stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Necdet Calp
İlk yılları ve kariyeri

7 Eylül 1922 tarihinde Kocaeli'nin Karamürsel ilçesinde doğan Necdet Calp, ilköğrenimini Karamürsel Merkez İlkokulu'nda gördü. Ortaokulu İzmit'te okudu. Ankara Erkek Lisesi edebiyat bölümünü birincilikle bitirdi. 1944 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni bitirirken, fark sınavını vererek Hukuk Fakültesi'nde de mezun oldu.
Kaymakamlık, mülkiye müfettişliği ve valilik görevlerinde bulundu; Kazımpaşa, Karasu ve Hendek'te kaymakam vekilliği yaptıktan sonra Kütahya'ya bağlı, yeni ilçe olan Altıntaş'ın ilk kaymakamı oldu. 1951-1954 arasında Çınar, Kaman ve Haymana'da kaymakamlık yaptı. Yedeksubaylığını topçu asteğmeni olarak yaptı. Topçu okulunu da birincilikle bitirdi. 1956-1958 yıllarında Londra Ekonomi Okulu'de yerel yönetimler maliyesi hakkında seminerleri izledi. 1960'ta Siirt valiliğine atandı.
Siyasi kariyeri

1960 yılında Başbakanlık Özel Kalem Müdürlüğü'ne atandıktan sonra Türkiye'nin dördüncü cumhurbaşkanı Cemal Gürsel ve Türkiye'nin ikinci cumhurbaşkanı olup da 1961 genel seçimlerinden sonra kurulan koalisyon hükûmetlerinin başbakanı olan İsmet İnönü ile birlikte beş yıl bu görevde kaldı.
1965 yılında Sevil Örten ile evlendi. Aynı yıl Sümerbank Yönetim Kurulu Başkanlığına getirilen Calp, önce İzmir vali vekilliği, 1978 yılında da İzmir valisi olarak atandı. 1979 tarihine kadar bu görevde kaldı. İzmir Valiliği'nden sonra bir süre Merkez Valiliği'nde bulundu. 12 Eylül Darbesi'nden sonra 23 Ekim 1980 - 11 Nisan 1983 tarihleri arasında Başbakanlık Müsteşarlığı yaptı.
12 Eylül sonrasında demokrasiye geçiş döneminde Başbakanlık Müsteşarlığı'ndan emekliye ayrıldı. 20 Mayıs 1983'te kurduğu Halkçı Parti'nin (HP) Genel Başkanlığına getirildi. Özelleştirme karşıtı tutumuyla tanınan Calp'ın, 6 Kasım 1983'te yapılan milletvekili genel seçimlerinden iki hafta önce, 22 Ekim'de yapılan açık oturumda köprü ve otoyolları satma planlarını anlatan Anavatan Partisi (ANAP) lideri Turgut Özal'a "Satamazsınız beyefendi satamazsınız" diye tepki göstermesi Türk siyasi tarihine geçti. HP seçimlerde yüzde 30 oy oranıyla 117 milletvekilliği kazanırken, Calp da HP Ankara Milletvekili seçildi ve ANAP'ın iktidar olmasıyla anamuhalefet lideri sıfatıyla siyasette yerini aldı.
25 Mart 1984 tarihinde yapılan yerel seçimlerde HP'nin oy oranının yüzde 8'e gerilemesi üzerine parti içinde yoğun tartışmalar başladı. Calp, 3 Nisan tarihinde istifa etmesine rağmen aynı gün içinde yapılan Kurucular Kurulu toplantısında 118 oydan 80'ini alarak yeniden HP Genel Başkanı seçildi.
Calp, 29 Haziran 1985'te toplanan partisinin ilk kurultayında Aydın Güven Gürkan'a karşı genel başkanlık mücadelesini kaybetti, bundan sonra da HP ile SODEP'in birleşme süreci başladı. HP, 2 Kasım 1985 tarihinde topladığı olağanüstü kurultayında tüzük, program ve amblemini değiştirerek Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) adını aldı. Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) bir gün sonra 3 Kasım 1985'te yaptığı olağanüstü kurultayında kendini feshederek SHP'ye katıldı. Calp, 1987 genel seçimlerinde aday olmayarak aktif siyasetten çekildi.
13 Eylül 1998 günü kalp yetmezliği sonucu Ankara'daki evinde öldü.
Eric L. Harry

| Eric L>  Harry |
| --- | --- |
Doğum: 2 Aralık 1958 (65 yaşında) Ocean Springs, Mississippi
Meslek: Yazar, avukat
Milliyet: Amerikalı
Vatandaşlık: Amerikalı
Dönem: 1991-2000
Tür: Roman
Önemli eser: Arc Light (1994), Invasion (2000)

Eric L. Harry (d. 2 Aralık 1958), Amerikalı yazar ve avukat. Bilinen eserleri Arc Light ve Invasion'nin dışında Society of the Mind ve Protect and Defend'ın yazarı.
Gençliği ve eğitimi

Harry 2 Aralık 1958'de Ocean Springs, Mississippi'de doğdu ve Laurel, Mississippi'de büyüdü. Marion Military Institute ve Marine Military Academy'de okudu. Vanderbilt üniversitesi'nde lisans yaptı.
Kariyeri

Bracewell & Patterson şirketinde Chamberlain, Hrdlicka, White, Williams & Martin için asistanlık yaptı. Apache Corporation için genel asistan müşaviri oldu. Yazar hala Houston, Texas'da avukat olarak çalışmaktadır.
Özel hayatı

Harry şu anda evli ve 3 çocuğa  sahip.
Biyografi

Harry, Eric L. (Eylül 1994). Arc Light. ISBN 978-0515117929.
Harry, Eric L. (Haziran 1996). Society of the Mind. ISBN 978-0060176945.
Harry, Eric L. (Nisan 1999). Protect and Defend. Berkley. ISBN 978-0425168141.
Harry, Eric L. (Mayıs 2000). Invasion. Berkley Pub Group. ISBN 0425171418.
Ata Emre Akman cinayeti

| Ata Emre Akman cinayeti |
| --- | --- |

Bölge: Karesi, Balıkesir, Türkiye
Tarih: 11 Mayıs 2024 (6 ay önce) (2024-05-11)
Saldırı türü: Bıçaklama
Ölü: Ata Emre Akman, 20 yaşında
İşleyen: Erdoğan Özdemir
Ata Emre Akman cinayeti, 11 Mayıs 2024 tarihinde Balıkesir'in Karesi ilçesindeki Karaoğlan Mahallesi Emir Sokak'ta, zincir bir restoranda motokurye olarak çalışan Ata Emre Akman'ın bıçaklanarak öldürülmesidir.
Olay

Balıkesir Üniversitesi'nde Turizm Rehberliği Bölümü öğrencisi olan Akman, siparişi bıraktığı adresten dönerken Erdoğan Özdemir (17) tarafından önü kesilerek 25 yerinden bıçaklandı. Çevredekilerin ihbarı üzerine polis ve sağlık ekipleri çağrıldı. Sağlık ekiplerinin kontrolünde Akman'ın öldüğü belirlendi. Akman'ın cenazesi, polislerin ve savcının olay yerindeki tetkiklerinin ardından Balıkesir Atatürk Şehir Hastanesi morguna kaldırıldı. Naaş 12 Mayıs tarihinde memleketi Bursa'nın Mustafakemalpaşa ilçesinde toprağa verildi.
Yakalanma ve soruşturma süreci

Olayla ilgili soruşturma başlatan polis, çevredeki güvenlik kameralarını inceledi. Erdoğan Özdemir'in kimliği görüntülerden tespit edildi, ailesiyle beraber yaşadıkları haneye düzenlenen operasyonla yakalandı. Erdoğan Özdemir ve saklanmasına yataklık ettiği düşünülen babası Orhan Özdemir gözaltına alındı. Erdoğan Özdemir, çıktığı mahkemede tutuklandı, babası ise serbest bırakıldı. Daha sonra, Ata Emre Akman'ın ailesinin iddiaları ve ek deliller üzerine baba Orhan Özdemir tekrar gözaltına alındı ve tutuklandı.
Cinayet sebebi ve suçlu ifadeleri

Erdoğan Özdemir'in ifadesinde, babası Orhan Özdemir'in imam nikâhlı eşi Sultan Durmaz'ı nereden tanıdığını sorduğu ve Akman’ın kendisini terslemesi üzerine bıçakladığını söylediği öğrenildi. Ancak, Akman'ın Erdoğan Özdemir'in bahsettiği Sultan Durmaz'a değil, dairede bulunan başka birine sipariş getirdiği bilgisine ulaşıldı.
Toplum ve aile tepkisi

Ata Emre Akman'ın ailesi, olaya ilişkin olarak çeşitli medya kuruluşlarına açıklamalarda bulundu. Anne Zuhal Akman, oğlunun canice öldürülmesiyle ilgili olarak "Babanın azmettirici olduğunu düşünüyorum" dedi. Ata Emre Akman'ın kuzeni, Akman'ı sevgi dolu bir birey olarak tanımladı ve "Ben sevmeyi Ata’dan öğrendim" dedi. Ata Emre Akman'ın babası Erol Akman ise oğlunun gece orada olmasının tek suç olduğunu belirtti.
Mahkeme süreci

Erdoğan Özdemir'in ifadesinde, "Babamın imam nikahlı eşini nereden tanıdığını sordum. Beni tersledi. Ben de bunun üzerine onu bıçakladım" dediği öğrenildi. Erdoğan Özdemir ve babasının ifadeleri ve diğer deliller doğrultusunda baba Orhan Özdemir tekrar gözaltına alınarak tutuklandı. Baba Erol Akman, oğlunun öldürülmesine ilişkin olarak, "Oğlumun tek suçu gece orda olmasıydı. Babanın adam öldürmekten o gün dışarı çıkacağından haberi yok. İddialara göre alkol masasında oturuyor. Bir saat sonra, elinde bıçak olan cani oğlumun yanına yaklaşıyor." şeklinde konuştu. Erdoğan Özdemir'in öncesine uzanan 6 "kasten yaralama" ve "tehdit" suçu bulunduğu ortaya çıktı. Soruşturmanın ardından Erdoğan Özdemir ve babası Orhan Özdemir için ayrı iddianameler hazırlandı. Erdoğan için 'Canavarca hisle veya eziyet çektirerek adam öldürme’ suçundan 18 yıldan 24 yıla kadar hapis cezası, babası Orhan için ise 'Tasarlayarak canavarca hisle veya eziyet çektirerek öldürmeye azmettirme' suçundan ağırlaştırılmış müebbet talep edildi.
Etkiler

Olay, hem üniversite öğrencilerinin hem de toplumun güvenliği konusunda ciddi tartışmalara yol açtı. Ata Emre Akman'ın ailesi, hukukun üstünlüğünün sağlanması ve adaletin yerini bulması için mücadele edeceklerini belirtti. Motokuryeler ve üniversite öğrencileri, çeşitli eylemler düzenledi. Üniversite öğrencilerinin Taksim'de düzenlediği eylemde 11 kişi gözaltına alındı. İfadeleri alındıktan sonra serbest bırakıldı.
Ata Emre Akman cinayetinin güvenlik kamerası görüntüleri
1871'de futbol

Londra'daki Kennington Oval'da İngiltere ile karşılaşan İskoçya Milli Futbol Takımı'nın Çizimidir.
1871 yılında futbol adına yaşanan gelişmeler aşağıda verilmiştir.
Olaylar

25 Şubat
20 Temmuz
18 Kasım
Doğanlar

13 Kasım –  William Beats, İngiliz futbolcu, (ö. 1936)
| g t Futbol kronolojisi |
| --- | --- |
Genel bakış: Dünya'da futbol · Dünya'da kadınlar futbol
Kronoloji: Futbol kronolojisi
Tarih: Tarihöncesi futbol · Futbol tarihi
19. yüzyıl: 1840'lar · 1850'ler · 1860'lar · 1870 · 1871 · 1872 · 1873 · 1874 · 1875 · 1876 · 1877 · 1878 · 1879 · 1880 · 1881 · 1882 · 1883 · 1884 · 1885 · 1886 · 1887 · 1888 · 1889 · 1890 · 1891 · 1892 · 1893 · 1894 · 1895 · 1896 · 1897 · 1898 · 1899
20. yüzyıl: 1900 · 1901 · 1902 · 1903 · 1904 · 1905 · 1906 · 1907 · 1908 · 1909 · 1910 · 1911 · 1912 · 1913 · 1914 · 1915 · 1916 · 1917 · 1918 · 1919 · 1920 · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · 1926 · 1927 · 1928 · 1929 · 1930 · 1931 · 1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999
21. yüzyıl: 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022
Sopot, Filibe

| Sopot Сопот |
| --- | --- |
Belediye
Sopot belediyesi

SopotSopot'un Bulgaristan'daki konumu
Ülke:  Bulgaristan
İl: Filibe
İdare
 • Belediye başkanı: Deyan Doynov (BSP)
Yüzölçümü
 • Belediye: 56 km²
Nüfus (2015)
 • Belediye: 10.130
 • Kent: 9,049
Zaman dilimi: UTC+02.00 (DAS)
 • Yaz (YSU): UTC+03.00 (DAYS)
Resmî site www.sopot-municipality.com
Sopot (Bulgarca: Сопот), Bulgaristan'ın Filibe ilinde bulunan bir belediyedir. Şehir, Balkan Dağları'nın güney eteklerinde yer almaktadır. Yüzölçümü 56 km² olan şehrin nüfusu 2015 yılı itibarı ile 10,130'dur. Bulgaristan'ın en büyük yazarlarından biri olan Ivan Vazov burada doğmuştur.
Yerleşim birimleri

Sopot belediyesine bağlı yerleşim yerleri;
Anevo
Sopot
Doğu Zaman Dilimi

Doğu Zaman Dilimi (Eastern Time Zone)
Doğu Zaman Dilimi (İngilizce: Eastern Time Zone), Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'nın doğu bölümü, Güney Amerika Kıtası ve Karayipler'i kapsayan zaman dilimidir. Kışın Eşgüdümlü Evrensel Zaman dilimi ile 5, yazın ise 4 saat fark vardır.
Uygulandığı yerler > Kanada

Kanada'nın aşağıdaki il ve bölgeleri, Doğu Zaman Dilimi'ni kullanmaktadır:
Ontario
Québec
Nunavut
Uygulandığı yerler > Amerika Birleşik Devletleri

Amerika Birleşik Devletleri'nin aşağıdaki il ve bölgeleri, Doğu Zaman Dilimi'ni kullanmaktadır:
Batı Virginia
Connecticut
Delaware
Georgia
Maine
Maryland
Massachusetts
New Hampshire
New Jersey
New York
Kuzey Karolina (North Carolina)
Ohio
Pensilvanya (Pennsylvania)
Rhode Island
Virjinya (Virginia)
Uygulandığı yerler > Diğer ülkeler

Aşağıdaki ülkeler de Doğu Saat Dilimi'ni kullanmaktadır:
Meksika
Panama
Jamaika
Haiti
Küba
Bahamalar
Uygulandığı yerler > Güney Amerika

Güney Amerika Kıtası'ndaki bazı ülkeler de, bu zaman dilimini kullanır:
Kolombiya
Ekvador (Galapagos hariç)
Peru
Brezilya'nın bazı bölgeleri:
Acre
Amazonas - Eyaletin güneybatısındaki bölge.
2002 Beşiktaş Jimnastik Kulübü Olağan Kongresi

2002 Beşiktaş Jimnastik Kulübü Olağan Kongresi, Beşiktaş Jimnastik Kulübü'nün yeni başkanını belirlemek için 31 Mart 2002 tarihinde gerçekleştirilen olağan seçimli kongredir. Yapılan olağan kongre sonucunda Serdar Bilgili 2. kez Beşiktaş Jimnastik Kulübü Başkanı seçilmiştir.
Kongre

Beşiktaş Jimnastik Kulübü tüzüğü gereğince yapılan olağan kongredir. 2000 yılında Süleyman Seba'nın ardından seçilen mevcut başkan Serdar Bilgili ikinci kez başkanlığa aday oldu. 26 Mart 2000 tarihinde yapılan seçimde Bilgili'ye karşı aday olan Hasan Arat bu seçimde de Bilgili'nin karşısında aday oldu. Hasan Arat turuncu, Serdar Bilgili'de yeşil renkte oy pusulaları kullanılmıştır.
Adaylar > Serdar Bilgili'nin Listesi

Asil Üyeler: Hüsnü Güreli, Yıldırım Demirören, Fikret Orman, İbrahim Altınsay, Fikret Ercan, Cengiz Kaptanoğlu, İsmail Ünal, Kıvanç Oktay, Levent Erdoğan, Muzaffer Nasıroğlu, Haşmet Bedii Kürüm, Behçet Ümitlen
Yedek Üyeler: Mete Düren, Hüseyin Mican, Cem Bilge, Ahmet Kavaklı, Deniz Atalay, Emin Önal
Adaylar > Hasan Arat'ın Listesi

Asil Üyeler: Mehmet Kazancı, Yahya Kemal Gencer, Suat Küçüker, Ömer Faruk Girgin, Tankut Dinç, Erol Ünal Karabıyık, Ekrem Keçoğlu, Süleyman Eren, Sami Kılıçoğlu, Doğan Yakupoğlu, İbrahim Özdoğan, Ferit Mevlüt Aslanoğlu
Yedek Üyeler: Aslan Emre, Sinan Vardar, Zekeriya Alp, İpek Ökten Ertin, Mehmet Evren Artam, Burhan Enuştekin
Seçim Sonuçları

31 Mart 2002 tarihinde yapılan seçimde 7.363 üye oy kullandı. 4.078 geçerli oy alan Serdar Bilgili rakibi Hasan Arat'ı ikici kez yenerek, yeniden Beşiktaş Jimnastik Kulübü Başkanı seçildi.
Tam zamanlı iş

Tam zamanlı iş, günün büyük bir kısmında çalışmayı gerektiren, çoğunlukla en az sekiz saat süren iş. Tam zamanlı işler genellikle kısmi süreli işlere göre sağlık sigortası konusunda daha avantajlıdır. Ancak geçici tam zamanlı işler için bu durum söz konusu olmayabilir. Tam zamanlı işlerin çalışma saatleri ve ücreti kısmi süreli işlere göre daha fazladır.
Ülkeye Göre Tanımları

Kanada: 30 saat ve üzeri
Avustralya: yaklaşık 38 saat
Belçika: 38 saat
Brezilya: 40–44 saat[kaynak belirtilmeli]
Şili: 45 saat[kaynak belirtilmeli]
Danimarka Danimarka: 37 saat
Fransa: 35 saat
Almanya: 35–40 saat
İzlanda: 40 saat
Hindistan: 48 saat
İsrail: 43 saat
Türkiye: 30 saat üstü ile 45 saat arası
İtalya: 40 saat
Hollanda: 35–40 saat
Norveç: 40 saat
Polonya: 40 saat
Rusya: 40 saat
İsveç: 40 saat (resmi olarak tanımlanmamış)
Birleşik Krallık: 35 saat (resmi olarak tanımlanmamış), 37.5 saat veya 40 saatlik sözleşmeler yaygındır.
Birleşik Devletler: 30 saat veya daha fazlası
Beyaz Kale

| --- | --- |

Yazar: Orhan Pamuk
Tür: Roman
Yayım: 1985 (ilk Baskı)
Beyaz Kale, Nobel ödüllü Türk yazarı Orhan Pamuk'un 1985 yılında yayımlanan romanının adıdır. Roman, Batılı bir Hristiyan ile Doğulu bir Müslümanın 17'inci yüzyılda Osmanlı İstanbul'unda efendi ve köle olarak biraraya gelmelerini, bilimsel faaliyetleri sırasında gitgide kişisel ve kültürel kimliklerini kaybetmelerini, kısmen dostça ve kısmen gergin bir iş ilişkisi  içinde gitgide daha da samimi olmalarını, nihayet en sonunda da kimliklerini değiştirerek birbirlerinin yerine geçmelerini anlatır.
Hikâyesi

Birinci bölümde Floransa ve Venedik'te astronomi, mühendislik ve resim eğitimi almış olan 23 yaşındaki birinci şahıs anlatıcının kadırgasıVenedik'ten Napoli'ye giderken bir Türk gemisi tarafından ele geçirilir. İstanbul'da başlangıçta surların inşası için köle olarak taş taşımak zorunda kalır. Hekim olduğunu söyleyerek yaralıları, hastaları tedavi eder, biraz para kazanır ve bazı ayrıcalıklardan yararlanır. Osmanlı devlet ricâlinden Sadık Paşa bunu öğrenir ve astımınıtedavi ettirir. Verilen ilaçların iyileştirici gücüne inandığı için kendini daha iyi hisseder ve bir süre sonra genç âlimi, oğlunun sadrazamın kızıyla düğünü için daha önce yapılan her şeyi geride bırakacak bir havai fişek gösterisi düzenlemesi için bir hocanın yanına yardımcı tayin eder.
İkinci bölümde, anlatıcı elde edeceği bir başarıdan sonra paşanın ülkesine dönmesine izin vereceğini umar ve efendisiyle birlikte roketler için yeni barut karışımları, rengârenk ateş çemberleri, püskürtme kaskadları ve sâir deneyler yapar. Haliç kıyılarında ve yoldan geçen karton gemilerin üzerinde kuleler ve dev ışıklı kuklalar inşa ederler ve bunları ejderha dövüşleri ya da şeytan yakılması gibi sahneleri canlandırmak için kullanırlar. On akşam boyunca bu gösteriler seyircileri memnun eder ve Paşa'yı da etkiler.
Henüz Osmanlı çağının gerisinde değildir yine henüz Avrupa Osmanlının çok ilerisinde değildir. Bulundukları coğrafyada desenleri farklı olsa da bilim adamları (bir diğer deyişle soru soranlar, sorularına bilimsel yanıt arayanlar) aynı hurafelerle başa çıkmak zorundadırlar. Hoca'ya göre; "İnsanlar aptaldır, bilime hakettiği önemi vermezler. Bilimden çok hurafeler ilgilerini çeker ve inanırlar.".
Kısa tutulmuş roman, zekice bir kurguya sahiptir. İnsanlar ve yerler her ne kadar iki yüzyıl öncesinde olsa da, okuyucu -hangi ülke, hangi kültürde yaşarsa yaşasın- bugünü ve bu yeri algılar. Bugünü ve bu yeri algıladıktan sonra Hoca'nın sorusuyla başbaşa kalır "Ben kimim?".
Fakülte

Federico Villarreal Ulusal Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi
Fakülte, bir üniversite içindeki ayrı bölümlerdir. Fakülteler en az 4 yıllık örgün (devamlı) eğitimdir, bölümüne göre 5 ya da 6 yıllık olabilir. Fakültelerin başındaki en üst düzey görevli dekandır.
Orta Çağ'ın geç dönemlerindeki hemen hemen tüm Avrupa'daki üniversiteler için model oluşturmuş olan Orta Çağ'daki Paris Üniversitesinin 4 fakültesi vardı: Teoloji (İlahiyat), Hukuk, Tıp ve son olarak Sanat fakültesi. Diğer üçünden birine devam etmek için önce birinden mezun olmak gerekiyordu. Orta Çağ'da bu dört fakültenin bir üniversitede mutlaka bulunması gerekiyordu ancak bu fiilen bazı üniversitelerde gerçekleşmedi. Genelde fakülte sayısı günümüz üniversitelerinde daha fazla olmakla beraber, diğer 4 fakülte de bulunmaktadır.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4016344-1  NKC: ph870435
Konstantinopolis Kuşatması (860)

Başlığın diğer anlamları için İstanbul kuşatmaları listesi sayfasına bakınız.
| g t Bizans-Rus savaşları |
| --- | --- |
 Paflagonya (830lar)  Konstantinopolis (860)  Konstantinopolis (907)  Boğaziçi & Bitinya (941)  Trakya & Bulgaristan (970-971)  Limni (1024)  Konstantinopolis & Ege denizi (1043) 
Konstantinopolis Kuşatması, 860 yılında Bizans ve Batı Avrupa kaynaklarında kaydedilen Ruslarca yapılan büyük bir askeri seferdir. Anlatılar, çağdaş ve sonraki kaynaklar arasında tutarsızlıklar olması nedeniyle sonuç ayrıntılı olarak bilinmemektedir. Bizans kaynaklarına göre, Ruslar Konstantinopolis'i İmparatorluk Arap saldırıları ile uğraşırken ve Rus tehdidiyle ilgilenmesi olanaksız durumdayken hazırlıksız yakaladı. Ruslar, Bizans başkentinin banliyölerini yağmaladıktan sonra gün boyunca geri çekildiler ve Bizans birliklerini yorup düzensizliğe yol açtıktan sonra gece boyunca kuşatmaya devam ettiler. Bu olay, Konstantinopolis'in kurtuluşunu Theotokos'un mucizevi müdahalesine bağlayan daha sonraki bir Ortodoks Hristiyan geleneğinin ortaya çıkmasına neden oldu.
Arka plan

Bizanslıların Ruslarla ilk teması 839 yılında oldu. Umulmayan saldırı zamanlaması, Ruslar'ın şehrin zayıflığı ile ilgili bilgiye sahip olduğunu, ticaret ve iletişim hatlarının 840'larda ve 850'lerde varlığını sürdürmediğini göstermektedir. Yine de Rus saldırısı 860 yılında bir sürpriz olarak geldi. Bu durum ani ve umulmayan bir durumdu. İmparatorluk Anadolu'da Araplar'ın ilerlemesini püskürtmeye çalışıyordu. 860 yılı Mart ayında, kilit kale Lulon umulmayan bir şekilde Araplar'a teslim edildi. Nisan veya Mayıs ayında her iki tarafta esirleri değiştirdi ve düşmanlıklar kısaca durdu. Buna rağmen İmparator III. Mihail, Haziran ayının başında Abbasiler'e saldırmak için Konstantinopolis'ten ayrılarak Anadolu'ya geçti.
Saldırı

18 Haziran 860'ta, güneş batımında, yaklaşık 200 gemilik bir Rus deniz filosu İstanbul Boğazı'nda seyrediyordu ve Konstantinopolis'in banliyölerini yağmalamaya başladılar. Saldıranlar, evleri ateşe veriyor, yerli halkı yaralıyor ve onları suda boğuyordu. Saldıranları püskürtmek olanaklı değildi, Patrik Fotios, cemaatini toplayarak Theotokos'dan şehri kurtarmasını rica etti. Şehrin varoşlarının yağmalanmasından sonra, Ruslar Marmara Denizi'ne indiler ve Adalar'ı ele geçirdiler ki eski patrik o zaman sürgündeydi. Ruslar esirleri keserek evleri ve manastırları yağmaladılar. Patrik'in hizmetçilerini dış sularda gemilerde yakalamaları yirmi iki gün aldı ve onları baltalarla parçalara ayırdılar.
Saldırı Yunanistan'da "Gökyüzünden gelen şimşek benzeri" bir sürpriz olarak karşılandı. Bu durum Patriğin olaylar nedeniyle yazmış olduğu meşhur nutkunda belirtildi. İmparatorluk ordusu (genellikle şehre yakın olarak konumlanan askerlerden oluşur) Anadolu'da Araplar'la savaşıyordu. Şehrin kara savunması garnizonun yokluğu nedeniyle zayıflamıştı ve deniz savunması ayrıca eksikti. Bizans Deniz donanması Ege Denizi ve Akdeniz'de Araplar ve Normanlar ile savaşmak ile meşguldü. Aynı anda olan bu olay nedeniyle sahillere, Karadeniz'in adalarına ve İstanbul Boğazı ve Marmara Denizi'ne saldırı avantajı bırakılmıştı.
İstila 4 Ağustos tarihine kadar devam etti. Fotios, diğer bir dinsel konuşmasında araya giren ilahi bir gücün bu uğursuz Konstantinopolis kuşatmasını ortadan kaldırması dolasıyla gökyüzüne şükranlarını sundu. Fotios'un yazılarında en erken "Rus" adı örnekleri (Rhos) Yunan kaynaklarında bahsedildi. Alim patrik bazı uzak kuzey topraklarında yaşayanların en yüksek derecedeki yönetimlerden yoksun olduğunu belirtti. Önceleri Karadeniz'in kuzeyindeki topraklarda oturanlar kadim (eskiye ait, artık bulunmayan) "Tauroscythians"  olarak gösteriliyorlardı. Bilgili Fotios'un, onları έθνος άγνωστον, "bilinmeyen halk" olarak adlandırmasına karşın bazı tarihçiler en erken Bizans ve Rus temasına işaret ederek sözcüğü "belirsiz halk" olarak tercüme etmeyi tercih ettiler.
Ahmet Tosun Paşa

Ahmet Tosun Paşa veya Kavalalı Tosun Paşa ya da kısaca Tosun Paşa (1794–1816, Osmanlıca: طوسون پاشا, Arapça: طوسون باشا), Mısır valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın oğlu, İbrahim Paşa'nın kardeşidir. İbrahim Paşa'dan sonra Mısır valisi olan Abbas Hilmi Paşa'nın babasıdır.
Hayatı

1812'de vezir rütbesi ile Cidde ve Habeş valisi oldu. 1813'te Vehhabi isyanını bastırmak için babası Mehmed Ali Paşa tarafından bir ordu ile Hicaz'a gönderildi. Tosun Paşa'nın emri altında Fransızların yetiştirdiği etkin bir piyade ordusu bulunuyordu. Tosun Paşa önce Cidde'ye girdi. Sevk ettiği kuvvetlerle Mekke'yi isyancılardan aldı (1813). Vehhabilerden temizlediği Hicaz'ı yeniden güvenli bir hale getirdi. Tosun Paşa'nın bu başarısı İstanbul'da büyük bir sevinç yarattı. Bu seferden hemen sonra veba hastalığına yakalanarak ölmüştür (1816).
Vehhabi ayaklanmasının 1813 yılında bastırılmasının etkileri edebiyatta da görülür. Âşık Esrâri'nin Vehhâbi Destanı adlı eserinde Ahmet Tosun Paşa övgüyle yer alır.
Edebiyata Yansıması

Vehhabi ayaklanmasının 1813 yılında bastırılmasının etkileri edebiyatta da görülür. Hicazın Vehhabilerden alınması üzerine Âşık Esrâri tarafından kaleme alınan Vehhâbi Destanı (Destan-ı Vehhâbi) adlı eserde Ahmet Tosun Paşa övgüyle yer alır. Âşık, olayın ekseninin Vehhabilerin isyanı olmasına rağmen olayı bir tarihçi gibi anlatmaz; sık sık olaya ilişkin düşüncelerini sıralar. Bu destan, tarihi bir olayın edebiyata yansıması açısından önemlidir.
Destan-ı Vehhâbi (9. kıta):
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Mahmut Paşa'm de ki müjdecim geldi Bonapart (a) yetişti Medine doldı Cidde'yi, Mekke'yi Tosun'um aldı Ahmet Paşa gibi genç aslanım var | ” |
—Âşık Esrâri,