stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Malik Hoşaba
I. Dünya Savaşı

Hoşaba, Süryani Kırımı olarak bilinen dönem boyunca ve sonrasında çok daha büyük Osmanlı ordusuna karşı karşı saldırılarda bulunmuş ve bir miktar başarı elde etmiştir. Hoşaba bu dönemde cesareti, acımasızlığı ve askeri yetenekleriyle tanınıyordu.
Kaçırılan bir genç kadın kafilesini gören Malik Hoşaba, yanına bir grup adamı alarak kuvvetlerini böldü ve iki koldan saldırdı. Bu karşılaşmada karşı tarafı tamamen mağlup etti ve 2.600 kadın ve kızı onların elinden kurtararak Başkale ve Deyr civarına götürdü. Burada 47.000 mülteci kamp kurmuştu. Bu mücadele sırasında Malik Hoşaba sadece altı adamını kaybetti.
Malik Hoşaba ve General Ağa Petros komutasındaki Süryani kuvvetleri yaklaşık 6.000 kişiden oluşuyordu ve yanlarında Müttefik (çoğunlukla Rus ) birlikleri bulunuyordu. O sıradaki görevleri, Bakü şehrine doğru ilerlemeye çalışan Türklere karşı cepheyi tutmaktı ve yedi ay boyunca (Ocak-Temmuz 1918) düşman kuvvetleri tarafından kuşatılmış bir şekilde bunu başardılar.
Süryani mültecilerin İran'a varışlarının ilk yazında, Malik Hoşaba liderliğindeki Aşağı Tyari Süryanileri, Halil Paşa komutasındaki Türk ve Kürt kuvvetleri tarafından kuşatıldıkları Seray dağlarının çevresine yerleştirildiler. Geceleyin, Ashitha'lı Malik Khiyo (o sırada 17 yaşındaydı) önünden geçen iki grubu gözlemledi, topçu gözlem noktasına yerleşti ve düşmanı püskürtmek için ay ışığında bir saldırı düzenledi. Hoşaba'nın iki devriyesi, Türk ve Kürt askerlerini yakalamak ve onların konumları hakkında bilgi toplamakta başarılı oldu. Hoşaba, şafak vakti düşman sahra toplarının karakoluna zarar vermesini önlemede başarılı olmuş, ayrıca yirmi dört Türk esir almış ve dört Türk askerini bizzat öldürmüştür. Sabah 7:30'da düşman, Hoşaba'nın adamları ve Ashitha'lı Khiyo tarafından mağlup edildi. 13 Ağustos 1917'de Seray ve Mavana'da Süryaniler, İskender Paşa komutasındaki 5. ve 6. Tümenler tarafından kuşatıldılar. Hoşaba, adamlarını gece boyunca savunma bölgelerine çekmeye ve Seray'a doğru ilerleyen düşmanları durdurmak için devriyeler göndermeye karar verdi. Saat 22.30'a gelindiğinde Süryaniler seksen sekiz esir ve çok sayıda silah ele geçirmişti. Türkçeyi akıcı bir şekilde konuşabilen Hoşaba, tutuklulara sorular sordu. Tutukluların çoğu, takviye kuvvetlerinin gelmeyeceğini söyledi. Hoşaba ayrıca havan topu atılmasını gerektiren sinyal kodlarını da tercüme etti. Ertesi sabahın erken saatlerinde, Hoşaba daha fazla Türk esir aldı; bunlar arasında İskender Paşa'nın ikinci komutanı olan bir Türk ordusu albayı da vardı.
Malik Hoşaba, savaşçılarıyla birlikte, Müslümanlardan Urmiye'yi almıştır.
Malik Hoşaba ve General Ağa Petros komutasındaki Süryani kuvvetleri yaklaşık 6.000 kişiden oluşuyordu ve yanlarında Müttefik (çoğunlukla Rus) birlikleri bulunuyordu. O sıradaki görevleri, Bakü şehrine doğru ilerlemeye çalışan Türklere karşı cepheyi tutmaktı ve yedi ay boyunca (Ocak-Temmuz 1918) düşman kuvvetleri tarafından kuşatılmış bir şekilde bunu başardılar.
I. Dünya Savaşı > Charah Muharebesi

Süryaniler 16 Mart 1918'de Charah Kalesi'ne saldırdı İran Kürt lideri Simko'nun Mar Şimun'u öldürmesinin ardından, Ağa Petros, Simko'yu Tazeşehr'deki kalesinden çıkarmak için Malik Hoşaba ve diğerleriyle güçlerini birleştirdi. Kalede Süryani Patriği Mar Şimun'un öldürülmesinden sorumlu olan Simko Şavak kalıyordu. Kale, İran hükümetinin birçok girişimine rağmen bir türlü ele geçirilemedi. Muharebe sırasında Simko, Süryaniin güçlerini parçaladığını görünce paniğe kapıldı. Çatışma devam ederken Simko adamlarını bırakıp kaçmayı başardı. Bir günlük çatışmanın ardından Kürtler kesin bir yenilgiye uğradı. Charah'taki nehrin, ölen Şavak savaşçılarından dolayı tamamen kırmızıya boyandığı söylenmektedir.
Sonraki yaşam

Malik Hoşaba, nüfuzlu Süryani kabile liderlerinin yer aldığı Süryani Danışma Komitesi'nin başkanlığına atandı. Bu, Irak Süryanileri arasında iki hizbin ortaya çıkmasına yol açtı: Shimun XXI Eshai liderliğindeki ataerkil bir hizip ve Malik Hoşaba ve Jilu Piskoposu Mar Zaya Sargis liderliğindeki ataerkil olmayan bir hizip. İki hizip arasındaki gerginlik, Musul İdari Müfettişi'nin İçişleri Bakanlığı'na yazdığı bir mektupta doruk noktasına ulaşmış, 19 Haziran 1933'te Hoşaba, Malik Khiyo'nun Ashitha'dan ve Malik Zaia Shams-ad-Din'in Aşağı Tyari'den gelmesine rağmen, Kaymakam'ınHoşaba'ya yolda en az 80 silahlı adamla Malik Yaqo'nun beklediğini söylemesine rağmen, Duhok'dan İmadiye'ye doğru yola çıkmıştır. Bu durum Mustarrif'in, Hoşaba ve arkadaşlarının zarar görmemesini sağlamak için Irak polisini göndermesine neden oldu ve gruplar arasındaki bölünmeyi daha da derinleştirdi.
Tartışma

Hoşaba daha sonraki yaşamında Süryaniler arasında büyük tartışma konusu oldu. Birçok kişi tarafından, özellikle 1932'de yeni kurulan ve Arap egemenliğindeki Irak devleti içinde Süryani özerkliği davasını baltalamakla ilgili olarak, ayrıştırıcı bir figür olarak görülüyordu.
İngiliz Ordusu subayı Ronald Sempill Stafford'a göre Hoşaba, karısını ve kızını ahlaksız davranışlarda bulunduklarına inanarak öldürmüştür.
Bulgaristan Cumhuriyeti Müslümanlar Diyaneti Başmüftülüğü

Bulgaristan Başmüftülüğünün Sofya'daki binası
Bulgaristan Cumhuriyeti Müslümanlar Diyaneti Başmüftülüğü; Bulgaristan'da yaşayan Müslümanları temsil eden, onların dini hayatını düzenleyen  ve dini teşkilatlarını denetleyen kurum
Tarihçe

Bulgaristan'da müftülük sisteminin kurulması ile ilgili ilk hukuki belge  Rusya İmparatoluk Komiseri Prens Aleksandır Dondukov Korsakov’un 14 Ağustos 1878 tarihinde yayınladığı “Bulgaristan Мahkeme Тeşkilatına Dair Мuvakkat Тalilmatname’dir”. Bu talimatnameye göre Bulgaristan'daki dini azınlıklara davalarını kendi dini mahkemelerinde görme hakkı verilmiştir.  Bulgar Prensi Aleksander Battenberg tarafından  tasdik edilen ve  9 Temmuz 1880 tarihinde yürürlüğe giren “Bulgaristan Prensliği’nde Hıristiyanlar, Müslümanlar ve Yahudilerin Dinî Yönetimine Dair Muvakkat Talimatname” ile Bulgaristan'da müftülük teşkilatı kurulmuştur. Bu talimatname hükümlerine göre, Sofya, Köstendil, Vidin, Vraca, Plevne Tırnova, Rusçuk, Şumnu, Silistre ve Varna’dan oluşan 10 sancakta  müftü seçimi yapılmıştır.
Osmanlı Devleti 19 Nisan 1909 tarihinde İstanbul Protokolü ile Bulgaristan’ın bağımsızlığını tanıdı ve Bu protokolle birlikte bir de “Müftülükler Sözleşmesi” imzalandı. Bu sözleşmede Sofya’da Başmüftülük kurumunun kurulması ve Başmüftünün sancak müftüleri tarafından ve onların arasından seçilmesi hükümleri yer alıyordu.   “Müftülükler Sözleşmesi” ne uygun olarak 8 Aralık 1910 tarihinde Hocazade Mehmed Muhiddin Efendi Bulgaristan’ın ilk Başmüftüsü seçildi ve bu görevini 1915 yılına kadar devam ettirdi.
Günümüzde Bulgaristan Başmüftülüğü, Bulgaristan Müslümanlar Diyaneti’nin ilk Başmüftüsü olarak seçilen Hocazâde Mehmed Muhyiddin Efendi anısına 2017 yılından beri Müslüman toplumun gelişmesine katkıda bulunan örnek şahsiyetleri takdir etmek amacıyla Hocazâde Ödülleri vermektedir. Bu ödüllerin 8. si 9 Aralık 2024 tarihinde 5 ayrı dalda dağıtıldı.
Günümüzde Bulgaristan Müslümanları Başmüftülüğü görevini, bu makama 2021 yılında üçüncü defa seçilen   Dr. Mustafa Aliş Haci sürdürmektedir.
Yapı

Müftülük Dairesi'ne ek olarak, 18 şehirde bölgesel müftüler de var. Hiyerarşideki bölgesel müftüler mütevelli heyetidir ve belirli bir yerleşimde aynı yerleşimde bir cami ya da mescidin (ibadet) bulunması zorunlu olmaksızın bir cami mütevelli heyeti olabilir. Bulgaristan'da yaklaşık 1450 cami mütevelli heyeti bulunmaktadır.
| Müftülükler Bölgesi | Bölge Müftüsü | Cami sayısı      </br> mütevelli heyeti |
| --- | --- | --- |
| Aytos | Selyatin Ahmed Muharrem |  |
| Veliko Tırnovo | Turhan Mehmed |  |
| Gotse Delchev | Aydın Nesib Muhammed | 73  |
| Dobriç | Bilal Halil Darjan |  |
| Krumovgrad | Nasuf Nasuf |  |
| Kırcaali | Shabanali Ahmed Durmushali |  |
| Pazarcık | Abdullah Mustafa Salih |  |
| Plevne | Hacı Nijati Mustafov Nedjipov |  |
| Filibe | Osman Hidaet Hilmi |  |
| Razgrad | Mehmed Sali Alya |  |
| hile | Aziz Fikretov Azizov |  |
| Silistre | Muddesir Tahsin Mehmed |  |
| Sliven | Akif Akifov |  |
| Smolyan | Nedzhmi Dzhamilov Dabov |  |
| Sofya | Mustafa Asan Dövüldü |  |
| Tırgovişte | Enver İsmailov Yahov |  |
| Haskovo | Sahte Emin Hadjimurad |  |
| Şumnu | Mesut Mehmedov Khasanov |  |
Yayıncılık etkinliği

Baş Müftülük Dairesi'nin basılı organı, aylık Türkçe ve Bulgarca yayınlanan "Müslümanlar" dergisi. Dergi daha önce müftülük bürosu tarafından yayınlanan Müslüman gazetenin yerini alıyor. Bulgaristan ve dünyadaki Müslüman cemaatin hayatıyla ilgili makaleler ve röportajlar içerir. Bununla birlikte, çocuklar için 20 sayfalık bir uygulama "Hilal" (Ay) dağıtılır. Müslümanlar dergisi 2024 yılında 350. sayısını çıkardı.
Kaynakları

↑  "Post-Komünist Süreçte Başmüftülük". İstanbul Üniversitesi Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları. 9 Şubat 2021. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  "Bulgaristan Cumhuriyeti Müslüman Mezhep Başmüftülüğü - Platform". platform.ilke.org.tr. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  "Misyon". www.grandmufti.bg. 5 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  "Müessenin tarihçesi". grandmufti.bg. 14 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  "Bulgaristan Lofça Müftülüğü (1834-1934)". Marife dini araştırmalar dergisi. 30 Aralık 2021. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  "Bulgaristan Türklerinin Sorunları" (PDF). SETA Vakfı. 2020. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  "https://tasam.org/tr-TR/Error". tasam.org. 5 Mart 2025. 20 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.  |başlık= dış bağlantı (yardım)
↑  "MEHMED MUHYİDDİN, Hocazâde". TDV İslâm Ansiklopedisi. 15 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  "MÜSDAV - Uluslararası Müslüman Topluluklarla Dayanışma Vakfı". www.musdav.org.tr (İngilizce). 28 Temmuz 2018. 22 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  "Bulgaristan'da "İslam Dininin Geliştirilmesine Katkı Ödülleri" dağıtıldı". www.aa.com.tr. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  "Bulgaristan Müslümanları Başmüftülüğüne Mustafa Aliş Haci yeniden seçildi". www.aa.com.tr. 3 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  "Благодарствено писмо до г-н Барак Хюсеин Обама – президент на Съединените американски щати". 22 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2009.
↑  Крантева. "38 председатели на джамийски настоятелства в Благоевградско са сменени". Радио „Фокус“ – Пирин. 14 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2009.
↑  "Müslümanlar dergisi yayımlanmaya başladı". Contemporary Muslim Thought. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  "Sofya'da Bulgaristan'da Müslüman-Türk Süreli Yayınları Paneli düzenlendi". bnr.bg. 22 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
↑  ""Müslümanlar" dergisi 350. sayısını panelle kutlayacak". bnr.bg. 10 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2025.
Dom Dom Kurşunu

Dom Dom Kurşunu, Türkiye'de 1980'lerde yasaklı olan, Aşık Mahsuni Şerif'in söz ve müziği kendisine ait türküsüdür. İbrahim Tatlıses 1984 yılında Star Plakçılık tarafından yayınlanan Benim Hayatım albümünde parçayı seslendirmiştir. Bu türkü ile İbrahim Tatlıses dört ödül almıştır.
Ahmet Karadağ

Ahmet Karadağ (d. 1968) Türk akademisyendir. 2019 itibarıyla Yozgat Bozok Üniversitesi Rektörü görevinde bulunmaktadır. Selçuk Üniversitesi mezunudur.
Emrah Karaca

| Emrah Karaca |
| --- | --- |
Doğum: Mehmet Emrah Karaca 15 Temmuz 1976 (48 yaşında) İstanbul, Türkiye
Başladığı yer: Türk
Tarzlar: Rock
Meslekler: Müzisyen
Etkin yıllar: 1999-günümüz.
İlişkili hareketler: Cem Karaca Moğollar

Mehmet Emrah Karaca (d. 15 Temmuz 1976, İstanbul), Türk müzisyendir. Moğollar'ın solistidir. Cem Karaca'nın oğludur.
Müzik yaşamı

Yakın Doğu Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde okurken profesyonel müzik çalışmalarına başladı. İki yıl sonra babası Cem Karaca'nın isteği üzerine öğrenimini yarım bırakarak İstanbul'a döndü. O dönemde birlikte yaptıkları besteler sanatçının hayatta iken yayımlanan son albümü Bindik Bir Alamete...'de yer aldı. 2008'den beri Moğollar grubuyla çalışıyor.
Özbekistan
Tarih

Ana madde: Özbekistan tarihi
Tarih > Özbeklerin Tarihi

Özbek ulusu ilk olarak Cengiz Han'ın torunu Şiban'ın soyundan gelen Ebü'l-Hayr Han'ın önderliğinde Deşt-i Kıpçak'taki çeşitli Türk boyları ve kabilelerinin Özbek/Şeybani Hanlığı etrafında örgütlenmesiyle oluşmuştur. Hanlık, Ebü'l-Hayr Han'ın vefatından sonra bir süre karışıklık içinde kalmış ve Özbekler dağılmışlardır. Torunu ve Şah Budak'ın oğlu Şeybani Han, dağınık hâldeki Özbekleri birleştirmiş ve seferler düzenlemiştir. Timurlu Devleti'ndeki taht kavgalarından yararlanan Şeybani Han, Maveraünnehir ile Harezm'i ele geçirip Timurlu Devletini yıkmış ve Hanlığın başkentini Buhara'ya taşımıştır. Bundan sonra Timurlu halkı da Özbek ulusuna girmiş ve Deşt-i Kıpçak'tan gelen bu göçebe Özbekler Timurlu topraklarına yerleşmiştir, bu Türk topluluklarının kültürel etkileşimiyle günümüzdeki Özbekler teşkil olmuştur.
Tarih > Bağımsız Özbekistan Devleti

Özbekistan, 20 Haziran 1990'da egemenliğini, 1 Eylül 1991'de bağımsızlığını ilan etmiştir. 29 Aralık 1991 tarihinde düzenlenen referandumla bağımsızlık ilanı onaylanmıştır. Özbekistan bağımsızlığını kazandıktan sonra gelişmiş ülkelerle özellikle ekonomik anlamda ilişkiler kurmuştur. Özbekistan zengin yer altı kaynaklarını diğer ülkelere satma imkânı bulmuştur. Özbekistan çok eskiye dayanan köklü devlet geleneği sayesinde bağımsızlığını kazandıktan kısa süre sonra Orta Asya'nın güçlü devleti hâline gelmiştir ve günümüzde de Orta Asya liderliği konusunda Kazakistan ile rekabet hâlindedir. Bağımsızlığından 2 Eylül 2016 tarihindeki ölümüne kadar devlet başkanlığını İslam Kerimov yürütmüştür. Bugün Özbekistan cumhurbaşkanlığı görevini, 4 Aralık 2016 tarihinde cumhurbaşkanı olarak seçilen Şevket Mirziyoyev yürütmektedir.
Coğrafya

Ana madde: Özbekistan coğrafyası
Özbekistan 447.400 kilometre karelik bir alana sahiptir. Bölgeye göre dünyanın 56., nüfusa göre ise 40. büyük ülkesidir. Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri arasında, bölgeye göre dördüncü ve nüfusa göre ikinci en büyük ülkedir.
Özbekistan 37° ve 46° Kuzey enlemleri ile 56° ve 74° Doğu boylamları arasında yer alır. Batıdan doğuya 1.425 kilometre ve kuzeyden güneye 930 kilometre uzanır. Kuzey ve kuzeybatıda Kazakistan ve Aralkum Çölü (eski adıyla Aral Denizi), güneybatıda Türkmenistan ve Afganistan, güneydoğuda Tacikistan ve kuzeydoğuda Kırgızistan ile sınır komşusu olan Özbekistan, Orta Asya'nın en büyük ülkelerinden biridir.
Özbekistan sıcak, kurak ve Denize kıyısı olmayan ülkeler'den biridir. Ayrıca, bir dizi endoreik havza içindeki konumu nedeniyle nehirlerinin hiçbiri denize çıkmaz. Topraklarının %10'undan daha azı, nehir vadilerinde ve vahalarda ve daha önce dünyanın en kötü çevre felaketlerinden birinde büyük ölçüde kurumuş olan Aral Denizi'nde yoğun bir şekilde ekilen sulu arazidir. Toprakların kalanı geniş bir araziyi kaplayan Kızılkum Çölü ve dağlardan oluşur. Özbekistan'da iklim karasaldır ve yılda çok az yağış beklenir (100-200 milimetre veya 3,9-7,9 inç). Ortalama yaz yüksek sıcaklığı 40 °C olma eğilimindeyken, ortalama kış düşük sıcaklığı -23 °C civarındadır.
Sirderya (Seyhun) ve Amuderya (Ceyhun) en önemli nehirleridir. Ayrıca, Surhanderya, Karaderya, Zerefşan, Kaşkaderya ve Narin deryaları da bulunmaktadır. En büyük gölü Aral'dır. Aral Gölü ayrıca, Sovyet dönemindeki yanlış tarım politikaları sonucunda bugün Özbekistan için büyük bir çevre felaketi doğurmuştur. Özbekistan'ın Aral Gölü'ne bitişik bölgesi olan Karakalpakistan'da yüksek tuzluluk ve toprağın ağır elementlerle kirlenmesi yaygındır. Ülkenin su kaynaklarının büyük bir kısmı, su kullanımının yaklaşık %84'ünü oluşturan ve yüksek toprak tuzluluğuna katkıda bulunan çiftçilik için kullanılmaktadır. Bölgede yoğun olarak görülen pamuk yetiştiriciliğinde yoğun pestisit ve gübre kullanımı toprak kirlenmesini daha da kötüleştirir.
Özbekistan'ın topoğrafik haritası
Köppen İklim Sınıflandırması'na göre Özbekistan'da görülen iklim tipleri
Aral Gölü'nün 1989 ve 2014 yıllarındaki karşılaştırılması
Demografi > Dil

Ülkenin resmi dili olan Özbekçe, Uygur diline yakın Türk dillerinden biridir ve her ikisi de Türk dil ailesinin Karluk grubuna ait bir Türk dilidir. Tek resmi ulusal dildir ve 1992'den beri resmi olarak Latin alfabesiyle yazılmaktadır.
1920'lerden önce Özbeklerin yazı diline Türki dili (Çağatay Türkçesi) de deniliyordu ve Nestâlik yazı stiliyle Arap alfabesi kullanılarak yazılıyordu. 1926'da Latin alfabesi tanıtıldı ve 1930'lar boyunca çeşitli revizyonlardan geçti. Son olarak, 1940 yılında, Kiril alfabesi Sovyet yetkilileri tarafından tanıtıldı ve Sovyetler Birliği'nin çöküşüne kadar kullanıldı.
Türk dil ailesinin Kıpçak grubuna ait olan ve dolayısıyla Kazakçaya daha yakın olan Karakalpakça, başta Karakalpakistan Cumhuriyeti olmak üzere yarım milyon kişi tarafından konuşulmakta ve bu topraklarda resmi bir statüye sahip olan bir dildir.
Demografi > Din

| Özbekistan'da din |
| --- | --- | --- | --- | --- |

| İslam | İslam |    | %97,1 | %97,1 |
| Hristiyan | Hristiyan |    | %2 | %2 |
Özbekistan laik bir ülkedir ve anayasasının 61. Maddesi, dini örgüt ve derneklerin devletten ayrı ve kanun önünde eşit olacağını belirtmektedir. Devlet, dini derneklerin faaliyetlerine müdahale edemez. Özbekistan halkı Sovyetler Birliği dönemleri diğer birlik üyeleri gibi devlet ateizmi içinde yaşamıştır. Bağımsızlığın ardından herkesin dininin özgürce yaşayacağı laik bir devlet haline gelmiştir.
2020 Pew Araştırma Merkezi projeksiyonuna göre, Özbekistan nüfusunun %97,1'inin Müslümandır ve Rus Ortodoks Hristiyanlar nüfusun %2,0'sini oluşturur. 1990'ların başında ülkede tahminen 93.000 Yahudi yaşıyordu.
Buhara Cami
Taşkent'teki Rus Ortodoks Kilisesi
Tevrat önünde poz veren Buhara Yahudileri (1899 veya öncesi)
Siyaset

Özbekistan'ın 1991'de Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etmesinin ardından bir seçim yapıldı ve 29 Aralık 1991'de İslam Kerimov Özbekistan'ın ilk Cumhurbaşkanı seçildi. 1994 yılında 16. Yüksek Sovyet'in aldığı bir kararla Âli Meclis (Parlamento veya Yüksek Meclis) seçimleri yapıldı. O yıl, Yüksek Sovyet'in yerini Âli Meclis aldı. Kerimov'un ilk başkanlık dönemi referandumla 2000 yılına uzatıldı ve 2000, 2007 ve 2015'te yeniden seçildi ve her seferinde oyların %90'ından fazlasını aldı.
Devlet Başkanı İslam Kerimov'un 2 Eylül 2016'daki ölümünün ardından Âli Meclis, Başbakan Şevket Mirziyoyev'i geçici olarak başkanlığa atadı. Mirziyoyev daha sonra Aralık 2016 başkanlık seçimlerinde oyların% 88,6'sını alarak ülkenin ikinci devlet başkanı seçildi ve 14 Aralık'ta yemin ederek görevine başladı. Başbakan Yardımcısı Abdulla Aripov onun yerine başbakan oldu.
Siyaset > Askeri

Ana madde: Özbekistan Silahlı Kuvvetleri
65.000'e yakın askeriyle Özbekistan, Orta Asya'daki en büyük silahlı kuvvetlere sahiptir. Askeri yapı büyük ölçüde Sovyet ordusu'nun Türkistan Askeri Bölgesi'nden miras kalmıştır. Özbek Silahlı Kuvvetlerinin teçhizatı standarttır, çoğunlukla Sovyet sonrası mirastan ve yeni hazırlanmış Rus ve bazı Amerikan teçhizatından oluşur.
Hükûmet, eski Sovyetler Birliği'nin silah kontrolü yükümlülüklerini kabul etti, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'na katıldı (nükleer olmayan bir devlet olarak) ve ABD Savunma Tehditlerini Azaltma Ajansı'nın (DTRA) Batı Özbekistan'daki aktif programını destekledi (Nukus ve Vozrozhdeniye Adası). Özbekistan Hükûmeti, GSYİH'nın yaklaşık %3,7'sini orduya harcıyor, ancak 1998'den bu yana giderek artan bir şekilde Yabancı Askeri Finansman (FMF) ve diğer güvenlik yardımı fonları alıyor.
ABD'deki 11 Eylül 2001 terör saldırılarının ardından Özbekistan, ABD Merkez Komutanlığının Özbekistan'ın güneyindeki Karşı-Hanabad hava üssüne erişim talebini onayladı. Ancak Özbekistan, Andican katliamı ve ABD'nin bu katliama tepkisinin ardından ABD'nin hava üslerinden çekilmesini talep etti. Son ABD birlikleri Kasım 2005'te Özbekistan'dan ayrıldı. 2020'de, eski ABD üssünün orada konuşlanmış ABD personelinde alışılmadık derecede yüksek kanser oranlarına neden olabilecek radyoaktif maddelerle kirlendiği ortaya çıktı. Ancak Özbekistan hükûmeti böyle bir vakanın daha önce yaşanmadığını öne sürerek bu açıklamayı yalanladı.
23 Haziran 2006'da Özbekistan, Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü'ne (CSTO) tam katılımcı oldu, ancak CSTO'ya Haziran 2012'de üyeliğini askıya almasını bildirdi.
Ekonomi

Ana madde: Özbekistan ekonomisi
Özbekistan yılda 80 ton altın çıkarmakta olup, dünyada yedinci sıradadır. Özbekistan'ın bakır yatakları dünyada onuncu, uranyum yatakları ise on ikinci sıradadır. Ülkenin uranyum üretimi küresel olarak yedinci sıradadır.
Özbek ulusal gaz şirketi Uzbekneftegaz, yıllık 60 ila 70 milyar metreküp (2,1-2,5 trilyon fitküp) üretimle doğal gaz üretiminde dünyada 11. sırada yer almaktadır. Ülkenin önemli miktarda kullanılmamış petrol ve gaz rezervleri vardır: Özbekistan'da 98 kondensat ve doğal gaz yatağı ve 96 gaz kondensat yatağı dahil olmak üzere 194 hidrokarbon yatağı bulunmaktadır.
Özbekistan ekonomisi, serbest piyasa ekonomisine geçmeye çalışan bir geçiş ekonomisidir. Tarım ve imalat sanayi GSYİH'nin yaklaşık dörtte birini oluşturarak ekonomiye eşit katkı sağlamaktadır. Özbekistan büyük bir pamuk üreticisi ve ihracatçısı olup aynı zamanda önemli bir altın üreticisidir.
İletişim

Özbekistan'da Devlet Televizyon Radyo Şirketi televizyon ve radyo yayını yapar. Sadece devlet kanalları değil özel kanallar da vardır. Bunlardan bazıları M5, millî Tv, Sevimli, Zo'r TV kanallarıdır. Devlet kanallarının bazıları Özbekistan, Navo, Bolajon, Taşkent, Kinoteatr, Yoshlar, Medeniyet ve Marifet, Dünya Böyle ve Spor TV kanallarıdır. Şirketin HD ve yerel kanalları vardır. Özbekistan'da 3 adet devlet ve 18 adet özel ve 5 adet yabancı olmak üzere toplam 26 adet banka bulunmaktadır. Ülkenin Artel adlı elektronik markası vardır.
Resmi kaynak raporuna göre, 1 Temmuz 2007'de 3,7 milyon olan Özbekistan'daki cep telefonu kullanıcı sayısı 10 Mart 2008 itibarıyla 7 milyona ulaştı. 2017'de mobil kullanıcı sayısı 24 milyondan fazlaydı. Abone sayısı açısından en büyük cep telefonu operatörü MTS-Özbekistan'dır.
2019 itibarıyla, tahmini internet kullanıcı sayısı 22 milyondan fazlaydı veya nüfusun yaklaşık %52'siydi.
Özbekistan'da İnternet Sansürü var ve Ekim 2012'de hükûmet proxy sunucularına erişimi engelleyerek internet sansürünü sertleştirdi. Sınır Tanımayan Gazeteciler, Özbekistan hükûmetini "İnternetin Düşmanı" olarak adlandırdı ve Arap Baharı'nın başlamasından bu yana hükûmetin internet üzerindeki kontrolü önemli ölçüde arttı.
Özbekistan'da basın otosansür uyguluyor ve yabancı gazeteciler, resmi raporlara ve resmi olmayan ve tanık ifadelerine göre birkaç yüz kişinin tahminine göre, hükûmet birliklerinin protestocu kalabalığına ateş açarak 187 kişiyi öldürdüğü 2005 Andican katliamından bu yana kademeli olarak ülkeden sınır dışı edildi.