stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gözetim kapitalizmi
Tepkiler

Çok sayıda organizasyon gözetim kapitalizmi içinde ifade özgürlüğü ve mahremiyet hakları için mücadele vermekte ve ulusal hükûmetler mahremiyet yasaları çıkarmaktadır. Ayrıca geniş gözetimin kullanımı ve yeni olanakları akla kötüye kullanımını önlemek amacı ile yeni sisteme karşı yapısal önlemler almayı getirmekte. 2018’de meydana gelen Facebook- Cambridge Analytica Veri Skandalı sonucu devletlerin gözetim kapitalizminin tehliklerine karşı dikkatleri artmıştır. Geniş gözetimin kötüye kullanımına karşı pek çok devlet çeşitli önlemler almıştır. Örneğin Avrupa Birliği bu olaylara tepki olarak big datanın kötü amaçlarla kullanımı hakkındaki kanunlarını daha katı bir hale getirmiştir. Gözetim kapitalizmi bu kurallar altında daha zor bir hale gelmiştir ama yine de bu verilerin kötüye kullanımının engellenebilmesi sistemde yapısal değişiklikler gerektirdiğinden pek çok ülke için zordur.
Bruce Sterling 2014 yılında Strelka Enstitüsündeki “Nesnelerin internetinin İnanılmaz Mücadelesi” dersinde kişisel ürünlerin nasıl günlük hayatı takip eden gözetim nesneleri haline dönüşebileceğini anlatmıştır. Sterling konuşmasında nesnelerin internetini geliştiren çok uluslu şirketlerin ürettikleri gözetim sistemleri ile gözetim kapitalizmini beslediklerinin altını çizmiştir.
2019 yapımı The Great Hack filmi Cambridge analytica şirketinin Facebooku kullanarak 2106 Amerikan seçimlerini nasıl manipüle ettiğini konu almıştır. Kullanıcıların aşırı tanımlanması ve kara kutu algoritması tarafından oluşturulan ana sayfa akışları problemin kökenini oluşturmaktaydı.
2020’de Covid pandemisi gözetim kapitalizmine elektronik iz sürme ile yeni bir alan açmıştır. Hastalığı kontrol ve önleme merkezleri dijital iz sürme ile ilgili rehberler oluşturmuş ve mobil uygulamalar üretmiştir. Apple ve Google Mahremiyeti Koruyan Dijital İz Sürme hakkında bireysel girişimcilere, halk sağlığı departmanlarına ve diğer topluluklarda ve bölgelerdeki Covid-19 virüsünün izini sürmek isteyenler için bir rehber hazırlamıştır.
Henk Faanhof

Henk Faanhof
Henk Faanhof (29 Ağustos 1922 - 27 Ocak 2015), Hollandalı dağ bisiklet yarışçısı. 1947'de bisiklet sporuna başlamış 1954'te Fransa Bisiklet Turuna katılmıştır.
1948'de Yaz Olimpiyat Oyunları'nda ülkesi Hollanda'yı temsil etmiştir.
Faanhof Amsterdam'da 92 yaşında öldü.
Cappon magro

| Cappon magro |
| --- | --- |

Alternatif isim: Capon magro
Ülke(ler): İtalya
Bölgesi: Cenova, Ligurya
Türü: Salata
Ana malzemeler: Deniz ürünleri, sebzeler, peksimet
Cappon magro; dekoratif bir piramit şeklinde düzenlenmiş ve zengin bir sosla süslenmiş, deniz ürünleri ve sebzelerden oluşan bir Ceneviz salatasıdır. Ligurya'da capponata adıyla bilinmektedir.
| g t Salata |
| --- | --- |
 Salatalar listesi
Türler:  Acar  Afgan salatası  Arap salatası  Asinan  Avokado salatası  Fasulye salatası  Blunkett salatası  Brokoli salatası  Birmanya salatası  Buda kasesi  Sezar salatası  Caprese salatası  Havuç salatası  Kereviz Victor  Peynirli salata  Şef salatası  Tavuk salatası  Şili salatası  Çin tavuk salatası  Çoban salatası  Cobb etli marul salatası  Lâhana salatası  Curtido  Yumurta salatası  Esgarrat  Fiambre  Ful medames  Gado-gado  Deniz börülcesi salatası  Goma-ae  Yunan salatası  Jambon salatası  Nohut salatası  Ispanakhi Matsvnit  İsrail patlıcan salatası  İsrail salatası  Kachumbari  Kachumber  Kangkung belacan  Karedok  Kinilnat  Kısır  Kosambari  Kuluban  Lalab  Larb  Lyutika  Malfouf salatası  Akçaağaç salatası  Masmut salatası  Matbukha  Mechouia salatası  Mercimek köftesi  Mesclun  Michigan salatası  Mizeria  Morkovça  Nam khao  Nam tok  Num  Nopalito  Zeytin salatası  Rus salatası  Pantesca salatası  Pasembur  Pecel  Pico de gallo  Piyaz  Plecing kangkung  Patates salatası  Raheb  Kırmızı lahana salatası  Rojak  Rosolli  Rujak soto  Sabzi khordan  Şakşuka  Salade cauchoise  Salade niçoise  Salată de boeuf  Salmagundi  Sırp salatası  Yedi katlı salata  Şalgam  Şirazi salatası  Shopska salatası  Singju  Kar beyazı salatası  Ispanak salatası  kızartılmış su ıspanakını karıştırın  Tatlı patates salatası  Szalot  Tabbule  Taco salatası  Taktouka  Tangpyeong-chae  Teksas havyarı  Tay salatası  Ulam  Ummak huriyya  Urap  Urnebeler  Sirke  Buğday salatası  Wurstsalat  Yam naem  Yum sen lon 
Ekmek:  Cappon magro  Dakos  Fettuş  Panzanella 
Tatlı salatası:  Ambrosia  Kurabiye salatası  Frogeye salatası  Meyve salatası  Yüce pirinç  Jello salatası  Seafoam salatası  Snickers salatası  Çilekli lokum  Watergate salatası 
Balık:  Buljol  Crab Louie  Giyinmiş ringa balığı  Golbaengi-muchim  Ringa salatası  Kinilaw  Koi  Kung chae nampla  Lomi-lomi somonu  Mimoza salatası  'Ota 'ika  Poke  Rubiyan salatası  Shrimp Louie  Ton balığı salatası  Yusheng 
Meyve:  Bionico  Mum salatası  Charoset  Yeşil papaya salatası  Makedonya  Sicilya portakal salatası  Waldorf salatası  Karpuz salatası 
Noodle:  Khauk swè thoke  Makaroni salatası  Mont di  Nan gyi thohk  Makarna salatası  Somen salatası 
İlgili:  Kruton  Patlıcan salataları ve mezeler  Arap salatalarının listesi  Make a Salad  Salata barı  Salata sosu  Salata kasesi  Salata günleri  Salata karıştırıcı
Dursun Ataş

| Dursun Ataş> Türkiye Büyük Millet Meclisi 27. ve 28. Dönem Milletvekili |
| --- | --- |
Görevde
Makama geliş  7 Temmuz 2018
Seçim bölgesi: 2018 – Kayseri 2023 – Kayseri
Pınarbaşı Belediye Başkanı
Görev süresi 2009-2018
Kişisel bilgiler
Doğum: 1 Ekim 1966 (58 yaşında) Kayseri, Türkiye
Partisi: AK Parti (2024-günümüz)
Diğer siyasi bağlantıları: Milliyetçi Hareket Partisi (2009-2017) İYİ Parti (2017-2024)
Mesleği: Asker · Siyasetçi · İş insanı
Askerî hizmeti
Bağlılığı:  Türkiye
Branşı:  Türk Hava Kuvvetleri
Hizmet yılları: 1987-2007
Rütbesi:  Astsubay Kıdemli Başçavuş
Dursun Ataş (d. 1 Ekim 1966, Pınarbaşı, Kayseri) Türk asker ve siyasetçi.
Hayatı

1987 yılında Hava Teknik Okulu'ndan Hava Astsubayı olarak mezun olup göreve başlamış, Türk Hava Kuvvetleri'nin çeşitli kademelerinde 20 yıl hizmet verdikten sonra, 2007 yılında emekli olmuş, 2007-2009 yıllarında aile şirketinde yöneticilik yapmıştır. 2009-2018 yıllarında Pınarbaşı Belediye Başkanlığı yapmış, 2017'de MHP'den istifa etmiş ve İYİ Parti'ye katılmıştır. 2018 Türkiye genel seçimlerinde milletvekili adayı olmak için belediye başkanlığı görevinden istifa etmiştir. 27. Dönem Kayseri milletvekilidir. 2019 yerel seçimlerinde Millet İttifakı ortak adayı olarak Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığına aday olmuştur. Evli ve üç çocuk babasıdır. 28. Dönem Kayseri milletvekilidir. Partisinden yaptığı açıklama ile istifa etmiştir. Dursun Ataş, 30 Ekim 2024 tarihinde AK Parti’ye katıldı.
Şeyh Ali Semerkandi

Şeyh Ali Semerkandi (1320 - 1457), Moğol hakimiyetindeki İsfahan şehrinde dünyaya geldi. Babasının adı Yahya'dır, soyu baba tarafından Ömer bin Hattab'a, anne tarafından Ali bin Ebu Talib'e dayanır. Zeki ve çalışkan bir çocuk olan Şeyh Ali Semerkandi, bu yaşlarda birçok ilimde uzman hale geldi. Mekke ve Medine'de de yaşayan Şeyh Ali Semerkandi İslam peygamberi Muhammed bin Abdullah'ın türbedarlığını yaptı. Ayrıca Kabe'de imamlık görevinde bulundu. Türbedarlığı sırasında aldığı manevi işaretle Anadolu'ya göç etti. Birçok bölgede bulunduktan sonra en nihayet Ankara'nın Çamlıdere beldesine yerleşen Şeyh Ali Semerkandi, burada hayatının sonuna kadar birçok talebe yetiştirdi. Hanefi ve Nakşibendî olan Şeyh Ali Semerkandî, uzun yıllar Şeyhler Mahallesi’nde ikamet ederek, Çamlıdere'yi ilim, irfan ve fazilet merkezi haline getirmiştir. 1457 senesinde öldü.
Aydın Büke

| Aydın Büke |
| --- | --- |
Doğum: 1958 (66-67 yaşında) İstanbul
Milliyet: Türk
Eğitim: İstanbul Devlet Konservatuvarı
Meslek: Müzisyen, Yazar, Akademisyen

Aydın Büke (d. 1958, İstanbul), Türk müzisyen, yazar ve akademisyen.
İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası'nda flüt sanatçısıdır. Müzik tarihi üzerine yayımlanmış altı kitabı olan sanatçı, genellikle tüm dünyada doğum ve ölüm yıldönümleriyle gündeme gelen büyük besteciler üzerinde araştırma yapıp sonra da kitaplaştırmaktadır. 2000 yılında Bach'ın 250. ölüm yıldönümü, 2006'da Mozart'ın 250. doğum yıldönümü, 2010'da Chopin'in 200. doğum yılı nedeniyle eserler vermiştir.
Yaşamı

1958 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Kabataş Erkek Lisesi'nden sonra İstanbul Devlet Konservatuvarı'nı bitirdi. Müzik öğrenimine üç yıl Avusturya'da devam ettikten sonra yurda döndü. İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası'nın sınavını kazandı. Flüt sanatçısı olarak bu kurumda çalışmaya başladı ve Şubat 2015 tarihinde emekli olana dek görevini bu kurumda sürdürdü.
1995-2004 yılları arasında TRT Radyo 3'te klasik müzik programları hazırladı. 2003-2010 yılları arasında Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat Tasarım Fakültesi'nde Müzik Tarihi dersleri verdi. Müzik tarihi üzerine kitaplar yayımladı. Halen Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nde müzik tarihi dersleri vermektedir.
Kitapları

İki Dahi Üç Opera (1998)
Bach: Yaşamı ve Eserleri (2001)
Mozart: Bir Yaşamöyküsü (2006)
Chopin: Tuşlara Adanmış Bir Yaşam (2010)
Romantizmin Işığı Clara (2012)
Beethoven: Müziğin Dönüm Noktası (2014)
Chester Carlson

Chester Carlson icadıyla
Chester Floyd Carlson (d. 8 Şubat 1906, Seattle, Washington - ö. 19 Eylül 1968, New York), Amerikalı fizikçi. Elektrostatik kuru basım yöntemi olan kserografinin diğer bir deyişle fotokopinin mucidi.
California Teknolojı Enstitüsü Fizik bölümünü bitirdikten (1930) sonra bir süreliğine Bell Telephone Company'de çalıştı. Daha sonra New York'ta P.R. Mollary Company'nin patent bölümüne girdi.
Buradaki çalışmalarının ve patent çizimlerinin kopyalarını çıkarmakta yaşadığı güçlükler sonucu daha çabuk ve pratik şekilde kopya elde edebileceği yöntemler aradı. O dönemde pek çok şirketin fotoğraf çekerek ya da kimyasal yollarla kopya üretmeye çalıştığını biliyordu. Bu yüzden de Carlson elektrostatiğe yöneldi ve dört yıllık bir çalışmanın sonunda 1938 yılında kserografik kopyayı elde etmeyi başardı. Bu buluşa daha sonra eski Yunancada kuru ve yazma anlamlarına gelen kelimelerin birleşiminden "Xerografi" adı verildi. Carlson'ın bu buluşu ileriki yıllarda gelişmiş yazıcı, faks, tarayıcı ve dijital baskı sistemleri gibi ürünlerin de ortaya çıkmasına neden oldu.
Carlson 1940 yılında bu buluşunun patentini aldı ancak sonraki yıllarda geliştirmek ve pazarlamak konusunda pek çok sıkıntıyla karşılaştı. Yirmiden çok şirket tarafından geri çevrildi, bu buluşa yatırım yapmaya değecek kadar önemli olmadığını düşündüler. Bu şirketler arasında IBM, General Electric, Kodak gibi büyük firmalar da vardı. Uzun uğraşlar sonunda 1944 yılında Battelle Anıtsal Enstitüsü bu konuda ikna oldu. Daha sonra 1947 yılında New York'lu küçük bir şirket olan "Haloid Company" bugünkü adıyla Xerox Corporation kserografinin ticari haklarını satın aldı ve 11 yıl sonra ilk fotokopi makinesini piyasaya sürdü.
Hamsikoli

Hamsikoli veya Hamsili ekmek (Ardeşen Lazcası: Kapçoni cari, Hopa Lazcası: Kapça mçkudi), hamsi, mısır unu, zeytinyağı ve çeşitli sebzelerle yapılan bir yemektir. Rize başta olmak üzere Doğu Karadeniz'de tüketilir. Hamsili ekmek, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve 2021 yılında Hopa Hamsili Ekmeği adıyla coğrafi işaret belgesi almıştır. Sıcak veya soğuk yenilebilir. Yanında salatalık ve ayran tercih edilir.
Sincan Uygur Özerk Bölgesi

Başlığın diğer anlamları için Sincan sayfasına bakınız.
Sincan veya Şincan Uygur Özerk Bölgesi (Çince (basitleştirilmiş): 新疆维吾尔自治区; Çince (geleneksel): 新疆維吾爾自治區; pinyin: Xīnjiāng Wéiwú'ěr Zìzhìqū; Uygur Arap yazısı: شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى; Uygur Latin yazısı: Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni; Rusça: Синьцзян, Sin'tsyan), Türkiye Türkçesinde yazılmış resmi Çin devlet kaynaklarında Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi veya sadece Xinjiang olarak geçer, Çin'in kuzeybatısında bulunan bir özerk bölge. Güneyde Tibet Özerk Bölgesi, güney doğuda Çinghay ve Gansu eyaletleri, doğuda Moğolistan, kuzeyde Rusya, kuzeybatıda Kazakistan ve batıda Kırgızistan, Tacikistan, Afganistan, Pakistan ve Hindistan kontrolündeki Keşmir bölgesiyle komşudur. 1.664.897,17 km² yüzölçümü ile Çin Halk Cumhuriyeti'nin en geniş idari bölgesidir. Başkenti Urumçi, resmî dilleri Uygurca ve Standart Çincedir.
Mançuların kurduğu Çing Hanedanı Qianlong döneminde "Yeni Sınır" anlamına gelen "Shinkyang (Xinjiang)" (Mançu dilinde "Ice Jecen" ᡳᠴᡝ
ᠵᡝᠴᡝᠨ) adı verilmiştir. Ancak bu isim kimi zaman eleştirilmekte, "Doğu Türkistan" ya da "Çin Türkistanı" gibi isimlerin kullanılması savunulmaktadır. Çin Halk Cumhuriyeti hükûmeti ise bu tür isimlerin kullanılmasını ayrılıkçılık veya Pan-Türkizm olarak nitelemektedir.
Bu bölgede Uygurlar, Han Çinlileri, Kazaklar, Huiler, Tacikler ve birçok diğer farklı halk yaşamaktadır.
Tarihçe > Hiung-nu Han Hanedanı Çatışması

Çin'in Han Hanedanı (MÖ 206 – 220) döneminde bölge merkezi Moğolistan steplerinde bulunan Hiung-nuların hakimiyeti altında bulunmaktaydı. MÖ 2. yüzyılda Çin bölgedeki yerel devletlerle Hiung-nu karşı ittifak oluşturmak amacıyla ilk defa Zhang Qian adında bir elçiyi batıya göndermiştir. Bundan sonra bölgenin hakimiyeti için Han Hanedanı ve Hiung-nu'lar arasında başlayan uzun mücadele Çin'in lehine sonuçlandı. MÖ 60 yılında Han Hanedanı bugünkü Bayin'gholin Moğol Özerk İli yakınlarındaki Vuley'de (乌垒/烏壘) kurulan Batı bölgeleri genel valiliği'ne (西域都护府/西域都護府) bağlanarak Çin himayesine girmiştir; Çin buradan başlayarak batıdaki Pamir Dağları'na kadar uzanan bölgeyi kontrolü altında tutmaktaydı.
Çin'de Wang Mang karışıklıklarının yaşandığı dönemde Vilayette isyanlar baş gösterdi ve 13 yılında bu bölge tekrar Hun hakimiyetine döndü. Daha sonra bölgeye defalarca sefer düzenleyen Han Hanedanı 74-76, 91-107 yılları arasında ve 123'ten sonra vilayet yönetimini tekrar kurdu. Han Hanedanı'nın devrilmesinin ardından Batı bölgeleri genel valiliği Vey Hanedanı (265'e kadar) ve Batı Jin Hanedanı (265'ten sonra) tarafından devam ettirildi.
Tarihçe > 4. – 6. yüzyıllar arası

4. yüzyıldan başlayarak kuzeyden gelen göçebe akınlarına maruz kalan Batı Jin Hanedanı yıkılınca Kuzeybatı Çin'de Beş Barbar Onaltı Krallık denilen dönemde Han Çinlisi olmayan halklar tarafından çeşitli krallıklar kuruldu. Bunlardan Qian Liang, Qian Qin, Hou Liang ve Batı Liang, Batı bölgeleri genel valilği egemenliği altına almaya çalıştı. Sonunda Kuzey Çin'i egemenliği altında birleştiren Kuzey Vey Hanedanı bugünkü Doğu Türkistan'ın güneydoğusunu hakimiyeti altına aldı. Batı bölgeleri ise Shule, Yutian, Guizi ve Qiemo gibi yerel devletlerin elinde kalmıştı; buna karşılık Turpan çevresindeki orta bölgeler Kansu merkezli Kuzey Liang krallığının ardılı olan Gaochang'ın kontrolü altındaydı.
Tarihçe > Göktürk Kağanlığı

Ana madde: Göktürk Kağanlığı
5. yüzyılın sonlarına doğru bölgeye giren Tuyuhun ve Rouran boyları bu bölgedeki Çin egemenliğine son verdi. 6. yüzyılda Rouran hakimiyeti altındaki Altay bölgesinde Göktürkler tarih sahnesine çıktı. 1 yüzyıl içerisinde Rouranları yenerek nüfuzu batıda Aral Denizi, doğuda Baykal Gölünü aşan ve tüm Orta Asya’yı kapsayan geniş bir Göktürk İmparatorluğu kurdular. Kağanlığı 583'te doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrıldı; bu bölge Batı Göktürk Kağanlığı'nın egemenliğinde kaldı. 609 yılında Çin'in Sui Hanedanı Tuyuhunları yenerek güneydoğu Doğu Türkistan'ı ele geçirdi.
Tarihçe > Tang Hanedanı ve Hanlıklar

Ana madde: Tang Hanedanı
Çin’de 618 yılında kurulan Tang Hanedanı bölgede hızlı bir yayılma göstermiştir. 620'ler ve 630'lardan başlayarak Göktürkler üzerinde baskısını arttıran Tang Çin’i 657’de Batı Göktürk Kağanlığı’nın yıkılmasına yol açmıştır. Bu dönemde Anxi genel valiliği'ne (安西都护府/安西都護府; "huzurlu + batı şehir + koruma + merkez") bağlanmıştı. Ancak bu vilayet Tang Hanedanının sonuna kadar varlığını sürdürememiştir. 8. yüzyıldaki Anshi İsyanı döneminde, Tibet Tang Hanedanı'nın bu bölgeden Yunnan'a kadar olan geniş bir bölümünü ele geçirmişti. Bundan sonra Doğu Türkistan'ın güneyi Tibet'in kontrolüne girerken, bölgenin kuzey kısmı Uygur Kağanlığı'nın hakimiyetine girdi.
9. yüzyılın ortalarında Tibet ve Uygur Kağanlığı zayıflamaya başladı. Çeşitli Türk boylarının oluşturduğu Karahanlılar 10. ve 11. yüzyıllarda Batı Xinjiang'ın kontrolünü ele geçirdi. Bu arada 840'ta Uygur Kağanlığı'nın Kırgızlar tarafından parçalanmasından sonra kimi Uygur boyları bugünkü Turfan ve Urumçi çevresine yerleşir. Burada kurulan Uygur devleti kimi zaman çeşitli devletlerin himayesine girse de 13. yüzyıla kadar Doğu Türkistan'ın doğusuna hükmetmiştir. Kimi araştırmacılar Karahanlılar ve Uygurların arasındaki benzerliklere değinmektedir. Uygurlar da islam dinini seçerek doğuda yaşayan halkların dinlerine girmediler çünkü onların dinlerini seçerlerse kendi öz benliklerini yitireceklerini biliyorlardı.Bu yüzden kendisi gibi Türk olan Karahanlılara uymuşlardır.
1132'de, Mançurya'daki Kitan'nın ardılları Kuzey Çin'deki Jurchen'lerin baskısından kaçarak bu bölgeye girmiştir. Burada Karahıtay Hanlığı'nı kurarak Tarım Havzasının büyük bölümünü 13. yüzyıla kadar hakimiyetleri altında tutmuşlardır.
Urumçi manzarası
Şehircilik Sergi Salonu, Kaşgar
Yanan Dağlar, Turpan
Hotan
Karakul Gölü ve Muzdağ Ata
Üstten saat yönünde:
Tarihçe > Moğol dönemi

Ana madde: Moğol dönemi
Moğolistan'ın hakimiyeti altında birleştiren Cengiz Han batıya doğru ilerlemeye başladığında Uygur devleti 1209'da Moğollara ittifak teklif eder. Cengiz Han'a vergi ve asker vermeyi öneren Uygurlar, buna karşılık Turfan - Urumçi bölgesinin egemenliğini elinde tutmayı başarır. 1218'de Cengiz Han Kara Hıtay devletini yıkar. Kara Hıtay'ın İslamiyete karşı baskıcı tutumları nedeniyle Cengiz Han Kaşgar bölgesinde bir kurtarıcı olarak karşılanır.
Cengiz Han'dan sonra Moğol İmparatorluğu oğulları arasında paylaşılır. Bu bölge ise Çağatay Hanlığı'nın payına düşmüştür. Ancak Moğolistan ve Çin'deki Yuan Hanedanı diğer Moğol Hanlıkları burada hak iddia eder. 15. yüzyılda Çağatay Hanlığı parçalanır; Gulca, Yarkand ve Turfan'da hükümdarlık kurulur.
17. yüzyılda Cungarlar (Oyratlar, Kalmıklar) bölgede bir İmparatorluk kurar. Bunlardan Kalmıklar egemenliklerini Çin Seddinden Don Nehri'ne, Himalayalar'dan Sibirya'ya kadar genişletir.
Tarihçe > Mançu İmparatorluğu

Ana madde: Mançu İmparatorluğu
Çin'de Mançular tarafından kurulan Çing Hanedanı 18. yüzyılın ortalarında bölgenin hakimiyetini Cungarlar'ın elinden alır. Çing Hanedanı, Tarım Havzası ve Çungarya bölgesinde kendine bağlı küçük hanlıklar oluşturmak ister. Ancak 1758-1759 yıllarında çıkan isyanlar üzerine bu planını değiştirerek direkt merkeze bağlı bir askeri yönetim kurar. İki bölge birleştirilerek Gulca'daki İli Generali'nin yönetimine verilir.
Tarihçe > Mançu İmparatorluğu > Dungan İsyanı

Ana madde: Dungan İsyanı
19. yüzyılın ortalarında Rus Çarlığı Çin'in kuzey bölgelerine baskısını arttırır. Afyon Savaşı, Taiping İsyanı gibi karışıklıkların içinde bulunan Çin'in uç karakollardaki etkinliği büyük ölçüde kısıtlanmıştır. 1864'te Doğu Türkistan'da Çinli Müslümanların (Huiler) ve Uygurların başlattığı geniş çaplı isyanlar bölgede Çin egemenliğinin kalkmasına neden olur.
Tarihçe > Mançu İmparatorluğu > Kaşgar Emirliği

1865'te komşu Hokand Hanlığından Yakub Beg Kaşgar'a girer ve ardından gelen altı yıl boyunca neredeyse tüm Doğu Türkistanı'ı ele geçirir. Ancak 1871'de kargaşadan yararlanan Ruslar Gulca dahil olmak üzere zengin İli nehri vadisini işgal eder. Çing Hanedanı generali Zuo Zongtang 1875-1877 arasında bölgenin kontrolünü tekrar ele geçirerek Yakub Beg'in hakimiyetine son verir.
Tarihçe > Mançu İmparatorluğu > Sincan Eyaleti

Ana madde: Sincan Eyaleti
1881'de diplomatik çabalarla Gulca bölgesi geri alınır. 1884'te Çing Hanedanı Sincan Eyaleti'ni (新疆省) kurarak burayı Çin idari sistemine bağlar.
Tarihçe > Çing Hanedanının Ardından

Ana madde: Sincan Eyaleti (Çin Cumhuriyeti)
1912'de Çing Hanedanının yerini Çin Cumhuriyeti alır. Sincan'daki Qing valisi Yuan Dahua kaçarak yerini Yang Zengxin (杨增新/楊增新)'e bırakır. Sincan'ın Çin Cumhuriyetine devrini gerçekleştiren Yang Zengxin 1928'daki ölümüne kadar bölgenin valisi olarak kalır.
Tarihçe > Çing Hanedanının Ardından > Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti

Ana madde: Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti
1930'larda patlak veren isyanlar 1933'te Kaşgar'da Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti (Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti)'nin ilanıyla sonuçlanır. Kısa süreli Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti'nin ardından Çinli bir savaşbeyi olan Sheng Shicai (盛世才) Doğu Türkistan'ın kontrolünü ele geçirir.
Tarihçe > Çing Hanedanının Ardından > Doğu Türkistan Cumhuriyeti

Ana madde: Doğu Türkistan Cumhuriyeti
1944-1949 arasında Sincan'ın kuzeyinde bugünkü İli Kazak Özerk Bölgesi'nde Sovyetler Birliği'nin desteğiyle İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti kurulur. Doğu Türkistan Cumhuriyeti 1949'da Halk Kurtuluş Ordusu’nun Sincan’a girmesiyle birlikte sona erer.
1954'te kurulan Sincan Üretim ve İnşaat Kolordusu bölgenin Hanlaştırmasına yardımcı olmaktadır. 1 Ekim 1955'te Sincan Eyalet statüsünden çıkarılarak Özerk Bölge olarak ilan edilir.
Tarihçe > Temmuz 2009 Urumçi Olayları

Ana madde: Temmuz 2009 Urumçi başkaldırıları
5 Temmuz 2009 günü Urumçi'de başlayan olaylardır. 25/26 Haziran 2009 tarihinde resmi kaynaklara göre iki Uygur'un hayatını kaybettiği olayları protesto etmek için toplanan Uygurlar ile buna tepki gösteren ve Çin'in en kalabalık etnik grubu olan Han'ların karşı karşıya geldiği olaylarda, resmi kaynaklara göre 197 kişi hayatını kaybetmiş, 1.721 kişi yaralanmıştır. Dünya Uygur Kurultayı lideri Rabia Kadir ise, Washington'da yaptığı açıklamada "Edindiğimiz bilgilere göre ölü sayısı 1000'in üzerinde, kimileri de 3 bin rakamını telaffuz ediyor" demiştir.[kaynak belirtilmeli]
Süregelen gerginlikler

Ana madde: Uygur Sorunu
Ayrıca bakınız: Sincan yeniden eğitim kampları ve Uygur Soykırımı
Çin'in Doğu Türkistan siyaseti çeşitli çevreler tarafından eleştirilmektedir. Uluslararası İnsan Hakları örgütleri ve bağımsızlık taraftarları Çin Halk Cumhuriyeti'nin bölgedeki Han Çinlisi olmayan kültürleri baskı altında tutuyor olmasını eleştirirler. Buna karşılık Sincan'da yaşayan birçok Han Çinlisi yerli etnik grupların kayrıldığı, kendilerine karşı ayrımcılık yapılmakta olduğunu söyler. 1949'dan beri bölgede birçok defa etnik çatışmalar meydana gelmiştir. Ayrıca Çin'in Lop Nur gölü (Lop-Nur nükleer test alanı) civarlarında nükleer denemeler yaptığı söylenmektedir. 1990'ların sonundan 2008 başına kadar olan dönemde durum göreceli olarak sakin olmuştur. 2008 yılı Mart ayında Doğu Türkistan'daki Müslümanlar ve Tibet'teki Budistler, Ağustos ayında Pekin'de yapılacak 2008 Yaz Olimpiyatları dolayısıyla, kendilerinin Çin işgali altında olduklarını çeşitli eylemlerle Dünya halklarına hatırlatmaya başlamışlardır.
Coğrafya ve jeoloji

Sincan, Çin Halk Cumhuriyeti'nin en büyük idari bölgesidir; Çin'in toplam yüzölçümünün altıda birinden fazlasını kaplar. Bölge Tanrı Dağları tarafından iki havzaya bölünmüştür: Çungarya Havzası ve Tarım Havzası. Sincan'ın (aynı zamanda Çin'in) en alçak noktası deniz seviyesinin altında 155 metredir. En yüksek noktası ise, 8611 metre ile Keşmir sınırında yer almaktadır.
Coğrafya ve jeoloji > Biyolojik kaynaklar

Bölgede 699 yabanıl hayvan türü yaşamaktadır. Bu türlerin 137'si memeli, 85'i balık, 45'i sürüngen, yedisi ise amfibik sınıflara aittir Dört binin üzerinde bitki türü barındıran bölge, aynı zamanda ekonomik değeri olan bitki türlerine de sahiptir.
Coğrafya ve jeoloji > Önemli nehirler

İli Nehri
Tarım Nehri
Coğrafya ve jeoloji > İklim

Doğu Türkistan'ın deniz kıyılarından uzak kalması ve yüksek dağlarla çevrilmiş olması, çölleşmesine sebep olmuştur. Bu yüzden de kurak bir iklime sahiptir.