stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Orchard Road

| --- | --- |

Haritadaki yeri
Konum: Central Area, Singapur
Koordinatları: 1°18′18″K 103°49′55″D﻿ / ﻿1.30500°K 103.83194°D﻿ / 1.30500; 103.83194
Orchard Road (Çince: 乌节路; pinyin: Wū jié; Tamilce: ஆர்ச்சர்ட்), Singapur'da Central Area'da bulunan 2.2 km uzunluğunda bir caddedir. Çoğunlukla Orchard olarak bilinmekte olup büyük bir alışveriş caddesi ve turistik cazibe merkezidir.
Orchard Road, adını küçük hindistan cevizi, biber ve meyve bahçeleri ve yolun bir zamanlar yol açtığı tarlalardan almaktadır. Cadde, Rats Corner'dan başlayarak güneydoğuya doğru Handy Road'a kadar devam etmektedir.
Konuyla ilgili yayınlar

National Heritage Board (2002), Singapore's 100 Historic Places, Archipelago Press, 981-4068-23-3
100mm of rain fell within 3 hours, causing floods, https://web.archive.org/web/20100619102022/http://news.xin.msn.com/en/singapore/article.aspx?cp-documentid=4153228
Evolution of a Retail Streetscape: DP Architects on Orchard Road (2012), Images Publishing, 1864704624, Google Books19 Mayıs 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Lou Castro

Luis Manuel Castro (25 Kasım 1876 - 24 Eylül 1941), Kolombiyalı-Amerikalı beyzbolcu.
İtalya'da 1848 devrimleri

İtalya'da 1848 devrimleri, Fransa'da başlayıp bütün Avrupa'yı etkileyen devrim hareketinin İtalya yarımadası ve Sicilya eyaletlerine yansımasıdır. Direnişçilerin amacı ülkede  demokratik hamleleri yapacak hükûmetin tesisi ve o sırada birleşik olmayan İtalya'yı bütünleştirerek Kuzey İtalya'da var olan Avusturya hakimiyetini kırmaktır.
Devrim hareketi ile karşı karşıya kalan Avusturya direnişçilerin demokratikleşme isteklerini kabul etmek zorunda kaldı ise de direnişçilerin asıl istediği olan birleşik İtalya gerçekleşmedi. Bunun yanında devrim hareketinin kesin yenilgisi ile sonuçlanacak Custoza Savaşı'nın ardından verilen tüm demokratik haklar geri alındı.
Tayfun Bademsoy

Tayfun Bademsoy, Alman-Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı.
Tayfun Bademsoy (d. 14 Kasım 1958, Mersin), Türk kökenli Alman oyuncu.
1969 yılında Almanya'nın Berlin kentine çalışmak için gelen bir Türk göçmeninin oğludur. Annesi Sabahat Bademsoy ile 1980 senesinde SFB televizyon kanalı için Zuhause unter Fremden televizyon filminde başrolleri alır ve bundan sonra bugüne kadar sinema kariyerine devam eder. 1979 yılında Berlin
Martin-Buber-Oberschule'de liseyi bitirdikten sonra 1980 yılında Berlin Teknik Üniversitesi'ne kaydını yaptırdı ve 10 sömestr öğrenim görür. 1983'te Peter Stein'in tiyatroya uyarladığı Klassen Feind'de bir Türk gencini canlandırdığı oyunuyla yıldızı parlar. Ardından büyük tiyatrolarda oynamaya başlar. Frankfurter Schauspielhaus ve Berlin'de bulunan Renaissance Theater tiyatrosunda oyunlarını sürdürür. Oyunculuğun yanı sıra sesi beğenildiği için sinema filmlerinde seslendirmen olarak ve radyofonik oyunlarında ayrıca görev alıyor. 1995'te Almanya'nın tek olan yabancı aktörleri temsil eden ajansını kurar ve 10 sene yönetir. Ayrıca kısa metraj, reklam ve imaj filmleri çeviriyor. 2010'dan beri sahne çalışmalarına devam ediyor.
Filmografisi

"Polizeiruf 110" Tarik Yilmaz (2001-2008)
Wie ist die Welt so stille (2008)
Jenseits (2007)
Taubers Angst (2007)
Mit anderen Augen (2006)
Die Prüfung (2005)
"Starkes Team, Ein" (1994-2008)
Freundinnen (2008)
Unter Wölfen (2007)
Blutige Ernte (2007)
Stumme Wut (2007)
Zahn um Zahn (2006)
Hochzeit um jeden Preis (2007) (TV)
"Alle lieben Jimmy" (2006-2007)
Geist ist geil (2007)
Total gaga (2007)
Aufpoliert (2007)
Französin für Anfänger (2007)
Mit den Waffen der Frau (2007)
"SOKO Kitzbühel" (2007)
Ein Bombengeschäft (2007)
Maria an Callas (2006)
"Nikola" (2005)
Der Koffer (2005)
Beyond the Sea (2004)
Süperseks (2004)
"Blond: Eva Blond!" (2004)
Der Zwerg im Schließfach (2004)
Liebe zartbitter (2003)
Für immer verloren (2003)
Club der Träume - Türkei, Marmaris (2003)
Lassie (2003)
"Tatort" (1987-2001)
Zielscheibe (2001)
Der Entscheider (1996)
Voll auf Haß (1987)
Anam (2001)
"Großstadtrevier" (2001)
Vaterliebe (2001)
"Dr. Sommerfeld (2001)
Trugschlüsse (2001)
"Schimanski" (2000)
Schimanski muß leiden (2000)
Feuer für den großen Drachen (1984)
Klassen Feind (1983)
Zausel (1983) (TV)
Zuhaus in der Fremde (1979)
Meluncan

Arch Goins ve ailesi, Graysville, Tennessee'den Melungeonlar. 1920'lerden bir fotoğraf.
Meluncan, ABD'nin güneydoğu eyaletlerinde, daha ziyade orta Apalaşya'nın Cumberland Gap yöresinde yaşayan bir takım toplulukları tanımlamak için kullanılan bir ifadedir. Popüler anlamda Meluncan halkının yerli, Afrikalı Amerikalılar ve diğer etnik gruplarla karışmış, "tam beyaz" olmayan gruplardan oluştuğu inanışı bulunmaktadır. 7. Başkan Andrew Jackson'ın koyduğu yasalar nedeniyle sadece beyazlar, zenciler, melezler ve Kızılderililer rahat yaşayabiliyordu. Bu yüzden Meluncanların tüm yasal hakları elinden alınmış, evleri okulları yakılıp yıkılmıştır. Toplum içinde dışlanmışlardır.[kaynak belirtilmeli]
Son senelerde, Meluncan halkının kökenine ilişkin, N. Brent Kennedy'nin yaptığı araştırmalar neticesindeki iddiaya göre, bu insanların ortak kökeni 16. yüzyılda İnebahtı Deniz Savaşı'nda Portekiz veya İspanyollara esir düşen ve sonrasında Amerika'ya getirilen 400 kadar Osmanlı leventine dayanmaktadır.
Meluncan sözcüğünün kökeni bilinmemesine karşın yaygın kanı, bunun Fransızca karışık anlamina gelen mélange sözcüğünün bir bozumu olabileceğidir. Türk tezine göre ise bu kelimenin aslı, Osmanlıcada melun can, yani ‘lanetlenmiş can’dır.
Türkiye'de "Meluncan" şeklindeki yazım yaygındır. Abraham Lincoln ve Elvis Presley'in meluncan olabileceği bilinmektedir.
ABD'nin 1996 - 2005 yılları arasında görev yapan İstanbul Başkonsolosu David Arnett, baba tarafından %25 Türk olduğunu ve atalarının Meluncan olabileceğini söylemiştir.
Kökenleri

Meluncan halkının aşağıdaki etnik kökenlerden oldukları iddia edilmiştir:
Amerikan yerlisi (çoğunlukla Cherokee)
Siyah/Afrikalı Amerikalı
Portekiz
Türk
Arap
Yahudi
İskoç
Toyota GR Corolla

| Toyota GR Corolla |
| --- | --- |
Toyota GR Corolla Morizo Edition
Genel Bakış
Üretici: Toyota
Üretim: 2022–günümüz
Üretim yıl(lar)ı: 2023–günümüz
Montaj: Japonya: Toyota, Aichi (Motomachi fabrikası)
Tasarımcı(lar): Sungwon Lee ve Masayuki Sugiura
Gövde ve Şasi
Gövde tipi: Hot hatch / spor kompakt (C)
Düzen: Önden motorlu, önden çekiş düzeni
Platform: Toyota TNGA-C platformu
Kapılar: 5-kapı hatchback
Benzerleri: Toyota Corolla (E210) Toyota GR Yaris
Teknik Özellikler
Motor: Benzin 1618 cc G16E-GTS turbo I3
Şanzıman: 6 ileri EA67F manuel 6 ileri EA68F manuel (Morizo Edition) 8 ileri GR-DAT otomatik (2024–günümüz)
Dingil mesafesi: 2.640 milimetre (103,9 in)
Uzunluk: 4.410 milimetre (173,6 in)
Genişlik: 1.850 milimetre (72,8 in)
Yükseklik: 1.450-1.455 milimetre (57,1-57,3 in)
Boş ağırlık: 1.440-1.493 kilogram (3.175-3.292 lb)
Rekabet Tarihi
Toyota GR Corolla (トヨタ・GRカローラ, Toyota Jīāru Karōra), Japon markası Toyota tarafından 2022'den beri şirketin Gazoo Racing (GR) bölümünün yardımıyla üretilen kompakt bir otomobildir. E210 serisi Corolla'nın bir hot hatch çeşididir.
GR Corolla, 31 Mart 2022'de tanıtıldı. Avrupa'nın GR Yaris'i (Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri'nde satılmamaktadır) baz almasıyla esas olarak Kuzey Amerika pazarı için üretildi. Her iki araç da GR markalı araçlara atanmış bir üretim hattı olan Motomachi fabrikasının içindeki "GR Fabrikası"nda monte edilmektedir. GR Corolla, Kuzey Amerika'nın yanı sıra Japonya, Tayland (dokuz birimle sınırlı), Malezya, Avustralya, Yeni Zelanda, Filipinler, Brezilya, Güney Afrika ve Endonezya'da satılmaktadır.
Genel bakış

Toyota, 2020 yılında şirketin Gazoo Racing (GR) bölümü tarafından Dünya Ralli Şampiyonası (WRC) takımı için geliştirilen bir hatchback olan GR Yaris'i tanıttı. ABD ve Kanada'da satılmıyor çünkü nominal olarak temel aldığı Yaris, talep eksikliği nedeniyle bu pazarlarda satılmamakta.
Karar, Toyota'nın sonunda ABD ve Kanada'ya bir hot hatch getireceği yönündeki yıllarca süren spekülasyonlara yol açtı. Aracın tanıtımı bir yıl ertelendi çünkü o zamanlar Toyota'nın CEO'su olan ve aynı zamanda bir yarış sürücüsü olan Akio Toyoda, prototipten memnun kalmadı ve GR ekibinden değişiklikler yapmasını istedi. Aracın geliştirilmesine baş mühendis Naoyuki Sakamoto liderlik etti.
31 Mart 2022'de, daha büyük E210 serisi Corolla kompakt hatchback'e dayalı olsa da, başlangıçta GR Yaris için geliştirilen birkaç özelliği içeren GR Corolla tanıtıldı. Araç, GR Yaris'e güç veren 1,6 litrelik G16E-GTS turboşarjlı sıralı üç silindirli motorla gelmektedir. GR Yaris'te bulunan motorun versiyonu 200 kW (268 hp; 272 PS) kadar güç üretirken, GR Corolla versiyonu 221-224 kW (296-300 hp; 300-304 PS) ve 370-400 N·m (273-295 lbf·ft) tepe tork değerine sahiptir. Bu artırılmış güç çıkışını elde etmek için kullanılan diğer stratejiler arasında GR Corolla'da geri basıncı azaltmak için üç egzoz çıkışı ve tesisatı bulunmaktadır. GR Corolla'da altı ileri manuel şanzıman standart donanımdır.
GR Corolla ayrıca ilk olarak GR Yaris için geliştirilen GR-Four dört tekerlekten çekiş sistemini kullanır. Standart ayar 50:50 eşit tork dağılımıdır. Orta konsolda bulunan çark ile çekiş 60:40 ön tekerlek ya da 30:70 arka tekerlek taraflı olarak da ayarlanabilir.
Araç, Toyota Safety Sense 3.0 gelişmiş sürücü destek sistemleri paketi ve XK70 serisi Tundra'da ilk kez tanıtılan Toyota'nın güncellenmiş multimedya ve ses sistemiyle donatılmıştır.
GR Corolla, GR Yaris ile birlikte Toyota'nın Motomachi fabrikasının içindeki "GR Fabrikası"nda üretilmektedir. Çoğu otomobil fabrikasının aksine, "GR Fabrikası" bir konveyör bant montaj hattı kullanmaz. Bunun yerine, araçlar daha fazla manuel montaj süreçlerine sahip istasyonlarda üretilir. "GR Fabrikası", şirket genelinde işe alınan deneyimli teknisyenleri bünyesinde çalıştırır.
Arkadan görünüm
İç mekan
Genel bakış > Makyajlı versiyon

Makyaj yapılan GR Corolla, 1 Ağustos 2024'te 2025 model yılı için Kuzey Amerika'da tanıtıldı. GR, 8 ileri Doğrudan Otomatik Şanzıman (DAT) seçeneği, manuel mod için vites değiştirme kulakçıkları dahil olmak üzere kullanılabilir hale geldi. Model sınıfları Core, Premium ve Premium Plus'tır. Ayrıca daha iyi soğutma ve aerodinamik için ön tampon yeniden tasarlandı. Alt radyatör Premium Plus'ta standart veya Premium'da isteğe bağlıdır. 8 ileri DAT şanzımanlı GR Corolla ayrıca şanzıman sıvı soğutucusuyla birlikte gelir.
Özel versiyonlar > Circuit Edition

Circuit Edition, ön ve arka aks için Torsen sınırlı kaymalı diferansiyel (Core donanım seviyesi için opsiyonel) gibi performans yükseltmeleri sunan GR Corolla'nın özel bir versiyonudur. Ayrıca dövme karbon fiber tavan, işlevsel havalandırma deliklerine sahip kaput çıkıntısı, mat siyah arka spoyler ve başka yükseltmeler sunar.
Özel versiyonlar > Morizo Edition

Morizo Edition (stil olarak "MORIZO"), GR Corolla'nın sınırlı sayıda üretilen, azaltılmış ağırlık, artırılmış performans değerleri ve geliştirilmiş yol tutuşu ile Japonya ve Kuzey Amerika'da satışa sunulan "pistlere hazır" bir versiyonudur.
Boş ağırlık, arka koltukların sökülmesi, dövme karbon fiber tavan eklenmesi (Circuit Edition'da da mevcuttur), arka kapılardaki hoparlörlerin, arka silecek lastiğinin ve motorunun çıkarılmasıyla Circuit Edition modeline göre yaklaşık 45 kilogram (99 lb) azaltılarak toplamda 1.445 kilogram (3.186 lb)'a düşürüldü. Tepe torku 30 N·m (22 lb·ft) artırılarak 400 N·m (295 lb·ft)'ye çıkarıldı; beygir gücü ise aynı kaldı. Yol tutuşunu iyileştirmek için süspansiyon, monotüp amortisörlerle yeniden ayarlandı. Daha hafif jantlar ile 10 milimetre (0,39 in) daha geniş lastikler kullanıldı ve gövde sertliği, 6 metre (20 ft) yapısal yapıştırıcı ve gövde takviyesiyle 349 ek nokta sağlamlığı artırıldı. Mühendisler, Morizo Edition'da maksimum torkta sürdürülebilir hızlanmayı desteklemek için şanzıman dişli oranlarını, diferansiyel dişli oranını ve motor ayarını özel olarak ayarladılar.
Özel seri, adını Akio Toyoda'nın yarışlara katılırken kullandığı takma isim olan "Morizo"dan aldı.
2022 GR Corolla Morizo Edition (GZEA14, Japonya)
2022 GR Corolla Morizo Edition (GZEA14, Japonya)
Kelağayı

Kelağayılı bir kız
Buta desenli kelağayı
Kelağayı, (Azerice: Kəlağayı)Azerbaycan'da kadınlar için dört köşeli ipek iplikten yapılan baş örtüsüdür. Azerbaycan'ın batı bölgesinde kelağayıya bazen çargat da denir. 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında Azerbaycan'ın geleneksel kelağayıcılık merkezleri, özellikle Rusya'dan ithal edilen düşük maliyetli fabrika mallarının yaygınlaşması sonucunda ve çeşitli siyasi ve sosyo-ekonomik nedenlerden dolayı üretim yerlerini değiştirdi ve kelağayının üretimi sadece iki merkezde (Baskal ve Gence) illerinde yoğunlaştı.
İncelik ve zarafet örneği olan kelağayı, eski zamanlardan günümüze kadar hanımlarımızın en sevdiği aksesuarlardan biridir. Bu zarif başörtüsü, modern dönemde de önemini korumaktadır. Eskiden genç kızların yetişkinliğe adım attığı dönemde ve evlilik teklifi alan her genç kıza kelağayı hediye edilirdi. Kelağayı, Azerbaycan geleneklerine özel bir renk katan önemli bir değerdir. Kızlar, sevdikleri erkeğin evlenme teklifine razı olduklarını ona kelağayılarını vererek belirtirlerdi. Kelağayını erkeğe hediye eden kız, aşkına ömür boyu sadık kalacağına yemin ederdi. Geleneklere göre, yeni kurulan ailede çocuk dünyaya geldiğinde, onu annenin evlenirken başına örttüğü kırmızı kelağayıya sararlardı. Genç kızların, orta yaşlı ve yaşlı kadınların örttüğü kelağayılar birbirinden farklıydı. Genelde düğün sırasında gelinin başına kırmızı kelağayı örtülür, yas zamanı ise herkes siyah kelağayıya bürünürdü. Genç kadınlar ve kızlar kelağayını "örpek" olarak, yaşlı kadınlar ise "çalma" veya "dinge" tarzında bağlarlardı. Bu gelenek bugün de devam etmektedir. Kısacası, kelağayı Azerbaycanlı kadının gardırobunda her zaman özel bir yere sahip olmuştur ve olmaya da devam etmektedir.
Kelağayı, 2014 yılında Haydar Aliyev Fondu'nun çalışmaları sonucunda UNESCO'nun Somut olmayan kültürel miras listesine dahil edilmiştir.
Tarihi > Erken dönem

Azerbaycan'da ipekçilik eski zamanlardan itibaren oluşmuş ve büyük bir gelişme yolundan geçmiştir. Araştırmalar gösteriyor ki, Şeki'de ipekçiliğin tarihi Milattan önceki dönemlere kadar uzanmaktadır. Şeki, uzun yıllar Azerbaycan'da ve ayrıca Kafkasya'da ipekçiliğin merkezi olmuştur. 19. yüzyılda dünyadaki en büyük ipeksarma fabrikası tam da Şeki'de faaliyet gösteriyordu. Şeki ipeği sadece Azerbaycan'da değil, aynı zamanda Doğu ülkelerinde, Avrupa'da ve Rusya'da da tanınıyor ve yüksek değer görüyordu. Hatta II. Nikolay'ın çarlığı döneminde Rus İmparatorluğu'nda tedavüle çıkan beşyüzlük banknotlara ezilmemesi, kırışmaması için tam da Şeki ipeği ekleniyordu. 1862 yılında Londra'da düzenlenen uluslararası sergide Şeki ipeği madalya ile ödüllendirilmişti. Fransa'nın Lyon şehrinde bulunan Saint-Étienne şirketi Şeki ipeğinin sürekli alıcılarından biriydi. Tesadüf değil ki, 19. yüzyılın başlarında Şeki'yi ipekçilikte kazandığı başarılarından dolayı "Kafkasya'nın Lyon'u" olarak adlandırıyorlardı. 10. yüzyılda yazılan Hudûd el-âlem adlı eserdeki coğrafi inceleme sonucunda, kelağayının Barzand'da üretildiğini kayıt edilmiştir.
Tarihi > XVIII. yüzyıl

Orta Çağ'da Azerbaycan'da kelağayı üreten küçük işletmeler mevcuttu. Tarihçi Mais Cafarov'a göre kelağayı başta bireysel olarak imal edilse de sonradan kelağayı üreten özel işletmeler ortaya çıktı.
George Forster'ın 1784 raporuna göre Şirvan'dan Astrahan'a 400 ton kadar ipek gönderildi. Doğa koşulları göz önünde bulundurulduğunda kullanılan ipeğin önemli bir kısmının Baskal'a ait olduğu ve kelağayının üretiminde önemli bir rol oynadığı kanıtlanmaktadır. O dönemde Gence, Şuşa ve Şeki ile birlikte Baskal, Azerbaycan'ın en büyük ipek merkezlerinden biriydi.
18. yüzyıldan beri dünya pazarında yer alan Baskal kelağayıları, Kafkasya'ya gelen gezginlerin seyahatnamelerinde yer aldı. 1862 yılında Azerbaycan'da bulunmuş Rus gezgini Pyotr Paşino "Kafkazskiy vestnik" gazetesinde "Baskal eyaletinde bir sarraf titizliğiyle dokunan kumaşlardan üretilen kelağayılar kendi sanatsal niteliklerine göre dönemin tekstil endüstrisi örneklerinin yanında hiç de geride kalmıyordu." demiştir.
Tarihi > XIX yüzyıl

1862'de Azerbaycan Londra'daki dünya sergisine ilk defa katıldı ve burada Baskallı dokumacı Nasir Abdulaziz oğlu tarafından yapılan kelağayı gümüş madalya ve özel bir diploma ile ödüllendirildi.
19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında Azerbaycan'ın geleneksel kelağayıcılık merkezleri, özellikle Rusya'dan ithal edilen düşük maliyetli fabrika mallarının yaygınlaşması sonucunda ve çeşitli siyasi ve sosyo-ekonomik nedenlerden dolayı üretim yerlerini değiştirdi ve kelağayının üretimi sadece iki merkezde (Baskal ve Gence) yoğunlaştı. Ordubad'da iskelet esas olarak 19. ve 20. yüzyılların ortalarında kullanıldı.
Tarihi > XX yüzyıl

Birinci Dünya Savaşı öncesinde Baskal'da 1500 tezgâha sahip 900 küçük şerbethane vardı ve burada yılda 1 milyon 800 bin adet kelagayı üretiliyordu. Bu kadar kelağayı'yı boyamaya Baskal boya evlerinin gücü yetmediğinden, bunların bir kısmı Şamahı, Gence ve Bakü'ye gönderiliyordu.
1902 yılında Tiflis'te düzenlenen Kafkas zanaat sanayisi işçilerinin 1. kongresine ait bir belgede şu ilginç fikirler yer alıyor:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Ustaların hepsi (kelağayı ustaları kastediliyor) okur yazar olmasalar bile, zanaatlarında Avrupalı meslektaşlarını geride bırakıyorlar. Hazırladıkları ürünler sanatsallığı ve güzelliği ile insanı hayran bırakıyor. Avrupa'da kullanılan makineler ve diğer tezgahlar burada yok. Hazırladıkları ürünler yoğun çalışmanın ve yetenekli ellerin ürünüdür. | ” |
Tarihi > XXI yüzyıl

2003 yılından itibaren İsmayıllı ilçesinin Baskal kasabasında "İnkişaf" Bilimsel Kuruluşunun girişimiyle "Kelağayı" İpek Merkezi faaliyet göstermektedir. Ayrıca Baskal'da benzersiz etkileşimli bir "Kelağayı" müzesi oluşturulmuştur. Müze ziyaretçileri, kelağayı'nın tarihi ve gelenekleri ile tanış olabilir, ayrıca zanaatın yaratılış sürecini canlı görebilir ve hatta ürünün hazırlanmasında da yer alabilirler.
Modelist Fekhriye Khalafova defalarca kendi kıyafet koleksiyonunda kelağayı kullanmıştır. Modelistin görüşüne göre, kitle kullanımı için kelagayı mutlaka modernize edilmeli ve üretime yeni kelağayı örnekleri dahil edilmelidir.
Psikolog Rana İbrahimbeyova, 2011 yılında TEDx Bakü'deki konuşmasında, kelağayı'nın insan hayatını tasvir ettiğini iddia etmiştir:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Kelağayı desenlerinin belirli bir sistemi vardır ve onu hazırlayan herkes o sisteme uymalıdır. Kelağayı'nın üzerindeki desenler kâinatın ve dünyanın yapısını tasvir eder. Eşarbın kenarındaki sınır dağ anlamındadır, bu dağ insanları korur. Ortadaki sınır ise diğer dünyayı tasvir eder ve desenlerden görüldüğü gibi, o dünya şu ankinden daha renkli ve karmaşıktır | ” |
Azerbaycan'da ipekçiliğin gelişiminin kelağayı üretimi ile doğrudan bağlantılı olduğunu belirten Rana İbrahimova, adı geçen başörtüsünün her zaman en önemli giysilerden biri olduğunu ve özellikle düğünlerde kırmızı kelağayı kullanıldığını vurgulamaktadır.
2010'lu yıllarda da Azerbaycan'da kelağayı dokuma işini sürdüren aileler çoktur. Şeki şehrinde Şevketziya Şamilov'un torunları olan Şamilov ailesi bu zanaatın usta ustaları sayılır. UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras Hükûmetlerarası Komitesi'nin 2014 yılı Kasım ayında yapılan toplantısında Azerbaycan kelağayı sanatı "Kelağayı sembolizmi ve geleneksel sanatı" adıyla UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi'ne dahil edilmiştir.
Aynı yıl, Azerbaycan'ın Ürdün Büyükelçisi Sabir Agabeyov, Ürdün'de düzenlenen geleneksel "Diplomatik Pazar"da, oraya gelen Ürdün Kraliyet ailesi üyeleri, hükümet üyeleri ve bu ülkede akredite edilmiş diplomat meslektaşlarına Azerbaycan kelağayılarını hediye etmiştir.
2016 yılında Avrupa Azerbaycan Derneği (TEAS), Paris'te "Beaugrenelle" alışveriş merkezinde Azerbaycanlı tasarımcı Menzer Hacıyeva'nın "Kelağayı" butiğini düzenlemiştir.
Kelağayı Gelenekleri ve Kullanımı

Yakın Doğu ve Kafkas halkları arasında yaygın olarak kullanılan kelağayılar, boyut ve renk açısından çeşitlilik gösterir. Genellikle yaşlı kadınlar koyu renkli ve geniş, genç kadınlar ise beyaz ve canlı renklerde, küçük boyutlu kelağayılar kullanırlar. Nevruz ve diğer halk şenliklerinde düzenlenen at yarışlarında, kazanan atın alnına bir yumurta vurup kırılır ve boynuna kırmızı renkli kelağayı veya kumaş bağlanır.. Kelağayı ayrıca beyaz tepsilerde de kullanılır. Üzeri kırmızı kelağayı veya püsküllü tirmeşalla örtülen bu tepsiye semeni (buğday filizi) konur ve renkli mumlar yakılır.
Yaşlı kadınlar kelağayıyı sarık veya dinge bağlar, genç kadınlar ve kızlar ise örtü olarak kullanırlar. Kadınlar yas merasiminde siyah, düğün merasiminde ise desenli kelağayılar kullanırlar. Gelin getirilirken başına beyaz örtü örtmek, arabasının önüne veya bindiği atın boynuna turuncu ve kırmızımsı kelağayılar bağlamak Azerbaycan'ın milli geleneklerinden sayılır. Niyet gerçekleştiğinde camilere ve türbelere kelağayı götürmek, yoksullara dağıtmak gibi adetler de mevcuttur.
Azerbaycan'da kelağayı bir zamanlar yeni kurulan ailenin temeli olarak kabul edilirdi. Kelağayı'yı oğlana hediye eden kız, aşkına ömür boyu sadık kalacağına yemin ederdi. Ayrıca, nişan merasiminde oğlan tarafının kadınlarından biri, kırmızı kelağayıya sarılı nişan yüzüğünü kız evine sunardı. Düğüne gelen kadınların tepsisinde de en değerli hediye olarak kabul edilirdi.