Rus-Çerkes Savaşı
Savaş dönemi > İkinci dönem: 1817-1856 > Batı Çerkesya'nın işgali > Üçüncü Naib Muhammed Emin

Ana madde: Naib Muhammed Emin
1848'de Rus-Çerkes Savaşı'nın genel gidişatını önemli ölçüde etkileyen bir olay gerçekleşti. Abzeh bölgesinden Çerkesler, İmam Şamil ile temasa geçtiler ve önceki ikisinden farklı olarak uygun bir Naib'in kendilerine katılmasını istediler. İmam Şamil, en iyi adamlardından olan Muhammed Emin'i göndermeyi kabul etti. Diğer iki naibin aksine, Muhammed Emin liderlik yeteneğine ve derin dini eğitime sahipti. Savaşçı bir alimin geldiğini öğrenen binlerce aile, onun yönetimini kabul etmek için Abzeh bölgesine taşındı. Naib'in mutlak yönetimi neredeyse tüm Çerkesler tarafından kabul edildi. Ubıhlar, Muhammed Emin'in yönetimini kabul etseler de geleneksel mahkemelerin kaldırılmasını ve şeriatı kabul etmediler. 1849 baharında Abzeh, Mahoş, Yecerıkuay ve Çemguylar Naib'e bağlılıklarını ilan ettiler; Ubın Nehri kıyısındaki Şapsığlar da ona bir ittifakla destek sözü verdiler. Kalan küçük aşiretler ona direnecek güce sahip değildi ve onun emirlerine uymak zorundaydılar. Muhammed Emin, mutlak otoritenin bir gereklilik olduğuna inanıyordu. Kutsal değerlere dayalı yeni bir düzen olan "Nizam"ı yarattı. Bölgedeki 15 ile 60 yaşları arasındaki her Çerkes'i topladı ve gerçekten Müslüman olduklarını doğrulamak için şehadetlerini tekrar etmelerini istedi. Daha sonra mahkemeler kurdu, camiler, okullar inşa etti, kanunlar koydu ve sürekli bir ordu kurdu. Naib'in yönetimi demir yumruğa dayanıyordu ve yasaları çiğneyenlere acımasız cezalar vermekten çekinmedi.
Naib, kısa sürede Çerkesya'da devrimler gerçekleştirmeyi başardı. Daha önce Dağıstan'da kullanılan Murtaziq birliklerini Çerkesya'ya getirdi. Ele geçirilen düşman askerleri uzun süre hapsedilip ikna edildikten sonra şehadet getirerek Muhammed Emin'in ordusuna alınıyordu. Muhammed Emin liderliğinde Çerkesler, 1849 yılı boyunca Rus mevzilerine 101 saldırı düzenledi. Ruslar da Çerkeslere karşı daha sert misillemede bulundular. 1850 ilkbaharında bir kısmı Muhammed Emin'in kontrolü altında olan Natuhaylar, eski geleneklerine daha bağlı oldukları ve ulaşılması zor arazilerde yaşadıkları için Muhammed Emin'in nüfuzu sınırlıydı.
Muhammed Emin'in sert yönetiminin sonucunda muhalefet oluşmaya başladı. Nüfusun önemli bir kısmı, özellikle de son zamanlarda boyun eğenler, Naib'in emirlerini görmezden gelmeye başlayarak, Çerkesya'nın idari sisteminin çökmesine neden oldu. Naib, kendisine itaat etmeyenlere idam ve taşlama gibi sert cezalar vermeye başladı ve bu gerilimi daha da artırdı. Bazı Bjeduğ prensleri de Muhammed Emin'in yönetiminden ayrıldı. Muhalefet liderlerinin önderliğindeki halk, hükûmet binalarını ateşe verdi ve Naib'in kişisel ordusunu bölgeden kovdu. Emin, Unbi (Umpa) Dağlarında Ruslara yenilince eski gücünü ve prestijini tamamen kaybetti. 16 Temmuz 1851'de Şapsığ bölgesi, Emin yanlısı olan tüm din adamlarını yönetimden uzaklaştırma kararı aldı.
21 Ocak 1852'de General Yevdokimov, büyük bir müfrezeyle Abzahların Tfişebs ve Ançokohabl topluluklarının olduğu Koşho vadisine sefer düzenledi. Kozak süvarileri Pkekots nehri kıyısındaki Çerkes köylerine saldırılar düzenledi. Çerkesler direniş gösterseler de geri çekilmek zorunda kaldılar ancak müfrezenin ilerleyişini durdurmayı başardılar. 15 Şubat 1852 tarihli emirde sefer nedeninin Abzahların Muhammed Emin'i desteklemesi olduğu belirtildi.
Kırım Savaşı başladıktan ve Osmanlılar Ruslara karşı savaşa katıldıktan sonra, Muhammed Emin bundan yararlanarak egemenliğini yeniden kurdu. Haziran 1853'te Karaçay'a yapılacak bir seferin hazırlıklarına başladı. Muhammed Emin'in ordusu Abzah, Ubıh, Çemguy, Besleney ve Bjeduğ birliklerinden, yaklaşık 10.000 kişiden oluşuyordu. Mahoşlar ve Yecerukaylar sefere katılmadılar. Seferin amacı Karaçay'ı hakimiyet altına aldıktan sonra Kabarda ve Osetya üzerinden geçerek Şeyh Şamil'in ordularıyla birleşmekti. Karaçayların Ruslardan yardım istedikleri ve kendilerinin silahlandıkları haberini alan Muhammed Emin, yönünü Voznesenskaya ve Beloreçenskaya istihkamlarına yöneltti ancak Rus ordularının saldırıları sonucunda geri çekildi.
26 Temmuz 1853'te İsmail Navruz Şupago, Aslanbiy Bisom ve Huşt Hazeş liderliğindeki (farklı kaynaklarda 5-10 bin kişilik) Natuhaylar ve Şapsığlar, Gostagayevskaya [ru] (Adigece: Остыгъай, romanize: Wostığay) tahkimatına sert ama başarısız bir saldırı düzenlediler. 9 Ekim 1853'te Osmanlı padişahı, İmam Şamil'e bir mektup göndererek Rusya'ya kutsal savaş ilan etmesini önerdi. Muhammed Emin, bu kutsal savaşın Çerkes kısmına önderlik etmeyi görev edindi ve Rusya'ya karşı seferberliğe başladı. Daha fazla asker almaya başladı. 1853 sonbaharında General Yevdokimov Abzahlara karşı bir sefer başlattı. 24 Ekim'de Aşağı Gabukay köyünde çatışmalar yaşandı. Hahpakohabl köyünde Çerkesler sert direniş gösterdi. 1857'de muhalefet liderleri, Emin'i iktidardan indirmeyi başardı. Kargaşadan yararlanan Rus ordusu Abzeh bölgesine girerek Abzeh köylerini dağıttı.