Yemen
Tarihçe > Modern dönem > Yemen Mütevekkilî Krallığı

Ana madde: Yemen Mütevekkilî Krallığı
İmam Yahya Hamideddin el-Mütevekkil 1911'de imzalanan Da'an Mukavelesi'ne göre kuzey dağlık bölgelerini tartışmasız şekilde yönetiyordu. Osmanlı'nın 1918'de Mondros Mütarekesi gereği çekilmesinden sonra İmam Yahya San'a'ya girerek Yemen'in bağımsızlığını ilan etti. Bağımsızlığından sonra Kasîmi Devleti döneminden kalma Asir'den Zufar'a uzanan Büyük Yemen idealini gerçekleştirmek için Aden'i himayesine almış olan Birleşik Krallık, İdrisîler ve Suudiler ile karşı karşıya geldi. İlk olarak Osmanlı İmparatorluğu ve Birleşik Krallık arasında kararlaştırılmış Yemen'i kuzey ve güney olarak ikiye bölen Menekşe Hattı'nı Yemen'i işgal eden iki yabancı devlet arasında yapıldığı gerekçesiyle tanımadığını ilan etti. 1919 yılında İmam Yahya İngiliz himayesindeki bölgeleri ele geçirmek için güneye doğru harekete geçti. İngilizler saldırıyı savuşturduktan sonra el-Hudeyde'ye ilerleyerek orayı işgal etti. Ardından el-Hudeyde'yi İdrisîlere teslim ettiler. 1922 yılında İmam Yahya tekrar güneye doğru hareket etti. İngilizler bu sefer bombalayarak karşılık verdi.
1925 yılında el-Hudeyde İdrisîlerden geri alındı. İmam'ın birlikleri İdrisîleri Asir'e kadar takip etti ve İdrisîleri onların vasalı olmayı teklif etmeye zorladı. İmam Yahya, İdrisîlerin Fas kökenli olduğu gerekçesiyle bu teklifi reddetti. 1927 yılında İmam Yahya bir kez daha güneye doğru hareket etti. Aden'e 50 km kalmış iken İngilizler tarafından beş gün gün boyunca bombaladı. Sadece top ve tüfeğe sahip olan Yemen aşiretleri karşılık veremeyerek geri çekildi. Ali Nasır el-Kardey önderliğindeki aşiret birlikleri Şebve'yi ele geçirse de İngilizler tarafından bombalanınca geri çekildi.
İtalya Krallığı, 1926'da İmam Yahya'yı Yemen kralı olarak tanıyan ilk ülke oldu. Bu durum, İmam Yahya'nın Aden himayesi ve Asir'i de kapsayan Büyük Yemen üzerindeki egemenlik iddiasının tanınması olarak yorumlayan İngilizler için büyük bir endişe yarattı. İdrisîler, İmam Yahya'nın baskısı yüzünden İbn Suud'dan koruma talep etti fakat 1932 yılında İdrisîler anlaşmayı bozarak otoritelerini sarsan ve bu bölgeleri kendi ülkesine katma arzusunu dile getiren İbn Suud'a karşı yardım istemek için İmam Yahya'ya gittiler. Aynı yıl, İbn Suud'u Hicaz'dan çıkarıp Hicaz'da yeniden bir devlet kurmayı planlayan bir grup Hicazlı liberal Yemen'e kaçtı. İmam Yahya İdrisîlere egemenliğinin geri verilmesini talep etti. İbn Suud yardım için başvurduğu Birleşik Krallık yüklü miktarda silah ve uçak gönderdi. 1933'te İbn Suud İdrisî isyanını bastırdı ve ardından İdrisîler Yemen'e kaçtı. İmam Yahya ile İbn Suud arasındaki müzakereler sonuçsuz kaldı ve İbn Suud savaş ilan etti. 1934 Suudi-Yemen savaşından sonra Mayıs 1934'te ateşkes ilan edildi. İmam Yahya rehineleri, İdrisîleri ve diğer Suudi Arabistan'ın talep ettiği kişileri verdi ve bunun yanı sıra Yemen Asir, Necran ve Cazan'ı 20 yıllığına devretti. 1934'te Birleşik Krallık ve Yemen arasında San'a Dostluk Antlaşması imzalandı. Böylece İmam Birleşik Krallık'ın Aden üzerindeki egemenliğini 40 yıllığına tanıdı. Bu antlaşmadan sonra İmam Yahya izolasyonist bir politika yürüttü. Her ne kadar İngiliz karşıtı olup, İtalya Krallığı'nın mensup olduğu Mihver devletlerine yakın olsa da II. Dünya Savaşı boyunca bir taraf tutmamıştır. Yemen; 1945 yılında Arap Birliği'ne, 30 Eylül 1947'de Birleşmiş Milletler'e üye oldu. 17 Şubat 1948'de İmam Yahya Ali Nasır el-Kardey tarafından bir pusuda öldürüldü ve Abdullah el-Vezir Yemen kralı olduğunu ilan etti. İmam Yahya'nın oğlu Ahmed bin Yahya karşı saldırı ile darbeyi engelledi. Ahmed bin Yahya dönemi, artan gelişme, açıklık ve Büyük Yemen'in yaratılmasına yönelik özlemlerinin önünde duran güneydeki İngiliz varlığı konusunda Birleşik Krallık ile yenilenen sürtüşme ile damgasını vurdu. Birleşik Krallık ile bir dizi çatışmalar olsa da bir sınır çatışmalarından Birleşik Krallık galip gelmiştir. Mart 1955'te, bir grup subay ve Ahmed'in iki erkek kardeşi tarafından yapılan bir darbe, kralı bir süreliğine görevden aldı. Ancak darbe çabucak bastırıldı. Ahmed bin Yahya, Arap milliyetçileri ve pan-Arabistler tarafından desteklenen Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnâsır'ın artan baskılarıyla karşı karşıya kaldı ve Nisan 1956'da Mısır ile karşılıklı bir savunma antlaşması imzaladı. Mart 1958'de Yemen, Birleşik Arap Devletleri'ne katıldı. Ancak, bu konfederasyon Suriye'nin Eylül 1961'de Birleşik Arap Cumhuriyeti'nden ve Aralık 1961'de Birleşik Arap Devletleri'nden çekilmesinden kısa bir süre sonra dağıldı. Bu olaylardan sonra Yemen ile Mısır'ın ilişkileri kötüleşti. Ahmed bin Yahya'nın ölümünün ardından başa Muhammed el-Bedir geçti fakat 7 gün sonra darbe yapıldı. Darbe Kuzey Yemen İç Savaşı'nı ateşledi.