Önce senaryosu sonra romanı yazılan filmler

"Önce senaryosu sonra romanı yazılan filmler"e bir örnek. Jacques Tati'nin 1953'te yönettiği "Les Vacances de M. Hulot" (Bay Hulot'nun Tatili) adlı filmin afişi (solda), 1958 yılında Jean-Claude Carrière'nin bu filme dayanan aynı adlı romanı (ortada) ve 1974 yılında bu romanın Türkiye'de Milliyet Yayınları'ndan "Tatil Günleri" adıyla çıkan çevirisi.
Önce senaryosu sonra romanı yazılan filmler (İngilizce: Novelization)
Sinema başlangıcından beri edebiyatla yakın bir etkileşim içinde olmuş ve sayısız roman, hikâye ve oyun sinemaya uyarlanmıştır. Ancak bazı durumlarda bunun tersi de gerçekleşmiş ve filmlerin senaryolarından romanlar, resimli romanlar ve tiyatro oyunları da yazılmıştır. Bunlar genellikle bir pazarlama stratejisinin ürünleri olmuşlardır. Gişede başarılı olması beklenen bir filmin başarısını desteklemek veya garanti altına almak için ısmarlanan romanlar olduğu gibi zaten başarı kazanmış bir filmin rüzgârından yararlanarak ekstra gelir elde etmek için de bu yola başvurulduğu olmuştur. Bu romanların yayım tarihlerinin özel zamanlara denk getirilmesine de çalışılmıştır. Örneğin ünlü Aşk Hikayesi filminin senaryosundan bir roman oluşturulmak istenmiş ve yine filmin senaristine ısmarlanan roman özellikle 'Sevgililer Günü"nde piyasaya verilmiş ve beklendiği gibi bir bestseller olmuştur. Benzer şekildeki diğer filmlerin senaryolarından uyarlanmış romanlar da aşağı yukarı filmin gösterime çıktığı aynı yıl veya en geç bir sonraki yıl yayımlanmışlardır. Bu romanlar çoğunlukla ve doğal olarak filmle aynı adı taşıyorlardı. Bazı filmler ise kendileri birer roman uyarlaması oldukları halde ayrıca farklı yazarlar tarafından film romanları da çıkartılmıştır, buna bir örnek Ay Harekatı filmidir.
Önce senaryosu sonra romanı yazılan filmlerin bir listesi aşağıdadır:
| Yıl | Filmin özgün adı | Filmin Türkçe adı | Filmin senaristi | Kitabın yazarı | Kitabın yayımlandığı yıl | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1949 | The Third Man | Üçüncü Adam | Graham Greene | Graham Greene | 1950 | Yazar Graham Greene önce senaryoyu yazmış, ertesi yıl, 1950'de senaryosuna bir ön hazırlık olarak yazdığı kısa romanını kitap halinde de yayımlamıştı. |
| 1953 | Les Vacances de M. Hulot | Bay Hulot'nun Tatili | Jacques Tati-Henri Marquet | Jean-Claude Carrière | 1958 | Jacques Tati'nin 1953'te yönettiği filmin romanı 1958'de Fransa'da yayımlandı. Kitabı Pierre Etaix resimlemişti. Roman Türkiye'de 1974'te Milliyet Yayınları'ndan Tatil Günleri adıyla çıktı. |
| 1955 | Mr. Arkadin / Confidential Report | Ölüm Raporu | Orson Welles  (kendi hikâyesinden) | Maurice Bessy | 1955 | Filmin karakterleri zaten Üçüncü Adam filmine dayanıyordu. Romanın yazarının da Orson Welles olduğu belirtilmiştir, oysa roman Maurice Bessy adlı bir gölge yazar tarafından Fransızca yazılmıştır. İngilizceye sonradan çevrilmiştir. |
| 1961 | Tintin et le mystère de la Toison d'Or | Tenten ve Altın Post | André Barret (Hergé'in karakterlerinden) | Francis Boucrot | 1962 | Konusu Türkiye'de geçen ve 1961 yılında çevrilen filmin ardından, filmden alınan renkli ve siyah-beyaz fotoğraflarla bir tür fotoroman tarzında büyük boy bir film kitabı da oluşturulmuştur. |
| 1961 | The Misfits | Uygunsuzlar | Arthur Miller | Arthur Miller | 1961 | Görünüşte roman formatındaki kitabının önsözünde yazar Arthur Miller, bu alışılmadık formatın yeni bir deneme olduğunu, kitabının roman, oyun ve senaryo formatlarının dışında olduğunu belirtmiştir. (The Misfits, Dell Publishing Co. Inc.,New York) |
| 1963 | Charade | Öldüren Şüphe | Peter Stone | Marc Behm | 1963 | Film, Peter Stone'un "Redbook" dergisinde yayımlanan "The Unsuspecting Wife" (Kuşkulanmayan Zevce) adlı kısa hikâyesinden uyarlanmıştır. Senaryoyu da yine Peter Stone kendi öyküsünden uyarlayarak yazmıştır. Sonradan çıkan romanının gölge yazarı Marc Behm olmakla birlikte, kapağında yazarın Peter Stone olduğu belirtilmiş, roman Marc Behm'e ithaf edilmiştir. |
| 1964 | The Fall of the Roman Empire | Roma İmparatorluğu'nun Çöküşü | Ben Barzman, Basilio Franchina, Philip Yordan | Harry Whittington | 1964 | Filmin özgün senaryosuna dayanarak Harry Whittington tarafından yazılan aynı adlı bir roman da o yıl piyasaya verilmişti. |
| 1966 | Fantastic Voyage | Fantastik Yolculuk | Isaac Asimov | Isaac Asimov | 1966 | Roman Türkiye'de Kan Damarlarında Yolculuk adıyla yayımlandı |
| 1968 | 2001: A Space Odyssey | 2001 Uzay Yolu Macerası | Stanley Kubrick  ve Arthur C. Clarke | Arthur C. Clarke | 1968 | Senaryo ve roman atbaşı gitmiş ve birbirinden alıntılar olmuştur. |
| 1970 | Love Story | Aşk Hikayesi | Erich Segal | Erich Segal | 1970 | Erich Segal Paramount'a önce senaryoyu yazdı. Filmin promosyonu için şirket yazardan bir de filmin romanını yazıp "Sevgililer Günü"ne yetiştirmesini istemişti. Filmden önce çıkan roman bestseller oldu. |
| 1971 | Summer of '42 | Yaz Günüydü | Herman Raucher | Herman Raucher | 1971 | Filmden önce çıkan roman bestseller oldu. Roman Türkiye'de En Tatlı Yaz adıyla 1972'de çıktı. |
| 1971 | Harold and Maude | Harold ve Maude | Colin Higgins | Colin Higgins | 1971 | Higgins kendi özgün senaryosunu filmle aynı yıl roman haline getirdi. Film tiyatroya da uyarlandı, Türkiye'de de defalarca sahnelendi. |
| 1978 | Capricorn One | Hükmedenler (film) | Peter Hyams | Bernard L. Ross(İngiltere)/Ron Goulart (ABD) |  | Filmin popüler olmasından sonra biri İngiltere'de Bernard L. Ross, diğeri de ABD'de Ron Goulart tarafından olmak üzere iki kez romanı yazılmıştır. |
| 1978 | The Deer Hunter | Avcı | Deric Washburn/Michael Cimino | E. M. Corder | 1979 | Senaryodan ertesi yıl roman haline getirildi. |
| 1978 | Halloween | Yabancı | John Carpenter, Debra Hill | Curtis Richards | 1979 | ABD'de "Bantam Books" tan çıktı. |
| 1979 | Moonraker | Ay Harekatı | Ian Fleming | Christopher Wood | 1979 | Moonraker filmi bir roman uyarlamasıydı ve senaryosu Ian Fleming tarafından 1955 tarihli kendi romanından uyarlanıp yazılmıştı. Ancak 1979'da bir de filmden uyarlanan roman piyasaya verildi. Romanın adı biraz değiştirilmiş ve "James Bond and Moonraker" yapılmıştı. |
| 1988 | Tucker: The Man and His Dream | Tucker | Arnold Schulman, David Seidler | Robert Tine | 1988 | "Pocket Books"'tan filmle aynı yıl çıktı. |
| 1989 | The Abyss | Işığın Bittiği Yer/Derinlik Sarhoşluğu | James Cameron | Orson Scott Card | 1989 | James Cameron'ın senaryosunu yazıp yönettiği bu filmden uyarlanan roman, Orson Scott Card tarafından yazıldı ve aynı yıl piyasaya verildi. |
| 2006 | Ultraviolet | - | Kurt Wimmer | Yvonne Navarro | 2006 |  |
| 2006 | Zwartboek | Kara Kitap | Gerard Soeteman, Paul Verhoeven | Laurens Abbink Spaink | 2006 |  |