Schengen Bölgesi
Schengen Bölgesi ülkeleri > Bulgaristan ve Romanya'nın katılımı

Kıbrıs Cumhuriyeti henüz Schengen bölgesinde değildir. Bulgaristan ve Romanya'nın 2011'de Schengen Bölgesine dahil olması öngörülmüştü fakat bu tarih şimdilik uzatılmıştır. Schengen Alanına katılmak için Romanya ve Bulgaristan Haziran 2011'de Avrupa Parlamentosuna teklif götürdüler ve bu istekleri onaylandı ama Hollanda hükûmetinin her iki ülkede yolsuzlukla mücadele tedbirlerinde ve organize suçlarla mücadelesinde eksiklikleri olduğu ileri sürülerek bu istekleri Eylül 2011'de yapılan Bakanlar Kurulu tarafından reddedilmiştir. Kurulda ayrıca Schengen ülkelerine gitmek üzere Türkiye üzerinden Bulgaristan ve Romanya gelen yasadışı göçmenlerin potansiyel akını hakkında endişeler ifade edilmiştir.
Schengen Alanı, Mart 2012 tarihinde Bulgaristan ve Romanya'nın hava ve deniz sınırlarına açılacak olması ile beraber, kara sınırlarının Temmuz 2012 tarihinde açılması beklenmiştir. Büyük olasılıkla iki ülkenin Schengen Bölgesi üyeliği iki aşamada gerçekleştirilecekti fakat 1 Mart 2012'de Brüksel'de bir araya gelen AB liderleri, Bulgaristan ile Romanya'nın Schengen üyeliğinin eylül ayına ertelenmesini kararlaştırdı. İki ülkenin üyeliklerine Hollanda'nın karşı çıkması üzerine, üyelik kararının Eylül 2012'de alınması kararlaştırıldı. Bu anlaşmanın Avrupa Konseyi Başkanı Herman Van Rompuy'un tavsiyesi üzerine Avrupa Konseyi tarafından onaylanması beklenmektedir. Hollanda, iki ülkenin Schengen'e katılması için, yolsuzlukla mücadeleye yönelik 'İşbirliği ve Doğrulama Takip Mekanizması'ndan (CVM) üst üste iki defa olumlu rapor çıkmasını şart koşuyor. Komisyon ise CVM ve Schengen'e katılım konularının birbiriyle alakalı olmadığı görüşündedir. Herman van Rompuy'un tavsiyesi üzerine Avrupa Konseyinde hâlen onay beklenmektedir.
Mart 2013 tarihindeki Konsey toplantısında yapılan anlaşma, Bulgaristan'da devam eden protestolar nedeniyle ertelenmiştir. Hollanda'nın yanı sıra Bulgaristan, Romanya'nın Schengen Bölgesine katılmasına karşı çıkan ülkeler Almanya, Belçika, Fransa, Finlandiya, Danimarka ve Avusturya olarak sıralanmaktadır.
4 Ekim 2017'de, "Avrupa Parlamentosu, Bulgaristan ve Romanya'nın Schengen Bilgi Sistemine" erişimi "için oylama yapıldı." Ayrıca, “iki ülkenin Schengen bölgesinin bir parçası olup olamayacağına ve komşu AB ülkeleriyle yapılan sistematik sınır kontrollerinin durdurulup durdurulmayacağına ilişkin nihai siyasi karar Avrupa Konseyi'nin bütün tarafları tarafından oybirliği ile alınmalıdır.” 11 Aralık 2018'de, Avrupa Parlamentosu, her iki ülkenin de kabul edilmesi lehine karar vererek oy birliği ile Avrupa Konseyi'nin konuyla ilgili "hızlıca hareket etmesini" istedi.
Eylül 2019'da Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov, Bulgaristan'ın, sınırsız alanın bir parçası olur olmaz ülkenin göçmen istilasından uğrayabileceği korkusundan dolayı Schengen Bölgesi'ne katılma isteğinden geçici olarak vazgeçtiğini belirtti.
3 Mart 2022'de Rumen milletvekili Eugen Tomac, katılım kriterlerinin karşılandığı 9 Haziran'da kabul edildiğinden, "Romanya'nın AB'ye katıldıktan 15 yıl sonra Schengen bölgesine katılımının önünde hangi engellerin kaldığına" ilişkin bir parlamento sorusu aracılığıyla resmi olarak yanıt istedi.
Romanya'nın Schengen'e katılımı için ikinci bir girişim, 8-9 Aralık 2022 tarihlerinde Adalet ve İçişleri Konseyi'nde kurulacaktı ve AK, Avusturya'nın muhalefetinin ardından başarısız olan toplantı gündemindeki konuları açıkladı, çünkü yetkililer Bulgaristan ve Romanya'yı ülkeye gelen göçmenlerin çoğu için bir geçiş yolu olarak görüyorlardı. Romanya bu değerlendirmeye itiraz ediyor[82] ve başarısız bir şekilde Avusturya hükûmetini Romanya'nın Schengen'e katılımı için oy vermeye ikna etmeye çalıştı. Hollanda, Romanya'ya destek beyan etmesine rağmen, Bulgaristan'ın katılımına karşı olduğu için aleyhte oy kullandı.
Avusturya'nın vetosu Romanya'da güçlü bir infial yarattı. Veto sonucunda, Romanya'nın Avusturya büyükelçisinin Viyana'dan çekilmesinin ardından iki devlet arasındaki ilişkiler geriledi. Rumen şirketleri, girişimcileri, müzeleri ve üniversiteleri tarafından Avusturya'ya karşı bir boykot da başladı ve Avusturya bankalarının Romanya'daki şubelerinde de Avusturya karşıtı yazılar belirdi.
Euractiv'e göre, Avrupa kurumları 2023 yılında Bulgaristan ve Romanya'yı Schengen'e kabul etmeye hazırlanıyor; Ekim 2023'te sınır kontrolsüz hava yolculuğu ve ardından 1 Ocak 2024 itibarıyla kara sınır kontrollerinin kaldırılması planlanıyor. Avrupa Parlamentosu, 12 Temmuz 2023'te yayınladığı basın açıklamasında, her iki ülkenin de Schengen'e katılmak için gerekli tüm kriterleri karşıladığını vurgulayan yeni kararın 526 milletvekili tarafından desteklendiğini, sadece 57'sinin buna karşı olduğunu ve 42 çekimser oy verildiğini açıkladı. Parlamento, "her iki ülkenin de Schengen'e kabul edilmek için gerekli şartları zaten yerine getirdiğini" vurguladı. Ancak Eylül 2023'te Avusturya, bu ülkelerin Schengen Bölgesi'ne kabul edilmesine itirazını yineledi. Buna yanıt olarak Romanya, mali tazminat talebinde bulunmak üzere Avusturya'nın vetosuna Avrupa Adalet Divanı'nda itiraz etme tehdidinde bulundu.
30 Aralık 2023'te, Bulgaristan ve Romanya'nın 31 Mart 2024'te hava ve deniz seyahati için Schengen Bölgesi'ne katılması konusunda bir anlaşmaya varıldı ve kara sınırları o yılın ilerleyen dönemlerinde tartışılacaktır. Hava ve deniz sınırlarının kaldırılması, mülteci kontrolü açısından daha az tartışmalıdır çünkü operatörlerden, uçağa binmeden önce kimlik belgelerini kontrol etmeleri istenebilir; bu, örneğin Schengen üyesi Yunanistan'dan diğer üyelere giden Schengen bölgesi içindeki rotalar için uzun süredir yaygın olan bir durumdur.
31 Mart 2024'te Bulgaristan ve Romanya'nın Schengen Bölgesi'ne katılımı onaylanarak hava ve deniz seyahatleri için sınır kontrolleri kaldırıldı. 22 Kasım 2024'te Avusturya, Bulgaristan ve Romanya ile kara sınır kontrollerinin kaldırılmasına ilişkin vetosunu kaldırmayı kabul etti. Daimi Temsilciler Komitesi (COREPER), 27 Kasım 2024'te, 12 Aralık 2024 tarihli toplantıda Bulgaristan ve Romanya'nın 1 Ocak 2025 itibarıyla Schengen Bölgesi'ne tam katılımını onaylayan Avrupa Birliği Konseyi kararına ilişkin hazırlıklarını tamamladı.