Fransa Muharebesi
Sedan'dan Manş'a

10 Mayıs 1940 sabahı Alman hava indirme birlikleri Lahey ve Rotterdam'daki ulaşım tesislerine bir baskın düzenledi. Aynı anda Alman birlikleri de Hollanda sınırını geçtiler. İki noktadan gelen bu şok darbe, Luftwaffe'nin yoğun saldırılarıyla da pekiştiriliyordu.
Sıradan bir gözlemci o gün Hollanda'da hemen her yere yağmur gibi Alman paraşütçülerinin yağdığına yeminler edebilirdi. 4.000 paraşütçü dışında diğerleri maketti oysa. Sadece 180 kayıp veren bu paraşütçüler, önemli köprüleri ele geçirmeyi başardılar.
Paraşütçülerin hedefi olan köprüler son anda Alman paraşütçüler tarafından kontrol altına alınabilmişti. Hatta bir tanesinin ateşlenmiş olan fitilinin, henüz inmiş paraşütçüler tarafından söndürüldüğü bilinir. Birkaç saniyelik bir olaydır bu ama Fransa Seferi'nin gidişatını belirgin biçimde etkilemiştir. Bu köprüler Belçikalılar tarafından atılabilmiş olsaydı, Alman panzerlerinin Belçika ovalarında ilerleyişi birkaç gün gecikirdi.
Dört bin Alman paraşütçü, nakliye uçaklarıyla sevk edilen 12 bin mevcutlu bir hafif piyade tümeniyle desteklenmişti. Yine de Almanlar bu köprüleri elde tutabilmek için epeyce terlemek zorunda kalacaklardır. Hollandalıların sert saldırılarına dayanmışlar, iki gün sonra ulaşan general Georg von Küchler komutasındaki 18. ordunun bu köprülerden akmasına olanak sağlamışlardır.
Köprüleri kontrol altına alan panzer birlikleri hızla Belçika savunmasına yüklendi. Öyle ki harekâtın ikinci günü Belçika kuvvetleri geri çekilmek zorunda kaldılar. Tam da İngiliz ve Fransız birliklerinin yardım için Belçika ovalarına ulaştıkları anda.
Müttefik kuvvetlerinin ilk tepkisi kuzeye, Belçika ve Hollanda topraklarına doğru ilerlemek olmuştu. Burada, bu tampon bölgede Alman ilerlemesi durdurulmalıydı. İlk iki gün Luftwaffe, müttefik kuvvetlere kayda değer bir akın düzenlemez. Sedan Planı gereği olarak rahatça ve olabildiğince hızlı ilerlemelerine izin verir. 12 Mayıs günü ise hava akınları başlar.
12 Mayıs'ta Guderian'ın zırhlı birlikleri Sedan kentini ve kalesini ele geçirirler. Maas Nehri'nin doğu kıyılarına dayanmışlardır. O sırada Müttefikler savaşın gidişatından memnundurlar. Fransız ordusunun büyük bir bölümü, 1., 7. ve 9. ordular ile İngiliz Yurt Dışı Sefer Kuvveti, Belçikalıların cephe hattının güney ucundan Sedan'a kadar olan hattı tutmuşlardır.
Aynı gün Guderian, Maas Nehri'ni, piyade tümenlerini beklemeden, panzerleriyle geçmeyi önerir. General Kleist de buna onay verir. Piyade birlikleri olmadan zırhlı birliklerle girişilecek böyle bir harekâtın, yoğun hava desteğine ihtiyacı olacaktır.
13 Mayıs 1940'ta Alman öncü birliklerine bağlı piyadeler şişme botlarla Maas Nehri'ni geçmeye başladığında, o ana kadar sakin olan göklerden ateş yağmaya başlar. Luftwaffe'nin bin kadar taktik bombardıman uçağı bu bölgede de Fransız mevzilerini, özellikle topçu bataryalarını yoğun biçimde  bombalamaya başlar. Alman tanksavar ve uçaksavar silahları da, Maas Nehri'nin karşı kıyısındaki Fransız beton koruganlarını ve silah yuvalarını hedef alırlar. Neredeyse 70 km'lik bir cepheyi dört Fransız tümeni tutmaktadır. Bunlar, yaşı ileri askerlerden oluşan ihtiyat tümenleridir ve hemen hemen hiç tanksavar ve uçaksavar silahları yoktur. Daha önce de belirtildiği gibi kimse bu bölgeden bir saldırı beklememektedir.
Akşama doğru Guderian'ın öncü birlikleri Maas Nehri'nde bir geçiş yeri elde ederler. Gün bitmeden Rommel'in 7. Zırhlı Tümeni de 70 km. batıda, Dinant'ta bir geçiş elde eder.
Aynı gece Alman istihkâmcılar, zırhlı ve motorize araçların geçebilmesi için Maas Nehri üzerinde köprüler inşa etmektedirler. Ertesi sabah Guderian'ın zırhlı birlikleri karşı kıyıya geçmeye başlayacaktır.
14 Mayıs 1940, Fransa Seferi'nde bir dönüm noktasıdır. Kuzeyde, Hollanda teslim olur. Hükûmet üyeleri ve kraliçe, İngiltere'ye çekilirlerken, Ardenler'de de Guderian'ın 19. Zırhlı Kolordusuna bağlı iki zırhlı tümen Sedan'da Maas Nehri'ni öğleden sonra geçerek kuzey Fransa'nın düzlüklerine çıkmışlardır. Zamanla yapılan bir yarıştır bu, Fransızlar, “yumuşak karına” yönelen bu kamayı fark edip yedekleri bölgeye sürmeden önce panzerlerin nehri geçip bir köprü başı tesis etmeleri gerekmektedir.
Bu arada Erwin Rommel'in 7. Panzer Tümeni, kısa bir süre için kayıplara karışır. Ne Rommel'le ne de kurmay heyetiyle temas kurulamaz. Koskoca bir panzer tümeni, kuşatılıp imha mı edilmiştir, yardım istemeye bile zaman bulamadan. Gerçek neden sonra anlaşılır, Rommel öylesine hızlı manevralar yaparak ilerlemiştir ki, telsiz menzilinin dışına çıkmıştır. Bu olay sonucunda Rommel'in 7. Panzer Tümeni'nin adı "Hayalet Tümen" olur. Rommel aynı şeyi Fransa Seferi'nin ikinci ayağında da yapacaktır, Güney Fransa'ya doğru zikzak manevraları çizerek ilerlerken koskoca bir tümen bir süre için kayıplara karışacaktır. Rommel'in bu başarısında Almanlar T35 ve Çekoslavak yapımı T38 tanklarını kullanmışlardı. Naziler bu T38 tanklarını Çekoslavakya'yı ilhak ettikten sonra elde etmişlerdi.
17 Mayıs 1940 sabahının erken saatlerinde, Kara Kuvvetleri Yüksek Komutanlığı'nın –dolayısıyla Hitler'in-, ileri harekâtın durdurulması yönündeki emri ile ordu komutanı Kleist çıkagelir. Emirlere uymadığı gerekçesiyle –ileri harekâtını başına buyruk sürdürmektedir- sıkı bir azar yiyen general Guderian, görevden alınmasını ister. Önce bu öneriye şaşıran Kleist, hemen kendini toparlayıp kabul eder. Neyse ki aynı gün A Ordular Grubu komutanı mareşal Rundstedt de devreye girer. Guderian görevde kalmıştır, üstüne üstlük bir cebr-i keşif emri almıştır. Guderian bu emri biraz esnek yorumlar ve üst komutanlık da sessiz kalır bu yorumlayışa. Böylece harekâtın tüm sorumluluğu Guderian'ın üzerine yıkılmış olmaktadır. Eğer başarısız olursa, ondan başka kimse sorumlu tutulamayacaktır. Guderian'ın buna bir itirazı olmaz. Zırhlı savaşı kuramına ve kendine, sarsılmaz bir güveni vardır.
Fransız cephesinde tam bir bozgun yaşanmaktadır. Ardı arkası kesilmeyen hava saldırıları öncelikle topçu bataryalarını hedef alırken, saatte 50 km. hızla ilerleyen çok sayıdaki panzerin karşısında direnmek olanaksızdır. Böylece canını kurtarmak için panik hâlinde kaçışan askerler, aynı durumdaki sivillerle birlikte ulaşım hatlarını tıkarlar. Sivil halkın büyük bir kısmı kendi korkuları dolayısıyla kaçmaktadırlar ama, birkaç kentin halkı da, Fransız radyolarıyla aynı frekansta yayın yapan Alman radyolarından Fransızca olarak verilen “kenti boşaltın” alarmının kurbanıdırlar.
Alman ordusu, 21 Mayıs 1940'ta kuzeye dönerek torbanın içindeki müttefik birliklerinin deniz bağlantısını kesmeye çalışır. Boulogne ve Pas-de-Calais birbiri ardına düşer. Guderian, elindeki 3. Zırhlı Tümenini doğrudan Dunkerque'e sürmeyi planlamıştır ama bu tümen aynı gün elinden alınmıştır.
22 Mayıs 1940'ta Guderian'ın öncü birlikleri Manş kıyısındaki son liman olan Dunkerque'e 16 km. kadar yaklaşmış durumdadır. Dunkerque Almanların eline geçtiğinde İngiliz Yurt Dışı Sefer Kuvveti'nin deniz bağlantısı kesilecek, ikmalsiz, takviyesiz olarak Alman panzerleri tarafından kuşatılmış olacaklardır.
Guderian'ın 19. Zırhlı Kolordusu, gerçekten de bir kama gibi Fransa topraklarına dalmış, Müttefik güçlerini ikiye ayırmıştır. Kuzeydeki birlikler bir yandan general Von Bock'un orduları tarafından cepheden sıkıştırılmış, diğer yandan da güneyden çevrilmişlerdir. Tam anlamıyla kuşatılmış durumdadırlar.
Bütün bunlar, 12 gün gibi inanılmaz derecede kısa bir sürede olup bitmiştir. Ne var ki Alman Üst Komutanlığı'nın işi değildir bu. Sedan Planı uygulamaya konulmuş, ama daha Mouse'u geçiş anında orijinal planın uygulanmasından vazgeçilmiştir. Sedan Planı, zırhlı birliklerin hızla Manş Kanalına ilerlemesine dayanıyordu. Oysa 15 Mayıs 1940'ta general Von Kleist, Guderian'ın 19. Kolordusu'nu durdurmaya kalkacaktır. 17 Mayıs'ta da bu kez Hitler'in dur emri gelir. Hemen ardından da Guderian'ı biraz serbest bırakıp, onun cüretkarlıklarına göz yumarlar. Görünen o ki, Fransa Seferi'nin, en azından ilk ayağında Alman ordularının sağlamış oldukları başarıyı, Hitler'e ya da Alman Yüksek Komutanlığına atfetmek pek doğru olmayacaktır. Guderian, onları ve savaşı sürüklemiş görünmektedir. Pek çok tarihçi de bu kanıdadır.
Bu noktaya gelindiğinde Müttefikler açısından durumun en vahim yanı da, Dunkerque de Almanların eline geçecek olursa, denizden tahliye olanaklarını da yitirecek olmalarıdır. İki ateş arasında kaçınılmaz olarak imha edileceklerdir. Ancak bir mucize onları kurtarabilir. O mucize de gerçekleşiverir.
22 Mayıs 1940'ta, tam da Guderian'ın önünde Dunkerque'e 16 km kalmışken, Hitler'in emriyle Guderian olduğu yerde çakılır kalır. Luftwaffe'nin komutanı Hermann Göring, Luftwaffe'nin zaferdeki payını artırmak ve prestij kazanmak için Dunkerque'e sıkışan İngiliz ve Fransız kuvvetlerinin sadece hava akınlarıyla imha edilebileceğine Hitler'i ikna etmiştir. Hitler'in Göring'e bu güvenişi ve kuvvetlerini çakılı durumda tutması kendisinin bu savaş sonrası İngiltere savaşını kaybetmesindeki temel nedenlerden biri olacaktır. Zira buradan kaçıp kurtulan Fransız ve İngiliz kuvvetleri derhal silahlanıp Almanlar için savaşın ileriki aşamalarında büyük tehlikeler yaratmışlardır. Dunkerque'te bu birlikler imha edilse veya esir alınsa İngiltere Alman saldırılarına rahatlıkla açık bir konuma gelecek ve kıyılarını savunacak askeri bir birlik kalmayacaktı.
Her şey bir yana o tarihte hiç kimse, Müttefiklerin Dunkerque'den tahliyesinin kısa sürede sağlanabileceğini düşünmüyordu. Ama İngilizler denizden tahliyeyi umulmadık derecede kısa bir süre içinde tamamlayacaklardır.
Kuzeyde kuşatılan Müttefik kuvvetleri için ilk yapılacak şey, Dunkerque limanını mutlaka elde tutmaktır. Eğer Fransa topraklarında kalınacaksa Dunkerque, ikmal ve takviye için tek şanslarıdır. Eğer kalınmayacaksa, denizden tahliyenin yapılabileceği tek liman. O halde hiç zaman kaybedilmeden öncelikle Dunkerque'e çekilinmelidir ve öyle yaparlar. Kısa bir durum değerlendirmesinin ardından, Dunkerque'de direnme olanağı olmadığına karar verilecek ve denizden tahliye edilecektir. 25 Mayıs 1940 akşamı general Gort, birliklerine Dunkerque'e çekilme emri verecektir.
Hitler'in, Guderian'ı durduran emrinin hemen ertesi günü, İngiltere limanlarından irili ufaklı 900 dolayında tekne Dunkerque'e hareket eder. Aralarında küçük motorlar ve yatlardan, balıkçı teknelerine ve şileplere kadar çeşitli tonajda tekneler bulunmaktadır. Teknesi olan her İngiliz vatandaşı, kurtarabileceği kadar vatandaşını alabilmek için denize açılır. İngiliz birlikleri tahliye edilirken, 1. ve 7. Fransız orduları umutsuzca savaşmaya devam ederler.
27 Mayıs 1940 günü, Belçika cephesi general Bock'un saldırısı altında çöker ve Belçika hükûmeti ateşkes istemek zorunda kalır. Böylece müttefiklerin bir kanadı çökmüştür. Müttefiklerin, bu boşluğu dolduracak yedekleri de yoktur.
Luftwaffe'nin ilk yoğun hava akını 29 Mayıs 1940'ta olur. Dar liman şeridinde İngilizler yoğun Luftwaffe bombardımanına, Alman topçusunun ateşine ve iki günlük molanın ardından üzerlerine çullanan panzerlere karşı cesaretle savaşırlar. Alman avcı uçakları, çevrede İngiliz uçağı göremediklerinde ki bu sıklıkla olan bir şeydir, pike yapıp makineli tüfekleriyle kumsaldaki askerleri tararlar.
İzleyen dört gün boyunca Luftwaffe'nin sürekli akınları nedeniyle tahliye çok yavaş ilerler. RAF'ın savunma çabaları da Alman uçaklarının sayı üstünlüğü ve üslerinin görece daha yakın olması dolayısıyla daha uzun süre havada kalabilmeleri sonucu yeterince koruma sağlayamaz.
Karada bu can pazarı sürerken deniz de çok sakin değildir. Alman uçakları, kıyıya yanaşmaya çalışan ya da askerleri İngiltere'ye götürmek için denize yeniden açılan teknelere saldırmaktadırlar. Stukalar büyükçe teknelere bomba bırakmaktadırlar. Avcı uçakları dişlerine kestirdikleri motorlara, yatlara, diğer gemilerin güvertelerine makineli tüfekleriyle, 20 mm'lik toplarıyla saldırmaktadırlar. Altı İngiliz destroyerinin de aralarında olduğu irili ufaklı 230 dolayında tekne sulara gömülür. Sahile yanaşan ya da ayrılan tekneler, yüzen cesetlerin arasında geçmektedirler.
Bu kurtarma operasyonu tarihe “dinamo planı” kod adıyla geçecektir.
2 Haziran 1940 gecesi İngilizler kıtadan ayrılır. Fransa'nın kuzeyinde direnmeye devam eden Fransız ordularının “kılıç artığı” da 4 Haziran 1940 günü teslim olur.
Fransa Seferi'nin birinci ayağının sonudur bu. Fransa'ya intikal eden İngiliz ordusu, Belçika ve Hollanda orduları ve 3 Fransız ordusu saf dışı bırakılmıştır. Almanya'nın insan kayıpları ise 10 bin ölü ve 50 bin yaralı ya da kayıptır.
Dunkerque tahliyesi sonunda 225 bin İngiliz ve Kanadalı, 120 bin Fransız askeri olmak üzere 345 bin asker, ölüm çemberinden kurtarılmıştır. Bu sayı Dunkerque'te kuşatılan müttefik askerlerinin yaklaşık olarak yüzde 80'idir. Ancak tahliye edilenlerin çoğu İngiliz askerdi. İngilizlerin kendilerine ihanet edip kaçtığını düşünen esir Fransız askerler İngiliz askerlere saldırmıştır Almanlar kavgaları önlemek için Fransız ve İngiliz esirleri farklı yerlere nakletmiştir. Yüze yakın tank ve bine yakın top da Dunkerque kumsallarında ya harap olmuştur ya da Almanlara terk edilmiştir.