Yeme bozuklukları

| Yeme bozuklukları |
| --- | --- |
Uzmanlık: Psikiyatri, klinik psikoloji 
Belirtiler: Fiziksel veya ruhsal sağlığı olumsuz etkileyen anormal beslenme alışkanlıkları
Komplikasyon: Anksiyete bozuklukları, depresyon, madde bağımlılığı, aritmi, kalp yetmezliği ve diğer kalp sorunları, asit reflüsü (gastroözofageal reflü hastalığı veya GERD), gastrointestinal sorunlar, düşük kan basıncı (hipotansiyon), organ yetmezliği ve beyin hasarı, osteoporoz ve diş hasarı, şiddetli dehidrasyon ve kabızlık, adet döngüsünün durması (amenore), kısırlık, inme
Tipler: Tıkınırcasına yeme bozukluğu, anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza, pika, ruminasyon bozukluğu, kaçıngan/kısıtlayıcı gıda alımı bozukluğu, gece yeme sendromu
Risk faktörü: Gastrointestinal bozukluklar, cinsel istismar öyküsü, zorbalık, sosyal medya, dansçı veya jimnastikçi olmak
Tedavi: Danışmanlık, uygun diyet, normal miktarda egzersiz, ilaçlar
Yeme bozuklukları, yetersiz ya da aşırı gıda alımı içerebilen, diğer yandan ruhsal etkilere dayanan ve fiziksel sonuçlara yol açabilen bir hastalıktır. ABD'de 5 ila 10 milyon kadın ve 1 milyon civarında erkeğin yeme bozukluğundan etkilenmiş olduğu tahmin edilmektedir. DSM-IV-TR (The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) (Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatiksel El Kitabı)'nin tanı ölçütlerine göre yeme bozuklukları; Anoreksia nervosa, bulimia nervosa, atipik yeme bozukluğu olarak üçe ayrılmaktadır.
Anoreksiya nervoza beden yapısında ağır bir bozuklukla karakterize olan, zayıf olma adına sıklıkla ölesiye açlık sınırına getiren, beden imgesinin bozulduğu bir durum iken; bulimiya nervoza denetimi yitirmiş olma duygusunun eşlik ettiği, yineleyen, büyük miktarlarda yeme atakları ile karakterize bir durumdur. Bulimiya nervoza'nın sıklığı, anoreksiya nervozadan daha yüksektir. Başlangıç yaşı genellikle anoreksiya nervozadan daha geç, ergenliğin sonları ya da erken erişkinliktedir. Ayrıca bulimia nervoza'da kilo çoğunlukla normal sınırlardadır. Bulimia nervoza hastalığının prognozu anoreksiya nervozaya göre daha iyidir.
Atipik yeme bozuklukları tıkınırcasına yeme sendromu ve gece yeme sendromu olarak 2'ye ayrılabilir. Gece yeme sendromunda  en karakteristik özellik; gece düzenli uyku olmaması ve günlük enerjinin oldukça önemli kısmının gece tüketilmesidir. Tıkınırcasına yeme bozukluğu; kısa bir sürede aşırı miktarda besin tüketilmesi ve bu esnada kişinin kendini kontrol dışı hissetmesidir. Atak esnasında kontrol edememe söz konusudur.
Anksiyete bozuklukları, depresyon, madde bağımlılığı ve yeme bozukluğu olan kişiler arasında yaygındır. Bu bozukluklar obeziteyi içermez. İnsanlar genellikle yeme bozukluğu ve OKB arasında komorbidite yaşarlar. YB olan hastaların %20-60'ında OKB öyküsü olduğu tahmin edilmektedir.
Yeme bozukluklarının nedenleri net değildir, ancak hem biyolojik hem de çevresel faktörlerin rol oynadığı görülmektedir. Zayıflığın kültürel olarak idealize edilmesinin bazı yeme bozukluklarına katkıda bulunduğuna inanılmaktadır. Cinsel istismara maruz kalan bireylerin de yeme bozuklukları geliştirme olasılığı daha yüksektir. Pika ve ruminasyon bozukluğu gibi bazı bozukluklar zihinsel engelli kişilerde daha sık görülür.
Tedavi birçok yeme bozukluğu için etkili olabilir. Tedavi bozukluğa göre değişir ve psikolojik danışmanlık, diyet tavsiyesi, aşırı egzersizin azaltılması ve yiyecekleri ortadan kaldırma çabalarının azaltılmasını içerebilir. Bazı ilişkili semptomlara yardımcı olmak için ilaçlar kullanılabilir. Daha ciddi vakalarda hastaneye yatış gerekebilir. Anoreksiya hastalarının yaklaşık %70'i ve bulimia hastalarının %50'si beş yıl içinde iyileşir. Yeme bozukluğu olan kişilerin yalnızca %10'u tedavi görmekte ve bunların da yaklaşık %80'i uygun bakımı alamamaktadır. Birçoğu önerilen kalış süresinden haftalar önce eve gönderilmekte ve gerekli tedavi sağlanmamaktadır. Tıkınırcasına yeme bozukluğunda iyileşme daha az nettir ve %20 ila %60 arasında olduğu tahmin edilmektedir. Hem anoreksiya hem de bulimia ölüm riskini artırmaktadır. İnsanlar yeme bozukluğu ve OKB ile komorbidite yaşadıklarında, tedavinin belirli yönleri olumsuz etkilenebilir. OKB, kilo ve şekil takıntısından, vücut memnuniyetsizliğinden ve vücut kontrolünden kurtulmayı zorlaştırabilir. Bunun nedeni kısmen YB bilişlerinin OKB takıntıları ve kompulsiyonları ile benzer bir amaca hizmet etmesidir (örneğin, kaygıdan geçici rahatlama olarak güvenlik davranışları).  Araştırmalar, OKB'nin tedavi sırasında hastaların vücut kitle indeksi üzerinde bir etkisi olmadığını göstermektedir.
Yeme bozukluklarının yaygınlığına ilişkin tahminler, cinsiyet, yaş ve kültür farklılıklarının yanı sıra teşhis ve ölçüm için kullanılan yöntemleri yansıtacak şekilde büyük ölçüde değişiklik göstermektedir. Gelişmiş dünyada, anoreksiya belirli bir yılda genç kadınların yaklaşık %0,4'ünü ve bulimia yaklaşık %1,3'ünü etkilemektedir. Tıkınırcasına yeme bozukluğu belirli bir yılda kadınların yaklaşık %1,6'sını ve erkeklerin %0,8'ini etkilemektedir. Bir analize göre, hayatlarının bir noktasında anoreksiya geçirecek kadınların oranı %4'e, bulimia ve tıkınırcasına yeme bozukluklarında ise %2'ye kadar çıkabilmektedir. Az gelişmiş ülkelerde yeme bozukluğu oranlarının daha düşük olduğu görülmektedir. Anoreksiya ve bulimia kadınlarda erkeklerden yaklaşık on kat daha sık görülmektedir. Yeme bozukluklarının tipik başlangıcı geç çocukluktan erken yetişkinliğe kadardır. Diğer yeme bozukluklarının oranları net değildir.