stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Temir Han
Özellikleri

Yuvarlak saç örgüsü vardır. Yağrını (kürek kemiği) demirdendir. Demir madenlerini, demirci ocaklarını ve demircileri korur. "Akacak kanı yok, çıkacak canı yok" diye anlatılır. Pek çok boyların halkı and içtiklerinde, demiri ululamak için kılıcı çıkararak yanlamasına öne korlar. "Bu demir, gök renkli girsin kızıl renkli çıksın" derler ki "sözünde durmasan kılı kanına bulansın, demir senden öcünü alsın" demektir. Yakutların ilk demirci atalarının adı Ağlıs, Buryatların ilk demirci atalarının adı da Boyontoy'dur. Temür Han onları insanlara hizmet etsin diye göndermiştir. Türk mitolojisinde altın kapılı, gümüş pencereli demir evlere sıklıkla rastlanır. Bazen de evin çatısı demir olarak betimlenir. Ak Demirci ve Kara Demirci denen iki türü vardır. Ak Demirciler iyi ruhların, Kara Demirciler kötü ruhların yardımını alırlar. Ak Demirci doğudaki iyilik veren tanrıya Kara Demirci ise batıdaki kötülük veren tanrıya bağlıdır. Demirci Debek (Debeç/Debet), Karaçay ve Malkarlar (Alanlar ve Tavlular) ile iç içe geçmiş olan Nart destanlarında mitolojik bir kahraman olarak tasvir edilir. O çıplak elleriyle kızgın demiri dövebilir, ona istediği şekli verebilir. Kuşların ve bütün hayvanların dillerini bilir ve onlarla konuşabilir. Nart kahramanları için demirden kılıçları, kalkanları ve zırhları ilk defa o yapmıştır. İlk at nalını o icat etmiştir, böylece Nart savaşçıları atları ile uzak ülkeleri fethe gidebilmişlerdir. Demircilik sanatını insanlara bu Tanrı öğretmiştir. Erlik Han'ın oğludur. Sokor (tek gözlü) olarak anılır.
Türk mitolojisinde demircilik

Demircilik aynı zamanda şamanlara, bahşılara ve falcılara özgü bir sanat sayılmıştır. Kahraman bazen, "Temirdi (Demirci)" şeklinde yer alır. Bazen şeytanî motiflere olan yakınlığıyla da görünür. Bu bakımdan masallarda ve efsanelerde demirci topal ve aksak da olabilir. Yakutların inanışlarına göre, demircileri koruyan, "Kıday Bahsi" adında bir ruh vardır. Göktürklerin ataları da demircidir. Demir dağının eritilip, oradan yol açıldığı gün ulusal bayram sayılırdı. İlkbaharda Nevruz şenliklerinde bu nedenle örs üzerinde demir dövülür. Oğuz Kağan destanında, "Tomürdü" (Demirci) adlı ustanın, demir kapıyı açması da "Ergenekon" destanını çağrıştırmaktadır. Özbeklerde, yeni şamanlık yapmaya başlayan biri Temür Han'ın yardımını (İslam'ın etkisiyle Davud Peygamberin hayır duasını) almak için eski bir kalede gecelerdi.
Timer

Tatar halk inanışına göre demir bedenli bir varlıktır. İnsanları döverek öldürebilir. Kaçırdığı kadınları tutsak edip evlendiğine inanılır. Bu kadınlardan tek gözlü çocukları doğar. Timer kılıçla öldürülebilir. Timer sözcüğü Tatarcada demir manası taşır.
Etimoloji

(Tem/Töm/Dem) kökünden türemiştir. Demir demektir. Moğolcada Tömür sözcüğü de aynı anlama gelir. Sağlamlık, dayanıklılık bildiren bir kökten türemiştir.
Dipnotlar

↑  TATAR EFSANELERİ, Yaşar Kalafat, İlyas Kamalov,Karadeniz Araştırmaları, Sayı 6 (Yaz 2005), s.52-77
Mamuşa Belediyesi

| Mamuşa Belediyesi |
| --- | --- |
Belediye
Mamuşa Belediyesi Komuna e Mamushes Opština Mamuša
 Mamuşa Belediyesi’nin Kosova'daki konumu
Ülke/Bölge/UNMIK:  Kosova (de facto)  Kosova ve Metohiya (de jure)  UNMIK (de jure)
İl/Okrug/District:  Prizren  Prizrenski  District of Prizren
İdare
 • Belediye Başkanı: Abdülhadi Krasniç (KDTP)
Yüzölçümü
 • Toplam: 23.36 km²
Nüfus(2011)
 • Toplam: 5.513
 • Yoğunluk: 505.8/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Alan kodu: +381
Plaka kodu: 04
Resmî site Mamuşa Belediyesi
Mamuşa Belediyesi, Kosova'nın güneybatısında yer alan bir belediyedir. Belediyenin merkezi Mamuşa'dır. Kosova'da 2000 yılı sonrasında kurulan yeni belediyelerden birisidir. Mamuşa Belediyesi alanı, düzenleme öncesinde Prizren Belediyesi sınırları içinde olmuştur.
Coğrafya

Belediye alanı 23.36 km²'dir. Komşuları; güneyde Prizren Belediyesi, doğuda Suvareka Belediyesi, batıda Rahofça Belediyesi'dir.
Nüfus yapısı

Belediye sınırlarında 2011 sayımına göre 5.513 kişi yaşamaktadır.
Mamuşa Belediyesi, Kosova'da Türk nüfusunun en yoğun, en yaygın ve baskın olduğu belediyelerden birisidir. Belediye sınırlarında yaşayan nüfusun tamamına yakını Türk'tür.
Resmî Dil Kullanımı

Mamuşa Belediyesi'nde Türkçe, Arnavutça, Sırpça eşit şartlarda resmî kullanıma sahiptir.
Yılgayak

Yılgayak – Türk ve Altay halk kültüründe yeni yıl başlangıcı. Nevruz. Nevruzla eşanlamlı olarak kullanılsa da Yılgayak kavramının Nevruzdan en önemli farkı, sadece bir anlık olmasıdır. Cılgayak da denir.
Önemi

Yılın ilk günüdür. Bahar bayramı olarak kutlanır. 21 Mart'ı 22 Mart'a bağlayan gece gündönümüdür. Gece ve Gündüz eşitlenmiştir. Dünyanın yeniden doğumu olarak algılanabilir. O gece tam o anda bütün doğa ve tüm kainat bir anlık bir uykuya dalar. Irmaklar bir an için durur sonra yeniden akmaya başlar. “Evrenin Uyuduğu Bille” (Alemin Yattığı Zaman) adı verilen bu anda canlı cansız tüm varlıklar bir anlık bir uykuya dalarlar. Başka bir deyişle bir an için ölüp geri dirilirler. O bir anlık vakit aslında yaradılıştan bu yana o anda geçen tüm zamanları içinde barındıran bir andır. Dünya sanki yeni baştan yaratılır. Yaratılıştaki kaosun bitip düzenin başladığı için bir anlamda mutluluk duyulur. Dünyanın soluğu ısınır, yeryüzüne yemyeşil ipek bir halı serilir. Nevruz sözcüğü Farsçada Yenigün demektir. Uluğ Bey takviminde de yılın ilk günüdür. Diğer adı Uluğgün (Ulu Gün)’dür. Gündüz ve Gece eşitlenir. O gece evdeki tüm kap kacak taze su ile yıkanır. Gün doğarken insanlar gidip akarsuda veya pınarlarda ellerini yüzlerini yıkarlar veya İslam inancıyla bağlantılandırarak yunup kılarlar (abdest alırlar). İnanışa göre Tanrı insanı bu günde yaratmıştır. Adem ile Havva bugünde yeryüzünde kavuşmuştur. Ali’nin bugün doğduğu varsayılır. Ergenekondan Bozkurtun önderliğinde bugün çıkılmıştır. Yeni yılın ilk ayına Oşlak Ay adı verilir. Daha başka pek çok isim kullanılır:  Ekin Bayramı, Gollu, Gutan, Tagrıtoy, Ulus Günü, Yazbaş, Mereke, Yılsırtı, Yışak, Ihıyah, Isıyah, Bozkurt Bayramı, Ölüler Bayramı gibi… Türk tarihinde ve kültüründe köklü bir geçmişi bulunmaktadır. Türklerin Ergenekon’dan çıkış gününün yirmi bir marta rastladığı kabul edilmektedir. On İki Hayvanlı Türk Takviminde yılbaşı da aynı güne rastlamaktadır. Oğuz Kağan’ın bu günü kutsal saydığını ve bayram gibi törenlerle karşıladığı bilinmektedir. Selçuklu Sultanı Celaleddin Melikşah, devrin uzay bilimcilerini başkenti İsfahan’da toplamış, kendi adıyla anılan Celali Takvimi’ni yaptırmıştır. Bu takvime göre yılbaşı yirmi bir marttır. Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan, Nevruz gününü yılbaşı kabul etmiş, vergileri buna göre düzenlemiştir. İskitlerin İlk İnsan olarak kabul ettikleri Targutay’ın oğlu olan Kolaksay’ın düğün gününün yani yeryüzünün ilk toyunun (şenliğinin) nevruzda yapıldığına inandıkları ve bu yüzden bugünü kutladıkları bilinmektedir. Türklere göre Navruz gününde şu olaylar gerçekleşmiştir.
Dünya bugünde yaratılmıştır.
İlk insan bugün yaratılmıştır.
Nuh’un gemisi bugün karaya oturmuştur.
Muhammed’e bugün peygamberlik verilmiştir.
Şii ve Alevi inancına göre Ali bugün doğmuştur.
Evrenin uykusu

"Alemin Yattığı Vakit" de denir. Azerbaycan halk inancında, kışın sonu ve yazın başlangıç anını gösteren mistik bir zamandır. Azeri kültüründe âlemin yatma vakti yılın son çarşambasına denk düşer. Başka bir görüşe göre Nevruz Bayramı'na açılacak gecenin gündüze dönüştüğü anda gerçekleşir. Irmaklar, dereler, çaylar yani akarsular
bir anlığına durur, sonra tekrar akmaya başlarlar.
Isıyah

Baharda doğanın yenilenmesini, gücünün çoğalmasını gösteren bir bayram. Yakutlar çok eski zamanlardan beri, bahar merasimleri yaparlar. Bu bayram Ulu Gök Tanrısı'nın şerefine yapılır. Yeryüzü yeşilliğe büründüğü zaman ağaç altına toplanılıp kurbanlar kesilir. Sonra daire şeklinde toplanılıp kımız içilir ve meydanda yakılan odunun üzerinden atlanır. "Isıyah"ın birkaç amacı vardır: Yer Ruhlarını memnun kılmak. Ulu Ana'dan merhamet istemek gibi... Yakutlara göre, bu bayram ilk ata olan "Elley" ile ilintilidir. O, başlatıcısı olduğu bu bayramı kendi yurdunda
kutlamıştır.
Etimoloji

(Yıl/Cıl) kökünden türemiştir. Yıl sözcüğünden gelmektedir. Yılın geçişi demektir. Yıl ve kaymak sözcüklerinin bileşimi olduğu da dikkate alınmalıdır.
Yelbis

Yelbis – Türk ve Altay mitolojisinde Dağ Kızları. Yelbiz de denir.
Tanım

Kutsal dağın iki kızına verilen addır. Bu dağın adı ise Yalbuz veya Albuz'dur. İran Mitolojisinde Elbürz dağı denilir. Yelbiz sözcüğü aynı zamanda ruh, cin gibi anlamlara gelir. Yelbi adı verilen kutsal güce sahiptirler. Altaylılar Abu Kağan dağının kızlarına bu adı verirler. Onlar, "Yelbi" denilen güce sahip olduklan için bu adı almışlardır. 10. ve 11. yüzyıllardaki Gürcü kaynaklarında Kafkas dağlarının adı "Yalbuz-Albuz" olarak geçer. Bu adlar Altay şamanizmindeki dağ iyesinin kızlarının adını anımsatır.
Yalbuz Dağı

Yalbuz – Türk ve Altay mitolojisinde söylencesel bir dağdır. Albuz veya Alvuz olarak da bilinir. Aşılmaz yüksekliğe sahiptir. Etrafı sularla çevrilidir. Toğrul ve Kongrul Kuşu burada yaşar. Düşsel canlıların yaşadığı yerdir. Ortadoğu kültürlerinin etkisiyle Kaf Dağı daha fazla ön plana çıkmıştır. Bu dağ İran kültüründe Elbürz olarak geçer. Peri kızlarının yaşadığı mekan olarak kabul edilir. Yalbuz sözcüğü, ateş anlamı içerir. Yalazlanmak sözcüğü ile aynı köktendir. Yalabımak parıldamak, ışıldamak demektir. Elbis, Yelbis gibi kavramlarla yakından alakalıdır.
Etimoloji

(Yel/Yil/İl) kökünden türemiştir. Ruh, can, gizem gibi anlamlarla aynı kökten kaynaklanır. Yaluy sözcüğü büyü, tılsım demektir.
Satanay

Beer Ajam, Suriye'deki Satanay Heykeli
Satanay Hanım – Kafkas Nart mitolojilerinde baş karakter. Seteney olarak da bilinir. Nart destanlarında nart halkının anaları olarak kabul edilir. Güzelliğin ve bilgeliğin sembolüdür. O, Nartların lideri Vorzemec'in karısıdır. Babası Güneş'tir ve annesi Ay'dır. Doğaüstü güçlere ve sihirlere sahiptir. Prenses anlamına gelen Guaşe unvanını taşımaktadır. Satanay Guaşe gelecekten haber verir, istediği insanın veya hayvanın şekline girebilir. Nart destanlarında Satanay Guaşe ile Vorzemec'in mutlu bir hayat yaşadıkları anlatılır. Nartları düştükleri sıkıntılı durumlardan keskin zekâsıyla kurtarmayı başaran Satanay, kocası Vorzemec'e de zor anlarında yardımcı olur. Nartlar Satanay'a danışmadan hiçbir işe kalkışmazlar.
Etimoloji

Nart dillerinde hanımefendi, kraliçe anlamına gelir. Nartlar tek bir toplum olmayıp binlerce yıldır Çerkes, Çeçen, Oset, Abhaz, Avar, Karaçay-Balkar kökenli toplulukların birlikte yaşadığı Kafkas halkıdır. Her biri kendi dillerini konuşur. Ortak kültürel unsurlarının bunların hangisinden geldiğini belirlemek neredeyse imkânsızdır. Bazen sadece dilbilimsel çözümlemeler ipucu vermekte fakat bu da her zaman yeterli olmamaktadır.
Yavuz Özkan

Aynı adlı futbolcu için Yavuz Özkan (futbolcu) sayfasına bakınız.
| Yavuz Özkan |
| --- | --- |
Doğum: 21 Temmuz 1942(1942-07-21) Yozgat, Türkiye
Ölüm: 21 Mayıs 2019 (76 yaşında) İstanbul, Türkiye
Defin yeri: Zincirlikuyu Mezarlığı, İstanbul
Milliyet: Türk
Meslek: Senarist, yapımcı, yönetmen
Etkin yıllar: 1974-2010
Ödüller: Tüm Liste

Yavuz Özkan, (d. 21 Temmuz 1942, Yozgat - ö. 21 Mayıs 2019, İstanbul) Türk sinema yönetmeni, senarist ve yapımcı. Yavuz Özkan, Türkiye'de "auteur sineması"nın en önemli temsilcilerinden biridir.
Sinema hayatı

Yavuz Özkan, 1962 - 1965 arasında Kütahya'daki bir madende işçi olarak çalıştıktan sonra 1966'da dergi yayıncılığına başladı. Bu dönemde hikâye yazmaya başlayan Özkan, Kocaeli Tiyatrosu'nun kurucuları arasında yer aldı.
Özkan, 1970'li yıllarda kısa filmler çekerek ve film senaryoları yazarak sinemaya adım attı. 1978 ve 1979'da Türkiye işçi sınıfının mücadelesini Maden ve Demiryol başlıklı filmleriyle beyaz perdeye taşıdı. Başrollerinde Cüneyt Arkın, Tarık Akan ve Hale Soygazi'nin yer aldığı Maden, 1978 Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde en iyi film ödülünü aldı.
1980'de Paris'e giden usta sanatçı, burada da bir Fransız kanalı için, Sevgiliye Mektuplar ve Son Savaşçı başlıklı iki televizyon filmi yazdı ve yönetti. Philippe Nuil'in yönettiği Suyun Altındaki Ağaç başlıklı filmde de oyuncu olarak kamera karşısına geçti.
1987'de Türkiye'ye dönen Yavuz Özkan, 1991 yılında iki arkadaşıyla birlikte Türkiye Sinema ve Audiovisuel Kültür Vakfı'nı kurdu. Vefatına kadar buradaki disiplin kurulu üyeliğine devam etti.
1995'te Z-1 Film Atölyesi'ni kuran Yavuz Özkan, sinemacılar, akademisyenler, felsefeciler, edebiyatçılar ve iletişimcilerden oluşan 33 kişilik bir kadroyla parasız sinema eğitimi vermeye başladı.
Özkan, yaşamı boyunca aralarında Filim Bitti, Yengeç Sepeti, Bir Kadının Anatomisi ve Hayal Kurma Oyunları gibi filmlerin da bulunduğu toplam 44 sinema filmi yönetti. Son filmi 2010'da senaryosunu da yazdığı İstanbul'da Aşk oldu.
Yavuz Özkan, 21 Mayıs 2019 tarihinde tedavi gördüğü hastanede organ yetmezliğine bağlı olarak öldü. Kabri Zincirlikuyu Mezarlığı'ndadır.
Sansürle mücadelesi

Yavuz Özkan'ın sansürle mücadelesi 1977 yılında başladı. O yıl hükûmet tarafından kurulan sansür kurulunun getirdiği yasaklara karşı Ankara'ya kadar yürüyerek yasakları protesto etme önerisini dile getirdi. 5 Kasım 1977 tarihinde İstanbul'da başlayıp, 7 Kasım tarihinde Ankara'da sona ermesi planlanan yürüyüşün düzenleme komitesi Cüneyt Arkın, Tarık Akan, Hakan Balamir ve Semra Özdamar'dan oluşuyordu. Yaklaşık 400 sinemacının katılımıyla başlayan yürüyüş Ankara'da Tandoğan Meydanı'nda bir mitingle son buldu.
1978 yılında Maden filminin sansürlenmek istemesi üzerine Antalya Altın Portakal Film Festivali'nden çekilmeye karar verdi. Tartışmalar sonrası film festivalde sansürsüz gösterildi ve en iyi film ödülünü aldı.
1979 yılında, sansür kurulu tarafından yasaklanan Maden için, Emek Sineması'nda filmin sansürsüz kopyasıyla bir gösterim gerçekleştiren Özkan, para ve hapis cezasına çarptırıldı. Yönetmen, bunun üzerine Danıştay'a başvurarak yürütmeyi durdurma kararı aldırdı ve filmini sansürsüz olarak gösterime sokmayı başardı.
1979'da gerçekleşen 16. Altın Portakal Film Festivali ise Antalya Belediyesi tarafından iptal edildi. İptalin sebebi, sansür kurulunun, festivale katılan Demiryol filmi ile birlikte, Ömer Kavur'un Yusuf ile Kenan ve Yavuz Pağda'nın Yolcular başlıklı filmlerini yasaklamasıydı. 1979 festivalinin ödülleri, 32 yıl sonra 2011 Antalya Altın Portakal Film Festivali kapsamında Altın Portakal'ın Geç Gelen Ödülleri başlığı altında sahiplerine teslim edildi. Demiryol ve Yusuf ile Kenan en iyi film ödülüne layık görüldü ve ödülü paylaştı.
Hayatı boyunca sansürle mücadele eden Özkan'ın, 2015 yılında düzenlenen 34. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nde Bakur filminin yasaklanması üzerine başlatılan protesto kampanyasında da imzası vardı.
Filmografisi > Yönetmen olarak

1974: 2x2=5
1975: Yarış
1976: Vardiya (Belgesel)
1978: Maden
1979: Demiryol
1982: Sevgiliye Mektuplar (TV filmi)
1985: Son Savaşçı (TV filmi)
1987: Yağmur Kaçakları
1988: Umut Yarına Kaldı
1989: Filim Bitti
1990: Büyük Yalnızlık
1991: Ateş Üstünde Yürümek
1992: İki Kadın
1994: Bir Sonbahar Hikayesi
1994: Yengeç Sepeti
1995: Bir Kadının Anatomisi
1997: Bir Erkeğin Anatomisi
1999: Hayal Kurma Oyunları
2011: İlkbahar - Sonbahar
Filmografisi > Senarist olarak

1974: 2x2=5
1975: Yarış
1976: Bekleyiş
1976: Vardiya
1978: Maden
1979: Demiryol
1982: Sevgiliye Mektuplar
1985: Son Savaşçı (dizi)
1987: Yağmur Kaçakları
1988: Umut Yarına Kaldı
1989: Filim Bitti
1990: Büyük Yalnızlık
1991: Ateş Üstünde Yürümek
1992: İki Kadın
1994: Bir Sonbahar Hikayesi
1994: Yengeç Sepeti
1995: Bir Kadının Anatomisi
1997: Bir Erkeğin Anatomisi
1999: Hayal Kurma Oyunları
Filmografisi > Yapımcı olarak

1978: Maden
1979: Demiryol
1987: Yağmur Kaçakları
1988: Umut Yarına Kaldı
1989: Filim Bitti
1990: Büyük Yalnızlık
1991: Ateş Üstünde Yürümek
1995: Bir Kadının Anatomisi
1997: Bir Erkeğin Anatomisi
Filmografisi > Oyuncu olarak

1971: Kara Gün
1972: Aşka Susayanlar: Seks ve Cinayet
1972: Bir Garip Adam
1972: Cehennemin Beş Delisi
1974: 2x2=5
1977: Yıkılmayan Adam
1985: L'arbre sous la mer
1988: Umut Yarına Kaldı
Ödülleri

1978: 15. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Film - Maden
1979: 16. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Film - Demiryol (2011'de "Altın Portakal'ın Geç Gelen Ödülleri" olarak verildi)
1979: 16. Altın Portakal Film Festivali - Altın Portakal En İyi Yönetmen Ödülü - Demiryol (2011'de "Altın Portakal'ın Geç Gelen Ödülleri" olarak verildi)
1990: 3. Ankara Film Festivali - En İyi 3. Film - Filim Bitti
1991: 28. Altın Portakal Film Festivali - Halk Jürisi En İyi Film - Ateş Üstünde Yürümek
1991: 28. Altın Portakal Film Festivali - En İyi 2. Film - Ateş Üstünde Yürümek
1991: 28. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yönetmen - Ateş Üstünde Yürümek
1992: 29. Altın Portakal Film Festivali - Halk Jürisi Ödülü - İki Kadın
1993: 12. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Ulusal Film - İki Kadın
1993: 12. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Yönetmen - İki Kadın
1993: 13. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Ulusal Film - İki Kadın
1993: 5. Ankara Uluslararası Film Festivali - Seçiciler Kurulu Özel Ödülü - İki Kadın
1993: 5. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Yönetmen - İki Kadın
1993: 7. Altın Koza Film Festivali - En İyi 2. Film - İki Kadın
1993: İskenderiye Film Festivali - En İyi Senaryo - İki Kadın
1994: 13. Uluslararası İstanbul Film Festivali - En İyi Ulusal Film - Bir Sonbahar Hikâyesi
1994: 31. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Film - Yengeç Sepeti
1994: 31. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yönetmen - Yengeç Sepeti
1994: 6. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Film - Bir Sonbahar Hikâyesi
1994: 6. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Senaryo - Bir Sonbahar Hikâyesi
1994: 6. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Yönetmen - Bir Sonbahar Hikâyesi
1994: 8. Altın Koza Film Festivali - En İyi Film Ödülü - Bir Sonbahar Hikâyesi
1994: İskenderiye Film Festivali - En İyi Senaryo - Bir Sonbahar Hikâyesi
1995: 14. Uluslararası İstanbul Film Festivali - Fibresci Mansiyon Ödülü - Yengeç Sepeti
1995: 28. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri - En Başarılı 2. Film - Yengeç Sepeti
1995: 32. Altın Portakal Film Festivali - En İyi 3. Film - Yengeç Sepeti
1995: 32. Altın Portakal Film Festivali - Belgin Doruk Özel Ödülü - Bir Kadının Anatomisi
2004: 41. Altın Portakal Film Festivali - Halk Jürisi En İyi Film Ödülü - Hayal Kurma Oyunları
2005: 12. Altın Koza Film Festivali - Halk Jürisi Ödülü - Hayal Kurma Oyunları
Toprak Ana

Joseph Werner tarafından resmedilmiş Diana of Ephesus as allegory of Nature tablosu, 1680'li yıllarda
Toprak Ana – Türk ve Altay mitolojisinde ve halk inancında Toprak Tanrıça. Topra (Tobra, Tobura, Tovura, Toburah, Tuprak, Tufrak) Ana veya Doğa Ana  olarak da bilinir. Moğollar Gazar Eçe derler. Eşanlamlı olarak Yer Ana (Cer Ana) tabiri de kullanılır.
Taşıdığı Anlam ve Önem

Besleyici, barındırıcı ve yaşam vericidir. Göğün üçüncü katında oturur. Anavatan kavramı ile bağlantılıdır. Evi sekiz köşelidir. Kutlu, güçlü bir kadındır. Evrenin ruhudur. Yaratılış inancına göre, yeryüzü bir yürek gibi çarpan, bir açılıp bir kapanan, bir genişleyip bir daralan yapıya sahiptir. Bütün ve parçaların birbiriyle bağlı olduğu canlı bir varlıktır. Yer, yaratılışın çekirdeğidir. Bitip tükenmeyen bir hayat gücüne sahiptir. İnsanlara iyilik yapmak istediğinde bol bol tahıl verir. Kainat ruhunun en geniş ve en yaygın biçimlerinden biridir. Bazı yörelerde Nevruz Bayramı'nda toprak altına kısa ve basit bir tünel kazılarak içinden geçilir. Bu basit oyun, yeniden doğuşu ve topraktan doğumu temsil eder. Kısır kadınlar kutlu bir ağacın altında Yer Ana'ya dua ederler. Yer Ana masallarda sağ göğsünden iki sol göğsünden bir kez emzirir ve yiğit inanılmaz bir güce kavuşur. Bu yiğitlere en bilgece öğütleri o verir. Onlara gelecekten haber verir. Doğum, ölüm, yaşam, cinsellik gibi kavramlar hep ona bağlanır. Cengiz Aytmatov Toprak Ana adlı romanında bu motifi çağdaş bir yaklaşımla yeniden işlemektedir. Toprak ve Tolunay (kitabın başkişisi yaşlı kadın) arasındaki içsel konuşma ise muhteşemdir.
Toprak Ana her bir arazi parçasına Yer İyelerini gönderir. Masallarda mezarda doğma motifi de yine bu Tanrı ile bağlantılıdır. Toprak Ana'ya beyaz tavuk kurban edilir. Bazen de balık, koyun veya öküz kurban verilir. Özellikle başı toprağa gömülür. Bazı masallarda ise zayıf ve çelimsiz çocuklar ana babaları tarafından toprağa gömülürler, çocuk orada güçlenir ve üç gün sonra bir yiğit olarak çıkar. Aşık Veysel toprağı insan biçimli olarak ele alıp şöyle der.
Bazı Türk boylarında nadiren de olsa Toprak eril bir varlık olarak görülür. Besleyici, barındırıcı ve yaşam vericidir. Göğün üçüncü katında oturur. Bazı Türk uluslarında Atayurt kavramı kullanılmaktadır. Toprağa tohumu eken erkektir. Ancak burada Türk Evren ve Dünya anlayışına göre eril olan varlığın Gök olduğu ve yağmurun da bir tür ilahi tohum olduğu anlaşılır. Fakat  yine de Toprak Ana yanında hep geri planda kalan bir de Toprak Ata vardır. Gök de ise bunun tam tersidir ve Gök Ata öne çıkar. Gök Ana çoğu zaman geride kalır. Yer ise doğurgan olarak hasatı verir.
Tabiat Ana

Doğa, insanın içinde yaşadığı ve insan yapısı olmayan çevre ve onunla ilgili olarak işleyen yasaların tümüdür. Söylence unsurlarının pek çoğu doğa ile iç içedir ve doğal kavramlarla ilgilidir. Doğa Ana kavramının doğurganlıkla ilgili bir sözcük kökünden geliyor olması Yer Ana anlayışı ile de bağlantılıdır. Bir şeyin yaradılışa dair ve yapısal özelliklerinin tamamını da ifade eder. Doğumu, bağışlayıcılığı, yaşamı ifade eder. Tabiata karşı yeryüzündeki tüm şamanist geleneklerde özel bir önem verilmiş ve saygı duyulmuştur. İnsanın bir kardeşi olarak algılanır. Doğadaki her şey insanın koruması altındadır. Doğa sözcüğü "doğmak" fiilinden gelir. Doğurganlığı ve dişiliği içerir.
Etimoloji

Her tür bitkinin yetiştiği ve üzerinde yaşanılan Yeryüzü katmanı. Yaşamın en önemli unsurlarından birisidir.
Popüler kültürde

Türk Moğollar grubunun 1998 yılında çıkardığı 30. Yıl albümünde Toprak Ana adlı enstrümantal bir parça bulunur.
Sohan

So Han – Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde Karanlık Tanrısı. Yeraltında yaşar, Yo Han'ın oğludur.
Etimoloji

(So/Soğ) kökünden türemiştir. Soğukluk, görmezlik bildiren bir köktür. Soğmak fiili, yenmek ve üzmek anlamları içerir. Soğuk sözüyle de ilgilidir.[kaynak belirtilmeli]
Tezer Taşkıran

| Tezer Taşkıran |
| --- | --- |

Türkiye Büyük Millet Meclisi 7., 8. ve 9. Dönem Milletvekili
Görev süresi 8 Mart 1943 - 12 Mart 1954
Seçim bölgesi: 1943 - Kastamonu 1946 - Kars 1950 - Kars
Kişisel bilgiler
Doğum: 1 Şubat 1903(1903-02-01) Azerbaycan, Rus İmparatorluğu
Ölüm: 4 Mayıs 1979 (76 yaşında) İstanbul
Defin yeri: Feriköy Mezarlığı, İstanbul
Partisi: Cumhuriyet Halk Partisi
Evlilik(ler): Bekir Nimetullah Taşkıran (e. 1931; ö. 1976)
İlişkiler: Ahmet Ağaoğlu (Babası) Samet Ağaoğlu (Kardeşi) Süreyya Ağaoğlu (Kızkardeşi)  Ara Güler (damadı)  Ahmet Güvenç (torunu)
Çocuk(lar): Suna Güler (1933) Şevket Mete Taşkıran (1936)
Mesleği: Felsefe öğretmeni, siyasetçi.
21 Kasım 1934 tarihli Akşam gazetesinde Tezer Taşkıran
Tezer Taşkıran (1903,1905 veya 1907, Azerbaycan, Rus İmparatorluğu - 4 Mayıs 1979, İstanbul, Türkiye), Azerbaycan kökenli Türk öğretmen, siyasetçi, yazar.
Türkiye'de üniversitede felsefe eğitimi alan ilk kız öğrencilerdendi. Liselerde öğretmenlik ve idarecilik yaptı. Anadolu'da lise düzeyinde görev yapan ilk kadın öğretmen; Ankara Erkek Lisesi'ndeki görevi sırasında "bir erkek okuluna atanan ilk kadın öğretmen"; 1933'te Çapa Kız Öğretmen Lisesi'nin ilk kadın müdürü oldu.
TBMM VII. dönemde Kastamonu, VIII. ve IX. dönemlerde Kars milletvekili olarak yer aldı. Ünlü siyasetçi ve düşünür Ahmet Ağaoğlu’nun kızı; Türkiye’nin ilk kadın avukatı Süreyya Ağaoğlu ile Demokrat Parti’nin öndegelen siyasetçilerinden Samet Ağaoğlu’nun kızkardeşi ve bas gitarist Ahmet Güvenç'in anneannesidir.
Eserleri

Mantık, 1928
Suri ve Tatbiki Mantık, 1929
Stuart Mill, 1931
Türk Ahlakının İlkeleri, 1934
Yurt Bilgisi, 1939
Vatandaşın El kitabı, 1971
Cumhuriyetin 50. Yılında Türk Kadınının Hakları, 1973
Süreyya Ağaoğlu, Tezer Taşkıran ve Şevket Mete Taşkıran'ın Feriköy Mezarlığı'nda bulunan Ağaoğlu Aile Mezarlığı'ndaki mezarı.