1770-1772 Rusya veba salgını
Moskova vebası

Büyük Peter 1725'te öldüğünde yeni başkenti St. Petersburg'u ve iktidar koltuğunu bu şehirden St. Petersburg'a devrettiği için artık istikrarsız hale gelmiş Moskova şehrini bıraktı. Terk edilmiş olan Moskova ve banliyöleri çok sayıda serf ve asker kaçaklarını için iyi bir yerdi. Artan nüfus, ele alınması gereken daha fazla atık yarattı ve şehrin bu konuda bir planı yoktu. İnsan ve at atıkları, tabakhanelerden, mezbahalardan ve diğer endüstrilerden gelen atıklar birbirinin üzerine yığılmıştı. II. KaterinA 1762'de tahtı devraldı ve imparatorluğun karşı karşıya olduğu kirlilikteki şiddetli artış ve yaşam standartlarındaki düşüş gibi sosyal endişeleri fark etti. 1767'de hükûmeti, kirletici fabrikaların, mezbahaların, balık pazarlarının ve mezarlıkların şehirden kaldırılmasına, su yollarını kirletmenin yasadışı olduğuna ikna etti ve çöplüklerin kurulmasına karar verdi. Buradaki amacı Moskova'yı ve St. Petersburg'u batılılaştırmaktı. Şehirle ilgili kötü kokuları ortadan kaldırarak sakinlerin sağlığının iyileşeceğini kavramı miasma teorisinde (hastalığın kötü kokulardan geldiği) mevcuttu. Fabrikaları şehrin dışına taşıyarak köylülerin ve serflerin dağılmasını ve dolayısıyla hastalığın kaynağını şehrin dışına da taşımasını sağladı. Katerina, şehrin pis kokusunu, Rusya'nın geçmişinee dayandığının kanıtı olarak gördü. Moskova'dan nefret ediyordu ve veba salgınından önce Moskova'nın resmi sınırları yoktu. Ayrıca şehirde nüfus sayımı ve gerçek bir şehir planlaması yoktu. Bu planlama eksikliği, hükûmetin bazı alanlarda taş yapılara geçişi teşvik etmesine karşın şehrin çoğunluğunun hala ahşaptan inşa edildiği gerçeğine dayanıyordu. Bazı taş binalar olsa da, bunlar şehrin merkezinde yer alma eğilimindeydi ve taş kullanımı gerçek bir yayılma belirtisi göstermedi. Yangınlar vardı, suç oranı yüksekti, pislik önemli değildi. Kısaca şehrin durumu felaket için uygundu. Katerina bu sorunları aflar, vaka incelemeleri, işsizler ve evsizler için iş yaratma ve yerel yönetimi güçlendirme yoluyla çözmeye çalıştı.
Şehri değiştirme çabalarına rağmen, Katerina kendini 1770'te Rus İmparatorluğu'nda bir hıyarcıklı veba salgınıyla karşı karşıya buldu. Veba, erken modern Avrupa'da bir şekilde sürekli bir tehditti; kimse nerede ve ne zaman çıkacağını bilemiyordu. 1765'te vebanın Osmanlı İmparatorluğu'ndan kuzeye Polonya'ya gittiğine dair söylentiler dolaştı. Aynı söylentiler sonraki yıl boyunca yankılandı. Vebanın Konstantinopolis ve Kırım'da da ortaya çıkması bekleniyordu. Vebanın Rus topraklarına girdiğine dair yanlış bir alarm yanında Moskova çevresinde çiçek hastalığı olduğu ortaya çıkan bir başka yanlış veba alarmı da vardı. Güney sınırında karantina istasyonları oluşturarak vebayı Rusya'dan uzak tutmak için çaba sarf edildi, ancak bunların etkisiz olduğu görüldü.
Aralık 1770'te, Moskova Genel Hastanesi'nin başhekimi olan Doktor AF Shafonskiy, bir hıyarcıklı veba vakası tespit etti ve bunu derhal şehrin halk sağlığından sorumlu Alman doktor A. Rinder'a bildirdi  Ne yazık ki, Rinder bu rapora güvenmedi ve raporu görmezden geldi. Ertesi gün, Tıp Konseyi toplandı ve vebanın şehre girdiğini tespit etti ve St. Petersburg'daki Senatoyu bilgilendirdi. Ulusal hükûmetin yanıtı, vakaları karantinaya almak için hastaneye askeri muhafızlar göndermek oldu. Bununla birlikte, Shafonskiy ve Rinder, Ocak 1771'de Rinder Shafonskiy'nin iddiasını reddedene kadar karşıt taraflarda durmaya devam ettiler. Shafonskiy Şubat ayında yeni bir rapor sundu