Rudolf Virchow
Bilimsel kariyeri > Antropoloji ve tarih öncesi biyoloji > Anti-Darwinizm

Virchow, Darwin'in evrim teorisine muhalifti ve özellikle insan evriminin ortaya çıkış tezine şüpheyle yaklaşıyordu. Evrim teorisini bir bütün olarak reddetmedi ve doğal seçilim teorisini "ölçülemez bir ilerleme" olarak gördü ancak ona göre hâlâ "gerçek bir kanıtı" yoktu. 22 Eylül 1877'de Münih'teki Alman Doğa Bilimciler ve Hekimler Kongresi'nde "Modern Devlette Bilim Özgürlüğü" başlıklı bir konuşma yaptı. Burada, evrim teorisinin henüz kanıtlanmamış bir hipotez olduğunu, ampirik temellerden yoksun olduğunu ve bu nedenle öğretilmesinin bilimsel çalışmaları olumsuz etkileyeceğini savunarak okullarda öğretilmesine karşı çıktı. Virchow'un öğrencisi olan Ernst Haeckel, daha sonra eski profesörünün "insanın maymundan gelmediği kesindir... şu anda neredeyse tüm sağduyulu uzmanların aksi kanaatte olduğunu hiç umursamadan" dediğini bildirdi.
Virchow, 1856'da keşfedilen Neandertal'in ayrı bir tür ve modern insanın atası olduğu tartışmasında önde gelen muhaliflerden biri oldu. Kendisi 1872 yılında orijinal fosili inceledi ve gözlemlerini Berliner Gesellschaft für Anthropologie, Ethnologie und Urgeschichte önünde sundu. Neandertal'in ilkel bir insan formu olmadığını, kafatasının şekline bakılırsa yaralanmış ve deforme olmuş, kemiklerinin alışılmadık şekline bakılırsa da artritik, cılız ve güçsüz olan anormal bir insan olduğunu belirtti. Böyle bir otoriteyle, fosil yeni bir tür olarak reddedildi. Virchow bu akıl yürütmeyle "Darwin'i bir cahil, Haeckel'i de bir aptal olarak yargıladı ve bu yargılarını yüksek sesle ve sık sık yayınladı" ve "insanın maymundan gelmediğinin kesin olduğunu" ilan etti. Neandertaller daha sonra Homo neanderthalensis adıyla ayrı bir insan türü olarak kabul edildi.
22 Eylül 1877'de Münih'te düzenlenen Alman Doğa Bilimciler ve Hekimler Birliğinin Ellinci Konferansı'nda Haeckel, evrimin devlet okulları müfredatına girmesini savunmuş ve Darwinizm'i sosyal Darwinizm'den ayırmaya çalışmıştır. Kampanyasının nedeni, bir yıl önce yaşamın karbondan cansız kökeni üzerine verdiği ders nedeniyle yasaklanan öğretmen Herman Müller'di. Bu durum Virchow ile kamuoyunda uzun süren tartışmalara yol açtı. Birkaç gün sonra Virchow, Darwinizm'in sadece bir hipotez olduğunu ve öğrenciler için ahlaki açıdan tehlikeli olduğunu söyledi. Darwinizm'e yönelik bu ağır eleştiri London Times tarafından hemen ele alındı ve İngiliz akademisyenler arasında başka tartışmalar patlak verdi. Haeckel, Nature dergisinin Ekim sayısında "Evrim Teorisinin Bugünkü Konumu" başlıklı bir yazı kaleme aldı, Virchow da bir sonraki sayıda "Modern Devlette Bilimin Özgürlüğü" başlıklı bir makaleyle buna yanıt verdi. Virchow, evrim öğretisinin "sadece gerçeklerle hesaplaşan doğa bilimcilerinin vicdanına aykırı" olduğunu belirtti. Tartışma Haeckel'in 1879'da Bilimde ve Öğretimde Özgürlük adlı tam bir kitap yazmasına yol açtı. O yıl konu Prusya Temsilciler Meclisinde tartışıldı ve Virchow lehine karar çıktı. 1882'de Prusya eğitim politikası okullarda doğa tarihini resmen dışladı.
Yıllar sonra, Alman doktor Carl Ludwig Schleich, yakın arkadaşı olan Virchow ile yaptığı bir konuşmayı hatırlayacaktı: "...Darwinizm konusuna gelelim. 'Bütün bunlara inanmıyorum,' dedi Virchow bana. 'Eğer koltuğuma uzanıp başka bir adamın purosunun dumanını üflemesi gibi olasılıkları kendimden uzaklaştırırsam, elbette bu tür hayallere sempati duyabilirim. Ama bilginin testine dayanamazlar. Haeckel bir aptal. Bu, bir gün ortaya çıkacaktır. Buna gelince, eğer transmutasyon gibi bir şey gerçekleşmişse bu ancak patolojik dejenerasyon sırasında olabilir!'"
Virchow'un evrim hakkındaki nihai görüşü, ölümünden bir yıl önce kendi sözleriyle bildirildi:
Ara form, bir rüya dışında hayal bile edilemez... İnsanın maymundan ya da başka bir hayvandan türediğinin bir başarı olduğunu öğretemeyiz ya da buna rıza gösteremeyiz.
Virchow'un evrim karşıtlığı, Albert von Kölliker ve Thomas Brown'a benzer bir şekilde dinden kaynaklanmıyordu, çünkü kendisi inançlı biri değildi.