Doğa Tarihi
Konular > Metalurji

Plinius, XXXIII. kitapta altın ve gümüşü, XXXIV. kitapta temel metallerden bakır, cıva, kurşun, kalay ve demiri, ayrıca elektrum, bronz, kalay ve çelik gibi birçok alaşımı kapsamlı bir şekilde ele almaktadır.
Plinius, Erken Cumhuriyet döneminde madeni paralar için altın kullanmayı saçmalık olarak görmüş ve eleştirmiştir. Kazandıkları seferlerde yağmaladıkları altınları sergileyen yöneticilerin kahramanlıklarına dair örnekler veren Plinius, Midas ve Kroisos'un hikâyelerini anlatmış, Claudius'un Britanya'yı fethettikten sonra yağmaladığı altınları sergileyişinden bahsetmiştir. Altının işlenebilirliği ve sünekliği açısından benzersiz oluşunu ifade etmiştir. Dört inçlik karede 750 yaprak altın üretilebilmesini ve sadece bir ons ile altının ince varaka dövülebilmesini örnek olarak vermiştir. İmparatorluk kıyafetleri genellikle yün gibi doğal liflerin birleştirilmesiyle yapılsa da, kumaş dokunurken ince altın teller de kullanılabilir. Plinius, bir keresinde Claudius'un karısı Genç Agrippina'yı, Fucine Gölü'nde gerçekleşen halka açık bir şovda, altından yapılmış askeri bir pelerinle görmüştür. Plinius, Herodotos'un Hintlerin dev karıncaları kullanarak altın çıkardığını ve İskitlerde görülen griffonla ilgili iddiayı reddetmiştir.
Gümüşün doğal formda oluşmadığını yazan Plinius, gümüş elde etmek için kurşun cevherlerle madencilik yapılması gerektiğini yazmaktadır. Plinius kendi döneminde en çok gümüşün İspanya'da üretildiğini, çoğu madencilik faaliyetinin Hannibal tarafından başlatıldığını yazmaktadır. En büyük madenlerden biri dağın içine doğru iki mil uzanmaktaydı. Erkekler gece gündüz vardiyalı olarak madeni boşaltmak için çalışırlardı. Plinius muhtemelen Roma madenlerinde bulunan alttan su alan çarka atıfta bulunmaktadır. Plinius'a göre İngiltere, birçok yerde yüzeyde bile bulunabilen kurşun yatakları açısından çok zengindi; kurşun üretimi o kadar yüksekti ki, madenciliği kısıtlayan yasalar bile çıkarılmıştı.
Dolandırıcılık ve sahtecilik kitapta ayrıntılı olarak anlatılmıştır; özellikle bakırın gümüş veya demirle karıştırılmasıyla yapılan madeni para sahteciliğinden bahsedilmiştir. Sahte madeni paraların tespiti için testler geliştirilmiş ve çoğu sıradan insanlar olmak üzere birçok kişinin sahte madeni para kullandığı tespit edilmiştir. Gümüş madenlerinde de bulunan ve "sıvı bir metal" olan cıvadan da bahsedilmiştir. Cıvanın zehirli olduğunu kaydeden Plinius, cıvanın altını çözebildiğini, bu nedenle cıvanın metali arıtma ve çıkarmak için kullanıldığını yazmıştır. Cıvanın bakır yaldız için kullanıldığını, antimonun ise gümüş madenlerinde bulunduğunu ve kaş kozmetiği için kullanıldığını belirtmiştir.
Cıvanın ana cevheri olan zincifre, uzun süre ressamlar tarafından pigment olarak kullanılmıştır. Plinius, zincifre renginin kımız böceğinden elde edilen scolecium'a, (kırmız) benzediğini not etmiştir. Zincifre tozu çok zehirlidir, bu yüzden malzemeyi kullanan işçiler mesane derisinden yapılmış yüz maskeleri takarlardı. Plinius, bakır ve bronzun en çok kuleler kadar yüksek olan devasa heykellerde kullanıldığını ve bu heykellerden en ünlüsünün Rodos Heykeli olduğunu yazmıştır. Plinius, imparatorun ölümünden sonra kaldırılan Roma'daki devasa Neron heykelini de şahsen görmüştür. Heykelin yüzü, Neron'un ölümünden kısa bir süre sonra değiştirilmiş ve Vespasianus'un döneminde Sol'un heykeli haline getirilmiştir. Hadrianus, mimar Decrianus ve 24 filin yardımıyla heykeli Flavius Amfitiyatrosu'nun (günümüzde Kolezyum olarak bilinir) yanındaki bir yere taşımıştır.
Plinius, demire özel bir önem verirdi. Çeliğin, dövme demirden ayırt edilecek kadar sert olduğunu yazmıştır. Ayrıca savaşta demirin kullanılmasından korkmaktaydı.