Sermaye şirketi

Bir şirket , devlet tarafından tek bir varlık olarak hareket etme yetkisi verilen bir kuruluştur - genellikle bir grup insan veya bir şirkettir (özel ve kamu hukuku tarafından tanınan, " tüzükten doğan" bir tüzel kişilik; yasal bağlamda bir tüzel kişi) ve belirli amaçlar için kanunda bu şekilde tanınmıştır.  Erken anonim kuruluşlar, tüzük tarafından kurulmuştur (yani, bir hükümdar tarafından verilen veya bir parlamento veya yasama organı tarafından kabul edilen geçici bir kanunla). Çoğu yargı bölgesi artık kayıt yoluyla yeni şirketlerin kurulmasına izin vermektedir. Şirketler birçok farklı türdedir, ancak genellikle iki hususa göre kiralandıkları yargı yetkisi yasasına göre bölünürler: hisse senedi ihraç edip edemedikleri veya kâr etmek için kurulmuş olup olmadıkları. Sahiplerin sayısına bağlı olarak, bir şirket toplu (bu makalenin konusu) veya tek (tek bir gerçek kişi tarafından işgal edilen tek bir anonim ofisten oluşan tüzel kişilik) olarak sınıflandırılabilir. * Amerikalılar, iyi bir yeni fikre ve kararlılığa sahip bulunan ve yoğun çalışmayı kabul eden herkesin bir iş kurabileceği ve zengin olabileceği bir fırsatlar ülkesinde yaşadıklarına her zaman inanmışlardır. Bu teşebbüs inancı uygulamada tek sahipli işletmeden uluslararası holdinglere kadar değişen çeşitli biçimlerde sergilenmiştir.
Sermaye şirketleri ise bir unvanla sermayesi paylara bölünmüş, ticari kar amaçlı kurulan, parasal gücü ifade eden, tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar şeklinde tanımlayabiliriz. Bu şirketler kapitalist sistemin en önemli işleyiş çarklarından biridir.
BİST’te sermaye şirketlerinin hisse senetleri alınıp satılmaktadır. Yine birçok vadeli yatırım aracına yön veren kuruluşlar sermaye şirketi şeklinde kurulurlar. Ekonomilerdeki payları yadsınamayacak kadar çoktur. Aklınıza gelebilecek her türlü sektörde faaliyet gösterebilirler.
Sermaye şirketlerinin öne çıkan özelliği ortaklarının sorumluluklarının vermiş oldukları sermaye miktarı kadar olmasıdır. Yani şirkette işler kötü gittiğinde ortağın kaybedebileceği en fazla miktar sadece şirkete vermeye söz verdiği (taahhüt ettiği) sermaye tutarıdır. Ortağın kişisel mal varlığı kendisinin özel mülküdür.
Türk Ticaret Kanunu Madde 269 anonim şirketleri, sermayesi paylara bölünmüş, ortak sayısı beşten fazla olan, yasalar önünde tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar şeklinde tanımlar.
Hukuki anlamda kuruluş, kanunun emrettiği ölçülerde anonim şirketin, organlarının, bilânçosunun oluşturularak tüzel kişilik kazanması ile oluşur. Kuruluş şirketin türüne göre belirli aşamalar halinde gerçekleşir. Kuruluş şekli ortakların tercihine bırakılmıştır. Anonim şirketler farklı iki şekilde kurulabilir. Buna göre:
  Ani kuruluş (Halka kapalı aile şirketlerinin kuruluş şekli)
  Tedrici kuruluş (Halka açık şirketlerin kuruluş şekli)
ni kuruluş şirket paylarının tamamının kurucular tarafından taahhüt edilmesiyle olur. Kuruluş süresi kısa ve formaliteleri daha azdır. Genellikle birbirini tanıyan en az beş gerçek ve tüzel kişi tarafından kurulur.  Kurucu ortakların taahhüt ettiği sermayenin 1⁄4 ‘ ü kuruluş tarihinden itibaren üç ay içerisinde ortaklar ödemek zorundadır. Kalan sermaye payları ise ortaklar tarafından üç yıl içinde şirkete ödenmelidir. Ani kuruluşta ilk yönetim kurulu üyelerinin esas sözleşmeyi kendi aralarında yazarak onaylatmak zorundadırlar.
Tedrici şekilde kurulan anonim şirketler halka açılmayı amaçlayan ve küçük tasarrufların tek elde toplanarak büyük yatırımların yapılmasını sağlayan kuruluşlardır. Bu nedenle devlet tarafından da çeşitli şekillerde özendirici tedbirler alınmaktadır.  Tedrici olarak kurulan ve hisse senetlerini kendi isteğiyle halka arz eden halka açık şirketler sermaye piyasası mevzuatına uymalıdır. Pay sahibi sayısı 250’yi geçen anonim şirketler de halka açık şirketler gibi sermaye piyasası mevzuatına tabidir.  Ortaklar sermayenin 1/10’unu taahhüt ederek ödemek zorundadırlar.
Tüzel kişiliğe sahip ortaklıkların faaliyetlerini yürütebilmesi için yönetimin bir çalışma sisteminin olması gerekir. Şirketin genel kurul dışındaki yönetim organları ticaret sicilinde tescil ve ilan edilir. Türk ticaret kanunu şirketlerin yönetim organlarını üç grupta toplamıştır.
Ticari şirketlerin, şahıs şirketleri ve genel ortaklıklar gibi daha önceki ticari kuruluşlara kıyasla yatırımcılarına sunduğu en çekici erken avantajlardan biri, sınırlı sorumluluktu.  Sınırlı sorumluluk, bir şirketteki pasif bir hissedarın, şirketin sözleşmeye dayalı olarak kabul edilen yükümlülüklerinden veya şirket tarafından üçüncü bir tarafa karşı işlenen haksız fiillerden (gönülsüz zararlardan) kişisel olarak sorumlu olmayacağı anlamına gelir. Sözleşmedeki sınırlı sorumluluk tartışmasızdır çünkü sözleşmenin tarafları bunu kabul edebilir ve sözleşmeden feragat edebilir. Ancak haksız fiilde sınırlı sorumluluk, üçüncü şahısların hissedarları takip etme hakkından feragat etmeyi kabul etmemesi nedeniyle tartışmalıdır. Haksız fiilde sınırlı sorumluluğun aşırı kurumsal risk almasına ve şirketlerin üçüncü şahıslara daha fazla zarar vermesine yol açabileceği konusunda önemli endişeler bulunmaktadır. * 17’nci ve 18’inci yüzyıllarda halk vahşi doğada kendine bir yuva ve yaşam biçimi kurarken karşılaştığı güçlükleri yenmiş olan ilk yerleşimciyi göklere çıkarıyordu. 19. yüzyıl Amerika'sında küçük tarımsal işletmeler Amerika’nın sınır bölgelerindeki geniş alanlara yayıldıkça, buralarda yerleşen çiftçiler ekonomik bireyselcilerin tüm ideallerini kendilerinde topladılar.
Yerel yasaların şirketleri hisse senedi ihraç etme yeteneklerine göre ayırdığı durumlarda, bunu yapmasına izin verilen şirketlere anonim şirketler denir; şirkete yapılan bir yatırım türü hisse senedidir ve hisse senedi sahiplerine hissedarlar veya hissedarlar denir. Hisse senedi ihraç etmesine izin verilmeyen şirketlere hisse senedi olmayan şirketler denir; yani anonim şirketin sahibi olarak kabul edilenler, şirkete üyelik kazanmış ve şirket üyesi olarak anılan kişilerdir (veya diğer kuruluşlardır). Kâr amacı gütmelerine izin verilip verilmediğine göre ayırt edildikleri bölgelerde kiralanan şirketlere sırasıyla kâr amaçlı ve kâr amacı gütmeyen şirketler denir. * Buna karşın, ülke nüfusu artıp kentler gittikçe daha büyük bir ekonomik önem kazanınca da kendi işinin sahibi olma düşü küçük tüccarları, bağımsız zanaatkarları ve kendi kendine yeterli profesyonelleri içine alacak biçimde gelişti.
Kâr amacı gütmeyen şirketlerin de her zaman hisse senedi olmadığı için, hisse senedi/hisse senedi dışı ve kâr amacı gütmeyen/kar amacı gütmeyen arasında bir miktar örtüşme vardır. Kâr amaçlı bir şirket neredeyse her zaman bir anonim şirkettir, ancak bazı kâr amaçlı şirketler hisse senedi dışı olmayı seçebilir. Açıklamayı basitleştirmek için, bu makalenin devamında bir anonim şirketi ifade etmek için "hissedar" veya "hissedar" kullanıldığında, kâr amacı gütmeyen bir şirket veya kâr için "üye" ile aynı anlama geldiği varsayılmaktadır, anonim şirket. Kayıtlı şirketler, yerel makamlar tarafından tanınan tüzel kişiliğe sahiptir ve payları, sorumlulukları genellikle yatırımlarıyla sınırlıdır.* 19. yüzyılın ikinci yarısında oluşan bir eğilim 20. yüzyılda da sürdü ve ekonomik faaliyetin hacminde ve karmaşıklığında büyük bir sıçrama görüldü. Pek çok endüstri dalındaki küçük işletmeler giderek gelişen ve zenginleşen halkın talep ettiği malları en etkin biçimde üretebilecek büyüklükte çalışabilmekte ve para bulmakta zorlandılar.
Hissedarlar tipik olarak bir şirketi aktif olarak yönetmezler; hissedarlar bunun yerine şirketi mütevelli sıfatıyla kontrol etmek için bir yönetim kurulu seçer veya atar. Çoğu durumda, bir hissedar aynı zamanda bir şirketin yöneticisi veya yetkilisi olarak da görev yapabilir. Ortak belirlemeye sahip ülkeler, bir şirkette yönetim kurulundaki temsilciler için oy kullanma hakkına sahip bir teşebbüsün işçilerinin uygulamasını kullanır. * Bu ortamda yüzlerce ve hatta binlerce işçi çalıştıran modern anonim şirketler giderek daha fazla önem kazandılar.
Amerikan İngilizcesi'nde, şirket kelime çoğunlukla büyük ticari şirketleri tanımlamak için kullanılır. İngiliz İngilizcesi'nde ve Commonwealth ülkelerinde, şirket terimi daha yaygın olarak aynı türdeki varlıkları tanımlamak için kullanılırken, şirket kelimesi tüm anonim varlıkları kapsar. Amerikan İngilizcesinde şirket kelimesi ayrı bir tüzel kişilik olmadığı için İngiliz İngilizcesinde şirket olarak adlandırılmayacak olan ortaklıklar gibi varlıkları içerebilir. 19. yüzyılın sonlarında, bir şirketin sınırlı sorumluluk korumasına sahip yeni bir şirket biçimi ve tek mal sahibi veya ortaklığın daha uygun vergi muamelesi geliştirildi. Bir şirket olmasa da, bu yeni varlık türü, hisse senedi ihraç etmek zorunda olmayan şirketler için bir alternatif olarak çok cazip hale geldi. Almanya'da, kuruluş Gesellschaft mit beschränkter Haftung veya GmbH olarak anılırdı. 20. yüzyılın son çeyreğinde, bu yeni kurumsal olmayan organizasyon biçimi Amerika Birleşik Devletleri ve diğer ülkelerde kullanıma sunuldu ve limited şirket veya LLC olarak biliniyordu. GmbH ve LLC organizasyon biçimleri teknik olarak şirket olmadığı için (aynı özelliklerin çoğuna sahip olmalarına rağmen) bu makalede ele alınmayacaktır. * Günümüzde Amerikan ekonomisi tek kişilik tek sahipli işletmeden dünyanın en büyük anonim şirketlerine kadar yayılan çeşitli teşebbüslere sahip olmakla övünmektedir. 1995’te Amerika Birleşik Devletleri’nde 16,4 milyon tarımsal olmayan tek sahipli işletme, 1,6 ortaklık ve 4,5 milyon anonim şirketi içeren toplam 22,5 milyon teşebbüs bulunmaktaydı.