Parkinson hastalığı

| Parkinson hastalığı |
| --- | --- |
Diğer adlar: Parkinson hastalığı, idiyopatik veya primer parkinsonizm, hipokinetik rijit sendrom, felç ajitanları, titreme felci
A. 1880'lerden Parkinson hastalığı (PD) illüstrasyonuB. Hafif motor ağırlıklı PDC. Orta seviye PDD. Yaygın kötü huylu PD 
Uzmanlık: Nöroloji 
Belirtiler: Ana: Tremor, bradikinezi, rijidite, denge bozukluğu (kolektif olarak parkinsonizm olarak bilinir) Diğer: Disotonomi, depresyon, anksiyete, uyku bozukluğu
Komplikasyon: Düşmeler, demans, aspirasyon pnömonisi
Süre: Uzun süreli
Risk faktörü: Aile geçmişi, hazımsızlık, genel anestezi, pestisit maruziyeti, kafa travması
Tanı: Belirtilere dayanarak, tıbbi görüntüleme
Ayırıcı tanı: Lewy cisimcikli demans, progresif supranükleer felç, kalıtsal titreme, antipsikotik kullanımı, frajil X ilişkili tremor/ataksi sendromu, Huntington hastalığı, dopamin duyarlı distoni, Wilson hastalığı
Korunma: Fiziksel aktivite, kafein
Tedavi: Fizik tedavi, derin beyin stimülasyonu
İlaç: L-DOPA, COMT inhibitörü, dopamin agonisti, MAO-B inhibitörü
Prognoz: Normaline yakın yaşam süresi; Beklenen yaşam süresi: 7-15 yıl
Sıklık: 8,5 milyon (2019)
Ölüm: 117.400 (2015)
Parkinson hastalığı (PH) veya kısaca Parkinson, başlıca merkezî sinir sisteminin etkilendiği, uzun süreli bir nörodejeneratif hastalıktır ve hem motor hem de motor olmayan sistemleri etkiler. Semptomlar genellikle yavaş yavaş ortaya çıkar ve hastalık ilerledikçe motor olmayan semptomlar daha yaygın hale gelir.
Başlıca semptomlar arasında tremorlar, hareket yavaşlığı, rijidite ve denge bozukluğu bulunur ve bu semptomlar topluca parkinsonizm olarak adlandırılır. İleri evrelerde, Parkinson hastalığı demansı, düşmeler ve nöropsikiyatrik bozukluklar gibi uyku bozuklukları, psikoz, duygudurum dalgalanmaları veya davranış değişiklikleri gelişebilir.
Parkinson hastalığı vakalarının çoğu belirli bir nedene bağlı olmadan ortaya çıkmakla birlikte, birkaç katkıda bulunan etmen belirlenmiştir. Bu hastalık, beynin locus coeruleus ve substantia nigra adı verilen bölgelerindeki sinir hücrelerinin ölmesiyle karakterize edilir.
Substantia nigra, bazal ganglion olarak adlandırılan beyin bölgelerine dopamin sağlayan ve istemli hareketlerin kontrolünde önemli rol oynayan bir orta beyin bölgesidir. Bu hücre ölümünün nedeni tam olarak anlaşılamamıştır; ancak, Lewy cisimcikleri adı verilen yapılar içinde alfa-sinüklein adı verilen bir proteinin birikimini içermektedir. Diğer olası nedenler arasında genetik faktörler, çevresel etkenler, ilaç kullanımı, yaşam tarzı ve önceki sağlık durumu bulunur.
Tanı, genellikle nörolojik muayene sırasında saptanan motorla ilgili belirti ve bulgulara dayanmakla birlikte, nöromelanin MRG gibi tıbbi görüntüleme yöntemleri tanıyı destekleyebilir. Parkinson hastalığının başlangıcı, genellikle %1'inin etkilendiği 60 yaş üzeri kişilerde görülür. 50 yaşından genç bireylerde ise bu durum erken başlangıçlı PH olarak adlandırılır.
Parkinson hastalığının bilinen bir tedavisi bulunmamaktadır ve mevcut tedavi stratejileri belirtilerin hafifletilmesine yöneliktir. İlk basamak tedavi genellikle L-DOPA, MAO-B inhibitörü veya dopamin agonisti ile başlar. Hastalık ilerledikçe bu ilaçlar etkinliğini yitirir ve istemsiz kas hareketleri şeklinde yan etkiler ortaya çıkar. Diyet ve belirli rehabilitasyon yöntemleri belirtileri iyileştirmede belirli düzeyde etkili olabilir. Şiddetli motor belirtileri ilaç tedavisine yanıt vermediği durumlarda, derin beyin stimülasyonu kullanılabilir. Hareketle ilişkili olmayan belirtilerin, örneğin uyku bozuklukları ve duygudurum dengesizliği, tedavisi için sınırlı kanıt bulunmaktadır. Ortalama yaşam süresi normale yakın düzeydedir.