ve "The Poetic Principle" gibi denemelerinde ortaya koyduğu edebiyat kuramlarını yansıtır. Poe didaktizm ve alegoriden hoşlanmasa da edebiyat eserinde anlamın yüzeyin hemen altında olan bir akıntı gibi gizli olması gerektiğine inanmaktaydı. Bariz anlamlar içeren eserlerin sanat eseri olmaktan çıktığını yazmıştı. Kaliteli bir eserin kısa olması ve odağının tek bir özel etki bırakacak şekilde düzenlenmesi gerektiğine inanıyordu. Buna ulaşmak için yazarın her bir duyguyu ve fikri dikkatlice hesaplamasının gerekli olduğunu düşünüyordu.
Poe "Kuzgun" şiirini yazarken kullandığı yöntemi "The Philosophy of Composition" adlı denemesinde açıklar ve bu tamamen bu yöntemi kullandığını iddia eder. Ancak bu yöntemi gerçekten izleyip izlemediği tartışmalı bir konudur. T. S. Eliot görüşlerini şöyle açıklamıştır: "Poe'nun şiirini böyle bir hesaplama yaparak kurgulamış olsaydı üzerinde biraz daha çaba sarf etmiş olabileceğini düşünmeden bu denemeyi okumamız zor olur: Ortaya çıkan sonuç yöntemi teyit etmeyi güçleştiriyor." Biyografi yazarı Joseph Wood Krutch ise denemeyi "rasyonalizasyon sanatında oldukça maharetle kotarılmış bir deneme" diye tanımlar.
Mirası > Fizik ve kozmoloji

Poe'nun 1848 yılında yazdığı Eureka: A Prose Poem denemesinde Big Bang modelinden 80 yıl önce benzer bir kozmolojik model ile birlikte Olbers Paradoksuna ilk olası çözümü içeriyordu. Poe Eureka'yı yazarken bilimsel yöntemden uzak durmuş ve tamamen sezgilerini kullanarak denemeyi yazmıştır. Bu nedenle bu denemesini bilimsel değil sanatsal bir çalışma olarak değerlendirmiş ama yine de doğru olduğunu iddia etmiş ve kariyerinin şaheseri olarak nitelemiştir. Yine deEureka içinde birçok bilimsel hata barındırır. Özellikle Poe'nun önermeleri gezegenlerin yoğunluğu ve dönme hareketi konusunda Newton prensiplerini göz ardı etmektedir.
Mirası > Kriptografi

Poe kriptografiye büyük ilgi duyuyordu. Philadelphia'da yayımlanan Alexander's Weekly (Express) Messenger gazetesinde yayımladığı bir ilanla çözülmek üzere kendisine şifreli mesaj gönderilmesi için davette bulunmuştur. 1841 Temmuz ayında Graham's Magazine'de "A Few Words on Secret Writing" ("Gizli Yazışmalar Üzerine Birkaç Söz") adında bir deneme yayımladı. Konu üzerinde okuyucuların ilgisinin olması nedeniyle içinde şifrelerin önemli bir yer tuttuğu Altın Böcek adlı öyküyü yazdı. Poe'nun kriptografi üzerine olan başarısı konu hakkındaki geniş bilgisinden değil dergi ve gazete kültürü üzerine olan bilgisinden kaynaklanıyordu. Kullandığı yöntem yalnızca basit ikame şifreleme ile sınırlıydı. Yazdığı polisiye öykülerde bariz olarak görülen keskin analitik yetenekleri sayesinde genel okuyucu kitlesinin basit ikame şifreleme yöntemini bilmemesini kendi yararına kullanmıştır. Poe'nun kriptografi mahareti sayesinde yarattığı sansasyon gazete ve dergilerde kriptogramların popüler hâle gelmesine önayak olmuştur.
Poe'nun kriptografi üzerindeki etkisi yaşadığı dönemde kamuoyunun konu üzerine ilgisini artırmaktan da ötedir. Amerika'nın önde gelen kriptologlarından William Friedman Poe'dan oldukça önemli ölçüde etkilenmiştir. Friedman'ın kriptografi ile ilgisinin temelinde çocukken okuduğu Altın Böcek öyküsü yatar. Bu ilgisi sayesinde kriptografi ile ilgilenmeye başlayan Friedman II. Dünya Savaşı sırasında Japonların PURPLE kodunu çözmüştür.
Popüler kültürde yeri > Kurgusal karakter

Kurgusal karakter olarak Edgar Allan Poe genellikle "çılgın dahi" ya da "ıstırap çeken sanatçı" portresiyle betimlenmiştir. Bu kurgusal karakterlerin çoğu aynı zamanda Poe'nun öykülerindeki karakterlerden de özellikler taşır. Poe'nun kurgusal karakterleri genellikle Matthew Pearl'ün The Poe Shadow adlı romanında olduğu gibi gizemleri çözer.
2012 tarihinde yönetmenliğini James McTeigue'nin üstlendiği yapımda Poe'yu John Cusack canlandırmıştır.
7 Ocak 2020 tarihinde TRT 1'de ilk bölümüyle yayımlanan Tutunamayanlar dizisinde Bülent Çolak tarafından canlandırılmıştır.
Hikâyeleri

"The Angel of the Odd" - Çok alkol almış olan bir adamın başına gelenleri anlatan bir kara komedi.
"The Balloon Hoax"- Bir balon seyahatini anlatan bir gazete haberini anlatan hikâye
"The Black Cat" - Alkollü bir adamın kedisini öldürüp sonra kedinin ruhunu gördüğünü sanmasını anlatan hikâye, hikâye katilin ağzından anlatılmış.
"The Cask of Amontillado" - Bir intikam öyküsü.
"Eleonora" - Bir aşk hikâyesi
"The Tell-Tale Heart" - Metaforik bir cinayet öyküsü
"The Pit and The Pendulum" - İspanyol Engizisyonu tarafından yapılan işkenceleri anlatır.
"The Premature Burial" - Ölmeden gömülme
"The Meeting" - Bir kadın ve erkeğin buluşmasını anlatır ama buluşma yeri öbür taraftır.
"The Oval Portrait" - Bir şatoda geçen öyküde bir portre etrafında gelişen rahatsız edici olaylar anlatılır.
Boston'da bulunan bu tabela Edgar Poe'nun doğduğu yeri yaklaşık olarak gösterir.
Poe orduda iken ilk olarak Boston'da Fort Independence'ta görev aldı.
1835 yılında 26 yaşında olan Poe 13 yaşındaki kuzeni Virginia Clemm ile evlenmek için izin aldı. Virginia'nın genç yaşta ölümüne kadar on bir yıl evli kaldılar. Eşinin ölümü eserlerinin bazılarına esin kaynağı olmuş olabilir.
Poe yaşamının son yıllarını günümüzde Bronx olarak bilinen yerde Fordham'da bu küçük kır evinde geçirmiştir.
Edgar Allan Poe, Maryland eyaletinin Baltimore şehrinde Westminster Hall'de gömülüdür. (Enlem: 39.29027; Boylam: -76.62333). Ölümünün şekli ve nedeni belirsizliğini korumaktadır.
Samuel Stillman Osgood tarafından yapılmış 1845 yılına ait portresi.
Fransız izlenimci Édouard Manet tarafından Stéphane Mallarmé'nin "Kuzgun" çevirisi için yapılmış desen, 1875. Dijital olarak restore edilmiştir.
Poe'nun 1848 "Ultima Thule" dagerreyotipi.
Ani bebek ölümü sendromu
Tanım

Bu sendrom sadece bir yaşın altındaki bebekler için geçerlidir. ABÖS bir dışlama tanısıdır ve yalnızca bir bebeğin ölümünün ani ve beklenmedik olduğu ve yeterli bir postmortem inceleme yapıldıktan sonra açıklanamadığı durumlarda uygulanmalıdır:
bir otopsi (mümkünse deneyimli bir pediatrik patolog tarafından);
ölüm yerinin ve ölüm koşullarının araştırılması; ve
bebeğin ve ailenin tıbbi geçmişinin araştırılması.
Soruşturma sonucunda, bu bebek ölümlerinin bazılarının boğulma, hipertermi veya hipotermi, ihmal veya tanımlanmış başka bir nedenden kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Avustralya ve Yeni Zelanda, profesyonel, bilimsel ve adli açıklık için bebeklik döneminde ani beklenmedik ölüm (BDABÖ) kavramına geçti.
BDABÖ terimi artık ani bebek ölümü sendromu (ABÖS) yerine sıklıkla kullanılmaktadır çünkü bazı adli tabipler daha önce ABÖS olduğu düşünülen bir ölüm için 'belirlenmemiş' terimini kullanmayı tercih etmektedirler. Bu değişiklik ölüm verilerinde tanısal kaymaya neden olmaktadır.
Buna ek olarak, ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri bu tür ölümlerin ani beklenmedik bebek ölümleri (ABBÖ) olarak adlandırılmasını ve ABÖS'ün ABBÖ'nün bir alt kümesi olduğunu öne sürdü.
Tanım > Yaş

ABÖS'ün dört parametreli log-normal bir yaş dağılımı vardır. Travma dışı bebek ölümlerinin neredeyse tüm diğer nedenleri için riskin en yüksek olduğu zamandır.
Tanım gereği, ABÖS ölümleri bir yaşın altında meydana gelir ve en yüksek insidans bebek iki ile dört aylıkken görülür. Bu kritik bir dönem olarak kabul edilir çünkü bebeğin kendisini uykudan uyandırma yeteneği henüz olgunlaşmamıştır.
Risk faktörleri

ABÖS'ün kesin nedeni bilinmemektedir. Çalışmalar, bebekleri karın üstü yatırmak gibi ABÖS için risk faktörlerini tanımlamış olsa da sendromun biyolojik süreci veya potansiyel nedenleri çok az anlaşılmıştır. ABÖS'ten kaynaklanan ölümlerin tek bir nedene değil, birden fazla risk faktörüne bağlı olması muhtemeldir. ABÖS'ün sıklığı anne eğitimi, ırk veya etnik köken veya yoksulluk gibi sosyal, ekonomik veya kültürel faktörlerden etkileniyor gibi görünmektedir. ABÖS'ün, altta yatan biyolojik bir kırılganlığı olan ve kritik bir gelişim çağında bulunan bir bebeğin dışarıdan gelen bir tetikleyiciye maruz kalmasıyla meydana geldiğine inanılmaktadır. Aşağıdaki risk faktörleri genellikle ya altta yatan biyolojik kırılganlığa katkıda bulunur ya da harici bir tetikleyiciyi temsil eder:
Risk faktörleri > Tütün dumanı

Hamilelik sırasında sigara içen annelerin bebeklerinde ABÖS oranı daha yüksektir. Hiç sigara içmeyenler ile günde bir sigara içenler arasında risk ortalama olarak iki katına çıkmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ABÖS vakalarının yaklaşık %22'si annenin sigara içmesiyle ilişkilidir. ABÖS, bebekteki nikotin ve türevlerinin seviyeleri ile ilişkilidir. Nikotin ve türevleri nörogelişimde değişikliklere neden olur.
Risk faktörleri > Uyku

Bir bebeğin sırt üstü yerine karın üzeri veya yan yatırılarak uyutulması ABÖS riskini artırır. Bu risk artışı en fazla iki ile üç aylıkken görülür. Yüksek veya düşük oda sıcaklığı da riski artırır; aşırı yataklama, giysi, yumuşak uyku yüzeyleri ve yatakta peluş oyuncaklar da riski artırır.
Yatağın ebeveynler veya kardeşlerle paylaşılması ABÖS riskini artırır. Bu risk yaşamın ilk üç ayında, yatağın yumuşak olduğu zamanlarda, bir veya daha fazla kişi bebeğin yatağını paylaştığında, özellikle de yatak partnerleri uyuşturucu veya alkol kullanıyorsa ya da sigara içiyorsa en yüksek seviyededir. Bununla birlikte, sigara veya uyuşturucu kullanmayan ebeveynlerde bile risk devam etmektedir. Amerikan Pediatri Akademisi bu nedenle "yatak paylaşımı olmadan oda paylaşımını" tavsiye etmekte ve böyle bir düzenlemenin ABÖS riskini %50'ye kadar azaltabileceğini belirtmektedir. Ayrıca akademi, yatak paylaşımını "güvenli" hale getirmek için pazarlanan "yatak içi birlikte uyuyucular" gibi cihazlara karşı tavsiyelerde bulunmuştur.
Tek başına uyumanın aksine oda paylaşımının ABÖS riskini azalttığı bilinmektedir.
Risk faktörleri > Emzirme

Emzirme daha düşük ABÖS riski ile ilişkilidir. Başka herhangi bir risk faktörü olmaksızın emziren annelerin bebekle birlikte uyumasının ABÖS riskini artırıp artırmadığı net değildir.
Risk faktörleri > Hamilelik ve bebek faktörleri

ABÖS oranları anne yaşı arttıkça azalmaktadır ve en büyük risk genç annelerdedir. Gecikmiş veya yetersiz doğum öncesi bakım da riski artırmaktadır. Düşük doğum ağırlığı önemli bir risk faktörüdür. Amerika Birleşik Devletleri'nde 1995-1998 yılları arasında 1000-1499 g ağırlığındaki bebekler için ABÖS ölüm oranı 2,89/1000 iken, 3500-3999 g doğum ağırlığı için bu oran sadece 0,51/1000'dir. Erken doğum ABÖS ölüm riskini yaklaşık dört kat artırmaktadır. 1995-1998 yılları arasında ABD'de 37-39. gebelik haftasındaki doğumlarda ABÖS oranı 0,73/1000 iken 28-31. gebelik haftasındaki doğumlarda ABÖS oranı 2,39/1000'dir.
Anemi de ABÖS ile ilişkilendirilmiştir (ancak, aşağıdaki epidemiyolojik özellikler listesindeki 6. maddeye göre, aneminin derecesi otopside değerlendirilemez çünkü bir bebeğin toplam hemoglobini yalnızca yaşam sırasında ölçülebilir). ABÖS insidansı doğumda sıfırdan yükselir, iki ile dört aylıkken en yüksek seviyeye ulaşır ve bebeğin ilk yılından sonra sıfıra doğru düşer.
Risk faktörleri > Genetik

ABÖS erkeklerde daha yaygın olduğu için genetik bir rol oynamaktadır. Her 1000 canlı doğumda ABÖS vakalarında erkeklerde %50'lik bir fazlalık söz konusudur. 5'lik bir erkek doğum fazlalığı oranı göz önüne alındığında, her 2 kadın vakasına karşılık 3,15 erkek ABÖS vakası, yani 0,61'lik bir erkek oranı ortaya çıkmaktadır. ABD'deki %61'lik bu değer, ortalama %57 siyah erkek ABÖS, %62,2 beyaz erkek ABÖS ve tüm diğer ırkların toplamı için %59,4'tür. Çok ırklı ebeveynlik söz konusu olduğunda, bebek ırkının keyfi olarak bir kategoriye veya diğerine atandığını unutmayın; çoğu zaman ırkı anne tarafından seçilir. ABÖS ve bebek ölümlerindeki erkek fazlalığı için X-bağlantısı hipotezi, %50 erkek fazlalığının, geçici serebral anoksiye karşı koruyucu olan 1⁄3 sıklığında meydana gelen baskın bir X-bağlantılı alel ile ilişkili olabileceğini göstermiştir. Korunmasız bir erkek 2⁄3 sıklığında ve korunmasız bir kadın 4⁄9 sıklığında ortaya çıkacaktır.
ABÖS vakalarının yaklaşık %10 ile 20'sinin, kalbin kasılmasında önemli bir rol oynayan iyon kanallarındaki kalıtsal kusurlar olan kanalopatilerden kaynaklandığı düşünülmektedir.
Dört çocuğunun ölümü nedeniyle cezaevinde bulunan Kathleen Folbigg'in davasıyla ilgili olarak Kasım 2020'de yayınlanan genetik kanıtlar, çocuklardan en az ikisinin CALM2 geninde kalp komplikasyonlarına yatkınlık yaratan genetik mutasyonlara sahip olduğunu gösterdi.
Risk faktörleri > Alkol

Ebeveynlerin alkol alması ABÖS ile bağlantılıdır. Bir çalışmada, yeni yıl kutlamaları ve hafta sonları arasında pozitif bir korelasyon bulundu. Bir başka çalışmada ise alkol kullanım bozukluğunun riskin iki katından fazla artmasıyla bağlantılı olduğu bulundu.
Risk faktörleri > Diğer

2022 yılında yapılan bir çalışma, ABÖS'ten ölen bebeklerin doğumdan kısa bir süre sonra beynin uyarılma yolunda yer alan bir enzim olan bütirilkolinesterazın spesifik aktivitesinin önemli ölçüde düşük olduğunu ortaya koymuştur. Bu, potansiyel otonomik kolinerjik disfonksiyonu olan ve ABÖS için yüksek risk taşıyan bebekleri tanımlamak için bir biyobelirteç görevi görebilir.
ABÖS soğuk hava ile ilişkilendirilmiş olup, bu ilişkinin aşırı kundaklama ve dolayısıyla aşırı ısınmadan kaynaklandığı düşünülmektedir. Prematüre bebekler, muhtemelen kardiyovasküler sistemi otomatik olarak kontrol etme yeteneğinin gelişmemiş olması nedeniyle dört kat daha fazla ABÖS riski altındadır.
1998 tarihli bir rapor, PVC ve diğer bebek yatağı malzemelerinde yangın geciktirici olarak kullanılan antimon ve fosfor içeren bileşiklerin ABÖS'e neden olmadığını ortaya koydu. Raporda ayrıca şiltelerdeki antimondan zehirli gaz üretilemeyeceği ve bebeklerin bu bileşiği içermeyen şiltelerde ABÖS geçirdiği belirtildi.
Bazı ABÖS vakalarının Staphylococcus aureus ve Escherichia coli enfeksiyonlarıyla ilişkili olabileceği öne sürüldü.
Tanı > Ayırıcı tanı

Genellikle teşhis edilmeyen ve ABÖS ile karıştırılabilen veya ABÖS ile birlikte görülebilen bazı durumlar şunlardır:
Orta Zincirli Açil CoA (Koenzim A) Dehidrogenaz Yetmezliği (MCAD eksikliği)
Bebek botulizmi;
Uzun QT sendromu (vakaların %2'sinden azını oluşturur);
Helicobacter pylori bakteriyel enfeksiyonları;
Sarsılmış bebek sendromu ve diğer çocuk istismarı biçimleri;
Bakıcının uyku sırasında çocuğun üstüne yatarak boğması
Örneğin, MCAD eksikliği olan bir bebek, ebeveynlerinin sigara içtiği aşırı sıcak bir odada kundaklanmış ve başı kapalı bir şekilde yüzüstü yatarken bulunursa "klasik ABÖS" nedeniyle ölebilir. MCAD ve Uzun QT sendromuna yatkınlığı gösteren genler bir bebeği klasik ABÖS'ten ölmekten korumaz. Bu nedenle, MCAD gibi bir duyarlılık geninin varlığı, bebeğin ya ABÖS'ten ya da MCAD eksikliğinden ölmüş olabileceği anlamına gelir. Şu anda bir patoloğun bunları birbirinden ayırt etmesi imkansızdır.
2010 yılında yapılan bir çalışmada, Kuzey Karolina'da ABÖS'ün ölüm nedeni olarak listelendiği 554 bebeğin otopsisi incelenmiş ve bu ölümlerin çoğunun kazara boğulma nedeniyle gerçekleşmiş olabileceği öne sürülmüştür. Çalışma, otopsilerin %69'unda ölüme yol açabilecek, güvenli olmayan yatak veya yetişkinlerle birlikte uyumak gibi diğer olası risk faktörlerinin de listelendiğini ortaya koydu.
Teşhisin aslında ABÖS olduğu birkaç bebek öldürme vakası ortaya çıkarıldı. Gerçekte bebek öldürme olan ABÖS ölümlerinin yüzdesine ilişkin tahminler %1'den az ile vakaların %5'ine kadar değişmektedir.
Bazıları aynı ailede iki ABÖS ölümünün meydana gelme riskini hafife aldılar. Kraliyet İstatistik Derneği, Birleşik Krallık'ta görülen ve daha sonra mahkûmiyet kararının bozulduğu bir davada uzman ifadesini çürüten bir basın açıklaması yayınladı.
Korunma

ABÖS'ün önlenmesinde uyku pozisyonunun sırtüstü olarak değiştirilmesi, emzirme, sert yatak kullanımı, bebeğin aşılanması ve emzik kullanımı gibi bir dizi önlemin etkili olduğu bulundu. Elektronik telsiz kullanımının önleyici bir strateji olarak yararlı olduğu görülmedi. Vantilatörlerin ABÖS riski üzerindeki etkisi, bu konuda herhangi bir tavsiyede bulunmak için yeterince iyi araştırılmadı. Kundaklama ile ilgili kanıtlar ABÖS açısından belirsizdir. 2016 yılında yapılan bir incelemede, kundaklamanın özellikle uyurken karın üstü veya yan yatırılan bebekler arasında ABÖS riskini artırdığına dair geçici kanıtlar bulundu.
Yararlı olduğu gösterilmemiş önlemler arasında konumlandırma cihazları ve bebek telsizleri bulunmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri'nde bu telsizleri satan şirketlerin tıbbi cihaz olarak FDA onayı bulunmamaktadır.
Korunma > Uyku pozisyonu

Sırt üstü uyumanın ABÖS riskini azalttığı tespit edildi. Bu nedenle Amerikan Pediatri Akademisi tarafından tavsiye edilmekte ve ABD Ulusal Çocuk Sağlığı ve İnsani Gelişim Enstitüsü (NICHD) "Safe to Sleep" güvenli uyku) kampanyası tarafından en iyi uygulama olarak teşvik edilmektedir. Bu tavsiyenin yaygın olarak benimsendiği birçok ülkede ABÖS vakaları azaldı. Sırt üstü uyumak, gastroözofageal reflü hastalığı olanlarda bile boğulma riskini artırmıyor gibi görünmektedir. Bu pozisyondaki bebekler daha hafif uyuyabilir, ancak bu zararlı değildir. Ebeveynlerle aynı odayı paylaşmak ancak farklı bir yatakta uyumak ABÖS riskini yarı yarıya azaltabilir.
Korunma > Emzik

Emzik kullanımının ABÖS riskini azalttığı görülmektedir,[Nicelleştirilmeli] ancak bunun nedeni belirsizdir. Amerikan Pediatri Akademisi, ABÖS'ü önlemek için emzik kullanımının makul olduğunu düşünmektedir. Yaygın bir yanlış kanı olsa da emziklerin ilk dört ayda emzirmeyi etkilemediği görülmektedir.
Korunma > Yatak takımı

Ürün güvenliği uzmanları, beşikte yastık, aşırı yumuşak şilte, uyku pozisyoneri, tampon ped (beşik tamponu), doldurulmuş hayvan veya kabarık yatak takımları kullanılmamasını ve bunun yerine çocuğun sıcak giydirilmesini ve beşiğin "çıplak" tutulmasını tavsiye etmektedir.
Battaniye veya diğer giysiler bebeğin başının üzerine konulmamalıdır.
Bebeğin kolları ve başı için delikleri olan yumuşak bir torba olan "bebek uyku tulumu" veya "uyku çuvalı" kullanımı, bebeğin başını örtmeden onu ısıtan bir yatak türü olarak kullanılabilir.
Korunma > Aşılama

Bebekler tipik olarak 2 ile 4 aylıkken çeşitli aşılar olurlar ve bu aşılar aynı zamanda ABÖS'ün en sık görüldüğü yaşlardır. Bu tesadüf nedeniyle, bir dizi çalışma aşıların ABÖS'ün bir nedeni olarak olası rolünü araştırdı. Bu çalışmalarda ya aşılar ile ABÖS arasında bir ilişki bulunamadı ya da aşılama sonrasında ABÖS riskinin azaldığı tespit edilmedi. 2007 yılında yapılan bir meta-analiz, aşıların ABÖS riskini yarıya indirdiğini ortaya koydu ve aşılamanın ABÖS önleme kampanyalarının bir parçası olması gerektiğini savundu.
Epidemiyoloji

Küresel olarak ABÖS, 1990 yılında 30.000 ölümle sonuçlanırken 2010 yılı itibarıyla yaklaşık 22.000 ölümle sonuçlandı. Oranlar, Hong Kong'da 1000'de 0,05'ten Amerika yerlilerinde 1000'de 6,7'ye kadar nüfusa göre önemli ölçüde değişmektedir.
ABÖS, 2005 yılında ABD'de her 1000 canlı doğumda 0,54 ölümden sorumludur. Bir aylıktan sonra sağlıklı bebeklerde önde gelen ölüm nedeni olmasına rağmen, doğumsal bozukluklardan ve kısa gebeliğe bağlı bozukluklardan çok daha az ölümden sorumludur.
ABD'de 1992 yılında 4895 olan ABÖS ölümleri 2004 yılında 2247'ye düşerek %54 azaldı. Benzer bir zaman diliminde, 1989'dan 2004'e kadar, ani bebek ölümlerinde (ABÖ) ölüm nedeni olarak ABÖS %80'den %55'e düşerek %31'lik bir azalma gösterdi. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ABÖS Özel Görev Gücü Başkanı John Kattwinkel "Birçoğumuz (ABÖS) oranının önemli ölçüde azalmadığından, ancak bunun büyük bir kısmının sadece kod kayması olduğundan endişe duyuyoruz" dedi.
Epidemiyoloji > Irk

2013 yılında, ABD'deki ırksal ve etnik gruplar arasında ABÖS ölümlerinde kalıcı eşitsizlikler vardı. 2009 yılında, ölüm oranları Asya/Pasifik Adalıları için 100.000 canlı doğumda 20,3 ile Amerikan yerlileri/Alaska yerlileri için 100.000 canlı doğumda 119,2 arasında değişmektedir. Afrika kökenli Amerikalı bebeklerin ABÖS'e bağlı ölüm riski ABD nüfusunun geneline kıyasla %24 daha fazladır ve beyaz bebeklere kıyasla 2,5 daha fazla ABÖS vakası görülmektedir. Oranlar, farklı toplam nüfus büyüklüğüne sahip gruplar arasında daha doğru karşılaştırma yapılabilmesi için 100.000 canlı doğum başına hesaplandı.
Araştırmalar, ABÖS riskine daha doğrudan katkıda bulunan faktörlerin - anne yaşı, sigaraya maruz kalma, güvenli uyku uygulamaları vb uygulamaların ırksal ve etnik gruplara göre değiştiğini ve dolayısıyla riske maruz kalmanın da bu gruplara göre değiştiğini göstermektedir. Afro-Amerikan ailelerin eğilimli uyku düzenleriyle ilişkili risk faktörleri arasında annenin yaşı, hane halkı yoksulluk endeksi, ikamet edilen yerin kırsal/kentsel statüsü ve bebeğin yaşı yer almaktadır. Güney Karolina'da 2012 yılında tamamlanan bir çalışmaya göre, Afro-Amerikan bebeklerin %50'sinden fazlası tavsiye edilmeyen uyku pozisyonlarına yerleştirildi; bu da kültürel faktörlerin sorunlu olduğu kadar koruyucu da olabileceğini göstermektedir.
Her 1000 doğumda görülen ABÖS oranı Amerika Birleşik Devletleri'ndeki etnik gruplar arasında farklılık göstermektedir:
Orta Amerikalılar ve Güney Amerikalılar: 0,20
Asya/Pasifik Adalılar: 0,28
Meksikalılar: 0,24
Porto Rikolular: 0,53
Beyazlar: 0,51
Afrikalı Amerikalılar: 1,08
Kızılderililer: 1,24
Toplum ve kültür

ABÖS oranı dünya çapında farklı kültürler ve ülkeler arasında büyük farklılıklar göstermekte olup, Asya ve Pasifik Adalı bebekler arasında ABÖS oranı en düşüktür. Bazı kanıtlar, ABÖS'ün eski bir fenomen olmadığı ve batı toplumlarında daha yaygın olarak görüldüğü hipotezini desteklemektedir.
Popüler medyadaki bebek tasvirlerinin çoğu, onları tavsiye edilmeyen uyku pozisyonlarında göstermektedir.
Konuyla ilgili yayınlar

Ottaviani, G. (2014). Crib death – Sudden infant Death Syndrome (SIDS). Sudden infant and perinatal unexplained death: the pathologist's viewpoint. Berlin Heidelberg, Germany: Springer. ISBN 978-3-319-08346-9.
Joan Hodgman; Toke Hoppenbrouwers (2004). SIDS. Calabasas, Calif: Monte Nido Press. ISBN 978-0-9742663-0-5.
Lewak N (2004). "Book Review: SIDS". Arch Pediatr Adolesc Med. 158 (4): 405. doi:10.1001/archpedi.158.4.405. 17 October 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi.
1988'den 2006'ya ABÖS oranı
Arcutio, boğulma nedeniyle bebek ölümlerini önlemek için tasarlanmış bir cihaz, Philosophical Transactions 422 (1732)
ABD'de ırka/etnisiteye göre ABÖS oranları, 2009, CDC, 2013
Problem çözme

Problem çözme, problem çözücü için açık bir çözüm yöntemi bulunmadığında, belirli bir durumu, bir sonuç durumuna dönüştürmeye yönelik bilişsel süreçtir.
Problem çözme, hedefe yönelik (goal-directed) davranıştır. Hamlelerin uygulanmasını mümkün kılan alt hedefleri içerir.
Problem çözmenin temel özelliklerini şunlardır: (1) hedefe yönelik olması, (2) alt hedeflere ayrıştırılması (subgoal decomposition), (3) hamlelerin (operatör) uygulanması. Burada bir problemin pozisyonundan diğer problem pozisyonuna geçişteki eyleme 'hamle denmektedir. Böylelikle hedefin tamamı alt hedeflere ayrıştırılır ve bu alt hedefler arasında hamleler uygulanır, problemin çözümü gerçekleşir.
Problem Türleri > İyi tanımlanmış  ve iyi tanımlanmamış problemler

İyi tanımlanmış problemler(well-defined), problemin bütün açılarının açıkça belli olduğu, başlangıç pozisyonunun, olası hamle ve stratejilerinin ve çözümünün olduğu problemlerdir. Satranç iyi tanımlanmış probleme örnek olarak verilebilir. İyi tanımlanmamış problemler (ill-defined), problemin tanımının iyi bir şekilde belirlenmediği, başlangıç, bitiş pozisyonlarının ve problem çözme metotlarının belirsiz olduğu problem türüdür. Günlük karşılaştığımız problemler iyi tanımlanmamış problemlere örnek verilebilir.