2004 İstanbul zirvesi
Görüşler

Uluslararası medya, başarılı bir zirve beklentilerinin bilinçli olarak düşük tutulduğunu bildirdi çünkü NATO liderleri, Irak Savaşı üzerinde tartışma çıkarmaktan kaçınmak istediler. Bu nedenle, Afganistan'ı istikrara kavuşturma konusunda zaten belirlemiş oldukları mütevazı hedeflere ulaşmayı kabul ettiler ve Bush yönetiminin Arap dünyasında modernizasyon ve demokrasiyi teşvik etme girişiminin sönük bir versiyonunu desteklediler. Gazete ayrıca zirvenin "Godot'yu Beklerken" gibi bir niteliği olduğunu belirtti - Avrupa liderlerinin zaman kazanarak, ne kriz yaratmadan ne de çitleri onarmadan, Kasım ayındaki Amerikan seçimlerinin onları Bush'la uğraşma veya Irak'ı ve NATO'yu daha da karışıklığa sürükleme seçeneğinden nasıl kurtaracağı umuduyla. Diğer analizler ise daha eleştirel bir yaklaşım sergiledi: "Özel bir durumun kabul edilmediği veya özellikle ilgili kararların alınmadığı NATO zirveleri olmuştur. Bir örnek, 2004 yılındaki İstanbul NATO zirvesidir, burada alınan önlemler başbakan ve devlet başkanlarının bir araya gelmesini gerektirmemiş ve medya varlığı kabul edilen kararlara haklılık sağlamamıştır." Bununla birlikte, ABD ve diğer hükûmet yetkilileri, zirvenin NATO'nun geleneksel Kuzey Atlantik odak noktasının ötesinde olağanüstü bir etki sağlama ve küresel olarak yeni zorluklarla başa çıkmak için güç planlamasına agresif bir vurgu yapma açısından önemli olduğunu vurguladılar.
Zirvenin içeriği ne olursa olsun, toplantı sembolik bir öneme sahipti. İlk olarak, Kuzey Amerika ve Batı Avrupa devletlerinin liderleri ile Doğu Avrupa devletleri arasında gerçekleşen ilk NATO zirvesiydi ve Soğuk Savaş gerilimlerinin yıllar sonra aynı ittifak içinde bir araya gelen devletleri bir araya getirdi. Yeni üyelerin zirve sırasında aldığı medya ilgisi, NATO'nun 26 üyesi arasında amaç, algılanan tehditler ve gelecekteki sınırlar konusunda hala bir fikir birliği olup olmadığı konusunda kamu tartışmalarını başlattı. Bu durumun böyle olmadığı, 2006 Riga Zirvesi'ne doğru açıkça ortaya çıktı. İkinci olarak, zirvenin İstanbul'da düzenlenmesi, NATO tarihindeki en doğu zirvesi yapmıştır. Türkiye'nin stratejik önemli bir merkez olarak rolünün artan bir şekilde ortaya çıkmasıyla, Güney Kafkasya ve Ortadoğu'daki gerginlik ve çatışma bölgelerine yakın konumu nedeniyle Türkiye'nin rolü belirginleşti. Zirvenin konumu, NATO'nun güvenlik endişelerinin Avrupa'nın güneydoğu kısmına kaydığını gösterdi. Doğuya doğru kayarak, ittifakın ağırlık merkezi, Soğuk Savaş dönemindeki askeri NATO'nun odaklandığı alanlardan çok farklı bölgelere doğru hareket etti.
NATO'nun 2004 İstanbul zirvesi, nükleer silahlar politikası ve nükleer yayılma konusunda oldukça sessiz kalmıştır. Bu durum, zirve öncesi diplomasi ve Soğuk Savaş sonrası NATO zirvelerine ve İstanbul'da devam eden gösterilere karşı çelişki oluşturmuştur. Haziran 2004'te zirveden kısa bir süre önce, NATO nükleer politika konusunda iki bilgi notu yayımlamıştır. Bu notlarda NATO içindeki gelişmeler, 2005 Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması İnceleme Konferansı'na hazırlık sürecinde olumlu bir şekilde sunulmuştur. Uygulamada, Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana gerçek anlamda herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. 1994'teki ABD Nükleer Silah Politikası İncelemesi'nden bu yana, Avrupa'da konuşlu olan ABD nükleer silahlarının sayısı değişmemiştir ve 1960'lara uzanan Soğuk Savaş dönemine ait nükleer paylaşım düzenlemeleri yürürlükte kalmıştır. Ayrıca, 1999 Stratejik Kavram belgesinden bu yana ittifakın nükleer politikasında herhangi bir değişiklik yapılmamıştır.
Göstericiler İstanbul'daki zirveyi protesto ediyor.
Danimarka dışişleri bakanı Per Stig Møller (solda) ve Danimarka başbakanı Anders Fogh Rasmussen (sağda) zirvede.
Başkan Bush, "Bırakın özgürlük hüküm sürsün!" Rice'ın, iktidarın Irak hükümetine devredilmesine ilişkin notu üzerine.
İstanbul'daki 2 günlük NATO zirvesinin başlaması şerefine, savaş uçakları zirve alanı üzerinde düzen içinde uçuyor.