Convolvulaceae
Kullanımı

Familya bitkilerinden yiyecek olarak, süs bitkisi olarak, tıbbi ve narkotik bitki olarak yararlanılmaktadır. Bu bitkilerin tıbbi açıdan ilk kullanımı müshil etkisinden dolayı olmuştur. Birçok tür bu şekilde kullanılmakta olup "jalap" adını almaktadır.
Ipomoea batatas (tatlı patates) ve Ipomoea aquatica (su ıspanağı) gibi gıda olarak tüketilen türleri vardır. Familyanın ekonomik açıdan en önemli türü Ipomoea batatas (tatlı patates)'tır. Dünyanın besin maddesi olarak en çok tarımı yapılan 7. türüdür. Orta ve Güney Amerika kökenli bir bitkidir. Bu bölgelerde 8.000-10.000 yıldır besin olarak kullanılmaktadır. Avrupalılar Amerika kıtasına geldiklerinde geniş çapta bu bitkinin kültürünü yapmışlardır. Bitkinin kökleri nişasta deposudur. Tatlı patates bitkisi vejetatif yolla çoğaldığı için hastalıklar, kolaylıkla ana bitkiden yavrulara geçebilmektedir. Günümüzde dünyadaki tatlı patates üretiminin %75'i Çin tarafından yapılmaktadır (yıllık 81 milyon ton). Bu iki türün dışında Çin'de Convolvulus chinensis, Ipomoea cairica, Ipomoea mauritiana, Ipomoea staphylina ve Merremia hungaiensis türlerinin yumru ve kökleri; Ipomoea alba ve Ipomoea muricata türlerinin ise yaprakları besin olarak tüketilmektedir.[kaynak belirtilmeli]
Birçok tür, çiçeklerinden ötürü süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Avrupalılar 1500'lü yıllarda bazı türleri Asya ülkelerine tanıtmışlardır. 1600'lerin başında Amerikan Ipomoea cinsi "Japon Gündüzsefası" olarak adlandırılmış ve daha sonraları en prestijli çiçeklerden biri haline gelmiştir. 1979 yılında Güney Amerika orijinli Evolvulus glomeratus türü, mavi çiçeklerinden dolayı, Florida'ya kültürü yapılmak üzere getirilmiştir. 1989 yılına gelindiğinde Avustralya, Asya, Avrupa ve Hawaii'ye kadar ulaştırılmıştır. Bunların dışında Convolvulus sabatius, Convolvulus tricolor, Calystegia sepium, Calystegia silvatica türleri de süs bitkisi olarak kullanılmaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Convolvulus scammonia (mahmude otu)'dan elde edilen "Radix Scammoniae (mahmude kökü)" drastik (sancı yapan) bir müshildir. Kökün çizilmesi suretiyle akan süt kuruyarak Scammonium isimli reçine elde edilir. Ipomoea purga bitkisinin yumruları "Tubera Jalapae (Calapa tuberi)" olarak bilinir, reçinesinden ötürü [(Resina Jalapae) (Calapa reçinesi)] drastik bir müshildir. Cuscuta chinensis türünün tohumları halk arasında karaciğer ve böbrek fonksiyonlarını güçlendirici olarak kullanılmaktadır. Bazı çalışmalarda; antikanser, yaşlanma karşıtı, bağışıklık güçlendirici etkileri olduğu tespit edilmiştir.
Ipomoea purpurea ve Ipomoea tricolor, Argyreia nervosa, Ipomoea violacea ve Turbina corymbosa türleri, tohumlarının halüsinojenik etkileri sebebiyle özellikle Güney Amerika yerlileri tarafından çeşitli ayin ve törenlerde kullanılmışlardır. Bu halüsinojenik etki çoğunlukla liserjik asit amid türevi alkaloidlerden kaynaklanmaktadır. Halüsinojenik türlerinin kullanımı sonucu bulantı, halsizlik, bitkinlik, çarpıntı, hipertansiyon ve psikoz görülebilir. Bileşimlerinde bulunan liserjik asit amid türevlerinden dolayı sinir sistemi toksisitesi gözlenebilir ve beyin hasarına yol açabilirler. Familya bitkileri son zamanlarda yasal uyuşturucular olarak adlandırılsa da kullanımları sonucu ani gelişen beyin hasarı ortaya çıkabileceğinden tehlike arz etmektedirler.
Familya bitkilerinde; reçineler, glikozitler, tropinon, higrin, pirolizidin alkaloidleri, kumarinler (umbelliferon ve skopoletin), hidroksisinnamik asit alkil esterleri gibi çeşitli bileşikler bulunmaktadır. Özellikle tohumlarında ergot alkaloidleri taşımaktadırlar. Bu alkaloidler arasında kanoklavin, elimoklavin, penniklavin, agroklavin, ergonovin ve ergosin yer almaktadır. Bu alkaloitlerden kaynaklı, Liserjik asit dietilamid (LSD) benzeri halüsinojenik etki gösterirler. Etkinin bulunduğu türlere örnek olarak Argyreia nervosa, Ipomoea violacea ve Turbina corymbosa verilebilir. Yapılan çalışmalar sonucu Ipomoea carnea türünde bulunan bileşiklerin çeşitli enzimlerin (ör. glukozidazlar) inhibisyonuna yol açarak zehirli etki gösterdiği tespit edilmiştir.
Bugüne kadar familyadaki, 58 cins içinden 31'inde ve yaklaşık 1.880 tür içinden 281'inde sekonder metabolitler tespit edilmiştir. Alkaloidler, bu metabolitler içerisinde çok büyük bir önem teşkil etmektedir. Alkaloidler olarak: Tropan alkaloidleri ve ergolin alkaloidlerinin familyanın karakterizasyonunda önemli yeri vardır. Terpenoidler gibi flavonoidleri içeren fenilpropanoidlerin varlığı da familya için önemli bir sınıflandırma belirtecidir.
Saat yönünde 60° açıyla sarılan gövde
Gövdelerinin kırılmasıyla açığa çıkan latisifer
Familyanın genel çiçek diyagramı
Ipomoea lobata türünün "testi"şeklindeki çiçekleri
Ipomoea purpurea türüne ait polenlerin SEM altındaki görüntüsü
Ipomoea indica'nın kapsül şeklindeki meyveleri
Tarla sarmaşığı bitkisinin bir illüstrasyonu
Erycibe türleri familyanın geri kalanından çok farklı olarak ağaç formundadır.
Ipomoea indica orman kenarında (Maui)
Calystegia soldanella (kum sarmaşığı) İspanya sahilinde
Kökleri su üzerinde yüzen Ipomoea aquatica (Maui, Hawaii)
Apis mellifera (bal arısı),Convolvulus arvensis (tarla sarmaşığı) bitkisinin çiçeğinden nektar toplarken
"Jalap" (Ipomoea purga) çizimi. Çiçekler, yapraklar ve kök sistemi gözükmekte
Ipomoea aquatica hasadı
Mavi çiçeklerinden ötürü süs bitkisi olarak yetiştirilen Evolvulus glomeratus
Halüsinojenik etkili Argyreia nervosa tohumları