stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Marx'ın insan doğası teorisi

Karl Marx'ın insan doğası teorisi onun kapitalizm eleştirisinde, komünizm anlayışında ve maddecilik anlayışında önemli bir yer tutar. Marx, tam olarak “insan doğası” ifadesini kullanmaz, bunun yerine kullandığı “gattungswesen” kavramı genellikle ‘varlık türü’ ya da ‘tür-özü’ olarak çevrilir. Marx bu terimle insanların bir ölçüde kendi doğalarını oluşturma veya şekillendirme yeteneğine sahip olduklarını belirtmektedir. Genç Marx'ın 1844 yılına ait el yazmalarındaki bir nota göre terimi, hem birey hem de insan doğasından bir bütün olarak bahsederken kullanan Ludwig Feuerbach’tan alıntılamıştır. Bütünsel bir insan anlayışına sahip olan Marx, insanı yabancılaşmamış durumuna geri dönmeye, doğayla, başka insanlarla ve toplumla yeniden birleşmeye ihtiyaç duyan bir varlık olarak görmüştür.
İhtiyaçlar ve Güdüler

Marx'a göre “insan fiziksel ihtiyaçlardan bağımsız olduğu zaman bile üretir ve bu ihtiyaçlardan bağımsız olduğu zaman ilk defa özgürce üretir. İnsanlar, yalıtılmış bireyler olarak değil, toplumsal grup ve sınıfların üyeleri olarak hareket ettikleri takdirde kendilerini dönüştürebilecek, kendilerini dönüştürdükçe de dışsal dünyayı dönüştürüp, toplumsal dünyanın aktif üreticileri haline gelebilecektir. 1844 Elyazmaları’nda genç Marx şöyle yazmıştır:
İnsan doğrudan doğal bir varlıktır. Doğal bir varlık ve yaşayan doğal bir olgu olarak doğal güçlerle ve yaşamsal güçlerle donatılıdır, - aktif bir doğal olgudur. Bu güçler onda eğilimler ve yetenekler olarak – içgüdüler olarak var olur. Diğer yandan doğal, maddi, algısal nesnel bir olgu olarak acı çeken, koşullara uyan ve kısıtlı bir yaratıktır, aynı hayvanlar ve bitkiler gibi. Bu demektir ki, nesneler onun dış dünyasında ondan bağımsız olarak bulunurlar; gene de bu nesneler ihtiyaç duyduğu nesnelerdir – onun öz güçlerinin tezahürü ve teyit edilmesi için olmazsa olmaz, gerekli nesnelerdir.
Grundrisse’de Marx kendi doğası için ‘benim üstümde baskı yapan, ihtiyaç ve dürtülerin toplamıdır’ der. Alman İdeoloji’sinde şu formülasyonu kullanır: ‘onların ihtiyaçları, sonuçta onların doğası’dır. O zaman görürüz ki, Marx’ın erken yazılarından sonraki çalışmalarına kadar insan doğasını dıştaki nesneller ‘gereksinimler’inin tatmin edilmesi için hareket eden ‘eğilimler’, ‘dürtüler’, ‘öz güçler’ ve ‘içgüdüler’ bileşkesi olarak kavrar. Marx'a göre, insan doğasının açıklanması insan ihtiyaçlarının açıklanmasıdır, beraberinde bu ihtiyaçları gidermek için hareket edeceklerdir.
Norman Geras Marx'ın insan özellikleri dediği bazı ihtiyaçların çizelgesini verir: “…diğer insanlar için, cinsel ilişkiler için, yiyecek, su, giyim, barınak, dinlenme ve daha genelde hastalık değil sağlıklılık uyumlu koşullar. Bir tane daha var … geniş ve çeşitlilikte uğraş insan ihtiyacı, böylelikle kişisel gelişim, Marx’ın ifade ettiğince, ‘çok-yanlı etkinlik’, ‘bireylerin çok-yanlı gelişimi’, ‘bireylerin özgürce gelişimi’, ‘[kişinin] yetilerini bütün yönlerde yeşertebilme araçları’ ve bunun gibi.”
Marks insanı hayvandan ayıran en büyük niteliğin “emek” olduğunu ortaya koyar:
Yeme, içme ve dölleme vb. … gerçek insan işlevleri olduğu doğrudur. Bununla birlikte, insan etkinliği diğer yönlerinden soyutlanırsa ve nihai, kapsamlı sonuçlara vardırıldığı zaman, onlar hayvandırlar.
Üretim ve insan > İnsanların nesnesi olarak yaşam ve türler

A’nın B öznesinin nesnesi olduğunu söylemek B’nin (belirli bir üretici olarak) A’ya bir şekilde etki uyguladığı anlamına gelir. Yani eğer ‘proletarya devleti yıkarsa’ öyleyse ‘devlet’ proletarya (özne)’sinin nesnesidir, yıkma eylemi bağlamında. Bu A B’nin nesnelidir demeye benzer. A bütün bir ilgi alanı olsa ve tam tanımlı bir amaç olmasa bile bu metin içinde, insanların kendi ‘tür’lerini ve kendi ‘yaşam’larını ‘nesne’leri haline getirirler demektir. Marks ‘nesne’ sözcüğünü kullanmakla sadece, maddi bir nesne üretir gibi, bunların da insan üretimi ya da gerçekleştirdiği bir olgu olduğunu ima ediyor olabilir. Eğer bu çıkarım doğruysa, o zaman yukarıda Marks'ın insan üretimi ile ilgili sözleri, insan yaşamının insanlar tarafında üretimine de uyarlanabilir.
‘Bireyler yaşamlarını gerçekleştirdikçe, kendileri de öyledirler. Onların ne oldukları, öyleyse, ürettikleriyle üst üste çakışır, hem ne ürettikleriyle hem de nasıl üretikleriyle. Bireylerin doğası onların üretimlerini belirleyen maddi koşullara bağımlıdır.’
Althusser, Marx‟ın sadece ilk dönemlerinde insan doğası kavramına hümanist bir biçimde yaklaştığını söylemektedir. Onun dışında “tarihi ve politikayı insan özü üstünde temellendiren her kuramla bağlarını kökten kopardı” betimlemesini yapmaktadır. Marx‟ın genel olarak “kuramsal anti-hümanizm” görüşü üzerinde yoğunlaştığına değinmektedir. İnsan dışa bağımlı bir canlıdır. Kendini var edebilmek adına doğaya ve topluma gereksinim duyar. Etkilendiği alanda ne olursa olsun yine kendi toplumunun ona sunduklarıyla sınırlıdır. Tinsel bir insan doğasından söz etmekten çok biyolojik bir doğadan söz edilmektedir. Ancak insanın soyutlama yetisi ve seçim yapma edimi insanın sadece edilgen bir varlık olmadığının göstergesidir. Toplumun ve tarihin biçimlendirmesine ek olarak seçimleriyle tarihe yön verebilme şansına sahiptir. Sonuç olarak ne mutlak insan doğası varlığından ne de mutlak insan doğasının hiçliğinden söz edebiliriz. Tarihten beslenen, toplumsuz var olamayan, yine de toplumun da onsuz var olamadığı, zamana, koşullara göre değişen bir insan varlığından söz etmek daha yerinde olacaktır. İnsan doğasını tümden reddetmek insanı edimsel olarak umutsuzluğa götüren bir noktada durmaktır. Aynı biçimde mutlak bir insan doğası kabulü de tanrısal bir insan özü anlayışına sürüklenmeye neden olur.
Birinin yaşamını nesnesi yapmak için böylelikle o birinin yaşamı kontrol altında bir şeymiş gibi davranmak gerekir. Hayal planlarında kişinin gelecek ve şimdiki anını yükseltmek ve bu planları yerine getirmekte gerekli dayanaklara sahip olmak. Böylesi bir yaşam sürdürebilmek için bu kişilik ‘öz etkinliğine’ (gerçekleştirmeye) erişmelidir ki Marx arzunun yalnızca komünizm kapitalizmin yerini aldığında olanaklı olabileceğine inanır.
‘Yalnızca bu aşamada öz etkinlik maddi yaşamla üst üste çakışır ve bu bireylerin tam bireyler olarak gelişmesine ve tüm doğal kısıtlamaları atmalarına denk gelir. Emeğin öz etkinliğe dönüşmesi, daha önceki kısıtlı etkileşimin böylesi bireylerin etkileşimine dönüşmesine denk düşer.’
İnsan doğası ve tarihsel materyalizm

Marx'ın tarih kuramı insanların çevrelerini değiştirme yollarını ve (eytişimsel ilişki içinde) çevrelerinin de onları değiştirişini tanımlamaya çalışır:
Üretme eylemi sadece nesnel koşullarda değişiklik yapmak değildir. Örneğin köy kasaba olur, vahşi doğa temizlenir tarla olur. Fakat üreticiler de değişirler, kendilerine yeni nitelikler katarlar, kendilerini üretim içinde geliştirirler, yeni güçler ve düşünceler, yeni ilişki tarzları, yeni ihtiyaçlar ve yeni dil geliştirirler.
Marx ideolojiyi sosyal hayatın pozitif veya ilerici bir öğesi olarak ele almamıştır. Marx, ayrıca, proleter ideolojisi, sosyalist ideolojiden veya tarihsel materyalizmi proletaryanın ideolojisi falan olduğundan hiçbir zaman bahsetmemiştir. Napolyon örneğiyle Marx ideolojiyi işçi\köylü sınıfını yanlış yöne sevk edebilecek, egemenlik ilişkilerini tutmaya yardım edebilecek soyut doktrinler ve hayali yanlış görüşler olarak nitelemiştir.
‘İnsan tarihinin ilk öngörüsü, elbette, yaşayan insan bireylerinin varlığıdır. Böylece ilk kurulması gereken gerçek bu bireylerin fiziki organizasyonu ve öte doğayla kurduğu ilişkileridir.’ ‘Tarih hiçbir şey yapmaz, “engin zenginliklere sahip değildir”, “savaşlar yapmaz”. O insandır, gerçek, yaşayan insan hepsini yapan, sahiptir ve dövüşür’; “tarih” insanı kendi amaçlarını gerçekleştirmek için kullanan ayrı bir kişi değildir; tarih amaçlarını kovalayan insan etkinliğinden başka bir şey değildir’.
Bu yüzden insan doğasının kesin niteliğini dikkate almaya başlamadan önce bile, ‘gerçek, yaşayan’ insanların, ‘amaçlarını kovalayan insanlar’ın Marx’ın tarih kuramının yapı kalıpları olduğunu görebiliriz. İnsanlar dünyaya etki ederler, onu ve kendilerini değiştirirler; böylece de ‘tarih yaparlar’. Hatta bunun ötesinde, insan doğası iki anahtar rol oynar. İlk olarak, üretici güçlerin büyümesi açıklamasının bir parçasıdır, Marks bunu tarihin “itici gücü” olarak tanımlar. İkinci olarak, insanın bir takım ihtiyaç ve güdüleri kapitalizmde oluşan sınıf kutuplaşmasını açıklar.
İnsan doğası ve tarihsel materyalizm > İnsan doğası, gelişen ihtiyaçlar ve sınıf mücadelesi

Bazı ihtiyaçlar diğerlerinden çok daha önemlidir. Alman İdeolojisi'nde Marx ‘yaşam her şeyden önce yemeyi, içmeyi, bir çevreyi, giyimi ve pek çok başka şeyi içerir’ diye yazar. Onun tartıştığı insan doğasının bu diğer yönleri (öz etkinliği gibi) bu nedenle bu önceliklilere bağımlıdır. Marks görüşünü insanlar eskilerin yerine geçecek yeni ihtiyaçlar geliştirir diye açıklar: ‘birincil ihtiyacın tatmin edilişi (tatmin etme eylemi ve elde edilen tatmin aracı) yeni ihtiyaçlara yol açar’.
İnsan doğası, Marx’ın ahlaki düşüncesi ve yabancılaşma

Geras Marx'ın eseri hakkında şöyle der: ‘Herneyse, kuram ya da sosyo tarihi açıklama ve bilimsel olarak da bu eser özdeki insan ihtiyaçlarına yaslanan ahlaki bir iddianamedir, ahlaki bir dayanak noktası, başka bir deyişle, insan doğasını içeren bir görüştür’. Marx'ın çalışması kapitalizmin suçlamalarıyla doludur. Pek çoğunda insan doğasını güdükleştirici etkisi üstüne atıflarda bulunur. Bununla birlikte, bunu açık bir ahlaki eleştiri olarak hiç formüle etmemiştir; tam tersine, ‘ahlaksal’ temelde kapitalizmi eleştirme ve değiştirilmesini önerme çabalarını yanlış görmüştür. Bunun için iki temeli olduğu görülmektedir. Birisi ahlak ve adalet dilinin ucuz olduğudur: herkes alabilir ve durumlarını savunmak için kullanabilirdi bunu. İkincisi, sosyalizm yolunun ‘idealistçe’ ya da ‘ideolojik’ olarak kavranması eğilimidir. Kendini bu durumdan güçlü bir biçimde ayrı tutmak ihtiyacı hissetmiştir.
İnsan doğası, Marx’ın ahlaki düşüncesi ve yabancılaşma > Homo faber

Marx, toplum çözümlemesini üretim araçlarının iyeliği üzerinden oluşturduğu iki sınıf ayrımı ile yapmıştır: üretim araçlarına sahip olan burjuva sınıfı ve bu araçlardan yoksun olan işçi sınıfı. Her iki sınıfı da çözümlerken sömüren ve
sömürülen sınıfların çatışmasında, insan benliğinin „kurtuluş‟u nasıl bulabileceğinin yollarını aramaktadır. İnsanın çalışma edimi kendini gerçekleştirmenin özünü oluştururken, bu edimin amaç mı yoksa araç mı olduğu sorunsalı insanın „kendi‟ni
biçimlendirme olgusunda büyük bir pay sahibidir. Marks'ın bunu incelemesindeki ana neden insanın „kendi‟ olabilmesi için gereken çıkış yolunu bulma arayışıdır. Bu arayış “yabancılaşma” kavramı etrafında kendine farklı bir yer edinmiştir. Kavram
erken ve geç dönem yazılarında biçim değiştirse de özellikle 1844 Paris El Yazmaları‟nda ana hatlarıyla belirmiştir.
Çoğu zaman Marx'ın insanı homo faber (bilge adam, alet yapan) 30 Kasım 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., kendisi bu terimi hiç kullanmamış olduğu halde, olarak kavradığı söylenir. Benjamin Franklin’in ‘insan alet yapan hayvandır’ [23] tanımına atıf yapılmıştır – yani ‘yapan insan’dır. Marx komünizmin ‘emeği halledeceğini’ söyler.
‘Eğer özel mülkiyete ölümcül bir darbe indirmek arzu ediliyorsa, kişi sadece maddi işler düzeyinde değil ayrıca etkinlik olarak emek olarak da saldırmalıdır. Özgür, insani, toplumsal emekten, özel mülkiyet dışında emekten bahsetmek en büyük yanlış anlamalardan biridir. ‘Emek’ yakın doğası itibarıyla özgür olmayan, insani olmayan, toplumsal olmayandır, özel mülkiyetin tabi kıldığı ve özel mülkiyeti yaratandır.' ‘ Kapitalist sadece sermayenin kişileşmesi işlevini görür, sermaye kişidir, aynı işçinin emeği kişileşmesi işlevini gördüğü gibi, ki bu ona eziyet, çabalama olarak geri döner’
Genelde Marx'ın reddettiği bir bilgi kuramı, yani özne ile nesne arasında ayrım yapan kuram, kendisine mal edilerek Marksizm olumsuzlanmaya çalışılmaktadır. Örneğin işçi sınıfının öznel koşullarından (sınıf bilincinden yoksun veya uzak olması gibi) işçi sınıfının nesnel olarak var olmadığı sonucu çıkarılmakta, bu sonuçtan da sınıf öznenin soyut bir kurgudan ibaret olduğu hükmüne varılmaktadır. Böyle bir yargının kendisi Marx'ın reddettiği bir akıl yürütme sürecinin (indirgemeci mantık) ürünüdür. Çünkü diyalektik akıl, ne bilinç olgusunu sınıfın nesnel varlığına indirger ne de devrimci pratiği sınıfın kendiliğindenci hareketinden türetir. Marx'a göre “tarih, sınıf mücadalelerinin tarihidir”, çünkü tarihi yaratan toplumsal varlığın iradesi sınıf mücadeleleri içinde gerçeklik kazanır.
İnsan doğası, Marx’ın ahlaki düşüncesi ve yabancılaşma > Yabancılaşma

Ana madde: Marx'ın yabancılaşma teorisi
Marx'a göre yabancılaşma, insanların insan doğası özelliklerinden uzaklaşmasıdır.
Marx, yabancılaşmayı dört "bakış  açısından" görmektedir. Yabancılaşma:
İnsanın kendi ürettiği ürünle olan ilişkisinde,
İnsanın kendi üretkenliğiyle olan ilişkisinde,
İnsanın kendi türsel varlığı ile olan ilşkisinde,
İnsanın diğer insanlarla olan ilişkilerinde ortaya çıkmaktadır.
İnsan doğası belli bir takım yaşamsal güdüler ve eğilimler taşır, gerçekleşmesi gelişmesi olması gerekirken, yabancılaşma bu güdü ve eğilimlerin kısıtlanması koşuludur. Özdeki güçler için yabancılaşma güçsüz bırakmanın yerini tutar; kişinin kendi yaşamını kendi nesnesi yapmak için kişinin yaşamı sermayenin nesnesi haline gelir. Marks yabancılaşmanın komünizm öncesi tüm toplumun bir özelliği olacağına inanır. Yabancılaşma karşıtı ‘gerçekleştirme’ ya da ‘öz etkinlik’tir – kendinin etkinliği, kendi tarafından yönetilen.
Marks  için üretim araçları üzerindeki özel mülkiyetle birlikte başlayan bir süreçtir. Özel mülkiyet, insanın özündeki  bütünlüğü parçalayacak, onu tek yönlü bir duruma indirgeyecektir:
...özel mülkiyet bizi öylesine aptal ve tek yanlı hale getirdi ki, bir nesnenin, ancak bizim için bir sermaye olarak varolduğunda, ya da ona doğrudan sahip olduğumuzda, yediğimizde, içtiğimizde, giydiğimizde, içinde yaşadığımızda vs. kısacası onu kullandığımızda onun bizim olduğunu düşünürüz.
Gerald Cohen'in eleştirisi

Marx’ın ‘felsefi antropoloji’sinin (yani insan anlayışının) önemli bir eleştirisi, “Analitik Marksizm”in öncüsü Gerald Cohen tarafından “Tarihi Maddeciliği Yeniden Değerlendirmek” yayınında öne sürülmüştür. Cohen' e göre: ‘Marksist felsefi antropoloji tek yanlıdır. İnsan doğası ve insan iyiliği anlayışı daha başka hiçbir şey insan özü sayılamayacak biçimde öz kimlik ihtiyacına fazla önem vermektedir.’. Bunun sonucu olarak ‘Marx ve izleyicileri din ve milliyetçilik gibi olguların önemini küçültmüştür, bunlar öz kimliğin ihtiyaçlarını karşılar.’. Cohen Marks'ın ihmalinin kaynakları olarak saptadıklarını tanımlar: ‘Maddenin kökten nesnelliğinin Anti Hegelci, Feuerbachçı onaylanmasıyla Marx, öznenin nesneyle ilişkisine, bu hiçbir şekilde özne değildir, odaklanmıştır ve zaman geçtikçe, öznenin kendiyle olan ilişkisini ve öznenin diğerleriyle ilişkisinin bu yönünü, ki aracılıdır (yani dolaylıdır), ihmal etmiştir’.
Cohen, ‘Bir kişi yalnızca kendi güçlerini geliştirme ve tatma ihtiyacı duymaz. Kim olduğunu bilmek ister, kendi kimliğinin başkalarıyla olan bağlantılarını bilmek ihtiyacındadır. Hegel’in görmüş olduğu gibi, kendi dışında kendinin üretmediği bir şey ve kendi içinde onunla üst üste çakışan bir şey bulmak zorundadır. Bu onu yaratmış olan sosyal süreç nedeniyledir’ Cohen insanların tipik olarak kimlik yaratmak için güdülenmediklerine, fakat içlerinde içsel olarak var olan, örneğin ‘milliyet ya da ırkk, ya da din ya da herhangi bir dilim ya da bir karışımı muhafaza etmek güdülendiklerine inanır’. Cohen ‘Marx’ın kendini tanım ihtiyacını reddetiğini’ iddia etmez, fakat [bunun yerine] gerçeği vurgu nedeniyle bulamadığını iddia eder'. Cohen ayrıca din vb. yoluyla bulunulacak bir öz anlayış türünün de kesinlik taşıdığını da söylemez. Milliyetçilik ise, ‘kimliklendirmeler iyi huylu, zararsız ve felaket derecede kötücül biçimler alabilir’ der ve ‘milliyetçiliğin bedenleşmesinde devletin iyi bir aracı olduğuna’ inanmaz
Konuyla ilgili yayınlar

K. Marx-F.Engels: “ALMAN İDEOLOJİSİ [FEUERBACH] (Die deutsche Ideologie, 1845-46)”, çev:Sevim Belli, Sol Yayınları, Ankara, 1999. 4 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 975-7399-03-5
Uluğ Nutku: Feuerbach'ın 'İnsanın Özü' Saptaması, Felsefelogos 19 Hazzın Felsefesi, Bulut Yayınları, Ocak 2008 , ISBN 9789758295883
T. Timur. Marksizm İnsan ve Toplum. İstanbul: Yordam Kitap, 2007,  4 Mayıs 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-994-412-212-X
K. Marx. 1844 El yazmaları. Çev:Kenan Somer. İstanbul: Sol Yayınları, 1993.[ölü/kırık bağlantı] ISBN 9799757399314
El Monte, Şili

Başlığın diğer anlamları için El Monte sayfasına bakınız.
| El Monte |
| --- | --- |
Belediye
El Monte belediyesi
El Monte Meydanı
  Bayrak 
El MonteEl Monte'nin Şili'deki konumu
Koordinatlar: 33°41′G 71°1′B﻿ / ﻿33.683°G 71.017°B﻿ / -33.683; -71.017
Ülke:  Şili
Bölge: Santiago
İl: Talagante
İdare
 • Belediye başkanı: Francisco Gómez Ramírez (PS)
Yüzölçümü
 • Belediye: 118,1 km²
Nüfus (2002)
 • Belediye: 26.459
 • Yoğunluk: 220/km²
 • Kent: 22.284
Zaman dilimi: UTC-04.00 (CLT)
 • Yaz (YSU): UTC-03.00 (CLST)
Resmî site www.munielmonte.cl
El Monte, Şili'nin Santiago metropoliten bölgesinin Talagante ilinde bulunan bir şehir ve belediyedir. Yüzölçümü 118,1 km² olan belediyenin nüfusu 2002 yılı itibarı ile 26.459'dur.
Demirtaş Ceyhun

Başlığın diğer anlamları için Demirtaş sayfasına bakınız.
| Demirtaş Ceyhun |
| --- | --- |
Doğum: 17 Aralık 1934(1934-12-17) Adana, Türkiye
Ölüm: 29 Temmuz 2009 (74 yaşında) İstanbul, Türkiye
Defin yeri: Aşiyan Mezarlığı, İstanbul
Meslek: Yazar
Milliyet: Türk
Dönem: Cumhuriyet dönemi

Demirtaş Ceyhun (17 Aralık 1934, Adana - 29 Temmuz 2009, İstanbul), Türk hikâye, roman ve inceleme kitapları yazarı.
1959 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümünü bitirdi.
Genelde toplumsal konuların irdelenmesine yönelen eserler veren Ceyhun'un ilk hikâyeleri 1955 yılında Yeni Ufuklar dergisinde yayınlanmaya başlandı. Yazarlığının ilk döneminde kişisel sorunlar üzerine eserler veren Ceyhun'un konulara bakış açısı, cinsel ve ruhsal sorunlara getirdiği farklı yaklaşımlar dikkati çekti. Ancak yazarın günümüzde kitlelerce tanınması, daha sonraları çağdaş içeriği ağır basan, toplumsal gerçeklerin kökenlerine yönelen inceleme eserleri ile olmuştur.
Ceyhun, Asya adlı romanıyla 1970 TRT ödülünü, Çamasan adlı eseriyle 1973 Sait Faik Hikâye Armağanı'nı kazandı. Yazarın ayrıca Horozlu Ayna isimli bir çocuk hikâye kitabı da bulunmaktadır.Ceyhun, Mimarlar Odası İstanbul Şubesi Başkan Yardımcılığı görevi sırasında özel yüksekokulların devletleştirilmesi için mücadele etmiş ve Anayasa Mahkemesi'nin 1971 yılında aldığı kararla 44 yüksekokul devletleştirilmiştir. 1984 yılında Aziz Nesin ve Yalçın Küçük'ün de aralarında bulunduğu birçok aydınla birlikte Aydınlar Dilekçesi ni hazırlayanlar arasında yer aldı. Demirtaş Ceyhun; haftalık Aydınlık ve aylık Teori dergilerinde köşe yazıları yazmaktaydı. İşçi Partisi üyesi ve partinin 2007 yılında ilan edilen Milli Hükûmet'inin Kültür Bakanı'ydı. Zatürre tedavisi görmekte olduğu hastenede ölen Ceyhun'un cenazesi Aşiyan Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Eserleri

Tanrıgillerden Biri (Ataç, 1961)
Sansaryan Hanı (Barış Kitaplığı, 1967)
Haçlı Emperyalizm (Habora, 1967)
Yağma Edilen Türkiye (Habora, 1968)
Asya (Ok, 1970)
Çamasan (Sinan, 1972)
Apartman (Bilgi, 1974) ISBN 975-7960-10-1
Yağmur Sıcağı (Cem, 1976)
Bir Yeni Dev - Çağımızın Trajiği (Tekin, 1977)
Yüz Yaşındaki Delikanlı, Bulgaristan (Habora, 1978)
Avşalı Çocuk (Işık, 1979)
Yirminci Yüzyıl ve Edebiyat (Çağdaş, 1979)
Ada'nın Kuşu (Cem, 1979)
Cadı Fırtınası (Yazko, 1982) ISBN 975-406-041-X
Babıali'nin Şu Son Kırk Yılı (Milliyet, 1984)
Çağımızın Nasrettin Hocası Aziz Nesin (Milliyet, 1984)
Can Çekişen Kitap (Cem, 1985)
Babam ve Oğlum (Cem, 1985)
Ah Şu Biz Kara Bıyıklı Türkler (E, 1988) ISBN 975-7960-03-9
Bütün Dünyadan Özür Diliyorum (Cem, 1988)
Entelektüelden Entele (E, 1989)
Savaş ve Küçük Barış (Gendaş, 1991)
Horozlu Ayna (Cem, 1993)
Ah Şu Biz Göçebeler (Sis Çanı, 1994) ISBN 975-7960-01-2
Asılacak Adam Aziz Nesin, söyleşi (AD, 1994)
Yaşasın Aziz Nesin (Sis Çanı, 1995) ISBN 975-7960-07-1
Türk Edebiyatındaki Anadolu (Sis Çanı, 1996) ISBN 975-7960-08-X
Ayı İzi: Eylül Öyküleri (Sis Çanı, 1997) ISBN 975-7960-05-5
Osmanlılarda Aydın Kavramı (Sis Çanı, 1997)
Kod Adı Ulu Hakan (Sis Çanı, 1998)
Eskimedi Bendeki Umutsuz Umut (CKK, 1999)
Ah Şu Osmanlılar (Sis Çanı, 2000)
Soğuk Savaş Yazıları (Sis Çanı, 2001)
Modernizm, Postmodernizm, Türban (Sis Çanı, 2003)
Erikler Çiçek Açtı mı (Dünya, 2004)
Edebiyatımı Geri İstiyorum (Sis Çanı, 2005)
Yakılacak Adam Aziz Nesin (Dünya, 2006) ISBN 975-304-361-9
Edhem Bey Camii

| --- | --- |


Genel bilgiler
Konum: Tiran, Arnavutluk
Koordinatlar: 41°19′40″K 19°49′10″D﻿ / ﻿41.32778°K 19.81944°D﻿ / 41.32778; 19.81944

Kubbenin içi
Hacı Edhem Bey Camii, Osmanlı Devleti zamanında, bugünkü Arnavutluk Cumhuriyetinin başkenti Tiran'da inşa edilen cami. 1791 yılında Hacı Edhem Bey ve babası Petrelalı Molla Bey tarafından inşa edilmiştir.
Edhem Bey Camii, Tiran'ın merkezindeki meydanda ve Tiran Saat Kulesinin yanında bulunmaktadır. Cami tek kubbeli ve kare planlıdır. Caminin giriş kısmında revaklar bulunmaktadır. Caminin ve revakların iç yüzeyi kalem işi nakışlarla süslüdür.
Edhem Bey Camii, Arnavutlukta Enver Hoca'nın başlattığı Çin benzeri komünist uygulama sonucu 1966'da ibadete kapatıldı ve müze haline getirildi. Cami 1990'larda Arnavutluktaki komünist rejim ortadan kalktıktan ve demokrasiye geçildikten sonra yeniden ibadete açıldı.
Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
| g t  Arnavutluk'taki camii ve tekkeler  |
| --- | --- |
Camiler:  Alaybey Camii  Bekarlar Camii  Berat Kurşunlu Cami  Berat Sultan Camii  Beyaz Camii  Beyt'ül Evvel Camii  Dıraç Fatih Camii  Edhem Bey Camii  Elbasan Kral Camii  Fatih Sultan Mehmed Camii  Fatih Sultan Mehmed Camii  Fier Camii  Hacı Bendo Camii  Hüseyin Paşa Camii  İmrahor İlyas Bey Camii  İşkodra Kurşunlu Camii  Kokonozi Camii  Kale Camii  Kırmızı Camii  Kinaleksi Mescidi  Kubbeli Camii  Muradiye Camii  Namazgâh Camii  Nazire Camii  Pazar Camii  Pazar Camii  Peklin Camii  Selimiye Camii  Süleyman Paşa Camii  Tabakhane Camii  Tekke Camii  Telelka Camii 
Tekkeler:  Âsım Baba Tekkesi  Dolma Tekkesi  Fraşıri Nasîbi Tâhir Baba Tekkesi  Halveti Tekkesi  Herbel Halveti Tekkesi  Martaneş Tekkesi  Melan Tekkesi  Rüfâi Tekkesi  Şeyh Düri Tekkesi 
Arnavutluk'ta İslam
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  kulturenvanteri.com: 12216 
↑  "Edhem Bey Camii". 25 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
Edinburgh Merkez Camii

| --- | --- |
Edinburgh Merkez Camii

Genel bilgiler
Mezhep: Sünni İslam
Mimari tarz: Modern İskoç baronyal İslam
Konum: Edinburgh, Birleşik Krallık
Koordinatlar: 55°56′42″K 3°11′10″B﻿ / ﻿55.94500°K 3.18611°B﻿ / 55.94500; -3.18611
Açılış: Temmuz 1998
Maliyet: 3,5 milyon £
Mimar(lar): Basil el-Bayati
Teknik ayrıntılar
Boyut: 1.250
Kubbe sayısı: 2
Minare sayısı: 1

Edinburgh Merkez Camii (İngilizce: Edinburgh Central Mosque) veya Kral Fehd Camii ve İslam Merkezi (King Fahd Mosque and Islamic Centre of Edinburgh), İskoçya'nın başkenti Edinburgh'da bulunan bir camidir. Cami, Temmuz 1998 tarihinde açılmış olup Potterrow'da yer almaktadır.
Ana avlu binden fazla kişiyi barındırabilmektedir, kadınlar avluya bakan bir balkonda namaz kılmaktadır. Cami, avizeler ve çok az mobilya ile geniş bir halı tutar.
Mimari, geleneksel İslami özellikleri modernist bir İskoç baronyal tarzıyla birleştiriyor. Londra Üniversitesi'nde İslam Sanat ve Arkeoloji profesörü Gazi Fehervari, "esasen İslami, özellikle Türk geleneklerine güvenirken, mimari unsurlar ve dekoratif detaylar, İskoçya'nın mimari ve dekoratif asli eski gelenekleriyle başarılı bir şekilde etkileşime giriyor." açıklamasında bulundu.