stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
1675-1676 Malta veba salgını
Epidemi > Menşei

Salgın, 24 Aralık 1675'te başkent Valletta'da başladı. 11 yaşındaki kızı Anna Bonnici hastalandı ve kırmızı peteşiyal kanamalar ve genişlemiş lenf düğümleri gibi belirtleri gösterdi ve 28 Aralık'ta öldü. Hasta, protomedicus Domenico Sciberras'a vaka hakkında bilgi veren doktor Giacomo Cassia tarafından incelenmiştir.
Hastalığın kaynağı kesin değildir. O zamanlar, vebanın salgın öncesi ve sırasında 1675-76'te Malta'yı birkaç kez ziyaret eden Berberi korsanlarla savaşan bir İngiliz gemileri filosundan geldiği iddiaları vardı. Hastalığın bazı mallarla birlikte enfekte sıçanlarla gelmesi daha olasıdır. vebadan kurtulan Franisk Bonamico, hastalığın adaya Trablus'tan Bonnici'ye teslim edilen bir tekstil yüküyle girdiğini yazdı.
Epidemi > Yayılış

10 Ocak 1676'da Bonnici'nin 2 yaşındaki erkek kardeşi Giacchino öldü ve evlerinde bir kadın köle kısa süre sonra hastalandı ama iyileşti. Ailenin diğer bir üyesi olan 7 yaşındaki Teresa, 13 Ocak'ta benzer semptomlardan öldüğünde bu ölümlerin nedeni hala tespit edilemedi. Bonnicis'in akrabaları olan Agius ailesinin üyeleri de hastalandı ve öldü ve bu alarm verdi ve yetkililer kurbanların evlerini kapattı. Matteo Bonnici de hastalığa yakalandı ve 25 Ocak'ta öldü.
Sonraki birkaç gün içinde başka vakalar da ortaya çıktı ve 28 Ocak'ta sağlık yetkilileri gizli bir toplantı yaptı ve hastalığın muhtemelen veba olduğu sonucuna vardı. Salgını kontrol altına alma girişimleri hemen başladı ve tüm şüpheli vakalar izole edildi, ancak hastalık hızla yayılmaya devam etti. Bazı insanlar panikledi ve şehirleri kırsal kesime terk etti, adayı terk etti veya kendilerini evlerine kilitledi, ancak birçok kişi günlük rutinlerini sürdürerek hastalığın yayılmasına katkıda bulundu. 2 Mart'a kadar 100 ölüm vardı.
Salgının seyri biraz değişkendi ve bir dizi gelgitler yaşadı ve zirvede olduğu ana Malta adasına, özellikle de Büyük Liman çevresindeki yoğun nüfuslu kentsel alana geniş çapta yayıldı. Mdina şehri, Safi köyü ve Gozo adası hastalıktan uzak kaldı.
Epidemi > Sınırlama önlemleri

Salgını kontrol altına almak için alınan ilk önlemler, büyük ölçüde hastalığın gerçekten veba olup olmadığı konusunda anlaşmazlık olduğu için etkisizdi. 28 Ocak 1676'da, St John Tarikatı'nın dört Şövalyesi, Veba Komiserleri olarak atandı ve halkı hastalıktan korumak için sınırsız yetki verildi. İki Kont ve birkaç halk sağlığı görevlisi de salgınla ilgilenmekten ve dört şövalye tarafından kendilerine verilen emirleri yerine getirmekten sorumluydu. Tüm şüpheli vakalar Isolotto'daki Lazzaretto'ya transfer edildi ve çoğu kısa süre sonra öldü.
Birkaç halk sağlığı görevlisi hastalığa yakalandı ve öldü ve salgın yayıldıkça görevli sayısı iki katına çıktı ve daha fazla tecrit hastanesi açıldı. Olayları yetkililere bildirmeyenler hakkında ölüm dahil ağır cezalar uygulandı ve örnek olarak üç kişi asıldı. Salgın sırasında hayatını kaybedenlere ait evlerden eşya çalanlardan bazıları da asıldı.
Nisan ortasına kadar, Mdina'lı Capitano della Verga şehri kapattı ve salgının nüfusuna ulaşmasını başarıyla önlemeyi başardı. Gozo'ya seyahat etme koşulları zorlaştırıldı ve hastalık oraya yayılmadı.
14 Haziran'da Malta'da yeterli tıbbi malzeme bulunduğuna karar verildi ve iki gün sonra Valletta'nın belirli bölgelerine getirilen kısıtlamalar kaldırıldı. Veba sekiz ay sürdü ve Ağustos ayında azaldı. Son ölüm 30 Ağustos'ta Siġġiewi yakınlarındaki Ħax-Xluq'ta meydana geldi. 24 Eylül 1676'da barikatların açılması, silahların ateşlenmesi, çanların çalması ve geçit törenleri ile salgının sona ermesi kutlandı.
1675-1676 salgınından en ciddi şekilde etkilenen Büyük Liman çevresindeki kentsel alanın 18. yüzyıl resmi
Kaptan'ın Naxxar'daki Evi tecrit hastanesi olarak kullanıldı.
İçinde 1675-6 veba kurbanları için anıt Mqabba. Heykel, plaket mezarlıklarının tipik bir temsilidir.
Birkirkara'daki St Roch'un şapeli ve heykeli veba geçtikten sonra şükran günü için inşa edildi. Şapel, eski harap olanın yerini aldı.
1967 Masters Turnuvası

1967 Masters Turnuvası 6-9 Nisan 1967 tarihleri arasında Augusta National Golf Club'da düzenlenen golf turnuvasıdır. Turnuvaya katılan 83 oyuncunun 55'i 150 ve altı toplam vuruşla (+6) haftasonuna kalmayı başarmıştır. Bobby Nichols'ı bir vuruş farkla geride bırakan Gay Brewer ilk Masters şampiyonluğunu kazanmıştır.
| g t Masters Turnuvası |
| --- | --- |
 1934  1935  1936  1937  1938  1939  1940  1941  1942  1943 1944 1945 1946  1947  1948  1949  1950  1951  1952  1953  1954  1955  1956  1957  1958  1959  1960  1961  1962  1963  1964  1965  1966  1967  1968  1969  1970  1971  1972  1973  1974  1975  1976  1977  1978  1979  1980  1981  1982  1983  1984  1985  1986  1987  1988  1989  1990  1991  1992  1993  1994  1995  1996  1997  1998  1999  2000  2001  2002  2003  2004  2005  2006  2007  2008  2009  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  2018  2019  2020  2021  2022  2023  2024
1988 Masters Turnuvası

1988 Masters Turnuvası 7-10 Nisan 1988 tarihleri arasında Augusta National Golf Club'da düzenlenen golf turnuvasıdır. Turnuvaya katılan 90 oyuncunun 46'sı 151 ve altı toplam vuruşla (+7) haftasonuna kalmayı başarmıştır. Mark Calcavecchia'yı bir vuruş farkla geride bırakan Sandy Lyle ilk Masters şampiyonluğunu kazanmıştır.
| g t Masters Turnuvası |
| --- | --- |
 1934  1935  1936  1937  1938  1939  1940  1941  1942  1943 1944 1945 1946  1947  1948  1949  1950  1951  1952  1953  1954  1955  1956  1957  1958  1959  1960  1961  1962  1963  1964  1965  1966  1967  1968  1969  1970  1971  1972  1973  1974  1975  1976  1977  1978  1979  1980  1981  1982  1983  1984  1985  1986  1987  1988  1989  1990  1991  1992  1993  1994  1995  1996  1997  1998  1999  2000  2001  2002  2003  2004  2005  2006  2007  2008  2009  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  2018  2019  2020  2021  2022  2023  2024
1956 Masters Turnuvası

1956 Masters Turnuvası 5-8 Nisan 1956 tarihleri arasında Augusta National Golf Club'da düzenlenen golf turnuvasıdır. Turnuvanın son iki raundu bu yıl ilk kez CBS'ten canlı yayınlanmıştır.
Pazar gününe sekiz vuruş geride giren Jack Burke, Jr. son raundu 80 vuruşla tamamlayan Ken Venturi'yi geride bırakmış ve ilk Masters şampiyonluğuna ulaşmıştır. Burke'ün 289 toplam vuruşluk derecesi Sam Snead'in 1954 ve Zach Johnson'ın 2007 tarihli dereceleriyle birlikte Masters tarihinin en yüksek şampiyonluk skorudur.
| g t Masters Turnuvası |
| --- | --- |
 1934  1935  1936  1937  1938  1939  1940  1941  1942  1943 1944 1945 1946  1947  1948  1949  1950  1951  1952  1953  1954  1955  1956  1957  1958  1959  1960  1961  1962  1963  1964  1965  1966  1967  1968  1969  1970  1971  1972  1973  1974  1975  1976  1977  1978  1979  1980  1981  1982  1983  1984  1985  1986  1987  1988  1989  1990  1991  1992  1993  1994  1995  1996  1997  1998  1999  2000  2001  2002  2003  2004  2005  2006  2007  2008  2009  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  2018  2019  2020  2021  2022  2023  2024
Cine jib

Operating a jib from the rear.
Cine jib, kameranın monte edildiği terazi şeklinde mekanik bir cihazdır. Bir tarafta ağırlıklar bulunur. Diğer uçta ise kamera bağlıdır. Kullanım amacına yöre yükselip alçalarak hızlı ve sarsıntısız hareket edebiilir. Kameramanın yönetimindeki kamera sağa, sola, aşağı ve yukarı da hareket edebilir.
Mini jib ve Jimmy jib olarak adlandırılan türleri vardır.
1955 Masters Turnuvası

1955 Masters Turnuvası 7-10 Nisan 1955 tarihleri arasında Augusta National Golf Club'da düzenlenen golf turnuvasıdır. Ben Hogan'ı yedi vuruş farkla geride bırakan Cary Middlecoff ilk Masters şampiyonluğunu kazanmıştır. Middlecoff'un toplam vuruş farkı rekoru 1965'te Arnold Palmer ve Gary Player'ı dokuz vuruşla geçen Jack Nicklaus tarafından geliştirilmiştir.
| g t Masters Turnuvası |
| --- | --- |
 1934  1935  1936  1937  1938  1939  1940  1941  1942  1943 1944 1945 1946  1947  1948  1949  1950  1951  1952  1953  1954  1955  1956  1957  1958  1959  1960  1961  1962  1963  1964  1965  1966  1967  1968  1969  1970  1971  1972  1973  1974  1975  1976  1977  1978  1979  1980  1981  1982  1983  1984  1985  1986  1987  1988  1989  1990  1991  1992  1993  1994  1995  1996  1997  1998  1999  2000  2001  2002  2003  2004  2005  2006  2007  2008  2009  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  2018  2019  2020  2021  2022  2023  2024
Ketozis

Keton cisimcikleri; Aseton, Aseto-asetik asit, Beta Hidroksibütirik asit.
Ketozis kanda keton cisimciklerinin bolca bulunması durumudur ve açlık, perhiz ve yoğun kas kullanımı gibi sebeplerden vücudun enerji ihtiyacını karşılamak için karbonhidrat ve ihtiyaç fazlası proteinli gıdaların sindirimiyle oluşan kanda glukoz yerine, yağ içeren gıdaların sindirilmesi veya vücudun yağ stoklarının birazının keton cisimciklerine dönüştürülmesi sonucu oluşan normal fizyolojik durumdur.
Ketoasidozis, hiperketonemi veya asetonemi lipid metabolizmasına ilişkin kanda keton cisimciklerinin (aseton, aseto-asetik asit, beta hidroksi bütirik asit) birikmesi sonucu gelişen bir metabolik hastalıktır. Yüksek süt verimli ineklerde doğumdan sonraki ilk iki ay içerisinde karbonhidrat ve lipid metabolizmasının bozulması sonucu şekillenir. Hastalık doğumdan sonraki ilk üç ayda ve özellikle 2-4. haftalar arasında da görülebilir.
Primer ketozis genellikle bu dönemlerde görülmesine rağmen, sekonder ketozis laktasyonun hemen her döneminde gelişebilir. Bazen doğum öncesi de görülebilir.
Hastalığın ortaya çıkışında diğer bir neden de çeşitli akut ve kronik seyirli hastalıklardır. Bu beslenme ve hastalıkların etkisi sonrasında oluşan ketozis olguları, dört formda incelenebilir:
Etiyoloji

Hayvanın yüksek verimli ve süt ineği olması.
Karbonhidrattan fakir rasyonlarla besleme.
Uzun süreli açlık.
Bazın infeksiyöz hastalıkların seyri.
Kobalt ve fosfor eksikliği.
Laktasyonun erken dönemi (ilk 4 hafta) inekler için ketozis riskini oluşturur. Buzağılamadan sonraki üç haftalık periyot ketozis için en önemli kritik dönemdir.
Patofizyoloji

Yüksek verimli süt ineklerinde laktasyonun 2-6. haftaları arasında dokulardaki fonksiyonların fizyolojik düzeyde devam ettirilmesi ve süt üretimi için gerekli olan enerji miktarı; rasyondan alınan enerji miktarından fazla olduğunda enerji açığı şekillenmektedir. Yani negatif enerji dengesi.
Negatif enerji açığı geliştiğinde, serum glikoz düzeyi düşer ve gerekli olan enerjiyi sağlamak amacıyla vücut yağ dokularındaki trigliseridler mobilize olur. 
Trigliseridler, yağ asitlerine ve gliserine parçalanırken; gliserin ise direkt glikoz sentezinde görev alır. Yağ asitleri ise albumin ile birleşerek serbest yağ asitlerini oluşturur. Şekillenen serbest yağ asitleri mitokondrilere taşınarak Beta oksidasyon şeklinde parçalanır ve sonuçta Asetil koenzim A'lar (Asetil CoA) oluşur. Enerji yetersizliğinde ortamda yeterli okzalasetat bulunmadığından (hastalığın anahtar mekanizması budur) asetil koenzim A'lar trikarboksilik asit (TCA) siklusuna giremezler ve fazla miktarda keton cisimcikleri oluşur.
İnsülin ve tiroid hormonları, süt veriminin düzenlenmesinde rol oynarlar ve enerji açığı gibi durumlar şekillendiğinde bu hormonların düzeyleri değişim gösterir.
Klinik ve laboratuvar bulguları

Hastalık başlıca 2 form gösterir. Bunlar; sindirim formu ve sinir formudur. 
Sindirim formunda iştah ve süt veriminde belirgin bir azalma, belirgin derecede zayıflama, rumen hareketlerinde ve dışkı miktarında azalma görülürken; Sinirsel formda hipereksitasyon, diş gıcırdatma, boş çigneme hareketleri ve yemliğe saldırma gibi anormal davranışlara ilişkin bulgular tespit edilir.
Negatif enerji dengesi ve rasyondaki yetersiz karbonhidrat oranına bağlı olarak serum glikoz düzeyi düşüktür.
Laboratuvar bulguları bağlamında ise, kanda keton cisimcikleri artar (ketonemi).İdrarda ise 30–40 mg'dan 200–250 mg/l'ye kadar (ketonüri), ayrıca sütte (ketolakti) ve solunum havasında da keton cisimciklerine rastlanır. Kan pH'si, glikoz ve glikojen düzeylerinde azalma gözlenir. Serbest yağ asitleri miktarı yaklaşık 3 ile 5 kat arasında artar.Serum AST, GLDH ve SDH düzeyleri artar. 
İdrar ve sütte keton cisimciklerinin tespiti ticari testlerle belirlenir. Serumda beta hidroksi bütirik asit (BHBA) düzeyinde artış; Subklinik olgularda BHBA >1.0 mmol/lt, Klinik olgularda ise 1.5-2.0 mmol/lt'den büyüktür.
Karaciğerde yağlanma hastalığın önemli komplikasyonlarından biridir.
Tedavi

Tedavide üç seçenek esastır. Bunlar:
Glikoz tedavisi.
Hormon uygulama.
Karışık ilaçla uygulanan miks sağaltım.
Kan glikoz düzeyini yükseltmek için damar içi yolla %30'luk glikoz (500–1000 cc) solüsyonu, ağız yoluyla yolla gliserin (500 gr günde iki kez, 5 gün süreyle) veya propilen glikol 225 gr civarında, Günde 2 kez, 2 gün; 3 veya 4. günler 100 gram verilebilir.
Glikoneogenezis'i desteklemek amacı ile tedavide ACTH veya Glukokortikoidler kullanılır. Kullanılabilecek glukokortikoidler; Dexamethasone (0,1-0,3 mg/kg) Prednisolon (125–200 mg dozda ve günde, 3 gün süreyle), Depo ACTH (Cortrophine-Z; Cortrosyn depot:50–100 IU, insülin (0,5 ünite/kg'a deri altı ya da kas içi enjeksiyonla), methionine verilebilir.
Kloralhidrat (ilk gün 30 gr Sonraki günlerde 7'şer gr birkaç gün ağız yoluyla) B vitaminleri ve sodyumfosfat gibi maddeler kullanılır.
Ayrıca hayvanlara vitamin B12, kobalt ve nikotinik asit gibi ilaçlarda verilebilir.
Ketozise bağlı asidoz şekillenmişse 240 gr Sodyum bikarbonat (NaHCO3) 1 lt distile suda çözülerek damar içi uygulanabilir. Ancak kloralhidratla birlikte kullanımı kontrendikedir.
Tüm tedavilerde sonuç 3-4 gün sonra alınır.
Korunma

Uygun bakım ve beslenme uygulanmalıdır.
Doğumdan önce hayvanlar aşırı derecede yağlandırılmamalı.
Doğumdan önce ve sonra besin alınımı normal sınırlar içinde olmalıdır. Hayvanlar bu süreç içinde aşırı derecede beslenmemelidir.
Laktasyonun ilk döneminde hayvanların verilecek rasyona yavaş yavaş alıştırılması gerekir.
Sürü probleminde rasyonda kuru ot oranını arttırılması, silajın ise sınırlandırılması yoluna gidilir.
İyi kalitede kuru yonca ve kuru çayır otu yeterli miktarda verilmelidir.
Dipnotlar

↑  Andersson, L. (1984): Concentration of Blood and Milk Ketone Bodies, Blood Isopropanol and Plasma Glucose in Dairy Cows in Relation to the Degree of Hyperketonaemia and Clinical Signs. Zbl. Vet. Med. A, 31, 683-693.
↑  Bertics, S.J., Grummer R.R., Cadorniga, V.C., Stoddard, E.E. (1992): Effect of Prepartum Dry Intake on Liver Triglyceride Concentration and Early Lactation, J. Dairy Sci. 75, 1914-1922.
↑  Brumby, P.E., Anderson M., Truckley B., Storry J.E., Hibbit K.G. (1975): Lipid Metobolism in the Cow during Starvation Induced Ketosis. Biochem. J., 146, 609-615.
↑  Aeberhard, K., Bruckmaier, R.M., Blum, J.W. (2001): Metabolic, Enzymatic and Endocrine Status in High-Yielding Dairy Cows-Part 2, J. Vet. Med. A, 48, 111.
↑  Drackley, J.K., Rıchard, M.J., Ber, D.C., Young, J. W. (1992): Metabolic Changes in Dairy Cows with Ketonemia in Response to Feed Restriction and Dietary 1,3-Butanediol. J. Dairy Sci. 75: 1622-1634
Deniz kuşu

Deniz kuşları'ndan Sümsük kuşugiller (Sulidae) familyasından Sümsük kuşu.
Karabatakgiller (Phalacrocoracidae) familyasından Kulaklı karabatak.
Korsanmartıgiller (Stercorariidae) familyasından Küt kuyruklu korsan martı.
Deniz kuşları, deniz ortamına uyum sağlayarak yaşayan kuşlardır.
Sınıflandırılması

Deniz kuşları aşağıdaki aileler ile sınıflandırılır. Charles Sibley and Jon Edward Ahlquist tarafından Sibley-Ahlquist adı verilen alternatif bir sınıflandırma da yapılmıştır.
Penguenler (Antarktika ve güney denizler; 16 tür)
Spheniscidae
Tüp burunlu kuşlar (pan-oceanic and pelagic; 93 tür)
Diomedeidae - Albatros
Procellariidae - Yelkovan kuşugiller (Kutup fırtına kuşu (Fulmar), Arion, Yelkovan kuşu, Atsineği fırtına kuşu ve diğer fırtına kuşları)
Pelacanoididae - Dalıcı fırtına kuşu
Hydrobatidae - Fırtına kuşugiller
Pelikanlar (Tüm dünyada; 57 tür)
Pelecanidae - Pelikangiller
Sulidae - Sümsük kuşugiller
Phalacrocoracidae - Karabatakgiller
Fregatidae - Fregat kuşugiller
Phaethontidae (Tropik kuşlar)
Anhingidae - Yılanboyungiller
Balaenicipitidae - Pabuçgagagiller
Scopidae - Çekiç başlıgiller
Yağmur kuşları (dünyanın çeşitli bölgelerinde yaygın; 305 tür, deniz kuşu olarak sınıflandırılan aileler listelenmiştir.)
Stercorariidae - Korsanmartıgiller
Laridae - Martıgiller
Sternidae - Sumrugiller
Rhynchopidae - Skimmer kırlangıcı
Alcidae - Dalıcımartıgiller
Gruplar

Deniz kuşları coğrafi olarak 6 gruba ayrılmaktadır.
Afrika deniz kuşları
Pasifik deniz kuşları
Avustralya-Asya deniz kuşları
Birleşik Krallık deniz kuşları
Hollanda deniz kuşları
Japonya deniz kuşları
| g t Kuşlar (Sınıf: Aves) |
| --- | --- |
Anatomi: Kuşların anatomisi  ·  Kuşların uçuşu  ·  Yumurtalar  ·  Tüyler  ·  Tüy örtüsü  ·  Gaga  ·  Kuşlarda görüş  ·  Kuşların ayak parmakları  ·  Preen gland
Davranış: Kuş ötüşü  ·  Kuşlarda zeka  ·  Kuş göçü  ·  Kuşlarda cinsel seçilim  ·  Kuşların çiftleşmesi  ·  Denizkuşlarında üremesi  ·  Kuluçka  ·  Kuluçka asalağı  ·  Kuş yuvası  ·  Hybrids
Evrim: Kuşların kökeni  ·  Hava uçuşunun kökeni  ·  Kuşların evrimi  ·  Darwin ispinozları  ·  Deniz kuşları
Fosil kuşlar: Archaeopteryx  ·  Ichthyornis  ·  Enantiornithes  ·  Hesperornithes
İnsan–kuş  etkileşimi: Kuşların yüzüklenmesi  ·  Ornitoloji  ·  Kuş kolleksiyonu  ·  Kuş bakımı  ·  Kuş besiciliği  ·  Kuşların korunumu  ·  Kuş kültürü  ·  Su kuşu avcılığı  ·  Horoz dövüşü  ·  Güvercin yarışı  ·  Doğancılık  ·  Sülüncülük  ·  Oöloji  ·  Ornitomansi
Listeler: Kuşlar listesi  ·  Türler  ·  Kuş nüfusu listesi  ·  Yörelere göre kuş listesi  ·  Soyu tükenmiş kuşlar listesi  ·  Tarih öncesi kuşlar  ·  Sibley–Ahlquist taksonomisi  ·  Hayali kuşlar listesi
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb11944211v (data)  GND: 4129513-4  LCCN: sh85119208  NARA: 10645761  NKC: ph123029  NLI: 987007565756805171
At

Başlığın diğer anlamları için At (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
At (Equus ferus caballus), atgiller (Equidae) ailesine (familya) ait otobur bir toynaklı memeli. Evcil olan bu at alt türü (caballus alt türüne mensup atlar), Altay dağlarının her iki yanındaki açık arazilerde yaşayan ve “Prezewalski” denen yaban atlarıyla ve Amerikan bozkırlarında yaşayan, esasen evcil atların sonradan yabanileşmesiyle (İng. feral horse) ortaya çıkan "Mustang" atlarıyla yakın akrabadır. En meşhur at ırkları Arap, İngiliz, Ahal Teke, Rahvan (Türk) ve Midillidir.
Özellikler

Tek toynaklılar (Perissodactyla) takımının, Atgiller (Equidae) familyasının tek mevcut cinsi olan Equus cinsine ait bir memelidir. Erkeğine aygır, dişisine kısrak, yavrusuna tay, yumurtaları çıkarılmış, iğdiş edilmiş olana da beygir denir. Küçük başlı ve kısa kulaklıdır. Yelesi ve kuyruk ucu uzun kıllıdır. Ömrü 20 ila 30 sene civarındadır. Arapçada binek ve yük hayvanı olan ata; dabbe, matiyye, Farsçada semend, tusen denir. Firdevsî'nin Şehnâme efsanelerinde adı geçen çil ata da rahş (رخش) denir. Hepsi otla beslenir. Geviş getirmezler. Memeleri kasık bölgesinde arka ayaklarına yakındır. Üçüncü parmakları geniş bir tırnakla çevrilmiş olup “toynak” adını alır. Bunun üzerine basarak yürürler. Ayrıca atların insanlardan 18 tane fazla kemiği vardır.
İnsanlara hizmet eden hayvanların en kabiliyetlilerindendir. İnsanların, harp meydanlarında, izinsiz gösteri kontrolünde, yük taşımada, yarış, cirit, çit atlama ve av sporlarında yardımcısıdır. Silah gürültüsüne ve bando sesine rahatlıkla alışır. Atlar aynı zamanda dizlerini kilitleyebilir.
At, cesur ve atılgan olduğu gibi sahibine son derece itaatkârdır. Sahibi dilerse dolu dizgin, dörtnala koşar, isterse aheste yürür, isterse durur. Her durumda sahibini memnun etmeye dikkat eder. Yorgunluğa bakmaksızın kendini çatlatmak pahasına da olsa olanca gayret ve kuvvetini itaat uğruna sarf eder.
Atlar, bacak kemiklerinin kilitlenme özelliği sayesinde ayakta uyurlar ve kendilerini güvende hissederlerse yatarak da uyuyabilirler. Bu şekilde, ayakta uyurken yırtıcı hayvanlara karşı tetikte olurlar. Yatarak uyumak atlar için daha sağlıklıdır. Bir at yatarak uyuduğunda sürüdeki diğer atlardan biri yanında ayakta durur veya derin olmayan biçimde ayakta uyur. Tamamen yalnız olan bir at içgüdülerinin tehlike uyarısı nedeniyle hiç derin uyuyamaz ve bu nedenle uyku kalitesi düşer.
Özellikler > Yürüyüş biçimleri

Atların değişik yürüyüş biçimleri vardır. Bunlar atın dört ayağının yere temas durumu, dördünün birden havada oldukları zaman diliminin kalanlarına göre uzunluğu, kaç zamanlı olduğu, her seferinde kaç nal sesi duyulduğu gibi özelliklere göre isimlendirilir: ör. adeta, tırıs, rahvan, rahim, ramize, eşkin, dörtnal gibi. Attan ata ve aynı at için duruma göre yürüyüş şekli değişiklik gösterir. Atın adımlarının yere temas sırası, nal sesleri ve zıplama durumları benzese de, kas kullanımı, bacak uzunluk ve açıları, zıplama yüksekliği gibi faktörlere bağlı olarak başka ortalama sürat ve başka binicilik tekniği gerektiren durumlar ortaya çıkar.
Adeta saatte 5–8 km
Tırıs saatte 8–13 km
Rahvan saatte 8–13 km
Eşkin saatte 16–27 km
Dörtnal saatte 25–30 km, rekor: 70,76 km
Irklar

Evcil atlar: Bazı bilim adamlarına göre atı ilk evcilleştiren topluluğun İskitler olduğu söylenmektedir. Bazı DNA testlerinde ise atın tek bir bölgede değil, birbirinden bağımsız 6 coğrafyada evcilleştirildiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Nitekim Chauvet, Lascaux, Niaux, Cougnac, Cosquer ve Pech Merle Mağaralarındaki tasvirler buna örnek olarak gösterilebilir. Atların evcilleştirilmesine ilk olarak 10.000 yıl önce başlandığı sanılmaktadır.
Bugünkü günümüz atlarının Asya yaban atından türediği şüphelidir. Bazı Hayvanbilimciler (zoolog) Avrupa yaban atından türediğini ileri sürmektedirler. evcilleştirilmiş atların birçok soyları vardır. Bugün küçük Midilli atları ile Safkan Arap atlarının soy kütüğü kesin olarak bilinmemektedir.
Atlar 20-30 sene yaşar, bazı kısraklar 15 yaşına kadar doğurur. On bir ay gebe kalır ve bir yavru doğururlar. Yavrunun gözleri açık olarak doğar ve birkaç dakika sonra ayağa kalkarak annesini takibe başlar. Yük çekme ve taşıma atları, kalın bacaklı, iri cüsselidir. Binek ve yarış atları ince uzun bacaklıdır. Atlar arasında haset yok ise de, birbirlerine gıpta etmek huyları vardır. Bu da yarışta, hendek ve çit atlamada kendini gösterir. Birbirlerine imrenerek daha hızlı koşup öne geçmek isterler. Saatte 60–70 km hızla koşanları vardır.
Erkek eşek ile kısrak (dişi at) çiftleştirilirse katır elde edilir. Aygır (erkek at) ile dişi eşeğin (kancık) çiftleşmesinden de bardo ya da ester denen katır çeşidi elde edilir. Her iki melez de üremezler. Katır, bardodan daha dayanıklıdır. Kemikleri kırılırsa operasyon maliyetinin fazlalığı ve operasyonu geçirdikten sonraki yaşlarındaki bakım güçlükleri yaşaması nedeniyle genellikle ötanazi yapılır.
Arap atı: Çok dayanıklı mükemmel bir binek ve yarış atıdır. İngiliz atlarından daha dayanıklı olup, 24-28 saat hiç su içmeden yol alabilir.
İngiliz atı: İyi bir binek ve yarış atıdır. Özellikle yarış için yetiştirilir. Arap aygırı ile İngiliz yerli kısraklarının çiftleştirilmesinden türetilmiş bir soydur. Arap atından daha uzun bacaklıdır.
Midilli atı: Küçük, sakin ve dayanıklı bir at çeşididir. Keçi veya koç büyüklüğünde. Çocuklar için iyi bir binek hayvanıdır. Hafif gezinti arabalarına koşulduğu gibi maden ocaklarında da yararlanılır. Shetland, İzlanda ve Norveç midillileri meşhurdur.
Belçika atı: Felemenklere özgü bir attır. Büyük gövdeli olmasına karşın bacakları kısadır.
Atın rengi (don)

Atın rengine don adı verilir. Başlıca at donları yağız (kara), al (kızıl-kahve, kırmızıya çalan at kestanesi rengi), beyaz, doru (gövde kahverengi, yele, kuyruk ve ayakların uçları kara), kula (gövde koyu sarı, yele, kuyruk ve ayakların uçları kara), kır (koyu kıllarla karışık ak), boz (al don üzerine ak kıllar) ve ahreçtir (kıllar beyaz ve kırmızı, yele ile kuyruk siyah). Bu renkler de kendi aralarında çeşitli gruplara ayrılır (kuzguni yağız, donuk yağız, kirli yağız vb.).
Atın tarihçesi

Evcil atlar haralarda yetiştirilir. İstanbul'un ilk Arap atı harası 1865'te Malatya Sultansuyu yanındaki Aziziye'de kuruldu. Türkiye'de ilk modern harası ise 1923'te açılan Karacabey harasıdır.
Fotoğraf galerisi

Safkan bir Arap atı
Küheylan alt türünde bir Arap atı
Utah'da bir Mustang sürüsü
Prezewalsky atları
Dresaj eğitimli bir İngiliz atı
Kulakları öne dönük, yani alarmdaki bir at