2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumu
Anayasa değişikliği > Meclis oylaması

Meclis Anayasa Komisyonundaki görüşmelerin tamamlanmasının ardından 18 maddelik değişik teklifi oylamaları için meclis oylaması süreci başladı. Teklifin referanduma sunulması için beşte üç oy çokluğu olan 330 oyu, doğrudan uygulamaya geçmesi için üçte iki oy çokluğu olan 367 oyu alması gerekmekteydi. AK Parti yetkilileri, oylamalar öncesinde 367 barajı geçilse dahi halk oylaması yapılmaksızın değişikliklerin uygulanmayacağını bildirmişti.
Meclis, önerilen değişikliklerin oylamasını iki turda tamamladı. İlk tur değişikliklerin yeterli desteği alıp almayacağının bir göstergesi olarak kabul edildi ve tüm partiler değişikliklerle ilgili olarak genel kurulda söz alarak fikirlerini sundu. İkinci turda ise partiler değişiklikle ilgili açıklamalar yapmadı. Turlardan ikincisinin sonucu değişiklik teklifinin referanduma gidip gitmeyeceği ya da doğrudan uygulamaya konulacağı konusunda belirleyici oldu. Baraj konusunda aynı sayılar korunmakla birlikte ikinci turdan 330'un altında onay çıkması hâlinde değişiklik teklifi meclisten geçmemiş olacaktı.
Toplam koltuk sayısı 550 olan Türkiye Büyük Millet Meclisinde 537 milletvekili oylamaya katıldı. Halkların Demokratik Partisi'nin (HDP) 11 milletvekili henüz kanıtlanmamış terörizm suçlamalarından dolayı tutuklu olduğu için oylamalarda yer alamadı, tutuklu milletvekilleri anayasa görüşmelerinin iç tüzüğe aykırı olduğunu bildirerek durdurulmasını isterken geriye kalan 48 HDP'li milletvekili ise oylamaları boykot etti. Meclis Başkanı İsmail Kahraman ise hastaneye kaldırıldığı için oy kullanamadı, yerine geçici başkanlık eden Ahmet Aydın ise meclis başkanlarının oylamaları katılmaması kuralı nedeniyle oy veremedi.
Toplamda 537 milletvekili oylamaya katılabilecekti ve bunlardan 315'i AK Parti'den, 133'ü CHP'den, 48'i HDP'den ve 39'u MHP'dendi; bunlara ek olarak iki bağımsız vekil bulunmaktaydı. MHP milletvekillerinden 6 kişi değişiklik teklifine karşı olduklarını belirterek 'Hayır' diyeceklerini açık bir şekilde duyurunca 'Evet' oyunun fire olmaksızın 348 olması tahmin edildi. CHP'nin 133 milletvekili ile iki bağımsız vekil Aylin Nazlıaka ve Ümit Özdağ da oylamada 'Hayır' diyeceğini açıkladı. HDP ise oylamayı boykot etti.
| Partilere göre oyların teorik olarak dağılımı> Parti | Partilere göre oyların teorik olarak dağılımı> Parti | Partilere göre oyların teorik olarak dağılımı> Parti | Partilere göre oyların teorik olarak dağılımı> Genel başkan(lar) | Partilere göre oyların teorik olarak dağılımı> Parti oyu | Partilere göre oyların teorik olarak dağılımı> Toplam milletvekili | Partilere göre oyların teorik olarak dağılımı> Oy kullanmaya uygun | Partilere göre oyların teorik olarak dağılımı> Evet | Partilere göre oyların teorik olarak dağılımı> Hayır | Partilere göre oyların teorik olarak dağılımı> Grafiksel gösterim |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | AK Parti | Adalet ve Kalkınma Partisi | Binali Yıldırım | Y Evet | 317 | 315 | 315 | 0 |  |
|  | CHP | Cumhuriyet Halk Partisi | Kemal Kılıçdaroğlu | N Hayır | 133 | 133 | 0 | 133 |  |
|  | HDP | Halkların Demokratik Partisi | Selahattin Demirtaş / Figen Yüksekdağ | N Hayır | 59 | 48 | Boykot | Boykot |  |
|  | MHP | Milliyetçi Hareket Partisi | Devlet Bahçeli | Y Evet | 39 | 39 | 33 | 6 |  |
|  |  | Bağımsızlar |  | N Hayır (ikisi de) | 2 | 2 | 0 | 2 | Milletvekilleri partilerine göre renklendirilmiştir. Siyah renk, oy vermeye uygun olmayan vekilleri göstermektedir. |
| Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | Toplam | 550 | 537 | 348 | 135 | Y Referandum |
Meclis oylaması 9 Ocak'ta başladı ve oylamanın ilk turu 15 Ocak'ta tamamlandı. Değişikliğe karşı olan milletvekilleri, ara verilmeksizin aynı gün içinde birden çok maddenin oylandığına dikkat çekerek acelecilik olarak nitelendirdikleri bu durumu eleştirdi. Oylamalara usulsüzlük tartışmaları gölge düşürdü; CHP milletvekilleri, AK Parti yönetiminin hangi oyu kullanacağı belirsiz olan kendi milletvekillerini 'Evet' oyuna zorlamak için yasalar tarafından izin verilmediği hâlde açık oy kullanımını şart koştuğunu ifade ederek oylama sırasında açık oy kullanan AK Parti milletvekillerinin fotoğraf ve videolarını çekti. AK Parti milletvekilleri, kendilerini açık oy kullanırken görüntüleyen kişilere tepki gösterdi ve bu yüzden hükûmet ile muhalefet vekilleri arasında zaten yaşanan sözlü tartışmalar zaman zaman fiziki kavgaya dönüştü. CHP'li vekil Fatma Kaplan Hürriyet, AK Parti Grup Başkanvekili Mustafa Elitaş ile Başbakan Binali Yıldırım'ı açık oy kullanırken görüntülediği için AK Parti milletvekilleri tarafından darp edildi. Bazı milletvekilleri fiziki kavgalar sonucunda hastaneye kaldırılırken tartışmalar sırasında meclis kürsüsünde yer alan €15.000 değerindeki bir mikrofon kayboldu. Oylamanın ikinci turu ise 20 Ocak'ta tamamlandı ve teklifin tüm maddeleri meclisten geçti. Onaylanan değişikliği yürürlüğü koymak için yapılan nihai oylama referandum sınırı olan 330'u geçerek 339 oyla kabul edildi ancak doğrudan yürürlüğe girmesi için gerek olan 367 barajının altında kaldı.
| Teklif> Teklif.Teklif | Konu> Konu.Oylamaya başlama teklifi | Birinci tur> Katılan milletvekili.480 | Birinci tur> Evet.338 | Birinci tur> Hayır.134 | Birinci tur> Diğer.3 | İkinci tur> Katılan milletvekili.486 | İkinci tur> Evet.345 | İkinci tur> Hayır.140 | İkinci tur> Diğer.1 | Sonuç> Sonuç.Y |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Mahkemelerin tarafsızlığı | 484 | 347 | 132 | 5 | 485 | 342 | 139 | 4 | Y |
| 2 | Milletvekili sayısının artırılması | 480 | 343 | 133 | 3 | 486 | 342 | 137 | 6 | Y |
| 3 | Milletvekili seçilme yaşı | 485 | 341 | 139 | 5 | 486 | 342 | 138 | 6 | Y |
| 4 | Beş yılda bir aynı gün seçim | 486 | 343 | 139 | 4 | 486 | 342 | 140 | 4 | Y |
| 5 | Meclisin yetki ve sorumluluğu | 354 | 343 | 7 | 4 | 485 | 342 | 138 | 5 | Y |
| 6 | Meclisin denetim yetkileri | 483 | 343 | 137 | 3 | 484 | 340 | 136 | 8 | Y |
| 7 | Cumhurbaşkanının seçimi | 482 | 340 | 136 | 6 | 483 | 339 | 138 | 6 | Y |
| 8 | Cumhurbaşkanının görevleri | 481 | 340 | 135 | 6 | 483 | 341 | 137 | 5 | Y |
| 9 | Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu | 485 | 343 | 137 | 5 | 481 | 340 | 136 | 5 | Y |
| 10 | Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar | 483 | 343 | 135 | 5 | 481 | 342 | 135 | 4 | Y |
| 11 | Seçimlerin yenilenmesi | 483 | 341 | 134 | 8 | 484 | 342 | 138 | 4 | Y |
| 12 | Olağanüstü hâl | 482 | 344 | 133 | 5 | 484 | 343 | 136 | 5 | Y |
| 13 | Askerî mahkemelerin kapatılması | 482 | 343 | 133 | 6 | 487 | 342 | 139 | 6 | Y |
| 14 | HSYK | 483 | 341 | 133 | 9 | 486 | 342 | 141 | 3 | Y |
| 15 | Bütçe düzenlemeleri | 483 | 341 | 134 | 8 | 486 | 342 | 141 | 3 | Y |
| 16 | Diğer maddelerdeki değişiklikler | 482 | 341 | 134 | 7 | 485 | 341 | 139 | 5 | Y |
| 17 | Yeni sisteme geçiş için geçici madde | 484 | 342 | 135 | 7 | 488 | 343 | 142 | 3 | Y |
| 18 | Partili cumhurbaşkanı &  değişikliklerin yürürlük tarihi | 481 | 344 | 131 | 6 | 488 | 339 | 142 | 7 | Y |
| Teklifin tamamının oylanması (referandum için 330, doğrudan uygulanması için 367 oy) | Teklifin tamamının oylanması (referandum için 330, doğrudan uygulanması için 367 oy) | Teklifin tamamının oylanması (referandum için 330, doğrudan uygulanması için 367 oy) | Teklifin tamamının oylanması (referandum için 330, doğrudan uygulanması için 367 oy) | Teklifin tamamının oylanması (referandum için 330, doğrudan uygulanması için 367 oy) | Teklifin tamamının oylanması (referandum için 330, doğrudan uygulanması için 367 oy) |  |  |  |  |  |