stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mack Swain

| Mack Swain |
| --- | --- |

Doğum: 16 Şubat 1876(1876-02-16) Salt Lake City, Utah, ABD
Ölüm: 25 Ağustos 1935 (59 yaşında) Tacoma, Washington, ABD
Meslek: Sinema ve tiyatro oyuncusu
Evlilik: Cora Claire King (1880-?)

A Movie Star (1916)
Mack Swain, (16 Şubat 1876 - 25 Ağustos 1935) Amerikalı tiyatro ve sinema oyuncusu.
1910'lardan 1930'lara dek oyunculuğunun en verimli dönemini yaşamıştır. 1921 itibarıyla Charlie Chaplin ile çalışmış ve 1925'te bugün bir klasik haline gelmiş olan Altına Hücum filmindeki ünlü rolü Koca Jim 'i canlandırmıştır.
Yaşamı

Moroni Swain adıyla Salt Lake City, Utah'ta Robert Henry Swain ve Mary Ingeborg Jensen' in oğlu olarak dünyaya gelen Swain, erken yaşlarda sahneye adım attı. Mack Sennett' in Keystone Stüdyoları' nda çalışmaya başlamadan önce gezici kumpanyalar ile dolaşarak vodviller ve minstrel gösterilerde rol alıyordu. Uzun boyu ve iri yarı cüssesi ile slapstick komedilere bir hayli uygun olan oyuncu, Keystone'daki ilk dönemlerinde Charlie Chaplin ve Mabel Normand' ın başrolü oynadığı filmlerde çoğu zaman yardımcı oyuncu olarak yer alıyordu. 1914 sonrasında Chester Conklin ile bir ikili oluşturarak bir dizi komedi filminde rol almaya başladı. Bu ikili içinde Swain Abrose, Conklin ise Walrus adlı karakteri canlandırıyordu. En iyi filmleri "Love, Speed and Thrills i 1915'te çeken "Ambrose & Walrus" ikilisi, bu rollerini sürdürerek otuza yakın film yaptılar.
1910'ların sonunda kariyeri sona ermiş gibi görünen Swain, 1921 sonrasında, artık First National'a geçmiş olan Charlie Chaplin ile birlikte çalışmaya başlayınca yeniden yükselişe geçti. Birlikte The Idle Class, Pay Day, The Pilgrim ve Altına Hücum gibi başarılı filmlerde rol aldılar. Swain, Altına Hücum filminde, kar fırtınası nedeniyle mahsur kaldıkları dağ kulübesinde, Chaplin' in canlandırdığı Little Fellow 'u  açlıktan tavuk şeklinde görüp yemeye çalışan madenci Big Jim rolü ile hafızalara kazındı.
Cora King ile evlendi. 1932 yılında rol aldığı Stout Hearts and Willing Hands filmi En iyi kısa film dalında Oscar' a aday gösterildi. Son filmi ise, hemen ardından emekliliğe ayrılacağı Bad Boy 'du.
Mack Swain, 1935 yılında Tacoma'da kalp krizi nedeniyle henüz 59 yaşındayken yaşamını yitirdi.
Gadilinidae

Gadilinidae, Dentaliida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Omniglyptidae

Omniglyptidae, Dentaliida takımına bağlı bir hayvan familyasıdır.
Rumeli ağızları

Rumeli ağızları, Türkiye Türkçesi ağız bölgesinin Balkanlar bölgesinde; Rumeli kolunda yer alan ağızlardır. Eski Osmanlı İmparatorluğu coğrafyasında konuşulan Türkiye Türkçesi Rumeli'de çeşitli ağızlarla konuşulmaktadır. Gagavuzca ve Balkan Gagavuzcası ile ciddi benzerlik göstermektedir.
Rumeli sahası Türk ağızlarına dair tam açıklayıcı ve doğru sınıflandırıcı çalışmalar yakın dönem öncesinde ancak başlayabilmiştir. “Balkan Türk ağızları esas itibarıyla Türkiye Türkçesine bağlı, onun varyantları konumundaki ağızlar topluluğudur. Hâl böyle iken Türkiye Türkçesi ağızları karşılığı olarak çok zaman “Anadolu ağızları” terimi yeterli görülmüş; “Anadolu ve Rumeli ağızları” başlıklı birçok çalışmada, Rumeli/Balkan Türk ağızları hiç gündeme getirilmezken, Türkiye Türkçesi veya Anadolu ve Rumeli ağızlarını sınıflandırma denemelerinde de çok zaman Rumeli ağızlarından söz edilmemiştir. Mesela Rumeli ağızları üzerindeki çalışmaları başlatan ilk isimlerden biri olan I. Kúnos'un 1896 yılında yaptığı ve Osmanlı-Türk ağızlarını yedi ağız bölgesine ayırdığı sınıflandırması ile Türkiye Türkçesi ağızları üzerindeki çalışmaların yerli kurucusu A. Caferoğlu'nun 1946 yılında yaptığı ve Türkiye Türkçesi ağızlarını dokuz bölgeye ayırdığı sınıflandırmasında Rumeli veya Balkan Türk ağızlarından söz edilmemiştir. Caferoğlu, Fundemanta 1‟de yayımlanan “Anadolu ve Rumeli Ağızları” (Die anatolischen und rumelischen Dialekte) adlı çalışmasında da, Türkiye Türkçesi ağızlarını yeniden tasnif etmiştir. Ancak yine Caferoğlu'nun, eş zamanlı bir yaklaşımla ve ağızların birtakım genel özelliklerini dikkate alarak yaptığı bu tasnifinde de Rumeli ağızlarına yer vermemiş olduğunu görüyoruz.”
Rumeli Türk ağızlarının tarifi ve sınıflandırmasına dair çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Gyula Németh, Emil Boyev, N. K. Dimitriev, Mefküre Mollova, E. A. Grunina, Iryna Dryga, Ahmet Günşen tasnif çalışmaları belirten araştırmacılardandır. Kendi toparlayıcı ayrıntılı makalesinde söz ettiği gibi, ilgili sınıflandırma denemeleri içinde belki “şimdilik” kaydıyla Gyula Németh’in çalışması büyük oranda sorunu halletmiş durumdadır. Türkiye Türkçesi ağızları geneline veya Rumeli özeline yönelik yapılacak yeni ve derin akademik çalışmalar, Rumeli ağızlarının sınıflandırmasını değiştirebilir.
Ağız bölgeleri

Ana madde: Türkiye Türkçesi ağızları
Türkiye Türkçesi, tarihî Osmanlı İmparatorluğu coğrafyasında günümüzde konuşulmaya devam eden Türk ağızları bakımından bazı gruplara ayrılır. Söz konusu gruplandırma için Anadolu, Rumeli, Kıbrıs, Suriye, Irak ağız bölgelerinden söz edilir.
Rumeli ağız bölgesi

Türkiye Türkçesinin kollarından Rumeli kolu ana ağız grupları bakımından Doğu Rumeli ve Batı Rumeli olarak ikiye ayrılır.
Rumeli ağız bölgesi > Batı Rumeli

Ana madde: Batı Rumeli ağızları
Batı Rumeli kolunun özellikleri Gyula Németh’in “Bulgaristan Türk Ağızlarının Sınıflandırılması Üzerine” adlı makalesinde, 8 maddede gösterilmiştir. Sonrasında birçok çalışmada da bu madde açıklaması benimsenmiş, uygulanmıştır. Batı Rumeli sahasının coğrafi sınırları Bulgaristan’da Tuna’nın hemen güneyindeki Lom’dan doğuya doğru Vraça, Sofya, Samokov’dan doğuya doğru ilerleyip Köstendil’e uzanır. Ayrıca Makedonya, Arnavutluk, Bosna-Hersek ve Sırbistan’da Adakale’yi uç olarak kapsar. Kosova da Batı Rumeli Türkçesinin içinde yer alır.
Rumeli ağız bölgesi > Doğu Rumeli

Ana madde: Doğu Rumeli ağızları
Balkanlar’ın doğusunu oluşturan, Trakya’yı (doğu ve batısıyla beraber) içine alan ağız sahasıdır. Bulgaristan’da Lom, Vraça, Sofya, Samokov ve Köstendil şehirlerinin doğusundan itibaren ülkenin tamamı, Yunanistan, Makedonya’nın güney kesimleri ve Türkiye’nin Trakya’sı (Doğu Trakya) bu sahanın içindedir.
Özellikler

Birkaç özellik:
Doğu Rumeli, Deliorman ve Batı Trakya yazı diline daha yakın gibidir.
Batı Rumeli’de (mesela Makedonya ve Kosova'da) arkaik, eski özellikler karakteristik olarak görülür: beg ‘bey’, dügün ‘düğün’, yagmur ‘yağmur’…
Örnek metinler > Temsilî şekiller

| Yazı Dili | Batı Rumeli Kuzey Makedonya-Kosova | Doğu Rumeli Rodoplar (Bulgaristan-Yunanistan) | Karadeniz | Güneydoğu Anadolu | Ege |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| gidiyorum | gideym/cideym | gityirin | kitéyrım/cideyrum | gidirem | gidivereyom |
| ağladığım kadar | agladıgım ka' | ağladığım gıda(nı) | āladuğum kadar | ağladıgım gadar | ağladığım gadā |
| görmüş | gürmiş/cürmiş | gȫmüş | körmiş | görmiş | görmüş |
| güzel kız | güzal/cüzel kız | güzel gız | küzel kiz | gözel gız | güzel gız |
| ne yapacakmış? | n'yapacak imiş? | ni yapçāmış? | n'ābaçāmiş? | ne yapcahmış? | n'apıvēcēmiş? |
| yağmura mı bakıyorsun? | yagmura mi bakaysın | yağmıra mı bakyısın? | yāmora mi pakayisun? | yagmıra mı bagıyorsun | yağmıra mı bakıyoñ |
| koşacağım | koşacim/koşacagım | kaşçan | koşacağum/koşeceem | goşacağam | goşçen |
Not: Şekiller temsilîdir. Seslerde değişiklik olabilir.
Rumeli ağız bölgesindeki ülkeler
Gök-Kal

Gök-Kal - Türk ve Altay mitolojisinde bir doğa katmanı. Aynı zamanda eski Türk İnancı Tengricilik'te bir ruh kategorisidir. Kök-Kal veya Gök-Kalığ ya da Kovak-Kalığ olarak da söylenir. Karşıtı Yer Su'dur.
Atmosferi ve Uzayı, ayrıca buralarda bulunan koruyucu ruhları içerir. Yakutçada ve Dolgancada Kalan gök demektir. Kal (Kalı/Kalığ) sözcüğünün atmosfer ve uzayın farklılığının algılanabildiği dönemlerde ortaya çıkmış olduğu düşünülür.
Gök

Gök - Yeryüzünün dışarısında kalan ve havaküre ile uzayı kapsayan bölge. Kök (Kük, Göy) veya “Gökyüzü” olarak da söylenir. Moğollar "Tenger" derler. Bazen Uzay anlamında da kullanılır. Tüm toplumlarda gökyüzü insanların ilgisini çekmiştir. Türk Mitolojisinde 9 katlıdır. 19 kat olarak genişletildiği de olur. İslamiyetin etkisiyle 7 katlı olarak düşünülmüştür. Göğün belli başlı üç sembolünde ikisi olan Ay ve Yıldız pek çok Türk Devleti'nin bayrağında mevcuttur. Bazılarında Güneş de bulunur. Ayrıca günümüzdeki Türk Bayrağı, Cumhurbaşkanlığı Sancağı (forsu) olarak ele alındığında Ay, Yıldızlar ve Güneş unsurlarının tamamı üzerinde yer almaktadır. Göğün katlarında aşağıdaki Tanrılar oturur. Katlar aşağıdan yukarıya doğru artar. En yukarıda en büyük tanrı oturur. İnsana can veren güç doğadır. Tüm gökcisimlerinin bir iyesi vardır. Manevi güç kaynağıdır. Moğollar kendi ülkelerine “Munkhe Khukhe Tengriin Oron” (Sonsuz Mavi Gök Ülkesi) derler. Türk-Moğol ve Sümer söylencelerinde Eril gücü simgeler. Baskın ve egemendir. Sami (günümüzde İbrani-Arap) kültüründe ise tam tersidir. Havva sözcüğü göğü ve havayı çağrıştırır (Ava: Hava demektir). Adem sözcüğü ise yeri ve toprağı içerir (Adama: Balçık, çamur demektir.) Bu açıdan Türk kökenli halkların öz kültürü, Sami anlayışından ciddi bir farka sahiptir. Gök (Kök) sözcüğü Türklerde çok önemlidir. Hem göğü, hem gökçe rengi, hem enginliği, hem kökeni, hem saflığı hem de ilk olmayı ifade eder. Örneğin Göktürk, en büyük devlet olma iddiasını içerir. Gök ve Yer tıpkı Sümerlerde olduğu gibi Türklerde de ilk başta bir bütündür, bitişiktir. Gök yaratıcı güce sahip olmakla birlikte o da yaratılmıştır. Onu da yaratan daha büyük, daha kapsayıcı bir güç vardır. Ve o güç Tasavvuftaki Vahdet-i Vücud (Bütünleşik Varlık) kavramına denk gelir. Gök ve yere yemin edilir, ikisinden birden yardım istenir. Hanların ve hakanların, ulusların soyu göğe bağlanır. Cengiz Han'a adını veren şamanın adı Gökçe'dir. Herkesin gökte bir yıldızı vardır ve herkesin yaşamı ve yazgısı göğe bir iple bağlıdır. İpin kopsun bu anlamda bir bedduadır. Çuvaşça da mavi renk Kovak (Kevek) kelimesiyle karşılanır ve Kök/Gök sözünden türemiştir. Moğolca gök demek olan Tengeri sözünün Tanrı kelimesiyle bağlantısı açıktır. Çuvaşça da ise Tüpe gök demektir. Göğün Oğlu ise En önemli görevi kurtarıcılık olan, Ulu Ata'ya ait adlardan biridir. Işık şeklinde yeryüzüne düştüğüne inanılır.
Ürgel

Türk halk kültüründe takımyıldızlara "Ürgel" adı verilir. Gökyüzünde insanların hayalgücü ile belirli şekillere benzetilen yıldız toplulukları ve kümeleridir. Dünyadaki hemen hemen tüm topluluklarda takımyıldızlara söylencelerle ilgili isimler verilmiştir. Türklerde dikkati çeken pek çok Takımyıldız vardır ve bunlarla ilgili öyküler anlatılır. Örneğin Yeteğen takımyıldızının yedi haydut (at hırsızı) olduğu söylenir. Bir obadan kaçırdıkları atlar ve peşlerindeki kendilerini kovalayan atlılar ile göğe savrulmuşlardır. O yüzden Uğruların (haydutların) bu yıldızlara bakarak yollarını buldukları söylenir. Türkler bazen Yedi Kağan (Yedi Hakan) veya Yedi Uğru (Yedi Hırsız), Yedi Karakçı (Yedi Haydut), kimi zaman da Yedi Arkar (Yedi Dağkoyunu) ya da (Yedi Kör) adı verirler. Moğollar ise aynı Takımyıldıza Yedi Bilge veya Yedi Yaşlı derler.
Ürgel > Ülker

Ülker Takımyıldızı Türklerin en eski kozmolojik figürlerinden biridir. Anadolu'da mevsim döngüleri bu yıldız grubuna göre belirlenir. Yakut Türkleri'nin mitolojik inançlarına göre bir zamanlar gök kubbesi delikmiş. Gökteki deliklerden dünyaya soğuk doluyormuş. Soğuğu kesmek için, Yakutların efsanevî bir kahramanı 30 çift “kurt bacağı derisinden eldiven” dikerek üst üste giymiş ki elleri donmasın diye. Sonra göğe çıkarak Ülker'in yıldızları olan bu delikleri kapatmış.
Etimoloji

"Gök": (Göğ/Gök/Kök) kökü. Gökyüzü. Mavi renk, yükseklik, sonsuzluk, güzellik, genişlik, enginlik gibi anlamlar içerir. Tanrısallık ifade eder. Göklen, ulu, mübarek demektir. Gökben ise Tanrısallık anlamına sahiptir. Moğolcada Höh hem mavi renk hem de göğüs manası ifade eder, Kalmukçada Kökö mavi renk demektir. Gök/Kök aynı zamanda bir şeyin kökeni, kökü (çıkış noktası) demektir.
"Kal": (Kal/Gal/Hal) kökü. Atmosfer. Kal sözcüğü, kalkmak fiili ile bağlantılıdır. Örneğin kuşun kalkması, uçağın kalkması onun havalanması demektir ve bu sözcükle ilişkilidir. Kalığ; eski Türkçede hava demektir.
Dipnotlar

↑  "Göktanrı İnancı, Ercan Dalkılıç". 7 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2011.
↑  Eski Türk Dünyasında Kronoloji Yöntemleri, Louis Bazin, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ocak 2011, ISBN 9789751624260
↑  Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi (Cilt-1)
Evrenos Bey

| Evrenos Bey |
| --- | --- |
Yenice'deki Evrenos Bey'in türbesi
Doğum: Balıkesir[kaynak belirtilmeli]
Ölüm: 17 Kasım 1417 Yenice Vardar
Ebeveyn(ler): Prangı İsa Beg

Hacı Evrenos Bey veya Gazi Evrenos Bey (ö. 17 Kasım 1417), Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminden bir akıncı kumandanı ve aile önderidir. Evrenuz Bey olarak da anılır. İsmini Bizans tarihçileri Avrenezis veya Verenezis, Batılı tarihçiler de Vrenez şeklinde yazarlar.
Evrenos ailesinin kökeni

Evrenos Bey Karesi Beyliğindendir. Köken olarak Akkoyunlu Türkleri'nden olduğu veya Kıpçaklar’ın Uran kabilesine mensup bulunduğu da söylenmektedir. Boz Oklu Han, Evrenosoğulları'nın bilinen en eski atasıdır. Evrenos, Boz Oklu Han'ın Vırsk Han, Kasun Han, Yoregür Han, Pranko İsa Bey, Koç Demir Han, Ozar Han ve Gündüz Alp Han adlı 7 oğlundan Pranko İsa Bey'in tek oğludur. Günümüz Evrenosoğulları Evrenos'un soyundan gelmektedirler.[kaynak belirtilmeli]  Bir takım teorilere göre ise Evrenosoğullarının kökeni Kuman-Kıpçak kökenlidir.[kaynak belirtilmeli]
1302 ve 1361 yılları arasında Karesioğulları Beyliği'ne hizmet etmiş olan bu âile Orhan Gazi'nin Karesi Beyliği'ni ilhak etmesi üzerine Evrenos Bey'in Pranko İsa Bey önderliğinde Osmanlı Devleti'nin hizmetine girmişlerdir. İsa Bey'in ön adı Dimetoka 'nın altı km doğusunda Meriç nehri yakınındaki Sırcık veya Kırcık adıyla anılan ve şimdiki adı Prangi olan kasaba adından gelmektedir[kaynak belirtilmeli]. Evrenos Bey ve oğulları, Osmanlı Devleti'nin Mihaloğulları, Pehlivanoğulları, Malkoçoğulları ve Turahanlıoğulları Körcümooğulları ile birlikte ilk akıncı ailelerindendirler. İsa Bey, şehzade Süleyman Gazi ile birlikte Rumeli fetihlerine katılmış ve bir akında Bulgaristan 'ın Radovişte şehri civarında ölmüştür.
Evrenos ailesinin Osmanlı Devleti’ne hizmetleri

Evrenos Bey'den sonra Osmanlı Devleti'nin hizmetinde Rumeli'de akıncı kumandanı olarak Evrenos'un oğulları Evrenosoğlu Ali Bey ve Evrenosoğlu İsa Bey'leri görüyoruz. Bunlardan Ali Bey babasının yanında yetişmiş ve ondan sonra Rumeli'nin meşhur akıncı kumandanlarından olmuştur. II. Murad zamanında 1430'da Selanik'in zaptında hizmeti görüldüğü gibi, Macaristan'a ve Arnavutluk'a yapmış olduğu müthiş akınlarıyla da dikkati çekmiştir. Ali Bey özellikle 1437'de yaptığı Macaristan akınından 70.000 esir ve hesapsız ganimet malıyla dönmüştür. Bundan sonra Belgrad 'ı ilk defa kuşatmış ise de Haçlı Seferinin çıkması üzerine kuşatmayı kaldırmaya mecbur olmuştur. İstanbul'un fethinde ve 1462'de Fatih Sultan Mehmet zamanında Eflak seferi nde bulunmuştur. Vefatı tarihi belli olmayıp kabri Vardar Yenicesi'ndedir. Dukas'ın ve ondan naklen Joseph von Hammer-Purgstall ve diğer bazı tarihçilerin, Fatih'in cülusunda boğdurttuğu kardeşinin Evrenosoğlu Ali Bey eliyle olduğunu ve ertesi gün de Ali Beyi idam ettirdiği hakkında kayıtları yanlış olup, zaten uçbey olan Ali Bey'in 1462 Eflak seferinde bulunduğuna göre bu şehzadeyi boğanın başka birisi olduğu açıktır.
Evrenos Bey'in diğer oğlu İsa Bey de akıncı sancak beylerinden olup 1434 ve 1438 yıllarında Arnavutluk harekâtında ve 1443'te Haçlılarla yapılan Morova muharebesinde bulunmuştur. Haçlı kumandanı János Hunyadi'nin taarruzu esnasında padişahın huzurunda yapılan görüşmede savunma savaşı yapılmasını tavsiye etmiş ve aksi düşünceler önerenlere karşı tavsiyesi kabul edilmiştir. Vefatı biraderi Ali Bey'den sonra olup Vardar Yenicesi'ndeki türbesine gömülmüştür. İsa Bey'in de burada cami ve imareti vardır. Daha sonra Ali Bey'in oğullarından Ahmet ve Evrenos Beyler ve Ahmed Bey'in oğulları Musa ve Süleyman Beyler sancak beyliği yaparak 16. yüzyıl başlarına kadar faal hizmet görmüşlerdir. Şemseddin künyeli Emir-i Kebir Evrenosoğlu Ahmed Bey'in 1498 tarihli vakfiyesinde Vardar Yenicesi'nde cami, medrese, imaret yaptırdığı görülmektedir. Vakfına oğlu Musa Bey'i mütevelli koymuştur. Vefatı 1502 tarihinden evveldir. Evrenosoğulları ailesi Rumeli'de evlad-ı fatihan teşkilatının başında olarak 19. yüzyıl ortalarına kadar gelmişlerdir.
Evrenos'un oğlu İkiyürekli Ali Bey, torunu Gazi Ahmed Bey ve torununun oğlu Musa Bey Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşüne dek devlete çeşitli hizmetlerde bulunmuş Evrenosoğulları'nın en ünlülerindendirler. Evrenos ailesinin üyeleri, Gazi Ahmed Bey'in torunun oğlu Ahmed Bey'in Muhammed'in kızı Fatma'nın soyundan gelen bir aile üyesi ile evlenmesi sonucunda Şerif unvanı almışlardır.[kaynak belirtilmeli]
Konuyla ilgili yayınlar

İsmail Hakkı Uzunçarşılı, İslam Ansiklopedisi, Cilt IV, 414-18
I. Melikoff, Encyclopedia of Islam, second edition, Vol. 2, 720-1
Vasilis Demetriades, The Tomb of Ghazi Evrenos Bey at Yenitza and Its Inscription (Gazi Evrenos'un Yenice'deki mezarı ve üzerindeki yazıt), Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London, Vol. 39, No.2, pp. 328–332, 1976 (*.pdf dokümanı)
Evrenos Bey'in Yenice Vardar’daki türbesi
Vecsés

| Vecsés |
| --- | --- |
Kasaba

  Bayrak Arma 
VecsésMacaristan haritasında gösterVecsésVecsés (Avrupa)Avrupa haritasında gösterVecsés'in Macaristan'daki konumu
Ülke:  Macaristan
Bölge: Pest ili
Yüzölçümü
 • Toplam: 36.17 km²
Nüfus (2022)
 • Toplam: 21.134 
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Alan kodu: 29
Vecsés (Almanca: Wetschesch), Macaristan'ın başkenti Budapeşte'nin metropol bölgesinde, Pest ilinde bulunan ve Budapeşte Ferenc Liszt Uluslararası Havaalanı'na bitişik konumda yer alan bir kasabadır.
Tarih

Köyün adı kayıtlarda ilk olarak 1318'de geçmektedir. 14. ve 15. yüzyıllarda bölgede yoğun bir köy ağı bulunmaktaydı ve günümüze ulaşan belgelerde burası bir dini merkez olarak anılmaktadır. 1786'da Kont Antal Grassalkovich, Vecsés'e çoğunluğu Svadyalı, daha az sayıda da çevredeki köylerden Slovak ve Macar olmak üzere 50 aile yerleştirdi.
Svadyalı çiftçiler lahana yetiştiriyorlardı ve Alman usulü lahana turşusu yapım geleneğini de beraberlerinde getirdiler. Vecsés, günümüzde bile lahana turşusuyla ünlüdür. Vecsés, kurulduktan sonra hızla gelişmeye başladı. 19. yüzyılın sonlarından itibaren nüfus artmaya başladı ve köyde hareketli bir sosyal, kültürel ve siyasi yaşam vardı. II. Dünya Savaşı'nda çok sayıda kayıp verdi. 20. yüzyılın sonlarına doğru Vecsés, kendine özgü bir karaktere sahip bir kasaba haline geldi. 2 Temmuz 2001'de köyden kasaba statüsüne yükseltildi.
Ekonomi

Wizz Air havayolu şirketinin genel merkezi bir zamanlar Vecsés'teki Havaalanı İş Parkı C2'de bulunuyordu. Havayolu şirketi, 2011 yılının kuzey yarımküre yazında, genel merkezini Budapeşte Liszt Ferenc Uluslararası Havaalanı arazisine taşıdı.
Yayık Han

Yayık Han (Azerice: Yayıx, Kazakça: Жайық, Kırgızca: Жайык, Rusça: Дьайык) - Türk ve Altay mitolojisinde Irmak Tanrısı. Cayık (Tayık, Dayık) Han da denir.
Özellikleri

Irmaklardan ve göllerden sorumludur. 17 ırmağın kavuştuğu yerde yaşar. Irmaklara, rüzgarlara ve sulara hükmeder. Kamçısı şimşektir. Büyük Tufandan sonra gökyüzüne çıkmıştır. Su Yılanı veya Su Ejderi kılığına bürünebilir. Yerlerden sular fışkırtır. İnsanları kötülüklerden korur. Dizgini gökkuşağı, kamçısı boz alevdir. Kendisine Yayık Kaldırma adı verilen saçı (cansız nesne kurban etme) törenleri yapılır. İlkbaharda davarların ve atların avuzları (ilk sütleri) ile bulgur karıştırılarak yapılan lapalar ırmaklara saçılır. Göğün üçüncü katında oturur. Şamanlara düşünsel yolculuklarında yardım eder. Koruçı (Korucu / Koruyucu) olarak nitelenir.
Kazak ve Kırgız hikâye ve söylentilerinde Tepegözü kör eden kahramanın adı da "Yayık" (Jayık) olarak geçer. Şaman âyin ve törenlerinde "Yayık Han"ın oldukça önemli bir yeri vardır. Onun görüntüsünü beyaz kumaştan yaparlar. Tölöslerin "Tayık" dedikleri ve yalnız ağır belâlar geldiğinde yakardıkları bu ruhu "Koruçı" olarak tanımladıkları da kaydedilmiştir. Altaylar, ırmaklar taştığı zaman, "Yayık sudan çıktı" derler, çünkü mekanı 17 deniz veya ırmağın kavşağında olan Yayık Han coşup, taşan suların ruhudur ve yeryüzündeki tüm sular ona aittir.
Özellikleri > Cayık

Asya Türk lehçelerinde Cayık/Jayık sözcüğü tufan, taşkın anlamlarında kullanılır. genel olarak sel gelmesi, suların yükselmesi, ırmakların ve göllerin taşması demektir. Türk halk kültüründe ve anlatılarda yeryüzünü suların kapladığı “Büyük Tûfan” için kullanılan bir tâbirdir. Bu veyâ benzeri söylenceler yeryüzündeki pek çok kültürde yer alır fakat ilk kez Sümerlerde bahsi geçer. Altayların kökleri çok eski çağlara kadar uzandığı anlaşılan bir söylencesinde sulara hükmeden “Cayık” (Yayık/Jayık) adlı tanrının Tûfan'dan sonra gökyüzüne çıktığı söylenir.
Etimoloji

(Yay/Yaz) kökünden türemiştir. Engin, yaygın veya kurban etmek manalarını taşır. Ayrıca bu kökün yaratmak anlamı da bulunur. Engin, her tarafı kaplayan demektir. Bazı ırmaklara genişliği ve sularının bolluğu nedeniyle bu ad verildiği bilinmektedir. Taşmak anlamını da içerir. Yayılmak fiili ve Yaygın sözcüğü ile aynı kökten türemiştir. Yaratmak ve kurban etmek mânâsı da kökte mevcuttur. Savaş silahı olan Yay kelimesi ile doğrudan bağlantılıdır. Anadolu'da “Yayık” adı verilen ahşap araç sütün yağını çıkarmak veyâ ayran çalkalamak için kullanılır. Dolayısıyla çalkalama, sallama gibi mânâları da ihtivâ eder.
Tarkan (ünvan)

Tarkan, Türklerde ve Moğollarda demirci, demir ustası ve aynı zamanda devlet görevlisi veya savaşçı/asker demektir. İslamiyet öncesi Türk devletlerinde generallere verilen ad. Tarhan, Targan, Dargan, Darkan olarak da söylenir. Tarkanların, toplumda saygın bir konumu vardır. Hatta zaman zaman Türk ve Moğol devletlerinde tarkanlar vergi dışı tutulmuşlardır. O kadar ki, tarkanlık yüksek bir ünvandır. Sezgin Burak tarafından oluşturulmuş Tarkan adlı bir Hun savaşçısının çizgi öyküleri 1967 yılında yayınlanmaya başlamış ve özgün bir karakter haline gelmiş, daha sonra da filmleri çevrilmiştir. Bu öyküler pek çok kültürel unsuru bünyesinde barındırmıştır. Örneğin kahramanın yanında dolaşan bir kurdu vardır ve onun ayrılmaz bir arkadaşıdır. Bir kurt tarafından büyütülür. Ailesini katleden Alan Kralı Kostok'tan intikam alır. Atilla Han'ın fedaisi ve ona hizmet bir savaşçı olarak görünür. Gülmeyen yüzü, hedefinden şaşmayan kişiliği, cesurluğu, iyi silah kullanması öykülerde hep öne çıkar. Avrupa mitolojisindeki motiflerden zaman zaman yararlanılır. Örneğin dünya egemenliğini simgeleyen Marsın Kılıcını arar. Vikingler ile savaşır. Çinliler Tarkan'ın peşinden Avrupanın içlerine kadar gelir onu takip ederler. Roma askerleri dövüşür. Kendisinin Hun Türkü olduğunu ara sıra vurgular. 1969 yılında ilk Tarkan filmi Mars'ın Kılıcı, daha sonra Gümüş Eyer, Viking Kanı, Altın Madalyon ve Güçlü Kahraman maceraları sinemaya aktarılmıştır.
Türklerde tarkanların adını taşıyan Darhan adlı bir savaşçı/demirci tanrısı bile vardır. Manas Han, demircisine Darkan ünvanıyla seslenir. Manasın kendisi de zaman zaman Darkana benzetilir.
Etimoloji

(Tar/Dar) kökünden türemiştir. Eski Altaycada ve Eski Moğolcada yaymak, germek anlamları içeren bir köktür. Aynı zamanda saldırmak anlamını da içerir. Tarkan/Tarhan Türk-Moğol devletlerinde ayrıcalık tanınmış kişileri de ifade etmek için kullanılır. Moğolcada Usta şeklinde bir anlam genişlemesine uğramıştır. Türk kelimesiyle de bağlantılı olduğu öne sürülür.
Önemli Tarkanlar

Yenisey Kırgız Kağanlığının askeri lideri Alp Sol Tepek
İkinci Türk Kağanlığı Genel Komutanı Tonyukuk
Kül Tigin, İkinci Türk Kağanlığının Tigin'i
Köl Çor, Türgeş Kağanı
Tun Baga Tarkan, Uygur Kağanlığının dördüncü Kağanı
Çorpan Tarkan, Hazar komutanı
Mirza Ghazi Beg, Tarkan Hanedanı Hükümdarı, Sind
Çor

Çor (Rusça: Чёрт, Ukraynaca: Чорт, Lehçe: Czart, Cekçe ve Slovakça: Čert, Belarusça: Чорт) - Türk, Altay ve Moğol halk kültüründe Cin demektir. Çer, Çur, Şor, Şar, Çora, Çura şeklinde de ifade edilir. Moğolcada Çotgor, Çutgur, Çutkur, Çetger, Çetker, Çidkür, Südkür, Sötkör olarak söylenir. Gözle görülemeyen, ateşten yaratılmış varlık.