stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yaratılış Kitabı
Malumatın kaynağı

Başlangıç kitabında anlatılan olayların tümü Musa'nın doğumundan önce gerçekleşti. Bir Tanrı'nın varlığına inanan kişiler için Musa bunu doğrudan ilahi vahiy yoluyla öğrendi. Bir kimsenin insanın yaratılışından önce neler olduğunu bu şekilde öğrenmiş olması gerektiği açıktır. (Başlangıç 1:1-27; 2:7, 8).
Ancak Musa bunu ve bilgilerin geri kalanını sözlü gelenek yoluyla almış olabilir. Başlangıç kitabına göre insanlar o dönemde çok uzun yaşadıkları için, bu bilgilerin Adem'den Musa'ya iletilmesi için bağlantı halkaları olarak sadece beş kişinin olması gerekirdi: Metuşelah, Sam, İshak, Levi ve Amram. Başlangıç kitabının son kısmındaki olayları Musa'nın dedesinin babası ve Yusuf'un üvey kardeşi olan Levi yaşadı. Dolayısıyla Yusuf'la ilgili ayrıntılar aile içinde iyi biliniyor olmalıydı. Üstelik Levi, Musa'nın babası Amram'ın döneminde belki hâlâ hayattaydı. (Çıkış 6:16, 18, 20; Sayılar 26:59).
Diğer bir olasılık da Musa'nın Başlangıç kitabında yer alan bilgilerin çoğunu mevcut kayıtlar veya belgeler aracılığıyla elde etmiş olmasıdır. Hollandalı bilgin Campegius Vitringa daha 18. yüzyılda bu görüşü benimsemiştir. O, Başlangıç kitabında on kez (King James Versiyonuna göre) “... soyunu anlatan kayıt budur” ve bir defa “... soyun kitabı budur” ifadelerini fark etti (Başlangıç 2:4; 5:1; 6:9; 10:1; 11:10, 27; 25:12, 19; 36:1, 9; 37:2).
“Soy” ifadesi daha iyi "tarih" veya "köken" olarak tercüme edilen İbranice tōle·dhṓth kelimesinin karşılığıdır. Örnek olarak “gök ve yerin soyları” tabiri pek uygun değilken, “gök ve yerin tarihi” tabiri daha akla yatkındır. Bunun için Almanca Elberfeld çevirisi, Crampon'un Fransızca çevirisi, Bover-Cantera'nın İspanyolca çevirisi ve Yeni Dünya çevirisinde “tarih” ifadesi kullanılır. İnsanların bugün doğru tarih yazımına ilgi duymaları gibi, onlar en başından beri kesinlikle öyleydi.
Bu nedenle Vitringa ve diğerleri, tōle·dhṓth terimini Musa'nın sahip olduğu ve Başlangıç kitabında kaydettiği zaten mevcut bir tarihsel belge olarak anladılar. Bu "tarihler"le doğrudan bağlantılı olarak adları verilen kişilerin (Adem, Nuh, Nuh'un oğulları, Sam, Terah, İsmail, İshak, Esav ve Yakup) bu yazılı kayıtların ya yazarları ya da asıl sahipleri olduğunu varsayıyorlar. Elbette bu, Musa'nın bu belgelere nasıl sahip olduğu sorusunu geride bırakıyor. “... tarihini anlatan kayıt budur” ifadesinin, uzun, kapsamlı tarihsel kaydın çeşitli bölümlerini uygun şekilde sınırlandıran yalnızca bir giriş olması mümkündür. Matta, sevindirici haberinin girişinde benzer bir ifade kullandı (Matta 1:1). Bu nedenle, Musa'nın kaydettiği bilgiyi aldığı doğrudan kaynak konusunda nihai bir sonuca varılamaz. Belki de bunu sadece bahsedilen yollardan biriyle değil, üçüyle bilgisini aldı.
Başlangıç Kitabının El Yazmaları

İbranice Kutsal Yazıları ilk kaleme alanlar ve çoğaltanlar bunları, o dönemde yaygın olarak kullanılan ve kolayca bozulabilen papirüs ve parşömen gibi malzemeler üzerine yazdılar. Papirüs, aynı adı taşıyan bir su bitkisinden, parşömen ise hayvan derilerinden yapılır. Yazıcılar yaklaşık M.S. 4. yüzyıldan itibaren el yazmalarında papirüs yerine genellikle dana, kuzu ya da keçi derisinden yapılan ve daha dayanıklı bir malzeme olan vellum (bir parşömen türü) kullanmaya başladılar.
Orijinal metinlerin hiçbiri şimdiye kadar bulunamamıştır. Çünkü papirüs ve deri gibi dayanıksız malzemeler nemli iklimlerde hızla çürür. The Anchor Bible Dictionary şöyle diyor: “Bölgedeki iklim şartları yüzünden, bu döneme [MÖ birinci binyıl] ait papirüs bir belge ancak çöldeki bir mağarada ya da sığınakta muhafaza edilmişse bu kadar uzun süre dayanır.” Buna rağmen Kutsal Yazıların kısımlarının eski dönemlere ait binlerce kopyası bulunmuştur.
Başlangıç Kitabının El Yazmaları > Papirüs El Yazmaları

Başlangıç kitabının bazı kısımları eski Papirüs el yazmalarında bulunurlar.
| İsim | Tarih | Dil | Bulundukları Yer | İçerik |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Papirüs Fouad 266 | M.Ö. 1. yüzyıl | Yunanca | Kahire (Mısır) | Başlangıç ve Kanunun Tekrarı'ndan kısımlar |
| Papirüs Chester Beatty IV | 4. yüzyıl | Yunanca | Dublin (İrlanda) | Başlangıç 9'un birçok ayetleri |
| Papirüs Chester Beatty V | 3. yüzyılın sonu | Yunanca | Dublin (İrlanda) | Başlangıç 8, 9, 24, 25, 30-46 bölümlerinin kısımları |
Başlangıç Kitabının El Yazmaları > Vellum ve Deri El Yazmaları

Başlangıç kitabının bazı kısımları eski Vellum ve Deri El Yazmalarında bulunurlar.
| Simge | İsim | Tarih | Dil | Bulundukları Yer | İçerik |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Al | Halep Kodeksi | M.S. 930 | İbranice | Önceleri Halep'te (Suriye), şimdi İsrail'de | İbranice Kutsal Yazıların büyük kısmı (Ben Aşer metni) |
|  | British Museum Kodeksi Or4445 | M.S. 10. yüzyıl | İbranice | Londra (İngiltere) | Pentatök'ün (Torah) büyük kısmı |
| B 19A | Leningrad Kodeksi | M.S. 1008 | İbranice | St. Petersburg (Rusya) | İbraniçe Kutsal Yazılar (Tanah) |
İbranice Kutsal Yazıları tercüme olarak (Septuagint çevirisi) bazı meşhur olan kodekste bulunur:
| Simge | İsim | Tarih | Dil | Bulundukları Yer | İçerik |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| א | Kodeks Sinaiticus | 4. yüzyıl | Yunanca | Londra (İngiltere) | İbranice Kutsal Yazıların bir kısmı, tüm Yunanca Kutsal Yazılar ve bazı Apokrif yazılar |
| A | Kodeks Alexandrinus | 5. yüzyıl | Yunanca | Londra (İngiltere) | İbranice ve Yunanca Kutsal Yazıların tümü (bazı ufak kısımlar kayıp ya da hasarlı) ve bazı Apokrif yazılar |
| B | Kodeks Vatikanus 1209 | 4. yüzyıl | Yunanca | Vatikan Kütüphanesi | başlangıçta tüm Kutsal Kitap (şimdi eksik: Başlanğıç 1:1 – 46:28; Mezmur 106-137; İbraniler 9:14'ten sonra; 2. Timoteos; Titus; Filimon; Vahiy) |
| C | Kodeks Ephraemi Syri reskriptus | 5. yüzyıl | Yunanca | Paris (Fransa) | İbranice Kutsal Yazılardan kısımlar (64 yaprak) ve Yunanca Kutsal Yazılar (145 yaprak) |
İçerik > Yaratılış kaydı (Başlangıç 1:1 – 2:4)

Ana madde: Kutsal Kitap'ın Yaratılış Kaydı
İçerik > Adem'den Nuh'a kadar  (Başlangıç 2:5 – 5:32) > Adem ve Havva (Başlangıç 2:8 – 5:5)

Ana madde: Adem ve Havva
İçerik > Adem'den Nuh'a kadar  (Başlangıç 2:5 – 5:32) > Adem'den sonra (Başlangıç 5:6 – 5:31)

İnsanlığın soy kütüğü Adem'in oğlu Şit üzerinde verilir. “Tanrı'nın yolunda” yürüyen Hanok, Şit'in torunları arasında öne çıkıyor (5:22). Mükemmel bir imana sahip bir sonraki adam, Adem'in yaratılmasından 1.056 yıl sonra doğan Hanok'un büyük torunu Nuh'tur.
| Süre | Yıllar |
| --- | --- |
Adem'in yaratılışından Şit'in doğumuna kadar: 130
Şit'in doğumundan Enoş'un doğumuna kadar: 105
Enoş'un doğumundan Kenan'ın doğumuna kadar: 90
Kenan'ın doğumundan Mahalalel'in doğumuna kadar: 70
Mahalalel'in doğumundan Yared'in doğumuna kadar: 65
Yared'in doğumundan Hanok'un doğumuna kadar: 162
Hanok'un doğumundan Metuşelah'ın doğumuna kadar: 65
Metuşelah'ın doğumundan Lamek'in doğumuna kadar: 187
Lamek'in doğumundan Nuh'un doğumuna kadar: 182
Nuh'un doğumundan Tufana kadar: 600
Toplam: 1.656
İçerik > Nuh'tan İbrahim'e kadar (Başlangıç 5:32 - 11:30) > Nuh ve Tufan (Başlangıç 5:32 – 9:28)

Ana madde: Nuh'un Tufanı
İçerik > İbrahim'den Yusuf'un ölümüne kadar (Başlangıç 11:31 – 50:26) > İshak (Başlangıç 21:2 – 35:29)

Rebeka 20 yıl kısır kaldı, ancak İshak sürekli olarak Yehova'ya yalvardığı için sonunda ikizleri, Esav ve Yakup'u doğurdu. Tanrı'nın ona, büyük olanın küçüğüne hizmet edeceğini söyledi. O zamanda İshak 60 yaşında (25:24-26).
Esav avın dostu olur. Tanrı'nın İbrahim'le yaptığı antlaşmasına değer vermez ve bir gün avdan döndüğünde çok aç olduğu için ilk oğulluk hakkını sadece bir yemek karşılığında Yakup'a satar (25:27, 34). Ayrıca, ebeveynleri için bir acı kaynağı haline gelen iki Hitit kadınla (ve daha sonra bir İsmailli ile) evlenir (26:34, 35). Yakup, annesinin yardımıyla, babasından ilk doğanın kutsamasını almak için Esav kılığına girer (27:15, 16). İlk oğulluk hakkını sattığını İshak'a açıklamayan Esav, Yakup'un yaptıklarını öğrenince onu öldürmeyi planlar (27:41). Bu nedenle Rebeka, Yakup'a Haran'a, kardeşi Laban'a kaçmasını tavsiye eder. Yakup ayrılmadan önce İshak onu tekrar kutsar ve ona annesinin evinden biriyle evlenmesini ister (28:1, 2). Haran'a giderken Beytel'de bir rüyada Yehova'yı görür; Tanrı ona güven aşılar ve ahit vaadini tekrarlar (28:12, 13, 14).
İçerik > İbrahim'den Yusuf'un ölümüne kadar (Başlangıç 11:31 – 50:26) > Yakup (Başlangıç 25:26 – 49:33)

Yakup Harran'da Laban için çalışır ve iki kızı Lea ve Rahel ile evlenir (29:28). Bu çokeşliliğe Laban'ın bir oyunuyla girmesine rağmen, Tanrı, Yakup'a Lea, Rahel ve iki hizmetçi kızlarından 12 erkek ve bir kız vererek onu bereketliyor (29:32 – 30:24; 35:18).
Yakup'un 12 oğlunun isimleri: Ruben, Şimeon, Levi, Yahuda, Dan, Naftali, Gad, Aşer, İssakar, Zebulun, Yusuf ve Benyamin.
Tanrı Yakup'un sürülerini çoğaltır ve sonra ona atalarının ülkesine dönmesini emreder (30:43). Yakup Laban tarafından zulme uğrar, ancak Galed ve "Gözcü Kulesi" (İbranice: hamMizpáh) olarak adlandırılan yerde bir antlaşma yaparlar (31:48, 49). Yakup yolculuğa devam eder ve gece boyunca sonunda onu kutsayan ve adını Yakup'tan İsrail'e değiştiren bir melekle güreşir (32:24, 28).
Yakup, 400 adamıyla gelen Esav ile barışçıl bir şekilde karşılaşır (33:1) ve Şekem'e gider (33:18). Burada kızı Dina, Hivi hükümdarının oğlu tarafından tecavüze uğrar (34:2). Kardeşleri Şimeon ve Levi, Şekem'in adamlarını öldürerek intikam alırlar (34:27). Bu Yakup'u rahatsız eder, çünkü Tanrısı Yehova'nın ülkedeki temsilcisi olarak itibarını sarsar (34:30). Tanrı ona orada bir sunak inşa etmek için Beytel'e gitmesini söyler. Yakup'un karısı Rahel Beytel'den ayrılırken Yakup'un 12. oğlu Benyamin'i doğururken ölür (35:1, 19). Kısa bir süre sonra, İshak 180 yaşında ölür ve Esav ve Yakup onu gömer (35:28, 29).
Esav ve ev halkı Seir'in dağlık bölgesine taşınırlar, çünkü Esav ve Yakup o kadar çok servet biriktirmiştir ki artık birlikte yaşayamazlar. Sonra Esav'ın soyundan gelenler ile Edom'un şeyhleri ve krallarının soyundan gelenler sayılıyor (bölüm 36). Yakup Kenan'da yaşamaya devam ediyor (37:1).
İçerik > İbrahim'den Yusuf'un ölümüne kadar (Başlangıç 11:31 – 50:26) > Yusuf (Başlangıç 30:24 – 50:26)

Yusuf'un Tanrı'nın onayına sahip olması ve Tanrı'nın ona bazı rüyalar görmesini sağlaması nedeniyle, Yusuf'un ağabeyleri ondan nefret etmeye başlar (37:5, 9, 11). Onu öldürmeyi planlıyorlar ama sonunda onu yanlarından geçen İsmailli tüccarlara satıyorlar (37:28). Yusuf'un çizgili cübbesini tekenin kanına batırırlar ve on yedi yaşındaki çocuğun vahşi bir hayvan tarafından öldürüldüğünün kanıtı olarak Yakup'a verirler (37:31, 32). Yusuf Mısır'a getirilir ve Firavun'un başmuhafızı Potifar'a satılır (37:36).
Rapor, Perez'in doğumunu anlatarak kısaca konu dışına çıkıyor (bölüm 38). Tanrı Mısır'da Yusuf'u bereketler ve Yusuf Potifar'ın evinde yükselir (39:2). Ancak Potifar'ın karısıyla zina ederek Tanrı'nın adına leke getirmeyi reddedince haksız yere suçlanır ve hapse atılır (39:20). Orada iki mahkûmun, yani Firavun'un saki ve ekmekçinin rüyalarını yorumlamak için Tanrı'dan kullanılır (40:9-19). Firavun daha sonra kendisini çok endişelendiren bir rüya gördüğünde, Yusuf'un bu yeteneğinden haberdar edilir ve Yusuf zindandan Firavun'a getirilir. Yusuf, Tanrı'yı yüceltir ve yedi yıllık bolluk ve ardından yedi yıllık kıtlık olacağını önceden bildirerek rüyayı yorumlar (41:1, 25-27). Firavun, “Tanrı'nın Ruhu”nun Yusuf'u desteklediğini anlar ve onu ilk bakan olarak atar (41:43). Şimdi 30 yaşında olan Yusuf, sağgörülü bir kâhya gibi davranır ve yedi yıllık bolluk boyunca yiyecek depolar. Ardından gelen dünya çapındaki kıtlık sırasında, tahılı Mısırlılara ve Mısır'a yemek için gelen diğer uluslara satar (41:56, 57).
Bu zamanda Yakup, en büyük on oğlunu tahıl getirmesi için Mısır'a gönderir. Yusuf onları tanır, fakat onlar onu tanımazlar (42:8). Ağabeyleri ikinci kez Mısır'a geldiğinde, Yusuf kendini tanıtır, onlara bağışladığını gösterir ve Yakup'u getirmelerini ve kıtlık sırasında refahları için Mısır'a taşınmalarını söyler (45:3, 5, 19, 20). Sonuç olarak Yakup soyundan 66 kişiyle birlikte Mısır'a iner (46:6, 7). Firavun onlara yaşamaları gereken en iyi ülkeyi, Gosen ülkesini verir (47:5, 6). Yakup ölümüne yaklaşırken, Yusuf'un oğulları Efraim ve Manasse'yi kutsar ve sonra 12 oğlunu bir araya toplayarak “günlerin sonunda” başlarına ne geleceğini onlara bildirir (49:1).
Yakup 12 kabilenin reislerini böyle kutsadıktan ve gelecekte Vaat Edilmiş Topraklara gömülmesiyle ilgili talimat verdikten sonra 147 yaşında ölür (49:33). Yusuf 110 yaşında ölene kadar kardeşlerine ve onların ev halkına bakmaya devam etti. Öldüğü zaman, Tanrı'nın İsrail halkını topraklarına geri getireceğine olan inancını ifade eder ve kemiklerinin kendisiyle birlikte vadedilen topraklara götürülmesini ister (50:22, 24, 25).
İlgili çalışmalar > İlgili filmler

'The Bible: in the Beginning' (1966)
Fouad papirüsü, M.Ö. 2./1. yüzyıl
Kodeks Sinaiticus
Babil kulesinin var sayılan görünüşü
İbrahim'in yolculuğu
Seyit Kemal Karaalioğlu

| Seyit Kemal Karaalioğlu |
| --- | --- |

Doğum: 1925 Bafra
Ölüm: 1995 (69-70 yaşlarında) İstanbul
Mahlas: Seyit Güleç
Meslek: Eğitimci ve yazar
Eğitim: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi

Seyit Kemal Karaalioğlu (1925, Bafra - 1995, İstanbul), eğitimci ve yazar.
Yaşamı

1925 yılında Samsun'un Bafra ilçesinde doğdu. Haydarpaşa Lisesinde parasız yatılı olarak okudu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki öğrenimini (1944-45) tamamlamadı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden 1950 senesinde mezun oldu.
1953-1960 yılları arasında Vatan, Dünya ve Tercüman gazetelerinde çalıştı. 1961-1981 yılları arasında Denizli ve İstanbul'da çeşitli liselerde edebiyat öğretmeni olarak görev yaptı. İstanbul Erkek Lisesinde öğretmen iken kendi isteğiyle emekliye ayrıldı.
Şairler, yazarlar ve terimlerle ilgili ansiklopedik sözlük türündeki yapıtlarıyla ve ortaokul-lise edebiyat dersleri için hazırladığı yardımcı ders kitaplarıyla tanındı.
1995 senesinde İstanbul'da vefat etti.
Eserleri

1945 - Tutuşan Mısralar (Seyit Güleç adıyla)
1975 - Cebrail Buzağısı
1976 - Değirmen Döndükçe
1960 - Dilbilgisi Sözlüğü
1962 - Türkçe ve Edebiyat Sözlüğü
1968 - Edebiyatımızda Şair ve Yazarlar
1969 - Ansiklopedik Edebiyat Sözlüğü
1974 - Resimli Türk Edebiyatçılar Sözlüğü
1975 - Çağdaş ÖzTürkçe Sözlüğü
1975 - Edebiyat Akımları
1979 - Resimli Dünya Edebiyatçıları Sözlüğü
1959 - Nabi Divanı'nda Hiciv ve Mizah (bitirme tezi)
1963 - Sözlü Yazılı Kompozisyon, Konuşmak ve Yazmak Sanatı
1964 - Edebiyat Sanatı
1966 - Türk Şiir Sanatı
1973 - Resimli Motifli Türk Edebiyat Tarihi
1975 - Edebiyat Terimleri Kılavuzu
1981 - Resimlerle Atatürk: Hayatı, İlkeleri, Devrimleri
1983 - Özetli Örnekli Türk Romanları
1984 - Ziya Paşa: Hayatı ve Şiirleri
1984 - Namık Kemal: Hayatı ve Eserleri
1984 - Neyzen Tevfik: Hayatı ve Şiirleri
1961 - Güneşle Yarışan Yarasa
1961 - Hürriyet Kartalı
1961 - Sihirli Oğlak
1961 - Resimli En Güzel Çocuk Hikâyeleri
1948 - Bafra Ağzından Derlemeler
1983 - Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi
1984 - Türk Hikâye Antolojisi
Novgorod Cumhuriyeti

Novgorod Cumhuriyeti (Rusça: Новгородская республика), 12. ile 15. yüzyıl arasında dünya sahnesine çıkmış olan bir Orta Çağ Rus devletidir.
1136 yılında kurulan bu devlet tarihi boyunca hep güçlü dönemler yaşamıştır. Ancak 1478 yılında genişleyen Moskova Knezliği'nin hakimiyeti altına girmiş ve ülke, tamamen haritadan silinmiştir.
Novgorod döneminde Novgorod'da bir pazar yeri.
Novgorod Meclisi'nin yıkılışı esnasında belediye başkanı Marta, bir Klavdiy Lebedev çalışması
Söz Vermiş Şarkılar

| Söz Vermiş Şarkılar |
| --- | --- |

Murathan Mungan saygı albümü
Yayımlanma: 2004
Tarz: Pop
Süre: 67:39
Şirket: Ada Müzik
Söz Vermiş Şarkılar, tüm sözlerin Murathan Mungan'a ait olduğu şarkılardan oluşan bir derleme albümdür. Albümdeki her şarkı farklı bir sanatçı tarafından seslendirilmiştir.
Albümdeki şarkılar

"Maskeli Balo" - Athena (müzik: Manos Loizos) - 3:45
"Aşk Yeniden" - Nükhet Duru (müzik: Derya Köroğlu) - 3:48
"Kimdi Giden Kimdi Kalan" - Aylin Aslım (müzik: Selim Atakan) - 3:33 (İlk olarak Yeni Türkü, "Terkeden" adıyla seslendirmiştir)
"Sevgili" - Sezen Aksu (müzik: Thanos Mikroutsikos) - 4:21
"Fırtına" - Rashit (müzik: Derya Köroğlu) - 3:26
"İstemeyerek İstemeyerek" - Göksel (müzik: Serdar Ateşer) - 3:44
"Çember" - Candan Erçetin (müzik: Selim Atakan) - 4:16
"Sesler Yüzler Sokaklar" - Zuhal Olcay (müzik: Selim Atakan) - 3:55
"Dönmek" - Hümeyra (müzik: Derya Köroğlu) - 2:58
"Olmasa Mektubun" - Müslüm Gürses (müzik: Manos Loizos, düzenleme: Burhan Bayar) - 3:41
"Hançer" - Ajda Pekkan (müzik: Selim Atakan) - 4:25
"Ağır Kapı" - Teoman (müzik: Derya Köroğlu) - 4:17
"Otel Odaları" - Gülden Karaböcek (müzik: Selim Atakan) - 3:34
"Telli Telli" - Mor ve Ötesi (müzik: Manos Loizos) - 3:08
"Dağınık Yatak" - Zerrin Özer (müzik: Selim Atakan) - 4:08
"Göç Yolları" - Cem Karaca (müzik: Derya Köroğlu) - 4:10
"Bir Kadın Nasıl Döner Köşeyi" - Deniz Türkali (müzik: Selim Atakan) - 2:45
"İstersen Hiç Başlamasın" - Ayten Alpman (müzik: Selim Atakan) - 3:45
tüm sözler: Murathan Mungan
Eleştiriler

Tolga Akyıldız: Murathan Mungan'ın Söz Vermiş Şarkılar'ında "Olmasa Mektubun"'u dinleyince iyice heyecanlandım. Böyle bir proje doğru ellerde çok ses getirebilirdi. Çünkü Müslüm Gürses; bir şarkı onun için doğru olduğunda öyle farklı ruh katıyordu ki işe; şarkı başkalaşıyor; bir Müslüm Gürses şarkısı oluveriyordu.
| g t Zuhal Olcay |
| --- | --- |

Albümler: Küçük Bir Öykü Bu (1989) ·  İki Çift Laf (1990) ·  Oyuncu (1993) ·  İhanet (1998) ·  Başucu Şarkıları (2001) ·  Hiçbiryerde (2002) ·  Başucu Şarkıları 2 (2005) ·  Aşk'ın Halleri (2009) ·  Başucu Şarkıları 3 (2015)
Katıldığı albümler: Asansör Film Müzikleri (1999) ·  Şarkılar Bir Oyundur (2000) ·  Hiçbiryerde Film Müzikleri (2002) ·  Metin Altıok Ağıtı (2003) ·  Söz Vermiş Şarkılar (2004) ·  41 Kere Maşallah (2006) ·  Nazım (2006) ·  Pop 2006 (2006) ·  Bulutsuzluk Özlemi 20 Yaşında (2007) ·  Güldünya Şarkıları (2008) ·  Mucize Nağmeler (2009) ·  Buğra Uğur'la 30 Yıl (2009)
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  MusicBrainz release group: 6e1fcf21-6fcd-38c1-a018-dadfa5af7ca7
Soğukçeşme Sokağı

Soğukçeşme Sokağı'nda bulunan geç 19. yüzyıl Osmanlı evleri
Soğukçeşme Sokağı İstanbul'un Sultanahmet semtinde yer alan, üzerinde tarihsel evlerin bulunduğu küçük bir sokaktır. Ayasofya ve Topkapı Sarayı arasında yer alan bu sokak trafiğe kapalıdır. Soğukçeşme Sokağı adını yine bu sokakta bulunan, III. Selim dönemine ait 1800 tarihli mermer bir Türk çeşmesinden almıştır.
Sokağın tanımı

Eminönü'nde, Ayasofya ile Topkapı Sarayı arasındaki sur-ı Sultani'ye yaslanmış olan 12 evle, 1 Roma sarnıcının yer aldığı bir sokaktır.
Soğukçeşme Sokağı erken dönem bir Bizans su sarnıcı ile yakın zamanlarda ortaya çıkarılan, biri zemine daha yakın, diğeri daha aşağı katta iki sarnıç, sur duvarı, Ayasofya'nın cami olarak kullanıldığı dönemden kalma Osmanlı yapısı iki anıtsal kapı, sokağa adını veren tarihi çeşme, konak hamamı, Naziki tekkesi Şeyhinin konağı, cumbalı ahşap evler biçimde zaman içinde oluşmuştur.
Çeşmenin bugünkü durumu bu şekildedir. Çeşme tamamen yenilenmiş, eski kapının iki tarafına birer kapı daha açılmıştır. Burası Gülhane Parkı'nın girişidir. Yol çok dar olduğu için, evler Topkapı Sarayı'nın duvarlarına yapışık olarak inşa edilmişleridir. Yolun sol tarafında, Ayasofya'nın önce kocaman binası, sonra bahçesi yer alır, sağ taraftaki yüksek saray duvarının önüne de bu dizi tarihi evler sıralanmıştır. İstanbul'un bütün özelliklerini taşıyan, bu cumbalı, kafesli evlerin kimisi iki kimisi üç katlıdır. Soğukçeşme Sokağı, doğu ucundaki Ayasofya'nın rokoko üslubundaki kuzeydoğu kapısı ve biraz daha ötedeki Bab-ı Hümayun'la vurgulanır. Bab-ı Hümayun'un batısında, Topkapı sarayın önündeki büyük açık alanda yer alan 18. yüzyıl barok III. Ahmet Çeşmesi, Soğukçeşme Sokağı'nın başını daha da iyi tanımlar. Sokağın batı ucunu, padişahların geçit törenlerini denetlediği, Osmanlı baroğu üslubundaki küçük, çokgen bir pavyon olan Alay Köşkü tanımlar. Sokağa ismini hemen oradaki, 1800'e tarihlenen Soğuk Çeşme verir. Son kazılar, sokağın güney ucunun yakınında, olasılıkla Ayasofya'nın kendisi kadar eski bir Bizans sarnıcını ortaya çıkarmıştır. Ayasofya'nın kuzey doğu kapısına bakan yapının içerisindeki Naziki Tekkesi, Soğukçeşme Sokağı'nın sosyokültürel önemine katkıda bulunmuştu.
Tarihçe

Soğukçeşme Sokağının ilk kez 18. yüzyılda biçimlendiği tahmin edilebilir. Bu düşünceyi doğrulayan iki kanıttan biri, bugun İstanbul Kitaplığı olarak yeniden inşa edilmiş olan en büyük parsele sahip evin tapusuna ait araştırmada, 18 Şaban 1198 (7 Temmuz 1784) tarihli eski bir alım satım belgesinin bulunmasıdır. İkinci kanıt, sarnıç cephesine monte edilen ve sokağa adını veren çeşmenin yazıtının 1800 tarihini taşımasıdır. Burada tarihi 18. yüzyıldan daha eskiye giden bir yerleşim olsaydı, bir su hayratının da önceden yapılacak olduğu kabul edilebilir.
1840'lı yıllarda Ayasofya'yı restore etmiş olan İtalyan-İsviçreli mimar Fossati Kardeşler'in, Sultan Abdülmecid'e sunduğu albümde yer alan bir litografyası var. Hem mimar hem ressam olan sanatçının Ayasofya minaresinden yaptığı bir resimde sur önünde yer alan evler görülüyordu.
Burada oturan nüfus, karşıdaki Ayasofya ve arkadaki Topkapı Sarayı ile ilgili kişilerdi. Saray kapısı tarafındaki birinci ev Naziki Tekkesi şeyhinin hanesiydi. Zamanla ve özellikle hanedanın Dolmabahçe Sarayı'na taşınmasından sonra bu sosyal dokuda değişim olmuş İstanbul'un orta sınıf tabakasından diğer aileler de ev sayısı sınırlı olan bu iç sokağa yerleşmişlerdir. Bunlara bir örnek, sokağın ortasında Ayasofya'nın aşevlerinden eski kapısının tam karşısına gelen Türkiye'nin 6. Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'ün doğduğu evdir. Korutürk'ün babası Şura-yı Devlet azasıydı. Yokuş başındaki sarnıç, tavanına yakın hizada toprak ve moloz dolmuş durumdaydı ve oto tamir atölyesi olarak kullanılıyordu.
20. yüzyılın başına kadar, sadece Soğukçeşme Sokağı'nda değil, Ayasofya'nın arkasında ve hatta önündeki meydanda da evler bulunmaktaydı. 20. yüzyıl başında artan trafik nedeniyle meydanda bulunan evlerde ağır tahribatlar olmuş ve bu evler yıkılmıştır. Fakat Soğukçeşme Sokağı bu trafikten etkilenmediği için bugüne kadar muhafaza edilebilmiştir.
Sokağın restorasyonu > Restorasyon öncesi

Gravürlerle ve eski fotoğraflarda belgelendiği gibi, Soğukçeşme Sokağı en azından 19. yüzyılda tipik olmayan bir sokak örtüsünü sergiliyordu. Yalnızca bir yanına evler sıralanmıştı, diğer yanı ise Ayasofya'nın bahçe duvarıydı. Sarayın yüksek duvarlarına yapışık yapılmış evlerin sokağa bakan cepheleri uzun, derinlikleri azdı. Doğrudan Ayasofya'ya bakıyorlardı. 	
19. Yüzyıl'da İstanbul'a gelen yabancı gezginler ve ressamlar, bu yol ile özellikle ilgilenmişler ve eserlerine geçirmişlerdir. İngiliz ressam Lewis 1830'lu yılların başına ait litografyası, sadece saray yönündeki ilk yapının (Naziki Tekkesi) üstü kireç sıvalı ilk evin bir Anadolu konutu karakterine sahip olduğunu onun devamındaki bütün evlerin bugünkü görünümlerine kavuşmuş olduklarını belgeliyor. Bu bütünlük ve iç tutarlık 1940'lı yıllara kadar değişmeden kaldı.
1950'li yılların sonuna kadar, sokağın eski nüfusu, yani, bina sahibi ya da kiracısı eski aileler burada oturdu. 1950'li yıllardan sonra şehirdeki genel değişim, doğal olarak buraya da yansıdı. Bu bozulma aşağıdaki faktörlere dayanıyordu:
Olağanüstü nüfus artışı
Değişen kültür faktörü; tutarlı bir üslubu olan eski yapıların yerini, acele ile yapılmış demiri az çimentosu eksik üslupsuz ve çirkin binalar almaya başladı
Şehir yönetimlerinin bu patlamaya hazırlıklı olmamaları
Bu faktörler sonucunda Soğukçeşme Sokağı 20 yılın içinde çok bozuldu. Bir kısım ahşap evler söküldü, yerlerine beton binalar oturtuldu. Ahşap evler ise, ikisi esasen terk edildiğinden (özellikle Topkapı Sarayı'ndaki ilk ev) çökmüş ve birkaç kalastan ibaret kalmıştı. İlk evin yanındaki arsaya, matbaa kâğıtlarının depo edildiği ve ağır kamyonların girip çıktığı tek katlı bir beton baraka yapılmıştı.
Yokuş başındaki sarnıç, tavanına yakın hizada toprak ve moloz dolmuş durumdaydı ve oto tamir atölyesi olarak kullanılıyordu. Burası satın alınıp onarımına geçildiğinde 10 metre derinliğine sahip olduğu görüldü.