İberya'nın Hristiyanlaşması

Gürcistan Katolikosu Patriği Domentius IV'ün kutsama haçı, Zafere Giriş, İsa'nın Çarmıha Gerilmesi ve Göğe Yükselişi, Tanrı'nın Annesinin Ölümü, Lazarus'un Dirilişi ve Pentikost sahnelerini gösterir. Katolikos-Patrik, haçın sapı üzerinde Gürcüce Mkhedruli yazısıyla "günahlarının bağışlanmasını" yazılıdır. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Walters Sanat Müzesi'nde bulunmaktadır.
İberya'nın Hristiyanlaştırılması (Gürcüce: ქართლის გაქრისტიანება), Hristiyanlığın 4. yüzyılın başlarında Azize Nino'nun, Klasik Antik Çağ'da İberya olarak bilinen eski bir Gürcü krallığı olan Kartli'de yaptığı vaaz ile yayılmasını ifade eder ve bunun sonucunda o zamanın pagan Kralı İberya'nın III. Mirian'ı tarafından Hristiyanlığın bir devlet dini olarak ilan edilmesi ile sonuçlanır. Sozomenos'a göre bu durum, çok tanrılı Gürcülerin "Kartli Tanrıları" olarak bilinen köklü antropomorfik putlara sahip olması nedeniyle, kralın "büyük ve barbar ulusunun Mesih'i itiraf etmesine ve babalarının dininden vazgeçmesine" yol açmıştır. Kral, tüm inşaat süreçlerinin ana sponsoru, mimarı, başlatıcısı ve organize edici gücü olacaktır. Sokrates Skolastikos'a göre, Habeşliler ile birlikte "Hıristiyan inancını ilk kez İberyalılar benimsedi" ancak bu olayın kesin tarihi hâlâ tartışılmaktır. Gürcü hükümdarları, Ermenilerle birlikte dünyanın herhangi bir yerinde Hristiyan inancına geçen ilk halklar arasındadır. Ermeni-Gürcü dini rekabetinin ve kristolojik tartışmaların tırmanmasından önce, Kafkas Hristiyanlıkları olağanüstü derecede kapsayıcı, çoğulcu ve esnekti; bu durum, özellikle 6. yüzyıldan itibaren kristalleşen "ulusal" kiliseler olarak çok daha sonra kurulan katı dini hiyerarşileri ile son buldu. Bölgedeki muazzam çeşitliliğe rağmen, Hristiyanlaşma süreci, Geç Antik Çağ boyunca Avrasya'nın en enerjik ve kozmopolit bölgeleri olan ve Gürcüleri ve Ermenileri tartışmasız bir şekilde büyük bir uygarlık içinde herhangi bir bölgeye yerleştirecek kadar zor olan Kafkasya'da tüm bölgeyi kapsayan bir olgudur. Krallığın Hristiyanlaştırılmasında önemli bir rol oynayan Kartli'nin kraliyet başkenti Mtsheta'daki Yahudiler, Gürcü monarşisi ile Kutsal Topraklar arasındaki bağların derinleşmesine güçlü bir ivme kazandıracak ve Filistin'de Gürcülerin varlığının artmasına yol açacaktır. İberyalı Petrus'un ve diğer hacıların faaliyetlerinin de doğruladığı gibi, Nasıra Gürcü yazıları yanı sıra Yahudiye Çölü'nde bulunan en eski onaylanmış Gürcüce Birü’l-Kutt yazıtları da buna dahildir.
İberya, Roma ve Sasani İmparatorluklarının rekabetçi diplomasisinde bir faktördü ve zaman zaman iki imparatorluk arasındaki vekalet savaşlarında önemli bir oyuncu haline gelmiştir. Komşu İranlılarla pek çok kurum ve kavramı paylaşan bir Gürcü monarşisine sahip İberya, Ahameniş döneminden bu yana ticaret, savaş veya evlilik yoluyla "İran Topluluğu"na fiziksel olarak bağlı olduğundan Hıristiyanlığı kabul etmesi, Kral III. Mirian'ın Derin uluslararası sonuçları olan kültürel ve tarihi bir seçim olmasına rağmen kararı hiçbir zaman Roma'nın diplomatik girişimleriyle bağlantılı değildir. Mimari ve sanatsal açıdan Ahameniş kültürüne dayanan İberya, Helenistik dönemdeki kuruluşundan tacın din değiştirmesi kadar, tamamlanması yüzyıllar süren, kapsamlı yeni çok aşamalı bir sürece girişti. 5., 6. ve 7. yüzyılın başlarında güçlü bir Gürcü kimliğinin ortaya çıkmasıyla sonuçlanmıştır.
Tarihi Hristiyanlaşmanın arifesinde, kral ve kraliçe hızla Gürcüleşmiş yabancılar haline gelmiştir, İran ve Yunan kültürlerinin fiziksel birleşimi, Aziz Nino, kendisi de bir yabancıdır, Kartli'nin en eski ilk iki baş piskoposu da İmparator Büyük Konstantin tarafından gönderilmiş Yunanlı yabancılardır. Ancak 6. yüzyılın ilk yarısında Gürcüler kalıcı olarak en yüksek dini makamları ele geçireceklerdi, ancak Yunanlılar, İranlılar, Ermeniler ve Suriyeliler gibi yabancılar Gürcü kilisesinin yönetiminde bir rol oynamaya devam etmişlerdir.