stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Çinko
Bulunuşu

Çinko, Dünya kabuğunun yaklaşık 75 ppm'sini (%0,0075) oluşturur ve en bol bulunan 24. elementtir. Çinko güneş sisteminin 312 ppm'sini oluşturur ve burada en bol bulunan 22. elementtir.
Çinkonun tipik arka plan konsantrasyonları atmosferde 1 μg/m3'ü, toprakta 300 mg/kg'ı, bitki örtüsünde 100 mg/kg'ı, tatlı suda 20 μg/L'yi ve deniz suyunda 5 μg/L'yi aşmaz. Element normalde cevherlerde bakır ve kurşun gibi diğer temel metallerle birlikte bulunur. Çinko bir kalkofildir. Yani elementin minerallerde kükürt ve diğer ağır kalkojenlerle birlikte bulunma olasılığı, hafif kalkojen oksijenle veya halojenler gibi kalkojen olmayan elektronegatif elementlerle birlikte bulunma olasılığından daha yüksektir.
En çok kullanılan cevheri sfalerit (ZnS) olup %40-50 çinko ve yaklaşık %10 demir içerir. Çinkonun ayrıştırıldığı diğer mineraller smitsonit (çinko karbonat), hemimorfit (çinko silikat) ve franklinit ((Fe, Mn, Zn)(Fe, Mn)2O4) dir.
Genel

Çinko, bileşiklerinde +2 değerlikli olarak bulunur ve oluşturduğu bileşiklerde genelde iyonik bağ yapar. Amonyak, amin, siyanür ve halojen iyonları ile kompleks bileşikler meydana getirir. Mineral asitlerinde H2 çıkışıyla çözünür. Ancak nitrik asitte NOx çıkışı olur. Dolayısıyla çinko, özellikle toz halde çok etkili bir indirgeyicidir. Normal sıcaklıkta havada bırakılan metalin yüzeyinde koruyucu bir tabaka oluştuğundan bu sıcaklıkta halojenlere bile dayanıklıdır. HCl gazı çinkoyu çok çabuk korozyona uğratır. Toz çinkonun reaksiyona girme kabiliyeti oldukça fazla ise de yanıcı değildir. Yüksek sıcaklıkta oksijen, klor ve kükürt gibi elementlerle şiddetle reaksiyona girer. Cıva ile sert bir amalgam meydana getirir. Klorür ve sülfat tuzları suda yüksek miktarda çözünür. Buna karşılık çinko oksit, silikat, fosfat ve organik kompleksleri ya suda hiç çözünmezler ya da çok az çözünürler. Bileşikleri arasında çinko oksitin teknik ve ekonomik değeri vardır. Organik bileşikleri arasında çinko sabunu en önemli kullanıma sahiptir.
Etimoloji

Çinko (Latince: Zinkum, İngilizce: Zinc, Almanca: Zink), eski kaynaklarda Tutya (Osmanlıca: توتيا), mavimsi açık gri renkte, kırılgan bir metal.
Tarihçe

Çinko, antik çağlardan beri bilinen ancak üretimi ve kullanılması tam anlaşılamadığından diğer metallerle karıştırılan bir elementtir. Metalin ilk tarifi, Strabos'un yazdığı Mysia adlı eserin Andriera adlı bölümünde "Sahte gümüş" (False silver, Yunanca: Pseudargyros) olarak yapılmıştır.
Bilinen en eski çinko parçası Dakya medeniyetine ait Transilvanya'daki Dortaş harabelerinde bulunan ve %87.52 Zn + %11.41 Pb + %1.07 Fe içeren bir idoldür. MÖ 500 yıllarına ait Comeros harabelerinde çinkodan yapılmış iki bileziğe ve 79'da yıkılan Pompei harabelerinde ise çinkoyla kaplanmış bir musluğa rastlanmıştır.
MÖ 200 yıllarında pirinç, özellikle Roma'lılar tarafından iyi bilinen bir alaşımdı. Yapım tekniği ZnO içerikli hammaddenin redüksiyonu, çinko buharlarının metal bakır üzerinde kondanse edilmesi ve ergitme kademelerinden oluşuyordu. Özellikle simyacılar pirinç yapımını çok iyi biliyorlardı ve amaçları bu alaşımı bakıra, bakırı da altına dönüştürmekti.
Avrupa'da ilk kez Basilius Valentinius metalik çinkoyu tariflemeden "Zinck" terimini kullandı. "Zinck" isminin bir metal olduğu ve bu metalin fiziksel özellikleri Paracelsus (1490-1541) tarafından yazıldı. "Doğunun Plinius'u" (Romalı tabiatçı ve yazar Goius Plinius Secundus'a (23-79) benzetme) olarak tanınan Kazwiui (ölümü 630) Çinlilerin çinkodan sikke ve aynalar ürettiklerini söyler. Hintler 1000-1300 yılları arasında çinkoyu ticari boyutta üretmişlerdir. Mewar eyaletinin racalarından olan Ranu Laksh Singh'in Zawar madenlerini işlettiği (1382) bilinmektedir. Ancak bu cevher çıkarma ve izabe işlemleri feodal savaşlar nedeniyle ara sıra durmuş ve en sonunda Moğollarla yapılan Maratha savaşlarından sonra 1830'dan 1940 yılına kadar tamamen kapanmıştır.
17. ve 18. yüzyılda önemli miktarlarda külçe çinko doğudan Portekiz gemileri ile getiriliyor ve Hollandalılar tarafından dağıtılıyordu. Ürün; "Spelter", "Hint kalayı", "Caloaem" ve "Tutaney" gibi değişik isimler altında pazarlandı. 1745 yılında, doğudan gelen ve İsveç açıklarında batan bir gemiden çıkarılan külçeler %98.99 Zn, %0.765 Fe ve %0.245 Sb içeriyordu.
Üretim > Madencilik ve işleme

| Sıra | Ülke | Ton |
| --- | --- | --- |
| 1 | Çin | 4.210.000 |
| 2 | Peru | 1.400.000 |
| 3 | Avustralya | 1.330.000 |
| 5 | Amerika Birleşik Devletleri | 753.000 |
| 4 | Hindistan | 720.000 |
| 6 | Meksika | 677.000 |
Çinko, yıllık yaklaşık 13 milyon tonluk üretimiyle demir, alüminyum ve bakırdan sonra en çok kullanılan dördüncü metaldir.
Dünyanın en büyük çinko üreticisi, Avustralyalı OZ Minerals ve Belçikalı Umicore şirketlerinin birleşmesiyle oluşan Nyrstar'dır. Dünya çinkosunun yaklaşık %70'i madencilikten, kalan %30'u ise ikincil çinkonun geri dönüşümünden elde edilmektedir.
Ticari olarak saf çinko, genellikle SHG olarak kısaltılan Özel Yüksek Sınıf olup ve %99,995 saflıktadır.
Dünya çapında, yeni çinkonun %95'i, sfaleritin (ZnS) neredeyse her zaman bakır, kurşun ve demir sülfürleriyle karıştırıldığı sülfürlü cevher yataklarından çıkarılır. Çinko madeni dünyanın dört bir yanına dağılmış olup başlıca alanları Çin, Avustralya ve Peru'dur. Çin, 2014 yılında küresel çinko üretiminin %38'ini üretmiştir.
Çinko metali, ekstraktif metalurji kullanılarak üretilir. Cevher ince öğütülür, ardından mineralleri gangdan ayırmak için köpük flotasyonundan geçirilir (hidrofobisite özelliği), böylece yaklaşık %50 çinko, %32 kükürt, %13 demir ve %5 SiO2'den oluşan bir çinko sülfür cevheri konsantresi elde edilir.
Kavurma çinko sülfür konsantresini çinko okside dönüştürür:
Kükürt dioksit, liç işlemi için gerekli olan sülfürik asit üretimi için kullanılır. Çinko karbonat, çinko silikat veya çinko-spinel yatakları (Namibya'daki Skorpion Yatağı gibi) çinko üretimi için kullanılırsa, kavurma işlemi atlanabilir.
Daha ileri işleme için iki temel yöntem kullanılır: pirometalurji veya elektrokazanım. Pirometalurji, çinko oksidi 950 °C (1.740 °F)'de karbon veya karbonmonoksit ile metale indirger ve indirgenen metal, bu sıcaklıklarda uçucu olmayan diğer metallerden ayrılmak üzere çinko buharı olarak damıtılır. Çinko buharı yoğunlaştırıcıda toplanır. Aşağıdaki denklemler bu işlemi açıklar:
Elektrolitik kazanımda, çinko cevher konsantresinden sülfürik asit ile yıkanır ve yabancı maddeler çökeltilir:
Son olarak çinko elektroliz yoluyla indirgenir.
Sülfürik asit geri kazanılır ve liç adımına geri dönüştürülür.
Galvanizli hammadde bir elektrik ark ocağına beslendiğinde, çinko tozdan bir dizi işlemle, özellikle de Waelz işlemi ile geri kazanılır (2014 itibarıyla %90).
Kullanım alanları

Çinko, dünyada yıllık kullanım miktarı açısından demir, alüminyum ve bakırdan sonra gelir. Çinko:
korozyondan korunma amacıyla, çelik gibi diğer metallerin galvanize edilmesinde,
pirinç, nikelli gümüş, değişik lehimler, alman gümüşü gibi alaşımların yapımında,
genellikle otomotiv endüstrisinde döküm kalıplarında,
pillerin gövdelerinin yapımında kullanılır.
Çinko oksit, sulu boyalarda beyaz pigment olarak ve lastik sanayiinde aktivatör olarak kullanılır. Reçetesiz satılabilen bazı merhemlerin bileşiminde bulunur ve ince bir tabaka halinde uygulandığında cildin su kaybetmesini önler. Yazın güneş, kışın da soğuk yanıklarına karşı koruyucudur. Bebeklerin bez bağlanan bölgelerinde çok az miktarda kullanılarak ciltte meydana gelebilecek kızarıklıklar önlenebilir. Yaşa bağlı göz hastalıklarının tedavisinde de kullanılır.
Çinko klorür, deodorantlarda ve ahşap koruyucu olarak kullanılır.
Çinko sülfür, karanlıkta parlayan pigment olarak saatlerin akrep ve yelkovanlarında kullanılır.
Çinko metil, (Zn(CH3)2) pek çok organik maddenin sentezinde kullanılır.
Çinko, pek çok günlük vitamin ve mineral ilaçlarının bileşenidir. Cildin ve kasların erken yaşlanmasını önleyen anti-oksidan özellikler taşıdığına inanılmaktadır.
% 99.995 saf çinko parçaları içeren 1 cm3'lük çinko küp (solda), bir külçe kristal parça (ortada) ve süblimleşmiş dendritik parça (sağda)
Smitsonit (çinko karbonat) minerali.
Çinkonun fiyatı
2006 yılında Ülkelere göre çinko üretim yüzdeleri
Dünya üretim eğilimi
Çinko Madeni Rosh Pinah, Namibya
27°57′17″G 016°46′00″D﻿ / ﻿27.95472°G 16.76667°D﻿ / -27.95472; 16.76667﻿ (Rosh Pinah)
Çinko Madeni Skorpion, Namibya
27°49′09″G 016°36′28″D﻿ / ﻿27.81917°G 16.60778°D﻿ / -27.81917; 16.60778﻿ (Skorpion)
Faik Ocak

| Faik Ocak> Türkiye Büyük Millet Meclisi 11. Dönem Milletvekili |
| --- | --- |
Görev süresi 1 Kasım 1957 - 25 Mayıs 1960
Seçim bölgesi: 1957 – Balıkesir
Balıkesir Belediye Başkanı
Görev süresi 1952-1957
Yerine geldiği: Tevfik Yoldemir
Yerine gelen: Enver Durmaz
Kişisel bilgiler
Doğum: 1906 Balıkesir, Türkiye
Ölüm: 31 Temmuz 1962 (56 yaşında)
Partisi: Demokrat Parti
Bitirdiği okul: İstanbul Yüksek Ticaret Okulu
Faik Ocak (1906 Balıkesir - 31 Temmuz 1962), Türk siyasetçidir.
İstanbul Yüksek Ticaret Okulu mezunudur. Osmanlı Bankası Memurluğu, Ticaret Vekâleti İzmir İhracat Kontrolörlüğü, Serbest Ticaret, Balıkesir Belediye Başkanlığı, TBMM XI. Dönem Balıkesir Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır.
Seçkin Fırat

| Seçkin Fırat> Türkiye Büyük Millet Meclisi 17. ve 18. Dönem Milletvekili |
| --- | --- |
Görev süresi 24 Kasım 1983 - 1 Eylül 1991
Seçim bölgesi: 1983 – Bolu 1987 – Bolu
Kişisel bilgiler
Doğum: 1945 Düzce
Partisi: Anavatan Partisi
Bitirdiği okul: İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Yüksekokulu
Seçkin Fırat (d. 1945 Düzce), Türk siyasetçi.
İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Yüksekokulu mezunudur. Özel Sektör Yöneticiliği, Serbest Ticaret, Türkiye Büyük Millet Meclisi XVII. ve XVIII. Dönem Bolu Milletvekilliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır.
Mahmut Bey Camii

| --- | --- |
Mahmut Bey Camii (Çivisiz Cami)

Genel bilgiler
Konum: Kasaba Köyü, Kastamonu
Koordinatlar: 41°28′50″K 33°41′17″D﻿ / ﻿41.48056°K 33.68806°D﻿ / 41.48056; 33.68806
Açılış: 1366 (658 yıl önce) (1366)
Teknik ayrıntılar
Malzeme: taş ve ahşap
Minare sayısı: 1

Mahmut Bey Camii
Kasabaköy Mahmutbey Camii (halk arasında Çivisiz Cami olarak bilinir) Kastamonu'ya 18 km uzaklıktaki  Kasaba Köyü'nde bulunan 1366 tarihli cami.
Kastamonu'da Candaroğulları Beyliği'nin hüküm sürdüğü dönemde inşa edillmiştir. Mimari özellikleri ve mimarisi ile Anadolu Selçuklu dönemi ve Beylikler döneminin önemli örnekleri arasında yer alır. Ahşap çatısında hiç metal çivi kullanılmamış olan cami, bu sıra dışı özelliği ile bilinir
2023 yılında  45. UNESCO Dünya Miras Komitesi toplantısında alınan kararla Dünya Mirası ilan edilmiştir.
Tarihi

1366'da Candaroğulları Beyliği hükümdarı Emir Adil Bey'in oğlu Emir Mahmud Bey tarafından "cuma cami (ulu cami)" olarak yaptırıldı. Giriş kapısının üstünde yer alan, küçük mermer üzerine oyulmuş Arapça kitabeden merhum Adil Bey oğlu büyük emir Mahmut Bey'in, hicri 768 (miladi 1366) senesi Ramazan ayında, caminin yapımını emrettiği öğrenilmektedir.
2014 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Geçici Listesesi'ne alındı. 2023 yılında Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da düzenlenen 45. UNESCO Dünya Miras Komitesi toplantısında alınan kararla "Anadolu'nun Orta Çağ Dönemi Ahşap Direkli ve Kirişli Camileri"nden birisi olarak Dünya mirası ilan edilmiştir.
Mimarî özellikleri

Mahmut Bey Camii'nin, kareye yakın bir dikdörtgen biçimindeki planı, kalın taş duvarlarla çevrilidir. Caminin önünde, önü dışarıya açılan bir son cemaat mahalli yer almaktadır.
Dört adet yuvarlak ve kalın kesitli ahşap direk tarafından taşınan, yüksek tavanlı son cemaat mahallinden, cami iç mekanına girilir. Planın uzun ekseni üzerinde yer alan giriş kapısının iki yanı, son cemaat mahallinin tahta döşemeli, yükseltilmiş namaz kılma yerlerini oluşturmaktadır.
Kayıtlarda son cemaat yerini bitişik birtakım yapılarla, okul binasının olduğu, Candaroğlu Mahmut Bey'in annesi ile bazı akrabalarının mezarlarının da bitişik hazirede yer aldığına dair bilgiler mevcuttur.
Bu hazirede mevcut bir türbe yıkılmış ve içinde Mehmet Bey'e ait olan lahitler 1940'lı yıllarda Kastamonu Arkeoloji Müzesi'ne getirilmiştir. Lahit taşı kitabelerinden Candaroğlu Mahmut Bey'in 1370 yılında vefat eden oğlu Mehmet Bey'e ait olduğu anlaşılmaktadır.
Ayrıca Kastamonu'da, Kırkçeşme Mahallesi'nde medfun olan ve babası Şeyh Ahmed Siyahi Efendi adına türbesi bulunan, Şeyh Ahmed Hicabi Efendi'nin ziyarette bulunduğu Dai Sultan adlı zatın türbesinin de yer aldığı bilinmekte ise de buna dair herhangi bir iz görülmemektedir.
Dış duvarları moloz taştan, içiyse tamamen ahşap tercih edilen caminin sâdece mihrap kısmında alçı kullanılmıştır.
Caminin çatısı ahşap olup bindirme tekniğinde yapılmıştır. Hiç metal çivi ve herhangi bir aksâm kullanılmamış olmakla Türkiye'deki ender örneklerdendir.
Caminin göz alıcı bir diğer öğesi kapısıdır. Bu sanat şâheseri kapının ustasının; 14. yüzyılda yaşamış, Ankaralı büyük ahşap ustalarından Nakkaş Mahmut oğlu Hakkak Abdullah olduğu kuvvetle muhtemeldir. Zira kapıdaki marangozluk tekniği, süslerinde yer alan motifler ile girift yazılar; kapıyı inşa eden ustanın, aynı zamanda Kastamonu'daki İbn Neccâr Camii kapısını inşa eden usta olduğunu düşündürmektedir. Türkiye'de çok az örneği bulunan kapının aslı 1977'de çalınmış, Manisa'da bir okulun bahçesinde bulunduktan sonra da Kastamonu Livâ Paşa Konağı Etnoğrafya Müzesi'nde muhafaza altına alınarak teşhire konulmuştur. Yerine Kastamonu'nun en eski ahşap oymacılık ustalarından hakkak Hikmet Değirmencioğlu tarafından yapılan benzeri yerleştirilmiştir. Pek az parçası kalmış, üzeri yazısız minberin de aynı ustanın eseri olduğu tahmin edilebilir.
Cami içindeki tüm ahşap yüzeylerde görülen, kökboyası kullanılmış kalem işi süslemeler; aslî vasfını korumaktadır.
Yangın tehlikesi sebebiyle elektrik tesisatı bulunmayan camiyi, başta büyük alâka gösteren Japonlar olmak üzere her yıl ortalama 12 bin kişi ziyaret etmektedir.
15 Nisan 2014 tarihinde UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne eklendi.
Galeri

Mahmut Bey Camii bahçesi
Kasaba, Mahmut Bey Camii girişi
Kasaba, Mahmut Bey Camii giriş kapısı detayı
Kasaba, Mahmut Bey Camii giriş kapısı detayı
Kasaba, Mahmut Bey Camii giriş kapısı detayı
Kasaba, Mahmut Bey Camii girişi
Mahmut Bey Camii iç mekanı
Kasaba, Mahmut Bey Camii iç mekanı ve balkonları
Kasaba, Mahmut Bey Camii iç mekanı ve balkonları
Kasaba, Mahmut Bey Camii tavanı zeminden görünüm
Kasaba, Mahmut Bey Camii iç mekanı boya detayı
Kasaba, Mahmut Bey Camii iç mekanı boya detayı
Kasaba, Mahmut Bey Camii iç mekanı boya detayı
Kasaba, Mahmut Bey Camii iç mekanı boya detayı
Kasaba, Mahmut Bey Camii minberi
Veli Andaç Durak

| Veli Andaç Durak> Türkiye Büyük Millet Meclisi 19. ve 20. Dönem Milletvekili |
| --- | --- |
Görev süresi 6 Kasım 1991 - 18 Nisan 1999
Seçim bölgesi: 1991 – Adana 1995 – Adana
Kişisel bilgiler
Doğum: 1940 Karaisalı, Adana, Türkiye
Ölüm: 30 Eylül 2022 (82 yaşında) Adana, Türkiye
Partisi: Doğru Yol Partisi
Veli Andaç Durak (1940, Karaisalı, Adana, Türkiye - 30 Eylül 2022), Türk siyasetçidir.
İstanbul İktisadi Ticari İlimler Akademisi'ni bitirdi. YSE 6. Bölge Müdürlüğü İdari ve Mali İşler Şefliği, Adana Beden Terbiyesi Gençlik ve Spor Bölge Müdürlüğü, XIX., XX. Dönem Adana Milletvekilliği ile TBMM Başkanlık Divanı İdare Amirliği yaptı. Evli ve iki çocuk babasıdır. Adana Büyükşehir Belediyesi eski başkanı Aytaç Durak'ın kardeşidir.
Sivrihisar Ulu Camii

| --- | --- |
Sivrihisar Ulu Camii'nin dış cephesi

Genel bilgiler
Durum: İbadete açık
Mimari tarz: Selçuklu mimarisi
Konum: Sivrihisar, Eskişehir, Türkiye
Koordinatlar: 39°27′03″K 31°32′14″D﻿ / ﻿39.45083°K 31.53722°D﻿ / 39.45083; 31.53722
Tamamlanma: 1232
Teknik ayrıntılar
Malzeme: Kesme taş, ahşap
Minare sayısı: 1

Sivrihisar Ulu Camii, Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinde yer alan bir cami. 1232'de inşa edien cami, 1274'te yapılan restorasyonla bugünkü hâlini aldı. 1440'ta camiye minare eklendi. Dört girişi bulunan caminin çatısını altmış yedi ahşap sütun taşımaktadır. UNESCO, 2016'da camiyi Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dâhil etti.
Alsancak Hocazade Camii

"Hocazade Camii" buraya yönlendirilmektedir. Tramvay durağı için Hocazade Camii (İzmir Tramvayı) sayfasına bakınız.
| --- | --- |


Genel bilgiler
Durum: Etkin
Konum: Konak, İzmir, Türkiye
Koordinatlar: 38°26′03″K 27°08′41″D﻿ / ﻿38.43417°K 27.14472°D﻿ / 38.43417; 27.14472
Başlama: Ekim 1948
Tamamlanma: Aralık 1950
Mimar(lar): Fahri Nişli
Teknik ayrıntılar
Minare sayısı: 1

Alsancak Hocazade Camii (Ahmet Ragıp Üzümcü Camii) adını banisi olan Karaburunlu Hocazade Ahmet Ragıp Üzümcü'den alan, İzmir'in Konak ilçesinde Alsancak mahallesinde bulunan cami.
Yapımı

Alsancak Hocazade Camii, Karaburunlu üzüm tüccarı Hocazade Ahmet Ragıp Üzümcü tarafından kurulan Hocazade Ahmet Ragıp Üzümcü Vakfı tarafından yaptırılmıştır. İnşaası sırasında çevrede bulunun gayrimüslim nüfusun ihtiyaç olmadığı eleştirilerine, civarda rahatsızlığını dile getirenlerin mülkleri satın alınıp cami vakfına bağışlanarak çözüm bulunmuştur. Civardaki kilise sayısına nispetle inşa edilen ilk cami olma özelliği de taşır.
Mimari özellikleri

Caminin mimarı Fahri Nişli'dir. Dört sıra cam ile içerisi aydınlatılan cami, aynı zamanda vitray süslemelere de sahiptir. En son 2002 yılında bir onarım görmüştür. Bunun yanında 2010'lu yıllarda caminin bahçesinde de bazı düzenlemeler ve eklemeler yapılmıştır.
Günümüzdeki önemi

Cami günümüzde yoğun bir yerleşim bölgesi içerisinde olup Şair Eşref Bulvarı ile Ali Çetinkaya Bulvarı'nın kesiştiği yerde bulunmaktadır. Alsancak semtindeki ender camilerden biri olmasının yanında mevkii sebebiyle pek çok İzmirli'nin cenaze namazı için seçilen yerlerden birisidir. Bir bakımdan İzmir'in protokol camilerinden birisidir. Ocak 2016 itibarıyla caminin imam-hatipliği görevi Ahmet Kuzkun; müezzin görevi ise Kazım Korucu tarafından yürütülmektedir.
Hisar Camii

Didim'deki aynı adlı cami için Hisar Camii (Didim) sayfasına bakınız.
| --- | --- |


Genel bilgiler
Durum: Etkin
Mimari tarz: Osmanlı mimarisi
Konum: Konak, İzmir, Türkiye
Koordinatlar: 38°25′17″K 27°08′01″D﻿ / ﻿38.42139°K 27.13361°D﻿ / 38.42139; 27.13361
Tamamlanma: 1006 (Hicri), 1597/1598 (Miladi)
Teknik ayrıntılar
Minare sayısı: 1

Hisar Camii (Yâkub Bey Camii, Molla Yakup Camii), İzmir, Konak ilçesinde, adını verdiği Hisarönü bölgesi ile Kemeraltı Çarşısı ve Kızlarağası Hanı çevresinde yer alan cami.
Yapımı

Hisar Camii, Aydınoğulları Beyliği'nin Osmanlı İmparatorluğu idaresi altına girmesinden 150 yılı aşkın sene sonra, Aydınoğulları soyundan gelen Özdemiroğlu Molla Yakup Bey tarafından yaptırıldığı kabul edilmektedir. 1006 (Hicri), 1597/1598 (Miladi) yılında yaptırılan İzmir'in tarihi ve en büyük camisidir. Yapılan araştırmalarda caminin; 1402 yılında Timur İmparatorluğu'nun kurucu lideri Timur tarafından ele geçirildiği ve sonra da yıkıldığını belirten İzmir Liman Kalesi'nin yıkıntıları üzerinde yaptırıldığı üzerinde durulmaktadır. Bu Liman Kalesi (Aşağı Kale, Hisar Kalesi, Ok Kalesi) 1231-1235 yılları arasında iç limanın ağzında yaptırılmıştır. 1671-1672 yılında İzmir'e gelen Evliya Çelebi de hem Kadifekale'nin hem de bu hisar kalesinin varlığını kaydetmiştir. Caminin adı da İç Liman Kalesi'nin aşağı kapısı önünde bulunduğundan ötürü Hisar Camii olmuştur. Caminin mihrabı üçlüdür ve İtalyan etkilerini taşımaktadır. Bu özelliğiyle ender üç mihraplı camiler arasındadır. Bunun sebebinin ise caminin banilerinin üç kişi olmasına bağlanmaktadır.
Bazı kaynaklarda da binanın üzerine yapıldığı bölgenin öncesinde Latin kilisesi olduğunu söylemektedir. Bir başka tez ise Molla Yakup adındaki başka bir kişiye ve 14. yüzyıla kadar cami varlığını geri götürmektedir. Arap gezgin İbn-i Batuta'ya göre de İzmir'de Şeyh Yakup diye birisinin varlığı 14. yüzyılın başında kesindir, ancak camiyle ilişkisi belli değildir.
Mimari özellikleri

Şehrin abidevi ilk yapısı kabul edilen Hisar Camii 1813, 1868 ve 1881 depremlerinde hasar görmüştür. 1870 tarihli kitabede tadilat çalışmaları şöyle belirtilmiştir:
Bab-ı behişte misal etmiş bunu dana Ki indi mu’minatda Ka’be-i ziba Teveccüh eyleyen zevat bulur ihsan karibinde Eder rahmet ana elbetde hazret-i Mevla İzmir mütehayyizanından Hacı Mehmed Efendi-zade Müteveffa Hacı Ali Bey eyledi bu babı ihya Eder cümle muradın Hak ihsan anın elbet Ne ziynet verdi Cami’e ne ala ve hem ra’na” (1287 Hicri / 1870 Miladi)
“
”
1870 tarihli kitabe; aktaran: Şükrü Tül - Hisar Camii
1813, 1870, 1881, 1890, 1927, 1938, 1985 ve 2009-2011 yıllarında onarılmıştır. 1813 onarımında caminin önüne bir son cemaat yeri eklenmiştir. Merkezî kuruluştaki harimle kuzeyindeki yedi kubbeli son cemaat yeri ve minareden oluşur. Caminin minaresi kesme taş kaide üzerine yuvarlak gövdeli ve tek şerefelidir. Minarenin ilk onarımı 22 Mayıs 1890 tarihinde İzmir valisi Halil Rıfat Paşa eliyle gerçekleşmiştir. 1927 yılında yaşanan depremde yıkılan bu minarenin yerine dönemin İzmir valisi Kazım Dirik Paşa hızla yenisini yaptırmış ve dönemin geleneklerine uyularak minare kaidesi Kütahya çinileri ile süslenmişti. Minare kapısı üzerindeki yazıt “İzmir valisi Mirliva Kazım Paşa zamanında inşa edilmiştir H 1343/M 1927” diyerek bu onarımı anar. Son restorasyonu 2009-2011 yılları arasında tamamlanan cami, 11 Mart 2011 Cuma günü Cuma Namazı ile birlikte ibadete açılmıştır.
Harimde mihrap önündeki büyük kubbeli kare hacim üç yönden daha küçük kubbeli hacimlerle kuşatılmıştır. Kesme taş ve moloz taştan yapılan kare planlı camide, sekiz fil ayağı üzerine oturan merkezi bir kubbe ve onu destekleyen altı kubbe bulunmaktadır. Batı yönündeki son cemaat yerinden ibadet mekanına üç kapıyla girilen camide son cemaat yeri, yuvarlak kemerlerle birbirine bağlı sekiz mermer sütunun taşıdığı yedi kubbeyle örtülüyor. Yakın tarihlerde son cemaat yerinin önü camekânla kapatılmıştır. Ahşap Minberi sedef kakmalı, mihrap ise yuvarlak bir niş şeklinde, içi 18 ve 19. yüzyılın kalem işleri ile bezelidir. Giriş kapısı üzerinde Ali İmran Suresi'nin 97. ayetinden bir kısım olarak Oraya kim girerse, güven içinde olur (وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ اٰمِناًۜ) yazmaktadır. Kemerlerin sütun başlıklarındaki üslup bir Roma yapısından devşirilmiş izlenimi verirler. Kadınlar mahfilinde üstündeki, harime kapıdan girince sağdaki sütunda, alçı dekorasyonu olmaksızın, özgün biçimiyle korunmuş bir başlığın da desteklediği gibi yapının inşasında sütun başlıkları özgün biçimleriyle tasarlanarak yerleştirilmiştir. Son cemaat yerinin sütunları ise İzmir'in ilkçağ yapılarından olduğu öne sürülmektedir.
Günümüzdeki önemi

Günümüzde Hisar Camii'nin batısında Kızlarağası Hanı kuzeyinde Yorgancılar Çarşısı, güneyinde Yağcılar ve Peynirciler Çarşısı bulunmaktadır ve genel olarak Kemeraltı Çarşısı'nın Fevzipaşa Bulvarı'na çıkış noktasına yakındır.
20. yüzyılın önemli bestekârı Rakım Elkutlu babasının ölümü sonrası İzmir Hisar Camii imamlığına tayin edilerek ölünceye kadar bu görevini sürdürdü. Aynı zamanda uzun yıllar, İzmir Mûsikî Cemiyeti'nin başkanlığını da yapan Elkutlu, özellikle Hisarbuselik makamını kullanarak verdiği eserleri mevcuttur.
Cami hâlen faal haldedir. Camide imam hatip görevinde 2016 Ocak itibarıyla Selim Menteşeli ve İbrahim Ege bulunmaktadır. Müezzinlik vazifesini ise Muhammed Emin Ayaz ve Muzaffer Gülmez yürütmektedir.
Hisar Camii'nin mihrabı
Hisar Camii'nin iç görünümü
Hisar Camii'nin minberi
Aslan Paşa Camii

| --- | --- |
Aslan Paşa Camiı

Genel bilgiler
Mimari tarz: Osmanlı mimarisi
Konum: Yanya,Epir,Yunanistan
Koordinatlar: 39°40′25″K 20°51′37″D﻿ / ﻿39.67361°K 20.86028°D﻿ / 39.67361; 20.86028
Tamamlanma: 1618

Aslan Paşa Camii veya Aslanpaşa Câmiî (Yunanca: τζαμί Ασλάν Πασά Tzami Aslan Pasa, Arnavutça: Xhamia e Asllan Pashës), 17. yüzyılda bugünkü Yunanistan'ın Yanya şehrinde Tırhala sancak beyi Arslan Paşa tarafından yaptırılan külliyeye ait bir cami.
Yanya Kalesi içinde yüksek bir mevkide kurulan cami kare planlı ve tek kubbelidir. 1670 tarihinde Yanya'yı ziyaret eden Evliya Çelebi seyahatname'sinde cami hakkında önemli bilgiler vermektedir. Aslan Paşa Camii Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesinden sonra  1933'te, Yanya Belediyesi Etnografya Müzesi olarak kullanılmaya başlandı. Caminin minaresini külahı 28 Eylül 2018 tarihindeki şiddetli rüzgarda yıkıldı.