Baltazzi Köşkü
Tarihçe

Baltazzi Köşkü, Osmanlı Devletinin bankacılık ve finans tarihinde önemli yeri olan, Venedik kökenli Levanten Baltazzi (Baltacı) ailesinin mensubu Demonstanis Baltazzi tarafından yaptırılmıştır. Köşkün yapım tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte 1850'lerde yapıldığı tahmin edilir. Buca'nın en eski yapılarından birisidir. Mimarı, İzmir-Aydın Demiryolu mühendislerinden John Turtle Wood'dur.
1863 yılında Sultan Abdülaziz, İzmir'i ziyareti sırasında bu köşkte ağırlandı. Sultan'ın konakta ne kadar süre konakladığı kesin bilinmez; kimi kaynaklara göre bir gün, kimilerine göre üç veya dört gün köşkte kalmıştır. Sultan Abdülaziz’in Aliotti Bahçesi'ne bakan kapıdan kabul edildiği ve padişaha bir saygı göstergesi olarak, girerken kullandığı kapının  taş ile örülerek kapatıldığı ve bir daha kullanılmadığı rivayet edilir. Mülkün anahtarları Demostanis'in eşi  Maria Sevastopoulo Baltazzi tarafından gümüş bir tabak üzerinde padişaha sunulmuştur. 4 Ağustos 1863 tarihli Sdney Morning Herald gazetesinde Padişah’ın Buca’ya gelip köşkte yemek yemesini şöyle anlatılır:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | … Sultan ve maiyeti güzel villalarla dolu Buca adında başka bir kasabaya sürdüler. Bay J.T. Wood adındaki bir mimar tarafından inşa ettirilen küçük bir villa ve Bay D. Baltazzi’ye ait egzotik bitkilerle dolu geniş bir bahçe İmparator Majesteleri’nin akşam yemeği için hazırlandı. (…) Yarışlara çok sayıda bayan ve İngiliz, Fransız, İtalyan ve Avusturyalı man-of-war subayları ve yabancı ziyaretçiler katıldı... | ” |
1890 yılında mülk, Ermeni asıllı tüccar Tekvor Ispartaliyan'a satılmıştır. Bu dönemde köşkün bahçesine içinde bir havuz  yaptırılmıştır; havuzun ortasına da Ermeni heykeltıraş Papazyan'a yaptırılmış Venüs (Afrodit) heykeli bulunur.
I. Dünya Savaşı'nın sona ermesi ve Sevr Anlaşması'nın imzalanmasından sonra İtalyan hükûmeti, Batı Anadolu'yu işgal etme hedefine hizmet etmek üzere bu köşkü satın almayı düşündü ve Osmanlı Bankası müdürü İtalyan Sucani'ye köşkü satın alma talimatı verdi. Bu girişimi engellemek için yerli halktan Athenoyannis adındaki bir Rum'un girişimiyle halktan 120.000 Osmanlı kaimesi toplanarak köşkü Yunan Milli Bankası'nın satın almasını sağlanmış ve köşk, Yunanistan başbakanı Venizelos'a hediye edilmiştir.
1920'lerde Yunanistan'ın Anadolu’yu işgali sırasında Venizelos, Rum çocuklar için bir yetimhaneye dönüştürülmek üzere köşkü İzmir Rum Toplumu'na bağışladı. Yunanistan’ın Anadolu’da bozguna uğraması sonucunda  yetimhanedeki çocuklar 1922 yılının Eylül ayında Amerikan Kızılhaçı tarafından ABD’ye gönderilmiştir.
1922 yılında Buca'nın Yunanlılardan kurtarılmasının ardından terk edilen Baltazzi Köşkü kamulaştırıldı ve Kültür Bakanlığına bırakıldı. Bir yıl Dilsiz ve Sağırlar Mektebi olarak kullanıldı. Dilsiz ve Sağırlar Mektebi'nin Karşıyaka'ya taşınmasından sonra Jandarma Subay Okulu olması düşünüldü fakat Maarif Vekili Vasıf Bey, Mustafa Kemal Paşa'nın onayını olarak ve bir Bakanlar Kurulu kararı  çıkartarak binanın İzmir Erkek Lisesi'nin orta kısmı olarak kullanılmasını sağladı. Yapı, bir süre pansiyon olarak kullanıldıktan sonra 1930-1931 yılları arasında kız-erkek karışık eğitim veren modern bir ortaokula dönüştürüldü. Asıl konak yatılı öğrenci yurdu idi; yanındaki küçük yapılar da müsamere salonu ve benzeri ihtiyaçlar için kullanıldı.
Köşkte 1966-1967 eğitim öğretim yılından itibaren Buca Lisesi eğitim verdi. 2008-2009'da okul, Buca Fen Lisesi adını aldı. Okulun 2013-2014 eğitim öğretim yılında  bahçeye yapılan yeni binaya yerleşerek İnci-Özer Tırnaklı Fen Lisesi adını adlı; köşke başka bir okul yerleşti. 2024 yılı itibarıyla yapıda Mehmet Akif İnan Anadolu Lisesi eğitim hizmeti verir, bahçesinde ise  Buca İnci-Özer Tırnaklı Fen Lisesi ile Mehmet Akif Ersoy Sosyal Bilimler Lisesi bulunur.