stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hwasa
Diskografi > Singles > As featured artist

| Title | Year | Peak chart positions> KOR  | Peak chart positions> KORHot  | Peak chart positions> US World  | Sales | Album |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| "Fingernail" (손톱) (Phantom feat. Hwasa) | 2013 | — | — | — | — | Phantom Theory |
| "Break Up for You, Not Yet for Me" (Standing Egg Feat. Park Shin-hye, Hwasa) | 2013 | — | — | — | — | The Heirs Remake |
| "Boy Jump" (소년점프) (Baechigi feat. Hwasa) | 2014 | 80 | — | — |  KOR: 50,181 | Non-album single |
| "Drinks Up" (Ja Mezz feat. Hwasa) | 2015 | — | — | — | — | 1/4 |
| "Mileage" (Primary feat. Paloalto and Hwasa) | 2015 | 45 | — | — |  KOR: 114,263 | 2 |
| "Call Me" (연락해) (Basick and Lil Boi feat. Hwasa) | 2015 | 26 | — | — |  KOR: 105,060 | Basick & Lil Boy |
| "Love Talk" (Kisum feat. Hwasa) | 2015 | 43 | — | — |  KOR: 81,336 | Non-album singles |
| "Ddang" (땡땡땡) (Suran feat. Hwasa) | 2016 | — | — | — | — | Non-album singles |
| "Nice" (Basick feat. G2 and Hwasa) | 2016 | 100 | — | — |  KOR: 18,274 | Nice |
| "HookGA" (High4:20 feat. Hwasa) | 2016 | — | — | — | — | Non-album single |
| "I Am Me" (San E feat. Hwasa) | 2017 | 61 | — | — |  KOR: 28,700 | Season of Suffering |
| "Cotton Candy" (Woodie Gochild feat. Hwasa) | 2018 | — | — | — | — | #Gochild |
| "Treat Me Bad" (K.Will feat. Hwasa) | 2018 | — | — | — | — | The 4th Album |
| "Physical" - Remix (Dua Lipa feat. Hwasa) | 2020 | 124 | — | — | — | Future Nostalgia |
| "Q" (모르겠다고)  (Onewe feat. Hwasa) | 2020 | — | — | 12 | — | 3/4 and One |
| "Hop In" (호피무늬)  (Uhm Jung Hwa feat. Hwasa, DPR Live) | 2020 | — | — | — | — |  |
"—" denotes releases that did not chart.
Diskografi > Promotional singles

| Title | Year | Peak chart positions> KOR  | Peak chart positions> US World  | Album |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| "Play With Life" | 2021 | 117 | — | Albüm dışı single |
Diskografi > Soundtrack appearances

| Title | Year | Peak chart positions> KOR  | Peak chart positions> US World  | Album |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| "Orbit" | 2020 | — | 16 | The King: Eternal Monarch OST Part.2 |  |  |
"—" denotes releases that did not chart.
Diskografi > Other songs

| Year | Title | Format | Album | Notes | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2014 | "I Do Me" | Digital download, streaming | Hello (by Mamamoo) | solo song by Hwasa | tba |
| 2019 | "When You Come To My Heart" | Digital download, streaming | [Vol.8] Yu Hee-yul's 10th Anniversary Project of Sketchbook: The Fourth Voice "Sketchbook X Hwasa" | original song by Cho Deok-bae |  |
| 2019 | "You Are Crying" | Digital download, streaming | [Vol.9] Yu Hee-yul's 10th Anniversary Project of Sketchbook: The Fourth Voice "Sketchbook X Hwasa" | original song by Jeon Yeong-rok |  |
| 2019 | "Fairy Of Shampoo" | Digital download, streaming | [Vol.10] Yu Hee-yul's 10th Anniversary Project of Sketchbook: The Fourth Voice "Sketchbook X Hwasa" | original song by Lee Seung-chul |  |
Diskografi > Other songs > Listelenmiş diğer şarkılar

| Title | Year | Peak chart positions> KOR | Album |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| "Be Calm" (Korece: 덤덤해지네) | 2018 | — | Yellow Flower |  |
| "I'm Bad Too" (featuring DPR Live) | 2020 | — | María |  |
| "LMM" | 2020 | — | María |  |
| "Kidding" | 2020 | — | María |  |
| "Why" | 2020 | — | María |  |
| "Intro: Nobody Else" | 2020 | — | María |  |
"—" denotes releases that did not chart.
Kompozisyon kredileri

Aksi belirtilmedikçe tüm şarkı kredileri "Kore Müzik Telif Hakkı Derneği"nin veritabanından uyarlanır.
| Sene | Sanatçı | Şarkı | Albüm | Söz yazımı | Beste |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2014 | Mamamoo & Geeks | "Heeheehaheho" (히히하헤호) | Hello |  |  |
| 2014 | Mamamoo | "I Do Me" (내맘이야) | Hello |  |  |
| 2015 | Mamamoo | "Freakin Shoes" | Pink Funky |  |  |
| 2015 | Mamamoo | "Um Oh Ah Yeh" (음오아예) | Pink Funky |  |  |
| 2015 | Mamamoo | "Um Oh Ah Yeh" (Acapella version) | Pink Funky |  |  |
| 2016 | Mamamoo | "Taller Than You" (1cm의 자존심) | Melting |  |  |
| 2016 | Mamamoo | "My Hometown" (고향이) | Melting |  |  |
| 2016 | Mamamoo | "Recipe" (나만의) | Melting |  |  |
| 2016 | High4:20 (feat Hwasa) | "HookGA" (나만의) | HookGA |  |  |
| 2016 | Mamamoo | "Décalcomanie" (데칼코마니) | Memory |  |  |
| 2016 | Mamamoo | "I Love Too" (놓지 않을게) | Memory |  |  |
| 2017 | Mamamoo | "Yes I Am" (나로 말할 것 같으면) | Purple |  |  |
| 2017 | Mamamoo | "Aze Gag" (아재개그) | Purple |  |  |
| 2018 | SSS | "Dangerous Girl" | Non-album singles |  |  |
| 2018 | Mamamoo | "Be Calm" (덤덤해지네) | Yellow Flower |  |  |
| 2018 | Hwasa & Loco | "Don't" (주지마) | Non-album singles |  |  |
| 2018 | Mamamoo | "Sleep in the Car" (잠이라도 자지) | Red Moon |  |  |
| 2018 | Woodie Gochild (feat Hwasa) | "Cotton Candy" (솜사탕) | #Gochild |  |  |
| 2019 | Hwasa | "Twit" (멍청이) | María |  |  |
| 2019 | Hwasa & Woogie | "In The Fall" (가을속에서) | Non-album singles |  |  |
| 2019 | Mamamoo | "Hip" | Reality in Black |  |  |
| 2020 | Hwasa | "María" (마리아) | María |  |  |
| 2020 | Hwasa | "Why" | María |  |  |
| 2020 | Hwasa (prod. by Zico) | "Kidding" | María |  |  |
| 2020 | Hwasa | "LMM" | María |  |  |
| 2020 | Mamamoo | "Dingga" (딩가딩가) | Travel |  |  |
| 2021 | Park Hyeon-jin (feat Meenoi) | "Paradise" | Non-album single |  |  |
| 2021 | DPR Live (feat Hwasa and Beenzino) | "Hula Hoops" | IITE COOL |  |  |
Ödülleri

| Yıl | Ödül | Ödül Dalı | Alma Sebebi |
| --- | --- | --- | --- |
| 2018 | Melon Müzik Ödülleri | Yeni Trend Ödülü | Don't |
| 2018 | KBS Entertainment Ödülleri | Gündem Olan Eğlence Yayını Kişisi Ödülü | Kendisi |
| 2018 | MBC Entertainment Ödülleri | En İyi Varyate Çaylağı Ödülü | Kendisi |
| 2019 | Soribada En İyi K-Müzik Ödülleri | Sosyal Sanatçı Ödülü | Twit |
| 2019 | Korea Birinci Marka Ödülleri | En İyi Solo Kadın sanatçı | Kendisi |
| 2019 | Korea Birinci Marka Ödülleri | Kadın İdol Varyete yıldızı | I Love Alone |
| 2019 | MBC Entertainment Ödülleri | Mükemmellik Ödülü | Kendisi |
| 2020 | Golden Disc Ödülleri | En İyi Solo sanatçı | Kendisi |
| 2020 | Gaon Chart Müzik Ödülleri | Yılın Sanatçısı | Twit |
| 2020 | Apan Müzik Ödülleri | En İyi Küresel Solo Kadın sanatçı | Kendisi |
| 2020 | Mnet Asya Müzik Ödülleri | En İyi Solo Dans Performansı | Maria |
| 2020 | QQ Müzik Boom Boom Ödülleri | Asya'da Yılın En popüler Sanatçısı | María |
| 2020 | The Fact Müzik Ödülleri | Yılın Sanatçısı (Bonsang) | María |
| 2020 | Korea Birinci Marka Ödülleri | En İyi Solo Kadın sanatçı | Kendisi |
| 2020 | Korea Birinci Marka Ödülleri | Kadın İdol Varyete yıldızı | I Live Alone |
| 2020 | Asya Pop Müzik Ödülleri | Yılın yabancı şarkısı | María |
| 2020 | MBC Entertainment Ödülleri | Üstün Mükemmellik Ödülü | Kendisi |
| 2021 | Golden Disc Ödülleri | En İyi Dijital Şarkı (Bonsang) | Maria |
| 2021 | Kore Yayıncılık Ödülleri | En iyi kadın şovmen | I Live Alone |

| Yıl | Müzik Şovu Ödülü | Şarkı | Puan |
| --- | --- | --- | --- |
| 2019 | Show! Music Core | Twit | 7344 |
| 2019 | Show! Music Core | Twit | 5804 |
| 2020 | Inkigayo | Maria | 6936 |
| 2020 | Inkigayo | Maria | 7889 |
| 2020 | Inkigayo | Maria | 8045 |
| 2020 | Music Bank | Maria | 3889 |
| 2020 | Music Bank | Maria | 3498 |
İzlenmeler

| Şarkı | Izlenme (milyon) |
| --- | --- |
Maria: 225
Twit: 117
Don't: 85
Not:: İzlenmeler 2 müzik kanalından sayılmıştır.
Daisy Betts

| Daisy Betts Miller |
| --- | --- |
Doğum: 01 Şubat 1982 (43 yaşında)
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2006–günümüz

Daisy Betts Miller (d. 1 Şubat 1982), Avustralyalı oyuncudur. Out of the Blue ve Persons Unknown dizilerinde rol almıştır. 2010 yapımı Adam Blaiklock'un yönettiği Caught Inside adlı filmde Ben Oxenbould, Sam Lyndon, Simon Lyndon, Leeanna Walsman, Harry Cook ve Peter Phelps ile birlikte yer almıştır. Betts, ABC kanalında yayımlanan Last Resort dizisinde Teğmen Grace Shepard karakterini canlandırmıştır.
Thymus cherlerioides

Thymus cherlerioides, Thymus cinsine bağlı bir türdür.
Gürcüler

| --- | --- |
Gürcü kralları, kraliçeleri ve Katolikos Patriği, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Gelati Manastırı'ndaki Doğu Roma'dan etkilenilen bir freskte Doğu Roma elbisesileri ile tasvir ediliyor.
Toplam nüfus
Yaklaşık 5 ~ 7 milyon  

Önemli nüfusa sahip bölgeler
 Gürcistan: 3.223.600
 Avrupa Birliği: 250.000
 Rusya: 157.803-900.000
 ABD: 100.000
 İran: 100.000
 Türkiye: 91.500-1.500.000
 Ukrayna: 34.199
 Yunanistan: 23.159-300.000
 Brezilya: 20.750
 Japonya: 14.000
 İtalya: 12.670
 Birleşik Krallık: 12.000
 Fransa: 10.000
 Azerbaycan: 9.900
 Kazakistan: 4.990
 Singapur: 3.500
 Kanada: 3.155
 Belarus: 2.400
 Letonya: 1.172
 Arjantin: 1.050
 Meksika: 1.000
 Ermenistan: 974
 Avustralya: ~500
Diller
Çoğunluk: Gürcüce Azınlık: Türkçe, Farsça, Rusça, Azerice
Din
Çoğunluk:  Ortodoks  Azınlık: İslam Katolik
İlgili etnik gruplar
Lazlar, Megreller, Svanlar
Gürcüler veya Kartveliler (Gürcüce: ქართველები Kartvelebi), günümüzde büyük bölümü Gürcistan’da yaşamakta olan Kafkasya halkı. Gürcüler ayrıca Azerbaycan, İran, Rusya, Türkiye, ABD ve Avrupa’nın bazı ülkelerine de dağılmıştır. Tarihsel antropoloji açısından Gürcüler; Svanlar, Lazlar ve Megreller ile aynı kökenden gelen bir Kartveli halkı olarak kabul edilir. Halkın büyük çoğunluğu bir Kartveli dili olan Gürcüce konuşmaktadır.
Tarih

Ana madde: Gürcistan tarihi
Gürcüler, Klasik Antik Çağ'ın İberya ve Kolhis medeniyetleri ile tarih sahnesine çıktılar; Kolhis, kültürel olarak Helen dünyasıyla bağlantılıyken İberya ise Büyük İskender, Ahameniş İmparatorluğu'nu ortadan kaldırana dek bu imparatorluktan etkilendi. Kapadokyalı Azize Nino tarafından Hristiyanlığın İberya'da yayılması ile birlikte 4. yüzyılda İsa'nın inancını benimseyen ilk milletlerden biri oldular ve günümüzde Gürcülerin büyük çoğunluğu Doğu Ortodoks Hristiyandır ve kendi milli otosefal kiliseleri olan Gürcü Ortodoks Kilisesi'ni takip ederler ayrıca Gürcü Katolik ve Müslüman topluluklar ve kayda değer sayıda dine bağlı olmayan Gürcüler de bulunmaktadır. Orta Çağlar Asya ve Avrupa'yı bir birine bağlayan bir köprü vazifesi gören Kafkasya'da 1008 yılında Gürcülerin birleşerek bir pan-Kafkas imparatorluğu  olan birleşik Gürcistan Krallığı'nı kurmasına tanık oldu, daha sonraları Gürcü Altın Çağı'nın başlamasıyla birlikte ülke politik ve kültürel gücünün zirvesine ulaştı. Bu dönem Moğollar ve Timur'un istilaları, Kara Veba, Konstantinopolis'in Düşüşü ve aynı zamanda büyük Gürcistan krallarının sonuncusu V. Giorgi'nin 1346 yılında ölümünü takiben ortaya çıkan iç karışıklıklar gibi nedenlerin bir sonucu olarak krallığın zayıflaması ve daha sonra bölünmesine dek sürdü.
Bundan sonraki Erken Modern Çağ boyunca, Gürcüler politik olarak bölünmüştü ve Osmanlı İmparatorluğu ve İran'ın ardışık hanedanlarına bağlı krallıklar ve prenslikler dönemi başladı. Gürcüler müttefikler aramaya başladılar ve siyasi ufuktaki Rusları kayıp Bizans İmparatorluğu'nun yerine "Hristiyan inancı uğruna" olası bir müttefik olarak buldular. Gürcü kralları ve Rus çarları, 1783'te Doğu Gürcistan Kartli-Kaheti Kralı II. Erekle'nin Rus İmparatorluğu ile bir ittifak kurmasıyla sonuçlanan karşılıklı en az 17 elçi görevlendirdiler. Bununla birlikte Rus-Gürcü ittifakı, Rusya'nın 1801'de iç karışıklarla mücadele eden Doğu Gürcistan Kartli-Kaheti Krallığı'nı  ve 1810'da Batı Gürcistan İmereti Krallığı'nı  ilhak etmeye devam ederek antlaşmanın şartlarını yerine getirmemesi nedeniyle sona erdi. Devleti yeniden canlandırmak için birkaç ayaklanma ve harekât düzenlendi, bunlardan en önemlisi başarısızlığa uğrayan 1832 komplosuydu. Gürcistan üzerindeki Rus yönetimi İran, Osmanlı ve Rus İmparatorluğu'nun 19. yüzyıl boyunca parça parça ilhak ettiği geriye kalan Gürcü bölgeleri ile yapılan çeşitli barış antlaşmaları sonucu kabul edildi. Gürcüler, Rusya'dan bağımsızlıklarını 1918'den 1921'e kadar kısa süreliğine Birinci Gürcü Cumhuriyeti döneminde ve son olarak Sovyetler Birliği'nden 1991'de yeniden kazandılar.
Gürcü milleti, her biri kendine özgü gelenekleri, adetleri ve diyalektleri olan çeşitli coğrafi boylardan ve Svanlar ve Megreller gibi kendi bölgesel dilleri olan akraba halklardan oluşuyor. Kendine özgü yazı sistemi ve 5. yüzyıla kadar uzanan kadim yazılı geleneği ile Gürcü dili, Gürcistan'ın resmi dili olduğu kadar ülkede yaşayan tüm Gürcülerin eğitim dilidir. Gürcistan Diaspora Sorunları Devlet Bakanlığı'na göre, resmi olmayan istatistikler dünyada 5 milyondan fazla Gürcü olduğunu söylemektedir.
Köken

Antropologlar, arkeologlar ve dilbilimcilerin yanı sıra Gürcistan tarihçilerinin ve akademisyenlerinin çoğu, modern Gürcülerin atalarının Neolitik dönemden beri Güney Kafkasya ve Kuzey Anadolu'da yaşadığı konusunda hemfikirdir. Akademisyenler onları genellikle Proto-Kartveli (Kolhisliler ve İberyalılar gibi Proto-Güney Kafkasyalı) kabileleri olarak adlandırır.
Antik çağda Kartveliler, eski Yunanlılar ve Romalılar tarafından Kolhlar ve İberler olarak biliniyordu. Tibarenliler-İberyalıların Doğu Gürcü kabileleri krallıklarını MÖ 7. yüzyılda kurdular. Bununla birlikte, batı Kartvelileri (Kolhis kabileleri), doğuda İberya Krallığı kurulmadan çok daha önce (MÖ 1350 dolaylarında) ilk Kartveli devleti Kolhis'i kurmuşturlar. Gürcistan'ın çok sayıda bilim adamına göre, bu iki erken Kartveli krallığı olan Kolhis ve İberya'nın kuruluşu Kartveli ulusunun oluşması ve birleşmesi ile sonuçlandı.
Kafkas araştırmaları konusunda ünlü bilgin Cyril Toumanoff'a göre, Moshiler aynı zamanda ilk erken Kartveli devleti İberya'ya entegre olmuş erken proto-Kartveli kabilelerinden biriydi. Yahudi tarihçi Josephus Gürcülerden Thobel (Tubal) olarak da adlandırılan İberler olarak bahseder. David Marshall Lang, Tibar kökünün İber biçimini doğurduğunu ve bunun da Yunanların sonunda doğu Kartvelilerini adlandırmak için İber adını vermelerine neden olduğunu savundu.
Asur kaynaklarında Diaohi ve Yunancada Taohi Anadolu'nun kuzeydoğu kesiminde yaşıyordu. Bu eski kabile, birçok bilim adamı tarafından Gürcülerin ataları olarak kabul edilir. Modern Gürcüler, günümüz Türkiye'sine ait olan bu bölgeyi hala eski bir Gürcü krallığı olan Tao-Klarceti ismiyle çağırıyorlar. Bölge sakinlerinin bir kısmı hala Gürcüce konuşmaktadır.
Kolhlar İlk olarak I. Tiglat-Pileser'in Asur yıllıklarında ve Urartu kralı II. Sarduri'nin yıllıklarında bahsedilir ve doğu Kartveli boylarından Gürcüce konuşan Meshiler de bu devlete dahil idi.
Tiberler veya Tiberyalılar olarak da bilinen İberler, Doğu Gürcü İberya Krallığı'nda yaşadılar.
Hem Kolhlar hem de İberler, modern Kartveli ulusunun etnik ve kültürel oluşumunda önemli bir rol oynadılar.
Kafkas çalışmaları bilgini Cyril Toumanoff'a göre:
Kolhis, yeni gelenlerin teşkilatlandığı ilk Kafkas Devleti olarak görünüyor Kolhis haklı olarak bir Proto-Kartveli değil, bir Kartveli (Batı Kartveli) krallığı olarak kabul edilebilir. Kartveli toplumunun kökenini bu en eski Kartveli devleti olan Kolhis'te aramak doğal görünmektedir.
Kartvelilerin dünya medeniyetine etkileri

Gürcü kültürü için en önemli değer bağcılık ve şarapçılıktır. Şarap yapımına dair şimdiye dek bulunan en eski kalıntılar 8.000 yıllık şarap küplerinin ortaya çıkarıldığı Gürcistan'da bulunmuştur. Asma, Gürcistan'ın ana sembollerinden biridir. Asma, Gürcülerin tasavvurunda kutsal bir bitkidir. İlk Gürcü Üniversitesi'nin kurucusu akademisyen İvane Cavahişvili, Gürcü ulusu için bağcılık ve şarapçılığın öneminin, ülke topraklarının coğrafi ve tarımsal olmak üzere iki ana bölüme ayrılmasından anlaşılabileceğini kaydetti. Bağcılığın mümkün olduğu yere kadar olan topraklar ova, bağ yetiştirmenin imkansız hale geldiği yerlerden itibaren uzanan topraklar ise dağ olarak kabul edilirdi. Bu bağlardan elde edilen gelir Gürcistan ekonomisi için o kadar büyüktü ki tarihte Gürcistan'ı işgal etmiş güçler ülkeyi ekonomik olarak zayıflatmak ve kolayca boyun eğdirmek için sık sık üzüm bağlarını yok etme metoduna başvurdular. Gürcistan'da 500 çeşit üzüm vardı. 2017 yılında Fransa'daki Bordeaux Şarap Müzesi'nin ilk sergisinin "Gürcistan - Bağcılık Beşiği" olması bu yüzden doğaldır. İtalya Bağcılık ve Şarapçılık Akademisi Başkanı Profesör J. Delmaso bu sergilerde Gürcistan'ı dünyada kültürel bağcılığın ve şarapçılığın doğum yeri, asmanın anavatanı, insanın yabani asmayı evcilleştirip şarabı ilk yaptığı yer olarak tanıttı.
Fransız gezgin Jean Chardin, Gürcistan'ı şöyle anlatır: "Gürcistan'ın havası güzel. Hava kuru, kışın çok soğuk, yazın sıcak. Mayıs'tan Kasım'a kadar içmek için iyi bir zamandır. Arazinin sulanması gerekiyor; sulanırsa her türlü tahıl, bitki ve meyve filizlenir. Gürcistan çok bereketli bir ülke... Öyle harika ekmekler yapılıyor ki, başka hiçbir yerde bilinmiyor. Ayrıca meyveleri çok iyi tanınır. Avrupa'da hiçbir yerde daha iyi elma ve armut yetişmez; Asya'nın hiçbir yerinde buradan daha iyi nar yok... Hem büyük hem de küçük mallar bol ve çok çeşitli... Mtkvari'de vergilendirilerek birçok balık yakalanıyor bulunduğu coğrafyada Gürcistan'daki gibi iyi yemek yemenin mümkün olduğu başka benzer bir ülke olmadığı söylenebilir."
Gürcistan'da birçok buğday çeşidi vardı. En eski çiftçilerden olan Gürcüler, tüm dünyada ilgi uyandıran çeşitli türlerde sabanlar (გუთანი, Gutani) ürettiler. Kartveli kabileleri cevher madenciliği ve işlenmesinde de büyük katkılarda bulunmuşturlar. Erken metalurji Şulaveri-Şomu kültürü ile ilişkili olarak MÖ 6. milenyum sırasında Gürcistan'da başlamıştır.
Genetik

Battaglio, Fornarino, al-Zahery ve diğer bilim insanlarının yaptığı insan genetiği üzerine çalışmaların (2009) gösterdiği bilgilere göre Gürcüler herhangi bir ülkede kayıtlara geçen en yüksek oranda Haplogrup G (30.3%) taşımaktadırlar. Gürcü Y-DNA’sı ayrıca Haplogrup J2 (31.8%), Haplogrup R1a (10.6%) ve Haplogrup R1b (9.1%)’ ye mensuptur.
Kültür > Dil

Ana maddeler: Gürcüce ve Gürcücenin lehçeleri
Gürcülerin konuştuğu dil Gürcüce, günümüzde Gürcistan'ın standart dilidir. Gürcü alfabesi olarak bilinen ayrı bir yazı sistemiyle yazılır. Bu alfabede 33 fonem vardır. Gürcüce, temel olarak Doğu Gürcüce'si üzerinde gelişmiş, süreç içinde edebiyat ve devlet dili olmuştur. Bu standart dile dayanan Gürcü edebiyatı, yaklaşık 1.500 yıllık bir geleneğe sahiptir.
Gürcistan, tarihi boyunca farklı feodal siyasi yapıların varlığını sürdürdüğü bir ülkeydi. Birkaç yüzyılın birleşik bir devlet yapısı olmasına karşın, bu zaman dilimini dışında ülke topraklarında birden fazla krallık ve prenslik bulunuyordu. Ayrı siyasi yapıların da korunduğu bu bölgelere bağlı olarak Gürcüce'nin farklı diyalektleri konuşuluyordu. Günümüzde bu diyalektlere konuşma dilinde rastlanır, ancak bu diyalektler ayrı bir yazı dili olarak kullanılmamıştır.
Gürcücenin lehçeleri arasında İmereti, Raça-Leçhumi, Guria, Acara, İmerhev (Türkiye'de), Kartli, Kaheti, İngilo (Azerbaycan'da), Tuş, Hevsur, Moheve, Pşavi, Fereydan lehçesi (İran'da Fereydunşehr ve Fereydan), Mtiuleti, Mesheti ve Cavaheti lehçeleri bulunmaktadır.
Kültür > Alfabe

Ana madde: Gürcü Alfabesi
Gürcü alfabesi, dünyadaki en eski orijinal alfabelerden biridir. Modern Gürcücede 5 ünlü ve 28 ünsüz olmak üzere 33 harf vardır. Her fonem, karşılık gelen yazı birimine sahiptir. Diğer birçok dilden farklı olarak eski Gürcü alfabesinde büyük harfler kullanılmasına rağmen Gürcü alfabesinde büyük küçük harf ayrımı yoktur. Daha sonraları bu harfler metni süslemek amacıyla sadece paragraf başlarında kullanıldı. Gürcü alfabesinin tasarlanış tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, 11. yüzyıl Gürcü tarihçisi Leonti Mroveli alfabenin tasarımcısının İber kralı I. Parnavaz (MÖ 302-237 yılları arasında hüküm sürdü) olduğunu kaydetmektedir.
Gürcü alfabesi geliştirme sürecinde çehresini üç kez değiştirmiştir ve bu nedenle Gürcü alfabesinin üç çeşidi bulunmaktadır: Asomtavruli, Nushuri ve Mhedruli. Eski Gürcü alfabesinde 38 harf vardı, 19. yüzyılda artık günlük konuşmada kullanılmayan 5 harf alfabeden çıkarıldı ancak diğer Kartveli dillerinde bu harflere rastlanabilir.
Gürcü alfabesinin 3 farklı formu bulunmaktadır: Asomtavruli, Nushuri ve Mhedruli.
Eski Gürcü Alfabesi olan Asomtavruli, yuvarlağımsı formdadır iki çizgi arasında yazılmakta ve 37 harften oluşmaktadır. Günümüze dek anıtsal alfabe özelliğini ve fonksiyonunu korumasına neden olan eski Gürcü manastırlarında ve fresklerinde bulunan yazılar Asomtavruli ile yazılmıştır.
Reel bulgulara sadece milattan sonraki yıllara ait olanlarda ulaşabildik. Zamanımıza kadar korunabilen belgelere göre Gürcü Alfabesinin en eski türü Asomtavrulidir. Onun en eski örneğine 5. yüzyılın 30'lu yıllarıyla tarihlendirilen, Filistin Gürcü Manastırı'ndaki epigrafik yazılarda rastlıyoruz. O tarihten 9. yüzyıla kadar, tüm Gürcü yazılı anıtları, yazıtları ve el yazmaları Asomtavruli (öncül harfler) ile yazılmıştır.
Bir sonraki alfabe olan Nushuri, çizgileri, şekil çeşitleri ve harflerin birbirine bağlanma tekniği açısından farklıdır. Nushuri 38 harften oluşmakta ve dört çizgi arasına yazılmaktadır. Onun en eski örneği Bolnisi Sioni'de bulunan 835 yılına ait yazıttır.
Üçüncü alfabe olan Mhedruli dört çizgi arası sistemiyle yazılan, yuvarlağımsı hatlarda yazıdır ve Nushuri'den farklı olarak 33 harften oluşmaktadır. Bunlardan 5'i sesli 28'i sessiz harftir. Mhedruli Alfabesi başından beri dünyevi (dini olmayan) bir fonksiyona sahipti. Bu alfabeyi genellikle askerler kullanıyordu ve bu nedenle de adına Mhedruli (Askeri) dediler. Nushuri'yi ise Asomtavruli ile beraber kilise kullanmaya devam etti. Mhedruli'nin oluşmasıyla diğer iki alfabe yok olmadığı gibi, üç alfabenin var olması geleneğinin temeli de oluşmuş oldu.
Kültür > Edebiyat

Ana madde: Gürcü edebiyatı
Gürcü edebiyatı çok eski ve zengin bir geleneğe dayanır. Bu geleneğin temeli 5. yüzyılda, yani günümüzden on beş yüzyıl önce atılmıştır. Doğu Hristiyan dünyasının en eski ve en zengin edebiyatı olan Gürcü edebiyatı, Orta Çağ ve erken Hristiyan edebiyatına ışık tutması bakımından da önem taşır. Bu edebiyatın tek tarihsel edebi dili Gürcücedir. Bugünkü Gürcü edebiyatı dili, Doğu Gürcüce temelinde ortaya çıkmış, 19. yüzyılın ortalarında son biçimini almıştır. Gürcücenin yazımında, geliştirildiği tarihten bu yana, kendine özgü yapısal ve karakteristik özellikleri olan Gürcü alfabesi kullanılmıştır.
Orta Çağ'da, Gürcü edebiyatı özellikle dini metinler ve hagiografik yazılarla ön plana çıkmıştır. Bu dönemde yazılan eserler arasında Kartlis Tshovreba (Gürcistan Tarihi) ve Kutsal Kraliçe Şuşanik'in Şehadeti gibi önemli metinler bulunur. Gürcü Rönesansı dönemiyle birlikte Gürcü edebiyatı, daha da çeşitlenmiş ve gelişmiştir. Bu dönemde şiir, tiyatro ve roman gibi farklı türlerde eserler üretilmiştir. Önemli yazarlardan biri olan Şota Rustaveli'nin Kaplan Postlu Şövalye adlı epik şiiri, Gürcü edebiyatının en ünlü parçalarından biridir.
Gürcü edebiyatı 19. yüzyılda hızlı bir gelişme sürecine girdi. Bu yüzyılın başında, Gürcistan'ın bağımsızlığını yitirişi ve sömürgeciliğe karşı mücadelesi "yeni Gürcü edebiyatı"nda önemli bir yer tutar. Aleksandre Çavçavadze 19. yüzyılın ilk yarısının tanınmış şairiydi. Çavçavadze'nin özgürlük düşüncesinden esinlenen şiirleri, Gürcistan'ın o dönemde içinde bulunduğu durumu yansıtır. Gürcü romantizminin en önemli temsilcilerinden biri olan Grigol Orbeliani'nin yapıtlarının önemli yanını ulusal sorun oluşturur. Bu dönemin en yetenekli şairi olan Nikoloz Barataşvili, "yeni Gürcü edebiyatı"nın da en büyük temsilcisidir.
| Aleksandre Çavçavadze (1786–1846) | Grigol Orbeliani (1800–1843) | Nikoloz Barataşvili (1817–1845) | İlia Çavçavadze (1837–1907) | Akaki Tsereteli (1840–1915) | Aleksandre Kazbegi (1848–1893) | Vaja Pşavela (1861–1915) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |