stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hepatit B
Türkiye'de durum > Genel tablo

Türkiye'de akut hepatit B olgularında azalma gözlenmektedir. Ancak hastalık daha ileri yaş gruplarında görülmeye başlamıştır. 2009'da 18 yaş üstü kişilerde yapılan bir çalışmada, Türkiye'de HBsAg pozitifliği %4 ve antiHBc (Hepatit virüsüne karşı oluşan bir antikor) pozitifliği %30,6 saptanmıştır. Türkiye'de 18 yaş üstü her üç kişiden biri Hepatit B Virüsü ile karşılaşmış durumdadır ve erişkin yaş grubunda 2 milyondan fazla HBsAg pozitifliği olduğu düşünülmektedir. Bu kişilerin ancak yaklaşık %12'sinin durumdan haberdar olduğu saptanmıştır. Bu durum Türkiye'deki farkındalığın son derece düşük olduğunun ortaya koyması açısından önemlidir.
Türkiye'de 1999-2009 arasında yapılmış olan çalışmaların yaş ve bölge özelinde değerlendirildiği bir sistematik derlemede HBsAg pozitifliğinin %4,6 olduğu yaklaşık 3.3 milyon kişinin kronik HBV ile enfekte olduğu bildirilmektedir. En düşük prevalansın 0-14 yaş grubunda (%2,8), en yüksek prevalansın ise 25-34 yaş grubunda (%6,3) olduğu saptanmıştır.
HBsAg pozitif olanların yaklaşık %25-40'unda karaciğer hastalığına bağlı siroz ya da karaciğer kanseri gelişebileceği düşünülmektedir. Her yıl HBV'ye bağlı sirozu olan hastaların %2,5-3'ünde hepatoselüler kanser ortaya çıkması beklenmektedir. Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2012-2016 yılları arasında gerçekleştirilen karaciğer transplantasyonlarının yaklaşık yarısını (%40-50) HBV enfeksiyonuna bağlı akut-kronik karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri oluşturmaktadır.
Türkiye'de durum > Aşılama

Aşılama HBV'ye karşı en etkili korunma yöntemidir. Hepatit B aşısı 1998'de çocukluk çağı aşı takvimine girmiş ve o tarihten itibaren 3 doz olarak uygulanmaya başlamıştır. Aşının ilk dozu 1998-2001 arasında doğumdan sonra 2. ayın sonunda yapılmakta iken 2003'ten itibaren doğumda uygulanmaya başlanmıştır.
2005-2009 arasında ilk ve orta öğretime devam eden çocuklara yönelik yapılan yakalama (catch-up) aşılamaları ile de teorik olarak 1991 ve sonrasında doğan kişilerin büyük bir kısmının primer aşılaması tamamlanmıştır.
Türkiye'de durum > Tedavi

Güncel tedaviye yönelik olan oral antiviraller (tenofovir, entekavir) Türkiye'de de ulaşılabilmekte ve kullanılmaktadır.
Tarihçe

4.500 yıllık insan kalıntılarından elde edilen kanıtlara göre Hepatit B virüsü en azından Bronz Çağı'ndan beri insanlara bulaşır. 2018 yılında yapılan bir çalışmada elde edilen viral genomlar, omurgalı örneklerinden elde edilen en eski genomlar oldu. Ayrıca, bazı eski hepatit viral türlerinin hala insanları enfekte ettiği, diğerlerinin neslinin tükendiği tespit edildi. Bu, hepatit B'nin Yeni Dünya'da ortaya çıktığı ve 16. yüzyılda Avrupa'ya yayıldığı düşüncesinin yanlış olduğunu kanıtladı. Napoli'deki San Domenico Maggiore Bazilikası'nda bulunan mumyalanmış bir çocuğun kalıntıları üstüne 2018'de yapılmış  bir başka çalışmaya sonucunda 16. yüzyılda yaşamış çocuğun bir tür HBV'ye sahip olduğu ve virüsün modern varyantlarla yakından ilişkili olduğu sonucuna varıldı. Genomik çalışmalar, insanlarda daha eski bir köken olduğunu doğrulamaktadır. Belirli bir Hepatit B altgenotipi C4, Avustralya yerlilerinde bulunur ve Güney Doğu Asya'da başka hiçbir yerde bulunmaz, bu da HBV'nin 50.000 yıl kadar eski bir kökeni olduğunu düşündürür. Diğer çalışmalar, virüsün 40.000 yıl önce insanlarda mevcut olduğunu ve insanlarla birlikte dünyaya yayıldığını doğruladı.
Hepatit B virüsünün neden olduğu bir salgının en eski kaydı 1885'te Lurman tarafından yapılmıştır. Bremen'de 1883'te bir çiçek hastalığı salgını meydana geldi ve 1.289 tersane çalışanı diğer insanlardan elde edilen lenf ile aşılandı. Birkaç hafta sonra, hatta sekiz ay sonrasına kadar, aşılanan işçilerin 191'i sarılık oldu ve bu kişilere serum hepatiti teşhisi kondu. Farklı lenf grupları ile aşılanan diğer çalışanlar sağlıklı kaldı. Artık epidemiyolojik çalışmanın klasik bir örneği olarak kabul edilen Lurman'ın makalesi, salgının kaynağının kontamine lenf olduğunu kanıtladı. Daha sonra, 1909'da, frengi tedavisi için Salvarsan vermekte kullanılan ve daha da önemlisi, yeniden kullanılan hipodermik iğnelerin piyasaya sürülmesinden sonra çok sayıda benzer salgın rapor edildi. Virüs, o zamanlar Ulusal Sağlık Enstitüleri'nde (NIH) çalışan Baruch Blumberg'in Aborijin Avustralya halkının kanında keşfettiği (daha sonra hepatit B yüzey antijeni veya HBsAg olarak bilinen)  Avustralya antijenini 1966 yılında keşfetmesiyle ilk defa bulundu. 1947'de Frederick MacCallum tarafından yayınlanan araştırmadan bu yana bir virüsten şüphelenilmesine rağmen, David Dane ve diğer araştırmacılar virüs parçacığını 1970'te elektron mikroskobu ile keşfettiler. 1980'lerin başlarında virüsün [[genom]u] sıralandı ve ilk aşılar test edildi.
Toplum ve kültür

28 Temmuz'da kutlanan Dünya Hepatit Günü, hepatit B ve hepatit C konusunda küresel farkındalık yaratmayı, önleme, tanı ve tedaviyi teşvik etmeyi amaçlamaktadır. 2007'den beri Dünya Hepatit İttifakı tarafından düzenlenmektedir ve Mayıs 2010'da Dünya Sağlık Örgütü'nden küresel onay almıştır.
Girişimler

Dünya Sağlık Örgütü viral hepatitlerin azaltılması için, 2016 yılında 194 ülkenin katılımıyla 2016-2021 yılları arasında uygulanacak olan bir eliminasyon programı başlattı. Bu programın hedefi 2030 yılına kadar viral hepatitlere bağlı ölümlerin %65, yeni olgu sayısının ise %90 azaltılması olarak belirlendi. Bu hedefe ulaşmak için DSÖ tarafından önceliklendirilen konular; infantlarda HBV aşılaması, HBV taşıyıcısı annelerden bebeklere geçişin engellenmesi, güvenli kan transfüzyonları, güvenli enjeksiyonlar, damar içi ilaç kullanıcılarında enjektör paylaşımının engellenmesi, kronik HBV ve HCV hastalarının tanı ve tedaviye ulaşımının sağlanması olarak seçildi.
DSÖ'nün viral hepatit eliminasyon hedeflerine ulaşabilmek için Türkiye'de de Sağlık Bakanlığı tarafından 2018-2023 yılları arasını hedefleyen “TÜRKİYE VİRAL HEPATİT ÖNLEME VE KONTROL PROGRAMI” yayınlanmıştır. Bu program çerçevesinde; toplumun viral hepatitlerin bulaş yolları ve korunma konularında bilgilendirilmesi, yüksek riskli grupların tanımlanması ve bu kişilerde viral hepatit taramalarının gerçekleştirilmesi, ülkedeki gerçek hasta sayısının belirlenmesi için surveyansın etkin şekilde yapılması, hastaların tespiti sonrası tedavi için doğru yönlendirilmelerinin sağlanması amaçlanmaktadır.
Hepatit B virüsünün yapısı
HBV'nin genom organizasyonu. Gen dizilimleriüst üste gelebilir.
Hepatit B virüsü replikasyonu
Kronik hepatit B karaciğer biyopsisinde görülen hepatositler. H&E boyama
Avrupa Karaciğer Çalışmaları Derneği tarafından tanımlanan kronik hepatit B enfeksiyonunun beş aşaması (İngilizce)
Transmisyon elektron mikrografında Hepatit B virüsü yüzey antijeni
Hepatit B hastası olarak geçen gün sayısı, 100.000 kişilik gruplarda göre hesaplanmış, 2004 



  no data
  <10
  10-20
  20-40
  40-60
  60-80
  80-100


  100-125
  125-150
  150-200
  200-250
  250-500
  >500
2005 yılı itibarıyla hepatit B virüsü görülen yerler
2017'de Hepatit B görülme oranı.
Bojana Milenković

Bojana Milenković (d. 6 Mart 1997), Sırbistan kadın millî voleybol takımı ve Sultanlar Ligi profesyonel takımlarından Nilüfer Belediyespor'da smaçör olarak oynayan Sırp profesyonel voleybolcu. Daha öncesinde; Kızılyıldız, Savino Del Bene Scandicci, Altay, CSM Volei Alba Blaj, Grupa Azoty Chemik Police ve SC Prometey kulüplerinde forma giydi.
Kariyeri

Kızılyıldız (2013-18)
Savino Del Bene Scandicci (2018-20)
Altay (2019-20) (Şubat 2020)
CSM Volei Alba Blaj (2020-21)
Grupa Azoty Chemik Police (2021-22)
CSM Volei Alba Blaj (2022-23)
SC Prometey (2023-24)
Nilüfer Belediyespor (2024-günümüz)
Başarıları > Kulüpleri > Kızılyıldız

2013-14 Sırbistan Süper Kupası -  İkincilik
2013-14 Sırbistan Kupası -  Şampiyonluk
2013-14 Sırbistan Ligi -  İkincilik
2014-15 Sırbistan Süper Kupası -  İkincilik
2017-18 Sırbistan Kupası -  İkincilik
2017-18 Sırbistan Ligi -  İkincilik
Başarıları > Kulüpleri > Altay

2019-20 Kazakistan Kupası -  Şampiyonluk
2019-20 Kazakistan Ligi -  İkincilik
Başarıları > Kulüpleri > CSM Volei Alba Blaj

2020-21 Romanya Kupası -  Şampiyonluk
2020-21 Romanya Ligi -  İkincilik
2020-21 CEV Kadınlar Challenge Kupası -  İkincilik
2022-23 Romanya Ligi -  Şampiyonluk
2022-23 CEV Kadınlar Kupası -  İkincilik
Başarıları > Kulüpleri > Grupa Azoty Chemik Police

2021-22 Polonya Süper Kupası -  İkincilik
2021-22 Polonya Ligi -  Şampiyonluk
Başarıları > Kulüpleri > SC Prometey

2023-24 Ukrayna Süper Kupası -  Şampiyonluk
2023-24 Ukrayna Kupası -  Şampiyonluk
2023-24 Ukrayna Ligi -  Şampiyonluk
Başarıları > Millî takım

2017 FIVB Dünya Grand Prix -  Üçüncülük
2017 Avrupa Kadınlar Voleybol Şampiyonası -  Şampiyonluk
2018 Dünya Kadınlar Voleybol Şampiyonası -  Şampiyonluk
2019 Avrupa Kadınlar Voleybol Şampiyonası -  Şampiyonluk
2020 Olimpiyat Oyunları -  Üçüncülük
2021 Avrupa Kadınlar Voleybol Şampiyonası -  İkincilik
2022 FIVB Kadınlar Voleybol Milletler Ligi -  Üçüncülük
2022 Dünya Kadınlar Voleybol Şampiyonası -  Şampiyonluk
Başarıları > Millî takım > Bireysel başarıları

2014-15 Sırbistan Kupası - En iyi smaçör
2015 Genç Kızlar Dünya Voleybol Şampiyonası - En iyi smaçör
2016-17 Sırbistan Ligi - En iyi smaçör
2020-21 Romanya Ligi - En iyi smaçör
2023-24 Ukrayna Süper Kupası - En değerli oyuncu
Azerbaycan Millî Hükûmeti

Azerbaycan Millî Hükûmeti (Azerice: Azərbaycan Milli Hökuməti; Farsça: حکومت ملی آذربایجان) ya da Azerbaycan Halk Hükûmeti (Rusça: Азербайджанское народное правительство), Kasım 1945'te Sovyetler Birliği'nin desteğiyle İran yönetiminde olan Güney Azerbaycan bölgesinde kurulan ve Sovyetler Birliği'nin çekilişiyle  Kasım 1946'da Amerika ve İngiltere'nin destek verdiği İran hükûmeti tarafından yıkılan Sosyalist bir Azerbaycan Türk devletidir.
Tarih

1941 yılında Nazi Almanyası ile savaşan Sovyetler Birliği'ne yardım etmek isteyen Müttefik Devletler, İran'a girdiler. Müttefiklerin girişiyle birlikte bastırılmış siyasi istekler daha açık bir biçimde ortaya çıktı. Bu şartlar altında Azerbaycan Türkleri kültürel ve siyasi baskıdan kurtulma çabasıyla Azerbaycan Millî Hükûmeti'ni 1945 yılında Seyid Cafer Pişevari liderliğinde kurdu. Başta özerk bir hükûmet olarak kendini tanıtmasına rağmen bağımsızlık ilân etmeye çalıştı. Kuzey Azerbaycan'da yer alan Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin lideri Mircafer Bağırov, Stalin'den kuzey ve güney Azerbaycan bölgelerini birleştirip, tek bir Azerbaycan devleti kurmasını istemişti. Stalin başta teklife sıcak yaklaşmış olsa da daha sonra bu fikrinden vazgeçmiştir. Devletin Kültür ve Eğitim Bakanlığına ünlü Türk şair Muhammed Biriya, ordu komutanlığına ise Mahmud Penahiyan getirilmiştir. Başkenti Tebriz'de Azerbaycan Üniversitesi adında bir üniversite kurmuş ve ülkenin bir çok yerinde okul açıp Türkçe eğitim vermeye başlamıştır. Habib Sahir, Hamid Memmedzadeh, Mir Mehdi Etimad, İsmail Caferpur, Medine Gülgün gibi Güney Azerbaycanlı önde gelen edebiyatçılar da bu devletin kuruluşuna destek vermişlerdi.
3 Mayıs 1946 tarihinde Mahabad Cumhuriyeti ile bir antlaşma imzalandı. Bu antlaşmaya göre:
İki tarafın topraklarından her birine, tarafların her birinin temsilcileri gönderilecek.
Kürtlerin çoğunlukta olduğu Azerbaycan topraklarında Kürt yönetimi temsilcileri, Azerilerin çoğunlukta olduğu Kürt topraklarında ise Azeriler arasında temsilciler bulunduracak.
İki hükûmet, ekonomik sorunlarla uğraşacak olan bir Birleşik Ekonomi Komitesi oluşturacak.
Gerekli olduğu zaman karşılıklı askerî yardım yapılacak.
İran hükûmetiyle her türlü görüşmeler, iki hükûmetin onayı alındıktan sonra yürütülecek.
Azerbaycan hükûmeti, kendi topraklarında yaşayan Kürtler için eğitim alanında girişimler örgütlemek amacıyla gerekli olan önlemleri almayı üstlendi. Kürt hükûmeti de kendi tarafından, İran Kürdistan topraklarında yaşayan Azerbaycanlılar için aynı girişimleri gerçekleştirme vaadinde bulundu.
İki halk arasında tarih içinde yerleşmiş olan dostluk ve iş birliği ilişkilerini bozma denemesinde bulunan ya da onların ulusal birliğine el uzatan, kim olursa olsun, iki halk tarafından cezalandırılacaktır.
Fakat Soğuk Savaş'ın başlangıç tarihlerine denk gelen bu olayda diğer ülkelerden destek alınamadı ve merkezî hükûmetle anlaşmaya gidildi. Sovyetler Birliği ile anlaşarak İran'ı terk ederken fedai gruplarını silahsızlandırdı. Böylece 1946 yılında İran, bu toprakları yeniden kontrolü altına aldı.
Resmi Dil: Azerbaycan Millî Hükûmeti zamanında Azerbaycan'ın resmi dili Azerice diliydi.
Reformlar

Azerice resmî dil olarak okullarda okutuldu.
İlk üniversite Tebriz'de kuruldu.
Kadınlara oy hakkı verildi.
Ağaların toprakları köylüler arasında paylaştırıldı.
Galeri

Azerbaycan Halk Hükûmeti'ne ait resmî belge
Azerbaycan Halk hükûmeti Maarif Bakanlığı'nın hazırladığı ders karnesi
Azerbaycan Halk hükûmeti tarafından damgalanmış pul
Bosna-Hersek başbakanları listesi

| Bosna-Hersek Bakanlar Konseyi Başkanı Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine Предсједавајући Савјета министара Босне и Херцеговине |
| --- | --- |

Görevdeki Borjana Krišto 25 Ocak 2023 tarihinden beri
Resmî ikamet: Hükümet Binası, Saraybosna, Bosna-Hersek
Öneren: Cumhurbaşkanlığı
Atayan: Temsilciler Meclisi
Görev süresi: Dönem sınırı yok
Oluşum: 3 Ocak 1997
Açılışı yapan: Haris Silajdžić ve Boro Bosić (Eş-Başkan olarak)
Maaş: 2,178 EUR aylık
Websitesi: vijeceministara.gov.ba
Bosna-Hersek Bakanlar Konseyi Başkanı (Boşnakça/Hırvatça: Predsjedavajući Vijeća ministara Bosne i Hercegovine, Sırpça: Предсједавајући Савјета министара Босне и Херцеговине) Bosna-Hersek hükûmetinin başkanıdır.
Bakanlar Konseyi Başkanı, Bosna-Hersek Cumhurbaşkanlığı tarafından aday gösterilir ve Bosna-Hersek Temsilciler Meclisi tarafından atanır. Hükûmetin başı olarak, Bakanlar Konseyi başkanının bakanları atama yetkisi yoktur ve görevi koordinatörlüktür. Bakanlar, etnik ve taraf temsil kurallarına göre çoğunluk partileri tarafından onun yerine atanır, böylece bir bakan yardımcısı ilgili bakanla aynı etnik kökenden olmamalıdır.
Başkanlar > Bağımsızlık öncesi (1945-1992)

Ana madde: Bosna-Hersek Sosyalist Cumhuriyeti
Komünist Parti / Komünistler Birliği
      Hırvat Demokrat Birliği
| Portre> Portre.Bosna-Hersek HC Başbakanı | Portre> Portre.Bosna-Hersek HC Başbakanı | İsim (Doğum-Ölüm)> İsim (Doğum-Ölüm).Bosna-Hersek HC Başbakanı | Görev Süresi> Görev Başlangıcı.Bosna-Hersek HC Başbakanı | Görev Süresi> Görev Bitişi.Bosna-Hersek HC Başbakanı | Siyasi Parti> Siyasi Parti.Bosna-Hersek HC Başbakanı |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Rodoljub Čolaković (1900-1983) | 27 Nisan 1945 | Eylül 1948 | KP BiH |
| 2 |  | Đuro Pucar (1899-1979) | Eylül 1948 | Mart 1953 | KP BH 1952 yılında isim değişikliği SK BH |
Bosna-Hersek SC Yürütme Konseyi Başkanı
| (2) |  | Đuro Pucar (1899-1979) | Mart 1953 | Aralık 1953 | SK BiH |
| 3 |  | Avdo Humo (1914-1983) | Aralık 1953 | 1956 | SK BiH |
| 4 |  | Osman Karabegović (1911-1996) | 1956 | 1963 | SK BiH |
| 5 |  | Hasan Brkić (1913-1965) | 1963 | 14 Haziran 1965 | SK BiH |
| 6 |  | Rudi Kolak (1918-2004) | 14 Haziran 1965 | 1967 | SK BiH |
| 7 |  | Branko Mikulić (1928-1994) | 1967 | 1969 | SK BiH |
| 8 |  | Dragutin Kosovac (1924-2012) | 1969 | Nisan 1974 | SK BiH |
| 9 |  | Milanko Renovica (1928-2013) | Nisan 1974 | 28 Nisan 1982 | SK BiH |
| 10 |  | Seid Maglajlija (d. 1940) | 28 Nisan 1982 | 28 Nisan 1984 | SK BiH |
| 11 |  | Gojko Ubiparip (1927-2000) | 28 Nisan 1984 | Nisan 1986 | SK BiH |
| 12 |  | Josip Lovrenović (d. 1929) | Nisan 1986 | Nisan 1988 | SK BiH |
| 13 |  | Marko Ćeranić | Nisan 1988 | 20 Aralık 1990 | SK BiH |
| 14 |  | Jure Pelivan (1928-2014) | 20 Aralık 1990 | 3 Mart 1992 | HDZ BiH |
Başkanlar > Bağımsızlık sonrası (1992-günümüz)

Ana maddeler: Bosna-Hersek Cumhuriyeti ve Bosna-Hersek
Başkanlar > Bağımsızlık sonrası (1992-günümüz) > Bosna-Hersek Cumhuriyeti Başbakanı (1992-1997)

Hırvat Demokrat Birliği
      Demokratik Eylem Partisi
| Portre | Portre | İsim (Doğum-Ölüm) | Etnik Köken | Görev Dönemi> Görev Başlangıcı | Görev Dönemi> Görev Bitişi | Görev Dönemi> Görev Süresi | Siyasi Parti |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Jure Pelivan (1928-2014) | Hırvat | 3 Mart 1992 | 9 Kasım 1992 (istifa) | 251 gün | HDZ BiH |
| 2 |  | Mile Akmadžić (d. 1939) | Hırvat | 9 Kasım 1992 | 25 Ekim 1993 | 350 gün | HDZ BiH |
| 3 |  | Haris Silajdžić (d. 1945) | Boşnak | 25 Ekim 1993 | 30 Ocak 1996 | 2 yıl, 97 gün | SDA |
| 4 |  | Hasan Muratović (1940-2020) | Boşnak | 30 Ocak 1996 | 3 Ocak 1997 | 339 gün | SDA |
Başkanlar > Bağımsızlık sonrası (1992-günümüz) > Bosna-Hersek Bakanlar Kurulu Eş Başkanları (1997-2000)

Bosna-Hersek Partisi
      Sırp Demokratik Partisi
      Sosyalist Parti
| Portre | Portre | İsim (Doğum-Ölüm) | Etnik Köken | Görev Dönemi | Görev Dönemi | Siyasi Parti | Portre | Portre | İsim (Doğum-Ölüm) | Etnik Köken | Görev Dönemi | Görev Dönemi | Siyasi Parti |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Haris Silajdžić (d. 1945) | Boşnak | 3 Ocak 1997 | 6 Haziran 2000 | SBiH |  |  | Boro Bosić (d. 1950) | Sırp | 3 Ocak 1997 | 3 Şubat 1999 | SDS |
|  |  | Haris Silajdžić (d. 1945) | Boşnak | 3 Ocak 1997 | 6 Haziran 2000 | SBiH |  |  | Svetozar Mihajlović (d. 1949) | Sırp | 3 Şubat 1999 | 6 Haziran 2000 | SP |
Başkanlar > Bağımsızlık sonrası (1992-günümüz) > Bosna-Hersek Bakanlar Kurulu Başkanı (2000-günümüz)

Sırp Demokratik Partisi
      Hırvat Demokrat Birliği
      Sosyal Demokrat Parti
      Demokratik İlerleme Partisi
      Demokratik Eylem Partisi
      Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı
| Portre | Portre | İsim (Doğum-Ölüm) | Etnik Köken | Görev Dönemi> Görev Başlangıcı | Görev Dönemi> Görev Bitişi | Görev Dönemi> Görev Süresi | Siyasi Parti | Hükûmet |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| 1 |  | Spasoje Tuševljak (d. 1952) | Sırp | 6 Haziran 2000 | 18 Ekim 2000 | 134 gün | SDS | Tuševljak |
| 2 |  | Martin Raguž (d. 1958) | Hırvat | 18 Ekim 2000 | 22 Şubat 2001 | 127 gün | HDZ BiH | Raguž |
| 3 |  | Božidar Matić (1937-2016) | Hırvat | 22 Şubat 2001 | 18 Temmuz 2001 | 146 gün | SDP BiH | Matić |
| 4 |  | Zlatko Lagumdžija (d. 1955) | Boşnak | 18 Temmuz 2001 | 15 Mart 2002 | 240 gün | SDP BiH | Lagumdžija |
| 5 |  | Dragan Mikerević (d. 1955) | Sırp | 15 Mart 2002 | 23 Aralık 2002 | 283 gün | PDP | Mikerević |
| 6 |  | Adnan Terzić (d. 1960) | Boşnak | 23 Aralık 2002 | 11 Ocak 2007 | 4 yıl, 19 gün | SDA | Terzić |
| 7 |  | Nikola Špirić (d. 1956) | Sırp | 11 Ocak 2007 | 12 Ocak 2012 | 5 yıl, 1 gün | SNSD | I. Špirić II. Špirić |
| 8 |  | Vjekoslav Bevanda (d. 1956) | Hırvat | 12 Ocak 2012 | 31 Mart 2015 | 3 yıl, 78 gün | HDZ BiH | Bevanda |
| 9 |  | Denis Zvizdić (d. 1964) | Boşnak | 31 Mart 2015 | 23 Aralık 2019 | 4 yıl, 267 gün | SDA | Zvizdić |
| 10 |  | Zoran Tegeltija (d. 1961) | Sırp | 23 Aralık 2019 | 25 Ocak 2023 | 3 yıl, 33 gün | SNSD | Tegeltija |
| 11 |  | Borjana Krišto (d. 1961) | Hırvat | 25 Ocak 2023 |  | 2 yıl, 52 gün | HDZ BiH | Krišto |
Mesut Güneri

| Mesut Güneri |
| --- | --- |
Arka Sokaklar karakteri

İlk görünüm: Arka Sokaklar 1. Bölüm
Yaratan: Ahmet Yurdakul   Ozan Yurdakul
Canlandıran: Şevket Çoruh
Bilgileri
Takma ad(lar)ı: Usta   Oduncu   Şahanım (Fidan Teyze tarafından)   Kıllı Komiser (Mazlum tarafından)   Koca Oğlan (Horoz Fuat tarafından)   Devrem (Cevher Şanlı tarafından)
Cinsiyet: Erkek
Meslek: Polis
Unvan: Komiser
Evlilik(ler): Yeşim (eski, öldü)   Selin Demirci (e. 2022)
Önemli ilişkileri: Rıza Soylu   Hüsnü Çoban   Aylin Aydın   Hakan Çınar   Ali Akdoğan (öldü)   Engin Balkan (gitti)   Osman Arslan (öldü)   Vedat Müdür (emekli, gitti)   Veteriner Buket (gitti)   Gazeteci Ece (gitti)    Nazif (öldü)   Beşir Nizipli (öldü)   İlhan Atala (öldü)   Mirza Rejvan (öldü)   Murat Ateş (gitti)   Yavuz Ateş (gitti)   Zeynep Akyüz (öldü)   Sinan Bahadır(gitti)   Elif Doğan (öldü)   Melek Serter (gitti)   Fidan Teyze (gitti)   Seyran Esmer (gitti)   Horoz Fuat (öldü)   Serdar Taşpınar (hapiste)   Ekrem Karaca (öldü)   Muazzez Kaplan (gitti)   Leyla Candaş (gitti)   Yasemin Güçlü (gitti)   Onur Yalçın (gitti)   Ece Dündar (gitti)   Deniz Gençoğlu (gitti)   Reşat (gitti)   Bahar Ayan (gitti)   Cemal Şahin (gitti)   Ezgi Vural (gitti)   Emre Gürbüz (gitti)   Arda Atik (gitti)    Mazlum Dal (öldü)   Cevher Şanlı (öldü)   Zilha (öldü)   Soydan Öğüt (öldü)   Arif Sağlam (emekli, gitti)   Korkut Karatay (hapiste)
Çocuklar: Tunç Güneri   Ayşecan Güneri (öldü)
Ulus: Türk
Mesut Güneri, 31 Temmuz 2006'da Kanal D'de yayınlanmaya başlayan Arka Sokaklar dizisindeki kurgusal bir karakterdir. Karakteri Şevket Çoruh canlandırmaktadır.
Düşmanları > Cevher Şanlı

Mesut'un Polis Özel Harekât ekibindeyken birlikte çalıştığı ve en yakın arkadaşıdır. Mesut ile yıllar boyu dağlarda birlikte omuz omuza düşmanlarla mücadele etmişler ve çok iyi arkadaş olmuşlardır, ancak zamanla her şey değişmiş, Cevher'in dağlardayken aşık olduğu, sonradan evlendiği terörist kız Zilha'nın bir olay sonrası öldürülmesinden sonra delirmiş ve intikam almak için olup olmadık kişileri bile öldürmüştür. Mesut ise Cevher delirdiği için en yakın dostunu yakalamak için uğraşmış ve sonunda yakalamıştır. Mesut'un kendisine ihanet ettiğini düşünen Cevher, intikam için Mesut'u da düşmanları arasında görmüştür. Cevher daha sonra mahkeme tarafından yargılanmış, ekipten atılmış, ceza almıştır ancak ruhsal bozukluğu yüzünden delirmesi sonucu akıl hastanesine kapatılmış ve 10-12 yıla yakın bir süre orada tedavi görmüştür.
Günün birinde akıl hastanesinden firar edip fazla olmasa bile düzelme durumuna gelen Cevher artık Zilha'nın intikamını almak için onun ölümüne sebep olan, masum olan olmayan birçok insanı acımadan öldürmüş ve asıl amacı olan eski dostu, yeni düşmanı Mesut ile çok uzun bir süre mücadele etmiştir. Ekip kendisini yakalamak için uğraşsa da Cevher her seferinde bir şekilde kaçmayı başarmıştır. Yavaş yavaş adamları azalan Cevher, Doktor Veysel ile çalışmaya başlamıştır. Koskoca emniyetin aylar boyu yakalayamadığı Cevher, artık İstanbul ve hatta ülke için tehlikeli bir konumdadır. Mesut'a olan öfkesini bir türlü kafasından atamamış, intikam almaya devam etmiş, Mesut ile uğraşmakla yetinmeyip Mesut'un oğlu Tunç'u da feci şekilde dövdürüp bir eylem daha yapmıştır. Bunun üzerine çok kızan Mesut, Cevher'i yakalamak için uğraşsa da Cevher, Mesut'u bir çatışmada vurmuştur ve yine kaçmayı başarmıştır. Mesut'un iyileşmesinden sonra onunla yeniden uğraşmaya devam etmiştir.
Mesut'un, Gültuh diye bir arkadaşını arabada bombayla havaya uçurarak öldürür. Eski karısı olan Zilha'yı unutamayan, onu sürekli yanında görüp kafasında yaşıyormuş gibi adlandırmıştır. Tam Tunç'un kapısına dayanıp Tunç'un kapıyı açmasını beklerken Hüsnü bunu görür ve Tunç'a telefon ile kapıyı açmamasını söyler .Cevher'in niyeti Tunç'u öldürmektir. Hüsnü ve Cevher çatışırlar ve o çatışmada Cevher, Hüsnü'yü vurup Doktor Veysel ile kaçırır. Ekip uzaktan Cevher'in arabasını kilitler ve motorun çalışmamasını sağlar ve Hüsnü'yü sonunda kurtarır. Cevher sinirlenip ekip gelmeden önce oradan uzaklaşmıştır. Uzun süren bir mücadeleden sonra nihayet bir operasyon sırasında Mesut ile bir deniz kıyısında baş başa kalıp kapışmışlardır. Bu kapışmadan sağ olarak Mesut çıkmış ve bu kapışma artık Cevher'in sonu olmuştur ve Cevher, Mesut tarafından boğularak öldürülmüştür ve Cevher belasından da herkes geç de olsa kurtulmuştur. Öldükten sonra da hayalî olarak Zilha ile beraber kısa bir süre Mesut'la konuşurlar.
Düşmanları > Mirza Rejvan

Mesut'un Güneydoğu'dan gelen ilk düşmanıdır. Teröristtir. Şehirde eylem yaparak birçok kaosa neden olmuştur. Tunç'u kaçırmıştır ve adamları oğlu Tunç'u kurtarmak isterken Mesut'u kendi silahı ile vurur fakat Mesut ölmez. Mesut tarafından vurulur ve karşı karşıya geldikten sonra elindeki el bombasının yere düşüp patlamasıyla parçalara ayrılıp ölür.