Arthur Wellesley
Hayatı

İlk askeri başarılarını Hindistan'da ve İspanya'daki Yarımada Savaşı'nda (1808-1814) kazanmış ve Napolyon'un Waterloo Savaşı'nda kesin yenilgiye uğratılmasında belirleyici rol oynamıştır (1815).
Mornington 1. kontu Garret Wesley'nin beşinci oğluydu. Eton'da ve Angers'deki askeri akademide öğrenim gördü. 1787'de orduya katıldı ve hızla yükselerek İrlanda kral vekilinin yaverliğine atandı. Daha sonra İrlanda Avam Kamarası'na girdi. 1796'da, Hindistan'a gönderildi. IV. Mysore Savaşı'nda (1799) tümen komutanı olarak deneyim kazandı. II. Maratha Savaşı (1803-1805) arasında Assaye ve Argaon'da önemli zaferler elde etti. Sindhia ailesini ve Berar racasını barışa zorladı. Bu başarılarından dolayı sir unvanı aldı (1804). Hindistan'dan döndükten sonra Kopenhag'a karşı düzenlenen bir seferde (1807) görev aldı ve Kioge'de Danimarka birliklerini yenilgiye uğrattı. 1808'de başlayan Yarımada Savaşı'na katılmak üzere küçük bir kuvvetle gittiği Portekiz'de Lizbon yakınlarında General A. Junot'yu yenilgiye uğrattı. Ertesi yıl bir kez daha Portekiz'e geçerek Fransızları bu ülkeden çıkardı. Başarısından dolayı Wellington vikontu unvanıyla ödüllendirildi. Madrid'e doğru ilerlediği Şubat 1812'de, kont unvanı aldı. Salamanca'da Mareşal Marmont'u yenerek Madrid'i ele geçirdi. Ekim 1812'de marki unvanını aldıktan sonra Vitoria'da Fransızları bozguna uğrattı. Harekât sona ermeden, sınırı aşarak Fransa'yı girdi. Yarımada Savaşı'nın son çarpışması Napolyon'un çekilme haberinin henüz ulaşmadığı Güney Fransa'da Nisan 1814'te yapıldı.
1813'te mareşalliğe yükseltilmiş olan Wellington, ülkesine döndüğünde dük unvanıyla ödüllendirildi. Paris Antlaşması'nın (1814) imzalanmasının ardından Fransa'ya Briton büyükelçisi olarak atandı.Bir süre bu görevi yürüttükten sonra İngiltere adına Viyana Kongresi'ne (1814-1815) katılmak üzere Paris'ten ayrıldı. Viyana'da bulunduğu sırada, Napolyon'un Elba'dan kaçtığı haberini aldı. Müttefiklerin Napolyon'a karşı düzenledikleri yeni harekât çerçevesinde Mareşal von Blücher ile birlikte Belçika üzerinden Fransa'ya karşı harekete geçti. Kısa sürede zaferle sonuçlanan harekâtın getirdiği saygınlıkla Avrupa'nın önde gelen kişilikleri arasına girdi. Müttefikler tarafından oybirliğiyle Fransa'nın kuzeyindeki işgal ordusunun komutanlığına seçildi ve üç yıl bu görevde kaldı. İngiltere dışişleri bakanı Lord Castlereagh'ın da yardımıyla Fransa'nın Yüz Gün'den sonra parçalanmasını önledi.
Wellington İngiltere'nin siyasi karışıklıklar içinde olduğu 1828'de başbakan oldu. Ama Katoliklere özgürlük tanınmasını öngören yasa tasarısını benimsemesi ve seçim reformuna karşı çıkması yüzünden 1830'da hükûmeti düştü. Öldükten sonra Saint Paul Katedrali'nde Lord Nelson'un yanına gömüldü.
Mareşal Arthur Wellesley, 1. Wellington Dükü, KG, GCB, GCH, PC, FRS (1 Mayıs 1769 - 14 Eylül 1852), Anglo-İrlandalı bir asker ve 19. yüzyılın önde gelen askeri ve politik figürlerinden biri olan Tory devlet adamıydı. 19. yüzyılda Britanya'da, iki kez başbakan olarak görev yaptı. Napolyon Savaşlarını 1815'te Waterloo Muharebesi'nde Napolyon'u mağlup ederek bitirdi.
Wellesley, Dublin'de İrlanda'da Protestan Yükselişinde doğdu. 1787'de İngiliz Ordusunda bir teğmen olarak görevlendirildi ve İrlanda'da İrlanda'nın iki ardışık lord teğmenine yardımcı kamp olarak hizmet etti. Ayrıca İrlanda Avam Kamarası'nda Parlamento üyesi olarak seçildi. 1796'da bir albaydı ve Seringapatam Savaşı'nda Dördüncü Anglo-Mysore Savaşı'nda savaştığı Hollanda ve Hindistan'da eylem gördü. 1799'da Seringapatam ve Mysore valiliğine atandı ve yeni atanan bir tümgeneral olarak 1803'te Assaye Savaşı'nda Maratha Konfederasyonuna karşı kesin bir zafer kazandı.
Wellesley, Napolyon Savaşları'nın Yarımada seferi sırasında general olarak öne çıktı ve 1813'teki Vitoria Savaşı'nda müttefik güçleri Fransız İmparatorluğu'na karşı zafere taşıdıktan sonra mareşal rütbesine terfi etti. Napolyon'un 1814'teki sürgününün ardından, Fransa Büyükelçisi olarak görev yaptı ve kendisine düklük verildi. 1815'teki Yüz Gün boyunca, müttefik ordusuna komuta etti ve Blücher komutasındaki bir Prusya Ordusu ile birlikte Napolyon'u Waterloo'da mağlup etti. Wellington'un savaş rekoru örnek niteliğindedir; nihayetinde askeri kariyeri boyunca yaklaşık 60 savaşa katıldı.
Wellington, uyarlanabilir savunma savaş tarzıyla ünlüdür ve kendi kayıplarını en aza indirirken sayısal olarak üstün güçlere karşı birçok zafer kazanmıştır. Tüm zamanların en büyük savunma komutanlarından biri olarak kabul edilir ve taktiklerinin ve savaş planlarının çoğu hala dünyanın dört bir yanındaki askeri akademilerde incelenmektedir. Aktif askeri kariyerinin sona ermesinden sonra siyasete döndü. 1828'den 1830'a kadar Muhafazakâr Parti'nin bir üyesi olarak iki kez İngiliz başbakanıydı ve 1834'te bir aydan biraz daha kısa bir süre için oldu. 1829 Roma Katolik Yardım Yasası'nın geçişini denetledi, ancak Reform Yasası 1832'ye karşı çıktı. Lordlar Kamarası'nın emekli olana kadar önde gelen isimlerinden biri ve ölümüne kadar İngiliz Ordusu Başkomutanı olarak kaldı.