Gürcü Kolu
Köyler

Gürcü Kolu köyleri 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı mufassal deftelerinde sadece Hristiyan ve Müslüman olarak kaydedilmiştir. Ancak bu defterde Soliana köyü yer almamıştır. Bu kayıtlarda köy halkının etnik kökenine dair bir bilgi mevcut değildir. Bu yerleşimlerin Gürcü köyleri olduğuna dair ilk kayıt 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde yer almıştır. Bununla birlikte 19. yüzyılın son çeyreğinde ve 20. yüzyılın başlarında Klarceti bölgesini gezen Giorgi Kazbegi, Zakaria Çiçinadze ve Nikolay Marr'ın eserlerinde "Gürcü Kolu" gibi bir ifade geçmemektedir. Artvin vilayeti hakkında 1927 yılında kapsamlı Osmanlıca kitabı yayımlanan Muvahhid Zeki de Rus nüfus sayımında Gürcü yerleşimi olarak kaydedilmiş köylerden bu ifadeyle söz etmemiştir. Daha çok sözlü kaynaklarda yer alan ve Gürcü dilini veya Gürcü kimliğini korumuş yerleşimleri ifade eden "Gürcü Kolu" ibaresinin yazılı kaynaklarda kullanımı, S. Bavreli'nin gazete yazısında görüldüğü üzere 19. yüzyılın son çeyreğine değin uzanmaktadır.
Anakerti (ანაკერტი): 1574 yılında nüfusu 81 haneden oluşuyordu. 1595 yılında köydeki hane sayısı 22’ye düşmüştü. Bu tarihte köyde Müslüman olan hane bulunmuyordu. 1886 nüfus tespitinde köydeki 59 hanede, 172'si erkek ve 158'i kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 330 kişi yaşıyordu.
Ança (ანჩა): 1574 yılında nüfusu 44 haneden oluşuyordu. 1595 yılında hane sayısı 26’ya düşmüştür. Bu tarihte Müslüman olmuş hane bulunmuyordu. 1886 nüfus tespitinde köydeki 76 hanede, 206'sı erkek ve 191'i kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 397 kişi yaşıyordu.
Ançgora (ანჩგორა): 1574 yılında nüfusu tamamı Hristiyan 27 haneden oluşuyordu. 1595 yılında hane sayısı 14’e düşmüş ve bu tarihte de köyün tamamı Hristiyan olarak yazılmıştı. 1886 nüfus tespitinde köydeki 52 hanede, 156'sı erkek ve 142'si kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 298 kişi yaşıyordu.
Karsnia (კარსნია): 1574 yılında nüfusu 34 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 yılında hane sayısı 30’a düşmüş, 30 hane de Hristiyan olarak kalmıştı. 1886 nüfus tespitinde köydeki 37 hanede, 117'si erkek ve 105'i kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 222 kişi yaşıyordu.
Kontromi (კონტრომი): 1574 ve 1595 yıllarıında nüfusu 7 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1886 nüfus tespitinde köydeki 18 hanede, 61'i erkek ve 63'ü kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 124 kişi yaşıyordu.
Opiçala (ოფიჭალა): 1574 yılında nüfusu 21 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 yılında hane sayısı 11’e düşmüştü ve 1 hane Müslüman olmuştu. 1886 nüfus tespitinde köydeki 28 hanede, 81'i erkek ve 81'i kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 162 kişi yaşıyordu.
Goraşeti (გორაშეთი): 1574 yılında nüfusu 13 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 yılında hane sayısı 6’ya düşmüş ve 2 hane Müslüman olmuştu. 1886 nüfus tespitinde köydeki 51 hanede, 145'i erkek ve 150'si kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 295 kişi yaşıyordu.
Soliana (სოლიანა): 1574 ve 1595 tarihli tahrirlerde bu köyün adı geçmemektedir. 1886 nüfus tespitinde köydeki 8 hanede, 35'i erkek ve 33'ü kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 68 kişi yaşıyordu.
Ustameli (უსტამელი): 1574 yılında nüfusu 1’i Müslüman olmuş 18 haneden oluşuyordu. 1595 yılında hane sayısı 12’ye düşmüştü ve nüfusun tamamı Hristiyan olarak kaydedilmiş. 1886 nüfus tespitinde köydeki 7 hanede, 21'i erkek ve 23'ü kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 44 kişi yaşıyordu.
Norgieli (ნორგიელი): 1574 yılında nüfusu, biri Müslüman olmuş 18 haneden oluşuyordu. 1595 yılında hane sayısı değişmemiş, ama Müslüman olan hane sayısı 2’ye çıkmıştır. 1886 nüfus tespitinde köydeki 32 hanede, 103'ü erkek ve 101'i kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 204 kişi yaşıyordu.
Petobani (პეტობანი): 1574 yılında nüfusu tamamı Hristiyan 20 haneden oluşuyordu. 1595 yılında hane sayısı, 6’sı Müslüman, 7’si Hristiyan olmak üzere 13’e düşmüştür. 1886 tarihli nüfus tespitinde köydeki 22 hanede, 64'ü erkek ve 55'i kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 119 kişi yaşıyordu.
Samtzkali (სამწყალი): 1574 yılında nüfusu 66 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 yılında hane sayısı, tamamı Hristiyan olmak üzere 54’e düşmüştür. 1886 tarihli nüfus tespitinde köydeki 114 hanede, 405'i erkek ve 327'si kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 732 kişi yaşıyordu.
Çedila (ჭედილა): 1574 yılında nüfusu 31 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 yılında hane sayısı, 4’ü Müslüman olmak üzere 20’ye düşmüştür. 1886 tarihli nüfus tespitinde köydeki 50 hanede, 164'ü erkek ve 161'i kadın olmak üzere, tamamı Gürcü olarak kaydedilmiş 325 kişi yaşıyordu.