Jevons paradoksu

Jevons paradoksu, teknolojik ilerlemenin bir kaynağın kullanım verimliliğini artırarak (her bir kullanım için gerekli miktarı azaltarak) maliyetin düşmesine neden olması ancak bu düşüşün talepte o kadar büyük bir artışa yol açması sonucunda kaynak kullanımının arttığı, dolayısıyla azalacağı yerde arttığı bir durumu ifade eder. Hükûmetler genellikle verimlilik kazanımlarının kaynak tüketimini azaltacağını varsayarlar, ancak paradoksun ortaya çıkma olasılığını göz ardı ederler.
Örneğin, 19. yüzyılda Manchester, İngiltere'deki kömürle çalışan fabrikalar, kömürün Endüstri Devrimi'ni beslemesi için gerekli teknoloji sayesinde kömür tüketiminde büyük bir artışa neden oldu. 1865'te İngiliz ekonomist William Stanley Jevons, kömür kullanım verimliliğini artıran teknolojik iyileştirmelerin, bir dizi endüstride kömür tüketimini artırdığını gözlemledi. Jevons, teknolojik ilerlemenin yakıt tüketimini azaltmak için güvenilemeyeceğini savundu.
Modern ekonomistler, enerji verimliliğindeki iyileştirmelerden kaynaklanan tüketim geri tepme etkilerini incelemiştir. Verimliliğin artması, verilen bir kullanım için gerekli miktarı azaltmanın yanı sıra, bir kaynağın nispi kullanım maliyetini düşürerek talep edilen miktarı artırabilir. Bu, verimlilik iyileştirmelerinden kaynaklanan kullanım azalmasını bazı ölçülerde dengeleyebilir. Ek olarak, artan verimlilik gerçek gelirleri artırır ve ekonomik büyümeyi hızlandırır, bu da kaynaklar için talebi daha da artırır. Jevons paradoksu, artan talebin baskın çıktığı ve iyileştirilmiş verimliliğin kaynak kullanımında daha hızlı bir artışa yol açtığı durumlarda ortaya çıkar.
Enerji verimliliği ve geri tepme etkisi üzerine önemli bir tartışma bulunmaktadır. Bazıları etkiyi küçümserken diğerleri enerji verimliliğini artırarak sürdürülebilirliğe ulaşmanın kendi başına yetersiz olabileceğinden endişe duyarlar. Bazı çevre ekonomistleri, Jevons paradoksunu önlemek için verimlilik kazanımlarının koruma politikalarıyla birleştirilmesi gerektiğini öne sürerler. Koruma politikaları, kullanım maliyetini artırarak (örneğin, kapsam ve ticaret veya yeşil vergiler yoluyla) geri tepme etkisini kontrol etmek için kullanılabilir.
| g t Enerji |
| --- | --- |
Tarih • Dizin
Temel kavramlar:  Enerji Birimler  Enerjinin korunumu  Enerji bilimi  Enerji dönüşümü  Enerji koşulu  Enerji geçişi  Enerji seviyesi  Enerji sistemi  Kütle Negatif kütle  Kütle-enerji eşdeğerliği  Güç  Termodinamik Kuantum termodinamiği  Termodinamik kanunları  Termodinamik sistem  Termodinamik durum  Termodinamik potansiyel  Termodinamik serbest enerji  Tersinmezlik  Termal rezervuar  Isı aktarımı  Isı sığası  Hacim (termodinamik)  Termodinamik denge  Isıl denge  Mutlak sıcaklık  Yalıtılmış sistem  Entropi  Serbest entropi  Entropi kuvveti  Negentropi  İş  Ekserji  Entalpi 
Çeşitler:  Kinetik  İç  Termal  Potansiyel  Yerçekimsel  Esneklik  Elektriksel potansiyel enerji  Mekanik  Atomlararası potansiyel  Elektrik  Manyetik  İyonlaşma  Işınım  Bağlanma  Nükleer bağlanma enerjisi  Yerçekimsel bağlanma enerjisi  Kuantum renk dinamiği bağlanma enerjisi  Karanlık  Öz  Hayalet  Negatif  Kimyasal  Durgun  Ses enerjisi  Yüzey enerjisi  Boşluk enerjisi  Sıfır noktası enerjisi 
Enerji taşıyıcılar:  Radyasyon  Entalpi  Mekanik dalga  Ses dalgaları  Yakıt Fosil yakıt  Isı Gizli ısı  İş  Elektrik  Pil  Kondansatör 
Birincil enerji:  Fosil yakıt Kömür  Petrol  Doğal gaz  Nükleer yakıt Doğal uranyum  Işınım enerjisi  Güneş  Rüzgâr  Hidrolik güç  Okyanus enerjisi  Jeotermal  Biyoenerji  Yerçekimi enerjisi 
Enerji sistemi bileşenleri:  Enerji mühendisliği  Petrol rafinerisi  Elektrik gücü  Fosil yakıtlı elektrik santrali Kojenerasyon  Entegre gazlaştırma kombine çevrim  Nükleer enerji Nükleer enerji santrali  Radyoizotop termoelektrik jeneratör  Güneş gücü Fotovoltaik sistem  Yek-odaklı güneş enerjisi santralleri  Termal güneş enerjisi Güneş enerji kulesi  Güneş fırını  Rüzgâr gücü Rüzgâr çiftliği  Uçan rüzgâr enerjisi  Hidrolik güç Hidroelektrik  Dalga tarlası  Gelgit enerjisi  Jeotermal elektrik  Biyokütle 
Kullanım ve tedarik:  Enerji tüketimi  Enerji depolama  Dünya enerji tüketimi  Enerji güvencesi  Enerji tasarrufu  Enerji verimliliği Ulaşım  Tarım  Yenilenebilir enerji  Sürdürülebilir enerji  Enerji politikası Enerji gelişimi  Dünya enerji tedariği  Güney Amerika  Kuzey Amerika  Avrupa  Asya  Afrika  Avustralya 
Diğer:  Jevons paradoksu  Karbon ayak izi 
Kategori •  Medya
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  LCCN: sh2009007092