Lizbon Antlaşması

| Avrupa Birliği Antlaşması ve Avrupa Topluluğu'nu kuran Antlaşmayı değiştiren Lizbon Antlaşması |
| --- | --- |
Lizbon Antlaşması'nı imzalayan Avrupa Birliği devlet ve hükûmet başkanları
Tür: Düzenleme Antlaşması
İmzalanma: 13 Aralık 2007
Yer: Lizbon, Portekiz
Onay: 18 Aralık 2007
Yürürlük: 1 Aralık 2009
İmzacılar: 27 AB üyesi ülke  AB üyesi ülke  Avusturya  Belçika  Bulgaristan  Kıbrıs Cumhuriyeti  Çekya  Danimarka  Estonya  Finlandiya  Fransa  Almanya  Yunanistan  Macaristan   İrlanda  İtalya  Letonya  Litvanya  Lüksemburg  Malta  Hollanda  Polonya  Portekiz  Romanya  Slovakya  Slovenya  İspanya  İsveç  Birleşik Krallık 
Korunma yeri: İtalyan Hükumeti
Dil: 23 AB dili  Avrupa Birliği dilleri Bulgarca  Çekçe  Danca  Felemenkçe  İngilizce  Estonca  Fince  Fransızca  Almanca  Yunanca  Macarca  İrlandaca  İtalyanca  Letonca  Litvanyaca  Maltaca  Lehçe  Portekizce  Romanca  Slovakça  Slovence  İspanyolca  İsveççe 
Lizbon Antlaşması (ilk bilinen adıyla Reform Antlaşması) Avrupa Birliği'nin anayasal temelini oluşturan iki antlaşmayı değiştiren bir Avrupa uzlaşısıdır. Lizbon Antlaşması bütün AB üyesi ülkeler tarafından 13 Aralık 2007'de imzalanmış ve 1 Aralık 2009'da yürürlüğe girmiştir. Antlaşma güncel haliyle Avrupa Birliği Antlaşması (2007) veya ABA olarak da bilinen 1992 tarihli Maastricht Antlaşması'nı ve güncel haliyle Avrupa Birliği'nin İşleyişi Hakkında Antlaşma (2007) veya ABİHA olarak da bilinen 1957 tarihli Roma Antlaşması'nı değiştirmiştir. Antlaşma ayrıca ekli antlaşma protokollerini ve Avrupa Enerji Topluluğu Antlaşması'nı da değiştirmiştir.
Öne çıkan değişiklikler Avrupa Birliği Bakanlar Konseyi'nde kabul oyu kurallarını (şu anda 2014'ten beri geçerli olan) oy birliği ile kabulden en az 45 siyasi başlıkta nitelikli çoğunlukla kabul oyuna çevirmeyi, bu çoğunluğu hesaplamak için yeni bir çifte çoğunluğa geçmeyi, olağan yasama sürecinde Bakanlar Konseyi'nin yanı sıra çift meclisli bir yasama sistemi kurarak daha güçlü bir Avrupa Parlamentosu oluşturmayı, AB adına yerleşik bir tüzel kişilik yaratmayı ve uzun görev süreli bir Avrupa Konseyi Başkanı ve bir Birliğin Dış İşleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi makamlarını oluşturmayı içerir. Antlaşma ayrıca birliğin temel haklar bildirgesi olan Avrupa Birliği Temel Haklar Bikdirgesi'ni yasal olarak bağlayıcı kılmıştır. Antlaşma ilk kez üye ülkelere birlikten ayrılma açık yasal hakkı tanımış ve bunun gerçekleşmesi için de yürütülmesi gereken süreci belirlemiştir.
Antlaşmanın belirtilen amacı "Amsterdam Antlaşması (1997) ve Nice Antlaşması (2001) ile başaltılmış olan süreci Birliğin etkinliğini ve demokratik meşruiyetini artırma ve eylemlerinin bütünlüğünü geliştirmek vizyonu ile tamamlamak"tır. Lizbon antlaşması'nın muhalifleri, önceki Danimarka AB Meclisi üyesi Jens-Peter Bonde gibi, "gücü [ulusal seçmenlerden] uzaklaştırarak" antlaşmanın AB'yi merkezcileştireceğini ve böylece demokrasisini zayıflatacağını savunmuştur.  Destekçileri ise daha güçlü Avrupa Parlamentosu ve ulusal meclislerin yeni rolüyle AB sistemine daha fazla denge ve kontrol mekanizması getireceğini savunmuştur.
AB kurumlarını değiştirme müzakereleri 2001'de başlamış ve ilk olarak mevcut Avrupa antlaşmalarını ortadan kaldırıp onların yerine geçecek bir "anayasa" olacak olan Avrupa Birliği Anayasası'nın teklifi ile sonuçlanmıştır. Üye ülkelerin çoğu tarafından onaylanmış olsa da Fransız seçmenlerin %55'inin 29 Mayıs 2005'te ret oyu vermesinin ve Hollandalı seçmenlerin %61inin 1 Haziran 2005'te ret oyu vermesinin ardından teklif geri çekilmiştir. Bir "düşünme süresinin" ardından üye ülkeler bir anayasa yerine mevcut antlaşmaları yürürlükte tutup onları geri çekilen anayasa teklifinde hayata geçirilmesi tasarlanmış olan reformları bu anlaşmaları değiştirerek yasallaştırma konusunda uzlaşmıştır. Bir değişiklik teklifi içeren "reform" antlaşması 2007'de Lizbon'da yazılmış ve imzalanmıştır. İlk olarak 2008'in sonunda tüm üye ülkeler tarafından onaylanarak yürürlüğe girmesi amaçlanmıştır. Bu zamanlama hedefi ilk olarak antlaşmaya dair birtakım tavizleri güvenceye aldıktan sonra Ekim 2009'da ikinci bir referandumla kabul edilse de İrlandalı seçmenlerin Haziran 2008'de İrlanda Anayasa değişikliği referandumunda ret oyu vermesinin ardından tutturulamamıştır.