stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Crocus City Hall saldırısı
Tepkiler > Yerel tepkiler

Putin, saldırıda yaralananlara acil şifalar diledi ve kurbanların tedavisinde görev alan doktorları övdü. Rus Ortodoks Kilisesi Patriği Kirill'in sözcüsü de "ölenlerin ruhlarının huzura kavuşması için dua ettiğini" söyledi. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zakharova, uluslararası topluma "korkunç bir suç" olarak nitelendirdiği saldırıyı kınama çağrısında bulundu.
Çeçen lider Ramazan Kadirov ve saldırıdan beş hafta önce hayatını kaybeden muhalif isim Aleksey Navalni'nin dul eşi Yuliya Navalnaya, saldırıyı kınayan bir açıklama yayınladı. Navalni'nin ortağı Ivan Zhdanov ise Rus güvenlik birimlerini "feci beceriksizlikleri" ve FSB'yi de "siyasi muhaliflerini öldürmek, vatandaşları gözetlemek ve savaş karşıtlarını yargılamak gibi doğrudan sorumlulukları dışında her şeyle meşgul olmakla" eleştirdi. Bir diğer ortak Leonid Volkov ise FSB'nin "gerçekten yapması gereken tek işi, yani gerçek, kabus gibi bir terör saldırısını önlemeyi yapamadığını" söyledi. Sürgündeki oligark ve Putin eleştirmeni Mihail Hodorkovski, saldırının Kremlin'in güvenlik aygıtının "iktidarsızlığını" gösterdiğini söyledi.
Tepkiler > Uluslararası tepkiler

Moskova'daki ABD Büyükelçiliği, "Rus halkına en içten taziyelerini" sunarken, ABD personelinin Rusya içinde seyahat etmesine getirilen sınırlamalar nedeniyle ABD vatandaşlarına yardım etme kabiliyetlerinin "ciddi şekilde sınırlı" olması nedeniyle vatandaşlarına bölgeden uzak durmalarını tavsiye etti. Moskova'daki İngiliz Büyükelçiliği de saldırıyı kınadı ve "bugünkü olaylarda yaralanan ve ölenlerin yakınlarına ve sevdiklerine en içten başsağlığı dileklerini" iletti.
İD-HV'nin üslendiği ve 2015'ten bu yana kendileriyle savaş halinde olan Taliban liderliğindeki Afganistan hükûmeti, saldırıyı "tüm insani standartların bariz bir ihlali" olarak nitelendirdi ve kendileri ile komşu devletler arasında işbirliği çağrısında bulundu. Çok sayıda ülke hükûmeti saldırıyı kınayarak Rus halkına ve kurbanların ailelerine başsağlığı diledi. Aralarında Ermenistan, Azerbaycan ve Kazakistan'ın da bulunduğu pek çok ülkede Rus elçiliklerinin önüne saldırıda hayatını kaybedenlerin anısına çiçekler bırakıldı. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, Avrupa Birliği, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü ve Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Musa Faki Muhammed de saldırıyı kınayarak taziyelerini ifade ettiler.
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, bazı Rus yetkililerin Ukrayna'nın saldırıya karışmış olabileceği yönündeki varsayımlarını reddederek, bu tür suçlamaları "Kremlin'in Rus toplumunda Ukrayna karşıtı histeriyi daha da körüklemek, Rus vatandaşlarının ülkemize yönelik suç saldırısına katılmak üzere daha fazla seferber olması için koşullar yaratmak ve Ukrayna'yı uluslararası toplumun gözünde itibarsızlaştırmak için planladığı bir provokasyon" olarak gördüğünü belirtti. Ukrayna Savunma İstihbaratı (HUR), silahlı saldırının Putin'in emriyle "Rus özel servisleri tarafından planlanmış ve kasıtlı bir provokasyon" olduğunu iddia etti. Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, 23 Mart akşamı yaptığı konuşmada Putin'in "Rusya'daki vatandaşlarıyla ilgilenmek, onlara hitap etmek yerine bir gün boyunca sessiz kaldığını ve bunu Ukrayna'ya nasıl getireceğini düşündüğünü" söyledi.
Crocus City Hall, 2013
Crocus City Hall oditoryumu (2019'da)
Saldırıya müdahale eden acil servisler
Fail olduğu iddia edilen kişilerden ikisi, kaçış sırasında kamuya açık CCTV tarafından yakalandı.
Volgograd'ın merkezindeki Sovyet askerleri anıtının yakınında ölüleri anma töreni
Moskova Metrosu'ndaki bir reklam panosunda 23 Mart 2024 tarihinde tek bir mumun yer aldığı anma videosu
Putin'in saldırı hakkındaki konuşması
Lilian Garcia

| Lilian Garcia |
| --- | --- |
Lilian Garcia (Nisan 2018)
Doğum: Lilián Annette Garcia 19 Ağustos 1966 (58 yaşında) Madrid, İspanya
Boy: 1,70 m (5 ft 7 in)
Kilo: 50 kg (110 lb)
Evlilik: Chris Joseph (2009–2022)
Ebeveyn(ler): Eduardo Garcia (ö. 2016)

Lilian Annette García (d. 19 Ağustos 1966), İspanyol-Porto Riko asıllı Amerikalı şarkıcı ve eski WWE spikeridir. WWE'nin kadrolu personeli olarak güreş karşılaşmalarını anons etmesiyle bilinir.
1997'de Güney Carolina Güzeli yarışmasında finalist seçilmiş eski bir model olan Garcia 2007'de ¡Quiero Vivir! adlı müzik albümü çıkarmıştır.
1 Ağustos 2016'da aktif WWE sunuculuk kariyerini noktalayan Garcia müzik kariyerine devam etmektedir. Kendisi müzik grubu The Fuse ile 2014'ten bu yana sahne almaktadır.
Diskografi

WWE Anthology (2002)
WWE Originals (2004)
¡Quiero Vivir! (2007)
2008 Año de Exitos Pop (2008)
My Time (2012)
IV. Henri

Başlığın diğer anlamları için IV. Henry sayfasına bakınız.
Bearn Prensi ve Fransa Kralı IV. Henri (13 Aralık 1553, Pau, Bearn, Navarra - 14 Mayıs 1610, Paris, Fransa), 1589-1610 yılları arasında Fransa kralı, 1572-1610 yılları arasında Navarra kralı.
Bourbon Hanedanı'ndan gelen ilk kraldır. Nantes Fermanı'nı yayımlayarak (1598) Fransa'da din ayrımcılığına geçici de olsa son vermiştir. 1610'da akıl hastası bir papaz tarafından bıçaklanarak öldürülmüştür.
Evlilik ve meşru çocukları

IV. Henri 18 Ağustos 1572'de ikinci derece kuzeni olan Margaret Valois'lı ile evlilik yaptı. Bu evlilik çocuksuz oldu. 1599'da bu nedenle evlilik resmen sona erdirildi. 17 Aralık 1600'da Kral IV. Henri Marie de' Medici ile evlendi. Bu evlilikten 6 tane çocukları oldu:
| İsim | Doğum | Ölüm | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| XIII. Louis, Fransa Kralı | 27 Eylül 1601 | 14 Mayıs 1643 | Evlilik: Avusturyalı Anne 1615'te |
| Elisabeth Bourbon, İspanya Kraliçesi | 22 Kasım 1602 | 6 Ekim 1644 | Evlilik: IV. Felipe, İspanya kralı, 1615'te |
| Christine Marie, Savoy Düşesi | 10 Şubat 1606 | 27 Aralık 1663 | Evlilik: I. Victor Amadeus, Savoy dükü, 1619'da |
| Nicolas Henri, Orleans dükü | 16 Nisan 1607 | 17 Kasım 1611 | - |
| Gaston, Orleans dükü | 25 Nisan 1608 | 2 Şubat 1660 | 1. evlilik: Marie de Bourbon, Montpensier düşesi, 1626'da   2. evlilik: Lorraineli Marguerite 1632'de |
| Henrietta Maria, İngiltere, İskoçya ve İrlanda kraliçesi | 25 Kasım 1609 | 10 Eylül 1669 | Evlilik: I. Charles, İngiltere, İskoçya ve İrlanda kralı, 1625'te |
Armaları

Kral IV. Henri'nin armaları hayatı boyunca yeni yüksek asalet rütbesi ve hükümdarlık yüklenince kullandığı armalar:
1562'den itibaren,
Bearn prensi ve Vendome dükü
1572'den itibaren,
Navarra kralı
1589-1789,
 Fransa ve Navarra Kralı
Sonraki Fransa kralları tarafından da kullanılmıştır
1589-1789,
IV. Henri ve Bourbon Henedanı Fransa kralları için Büyük Kraliyet Arması
Resimler galerisi

IV. Henri ailəsi ile birliktə
1589'de basılmış bir yarım ekü sikkesi üzərində IV. Henri resmi.
IV. Henri at üzerinde.
IV. Henri otoportresi 1575
IV. Henri portresi Ressam: Frans Pourbus der Jüngere .
Paris'te Sen Nehri üzerinde Pont-Neuf köprüsünde IV. Henri bronz heykeli. İlk kurulma: Yeniden konulmasi: 1818
IV. Henri Pont-Neuf'deki heykelinin diğer bir görünümü
IV. Henri'nin doğum yeri olan Pau'da heykeli.
IV. Henri otoportresi
IV. Henri'nin bir tablosu. Tabloda Henri antik Roma mitolojisi tanrısı Mars olarak gösterilmekter.
Dış kaynaklar

Baird, Henry M. (1886). The Huguenots and Henry of Navarre (2 cilt) (İngilizce). New York: Charles Scribner's Sons.   2 cilt (online  24 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Cilt 1 &  17 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Cilt 2)  Google Books.
Buisseret, David (1990). Henry IV, King of France (İngilizce). New York: Routledge. ISBN 0-04-445635-2.
Cameron, Keith, (Ed.) (1989). From Valois to Bourbon: Dynasty, State & Society in Early Modern France (İngilizce). Exeter: University of Exeter. ISBN 0-85989-310-3.
Lhasa de Sela

Başlığın diğer anlamları için Lhasa sayfasına bakınız.
| Lhasa |
| --- | --- |
Stuttgart konseri, 21 Temmuz 2005
Genel bilgiler
Doğum: Lhasa de Sela 27 Eylül 1972(1972-09-27)   New York (eyalet) / ABD
Ölüm: 1 Ocak 2010 (37 yaşında)   Montreal / Kanada
Başladığı yer: Meksikalı - Amerikalı
Meslekler: Besteci, söz yazarı, şarkıcı
Etkin yıllar: 1996-2009
Resmî site: http://lhasadesela.com/

Lhasa de Sela (d. 27 Eylül 1972, Big Indian, Ulster County, New York – ö. 1 Ocak 2010, Montreal) ya da bilinen ön adıyla Lhasa, Amerikalı şarkıcı ve besteci.
Hayatı

Lhasa, Big Indian, Ulster County, New York'ta Meksikalı İspanyolca öğretmeni Alex Sela ile Amerikalı Yahudi fotoğrafçı ve aktris Alexandra Karam'ın kızı olarak doğdu.  Annesi Rus-Yahudi ve Lübnan-İskoç kökenli, babası ise Fransız-Polonya ve İngiliz-İspanyol kökenli ailelere mensup. Çocukluğunu, eve dönüştürülmüş bir okul otobüsünde ailesiyle birlikte ABD'yi gezerek geçirdi. Eğitimini, kardeşleriyle birlikte annesinden aldı.
On üç yaşında, San Francisco'da bir kafede şarkı söylemeye başladı. On dokuz yaşında Montreal'e taşındı ve buradaki barlarda beş yıl boyunca şarkı söyledi. İlk albümü La Llorona 1997'de Montreal'de, Kanadalı bağımsız plak şirketi Audiogram tarafından yayımlandı. Lhasa bu albümle 1997'de Quebec Félix Award'u, 1998'de ise Canadian Juno Award'u kazandı.
Avrupa ve Kuzey Amerika'da birkaç yıl süren turne sonrasında Lhasa 1999'da şarkı söylemeyi bıraktı. Fransa'ya yerleşti ve Pocheros adındaki sirk tiyatrosunda çalışan kız kardeşlerine katıldı. Daha sonra Marsilya'ya taşındı ve burada yeniden şarkı yazmaya başladı. İkinci albümü The Living Road'un yapımı için Montreal'e döndü ve albüm 2003'te yayımlandı. Tamamıyla İspanyolca olan ilk albümünün aksine bu albümde İngilizce, Fransızca ve İspanyolca şarkılar vardı. Albümün çıkışının ardından iki yıllık bir turne yaptı. 2005'te BBC World Music Award'u kazandı.
Tamamıyla İngilizce şarkılardan oluşan ve kendi adını taşıyan üçüncü albümü Nisan 2009'da Kanada ve Avrupa'da yayımlandı. Lhasa, albüm çalışmaları sırasında tedavi gördüğü göğüs kanseri sebebiyle, 21 aylık bir mücadelenin sonunda 1 Ocak 2010'da Montreal'de öldü. Lhasa de Sela'nın cenazesi Montreal'de Notre-Dame-des-Neiges Mezarlığı'na gömüldü.
Diskografi

1997 - La Llorona - Audiogram/Atlantic
2003 - The Living Road - Audiogram/Nettwerk
2009 - Lhasa
Kali Uchis

| Kali Uchis |
| --- | --- |
Kali Uchis, 2021
Genel bilgiler
Doğum: Karly-Marina Loaiza 17 Temmuz 1993 (31 yaşında) Pereira, Kolombiya
Tarzlar: R&B soul pop indie pop neo soul elektronik
Meslekler: Şarkıcı söz yazarı prodüktör video klip yönetmeni tasarımcı
Çalgılar: Vokal piyano saksafon
Etkin yıllar: 2012–günümüz
Müzik şirketi: Rinse Virgin Interscope
İlişkili hareketler: Tyler, the Creator Gorillaz Bootsy Collins BadBadNotGood Daniel Caesar Steve Lacy Reykon Kaytranada
Resmî site: kaliuchis.com

Karly-Marina Loaiza (d. 7 Temmuz 1993), bilindiği sahne adı ile Kali Uchis, Kolombiya asıllı Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı. Pereira, Kolombiya'da dünyaya gelen sanatçı, küçük yaşlarda Alexandria, Virginia'ya taşındı. Piyano ve saksafon çalmayı öğrenen Kali Uchis, 2012 yılında Drunken Babble adlı ilk mixtape'ini yayınladı. Bu arada Snoop Dogg ("On Edge"), GoldLink ("Divine") ve Major Lazer ("Wave") gibi isimlerin çalışmalarında yer aldı. Şubat 2015'te Por Vida adlı bir EP yayınladı. Projede Tyler, the Creator, Diplo, Kaytranada ve BadBadNotGood gibi isimlerle çalıştı.
Virgin Records ile anlaşma yapan sanatçı, 2017 ilkbaharında Jorja Smith vokalli ilk single'ı "Tyrant"ı yayınladı. Daniel Caesar'a eşlik ettiği "Get You" adlı şarkı, 2018 yılı başında En İyi R&B Performansı dalında Grammy'ye aday gösterildi. Bu arada Tyler, the Creator ve Bootsy Collins ile birlikte seslendirdiği ikinci single'ı "After the Storm"u piyasaya çıkardı. Kali Uchis, Isolation adını taşıyan ilk stüdyo albümünü 6 Nisan 2018'de yayınladı. Reykon, Dave Sitek, Gorillaz ve Kevin Parker gibi isimlerle ortak çalışmaların yer aldığı albüm beğeniyle karşılandı.
Diskografi

Por Vida (2015)
Isolation (2018)
TO FEEL ALIVE (EP) (2020)
Sin Miedo (del Amor y Otros Demonios) ∞ (2020)
Red Moon In Venus (2023)
Ödülleri ve adaylıkları > Grammy Ödülleri

| Yıl | Aday gösterilen çalışma | Kategori | Sonuç | Ref |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018 | "Get You" (Daniel Caesar ile Kali Uchis) | En İyi R&B Performansı | Adaylık |  |
Ricky Martin

| Ricky Martin |
| --- | --- |
Ricky Martin, 2018
Genel bilgiler
Doğum: Enrique Martín Morales 24 Aralık 1971 (53 yaşında)  San Juan, Porto Riko
Tarzlar: Pop, dans pop, Latin pop, reggae, çağdaş R&B
Meslekler: Şarkıcı-şarkı yazarı, oyuncu, yazar
Etkin yıllar: 1984-günümüz
Müzik şirketi: Columbia, Sony Music Latin, Sony Music Mexico
İlişkili hareketler: Menudo, Christina Aguilera, Robi Draco Rosa, Ednita Nazario
Resmî site: rickymartinmusic.com
Çocukları: Matteo, Valentino (ikiz, d. 2008)

Ricky Martin (d. Enrique Martín Morales, 24 Aralık 1971, San Juan), Porto Rikolu şarkıcı-şarkı yazarıdır. 1991 yılından beri solo kariyerine devam eden Martin, Grammy ve Latin Grammy ödülleri başta olmak üzere birçok ödüle layık görülmüştür.
Müzik kariyeri

Dünya çapında 55 milyon albüm satışı ABD ve Latin müzik listelerinde 21 kez en iyi 10 şarkı içerisinde başarılı bir şekilde yer aldı, sekiz kere birincilik elde etti. Sanatçı 1990'lı yılların en başarılı erkek pop şarkıcılarından biridir. Ayrıca En İyi Erkek Pop Şarkıcı Ödülü de aldı. Taşıyıcı anne vasıtasıyla iki oğlu olan Ricky Martin, Mart 2010'da eşcinsel olduğunu açıklamıştır.
Diskografi > Stüdyo Albümleri

1991: Ricky Martin
1993: Me Amarás
1995: A Medio Vivir
1998: Vuelve
1999: Ricky Martin
2000: Sound Loaded
2003: Almas del Silencio
2005: Life ,
2007:Non Siamo Soli (Eros Ramazzotti ile beraber)
Diskografi > Konser Albümleri

2006: MTV Unplugged
2007: Black & White Tour
Diskografi > Derleme Albümleri

2001: La Historia
2001: The Best of Ricky Martin
2008: Ricky Martin 17
Diskografi > Derleme Albümleri > DVD albümleri

1999: One Night Only
1999: Ricky Martin: The Video Collection
2001: Ricky Martin: The European Tour
2001: La Historia"
2006: MTV Unplugged
2007: Black & White Tour
2008: Ricky Martin 17
Filmografi > Televizyon programları

Phua Chu Kang Pte Ltd (2003)
General Hospital (1996) (TV dizisi) – Miguel Morez ile
Sefiller (1994) (TV dizisi)
Alcanzar una estrella (1991) (TV dizisi)
Ricky Martin "İnsan hakları" konulu bir ödül töreninde konuşma yaparken, 2010
Kepse

| Kepse |
| --- | --- |

Alternatif isim: Mahbus
Ülke(ler): Suudi Arabistan
Bölgesi: Orta Doğu
Ana malzemeler: Pirinç ve et
Kepse (Arapça: كبسة) veya mahbus (مكبوس), ortak bir tabakta servis edilen karışık bir pirinç yemeğidir. Kökeni Suudi Arabistan'a dayanmakla birlikte genellikle Arap Yarımadası'ndaki ülkelerde de ulusal bir yemek olarak kabul edilmektedir.
Yemek pilav ve et ile yapılır. Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Yemen, Lübnan ve Suriye gibi ülkeler ile İran'ın Ahvaz bölgesi, İsrail'deki Necef Çölü ve Türkiye'nin Hatay ilinde sıklıkla bulunabilir.
Beytü'l-Hikme

Bu madde ortaçağ Abbasi Kütüphanesi hakkındadır.eski Fatımi Üniversitesi için Darülhikme sayfasına bakınız.
Abbasi kütüphanesindeki alimler. El-Hariri Makamatı, Yahya ibn Mahmud el-Vasıti İllüstrasyonu, 1237
Beytülhikme veya Bilgelik Evi (Arapça: بيت الحكمة, ALA-LC: Bayt al-Ḥikmah, anlamı: Hikmetler evi), aynı zamanda Büyük Bağdat Kütüphanesi olarak da bilinen, ya büyük bir Abbasi devlet akademisini ve Bağdat'taki entelektüel merkezini ya da İslam'ın Altın Çağı sırasında Abbasi halifelerine ait büyük bir özel kitaplığı belirtir. Bilgelik Evi, Abbasi Halifeliğinin çöküşünün ardından fiziksel kanıt eksikliği ve bir anlatı oluşturmak için edebi kaynakların doğrulanmasına güvenerek, resmi bir akademi olarak işlevlerine ve varlığına ilişkin aktif bir tartışmanın konusudur. Bilgelik Evi, 8. yüzyılın sonlarında Halife Harun Reşid'in koleksiyonları için bir kütüphane olarak (daha sonra el-Memun döneminde bir devlet akademisine dönüştü) veya  el-Mansur (754-775) tarafından hem Arapça hem de Farsça nadir kitaplara ve şiir koleksiyonlarına ev sahipliği yapmak üzere oluşturulan özel bir koleksiyon olarak kuruldu.
Bilgelik Evi ve içeriği 1258'de Bağdat Kuşatması'nda tahrip edildi ve Bilgelik Evi için arkeolojik kanıtların çok azını bıraktı, öyle ki onun hakkındaki bilgilerin çoğu et-Taberi ve İbnü'n-Nedim gibi dönemin çağdaş bilim adamlarının eserlerinden gelmektedir.
Evveliyat

Bilgelik Evi, Abbasi Döneminde, eserleri Yunanca ve Süryanice'den Arapçaya çeviren büyük Tercüme Hareketi'nin bir parçası olarak var oldu, ancak Bilgelik Evi'nin bu tür çalışmaların tek merkezi olarak var olması muhtemel değildir. Kahire ve Şam'daki benzer çabalar, Bilgelik Evi'nin önerilen  kuruluşundan bile önce ortaya çıkmıştır. Bu çeviri hareketi, Yunanca, Farsça ve Hintçe kaynaklardan metinlere erişimi olan İslam dünyasında meydana gelen çok sayıda orijinal araştırmaya ivme kazandırmıştır.
Bilgelik Evi, kentin Abbasi Halifeliğinin başkenti olması nedeniyle Arap, Fars ve İslam dünyasının diğer alimlerinin Bağdat'a tutarlı göçü ile mümkün olmuştur. Bu durum, diğerleri arasında Cahiz, Kindi ve Gazzali gibi 8. ve 13. yüzyıllar arasında Bağdat'ta çalıştığı bilinen çok sayıda bilim insanı tarafından kanıtlanmıştır ve Bağdat'ta resmi bir akademinin varlığına bakılmaksızın çok sayıda önemli eser üreten bu alimlerin hepsi, canlı bir akademik topluluğa katkıda bulunmuş olacaktır. Bilgelik Evi ile ilişkili akademisyenlerin katkıda bulunduğu alanlar arasında, bunlarla sınırlı olmamakla birlikte, felsefe, matematik, tıp, astronomi ve optik yer alır. Kütüphanenin ilk adı Khizanat al-Hikma (kelimenin tam anlamıyla "Bilgelik Deposu"), yıkılıncaya kadar Bilgelik Evi'nin birincil işlevi olan nadir kitapların ve şiirlerin korunması işlevinden türemiştir.
Tarihçe > Kuruluş ve kökenleri

4. ila 7. yüzyıllar boyunca, Arap dillerinde bilimsel çalışma ya yeni başlatılmış ya da Helenistik dönemden itibaren devam etmiştir. Öğrenme ve klasik bilgeliğin aktarım merkezleri arasında Nusaybin (Nisibis) Okulu ve daha sonra Edessa Okulu gibi kolejler ile Cündişapur'un ünlü hastanesi ve tıp akademisi; kütüphaneler arasında İskenderiye Kütüphanesi ve Konstantinopolis İmparatorluk Kütüphanesi ile daha sonra Bağdat olacak olan yerin hemen güneyinde yer alan Merv, Selanik, Nişabur ve Tizpon'da faaliyet gösteren diğer çeviri ve öğrenim merkezleri yer alır.
Emevî döneminde I. Muavi bir kitap koleksiyonu toplamaya başladı. Daha sonra "Beytül-Hikme" olarak anılan bir kütüphane kurdu. Tıp, simya, fizik, matematik, astroloji ve diğer disiplin alanlarında Yunanca, Latince ve Farsça yazılmış kitaplar da o dönemde Müslüman alimler tarafından toplanmış ve tercüme edilmiştir. Emeviler aynı zamanda Çinlilerin kağıt yapım tekniklerini de benimsemişler, yönetimleri altındaki birçok eski entelektüel merkeze katılmışlar ve hem eserleri Arapçaya çevirmek hem de yeni bilgiler geliştirmek için Hristiyan ve Fars alimleri istihdam etmişlerdir. Bunlar, Arap dünyasında bilginin gelişmesine doğrudan katkıda bulunan temel unsurlardı.
750'de Abbasi hanedanı, İslam İmparatorluğu'nun yönetici hanedanı olarak Emevi'lerin yerini aldı. 762'de halife el-Mansur (h. 754-775) Bağdat'ı inşa etti ve Şam yerine devletin başkenti yaptı. Bağdat'ın konumu ve kozmopolit nüfusu, istikrarlı bir ticaret ve entelektüel merkez için Bağdat'ı mükemmel bir yer yaptı. Abbasi hanedanı Farsça için güçlü bir eğilime sahipti ve Sasani İmparatorluğu'ndan pek çok uygulamayı benimsedi. Bu amaçla, el-Mansur, Sasani İmparatorluk Kütüphanesini örnek alarak bir saray kütüphanesi kurmuş ve burada çalışan aydınlara ekonomik ve siyasi destek sağlamıştır. Ayrıca Hindistan'dan ve diğer yerlerden bilim adamlarını, matematik ve astronomi bilgilerini yeni Abbasi hükümdarlığıyla paylaşmaya davet etti.
Abbasi İmparatorluğu'nda pek çok yabancı eser Yunanca, Çince, Sanskritçe, Farsça ve Süryanice'den Arapçaya çevrildi. Tercüme Hareketi, selefi gibi kişisel olarak ilim ve şiirle ilgilenen halife el-Reşid döneminde büyük bir ivme kazandı. Başlangıçta metinler çoğunlukla tıp, matematik ve astronomi ile ilgiliydi; ancak kısa süre sonra diğer disiplinler, özellikle felsefe izledi. Bilgelik Evi'nin doğrudan selefi olan Harun Reşid'in kütüphanesi, Beyt'ül-Hikme veya tarihçi İbnü'l-Kıftî'nin dediği gibi, Khizanat Kutub al-Hikma (Arapça "Bilgelik Kitapları Deposu") olarak da biliniyordu.
Tarihçe > El-Mütevekkil

Bilgelik Evi, Memun'un halefleri el-Mu'tasım (h. 833-842) ve oğlu Vasik (h. 842-847) altında gelişti, fakat el-Mütevekkil (h. 847–861) hükümdarlığı altında oldukça geriledi. El-Memun, el-Mutasim ve el-Vasik, açık fikirliliği ve bilimsel araştırmayı destekleyen Mu'tezili mezhebini takip etse de, el-Mutavakkil, Kuran ve Hadislerin daha gerçek bir yorumunu onayladı. Halife bilimle ilgilenmedi ve Yunan felsefesinin yayılmasını İslam karşıtı olarak görerek akılcılıktan uzaklaştı.
Tarihçe > Moğollar tarafından yıkılması

13 Şubat 1258'de Moğollar, halifelerin şehrine girerek tam bir yağma ve yıkım haftasına başladı.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Bağdat'taki diğer tüm kütüphanelerle birlikte Bilgelik Evi, Bağdat Kuşatması sırasında Hülagu ordusu tarafından yıkıldı. Bağdat'ın kütüphanelerinden gelen kitaplar Dicle Nehri'ne öyle çok miktarda atıldı ki, nehir kitaplardan gelen mürekkeple karardı. Nasîrüddin Tûsî, kuşatmadan önce Meraga Rasathanesine götürdüğü yaklaşık 400.000 el yazmasını kurtardı. | „ |
Ana faaliyetler

Bilgelik Evi, bir bilim adamları ve akademisyenler topluluğunu, bir çeviri bölümünü ve Abbasilerin yüzyıllar boyunca edindiği bilgileri koruyan bir kütüphaneyi içeriyordu. Ayrıca daha sonra modern kimyanın yapısını oluşturmak için kullanılan simyayı araştırdılar ve incelediler. Dahası, onunla bağlantılı olarak astronomik gözlemevleri ve diğer büyük deneysel çabalar da vardı. El-Memun tarafından kurumsallaştırılan akademi, Yunan felsefi ve bilimsel çabalarının transkripsiyonunu teşvik etti. Ayrıca İslam ülkelerinin erişemediği önemli metinlerin el yazmalarını Bizans'tan kütüphaneye ithal etti. Bilgelik Evi, bir kütüphaneden çok daha fazlasıydı ve onunla ilgili akademisyenler ve entelektüeller tarafından önemli miktarda orijinal bilimsel ve felsefi çalışma da üretildi. Bu, Müslüman alimlerin geçmişteki alimlerden aktarılan astronomik bilgileri doğrulamasına izin verdi.
Ana faaliyetler > Tercüme

Tercüme Hareketi, Bilgelik Evi'nde başladı ve iki yüzyıldan fazla sürdü. Bir buçuk yüzyıldan fazla bir süredir, başta Orta Doğu Oryantal Süryani Hristiyan bilim adamları, tüm bilimsel ve felsefi Yunanca metinleri Bilgelik Evi'nde Arapçaya çevirdi. Bilgelik Evi'ndeki çeviri hareketi, Aristoteles'in Topics adlı eserinin çevirisiyle başladı. El-Memun zamanında, çevirmenler Yunan astrolojik metinlerinin ötesine geçmişti ve Yunanca eserler zaten üçüncü çevirilerindeydi. Çevrilen yazarlar şunlardır: Pisagor, Platon, Aristoteles, Hipokrat, Öklid, Plotinus, Galen, Sushruta, Charaka, Aryabhata ve Brahmagupta. Bu hareket sırasında tıbbi ilaçların bileşimi hakkında bir kitap, bu karışım ve basit ilaçların özellikleri üzerine bir kitap ve Pedanius Dioscorides'in tıbbi konular üzerine bir kitap dahil olmak üzere birçok önemli metinler çevrildi. Bunlar ve daha birçok çeviri tıp, tarım, finans ve mühendislik alanlarındaki ilerlemelere yardımcı oldu.
Dahası, yeni keşifler, revize edilmiş çevirileri ve yorumları düzeltmeyi veya eski yazarların çalışmalarına katkıda bulunmayı motive etti. Çoğu durumda isimler ve terminoloji değiştirildi; Bunun en iyi örneği, eserin orijinal adının Arapça bir uyarlaması olan Batlamyus'un Almagest’inin başlığıdır: Megale Syntaxis.
Ana faaliyetler > Gözlemevleri

İslam dünyasında ilk astronomik gözlemevinin kurulması, 828'de Bağdat'ta halife el-Memun tarafından emredildi. İnşaat, Bilgelik Evi'nden bilim adamları tarafından yönetildi: kıdemli astronom Yahya bin Ebu Mansur El-Müneccim ve genç Sind bin Ali. Rasathane, Şemmasiye'de bulunuyordu ve adı Maumtahan Gözlemevi idi. Güneş, Ay ve gezegenlerin ilk gözlem turunun ardından, Şam yakınlarındaki Kasiyun Dağı'nda ikinci bir gözlemevi inşa edildi. Bu çabanın sonuçları, "Doğrulanmış Tablolar (The Verified Tables)" olarak tercüme edilen ez-Zîcü'l-Mümtehan (al-Zij al-Mümtahan) adlı bir çalışmada derlendi.