stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Augrabies Şelalesi

| Augrabies Şelalesi |
| --- | --- |
Augrabies Şelalesi

Genel bilgiler
Konum: Kuzey Kap, Güney Afrika Cumhuriyeti
Koordinatlar: 28°35′29″G 20°20′27″D﻿ / ﻿28.59139°G 20.34083°D﻿ / -28.59139; 20.34083
Akarsu: Turuncu Nehir
Yükseklik: 56 m (184 ft)
Ortalama genişliği: 24 m (79 ft)
Debi: 313 m3/s (11.100 cu ft/s)
Wikimedia Commons
Augrabies ŞelalesiGüney Afrika Kuza Kap haritasında gösterAugrabies ŞelalesiGüney Afrika Cumhuriyeti haritasında gösterAugrabies ŞelalesiAfrika haritasında göster
Augrabies Şelalesi, Afrika kıtasının güneyinde Güney Afrika Cumhuriyeti sınırları içerisinde yer alan şelale.
Şelalenin de yer aldığı Augrabies Şelalesi Ulusal Parkı Upington'un 120 km batısında yer alan bir tabiat rezerv alanıdır. Şelaleye bu adı veren Finlandiyalı Hendrik Jakob Wikar, 1778 yılında şelaleyi geçtiğinde Koisan dilinde kullanılan Aukoerebis (Türkçe:kükreyen gürültünün olduğu yer) kelimesinde yola çıkmış ve şelaleye bu ismi vermiştir. 1954 yılında Upington belediyesinin bölgenin ulusal park olarak ilan edilmesi talebi bir müddet Su İşleri Dairesi'nin Turuncu Nehir'den yeterli derecede kaynak sağlayamayacağı gerekçesiyle bekletilse de sonunda 1966 yılında park ilan edilerek koruma altına alınmıştır. Günümüzde şelaleyi de içeren ulusal park içerisinde nesli tükenme tehlikesi yaşayan siyah gergedan başta olmak üzere birçok yaban hayat yaşamaktadır.
Galeri

Augrabies Şelalesi
Augrabies Şelalesi
Augrabies Şelalesi ve civarında yaban hayat
Sonradan oluşturulan yürüme yolu
Augrabies Ulusal Park'tan görünüm
Augrabies Şelalesi
Düden Şelalesi

| Düden Şelalesi  İskender Şelalesi |
| --- | --- |


Genel bilgiler
Konum: Kepez, Antalya, Türkiye
Koordinatlar: 36°57′50″K 30°43′37″D﻿ / ﻿36.96389°K 30.72694°D﻿ / 36.96389; 30.72694
Akarsu: Düden Çayı
Wikimedia Commons
Düden ŞelalesiTürkiye haritasında gösterDüden ŞelalesiTürkiye Akdeniz Bölgesi haritasında gösterDüden ŞelalesiAntalya haritasında göster
Düden Şelalesi, Antalya şehir merkezine yaklaşık 10 kilometre uzaklıktadır. Kaynağını Kepez Hidroelektrik Santrali'nden alır ve Düdenbaşı denilen noktada yeryüzüne çıkar. Düden Çayı boyunca iki kola ayrılır. Antalya'ya yaklaşık 7 kilometre uzaklıkta olan kolu Aşağı Düden (ya da Karpuzkaldıran Şelalesi) ve Varsak'a 1 km uzaklıkta olan kolu Yukarı Düden Şelalesi'dir. Her iki şelale de Akdeniz'e dökülür.
Aşağı Düden Şelalesi, Lara yakınlarında şehir merkezine 8 kilometre uzaklıktadır. Bu bölümü yaklaşık 40 metrelik falezlerden denize dökülmektedir. Çok yakınında Gençlik Parkı ve Karpuzkaldıran Askeri Tesisleri bulunur.
Yukarı Düden Şelalesi'ne aynı zamanda İskender Şelalesi de denilir. MÖ 334-333 yıllarında Pamfilya'yı fetheden Büyük İskender'in bu bölgeden geçerken atlarını sulattığı söylenmektedir. Yukarı Düden Şelalesi'nin bulunduğu alan 1970 - 1972 yılları arasında Devlet Su İşleri tarafından piknik ve mesire yeri haline getirilmiştir.
Fotoğraflar

Aşağı Düden Şelalesi
Niagara Şelaleleri

| Niagara Şelalesi |
| --- | --- |
American, Bridal Veil ve Horseshoe şelalerinden bir görüntü

Genel bilgiler
Konum: Ontario, Kanada ve New York, Amerika Birleşik Devletleri
Koordinatlar: 43°04′48″K 79°04′16″B﻿ / ﻿43.08000°K 79.07111°B﻿ / 43.08000; -79.07111
Akarsu: Niagara nehri
Aktığı yer: Ontario Gölü
Yükseklik: 51 m (167 ft)
Genişlik: 945 m (3.100 ft)
Tür: Çağlayan
Debi: 2.400 m3/s (85.000 cu ft/s)
Wikimedia Commons
Niagara ŞelaleleriABD New York 2 haritasında gösterNiagara ŞelaleleriAmerika Birleşik Devletleri haritasında göster
Skylon Tower 'dan Niagara Şelalesi'ne kadar
Niagara Şelaleleri, Kuzey Amerika'nın doğusunda, ABD ile Kanada sınırı arasında, Niagara Nehri'nin üzerinde bulunur. 3 büyük şelaleden oluşur. Horseshoe (Atnalı Şelalesi) bunların en büyükleridir. American Falls ve Bridal Veils Fall diğer iki küçük şelalelerdir.
Niagara Şelalesi'nden yarım dakikada 168.000 m³ su akar. Kuzey Amerika'nin en büyük şelalesi olan Niagara, 10.000 yıl önce Kuzey Kutbu'ndan gelen buz kütlelerinin yol açtığı çöküntülerdir. Şelalenin çevresi Niagara Şelaleleri Parkıdır ve kardeş şehirler olan Niagara Falls-Ontario ve Niagara Falls-New York tarafından doğal koruma altındadır. Niagara isminin yerli dilindeki "Onguiaahra" (düz) kelimesinden geldiği sanılmaktadır.
Nehir çevresindeki Nikola Tesla tarafından yapılan birkaç hidroelektrik santrali hem ABD hem Kanada için elektrik üretmektedir. Şelale çevresinde yapılabilecek aktiviteler, Niagara Parkından büyük şelaleyi ve havaya uçan suların oluşturduğu gökkuşağını izlemek, şelalenin altına kadar ilerleyen bot gezilerine katılmak, ortası sınır kabul edilen Rainbow köprüsünden diğer ülkeye geçmek veya gümrüksüz mağazalardan alışveriş yapmaktır. Niagara Şelalesi 1932 yılında tamamen donarak buz olmuştur.
Şelalenin Kanada tarafı Amerika tarafına nazaran daha gelişmiştir. Şelale bot turlarıyla ünlüdür.
Jean François "Blondin" Gravelet, 30 Haziran 1859'da Niagara Şelalesi'ni geçen ilk kişi oldu ve o yıl sekiz kez tekrar yaptı.
Güzel sanatlar

Louis Rémy Mignot - Niagara - Brooklyn Müzesi
Arthur Parton - Niagara Şelaleleri - Brooklyn Müzesi
Thomas Cole - Niagara Şelalelerinin uzaktan görünümü, 1830 - Şikago Sanat Enstitüsü
Alvan Fisher - Niagara Şelalesine genel bir bakış, 1820 - Smithsonian Enstitüsü
Fulmer Şelalesi

| Fulmer Şelalesi |
| --- | --- |


Genel bilgiler
Konum: Pensilvanya, ABD
Koordinatlar: 41°14′12″K 74°54′56″B﻿ / ﻿41.23667°K 74.91556°B﻿ / 41.23667; -74.91556
Yükseklik: 16,8 m (55 ft)
Tür: Oluk
Wikimedia Commons
Fulmer ŞelalesiPensilvanya haritasında gösterFulmer ŞelalesiAmerika Birleşik Devletleri haritasında göster
Fulmer Şelalesi, Dingmans Ferry, Pike County, Pensilvanya, ABD'deki George W. Childs Recreation Site'ta bulunan ikinci şelaledir. Factory Şelalesi'nden Dingmans Creek'teki Deer Leap Şelalesi'ne doğru akar. 17 m. ile bu üç şelalenin en geniş olanıdır.
Galeri

Şelalenin üst kısmından bir görünüm
Şelalenin üst kısmından bir başka görünüm
Sızır Şelalesi

| Sızır Şelalesi |
| --- | --- |


Genel bilgiler
Konum: Gemerek, Sivas, Türkiye
Koordinatlar: 39°18′21″K 35°56′48″D﻿ / ﻿39.30583°K 35.94667°D﻿ / 39.30583; 35.94667
Yükseklik: 20 m (66 ft)
Wikimedia Commons
Sızır ŞelalesiTürkiye haritasında gösterSızır ŞelalesiTürkiye İç Anadolu Bölgesi haritasında gösterSızır ŞelalesiSivas haritasında göster
Sızır Şelalesi, Sivas ili, Gemerek ilçesi, Sızır beldesinde bulunan şelale. Kızılırmak'ın kollarından olan Göksu üzerinde bulunur. Sızır'ın 700 m kadar güneyinde, çevresi yeşillik bir alanda bulunur. Yöre halkı tarafından rekreasyon amaçlı olarak kullanılır. Sızır Şelalesinde aile çay bahçesi ve restoran bulunmakta ve belediye tarafından Galip Ulutaş mesire alanı açılmıştır.
Yörede "Kırkgöz" denilen alandan çıkan kaynaklar toplanarak Göksu Çayı'nı oluşturur. Suyun bir kısmı Sızır Hidroelektrik Santraline giderken, bir kısmı yüksek kayalardan düşerek şelaleyi oluşturur. Şelale 2. derece doğal sit alanı ilan edilmiştir.
Fotoğraflar

Sızır Çağlayanı (önden)
Sızır Çağlayanı (yukarıdan)
Sızır Çağlayanı (aşağıdan)
Sızır Çağlayanı (tam görünüm)
Göksu Deresi
Sızır Çağlayanı Çevresi - Kaya Sızıntıları
Aston Botterell

| Aston Botterell |
| --- | --- |
Kent

Aston BotterellAston Botterell'in Birleşik Krallık'taki konumu
Ülke:  Birleşik Krallık
Ülke:  İngiltere
Kontluk: Shropshire
Zaman dilimi: UTC±00.00 (BAS)
 • Yaz (YSU): UTC+01.00 (BAYS)
Aston Botterell, İngiltere'nin Shropshire kontluğunda bulunan bir civil parish.
Atlantida Mağarası

| --- | --- |
Атлантида (ukr.)

Konumu: Podilski Tovtry Ulusal Doğa Parkı, Kamianets-Podilskyi Rayonu, Hmelnitski Oblastı, Ukrayna
Koordinatlar: 48°35′57″K 26°20′42″D﻿ / ﻿48.59917°K 26.34500°D﻿ / 48.59917; 26.34500
Derinliği: 18.0 m
Uzunluğu: 2.525 m
Keşfedilişi: 1969
Atlantida (Ukraynaca: Атланти́да), sıra dışı jeolojisi, nadir oluşumları ve bozulmamış kondisyonu ile Ukrayna'daki meşhur bir karstik mağaradır . Hmelnitski Oblastı'ndaki Kamianets-Podilskyi Rayonu'ndaki Zbruch Nehri kıyısında, Zavallya köyüne yakın bir konumda yer alır. Mağara 2525 m uzunluğunda ve 18 m derinliğindedir ve 4.440 m² alana sahiptir. Hmelnitski Oblastı Turizm ve Geziler Konseyi'ne bağlı olan mağara, Podilski Tovtry Ulusal Doğa Parkı'nın bir parçasıdır.
Atlantida, Ukrayna içinde yatay üç seviyeli yapıya sahip tek mağaradır. Bu yapı, güçlü yerelleşmiş yeraltı akışlarının oluşturduğu düşük seviyedeki geniş ve yüksek galeriler sisteminden oluşmaktadır. Alçı taşı tabakalardaki aynı seviyede, "mahzenler" olarak adlandırılan (birçoğu kilitlenmiş olduğu için) aşağı akan pasajlar bir labirenti andırmaktadır. İkinci seviye yaklaşık 9 m yukarıya uzanır ve 1-1,5 m boşluklara kadar daralır. İki adet 5 m yüksekliğindeki geçit içeren üst seviye, alçı yatağının hemen üstünde yer almaktadır. Ayrıca galerileri geçişlerinde 12 metreye kadar yüksek salonlar bulunmaktadır. En büyüğü Dinamo, Mağaraların Fatihi Salonu, Kiev Speleologları Salonu'dur. Atlantida'daki galerilerin ve salonların morfolojisi yıkım sürecinden fazla etkilenmemiştir. Sarkıt, dikit ve farklı renkteki payet gibi alçı speleothemleri, mağaranın tavanının ve duvarlarının etkileyici heykel şekillerini oluşturur. Minyatür iğnelerden 1,5 m uzunluğa kadar çok çeşitli kristaller mağarayı eşsiz bir mineraloji müzesi haline getirir. Mağarada nadir bulunan yarasa türleri bulunur.
Tarih

1950'lerde, Zavallya'da alçı madenciliği için bir taş ocağı kuruldu. Ancak, kayadaki çok sayıda delik nedeniyle uzun süre çalışmadı, bu da işi kârsız hale getirdi. Delikler, 1969'da Atlantida Mağarası'nı keşfeden Valery Rogozhnikov'un rehberliğinde Kiev'den genç speleologları çekti. Mağaradaki en büyük salonlardan biri onlara ithaf edilmiştir: "Kiev Speleologlar Salonu". Mağara, 1975'ten beri ulusal öneme sahip doğal bir jeolojik anıt haline gelmiştir.
Ziyaret

Günümüzde Zavallya merkezli Khmelnytskyi Speleo Club "Atlantida" kontrolünde Atlantida'ya mağara turları düzenlenmektedir.
Atlantida Mağarası girişi
Ruwenzori Sıradağı

| --- | --- |


En yüksek noktası
Uç noktası: Stanley Dağı
Yükseklik: 5.109 metre (16.762 ft)
Koordinatlar: 0°23′09″K 29°52′18″D﻿ / ﻿0.38583°K 29.87167°D﻿ / 0.38583; 29.87167
Ruwenzori Sıradağı, Doğu Afrika'da Uganda ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti arasında yer alan bir sıradağdır. Aynı zamanda "Rwenzori" veya "Ruwenzori Dağları" olarak da bilinir. Bu sıradağlar, Afrika'nın en yüksek zirvelerinden birine ev sahipliği yapar.
Bavyeralı Theodbert

Tablo, Bavyeralı Theodbert'in  babası Bavyera Dükü Theodo'nun vaftizini tasvir eder.
Theodbert (ayrıca Theodebert, Theudebert, Theotpert, and Theodo) (685 –  719) 702 yılından ölümüne kadar Bavyera Dükalığı hükümdarlığını yapmıştır. Bavyeralı Theodo ve Folchaid'in en büyük oğludur. 702 yılında babasıyla birlikte ülkeyi yönetmeye Salzburg'dan başladı. 711 yılında, küçük kardeşi Theobald ülke yönetimini 4'e bölme düşünceleri içindeydi. 715'ten önce bir zamanda, bölünme oldu, fakat bölgesel mi oldu bilinmemektedir. Eğer önceleri piskoposluk bölgesi Theodo tarafından kurulmuş ise kendi oğullarına aktarmıştır. Bu olaya bakılacak olursa, Theodbert muhtemelen 702 yılında Salzburg'da taç giymiştir.
Theodbert'e hükûmeti yönetme hakkını verdiğinde babası, her zaman Salzburglu Rupert'i korumasını istemiştir. Theodbert ayrıca donanmayı Ansprand'a ve Liutprand'a yardım etmek için geliştirmiştir. Gotlar Savaşı'nın Franklar için önemi budur. Frankların amacı İtalya'yı yeniden almaktır.
Theodo'nun ölümünden sonra, 4 kardeş kendi arasında taht kavgasına giriştiler. Fakat hepsi 719 yılında öldü. Tahtı Grimoald devraldı. Theodbert Regintrude ile evlenmişti ve bir erkek, bir kız çocuğu olmuştu, Hugbert ve Guntrude. Hugbert düklüğü Grimoald'ın ölümünden sonra düzenledi. Guntrude Liutprand ile evlendi.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 140039759  VIAF: 103352496
Hacızeni Şelalesi

| Hacızeni Şelalesi |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Konum: Çamlıhemşin, Rize, Türkiye
Koordinatlar: 40°57′32″K 41°08′43″D﻿ / ﻿40.95889°K 41.14528°D﻿ / 40.95889; 41.14528
Hacızeni ŞelalesiTürkiye haritasında gösterHacızeni ŞelalesiTürkiye Karadeniz Bölgesi haritasında gösterHacızeni ŞelalesiRize haritasında göster
Hacızeni Şelalesi, Rize ilinin Çamlıhemşin ilçesinde bulunan bir şelaledir. Denizden 1756 metre yüksekte konumlanmıştır.
Etimoloji

Hacızeni, Lazcada "hacının yeri" anlamına gelmektedir.
Rıza Polat

Rıza Polat (d. 1927, Ağrı) - (ö. 11 Nisan 1996), Türk siyaset adamı.
İstanbul Eğitim Enstitüsü ve Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur. Kırşehir, Kozan, Ankara Ortaokul ve Lisesi Matematik Öğretmenlikleri, Ağrı Naci Gökçe Lisesi Fen Grubu Öğretmenliği, Serbest Avukatlık, İmar ve İskân Bakanlığı Müsteşar Yardımcılığı ve Bakanlık Müşavirliği, TBMM 1.(XII), 4.(XV) ve 5.(XVI) Dönem Ağrı Milletvekilliği ile 1.(XII) Dönem Millet Meclisi Başkanlık Divanı Katip Üyeliği yapmıştır. Evli ve iki çocuk babasıdır.
Zaporijya (bölge)

Ukrayna'daki bir doğal miras alanı
Zaporiјya veya Zaporojye (Ukraynaca: Запорожжя, Zaporojya; Lehçe: Zaporoże veya Dzikie Pola (Vahşi stepler), Rusça: Запоро́жье, Zaporojye), günümüz Ukrayna'sında, aşağı Dinyeper Nehri civarında yer alan bölgedir. 16 ila 18. yüzyıllarda yarı özerk bir Kazak bölgesiydi, merkezinde Zaporijya Siçi bulunurdu. Zaporojye, Rusçada za öneki ile porog kelimelerinin birleşiminden oluşur ve Türkçe "sınır ardı" anlamına gelir.
Günümüzde bu bölge Ukrayna'nın Dnipropetrovsk Oblastına, ayrıca Zaporijya ve Kirovohrad Oblastılarının büyük kısmı ve Herson ile Donetsk Oblastı'nın bir kısmına karşılık gelir.
Şiraito Şelalesi

| Şiraito Şelalesi  Japonca: 白糸の滝 |
| --- | --- |
Şiraito Şelalesi

Genel bilgiler
Konum: Fujinomiya, Şizuoka, Japonya
Koordinatlar: 35°18′45″K 138°35′20″D﻿ / ﻿35.31250°K 138.58889°D﻿ / 35.31250; 138.58889
Yükseklik: 20 m (66 ft)
Genişlik: 200 m (660 ft)
Özellikler: Fuji-Hakone-Izu Millî Parkı içinde
Wikimedia Commons
Şiraito Şelalesi
Şiraito Şelalesi (Japonca: 白糸の滝, romanize: Shiraito no Taki), Japonya'nın Fuji-Hakone-Izu Millî Parkı'nda bulunan bir şelaledir. Şelale, Fujinomiya kenti ve Fuji Dağı yakınlarında yer almaktadır. Şelaleler yaklaşık 20 metre yüksekliğe sahiptir.
Şelaleler, Fuji kültü altında kutsal kabul edildi. Başka bir şelale olan Otodome Şelaleleri yaklaşık beş dakikalık yürüme mesafesindedir.
Şiraito Şelaleleri, 1936 yılından bu yana Ulusal Anıt olarak kabul edilmektedir. Japonya Çevre Bakanlığı tarafından 1990 yılında yayınlanan bir listede "Japonya'nın En İyi 100 Şelalesi" arasında listelenmiştir. Ayrıca 1927'de Tokyo Nichi Nichi Shimbun ve Osaka Mainichi Shimbun tarafından da Japonya'nın 100 Manzarası'ndan biri olarak seçilmiştir. 2013 yılında şelale, Fujisan Kültür Sitesi'nin bir parçası olarak UNESCO Dünya Mirası listesine eklendi.
Konuyla ilgili yayınlar

Southerland, Mary and Britton, Dorothy. The National Parks of Japan. Kodansha International (1995). 4-7700-1971-8
Ischia

| --- | --- |

Yükseklik: 789 metre (2.589 ft)
Koordinatlar: 40°43′52″K 13°53′44″D﻿ / ﻿40.73111°K 13.89556°D﻿ / 40.73111; 13.89556
| Ischia |
| --- | --- |

Ischia (/ˈɪskiə/ ISK-ee-ə, İtalyanca telaffuz: [ˈiskja]) Tiren Denizi'nde volkanik bir adadır. Napoli Körfezi'nin kuzey ucunda, Napoli'den yaklaşık 30 km (19 mi) yer alır.
Phlegrean Adaları'nın en büyüğüdür. Kabaca yamukal şeklinde, doğudan batıya yaklaşık 10 km (6 mi) ve kuzeyden güneye 7 km (4 mi) ölçer ve yaklaşık 34 km (21 mi) kıyı şeridine ve 463 km2 (178,8 sq mi) yüzölçümüne sahiptir. Neredeyse tamamen dağlıktır; en yüksek zirve 788 m (2.585 ft) olan Epomeo Dağı'dır. Ada, 62.000 kişiyle (km kare başına 1.300'den fazla kişi) çok yoğun bir nüfusa sahiptir. Ischia da iyi bilinir termal suyu için ve antik çağlardan beri kullanılan termal bahçeler. Volkanik doğası, Ischia'yı Avrupa'nın en büyük kaplıcalarından biri yapar. Ischia'nın termal suları alkalidir. Pithecusa bölgesinde bulunan ve korunan çok sayıda arkeolojik buluntunun kanıtladığı gibi, zaten ilk Euboic yerleşimciler (MÖ 8. yüzyıl). -arbusto Villa Arbusto Arkeoloji Müzesi Lacco Ameno'da, adanın kaplıcalarının sularını beğendi ve kullandı. Aslında Yunanlılar, termal suları ruhu ve bedeni onarmak ve savaş yaralarının sonraki etkilerini iyileştirmek için (antibiyotik öncesi dönemde) bir çare olarak kullandılar ve sulara ve buharlara doğaüstü güçler atfettiler. yerden fışkırdı; Delphi'deki Apollon tapınağı gibi tanrılara adanan tapınakların her kaplıca kasabasında yükselmesi tesadüf değildir. Strabon, bir Yunan tarihçi ve coğrafyacı, anıtsal coğrafi eserinde (Geograph. Lib. V) Ischia adasından ve kaplıcalarının erdemlerinden bahseder. Termal suların gücünü ilk öğrenen halklar Yunanlılar ise, Romalılar termal suları Thermae yaratarak onları bir bakım ve rahatlama aracı olarak yücelttiler ve adanın sayısız pınarlarını kesin ve karlı bir şekilde kullandılar. Apollon'a ve suların bekçileri Nitrodie Perilerine adanmış küçük bir tapınağın bulunduğu Barano d'Ischia'daki Nitrodi Kaynağı'nda bulunan adak tabletleriyle kanıtlandığı gibi) cömert yerleşimler olmasa bile; Aslında adada, Roma'da ve diğer antik termal merkezlerde olduğu gibi, muhtemelen kayalıkları sık sık şiddetle sallayan volkanik patlamalar ve depremler nedeniyle termal binaların etkileyici kalıntılarına rastlanmamıştır. Roma'nın gücünün azalması, Ischia'da da banyo kullanımının terk edilmesiyle aynı zamana denk geldi: aslında Orta Çağ'da su kullanımına dair hiçbir iz yok. Ischia, adanın ana komününün adıdır. Adanın diğer komünleri Barano d'Ischia, Casamicciola Terme, Forio, Lacco Ameno ve Serrara Fontana.
Ren Şelalesi

| Ren Şelalesi |
| --- | --- |
Ren Şelalesi'nden bir görüntü

Genel bilgiler
Ülke(ler): İsviçre
Bölge(ler): Schaffhausen, Zürih
Koordinatlar: 47°40′46″K 8°36′59″D﻿ / ﻿47.67944°K 8.61639°D﻿ / 47.67944; 8.61639
Akarsu: Ren nehri
Yükseklik: 23 m (75 ft)
Genişlik: 150 m (490 ft)
Tür: Çağlayan
Debi: 250 m3/s (8.800 cu ft/s) - kış 600 m3/s (21.000 cu ft/s) - yaz
Wikimedia Commons
Ren ŞelalesiSwitzerland haritasında gösterRen ŞelalesiAvrupa haritasında göster
Rheinfall
Ren Şelalesi (Almanca: Rheinfall, İtalyanca: Cascate del Reno, Fransızca: Chutes du Rhin), İsviçre'nin Schaffhausen kantonunda yer alan Avrupa'nın en büyük şelalesidir. 150 metre genişliğinde ve 23 metre yüksekliğindeki şelale Ren, Rhone ve İnn nehirlerini besler. Schaffhausen şehir merkezine 4 km. mesafede bulunan şelale aynı zamanda turistlerin yoğun ilgisini çeker.
Tanımlama

Konstanz Gölü'nden Basel'e giden yol üzerinde yer alan Ren nehrinin yukarı bölgesi yol boyunca yer alan kayalardan dolayı sık sık daralır ve Ren Şelalesi'nde bir şelale halini alır.
Ren şelalesi 23 metre yüksekliğinde 150 metre genişliğindedir. Derinliği ise bazı bölümlerde 13 metreye ulaşır. Ortalama su akış hızı saniyede 373 metreküptür. Yaz aylarında akış hızı saniyede 700 metreküpe kadar çıkar. Bugüne kadar ölçülmüş en yüksek akış hızı 1965'te 1250 metreküp, en düşük akış hızı ise 1921'de 95 metreküp olmuştur. 1880, 1913 ve 1953 yıllarında da akış oldukça azalmıştır.
Ren Şelalesi Avrupa Aal balığı dışındaki balıklar açısından yukarıya doğru gidilebilir değildir. Sadece bu balıklar, şelalenin kenar bölgelerindeki kayaların üzerinden yukarıya doğru kıvrıla kıvrıla gidebilirler.
Oluşum

Ren Şelalesi'nin bulunduğu bölgedeki kayalık altyapının oluşumu şelalenin oluşmasından çok daha önce buzul çağında gerçekleşti. 500.000 yıl önce sıcaklıkların düşmesi sonucunda orta Avrupa'da ilk buzul hareketliliği başladı ve bugünkü doğa yapısını biçimlendirdi. Buzul çağının sonuna doğru, 200.000 yıl önce Ren nehri Schaffhausen'den batıya doğru akmaya başladı. Bu erken dönem nehir yatağı Alplerden gelen çakıllarla doldu.
Bundan 120.000 yıl önce ise nehir Schaffhausen'den güneye doğru bir kıvrım oluşturdu ve yeni bir kanal daha oluşturdu. Bu yatak da çakıl taşlarıyla doldu. Ren nehrinin bir kısmı hala bu kanaldan akmaktadır.
Buz çağının son periyodunda ise Ren nehri geniş bir yay çizerek güneye doğru akar hale geldi, sert kireçtaşı yatağının üzerinde şu anki haline ulaştı. Şu anki şelale bundan 14.000 yıl ile 17.000 yıl öncesi bir dönemde oluştu. Nehir hem bu sert kireçtaşı hem de buzul döneminde kolayca aşınan çakılların üzerinden akmaya başladı. Şelalenin ortasında duran yüksek kayalık, önceki kanalın orijinal kireçtaşı komşu kayalıklarından bir kalıntıdır. Bu kaya yıllar boyunca çok az aşınmıştır, çünkü Konstanz gölünden göreli olarak oldukça az miktarda tortu akmaktadır.
Şelalenin önden görünüşü
Pileki Mağarası

| --- | --- |
Konumu: İyidere, Rize
Koordinatlar: 40°59′24″K 40°22′30″D﻿ / ﻿40.99000°K 40.37500°D﻿ / 40.99000; 40.37500
Özellikleri: Yapay mağara
Pileki Mağarası, Rize ilinin İyidere ilçesinde yer alan bir yapay mağaradır. Mağarada birçok tünel, kuyu ve göl bulunmaktadır. Mağarada iki büyük giriş mekanı bulunmaktadır.
Konumu

Mağara, ilçe merkezine 3 kilometre uzaklıkta, Köşklü köyünde konumlanmıştır.
Oluşumu

Mağara, MÖ 2300 ve 1970 yılları arasında bölgeden ekmek pişirmek için kullanılan pileki taşının çıkarılmasıyla oluşmuştur.
Pileki taşı

Pileki taşı, mısır ekmeği ve hamsili ekmek gibi ekmek çeşitlerinin pişirilmesi için kullanılan bir taş türüdür. Pileki taşı, içi boşaltılmış yuvarlak bir çanak biçimine getirildikten sonra ekmeklerin pişirilmesine kullanılır. Büyüklüklüğüne bağlı olarak pilekiler; laz, yarım, üç çeyrek, kotluk, ikili kotluk gibi isimlerle anılmaktadır. Pileki taşı, ısıyı yavaşça hamura aktarır ve kısa sürede soğumaz. Bu sayede yiyecekler tam kıvamında pişirilir.
Badanj Mağarası

| --- | --- |
Badanj Pećina
Badanj Mağarası'ndaki kaya oymaları
Konumu: Borojevići Köyü, Stolac yakınları
Koordinatlar: 43°06′02″K 17°53′45″D﻿ / ﻿43.10056°K 17.89583°D﻿ / 43.10056; 17.89583
Jeoloji: Karstik mağara
Özellikleri: kaya sanatı
Web sitesi: centarzakrs.ba
Badanj Mağarası (Boşnakça: Pećina Badanj), Bosna-Hersek'in Stolac kasabası yakınlarındaki Borojevići köyünde yer alan bir mağaradır. Küçük bir mağara olan Badanj Mağarası, 1976 yılında, MÖ 12.000 ila 16.000 yıllarına tarihlenen mağara gravürlerinin keşfinden sonra insanların dikkatini çekmiştir.
Bölgedeki doğal kaynakların bolluğu ve çeşitliliği, bölgenin topografyası, iklimi, hidrografisi ve bitki örtüsü ile zengin avlanma alanları, tarih öncesi yerleşimcileri kendisine çekmiştir ve bölge antik çağlardan beri yerleşim görmüştür.
Alan, Bregava nehrinin sağ kıyısına inen bir uçurumun alt kesimlerinde yer alan gömülü bir kaya sığınağıdır.
Yüzey tabakasının altında, kronolojik olarak farklı iki Paleolitik yerleşim tabakası tespit edilmiştir. Bosna-Hersek'teki en eski sanat eserleri arasında yer aldığı için Badanj bölgesinde çıkarılan tarihî eserlerden bazıları özellikle önemlidir. Mağaradaki oymalar, cilalı büyük bir taş bloğunun diyagonal yüzeyine oyulmuş ve muhtemelen oklarla vurulmuş ve cepheden görülen bir atı temsil etmektedir. Atın vücudunun arka yarısı, tipik yan kısımları ve gövdesinin bir kısmı günümüze ulaşmıştır; çizimin geri kalan kısımları büyük oranda tahrip olmuştur.
Badanj oymaları, Akdeniz tarih öncesi sanat anlayışının tipik göstergesi olan hayvan ve sembol tasvirlerini içerir. Yerleşme Geç Üst Paleolitik Çağ'a tarihlendirilmiştir. Mağara, Stolac Belediyesi ve Hersek-Neretva ilçesi tarafından 2007 yılında UNESCO miras alanı olarak tanınmak ve UNESCO'nun geçici listesine dahil edilmek üzere sunulan Stolac Doğal ve Mimari Topluluğu'nun bir parçasıdır. Ayrıca 2003'ten beri Bosna-Hersek Ulusal Anıtı olarak listelenmektedir.
Konuyla ilgili yayınlar

Ivan Lovrenović 2001. Bosnia: a cultural history. New York. New York University Press. p. 13