İş Hayatında Kadın
Kadınların İş Gücüne Katılımının Tarihçesi

Kadın iş gücünün tarihsel gelişiminde Sanayi Devrimi önemli bir dönemeçtir. Sanayi Devrimi öncesinde, kadınlar genellikle geleneksel rolleri içerisinde görülür ve ücret karşılığında işçi statüsünde çalışma imkanına sahip değildir. Ancak, Sanayi Devrimi ile birlikte yeni ve ucuz iş gücüne olan ihtiyaç, kadınların ücretli çalışmaya başlamasını sağlamıştır. Bu dönemdeki kadınların çalışma faaliyet alanları arasında dokumacılık, gıda, içki ve tütün sayılabilir. 1914 yılına kadarki dönemde Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika ve Danimarka'da kadın istihdamında istikrarlı bir büyüme yaşanmıştır.
Kadınların fabrikalarda çalışmaya başladığı bu dönemde, iş saatlerinin azaltılması, insana yaraşır bir iş, eşdeğerde ücret, ayrımcılıktan ve şiddetten arındırılmış bir çalışma ortamı ve iş güvencesi gibi taleplerle iş yerlerini işgal ve grev eylemleri de düzenlenmiştir. Örneğin ABD’de Massachusetts’teki Lowell kasabasında kurulan Lowellentegre tekstil fabrikalarında 1834-1845 yılları arasında gelişen kadın işçi grevlerinde ücret kesintileri, pansiyon kiralarının artırılmak istenmesi gibi konular protesto edilir ve protestolar Lowell Kadın İş Reform Örgütü’nün kurulumu ile sonuçlanır. 8 Mart 1857’de New York’ta 40 bin kadın dokuma işçisi eşit işe eşit ücret, çalışma saatlerinde azalma ve doğum izni talepleriyle greve başlamış, bu grev sırasında çıkan yangında fabrikaya kilitlenen 129 kadın işçi hayatını kaybetmiştir. Söz konusu gelişmenin, “Dünya Kadınlar Günü’ olarak 8 Mart tarihinin seçilmesine kaynaklık ettiği kabul edilmektedir.
1. Dünya Savaşı, kadınların çalışma hayatına katılımını etkileyen önemli bir diğer faktör olmuştur. Savaş yıllarında, cepheye giden erkeklerin yerine iş gücüne kadınlar girmiştir. Örneğin, 1914-1918 yılları arasında İngiltere’de 1 milyon 345 bin kadın çalışma yaşamına katılmıştır. Bu yıllarda kadın ve erkeğin bir arada çalışmasının uygun görülmediği düşünceler de kırılmaya başlamıştır.
Benzer şekilde 2. Dünya Savaşı da, azalan erkek istihdamına karşılık kadın istihdamının tercih edildiği bir dönem olmuştur. Bu dönemde kadınların savaşa dönük kritik işlere katılmaya teşvik edilmesi gibi çabalar da söz konusudur. Örneğin, ABD’nin Alabama eyaletindeki Mobile şehrinde, savaş malzemelerinin üretilmesine dönük fabrikalarda 90 bin işçi çalışmalara katılmıştır.
2. Dünya Savaşı sonrası başlayan yeniden yapılanma çabaları ve ekonomik büyüme, genişletilmiş iş gücü ihtiyacını artırmıştır. Bu bağlamda kadınların iş gücü piyasasına girişini teşvik eden kampanyalar düzenlenmiş ya da iş gücü açığını kapatmaya dönük olarak göçmen kadın işçi alımı politikaları oluşturulmuştur. Refah Devleti uygulamalarının ilk adımlarının oluştuğu bu dönemde, devletlerin koruyucu ve düzenleyici işlevlerinin artırılması ve devlet bütçesinden sosyal hizmetler için ayrılan bütçelerin artırılmasıyla tam istihdam politikaları önem kazanmıştır. 1939'dan sonra kadın istihdamında İsveç, İngiltere, Avusturya, Danimarka, Norveç, Polonya ve Romanya’da %40'tan fazla artış göstermiştir.
Günümüzde, kadın istihdamı, ülkelerin gelişmişlik göstergelerinin bir parçası sayılmaktadır. Bu durum, kadınların istihdamdaki paylarını artırmak üzere çeşitli ulusal politikaların geliştirmesini ve uygulanmasını beraberinde getirmektedir. Gelişmekte olan ülkeler açısından kadınların çalışma yaşamına katılması ve ekonomiye gerekli katkıyı sağlaması yönündeki adımlar, dünyada küreselleşme ile birlikte artan rekabet koşullarıyla da ilişkili bir zorunluluk olarak görülmektedir. Bu bakış açısına göre, ülkelerin rekabet koşulları içinde ekonomik ve toplumsal olarak gelişmesi için üretim faktörlerini etkin ve verimli kullanması gerekmektedir ve bunu sağlamak üzere cinsiyet ayrımı olmaksızın kadınların iş gücü piyasasında aktif bir şekilde yer alması gerektiği savunulmaktadır.