stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nikola Tesla
İcatları > Uzaktan kumanda, kozmik ses dalgaları ve uzay

1898 yılında ilk defa uzaktan kumanda ile yönetim sistemini bir araca uygulamıştır. Mayıs, 1898'de Madison Square Garden'da dünyaya bu buluşunu tanıtmıştır. Bahsi geçen araç su üstünde hareket eden ve uzaktan kumanda ile yönetilebilen bir bottur. Projelerinin tanıtımında afili yöntemler uygulayan Nikola Tesla'yı izleyen herkes Nikola Tesla'nın bunu beyin gücüyle yaptığına inanmıştır. Daha sonra Nikola Tesla uzaktan kumandayı açıklamıştır.
Bir sene sonra Nikola Tesla uzaydaki hayatın varlığı ile de yakından ilgilenmiş. Dünya'da ilk defa 1899 yılının Mart ayında kendi laboratuvarından uzaya ses dalgaları göndermiştir. Uzaydan kozmik ses dalgalarının kaydını yapmıştır. Bunun duyurusunu yaptığında bilim çevresinden ilgi ve destek görememesinin sebebi o yıllarda kozmik radyo dalgalarının bilim camiasında yeri olmamasıdır.
1917'nin Ağustos'unda uzaktaki cisimlerin üzerine kısa dalga darbeleri gönderip, yansıyan kısa dalga darbelerinin bir flüoresan ekran üzerinde toplanmasıyla izlenebileceklerini açıklamıştır.
Kişiliği

Nikola Tesla hiç evlenmemiştir. Bekar ve aseksüel olmasının bilimsel yeteneklerine yardımcı olduğunu düşünüyordu. Kolay öfkelenen Nikola Tesla ile Thomas Edison, Waterside Enerji Tesisi ve Allis Charmes Fabrikası'ndaki araştırmalarında onunla çalışan bazı mühendis ve yardımcıları arasında ortaya çıkan sürtüşme, aleyhine oldu. Bugün, düz rotorlu Nikola Tesla türbinlerinin sonucu hakkında hiçbir bilgimiz yoktur.
Yıllar geçtikçe, ondan, gittikçe daha az haber alınmaya başlandı. Bazen gazeteci ve biyografi yazarları onu arayıp röportaj yapmak istiyorlardı. Gittikçe garipleşti, gerçeklerden uzaklaştı, aldatıcı hayalciliğe yöneldi. Not alma alışkanlığı edinmemişti. Her zaman tüm araştırma ve deneylerine ait tüm bilgiyi aklında tutabildiğini iddia ve ispat etti. 150 yıl yaşamaya kararlı olduğunu ve 100 yaşının üstüne eriştiği zaman, araştırma ve deneyleri sırasında topladığı bütün bilgiyi etraflıca anlatarak, anılarını yazacağını söyledi. II. Dünya Savaşı sırasında öldüğü zaman, kasasına askeri yöneticiler el koydular ve kayıtların cinsine ait herhangi bir şey duyulmadı.
Nikola Tesla'nın kendine özgü bir tutarsızlığı da, kendisine iki şeref unvanı verildiği zaman ortaya çıktı. Birini reddetti. 1912'de Nikola Tesla ve Thomas Edison'un 40.000 dolarlık Nobel Ödülü'nü paylaşmaya seçildikleri açıklandı. Nikola Tesla, bu ödülü de reddetti. Her nasılsa, Thomas Edison'u sevenler tarafından kurulan AIEE Edison madalyasını 1917'de Nikola Tesla'ya layık görüldüğünde, bunu kabul etmeye yanaşabildi.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ...Beş duyusunun aşırı hassaslaşması ve bundan dolayı çektiği sıkıntılar konusunda şöyle demiştir; "Yakından ve uzaklardan gelen kükreyen sesler beni korkuya sürüklüyordu ve bunların ne olduğunu bir türlü ayırt edemiyordum. Güneş ışınlarının önü periyodik olarak kesildiğinde bu beynim üzerinde öylesine büyük bir güç alanı yaratıyordu ki kendimden geçiyordum. Bir köprü ya da bunun gibi bir yapının altından geçebilmek için tüm irademi zorlamam gerekiyordu çünkü kafatasım üzerinde dayanılmaz bir basınç hissediyordum. Karanlıkta bir yarasa kadar duyarlı olabiliyordum, metrelerce uzaklıktaki bir nesnenin varlığını alnımda hissettiğim bir ürperti sayesinde fark edebiliyordum... | „ |
Kişiliği > Nikola Tesla ve Thomas Edison

Nikola Tesla'nın aradığı fırsat ve şans kolayca eline geçmedi. O zamanlar New York'ta Pearl Caddesi'ndeki ilk laboratuvarında akkor lambası için pazar aramakla meşgul olan Thomas Edison'a rastladığı zaman Nikola Tesla, gençlik heyecanıyla, kendisinin bulduğu alternatif akım sisteminin açıklamasını yaptı. Edison, "Sen teori üzerinde vaktini harcıyorsun" dedi.
Tesla, Edison'a çalışmalarından ve alternatif akım planından bahseder. Edison alternatif akımla fazla ilgilenmez ve Tesla'ya bir görev verir.
Tesla, Edison tarafından kendisine verilen görevi her ne kadar sevmemiş olsa da Edison'un kendisine 50.000 dolar vereceğini öğrenince görevi birkaç ay içinde tamamlar. Doğru akım santralindeki sorunları çözmüştür. Edison'un kendisine söz verdiği ücreti talep ettiğinde, Edison şaşırmış bir şekilde “tam bir Amerikalı gibi düşünmeye başladığında Amerikan şakalarından da anlayabileceğini” söyler ve bir ücret ödemez. Tesla derhal istifa eder. Kısa süren birlikte çalışma dönemini, uzun süreli bir rekabet izleyecektir.
Kişiliği > Nikola Tesla ve J.P. Morgan

1904'ün Mart ayında, Elektrik Dünyası ve Mühendisliği Dergisinde, Nikola Tesla, Kanada Niagara enerji firmasının telsiz enerji iletimi sistemini uygulamasını istediğini ve bunun için 10 milyon Volt'luk gerilimde 10.000 beygir gücü dağıtabilecek bir sistem kullanmayı istediğini açıkladı.
Niagara Projesi kâğıt üzerinde belirtildiği gibi asla gerçekleşmedi fakat küçük bir elektrik santrali kuruldu. Fakat, gösterişli Long Island'ın kaderine etki yaptı.
Tesla'nın en önemli projesi Kablosuz Enerji İletişimi idi. 20 adet ampulü kablo olmadan 25 mil uzaktan yakabildiği kayıtlara geçmiştir.
Nikola Tesla, ilk defa elektriğin bir kaynaktan çevreye yayılarak kablosuz ve çok yüksek miktarlarda iletimini söylemiştir. Kağıt üstünde bunu ispatlayan Nikola Tesla daha sonra yaptığı deneylerle de bunu göstermiştir. Kendisinin elinde kablosuz yanan bir ampul tutan fotoğrafı bulunmaktadır. Bu projenin patentini aldıktan sonra Nikola Tesla'nın en büyük destekçisi J.P. Morgan bu kablosuz enerji iletimi ile şirketin ekonomisinin batacağını anlamış ve finansman desteğini kesmiştir. Eğer destek o gün kesilmeseydi, günümüzde insanlar elektriği ücretsiz bir şekilde kablosuz olarak kullanabilecekti.[kaynak belirtilmeli]
Kişiliği > Öngörü Yeteneği

Bu sırada Elektro-adam Nikola Tesla (1904), Mors koduyla sınırlı olan büyük endüstrinin geleceğine ait, uzak görüşünü açıklayan kuramsal broşürünü yayınladı. Bu broşür, Nikola Tesla'nın kahin olduğuna herkesi inandırdı. "Dünya çapında telsiz sistemi"nde, çeşitli olanakları sağlayacak olan özellikler açıklanıyordu. Broşürde, telgraf, telefon, haber yayını, borsa görüşmeleri, deniz ve hava trafiğine yardım, eğlence ve müzik yayını, saat ayarı, resimli telgraf, telefoto ve teleks hizmetleri ile, Nikola Tesla'nın sonradan oluşumunu gördüğü radyo sitesi anlatılıyordu.
Ölümü ve sonrası

Tesla, para yönetiminde hiçbir zaman başarılı olamadı. Hayatının son yıllarını borçlarından kaçmak için sürekli otel değiştirerek geçirdi. 7 Ocak 1943 tarihinde 86 yaşındayken New Yorker Oteli'nin bir odasında kalp yetmezliği sebebiyle hayata veda etti. Cesedi daha sonra, Tesla'nın odasına girdikten sonra, Tesla'nın iki gün önce kapısına astığı "rahatsız etmeyin" işaretini görmezden gelen hizmetçi Alice Monaghan tarafından bulundu. Tıbbi muayene asistanı H.W. Wembley cesedi inceledi ve ölüm nedeninin koroner tromboz olduğuna karar verdi.
Ölmeden önce Teleforce silahı adını verdiği bir çalışma yürütmekte olan Tesla'nın ölümünden iki gün sonra Federal Araştırma Bürosu, Yabancı Mülkiyet Sorumlusu'na Tesla'nın eşyalarına el koymasını emretti. Bütün dokümanlarına ABD hükûmeti tarafından el konuldu.
John G. Trump, M.I.T. ve Ulusal Savunma Araştırma Komitesi'nin teknik yardımcısı olarak görev yapan tanınmış bir elektrik mühendisi, gözaltında tutulan Tesla'nın eşyalarını incelemek için çağrıldı. Üç günlük bir soruşturmanın ardından, Trump'ın raporu, dostça olmayan ellerde tehlike oluşturacak hiçbir şeyin olmadığı sonucuna vardı ve şunları belirtti:
[Tesla'nın] en azından son 15 yıldaki düşünceleri ve çabaları, esas olarak spekülatif, felsefi ve bir şekilde tanıtım niteliğindeydi, genellikle gücün üretimi ve kablosuz iletimi ile ilgiliydi; ancak bu tür sonuçları gerçekleştirmek için yeni, sağlam, uygulanabilir ilkeler veya yöntemler içermiyordu.
12 Ocak'ta Manhattan'daki St. John the Divine Katedrali'nde Tesla için düzenlenen bir devlet cenazesine iki bin kişi katıldı. Cenazeden sonra Tesla'nın cesedi, daha sonra yakıldığı New York, Ardsley'deki Ferncliff Mezarlığı'na götürüldü. Ertesi gün, New York City'deki Trinity Şapeli'nde (bugünkü Aziz Sava Sırp Ortodoks Katedrali) önde gelen rahipler tarafından ikinci bir ayin düzenlendi.
Ölümü ve sonrası > Mirası

1952'de Tesla'nın yeğeni Sava Kosanović'in baskısı üzerine Tesla'nın tüm mülkü, N.T. olarak işaretlenmiş 80 sandıkla Belgrad'a gönderildi.
1957'de Kosanović'in sekreteri Charlotte Muzar, Tesla'nın küllerini ABD'den Belgrad'a taşıdı. Külleri, Nikola Tesla Müzesi'nde mermer bir kaide üzerinde altın kaplama bir kürede tutuluyor.
Tesla'nın geride bıraktıkları ile en çok ilişkilendirilen kurum Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü oldu. Tesla'dan geride kalanlar üzerinde çalışmalara devam edildiği ve geliştirilen teknolojiler olduğu söylentileri bulunmaktadır.
Yayınlar

A New System of Alternating Current Motors and Transformers, American Institute of Electrical Engineers, May 1888.
Selected Tesla Writings, Written by Tesla and others,.
Light Without Heat 16 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The Manufacturer and Builder, January 1892, Vol. 24
Biography - Nikola Tesla 9 Mayıs 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The Century Magazine, Kasım 1893, Vol. 47
Tesla's Oscillator and Other Inventions 9 Mayıs 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The Century Magazine, Kasım 1894, Vol. 49
The New Telegraphy. Recent Experiments in Telegraphy wih Sparks 16 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., The Century Magazine, Kasım 1897, Vol. 55
Yayınlar > Kitaplar

Adam Fawer'in yazdığı Empati adlı romanın bir bölümünde Nikola Tesla ile ilgili bilgi verilmektedir.
Anderson, Leland I., "Dr. Nikola Tesla (1856–1943)", 2d enl. ed., Minneapolis, Tesla Society. 1956.
Auster, Paul, "Moon Palace", 1989. Tesla'nın hikâyesini anlatır.
Cheney, Margaret, "Tesla: Man Out of Time", 1981. ISBN 0-13-906859-7.
Childress, David H., "The Fantastic Inventions of Nikola Tesla", 1993. ISBN
Glenn, Jim, "The Complete Patents of Nikola Tesla," 1994. ISBN
Jonnes, Jill "Empires of Light: Edison, Tesla, Westinghouse, and the Race to Electrify the World". New York: Random House, 2003. ISBN
Martin, Thomas C., "The Inventions, Researches, and Writings of Nikola Tesla," 1894. ISBN X
O'Neill, John Jacob,"Prodigal Genius", 1944. Paperback reprint 1994, ISBN 978-0-914732-33-4. (ed. Prodigal Genius burada online olarak hazır durumda)
Lomas, Robert,"The man who invented the twentieth century: Nikola Tesla, forgotten genius of electricity," 1999. ISBN
Ratzlaff, John and Leland Anderson, "Dr. Nikola Tesla Bibliography", Ragusan Press, Palo Alto, California, 1979, 237 sayfa.
Seifer, Marc J., "Wizard, the Life and Times of Nikola Tesla", 1998. ISBN (HC), ISBN (SC)
Tesla, Nikola, "Colorado Springs Notes, 1899–1900", ISBN X
Trinkaus, George "TESLA: The Lost Inventions", High Voltage Press, 2002. ISBN 0-9709618-2-0
Valone, Thomas, "Harnessing the Wheelwork of Nature: Tesla's Science of Energy", 2002. ISBN
Hunt, Samantha, "The Invention Of Everything Else", 2009. ISBN 978-605-5162-02-3
Yayınlar > Gündem

Carlson, W. Bernard, "Inventor of dreams". Scientific American, Mart 2005 Vol. 292 Issue 3 p. 78(7).
Jatras, Stella L., "The genius of Nikola Tesla". The New American, 28 Temmuz 2003 Vol. 19 Issue 15 p. 9(1)
Rybak, James P., "Nikola Tesla: Scientific Savant". Popular Electronics, 1042170X, Kasım 1999, Vol. 16, Issue 11.
Lawren, B., "Rediscovering Tesla". Omni, Mart 1988, Vol. 10 Issue 6.
Yayınlar > Filmografi

David Bowie tarafından 2006 yılında "The Prestige" (Prestij) filminde canlandırıldı.
Tesla'nın hayatını anlatan en azından iki tane film var. Birincisi, 1977 yılında TV için yapılmıştır. Tesla'yı Rade Šerbedžija canlandırmıştır. 1980 yılında Orson Welles tarafından Tajna Nikole Tesle 7 Mart 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Nikola Tesla'nın Gizli Yaşamı) tekrarda filme alınmıştır. Krsto Papić tarafından yönetilmiş, Petar Božović tarafından oynanmıştır.
Tesla: Master of Lightning 28 Haziran 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., (Tesla: Yıldırım Ustası) Robert Uth tarafından 2003 yılında yapılıp, Stacy Keach Tesla'yı seslendirmiştir.
"Tesla: Master of Lightning 20 Temmuz 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi." (Tesla: Yıldırım Ustası) 1999. ISBN (Kitap) ISBN (PBS Video)
Lost Lightning: The Missing Secrets of Nikola Tesla (Kayıp Yıldırım: Nikola Tesla'nın Aranan Sırları) (Google Video'da)
2020 yılında Doctor Who adlı Britanya bilimkurgu dizisinin bir bölümünde Goran Višnjić tarafından canlandırılmıştır.
Tesla'nın günümüzde Hırvatistan'da bulunan Smiljan'da doğduğu yeniden inşa edilen evi ve babasının hizmet verdiği yeniden inşa edilen kilise. Yugoslav Savaşları sırasında binaların birçoğu yangın nedeniyle ağır hasar gördü. Restore edilen binalar 2006 yılında yeniden açıldı.
Tesla'nın vaftiz kaydı, 28 Haziran 1856
Tesla'nın babası Milutin, Smiljan kasabasında bir Ortodoks rahibiydi
Tesla 23 yaşındayken, y. 1879
Goerck Street, New York'ta bulunan Edison Machine Works. Tesla, kozmopolit Avrupa'nın Manhattan'ın alt doğu tarafında kiracılar arasında yer alan bu dükkânda çalışmaya geçişi "acı bir sürpriz" olarak tarif etti.
Tesla'nın alternatif akım indüksiyon motorunun prensibini gösteren ABD patent 381.968 çizimi
Nikola Tesla'nın 1888 yılında patentlenen (ABD patent 390.721) AA dinamo-elektrik makinesi (AA Elektrik üreteci)
1894 yılında Tesla'nın Güney Beşinci Cadde laboratuvarında Mark Twain
Tesla, 1891 yılında Columbia College'da bir ders sırasında elinde iki uzun Geissler tüpü (Neon tüplere benzer) yoluyla "elektrostatik indüksiyon" ile kablosuz aydınlatmayı gösterirken.
Chicago'nun 1893 Kolomb Fuarında "Tesla Çok Fazlı Sistemi"nin Westinghouse görüntüsü
Wardenclyffe, Long Island (1904)
USS Eldridge (DE 173) 1944
Zagreb'teki Tesla Müzesi
Nikola Tesla Müzesi, Belgrad, Sırbistan
Anadolu Üniversitesi Eczacılık Fakültesi

| Anadolu Üniversitesi Eczacılık Fakültesi |
| --- | --- |
Kuruluş: 1968
Eski isim(ler)i: Özel Eczacılık Yüksek Okulu, Eczacılık Yüksekokulu
Eğitim dil(ler)i: Türkçe
Bağlılık: Anadolu Üniversitesi
Dekan: Prof. Dr. Bülent Ergun
Dekan yardımcıları: Prof. Dr. Yusuf Özkay, Doç. Dr. Sinem Ilgın
Konum: Yunus Emre Kampüsü, Tepebaşı, Eskişehir, Türkiye
Web sitesi: http://eczacilik.anadolu.edu.tr/
Anadolu Üniversitesi Eczacılık Fakültesi, Anadolu Üniversitesi bünyesinde bulunan bir fakülte.
Eczacılık fakültesi ön giriş kapısı
Diploma vermeyen; Temel Eczacılık Bilimleri, Eczacılık Teknolojisi, Eczacılık Meslek Bilimleri bölümlerini barındırmaktadır. 5 yıllık eczacılık eğitimi sonrasında yüksek lisans derecesiyle (Master in Pharmacy) Eczacı diploması verilmektedir.
2021 yılı itibarıyla fakültede 35 profesör, 22 doçent, 4 doktor öğretim üyesi, 6 tanesi doktoralı 18 araştırma görevlisi ve 3 öğretim görevlisi bulunmaktadır. Fakülte 1972 yılından 2021 yılına kadar toplam 4514 eczacı mezun vermiştir.
Tarihçe

Fakülte 1968 yılında Özel Eczacılık Yüksek Okulu olarak öğretime başlamıştır. 1971 yılında devlet yüksekokulu, 1979 yılında Eczacılık Yüksekokulu adını almıştır. 1982 yılında şimdiki adını almıştır.
Eğitim

Fakültede 2017-2018 öğretim yılından beri modüler sistem uygulanmaktadır. Bu sistemde bütün dersler entegre bir biçimde işlenmektedir.
Fakültede 3 bölümde toplam 12 adet anabilim dalı bulunmaktadır.
Temel Eczacılık Bilimleri Bölümü
Farmasötik Botanik Anabilim Dalı
Farmasötik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı
Analitik Kimya Anabilim Dalı
Biyokimya Anabilim Dalı
Eczacılık Meslek Bilimleri Bölümü
Farmakoloji Anabilim Dalı
Klinik Eczacılık Anabilim Dalı
Farmasötik Kimya Anabilim Dalı
Farmakognozi Anabilim Dalı
Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı
Eczacılık İşletmeciliği Anabilim Dalı
Eczacılık Teknolojisi Bölümü
Farmasötik Teknoloji Anabilim Dalı
Farmasötik Biyoteknoloji Anabilim Dalı
Başarı sıralamaları

| Yıl | Başarı sırası | Puan |
| --- | --- | --- |
| 2024 | 46682 | 439,27836 |
| 2023 | 46752 | 462,8922 |
| 2022 | 44990 | 463,58761 |
| 2021 | 39179 | 405,33166 |
| 2019 | 35.852 | 440,82802 |
| 2018 | 33.800 | 431.09207 |
| 2017 | 29.403 | 430,45296 |
| 2016 | 29.100 | 434,01740 |
Gevherhan Sultan (I. Ahmed'in kızı)

Başlığın diğer anlamları için Gevherhan Sultan (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Gevherhan Sultan گوھرخان سلطان |
| --- | --- |
Doğum: (?) İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: (?) İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Defin: I. Ahmed'in Türbesi, İstanbul
Eş(ler)i: Öküz Mehmed Paşa Topal Recep Paşa Siyavuş Paşa
Çocuk(lar)ı: Safiye Hanımsultan
Hanedan: Osmanlı Hanedanı
Babası: I. Ahmed
Annesi: Kösem Sultan
Dini: İslam
Gevherhan Sultan (Osmanlıca: گوھرخان سلطان‎; d. (?) İstanbul - ö. (?), İstanbul) Osmanlı padişahı I. Ahmed ve Kösem Sultan'ın kızıdır, II. Osman'ın kız kardeşi, IV. Murad ile İbrahim'ın ablası ve 2 ayrı Sadrazamın eşi (Öküz Mehmed Paşa ve Topal Recep Paşa).
Hayatı > İlk yılları

Sultan I. Ahmet Han ile nikâhlı eşi Kösem Sultan'ın, Ayşe Sultan ve Fatma Sultan'dan sonra üçüncü kızları olarak İstanbul Topkapı Sarayı'nda dünyaya geldi. II. Osman'dan 4 yaş küçüktür. Gevherhan Sultan'ın doğumundan 4 yıl sonra Kösem Sultan tahta çıkan oğlu IV. Murad'ı ve 1615'te İbrahim'i dünyaya getirdi.
Hayatı > Evlilikleri

Gevherhan Sultan diğer kızkardeşleri gibi ailesi tarafından evlendirildi, ablası Ayşe Sultan 1612'da 7 yaşinda Nasuh Paşa evlendirildikten sonra, aynı yılda Gevherhan Sultan henüz 4 yaşındayken ilk izdivacını kendisinden 48 yaş büyük Kaptan-ı Derya Öküz Kara Mehmed Paşa ile yapmıştır. Öküz Kara Mehmed Paşa 1620'de öldüğünde 13 yaşında olan Gevherhan Sultan ikinci izdivacını 1624'te Topal Recep Paşa ile yaptı. Evlilikleri 8 yıl sürdü. IV. Murad, Topal Recep Paşa'yı katlettirdiğinde bu evlilik de sona ermiş oldu. Recep Paşa'nin ölümden sonra Sivayuş Paşa'yla nikâh edildi fakat Paşa öldü ve Gevherhan Sultan bir daha evlenmedi.
Hayatı > Çocukları

Gevherhan Sultan'ın Öküz Kara Mehmed Paşa'dan bir oğlu ve Topal Recep Paşa'dan Safiye adında bir kızı olmuştur.
Hayatı > Son yılları

Dul kaldıktan sonra Gevherhan Sultan ailesinin yanına yerleşmiş ve iki erkek kardeşinin ölümünü görmüştür. Annesi Kösem Sultan Turhan Hatice Sultan tarafından boğdurulduktan sonra dokuz yıl daha yaşamıştır.
Ölümü

Gevherhan  Sultan'ın ölüm tarihi bilinmiyor.
Popüler kültürdeki yeri

Muhteşem Yüzyıl Kösem adlı tarihi Türk televizyon dizisinde Aslı Tandoğan tarafından canlandırılmıştır.
Gevherhan Sultan'ın I. Ahmed Türbesinde bulunan kabri, Sultanahmet Meydanı, İstanbul
Erol Güney

| Erol Güney |
| --- | --- |

Doğum: 1914 Odesa
Ölüm: 12 Ekim 2009 (95 yaşında) Tel Aviv
Meslek: Çevirmen, gazeteci
Milliyet: Yahudi

Erol Güney (doğum adı: Mişa Rottenberg, 1914, Odesa - 16 Ekim 2009, Tel Aviv), Türk-İsrailli çevirmen ve gazeteci. 1940'lı yıllarda klasik eserlerin Türkçeye çevrilmesinde görev almış, Dostoyevski, Çehov, Molière gibi birçok yazarın Türkçeye ilk olarak kazandırılmasını sağlamıştır. 1950'li yıllarda yaptığı bir haber yüzünden vatandaşlıktan çıkarıldıktan sonra İsrail'de yaşamaya devam etti. Şalom Gazetesinde yazılar yazdı. 2009 yılında hayata veda etti.
Gençliği ve çeviri faaliyeti

Mişa Rottenberg adıyla Odesa'da Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. 1917 Ekim devriminden sonra ailesi Türkiye'ye göçetti. İstanbul'da Saint Joseph Lisesi’ni, ardından İstanbul Üniversitesi’nde yeni açılan Felsefe bölümünü bitirdi. Bu arada, Türk vatandaşlığına geçerek Erol Güney adını aldı. 1940'lı yıllarda Milli Eğitim eski Bakanı Hasan Âli Yücel tarafından başlatılan dünya edebiyatının Türkçeye çevrilmesi projesinde görev aldı. Güney, Rusça, Fransızca, İngilizce ve Türkçeye son derece hakimdir. Dostoyevski’den, Çehov’a, Moliere’den Platon'a çok sayıda klasik eseri Türkçe’ye kazandırdı. Bunlar arasında Çehov’un ‘Vişne Bahçesi’, Gogol’un ‘Müfettiş’i ve Gonçarov’un ‘Oblomov’u sayılabilir.
Çeviri Bürosu’nun da başında bulunan Sabahattin Eyüboğlu başta olmak üzere Azra Erhat, Cahit Külebi, Orhan Veli, Necati Cumalı, Melih Cevdet Anday gibi kişilerle yakın dostlukları oldu. İsmet İnönü, Çeviri Bürosundan 100 klasik eseri Türkçeye kazandırmalarını istedi. Can Dündar'la yaptığı röportajda o yılları Erol Güney şöyle aktarır: "O yıl 29 Ekim'de İsmet Paşa 100 klasik kitap istedi bizden... Topçu ya, tek topla savaş kazanılmayacağını biliyor. Savaş cephesinde nasıl 100 top lazımsa, kültür cephesinde de 100 kitap lazımdı. Sıvadık kolları..."
Türk edebiyatının en ünlü kedisi Edibe

Orhan Veli, Güney hakkında iki şiir yazdı. İsimleri de neredeyse kendileri kadar uzun olan bu iki ünlü şiir şöyle:
Güney'in eşi Dora Güney, Milliyet gazetesinden Sedat Ergin'le yaptığı bir röportajda şöyle diyor: "Gayet güzel bir kediydi, sokaktan almıştık. İsmi Edibe idi. Ben de o zaman derdim ki, kitap yazmamıza gerek yok; çünkü kedimiz sayesinde Türk edebiyatına girdik." Sebahattin Eyüboğlu da Edibe'ye çok bağlanmıştır ve Dora 1956'de İsrail'e göç edeceği zaman Edibe'yi alıkoymak ister. Dora razı olmayınca Edibe de İsrail'e göçer. Edibe İsrail'de 22 yaşında ölür.
Orhan Veli'nin ünlü Sereserpe şiiri de Dora'nın kızkardeşi Bella için yazılmıştır.
Yozgat sürgünü ve vatandaşlıktan çıkarılması

1946'da tek parti iktidarı çökünce Hasan Ali Yücel istifa etti, çeviri bürosu işlevsizleşti. Sebahattin Eyüboğlu Paris'e gitti, Orhan Veli öldü ve Güney, Agence France-Presse'te gazeteciliğe başladı. 1955 Mart'ında Sovyetler'in Türkiye ile ilişkileri iyileştirmek istediğine dair yazdığı bir haber üzerine Bakanlar Kurulu kararıyla "Türkiye aleyhine çalıştığı gerekçesiyle" önce Yozgat'a sürgüne gönderildi, sonra vatandaşlıktan çıkarıldı ve sınır dışı edildi. Fatin Rüştü Zorlu, Erol Güney'in sınır dışı edilmesinin gerekçesi olarak "Çok şey biliyordu," dedi. Güney, yıllar sonra haberin kaynağının Belçika büyükelçisi olduğunu söyler.
Sınırdışı edilen Güney, önce Paris'e gidip AFP'de çalışmayı denedi. Sürekli göçmen statüsünde yaşamaktan bıktığından 1956 yılında İsrail'e yerleşti. Yaşamının geri kalan yıllarını gazetecilik mesleğini sürdürdüğü Tel Aviv'de geçirdi. Sınırdışı edilişine olan tepkisini uzun yıllar boyunca Türkçe konuşmayarak dışa vurdu. Nitekim, Türkçe yayınlanan Şalom'a yazmaya başladığı ilk yıllarda makaleleri Fransızca gönderdi, tercüme edilerek yayınlandı. Ancak 35 yıl sonra, 1990'da Türkiye'den vize almayı başardı ve sık sık İstanbul'u ziyaret etti. Feridun Sinirlioğlu, Türkiye'nin İsrail Büyükelçisi olarak atandığında, Tel Aviv'e ayak bastıktan sonra İsrail Cumhurbaşkanı'na güven mektubunu sunmadan önce ilk nezaket ziyaretini Erol Güney'e yaptı. Güney, 12 Ekim 2009'da 95 yaşında İsrail'de hayata veda etti.
Hakkındaki eserler

Erol Güney’in Ke(n)disi / Göçmen-Çevirmen-Gazeteci-Sevgili, otobiyografi, Haluk Oral - M. Şeref Özsoy, İstanbul, 1. Basım: 01.2005; 2. Basım: 07.2014 Yapı Kredi Yayınları, ISBN 975-08-0892-4 3. Basım: 03.2024 Everest Yayınları, ISBN 9786253690939
Yaşamın Sürüklediği Yerde- Erol Güney’in Yaşam Öyküsü, belgesel, Sabiha Bânu Yalkut-Breddermann, TRT Belgesel
Jan III Sobieski'nin Kırım Seferi

III. Jan Sobieski'nin Tatar Çambul'larına karşı seferi, Polonya-Osmanlı Savaşı (1672-1676) sırasında Polonya-Litvanya Topluluğu'nu yağmalayan Tatarları dağıtmayı amaçlayan başarılı bir askerî harekâttı.
Arka plan

Osmanlı ordusu, Kamieniec Podolski'yi ele geçirdikten sonra 20 Eylül'de Lviv kuşatmasına başladı. Bu sırada kuşatmaya katılmayan Tatarlar, Hetman Petro Doroshenko'nun Kazakları ve üç ana gruba ayrılan bazı Osmanlı birliklerinin yardımıyla bölgeyi talan ettiler. Polonya-Litvanya Topluluğu. Wieprz ve San nehirleri arasında Ciambet Giray'ın kuvvetleri, Dinyester'in güneyinde ise Nurredin-Sultan'ın kuvvetleri aktifti. Hacı Giray komutasındaki üçüncü bir grup, Vistula ve orta San'da Jasło'ya kadar faaliyet gösteriyordu. Toplamda bu grupların sayısı yaklaşık 20.000  askerden oluşuyordu ve dağınık bir şekilde faaliyet gösteriyorlardı.