stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Orta Doğu
Ekonomi

Orta Doğu ekonomileri çok fakir olmaktan (Gazze ve Yemen gibi) aşırı zengin ülkelere (Katar ve BAE gibi) kadar çeşitlilik göstermektedir. Genel olarak, The World Factbook'a göre, 2007 itibarıyla Orta Doğu'daki tüm ülkeler pozitif bir büyüme oranını sürdürüyor.
Dünya Bankası'nın 1 Temmuz 2009'da yayınlanan Dünya Kalkınma Göstergeleri veritabanıına göre, 2008'deki en büyük üç Orta Doğu ekonomisi Nominal GSYİH açısından Türkiye ($794.228), Suudi Arabistan ($467.601) ve İran ($385.143) idi. Kişi başına nominal GSYİH ile ilgili olarak, en üst sıradaki ülkeler ise Katar ($93.204), Birleşik Arap Emirlikleri ($55.028), Kuveyt ($45.920) ve Kıbrıs Cumhuriyeti ($32.745). Türkiye ($1.028.897), İran ($839.438) ve Suudi Arabistan ($589.531) GSYİH-SAGP açısından en büyük ekonomilere sahip ülkelerdir. Kişi başına (PPP) bazlı gelire gelince, en yüksek sıradaki ülkeler Katar ($86.008), Kuveyt ($39.915), BAE (38.894 $), Bahreyn ($34.662) ve Kıbrıs ($29.853) yer almaktadır. Kişi başına gelir (PPP) açısından Orta Doğu'daki en düşük sıradaki ülke ise, Gazze Özerk Filistin Yönetimi ve Batı Şeria'dır ($1.100).
Orta Doğu ülkelerinin ekonomik yapısı, bazı ülkeler yalnızca petrol ve petrolle ilgili ürünlerin (Suudi Arabistan, BAE ve Kuveyt gibi) ihracatına büyük ölçüde bağımlıyken diğerlerinin oldukça çeşitli bir ekonomik temele sahip olması anlamında farklıdır. (Kıbrıs, İsrail, Türkiye ve Mısır gibi). Orta Doğu bölgesinin endüstrileri arasında petrol ve petrolle ilgili ürünler, tarım, pamuk, sığır, süt ürünleri, tekstil, deri ürünleri, cerrahi aletler, savunma teçhizatı (silahlar, mühimmat, tanklar, denizaltılar, savaş uçakları, İHA'lar ve füzeler) bulunmaktadır. Bankacılık, özellikle BAE ve Bahreyn durumunda ekonomilerin önemli bir sektörüdür.
Kıbrıs, Türkiye, Mısır, Lübnan ve İsrail haricinde turizm, kısmen bölgenin sosyal açıdan muhafazakar doğası ve Orta Doğu'nun belirli bölgelerindeki siyasi kargaşadan dolayı, ekonominin görece gelişmemiş bir alanı olmuştur. Bununla birlikte, son yıllarda BAE, Bahreyn ve Ürdün gibi ülkeler, turistik tesislerin iyileştirilmesi ve turizmle ilgili kısıtlayıcı politikaların gevşetilmesi nedeniyle daha fazla sayıda turist çekmeye başladı.
Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesinde, özellikle 15-29 yaş arası gençler arasında işsizlik oldukça yüksektir ve bu, bölgenin toplam nüfusunun %30'unu temsil eden bir demografiktir. Uluslararası Çalışma Örgütü'ne göre 2005 yılında toplam bölgesel işsizlik oranı %13,2 idi ve gençler arasında %25, Fas'ta %37 ve Suriye'de %73 gibi yüksek bir orandadır.
İklim değişikliği

Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki (ODKA) iklim değişikliği, ODKA bölgesinin iklimindeki değişiklikleri ve bölgedeki ülkelerin müteakip müdahale, uyum ve azaltma stratejilerini ifade eder. 2018'de ODKA bölgesi 3,2 milyar ton karbondioksit saldı ve küresel nüfusun yalnızca %6'sını oluşturmasına rağmen küresel sera gazı emisyonlarının (GHG) %8,7'sini üretti. Bu emisyonların çoğu, bölgede bulunan geniş petrol ve doğalgaz rezervleri nedeniyle birçok Orta Doğu ve Kuzey Afrika ekonomisinin ayrılmaz bir bileşeni olan enerji sektöründen kaynaklanmaktadır.
Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından 21. yüzyılın en büyük küresel sorunlarından biri olarak tanınan iklim değişikliği, şu anda Dünya'nın doğal sistemleri üzerinde benzeri görülmemiş bir etkiye sahip. Keskin küresel sıcaklık ve deniz seviyesi değişiklikleri, değişen yağış modelleri ve aşırı hava olaylarının artan sıklığı, Hükûmetler arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından tanımlanan iklim değişikliğinin ana etkilerinden bazılarıdır. ODKA bölgesi, kurak ve yarı kurak ortamı nedeniyle bu tür etkilere karşı özellikle savunmasızdır ve düşük yağış, yüksek sıcaklıklar ve kuru toprak gibi iklimsel zorluklarla karşı karşıyadır. ODKA için bu tür zorlukları besleyen iklim koşullarının, IPCC tarafından 21. yüzyıl boyunca kötüleşeceği öngörülüyor. Sera gazı emisyonları önemli ölçüde azaltılmazsa, ODKA bölgesinin bir kısmı 2100 yılından önce yaşanmaz hale gelme riski taşır.
İklim değişikliğinin ODKA bölgesinde halihazırda kıt olan su ve tarım kaynaklarına önemli bir baskı oluşturması ve dahil olan tüm ülkelerin ulusal güvenliğini ve siyasi istikrarını tehdit etmesi bekleniyor. Bu, bazı ODKA ülkelerini Paris Anlaşması gibi çevresel anlaşmalar yoluyla uluslararası düzeyde iklim değişikliği sorunuyla ilgilenmeye sevk etti. Politika ayrıca ODKA ülkeleri arasında, yenilenebilir enerjilerin geliştirilmesine odaklanılarak ulusal düzeyde oluşturulmaktadır.
Galeri

Abu Dabi, Birleşik Arap Emirlikleri
Amman, Ürdün
Bağdat, Irak
Beyrut, Lübnan
Kahire, Mısır
Şam, Suriye
Doha Katar
Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri
İstanbul, Türkiye
Kudüs, Filistin
Kuveyt, Kuveyt
Manama, Bahreyn
Maskat, Umman
Lefkoşa, Kıbrıs
Ramallah, Filistin Devleti
San'a, Yemen
Tahran, İran
Tel Aviv, İsrail
Orta Afrika ve Orta Doğu hakkındaki bu video, Expedition 29 ekibi tarafından Uluslararası Uzay İstasyonu'nda çekildi.
Sahra Çölü ve Orta Doğu üzerindeki bu video, Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki Expedition 29 ekibi tarafından çekildi.
Türkmenistan üzerinden Hazar Denizi nin doğusundan güneydoğuya Çin, Hong Kong'un hemen kuzeybatısından başlayan bir geçit.
Kudüs'teki Ağlama Duvarı ve Kubbetü's-Sahre
İslam'da kutsal sayılan Kâbe, Suudi Arabistan'ın Mekke şehrinde bulunur.
Maunsell'in Orta Doğu'nun Birinci Dünya Savaşı Öncesi İngiliz Etnografik Haritası
İslam, Orta Doğu'daki en büyük dindir. Burada Müslüman erkekler camide namaz kılarken secde ediyorlar.
Orta Doğu'da petrol ve gaz boru hatları
Köppen iklim sınıflandırmasının Orta Doğu haritası.
Türkiyem (albüm)

Türkiyem, Mustafa Yıldızdoğan'ın 8 Mayıs 1993'te Selçuklu Müzik firmasından çıkardığı albümdür. Sanatçının büyük şöhretini ve asıl başarıyı yakaladığı albümdür. Albümde yer alan Türkiyem, Hasret, Bulamazsın şarkıları yoğun ilgi görmüştür. Albümdeki bütün parçaların müzikleri Mustafa Yıldızdoğan'a aittir. Ayrıca albümdeki yedi şarkının sözleri de yine sanatçının kendisine aittir. Sanatçının en çok satan albümlerindendir.
Şarkı listesi

| # | Şarkı | Söz | Müzik | Süre |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Türkiyem | Dilaver Cebeci | Mustafa Yıldızdoğan | 5:59 |
| 2 | Yalnızım | Mustafa Yıldızdoğan | Mustafa Yıldızdoğan | 5:18 |
| 3 | Bu Diyarda | Mustafa Yıldızdoğan | Mustafa Yıldızdoğan | 4:01 |
| 4 | Barışmam | Aşık Feymani | Mustafa Yıldızdoğan | 3:40 |
| 5 | Sen Nerdesin | Mustafa Yıldızdoğan | Mustafa Yıldızdoğan | 4:11 |
| 6 | Sesleniş | Hüseyin Nihal Atsız | Mustafa Yıldızdoğan | 3:50 |
| 7 | Hasret | Dilaver Cebeci | Mustafa Yıldızdoğan | 4:52 |
| 8 | Gece Yağmuru | Mustafa Yıldızdoğan | Mustafa Yıldızdoğan | 3:55 |
| 9 | Bulamazsın | Mustafa Yıldızdoğan | Mustafa Yıldızdoğan | 4:04 |
| 10 | Yandı Gönül | Mustafa Yıldızdoğan | Mustafa Yıldızdoğan | 4:00 |
| 11 | Ona Doğru | Mustafa Yıldızdoğan | Mustafa Yıldızdoğan | 5:03 |
| 12 | Ön Kuzu | Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu | Mustafa Yıldızdoğan | 4:06 |
Künye

Yapım: Selçuklu Müzik - Film
Prodüktör: Muhammet Alperen
Yönetmen: Hakan Kumru
Aranjör: Tarık Ağansoy
Stüdyo: Metropol
Tonmaister: Hasan Bitmez
Süpervizör: M. Alperen
Fotoğraflar: Stüdyo Celal
Baskı: FRS Matbaacılık
Bilgisayar Resimleme ve Grafik: Sibelarcan
Albüme ait diğer bilgiler

Albüme ismini veren Türkiyem şarkısı için klip çekilmiştir.
Birinci Kanal Harekâtı

| g t Sina ve Filistin Cephesi |
| --- | --- |
 Kanal Harekâtları 1. Kanal Tur  Cefcafe  2. Kanal Katya  Romani Sina Bir-ül Abd  Magdabe  Nehl  Bir-ül Hasene Güney Filistin Tell el'refah  1. Gazze  2. Gazze  1. Güney Filistin Hafirülavce demiryolu  Buqqar Sırtı  2. Güney Filistin Birüssebi  Tell el'Huveylife  3. Gazze  Hureyra ve Şeria  Hesi Vadisi  Huj  Mughar Sırtı  Aktarma İstasyonu  Ayun Kara Kudüs harekâtı Kudüs Nebi Semavil  Yafa  El Burc Yahudiye Dağları Tell 'Asur  Berukin & 1. Arara Ürdün Eriha  Ürdün Vadisi  1. Ürdün Hicla  1. Amman  2. Ürdün  Ebu Tellul  3. Ürdün Cisr-üt Damiye  2. Amman Kuzey Filistin Arsuf  Megiddo Tulkarm  Tabsor  2. Arara  Nasıra  Efula & Beysan  Cenin  Hayfa  Semah  Tiberya  Nablus  Şaron Suriye Şam Cisr Benat Yakub  Kevkab  Kisve  Han Ayaş  Kuzey Suriye Halep  Katma Arap Ayaklanması Mekke  Medine  Taif  Yenbu  Akabe  Wadi Musa  El-Semna 
Birinci Kanal Harekâtı veya Birinci Süveyş Savaşı, Osmanlı'nın 1. Dünya Savaşı sırasında Süveyş Kanalı'na düzenlediği ilk harekâttır.
Harekâtın amacı, Büyük Britanya'yı Mısır'da tutarak Batı Cephesi'ne kuvvet göndermelerini engellemekti. Ayrıca mümkün olursa, Mısır'ı kurtarmaktı. Eğer kanal geçilebilirse, Mısırlı yurtseverlerin Osmanlı ordusunun yanında, Büyük Britanya'ya karşı ayaklanacağı umuluyordu. Harekâtın planlama aşamasında 4. Ordu Komutanı olan Zeki Paşa harekât için ayrılan kuvvetlerin, bu iş için yetersiz olduğu görüşünü belirtmiş ve harekâtın iptal edilmesin teklif etmiştir. Bunu üzerine harekâtta kullanılması düşünülen 4. Ordu'ya bağlı 8. Kolordu'nun doğrudan Başkomutanlığa bağlanması kararlaştırılmış, ancak daha sonra bu önlemin de yetersiz kalacağını düşünülerek Zeki Paşa'nın yerine Bahriye Nazırı Cemal Paşa, nazırlık görevi de devam etmekle birlikte 4. Ordu komutanlığına atanmıştır. Zeki Paşa ise "Alman Karargahı Umumisi'ne Türk Başkumandanlığının ''murahhası'' (delegesi) olarak  atanmıştır.  Harekât, 4. Ordu komutanı ve Bahriye Nazırı Cemal Paşa'nın komutasında gerçekleştirilecektir.
Birinci Kanal Seferi Fikrinin Ortaya Çıkışı

Süveyş Kanalı, on yıllık zorlu ve yorucu bir çalışmanın ardından, 17 Kasım 1869'da ulaşıma açılmıştı. Yaklaşık 6 yıl kadar sonra Kanal'ın toplamı 200.000 adet olan hisselerinden 176.602'sine sahip Britanya ileriki yıllarda Kıbrıs, Mısır ve Sudan'ı işgal ederek Süveyş'teki hakimiyetini güçlendirmiştir. 22 Ekim 1888'te 17 devletin katılımıyla gerçekleştirilen İstanbul konferansı sonucunda Süveyş Kanalı Protokolü imzalanmıştır. Söz konusu protokole göre, Kanal savaş ve barış dönemlerinde açık bulundurulacak, üzerinde hiçbir askerî tesis inşa edilmeyecekti. Osmanlı Devleti, neredeyse bütün haklarını kaybetmiş olmasına rağmen Mısır ve Süveyş'le olan ilgisini kesmemiş, askine yapmış olduğu istihbarat çalışmalarıyla Mısır'dak İngiliz askerî kuvvetlerini yakından takip etmiştir. İstihbarat çalışmaları, Yemen'de başlayan İdris İsyanı dolayısıyla, 1913 yılından itibaren daha da arttırılmıştır.
Süveyş Kanalı'na bir sefer düzenlenmesi fikri, Britanya'nın İngiliz Hindistanı ile olan bağlantılarını kesmek ve Mısır'da bir Alman idaresi tesis ederek Kuzey Afrika'da kontrolü ele geçirmek isteyen Alman İmparatorluğu tarafından ortaya atılmıştır. Nitekim, Fritz Bronsart von Schellendorf nam-ı diğer Bronsart Paşa'nın, 5 Ağustos 1914'te, Alman Dışişleri Bakanlığı'na göndermiş olduğu raporda: ...Hindistan, Mısır ve Kafkaslar'da isyan çıkarmak son derece önemlidir sözleri bu gerçeği gözler önüne sermektedir. Almanya'nın diğer amacı ise, Osmanlı Devleti'nin bi an önce savaşa girmesini sağlamaktı. Bu sayede Türkler, İtilaf Bloğu'ndan tamamen kopartılmış ve cihad faktörüyle birlike İngiliz sömürgelerindeki Müslümanlar ayaklanmış olacaktı. Bu gerçek, Enver Paşa tarafından Bern Sefiri Celâl Bey'e gönderilmiş olan, 20 Eylül 1917 tarihli şifreli telgrafta açıkça dile getirilmiştir.
Kanal Harekâtı ile ilgili Türk-Alman görüşmeleri 1914 Ağustos'unda başlamış ve Ekim'e kadar devam etmiştir. Enver Paşa, Almanya ile ittifak antlaşmasının yapıldığı gün Şam'da bulunan 4. Ordu Kumandanı Zeki Paşa'ya Mısır Seferi'ne hazırlanılması emrini vermiş, 8. Kolordu Kumandanı Mersinli Cemal Paşa'yı da sefer hazırlıklarıyla görevlendirmiştir. Almanya da buna karşılık, Kreß von Kressenstein başkanlığındaki 5 kişilik askerî heyeti Ekim başlarında Şam'a göndermiş, ardından Enver Paşa'nın da ısrarlarıyla bir miktar para göndermeye razı olmuştur. Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesinin ardından Kanal Harekâtı fikri daha fazla ön plana çıkmıştır. Enver Paşa, Kasım sonlarında Cemal Paşa'yı 4. Ordu Kumandanlığı'na getirerek Kanal harekâtını başlatmış oldu.
Harekât süreci ve muharebe

25 bin kişilik Osmanlı kuvve-i seferiyesi, 14 Ocak'ı 15 Ocak'a bağlayan gece yarısı, toplanma bölgesi olan Gazze-Birüssebi (günümüzde İsrail sınırları içerisinde) hattından ileri yürüyüşe başladı. Sağ kol müfrezesi (Sv.Bnb.İzmitli Mümtaz Bey komutasında) El-Ariş-Düeydar, sol kol müfrezesi (Kuşçubaşı Eşref Bey komutasında) ise Kal'eltül Nehl üzerinden kanala yürürken Mersinli Cemal Paşa komutasındaki 8. Kolordu'ya bağlı 25 ve 10. Tümenler çölün ortasından batıya ilerledi.
Cemal Paşa, düşmanı şaşırtmak amacıyla harekâtın üç koldan gerçekleştirilmesini planlamıştı. Buna göre; merkez kuvveti Birüssebi-İbin üzerinden İsmailiye'ye, sağ kol kuvveti Kantara'ya ve sol kol kuvveti de güneyden Süveyş'e doğru harekete geçilecekti. Ayrıca, su ihtiyaçlarını azaltmak için gece yürüyüşü yapılıp gündüz istirahat edilecekti. Bu konuda Cemal Paşa, 8. Kolordu Kumandanı Mersinli Cemal Paşa arasında görüş farklılıkları ortaya çıkmış, ancak sorun daha fazla büyümeden Cemal Paşa tarafından ortadan kaldırılmıştır. Öte yandan su, deve ve asker sıkıntısı tam olarak giderilememiş ve ağır silahların getirilmesi mümkün olmamıştır.
Cemal Paşa, 2 Şubat 1915'te Kanal Harekâtını başlatmaya karar vermiştir. Söz konusu harekât, düşmanın görüş mesafesini azaltmak amacıyla gece gerçekleştirilecekti. Ancak, gece yarısından itibaren başlayan şiddetli kum fırtınası buna engel olmuştur. Nihayet sabahın ilk ışıklarıyla birlike taarruz hareketi başlamış, ağırlık Kanal'ın en dar yeri olan Tih sahrasındaki Timsah Gölü ile Acı Göl arasındaki noktaya verilmiş, 30 saat süren şiddetli çarpışmalar neticesine düşmana ait bir gemi batırılmış, 600 kadar Türk askeri tombazlarla Kanal'ı geçmişse de arkadan destek gelmemesi nedeniyle esir düşmüştür. İngilizlerin ağır top atışları üzerine, Türk taaruzu tamamen durdurulmuştur. Cemal Paşa derhal kurmayları Von Frankenberg, Von Kressentein ve Mersinli Cemal Paşalarla görüşerek bir durum değerlendirmesi yapmıştır. Mersinli Cemal Paşa ile Von Frankenberg çekilme kararının alınmasını isterlerken, Von Kressentein başarı ümidinin ortadan kalktığını ancak ordunun şerefi için harekâta devam edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Başarı ümidi olmadıktan sonra şerefin bir işe yaramayacağını söyleyen Cemal Paşa, 3 Şubat 1915 akşamı çekilme kararı almıştır. Cemal Paşa, almış olduğu bu çekilme kararıyla ikinci Sarıkamış faciasının yaşanmasını engellemiştir.
Geri çekilen Osmanlı kuvvetleri 15 Şubat'ta Gazze-Birüssebi hattında mevzilendi.
Bu harekâtta Birüssebi'ye gönderilen dört Osmanlı uçağı hiçbir faaliyet göstermemiş, buna karşılık Fransız ve İngiliz uçakları keşif, gözetleme ve topçu ateş tanzimi yapmak suretiyle Osmanlı kuvvetlerinin kanala karşı taarruzlarını ateş altına aldırmış, kendi kuvvetlerine hava destek hizmeti yapmışlardı.
Sonuçlar > Cemal Paşa'nın harekât ile ilgili düşünceleri

Cemal Paşa, çekilme kararının ardından iki günlük bir yürüyüşle İkinci Habra'ya ulaşmış ve 5 Şubat 1915'de Başkumandanlık Vekaleti'ne bir rapor göndermiştir. Toplam 5 sayfa olan söz konusu raporda, özetle şu hususlara yer verilmiştir.
İngilizlerin aylardan beri Kanal'ı kuvvetli bir şekilde tahkim ettiklerine dair istihbaratım doğru çıkmıştır.
Birüssebi-Kanal arasında 300 km'lik yol 6 gün zarfında ve tek bir zayiat verilmeden başarıyla katedilmiştir. İaşe ve su sıkıntısı asgariye indirilmiştir.
2 Şubat'ta öğleden sonra şiddetli kum fırtınası çıkmış ve gece yarısına kadar devam etmiştir. Bu neden hücum iki saat kadar gecikmiş ve 2/3 Şubat gecesi fecirle beraber Kanal'a taarruz başlamış ve 30 saat devam etmiştir.
Taarruz, Timsah ve Acı Göl arasında gerçekleştirilmiştir. Her iki gölde düşmana ait bir gemi batırılmış ve askerlerimiz çok büyük fedakarlıklar göstermişlerdir.
Düşmanın ağır silahları nedeniyle Kanal geçilememiştir. Ancak, bu taaruz neticesinde düşmanın savunma tertibatı esaslı bir şekilde öğrenilmiştir.
Çekilme harekâtına devam eden Cemal Paşa, 7 Şubat'ta Cefcafe'ye ulaşmış, buradan Başkumandanlık makamına göndermiş olduğu ikinci raporunda çekilme kararının haklılığını savunmuştur. Ertesi gün İbin'e ulaşan Cemal Paşa, Enver Paşa'nın Kanal'daki seyr-i sefainin engellenmesi hususundaki önerilerine de açıklık getirmiştir. Cemal Paşa'ya göre gemi trafiğinin engellenmesi için Kanal önünde sürekli bir kuvvet bulundurmak gerekiyordu. Ayrıca, su, erzak ve cephane yetersizliğinden dolayı böyle bir teşebbüs mümkün değildi. Paşa, 10 Şubat 1915 tarihli üçüncü raporunda; tayyare kollarının bi an evvel teşkil edilerek Kanal'a gönderilmesini istemiş ve yeni bir Kanal Harekâtı için Von Frankenberg'in hazırlamış olduğu istihbarat raporlarını kendilerine takdim edeceğini söylemiştir. Söz konusu raporun ilginç yanı, İngiliz resmî beyanlarının şiddetle yalanlanması olmuştur. Zira Cemal Paşa tombazlar dışında hiçbir malzeme kaybı olmadığını, perişanatı gösterir hiçbir olayın yaşanmadığını ve sadece Kanal'ın geçilemediğini söyleyerek ısrarla başarılı olduğunu vurgulamıştır. Paşa 13 Şubat 1915 tarihli dördüncü raporunda ise, İkinci Kanal Harekâtı için hazırlıklara daha şimdiden başlanıldığını, Von Kressentein'ı bu amaçla çöl dahilindeki bütün istihbaratı sağlamakla görevlendirdiğini ifade etmiştir. Paşa, ertesi gün Başkumandanlık Vekaleti'ne göndermiş olduğu bir başka yazıyla da 4. Ordu yanı sıra Halep, Lübnan ve Şam yönetiminin de doğruya doğruya kendisine bağlı kalmasını istemiştir.
Cemal Paşa'nın yukarıda özetlemeye çalıştığımızı dört raporunu incelediğimizde şu iki husus dikkatimizi çekmektedir.
Birinci Kanal Harekâtı başarıyla ve amacına uygun olarak gerçekleştirilmiştir
Bu harekât sonucunda düşmanın savunma hattı esaslı bir şekilde öğrenilmiştir.
Bu nedenle Birinci Kanal Harekâtı bir keşif taaruzu olup, asıl (İkinci Kanal Harekâtı) için bir zemin hazırlanılmıştır.
Süveyş Kanalı'na doğru yürüyen Osmanlı askerleri (1914)
Esdraelon Ovası (İbn Amer Çayırı)'nda Osmanlı birlikleri (1914)
Ermeni Katolik Kilisesi (Diyarbakır)

| --- | --- |

Genel bilgiler
Tür: Kilise
Şehir: Sur, Diyarbakır
Ülke: Türkiye
Koordinatlar: 37°54′31″K 40°14′19″D﻿ / ﻿37.90861°K 40.23861°D﻿ / 37.90861; 40.23861
Tamamlanma: 16. yüzyıl

Ermeni Katolik Kilisesi, Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yer alan bir kilisedir.
Tarihi ve mimarisi

Ermeni Katolik Kilisesi, 16. yüzyılda inşa edilmiştir. Hakkında çok fazla bilgi bulunmayan kilise, Diyarbakır Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir. 2015-16 Sur çatışmalarından en ağır hasarı gören kiliselerden biridir. Sur'da çatışmaların durdurulmasından sonra Bakanlar Kurulu kararıyla ilan edilen acele kamulaştırma kararı çerçevesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Sur'un yeniden inşa edilmesi yönünde çalışmalar başlatılmış ve Ermeni Katolik Kilisesi'nde de restorasyon çalışmaları yapılmıştır.
Kilisede, Ermenice yazıtlar ve çeşitli din görevlilerine ait mezar taşları bulunmaktadır. Yukarıda kadınlar mahfili ve giriş katından oluşan kilisenin lojmanları ve bir de avlusu bulunmaktadır. Ermeni Katolik Kilisesi dam ile örtülüdür.
Yazıbaşı, Adıyaman

| Yazıbaşı |
| --- | --- |
Köy

 Adıyaman'ın Türkiye'deki konumu
YazıbaşıYazıbaşı'nın Adıyaman'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Adıyaman
İlçe: Merkez
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1276 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 406
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0416
İl plaka kodu: 02
Posta kodu: 02002
Yazıbaşı, Adıyaman ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün adı 1565 yılı kayıtlarında Azko ve 1928 yılı kayıtlarında Azikan olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Adıyaman il merkezine 25 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 406
2021: 445
2020: 455
2019: 459
2018: 466
2017: 491
2016: 509
2015: 488
2014: 493
2013: 499
2012: 503
2011: 502
2010: 519
2009: 519
2008: 526
2007: 530
2000: 563
1990: 894
1985: 1.242
1965: 924
Sfenks

Büyük Gize Sfenksi ile karıştırılmamalıdır.
Büyük Gize Sfenksi ve arka planda görünen Kefren Piramidi.
Sfenks veya Sphinks (Yunanca: Σφιγξ, Sphĭ́nks) kafası koç, kuş veya insan, gövdesi ise uzanan bir aslan biçimini alan heykel. İlk önce Antik Mısır'da rastlanan Sfenks, antik Yunan mitolojisinde büyük kültürel önem taşımıştır ve ismini Yunancaya dayandığı düşünülmektedir. Sözcüğün Mısırca'daki orijinal biçimi kepes ankh ya da “yaşayan heykel” anlamında şeşep (sheshep) ankh'tır. Sfenkslerin en tanınmışı Büyük Gize Sfenksi'dir.
Mısır Sfenksi
Hint Sfenksi
Yunan Sfenksi
Hitit Sfenksi
İslami Dönem Sfenksi
Büyük Gize Sfenksi

Mısır sfenksi antik bir efsanevi yaratıktır. Gövdesi uzanan bir aslan ve kafası genellikle bir firavunun kafasının şeklini alır. Aslanlar güneş ile bağlantıları nedeniyle antik Mısırlılar tarafından kutsal hayvan sayılırlardı.
En büyük ve en ünlü olanı, Gize platosunda Nil Nehri'nin batı kıyısında bulunan Büyük Gize Sfenksi'dir. Gize Sfenksi doğuya bakar ve pençelerinin arasında bir tapınak yer alır. Aslan gövdeli, insan başlı bu Sfenksin uzunluğu 73 metre, yüksekliği 20 metre yüzünün genişliği 5 metredir. Bir adı da 'Harmakis' olan Sfenks, doğan güneşi ve firavun için yeniden dirilişi temsil eder. Yüzünün doğuya dönük oluşu, Güneş tanrısı Ra'yı her sabah doğar doğmaz görmesi içindir. Yapıldığı zaman ön ayaklarının arasında kurban için bir sunak olduğu kalıntılarda yapılan kazı çalışmalarında ortaya çıkartılmıştır. Sfenksin yüzünün firavun Kefren'e ait olduğu sanılır ve yapılış tarihini Dördüncü Hanedanlık (MÖ 2723 - 2563) dönemine denk getirir. Fakat bazı alternatif teoriler sfenksin Eski Hanedanlık döneminden önce (hatta bir teoriye göre tarih öncesi) yapıldığını iddia eder. Diğer ünlü Mısır sfenksleri arasında Menfis'in kaymaktaşı sfenksi ve Karnak yakınlarında eskiden dokuz yüz adet olduğu sanılan koç kafalı sfenksler yer alır.
Antik Mısırlıların heykele ne ad verdikleri henüz bilinmiyor. Büyük Sfenks'e Arapça verilen isim, Ebu el-Hôl, "Dehşetin Babası" anlamına gelir. Yunancada Sphinks (Σφῐ́γξ) adı verilmiş olmasına rağmen heykelin kafası bir kadına değil erkeğe aittir.
Yunan sfenksi

Yunan mitolojisinde yer alan tek Sfenks, yıkım ve kötü şans temsil eden, benzersiz bir şeytandır. Hesiodos'a göre Khimira (Χῐ́μαιρᾰ) ve Orthros'un (Ὄρθρος), diğer kişilere göre Typhon ve Ekhidna'nın kızıdır (bunların hepsi Mitolojik figürlerdir). Vazo resimlerinde ve bas kabartmalarında dik oturan sfenks, kadın kafası olan kanatlı bir aslana veya pençeleri, tırnakları ve göğüsleri aslandan, kuyruğu yılandan ve kuş kanatlarından oluşan bir kadına benzer.
Hera ya da Ares sfenksi anavatanı Etiyopya'dan alıp (Yunanlar sfenksin kökenini hatırlıyorlardı) Thebes'in dışında oturmasını ve yoldan geçenlere tarihin en ünlü bulmacasını sormasını emreder. O da emri yerine getirerek gelip geçeni durdurarak onlara bilmeceyi sorar, bu bilmeceyi çözemeyenleri boğarak öldürür veya oracıkta yerdi. Sfenksin karşısına Yunan mitolojisinde keskin zekası ve bilgeliği ile tanınan Oedipus çıktı. Canavar Sfenks ona da aynı bilmeceyi sordu: "Hangi varlık sabah dört ayak üstünde, öğlen iki ayak üstünde ve akşam üç ayak üstünde yürür?" Oedipus bulmacayı çözmeyi başarır: "O yaratık insandır. Çünkü insan bebekliğinde ellerini de ayak gibi kullanarak dört ayak üzerinde emekler, yetişkin halinde iki ayak üzerinde yürür ama yaşlandığında yürüyebilmek için bir de baston kullanır yani üç ayaklı olur." Yenildiğini anlayan sfenks kendini yüksek bir kayalıktan atar ve ölür. Hikâyenin farklı versiyonlarında kendini hırsla yiyip yuttuğu söylenir.
Anadolu’daki sfenks kabartma ve heykelleri

Anadolu'daki insan başlı aslan sfenkslerine Hitit, Lidya ve Frigya uygarlıklarında daha çok heykel olarak rastlanır. Bunlardan en ünlüleri, Alacahöyük kent kapısının iki yanına dikilmiş sfenksler ve Zincirli'de keşfedilen Neo-Hitit sfenksleridir.