stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İstisnai asteroitler listesi
Fiziksel özellikler > En büyükler

Aşağıda ölçülen en büyük kütleli on altı asteroit yer almaktadır. Asteroit kuşağının tahmini kütlesinin üçte biri olan Ceres, sonraki on beş asteroidin toplamının yarısı kadar büyüktür. Asteroitlerin kütleleri, doğrudan kütle hesaplamasının mümkün olduğu uzay aracı tarafından ziyaret edilmiş veya gözlemlenebilir bir uydusu olan asteroitler hariç, diğer asteroitlerin yörüngelerinde neden oldukları pertürbasyonlardan tahmin edilmektedir. Farklı astrometrik gözlem setleri farklı kütle belirlemelerine yol açar; en büyük sorun tüm küçük asteroitlerin neden olduğu toplam pertürbasyonları hesaba katmaktır.
| Adı | Kütle (×1018 kg) | Kesinlik | Tüm asteroitlere olan tahmini oranı |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 Ceres | 938,35 | 0.001% (938,34–938,36) | 39% |
| 4 Vesta | 259,076 | 0.0004% (259,075–259,077) | 10.8% |
| 2 Pallas | 204 | 1.5% (201–207) | 8,5% |
| 10 Hygiea | 87 | 8% (80–94) | 3,6% |
| 704 Interamnia | 35 | 14% (30–40) | 1,5% |
| 15 Eunomia | 30 | 6% (29–32) | 1,3% |
| 3 Juno | 27 | 9% (25–29) | 1,1% |
| 511 Davida | 27 | 27% (19–34) | 1,1% |
| 52 Europa | 24 | 16% (20–28) | 1,0% |
| 16 Psyche | 23 | 13% (20–26) | 1,0% |
| 532 Herculina | ≈ 23 |  ? | ≈ 1% |
| 31 Euphrosyne | 17 | 18% (14–19) | 0,7% |
| 65 Cybele | 15 | 12% (13–17) | 0,6% |
| 87 Sylvia | 14,76 | 0.4% (14,7–14.82) | 0,6% |
| 7 Iris | 14 | 17% (11–16) | 0,6% |
| 29 Amphitrite | 13 | 16% (11–15) | 0,5% |
| 6 Hebe | 12 | 20% (10–15) | 0,5% |
| 88 Thisbe | 12 | 20% (9–14) | 0,5% |
| 107 Camilla | 11,2 | 1% (11,1–11,3) | 0,5% |
| 324 Bamberga | 10 | 9% (9–11) | 0,4% |
| Total | 1781 | NA | 74% |
Oranlar, asteroit kuşağının toplam kütlesinin 2,39×1021 kg veya (12,4±1,0)×10-10 M☉ olduğunu varsaymaktadır.
İlk dördün dışındaki tüm asteroitlerin sıralaması belirsizdir, çünkü tahminler arasında büyük ölçüde farklılaşma vardır.
Dawn sondası tarafından incelendikleri için doğru ölçülmüş kütleye sahip en büyük asteroitler (939,3±0,5)×1018 kg kütleye sahip 1 Ceres ve (259,076±0,001)×1018 kg kütleye sahip 4 Vesta'dır. Uyduları olduğu için kütlesi doğru olarak ölçülebilen üçüncü en büyük asteroit (14,76±0,06)×1018 kg ile 87 Sylvia'dır. Kütleleri uydularından ölçülen diğer büyük asteroitler 107 Camilla ve 130 Elektra'dır.
Daha eksiksiz bir liste için boyutlarına göre Güneş Sistemi nesneleri listesine bakınız. 423 Diotima gibi diğer büyük asteroitler şu anda sadece tahmini kütlelere sahiptir.
Fiziksel özellikler > Dünyadan en parlak görünenler

Sadece Vesta düzenli olarak çıplak gözle görülebilecek kadar parlaktır. Çok karanlık gökyüzünde ideal izleme koşulları altında, keskin bir göz Ceres'in yanı sıra Pallas ve Iris'i de nadir günberi karşıtlıklarında görebilir. Aşağıdaki asteroitlerin tümü, Satürn'ün uydusu Titan'ın en parlak olduğu anda ulaştığı +8,3'ten daha parlak veya ona eşit bir görünür büyüklüğe ulaşabilir; zira Titan, kolayca gözlemlenebilen Satürn'e yakınlığı nedeniyle ilk asteroidin bulunmasından 145 yıl önce keşfedilmiştir.
Asteroit kuşağının dış kısmındaki asteroitlerin hiçbiri bu parlaklığa ulaşamaz. Hygiea ve Interamnia bile nadiren 10.0'ın üzerindeki büyüklüklere ulaşır. Bunun nedeni asteroit kuşağının farklı bölümlerindeki spektral tiplerin farklı dağılımlarıdır: en yüksek albedoya sahip asteroitlerin hepsi Mars'ın yörüngesine yakın yerlerde yoğunlaşmıştır ve çok daha düşük albedoya sahip C ve D tipleri dış kuşakta yaygındır.
Çok yüksek eksantrikliğe sahip asteroidler maksimum büyüklüklerine nadiren, günberileri Dünya ile Güneş merkezli bir kavuşuma çok yakın olduğunda veya (99942 Apophis, (152680) 1998 KJ9, (153814) 2001 WN5 ve 367943 Duende durumunda) asteroid Dünya'ya çok yakın geçtiğinde ulaşacaktır.
| Asteroid | En parlak olduğundaki görünür büyüklük | Yarı büyük eksen (AU) | Yörünge eksantrikliği | Çap (km) | Keşif yılı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 99942 Apophis | 3,4* | 0,922 | 0,191 | 0,32 | 2004 |
| 4 Vesta | 5,20 | 2,361 | 0,089172 | 529 | 1807 |
| 2 Pallas | 6,49 | 2,773 | 0,230725 | 544 | 1802 |
| 1 Ceres | 6,65 | 2,766 | 0,079905 | 952 | 1801 |
| 7 Iris | 6,73 | 2,385 | 0,231422 | 200 | 1847 |
| 433 Eros | 6,8 | 1,458 | 0,222725 | 34 × 11 × 11 | 1898 |
| (153814) 2001 WN5 | 6,85 | 1,711 | 0,467207 | 0,93 | 2001 |
| 367943 Duende | 7,04 | 0,910 | 0,089319 | 0,04 × 0,02 | 2012 |
| 6 Hebe | 7,5 | 2,425 | 0,201726 | 186 | 1847 |
| 3 Juno | 7,5 | 2,668 | 0,258194 | 233 | 1804 |
| 18 Melpomene | 7,5 | 2,296 | 0,218708 | 141 | 1852 |
| (152680) 1998 KJ9 | 7,74 | 1,448 | 0,639770 | 0,5 | 1998 |
| 15 Eunomia | 7,9 | 2,643 | 0,187181 | 268 | 1851 |
| 8 Flora | 7,9 | 2,202 | 0,156207 | 128 | 1847 |
| 324 Bamberga | 8,0 | 2,682 | 0,338252 | 229 | 1892 |
| 1036 Ganymed | 8,1 | 2,6657 | 0,533710 | 32 | 1924 |
| 9 Metis | 8,1 | 2,387 | 0,121441 | 190 | 1848 |
| 192 Nausikaa | 8,2 | 2,404 | 0,246216 | 103 | 1879 |
| 20 Massalia | 8,3 | 2,409 | 0,142880 | 145 | 1852 |
*Apophis bu parlaklığa ancak 13 Nisan 2029'da ulaşacaktır. Tipik olarak 20-22 arasında bir görünür büyüklüğe sahiptir.
Fiziksel özellikler > En yavaş hızda dönenler

Bu liste, en az 1000 saat veya 412⁄3 gün periyoda sahip bilinen en yavaş dönen küçük gezegenleri içerirken, çoğu cismin dönüş periyodu 2 ila 20 saat arasındadır. Ayrıca yeterince kesin olmayan periyoda (U < 2) sahip küçük gezegenler için Potansiyel olarak yavaş dönenler olarak sınıflandırılmaktadır.
| # | Küçük gezegen tanımı | Dönme süresi(saat) | Δmag | Kalite(U) | Yörünge veya aile | Tayf tipi | Çap(km) | Görünür büyüklük(H) | Refs |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | (162058) 1997 AE12 | 1880 | 0,6 | 2  | NEO | S | 0,782 | 17,9 | 1997+AE12  ·  List |
| 2. | 846 Lipperta | 1641 | 0,30 | 2  | Themis | CBU: | 52,41 | 10,26 | Lipperta  ·  List |
| 3. | 2440 Educatio | 1561 | 0,80 | 2  | Flora | S | 6,51 | 13,1 | Educatio  ·  List |
| 4. | 912 Maritima | 1332 | 0,18 | 3− | Ana kuşak (outer) | C | 82,14 |  9,30 | Maritima  ·  List |
| 5. | 9165 Raup | 1320 | 1,34 | 3− | Hungaria | S | 4,62 | 13,60 | Raup  ·  List |
| 6. | 1235 Schorria | 1265 | 1,40 | 3  | Hungaria | CX: | 5,04 | 13,10 | Schorria  ·  List |
| 7. | 50719 Elizabethgriffin | 1256 | 0,42 | 2  | Eunomia | S | 3,40 | 14,65 | 2000+EG140  ·  List |
| 8. | (75482) 1999 XC173 | 1234,2 | 0,69 | 2  | Vestian | S | 2,96 | 15,01 | 1999+XC173  ·  List |
| 9. | 288 Glauke | 1170 | 0,90 | 3  | Ana kuşak (outer) | S | 32,24 | 10,00 | Glauke  ·  List |
| 10. | (39546) 1992 DT5 | 1167,4 | 0,80 | 2  | Ana kuşak (outer) | C | 5,34 | 15,09 | 1992+DT5  ·  List |
| 11. | 496 Gryphia | 1072 | 1,25 | 3  | Flora | S | 15,47 | 11,61 | Gryphia  ·  List |
| 12. | 4524 Barklajdetolli | 1069 | 1,26 | 2  | Flora | S | 7,14 | 12,90 | Barklajdetolli  ·  List |
| 13. | 2675 Tolkien | 1060 | 0,75 | 2+ | Flora | S | 9,85 | 12,20 | Tolkien  ·  List |
| 14. | (219774) 2001 YY145 | 1007,7 | 0,86 | 2  | Ana kuşak (inner) | S | 1,54 | 16,43 | 2001+YY145  ·  List |
Yörünge özellikleri > Yüksek eğimliler

| Küçük gezegen tanımı | Eğim | keşif tarihi | Yorum | referanslar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 Ceres | 10,593° | 1 Ocak 1801 | 1 Ocak 1801'den 28 Mart 1802'ye kadar bilinen en yüksek eğimli küçük gezegen | MPC |
| 2 Pallas | 34,841° | 28 Mart 1802 | 28 Mart 1802'den 31 Ekim 1920'ye kadar bilinen en yüksek eğimli küçük gezegen | MPC |
| 944 | 42,525° | 31 Ekim 1920 | 31 Ekim 1920'den 22 Mayıs 1950'ye kadar bilinen en yüksek eğimli küçük gezegen | MPC |
| 1373 Cincinnati | 38,949° | 30 Ağustos 1935 | 2 Pallas'tan daha büyük bir eğime sahip olduğu keşfedilen ilk küçük gezegen. 30 Ağustos 1935'ten 14 Haziran 1980'e kadar bilinen en yüksek eğimli ana kuşak asteroidi | MPC |
| 1580 Betulia | 52,083° | 22 Mayıs 1950 | 22 Mayıs 1950'den 4 Temmuz 1973'e kadar bilinen en yüksek eğimli küçük gezegen | MPC |
| 2938 Hopi | 41,436° | 14 Haziran 1980 | 14 Haziran 1980'den 20 Eylül 2000'e kadar bilinen en yüksek eğimli ana kuşak asteroidi | MPC |
| (5496) 1973 Yok | 67,999° | 4 Temmuz 1973 | Bir Apollo asteroidi, Mars-kesişen ve +1 km NEO ; 4 Temmuz 1973'ten 8 Ağustos 1999'a kadar bilinen en yüksek eğimli küçük gezegen. | MPC |
| (22653) 1998 QW2 | 45,794° | 17 Ağustos 1998 | 17 Ağustos 1998'den 19 Ekim 1998'e kadar bilinen en yüksek eğimli ana kuşak asteroidi | MPC |
| (88043) 2000 UE110 | 51,998° | 29 Ekim 2000 | 50°'den daha büyük bir eğime sahip olduğu keşfedilen numaralandırılmış ilk ana kuşak asteroidi. | MPC |
| (138925) 2001 AU43 | 72,132° | 4 Ocak 2001 | Mars-kesişen ve Dünya'ya yakın bir nesne . | MPC |
| (127546) 2002 XU93 | 77,904° | 4 Aralık 2002 | Bir damokloid ve dağınık disk nesnesi. Neredeyse bir Uranüs dış otlayıcısıdır. | MPC |
| (196256) 2003 EH1 | 70,790° | 6 Mart 2003 | Bir Mars-kesişen, Dünya'ya yakın nesne ve Jüpiter iç-yaklaşan. | MPC |
| 1998 UQ1 | 64,281° | 19 Ekim 1998 | 1998/10/19-2007/11/01 tarihleri arasındaki bilinen  en yüksek eğimli ana kuşak asteroidi | MPC |
| (467372) 2004 LG | 70,725° | 9 Haziran 2004 | Merkür-kesişen, Mars-kesişen ve Dünya'ya yakın nesne . | MPC |
| 2007 VR6 | 68,659° | 1 Kasım 2007 | 1 Kasım 2007'den 26 Eylül 2008'e kadar bilinen en yüksek eğimli ana kuşak asteroidi | MPC |
| 2008 SB85 | 74,247° | 26 Eylül 2008 | 26 Eylül 2008'den 8 Mart 2010'a kadar bilinen en yüksek eğimli ana kuşak asteroidi  | MPC |
| 2010 EQ169 | 91,606° | 8 Mart 2010 | Bilinen en yüksek eğimli ana kuşak asteroidi (yörüngesi henüz tespit edilemedi) | MPC |
Yörünge özellikleri > Truvalılar

Dünya truvalıları : 2010 TK7 ve (614689) 2020 XL5 .
Mars truvalıları : (121514) 1999 UJ7, 5261 Eureka, (101429) 1998 VF31, (311999) 2007 NS2, (385250) 2001 DH47, 2011 SC191, 2011 UN63 ve aday 2011 SL25 SL
Jüpiter truvalıları : İlki 588 Aşil 1906'da keşfedildi, toplam 6.000'in üzerinde olduğu tahmin ediliyor.
Ayrıntılı olarak görüntülenenler > Teleskop veya ışık eğrisiyle yüzeyi çözümlenenler

1 Ceres
2 Pallas
3 Juno
4 Vesta
5 Astraea
6 Hebe
7 Iris
8 Flora
9 Metis
10 Hygiea
Koronis family
12 Victoria
13 Egeria
14 Irene
15 Eunomia
16 Psyche
18 Melpomene
26 Proserpina
29 Amphitrite
35 Leukothea
37 Fides
51 Nemausa
52 Europa
65 Cybele
87 Sylvia
89 Julia
121 Hermione
130 Elektra
201 Penelope
216 Kleopatra
324 Bamberga
511 Davida
925 Alphonsina
1140 Crimea
9969 Braille
(33342) 1998 WT24
66391 Moshup
(136617) 1994 CC
(285263) 1998 QE2
(357439) 2004 BL86
Ayrıntılı olarak görüntülenenler > Teleskopla çözülen çoklu sistemler

90 Antiope
Ayrıntılı olarak görüntülenenler > Kuyruklu yıldız benzeri aktivite

2006 VW139
P/2013 P5
Ayrıntılı olarak görüntülenenler > Parçalanma

6478 Galya
S/2013 R3
Zaman çizelgesi > Aynı zamanda bir kuyruklu yıldız olan numaralandırılmış küçük gezegenler

| Adı | Kuyruklu yıldız adı | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| 2060 Chiron | 95P/Chiron | Keşfedilen ilk centaur (1977), daha sonrasında ise kuyruklu yıldız geçmişi olduğu bulunmuştur. Halka sistemi olduğu binen iki küçük gezegenden biridir. |
| 4015 Wilson–Harrington | 107P/Wilson–Harrington | 1992'de 1979 VA adlı asteroidin yörüngesinin kayıp kuyuklu yıldız Wilson–Harrington (1949 III) ile örtüştüğü keşfedilmiştir. |
| 7968 Elst–Pizarro | 133P/Elst–Pizarro | 1996 yılında ilk def bir kuyruklu yıldız olarak keşfedilmiş ancak daha sonrasında asteroit 1979 OW7 ile yörüngesinin aynı olduğu bulunmuştur. |
| 60558 Echeclus | 174P/Echeclus | 2000'de bir centaur olarak keşfedilen cismin 2006 yılında aslında bir kuyruklu yıldız olduğu anlaşılmıştır. |
| 118401 LINEAR | 176P/LINEAR (LINEAR 52) | Ana kuşak kuyruklu yıldızı–asteroit'in bir koması olduğu 26 Kasım 2005'te anlaşılmıştır. |
Yukarıda yer alan tablo yalnızca numaralandırılmış hem kuyruklu yıldız hem de asteroit olan cisimleri içermektedir. Henüz numaralandırılmamış cisimlerin de kuyruklu yıldız olduğunun anlaşılabileceği göz önüne alınmalıdır. Buna örnek olarak; ilk kez 2001 OG8 olarak keşfedilen ancak daha sonra bir kuyruklu yıldız olduğu anlaşılan C/2001 OG108 (LONEOS) verilebilir.
Zaman çizelgesi > Dönüm noktası adlandırmalar

Asteroitlerin isimlendirilmesinde ilk olarak kadın isimleri kullanılması geleneği benimsenmiş ancak daha sonrasında bu kural gevşetilmiştir.
Bu kuralın bozulduğu, klasik veya latin dönemden kaynaklı olmadan isimlendirilen ilk cisim 64 Angelina'dır. Keşfedildiği araştırma merkezinin adını almıştır.
Bir kadın ismi olmayan ilk adlandırma ise 139 Juewa (Çince bir deyiş) veya 141 Lumen (bir kitap adı) asteroitleri için yapılmıştır.
Bir asteroit için verilen ilk erkek ismi ise 903 Nealley'dir.
2001 yılı itibarıyla henüz bir isimlendirme yapılmayan en düşük asteroit numarasına sahip cisim ise (4596) 1981QB 'dir.
Dönüm noktası numaralar

Bazı önemli numaraların hangi asteroide atanacağı konusu çeşitli tartışmalara neden olmuştur. Bunlardan belki de en önemlisi Pluto'ya atanan 10000 numarasıdır. Aşağıdaki liste asteroit olmayan bazı cisimleri de içermektedir.
10x1 katları
1 Ceres
10 Hygiea
100 Hekate
1000 Piazzia
10000 Myriostos
100000 Astronautica
10x2 katları
2 Pallas
20 Massalia
200 Dynamene
2000 Herschel
20000 Varuna (Kuiper belt object)
200000 Danielparrott
10x3 katları
3 Juno
30 Urania
300 Geraldina
3000 Leonardo
30000 Camenzind
(300000) 2006 UW30
10x4 katları
4 Vesta
40 Harmonia
400 Ducrosa
4000 Hipparchus
(40000) 1998 HZ87
(400000) 2006 DK190
10x5 katları
5 Astraea
50 Virginia
500 Selinur
5000 IAU
50000 Quaoar (Kuiper belt object)
(500000) 2011 PM6
10x6 katları
6 Hebe
60 Echo
600 Musa
6000 United Nations
60000 Miminko
(600000) 2011 EG29
10x7 katları
7 Iris
70 Panopaea
700 Auravictrix
7000 Curie
(70000) 1998 XX6
10x8 katları
8 Flora
80 Sappho
800 Kressmannia
8000 Isaac Newton
(80000) 1999 FR33
10x9 katları
9 Metis
90 Antiope
900 Rosalinde
9000 Hal
90000 2002 TK102
Tekrar eden 1
11 Parthenope
111 Ate
1111 Reinmuthia
11111 Repunit
(111111) 2001 VO84
Tekrar eden 2
22 Kalliope
222 Lucia
2222 Lermontov
22222 Hodios
(222222) 2000 FK15
Tekrar eden 3
33 Polyhymnia
333 Badenia
3333 Schaber
(33333) 1998 SP66
(333333) 2001 RC3
Tekrar eden 4
44 Nysa
444 Gyptis
4444 Escher
(44444) 1998 UZ19
(444444) 2006 CL67
Tekrar eden 5
55 Pandora
555 Norma
5555 Wimberly
55555 DNA
(555555) 2014 AG4
Tekrar eden 6
66 Maja
666 Desdemona
6666 Frö
(66666) 1999 TL9
Tekrar eden 7
77 Frigga
777 Gutemberga
7777 Consadole
(77777) 2001 QW16
Tekrar eden 8
88 Thisbe
888 Parysatis
8888 Tartaglia
(88888) 2001 SE288
Tekrar eden 9
99 Dike
999 Zachia
9999 Wiles
(99999) 1981 FP
Kitaplar

Dictionary of Minor Planet Names, 5th ed.: Prepared on Behalf of Commission 20 Under the Auspices of the International Astronomical Union, Lutz D. Schmadel, 3-540-00238-3
Buzullaşma zaman çizelgesi

Son üç büyük buzul çağı, Andean-Sahra (450 Ma), Karoo (300 Ma) ve Geç Senozoik ile son 500 milyon yıllık iklim tarihi. Jurassic - Cretaceous (150 My) boyunca daha az şiddetli bir soğuk dönem veya buzul çağı gösterilir.
Buzullaşmanın zaman çizelgesi son 3 milyar yılda Dünya tarihinde beş veya altı büyük buz çağını içermektedir. Geç Senozoyik Buz Devri en son aşama olan 34 milyon yıl önce başladı Kuvaterner buzullaşma 2580000 yıldan beri sürüyor.
Buz çağları içinde, sırasıyla buzul dönemleri ve buzullararası dönemler olarak adlandırılan daha şiddetli buzul koşulları ve daha ılıman koşulların dönemleri vardır. Dünya şu anda Kuaterner buzullaşmasının buzullararası bir dönemindedir ve Kuaterner'ın son buzul dönemi yaklaşık 11.700 yıl önce sona ermiştir. Şu anki buzullararası dönem, Holosen çağı olarak bilinir. İklim vekillerine dayanarak, paleoklimatologlar buzullaşmadan kaynaklanan farklı iklim durumlarını inceler.
Bilinen Buz Çağları

| Buz Devri Adı | Yıllar BP (Ma) | Jeolojik dönem | çağ |
| --- | --- | --- | --- |
| Pongola | 2900–2780 |  | Mezoarktik |
| Huron | 2400–2100 | Siderian Rhyacian | Paleoproterozoik |
| Sturt Marino Gaskiers Baykonur | 715–680 650–635 580 547 | Cryogenian Ediacaran | Neoproterozoik |
| And-Sahra (Hirnant ve Geç Ordoviyosen) | 450–420 | Late Ordovician Silurian | Paleozoik |
| Karoo | 360–260 | Carboniferous Permian | Paleozoik |
| Geç Senozoik Buz Çağı (Kuvaterner buzullaşması dahil) | 34-günümüz | Late Paleogene Neogene Quaternary | Senozoik |
Açıklamalar

Muhtemelen en ağır üçüncü buz devri ve, 720 ila 635 kadar gerçekleşmiş olduğu tahmin edilmektedir  Ma önce, (milyon yıl)  de Neoproterozoyik Era ve buna bir saniye üretilmiş öne sürülmüştür  " Kartopunun "yani Dünya'nın tamamen buzla kaplı olduğu bir dönemdir. Ayrıca, bu ikinci soğuk dönemin sonu, Kambriyen Dönemi boyunca çok hücreli yaşamın hızlı bir şekilde çeşitlendiği bir zaman olan sonraki Kambriyen Patlamasından sorumlu olduğu öne sürülmüştür. Ancak bu hipotez hala tartışmalıdır, ancak lehine kanıtlar arttıkça, araştırmacılar arasında popülerlik artıyor.
460 milyon ila 430 milyon yıl önce küçük bir dizi buzullaşma meydana geldi. 350 ila 250 milyon yıl arasında geniş buzullaşma vardı.
Geç Senozoyik Buz Devri son 34 Ma için Antarktika'da geniş buz tabakaları gördü. Son 3 milyon yıl boyunca kuzey yarımkürede de buz tabakaları gelişmiştir. Bu aşama, Kuvaterner buzullaşması olarak bilinir ve az ya da çok kapsamlı buzullaşma gördü. Bunlar ilk olarak 41.000 yıllık baskın bir dönemsellikle ortaya çıktı, ancak Orta Pleistosen Geçişinden sonra bu, ortalama 100.000 yıllık bir dönemle yüksek genlikli döngülere dönüştü.
Kuvaterner Buzul Döngülerinin İsimlendirilmesi

Geç Senozoik Buz Devri'nin ilk 30 milyon yılı çoğunlukla Antarktika'yı kapsarken, Kuvaterner, şu anda nüfusun yoğun olduğu ve kolayca erişilebilen Avrupa ve Kuzey Amerika'nın bazı kısımlarına yayılan çok sayıda buz tabakası gördü. Bu nedenle ilk jeologlar, karakteristik jeolojik özelliklerden sonra Kuvaterner Buz Devri'nin buzul ve buzullararası dönemlerinin görünen dizilerini adlandırdılar ve bu isimler bölgeden bölgeye değişiyordu. Deniz kayıtları tüm geçmiş buzulları korur; Karaya dayalı kanıtlar daha az eksiksizdir çünkü birbirini izleyen buzullar seleflerinin kanıtlarını ortadan kaldırabilir. Kıtasal buz birikimlerinden elde edilen buz çekirdekleri de tam bir kayıt sağlar, ancak deniz verileri kadar zamanda geriye gitmez. Polen göller ve bataklıklardan elde edilen veriler ile lös profilleri, kara temelli önemli korelasyon verileri sağlamıştır. adları sistemi çoğunlukla uzmanları tarafından aşamalı olmuştur. Araştırmacıların dönemlere deniz izotopik aşama numaralarına göre atıfta bulunmaları artık daha yaygındır. Örneğin, son yarım milyon yıl boyunca deniz çökeltilerinde kaydedilen beş Pleistosen buzul/buzullararası döngü vardır, ancak bu dönemde karada ilk olarak yalnızca üç klasik buzullararası dönem tanınmıştır ( Mindel, Riss ve Würm).
Karaya dayalı kanıtlar, MIS 6'ya kadar kabul edilebilir derecede iyi işliyor, ancak bundan önce sadece karaya dayalı kanıtları kullanarak aşamaları koordine etmek zordu. Bu nedenle, "adlar" sistemi eksiktir ve buzul çağlarının daha önceki kara temelli tanımlamaları bir şekilde varsayımsaldır. Bununla birlikte, karaya dayalı veriler, yer şekillerinin tartışılmasında ve bilinen deniz izotopik aşamasının bunlarla ilişkilendirilmesinde esasen faydalıdır.
Kuvaterner Buzul Döngülerinin İsimlendirilmesi > Alplerde Tarih Kronolojisi

Biber (2.6-1.8 Ma, Gelasian)
Biber-Tuna buzullararası (kullanımda değil)
Tuna (1.8-1.0 Ma, Calabria)
Tuna-Gunz buzullararası (kullanımda değil)
Günz (1.0–0.4 Ma, MIS 21 - MIS 11?)
Günz-Haslach buzullararası (kullanımda değil)
Haslach (nadiren kullanılır)
Haslach-Mindel buzullararası (kullanımda değil)
Mindel (MIS 12 ?, MIS 10)
Mindel-Riss buzullararası (MIS 9)
Riss (MIS 8-6)
Riss-Würm buzullararası (MIS 5e)
Würm (MIS 5d-2)
Kuvaterner Buzul Döngülerinin İsimlendirilmesi > Büyük Britanya ve İrlanda'da Tarihsel Kronoloji

Bramertonian Sahnesi
Baventiyen Evresi/Ön Pastoniyen
Paston Sahnesi
Beestonian sahne
Cromerian Aşaması (MIS 21-13?)
Anglian Stage (MIS 12, belki de MIS 10?)
Hoxnian Aşaması (MIS 11, belki de MIS 9?)
Wolstonian Aşaması (MIS 8-6, belki de MIS 10-9?)
Ipswichian buzullararası (MIS 5e)
Devensiyen buzullaşma (MIS 5d-2)
Flandrian buzullararası (MIS 1)
Kuvaterner Buzul Döngülerinin İsimlendirilmesi > Kuzey Avrupa'da Tarihsel Kronoloji

Tiglian öncesi
Tiglian buzullararası
Eburoniyen
Waal buzullararası
Menapian buzul evresi
Kromeriyen kompleksi (MIS 21-13?)
Elster buzullaşması (MIS 10, belki de MIS 12?)
Holstein buzullararası (MIS 9?)
Saale buzullaşması (MIS 6 ile sona erdi)
Eem buzullararası (MIS 5e)
Weichsel buzullaşması (MIS 5d-2)
Kuvaterner Buzul Döngülerinin İsimlendirilmesi > Kuzey Amerika'da Tarihsel Kronoloji

Afton buzullararası (modern bilimsel literatürde Pre-Illinoian ile değiştirildi)
Kansan buzullaşması (modern bilimsel literatürde Pre-Illinoian ile değiştirildi)
Yarmouthian sahnesi (modern bilimsel literatürde Pre-Illinoian ile değiştirildi)
Illinoian aşaması (MIS 10, bazen de MIS 8?)
Sangamonian (MIS 5e, bazen ayrıca 5d-5a)
Wisconsin buzullaşması (MIS 4-2, bazen ayrıca 5d-5a)
Kuvaterner Buzul Döngülerinin İsimlendirilmesi > Güney Amerika'da tarihsel Kronoloji

Caracoles (Río Frío) buzullaşma
Río Llico (Colegual) buzullaşma
Santa María (Casma) buzullaşma
Valdivia buzullararası (MIS 5e)
Llanquihue buzullaşması (en az MIS 4-2)
Newcastle United FC

Newcastle United Football Club, Premier League'de mücadele eden İngiliz futbol kulübü. Maçlarını 52.387 kişilik St James' Park'ta oynayan kulüp siyah-beyaz renklere sahiptir.
7 Ekim 2021'de kulüp, Suudi Arabistan hükûmetinin egemen servet fonu liderliğindeki bir konsorsiyum tarafından 300 milyon £ karşılığında satın alındı. Satın alma, Newcastle'ı Premier Lig'deki en zengin kulüp yaptı. Kamu Yatırım Fonu Başkanı Yassir Al-Rumayyan, kulübün Başkanlığına seçildi.
Renkleri

Takımın ilk renkleri olan kırmızı beyaz 1894 yılında siyah beyaza çevrilmiştir.
Lakapları

Takıma, taraftarları Toon Army, Geordies ya da The Magpies (Saksağanlar) demektedir. Saksağan benzetmesi takımın siyah beyaz renklerinden gelmektedir. Basında da genellikle bu isimle anılmaktadırlar.
Popüler kültürde Newcastle

Santiago Munez adlı hayali bir futbolcunun bahçıvanlıktan Real Madrid'e uzanan kariyerini anlatan Goal adlı üç filmlik serinin birinci bölümü tamamen Newcastle as ve altyapı takımlarında geçmektedir.
Taraftarları

Takımın taraftarları İngiltere'nin en iyi taraftar gruplarından biridir. Newcastle Upon Tyne, İngiltere'nin en büyük 20. şehri olmasına rağmen St. James' Park stadyumu, ortalama seyirci sayısı ile yıllarca 2. sırada yer almıştır. Arsenal, Emirates Stadyumu’na taşındıktan sonra sıralamada 3. sıraya gerilemiştir.
Takımın taraftarlarınca hazırlanan True Faith ve The Mag adlı iki dergi bulunmaktadır.
Takımın taraftarları arasında eski başbakan Tony Blair (Queen filminde de Newcastle United forması ile görülmüştür), Williams takımının kurucusu Sir Frank Williams, Iron Maiden’ın gitaristi Janick Gers ve AC/DC’nin vokalisti Brian Johnson yer almaktadır.
2008-2009 Sezonu sonunda Premier Lig'e veda etmiştir. Daha sonra EFL Championship'te gol ve puan rekoru kırıp şampiyon olarak tekrar Premier Lig'e yükselmiştir.
Ezeli Rakipleri > Tyne-Wear derbisi

Newcastle United'ın en ezeli rakibi Sunderland'dir. Bu iki takımın taraftarları birbirlerinden nefret etmektedir. İki ezeli rakiplerin karşı karşıya geldikleri 142 maçın 52'sini Newcastle, 40'ını Sunderland kazanmış 40 maç ise berabere bitmiştir.
Başarıları

Premier League:
Şampiyon (4): 1905, 1907, 1909, 1927
İkinci (2): 1996, 1997
Division One
Şampiyon (4): 1965, 1993, 2010, 2017
İkinci (2): 1898, 1949
FA Cup
Şampiyon (6): 1910, 1924, 1932, 1951, 1952, 1955
Finalist (7): 1905, 1906, 1908, 1911, 1974, 1998, 1999
EFL Cup
Şampiyon (1): 2025
Finalist (2): 1976, 2023
Fuar Şehirleri Kupası
Şampiyon (1): 1969
Texaco Cup
Şampiyon (2): 1974, 1975
Anglo-Italian Cup
Şampiyon (1): 1973
UEFA Intertoto Kupası
Şampiyon (1): 2006
Finalist (1): 2001
Fuar Şehirleri Kupası
Şampiyon (1): 1969