Kriyoterapi
Tarihçe ve gelişim

Kriyoterapinin tarihçesi, insanlık tarihindeki en eski tedavi yöntemlerinden biri olan soğuk uygulamalarına dayanır. Antik Yunan'da Hipokrat, soğuğun iltihaplanmayı ve ağrıyı hafiflettiğini ilk fark edenlerden biri olarak, bu yöntemi tıbbi amaçlarla kullanmıştır. Hipokrat'ın soğuk tedaviyi önermesi, Antik Roma ve Mısır gibi diğer medeniyetlerde de yankı bulmuş ve soğuk su veya buz, tedavi edici bir yöntem olarak benimsenmiştir. Bu dönemde kullanılan soğuk uygulamalar, modern kriyoterapiden farklı olsa da, temelde aynı prensibe dayanıyordu: Vücuda soğuk uygulayarak ağrı ve iltihabı azaltma.
Modern kriyoterapinin temelleri, 19. yüzyılda atılmıştır. 1877 yılında Fransa'dan Henri Cailletet ve İsviçre'den François Picet, gazların soğutulması için bir genişletme sistemi geliştirmeye başladılar. 1892'de Britanyalı James Dewar, sıvılaştırılmış gazların depolanması ve işlenmesi için ilk vakum termosunu tasarladı. 1895-1896 yılları arasında ise Alman Von Linde, havanın ticari sıvılaştırılmasını gerçekleştirdi.
Kriyoterapinin klinik uygulamaları ise 1889 yılında, New Yorklu doktor Campbell White tarafından sıvı hava (-190 °C) kullanılarak yapılmıştır. White, sıvı havayı, lupus eritematozus, zona, şankroid, siğiller ve epitelomlar gibi çeşitli cilt rahatsızlıklarının tedavisinde kullanmıştır. 1907'de yine New York'tan Whitehouse, kriyoterapi ile tedavi ettiği on beş cilt kanserine dair iyi sonuçlar bildirmiştir. Bu süreçte bir sprey şişesi kullanmış ancak bu tekniğin zorluğu nedeniyle pamuklu bir çubuk kullanmaya geçmiştir.
Modern kriyoterapinin gerçek doğuşu ise 1978 yılında Japon doktor Toshima Yamaguchi'nin çalışmalarıyla olmuştur. Yamaguchi, romatoid artrit hastaları üzerinde yaptığı araştırmalar sırasında, eklem ağrılarını azaltmak için hastaların eklemlerine düşük sıcaklıklarda soğuk uygulamanın etkili olduğunu keşfetmiştir. Bu tedavi sırasında soğuk hava, hastaların eklemlerine doğrudan uygulanmış ve ağrıların büyük ölçüde azaldığı gözlemlenmiştir. Yamaguchi'nin tedavi yöntemi, yalnızca eklem hastalıklarında değil, spor yaralanmaları ve kronik ağrıların tedavisinde de etkili olduğu ortaya çıkınca dünya genelinde ilgi görmeye başlamıştır.
Yamaguchi'nin buluşu, soğuk uygulamaların sadece lokal değil, tüm vücuda uygulanabileceği fikrini de beraberinde getirmiştir. Böylece, tüm vücut kriyoterapisi (Whole Body Cryotherapy, WBC) adı verilen yöntem geliştirilmiştir. İlk kriyo odası Japonya'da kurulmuş ve hastalar, tüm vücutlarını çok kısa sürelerle aşırı düşük sıcaklıklara maruz bırakarak tedavi edilmiştir. Kriyoterapi teknolojisi hızla gelişmiş ve 1980'lerin başında Avrupa'ya yayılmaya başlamıştır. Özellikle sporcuların ve fiziksel aktivite sonrası hızlı toparlanma arayışında olan bireylerin bu tedaviye yönelmesi, kriyoterapinin popülaritesini artırmıştır.
Ayrıca, Dr. Ray Allington gibi diğer uzmanlar da bu alanda önemli katkılarda bulunmuşlardır. Allington, kriyoterapinin sporcular üzerindeki etkilerini inceleyerek, uygulamanın modern tıptaki yerini sağlamlaştırmıştır.
1990'lı yıllarda, kriyoterapi sadece medikal değil, estetik ve kozmetik alanlarda da kullanılmaya başlamıştır. Cildin sıkılaştırılması, selülit tedavisi ve yaşlanma belirtilerinin hafifletilmesi gibi amaçlarla kriyoterapi cihazları geliştirilmiştir. Kriyoterapinin soğuk uygulamalarının cilt üzerindeki olumlu etkileri, estetik dünyasında büyük ilgi görmüştür. Zamanla bu teknoloji daha da gelişmiş ve kriyojenik gazlar kullanılarak daha düşük sıcaklıklarda, daha kısa sürelerde etkili tedaviler yapılmaya başlamıştır.
Günümüzde, kriyoterapi, dünya genelinde yaygınlaşmış ve modern sağlık merkezlerinde sunulan bir hizmet haline gelmiştir. Amerika Birleşik Devletleri'nde ve Avrupa'da birçok büyük spor kulübü, sağlık merkezi ve spa, sporcuların hızlı iyileşmesi ve performans artırıcı amaçlarla kriyoterapi hizmetleri sunmaktadır. Özellikle ABD'deki CryoUSA, Restore Hyper Wellness ve Avrupa'da Cryosense gibi merkezler, kriyoterapinin yaygınlaştığı başlıca yerler arasında yer alır. Bu merkezler, hem sağlık hem de güzellik alanında kriyoterapinin farklı formlarını sunarak geniş bir kitleye hitap etmektedir.