Fomalhaut
Enkaz diskleri ve şüpheli gezegenler

Ayrıca bakınız: Fomalhaut b
Fomalhaut, birkaç enkaz diski ile çevrilidir.
İç disk, yıldızdan 0,1 AU uzaklıkta toplanan yüksek karbonlu küçük taneciklerden (10-300 nm) oluşan bir kül diski olarak bilinir. Ardından daha büyük parçacıklardan oluşan bir disk gelir ve bu disk, yıldızın iç kenarından 0,4-1 AU uzaklıktadır. En içteki disk henüz açıklanabilmiş değildir.
En dıştaki disk, yıldızdan 133 AU (1,99×1010 km; 1,24×1010 mi) uzaklıkta, iç kenarı çok keskin bir şekilde belirgin halka görünümündedir ve tümü kenardan bakıldığında 24 derecelik bir eğikliğe sahiptir. Toz, yaklaşık 25 AU genişliğinde bir kuşakta dağılmıştır. Diskin geometrik merkezi, Fomalhaut'tan yaklaşık olarak 15 AU (2,2×109 km; 1,4×109 mi) uzaklıkta yer alır. Bu disk bazen "Fomalhaut'un Kuiper Kuşağı" olarak adlandırılır. Fomalhaut'un tozlu diskinin öngezegen oluşumu olduğuna inanılır ve önemli miktarda kızılötesi radyasyon yaydığı düşünülmektedir. Fomalhaut'un dönüş ölçümleri, yıldız ve gezegen oluşumu teorilerinden beklendiği gibi diskin, yıldızın ekvator düzleminde bulunduğunu göstermektedir.
2012 yılında analiz edilen Herschel Uzay Gözlemevi'nin Fomalhaut görüntüleri, dış toz kuşağında büyük miktarda belli belirsiz kabarık mikrometre boyutunda tozun bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu tür tozların yıldız radyasyon basıncı nedeniyle kısa sürelerde sistemden uzaklaşması beklendiğinden, varlığı gezegenimsilerin çarpışmasıyla sürekli olarak yenilendiğini gösteriyor. Tanelerin kabarık morfolojisi, kuyruklu yıldız kökenini düşündürmektedir. Çarpışma oranının günde yaklaşık 2000 kilometre büyüklüğünde kuyruklu yıldızlar olduğu tahmin ediliyor. Atacama Large Millimeter Array tarafından yapılan dış toz halkasının gözlemleri, sistemde iki gezegenin olası varlığını gösterdi. Eğer 4 ila 10 AU arasında ilave gezegenler varsa, kütleleri 2,5 AU'ya kadar 20 MJ'nin altında olması gerekir. 2,5'ten itibaren ise 20 MJ civarında olmalıdır.
13 Kasım 2008 tarihinde gök bilimciler, dış enkaz halkasının hemen içindeki bir yörüngede dönen bir ötegezegen adayını duyurdular. Bu, Hubble Uzay Teleskobu tarafından yakalanan ve görünür ışıkta doğrudan görüntülenen ilk ötegezegen adayıydı. Fomalhaut b olarak adlandırılan gezegen adayının kütlesinin Jüpiter kütlesinden üç kat daha az ve en azından Neptün'ün kütlesi kadar olduğu tahmin ediliyordu. Daha sonra MMT Gözlemevi'nden alınan M-bandı görüntüleri, yıldızın 40 AU içindeki gaz devlerinin varlığına yönelik güçlü bir sınırlama getirdi ve Spitzer Uzay Teleskobu tarafından elde edilen görüntüler, Fomalhaut b'nin daha çok bir toz bulutu olma olasılığının yüksek olduğunu gösterdi. Daha sonra 2019 yılında yapılan yeni ve mevcut doğrudan gözlemlerin sentezi, nesnenin genişlediğini, parlaklığını kaybettiğini, dış halkayı belirgin bir şekilde etkileyecek kadar kütlesi olmadığını ve Fomalhaut A sisteminin dışına çıkacak hiperbolik bir yörünge üzerinde olan büyük bir gezegenimsi çarpışmadan kaynaklanan dağılan bir enkaz bulutu olduğunu doğruladı. 2022 yılında James Webb Uzay Teleskobu ile yapılan son gözlemler, nesneyi 25,5 µm MIRI geniş bant filtre dalga boyu aralığında çözümleyemedi ve aynı ekibin bildirisine göre önceki sonuçlarla uyumlu olduğunu gösterdi.
Aynı 2022 JWST görüntü verileri dış diskte başka bir belirgin özelliği keşfetti ve bu "Büyük Toz Bulutu" olarak adlandırıldı. Başka bir ekibin diğer mevcut verileri de içeren analizi ise bunu dış halkanın bir parçası olarak değil, tesadüfi bir arka plan nesnesi olarak yorumlamayı tercih etmiştir.
| Bileşen (yıldızından uzaklığına göre) | Kütle | Yarı büyük eksen (AU) | Yörünge süresi (gün) | Dış merkezlik | Eğiklik | Yarıçap |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| İç sıcak disk | 0,08–0,11 AU | 0,08–0,11 AU | 0,08–0,11 AU | 0,08–0,11 AU | — | — |
| Dış sıcak disk | 0,21–0,62 AU veya 0,88–1,08 AU | 0,21–0,62 AU veya 0,88–1,08 AU | 0,21–0,62 AU veya 0,88–1,08 AU | 0,21–0,62 AU veya 0,88–1,08 AU | — | — |
| 10 AU kuşak | 8–12 AU | 8–12 AU | 8–12 AU | 8–12 AU | — | — |
| Kuşaklar arası toz diski | 35–133 AU | 35–133 AU | 35–133 AU | 35–133 AU | — | — |
| Ana kuşak | 133–158 AU | 133–158 AU | 133–158 AU | 133–158 AU | −66,1° | — |
| Ana kuşak dış hale | 158–209 AU | 158–209 AU | 158–209 AU | 158–209 AU | — | — |