Sovyetler Birliği'nin dış ilişkileri

Dışişleri Bakanlığı binası
Bolşeviklerin 1918'de çökmekte olan Rus İmparatorluğu'nun bazı kısımlarını ele geçirdikleri Ekim Devrimi'nden sonra, Alman İmparatorluğu'na karşı büyük zorluklarla karşı karşıya kaldılar ve sonunda I. Dünya Savaşı'ndan çekilme şartlarını kabul ettiler. Daha sonra, acı iç savaşta Beyaz Orduya, bağımsızlık yanlısı hareketlere, asi köylülere, eski destekçilere, anarşistlere ve yabancı müdahalecilere karşı savaşa girdiler. 1922'de Vladimir Lenin'in başkanlığında Sovyetler Birliği'ni kurdular. İlk başta, çarlık borçlarını reddetmesi ve hem yurtiçinde hem de dünyada kapitalizmi yok etme tehdidinde bulunması nedeniyle tanınmayan bir Parya devleti olarak muamele gördüler. 1922'ye gelindiğinde Moskova dünya devrimi hedefinden vazgeçti ve Britanya ve Almanya'dan başlayarak kapitalist dünyayla diplomatik tanınma ve dostane ticari ilişkiler kurmaya çalıştı. Nihayet 1933'te Amerika Birleşik Devletleritarafından tanıdı. Almanya ve ABD'den ticari ve teknik yardım 1920'lerin sonlarında geldi. 1924'te Lenin öldükten sonra liderliğe Josef Stalin geldi. 1930'larda ülkeyi endüstriyel ve askeri bir güce dönüştürdü. Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı kapsamında aniden Berlin ile dostane anlaşmaya vardığı Ağustos 1939'a kadar Nazi Almanyası'yla sürekli ideolojik olarak karşı karşıya geldi. Moskova ve Berlin anlaşmaya vararak Polonya ve Baltık Devletlerini işgal etti ve böldü. Stalin, Hitler'in işgal etmeyi planladığı yönünde defalarca yapılan uyarıları görmezden geldi. Haziran 1941'de Nazi Almanyası Sovyetler Birliği'ni işgal etti.  Almanlar Leningrad ve Moskova'nın eteklerine ulaştığında Sovyet güçleri neredeyse çöküyordu. Ancak Sovyetler Birliği, II. Dünya Savaşı'ndaki kilit müttefikleri
İngiltere ve ABD'nin yardımı, sınırsız insan ve mühimmat kaynağıyla Nazi Almanya'sını yenebilecek kadar güçlü olduğunu kanıtladı. Sovyet ordusu Doğu Avrupa'nın çoğunu (Yugoslavya hariç) işgal etti.
1945'te SSCB, Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa ve Çin ile birlikte Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinden biri haline geldi ve Güvenlik Konseyi kararlarından herhangi birini veto etme hakkı verildi. 1947'ye gelindiğinde, Doğu Avrupa devletlerinin Sovyet askeri işgaline karşı Amerika ve Avrupalıların öfkesi Soğuk Savaş'a yol açtı. Batı Avrupa, Washington'un Marshall Planı'nın yardımıyla ekonomik olarak yeniden inşa edildi. Sovyet yayılma tehlikesine karşı 1949'da NATO oluşturuldu. Sıcak savaş yoktu ama Soğuk Savaş dünya çapında Sovyet ve NATO blokları tarafından diplomatik ve politik olarak yürütüldü.
Kremlin, ordusunun 1945'te işgal ettiği Doğu Avrupa bölgelerinde kurduğu uydu devletlerini kontrol ediyordu. Tüm muhalefeti ortadan kaldırıp liderliği tasfiye ettikten sonra onları Comecon aracılığıyla ekonomik açıdan SSCB'ye, daha sonra da Varşova Paktı aracılığıyla orduya bağladı. 1948'de Yugoslavya ile ilişkiler, Stalin ile Tito arasındaki karşılıklı güvensizlik nedeniyle bozuldu . Benzer bir bölünme 1955'te Arnavutluk'ta da yaşandı. Yugoslavya ve Arnavutluk gibi Çin de hiçbir zaman Sovyet Ordusu tarafından kontrol edilmedi. Kremlin, Çin İç Savaşı'nda savaşan iki grup arasında kararsız kaldı ancak sonuçta kazanan Mao Zedong'u destekledi. Stalin ve Mao, 1950'de Güney Kore'yi işgalinde Kuzey Kore'yi desteklediler. Ancak Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşmiş Milletler, Kore Savaşı'nda (1950-1953) Güneylilere destek verdi. Moskova hava desteği sağlıyordu ancak kara birlikleri yoktu. Çin, sonunda savaşı çıkmaza sokan büyük ordusunu gönderdi. 1960'a gelindiğinde Pekin ile Moskova arasındaki anlaşmazlıklar kontrolden çıktı ve iki ülke, dünya çapındaki komünist faaliyetlerin kontrolüne yönelik mücadelede amansız düşmanlar haline geldi.
Sovyetler Birliği ile ABD arasındaki gerilim, Sovyet füzelerinin ABD topraklarının menzili içindeki Küba adasına yerleştirildiği 1962 Küba Füze Krizi sırasında tüm zamanların en yüksek noktasına ulaştı. Bu geriye dönük olarak dünyanın nükleer savaşa en yakın olduğu dönem olarak değerlendirildi. Krizin çözülmesinin ardından ABD ile ilişkiler 1970'lere kadar yavaş yavaş gevşedi.
1979'da Afganistan'da kurulan komünist hükûmet Moskova'dan askeri yardım istedi. Sovyet ordusu rejimi desteklemek için müdahale etti ancak kendisini büyük bir çatışmanın içinde buldu. Amerika Birleşik Devletleri'nde Ronald Reagan'ın başkanlığına Sovyetler Birliği'ne karşı muhalefet damgasını vurdu ve müttefiklerini Afganistan'da Sovyetlere karşı gerilla savaşını desteklemek için harekete geçirdi. Amaç, Vietnam Savaşı'na benzer şekilde Sovyet gücünü ve moralini tüketmekti. Mihail Gorbaçov 1985 yılında Sovyetler Birliği'nin lideri olduğunda, Sovyetler Birliği'ni Batı sosyal demokrasisinin İskandinav modeline benzeyecek şekilde yeniden yapılandırmaya ve böylece özel sektör ekonomisi yaratmaya çalıştı. 1989'da Sovyetler birliklerini Afganistan'dan geri çekti ve SSCB'nin Doğu Avrupa uydularıyla ilişkilerinde müdahalesiz bir yaklaşım başlattı. Bu, Amerika Birleşik Devletleri tarafından iyi karşılandı, ancak 1989'da Doğu Avrupa uydularının ayrılmasına ve 1991'de SSCB'nin nihai çöküşüne ve dağılmasına yol açtı. Boris Yeltsin yönetimindeki yeni Rusya, Sovyetler Birliği'nin yerini aldı.
Dışişleri Bakanlığı, Stalin'in ve ölümünden sonra Politbüro'nun belirlediği dış politikaları uyguladı. Andrei Gromyko, yaklaşık otuz yıl (1957-1985) Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı ve dünyanın en uzun süre hizmet veren dışişleri bakanı oldu.