Manna Krallığı
Tarihi > Mannanın Yükselişi

Asur Çarı III. Tiglat-Pileser'in iktidara gelmesiyle Ön Asya'daki siyasi durum değişti. Onun idari ve askeri reformları, Asur Devleti'ni güçlendirdi ve ordusunu devletin istilacı bir aracı haline getirdi. Asur'un uluslararası itibarını artırmak amacıyla geleneksel askeri seferlere yeniden başladı. M.Ö. 743 yılında Asurluların Urartu ordularına ağır bir darbe vurmasıyla Urartu krallarının Manna üzerine seferleri sona erdi. Sonraki yıllarda Urartu topraklarında onlara vurulan yeni darbeler, Urartuların bazı Manna vilayetlerine göz dikmelerini engelledi.
Manna krallarının eli kolu açıldı ve devletin çiçeklenme dönemi başladı. Manna Kralı İranzu, oluşan durumdan ustaca yararlandı. O, Asur devletinin Urartu'yu yendiği bir zamanda Asur kralıyla yakınlık kurdu. Bu avantajdan faydalanarak, Urartu devletinin işgal ettiği Manna vilayetlerini geri aldı. Manna, askeri ve ekonomik durum açısından artık Urartu'dan çok geride değildi. III. Tiglat-Pileser, M.Ö. 737 yılında Medya seferi sırasında sadece Mannanın güney dağlık bölgelerinden geçti, Cağatu Ovası ve Kızılırmak Nehri vadisindeki Manna topraklarına inmedi. Kaynaklarda Tiglatpileser'in işgal ettiği ülkeler arasında Manna'nın adı geçmez. Görünüşe göre, Asur devleti  Urartu ile savaşta başka güçlü bir düşman edinmek istemiyordu. Aksine Asur ve Manna, Urartu devletine karşı ortak mücadelede doğal müttefik olarak görülüyordu. II. Sargon'un yazılarında Tiglat-Pileser'in İranzu ile şahsi görüşmesine atıfta bulunulması da bunu gösteriyor.
İranzu'nun döneminde Güney Azerbaycan'ın hemen hemen tüm toprakları onun hakimiyeti altındaydı. Uzak bölgeler olan Karalla, Allabriya, Andiya ve Zikertu, Manna'ya bağlı olup onun valileri sayılıyordu. İranzu, Manna vilayetlerini merkezi otoriteye bağladı ve ülkede valilik sistemini kurdu. Onun döneminde Manna'nın kuzey sınırları Aras Nehri'ne, güneyde ise Parsua ve Medya sınırlarına kadar uzanıyordu. Urmiye Gölü'nün batısında yer alan Gilzan vilayeti de Manna'ya katılmıştı. Böylece Manna, gelecekteki Atropatena Devleti sınırları içinde yer almış ve Eski Doğu'nun dört büyük devletinden biri olmuştu.
İranzu'nun döneminde Manna devletinin güçlenmesi, bazı bağımlı uzak bölgeleri rahatsız etti. Onlar Manna'dan ayrılmaya çalışıyorlardı. Manna'nın dış politikasıyla ilgili bir ikilem ortaya çıktı. Asur'la yakınlaşma siyasetini destekleyen vilayetler çoğunluktaydı. Bu siyasi eğilim, Manna'nın bütünlüğünü koruyor ve Urartu'nun Urmiye Gölü bölgesindeki işgalci niyetlerini boşa çıkarıyordu. Bu güçlerin başında İranzu'nun kendisi duruyordu. O, Asur'un askeri ve siyasi gücüne öncelik veriyor, onunla müttefik ilişkilerini koruyordu. Andiya, Zikertu ve Uişdiş gibi bölgeler ise Urartu'nun kışkırtmasına uyup onun teşvikiyle birleşmeye çalışıyorlardı. Bu valiliklerin ayrılma eğilimleri, Manna'nın bütünlüğünü tehdit edebilirdi.
Urartu Kralı I. Rusa, Zikertu valisi Metatti'yi İranzu'ya karşı ayaklandırmayı başardı. M.Ö. 719 yılında, Mannanın Şuandahul ve Durdukka şehirleri, Metatti'nin piyade ve süvarilerinin desteğine güvenerek isyan ettiler. Asur Kralı II. Sargon, Manna ile ittifakı bozmadı. O, İranzu'nun talebi üzerine müdahale etti ve iktidarının son yıllarında zayıflamış olan Manna kralına yardım için ordu gönderdi. İranzu isyanı bastırarak bu şehirleri yeniden kendisine tabi kılmayı başardı. Geleneksel ittifak anlayışına uygun olarak, bu şehirlerin halkı, taşınabilir mallarıyla birlikte Asur'a gönderildi. Ayrıca, Urartu Kralı ile anlaşma yapılan Sukka, Bala ve Abitikna şehirlerinin halkı Suriye'ye göç ettirildi.