stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sovyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri

| Sovyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri |
| --- | --- |
Вооруженные силы Союза Советских Социалистических
Sovyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri arması
Sovyetler Birliği bayrağı orduda sancak olarak da kullanılıyordu
Kuruluş: 23 Şubat 1918 Kızıl Ordu,   25 Şubat 1946 Sovyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri
Lağvediliş: 25 Aralık 1993
Birimler:  Sovyet Kara Kuvvetleri  Sovyet Hava Kuvvetleri  Sovyet Deniz Kuvvetleri  Sovyet Hava Savunma Kuvvetleri Stratejik Füze Kuvvetleri
Karargâh: Moskova, Sovyetler Birliği
Genel Bilgiler
Askerlik yaşı: 18-35
Zorunlu askerlik: 2 yıl (kara ve hava)  3 yıl (deniz)
Askere alınması mümkün olan vatandaş sayısı: 92.345.764 (1991), yaş 15-49
Etkin personel sayısı: 4.258.000 (1990) 
Rezerve personel sayısı: 35.745.000
Maliye
Harcamalar: 128-300 milyar US$ (1988)
GSYİH paydası: %4,9-11,5 (1988)
İlgili maddeler
Tarih: Sovyetler Birliği'nin askerî tarihi
Rütbeler: Sovyetler Birliği'nde askerî rütbe ve işaretler
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri (Rusça: Вооруженные силы Союза Советских Социалистических Республик (ВС СССР) Voorujennıe silı Soyuza  Sovetskih Sotsialistiçeskih Respublik (VS SSSR)), 1918-1946 yılları arasında Kızıl Ordu ve 1946-1991 yılları arasında Sovyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri olarak adlandırılan, önce Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'nin ve daha sonra Sovyetler Birliği'nin silahlı kuvvetleriydi.
Eylül 1925 tarihli birlik askerlik yasasına göre Sovyet Silahlı Kuvvetleri, Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Devlet Siyasi Müdürlüğü (OGPU) ve konvoy muhafızları olmak üzere üç bileşenden oluşmaktaydı. OGPU daha sonra bağımsız hale getirilerek 1934'te NKVD ile birleştirildi ve böylece İç Birlikleri Savunma ve İçişleri halk komiserliklerinin ortak yönetimi altına girdi. II. Dünya Savaşı'ndan sonra, Stratejik Füze Kuvvetleri (1959), Hava Savunma Kuvvetleri (1948) ve Tüm Birlik Ulusal Sivil Savunma Kuvvetleri'nin (1970) birlikleri de eklenmiştir.
Sovyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri, Sovyetler Birliği'nin dağılması'nın ardından 25 Aralık 1993 tarihinde lağvedildi.
Tarihçe

Ana madde: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin askerî tarihi
ABD Ordusu ile birlikte Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri, S.S.C.B' nin yıkılışına kadar dünyadaki gerek konvansiyonel gerekse nükleer güç anlamındaki en güçlü ordular oldular. Dünyanın bütün denizlerinde aynı anda savaşacak güce sahipti. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri Soğuk Savaş yıllarında nükleer güç yönünden Doğu Bloğu'nun başat gücüydü. 70'li yıllarda kendi topraklarından bütün NATO ülkelerini vurabilecek güce erişmişti. Zamanında en çok nükleer füzesi olan orduydu (14000 nükleer füze). Keza durum kara kuvvetleri içinde geçerlidir, öyle ki çoğu gelişmiş modeli olmak üzere T-tanklarından 21,000 adet bulunmaktadır. Diğer alanlarda olduğu gibi bu alanda da sayısal üstünlüğe sahipti. askerî araçlarda yeni yaklaşımların ve teknolojilerin öncüsü olduğu söylenilebilir. Hava kuvvetleri bakımından önceleri ABD ile eşit derecede olsalar da ABD sonradan ürettiği bilgisayar destekli uçaklarla üstünlüğü ele geçirmiştir.
Varşova Paktı'ndan 1956'da ayrılmak isteyen Macaristan'ın tanklarla işgali, Yugoslavya'daki işgal, 1968 deki Prag Baharı sonrası Çekoslovakya'nın İşgali gibi olaylarla "Sosyalist Emperyalizm" gibi fikirlerin de doğmasına neden oldu.
Büyük zaferlerine karşılık Afganistan'ın işgali sırasında Afgan halkının ABD destekli direnişine karşı başarı sağlayamamış ve büyük yenilgiler alarak Afganistan'dan geri çekilmiştir.
Dünyanın en az maliyetli silahı (aynı zamanda en az denetlenen silah)  AK-47 de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri için İkinci Dünya Savaşı sırasında 1944 yılında Mikayil Kalaşnikof tarafından tasarlanmış ve 1947'de tamamen genel piyade tüfeği olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri komünist rejimi koruduğundan NATO tarafından hoş karşılanmıyordu. NATO'ya karşı kurulan Varşova Paktı'nın temelidir.
Tarihçe > Kökenleri

Halihazırda var olan Kızıl Muhafızlar yerine Halk Komiserleri Kurulunun 28 Ocak 1918 tarihli kararnamesi ile Kızıl Ordu kuruldu. İlk askere alınma işlerinin ve Alman işgalcilerine karşı çatışmaların başladığı gün olan 23 Şubat 1918 Kızıl Ordu Günüdür. 23 Şubat SSCB'nin önemli ulusal tatillerindendir ve daha sonra da Sovyet Ordusu Günü olarak kutlanmaktadır. Bu kutlamalar günümüz Rusya'sında da Anavatanın Koruyucuları günü olarak devam etmektedir. 1918'den 1924'e kadar Askerî ve Deniz İşleri İşleri Halk Komiseri olan Lev Troçki Kızıl Ordu'nun kurucusu sayılmaktadır.
Başlarda Kızıl ordu, rütbe ve işaret sistemi olmayan bir gönüllü ordusuydu. Subaylar demokratik seçimlerle belirleniyordu. Fakat 29 Mayıs 1918 tarihli kararname ile 18-40 yaş arası erkekler için zorunlu askerlik sistemi getirildi. Askere alım işlemi için bugün bile Rusya'da etkin olan bölgesel askerî komiserlikler (военный комиссариат, военкомат (voenkomat)) kuruldu.
Bolşevikler General Brusilov'un teklifinden  sonra, Çarlık Ordusu'nun eski subaylarını askere almaya karar verdiler. Lev Glezarov başkanlığında özel bir komisyon kurulu 315,000 eski subay askere alındı. Bunların çoğu askerî danışmandı(voyenspets: "военспец"). Önemli sayıdaki Sovyet Ordusu komutanları daha önce Çarlık Ordusu'nda generaldi. Aslında çoğu Çarlık Ordusu askerî Bolşeviklere katılmıştı.
Bolşevik otoriteleri her Kızıl Ordu birliğine bir politik komiser (politruk) atadı. Bu komiserlere eğer birlik komutanı Komünist Parti ilkelerine karşı gelen bir emir verirse, bunu geçersiz kılma hakkı verildi. Bunun verimsiz bir komutaya neden olmasına rağmen Parti liderlerine silahlı kuvvetler üstünde kontrol gücü sağladı. Çünkü ordu hâlâ Çarlık döneminin deneyimli subaylarının komutasındaydı.
Yapı ve liderlik

Sovyetler Birliği Silahlı Kuvvetleri, Savunma Bakanlığı tarafından kontrol ediliyordu. Savunma Bakanlığı'nın başında, genellikle Politbüro'nun tam üyesi ve 1934'ten itibaren Sovyetler Birliği Mareşali olan Savunma Bakanı bulunmaktaydı. Hem siviller hem de askerlik mesleğine sahip kişiler savunma bakanı olarak görev yaptı. 1934-1946 ile 1950-1953 arasında ayrı bir Donanma Bakanlığı bulunmaktaydı ve Savunma Bakanlığı yalnızca kara ve hava kuvvetlerinden sorumluydu. Uygulamada, Donanma Bakanı çok daha düşük rütbeli bir subaydı ve Savunma Bakanlığı politika yapım sürecine hakim olmaya devam etti.
Savunma bakanının emrinde iki bakan yardımcısı bulunmaktaydı. Bunlar, harekât ve planlamadan sorumlu Genelkurmay Başkanı ve idareden sorumlu Savunma Genel İşler Birinci Bakan Yardımcısıydı. 1955'ten itibaren Varşova Paktı Yüksek Komutanı, Birinci Savunma Bakan Yardımcısı unvanını da aldı. 1980'lerde beş hizmet kolunun komutanları dahil olmak üzere 11 savunma bakan yardımcısı daha bulunmaktaydı.
Yapı ve liderlik > Silahlı Kuvvetler üstünde parti kontrolü

Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin ülkenin silahlı kuvvetleri üzerinde hâkimiyetini sağlayacak bir dizi yöntemi vardı. İlk olarak, belirli bir rütbeden itibaren ancak bir parti üyesi komuta seviyesine gelebiliyordu, dolayısıyla parti disiplinine tabiydiler. İkinci olarak en üst düzey askerî liderler sistematik bir şekilde partinin en üst kademelerine de katılıyordu. Üçüncü olarak da tüm silahlı kuvvetlere dağılmış olan siyasi komiserler ağı ile askerî eylemleri etkileyebiliyordu.
"Zampolit" denen bir siyasi komutan yardımcısı parti oluşumlarına öncülük ediyor ve askerî birlik içindeki parti siyasetini yürütüyordu. Askerlere Marksizm-Leninizm üzerine dersler veriyor, Sovyetler açısından dış olayları değerlendiriyor ve Parti'nin silahlı kuvvetlerden beklentilerini anlatıyorlardı. II. Dünya Savaşı'nı takiben Zampolit tüm komuta yetkisini kaybetse de, kendi birlik komutanının siyasi tavrı ve performansını bir üst siyasi subaya veya kuruma raporlama gücünü elinde tuttu.
1989 yılında tüm silahlı kuvvetler personelinin yüzde 20'yi aşkın bir bölümü parti ya da Komsomol üyesiydi. Bu oran subaylarda yüzde 90'ı aşıyordu
Personel > Rütbe ve işaretler

Ana madde: Sovyetler Birliği'nde Askeri Rütbe ve İşaretler
Başlarda Kızıl Ordu'da profesyonel subay, bunun bir Çarlık mirası olduğu düşüncesiyle kullanılmadı. Bolşevikler subay kelimesini yasakladılar ve yerine sadece komutan kelimesini kullandılar. Apolet ve rütbe kullanımı bırakıldı ve bunların yerine "Tümen Komutanı", "Kolordu Komutanı" ve bunlar gibi unvanlar kullanıldı. 1924'te bu sistem, K-1 (en düşük)den K-14 (en yüksek)e kadar hizmet kategorileriyle desteklendi. Hizmet kategorileri rütbe işlevine sahipti ve komutanın deneyim ve niteliklerini belirtiyordu. Kategori işaretleri komutanının pozisyonunu belirtmiyordu.
22 Eylül 1935'te Kızıl Ordu hizmet kategorilerinden vazgeçti ve rütbe sistemine dönüldü. Fakat bu rütbe sistemi geleneksel rütbelerin ve unvan sisteminin bir karışımıydı. Örneğin bu sistemde hem "Teğmen" hem de "Komdiv" (Комдив,Tümen Komutanı) vardı. Politik komiserlerin ve teknik sınıfların rütbeleride bu sisteme göre değişti.
Bir sistemde birkaç değişiklik daha yapıldı. 7 Mayıs 1940'ta "Kombrig", "Komdiv", "Komkor", "Komandarm" fonksiyonel rütbelerinin yerini General ve Amiral rütbeleri aldı. Fakat politik komiser ve teknik sınıf rütbeleri aynı kaldı. 2 Kasım 1940'ta sistem bir değişiklik daha geçirdi. Bununla astsubay rütbeleri kaldırılıyor ve Podpolkovnik (Yarbay) rütbesi ekleniyordu. 1942'nin başlarında tüm eski fonksiyonel rütbeler normal rütbelere çevrilmişti. 9 Ekim 1942'de politik komiserlik ve onun rütbeleri kaldırıldı. Fonksiyonel rütbeler sadece sıhhiye sınıfında ait oldu.
1943'ün başından kalan tüm fonksiyonel rütbeler kaldırıldı. Subay kelimesi resmen kullanılmaya ve apolet sistemine geçildi. O günden itibaren rütbe sistemi fazla değişmedi ve bugünkü Rusya'da da devam etmektedir. Kombat (Tabur Komutanı), Kombrig (Tugay Komutanı) ve Komdiv (Tümen Komutanı) fonksiyonel rütbeleri resmî olmayan kullanım şekilleri oldu.
Personel > Genelkurmay

22 Eylül 1935'te Kızıl Ordu Komutası Sovyetler Birliği Genelkurmay'ı adını aldı. Buradaki çoğu subay daha önce Rusya İmparatorluğu Genelkurmay'ında görev yapmıştı. Genelkurmay subayları katı akademik eğitimliydi ve çatışma deneyimine sahipti.
Personel > Askeri eğitim

Rus İç Savaşı sırasından komuta kadrosu Kızıl Ordu Genelkurmay Akademisi(Академия Генерального штаба РККА)nde eğitildi. 5 Ağustos 1921'de akademi Kızıl Ordu askerî Akademisi (Военная академия РККА) adını aldı ve 1925 yılında Frunze askerî Akademi adını aldı. Üst düzey subaylar Yüksek askerî Akademik Kursunda (Высшие военно-академические курсы) eğitim görüyordu. Burasının adı 1925 yılında Yüksek Komutanlık İçin İleri Kursları (Курсы усовершенствования высшего начальствующего состава) adını aldı. 1931'de bu kursları desteklemek için Frunze askerî Akademisinde Operasyonlar Fakültesi açıldı. 2 Nisan 1936'da Genelkurmay Akademisi tekrar açıldı. Burası üst düzey subay için temel okul ve ileri askerî çalışmalar için bir merkez oldu.
Kızıl Ordu akademileri Batılı ülkelerdekilere eşdeğer değildi. Bu akademiler ileri düzey eğitim ve üst düzey subay yetiştirmek içindi. Normal subaylar yetiştirmek için военная школа adlı fakülteler vardı.
Personel > Tecritler

Kızıl Ordu kadrolarındaki tecritler 1930'ların sonundaki Stalin'in Büyük Temizliğinin bir parçasıydı. Kızıl Ordu içindeki politik olarak güvenilmeyen unsurların temizlenmesi olayı çoğunlukla üst rütbeli subaylara karşıydı. Bu olaylar kişisel kan davaları oluşturmuş ve bir cadı-avına dönüşmüştü. 1937 yılında mevcudu 1.3 milyon olan Kızıl Ordu, Haziran 1941'de bu sayının 3 katına (3,900,000)çıkmıştı. Bu da subay ihtiyacını karşılamak için alt düzey subayların hızlı terfilerine neden oldu çünkü Nazi Almanyası ile yaklaşan savaş için ordunun hazırlanması gerekiyordu. Fakat bu yeni subaylar eğitim ve deneyimlerden yoksundu.
Tecritler sırasında üst düzey subaylardan 3 mareşal, 13 ordu komutanı, 8 amiral, 50 kolordu komutanı, 154 tümen komutanı, 16 ordu komiseri ve 25 kolordu komiseri uzaklaştırıldı.
Silahlar ve ekipmanlar

Sovyetler Birliği'nde silah sanayisi Stalin'in 1920 ve 1930'lardaki Sanayi Programı çerçevesinde başladı. II. Dünya Savaşı'nda Kızıl Ordunun standart piyade silahı Mosin Nagant'tı. 1930 ile 1945 yılları arası 17 milyonun üstünde Mosin Nagant modeli üretilmişti. 1943 yılında bu silahın yeni bir dizaynı tasarlandı ve üretildi. 1948'de Mosin Nagant yerine SKS yarı-otomatik tüfek kullanılmaya başlandı. Aynı zamanda tam otomatik bir hafif makineli silah olan PPŞ-41 de temel silahlardan biriydi.
Kızıl Ordu, II. Dünya Savaşı'nda uygun makineli ve yarı otomatik tüfek eksikliği yüzünden sıkıntıdaydı. SVT Tokarev yarı otomatik tüfeği Mosin-Nagant gibi 7.62x54mm mermi kullanıyordu fakat atış sesindeki sorunlar yüzünden fazla üretilemedi. Sovyetler Birliği'nin silah deneyimi İkinci Dünya Savaşı ile başladı. 1945'te 7.62x39mm mermi kullanan SKS üretildi. 1947 yılında SKS'nin devamı olarak üretilen AK-47 saldırı tüfeği SKS'nin yerini aldı. 5.45x39mm'lik mermi kullanan ve AK-47'nin bir benzeri olan AK-74 1978 yılında Amerikan M16 'nın karşılığı olarak üretildi. Bu silah bugün de Rus ordusunda bulunmaktadır.
Tarihte Kızıl Ordu tank teknolojisinde de önemli bir yere sahiptir. T-34, T-62, T-72 ve T-80 dikkate değer tanklarındandır. Hava branşı ise yine meşhur MiG ve Mi serisi uçak ve helikopterlere sahiptir. Ayrıca deniz branşıda denizaltı teknolojisinde ilerlemiştir. Ve yine Sovyet Silahlı Kuvvetlerinin birçok nükleer başlıkta taşıyabilen füze sistemi bulunmaktadır.
Üniformalar

Eski savaş gazisi(başçavuş) ve yeni askerî öğrenciler
II. Dünya Savaşı öncesi çavuş rütbesi ve üniforması
Üsteğmen üniforması
Sovyetler Birliği Mareşali "Sovyetler Birliği Kahramanı" Georgi Jukov'un üniforması
Topçu Mareşali(sınıf mareşali) üniforması
1991'de 2. Muhafız Tamanskaya Motorize Piyade Tümeni'ne bağlı Sovyet askeri
Konuyla ilgili yayınlar

Lehrke, Jesse Paul. "The Transition to National Armies in the Former Soviet Republics, 1988-2005." Oxfordshire, UK: Routledge (2013). See especially Chapters 1-4 (see: The Transition to National Armies in the Former Soviet Republics, 1988-2005 25 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.)
Lester W. Grau and Ali Ajmad Jalali, "The Campaign for the Caves: The Battles for Ahawar in the Soviet-Afghan War" Foreign Military Studies Office, Ft. Leavenworth, KS, reprinted from Journal of Slavic Military Studies, Vol. 14, September 2001, Number 3.
Lewis, William J., The Warsaw Pact: Arms, Doctrine and Strategy, Institute for Foreign Policy Analysis; 1982. 0-07-031746-1. This book presents an overview of all the Warsaw Pact armed forces as well as a section on Soviet strategy, a model land campaign which the Soviet Union could have conducted against NATO, a section on vehicles, weapons and aircraft, and a full-color section on the uniforms, nations badges and rank-insignia of all the nations of the Warsaw Pact.
Michael MccGwire, 1987. Military Objectives in Soviet Foreign Policy 1 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Washington DC: Brookings Institution Press. 978-0815755524
Lenin, Troçki ve Kızıl Ordu askerleri Sankt-Peterburgda
Berlin'deki Kızıl Ordu Anıtı
1988, Afganistan'daki Sovyet askeri
İkinci Dünya Savaşından ABD'nin Rus müttefikleri için yaptırdığı poster.
Azak Kuşatması (1695)

Azak Kuşatması, 1686-1700 Osmanlı-Rus Savaşı'nda evre.
Petro komutasındaki Rus ordusu 1695 yılında kuşattığı Azak Kalesi önünde yenilgiye uğradı.
Kuşatma

İlk Azak seferi 1695 baharında başladı. Büyük Petro, ordusuna (31.000 adam ve 170 top) Azov'a doğru ilerlemesini emretti. Ordu, kaliteli alaylardan ve Don Kazaklarından oluşuyordu. Franz Lefort, Patrick Gordon ve Avtonom Golovin komutasındaki üç birliğe bölündü. 1693'te kaledeki Osmanlı garnizonu, 2.272'si Yeniçeri olmak üzere 3.656 askerden oluşuyordu. 27 Haziran-5 Temmuz arasında Ruslar Azov'u karadan ablukaya aldılar, ancak nehri kontrol edemediler ve yapılan ikmali engelleyemediler. 5 Ağustos ve 25 Eylül'deki iki başarısız saldırının ardından 1 Ekim'de kuşatma kaldırıldı.
Mustafa Kemal ve Corinne Lütfü

| --- | --- |
Kapak resmi
Yazar: Melda Özverim
Kapak sanatçısı: Yavuz Korkut
Tür: Anı
Yayım: 1998
Yayımcı: Doğan Kitap
Sayfa: 156
Mustafa Kemal ve Corinne Lütfü, Mustafa Kemal Atatürk ile Madam Corinne'in 1913-1916 yılları arasında mektuplaşmalarını içeren, Madam Corinne'in yeğeni Melda Özverim tarafından yayımlanan kitap. Kitapta Fransızca orijinal mektuplarla birlikte Türkçe çevirileri, Madam Corinne'in albümünden fotoğraflar ve Corinne Lütfü'nün ailesi hakkında bilgiler yer almaktadır. Kitapta 15 mektup, 5 kart ve 2 telgrafa yer verilmiştir.
Erdal İnönü anılarında kitapta yer alan Mustafa Kemal Atatürk'ün yazdığı 20 Temmuz 1915 tarihli mektubun eksik çevirildiğini söyleyerek eksik çevirinin şu şekilde olduğunu yazar:
"Görüyorsunuz ya Madam, benim insanlarım şehit olmayı ararken de budalaca davranmıyorlar. Peygamberimiz ne kadar bilgeymiş. İnsanların gerçek arzularını ne kadar iyi biliyormuş. Bana gelince, çok yazık ki, bu inanmış insanların, Allah vergisi nitelikleri bende yok, ama bu nitelikleri desteklemeyi de hiç ihmal etmiyorum. Çok garip bulduğum bir şey var. Erkeklere huriler ve başka güzel eğlenceler vadeden Hazreti Muhammed, kadınlar için hiçbir taahhüde girmiyor. Bu duruma göre ölümden sonra erkekler, cennetteki kadınlara sahip olarak hoş vakit geçirirlerken, kadınların dayanılmaz hale düşecekleri anlaşılıyor. Öyle değil mi? Gördüğünüz gibi Madam, dağdağalı ve kanlı bir yaşama alıştıktan sonra da insan, cennet ve cehennemden söz etmek ve hatta yüce Tanrı’yı bile eleştirmek için zaman bulabiliyor. Madam, eğer Tanrımızı eleştirerek günaha girmemi önlemek isterseniz, çarpışmalar dışında kalan zamanımı, hangi meşgaleyle geçirebileceğim konusunda lütfen bana yol gösteriniz."
Kadın hareketi

Kadın hareketi, kadın haklarını desteklemeye yönelik evrensel nitelikteki sosyal hareketlerdir.
İdeolojik temeller

Kadın hakları hareketinin ilk adımları Aydınlanma Çağı’nda sivil özgürleşme hareketlerinin başlangıcıyla eşzamanlı atılmıştır. Ana fikir “Fransız Devrimi” sırasında da ilan edildiği gibi bütün insanların eşitliği olmuştur. Olympe de Gouges 1791 yılında “Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirgesi” (Déclaration des droits de la Femme et de la Citoyenne) ile İnsan Hakları ve Sivil Haklar Bildirisi’nden (1789) hemen sonra kadınlar için aynı hakları ve yükümlülükleri talep etmiştir. Çünkü o zaman diliminde insan ve sivil hakları ifadesi sadece erkekler için geçerliydi.
Cinsiyetler arası ilişkiye gelince temelde farklı, farkları vurgulayan ikinci ve eşitlikçi genel görüş belirginleşmiştir. İlki köklü, doğal veya yeni bir bilime dayanan “cinsiyetlerin farkı”ndan yola çıkmıştır.
Eşitlikçi yaklaşım ise Aydınlanma’nın ana fikrine dayanmaktadır. Bu bağlamda bütün insanlar “doğa önünde aynı” olduklarından toplumun tüm alanlarında cinsiyetleri bakımından eşitlenme talebi doğmuştur.
Modern kadın hakları hareketi

Modern kadın hareketleri veya kadın hakları hareketinin ilk dalgası (19. yüzyılın ortasından 20. yüzyılın başına kadar) kadınların oy, meslek sahibi olma ve eğitim hakkı gibi temel siyasi ve sivil hakları için yeni bir ahlak prensibine sahip bir toplum için savaşmıştır. Söz konusu ilke bütünü Almanya’da 1918 yılında Weimar Cumhuriyeti anayasasının oluşumunda da güvence altına alınmıştır. [Türkiye'de bu savaş Cumhuriyet'in (1923) ilan edilmesinden sonra 10 yıl içinde Atatürk tarafından gerçekleştirilen reformlar sayesinde kazanılmıştır.]
1960'lardan itibaren kadın hareketlerinin ikinci dalgası o zamanlar kadınlara, özellikle de annelere yapılan ayrımcılığın eleştirisi olarak “Yeni Sol”un çerçevesinde oluşmuştur. Şimdiye kadarki düzenlenen politika biçimlerine yaptıkları eleştiri nedeniyle en azından ikinci aşamanın büyük kısmı “Özerk Kadın Hareketleri” olarak anılmıştır. Bu ikinci dalga sık sık yeni sosyal hareketlerin bir parçası olarak anlaşılmıştır. Ancak son iki yüzyılın kadın hareketi bir ilişki içinde olarak görülmüş ve aşama veya dalga olarak ayrılmıştır.
1990'lı yıllarda Amerika Birleşik Devletleri'nde Kadın Hareketleri'nin üçüncü bir dalgası (Third wave feminism) iyice belirmiştir. Bu dalga ikinci dalganın amacını daha da geliştirmiştir. Yeni yapıda her şeyden önce evrensel, daha az etnik merkezli, erkek olmanın de zamana ve bölgelere göre değişen yapısının eleştirel olarak sebeplerinin sorulması gerekliliğini vurgulayan bir bakış açısı olmuştur. 1995'te “cinsiyet mainstreaming” başlığı altında Vatikan'ı da kapsayan hükûmetlerin toplandığı 4. Dünya Kadınlar Konferansı'nda, kadın, lezbiyen ve gay hareketlerini destekleyen bir Top-Down stratejisi olarak en küçük reform oluşturmayı kararlaştırmışlardır.
Kadın hareketleri savunucusu kavramı sadece eski kadın hareketlerinde çaba gösterenler için kullanılan bir ifade değildir, bu kavram bugün de kullanılmaktadır. Ancak 60'lı yıllardan beri Yeni Kadın Hareketleri'nin üyeleri için daha ziyade ”Feminist” kavramı kullanılmaktadır.
Modern kadın hakları hareketi > Birinci dalga kadın hareketleri

Fransız İhtilali çerçevesinde kadın ve erkek arasındaki eşitlik ilk olarak Avrupa salonlarında, ama aynı zamanda “Mart Öncesi” sırasında eski Katolikler tarafından da konuşulmaya başlanmıştır. Bu entelektüel çevre, küçümseyici bir tanımla Mavi Çoraplılar (Blue Stocings Society) olarak nitelendirilmiştir.
Amerika'da 1. dalga kadın hareketleri, kölelik karşıtı hareketi çerçevesinde ortaya çıkmıştır. Köleliğin kaldırılması yanlıları arasında oldukça fazla dini inançlı kadın bulunuyordu. Bu kadınlar sadece siyah Amerikalı erkeklerin haklarının değil aynı zamanda da kadın haklarının beyaz Amerikalı erkeklerin vatandaşlık haklarına eşit olmadığını fark etmişlerdir. Bunun bir sonucu olarak 1848 yılında Amerikan Bağımsızlık bildirgesini kaynak alan ve her şeyden önce kadının seçme ve seçilme, evlilik ve mülkiyet hakkı reformunu talep eden “Seneca Falls Bildirgesi” kararlaştırılmıştır.
İlk kadın hareketleri üyeleri kadın hakları savunucuları olarak adlandırılmıştır. Temel hedeflerinden bir tanesi kadınların seçim hakkıydı ve onlar aynı zamanda (çoğunlukla aşağılayıcı anlamda) Süfrajet (İngilizce: suffrage= seçim hakkı; Latince: suffragium=oy kullanma) olarak nitelendirilmiştir.
İlk dalganın en önemli hedefleri;
Çalışma hakkı
Eğitim hakkı
Politik eylemlerde seçme ve seçilme hakkı, bakınız Kadınların seçme ve seçilme hakkı
Yeni ahlaki değerlere dayanan bir toplum olmuştur.
Helene Lange ve Gertrud Bäumer çevresindeki liberal kadın hareketleri, Minna Cauer ve Anita Augspurg çevresindeki radikal kadın hareketleri ve Clara Zetkin çevresindeki sosyalist kadın hareketleri arasında yapılan ayrım, bugün nesnel nedenlerden ve çeşitli kesişmelerden dolayı artık yapılmamaktadır. Mantıklı olan, bağlantılar arasında ayrım yapmaktır. Radikal kanat- kısmen sosyalistlerle birlikte- ulusal düzeyde kadınların seçme ve seçilme hakkı ve üniversitelere giriş hakkı için uğraşmışlardır. Liberal kanat öncelikle kadınların yerel seçime katılma hakkı, kadınların eğitim imkânlarının iyileştirilmesi ve özellikle sosyal açıdan dezavantajlı meslek gruplarında (hizmetçilik, aktrislik) kadınların çalışma hakkının tanınması için çabalamışlardır. Bütün kanatlarda toplumu yeni ahlaki temellerle değiştirme söz konusu olmuştur.