Muhammed Biriya
Hayatı > Siyasi faaliyetleri

25 Ağustos 1941'de SSCB ordusu Güney Azerbaycan'a girdi. 11 Ekim 1941'de Tebriz'de "Vatan Yolunda" gazetesi yayımlandı. Muhammed Biriya'nın şiirleri ve yazıları bu gazetenin ilk sayında yayımlandı. "Rehber", "Zafer", "Merdom", "Demavend", "Xavere No" ve "Azerbaycan" gazetelerinde de şiirler ve yazıları yayımlandı.
1941'de bir grup Güney Azerbaycanlı aydınla birlikte Bakü'ye davet edildi. Burada geçirdiği 15 gün boyunca yazdığı şiirler "Komünist" gazetesinde yayımlandı. Tebriz'e döndükten sonra Azerbaycan Cemiyeti başkanı Hacı Mirza Ali Şebüsteri, İsmayıl Şems, Mir Mehdi Etimad ve diğerleri daha aktif çalışmaya başladı. Kapitalizmi, emperyalizmi ve sömürgeciliği eleştiren şiirler ve makaleler yazıyor. 1942 yılında Mirza Ali Şebüsteri, İsmayıl Şemsi, Mir Mehdi Etimad ve Muhammed Biriya, zulüm nedeniyle Azerbaycan SSC İçişleri Komiser Yardımcısı General Ağaselim Atakişiyev tarafından Tebriz'den Bakü'ye getirildi. Ocak 1943'e kadar burada yaşadı ve Azerbaycan Yazarlar Birliği ile Azerbaycan Radyo Komitesi'nde çalıştı. Tebriz'e döndükten sonra "Edebiyat Sayfası" adında bir gazete çıkarmaya başladı. Gazete 1945'e kadar faaliyet gösterdi. 1944 yılında Bakü'de 5.000 tirajlı "Yürek Sözü" adlı şiir kitabı yayımlandı.
1943 yılında Tebriz'de kurulan Azerbaycan Sendikası'nın başkanlığına seçildi. Görev yaptığı süre boyunca işçilerle girişimciler arasında 41 maddelik bir anlaşma imzalamayı başardı. Mehed Biriya, 1944'ün ortalarında yeniden düzenlenen Tude partisinin Tebriz şehir komitesine seçilen 17 kişiden biriydi. Aynı zamanda kralın ve sömürgecilerin zulmüne karşı düzenlenen çok sayıda mitingin ana organizatörlerinden biriydi. Petrol çıkarma işçileriyle ilgili mitinglerden birinde konuşan Muhammed Biriya'ya suikast girişiminde bulunuldu. Kendisine sıkılan kurşun, mitinge katılan İsmail isimli kişinin ölümüne, üç kişinin de yaralanmasına neden oldu. 1945 yılında Paris'te düzenlenen Dünya Sendikalar Kongresi'ne temsilci olarak katıldı.
20 Kasım 1945'te Tebriz'deki Erk Tiyatrosu binasında faaliyete geçen Azerbaycan Halk Kongresinin başkanlığına seçildi.
12 Aralık 1945'te Azerbaycan Milli Hükûmeti'nin kurulmasından sonra Kültür ve Eğitim Bakanı olarak atandı. Ayrıca yeni oluşturulan Milli Meclis ve Azerbaycan Şairler ve Yazarlar Cemiyeti'nin yönetim kurulu üyesiydi. Kültür ve Eğitim Bakanı olduğu yıllarda okullarda dersler Azerbaycan Türkçesi ile yapılmaya başlandı, yeni müfredat oluşturuldu, ders kitapları Azerbaycan Türkçesiyle yazıldı. Nüfusun çoğunluğunun okuma yazma bilmemesi nedeniyle kısa sürede bölgede 3800 likbez kursu açıldı. Köylerde 2.000, şehirlerde ise 500 ilk ve orta okul açıldı. Çeşitli alanlardaki personel eksikliğini gidermek amacıyla çeşitli kurslar ve teknik okullar kurulmuştur. Biriya, bakanlığın yanı sıra 1946 yılında kurulan "Azerbaycan Üniversitesi"nde Edebiyat dersleri verdi. Tebriz, Zencan, Urmiye, Eher, Erdebil ve diğer şehirlerde merkezleri bulunan Azerbaycan Şairler ve Yazarlar Cemiyeti kuruldu. Devlet Drama Tiyatrosu ve Devlet Filarmoni Orkestrası açıldı, Behzad'ın adını taşıyan Ulusal Müze faaliyete geçti. Tebriz'e Settarhan, Bağırhan ve Şeyh Muhammed Hiyabani'nin heykelleri dikildi.
1946'da milli-demokratik harekete katılımı nedeniyle kendisine "21 Azer" madalyası ve "Settarhan" nişanı verildi.
İran hükûmetinin verdiği sözlerin ardından SSCB bölgeden ayrılıyor. Tahran hükûmeti, "Konseyler Meclisi'ne serbest seçim yapılmasını sağlamak" bahanesiyle Güney Azerbaycan'a asker gönderiyor. Azerbaycan Demokrat Partisi liderleri arasında bu orduya karşı direnilip direnilmeyeceği konusunda görüş ayrılığı vardı. Bazıları Azerbaycan SSC'ye çekilip oradan savaşmayı önerse de Muhammed Biriya bölgede kalmayı ve orduya karşı savaşmayı önerdi. Azerbaycan Demokrat Partisi'nin Tebriz'deki son toplantısında Muhammed Biriya, Azerbaycan Demokrat Partisi'nin genel başkanı seçildi. Bunun üzerine Biriya, partinin taktikleri ve bölgede düzeni sağlama konusunda bir bildiri hazırlayarak radyoda okudu. 13 Aralık 1946'da ABD ve İngiltere'nin desteklediği İran ordusu Tebriz'e girdi. Bunun üzerine Azerbaycan Milli Hükûmeti düştü.. Biriya ve arkadaşları şehre giren İran ordusuna karşı silahlı direniş gösterse de sayılarının az olması nedeniyle Tebriz'deki SSCB hastanesine sığınmak zorunda kaldılar. 8 Mart 1947'de Tebriz'deki SSCB Konsolosluğu çalışanlarının yardımıyla gizlice Bakü'ye getirildi.