stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lüsiferin
Lüsiferin türleri > D-lüsiferin Bazlı Sistemler

D-lüsiferin bazlı sistemler en çok çalışılmış biyolüminesan sistemler olmakla birlikte aynı zamanda uygulamada da oldukça kullanışlıdır. Biyolüminesans dört farklı böcek sınıfında görülür: Collembola, Hemiptera, Coleoptera ve Diptera. Coleoptera sınıfından üç farklı aile ışık üretebilir: Phengodidae, Elateridae ve Lampyridae. Amerikan ateş böceği Photinus pyralis, Lampyridae ailesindendir. Ateş böceği üzerindeki ilk biyolüminesan araştırmalar 1917'de Harvey tarafından başladı.
D-lüsiferin kararlı ve toksik olmayan bir moleküldür ve ağırlığı 280.32 g/mol'dür. Eşlenik lüsiferazının ağırlığı 60-62 kDa arasında değişir. Reaksiyon sonucunda sarı, turuncu ve bazı durumlarda kırmızı ışık üretir. Bu durum biyolüminesan sistemlerin paralel evriminin başka bir göstergesidir. Suda yaşayan canlılarda mavi ışığın evrilmesinin sebebi mavi ışığın suda daha uzaktan görülebilmesi olduğu gibi, kırmızıya yakın tonların kara ortamında evrilmesi de uzun dalga boylu ışığın hava ortamında daha uzaktan görülebilmesidir.
Lüsiferaz enzimiyle olan reaksiyonunda D-lüsiferin'in oksijene ek kofaktör olarak  {\ce {Mg^2+}} ve ATP'ye ihtiyaç duyduğu 1940'larda William D. McElroy tarafından gösterildi. Bu reaksiyonun son ürünleri AMP, iki serbest fosfat, karbondioksit ve ışıktır.
{\ce {LH2 + O2 + ATP ->[{Lüsiferaz}][Mg^+2] oxy-L +CO2 +AMP + PPi + h\nu}}
Reaksiyonda üretilen ışık gerçekleştiği canlı türüne göre 530 nm ile 635 nm arasındadır. Bununla birlikte değişik pH'larda uyarımı sonucu floresan yayınımı 537 nm olarak ölçülmüştür. Hücre içinde pH 7.8 ve 23-25 °C de gerçekleşen reaksiyon laboratuvar ortamında daha geniş bir aralıkta çalışır ve asidik ortamda 615 nm boyunda ışık üretmiştir.
-
Türler

Lusiferinler, bir lusiferaz (bir enzim) varlığında oksijenle reaksiyona girerek enerji'yi ışık şeklinde serbest bırakan küçük-moleküllü substratlar sınıfıdır. Kaç tane lüsiferin türü olduğu bilinmemektedir ama daha iyi çalışılmış bileşiklerden bazıları aşağıda listelenmiştir.
Lusiferinlerin kimyasal çeşitliliği nedeniyle, hepsinin moleküler oksijen gerektirmesi dışında net bir birleştirici etki mekanizması yoktur. Lusiferinlerin ve lusiferazların çeşitliliği, çeşitli reaksiyon mekanizmaları ve dağınık filogenetik dağılımı, birçoğunun bağımsız olarak evrim sürecinde ortaya çıktığını gösterir.
Türler > Ateşböceği

Ateşböceği lusiferini, birçok Lampyridae türünde bulunan lusiferindir.
Böcek lusiferazları (EC 1.13.12.7)'nin substratıdır ve ateşböceklerinden gelen karakteristik sarı ışık emisyonundan sorumludur ama diğer yandan ışık yaymayan türlerden ilgili enzimlerle ışık üretmek için çapraz reaksiyona girebilir. Işık emisyonu için moleküler oksijen'e ek olarak adenosin trifosfat (ATP) gerektiğinden, kimyası olağandışıdır.
Literatür

Erken Zamanlardan 1900'lü Yıllara Lüminesansın Tarihi (E. Newton Harvey)
Coelenterazine kimyasal yapısı
Coelenterazine biyolüminesans reaksiyonu
Cypridina-lüsiferin. (Vargula hilgendorfii). A: triptofan, B: arginin, C: izolösin.
Photinus pyralis
Ateşböceği lüsiferini (D-lüsiferin)
D-lüsiferin'in reaksiyon mekanizması
D-lüsiferin'in sentez şeması
Ateşböceği luciferinin bu yapısı, yukarıda gösterilen boşluk-doldurma modelinden (soldan sağa) tersine çevrilmiştir
ISO 3166-2:AL

ISO 3166-2:AL, Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan ISO 3166 standardının bir parçası olan Arnavutluk'taki ana bölümlerin isimlerini kodlamaya yarayan bir koddur. Güncel olarak 12 il için ISO 3166-2 kodları bulunmaktadır.
Her kod, bir tire işareti ile ayrılmış iki bölümden oluşur. Birinci kısım, Arnavutluk'un ISO 3166-1 alpha-2 kodu olan AL'dir. İkinci bölüm ise numaradır.
Mevcut kodlar

Alt bölüm adları, ISO 3166 Bakım Ajansı (ISO 3166 / MA) tarafından yayınlanan ISO 3166-2 standardında listelenmiştir.
| Kod | Alt bölüm adı (sq) | Alt bölüm adı (tr) |
| --- | --- | --- |
AL-01: Berat
| AL-09 | Dibër | Debre |
| AL-02 | Durrës | Dıraç |
AL-03: Elbasan
AL-04: Fier
| AL-05 | Gjirokastër | Ergiri |
| AL-06 | Korçë | Görice |
| AL-07 | Kukës | Kökes |
| AL-08 | Lezhë | Leş |
| AL-10 | Shkodër | İşkodra |
| AL-11 | Tiranë | Tiran |
| AL-12 | Vlorë | Avlonya |
↑  Türkçe isimler bilgilendirme amaçlıdır. ISO 3166-2 standartlarında yer almazlar.
Iolanda Balaș

Iolanda Balaș (d. 12 Eylül 1936 - ö. 11 Mart 2016), Rumen atlet, yüksek atlamacı.
Balaș, 1957 ile 1967 yılları arasında katıldığı uluslararası 140 yarışmada 1,74 m ile kırdığı rekoru 1,91'e kadar taşımış ve Ulrike Meyfart'ın 1,92'sine kadar dünya rekortmeni olmuştur.
| g t Kadınlar yüksek atlama Olimpiyat şampiyonları |
| --- | --- |
 1928: Ethel Catherwood (CAN)  1932: Jean Shiley (USA)  1936: Ibolya Csák (HUN)  1948: Alice Coachman (USA)  1952: Esther Brand (RSA)  1956: Mildred McDaniel (USA)  1960: Iolanda Balaș (ROU)  1964: Iolanda Balaș (ROU)  1968: Miloslava Rezková (TCH)  1972: Ulrike Meyfarth (FRG)  1976: Rosemarie Ackermann (GDR)  1980: Sara Simeoni (ITA)  1984: Ulrike Meyfarth (FRG)  1988: Louise Ritter (USA)  1992: Heike Henkel (GER)  1996: Stefka Kostadinova (BUL)  2000: Yelena Yelesina (RUS)  2004: Yelena Slesarenko (RUS)  2008: Tia Hellebaut (BEL)  2012: Anna Çiçerova (RUS)  2016: Ruth Beitia (ESP)  2020: Mariya Lasitskene (ROC)  2024: Yaroslava Mahuçih (UKR) 
| g t Kadınlar yüksek atlama Avrupa şampiyonları |
| --- | --- |
 1938:  Ibolya Csák (HUN)  1946:  Anne-Marie Colchen (FRA)  1950:  Sheila Lerwill (GBR)  1954:  Thelma Hopkins (GBR)  1958:  Iolanda Balaș (ROU)  1962:  Iolanda Balaș (ROU)  1966:  Taisia Chenchik (URS)  1969:  Miloslava Rezková (TCH)  1971:  Ilona Gusenbauer (AUT)  1974:  Rosemarie Ackermann (GDR)  1978:  Sara Simeoni (ITA)  1982:  Ulrike Meyfarth (FRG)  1986:  Stefka Kostadinova (BUL)  1990:  Heike Henkel (FRG)  1994:  Britta Bilač (SLO)  1998:  Monica Iagăr (ROU)  2002:  Kajsa Bergqvist (SWE)  2006:  Tia Hellebaut (BEL)  2010:  Blanka Vlašić (CRO)  2012:  Ruth Beitia (ESP)  2014:  Ruth Beitia (ESP)  2016:  Ruth Beitia (ESP)  2018:  Mariya Lasitskene (ANA)  2022:  Yaroslava Mahuçih (UKR)  2024:  Yaroslava Mahuçih (UKR) 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 1237194954  Dünya Atletizm Birliği: 14430587  VIAF: 498162723686561290005
Kadınlar (anlam ayrımı)

Kadınlar, yetişkin dişi insanlar
Kadınlar, ayrıca şu anlamlara da gelebilir:
Kadınlar (roman), 1978'de Charles Bukowski tarafından yazılmış roman
Kadınlar (film,1975), 1975 yapımı Türk filmi.
Kadınlar (film, 2008), 2008 Amerikan yapımı komedi-drama filmi
Kadınlar (film, 2013), 2013 Polonya yapımı dramatik film
Innenstadt, Köln

Heumarkt, Altstadt-Nord ve Altstadt-Süd'de yer alan bir meydandır
Altstadt-Nord meydanındaki Alter Markt
Innenstadt (Almanca: Köln-Innenstadt), Almanya'da Köln şehrinin merkezi bir şehir bölgesidir (Stadtbezirk).
İlçe 1975 yılında son ortak toprak reformu ile kurulmuştur ve Köln'ün tarihi eski şehrini (Altstadt), Gründerzeit dönemi kurulmuş yeni şehir bölgesini (Neustadt) ve Ren'in sağında kalan Deutz'u içerir. Innenstadt'ta yaklaşık 127.000 kişi yaşamaktadır (Aralık 2008 itibarıyla) ve 16,4 kilometrekarelik bir alanı kaplamaktadır.
Alt bölümler

Innenstadt, beş Stadtteile'den (mahalleden) oluşur:
| # | Şehir bölümü | Nüfus (2016) | Alan (km²) | km² başına nüfus | Harita |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 101 | Altstadt-Süd | 27580 | 2,36 | 11681 |  |
| 102 | Neustadt-Süd | 38467 | 2,82 | 13624 |  |
| 103 | Altstadt-Nord | 18307 | 2,46 | 7454 |  |
| 104 | Neustadt-Nord | 28478 | 3,49 | 8162 |  |
| 105 | Deutz | 15463 | 5,24 | 2951 |  |
kaynak: Kölner Stadtteilinformation 2016 22 Nisan 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Almanca)
Görülecek yerler

Innenstadt'taki önemli yapılar arasında, Köln Katedrali, Köln'ün on iki romanesk kilisesi (St. Andreas, St. Aposteln, St. Cäcilien, St. Georg, St. Gereon, St. Kunibert, St. Maria im Kapitol, St Maria Lyskirchen, Groß St. Martin, St. Pantaleon, St. Severin ve St. Ursula) ve 14. yüzyıldan kalma Köln Belediye Binası (Kölner Rathaus) bulunmaktadır..MediaPark'taki KölnTurm ve Rheinauhafen'daki üç Kranhaus binasının da dahil olduğu çeşitli yüksek katlı yapılar geçen yıllar içinde inşa edilmiştir.
Javier Moscoso

Javier Moscoso (2017).
Javier Moscoso del Prado y Muñoz (d. 17 Ekim 1934, Logroño) İspanyol siyasetçi ve hukukçu.
Zaragoza Üniversitesi'nde hukuk lisansı yapmıştır. Strasbourg Üniversitesi'nde karşılaştırmalı hukuk alanında diploma sahibi olmuş ve hukuk doktoru olmuştur, sonrasında Adalet Bakanlığı'na dahil olmuş, ardından Yargıtay savcısı olmuştur. 1978'de avukatlık bürosu açmıştır. 1977'de kuruluşundan itibaren Demokratik Merkez Birliği (UCD) üyesi olmuştur (UCD demokrasiye geçiş sürecinde iktidarda olan partidir) 1979'da milletvekili seçilmiş 20 Nisan 1979'da Başkanlık Bakanı nezdinde Parlamento ile ilişkiler genel sekreteri olmuş, Ocak 1980'de Başbakan nezdinde Yardımcı Bakanlığın genel sekreteri olarak görev almış, Haziran 1980'de bu görevden ayrılmış 3 ay sonra Adalet Bakanı Francisco Fernández Ordóñez'in yargı idaresi ile ilişkilerden sorumlu teknik sekreteri olmuştur. Francisco Fernández Ordóñez'in UCD'den ayrılması üzerine kendisi de ayrılmış ve sosyal demokrat ideolojiye sahip Demokratik Hareket Partisi'nin (PAD) kuruluşunda yer almış ve yöneticilerinden olmuştur. 1982 genel seçimlerinde PSOE'nin listesinden milletvekili seçilmiş ve 1983'te PAD kendini feshetmiş ve PSOE'ye bu partinin mensupları dahil olmuştur. 1982-1986 yıllarında Başkanlık Bakanı olarak görev yapmış ancak 1986 seçimlerinin ardından kurulan hükûmette yer almayarak Devlet Başsavcısı olarak atanmış ve 1990'a dek bu görevini sürdürmüştür. 1996-2001 yılları arasında ise Yargı Erki Genel Kurulu üyesi olmuştur.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  ISNI: 0000 0000 2336 2048  LCCN: n83214027  NLI: 987007327398905171  SUDOC: 193885468  VIAF: 55534100   WorldCat (LCCN): n83-214027
ISO 3166-2:AE

ISO 3166-2:AE, Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan ISO 3166 standardının bir parçası olan Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki ana bölümlerin isimlerini kodlamaya yarayan bir koddur. Güncel olarak 7 emirlik için ISO 3166-2 kodları bulunmaktadır.
Her kod, bir tire işareti ile ayrılmış iki bölümden oluşur. Birinci kısım, Birleşik Arap Emirlikleri'nin ISO 3166-1 alpha-2 kodu olan AE'dir. İkinci bölüm ise 2 haneli harflerdir.
Mevcut kodlar

Alt bölüm adları, ISO 3166 Bakım Ajansı (ISO 3166 / MA) tarafından yayınlanan ISO 3166-2 standardında listelenmiştir.
| Kod | Alt bölüm adı (ar) (BGN/PCGN 1956) | Yerel adı | Alt bölüm adı (ar)  | Alt bölüm adı (tr)  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| AE-AZ |  Abū Z̧aby | Abu Dhabi | أبو ظبي | Abu Dabi |
| AE-AJ |  ‘Ajmān |  | عجمانّ | Acman |
| AE-FU |  Al Fujayrah | Fujairah | الفجيرة | Füceyre |
| AE-SH |  Ash Shāriqah | Sharjah | الشارقةّ | Şârika |
| AE-DU |  Dubayy | Dubai | دبي | Dubai |
| AE-RK |  a’s al Khaymah | Ras Al Khaimah | رأس الخيمة | Resü'l-Hayme |
| AE-UQ |  Umm al Qaywayn | Umm Al Quwain | أمّ القيوين | Ummül-Kayveyn |
↑  Arap alfabesine göre isimler bilgilendirme amaçlıdır. ISO 3166-2 standartlarında yer almazlar.
↑  Türkçe isimler bilgilendirme amaçlıdır. ISO 3166-2 standartlarında yer almazlar.
Marksist doğa felsefesi

Marksist doğa felsefesi, materyalizm, ateizm ve rasyonel insan kontrolü altındaki doğa biliminin potansiyelinin desteklenmesidir.
Giriş

Temel Marksist fikir, her şeyin önemli olan tek bir şeyle açıklanabileceğidir. Madde, uzay, doğa, insan, psişik bilinç, insan zekası ve varoluşun diğer her yönü için toplam açıklamadır.
Giriş > Karşıtlar yasası

Marx ve Engels, ilk olarak, var olan her şeyin karşıtların bir bileşimi veya birliği olduğu gözlemiyle başladılar. Örneğin, elektrik, pozitif ve negatif bir yük ile karakterize edilir ve atomlar birleşik fakat sonuçta çelişkili kuvvetler olan proton ve elektronlardan oluşur.
Giriş > İnkar yasası

Olumsuzlama yasası, doğadaki her şeyin sayısal miktarını sürekli olarak artırma eğilimini açıklamak için yaratıldı. Marx ve Engels, her varlığın kendisini daha yüksek miktarda yeniden üretmek için kendini olumsuzlama eğiliminde olduğuna karar verdiler.
Hayatın kökeni

Bu ilkelere dayanarak, Marksist filozoflar, yaşam olgusunun bu sıçramalardan birinin ürünü olduğuna karar verdiler. Engels, maddenin karmaşık kimyasal yapısının albüminli bir madde oluşuncaya kadar evrildiğini ve bu maddeden yaşamın ortaya çıktığını ifade etti.
Karşıt görüşler

Marksist doğa felsefesi büyük ölçüde incelendi. Diyalektik materyalizmin muhalifleri bir dizi yanlışa işaret ediyor: Zıtlıklar Yasası'nın hareketin kökenini açıklamayı amaçladığını, ancak kendi içlerinde zaten enerji olmadıkça iki çelişkili unsurun asla bir araya gelmeyeceğini belirtiyorlar.
Jürgen Sparwasser

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Jürgen Sparwasser
Doğum tarihi:  4 Haziran 1948 (76 yaşında)
Doğum yeri:  Halberstadt, Doğu Almanya
Boyu:  1,80 m (5 ft 11 in)
Mevkii:  Orta saha
Altyapı kariyeri
1956–1964:  BSG Lokomotive Halberstadt
1965:  1. FC Magdeburg
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1966–1979 |  1. FC Magdeburg |  298 |  (133) |
| Toplam |   |  298 |  (133) |
Millî takım kariyeri
| 1969–1977 |   Doğu Almanya |  49 |  (14) |
Teknik direktörlük kariyeri
1990–1991:  SV Darmstadt 98
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 6 Eylül 2011 
| Madalyalar> Futbol.  Doğu Almanya adına.Olimpiyat Oyunları |
| --- | --- | --- |
| Bronz | 1972 Münih | takım müsabakası |
Jürgen Sparwasser (d. 4 Haziran 1948), eski Alman millî futbolcu ve teknik direktör.
Kariyerinin büyük bölümünü 1. FC Magdeburg'da geçiren oyuncu, burada 1966 ve 1979 yılları arasında oynadı. 1974'te UEFA Kupa Galipleri Kupası'nı kazandıkları zaman da kadrodaydı.
Doğu Almanya forması altında da 53 maçta 15 gol atan Sparwasser, 1972 Yaz Olimpiyatları'nda bronz madalya kazanmış, 1974 FIFA Dünya Kupası'nda oynamıştır.
Jürgen Sparwasser, aynı zamanda 1974 FIFA Dünya Kupası elemelerinde tarihsel anlamıyla Batı Almanya ile Doğu Almanya'yı ilk ve son kez karşı karşıya getiren millî maçta Batı Almanya'nın yenilgisine sebep olan tek golün de sahibidir.
Futbolculuk kariyerinden sonra 1988 ve 1989'da Eintracht Frankfurt'ta yönetici asistanı, 1990 ve 1991'de SV Darmstadt 98'de baş antrenör olarak çalıştı.
| g t Doğu Almanya kadrosu  -  1974 FIFA Dünya Kupası |
| --- | --- | --- |
|  1 Croy  2 Kurbjuweit  3 Bransch  4 Weise  5 Fritsche  6 Schnuphase  7 Pommerenke  8 Löwe  9 Ducke  10 Kreische  11 Streich  12 Wätzlich  13 Lauck  14 Sparwasser  15 Vogel  16 Irmscher  17 Hamann  18 Kische  19 Seguin  20 Hoffmann  21 Blochwitz  22 Friese  Teknik direktör: Buschner  |  1 Croy  2 Kurbjuweit  3 Bransch  4 Weise  5 Fritsche  6 Schnuphase  7 Pommerenke  8 Löwe  9 Ducke  10 Kreische  11 Streich  12 Wätzlich  13 Lauck  14 Sparwasser  15 Vogel  16 Irmscher  17 Hamann  18 Kische  19 Seguin  20 Hoffmann  21 Blochwitz  22 Friese  Teknik direktör: Buschner  |  |
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 136159745  ISNI: 0000 0000 5881 4921  VIAF: 80551692
Iława

| Iława |
| --- | --- |

  Bayrak Arma 
Ülke: Polonya
Voyvodalık: Varmiya-Mazurya
Yüzölçümü
 • Toplam: 21,9 km²
Nüfus (2019)
 • Toplam: 33.327
 • Yoğunluk: 1.520/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Plaka kodu: NIL
Iława Polonya'nın Varmiya-Mazurya Voyvodalığında bulunan bir kasabadır. Kasabanın nüfusu 2019 sayımına göre 33,327'dır.
Kardeş şehirler

Herborn, Almanya
Tholen, Hollanda
Gargždai, Litvanya
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4335668-0  LCCN: n85307977  MusicBrainz: ca43566e-0488-4815-b888-845148760159  NKC: ge641726  NLI: 987007557591005171  VIAF: 130834015   WorldCat (LCCN): n85-307977
James McCarthy

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 McCarthy Everton formasıyla (2015)
Kişisel bilgileri
Tam adı:  James Patrick McCarthy
Doğum tarihi:  12 Kasım 1990 (33 yaşında)
Doğum yeri:  Glasgow, İskoçya
Boyu:  1,80 m (5 ft 11 in)
Mevkii:  Orta saha
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Celtic
Numarası:  -
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2006-2009 |  Hamilton Academical |  95 |  (13) |
| 2009-2013 |  Wigan Athletic |  120 |  (7) |
| 2013-2019 |  Everton |  108 |  (6) |
| 2019-2021 |  Crystal Palace |  49 |  (0) |
| 2021- |  Celtic |  0 |  (0) |
| Toplam |   |  372 |  (26) |
Millî takım kariyeri
| 2007 |   İrlanda U-17 |  3 |  (1) |
| 2007 |   İrlanda U-18 |  2 |  (2) |
| 2007-2008 |   İrlanda U-19 |  2 |  (0) |
| 2008-2011 |   İrlanda U-21 |  7 |  (1) |
| 2010- |   İrlanda |  42 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 3 Ağustos 2021 
James Patrick McCarthy (12 Kasım 1990), Celtic takımında orta saha pozisyonunda görev yapan İrlandalı millî futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 2006 yılında Hamilton Academical kulübünde başladı. Daha sonra sırasıyla Wigan Athletic ve Everton kulüplerinde oynadı.
Kadınlar (roman)

Kadınlar, (İngilizce:Women) 1978'de Charles Bukowski tarafından yazılmış bir romandır. Kitabın ana karakteri yarı-otobiyografik olarak yaratılmış 
Henry Chinaski'dir. Diğer romanlarından farklı olarak Kadınlar, Chianski'nin başarılı bir şair ve yazar olarak tanındıktan sonraki hayatını anlatır. Ancak roman, diğer romanlarında olduğu gibi, Chianski'nin kadınlardan aldığı anlık hazları işler. Kitapta, Chianski'nin takma adı, gerçek hayatta Bukowski'nin takma adlarından biri olan Hank'tir.
Roman, genel olarak Chianski'nin kadınlara karşı bitmeyen doyumsuzluğuna odaklanır. Aynı zamanda, kadınlara erkeğin gözünden dünyayı anlatma rolünü de üstlenmektedir. 
Kitabın kapağındaki resmi, Charles Bukowski kendisi çizmiştir.
Irenidae

Irenidae Passeriformes takımına bağlı bir familyadır.
M8 Greyhound

| M8 Zırhlı Araba |
| --- | --- |
 
Çeşidi: Zırhlı Savaş Aracı
Uyruğu:  ABD
Özellikler
Ağırlık: 7,8 ton
Uzunluk: 5,00 m
Genişlik: 2,54 m
Yükseklik: 2,64 m
Mürettebat: 4


Zırhı: en fazla 19 mm
Ana silahı: M6 37mm Top
Diğer silahları: .30 ve .50 MT
Motor: Hercules 6-silindirli benzinli 110 beygir ( kW)
Kaldırma kapasitesi: 14.1 beygir/ton
Süspansiyon donanımı: Yaprak yay
Harekat menzili: 640 km
Azami hızı: 90 km/s
M8 Greyhound Amerikalı Ford Motor Firması tarafından II. Dünya Savaşı sırasında üretilen 6x6 zırhlı arabadır. Avrupa ve Uzak Doğu'da görev yapan  Amerikan Ordusu ve Britanya Ordusu birlikleri tarafından savaşın sonuna kadar kullanılmıştır. Çok geniş şekilde ihraç edilen araç 2007 yılında bile birçok Üçüncü Dünya ülkesi tarafından kullanılmaktadır.
Üretim tarihi ve tanımı

Haziran  1941 tarihinde Ordonat bölümü üzerinde M3 37 mm top bulunan M6 Fargo yerine daha hızlı bir tank imha edici araca ihtiyaç duyulduğunu açıkladı. İstenilen özellikler 6x4 tekerlekli, taretinde silah olarak  37 mm'lik top ve eş eksenli bir makineli tüfeğin bulunması düşünülen bir araçtı. Eğimli zırhı .50 kalibrelik ve yan zırhı .30 kalibrelik Makineli tüfek ateşine karşı koyması istendi. Studebaker firması tarafından üretilene (T21), Ford firmasına ait olana (T22) ve Chrysler yapımına ise (T23) adları verildi. Görüntüleri birbirine benzemekteydi. Nisan 1942 tarihinde T22 tasarımı seçildi. Ancak araç üzerinde kullanılan 37 mmlik top Alman tanklarının ön zırhları karşısında etkisiz kalıyordu. Araca M8 Hafif Zırhlı Araba veya kısaca Greyhoundadı verildi. İngilizler aracı kalın zırhı ve yüksek hızından ötürü keşif arabası olarak kullandı. Kontratın yazılması ve ufak değişikliklerden ötürü araç Mart 1943 yılına kadar seri üretime geçemedi.
M8 ait üstü açık tarette 37 mm'lik M6 top (topun M70D teleskobik  nişangahı vardı) ve eş eksensel .30 M1919 Browning makineli tüfek bulunuyordu. Ayrıca uçaksavar amaçlı yüzük şeklindeki raylı sehpasında  M2 Browning makineli tüfek takılıydı. 4 kişiden oluşan mürettebatı komutan, silahçı/yükleyici, sürücü ve telsiz operatöründen oluşuyordu. Sürücü ve telsizci gövdenin ön tarafında, komutan ve silahçı taret kısmında oturuyordu. Araç 80 adet 37 mm lik top (ikinci bir telsiz takıldığında bu miktar 16 adete kadar düşüyordu), 1500 adet .30 kalibre ve 400 adet  .50 kalibre makineli tüfek mühimmatı taşıyordu. Ayrıca 16 adet el bombası, 4 adet duman fırlatıcı, 6 adet kara mayını (Tanksavar ve yüksek patlayıcılı) ve mürettebata ait M1 carbine tüfek bulunuyordu.
Aracın zırhı gövde altında 3 mm, ön ve tarette ise 19 mm'yi buluyordu. Greyhound'un Hercules Model JXD sıralı 6-silindir 320 cu.in. benzinli motoru araca karayolunda 89 km/s ve arazide 48 km/s azami hız veriyordu. Aracın menzili 640 kilometreyi buluyordu.
M8 modelinin üretimi Haziran 1945 tarihinde sona erdi. 8.634 adet araç üretildi. Bununa M20 Zırhlı Araba modeli dahil değildi.
Görev tarihi

M8 modeli Amerikan Ordusu tarafından ilk olarak 1943 yılında İtalya'da kullanıldı. Daha sonraları sahip olduğu 37 mm'lik topun Japon tanklarına karşı üstünlüğünden ötürü tank imha edici olarak Uzak Doğu'da kullanıldı. 1.000 adetten fazla araç Lend-lease programı çerçevesinde İngiliz, Fransız ve Brezilya ordularına verildi. Araç hızlı, yapısı sağlam, zırhlı ve keşif görevleri için yeterli silaha sahipti. Ancak süvari birlikleri aracın arazideki hareketliliğinden memnun değildi. Ancak araç İtalya'nın dağlık ve Kuzey Avrupa'nın soğuk ve karlı arazi yapısında keşif görevlerini yapamıyordu. Araç kara mayınlarına karşı savunmasızdı. İngiliz birliklerinde aracın zeminine yerleştirilen kum torbaları ile bu tür mayınlara karşı mürettebat kendisini korumaya çalıştı. Diğer bir sorun komuta aracı olarak kullanılan araçlarını zırhının çok ince olmasıydı.
ABD Ordusu 1943 yılının ilk aylarında Greyhound modelinin yerini alacak bir araç aramaya başladı. 1944 yazında üretilen iki adet prototiplerden birincisi Studebaker firmasına aitti ve T27 adı verildi. İkincisi Chevrolet firması yapımı T28di. İki araçta M8 modelinden başarılı bulundu ancak savaşın bu evresinde yeni bir zırhlı arabaya ihtiyaç duyulmadığından projeler iptal edildi.
Savaştan sonra M8 modeli Kore Savaşı sırasında az da olsa kullanıldı. Birkaç adedi Amerikan Polis Teşkilatı'na verildi ve 1990'lı yıllara kadar kullanıldı. Birçok araç İngiliz, Amerikan ve Fransız birliklerince kullanıldı. NATO ve Üçüncü dünya ülkelerine satıldı. 2002 yılında hala bazı Afrika ve Güney Amerika ülkeleri tarafından kullanılmaktaydı.
Kullanan Ülkeler

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ABD  Cezayir  Etiyopya  Belçika  Benin  Brezilya  Burkina Faso  Almanya  El Salvador  Fransa  Yunanistan  Birleşik Krallık |  Guatemala  Haiti  İran  İtalya  Jamaika  Yugoslavya  Kamerun  Kolombiya  Kongo Demokratik Cumhuriyeti  Madagaskar  Fas  Meksika |  Nijer  Norveç  Avusturya  Peru  Portekiz  Suudi Arabistan  Senegal  Güney Kore  Vietnam  Tayvan  Tayland  Togo |  Tunus  Türkiye  Venezuela  Kıbrıs |  |
Modelleri > M20 Zırhlı Araba

M20 Zırhlı Araba, diğer adıyla M20 Keşif Aracı, Greyhound modelinin taretsiz tasarımıydı. Bu araç daha alçak ve üzeri açık bir üstyapı ve yüzük modelli raylı bir sehpası üzerinde .50 kalibre M2 uçaksavar makineli silahı taşıyan bir araçtı. Mürettebata verilen  bazuka ile araçta eksik bulunan tanksavar özelliği kazandırılmaya çalışıldı. M20 öncelikle komuta ve keşif aracı olarak kullanıldı. Ayrıca kargo taşıma ve Zırhlı Personel Taşıyıcı olarak kullanıldı. Yüksek hız ve mükemmel hareketliliği yanında mürettebatı hafif silah ve şarapnel ateşinden koruyacak zırha sahipti. Komuta ve keşif araçlarına ayrıca ilave telsiz ekipmanı takılıyordu.
İlk olarak verilen M10 Zırhlı araba adı daha sonra M10 Wolverine tank imha edici ile karıştırılacağı düşüncesi ile M20 olarak değiştirildi. 3,680 adet M20 Ford firması tarafından 2 yıl içerisinde (1943-1944) üretildi.
Modelleri > T69 Çoklu KMO

1943 sonlarında tasarlanan M8 e ait uçaksavar modeli test edildi. Aracın Maxson Corp. ait tareti üzerinde 4 adet .50 kalibre makineli tüfek bulunuyordu. Uçaksavar Bölümü tarafından M16 MGMC modelinden daha kötü olduğu düşüncesi ile proje iptal edildi.
Modelleri > M8 TOW Tank imha edici

M8 aracı Amerikan NAPCO firması tarafından geliştirildi. Ana silahın yerine .50 kalibre makineli tüfek yerleştirilen araca BGM-71 TOW fırlatıcı takıldı. Başka değişikliklerde yapılan araç Kolombiyada kullanıldı.
Modelleri > M8/M20 ile H-90 taret

Fransızlar tarafından yapılan geliştirmede araca Panhard AML 90 model taret takıldı.