Sovyetler Birliği tarihi
Rejimin zayıflaması

1985 Mart'ında K. Çernenko'nun ölümünden sonra SBKP MK Genel Sekreterliği'ne M. Gorbaçov, Yüksek Sovyet Prezidyumu başkanlığına A. Gromiko getirildi ve dünyanın nükleer bir savaştan kurtarılması yönünde etkinliklerini yoğunlaştıran Sovyetler Birliği, 1985 Ağustosunda tekyanlı olarak nükleer denemeleri durdurduğunu açıkladı.
Bu arada karşılıklı görüşmeler sonucu hazırlanan Gorbaçov-Reagan Doruk Toplantısı 1985 sonlarında Cenevre'de gerçekleşti. İki ülke önderinin görüşmelrinin ardından 1986 Ocağı'nda Sovyetler birliği adına Gorbaçov, 2000 yılına dek dünyanın nükleer silahlardan arındırımasına ilişkin kapsamlı bir program önerdi. 1986 Şubatı'nda toplanan SBKP XXVII. Kongresi, hazırlıkları 1983'ten beri sürdürülen 3. Parti programının redaksiyondan geçen yeni biçimini kabul etti. Gorbaçov'un MK Genel Seçildiği Kongre, ayrıca 2000 yılına gerçekleştirmeyi önüne koyduğu hedefleri belirledi. Gorbaçov'un giriştiği siyasal alanda glasnost(açıklık) ile sosyal ve ekonomik alanda perestroika(yeniden yapılanma) atılımları Lenin sonrası Sovyet tarihinin en köklü reformlarıydı. Gorbaçov ülke içinde ilerleme sağlamak için dış ilişkilerde başarının zorunluluğuna inanıyordu. Askeri harcamalarda yapılacak kısıtlamayla sağlanacak kaynaklar sivil ekonomiye aktarılabilincekti. 1987 içinde Gorbaçov ülkeyi dolaşarak perestroika ve glasnost atılımlarını anlatmaya ağırlık verdi. Gerek bu gezileri sırasında gerekse sık sık yaptığı televizyon konuşmlarında reform süreçlerinden geri dönülmeyeceği izlenimi vermekteydi. Bu arada Politbüro içinde Gorbaçov'un isteği doğrultusunda değişiklikler yapıldı. Ancak ülkenin siyasal kadroları arasında tartışmalar sürmekteydi. Hemen herkes ekonomik devrimden yanaydı ama siyasal devrim kadroların bir bölümünce destekleniyordu. Bu radikallerden Komünist Parti örgütünün birinci sekreteri Boris Yeltsin Komünist Partisi Merkez Komite sekreteri Yegor Ligaçev'le girdiği sert tartışma sonucunda Kasım içinde görevden alındı. Yeltsin reformların önündeki bürokratik engelleri eleştiriyor ekonomik ve siyasal değişimin yavaş gerçekleştiğini öne sürerek Gorbaçov'u da suçluyordu. Yeltsin görevden alınınca Politbüro üyeliğini de yitirmişti. Ancak Moskovalılar'ın kendisine verdikleri destekle Yeltsin bakan yetkisiyle bütün SSCB'ndeki işlerinden sorumlu oldu. 1987'de dış ülkelerle gelişen ilişkiler kurdu. Yılın ilk aylarında İngiltere başbakanı SSCB'yi ziyaret etti. 1988'de de Gorbaçov Politbüro içinde kimi değişiklikler yaparak siyasal ortamı reform atılımları lehinde dengede tutmaya çalıştı. Bu değişiliklerden en önemlileri 1985'ten beri devlet başkanlığını sürdüren Gromiko ile Politbüro tam üyesi Mikhail Solomentsev'in düşürülmeleriydi. Devlet Başkanlığı'nı Gorbaçov üstlenirken Merkez Komite'de tarım politikası, ideoloji, parti ve kadro politikası, sosyo-ekonomik politika, yasal düzenlemeler konularında çalışma yapacak altı sekreterya oluşturuldu. Politbüro'da çoğunluğu elinde tutan Gorbaçov'un çok önemli bir değişiklik de KGB başkanı Chebrikov'u Merkez Komite sekreterliğine getirmesiydi. Tutucu kanadın önde gelen isimlerinden Ligaçev ise oranla prestij yitirmediyse de tarım komisyonu başkanlığını sürdürmekteydi. 1988'de içinde Gorbaçov bir önemli adım daha atarak 1920'den bu yana toplanmayan parti konferasnsını düzenledi. Siyasal yapıdaki bu değişimler yaşanırken SSCB'de ulusal çatışmalarda ve cumhuriyetlerde bağımsızlık hareketlerinde bir tırmanış da gözlenmekteydi. 1988 içinde Azeri-Ermeni çatışması, Baltık ülkelerinde ayrılıkçı gelişmeler bu sorunların odak noktasını oluşturuyordu. Bu arada Gorbaçov'un Patrik Pimen ile görüşmesi ve Ortodoks kilisesi üzerindeki sınırlandırılmaların kaldırılması ibadet özgürlüğü doğrultusunda atılan önemli adımlardı. Dış poltikada ise barışçı ataklarını SSCB yönetimi ile ABD, Pakistan ve Afganistan arasında Afganistan'daki Sovyet askerlerinin çekilmesi doğrultusunda bir anlaşma imzalandı. Aralık ayı içinde ABD'yi ziyaret eden Gorbaçov Doğu Avrupa'daki askeri varlığını önemli ölçüde azaltacağını açıkladı.