stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Alabalık, Posof
Tarihçe

Alabalık köyünün eski adı Saihve'dir. Gürcüce bir yer adı olan Saihve (საიხვე), "ördek" anlamındaki "ihvi" (იხვი) kelimesinden türemiştir ve "ördeklik", "ördek yetiştirilen yer" anlamına gelir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine metatez sonucunda "Saivhe" (سایوخۀ) olarak girmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, muhtemelen eksik bir yazımla "Saihv" (سایخو) şeklinde yazılmıştır.
Saihve köyü, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan Samtshe bölgesinin yerleşim yerlerinden biridir. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Saihve, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan Osmanlı mufassal defterinde, Saivhe-i Ulya (Yukarı Saihve) ve Saivhe-i Sufla (Aşağı Saihve) olmak üzere iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu iki yerleşme bu tarihte Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Aşağı Saihve köyü boş olarak kaydedilmiştir. Yukarı Saihve'de ise 8 Hristiyan hane yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Deftere göre köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu tarımı ile sebzecilik ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.
Aşağı Saihve köyü, 19. yüzyılın başlarında tamamen ortadan kalkmıştı ve Saihve adıyla tek bir köy kalmıştı. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla 1834 yılında gerçekleştirdiği tespite göre köydeki hane sayısı değişmemişti.
Saihve köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatı kapsamında Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Saihve (Саихвѳ) şeklinde kaydettiği bu yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasına bağlı Tzurtzkabi nahiyesinin dokuz köyünden biriydi. Köydeki 15 hanede, 93'ü erkek ve 94'ü kadın olmak üzere 187 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli ise 1917 yılında, Saihve (საიხვე) şeklinde yazdığı köyde 18 hanede 222 Müslüman Gürcünün yaşadığını belirtmiştir.
Saihve köyü, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da köy Türkiye'ye bırakıldı.
Saihve köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Poshov kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Sayho" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 283 kişiden oluşuyordu. Saihve veya Sayho Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Alabalık olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Alabalık köyünün nüfusu 421 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 143 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya

Köy, Ardahan il merkezine 96 km, Posof ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 104
2021: 109
2020: 111
2019: 113
2018: 112
2017: 112
2016: 110
2015: 115
2014: 117
2013: 126
2012: 122
2011: 130
2010: 125
2009: 133
2008: 146
2007: 166
2000: 224
1990: 371
1985: 417
Eyüp, Reşadiye

| Eyüp |
| --- | --- |
Köy

 Tokat'ın Türkiye'deki konumu
EyüpEyüp'ün Tokat'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Tokat
İlçe: Reşadiye
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1137 m
Nüfus (2020)
 • Toplam: 105
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0356
İl plaka kodu: 60
Posta kodu: 60702
Eyüp, Tokat ilinin Reşadiye ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1485 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Tokat il merkezine 100 km, Reşadiye ilçe merkezine 50 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2020: 105
2019: 104
2018: 154
2017: 77
2016: 84
2015: 91
2014: 95
2013: 81
2012: 77
2011: 87
2010: 89
2009: 77
2008: 83
2007: 73
2000: 97
1990: 248
1985: 366
Balgözü, Posof

| Balgözü |
| --- | --- |
Köy

 Ardahan'ın konumu
BalgözüBalgözü'nün Ardahan'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Ardahan
İlçe: Posof
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2044 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 206
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0478
İl plaka kodu: 75
Posta kodu: 75800
Balgözü, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Balgözü köyünün eski adı Çildireti'dir. "Kuzey yurdu" anlamındaki Gürcüce Çrdileti'den (ჩრდილეთი) değişime uğramıştır. Nitekim bugünkü Gürcistan'da da Çrdileti (ჩრდილეთი) adını taşıyan bir köy bulunmaktadır. Bu yer adı Türkçeye Çildiret şeklinde girmiştir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çildiret (چیلدیرەت) olarak geçer.
Çildireti, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Samtshe'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Çildireti köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarıca, savaş tazminatı kapsamında Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Çildiret (Чилдиретъ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasına bağlı Sakire nahiyesinin 12 köyünden biriydi. Nüfusu, 42'si erkek ve 37'si kadın olmak üzere, 12 hanede yaşayan 79 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Kürtlerden oluşuyordu.
Çidireti köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayeti sınırları içinde yer alan Poshof kazasının Damal nahiyesine bağlıydı.  1935 genel nüfus sayımında Posof kazasının Cilvana nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu tarihte köyün nüfusu 184 kişiden oluşuyordu. Çildireti Türkçe olmadığı için  köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Balgöze olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Balgöze köyünün nüfusu 374 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 73 kişi okuma yazma biliyordu. Balgöze adı sonradan Balgözü'ne dönüşmüştür.
Coğrafya

Balgözü köyü, Ardahan il merkezine 102 km, Posof ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 206
2021: 216
2020: 225
2019: 229
2018: 240
2017: 232
2016: 232
2015: 233
2014: 236
2013: 238
2012: 241
2011: 255
2010: 264
2009: 266
2008: 274
2007: 276
2000: 308
1990: 399
1985: 379
Beşdere, Reşadiye

| Beşdere |
| --- | --- |
Köy

 Tokat'ın Türkiye'deki konumu
BeşdereBeşdere'nin Tokat'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Tokat
İlçe: Reşadiye
Coğrafi bölge: Karadeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1115 m
Nüfus (2020)
 • Toplam: 56
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0356
İl plaka kodu: 60
Posta kodu: 60702
Beşdere, Tokat ilinin Reşadiye ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün adı, 1952 yılı kayıtlarında Döksere olarak geçmektedir. 15 Ağustos 1952'de Gökköy'e bağlı Dereköy, Büyükdöksere ve Küçükdöksere mahallelerinin Beşdere adıyla birleştirilmesi sonucu köy statüsü kazandı.
Coğrafya

Köy, Tokat il merkezine 129 km, Reşadiye ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2020: 56
2019: 66
2018: 74
2017: 49
2016: 57
2015: 59
2014: 57
2013: 54
2012: 45
2011: 45
2010: 52
2009: 52
2008: 61
2007: 64
2000: 198
1990: 174
1985: 309
Mustafa Kemal Atatürk'ün askerî hayatı

| Mustafa Kemal Atatürk |
| --- | --- |
Mustafa Kemal Paşa (Kasım 1918)
Doğum: 1881 Selanik, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 10 Kasım 1938 Dolmabahçe Sarayı, İstanbul, Türkiye Cumhuriyeti
Bağlılığı:  Osmanlı İmparatorluğu    Türkiye Cumhuriyeti
Hizmet yılları: 1893-8 Temmuz 1919,   5 Ağustos 1921 - 1927
Rütbesi: İmparatorluk: Mirliva   Cumhuriyet: Mareşal
Çatışma/savaşları: 31 Mart Ayaklanması Trablusgarp Savaşı I. Dünya Savaşı (Çanakkale Cephesi ·  Kafkasya Cephesi ·  Sina ve Filistin Cephesi) Türk Kurtuluş Savaşı (Batı Cephesi)
Ödülleri: Ödül Listesi
Sonraki işi: Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı

Mustafa Kemal Atatürk'ün askerî kariyeri, İstanbul'daki Harp Okulundan 1905'te kurmay yüzbaşı olarak mezun olmasıyla başladı. 8/9 Temmuz 1919'da Osmanlı ordusundan istifa eden Atatürk, Türk Kurtuluş Savaşı boyunca askerî bir lider olarak yaşamını sürdürdü.
İlk yılları > Askerî eğitimi

Mustafa Kemal, 1893 yılında Selanik Askeri Rüştiyesi'ne girdi. 1895'te sınıf dördüncüsü olarak mezun oldu. Daha sonra Selânikli subay Hasan Bey'in Manastır'daki eğitimin daha iyi olduğu yönündeki tavsiyesine uyarak 1896'da Manastır Askerî İdadisine kaydoldu. Kasım 1898'de Manastır Askeri İdadisinden sınıf ikincisi olarak mezun oldu. 13 Mart 1899'da İstanbul'da Mekteb-i Harbiye-i Şahaneye girdi. Harbiye'ye girdikten iki ay sonra sınıf çavuşu oldu. Birinci sınıfı 27., ikinci sınıfı 11., üçüncü sınıfı 549 kişi arasından piyade sınıf sekizincisi (1317 - P.8 sicil) olarak okulu bitirdi ve 10 Şubat 1902'de piyade mülazım (Teğmen) rütbesiyle kurmay subayların yetiştirildiği Harp Akademisine girmeye hak kazandı.
Atatürk'ün Selanik Askeri Rüştiyesi 4. Sınıf Karnesi (Eski ve yeni harflerle)
Mekteb-i Harbiye-i Şahane'nin akabinde Mekteb-i Erkân-ı Harbiye'ye (Harp Akademisi) devam etti ve kurmay subaylık eğitimi aldı. Mustafa Kemal'in Akademiye başladığı birinci sene sınıf mevcudu, topçu ve süvari okullarından gelenler ve değişik sebepler dolayısıyla bir üst sınıftan kalanlar ile birlikte 42'dir. 57'nci dönem Akademi mezunu toplam 37 kişidir. Bunların 13'ü kurmay, diğerleri de mümtaz olmuşlardır. Mevcut bilgi ve belgelere göre, Mustafa Kemal kurmay olarak Akademiyi bitiren 13 kişi arasında, 5'inci olmuştur. Dönemin birincisi Ali İhsan Sabis, ikincisi Asım Gündüz, üçüncüsü Ahmet Sedat Doğruer, dördüncüsü Ahmet Tevfik, altıncısı Mehmet Hayri Turhan, yedincisi Mustafa İzzet Yavuzer, sekizincisi Ali Seydi Uğur, dokuzuncusu Ali Fuat Cebesoy’dur. Diğer üç kurmay da sırasıyla şunlardır: Süleyman Şevket Demirhan, Kemal Ohri, M. Şevki (kurmaylığı geri alınmıştır).
Harp Akademisi'ndeyken arkadaşları ile birlikte hükûmetin yönetimi ve politikaları konusunda fark ettikleri eksiklik ve hataları açıklamak için elle yazılmış bir gazete çıkardılar. Okul yönetimi tarafından takip edilseler de ceza almadılar ve okul bitene kadar gazete çalışmalarına devam ettiler. Mustafa Kemal Erkan-ı Harbiye'deki ilk yılını 1922’de yayınlanan anılarında şöyle anlatmıştır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Erkan-ı Harp sınıflarına geçtik. Mutad olan derslere çok iyi çalışıyordum. Bunların fevkinde olarak bende ve bazı arkadaşlarda yeni fikirler peyda oldu. Memleketin idaresinde ve siyasetinde fenalıklar olduğunu keşfetmeye başladık… | ” |
İlk yılları > Beşinci Ordu'da Kurmay Yüzbaşı (1905-1907)

Mustafa Kemal 1905 yılında, Mekteb-i Erkân-ı Harbiye'den kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu. Manastır'daki Üçüncü Ordu'da görev almak istemesine rağmen okuldaki siyasi faaliyetlerinden dolayı ceza olarak Şam merkezli Beşinci Ordu'ya bağlı 30. Süvari Alayı'na atandı. Bu bölgede devlet gelirlerinin toplanması da dahil olmak üzere çok sayıda ve çeşitli görevler yürüterek toplumun her kesiminden insanlarla temas kurdu. Daha çok Suriye'nin çeşitli bölgelerindeki isyanlarla ilgilenen Mustafa Kemal, gerilla savaşı üzerine de tecrübe kazandı. Havran ve Kuneytire bölgesindeki Dürzi isyanlarının kontrol altına alınmasına yardımcı oldu. Filistin'deki bir tüfek taburuna atandı. Burada Negev Çölü'nde eğitim verdi ve Mısır sınırında devriye gezdi. Ekim 1906'da "Vatan ve Hürriyet Cemiyeti" adlı reformist subaylardan oluşan gizli topluluğa katıldı ve II. Abdülhamid rejiminin aktif bir muhalifi oldu. 25 Aralık 1906 tarihinde Şam'daki üstün hizmetlerinden dolayı Beşinci Rütbeden Mecidiye Nişanı ile ödüllendirilmiştir. 1907'de gizli bir Şekilde Selanik'e gitti ve cemiyetin genişletilmesi faaliyetleri için uğraştı. Ardından tekrar Suriye'ye döndü.
İlk yılları > Üçüncü Ordu'da Kolağası (1907-1910)

20 Haziran 1907'de Kolağası rütbesine terfi etti. 13 Ekim 1907'de Manastır'daki Üçüncü Ordu Karargâhına atandı. Şubat 1908'de İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne (İTT) katıldı. 22 Haziran 1908'de kendisine Şark Demiryolu Müfettişliği görevi de verildi. Bu görevleri sırasında Takımın Muharebe Talimi adlı kitabı basıldı.
13 Ocak 1909'da 3. Ordu Selanik 2. Redif Tümeni Kurmay Başkanlığına getirildi.
İlk yılları > 31 Mart Vakası ve Hareket Ordusu (1909)

Nisan 1909'da cemiyete muhalif gazeteci Hasan Fehmi Bey'in Galata Köprüsü üzerinde kimliği belirsiz bir kişi tarafından öldürülmesi üzerine çıkan olaylar, İTC iktidarına karşı "31 Mart Vakası" olarak bilinen ayaklanmaya yol açtı. Bu ayaklanma Selanik'ten gelen askerî birlikler tarafından bastırıldı. İsyanı bastırmak için toplanan bütün kuvvetlerin başına Selanik IX. Redif Fırkası (tümeni) Kumandanı Hüsnü Paşa getirildi, Kurmay Başkanlığına da Kolağası Mustafa Kemal Bey atandı. Mustafa Kemal Bey, Selanik’ten İstanbul’a hareket eden orduya “Hareket Ordusu” adını verdi. Mustafa Kemal bu ismin koyulmasını şu şekilde açıklamıştır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | İrticai bastırmayı üzerine alacak askeri kuvvetimiz için bir isim düşünmüştüm. Öyle bir isim olmasını istedim ki, çarpışan tarafların duygularına dokunmasın... Herkes bu ismi benimseyebilsin... Fransızca "Mouvement" manasına gelen hareket kelimesi aklıma geldi. Zaten yürüyüş halindeydik. Kuvvetlerimizin adı 'Hareket Ordusu' oldu. | ” |
Hareket Ordusu, 14 Nisan akşamı trenle İstanbul’a hareket etti. İstanbul önlerine geldikten sonra 19 Nisan’da İstanbul halkına ordunun amacını açıklayan bir beyanname yayımladı. Hüseyin Hüsnü Paşa’nın imzasıyla yayımlanan beyannameyi Mustafa Kemal kaleme almıştı. Beyanname, telgrafla Erkan-ı Harbiye-yi Umumîye'ye iletildi ve sokaklarda halka dağıtıldı. Beyannamede Hareket Ordusu'nun amaçları şu şekilde açıklanmaktadır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Millet Anayasanın ayaklar altına alınmak istendiğini gördü ve bu alçakça harekete sebep olanları cezalandırmak gereğini kavrayarak İstanbul üzerine yürümeye karar verdi... Hareket Ordusunun amaç ve ödevi, Anayasa'nın üstünde hiçbir kanun, hiçbir kuvvet olmadığını ve olamayacağını ispat eylemek... ve millet hainlerine son ve kesin bir uyarıcı ders vermektir... Mazlum ahâli ve tarafsız erat kesin olarak korunacaktır. Ancak kışkırtıcılar, fesatçılar ve onlara katılmış olanlar hak ettikleri kanun cezasından hiçbir suretle kurtulamayacaklardır. | ” |
21 Nisan 1909 günü Kurmay Yüzbaşı Mustafa Kemal’in imzasıyla 1 numaralı ordu emri yayımlandı. Bu emrin birinci ve en önemli maddesi şöyle idi: “Hareket Ordusu, görevini sadece askerî yönden yapacaktır. Politik konular ve bu konuda İstanbul ile görüşme yapmak şimdilik görev dışıdır. Hiçbir rütbe sahibi, hiçbir kimse ile bu konuda konuşmaya ve Hareket Ordusunun kuruluşu dışında her hangi bir şahsın bu göreve katılmasına müsaade edemez.”
Harekât sonunda 31 Mart'ın sorumlusu olarak gösterilen II. Abdülhamid tahttan indirildi. Yerine getirilen V. Mehmed Reşad, iktidarın elinde bir kukla olmaktan ileri gidemedi. Ağustos 1909'da yapılan Kanun-ı Esasi değişikliğiyle siyasi güç, meclisin tekeline alındı.
İlk yılları > Selanik'e Dönüş ve Cumalı Ordugâhı Manevrası

Mustafa Kemal ayaklanmayı bastırdıktan sonra Mayıs 1909'da İstanbul'dan Selanik'e döndü.
30 Ağustos 1909'da 3. Süvari Tümen Komutanı Tuğgeneral Suphi Paşa'nın komutası altında kurulan bir süvari tugayına Cumalı Ordugâhında yaptırılan askerî manevraya katıldı. Daha sonra bu manevraya dair Cumalı Ordugâhı adlı kitabı yayımlanmıştır. Mustafa Kemal bu manevra sırasında Suphi Paşa'yı eleştirmiştir. Bu olayı Nutuk'ta şöyle anlatır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Manevranın sonunda, ben, yetkim ve rütbem elvermediği halde, Paşa‟yı bütün subayların önünde acı bir şekilde eleştirmiştim. Daha sonra "Cumalı Ordugâhı" adlı küçük bir eser de yazmıştım. Suphi Paşa, gerek açıkça yaptığım eleştirilerden ve gerek yayınlanan bu eserimden dolayı pek üzüldü. Kendisinin itirafına göre, maneviyatı kırıldı. Fakat şahsen bana gücenmedi. Arkadaşlığımız devam etti. | ” |
Cumalı Eğitim Manevralarında göstermiş olduğu başarı Mustafa Kemal‟i kısa sürede görev yaptığı 3.Orduda takdir edilen bir subay konumuna getirmiştir. Onun başarısını duyan Mahmut Şevket Paşa, bir süre sonrasında kendi komutasında oluşturulan Harekât Ordusu‟nun Kurmay Başkanlığı‟na Mustafa Kemal'i getirmiştir.
5 Kasım 1909'da Selanik 2. Redif tümeni Kurmay Başkanlığından tekrar 3. Ordu Karargâhına atandı. 6 Eylül 1910'da 3. Ordu Subay Talimgâhı Komutanlığına atandı. Kısa süre sonra Kasım 1910'da tekrar 3. Ordu Karargâhına atandı.
İlk yılları > Harbiye Nezareti (1910-1911)

Mayıs 1910'da Arnavutluk'ta çıkan isyanın bastırılması sırasında Mahmut Şevket Paşa'nın yanında yer almıştır ve dikkatleri üzerine çekmiştir. Özellikle isyan sırasında, hayati önemi olan bir geçidi ele geçirmek amacıyla çizdiği tabiye planı, Şevket Paşa tarafından kabul görmüş ve çok başarılı bir şekilde uygulanmıştır. Bu isyanın bastırılması sırasındaki başarısıyla da Mustafa Kemal'in şöhreti daha da artmıştır.
12-18 Eylül 1910'da, Fransa'nın Picardie kentindeki ordu manevralarına katıldı. Fransız ordusunun tatbikata yaklaşımındaki ciddiyet, Mustafa Kemal'de yakın gelecekte Fransa ile Almanya arasında bir savaş çıkacağı izlenimini uyandırdı ve bunu Harbiye Nezareti'ne sunduğu raporda belirtti. Atatürk, manevra alanından ayrılırken, Fethi Okyar'a şunları söyledi:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Bu kadar hazırlık ve kuvvet sulh için yapılmaz. Bunun arkasından harp gelir. Bizler aklımızı başımıza toplamalıyız. Çıkacak bir harp, bütün dünyayı ateşe verebilir ve biz bu harbin dışında kalamayız. | ” |
Mustafa Kemal manevralar hakkındaki kritiklerini bir Fransız albaya iletmiş, fikirlerin önemsendiği için manevranın son günü akşamı verilen bir ziyafete binbaşıdan aşağı rütbeliler çağrılmadığı halde, Mustafa Kemal özel olarak çağrılmıştır.
Mustafa Kemal, 15 Ocak 1911'de 3. Ordu karargâhındaki görevinden alınarak evvela 5. Kolordu karargâhında, daha sonra yine Selanik'te bulunan 38'inci Piyade Alayı'nda görevlendirildi. Bu atamadan amaç, kendisine kıta hizmeti gördürerek onu başarısızlığa sürüklemek; bu suretle şevk ve hevesini bir ölçüde kırmak idi. Kendisi bu olayı anılarında şu şekilde anlatmaktadır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Henüz kolağası rütbesinde idim. Ordunun talim ve terbiyesi ile uğraşıyordum. Bu itibarla, sözlü ve yazılı birçok eleştiriler yapmak gerekiyordu. Bu eleştiriler özellikle eski komutanları kırıyordu. Bunu nazariyatçı olduğumdan ileri geldiğini sandıklarında, bir ceza olmak üzere beni 38'inci Piyade Alayı'na komutan yaptılar. Bu atama gazap yüzünden rahmet oldu. Alay komutanlığını yaptığım sırada Selanik'te bulunan bütün garnizon kıtaları alayın tatbikatına kendiliklerinden katılmaya başladılar. Verilen konferanslara öteki subayların da geldiği görüldü. | ” |
18 Nisan 1911 günü 5'inci Kolordu Komutanı Ferik Hasan Tahsin Paşa, Selanik Garnizonunda görevli subayların katılacağı bir tatbikat düzenlemiştir. Mustafa Kemal; bu tatbikat sırasında tuttuğu notlarını krokilerle destekleyerek "Tabiye Tatbikat Seyahati" adlı eseri yazmıştır.
13 Eylül 1911'de İstanbul'daki Harbiye Nezareti 1. Şubede hizmete girdi.
Balkan Savaşları (1912-1913) > Birinci Balkan Savaşı

Ekim 1912'de Balkan Savaşları'nın patlak verdiği sırada Mustafa Kemal Trablusgarp'ta idi. Binbaşı Nuri Bey ile birlikte savaşta görev almak üzere Trablusgarp'tan ayrılmalarına müsaade edilmesini istediler. Mustafa Kemal 24 Ekim 1912 tarihinde Trablusgarp'tan ayrıldı ve Mısır, Tireste, Romanya üzerinden İstanbul'a ulaştı. Mustafa Kemal Trablusgarp'dan döndüğünde Balkan Savaşı bütün cephelerde kaybedilmişti. Doğu Ordusu Çatalca'ya kadar çekilmiş, Yunanlılar 9 Kasım 1912'de Selanik'i ele geçirip Bozcaada, Limni, Samotraki ve Taşoz'u işgal etmişti.
25 Kasım 1912'de Bolayır bölgesinin gerisinde Bahr-i Sefid Boğazı Kuvây-ı Mürettebe Kumandanlığı isminde bir mürettep kolordu kuruldu ve Ali Fethi bu kolorduya tayin edildi. Kolordunun Harekât Şube Müdürü ise Binbaşı Mustafa Kemal idi. Kolordunun görevi Bolayır üzerinden yapılacak saldırılara karşı Çanakkale Boğazı ve Gelibolu bölgesini savunmaktı. Bulgar birlikleri Bolayır'a doğru ilerlemesi üzerine Ali Fethi Bulgar ordusuna karşı bir taarruz yapılmasını kararlaştırdı. Karârgâh-ı Umûmî, bu taarruzu uygun buldu ve ayrıca Şarköy'den de bir  çıkartma yapılmasına karar vererek 10. Kolordu'yu bu çıkartma için görevlendirdi. Bu sayede Bolayır Mürettep Kolordusu ve 10. Kolordu eş zamanlı olarak saldırıya geçerek düşmanı iki ateş arasında bırakacaktı. 7 Şubat 1913 günü Fahri Paşa, Ali Fethi, Mustafa Kemal ve Binbaşı Tevfik bir araya gelerek durum değerlendirmesi yaptı. Binbaşı Tevfik 10. Kolordunun yarın sabah Şarköy'de olacağını bildirdi. Ali Fethi irtibat subayının kesin konuşması üzerine taarruz emrini verdi. Ancak 10. Kolorduyu çatışma alanına taşıyacak vapurların geliş saatinde sıkıntı çıkması nedeniyle Şarköy'den çıkartma yapılamamış ve karşı Bulgar saldırısı üzerine Bolayır Muharebesi kaybedilerek büyük kayıplar verilmiştir.
Mustafa Kemal ve Ali Fethi 17-18 Şubat 1913 tarihinde sadaret ve başkumandanlık makamlarına Edirne'nin ele geçirilmesini tavsiye eden bir mektup gönderdiler. Mektupta şu ifadeler yer alıyordu: "Gelibolu limanında bulunan kuvvetler, süratle Çatalca yönüne celp edilmeli ve Gelibolu’da kalacak askere, Çatalca ordusiyle beraber düşmana şiddetle taarruz emri verilmelidir. Aksi halde, kabinenin düşük kabineden ayrıldığı taraflar belli ve 23 Ocak 1919 hükümet darbesini yapanların takdir edilmesi ve öğülmesi sebeplerinin izahı mümkün olamıyacak ve kim bilir daha neler olacaktır." Mustafa Kemal'in bu yazısı Mahmud Şevket Paşa tarafından alınmış, lâkin önemsenmemiştir. Bir süre sonra Edirne düştü ve 30 Mayıs 1913 tarihinde imzalanan Londra Barış Antlaşması ile Bulgaristan'a terk edildi.
Bu sırada hem 10. Kolordunun hem de Bolayır Kolordusunun başına Tümgeneral Hurşid Paşa getirildi. Bunun üzerine Mustafa Kemal ve Ali Fethi görevlerinden istifa etmek istediler. Sadrazam Mahmut Şevket Paşa bu istifaları kabul etmek yerine, ilişkileri düzeltmek için Hurşid ve Enver ile birlikte Bolayır'a gitti. Enver Bey'in teklifi üzerine Mustafa Kemal Bolayır Mürettep Kolordu Komutanlığı Kurmay Başkanlığına getirildi.
Balkan Savaşları (1912-1913) > İkinci Balkan Savaşı

29/30 Haziran 1913'te Bulgaristan, Makedonya'da Sırbistan ve Yunanistan'a saldırarak İkinci Balkan Savaşı'nı başlattı. Romanya, Karadağ ve Osmanlı da Bulgaristan'a savaş açtı. Bulgaristan bu savaşta ağır bir yenilgi aldı. Savunma için çoğu yerdeki askerleri geri çekti. 13 Temmuz 1913'te Trakya'da Türk birliklerinin gerçekleştirdiği ileri harekâtına Mustafa Kemal komutanlığındaki Bolayır Kolordusu da katıldı. 15 Temmuz 1913'te Bolayır Kolordusu Malkara - Keşan hattına kadar ilerledi. 16 Temmuz'da Gelibolu ve Bolayır Kolorduları Midye-Enez hattına yanaştı. 21 Temmuz'da Osmanlı Başkomutanlığı Kırklareli ve Edirne'yi almak üzere, orduların Midye-Enez hattını geçmeleri emrini verdi ve aynı gün Edirne, Kırklareli ve Pınarhisar geri alındı. 22 Temmuz tarihinde Mustafa Kemal 30. Tümeni Meriç'in batısına geçirerek Dimetoka'yı kurtardı. 27 Temmuz tarihinde 30. Tümen Sofulu'yu işgal etti. 31 Temmuz'da ateşkes ilan edildi. 10 Ağustos 1913 tarihinde Bükreş Antlaşması imzalandı ve İkinci Balkan Savaşı sona erdi.
Osmanlı Devleti Balkan Savaşları ile büyük kayıplar yaşadı. İmparatorluk, topraklarının büyük bir kısmını ve Avrupa'daki nüfusunun yüzde 70'ini kaybetti. Rumeli'de pek çok Türk katliama uğradı.