Keynesyen ekonomi
Tarihsel bağlam > Çarpanın kökenleri

Liberal Parti 1929 Genel Seçimlerinde "durgun işgücünü geniş ulusal kalkınma planlarında kullanarak işsizlik seviyelerini bir yıl içinde normale indirme" vaadiyle mücadele etti. David Lloyd George Mart ayında kampanyasını "İşsizliğe çare bulabiliriz" başlıklı bir politika belgesiyle başlattı ve bu belgede geçici olarak "Kamu işleri, işçiler ücretlerini harcadıkça ikinci bir harcama turuna yol açacaktır" iddiasında bulundu. İki ay sonra, o sıralarda Para Üzerine İnceleme'sini tamamlamak üzere olan Keynes ve Hubert Henderson, Lloyd George'un politikaları için "akademik açıdan saygın ekonomik argümanlar sağlamayı" amaçlayan siyasi bir broşür üzerinde işbirliği yaptılar. Lloyd George bunu yapabilir mi?" başlığını taşıyordu ve "daha fazla ticari faaliyetin ... kümülatif bir etkiyle daha fazla ticari faaliyete yol açacağı" iddiasını destekliyordu. Bu, Richard Kahn tarafından 1931 yılında yayınlanan ve Alvin Hansen tarafından "ekonomik analizin en önemli dönüm noktalarından biri" olarak tanımlanan "Ev yatırımlarının işsizlikle ilişkisi" başlıklı makalesinde ortaya konan "oran" mekanizması haline gelmiştir. "Oran" kısa süre sonra Keynes'in önerisiyle "çarpan" olarak yeniden adlandırıldı.
Kahn'ın çalışmasındaki çarpan, bugünlerde ders kitaplarından aşina olduğumuz bir yanıt mekanizmasına dayanmaktadır. Samuelson bunu şu şekilde ifade etmektedir:
Diyelim ki 1000 dolarlık bir odunluk inşa etmek için işsiz kaynakları işe aldım. Marangozlarım ve kereste üreticilerim fazladan 1000 dolar gelir elde edecekler. Eğer hepsinin marjinal tüketim eğilimi 2/3 ise, şimdi yeni tüketim malları için 666,67 $ harcayacaklardır. Bu malların üreticileri şimdi ekstra gelire sahip olacaklar... onlar da 444.44 $ harcayacaklar... Böylece benim 1000 dolarlık birincil yatırımımla sonsuz bir ikincil tüketim zinciri harekete geçer.
Samuelson'un yaklaşımı Joan Robinson'un 1937 tarihli açıklamasını yakından takip eder ve çarpanın Keynesyen teoriyi etkilediği ana kanaldır. Kahn'ın makalesinden ve hatta Keynes'in kitabından önemli ölçüde farklıdır.
İlk harcamanın "yatırım" ve istihdam yaratan geri dönüşün "tüketim" olarak tanımlanması Kahn'ı sadakatle yansıtmaktadır, ancak Kahn ilk tüketimin veya sonraki yatırım geri dönüşünün neden tamamen aynı etkilere sahip olmaması gerektiğine dair hiçbir neden sunmamaktadır. Keynes'i en az Kahn ve Samuelson kadar suçlu bulan Henry Hazlitt şöyle yazmıştır...
... çarpanla bağlantılı olarak (ve aslında çoğu zaman) Keynes'in "yatırım" olarak bahsettiği şey, herhangi bir amaç için yapılan harcamalara herhangi bir ekleme anlamına gelir... "Yatırım" kelimesi Pickwickçi ya da Keynesçi bir anlamda kullanılmaktadır.
Kahn, paranın elden ele dolaştığını, her adımda istihdam yarattığını, ta ki bir çıkmaz sokağa girene kadar (Hansen'in terimi "sızıntı" idi); kabul ettiği tek çıkmaz sokağın ithalat ve istifçilik olduğunu, ancak fiyatlardaki artışın çarpan etkisini azaltabileceğini de söylemiştir. Jens Warming, kişisel tasarrufun dikkate alınması gerektiğini kabul etmiş, bunu bir "sızıntı" olarak değerlendirirken (s. 214), (s. 217)'de bunun aslında yatırıma dönüştürülebileceğini kabul etmiştir.
Ders kitabı çarpanı, toplumu daha zengin hale getirmenin dünyadaki en kolay şey olduğu izlenimini vermektedir: hükûmetin sadece daha fazla harcaması gerekmektedir. Kahn'ın makalesinde ise bu daha zordur. Ona göre, ilk harcama, fonların diğer kullanımlardan saptırılması değil, toplam harcamada bir artış olmalıdır: harcama düzeyinin ekonominin geliri/çıktısı ile sınırlı olduğu klasik teori altında - gerçek anlamda anlaşılırsa - imkansız bir şey. Sayfa 174'te Kahn, bayındırlık işlerinin etkisinin başka yerlerdeki harcamalar pahasına olduğu iddiasını reddetmekte, gelirin vergilendirme yoluyla artırılması halinde bunun ortaya çıkabileceğini kabul etmekte, ancak diğer mevcut araçların bu tür sonuçları olmadığını söylemektedir. Örnek olarak, paranın bankalardan borç alınarak toplanabileceğini, çünkü ...
... yatırımların normal kanallardan akışını hiçbir şekilde etkilemeden, yolların maliyetini Hükümete avans olarak vermek her zaman bankacılık sisteminin gücü dahilindedir.
Bu, bankaların herhangi bir talebi karşılamak için kaynak yaratmakta özgür olduğunu varsayar. Ancak Kahn şunu da ekliyor.
... böyle bir hipotez gerçekten gerekli değildir. Çünkü daha sonra da gösterileceği üzere, yolların inşasına paralel olarak, çeşitli kaynaklardan tam da yolların maliyetini karşılamak için gereken oranda fonlar serbest bırakılmaktadır.
Gösteri, "Bay Meade'in ilişkisine" (James Meade'e atfen) dayanmaktadır ve bu ilişki, culs-de-sac'ta kaybolan toplam para miktarının orijinal harcamaya eşit olduğunu iddia etmektedir; Kahn'ın sözleriyle "parasal kaynaklar konusunda endişelenenlere rahatlama ve teselli getirmelidir" (s. 189).
Bir yanıt çarpanı daha önce Hawtrey tarafından 1928 tarihli bir Hazine memorandumunda önerilmişti ("tek sızıntı olarak ithalatla"), ancak bu fikir daha sonraki yazılarında bir kenara bırakıldı. Kısa bir süre sonra Avustralyalı ekonomist Lyndhurst Giblin 1930 yılında verdiği bir konferansta bir çarpan analizi yayınladı (yine tek sızıntı olarak ithalatı ele alarak). Bu fikrin kendisi çok daha eskidir. Bazı Hollandalı merkantilistler askeri harcamalar için sonsuz bir çarpan olduğuna inanıyorlardı (ithalat "sızıntısı" olmadığı varsayımıyla), çünkü ...
... ülkede sadece para kalırsa, bir savaş kendini sınırsız bir süre boyunca destekleyebilir ... Çünkü paranın kendisi "tüketilirse", bu sadece başkasının mülkiyetine geçtiği anlamına gelir ve bu süreç sonsuza kadar devam edebilir.
Çarpan doktrinleri daha sonra Danimarkalı Julius Wulff (1896), Avustralyalı Alfred de Lissa (1890'ların sonu), Alman/Amerikalı Nicholas Johannsen (aynı dönem) ve Danimarkalı Fr. Johannsen (1925/1927) tarafından daha teorik terimlerle ifade edilmiştir. Kahn, bu fikrin kendisine çocukken babası tarafından verildiğini söylemiştir.