Galya Savaşları
Savaşların askerî gelişimi > Yıl M.Ö. 54 Britanya, Bretonlar, Eburonlar ve Trevirler > Galya'da genel ayaklanmalar

Ana kaynak: Jul Sezar, Gallia Savaşı Kitap V. Bölüm.23-55
Jül Sezar Galya'ya geri döndüğünde Galyalıların "Samarobriva"'da toplanmış olan kabileler genel meclisine katıldı. Ayrıca önceki yıllarda yaptığının aksine, lejyonları bir merkezde toplamayıp değişik kışlık ordugahlara değişik lejyonları gönderdi. Buna sebep o yılın çok kurak geçip zahire hasadının çok kötü olması ve birçok Galya bölgesinde kışın açlık tehlikesi doğması idi.
O kış için Galya'da Romalı lejyonlar; komutanları ve kışlık ordugah yerleşkeler yerleri şunlar oldu:
Caius Fabius: bir lejyon; Morenler arazilerinde;
Quintus Tullius Cicero: bir lejyon; Nerviler arazilerinde;
Lucius Roscius: bir lejyon; Suebler arazilerinde;
Titus Labienus: bir lejyon; Remiler arazilerinde; German Trevirler'le sınırda;
Marcus Crassus, Lucius Munatius Plancus ve Gaius Trebonius: üç lejyon, Belgalar arazilerinde;
Quintus Titurius Sabinus ve Lucius Aurunculeius Cotta: İtalya'da Po Nehri civarından toplanan askerlerle yeni kurulmuş olan bir lejyon ve ek olarak 5 kohort asker, Eburonlar arazilerinde.
Galya'da Romalı lejyonların kışlık yerleşkelerine yerleşmelerinden sonra Sezar İtalya'ya Roma'ya geri gitti.
Sezar'a karşı gayet sadık davranan Carnutlar kabilesinin reisi olan "Tastegois" bir komplo ile suikasta uğrayıp öldürüldü. Bu suikastı organize edenleri bulup cezalandırmak için "Lucius Munatius Plancus" bu kabile üzerine gönderildi.
Ambiorix ve Catuvolcos komutaları altında olan Eburonlar önce Belçika Galyası'ndaki kendi arazilerine kışlık ordugah kurup yerleşmiş olan Romalı lejyonlara erzak sağlayarak destek vermişlerdi. Fakat Romalılar kışlağa girdikten iki hafta sonra bu kabile savaşçıları ve onlara destek veren diğer kabileler Quintus Sabinus Titurius ve Lucius Cotta Aurunculeius komutası altında bulunan Romalı kışlık ordugahına bir hücumda bulundular. Ama buradaki Romalı lejyon ve kohortları bu hücumu geri püskürttüler. Romalı komutanlar Ambiorix'e bir elçi göndererek bu hücumun tek bir kabilenin hücumu olmadığını anlayabilineceğini; bu hücumun Galyalı kabilelerinin bir koalisyon olarak genel olarak Galyadaki Romalılara karşı bir ayaklanması olarak kabul edileceğini; ve bu genel ayaklanmaya karşı koyup bastırmak için Sezar'ın Galya'da bulunan tüm Romalı birliklerini birleşip Romalılara karşı hücuma geçenlere karşı durup sonunda onları tepeleyecekleri tehdidini Ambiorix'e açıkça bildirdiler. Eburonlar arazisinde kışlık ordugahta bulunan Romalı komutanları aralarında yapılan toplantılarda bu konu ve German kabilelerini Ren Nehri'ni geçip Eburonlar'a destek sağlayabilecekleri tehdidini uzunca olarak tartıştılar. Bu toplantı sonunda Quintus Sabinus Titurius ve Lucius Cotta Aurunculeius komutasındaki 1 Romalı lejyon ile 5 kohortun böyle bir genel ayaklanma tehdidine karşı bu kışlık ordugahta tutunamayacaklarına karar verildi. Bu Romalı ordusu Eburonlar arazilerinde kurduğu korunaklı kışlık ordugahı terk edip diğer Romalı kışlık ordugahına geçiş için yürüyüşe başladı.
Fakat Ambiorix Eburonlar'ı Romalıların takip edecekleri yol üzerinden ilerletti ve Romalıların geçecekleri dar bir vadi olan "Geer Nehri" vadisinde (günümüzde Glons ile Boirs arasında) bir pusu kurdu. Romalılar buraya gelince Aduatica Muharebesi adı verilen muharebeyi başlattı. Romalılar ordusu, benzer sayıda ama daha iyi mevzilenmiş olan düşman askeri tarafından tuzağa düşürülüp dört bir taraftan sarıldılar. Muharebede çatışmalar bütün gün sürdü. Sonunda Romalılar'a sarılma altına alındılar ve bu Romalı askerlerinin hemen hepsi öldürüldü. Bu Romalı birliğinin komutanlarından olan Quintus Sabinus Titurius ve bir müzakere heyeti Amfrionix'le teslim olmak için müzakerelere gitmişti ve müzakereler başlamadan Galyalı komutan isteği ile silahlarını atttılar ve böylece silahsız iken saldırıya uğrayıp öldürüldüler. Lucius Cotta Aurunculeius ise elinde sılanı ile Galyalılarla savaşmakta iken öldürüldü.
Ancak birkaç Romalı asker bu muharebeden öldürülmeden kaçmayı başardı. Rolak'ta lejyonlarının korunaklı ordugahına yetişerek olanı kamp komutanı Titus Labienus'a bildirmeyi başardılar. Titus Labienus ordugahtaki askerleri toplayıp Romalıların silah arkadaşlarının başına gelen felaketi onlara açıkladı: Eborunlar kabile reisi tarafından komuta edilen Eboronlar savaşçıları bu tuzak kurarak bir lejyon (Lejyon XIII Gemmina) ile 5 Romalı kohort, tamamıyla öldürülüp elimine edilmiş; komutanlar Quintus Sabınus Titurius; Lucius Cotta Auruncüleius ile 2 yüksek rütbeli subay öldürülmüştü.
Eburonlar ve Ambriorix'in Aduatica Muharebesi 'nde Romalıları yenik düşürüp bir Romalı lejyonnu elimine etmeleri haberi Galya'da yayılmaya başlayınca Galya'nın tümünde bulunan kabilelerin Romalılara karşı hislerini açığa çıkartıp onlara karşı çeşitli direnmeler uygulamaya başladılar.
Ambiorix'in Romalılara karşı galibiyeti üzerine Galyalıların ayaklanmaları başında "Quintus Tullius Cisero'nun kışlık ordugahları bulunduğu arazilerde yaşayan Aduatuclar ve Nerviler kabilelerinin ve ayrıca Eburonlar'ın vasalı olan "Ceutronlar", "Grudiler", "Levaklar", "Pleumoxiler" ve "Geidumnlar"'in ayaklanma harekâtları gelmektedir. Bu kabileler birleşip Quintus Tullius Cisero'nun kışlık ordugahlarına hücuma geçtiler. Cicero bu hücumlara karşı koyup onları geri püskürttü ve ordugahın mevzilerini daha da pekiştirdi. Bu koalisyon yine de devamlı her gün ordugaha hücuma devam etti. Bu arada bu Galyalılar Sabinus ve Cotta'ya karşı uygulanan kandırma ve tuzak kurma taktiğini de uygulamaya koyuldular. Fakat Cicero Galyalıların, ordugahtan ayrılacak ordusunun barışçıl olarak diğer ordugahlara gitmeye izin verme vaatlerine uymadı ve kışlık ordugahından ayrılmaya yanaşmadı.
Nerviler Tribün Titus Pullo ve Lucius Vorenus komutasında kışlık ordugahta bulunan Lejyon VII Claudia'yı kuşatma altına aldılar. Lejyon günbegün direnişte bulunmakla beraber direnme gücü zayıflamakta idi. Quintus Cicero'nun Sezar'a gönderdiği haberleri taşıyan bir Galli köle ulak Nerviler tarafından yakalanıp Roma mevzilerinde bulunan askerlerin gözü önünde öldürüldü. En sonunda gönderilen bir Galli köle ulak kuşatmacılar arasından yakalanmadan geçip Sezar'a bir yardım isteyen mektubu ulaştırabildi. Sezar "Marcus Crassus" ve "Caius Fabius" emir vererek VII. lejyonun kurtarılması için kendinin komuta edeceği birliklerle yürüyüşe geçmelerini emrini verdi. Kendi yardımcı komutanı olan Titus Labienus'a da haber göndererek mümkün olan ivedilikle bu birliklere katılmasını istedi. Titus Labienus Trevirler tarafından kuşatma altında bulunduğu için Sezar'a katılamadı. Fakat Nerviler'e karşı savaşıp elimine edilmiş olan Sabinus ve Cotta'nın Romalı lejyonu ve diğer birlikleri hakkında öğrenip bildiklerini Sezar'a gönderdi. Bunun üzerine Sezar başında bulunduğu iki lejyonu cebri yürüyüşe geçirip biran evvel Nervi'lerin Lejyon VII'yı kuşatmasına destek vermeye karar verdi.
Nerviler bu Romalı birliğinin üzerlerine geldiği haberini alır almaz kışlık ordugah kuşatma mevzilerinden ayrılarak Sezar komutası altındaki lejyonlara taarruza geçtiler. Sezar'ın bildirdiğine göre bu Galyalı ordusu mevcudu 60.000 kişi idi ve kendi emri altında bulunan Romalı lejyoner sayısı 7.000 kişi idi. Sezar, Quintius Cicero'nun ordugahına karşı tehdidin ortadan kaldığına pek memnun oldu. İki Roma lejyonu için yeni bir korunaklı kamp yaptırdı ve askerlerini bu kamp içine çekti. Sayı üstünlüğü dolayısı ile Galyalılar fütursuzca bu korunaklı kamp mevzilerine hücuma geçtiler. Fakat Romalılar kampı gayet iyi savunarak hücum eden Galyalıları hezimete uğratıp gayet büyük zayiata verdirdiler. Sezar ilerleyerek Lejyon VII ile buluştu.
Diğer taraftan "İndutiomarus" komutası altında bulunan Trevirler Titus Labienus'ün lejyonun bulunduğu kışlık ordugaha uyguladıkları kuşatmadan çekildiler. Sezar "Samarobriva" kenti civarında üç lejyon ile birlikte Galya'da kışı geçirmek için kışlık korunaklı ordugaha geçti.
Bir başka Romalı birliği olan Lejyon XIII Gemina ve komutanı "Lucius Roacius" işe Brötanyalılar'ın hücumuna maruz kalmıştı. Ama Nerviler'in Sezar tarafından hezimete uğratıldığı haberi onlara erişince bu hücum durduruldu.
İnditiomarus'un reisi olduğu "Trevirler" Germanyalı kabilelerden askeri yardım için haberler gönderdi. Aynı sıralarda Romalılara daha önce ayaklanmış ve o zaman da yeniden ayaklanmaya hazır olan Senonslar, Carnuteler, Nerviler ve Aduatuclar'dan destek buldu. Bu kabileler koalisyonu Titus Labienus'ün komutası altındaki Roma ordusuna karşı yürümeye karar verdi. Titus Labienus içinde bulunduğu korunakalı ordugahın mevzilerini daha da pekiştirmişti. Aynı zamanda Romalılara sadık kalan Romalı Galyalı süvariler birliğini, özellikle Trevir "Cingetorix" komutasında bulunan Romalılara sadık süvari birliğini, Romalı lejyonlerle birlikte koordine ve komuta etmeye önem verdi. Üzerine gelen ayaklanmış Trevirlere karşı Titus Labienus bir meydan muharebesi yapıp tüm güçlerini tüm ayaklanmacılara karşı kullanmaktan sakındı. Birkaç kohort Romalı piyade birliği ile takviyeli Romalı süvarileri kullandı. Bu Romalı takviyeli süvari birliğine Trevir'lerien süvarilerine karşı gelip; onları yenip, elimine edilmelerini; çarpışmalardan kaçırılmalarını ve Galyalılara süvarileri arasında bulunduğu öğrenilen Trevirler komutanı İndutiomarus'u (onun Galyalı piyadelere hücum etme emrini vermesinden önce), öldürülmesi görevleri verdi. Labienus'ün bu planı Romalı ve Galyalı müttefik süvari birlikleri tarafından gayet ustaca uygulandı. Romalı süvari hücumu Galyalı süvarileri büyük bir hezimete uğrattı ve bu Galyalı süvariler içinde bulunan İndutiomarus da elemine edildi ve Trevirler ve müttefikleri süvarileri Romalı süvariler tarafından takip edilip onlara büyük zayiat verdirildi. Böylece komutansız kalan ayaklanmacı piyade Trevirler ve müttefikleri savaşçıları dağılıp kaçmaya başladılar. Bu Belçika Galyası eyaletinde ayaklanmaların asgari o sene sonuna kadar durması ile sonuçlandı.