stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Botrytis cinerea
Çevre

Gri küf, 65–75 °F (18–24 °C) arasındaki nemli, rutubetli ve sıcak çevre koşullarını tercih eder. Sıcaklık, bağıl nem ve ıslaklık süresi, miselyum veya konidiyum aşılaması için elverişli bir ortam üretir. Bitki üretim seraları gibi kontrollü ortamlar, patojen B. cinerea'nın yayılmasını ve gelişimini destekleyen nem ve yüksek sıcaklıklar sağlar .
Bitki yaprak yüzeylerindeki durgun su, sporların çimlenmesi için bir yer sağlar. Nemli koşullar, uygunsuz sulama uygulamasından, bitkilerin birbirine çok yakın yerleştirilmesinden veya seranın yapısının verimli havalandırma ve hava akışına izin vermemesinden kaynaklanabilir. Geceleri havalandırma, gri küf oluşumunu önemli ölçüde azaltır.
Melanize sklerotium, B. cinerea'nın toprakta yıllarca yaşamasını sağlar. Sklerotium ve eşeysiz konidia sporları patojenin yaygın enfeksiyonuna katkıda bulunur.
Gri küfün iyi performans göstermesi için düşük bir pH tercih edilir. B. cinerea, oksalik asit gibi organik asitler salgılayarak çevresini asitleştirebilir. Çevresini asitleştirerek hücre duvarı parçalayıcı enzimler (CWDE'ler) güçlendirilir, bitki koruma enzimleri inhibe edilir, stoma kapanması düzensizleştirilir ve pH sinyali, patogenezini kolaylaştırmak için aracılık edilir.
Bağcılık

Ana madde: Asil çürüme
"Asil çürüme" (Fransızca pourriture noble veya Almanca Edelfäule) olarak bilinen Botrytis enfeksiyonunda, mantar üzümlerden suyu çekerek şekerler, meyve asitleri ve mineraller gibi daha yüksek oranda katı madde bırakır. Bu, daha yoğun, konsantre bir son ürünle sonuçlanır. Şarabın genellikle hanımeli aroması ve damakta acı bir bitişe sahip olduğu söylenir.
Başlangıçta doğanın neden olduğu belirgin bir fermantasyon süreci, jeoloji, iklim ve belirli hava koşullarının birleşimi, hasat için üzümün yeterli kısmını bozulmadan bırakırken yararlı mantarın belirli bir dengesini sağlamıştır. Chateau d'Yquem, büyük ölçüde bağın asil çürümeye yatkınlığı nedeniyle tek Premier Cru Supérieur Sauternes'dir.
Botrytis, şarap yapımında fermantasyon sürecini karmaşıklaştırır. Botrytis, mayayı öldüren ve genellikle şarap yeterli alkol seviyeleri biriktirmeden önce fermantasyonun durmasına neden olan bir mantar önleyici bileşik üretir.
Botrytis salkım çürümesi, şarap endüstrisi için büyük kayıplara neden olan B. cinerea'nın neden olduğu üzümlerde görülen bir diğer rahatsızlıktır. Meyve setinde her zaman bulunur, ancak salkım çürümesi enfeksiyonunun başlaması için bir yara gerekir. Yaralar böceklerden, rüzgardan, kazara hasardan vb. kaynaklanabilir. Botrytis salkım çürümesini kontrol etmek için piyasada çok sayıda mantar ilacı mevcuttur. Genellikle bunlar çiçeklenme, salkım kapanması ve veraison döneminde uygulanmalıdır (en önemlisi çiçeklenme uygulamasıdır). Bazı şarap üreticilerinin Alman fermantasyon yöntemini kullandıkları ve üzümlerinde %5 salkım çürümesi oranı olmasını tercih ettikleri ve üzümleri normalden bir hafta daha uzun süre asmada tuttukları bilinmektedir.
Bahçecilik

Botrytis cinerea birçok başka bitkiyi de etkiler.
Bahçecilik > Çilek

Çilek ve soğanlı ürünler gibi yumuşak meyvelerde ekonomik olarak önemlidir. Şaraplık üzümlerin aksine, etkilenen çilekler yenilebilir değildir ve atılır. Çilek tarlalarında enfeksiyonu en aza indirmek için, yapraklar ve meyveler arasında nem hapsolmasını önlemek için meyvelerin etrafında iyi havalandırma önemlidir. Kontrollü çalışmalarda bir dizi bakterinin B. cinerea'ya karşı doğal antagonistler olarak hareket ettiği kanıtlanmıştır.
Bahçecilik > Diğer bitkiler

Sera yetiştiriciliğinde Botrytis cinerea'nın domateslerde önemli hasara neden olduğu bilinmektedir.
Enfeksiyon ayrıca ravent, kardelen, beyaz çayır köpüğü, batı köknarı, Douglas köknarı, kenevir ve Lactuca sativa'yı da etkiler. B. cinerea'ya karşı UV-C tedavisi Vàsquez ve diğerleri tarafından 2017'de araştırılmıştır. Bunun fenilalanin amonyak-liyaz aktivitesini ve fenolik üretimini artırdığını bulmuşlardır. Bu da L. sativa'nın duyarlılığını azaltır. Potasyum bikarbonat bazlı mantar ilacı kullanılabilir.
İnsan hastalığı

Üzümlerde bulunan Botrytis cinerea küfü, yatkınlığı olan kişilerde görülen solunum yolu alerjik reaksiyonu olan nadir bir hipersensitivite pnömonisi türü olan "bağcı akciğeri"ne neden olabilir.
Botrytis cinerea'nın mikovirüsleri

Botrytis cinerea sadece bitkileri enfekte etmekle kalmaz, aynı zamanda birçok mikovirüse de ev sahipliği yapar (tablo/resme bakınız).
Mikoviral enfeksiyona bağlı olarak semptomsuzdan hafif etkiye veya patojenitede azalma, miselyum, sporülasyon ve sklerot üretiminin büyümesi/baskılanması, anormal koloni sektörlerinin oluşumu (Wu ve diğerleri, 2010) ve virülans gibi daha şiddetli fenotipik değişikliklere kadar çeşitli fenotipik değişiklikler gözlemlenmiştir.
Yönetimi

Botrytis cinerea, kültürel, kimyasal ve biyolojik uygulamalarla yönetilebilir.
Gri küf çürümesine karşı dirençli türler yoktur. Gri küf, meyve çürümesi miktarını azaltmak için gübre uygulamalarının miktarı ve zamanlamasının izlenmesiyle kültürel olarak kontrol edilebilir. Aşırı azot uygulaması, verimi artırmazken hastalık sıklığını artıracaktır.
Dik veya yoğun büyüme alışkanlığına sahip çeşitlerin ekilmemesi, hava akışını sınırladığı ve patojen için elverişli olduğu için hastalığı azaltabilir. Bitkilerin birbirine değmeyecek şekilde aralıklı olması hava akışını artıracak ve alanın kurumasını sağlayarak hastalığın yayılmasını azaltacaktır. Hastalıklı, ölü veya aşırı büyümüş dalların düzenli bir programda budanması veya kasıtlı olarak çıkarılması da hava hareketini iyileştirmeye yardımcı olabilir.
Sonbaharda ölü veya ölmekte olan bitki dokusunun temizlenmesiyle yapılan sanitasyon, sklerotium veya miselyumun kışı geçirebileceği artıklar olmadığından inokulum seviyelerini azaltacaktır. İlkbaharda artıkların temizlenmesi, inokulumu alandan uzaklaştıracaktır. Hasat sırasında gri küf belirtileri ve semptomları gösteren meyvelerin atılması, sonraki yıl için inokulumu azaltacaktır.
Bir kömür türü olan biyokömür, bitki içindeki savunma yollarını uyararak mantar hastalığının şiddetini azaltmak için çilek bitkilerine toprak iyileştirici olarak uygulanabilir.
Gri küf, ilk çiçeklenme sırasında başlayan iyi zamanlanmış fungisit uygulamalarıyla kimyasal olarak kontrol edilebilir. Zamanlama, direnç şansını azaltabilir ve maliyetlerden tasarruf sağlar.
Hastalık baskılamada kullanılan biyolojik kontroller veya mikrobiyal antagonistler, Avrupa ve Brezilya'da Trichoderma harzianum Rifai ve Clonostachys rosea f. rosea Bainier (eş anlamlı Gliocladium roseum) gibi mantarlar şeklinde başarıyla kullanılmıştır. Özellikle Trichoderma türlerinin gri küfü kontrol ettiği gösterilmiştir.
Çoklu fungisit direnci birçok üretim alanında bir sorundur.
George Vancouver

| George Vancouver |
| --- | --- |
Bilinmeyen bir sanatçının George Vancouver tasviri
Doğum: 22 Haziran 1757(1757-06-22) King's Lynn, Norfolk, İngiltere
Ölüm: 10 Mayıs 1798 (40 yaşında) Petersham, Richmond upon Thames, Şu anda Büyük Londra, İngiltere
Bağlılığı: Büyük Britanya
Branşı: Kraliyet Donanması
Rütbesi: Kaptan
Komutası: HMS Discovery (Vancouver Seferi, 1791–1795)
İmza

George Vancouver (d. King's Lynn, Norfolk, 22 Haziran 1757 - ö. Petersham, Richmond upon Thames, 10 Mayıs 1798), Kuzey Amerika'nın Büyük Okyanus kıyılarındaki araştırmalarıyla tanınan İngiliz denizci.
San Francisco yakınlarından bugünkü İngiliz Kolumbiyası'na kadar olan kıyı bölgesinin haritasını çıkarmış, Büyük Okyanusla Kanada'nın kuzeydoğusundaki Hudson Körfezi arasında kesintisiz bir boğaz olmadığını kanıtlamıştır.
Vancouver şehrine adını veren kişidir.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  ADB: vancouver-george-2755  BNE: XX1473161  BNF: cb12687910m (data)  GND: 119121581  ISNI: 0000 0000 8394 1930  LCCN: n50045029  LNB: 000133239  NLA: 35577298  NLG: 223285  NLI: 987007275314005171  NTA: 070809275  SELIBR: 347702  SNAC: w6s75q1d  SUDOC: 028542096  Trove: 1001742  VIAF: 73975823   WorldCat (LCCN): n50-045029
Ataköy 2-5-6. Kısım

| Ataköy 2-5-6>  Kısım |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
Koordinatlar: 40°58′39″N 28°51′28″E﻿ / ﻿40.97762°K 28.85779°D﻿ / 40.97762; 28.85779
Ülke:  Türkiye
İl: İstanbul
İlçe: Bakırköy
Bulunduğu yer: Avrupa Yakası 
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
Kıyısı olduğu: Marmara Denizi 
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 1.2 km²
Nüfus (2023): 14.094
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 212 
İl plaka kodu: 34 
Posta kodu: 34158 
İstatistiki bölge: İstanbul alt bölgesi (TR10) 
Seçim çevresi: İstanbul 3. seçim çevresi 
Ataköy 2-5-6. Kısım, İstanbul ilinin Bakırköy ilçesine bağlı bir mahalledir.
Nüfus

| Yıl | Değişim | Nüfus | Tespit Yöntemi |
| --- | --- | --- | --- |
| 2007 |  | 10.090 | ADNKS |
| 2008 |  7% | 10.812 | ADNKS |
| 2009 |  6% | 11.451 | ADNKS |
| 2010 |  6% | 12.103 | ADNKS |
| 2011 |  1% | 12.278 | ADNKS |
| 2012 |  2% | 12.465 | ADNKS |
| 2013 |  1% | 12.642 | ADNKS |
| 2014 |  3% | 13.003 | ADNKS |
| 2015 |  2% | 13.274 | ADNKS |
| 2016 |  2% | 13.528 | ADNKS |
| 2017 |  1% | 13.671 | ADNKS |
| 2018 |  1% | 13.874 | ADNKS |
| 2019 |  2% | 14.167 | ADNKS |
| 2020 |  1% | 14.255 | ADNKS |
| 2021 |  1% | 14.434 | ADNKS |
| 2022 |  0% | 14.396 | ADNKS |
| 2023 |  2% | 14.094 | ADNKS |
Hasan Tahsin Ayni

| Hasan Tahsin Aynî> Kabataş İdadisi Müdürü |
| --- | --- |
Görev süresi 4 Nisan 1908 - 20 Kasım 1908
Yerine geldiği: Makam oluşturuldu
Yerine gelen: Lütfü Emiroğlu
İstanbul Hukuk Mektebi Dekanı
Görev süresi 27 Ocak 1920 - 23 Haziran 1927
Yerine geldiği: Ahmed Selahaddin Bey
Yerine gelen: Tahir Taner
Mekteb-i Sultanî Müdürü
Görev süresi 1 Ocak 1923 - 24 Şubat 1923
Yerine geldiği: Salih Arif Bey
Yerine gelen: Faik Bey
Kişisel bilgiler
Doğum: Hasan Tahsin 1876 Serfiçe, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 11 Mayıs 1962 (86 yaşında) İstanbul, Türkiye
Evlilik(ler): Nimet Hanım Fatma Hürrem Aynî
Çocuk(lar): Fatma Nevin Tektaş Hatice Berin Öker Emine Nesrin Garan
Bitirdiği okul: Vefa İdadisi Mekteb-i Mülkiye-i Şahane
Mesleği: Akademisyen, bürokrat
Hasan Tahsin Ayni ya da Aynîzâde Hasan Tahsin (1876 – 11 Mayıs 1962), Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında önemli görevler üstlenmiş bürokrat, iktisatçı, akademisyen.
Eserleri > Kitapları

Muhtasar İlm-i Hâl, Kanaat Matbaası ve Kütüphanesi, İstanbul 1329
İlm-i Mali, Kanaat Matbaası, İstanbul 1330
Ondokuzuncu Asır Bidayetinden Zamanımıza Kadar Türk Bütçesi ve Maliye Sistemi, Matbaa-i Ebüzziya, İstanbul 1928
Borsa Rehberi, Esham ve Tahvilat-ı Kambiyo ve Nûkud Borsası Yayını, İstanbul 1928
İlmi Mali ve Maliye Kanunları, Kanaat Kütüphanesi, İstanbul 1934
Philip May

| Philip May |
| --- | --- |

İngiltere Başbakanı Eşi
Görev süresi 13 Temmuz 2016 - 24 Temmuz 2019
Başbakan: Theresa May
Yerine geldiği: Samantha Cameron
Yerine gelen: Marina Wheeler
Kişisel bilgiler
Doğum: Philip John May 18 Eylül 1957 (67 yaşında) Norwich, Norfolk, İngiltere
Partisi: Muhafazakar Parti
Evlilik(ler): Theresa May (e. 1980)
Mesleği: İş adamı, bankacı ve aktivist
Sir Philip John May (d. 18 Eylül 1957), İngiliz iş adamı, bankacı ve aktivist.
Hayatı

May, 18 Eylül 1957'de Norwich, Norfolk, İngiltere'de doğdu. Calday Grange Dilbilgisi Okulu ve Oxford Lincoln Koleji'nde öğrenim gördü. Muhafazakar Parti üyesiydi. Eşi eski İngiltere Başbakanı Theresa May'in görev aldığı 2016-2019 döneminde İngiltere Başbakanı Eşi ünvanını taşımıştır.
Curt Witlin

| Curt Wittlin |
| --- | --- |
Doğum: 13 Nisan 1941 Basel
Ölüm: 19 Eylül 1955 Tortosa, İspanya
Mezun olduğu okul(lar): Basel Üniversitesi
Meslek: Dilbilimci ve yazar
Etkin yıllar: 1967-2018
İşveren: Saskatchewan Üniversitesi
Kurul üyeliği: Royal Society of Canada
Ödüller: Creu de Sant Jordi

Curt Wittlin (d. 13 Nisan 1941; Basel - ö. 23 Eylül 2019, Tortosa, İspanya), İsviçreli dilbilimci ve yazar.
Kariyeri

Orta Çağ Katalan Dili ve Edebiyatı konusunda uzmandı.
1997'de "Katalan Araştırmaları Enstitüsü" 'ne üye olarak katıldı. 1990'dan 1993'e kadar Kuzey Amerika Katalanlar Derneği'nin başkanlığını yaptı.
Ölümü

İsviçreli dilbilimci ve yazar Curt Wittlin 13 Nisan 1941'de Reniach, Basel, İsviçre'de doğmuş ve yaşamını sürdürdüğü Tortosa, İspanya'da 23 Eylül 2019'da 78 yaşında ölmüştür.
Eserleri (seçme)

Lo llibre de les dones d'Francesc Eiximenis (1980) "F. Naccarato" ile
Repertori d'expressions multinominals i de grups de sinònims en traduccions catalanes antigues (Lluis Nicolau d'Olwer Ödülü, 1989)
La geometria secreta del tapís de Girona "Revista de Girona", 1991
De la traducció literal a la creació literària (Serra d'Or Ödülü 1996)
Entorn de les edicions de textos medievals "Estudis Romànics", 2004
Dünya Gıda Günü

|    Dünya Gıda Günü |
| --- | --- |

Kutlayanlar: Birleşmiş Milletler üyesi devletler
Türü: Farkındalık günü
Tarih: 16 Ekim
Dünya Gıda Günü Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün kuruluşunu anımsamak amacıyla her yıl 16 Ekim tarihinde kutlanan bir gündür. Dünya genelinde açlık ve gıda güvenliği gibi konularda farkındalık oluşturmayı amaçlayan Dünya Gıda Programı, Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu tarafından da kutlanmaktadır.
QNX

| --- | --- |

QNX 6.4.1 masaüstü ortamı
Geliştirici(ler): BlackBerry
İşletim sistemi ailesi: Unix-benzeri
Son kararlı sürümü: 7.1  Temmuz 2020
Kaynak türü: Kapalı kaynak
Lisans: Özel mülk yazılım, Linux çekirdeği yamaları: GPL
Çekirdek türü: Mikro
Platform desteği: ARM, MIPS, XScale
Son kararlı sürümü:  8.0  / 1 Aralık 2023 (14 ay önce) (2023-12-01)
 
Kullanıcı arayüzü: Grafiksel kullanıcı arayüzü
Web sitesi: www.qnx.com
Eski logo
QNX, gömülü sistemler pazarına yönelik Unix benzeri, gerçek zamanlı işletim sistemidir.
QNX Software Systems tarafından geliştirilen QNX, 2010 yılında Kanadalı Research In Motion firması tarafından satın alındı.
Tanım

Mikrokernel yapılı bir işletim sistemi olan QNX'in mantığı, işletim sistemi elemanlarının çoğunun küçük uygulamalar şeklinde çalıştırılmasıdır. Bu, daha geleneksel bir yapı olan ve işletim sisteminin tek parça olarak çalıştığı ve dev kısımlardan oluşan Monolitik çekirdek (kernel) içeren diğer işletim sistemlerinden çok farklıdır. QNX'in mikrokernel yapısı, sistem hâlâ çalışmakta iken, istenmeyen özelliklerin veya programların kapatılarak üzerlerinde düzenlemeler, geliştirmeler yapılmasına olanak sağlar. Geliştirilip sisteme eklenen örneğin yeni bir yazılım, eski yazılım sürümüyle paralel çalışarak yeni komutların kendine yönlendirilmesini sağlar ve eski sürümün kullanıldığı işlemler yavaş yavaş yeniye geçtikçe, eski sürüm sistemden kendini otomatik olarak koparır ve bunların hepsi sistem çalışıyorken meydana gelir.
QNX mikrokernel yapıda olduğundan dolayı epey küçüktür. Eski sürümleri bir floppy diske bile sığar.
QNX Neutrino (2001) birçok platforma uyarlanmıştır. Şu anda gömülü sistemler pazarındaki neredeyse tüm modern işlemciler üzerinde çalışabilir. Bunlardan bazıları x86 ailesi, MIPS, PowerPC, SH4 ve özellikle ARM, StrongARM ile XScale'dır.
12 Eylül 2007 itibarıyla QNX, ticari kullanım düşünmeyen kullanıcılar için lisans sunmaktadır.
Tarihçe

1980 yılında Waterloo Üniversitesi'nde standart bir işletim sistemleri dersi alan Dan Dodge ve Gordon Bell adlı iki öğrenci basit bir gerçek zamanlı işletim sistemi yarattılar. Bu tarz bir sistemin ticari olarak büyük bir ihtiyaç olduğunda hemfikir olarak Ontario, Kanada'da (Ottawa'nın batısında kalan yüksek teknoloji merkezi) Quantum Software Systems adlı şirketi kurdular. 1982 yılında ilk sürümü yayınlanan QNX, Intel 8088 işlemciler için çıktı.
QNX'in ilk genel kullanımı gömülü olmayan sistemlerde başladı. Ontario eğitim sisteminin kendi bilgisayar tasarımı Unisys ICON için işletim sistemi olarak seçildi. QNX, o zamanlar "büyük" projeler için kullanılıyordu çünkü 44k kerneli işlemcilere fazla geliyordu. Güvenilirliği ile dikkat çekerek endüstriyel alanda makine operasyonlarında kullanılmaya başlandı.
1980'lerin sonlarına doğru piyasanın POSIX modeline yöneldiğini gören Quantum, POSIX uyumunu alt seviyede daha iyi sağlayabilmek için kerneli baştan yazmaya karar verdi. Sonuç QNX 4 oldu. Bu arada Robin Burgener (o zaman QNX çalışanı) ile birlikte çalışan Patrick Hayden (stajyer) yeni bir pencereleme konsepti geliştirdi. Bu konsept daha sonra gömülü kullanıcı arayüzü Photon MicroGUI şeklinde geliştirildi. POSIX uyumu sayesinde, Unix ve BSD paketlerinden QNX'e geçiş çok daha kolay hale geldi.
1990'dan sonra QNX, tamamıyla yeni bir sürüm için çalışmalara başladı. Mikrokernel yapısını koruyarak SMP kabiliyetli ve bütün POSIX API'lerini destekleyen bir sistem oluşturulması hedeflendi. Sonuç 2001 yılında çıkan QNX Neutrino oldu. Neutrino kernelinin çıkmasıyla geliştirme araçlarına yoğunlaşan QNX, Eclipse Konsorsiyumu'nun kurucu üyesi oldu ve kısa zamanda Momentics adı altında eklentilerle donatılmış Eclipse geliştirme ortamını çıkardı.
QNX Software Systems tarafından geliştirilen QNX, 2010 yılında Kanadalı Research In Motion firması tarafından satın alındı.
Kullanım alanları

Gerçek zamanlı bir kernele (çekirdek) sahip olan QNX, günümüzde otomotiv sektöründe kullanılan en yaygın işletim sistemidir. QNX CAR platformu; Audi, BMW, Cadillac, Chevrolet, Chrysler, Dodge, Fiat, Ford, Honda, Hyundai, Jaguar, Land Rover, Mazda, Mercedes, Mitsubishi, Nissan, Toyota ve Volkswagen gibi üreticilerin de aralarında olduğu pek çok markanın arabalarında kullanılmaktadır.
Bir QNX türevi olan BlackBerry Tablet OS ve BlackBerry 10 geçmişte BlackBerry tablet ve telefonlarda kullanılmıştır.
Topluluk

Linux tarzı bir kullanıcı desteği ve katkısına ulaşabilmek ve QNX kullanan herkese birçok kolaylık sağlaması için Foundry27 adlı QNX topluluk sitesi kurulmuştur. Bu site aracılığıyla kullanıcılar, QNX ile ilgili problemlerini paylaşabilir ve hem diğer kullanıcılardan hem de QNX yetkililerinden yardım alabilirler. Bunun yanında kullanıcıların ve QNX yetkililerin ortaklaşa yürüttüğü topluluk projeleri bulunmaktadır ve dilediğiniz takdirde bu projelere katılabilirsiniz.
Hanuka

1973 Arap-İsrail Savaşı'nın olduğu sırada İsrailli askerler, askerî karargâh çadırında Hanuka bayramını kutlarken (Aralık 1973)
Hanuka (İbranice: חֲנֻכָּה, Modern: Ḥanuka(h), Tiberyan: Ḥanukāh) veya Işıklar Bayramı (חַג הַאוּרִים‎, romanize: Ḥag HaUrim), Seleukos İmparatorluğu'nun elindeki Kudüs'ün (Yeruşalim) MÖ 200'lerde Yahudiler tarafından geri alınmasının şerefine 2200 yıldır kutlanan bir Yahudi bayramıdır. İbrani takvimine göre Kislev'in 25. gününden başlayarak sekiz gün sekiz gece boyunca sürer. Gregoryen takvimine göre en erken Kasım sonunda, en geç ise Aralık ortalarında meydana gelir.
Festival, menora (veya hanukkiah) adı verilen dokuz dallı bir şamdanın mumlarının yakılmasıyla başlar. Bir dal tipik olarak diğerlerinin üstüne veya altına yerleştirilir ve bir mum, diğer sekiz mumun yakılması için kullanılır. Bu özel muma şamaş (İbranice: שַׁמָּשׁ‎, lit. "görevli") denir. Hanuka sözcüğü İbranice "adama, ithaf etmek" anlamlarına gelir. Bu bayram, Gregoryen takvimiyle aralık, kasım sonu ya da çok ender olarak ocak başına denk gelir.
Bir hanukiya

Festival, Hanukiya adı verilen, Menora'ya benzeyip fazladan iki kolu daha olan, 9 kollu şamdanın kollarının yakılmasıyla kutlanılır. Birinci gün bir tane, ikinci gün iki tane yakılır ve bayram boyunca her gün bir fazla kolun yanmasıyla devam eder. Hanukiya'nın ortasındaki, diğerlerine göre daha yukarıda bulunan kola Şamaş (שמש‎, lit. "Görevli") ismi verilir ve bu kol her gün yanar.
Hanuka'nın hikâyesi > Arka plan

Seleukos İmparatoru III. Antiohos'un, Mısırlı Kral 5. Epifanes’i Panyum Savaşı’nda yenmesine kadar (M.Ö. 200), Yahudiye bölgesi, Ptolemi Hanedanı’nın bir parçasıdır. O andan itibaren, Yahudiye; Suriye'deki Seleukos İmparatorluğu’nun bir parçası oldu. Kral 3. Antiohos’un yeni Yahudi tebaasıyla anlaşmayı istemesi, onların ‘atalarının adetlerine göre yaşama’ haklarını ve dini vecibelerini Kudüs Tapınağı’nda sürdürebilmelerini garantiledi. Ancak, Milat'tan önce 175'te, 3. Antiohos oğlu 4. Antiokhos, görünüşte Tobias'ın oğullarının emriyle, Yahudiye'yi işgal etti. Milattan önce 170'lerde, Helenleşmiş Yahudi Grubu’nun başını çeken Tobiad’lar, ellerinden kontrolü gasp eden Baş rahip Onias ve Mısır yanlısı grup tarafından Suriye’ye atıldı. Sürülen Tobiad’lar, Kral 4. Antiokhos’la Kudüs’ü tekrar ele geçirmek için görüştü. Antik Yahudi tarihçi Flavius Josephus’un anlatımıyla; “Önceden buna niyeti olan Kral, onlara boyun eğdi ve büyük bir orduyla Yahudilere hücum etti, şehirlerini zorla aldı ve Ptolemi yanlısı çok sayıdaki insani katletti ve etrafı talan etmek için askerlerini gönderdi. Ayrıca tapınağı berbat etti ve üç yıl altı ay boyunca, daima gerçekleşen kefaret kurbanı sunumuna bir son verdi”.
Hanuka'nın hikâyesi > Geleneksel görüş

İkinci Tapınak yağmalanıp, ibadetler durduğunda, Yahudilik yasadışı hale getirildi. M.Ö. 167'te, Antiokhos, tapınakta Tanrı Zeus’a adanmış bir sunak hazırlanmasını emretti. Sünneti yasakladı ve sunakta domuzların kurban edilmesini emretti. Antiokhos'un bu davranışları, büyük ölçüdeki ayaklanmayı provoke etti. Haham Matatyahu ve beş oğlu; Yuhanna, Simon, Elazar, Yonatan ve Yehuda, Antiyokus'a karşı bir ayaklanmanın başını çekti. Yehuda, Yehuda Makkabi (Çekiç Yahuda) olarak bilinir oldu. M.Ö. 166'ya doğru, Matatyahu öldü ve Yehuda, lider olarak yerine geçti. M.Ö. 165'te Selevkos Hanedanına karşı olan Yahudi ayaklanması başarılı oldu. Tapınak serbest bırakıldı ve yeniden adandı. Hanuka festivali bu olayı kutlamak için gerçekleştirildi. Yehuda tapınağın temizlenmesini, yeni bir sunağın kirlenmiş olanın yerine kurulmasını ve yeni kutsal taşıyıcıların yapılmasını emretti. Talmud'a göre, tapınaktaki Menora için, her gece, gece boyunca yanması için zeytinyağı gerekti. Hikâyeye göre, sadece bir gece yetecek kadar yağ vardı, ama yeni tedarik için gerekli olan sekiz gün boyunca bitmeden yandı. Yahudi bilirkişiler tarafından, bu mucizevi olayı anmak için, sekiz günlük bir bayram ilan edildi.
Hikâyenin 1. Makabeler’deki versiyonu; (zeytinyağı mucizesinden hiç bahsetmeden) sekiz günlük olan bayramın, tapınağın sunağının yeniden adanması adına, şarkılarla kutlamanın ilan edildiğini anlatır. Birkaç tarihçi Hanuka'nın 8 günlük bir kutlama olması nedeninin, gecikmiş Sukot ve Şemini Atzeret kutlamaları olduğuna inanır. Savaş esnasında Yahudiler bu kutlamaları yapamadılar (Suk.v. 2-4)
Hanuka'nın hikâyesi > Modern görüş

Bazı modern bilimciler, kralın gelenekçi Yahudiler ve Helenleşmiş Yahudiler arasındaki sivil savaşa karıştığını iddia ediyor. Kim baş rahip olur diye birbirleriyle vahşice yarıştılar. Yason'ın Helenistik reformları, Yahudilik mertebeleri arasında bir savaşın karar verici unsurları oldu. Diğer yazarlar, olası başka sosyo-ekonomik nedenleri göz önünde bulundurur, dini nedenlerin yanı sıra. Birçok yönüyle sivil savaş olarak başlayan savaş, Helenistik Suriye Krallığının, Helenleşmekte olan Yahudilerin yanında yer almasıyla daha şiddetlendi. Şiddetlendikçe, Antiokhos, Helenleştiricilerin yanını, gelenekçilerin önemsedikleri dini ritüelleri yasaklayarak aldı. Bu, Selevkos geleneklerini ve ibadetlerini her yerde takip eden bir insanın neden geleneksel olan Yahudi ibadetlerini yasakladığını anlatır.
Hanuka rituelleri

Hanuka, bazıları ailece ve bazıları topluca yapılan, 8 günlük tatil boyunca her gün süren bir seri ritüelle kutlanır. Günlük ibadete özel eklemeler yapılır ve yemekten sonraki şükrana özel bir kısım eklenir. Hanuka “Şabat benzeri” bir tatil değildir ve Şulhan Aruh’ta belirtilen, Şabat’ta yapılması yasak olan aktivitelerden sakınma zorunluluğu yoktur. Dindar insanlar, her zamanki gibi işe giderler ama akşamüstü mumları yakmak için eve erken dönerler. Okulların kapanması için hiçbir dini neden yoktur ama buna rağmen, İsrail’de Hanuka’nın ikinci gününden itibaren bir hafta boyunca, Hanuka kutlamaları için kapanır okullar. Birçok aile, kitap ya da oyun gibi birçok küçük hediye verirler birbirlerine. Yağın önemini anmak için Hanuka kutlamaları esnasında kızarmış yemekler yenilir.