stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Brawn GP
Tarihçe > Kuruluş aşaması

Honda GP Formula 1 takımı, 2006 sezonunun ikinci yarısında elde ettiği başarı ve Macaristan Grand Prix'inde elde ettiği birinciliğin ardından, 2007 sezonunda aldığı 6 puan ile büyük hayal kırıklığı yaşadı. Takım, 2007 sezonu sonunda Scuderia Ferrari'nin efsanevi takım direktörü Ross Brawn ile anlaştı. Brawn, takımın şampiyonluğa oynaması için 3 senelik bir program izleyeceklerini açıkladı. 2008 sezonu da son derece başarısız geçti, takım sadece britanya gpsinde yağmurun büyük rol oynadığı yarışta rubens barrichello ile 3luk alabildi ve 2008 sezonunu 14 puanla kapatılar. 2008'in son çeyreğinde etkisini iyiden iyiye gösteren küresel mali kriz ve pistlerdeki bu başarısızlık nedeniyle takım, Aralık 2008'de Formula 1'den çekilme kararı aldı. Ross Brawn, 2008 sezonunun başında aracın gelişim açısından çok gerilerde kalacak olması nedeniyle 2009 sezonuna odaklanmış ve ciddi bir çalışma içine girmişti. Aylardır 2009 sezonu için hazırlanan Ross Brawn ve Nick Fry, Honda takımının üst düzey CEO'larını Formula 1'de kalmaya ikna etme çabaları içine girdi. Aylar süren bu çabalar netice vermedi. Honda GP takımı, ısrarla Formula 1'den ayrılma kararını uyguladı. Brawn ve Fry takımı satın alabilmek için önce diğer muhtemel alıcılarla aracılık görevi üstlendi, daha sonra 2009 sezonunun başlamasına yakın kendilerinin kuracağı bir takımın, Honda GP'i satın alması seçeneği üzerinde durdular. Neticede, 5 Mart 2009 tarihinde, kimilerine göre 1 sterlin karşılığında, Honda GP takımının Ross Brawn tarafından satın alındığı ve adının Brawn GP Formula 1 takımı olarak değiştirildiği açıklandı.
BGP 001

Honda GP takımının Formula 1'den ayrılma kararına rağmen, takım çalışanları çalışmayı bırakmadılar ve Brackley'deki Honda GP tesislerinde, 2008 Nisan ayında başlayan aracı geliştirme çalışmalarına devam ettiler. Takımın Brawn GP adıyla yarışacağı belli olduktan sonra Mercedes-Benz ile yapılan anlaşma ile motor tedarikçisi de belli oldu. Böylece McLaren ve Force India takımları ile beraber Brawn GP de, 2009 sezonunda Mercedes motoru kullanmaya başladı. Takımın 2009 senesi için otoritelerin en güçlü motorlardan biri olarak gösterdiği Mercedes motorunu kullanıyor olması ve bu motorun kısıtlı zamanda araca mükemmel şekilde adapte edilmesi de, Brawn GP'nin başarısının temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Brawn-Mercedes adıyla da anılan takım, beyaz renk ana gövdeye ve floresan sarısı ile siyah renk şeritleri olan bir şasiye sahip. 2009 sezonundan itibaren geçerli olacak mevzuattaki köklü değişiklikler, Ross Brawn tarafından çok iyi özümsendi. Williams FW31, Toyota TF109 ve Brawn GP BGP 001, difüzör olarak adlandırılan arka süspansiyon ve kanat yapısı ile büyük farklar atmaya başladılar. "Difüzör Çetesi" olarak adlandırılan bu takımların otomobillerinin kurallara aykırı olduğunu savunan Scuderia Ferrari, Renault, Sauber ve Red Bull Racing takımları, komiserler kuruluna başvurdular. Ancak yarış hafta sonunda yapılan bu itiraz, söz konusu otomobillerin legal olduğu gerekçesiyle reddedildi. Daha sonra bir üst mahkemeye başvuran takımlar, burada da bu sistemin yasal olduğu kararının çıkmasının ardından bu sistemi otomobillerine uyarlamak için çalışmalara başladılar.
Sponsorlar

Takım kurulduktan sonra, sponsor bulmak için kolları sıvadı. Avustralya Grand Prix hafta sonunda, 26 Mart 2009'da, İngiliz giyim firması Henri Lloyd ile sponsorluk anlaşmasının yapılmasının ardından, 28 Mart 2009'daki yarış gününde Richard Branson'ın sahibi olduğu Virgin Group ile ana sponsorluk anlaşması yapıldı. 19 Nisan 2009'da yapılan Ray-Ban anlaşmasını, Endless Advance, NCE ve Willans anlaşmaları takip etti. İspanya Grand Prix'inde Terminator Salvation filminin tek yarışlık tanıtımı yapıldı.
Formula 1 sonuçları

(Anahtar) (koyu renk pol pozisyonunu; italik en hızlı turu gösterir. YD: Yarış Dışı, DİS: Diskalifiye)
| Yıl | Şasi | Motor | Lastik | No> .No. | Pilotlar | 1> AVU | 2> MAL‡ | 3> ÇİN | 4> BAH | 5> İSP | 6> MON | 7> TÜR | 8> BRİ | 9> ALM | 10> MAC | 11> AVR | 12> BEL | 13> İTA | 14> SİN | 15> JAP | 16> BRE | 17> ABU | Puan | WCC |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2009 | BGP 001 | Mercedes FO 108W 2.4 V8 | Bridgestone | 22 |  Jenson Button | 1 | 1 | 3 | 1 | 1 | 1 | 1 | 6 | 5 | 7 | 7 | YD | 2 | 5 | 8 | 5 | 3 | 172 | 1st |
| 2009 | BGP 001 | Mercedes FO 108W 2.4 V8 | Bridgestone | 23 |  Rubens Barrichello | 2 | 5 | 4 | 5 | 2 | 2 | YD | 3 | 6 | 10 | 1 | 7 | 1 | 6 | 7 | 8 | 4 | 172 | 1st |
‡ Yarışın %75'i tamamlanmadığı için pilotlara puanların yarısı dağıtıldı.
|  Brawn GP |
| --- | --- |
 Kurucu Ross Brawn Personeller Loïc Bigois Peter Bonnington Jock Clear Nick Fry Ron Meadows John Owen Andrew Shovlin Graham Watson Jörg Zander Dünya Şampiyonları  Jenson Button Diğer Pilotlar  Rubens Barrichello Pilotlar Şampiyonlukları 2009 Markalar Şampiyonlukları 2009 Formula 1 Araçları BGP 001 
Jenson Button 2009 Singapur Grand Prix'sinde Brawn GP için yarışıyor.
Dünya Belediyeler Birliği
Kurullar ve Çalışma Toplulukları

Kurullar öncelikli alanlardaki politikaları hazırlamak ve uygulamakla yükümlüdürler. Öncelikli alanları Yürütme Kurulu belirler. Her kurulun altında ayrıca bir ya da daha çok sayıda Çalışma Topluluğu bulunur. Çalışma Toplulukları öneriler ve yerel yönetimler ile birlikler arasında işbirliğini arttırıcı girişimler geliştirirler.
Sürekli Kurullar şunlardır:
- Sorumluluğun Dağıtılması ve Yerel Özyönetim
- Yerel Maliye ve Gelişme
- Kültür
- Gelişme İşbirliği ve Kent Diplomasisi
- Toplumsal İçerme, Katılımcı Demokrasi ve Kişi Hakları Kurulu
- Cinsiyet Eşitliği
- Akdeniz Bölgelerarası Kurul
- Binyıl Gelişme Hedefleri
- Uydu Kentler
- Kentsel Ulaşım
- Sayısal ve Bilgi Temelli Kentler
- Uzun Dönemli Kent Planlaması
4 Çalışma Topluluğu şunlardır:
- Kapasite ve Kurumlaşma (CIB-ACB platformu)
- Göç ve Ortak Gelişme
- Uygarlıklar Dayanışması'nın yerel boyutu
- Sorumlu Turizm ve Sürdürülebilir Gelişme
Kıbrıs Türk halk oyunları

Kıbrıs Türk halk oyunları, Kıbrıs Türk kültüründen günümüze aktarılan danslardır.
Uluslararası üyelik

Kuzey Kıbrıs, 2014 yılında Uluslararası Dans Festivalleri Federasyonu'na (FIDAF) üye olmuştur.
Kıbrıs Türk halk oyunu türleri > Zeybek

Zeybek: 94 ritim düzenine sahip bir Türk halk oyunudur. 94 veya 118 ritimlerinde oynanabilir.
Alfa Romeo F1 takımı
Formula 1 Takım Sonuçları

(Kalın olanlar pilotlar şampiyonudur.)
| Yıl | İsim | Araç | Motor | Teker | No>  | Pilot | Puan | Takımlar Şampiyonluğu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1950 |  Alfa Romeo S.p.A | 158 | 158 1.5 L8 s | P | ― |  Juan Manuel Fangio  Giuseppe Farina  Luigi Fagioli  Reg Parnell  Piero Taruffi  Consalvo Sanesi | ― | ― |
| 1951 |  Alfa Romeo S.p.A | 159 | 158 1.5 L8 s | P | ― |  Juan Manuel Fangio  Giuseppe Farina  Luigi Fagioli  Felice Bonetto  Toulo de Graffenried  Consalvo Sanesi  Paul Pietsch | ― | ― |
1952-1978: Alfa Romeo bir takım olarak katılmadı
| 1979 |  Autodelta | 177179 | 115-12 3.0 F12 1260 3.0 V12 | G | 35. 36. |  Bruno Giacomelli  Vittorio Brambilla | 0 | ― |
| 1980 |  Marlboro Team Alfa Romeo | 179 | 1260 3.0 V12 | G | 22. 22. 22. 23. |  Patrick Depailler  Vittorio Brambilla  Andrea de Cesaris  Bruno Giacomelli | 4 | 11'inci |
| 1981 |  Marlboro Team Alfa Romeo | 179B179C179D | 1260 3.0 V12 | M | 22. 23. |  Mario Andretti  Bruno Giacomelli | 10 | 9'uncu |
| 1982 |  Marlboro Team Alfa Romeo | 179D182 | 1260 3.0 V12 | M | 22. 23. |  Andrea de Cesaris  Bruno Giacomelli | 7 | 10'uncu |
| 1983 |  Marlboro Team Alfa Romeo | 183T | 890T 1.5 V8 t | M | 22. 23. |  Andrea de Cesaris  Mauro Baldi | 18 | 6'ncı |
| 1984 |  Benetton Team Alfa Romeo | 184T | 890T 1.5 V8 t | G | 22. 23. |  Riccardo Patrese  Eddie Cheever | 11 | 8'inci |
| 1985 |  Benetton Team Alfa Romeo | 185T184TB | 890T 1.5 V8 t | G | 22. 23. |  Riccardo Patrese  Eddie Cheever | 0 | ― |
1986-2018: Alfa Romeo bir takım olarak katılmadı.
| 2019 |   Alfa Romeo Racing | C38 | Ferrari 064 1.6 V6 t | P | 7. 99. |  Kimi Räikkönen  Antonio Giovinazzi | 57 | 8'inci |
| 2020 |   Alfa Romeo Racing Orlen | C39 | Ferrari 065 1.6 V6 t | P | 7. 99. |  Kimi Räikkönen  Antonio Giovinazzi | 8 | 8'inci |
| 2021 |   Alfa Romeo Racing Orlen | C41 | Ferrari 065/6 1.6 V6 t | P | 7. 88. 99. |  Kimi Räikkönen  Robert Kubica  Antonio Giovinazzi | 13 | 9'uncu |
| 2022 |   Alfa Romeo F1 Team Orlen | C42 | Ferrari 066/7 1.6 V6 t | P | 24. 77. |  Guanyu Zhou  Valtteri Bottas | 55 | 6'ncı |
| 2023 |  Alfa Romeo F1 Team Stake | C43 | Ferrari   066/10 1.6 V6 t | P | 24. 77. |  Guanyu Zhou  Valtteri Bottas | 16 | 9'uncu |
Kaynak:
Formula 1'de Motor Üreticisi Olarak

| Takım | Sezon(lar) | Toplam Galibiyet | İlk galibiyet | Son galibiyet |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  De Tomaso | 1961 | 0 |  |  |


|  LDS | 1962-1963, 1965 | 0 |  |  |


|  Cooper | 1962 | 0 |  |  |


|  McLaren | 1970 | 0 |  |  |


|  March | 1971 | 0 |  |  |


|  Brabham | 1976-1979 | 2 | 1978 İsveç Grand Prixi | 1978 İtalya Grand Prixi |
|  Osella | 1983-1987 | 0 |  |  |


| Total | 1961-1987 | 2 | 1978 İsveç Grand Prixi | 1978 İtalya Grand Prixi |
(Fabrika ekibi hariç)
Breaking Bad
Bölümler

Ana madde: Breaking Bad bölümleri listesi
| Sezon | Sezon | Bölüm sayısı | Bölüm sayısı | Orijinal yayın tarihi> Başlangıç tarihi | Orijinal yayın tarihi> Bitiş tarihi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | 7 | 7 | 20 Ocak 2008 (2008-01-20) | 9 Mart 2008 (2008-03-09) |
|  | 2 | 13 | 13 | 8 Mart 2009 (2009-03-08) | 31 Mayıs 2009 (2009-05-31) |
|  | 3 | 13 | 13 | 21 Mart 2010 (2010-03-21) | 13 Haziran 2010 (2010-06-13) |
|  | 4 | 13 | 13 | 17 Temmuz 2011 (2011-07-17) | 9 Ekim 2011 (2011-10-09) |
|  | 5 | 16 | 8 | 15 Temmuz 2012 (2012-07-15) | 2 Eylül 2012 (2012-09-02) |
|  | 5 | 16 | 8 | 11 Ağustos 2013 (2013-08-11) | 29 Eylül 2013 (2013-09-29) |
Mythbusters

Mythbusters (Efsane Avcıları) adlı televizyon programının 12 Ağustos 2013 tarihinde yayınlanan özel bölümünde Breaking Bad'in 1. sezon 2. bölümdeki banyo küvetinin düşüş sahnesi ile 1. sezon 6. bölümdeki Walter'ın Tuco Salamanca'nın yerinde 50 g cıva fülminat ile gümüş fülminat karışımını yere attığında oluşan patlama etkisi incelenmiştir. Fakat ikisinin de sadece bir görsel efekt olduğu belli olmuştur. Asit küveti delememiş, binayı patlatmak içinse 250g cıva fülminat ile gümüş fülminat karışımının gerekli olduğu anlaşılmıştır.
Bilgiler

Dizinin jeneriğinde gözüken C
10H
15N formülü, Metamfetaminin formülü, 149.24 de molekül ağırlığıdır.
Junior'ın açmış olduğu "Save Walter White" sitesi (www.savewalterwhite.com) gerçekten de vardır.
RJ Mitte, doğum sırasında oksijensiz kaldığı için dizide oynadığı karakter gibi kısmi felç geçirmiştir.
Dizideki metamfetamin aslında akide şekeridir.
Aaron Paul hayatı boyunca hiç oyunculuk dersi almamıştır.
Bryan Cranston'ın yüzük parmağında bir Breaking Bad dövmesi bulunmaktadır.
Son çalışmalar[hangileri?] Walter White'ın ürettiği şekilde metamfetamin üretmenin imkânsız olduğunu göstermiştir.
Saul Goodman adı İngilizce "It's all good, man!" (Her şey yolunda, dostum!) ifadesinden türetilmiştir.
Jesse Pinkman karakteri ilk senaryoda 9. bölümde yok edilecekti. Ancak Vince Gilligan karakterin gelişiminden çok etkilenir ve daha da öne çıkarmaya karar verir.
Diziyi 5. sezonda bitirmek tamamen Vince Gilligan'ın kararıdır.
Walter karakteri ilk senaryoda 40 yaşındadır. Yapımcılar bunun orta yaş krizi için biraz erken bir yaş olduğunu düşünüp 50'ye çekerler.
2. sezonda görülen Gustavo Fring (Giancarlo Esposito)'in işlettiği "Los Pollos Hermanos" adındaki tavuk lokantası gerçekte başka bir adla vardır.
Walter'ın avukatı Saul Goodman’ın, Breaking Bad’den önceki hayatını anlatan Better Call Saul adlı başka bir dizi daha bulunmaktadır. Saul, Mike Ehrmantraut ile bu dizideki olaylar sırasında tanışır.
Karakterler ve oyuncu kadrosu

| Oyuncu | Karakter | Bölüm Sayısı | Sezonlar> 1 | Sezonlar> 2 | Sezonlar> 3 | Sezonlar> 4 | Sezonlar> 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bryan Cranston | Walter White | 62 | Ana | Ana | Ana | Ana | Ana |
| Aaron Paul | Jesse Pinkman | 62 | Ana | Ana | Ana | Ana | Ana |
| Anna Gunn | Skyler White | 61 | Ana | Ana | Ana | Ana | Ana |
| RJ Mitte | Walter White Jr. | 53 | Ana | Ana | Ana | Ana | Ana |
| Dean Norris | Hank Schrader | 60 | Ana | Ana | Ana | Ana | Ana |
| Betsy Brandt | Marie Schrader | 50 | Ana | Ana | Ana | Ana | Ana |
| Bob Odenkirk | Saul Goodman | 36 |  | Yinelenen | Ana | Ana | Ana |
| Giancarlo Esposito | Gustavo Fring | 24 |  | Yinelenen | Ana | Ana |  |
| Jonathan Banks | Mike Ehrmantraut | 25 |  | Konuk | Ana | Ana | Ana |
| Steven Michael Quezada | Steven Gomez | 43 | Yinelenen | Yinelenen | Yinelenen | Ana | Ana |
| Raymond Cruz | Tuco Salamanca | 4 | Yinelenen | Yinelenen |  |  |  |
| Jesse Plemons | Todd Alquist | 11 |  |  |  |  | Ana |
| Laura Fraser | Lydia Rodarte Quayle | 9 |  |  |  |  | Ana |
| Mark Margolis | Hector Salamanca | 8 |  | Konuk | Ana | Ana |  |
Bilimsel doğruluk

Oklahoma Üniversitesi'nden organik kimya profesörü Donna Nelson senaryoları kontrol etti ve yapımcılarla iletişime geçti. Ayrıca kimyasal yapılar çizdi ve sahne olarak kullanılan kimyasal denklemler yazdı. Dizinin yapımcısı Vince Gilligan şu ifadeleri kullandı:
Oklahoma Üniversitesi'nden Dr. Donna Nelson bize birkaç kez geldi ve "Bu diziden gerçekten çok hoşlanıyorum ve eğer kimya ile ilgili yardıma ihtiyacınız varsa, bir el uzatmak isterim" dedi. Harika bir danışman oldu. Kimya, elektrik mühendisliği veya fizik olsun, ihtiyacımız olan her yerde yardım alıyoruz. Her şeyi doğru yapmaya çalışıyoruz. Sette tam zamanlı bir danışman yok ancak sahneleri birkaç uzman ile beraber çekiyoruz.
Ödüller ve adaylıklar

2008, 2009, 2010, 2012, 2013, 2014 yıllarında Emmy Ödülü, Satellite Ödülü, Prism Awards
Breaking Bad (En İyi Dizi)
Outstanding Single-Camera Picture Editing for a Drama Series - "Pilot"
En İyi Drama Bölümü - "Pilot"
Best Drama Series Multi-Episodes Storyline (1. sezon)
Outstanding Single-kamera Picture Editing for a Drama Series - "ABQ"
Drama dalında En iyi Erkek Oyuncu 4 defa, En iyi erkek oyuncu dalında 1 defa Bryan Cranston
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu dalında 3 defa Aaron Paul
En iyi Kadın oyuncu dalında 2 defa, Anna Gunn
Breaking Bad kadrosu: Soldan sağa Vince Gilligan (yaratıcı), RJ Mitte (Walter Jr.), Aaron Paul (Jesse Pinkman), Anna Gunn (Skyler White), Bryan Cranston (Walter White), Dean Norris (Hank Schrader), Mark Johnson (yapımcı).
Kazakistan

Koordinatlar: 48°02′N, 67°44′E
Kazakistan (Kazakça: Қазақстан, Qazaqstan; Kazakça telaffuz: [qɑzɑqstɑ́n]), resmî adıyla Kazakistan Cumhuriyeti (Kazakça: Қазақстан Республикасы, Qazaqstan Respublikasy), topraklarının büyük bölümü Orta Asya'da, küçük bir bölümü Doğu Avrupa'da yer alan bir ülkedir. Kazakistan, (Azerbaycan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan ile birlikte) günümüzdeki yedi bağımsız Türk devletinden biri olup Türk Devletleri Teşkilatı ve TÜRKSOY'un üyesidir. 2.724.900 km² yüzölçümü ile (Batı Avrupa'nın yüzölçümü kadar) dünyanın en büyük dokuzuncu ülkesidir. Müslüman çoğunluklu ülkelerin ve Türk devletlerinin yüzölçümü bakımından en büyüğü, doğal kaynaklar bakımından da en zenginidir. Kazakistan Türk tarihinin önemli devletlerinden olan Saka, Hun, Göktürk, Kıpçak, Karahanlı, Altın Ordu gibi devletlerin merkez üssü; Kıpçak, Oğuz, Karluk gibi Türk boylarının beşiği olmuştur.
Komşuları olarak kuzeyde Rusya, güneyde Türkmenistan, Özbekistan ve Kırgızistan, doğuda Çin bulunur. Ülkenin ayrıca Hazar Denizi ve Aral Gölü'ne kıyısı vardır.
Bağımsızlığın kazanılmasına doğru 1989 yılında 16.464.464 kişi olan ülke nüfusu, 1999 yılına gelindiğinde Slav ve Almanların ülkeden göç etmeleriyle 14.900.000'e kadar düşmüştür. 2010'da bu sayı 16.500.000'e yükselmiş ve 01.07.2021 itibarıyla 19.194.656'ya ulaşmıştır.
Etimoloji

"Kazak" adı Kazakların göçebe kültürünü yansıtan bir Eski Türkçe sözcük olan "gezinmek" anlamına gelir. Farsça olan son eki -stan ise "arazi" veya "yer" anlamına gelir, böylece Kazakistan sözcüğü tam anlamıyla "gezginlerin ülkesi" olarak çevrilebilir.
Tarihi

Ana madde: Kazakistan tarihi
Paleolitik dönemden bu yana Kazakistan'da yerleşim vardır. Bölgedeki iklim ve arazi koşulları göçebe yaşam tarzına uygun olduğundan, Pastoralizm Neolitik Dönem boyunca gelişmiştir.
Kazak bölgesi, karasal İpek Yolları'nın atası olan Avrasya ticareti Bozkır Rotası'nın önemli bir parçasıdır. Arkeologlar, insanların bölgenin büyük bozkırlarında ilk önce atı evcilleştirdiklerine inanmaktadırlar. Yakın tarih öncesi dönemlerde, Orta Asya'da muhtemelen Proto-Hint-Avrupa Afanasiyevo kültürü, daha sonra Andronovo kültürü gibi erken Hint-İran kültürleri ve daha sonra Saka ve Massagetler gibi çeşitli kültürlere sahip halklar yaşamışlardır. Diğer gruplar arasında ülkenin güney bölgesinde, göçebe İskitler ve Pers İmparatorluğu vardı. MÖ 329 yılında, Büyük İskender ve onun Makedonya Ordusu Jaxartes Savaşı'nda İskitlere karşı, bugün Siri Derya (Seyhun) Nehri olarak bilinen modern Kazakistan'ın güney sınırına kadar uzanan Jaxartes Nehri boyunca savaşmışlardır.
Tarihi > Kazak Hanlığı

Ana madde: Kazak Hanlığı
Kumanlar, 11. yüzyılın başlarında modern Kazakistan'ın bozkırlarına gelip daha sonra Kıpçaklar ile birleştiler ve geniş Kuman-Kıpçak Hanlığı'nı kurdular. Antik şehirler Taraz (Aulie-Ata) ve Hazrat-e Turkestan, İpek Yolu boyunca Asya ve Avrupa'yı birbirine bağlayan önemli yol olarak hizmet verirken, gerçek siyasi konsolidasyon sadece 13. yüzyılın başlarında Moğol yönetimi ile başladı. Dünya tarihinin en büyük imparatorluğu olan Moğol İmparatorluğu'na bağlı olarak idari bölgeler kuruldu. Bu idari bölgeler Kazak Hanlığı altında toplandı.
Bu dönem boyunca, geleneksel göçebe yaşam tarzı ve hayvancılığa dayalı ekonomik yapı step bölgelerinde baskın olmaya devam etmiştir. 15. yüzyılda Türk kabileler arasında belirgin Kazak kimliğinin ortaya çıkması ile başlayan süreç 16. yüzyılın ortalarında Kazak dili, kültürü ve ekonomisinin ortaya çıkması ile pekişmiştir.
Yine de bölge; yerli Kazak Emirleri ve Farsça konuşan güneydeki komşuları arasında bitmek bilmeyen bir çekişmenin merkezi olmuştur. En yüksek mevkide, Kazak Hanlığı; Orta Asya'nın bir kısmını yönetmiş olup, Kumanya'yı kontrol etmiştir. 17. yüzyılın erken dönemlerinde, Kazak Hanlığı'nın kabileler arasındaki çekişmelerin etkileri ile mücadele etmesi, nüfusun büyük, orta ve küçük topluluklar arasında bölünmesinde etkili olmuştur. Politik anlaşmazlık, kabileler arasındaki çekişme, doğu ve batı arasında kara yoluyla ticareti sağlayan ticaret yollarının öneminin azalması, Kazak Hanlığını zayıflatmıştır. Hive Hanlığı bu fırsatı değerlendirerek Mangışlak Yarımadası’nı ilhak etmiştir. Özbekler, Rusların varışına kadar geçen iki yüzyıllık süre boyunca bölgedeki varlığını sürdürmüştür.
17. yüzyıl esnasında Kazaklar, Batı Moğol kabilesinin bir federasyonu olan aralarında Çungarlar’ın da bulunduğu Oyratlar ile savaşmıştır. 18. yüzyılın başları Kazak Hanlığı’nın refah seviyesine ulaştığı en üst nokta olarak belirtilmiştir. Abulhair Han liderliğinde, Kazaklar Çungarlar’a karşı 1726’da Bulanty Nehri Savaşı’nda ve 1729 yılında Anrakay Savaşı’nda önemli zaferler kazanmıştır.
Abılay Han; Çungarlara karşı 1720’den 1750 yılına kadar yapılan önemli savaşlara katılması sonrası kendi halkı tarafından kahraman ilan edilmiştir. Kazaklar, Volga Kalmukları’nın sık akınlarından mağdur olmuşlardır. Hokand Hanlığı; Kazakların bu güçsüzlüğünden yararlanarak, Çungarların ve Kalmukların akınlarından sonra aralarında 19. yüzyılın ilk çeyreğinde başkent olan Almatı’nın da bulunduğu bugünkü Kazakistan’ın güney kısmını işgal etmiştir. Ayrıca, Buhara Emirliği; Ruslar kontrolü ele geçirene kadar Çimkent Bölgesi'ni yönetmiştir.
Tarihi > Bağımsızlık

25 Ekim 1990'da Kazakistan, Sovyetler Birliği içinde bulunan bir cumhuriyet olarak kendi topraklarındaki egemenliğini ilan etti. Ağustos 1991'de Moskova'da yapılan darbe girişiminin ardından Kazakistan, 16 Aralık 1991'de bağımsızlığını ilan ederek bağımsızlığını ilan eden son Sovyet cumhuriyeti oldu. On gün sonra ise Sovyetler Birliği dağıldı. Ülkede, 16 Aralık günü her yıl milli gün olarak kutlanmaktadır. Bununla birlikte, daha önceki yıllarda 1 Aralık tarihinde kutlanan Birinci Cumhurbaşkanı Günü kaldırıldı ve bu tarih yerine 25 Ekim Cumhuriyet Günü olarak kutlanmaya başladı.
Kazakistan'ın komünist dönemindeki lideri Nursultan Nazarbayev, ülkenin ilk Cumhurbaşkanı oldu. 2006 yılına bakıldığında Kazakistan, Orta Asya GSYİH'sinin %60'ını, öncelikle petrol endüstrisi yoluyla üretti.
1997'de hükûmet, Kazakistan'ın başkentini Almatı'dan başkent Astana'ya taşıdı. 23 Mart 2019'da Astana'nın adı eski devlet başkanı Nursultan Nazarbayev'e ithafen ''Nursultan'' olarak yeniden adlandırıldı. Ancak Eylül 2022'de, Nazarbayev'in Kazakistan Güvenlik Konseyinden istifasıyla sonuçlanan bir dizi tartışma ve protestonun ardından, başkentin adı Astana olarak yeniden değiştirildi.
Ülke, Ocak 2022'de huzursuzluk ve siyasi bir krize sürüklendi.
Coğrafya

Ana madde: Kazakistan coğrafyası
Avrupa'yı Asya'dan ayıran hat olarak kabul edilen Ural Nehri'nin her iki yakasına uzandığı için Kazakistan, iki kıtada toprakları olup (diğeri Azerbaycan) dünyada denize kıyısı olmayan kıtalararası ülkelerden biridir.
2.700.000 kilometrekarelik yüzölçümüyle (Batı Avrupa'ya eşdeğer büyüklükte) Kazakistan, dünyanın en büyük dokuzuncu ve kara ile çevrili en büyük ülkesidir. Kazakistan, Sovyetler Birliği'nin bir parçası iken topraklarının bir kısmını Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ne ve bir kısmını da Özbekistan'a bağlı Karakalpakistan Özerk Cumhuriyeti'ne kaybetti.
Rusya ile 6.846 kilometre, Özbekistan ile 2.203 kilometre, Çin ile 1.533 kilometre, Kırgızistan ile 1.051 kilometre ve Türkmenistan ile 379 kilometre sınır komşuluğu yapmaktadır. Başlıca şehirleri arasında başkent Astana, Almatı, Karağandı, Çimkent, Atırau ve Öskemen bulunur. 40° ve 56° K enlemleri ile 46° ve 88° E boylamları arasında yer alır. Esas olarak Asya'da bulunurken Kazakistan'ın küçük bir kısmı da Doğu Avrupa'daki Urallar'ın batısında yer almaktadır.
Kazakistan'ın arazisi batıdan doğuya Hazar Denizi'nden Altay Dağları'na, kuzeyden güneye Batı Sibirya ovalarından, Orta Asya'nın vahalarına ve çöllerine kadar uzanır. Yaklaşık 804.500 kilometrekarelik bir alana sahip Kazak bozkırı, ülkenin üçte birini kaplar ve dünyanın en büyük kuru bozkır bölgesidir. Bozkır, geniş otlak alanları ve kumlu bölgelerle tanınmaktadır. Ülkedeki başlıca göller ve nehirler arasında Aral Gölü, Balkaş Gölü ve Zaysan Gölü, Çarın Kanyonu ile İli, İrtiş, İşim, Ural ve Seyhun nehirleri bulunur. Ayrıca Kazakistan'da 8500 akarsu bulunmaktadır.
Çarın Kanyonu 80 kilometre uzunluğundadır, kırmızı bir kumtaşı platosunu keser ve kuzey Tanrı Dağları'ndaki (Almatı'nın 200 km doğusunda) Çarın Nehri geçidi boyunca devam eder. Dik kanyon yamaçları, sütunları ve kemerleri 150 ila 300 metre arasında yüksekliğe sahiptir. Kanyonun erişilemezliği, orada Buzul Çağı'ndan kurtulan ve şimdi başka bölgelerde de yetişen ender bir Dişbudak ağacı olan Fraxinus sogdiana için güvenli bir bölge oldu.[kaynak belirtilmeli]
155 tür memeli, 480 tür kuş, 150 tür balık, 250 tür tıbbi bitki bulunduran bitki örtüsü ve faunaya sahiptir.