stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Winona Ryder

| Winona Ryder |
| --- | --- |
Ryder, 2024
Doğum: Winona Laura Horowitz 29 Ekim 1971 (53 yaşında) Winona, Minnesota, ABD
Meslek: oyuncu/Film yapımcısı
Etkin yıllar: 1986 – günümüz
Boy: 161 m (528 ft 2+1⁄2 in)
İmza

Winona Ryder (d. 29 Ekim 1971, Winona, Minnesota), Amerikalı oyuncu ve yapımcı. Gerçek adı Winona Laura Horowitz'dir. Ünlü oyuncu, ABD'nin Minnesota eyaletine bağlı olan Winona kasabasında doğdu. Adını, doğduğu kasaba olan Winona'dan almıştır. Annesinin adı Cindy, babasının adı Michael olan oyuncunun vaftiz babası ise Timothy Leary'dir.
1986 yılında rol aldığı Lucas ile Hollywood'a oyunculuk kariyerine ilk adımını atan Ryder, 1988 yapımı Beterböcek, 1992 yapımı Dracula ve 1994 yapımı Küçük Kadınlar filmleri ile sinema dünyasında ses getirmiş; 1999'da rol aldığı Aklım Karıştı ile kariyerinin zirvesine çıkmıştır.
Bu dönemlerden sonra anksiyete bozukluğu ve kleptomani teşhisi koyulan ve 2001 yılında Beverly Hills'de bir mağazada hırsızlık yaparken yakalanan Ryder, bu davadan kefaletle beraat etse de kariyerinde ve sağlığında sıkıntılı günler yaşamıştır.
2006 yılında gösterime giren iki filmi Darwin Awards ve Karanlığı Taramak ile hayranları ile tekrar buluşmuştur. 2 kere Oscar'a aday olmuştur.
Ardından 2016 yılında gösterime giren Netflix yapımı Stranger Things dizisi ile birlikte şöhretine yeniden kavuşan Ryder, dizide başrolde olup "Joyce Byers" karakterini canlandırmaktadır.
Filmografi > Film

| Yıl | Başlık | Rol | Yönetmen | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1986 | Lucas | Rina | David Seltzer |  |
| 1987 | Square Dance | Gemma Dillard | Daniel Petrie |  |
| 1988 | Beetlejuice | Lydia Deetz | Tim Burton |  |
| 1988 | 1969 | Beth Karr | Ernest Thompson |  |
| 1988 | Heathers | Veronica Sawyer | Michael Lehmann |  |
| 1989 | Ateş Topları | Myra Gale Lewis | Jim McBride |  |
| 1990 | Evine Hoşgeldin, Roxy | Dinky Bossetti | Jim Abrahams |  |
| 1990 | Edward Scissorhands | Kim Boggs | Tim Burton |  |
| 1990 | Mermaids | Charlotte Flax | Richard Benjamin |  |
| 1991 | Dünyada Bir Gece | Corky (taksi sürücüsü) | Jim Jarmusch |  |
| 1992 | Bram Stoker'dan Dracula | Wilhelmina "Mina" Murray | Francis Ford Coppola |  |
| 1993 | Masumiyet Yaşı | May Welland | Martin Scorsese |  |
| 1993 | Ruhların Evi | Blanca Trueba | Bille August |  |
| 1994 | Gerçekler Acıtır | Lelaina Pierce | Ben Stiller |  |
| 1994 | Küçük Kadınlar | Josephine "Jo" March | Gillian Armstrong |  |
| 1995 | Amerikan Yorganı | Finn Dodd | Jocelyn Moorhouse |  |
| 1996 | Boys | Patty Vare | Stacy Cochran |  |
| 1996 | Richard'ı Ararken | Lady Anne | Al Pacino | Belgesel |
| 1996 | The Crucible | Abigail Williams | Nicholas Hytner |  |
| 1997 | Yaratık: Diriliş | Annalee Call | Jean-Pierre Jeunet |  |
| 1998 | Şöhret | Nola | Woody Allen |  |
| 1999 | Aklım Karıştı | Susanna Kaysen | James Mangold | Ayrıca yürütücü yapımcı |
| 1999 | John Malkovich Olmak | Kendisi | Spike Jonze | Arşiv görüntüsü |
| 2000 | New York'ta Sonbahar | Charlotte Fielding | Joan Chen |  |
| 2000 | Kayıp Ruhlar | Maya Larkin | Janusz Kamiński |  |
| 2001 | Zırtapoz | Kendisi | Ben Stiller | Cameo |
| 2002 | Kazara Zengin | Babe Bennett  Pam Dawson | Steven Brill |  |
| 2002 | Simone | Nicola Anders | Andrew Niccol |  |
| 2003 | The Day My God Died | Anlatıcı | Andrew Levine | Belgesel; ayrıca yapımcı |
| 2004 | Aldatan Yürek | Psychologist | Asia Argento |  |
| 2006 | The Darwin Awards | Siri Taylor | Finn Taylor |  |
| 2006 | Karanlığı Taramak | Donna Hawthorne | Richard Linklater |  |
| 2007 | On Emir | Kelly LaFonda | David Wain |  |
| 2007 | 101 Sevgili | Gillian De Raisx  Death Nell | Daniel Waters |  |
| 2007 | Welcome | Cynthia | Kirsten Dunst | Kısa film |
| 2008 | The Last Word | Charlotte Morris | Geoffrey Haley |  |
| 2009 | Water Pills | Carrie | Blake Soper | Kısa film |
| 2009 | The Informers | Cheryl Laine | Gregor Jordan |  |
| 2009 | The Private Lives of Pippa Lee | Sandra Dulles | Rebecca Miller |  |
| 2009 | Stay Cool | Scarlet Smith | Michael Polish |  |
| 2009 | Star Trek | Amanda Grayson | J. J. Abrams |  |
| 2010 | Siyah Kuğu | Beth MacIntyre  The Dying Swan | Darren Aronofsky |  |
| 2011 | Yaman Çelişki | Geneva Backman | Ron Howard |  |
| 2012 | Frankenweenie | Elsa Van Helsing | Tim Burton | Seslendirme |
| 2012 | The Letter | Martine | Jay Anania |  |
| 2012 | Katil | Deborah Kuklinski | Ariel Vromen |  |
| 2013 | Sivil Cephe | Sheryl Mott | Gary Fleder |  |
| 2015 | Experimenter | Sasha Menkin Milgram | Michael Almereyda |  |
| 2018 | İstikamet: Düğün | Lindsay | Victor Levin |  |
Filmografi > Televizyon

| Yıl | Başlık | Rol | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1994 | Simpsonlar | Allison Taylor (seslendirme) | Bölüm: "Lisa's Rival" |
| 1996 | Dr. Katz, Professional Therapist | Winona (seslendirme) | Bölüm: "Monte Carlo" |
| 1998 | The Larry Sanders Show | Kendisi | Bölüm: "Another List" |
| 2000 | Strangers with Candy | Fran | Bölüm: "The Last Temptation of Blank" |
| 2001 | Friends | Melissa Warburton | Bölüm: "The One with Rachel's Big Kiss" |
| 2002 | Saturday Night Live | Host | Bölüm: "Winona Ryder/Moby" |
| 2010 | Aşk Yetmeyince: Lois Wilson’un Öyküsü | Lois Wilson | Televizyon filmi |
| 2013–2014 | Drunk History | Mary Dyer Peggy Shippen | 2 bölüm |
| 2014 | Turks & Caicos | Melanie Fall | Televizyon filmi |
| 2015 | Show Me a Hero | Vinni Restiano | 4 bölüm |
| 2016–günümüz | Stranger Things | Joyce Byers | Başrol; 3 Sezon |
| 2020 | The Plot Against America | Evelyn Finkel | 6 bölüm, HBO |
| 2020 | Sarah Cooper: Everything's Fine | Lacey Groin | Televizyon özel programı |
Filmografi > Müzik videoları

| Yıl | Başlık | Sanatçı |
| --- | --- | --- |
| 1989 | "Debbie Gibson Is Pregnant with My Two-Headed Love Child" | Mojo Nixon, Skid Roper |
| 1990 | "The Shoop Shoop Song (It's in His Kiss)" | Cher |
| 1992 | "Love Song for a Vampire" | Annie Lennox |
| 1993 | "Locked Out" | Crowded House |
| 1998 | "Talk About the Blues" | John Spencer Blues Explosion |
| 2012 | "Here with Me" | The Killers |
Kırlangıç

Başlığın diğer anlamları için Kırlangıç (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Yuvası
Kırlangıç, kırlangıçgiller (Hirundinidae) familyasını oluşturan kuş türlerinin ortak adı.
Kırlangıçlar, kutuplar hariç dünyanın her tarafında yaşayabilen, sinek avlayarak geçinen, küçük, ötücü kuşlardır. Dağ kırlangıcına ebabil denir.
Genel özellikleri

Boyları 10–23 cm arasında değişir. Çoğunun karnı beyaz; baş, kuyruk ve kanatları siyah; alın ve gerdanı kahverengi parlak tüylüdür. Kısa ayaklarının tırnakları sivri olduğundan düz, yassı zeminlere rahatça tutunur. Üçgen şeklindeki gagaları geniş yırtmaçlı olup ağızları açık uçarken sinek, sivrisinek gibi küçük böcekleri avlar. Kuyrukları çatallı, kanatları uzun ve sivridir. Hızlı uçar. Kuyruklarını dümen olarak kullanır, ani dalışlar yapar. Çoğu, sürü halinde yaşamaz.
Yaz sonunda, günler kısalıp, böcekler azalınca yavru ve erginler göç ederek kışı Afrika'da geçirir. İlkbaharda geri döner. Diğer göçmen kuşların aksine gündüz göç yollarına devam eder. Göç sırasında bazen şiddetli yağmur ve fırtınalar binlercesinin ölümüne sebep olur.
Üreme

Binaların çatı altlarına, saçaklarına ve pencere oyuklarına çamur ve kilden çanak şeklinde sağlam yuvalar yaparlar. Dişi kırlangıç, erkeğinin tükürüğüyle harç ederek gagasıyla getirdiği çamuru toplar, saman ve otlarla sekiz gün içinde sağlam bir yuva yaparlar. Geniş ve yassı gagalarını, yuvalarını yaparken, çamurları sıvamak için mala gibi kullanırlar. Yuvalarının çoğu ancak bir kırlangıcın girebileceği kadardır. Eni yaklaşık 20 cm, derinliği 10 cm kadar olup içi tüy ve kıllarla döşenir. Yuvalarını gruplar halinde mağara, kayalık ve ağaçlara yapan türler de vardır.
Dişi, yazın tarçın renginde benekli 4-5 yumurta yumurtlar. Eşler sırayla kuluçkaya yatarlar. Yavrular anne babaların ağızlarında getirdikleri böceklerle beslenirler. İki hafta içinde gelişip yuvayı terk ederler. Kırlangıçlar, yılda 2-3 defa kuluçkaya yatarlar.
Türler

Familya 20 cins içinde 89 tür barındırır:
| Resim | Cins | Tür |
| --- | --- | --- |
|  | Pseudochelidon Hartlaub, 1861 |  Pseudochelidon eurystomina  Pseudochelidon sirintarae |
|  | Psalidoprocne Cabanis, 1850 |  Psalidoprocne nitens  Psalidoprocne pristoptera  Psalidoprocne obscura  Psalidoprocne albiceps  Psalidoprocne fuliginosa |
|  | Neophedina Roberts, 1922 |  Neophedina cincta |
|  | Phedinopsis Wolters, 1971 |  Phedinopsis brazzae |
|  | Phedina Bonaparte, 1855 |  Phedina borbonica |
|  | Riparia Forster,T, 1817 |  Riparia congica  Kum kırlangıcı, Riparia riparia  Riparia diluta  Riparia paludicola  Riparia chinensis |
|  | Tachycineta Cabanis, 1850 |  Tachycineta bicolor  Tachycineta cyaneoviridis  Tachycineta thalassina  Tachycineta euchrysea  Tachycineta albilinea  Tachycineta leucorrhoa  Tachycineta meyeni  Tachycineta stolzmanni  Tachycineta albiventer |
|  | Atticora Gould, 1842 |  Atticora fasciata  Atticora pileata  Atticora tibialis |
|  | Pygochelidon Baird, SF, 1971 |  Pygochelidon cyanoleuca  Pygochelidon melanoleuca |
|  | Alopochelidon Ridgway, 1903 |  Alopochelidon fucata |
|  | Orochelidon Ridgway, 1903 |  Orochelidon flavipes  Orochelidon murina  Orochelidon andecola |
|  | Stelgidopteryx Baird, SF, 1858 |  Stelgidopteryx serripennis  Stelgidopteryx ruficollis |
|  | Progne Boie, F, 1826 |  Progne tapera  Progne murphyi  Progne modesta  Mor kırlangıç, Progne subis  Progne elegans  Progne chalybea  Progne sinaloae  Progne cryptoleuca  Progne dominicensis |
|  | Pseudhirundo Roberts, 1922 |  Pseudhirundo griseopyga |
|  | Cheramoeca Cabanis, 1850 |  Cheramoeca leucosternus |
|  | Ptyonoprogne Reichenbach, 1850 |  Kaya kırlangıcı, Ptyonoprogne rupestris  Ptyonoprogne obsoleta  Küçük kaya kırlangıcı, Ptyonoprogne fuligula  Ptyonoprogne concolor |
|  | Hirundo Linnaeus, 1758 |  Hirundo nigrorufa  Hirundo atrocaerulea  Hirundo leucosoma  Hirundo megaensis  Hirundo dimidiata  Hirundo tahitica  Hirundo domicola  Avustralya kırlangıcı, Hirundo neoxena  Hirundo albigularis  Hirundo smithii  Hirundo nigrita  Kır kırlangıcı, Hirundo rustica  Hirundo angolensis  Hirundo lucida  Hirundo aethiopica |
|  | Delichon Moore, F, 1854 |  Ev kırlangıcı, Delichon urbicum  Delichon lagopodum  Delichon dasypus  Delichon nipalense |
|  | Cecropis Boie, F, 1826 |  Cecropis semirufa  Cecropis senegalensis  Cecropis abyssinica  Cecropis cucullata  Kızıl kırlangıç, Cecropis daurica  Cecropis domicella  Cecropis hyperythra  Cecropis striolata  Cecropis badia |
|  | Petrochelidon Cabanis, 1850 |  Petrochelidon fuliginosa  Petrochelidon pyrrhonota  Petrochelidon fulva  Petrochelidon rufocollaris  Petrochelidon preussi  Petrochelidon rufigula  Petrochelidon perdita  Petrochelidon spilodera  Petrochelidon fluvicola  Petrochelidon ariel  Petrochelidon nigricans |
Edebiyatta Kırlangıç

Türk halk şiirinde ve divan şiirinde kırlangıçlar olumlu özellikleri çeşitli benzetmelere konu olmuşlardır. Halk şiirinde kırlangıçlar, “kırlangıçlar” şefkat uyandıran görünümleri ve insan özünden yuva yapma ustalıkları ile anılmıştır. Halk şiirlerinde kırlangıçlar yerde sürünürcesine uçabilme yetenekleri dolayısıyla tevazu yönleriyle benzetmeler yapılmıştır. Bu benzetmeye divan şiirinde de rastlanmaktadır. Örneğin halk şairi Mestî'nin bir kıtasında
Kimi karıncadır deve görünür
Kimi aslan çakal postun bürünür
Kimi kırlangıç tek yerde sürünür
Kimi Cibril ile hempervaz olur
kıtasında bu benzetme görülmektedir. Divan şiirinde kırlangıç kelimesi Farsçada kullanılan pirüstû şeklinde geçer. 17. yüzyıl divan şairi Nâbi, halk şiirndeki benzetmeye yakın biçimde,
Perestiş lafzınun takrîbidür gûyâ ki ey Nâbî
İder pervâz hâke rûymâl üzere piristûlar
mısrası ile “Ey Nâbî, rağbet sözünün yakınlığı (gerektirmesi) sebebiyle kırlangıçlar toprak üzerine yüz sürerek uçar.” anlamında kırlangıç benzetmesinde bulunmuştur.
Hirundo rustica
Mülayim Erdem

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Doğum tarihi:  10 Ocak 1987 (37 yaşında)
Doğum yeri:  Zeytinburnu, İstanbul, Türkiye
Boyu:  1,82 m (5 ft 11+1⁄2 in)
Altyapı kariyeri
2000-2003:  Galatasaray
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2003-2009 |  Galatasaray |  1 |  (0) |
| 2006-2007 |  → İstanbul BB (kiralık) |  6 |  (0) |
| 2007-2008 |  → Orduspor (kiralık) |  18 |  (2) |
| 2008-2009 |  → Gaziantep BB (kiralık) |  2 |  (0) |
| 2009-2011 |  Yalovaspor |  48 |  (9) |
| 2011-2013 |  Kızılcahamamspor |  49 |  (7) |
| 2013-2014 |  Körfez FK |  30 |  (8) |
| 2014-2015 |  Pazarspor |  25 |  (3) |
| Toplam |   |  179 |  (29) |
Millî takım kariyeri
| 2002 |   Türkiye U-16 |  6 |  (1) |
| 2003-2004 |   Türkiye U-17 |  29 |  (6) |
| 2003-2005 |   Türkiye U-18 |  12 |  (5) |
| 2006 |   Türkiye U-19 |  6 |  (2) |
| 2006 |   Türkiye U-20 |  1 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 15 Nisan 2015 
Mülayim Erdem (d. 10 Ocak 1987, Zeytinburnu), orta sahada oynayan Türk futbolcudur.
Kariyeri > Kulüp kariyeri

Arif Erdem'in yeğeni olarak Galatasaray altyapısında futbola başladı ve burada profesyonel olup A takımla antrenmanlara çıkmaya başladı. Galatasaray altyapısında Arda Turan, Uğur Uçar, Ferhat Öztorun, Aydın Yılmaz, Mehmet Güven gibi futbolcularla aynı yaş altı takımlarında oynadı. Galatasaray için ilk resmî maçını 20 Mart 2004'te Çaykur Rizespor ile oynanan Süper Lig müsabakasının 46. dakikasında Florin Bratu yerine sonradan oyuna girerek oynadı. Bunun dışında genç millî takımların değişik kademelerinde düzenli olarak oynasa da Galatasaray'da şans bulamadı ve neticesinde 2006-07 sezonunda Galatasaray altyapısındaki eski hocası Abdullah Avcı'nın takımı İstanbul Büyükşehir Belediyespor'a kiralık olarak verildi. Ardından birer sezon da Orduspor ile Gaziantep Büyükşehir Belediyespor'a kiralık olarak verildi. 1 Ocak 2009'da Gaziantep BB ile sözleşmesini feshedip Galatasaray'a döndü. Sezon sonu Galatasaray ile karşılıklı olarak sözleşmesi feshedildi ve neticesinde serbest kaldı. Bunun ardından Yalovaspor anlaştı ve 2009-2010 sezonundan beri Yalovaspor'da oynamaktadır.
2011-12 sezonunun yaz transfer döneminde 2. Lig ekiplerinden Kızılcahamamspor'a transfer oldu.
2013-2014 sezonunun yaz transfer döneminde Körfez FK takımı ile 1 yıllık sözleşme imzaladı.
2014-2015 sezonunun yaz transfer döneminde Pazarspor ile 1 yıllık sözleşme imzaladı.
Kariyeri > Millî takım kariyeri

58 kez millî takımlara çağrılan Mülayim Erdem, 6 kez Türkiye U-16, 29 kez Türkiye U-17, 12 kez Türkiye U-18, 12 kez Türkiye U-19, 1 kez de Türkiye U-20 forması olmak üzere toplam 54 kez millî formayı giydi ve müsabakalarda 15 gol kaydeti.
Kişisel hayatı

Mülayim Erdem eski milli futbolcu Arif Erdem'in yeğenidir.
Haziran 2008 tarihinde Yeşim Oral ile evlendi.
İstatistikleri > Millî takım istatistikleri

| No>  | Tarih | Millî takım | Maç sayısı | Gol sayısı |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 2002 |  Türkiye U-16 | 6  | 2 |  |  |  |  |  |  |  |
| 2. | 2003-2004 |  Türkiye U-17 | 29  | 6 |  |  |  |  |  |  |  |
| 3. | 2003-2005 |  Türkiye U-18 | 12  | 5 |  |  |  |  |  |  |  |
| 3. | 2005 |  Türkiye U-19 | 6  | 2 |  |  |  |  |  |  |  |
| 4. | 2006 |  Türkiye U-20 | 1  | 0 |  |  |  |  |  |  |  |
| Toplam | Toplam | Toplam | 54 | 15 |  |  |  |  |  |  |  |
Güncelleme 17 Aralık 2010
Uyaran

Vikisözlük'te  ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
Bir uyaran fizyolojik tepkiye neden olan herhangi bir şeydir. Aşağıdakilerden biri olabir:
Uyarılma
Uyaran (fizyoloji), bir aktiviteyi etkileyen harici bir şey
Uyaran (psikoloji), davranış ve algı alanlarında bir kavram
Uyarıcı, genellikle merkezî sinir sistemine etki ederek farkındalığı, dikkati ve uyanıklığı artıran ilaçlar ya da maddele
Girdi/çıktı sisteminde özellikle bilgisayarlarda giriş
Orfoz

Orfoz (Epinephelus marginatus), Serranidae familyasından bir balık türü.
Vücudu yandan yassı ve ovaldir. Başı ve ağzı büyüktür. Derisi kalın olup ufak pullarla kaplıdır. 1. sırt yüzgeci daha yüksek olup, 2. sırt yüzgeci ile birleşmiştir. Kafa, sırt ve yanlarında canlı iken görülen, ölünce kaybolan yeşilimsi, sarı lekeler ve dikey bantlar bulunur. alt tarafı daha açık renklidir. Solungaç kapakları açık ve dikenlidir. Kuyruk yüzgeci yuvarlaktır.
Orfoz hermafrodit olup, cinsel olgunluğa eriştiği zaman dişi cinsiyet organlarına sahiptir. Hayatının belirli bir dönemini dişi olarak geçirdikten sonra 18. yaşına geldiğinde dişi cinsiyet organları kaybolarak yerine erkek cinsiyet organları gelişir ve hayatının geri kalanını erkek olarak yaşar.
Derinliği 100 m. kadar olan suların kaya aralarında yaşar. Büyüklüğü ortalama 60 cm'dir, maksimum 140 cm olur. Ortalama ağrlığı 15 kg. civarındadır, maksimum 60 kg olur. Yaşadığı her yılda bir kilo alır ve 60 yıl yaşar.
Birey sayısının hızla azalması ve türün tehdit altına girmesi akabinde Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın yayınladığı tebliğe göre 1 Eylül 2016'dan 31 Ağustos 2020'ye kadar her türlü avlanması, toplanması yasaklanmış ve tür koruma altına alınmıştır.
Latince okunuş kuralları

Latince'nin birçok dönemi vardır. Ancak klasik Latincenin alfabesi ve okunuşu aşağıdaki gibidir:
| Büyük Harf | Küçük Harf | Türkçe Karşılığı | Harfin Adı |
| --- | --- | --- | --- |
A: a
| B | b | b | be |
| C | c | c | ce (oku. ke) |
| D | d | d | de |
E: e
| F | f | f | ef |
| G | g | g | ge |
| H | h | h | ha |
| I | i | i, y | i |
| K | k | k | ka |
| L | l | l | el |
| M | m | m | em |
| N | n | n | en |
O: o
| P | p | p | pe |
| Q | q | k | qu (oku. ku) |
| R | r | r | er |
| S | s | s | es |
| T | t | t | te |
U: u
| V | v | v | u |
| X | x | ks | ix (oku. iks) |
| Y | y | ü | ypsilon  (oku. üpsilon) |
| Z | z | z | zeta |
| Latince | Türkçe | Örnek | Okunuşu |
| --- | --- | --- | --- |
| A | a | Ambula | Ambula |
| B | b | Bellum | Bellum |
| C | c | Cena | Kena |
| D | d | Digitus | Digitus |
| E | e | Errare | Errare |
| F | f | Femina | Femina |
| G | g | Gerere | Gerere |
| H | h | Habere | Habere |
| I | i | İllum, İus | İllum, Yus |
| K | k | Kalendarium | Kalendarium |
| L | l | Laetus | Laetus |
| M | m | Mensa | Mensa |
| N | n | Nostrum | Nostrum |
| O | o | Opus | Opus |
| P | p | Parare | Parare |
| Q | k | Quis | Kuis (Ku-is değil, Kwis gibi) |
| R | r | Rana | Rana |
| S | s | Serpens | Serpens |
| T | t | Temor | Temor |
| U | u | Unus | Unus |
| V | v | Vir | Vir |
| X | ks | Xenon | Ksenon |
| Y | ü | Hydra | Hüdra |
| Z | z | Zoster | Zoster |
Biyolojide organizmaların bilimsel adları Latincedir. Bu Latince kelimelerin özel okunuş kuralları vardır. (Aşağıdaki tablo Bilim Latincesi kelimelerinin, Avrupa dillerinin etkisiyle, genelde Türkçedeki okunuşlarıdır.)
| Latince | Türkçe | Örnek | Okunuşu |
| --- | --- | --- | --- |
| ae | e | Pinaceae | Pinase |
| eu, oe | ö | Amoeba | Amöba |
| ue | ü | Luehmanniana | Lühmaniyana |
| ei | ay | Leishmania | Layşmaniya |
| au | ou | Autotroph | Ototrof |
| ph | f | Phellodendron | Felodendron |
| sh | ş | Washingtonia | Vaşingtoniya |
| rh | r | Rhizochloris | Rizokloris |
| th | t | Conchophthiriidae | Konkoftiride |
| ch | k, ç | Chrysocapsidae | Kirisokapside |
| sch | ş | Schania | Şaniya |
| tsch | ç | Palatschia | Palaçiya |
| t | t, s | Brutia | Burusiya |
| y | i | Hydruridae | Hidruride |
| x | ks | Salix | Saliks |
| ca | ka | Carpinus | Karpinus |
| ce | ke | Cedrus | Kedrus |
| ci | si | Concinna | Konsina |
| j | y | Thuja | Tuya |
| gi | ci | Gillenii | Cileni |
| oo | u | Coolabah | Kulabah |
| i | y | Tilia | Tilya |
| sa | za | Formosa | Formoza |
| q | k | Quercus | Kürkus |
| w | v | Wandoo | Vandu |
Yılan

Yılanlar (Latince: Serpentes), Pullular (Latince: Squamata) takımına ait uzun, ayaksız etçil sürüngenlerdir.
Serpentes alt takımının üyeleri, ayaksız kertenkelelerden dış kulakların ve göz kapaklarının olmayışı ile ayırdedilirler. Bütün pullular gibi yılanlar da, vücudu üst üste binen pullarla kaplı ektotermik amniyot omurgalılardır. Çoğu yılan türü, ataları olan kertenkelelerinkinden çok daha fazla eklemi olan bir kafatasına sahiptir. Bu yılanlara son derece hareketli çeneleriyle kendi kafasından daha büyük avları yutma imkânı verir. Dar vücutlarına uygun bir şekilde yerleşebilmesi için yılanların çift organları (böbrekler gibi) yan yana yerine biri diğerinin üstünde görünür ve çoğu bir tane işlevsel akciğere sahiptir. Bazı türler, kloakın her iki tarafında artakalan bir çift pençeyle birlikte pelvik kemere sahiptir.
Yılanlar Antarktika ve çoğu ada dışında dünyanın her yerinde bulunur. 520 cins ve 3900'ün üzerinde türü kapsayan tanımlanmış on beş familyası bulunmaktadır. Büyüklük aralığı 10 cm uzunluğundaki küçücük Leptotyphlops carlae türünden 7.6 metre uzunluğa erişebilen pitonlar ve anakondalara kadar değişiklik gösterir. Son keşfedilen Titanoboa cinsinin fosili 15 metre uzunluğundaydı. Yılanların Kretase döneminde hem kazıcı hem de sucul kertenkelerden evrimleştiği düşünülmektedir. Modern yılanların çeşitlenmesi ise Paleosen dönemde oldu. Yılanların Türkiye'de 47 türü bulunur.
Çoğu yılan zehirsizdir ve zehirli yılanlar da zehirlerini öncelikli olarak savunma amacından çok avı kontrol altına almak ve öldürmek için kullanırlar. Bazıları insanlarda acılı yaralanmalara ve ölüme sebep olabilecek denli güçlü zehire sahiptirler. Zehirsiz yılanlar da avlarını ya canlı olarak yutarlar ya da sıkarak öldürürler. Amatörler için yılanları görünüşüne göre zehirli zehirsiz olarak nitelendirmek zor olup onlardan uzak durmak ya da bir profesyonel ile yaklaşmak gerekir.
Etimoloji

Türkçedeki yılan kelimesinin kökeni Çincede aynı anlama gelen "lung" kelimesidir.
Evrim

Ağacın evrimsel dallanma zamanlarını değil sadece akrabalıkları gösterdiği dikkate alınmalıdır.[kaynak belirtilmeli]
|}
Yılanların fosil kayıtları göreli olarak zayıftır, çünkü yılan iskeletleri genellikle küçük ve kırılgan olduğundan fosilleşme nadiren görülür. Yine de Güney Amerika ve Afrika'da henüz günyüzüne çıkarılan kertenkele benzeri iskeletsel yapılarla 150 milyon yaşındaki türler kolaylıkla yılan olarak tarif edilebilmektedir. Karşılaştırmalı anatomi temelinde yılanların kertenkelerin soyundan geldiğine dair konsensus bulunmaktadır. Fosil kanıtları yılanların varan gibi çukur kazan kertenkelelerden veya Kretase dönemindeki buna benzer bir gruptan evrimleştiğini göstermektedir. İlkel bir fosil yılan Najash rionegrina, sakrumlu ve tamamen karasal olan iki bacaklı bir çukur kazan hayvandı. Bu varsayımsal ataların günümüzdeki bir benzeri, yarı sucul olmasına rağmen Borneo'nun kulaksız monitör kertenkelesi Lanthanotus'dur. Toprak altı formları, çukur kazmak için gelişmiş ve dış uzuvlarını kaybetmiş vücutlara evrimleşmiştir. Bu hipoteze göre, şeffaf, kaynaşmış göz kapakları ve dış kulakların kaybolması gibi özellikler, korneaların çizilmesi ya da kulakların toprakla dolması gibi toprak altı zorluklarının üstesinden gelebilmek üzere evrimleşti. Bazı ilkel yılanların arka ekstremitelere sahip oldukları bilinmektedir, ancak bunların pelvis kemikleri, omurgaya doğrudan bir bağlantıdan yoksundur. Najash'tan bir miktar daha eski olan Haasiophis, Pachyrhachis ve Eupodophis gibi fosil türlerinde arka ekstremiteler görülmüştür.
Modern yılanlar arasındaki ilkel gruplar, pitonlar ve boaların işlevini yitirmiş arka ekstremiteleri (çiftleşme esnasında kavramaya yarayan pelvis çıkıntısı) bulunur. Leptotyphlopidae ve Typhlopidae pelvik kemerden arta kalanların bulunduğu diğer gruplardır. Bu kısımlar bazen sert bir çıkıntı gibi görünür. Ön ekstremitiler hiçbir yılanda bulunmaz ve bunların kaybolması ekstremiti morfojenezini kontrol eden Hox genlerindeki evrimle ilgilidir. Yılanların ortak atasının aksiyal iskeleti, diğer çoğu tetrapod gibi, servikal (boyun), torasik (göğüs), lomber (alt sırt), sakral (pelvis) ve kaudal (kuyruk) omurga gibi bölgesel olarak özelleşmiş yapılara sahipti.
Archaeophis proavus fosili