Menkul kıymetler borsası
Tarihçe

Borsaya dayalı ekonomiler M.Ö. Fenike'nin geniş ticaret ağıyla başladı. Borç verme Orta Çağ'ın sonlarında İtalya'da başladı.
1300'lerde Venedikli borç verenler bugün bir komisyoncunun yaptığı gibi, satılık çeşitli konular hakkında bilgi içeren listeler taşır ve müşterilerle buluşurlardı. Venedik'in Gerçek Tüccarları, tefeciler arasında borç değiş tokuş ilkesini getirdi; yüksek riskli, yüksek faizli bir krediyi boşaltmak isteyen bir borç veren, başka bir borç verenden farklı bir borçla takas edebilir. Bu borç verenler aynı zamanda devlet tahvillerini de satın aldılar. İşlerinin doğal gelişimi devam ederken borç verenler 1900'lerin sonlarında ilk bireysel yatırımcılara borç ihraçları satmaya başladılar.
Venedikliler bu alanda liderdi ve diğer hükûmetlerden menkul kıymetler alıp satmaya başlayan ilk kişilerdi ancak henüz Hindistan ile özel ticarete başlamadılar. İtalyanlar da karada Çin İpek Yolu ile  bağlantı kurmadı. Potansiyel kara ticaret yolu boyunca, Habsburg (Avusturya) imparatoru II. Frederick), 1241'de Moğol Batu Han (Altın Orda Devleti) ilerleyişini püskürttü.
Kurumsal hisse senetlerinin ilk ne zaman alınıp satıldığı konusunda akademisyenler arasında çok az fikir birliği vardır. Bazıları kilit olayı Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin 1602'de kuruluşu olarak görürken diğerleri 1531'de Bruges, Antwerp ve 1548'de Liyon gibi çok daha eski gelişmelere işaret eder.
Menkul kıymetler borsası tarihindeki ilk kitap olan Karışıklıkların Kargaşası, Hollandalı-Yahudi tüccar Joseph de la Vega tarafından yazılmış olup Amsterdam Borsası genellikle dünyanın en eski "modern" menkul kıymetler piyasası olarak kabul edilir. Öte yandan Kaliforniya Üniversitesi (Berkeley) ekonomisti Ulrike Malmendier, Etrüsk "Argentari"sinden türeyen antik Roma kadar eski bir hisse senedi piyasasının var olduğunu savunur.
İmparatorluğun kurulmasından yüzyıllar önceki Roma Cumhuriyeti'nde, hükümet için tapınak inşası ve diğer hizmetleri gerçekleştiren societates publicanorum, müteahhitler veya kiracı örgütleri vardı. Böyle bir hizmet, MÖ 390'da bir Galya istilası konusunda uyarıda bulunduktan sonra kuşlara ödül olarak Capitoline Tepesi'nde kazların beslenmesiydi. Bu tür organizasyonlara katılanların, devlet adamı ve hatip Cicero tarafından çeşitli zamanlarda bahsedilen "paylar" veya hisseler kavramı vardı. Cicero bir konuşmasında "o zamanlar fiyatı çok yüksek olan hisselerden" bahseder. Malmendier'e göre bu tür kanıtlar, bir kuruluşun başarısına bağlı olarak dalgalanan değerlerle enstrümanların takas edilebilir olduğunu gösterir. "Societas", hizmetlerinin çoğu devletin doğrudan görevlileri tarafından devralındığından, imparatorlar zamanında belirsizliğe gömüldü.
Ticarete konu tahviller, geç ortaçağ ve erken Rönesans dönemlerinin İtalyan şehir devletlerinin öncülüğünü yaptığı daha yeni bir yenilikti.
Joseph Penso de la Vega da denilen, Joseph de la Vega, İspanyol Yahudi bir aileden gelen Amsterdamlı bir tüccardı. Kendisi 17. yüzyıl Amsterdam'ında üretken bir yazar ve başarılı bir iş adamıydı. 1688 tarihli kitabı Confusion of Confusions şehir borsasının işleyişini açıkladı. Tüccar, hissedar ve filozof arasındaki diyalog biçimini alan bu kitap hisse senedi ticareti ve borsanın iç işleyişi hakkındaki en eski kitaptır. Kitap karmaşık ama aynı zamanda aşırılıklara eğilimli bir piyasayı anlatır ve de la Vega okuyucularına piyasa değişimlerinin öngörülemezliği ve yatırımda sabrın önemi gibi konularda tavsiyelerde bulunur.
İngiltere'de, Hollanda Kralı III. William, savaş masraflarını ödemek için krallığın mali durumunu modernleştirmeye çalıştı böylece 1693'te ilk devlet tahvili ihraç edildi ve ertesi yıl Bank of England kuruldu. Kısa bir süre sonra İngiliz anonim şirketleri halka açılmaya başladı. Ancak Londra'nın ilk borsa simsarları, bildirildiğine göre kaba tavırları nedeniyle Royal Exchange olarak bilinen eski ticaret merkezinden men edildi. Bunun yerine, yeni ticaret Exchange Alley'deki kahvehanelerde yapıldı. 1698'de, Jonathan's Coffee House'da faaliyet gösteren John Castaing adlı bir komisyoncu, düzenli olarak hisse senedi ve emtia fiyatları listeleri yayınlıyordu. Bu listeler Londra Borsası'nın başlangıcını işaret ederler.