Metin And
Eserleri > Türkçe > Tiyatro Kılavuzu

Dünya ve Türk tiyatrosunu inceleyen başvuru kitabıdır. İlk baskısı 1973 tarihinde Milliyet Yayınları tarafından yapılmıştır.
And, bu kitabında tiyatronun ilk çağlardan günümüze kadar olan gelişimini ayrıntılı bir biçimde incelemiş, tiyatroda köklü değişikliklere yol açan tiyatro kuramcılarını anlatmış, tiyatro akımlarına değinmiş, ayrıca sahne tekniği ve tiyatro terimlerine de yer vermiştir
Metin And "Tiyatro Kılavuzu"nu, "Tiyatronun tarihi" ve "Dramın tarihi" olmak üzere iki ana bölüme ayırmıştır. Kitabın sonuna da görece daha küçük bir "Türk Tiyatrosu" bölümü eklemiştir. Kitabın sonunda ayrıca oldukça kapsamlı bir "Tiyatro terimleri sözlüğü" de bulunmaktadır. Kitapta tiyatro tarihiyle ilgili fotoğraf, gravür, kroki ve çizimlere de yer verilmiştir.
Metin And bu kitabını yayımladığında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ne bağlı "Tiyatro Kürsüsü"nde öğretim üyesiydi ve bu kitapla hemen hemen aynı günlerde Cumhuriyetin kuruluşunun 50. yıldönümü dolayısıyla "İş Bankası Kültür Yayınları" için 50 Yılın Türk Tiyatrosu adında bir araştırma-başvuru kitabı daha yazmıştı. "50 Yılın Türk Tiyatrosu" yazarın dört ciltlik kapsamlı eseri "Türk Tiyatrosu Tarihi"nin 1923-1973 yılları arasını kapsayan dördüncü cildini oluşturmaktaydı. Yazarın ayrıca  100 Soruda Türk Tiyatrosu ve Geleneksel Türk Tiyatrosu adlı iki kitabı daha önce "Gerçek Yayınevi"nden çıkmıştı. Osmanlı ve geleneksel Türk tiyatrosuna, gölge oyununa, Antik Dönem tiyatrosuna, Türk köylü danslarına vb eğildiği onlarca inceleme kitabı olan And'ın bu kitabının diğerlerinden farkı hem dünya hem de Türk tiyatrosunu bütünüyle tek bir cilt içinde toparlamış olmasıdır. Bu anlamıyla kitap adının da çağrıştırdığı gibi bir tiyatro başvuru kitabı, bir kılavuz niteliğindedir. Arka kapağındaki tanıtım yazısında, kitabın tiyatro sevenler kadar tiyatro eğitimi alanlar için de iyi bir rehber olacağı ileri sürülmüştür.
Metin And kitabının önsözünde, Türkiye'de sahnelenen tiyatro oyunları ve tiyatro seyircisi hızla artmaktayken, tiyatro konusunda yazılan kitap sayısının aynı hızda artmadığından bahsetmekte, seyircinin tiyatro afişlerinde gördüğü "Aristophanes", "İbsen","Çehov" gibi adlarla, basında tiyatro eleştirilerini okurken gözüne çarpan "epik tiyatro", "romantizm", "trajedya" gibi terimleri zihninde tam yerli yerine oturtamadığını gördüğünü, Türk tiyatro seyircisinin hissettiği "bu boşluğu bir ölçüde doldurabilmek" için bu kapsayıcı kitabı yazma gereği duyduğunu belirtmiştir.
Kitabın bölümleri şu şekildedir:
Önsöz
Tiyatro ve Dram Nasıl Doğdu?
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  Tiyatro Seyircisi Yunan-Roma  Orta Çağ  Rönesans  XVII. ve XVIII. Yüzyıl  Doğu Tiyatrosu  XIX. Yüzyıl  Birinci Dünya Savaşı'ndan Sonra Oyuncu Yunan'da Oyuncu  Roma'da Oyuncu  Orta Çağ  Rönesans  Fransa'nın Altın Çağı  Restoration'da İngiltere  XVIII.Yüzyıl  Asya Tiyatrosunda Oyunculuk  XIX.Yüzyıl XX.Yüzyıl  |  Oyun Yerleri-Tiyatrolar Yunan ve Roma'da  Orta Çağ'da  Rönesansta  Elisabeth  İngilteresi  Rönesans'ta İspanya'da Tiyatrolar  Fransa  Restoration'da İngiltere'de Tiyatrolar  XVIII. Yüzyıl  Asya'da Tiyatrolar  XIX. Yüzyıl  XX. Yüzyıl Dekor-Giyim-Işık Eski Yunan'da  Roma'da  Orta Çağ  Rönesans'ta  Elizabeth  Çağı İngilteresi  İspanya'da  Fransa'da Altın Çağ  Restoration'da İngiltere  XVIII. Yüzyıl  Asya Tiyatrosunda  XIX. Yüzyıl  Tiyatro Devrimi  XX. Yüzyıl  |  Sahneye Koyucu ve Tiyatro Estetiği Yunan ve Roma  Orta Çağ  Elizabeth  Çağı İngilteresi  XVII.Yüzyıl1  XVIII.Yüzyıl  Asya Tiyatrolarında  Meiningen Dükü  Antoine  Wagner  Appia  Graig  Stanislavski  Copeau  Reinhardt  Tairov  Meyerhold  Vakhtangov  Piscator  Brecht  Cartel Des Quatre  Artaud  İngiltere'de  ABD'de  Fransa'da  İtalya'da  |  Tiyatro Toplulukları ve Yönetimi Yunan ve Roma  Orta Çağ  Rönesans  Commedia Dell'Arte  XVII. Yüzyıl  XVIII. Yüzyıl  XIX. Yüzyıl  XX. Yüzyıl  |
Eski Çağlarda Dram
Yunan Tragedyası
Yunan Tragedyasının Üç Ustası
Eski Komedya
Yeni Komedya
Hint Dramı
Orta Çağ'da Dinî ve Din Dışı Dram
Rönesans'ta Dram
İtalya
Tragedyalar
Pastorallar ve Operalar
Commedia Dell'Arte
Fransa
İspanya:Lopede Vega ve Calderon
Cizvitler
İngiltere
Shakespeare ve Öncüleri
Fransa: Klasik Çağ
Molière ve Komedya
Japonya: Nove Kabuki
Restoration v eTöreler Komedyası
XVIII. Yüzyıl
Tragedya ve Opera
Ağır Operalar Güldürü Operalar
Burjuva Komedisi
Gozzi ve Goldoni
Kuzey'de Holberg
Komedya: Sheridan, Goldsmith, Beaumarchai
Duygusal Dram
Romantik Tiyatro
Tragedyadan Melodrama
Alman Romantik Dramı: Leasing ve Goethe
Schiller
Schiller'in Ardından Alman Tiyatrosu
Melodram Eğilimi:Kotzebue
Fransa'da ve İngiltere'de Melodram:
Pixérécourt ve Sonrası
Büchner
Rusya'da Romantizmin İzleri
Fransa'da Romantizm
İngiltere ve Doğu Avrupa
Vodvil Eğilimi
Almanya'da
Rusya'da
XIX. ve XX. Yüzyılda Bulvar Tiyatrosu
İngiltere'de
Gerçekçilik ve Toplumsal Dram
Hebbel
Ibsen
Strindberg
Becque
Hauptmann
Avusturya
Macaristan-Polonya
Ostrovski-Turgeniyev
Tolstoy
Çekhov
Gorki ve Sovyet Dramı
Çin Tiyatrosu
Shaw
Priestley
Öfkeli Genç Adamlar
İrlanda
Kışkırtma Tiyatrosu
Varoluşçu Eğilimi
İtalya'da Bölgecilik ve Evrenselcilik
Natüralizm'den Sembolizm'e
Bölgesel Ağızlar ve Gerçekçi Dram
Napolili İnsancıl Komedya
Pirandello
Öteki İtalyan Yazarları
ABD'de O'Neill
Toplumsal Tiyatro
Mitos ve Sembolizm
Öncü Tiyatro
Dışavurumculuk
Brecht
Mayakovski
Savaştan Sonra Almanya
Off Broadway
İtalya'da Töreler Tiyatrosu
Doğu Avrupa
Günümüzün Siyasal Dramı
Happening
Üçüncü Dünya
Living Teatre
Sokak Tiyatrosu
"Off off Broadway"
| --- | --- |
 3. Türk tiyatrosu Geleneksel Tiyatro  Tanzimat ve İstibdat Tiyatrosu  Meşrutiyet Tiyatrosu  Cumhuriyet Tiyatrosu  Kısa Kaynakça :  4. Tiyatro terimleri sözlüğü Tiyatro terimlerinin açıklamalarının yanı sıra, İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca ve İspanyolca karşılıkları da belirtilmiştir.