Comala
Kasaba

Tarihsel olarak, Comala küçük bir tarım köyü/kasabasıdır. 20. yüzyılın başında, kasabanın ana meydanın etrafında sadece üç caddesi mevcuttur. Aynı zamanda Juan Rulfo "Pedro Páramo" romanında kasabadan bahsettiği düşünülür fakat Rulfo'nun romanda doğrudan kasabadan mı bahsettiği bilinmemektedir. Kasaba hala papaya, muz, mama, badem ve palmiye bahçeleri ile çevrilidir. Dekorasyon amacıyla portakal ve palmiye ağaçları bulunmaktadır. Kasabadan Colima Yanardağı görülebilmektedir. Özellikle şehir merkezindeki eski binaların birçoğu kerpiçten yapılmış duvarlara sahiptir ve evlerin çoğunun demir çitlerle korunan çiçeklerle dolu küçük avluları vardır. Kasabanın tarihi merkezi, 1988 yılında cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile Tarihi Anıt Bölgesi ilan edilmiş ve nehir taşlı sokaklarıyla ayırt edilmektedir. 1961'de kasaba, kendisini çevreleyen topluluklardan ayırt etmenin bir yolu olarak kendisini beyaza boyamaya karar vermiştir. Bugün beyaz duvarlı ve kırmızı kiremit çatılı yapılarla doludur.
Kasaba, Benito Juárez'e adanmış ve tarihi boyunca birkaç kez yenilenmiş bir ana meydan üzerinde toplanmıştır. Meydanın merkezinde, 20. yüzyılın başlarında yapılmış olan metal bir çatı yapısı ile tepesinde taş temelli beyaz bir köşk vardır. Köşkü çevreleyen palmiye ağaçları ve gül çalıları, her köşede dört çeşme ve Alejandro Rangel Hidalgo tarafından yapılmış Gotik tarzı demir banklar ile bahçe alanları mevcuttur. Meydanın hemen dışında yerel ürünler satan ve yerel yemekler yapan restoranların karşılıklı bulunduğu pasajlar vardır. Yerel yemek olarak guajillo biberleri ile yapılan kalın bir sosta domuz eti olan tatemado adlı bir yemeğin yanı sıra pozole ve beyaz menudo sayılabilir.
Burada satılan önemli bir içecek panche adındaki farklı aromalardan oluşturulan bir içecektir. Gizlice üretenlerin daha fazla olduğu düşünülse de şu anda en az yirmi aile tarafından Comala'da nesiller boyu üretilen bir içecektir. İçeceğe bir isim sertifikası verilerek “ponche de Comala” adı verilen ürünlerin tekilaya benzer bölgeden olması sağlandı. Ramon Salazar Salazar, panço yapımında öncülerden biriydi ve oğlu Ramiro Salazar Trujillo hala panço zanaatıyla ilgilenmeye devam etmektedir. Ponche, en geleneksel nar, hindistancevizi ve fıstık ve badem gibi kuruyemişler olmak üzere en az on dört farklı aroma kullanılan bir içecektir. Diğer yaygın tatlar arasında kahve, fıstık, demirhindi, böğürtlen, erik ve rompope bulunur. İçecek nispeten düşük bir alkol içeriğine sahiptir ve aperatif olarak soğuk veya oda sıcaklığında içilebilir. Başka bir içeceğe ise şeker kamışından yapılan buzla servis edilen bir tür atol olan bate denilmektedir.
Ayrıca ana meydana bakan taraflarda belediye sarayı ve bölge kilisesi bulunmaktadır. Belediye sarayı, üzerinde bir saat ve belediye arması bulunan 20. yüzyılın başlarından kalma bir binadır. 2000 yılında belediye sarayının kulesindeki saatin bazı tartışmalardan sonra değiştirmesine karar verilmiştir. Bina, şehrin tarihi merkezinin bir parçası olarak tarihi bir alandadır. Bu sebeple belediye yetkilileri ile INAH arasında saatin değiştirilmesi konusunda anlaşmazlık çıkmıştır. Sonunda saat belediye tarafından korunan eski saatle değiştirilmiştir. Bölge kilisesinin adı San Miguel del Espiritu Santo'dur. Mevcut bina 20. yüzyılın başlarında inşa edilmiştir. Atriyuma açılan kemer ise 1832'den kalma daha eski bir yapıdır. Kilisenin bir ayırt edici özelliği de kulelerinden birinin bitmemiş olmasıdır ki bu da açıkça görülmektedir. İki kule arasında Başmelek Mikail'in beyaz bir heykeli bulunmaktadır.
Comala, 2002 yılında Pueblo Mágico seçilmiş ve 2006'da kasaba imajını turizme kazandırmak için yapılan projelere yaklaşık on milyon peso yatırım yapılmıştır. Comala Kasabası, turizmin nasıl artırılacağına dair fikir alışverişinde bulunmak için düzenlenmekte olan Meksika'nın kırk Pueblos Mágicos'unun 2011 kongresine de ayrıca ev sahipliği yapmıştır.
TURİSTİK AKTİVİTELER
Colima Üniversitesi'nin "Alejandro Rangel Hidalgo", "Eko parkı" ve soyu tükenmiş şeker değirmeninin "chacuaco"su ile ünlü aynı "Ex hacienda de Nogueras" başlıca turistik mekanlarıdır.
Nogueras eko-parkı ise şifalı bitkileri, meyve ağaçlarını ve kompostu görebilecek olduğunuz alternatif enerji kullanımının gösterildiği bir alan, geri dönüşüm atölyeleri ve çevre eğitimlerinin bulunduğu bölgedeki flora ve fauna araştırmalarının korunmasını sağlamayı planlamaktadır .
Alejandro Rangel Üniversitesi Müzesi'nde, Colima Üniversitesi, sanatçı Alejandro Rangel Hidalgo tarafından seçilmiş olan İspanyol öncesi seramik koleksiyonunu sergilenmektedir. Ayrıca set tasarımcısı ressam, tasarımcı ve grafik illüstratör olarak mükemmel bir kişisel çalışma örnekleri de görebilmektedir.
Nogueras Kültür Merkezi, Ex Hacienda de Nogueras'ın binasında yer almaktadır. Günümüzde restoran endüstrisi de gelişmeye devam etmektedir.