Suriye Kurtuluş Hükûmeti
Tarihçe

Eylül 2017'de İdlib'de düzenlenen Genel Suriye Konferansı, Ağustos 2017 sonunda İdlib'de düzenlenen muhaliflerin kontrolündeki bölgelerde Sivil Yönetim İnisiyatifinin bir devamı niteliğindeydi. Konferans 11 Eylül 2017 tarihinde sona erdiğinde, Başkan Bassam es-Sahyuni başkanlığında Genel Şura Konseyi adında bir kurucu organ oluşturdu ve bir başbakan atadı. Suriye Geçici Hükümeti ile Kamışlı ve Afrin'deki Suriye Demokratik Güçleri konferans sonuçlarını reddetti. Konferans katılımcıları "yasamanın tek kaynağı olarak İslam hukuku", "Suriye Müslüman halkının kimliğinin korunması ihtiyacı", "yasa dışı rejimin tüm sembolleri ve dayanaklarıyla birlikte devrilmesi ve işlediği suçlardan sorumlu tutulması, Suriye topraklarının tüm işgalci güçlerden kurtarılması, kurtarılan bölgelerde güvenliğin genişletilmesi ve adaletin yaygınlaştırılması" konularında mutabık kaldı.
Bu hamle Heyetu Tahriru'ş Şam'ın bölgede kendi kontrolünü kabul ettirme çabasının bir parçası olarak görüldü. Riyad Esad'ın konferansa katılımı tartışma yarattı. Riyad Esad "Heyetu Tahriru'ş Şam'ın daha önce kendisini feshedeceğini ilan ettiğini, bunun hem iç hem de dış bir talep olduğunu" ve HTŞ'nin "konferansa katılmadığını ve konferans sona erdikten sonra da kendileriyle iletişim kurmadıklarını" söyledi. Ancak Suriye Milli Ordusuna bağlı Havar Kilis Operasyon Odası Riyad Esad'ı kınadı ve El-Kaide ile işbirliği yapmakla suçladı.
Kasım 2017 başında Genel Konferans Suriye Kurtuluş Hükümetini kurdu. Yeni hükümet ile Suriye Geçici Hükümeti (SGH) arasında haftalar süren çatışmalar yaşandı ve HTŞ'nin kuzeybatı Suriye'de SGH destekli birçok yerel konseyi tek taraflı olarak dağıttığı bildirildi. Muhammed eş-Şeyh başlangıçta başbakan olarak atandı, Riyad Esad ise diğer on bir bakanla birlikte askeri işlerden sorumlu başbakan yardımcısı olarak görev yaptı. Eş-Şeyh dört komisyonun kurulduğunu açıkladı: Teftiş Kurumu, Mahkumlar ve Kayıp Kişiler İşleri, Planlama ve İstatistik Kurumu ve Sendikalar Komisyonu.[kaynak belirtilmeli]
12 Aralık 2017 tarihinde Suriye Kurtuluş Hükümeti bir uyarı yayınlayarak Suriye Geçici Hükümetinin muhaliflerin kontrolündeki bölgelerdeki ofislerini 72 saat içinde boşaltmasını istedi. SGH tarafından yönetilen bazı yerel konseylerin çoktan kapatıldığı ve yerlerine SKH'ye sadık alternatiflerin getirildiği yönünde haberler vardı, ancak diğerleri ofislerini boşaltmayacaklarını söyledi.
6 Ocak 2018'de Kurtuluş Hükümeti, SGH'in inisiyatifindeki Özgür Halep Üniversitesi üzerinde kontrol ilan etti ve İdlib'in kuzeyindeki el-Dana ve Sarmada'da yaklaşık 4.000 öğrencinin eğitim gördüğü birkaç fakülteyi kapattı. Bu durum üniversite öğrencileri ve öğretim görevlilerinin gruba karşı protesto gösterilerine neden oldu.
15 Ağustos 2018 tarihinde SKH'nin Kurucu Organı, önde gelen bir sağlık müdürünün kaçırılmasının ardından Başbakan Muhammed eş-Şeyh'in sözlü istifasını kabul etti. Müdür 100.000 ABD doları karşılığında fidye olarak kurtarılmış olsa da eş-Şeyh, İçişleri Bakanlığının kaçıranları 24 saat içinde yakalayamaması halinde istifa edeceğine söz vermişti. 18 Ağustos 2018'de Kurucu Meclis, Fevaz Hilal'e geçici olarak Başbakan Yardımcısı Muhammed Cemal Şahud başkanlığında yeni bir hükümet kurma talimatı verdi.
SKH'nin Anayasa Hazırlama Meclisi 10 Aralık 2018'de Fevaz Hilal'i dokuz bakanla birlikte başbakan olarak atadı. Hilal ve kabinesinin büyük bir kısmı Heyetu Tahriru'ş Şam ile yakın bağlarını sürdürdü. Onun döneminde Ekonomi Bakanlığı, Tarım Bakanlığı ile; İskan ve İmar Bakanlığı da Yerel Yönetim ve Hizmetler Bakanlığı ile birleştirildi. Mayıs 2019'da hükümetin İdlib'e yönelik saldırısı sırasında Hilal, Türkiye'yi muhalifleri desteklemeye çağırdı.
Vergi artışları, artan emtia fiyatları ve SKH'nin yakıt gibi temel mallar üzerinde tekel kurduğu suçlamaları, Ekim ve Kasım 2019 arasında göstericilerin SKH ve Ebu Muhammed el-Cevlani aleyhine sloganlar attığı protestolara yol açtı. Kafr Takharim sakinlerinin zeytinyağı için yeni bir vergi ödemeyi reddetmesi ve SKH yetkililerini kovmasının ardından Heyetu Tahriru'ş Şam savaşçıları kasabayı kuşatıp bombaladı ve 5 kişiyi öldürdü. Hilal ve kabinesi kısa bir süre sonra istifa etti ve bunun üzerine Genel Şura Konseyi, İdari İşler ve Halkla İlişkilerden Sorumlu İçişleri Bakan Yardımcısı Ali Keda'dan yeni bir hükümet kurmasını istedi. 18 Kasım 2019 tarihinde Keda, oyların %65'ini alarak Konsey tarafından başbakan seçildi. Ancak bazı aktivistler bu değişikliğin sadece "yüz değiştirme" olduğunu söylediler.
23 Mart 2020 tarihinde SKH, Suriye'de COVID-19 pandemisine yönelik müdahalesini koordine etmek üzere bir acil durum komitesi oluşturdu. SKH tarafından COVID-19'un yayılmasını önlemek için alınan tedbirler arasında Cuma namazlarının askıya alınması, okulların ve pazarların kapatılması ve Cisr eş-Şuğur, Sarmada ve Kafr Karmin'de karantina merkezleri açılması yer alıyordu. Ancak bu çabalar, Heyetu Tahriru'ş Şam ve El-Kaide'nin Suriye kolu olan Hurras ed-Din'in sosyal mesafe koymadan camilerde namaz kılmaya ve vaaz vermeye devam eden sertlik yanlıları tarafından baltalanmıştır. 26 Mart 2020 itibarıyla, SKH'nin elinde sadece 107 ventilatör ve 243 yoğun bakım ünitesi yatağı ile büyük bir COVID-19 salgını ile başa çıkmak için sınırlı kaynakları vardı.
7 Nisan 2020 tarihinde Genel Şura Konseyi Başkanı Bassam es-Sahyuni istifa etti. Enab Baladi'ye konuşan kaynaklar, Sahyuni'nin istifasının HTŞ'nin Konseyin faaliyetlerine müdahale etme girişimlerine tepki olarak gerçekleştiğini söyledi. 24 Nisan 2020'de Konsey, daha önce sağlık komitesine başkanlık eden eczacı Mustafa el-Musa'yı halefi olarak seçti.
Mayıs 2020'de, ABD Hükümeti'nin Sezar Suriye Sivil Koruma Yasası'nın tetiklediği Suriye lirasındaki hızlı değer kaybı, SKH'yi kendi yönetimindeki bölgelerde Türk lirası ile değiştirmeye sevk etti.
1 Aralık 2020'de Ali Keda, Genel Şura Konseyi tarafından oyların %81'ini alarak bir dönem daha başbakan olarak seçildi. Bu atama, Baas rejimi tarafından kontrol edilen bölgelerdeki seçimlere benzeten muhalif aktivistler tarafından eleştirildi. Mayıs 2023'te Rojava ve SKH, Arap Birliğinin Esad hükümetini yeniden göreve getirmesinin ardından komşu ülkelerde mahsur kalan milyonlarca Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapmak için ayrı teklifler açıkladı.
Temmuz 2022'deki Kurban Bayramı kutlamaları sırasında yaptığı konuşmada el-Cevlani SKH'yi "Suriye devrim tarihinde önemli bir aşama" ve "kurtarılmış bölgelerin içinde bulunduğu kaotik durumdan örgütlenmeye doğru bir geçiş" olarak tanımladı.
Temmuz 2023'te Suriye Kurtuluş Hükümeti, resmi diplomatik görüşmelerin ardından Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi ile Rojava ve İdlib arasında yakıt ticaretini başlatmak üzere bir anlaşma imzaladı. Görüşmeler, Türkiye ile SDG arasında artan gerilim ve SDG'nin HTŞ'yi Suriye'nin kuzeyinde artan Türk etkisini kontrol etmek için konuşlandırma niyeti çerçevesinde devam ediyordu. Kurtuluş Hükümeti ise SDG ile birlikte ortak terörle mücadele çabaları önerdi. Görüşmelerde ekonomik işbirliğinin yanı sıra, SMO güçlerinin Kuzeybatı Suriye'den olası çıkarılması durumunda ortak bir SKH-Rojava sivil yönetimine ilişkin beklentiler gibi siyasi düzenlemeler de ele alındı.
Temmuz 2023'te SKH yönetimi İdlib'deki ilk iletişim ve internet hizmetleri şirketi olan "Syria phone"un faaliyetlerine izin verdi. Şirket, sağladığı hizmetlerin "hücresel aramalar, SMS, 4G internet hizmeti ve görüntülü aramaları" içerdiğini açıkladı.
13 Ocak 2024 tarihinde Şura Konseyi, Ali Keda'nın yerine Kalkınma ve İnsani İşler Bakanı Muhammed el-Beşir'i başbakan olarak seçti. Seçim platformu e-devlet ve hükümet otomasyonuna odaklandı.
Mart 2024'te SKH İçişleri Bakanlığı, İdlib'de bir askeri personelin cezaevinde ölümü ve HTŞ'nin etkisinden duyulan memnuniyetsizlik nedeniyle düzenlenen gösterilerin ardından tutukluların aileleri için üç yargıçlı bir 'güvenlik mahkemesi' kuracağını açıkladı. İçişleri Bakanlığı daha önce de "belirli koşullar ve istisnalar altında" tutuklular için af ilan etmiş ve kendisine bağlı bir 'Genel Güvenlik İdaresi' kurmuştu.
Kasım 2024'te HTŞ liderliğindeki isyancı gruplar Suriyeli muhaliflerin saldırılarını başlatarak Halep şehrini ele geçirdi ve SKH'nin kontrolü altına soktu. SKH, yeni bölgelere yayılmasını koordine etmek için bakanlıklar arası acil müdahale komitesini yeniden faaliyete geçirdi. Komite bombardıman nedeniyle yerlerinden edilen yeni göçmenler için çadırlar hazırladı, İdlib'deki fırınlardan Halep şehrine 100.000 ekmek naklini koordine etti ve enkaz kaldırma ve sokak temizleme ekipleri gönderdi. 3 Aralık itibarıya SKH Halep'te birçok devlet kurumunu açmış, çöp toplamaya başlamış, su ve elektrik hizmetlerini yeniden başlatmış, ayrıca trafik kontrol görevlerini yeniden üstlenmiş ve Reuters'a göre "isyancılarla bağlantılı bir telekom ağının (Syria Phone) erişim alanını genişletmesiyle internet kapsamı iyileşmiştir". Her ne kadar Suriye lirası, ABD doları başına 15.000'den ~22.000'e değer kaybetmeye devam etse de. HTŞ Emiri el-Cevlani, yönetim görevlerinin Kurtuluş Hükümeti yerine kentteki bir "geçiş organına" devredileceğini ve savaşçıların geri çekileceğini söyledi. Uluslararası Kriz Grubundan Dareen Khalifa, el-Cevlani ile yaptığı görüşmede bunun HTŞ'nin terörist olarak tanımlanması nedeniyle şehre gelen uluslararası yardımlara getirilen kısıtlamalardan kaçınmak için yapıldığını söyledi.
Saldırı sırasında insansız hava araçları hükümet mevzilerine SKH broşürleri atarak birlikleri firar etmeye ya da iltica etmeye teşvik etmiş ve SKH'nin "Güvenlik ve İltica Merkezi"nin iletişim bilgilerini vermiştir. SKH, Halep'in ele geçirilmesinden sonra teslim olan ve Halep'te kalan tüm hükümet güçlerine af teklif etti.
Esad rejiminin devrilmesi ve ülke çapında yeni bir geçiş hükümetinin kurulmasının ardından, SSG'de görev yapan bakanlar yeni geçiş hükümetinde görev aldılar.