Uluslararası Tugaylar
İlk Çarpışma: Madrid Cephesi

Madrid Muharebesi cumhuriyet için büyük bir başarı oldu. Milliyetçilerin karşısında ani bir mağlubiyet olasılığı bertaraf edildi. Uluslararası Tugaylar'ın bu zaferdeki yeri genel olarak bilinir, hatta bazen abartılır. Mesela İngiliz Büyükelçi Sir Henry Childon, Madrid'i savunan ordu içinde İspanyolların olmadığını bildirmiştir, fakat, aslında şehirdeki 40.000 cumhuriyetçi askerin 3.000 kişilik kısmı dışında tümü İspanyoldu. Uluslararası Tugaylar muhabereyi kendi başlarına kazanmış olmamalarına ve durumu önemli ölçüde değiştirmemelerine rağmen kararlılıkla savaşma konusunda bir örnek olmuşlar ve farklı ülkelerden destek göstererek, halkın moralini yüksek tutmuşlardır.
Madrid’teki önemli mevzilerden biri de Casa del Campo idi. Buradaki milliyetçi askerler General José Enrique Varela'nın komuta ettiği Faslılardan oluşuyordu. Dabrowski Taburu İngiliz makineli tüfek bölüğü ile birlikte Casa del Campo'da mevzilenmişti. Gece, komutanları General Kléber, milliyetçilerin mevzilerine bir saldırı başlattı. Saldırı gece boyunca ve günün bir kısmında devam etti. Savaş sonunda milliyetçiler geri çekilmeye zorlandı. Saldırıda XI. Tugay askerlerinin üçte birini kaybetti.
13 Kasım'da Thalmann Taburu, Garibaldi Taburu ve André Marty Taburu'ndan oluşan 1550 kişilik XII. Tugay mezilenerek, General “Lukacs” komutasında Cerro de los Angeles'in yüksek kesimlerindeki milliyetçi mevzilere saldırı başlattı. Dil ve iletişim sorunu, yönetimde aksaklıklar, yorgun askerler, koordinasyonki zafiyetler ve yetersiz topçu desteği nedeniyle saldırı başarısız oldu.
19 Kasım'da cumhuriyetçi ordunun anarşist birlikleri geri çekilmeye zorlandı ve Faslılar yabancı ispanyol lejyonerlerinden oluşan milliyetçi askerler, Ciudad Universitaria'da önemli bir mevzi ele geçirdiler. XI. Tugay, milliyetçileri Ciudad Universitaria'dan çıkarmak üzere gönderildi. topçu ve hava bombardımanının olduğu, süngü ve el bombalarının kullanıldığı savaş oldukça kanlı geçti. Anarşist lider Buenaventura Durruti 19 Kasım 1936 yılında burada vuruldu ve ertesi gün öldü. Savaş sonunda Ciudad Universitaria'nın dörtte üçü milliyetçilerin kontrolündeydi. Bundan sonra taraflar siperler ve istihkamlar kurmaya başladılar. Bu aşamadan sonra her iki tarafta saldırının maliyetinin çok fazla olduğu anladı, milliyetçiler Madrid'e doğrudan saldırı fikrinden vazgeçerek, başkenti kuşatmak üzere hazırlıklara başladılar.
13 Aralık 1936'da, 18.000 askerle milliyetçiler Madrid kuşatmasını daraltmak için Guadarrama'da saldırı girişiminde bulundular – Corunna Yolu Muharebesi olarak bilinen çarpışma. Cumhuriyetçiler Sovyet zırhlı birliği ile birlikte, General Dmitry Pavlov komutasında, XI. ve XII. Tugayları gönderdiler, şiddetli çarpışmalar sonucu milliyetçilerin ilerleyişi durduruldu.
Ardından cumhuriyetçiler tarafından Cordoba Cephesinde bir saldırı başlatıldı. Savaş burada çıkmaza girdi; yayınlanan bir bildiride “[b]ugün ilerleyişimiz toprak kaybı olmadan devam etti” deniliyordu. Ölenler arasında şair Ralph Winston Fox ve John Cornford'da bulunuyordu. Son olarak, milliyetçiler El Campo'da bir hidroelektrik santralini ele geçirerek ilerlediler. André Marty Marseillaise Taburu komutanı Gaston Delasalle'i ajanlıkla ve ihanetle suçlayarak idam ettirdi (Delasalle'nin Franco'nun bir ajanı olduğu oldukça şüpheli bir durumdur; O, II. Dünya Savaşı döneminde Fransız Direnişi’nde vatana ihanetten idam edilen ve kendi ikinci komutanı olan André Heussler tarafından ihbar edilmiştir).
Milliyetçilerin, yılbaşından sonraki Madrid kuşatması, saldırıların şiddetli olmasına rağmen başarısızlıkla sonuçlandı. 6 Ocak 1937 yılında Thalmann Taburu Las Rozas'a ulaştı ve savaş gücünü kaybedene kadar burada pozisyonunu korudu. 9 Ocak'ta XIII, XIV. Tugaylar ile I. İngiliz Bölüğü Madrid'e ulaştığında, sadece 10 kilometrelik bir mesafe milliyetçilere bırakılmıştı. Cumhuriyetçilerin kaybedilen yerleri almak için başlattığı şiddetli saldırıları küçük başarılarla sonuçlandı. 15 Ocak'ta her iki tarafta siperler ve istihkamlar inşa etti ve bundan sonra her iki tarafta bu mevzilerinde kaldı.
Milliyetçiler 1939 Mart'ında savaşın sonuna kadar Madrid’i ele geçiremeyeceklerdir. İşgalin olduğu aylarda dahi hala direnişçi gruplar bulunuyordu.