stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
World Tag Team Championship (WWE)

World Tag Team Championship (Dünya Takım Şampiyonluğu), günümüzde WWE'nin Raw markasındaki takımların hedefi olan bir profesyonel güreş şampiyonluk kemeridir. SmackDown'daki WWE Tag Team Championship ile beraber WWE'nin ana kadrosundaki güreşçilerin takım şampiyonluk hedefidir. Şu anki şampiyon, kemerleri hem takım olarak hem de bireysel olarak ikinci kez alan The War Raiders (Erik ve Ivar) grubudur. 16 Aralık 2024 Raw bölümünde, The Judgment Day'i (Finn Bálor ve JD McDonagh) yenerek kemerin sahibi oldular.
Ünvan, 20 Ekim 2002 tarihinde SmackDown markasının genel menajeri olan Stephanie McMahon tarafından oluşturulmuştur. Dünya Takım Şampiyonluğu kemerinin alternatifi olması amaçlanmıştır. Ünvanın ilk sahipleri, Kurt Angle ve Chris Benoit'in oluşturduğu takım olmuştur. WWE Takım Şampiyonluğu ve Dünya Takım Şampiyonluğu kemerleri, 2009 yılında birleşip "Birleşik WWE Takım Şampiyonluğu" adını kullanmaya başladı ve Dünya Takım Şampiyonluğu kemeri 2010 yılında emekli edilene kadar bu isim kullanıldı.
2016 WWE seçmeleri sonucunda, kemer Raw markasına ait oldu, ismi değişti ve SmackDown markası için SmackDown Takım Şampiyonluğu kemeri oluşturuldu. Mayıs 2022-Nisan 2024 arasında iki kemer de aynı anda tutuldu ve kemerlerin sahibi Undisputed WWE Tag Team Championship olarak anıldı. Her iki kemer de ilk kez WWE WrestleMania'nın ana etkinliğinde savunulan ilk takım şampiyonlukları oldu ve bu, Nisan 2023'te düzenlenen WrestleMania 39'un birinci gecesinde gerçekleşti. Kemerler gelecek ay Night of Champions ana etkinliğinde de tekrar savunuldu. Nisan 2024'te düzenlenen WrestleMania XL'de kemerler ayrıldı ve Raw Tag Team Championship, kemerinin adı Raw'a özel olarak World Tag Team Championship olarak değiştirilirken; SmackDown'ın kemeri WWE Tag Team Championship oldu.
Kemer sahipleri

Ana madde: World Tag Team Championship (WWE) sahipleri listesi
Kemeri tarih boyunca 73 farklı takım ve kişisel olarak 103 farklı güreşçi kazanmıştır. The Bar (Cesaro ve Sheamus) ve The New Day (Kofi Kingston and Xavier Woods) takımları, bu kemeri 4 kez kazanarak bu kemere en çok sahip olan takım olmuştur. Seth Rollins ve Kofi Kingston, kemeri kişisel olarak altı kez alıp rekor kırmıştır. The New Day, ikinci kemer saltanatı sırasında kemeri 483 gün koruyarak rekor kırarken, kişisel olarak en uzun süre kemeri elinde tutan ise kemeri 910 gün elinde tutan Kofi Kingston olmuştur (WWE tarafından kabul edilen, 912 gün). John Cena ve The Miz, bu kemere 9 dakika sahip olduktan sonra hemen The Corre ile rövanş maçına çıkıp kemeri kaybetmiştir. Kemeri alırken 10 yaşında olan Nicholas en genç, 51 yaşında olan Billy Gunn en yaşlı şampiyon olmuştur.
Şu anki şampiyon, kemerleri hem takım olarak hem de bireysel olarak ikinci kez alan The War Raiders (Erik ve Ivar) grubudur. 16 Aralık 2024'te Boston, Massachusetts'te düzenlenen Raw bölümünde, The Judgment Day'i (Finn Bálor ve JD McDonagh) yenerek kemerin sahibi oldular. The War Raiders, ilk saltanatlarında The Viking Raiders adıyla biliniyorlardı ve kemerlerin adı Raw Tag Team Championship idi.
Usos, WWE Takım Şampiyonu olarak 16 Eylül 2014'te WWE SmackDown televizyon programında.
Urartular

II. Sarduri egemenliğinde, M.Ö. 743'te Urartu İmparatorluğu'nun en geniş sınırları.
Urartular (Urartuca: Biainili), başkenti Tuşpa (Van) olan tarihi krallık. Urartu Devleti en güçlü döneminde (M.Ö. 8.-7. yüzyıl), günümüzdeki Doğu Anadolu Bölgesi, Kuzeybatı İran, Irak'ın küçük bir bölümü ile kuzeyde Aras Vadisi'ne egemendi.
Coğrafya

| Urartu M> Ö. 9. yy. |
| --- | --- |

Sol Taraf: Kral Arame zamanında Urartu. Sağ Taraf: I. Sarduri döneminde Urartu
Devletin başkenti Doğu Anadolu'da Van Gölü'nün doğu kıyısında yer almaktaydı; daha geç dönemlerdeki adı 'Tosp', Urartucadaki "Tuşpa" adından türemiştir. Van Gölü'nden 1625 metre yüksekte olup Urmiye Gölü'nden 336 metre daha yukarıda yer almaktadır. 3400 ve 5000 km²'yi bulan alanlarıyla her iki göl de Anadolu-İran bölgesinin en büyük gölleridir. "Deniz" olarak da değerlendirilirler. Asurlar (Aşurlar, eski Asurlar)'ın coğrafi metinlerinde Van Gölü'nden "Nairi'nin Yukarı Denizi", Urmiye Gölü'ndense "Nairi'nin Aşağı Denizi" olarak söz edilir. Bugün dahi Urumiye Gölü'nün Farsçası "Deryaçe" yani "Küçük Deniz" anlamındadır. Urartu yerleşim bölgesinin sınırlarını, batıda Karasu-Fırat, kuzeyde Kuzey Ermenistan dağları, doğuda İran Azerbaycan'ındaki Savalan Dağları, güneyde ise Zagros Dağları'yla birleşen Doğu Toroslar oluşturur. Efsanevi Ağrı Dağı bu dağlık bölgenin orta noktasındadır. İncil'deki masoretik ünlüleştirmeden ötürü bu dağ, Urartu adının "R R T" ünsüzleriyle yazılması sonucu "Ararat" adını almıştır. 5165 metrelik yüksekliği ile Büyük Ağrı Dağı, Kafkasya'nın güneyindeki en yüksek dağdır. Küçük Ağrı Dağı, Tendürek, Aladağ, Süphan Dağı ve Nemrut Dağı gibi genelde 3000 metreyi geçen diğer dağların çoğu Van Gölü yakınlarında yer almaktadır.
Tarih

| M> Ö. IX. yüzyıl sonu - VIII. yüzyıl başında Urartu | I>  Argişti döneminden kalma yazıtın kopyası |
| --- | --- |

Sol Taraf: İşpuhini ve Menüa dönemine Urartu. Sağ Taraf: Arin BERD tarafından 1958 yılında bulunan ve Erivan'daki Erebuni Müzesi'nde sergilenen tablet.
Tevrat'ta Ararat olarak bahsedilmektedir. Daha sonraları Asur yazıtlarında Uruatri biçiminde rastlanır. Bu belgelerden anlaşıldığına göre M.Ö. 13-9. yüzyıllar arasında Uruatri ve Nairi gibi toplumlar Doğu Anadolu'da beylik ve aşiretler halinde yaşamaktaydılar. M.Ö. 13. yüzyılda Urartuların tek bir devletten oluşmadığı ve daha ziyade değişik kabilelerden oluşan bir konfederasyon şeklinde yönetildikleri varsayımı kralların sözlerinden anlaşılmaktadır. Demir Çağı'na girilmesiyle birlikte demir silahların askerî alanda kullanılmaya başlanılmasıyla birlikte askerî başarılar hızlandı. Böylece yüzyıllardır süregelen birleşme süreci neticesinde M.Ö. 858-856 yıllarında Asurluların Kral III. Şalmaneser komutasında Urartu içlerine yaptığı akınlar neticesinde Urartu Aşiretleri arasındaki birleşme süreci hızlandı ve yaklaşık MÖ 844 yılında Van Gölü kıyısında Tuşpe'de I. Sarduri'nin idaresi altında birleşme gerçekleştirilerek Urartu Krallığı ortaya çıkmış oldu. İlk Urartu yazıtı ve Van Kalesi'ndeki ilk anıtsal mimari bu krala aittir. M.Ö. 7. yüzyıldaki en güçlü krallardan biri olan II. Rusa'dan sonra ise gittikçe zayıflamış, bu yüzyıldaki İskit ve Med akınları Urartu'ya büyük zarar vermiştir. Ayrıca Babiller kaynaklarında da İskit akınlarının Urartuları zayıflattığı desteklenir. M.Ö. 612'den itibaren herhangi bir etki gösteremeyen Urartular, M.Ö. 590 yılında İran'dan gelen Medler tarafından yıkıldı. Bölgenin adı, M.Ö. 6. yüzyılın sonlarıyla birlikte Ahameniş kaynaklarında Urartu yerine "Armina" olarak geçer. 
Urartu krallarının sıradüzeni ve tarihlendirilmesi, daha iyi belgelendirilmiş Asur kralları listesi ile kurulabilen paralellikler yardımıyla sağlıklı hale getirilebilmektedir.
Urartu Devletinin Kuruluşu

Urartu Devletinin kuruluşunu tamamlar tamamlamaz, özellikle I. Sarduri, Menua ve I. Argişti'nin saltanatları süresince, yayıldıkları sahanın (doğu Anadolu, Transkafkasya ve Kuzeybatı İran) nasıl en güçlü siyasi birliği haline geldiğinden ve hakim olunan coğrafi alanın genişlemesinden dolayı giderek artan insan-doğal kaynak ihtiyacını karşılayabilmek için çevresindeki krallık ve prenslere yönelik aralıksız seferler düzenlendiğinden bilinmektedir. Urartu Devleti'nin kuzey politikasının nedenlerine, ayrıntılarına, bu toprakların nasıl ve ne zaman Urartu'ya katıldığı ve konfederasyonların birleşik hareket etme arzularının artması, merkezî devlet sisteminin kurulması için ilk aşamayı oluşturmuştur. M.Ö. 9. yüzyılda (M.Ö. I. bin yılın başlarında), konfederasyonlar birleşerek Urartu Devleti'ni oluşturmuşlardır. Aslında bu devre bir geçiş sürecidir. Urartu Devleti için merkezî sisteme yönelik ilk organizasyonlar Lutipri döneminde başlamıştır. Lutipri (M.Ö. 880–860) devri olayları hakkında fazla bir bilgiye sahip değiliz. Ancak Asur kralı II. Asur Nasirpal (M.Ö. 883–859)’in 2. saltanat yılı yazıtlarından anlaşıldığına göre Asur’a vergi vermek zorunda kalmıştır. Söz konusu vergilerin bu ülkeye ulaştırılmasını da Lapturi üstlenmek zorunda kalmıştır. Lutipri’den sonra, Urartu tahtına Aramu (Arame) (yaklaşık M.Ö. 860–840) geçmiştir. Bu kral hakkındaki bilgilerimiz Asur kralı III. Salmanassar (M.Ö. 858–824)’ın sefer kayıtlarına dayanmaktadır.
Urartu Devletinin Kuruluşu > I. Argişti devri

| M> Ö. VIII. yüzyılda Urartu |
| --- | --- |

Sol Taraf: Kral I. Argişti döneminde Urartu. Sağ Taraf: II. Sarduri döneminde Urartu
Ana madde: I. Argişti
I. Argişti iktidarı döneminde Urartular askerî ve ekonomik açıdan tam bir zirve noktasına eriştiler. Batıda ülkenin sınırları genişletilerek Asur ticaret yolları üzerinde kurulmuş yerleşim birimleri ve Transkafkasya'daki Erebuni kalesi Urartu topraklarına dahil edildi. Geliştirdiği sulama kanalları ve yollardan Urartu Krallığı sathında bir ağ inşa etti.
Urartu Devletinin Kuruluşu > I. Argişti devri > Argiştihinili

Ana madde: Argiştihinili
Argishtihinili (Urartuca: URU AR-gi-iş-Ti-Ni-hi-Li), eski bir Urartu şehir devletidir. M.Ö. 8-6. yüzyıllarda Urartuların Kafkaslar'a doğru yayıldığı I. Argişti döneminde Urartu Devleti'nin başşehri olarak kuruldu ve I. Argişti'nin onuruna şehre Argiştihinili adı verildi. Argiştihinili, Armavir kentinin 15 kilometre güneybatısında bulunan Argiştihinili Kalesi kalıntıları, Nor-Armavir ve Armavir-Merkez köyleri arasında Aras nehrinin kıyısında Ermenistan'da yer almaktadır.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
|   | Yukarıda: En parlak çağında Argiştihinili şehrinin planı; Solda:Argiştihinili-Armavir antik şehrinin yer aldığı tepe; Sağ tarafta ise: Kral I. Argişti anısına konulan Dikilitaş görülmektedir. | Yukarıda: En parlak çağında Argiştihinili şehrinin planı; Solda:Argiştihinili-Armavir antik şehrinin yer aldığı tepe; Sağ tarafta ise: Kral I. Argişti anısına konulan Dikilitaş görülmektedir. |  |
Argişti'nin Aras Nehri ile onun bir yan kolu olan Kasakh Nehri arasında sulama kanallarından oluşturduğu ağ şehir ile aynı zamanda inşa edilmişti. Bugün hâlâ bâzı kanallar gözle görünebilmektedir. Bu kanalların açılması 160.000 m³ toprağın yerinden çıkarılmasını gerekli kılmıştı.
| --- | --- |
 : Sayılar: 1. Batı tahkimatı (Nor-Armavir yakınlarında bir tepecik) 2. Doğu tahkimatı (Armavir etrafında bir toprak yığını) 3. İç-Şehir 4. Dış-Şehir 5. Argiştihinili kırsalının yaklaşık sınırları. 6. Sulama kanalları. 7. Argiştihinili'nin harabeleri üzerine yaklaşık 200 sene sonra inşa edilen Eski-Armavir sınırları.
| --- | --- |
 
Tercüme: Menua oğlu I. Argişti konuşuyor. Heybetli bir kale inşa ettim ve ona kendimden bir isim verdim: Argiştihinili. Arazi el değmemiş, bakımsız ve çoraktı. Üzerinde hiçbir şey inşa edilmemişti. Üstünde akan ırmaklardan tam dört tane kanal inşa ettim. Daha sonra üzerinde üzüm bağları ile meyve bahçeleri birbirlerinden ayrıldılar. Orada pek çok cesaretli girişimlerde bulundum ve büyük başarılar elde ettim... Menua oğlu I. Argişti, güçlü kral, yüce kral, Biainili kralı, Tuşpa'nın hâkimi. : Tercüme: İlâh Ḫaldi'nin azamet ve ululuğu sayesinde Menua oğlu I. Argişti, bu su kanalını inşa etti. Arazi tamamen ıssız ve tenha idi, üzerinde yaşayan kimse yoktu. I. Argişti bu sulama kanalını yüce Ḫaldi'nin lütufları ve yardımları sayesinde yaptı. Menua oğlu I. Argişti, güçlü kral, yüce kral, Biainili kralı, Tuşpa'nın hâkimi.
Dil ve yazı

| Urartu Çivi Yazısı> Mektup karşılaştırılması.Asurca | Urartu Çivi Yazısı> Mektup karşılaştırılması.Urartuca | Urartu Çivi Yazısı> Urartuca tablet.Urartuca tablet |
| --- | --- | --- |

Kaçak bir kölenin yakalanarak geri getirilmesi emrini içeren ve üzerinde resmî mühürü olup Teişebaini'de bulunan tabaka.
Ana madde: Urartuca
Yaşayan diller arasında en çok ortak kelime, toplam bilinen 350 Urartuca kelime kökünden 169'unun Kuzeydoğu Kafkas dillerine benzer. Ancak tek bir çalışma sonucu varılan bu iddia gerek ses ve morfolojik karşılaştırmalar gerekse de kelimelerin etimolojisi gibi dilbilimsel birçok yönden özellikle Kafkas dilleri uzmanı R. Smeets'in 1989 yılındaki çalışmasında reddedildi. Kuzeydoğu Kafkas dilleri genetik bir akrabalık için çeşitli öneriler vardır, ancak bunların hiçbiri genel olarak kabul görmemektedir.
Yazı olarak kendine has bazı karakteristik özellikler gösteren çivi yazısı ve bazı anıtsal yapılarda ise hiyeroglif kullanmışlardır. Urartu Devleti, çivi yazısını ve Hitit hiyeroglif yazısını kullanmıştır. Urartuların devletler arası yazışmalarda Asur dilini sıkça kullandıkları, ele geçirilen çivi yazılı kraliyet metinlerinden anlaşılmaktadır. M.Ö. 7. yüzyıla ait olup Kral II. Rusa tarafından bazı idarî yazışmalarda kullanılmış tabletler, kale içinde yapılan kazılarda ortaya çıkarılmıştır. Urartuca yazılı tabletler Alman dil bilgini Johannes Friedrich tarafından günümüze tercüme edilmiştir.
| M> Ö. 8. yüzyıl sonları M.Ö. 7. yüzyıl başlarında Urartu | M> Ö. 8. yüzyıl sonları M.Ö. 7. yüzyıl başlarında Urartu | II>  Sargon devri kitabesi |
| --- | --- | --- |

Sol taraf: M.Ö. 714 yılında Asur Kralı II. Sargon döneminde Urartu. Orta: II. Rusa ve III. Sarduri dönemlerinde Urartu. Sağ taraf: M.Ö. 714 yılında Asur Kralı II. Sargon'un yaptığı sekizinci seferini belgeleyen 430 satırlık tablet (II. Sargon bu seferinde Ḫaldi Tapınağını da yağmalayarak M.Ö. 714'te Musaşirin’i işgal etmiştir). (Ashurbanipal Kütüphanesi Ninova arkeoloji kazıları esnasında ondokuzuncu yüzyılda bulunan bu kil tabletin ilk tercümesi 1912 yılında François Thureau-Dangin tarafından yayınlanmıştır.), "Louvre Plaketi" (№: A05372), Louvre Müzesi.
Din ve tanrılar

Ana madde: Urartu Dini
Van / Mehr Kapısı (Mağara Tapınağı) anıtındaki yazıta göre Urartuların inandığı, kutsadığı ve adlarına belirli dönemlerde kurban kestiği 79 tanrı, tanrıça ve tanrısal özellik bulunmaktadır. Bunlardan ilk üç sırayı Haldi, Teişeba ve Şivini paylaşır. Haldi - (eşi Bagbartu / Bagmaştu / Arubani), Urartuların ana tanrısı idi. İsim olarak kökeni M.Ö. 13. yüzyıl Asur yazıtlarına kadar inmektedir. En büyük tapınağı Musaşirin'de idi. Teişeba (fırtına tanrısı) Hurri kökenli olup Hititlerde Teşup ile aynı tanrı olmalıdır. Şivini de (Güneş tanrısı) olup Hurri kökenlidir. Hititlerdeki Şimegi'nin karşılığıdır. Urartular, büyük merkezlerde tanrıları için kule tipi tapınaklar ve açık alanlardaki kayalara kapı görünümlü kutsal nişler yapmışlardı.
Din ve tanrılar > Âyinler

Ana madde: Âyin
Urartu tanrıları için ritüeller eşliğinde kurbanlar kesilmesi esasına dayanmaktadır. Kurbanlar koyun, inek ve sığır olarak çeşitlilik arzeder ve Urartuların 79 tanrılarından her bir tanesi için kaç tane koyun / sığır kesileceği belirlenmiştir. Ayrıca devletin başkenti olan Tuşpa için de kurban kesilmekteydi. Kesilen hayvanların kanlarının Van Kalesi'ndeki bir meydanda toplanması için drenaj kanalları inşâ edilmişti. Araştırmacı bilim insanları, benzer kanallardan diğer yerleşim site ve şehirlerinde de keşfetmişlerdir. Kesilen hayvanların yaşlarının ortalama iki günlük olacak kadar çok genç oldukları anlaşılmıştır. Blur-Karmir (Kızıl-Tepe) mevkîinde yapılan araştırmalar sırasında 4.000"in üzerinde kurban edilmiş hayvan külleri bulundu. Alman arkeologların Rusahinili (Toprak-Kale) mevkîinde yürüttükleri araştırmalar neticesinde hayvan kemiklerinin arasında bâzı çocuk kemiklerininde bulunmasıyle insan kurban etme adetinin de Urartuların gelenekleri arasında olduğu sonucuna vardı ve Ḫaldi'nin onuruna çocukların nasıl kurban edileceğini ve hangi ritüellerin uygulanacağını açıklayan bir kil tablet de ortaya çıkarıldı.
Din ve tanrılar > Urartu dinî sanatını yansıtan kabartma ve heykeller

| Urartu Dinî Sanat Eserlerinden Kabartma ve Heykel Örnekleri> Urartu Yüce (Kâinat) Tanrısı Ḫaldi.Ḫaldi'nin Kabartması | Urartu Dinî Sanat Eserlerinden Kabartma ve Heykel Örnekleri> Urartu Yüce (Kâinat) Tanrısı Ḫaldi.Kabartmasının Tasviri | Urartu Dinî Sanat Eserlerinden Kabartma ve Heykel Örnekleri> Ḫaldi'nin Freski.Ḫaldi'nin Freski |
| --- | --- | --- |

Sol taraf: Erebuni Kalesi Müzesi'nde bulunan Urartu Tanrısı Ḫaldi'nin Kabartması, Erivan, Ermenistan. Orta: Urartu Tanrıları Ḫaldi ile Teişeba'nın kabartmaları (Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara). Sağ taraf: Ḫaldiler tanrısı, Arin-BERD, (Ermenistan Tarihi Müzesi, Erivan).
| Urartu Dinî Sanat Eserlerinden Kabartma ve Heykel Örnekleri> Urartu Fırtına ve Savaş Tanrısı Teişeba.Teişeba Rölyefi | Urartu Dinî Sanat Eserlerinden Kabartma ve Heykel Örnekleri> Urartu Fırtına ve Savaş Tanrısı Teişeba.Teişeba Tasviri | Urartu Dinî Sanat Eserlerinden Kabartma ve Heykel Örnekleri> Teişeba'nin Bronz Heykelciği.Teişeba'nin Bronz Heykelciği |
| --- | --- | --- |

Sol taraf: Adilcevaz'da bulunan bir Urartu Kalesi'nin kalıntıları arasında taş üzerine işlenmiş Urartu fırtına ve savaş tanrısı Teişeba'nın alçak kabartması ve tasvirî portresi, Van Müzesi. Sağ taraf: Teişebaini'deki kazılarda ele geçirilen Urartu fırtına ve savaş tanrısı Teişeba'nın bronz heykelciği, Ermenistan Tarihi Müzesi.
| Urartu Dinî Sanat Eserlerinden Kabartma ve Heykel Örnekleri> Urartu tanrıları Ḫaldi ile Teişeba'nın kabartmaları.Yüce Kâinat Tanrısı Ḫaldi | Urartu Dinî Sanat Eserlerinden Kabartma ve Heykel Örnekleri> Urartu tanrıları Ḫaldi ile Teişeba'nın kabartmaları.Fırtına Tanrısı Teişeba | Urartu Dinî Sanat Eserlerinden Kabartma ve Heykel Örnekleri> Adilcevaz Kef Kalesi rölyefi Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara..Adilcevaz Kef Kalesi rölyefi Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara. |
| --- | --- | --- |

Orta ve sol taraf: Erebuni Kalesi Müzesi'nde bulunan Urartu tanrıları Ḫaldi ile Teişeba'nın kabartmaları, Erivan, Ermenistan. Sağ Taraf: Urartu Tanrıları Ḫaldi ile Teişeba'nın kabartmaları (Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara).
Din ve tanrılar > Urartu tanrılarının tasvir ve rölyefleri

| Başlık | Görüntü | Temsil ettiği kişilik | Kaynağı | Kurban miktarı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ḫaldi |  | Yüce tanrı olan Ḫaldi, genellikle bir arslan üzerinde ayakta tasvir edilmektedir. | Görünüşe göre, her ne kadar asırlık Urartu tanrısı olarak kabul görse de, Menşei Asurluların kuzeydeki ibadet merkezi olan Muṣaṣir antik kentine dayandırılmaktadır. | Bayramlarda kendisi için 17 sığır ile 34 koyun kurban edilirdi. |
| Teişeba |  | Fırtına, rüzgâr, gök gürültüsü, yağmur ve savaş tanrısı olan Teişeba, genellikle arslan ya da en azından bir boğa üzerinde ayakta tasvir edilmektedir. | Babilliler-Asurlular Panteon'unda fırtına tanrısı; Adad (Akatça), Işkur (Sümerce), Hadad (Aramice) adı verilen tanrılar ile ayni özelliklere sahip olup ayni değerleri temsil etmektedir. | Bayramlarda kendisi için sekiz sığır ile 12 koyun kurban edilirdi. |
| Şivini |  | Güneş tanrısı olan Şivini, hep kanatlı bir kalkan (disk) halinde tasvir edilmektedir. | Asur tanrısı Şamaş ile ilişkilendirilmektedir. | Bayramlarda kendisi için dört sığır ile sekiz koyun kurban edilirdi. |
Din ve tanrılar > Urartu dinî ritüellerinde kullanılan kazan örnekleri

| Âyinlerde kullanılan bir kazan | Güneş tanrısı Şivini'nin karısı tanrıça Tuşpuea | Güneş tanrısı Şivini'nin karısı tanrıça Tuşpuea |
| --- | --- | --- |

Sol taraf: Tanrı ve tanrıça başlıklı tutacak yerleri bulunan dinî ritüel kazanı, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara. Orta: ve Sağ taraf: Dinî ritüellerde kullanılan kazanlar üzerinde tutacak kulp maksadıyla yer alan, Güneş tanrısı Şivini'nin karısı tanrıça Tuşpuea'nın bronz heykelcikleri, İstanbul Arkeoloji Müzeleri.
| Kilden yapılma çömlek | Kanatlı ve Boğa Başlı tanrı figürleriyle süslü bronz kaplar | Kanatlı ve Boğa Başlı tanrı figürleriyle süslü bronz kaplar |
| --- | --- | --- |

Sol taraf: Boğa başları ile süslenmiş kilden yapılma çömlek Kızıl-Tepe (Karmir-Blur) ve Erebuni Müzeleri, Erivan. Orta: ve Sağ taraf: Kanatlı ve boğa başlı tanrı figürleriyle süslü dinî ritüellerde kullanılan kazanlar, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara.
Din ve tanrılar > Cenaze törenleri

Cenaze törenleri bölgeler arasında farklılıklar göstermektedir. Araştırmacılar, Urartu kültürünün karakteristik bir cenaze töreni olmadığını ve defin törenlerinin değişiklik arzetttiğini saptamışlardır. Mezarlar içinde yakılan cesetlerin küllerinin yanı sıra bilezik, kemer ve bronz eşyalar da bulunmuştur. Bu bulgulardan Urartuların ölümden sonra bir hayata inandıkları sonucuna varılmıştır. Bir yerleştirilen kül cesetlerinin yakılması ardından Urn gibi yerlerde toprağa gömüldükleri, bazen de küllerin saksılar içine doldurulduktan sonra saklandığı anlaşılmıştır. Urartularda yaygın cenaze şekli, cesetlerin yakılması idi. Bu yöntem, öncelikle saraylarda krallara yapılan törenlerde uygulanmaktaydı. Van Kalesi-Tuşpa'da kral küllerinin saklandığı mağaralar bulunmuştur. Van Kalesi'nde Kudüs ve Frig mezarlarına benzer kaya mezarlar ortaya çıkarıldı. Mısır antik mezarların inşası ile benzerlikler cenaze törenlerinin çok kültürlülük arzettiğini kanıtlar niteliktedir.
| Urartu tapınak ve kurban yerleri |
| --- | --- | --- |

Sol Taraf: Tuşpa, Van Kalesi bahçesinde bulunan çocukları kurban etmek maksadıyla kullanılan uçurum yeri. Orta: Ḫaldiler tapınağının duvarındaki fresklerin onarımı. Sağ taraf: Rusahinili (Toprakkale) Ḫaldi Tapınağının kurban kesme yeri, İstanbul Arkeoloji Müzesi.
Din ve tanrılar > Ölü gömme

Urartu'da yakarak veya yakmadan gömü yapılmaktaydı. Yönetici kesim ve olasılıkla aileleri büyük kale ve merkezlerin yakınındaki çok odalı kaya mezarlarına birlikte, diğerleri ise sosyal statülerine göre toprak altına inşa edilen oda mezarlara, basit toprak mezarlara veya yakılarak urne adı verilen küplere gömülmekteydiler. Merkezde Van Kalesi, batıda Palu, Malazgirt ve Altıntepe'de, kuzeyde Aras Nehri'nin güney bölgesinde, doğuda Şangar (İran'da Bastam'ın kuzeyi) gibi önemli yönetim merkezlerinin yakınında çok odalı kaya mezarları bulunmaktadır. Dilkaya Höyüğü, Karagündüz Höyüğü ve Yoncatepe Höyüğü'nde ise soyulmadan günümüze ulaşmış, içinde birden çok gömü bulunan yeraltı oda mezarları incelenmiştir. Ölümden sonraki yaşama inandıkları için ölülerin mezarlarına günlük yaşamda kullandığı yastık, çanak, çömlek gibi eşyalar konulurdu.
| Urartu (Ararat) dinlerinin diğer inanç bileşenleri |
| --- | --- | --- |

Sol Taraf: Erebuni'deki Kral I. Argişti tarafından inşa edilen tapınak (Argişti Vakfıyyesi). Orta ve sağ taraf: Karmir-Blur'de yapılan kazılar neticesinde ele geçirilen Ermenistan'daki Sardarapat ve Erebuni müzelerinde korunan taş putlar.