I. Adil
Yaşamı > Selâhaddîn'in ölümünden sonra varislerinin amcası olarak yaşamı

1186'da Selahaddin Eyyubi hükümdarı olduğu arazilerin idarelerini değiştirmekte iken 17 yasında olan büyük oğlu Afdal'a Șam Sultanlığı görevini verdi ve genç emire danışmanlar ve idari destek sağlayacak bürokratlar tayin etti. Aynı zamanda ikinci oğlu Aziz Osman bin Selahaddin'i Mısır Emiri ve üçüncü oğlu Zahir Gazi'yi Halep Emiri olarak görevlendirdi. Bu görevlendirmeler Selahaddin'in öldükten sonra varislerinin kim olacağını tespit etmesi olarak kabul edildi. Bu görev paylaştırılması sırasında Selahaddin kardeşi Adil'e Urfa ve Harran'da Elcezire emiri görevi verdi. Salahaddin Eyyubi 3/4 Mart 1193'te öldüğü zaman Eyyubiler yüksek bürokrasisi 1186'da Selahaddin'in oğulları arasında yaptığı görev paylaştırmasını onun mirası olarak kabul ettiler. Böylece büyük oğul olan Afdal Eyyubiler Suriye Sultanı oldu ve Eyyubiler üst Sultanlığı görevi ve yetkileri de verildi. İkinci oğlu Aziz Osman Eyyubiler Mısır Sultanı ve üçüncü oğlu Zahir Gazi Halep Emiri oldu
Fakat üst Eyyubiler Sultanı olarak Afdal tecrübesiz çıktı. Kendine verilen idarecileri kendi adamları ile değiştirdi ve Şam'da hayatını zevküsefa içinde geçirmeye başladı. Yerlerinden attığı bürokratlar Mısır'a giderek Mısır Sultanı Aziz Osman'ı kardeşi Afdal aleyhine döndürdüler. Sultan Aziz Osman Mısır ordusu ile 1194'te Şam'a geçerek o şehri ve Sultan Efdal'ı kuşatmaya aldı. Sultan Afdal amcası olan Elcezire emiri Adil'den yardım istedi. Adil yeğenleri arasında arabuluculuk rolü yapmaya başladı. Adil Mısır Sultanı Aziz Osman ile Suriye Sultanı Afdal'ın arasını buldu; Sultan Aziz Osman Şam kuşatmasını bırakarak ordusu ile Mısır'a geri döndü.
1195'te Mısır Sultanı yeniden Mısır ordusu ile kardeşi Sultan Afdal'a Suriye'de hücuma geçti. Bu safer de amcası Adil Afdal'ı koruma amacıyla Aziz Osman'ın ordusunda bulunan bazı önemli emirleri bu orduyu terk etmeye inandırdı. Ordusu dağılmakta olan Sultan Aziz Osman Mısır'a dönmeye başladı. Sultan Afdal bunu fırsat bilip Suriye ordusu ile kardeşini kovalayıp Mısır'a girip Kahire'yi eline geçirip orada Mısır Sultanı olarak da hüküm sürmeyi planladı. Fakat yeğenlerinin fazla güçlenmesini istemeyen Adil bu sefer de Afdal'ı Aziz Osman'ı Mısır Sultanlığından indirme hevesinden vazgeçirdi.
Bu sefer Adil güya idarecilikten çekilerek Elcezire emirliğini bıraktı ve Mısır'da yaşamaya başladı. Diğer taraftan Afdal idaresizliği ve fazla zevküsefaya dalması dolayısıyla Şam'daki devlet idarecilerini ve şehir halkını kendinden gocundurdu. Adil de yeğeni Afdal'ın Suriye'deki idaresizlikten hoşlanmamaktaydı. Haziran 1196'da Mısır Sultanı Aziz Osman üçüncü bir defa daha Mısır ordusu ile Suriye'ye geçti. Fakat bu sefer amcası Adil, Aziz Osman'ı tutup onun yanında bulunmaktaydı. Bu ordu 3 Temmuz 1196'da Şam'a girdi. Mısır Sultanı Aziz Osman üst Eyyubiler hükümdarı olarak kabul edildi. Afdal Suriye tahtından indirildi Suriye'de küçük bir valilik olan Sarhad valiliğine gönderildi. Amcası Adil Eyyubiler Suriye Sultanı oldu. Her ne kadar Sultan Aziz Osman nominal üst Eyyubiler Sultanı unvanı taşımaktaysa da Eyyubiler Devleti iktidarı Sultan Adil eline geçmişti.
Mısır Sultanı Aziz Osman 29 Kasım 1198 günü Piramidler civarında bir kürt avına çıktı ve bir attan düşme kazası geçirip öldü. Mısır bürokratları Sultan Aziz Osman yerine 9 yasında olan oğlu Mansur bin Aziz Eyyûbîler'in Mısır Sultanlığı tahtına çıkardılar. Yetişkin olmayan Sultan Mansur bin Aziz için Mısır Sultan Naipliği görevini atabek unvanı ile Emir "Bahaddin Karakuş" aldı. Mısır ileri gelenleri yeni sultanın amcası olan Efdal bin Selâhaddîn'in Suriye'de idare tecrübeli ve daha yakın akrabalığı olması yüzünden onu Mısır sultan naibi yapmaya karar verdiler. Afdal'ı sürgüne gönderildiği Sarhad'dan Mısır'a davet edilip Ocak 1199'da Kahire'ye varan Afdal "atabek" unvanı ile Sultan Naibi görevini üzerine aldı.
Mısır sultan naibi olan Afdal'ın kendisini Suriye Sultanlığı'ndan indiren amcası Adil'den öç almak istemekteydi. Afdal, Suriye Sultanı olan Adil'in başkent Şam'dan uzakta, Mardin'de bulunduğunu öğrenip bunu fırsat bilip Şam'ı ele geçirmeyi planladı. Bunu haber alan Adil daha önce davranıp 7 Haziran 1199'da Şam'a geri döndü. Afdal Mısır ordusu başında ancak 14 Haziran 1199'da Şam'a gelip kuşattı. Ama amca-yeğen savaşa girmeyi göze alamadılar. Afdal danışmanlarının verdikleri tavsiyeler aksine olarak amcası Adil ile altı ay sürecek bir barış anlaşması imzaladı. Afdal, Şam kuşatmasını bırakarak ordu ile Mısır'a geri döndü. Bu amca-yeğen anlaşmasına dayanan Afdal, tarım hasadıyla uğraşmak isteyen Mısır ordusu askerlerinin çoğunu dağıttı. Fakat bu anlaşmaya önem vermeyen Âdil Suriye ordusuyla Mısır'a girdi. Mısır Sultan Naibi olan Afdal dağılmış olan ordusunu yeniden toplamaya imkânı olmadı ve toplayabildiği askerle Adil'in Suriye ordusunu Bilhays'ta karşıladı. Adil'in Suriye ordusu Bilbays Muharebesi'nde galip geldi. Adil 5 Şubat 1200'de Kahire'yi eline geçirdi.
Âdil, yeğeni 11 yasında olan Sultan Mansur bin Aziz'i tahttan indirdi dördüncü Eyyûbîler Mısır Sultanı ve Eyyubiler üst sultanı olarak tahta geçti. Suriye Sultanlığı unvanı Adil'in elinde kaldı ama bu ülkenin idaresini Eyyubiler Şam Emiri unvanı ile küçük oğlu Muazzam bin Adil'e verdi. Mansur Aziz'e Urfa valisi unvanı verildi. Afdal'ı ise Elcezire'de Havran'a sürgüne gönderdi.