stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Proleter enternasyonalizm

Komintern (Komünist Enternasyonal) logosu
Proleter enternasyonalizm, işçi sınıfına ait bütün dünyadaki insanların millete bakmaksızın dünya devrimini gerçekleştirmek için birlik içerisinde hareket etmesi gerektiğini söyleyen Marksist sosyal sınıf teorisidir. Komünist Manifesto'nun son dizesi "Dünyanın bütün işçileri, birleşin!", proleter enternasyonalizmin sloganıdır.
İşçilerin birlik olması (sendikaların kurulması ve güçlenmesi) patronlara karşı daha önemli bir pazarlık gücü getirir. Uluslararası düzeyde bütün işçilerin birlik olması ise patronların artık istediği gibi hükmedemeyeceği anlamına gelmektedir. Proletaryanın sınıfsal çıkarları, bütün insanlığın gelecek çıkarları ve özlemleriyle özdeş anlamda ele alındığından dolayı, proletarya ulusal nitelikte degil enternasyonal niteliktedir. Marksist siyasal teori, insanlığın kurtuluşunun proletarya enternasyonalizminin bir eseri olacağını savunur.
Proleter enternasyonalizmin aynı zamanda milliyete dayalı savaşlara karşı caydırıcı bir güç olacağı varsayılmaktadır. Çünkü  milliyetleri farklı olan fakat ortak çıkara sahip insanların, aynı sınıfa ve ortak toplumsal çıkarlara sahip oldukları diğer insanlara karşı silahlanmak istemeyeceği düşünülmektedir.
Saksağan

Saksağan, kargagiller (Corvidae) familyasından uzun kuyruklu kuş türlerini kapsayan bir cins ve Pica, Urocissa, Cissa, Cyanopica cinslerini oluşturan kuş türlerinin ortak adıdır.
Etimoloji

Saksağan sözcüğü "sakız öten" sözcüğünden türetilmiştir ve buradan sakızgan sözü oluşmuş, bu sözcükten de evrilip saksağan olmuştur.
Özellikleri

Uzun kuyruklu, çeşitli tüy renkleri olan vücutlarına oranla büyük bir beyni, çok güçlü gagası ve ayakları olan omnivor (hepçil) ve savunmacı olan ötücü kuşlardır. Karga (Corvus) türlerinin hepsi ve saksağan türlerinin bazıları ortalama 7 yaşındaki çocukla aynı zekaya sahiptir. Kuşlar arasında kendini aynada tanıyan tek kuş türü Avrupa saksağanıdır. Yapılan deneylerde, diğer karga türlerinin aynada kendilerini gördüklerinde aynanın arkasında  başka karga olup olmadığına baktıkları gözlemlenmiştir. Özetle kendilerini tanıyamamaktadırlar. Ayna deneyleri hayvanlar için kolay değildir. Buna rağmen kargagillerin görsel hafızaları çok gelişmiştir. İnsan ve hayvan yüzlerini unutmazlar. İyilik, kötülük yapanları veya bir insanla, hayvanla yaşadıkları önemli olaylarda insan, hayvan yüzlerini unutmazlar. Hatta eğer önbelleğine almak isterse çevredeki cansız cisimlerin görünüşlerini bile tanıyabilir, hatırlayabilirler. Fakat her yeni bilgi öğrendiklerinde eski bilgileri hatırlamak, bilmek zorlaşır. Daha da fazla yeni bilgi öğrendiklerinde ise eski bilgiler uçar gider. Sürüsünü, ailesini bu olaylara karşı uyarırlar ve olaylara göre davranıp hareket ederler. Yeni öğrendikleri bilgileri nesilden nesile aktarırlar ve çok karmaşık dil yetenekleriyle aynı biz insanlar gibi iletişim kurarlar.
Alet yapabilirler; buna örnek yeni kaledonya kargalarının ağaç kovuğundaki larvalara ulaşmak için çubuk veya dal parçası kullandıkları görülmüştür, çubuk kullanmasının nedeni özellikle larvayı direkt olarak yukarıya çekmekten ziyade çok daha kolay olan yolu tercih etmesidir. Larvayı çubukla dürterek larvanın sinirlenip çubuğu ısırmasını sağlamakta ve yukarı çekip yemektedir. Benzer deneyler kuzgunlarda da yapılmış bir yiyecek dolusu kaba ulaşmak için suya taş vb. nesneler atıp su seviyesinin yükselmesini sağlayıp yiyeceği almayı başarmıştır. Kargalar geleceğe dair planlar yapabilir ve düşünebilir. İsveç'te Lund Üniversitesi tarafından yapılan araştırmalara göre primatlar "zihinsel zaman yolculuğu" ile geleceği hayal ederek düşünebilmektedir. Geleceğe yönelik plan yapma becerisinin insana özel olduğu düşünülüyordu. Şimdi, ilk kez insan dışı türlerde de gelişmiş planlama kapasitesinin olduğu anlaşılmıştır. Aynı şekilde kuzgunların da maymunlar gibi geleceğe yönelik plan yaptığı bilinmektedir. Buna en basit örnek olarak kargalar yiyeceklerini saklarlar, sincaplar sakladıkları yiyeceklerin yerlerini unuturlar ve bu sayede birçok ağacın oluşmasına katkı sağlarlar, sincapların aksine kargalar görsel hafızaları çok gelişmiş olduğu için yiyecekleri sakladıkları yerleri unutmazlar ve her yıl sakladıkları yerleri bulurlar. Yiyecek saklamanın amacı zorlu dönemlerde, kış mevsiminde veya yavrulama döneminde zorluk çekmemesidir. Yiyeceğin fazlası her zaman saklanır.
Dağılım

Pica cinsi; Avrupa, Asya, Kuzeybatı Amerika, Tibet'te ve Hindistan'ın yüksek rakımlı bölgelerinde Lakadh (Kargil ve Leh) ve Pakistan'da; Cyanopica ise Doğu Asya ve İber Yarımadası'nda bulunur.
Dağılım > Yaşam Alanı

Orman, köy, park, hayvancılığın yapıldığı yerler, fundalıklar, yaylalar ve şehirde yaşarlar. Şehir hayatına adapte olmuş kuşlardır. Şehirlerde insan çöplüklerinden dolayı sayıları daha çok ve hayatta kalma oranları diğer yaşam alanlarına göre yüksektir.
Beslenme

Hepçil bir beslenme şekline sahiptirler, hemen hemen her şeyi yerler. Meyve, sebze, tahıl, kuruyemiş, besin çöpleri, leş, her türlü et çeşidi, böcekler, omurgasızlar, tohum, yavru kuşlar, kuş yumurtaları, yavru hayvanlar (kendinden boyut olarak küçük olan, yavru veya sakat olan canlıları avlayıp yerler). Şehirde yaşayan kargaların beslenmesinin %65'i insan yemeklerinden oluşur. Geriye kalanlar ise böcekler, tohumlar ve sadece %1'i leştir. Doğada insan yiyecekleri bulunmadığından, yırtıcı kuşların avladıkları avları çoğu zaman yırtıcı kuşun kuyruğuna vurup çekiştirip rahatsız ederler  ve çalmak için uğraşırlar, fırsat olmadığında ise bekleyip geriye kalan et parçalarını ve bol miktarda daha fazla leş, tohum ve böcek yerler. Kargalar kendinden ufak yetişkin canlıları grup olup çok nadiren avlarlar. Bir avı çalmak avlanmaktan daha kolaydır. Şehirde ise yemek yiyen kediye veya köpeğe aynısını yaparlar. Şehirde kedileri, köpekleri rahatsız edip yiyeceklerini çalmakta ustalaşmışlardır. Yine de yiyecek çalmaktan çok aynı doğadaki gibi sıralarını beklerler, her zaman yiyecek çalmaya fırsat olmaz.
Yaşam Şekli

Saksağandan saksağana yuva yapma süresi, kuluçka süresi değişir. Bir saksağanın aslında gün içinde yaptığı şeyler hemen hemen aynıdır; belirli tünek, yemek/su alanları vardır. Gün içinde buralara uçarlar; yemek ararlar, zamanlarının büyük çoğunluğunu böcek aramak için kullanırlar ve gün bittiğinde tünek alanlarına gidip uyurlar. Saksağanlarda ortalama yuva yapma mevsimi şubat ayının son haftasında veya mart ayının ilk haftasında başlar. Yuvanın dış iskeleti en az kalem kalınlığındaki dallardan; yuvanın iç kısmı ise kuru ot, pamuk, tüy gibi yumuşak malzemelerden oluşur. Son olarak da yuvanın daha sağlam olması ve dalları birbirine yapıştırmak içinde çamurla yuvalarını sıvarlar. Tokyo'daki büyük gagalı kargaların (Corvus macrorhynchos) yuva yapmak için kıyafet askılıkları çaldıkları ve yuvanın yumuşak malzemesi olarak da mandaların sırtına konup tüylerini yolup kaçtıkları görülmüştür.
Yetişkin olmayan yavru saksağanların kuyruk tüyleri daha kısadır. Tüyleri yetişkinlere nazaran daha az parlaktır, gagasının kenarında ten renginde yumuşak bir doku vardır, ağzının içi kırmızıdır ve gözleri maviye yakındır, büyüdükçe göz rengi koyu kahverengi olur, gagasındaki yumuşak doku yok olur ve ağzının içinin bir kısmı (gaga altı), siyaha döner. 2 aylık olduklarında ebeveynleri ağızdan beslemeyi bırakır ve artık kendileri yemek bulup yemeye başlar ailesiyle birlikte yemek bulup yer. Bu şekilde cinsel olgunluğa ulaşana kadar (3-4 yaş) yıl ebeveynleriyle yaşar. Kargalarda; fiziksel, karakter ve zeka gelişimi 1 yılda tamamlanır ama üremeye hazır oldukları yaşa çok çok sonra ulaşırlar. Cinsel olgunluğa ulaştıktan sonra kalıcı olarak ebeveynlerinden, sürüsünden ayrılırlar ve kendi sürüsünü kurar, eş edinir ve yuva yapar. Bu sayede döngü tamamlanmış olur. Kargalarda sürü ve ailenin sayısı, kuşun yaşadığı yere, yiyecek bolluğuna, yaşına ve karakterine göre değişebilir. Saksağan veya Leş kargası (Corvus cornix) yalnız yaşamazlar, sadece sürü üyelerinin sayısı daha azdır; Mesela yiyeceğin bol olduğu ağaçların büyük yüksek olduğu bir yerde saksağanlar daha fazladır, sürü üyeleri daha fazladır, ailesinden sürüsünden daha geç yaşta ayrılabilir ya da hiç ayrılmayabilir, çok büyük sürüler oluşturabilir.
Davranışları

Saksağanlar sosyal ve savunmacı kuşlardır, eşlerini, ailelerini, yavrularını ve bölgelerini korumak için ellerinden geleni yapacaklardır ama bu ters etkide gösterir; kargalar aynı türdeşi de olsa sürüsünden veya ailesinden olmadığı sürece yabancı kargaları sürüsünde istemezler, onlarla yiyecek paylaşmazlar. Sürüye yeni bir karga katılmaya çalıştığında bir süre kabul etmeyebilirler. Kargalar cenaze törenleri yapmaktadır, aralarından biri öldüğünde ölünün etrafını sarıp karmaşık şekillerde birbirleriyle iletişim kurarlar. Ne olup bitiyor, anlamaya çalışırlar. Eğer aralarından birini öldürenin, zarar verenin veya yakalayanın kim olduğunu bulurlarsa ondan intikam almak isteyeceklerdir. Bunu yapan bir kedi, insan ya da herhangi bir yırtıcı hayvansa onu rahat bırakmazlar; yüzleri, vücut özelliklerini akılda tutup, her gördüklerinde alarm çağrısıyla onu rahatsız ederler. Yapabilirlerse vurup kaçabilirler. Biz insanlar kargaların nasıl bir iletişim kurduğunu, kurdukları iletişimin ne anlama geldiğini bilemeyiz. Bir kuş bilimci veya biyolog olmadığımız sürece; sesin sadece alarm çağrısı mı, normal çağrı mı ve şarkı olup/olmadığını bilebiliriz. Kargalar kendilerini besleyen insanlara teşekkür ettiğini belirtmek/sevgisini gösterebilmek için hediye getirirler; buna en iyi örnek Gabi Mann diye bir kızın kargaların getirdiği hediyelerden koleksiyonu var. Bilinenin aksine kargalar sadece esaret altında olduklarında parlak cisimlere, yiyecek dışındaki cisimlere ilgi duyarlar, onu saklarlar ve çalarlar. Onun dışında doğada yaşayan bir karga parlak bir cisim gördüğünde (Yeni Kaledonya kargası hariç) fazla ilgilenmeyecektirler. Esaret altında zekalarını daha iyi kullanabilirler ama mutlu olmazlar, türdeşleri olmadığından kendini yalnız hissedecektirler. Aile içinde çoğu kez kavga ederler ama kavga fazla büyümez. Aileden veya sürüden olmayan bir karga türünden ailelerini ve kendilerini korumak için ölümüne savaşırlar. Savaştığı kuş genelde sakatsa, hastaysa veya yavruysa ölür. Çok titiz ve gerektiğinde seçici kuşlardır. Kargalar çok sık banyo yapmayı seven ve yemek yedikten sonra gagasını silen hatta yediği leşi, çöpü, böceği dahası bulduğu her yiyeceği bile suda yıkayan bir kuş türüdür. Fırsatı olursa, bulursa en temiz suda bu işlemleri yapmayı tercih eder.
Cinsler ve türler

Holarktik (siyah/beyaz) Saksağanlar
| Tür | Bilimsel Adı | Yaygın Adı |
| --- | --- | --- |
|  | Pica pica | Avrupa Saksağanı |
|  | Pica hudsonia | Siyah-Gagalı Saksağan |
|  | Pica nutalli | Sarı-Gagalı Saksağan |
|  | Pica asirensis | Arabistan Saksağanı |
|  | Pica mauritanica | Mağrip Saksağan |
|  | Pica serica | Kore Saksağanı |
Oryantal (mavi/yeşil) Saksağanlar
| Bilimsel Adı | Yaygın Adı |  |
| --- | --- | --- |
|  | Urocissa caerulea | Tayvan mavi saksağan |
|  | Urocissa erythrorhyncha | Kırmızı-Gagalı Mavi Saksağan |
|  | Urocissa flavirostris | Sarı-Gagalı Mavi Saksağan |
|  | Urocissa whiteheadi | Beyaz-Kanatlı Saksağan |
|  | Urocissa ornata | Sri Lanka Mavi Saksağan |
| Tür | Bilimsel Adı | Yaygın Adı |
| --- | --- | --- |
|  | Cissa chinensis | Yaygın Yeşil Saksağan |
|  | Cissa hypoleuca | Sarı-Göğüslü Saksağan |
|  | Cissa thalassina | Cavalı Yeşil Saksağan |
|  | Cissa jefferyi | Bornean Yeşil Saksağan |
Mavi-Kanatlı Saksağanlar
| Tür | Bilimsel Adı | Yaygın Adı |
| --- | --- | --- |
| Kanat tüylerinin rengi daha soluk | Cyanopica cyanus | Mavi Kanatlı Saksağan |
| Kanat tüylerinin rengi daha parlak | Cyanopica cooki | İber Saksağanı |
Saksağan ölü tavşan yerken
Saksağan Yuvası
Yavru saksağan, belirgin şekilde maviye yakın göz rengi ve gaga kenarındaki yumuşak ten rengi doku
Saksağan aynada kendini tanıyor.
Perkin Organik Kimya Ödülü

| Perkin Organik Kimya Ödülü |
| --- | --- |
Açıklama: Organik kimyanın herhangi bir alanında yapılan araştırmalarda sürdürülebilir, özgünlük ve başarı için verilir.
Sponsor: Kraliyet Kimya Derneği (Royal Society of Chemistry)
Tarih: 2008 (2008)
Ülke: Birleşik Krallık
Kazanç: 5.000 £
Resmî sitesi: rsc.org/ScienceAndTechnology/Awards/PerkinPrize/
Perkin Organik Kimya Ödülü, organik kimyanın herhangi bir alanında yapılan araştırmalarda sürdürülebilir, özgünlük ve başarı için 2008 yılında Royal Society of Chemistry (Kraliyet Kimya Derneği) tarafından kurulan prestijli bir kimya ödülüdür.
Ödül, adını ilk anilin boyasının mucidi olan Sir William Henry Perkin'den (1838-1907) almıştır ve iki yılda bir verilmektedir. Kazanan bilim insanı, her yıl Kasım ayında düzenlenen ödül töreninde 5.000 £, bir madalya ve sertifika alır ve ayrıca Birleşik Krallık'ta bir konferans turu düzenler.
Kazananlar

2019 (2019): Profesör Sarah O'Connor, "bitkilerden elde edilen karmaşık doğal ürünler için biyosentetik yolların keşfi, enzimolojisi ve mühendisliği için."
2017 (2017): Profesör David A. Leigh, "Yapay moleküler makineler alanının temelini oluşturan karmaşık katenanlar, rotaksanlar ve moleküler düğümlerin sentezine ve uygulamalarına dair öncü katkılardan dolayı"
2015 (2015): Professor Amos Smith, "yeni organik reaksiyon gelişimine, karmaşık doğal ürün toplam sentezine ve tıbbi kimya için yeni küçük moleküllere yaptığı olağanüstü katkılarından dolayı"
2013 (2013): Varinder Aggarwal, "sentetik organik kimya alanına özgün katkılarından dolayı"
2011 (2011): Stephen G. Davies, "araştırmasının organometalik kimya, asimetrik sentez ve toplam sentezdeki stereo kontrol alanlarına 15 yılı aşkın süredir yaptığı temel katkılar için"
2009 (2009): Steven V. Ley, "organik sentez sanatındaki olağanüstü yaratıcı çalışmaları ve yenilikçi çözümleri için"
Hochheim am Main

| Hochheim am Main |
| --- | --- |
Şehir

  Arma 
Hochheim am Main
Ülke:  Almanya
Eyalet: Hessen
Nüfus (31 Aralık 2022)
 • Toplam: 18.538
Resmî site http://www.hochheim.de/
Hochheim am Main, Almanya'da güney Hessen'deki Main-Taunus bölgesinde bulunan bir kasabadır. 31 Aralık 2022 nüfus sayımına göre 18.538 nüfusa sahiptir. Hochheim, Frankfurt am Main ile Mainz arasında bulunur ve Ren-Main bölgesinde merkezi bir konuma sahiptir.
Tarih

Hochheim'da en eski yerleşimlerin kanıtı olarak bir Kelt prens mezarı bulunmuştur. Roma dönemine gelindiğinde ise bölge halihazırda yoğun bir nüfusa sahipti. Bu dönemde Hochheim'da yerleşik hayata geçilmiş ve burada yaşayanlar bağcılık yapmaya başlamıştı. Hochheim adı, 4. ve 5. yüzyıllarda buraya yerleşen Alemanni'lere ve ardından Franklara kadar uzanmaktadır.
Tarih > Orta Çağ

Hochheim'dan yazılı olarak ilk kez 754 yılında Boniface'ın ölüm yürüyüşü sırasında bahsedilmiştir. Günümüzde Hochheim'ın içinde bulunan Massenheim'dan ise ilk kez 819 yılında Fulda manastırına bir hediye olarak bahsedilmiştir. 1273 yılında ise Hochheim köyü Köln katedralinin himayesinden, Mainz katedraline satılmıştır. 1484 yılında ise İmparator 3. Friedrich, köye yılda iki pazar kurulmasına izin vermiştir.
Hochheim Boniface Anıtı
Bilgiç

Vikisözlük'te  ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
Bilgiç bir yer ismi ve soyadıdır ve şu anlamlara gelebilir:
Yerleşim yeri

Bilgiç, Dinar – Afyonkarahisar ili Dinar ilçesine bağlı köy
Soyadı

Ayşe Şule Bilgiç (1978), Türk oyuncu ve senarist
Esra Bilgiç (1992), Türk oyuncu ve model
Eşref Bilgiç (1908–…), Türk eski millî futbolcu, teknik adam ve hakem
Kutluhan Bilgiç (1981), Türk hakem
Mahmut Nedim Bilgiç (1943), Türk siyasetçi
Necati Bilgiç (1953), Türk sinema ve tiyatro oyuncusu
Pelin Bilgiç (1994), Türk basketbolcu
Sadettin Bilgiç (1920–2012), Türk siyasetçi
Sait Bilgiç (akademisyen) (1959), Türk akademisyen
Sait Bilgiç (siyasetçi) (1920–1988), Demokrat Partili siyasetçi
Sibel Bilgiç (1971), Türk pop müzik şarkıcısı
Süreyya Sadi Bilgiç (1961), Türk siyasetçi
Tanju Bilgiç (1971), Türk büyükelçi
Digor

| Digor |
| --- | --- |
İlçe

 Türkiye'de bulunduğu yer
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Kars
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Hasan Musab Okatan
 • Belediye başkanı: Adem Oyman (DEM Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 1136 km²
Rakım: 1450 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 22.282
 • Kır: 19,017
 • Şehir: 2.473
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 474
İl plaka kodu: 36
Resmî site Belediye Kaymakamlık
Digor, Doğu Anadolu Bölgesi'nde, Kars ilinin bir ilçesidir. Doğusunda Ermenistan, batı ve kuzeyinde merkez ilçe, batı ve güneyinde Kağızman bulunmaktadır.
Coğrafya

İlçe toprakları Erzurum-Kars platosu'nun doğu ucunda yer almaktadır. İlçeyi Anadolu'nun kuzey yarısındaki kıvrım sistemine bağlı olan dağlar engebelendirmektedir. Güneybatı kesiminde volkanik Yağlıca Dağı (2.961 m) eteklerinden Arpaçay'a doğru dalgalı bir alan uzanmaktadır. Bu alanı güneyde 2000 m yüksekliğinde Başköy Yaylası (Nahçıvan Çukuru) sınırlamaktadır. Yağlıca Dağı'nın kuzeybatısında da Hacıhalil Dağı (2.366 m) bulunmaktadır.
İlçe topraklarını Arpaçay ile Dumanlı Dağı'ndan kaynaklanan ve sonra Arpaçay ile birleşen Digor Çayı sulamaktadır. Bu akarsuların vadi tabanlarında da düzlükler yer almaktadır. Denizden yüksekliği 1.450 m yükseklikteki ilçenin yüzölçümü 1.136 km² olup, toplam 24.863'tür.
Tarihçe

Şimdiki Digor kasabasının 1880'li yıllarda Rus yönetimi altında iskân edildiği bilinmektedir. Ancak kasaba içinde şimdi yıkılmış bulunan Tekor Bazilikası çok daha eski dönemde burada önemli bir yerleşim bulunduğunu gösterir.
Tekor Bazilikası yaklaşık 480 yılında inşa edilmiştir. Bilinen en eski Ermenice yazıta sahip olması ve modern dönemde ayakta kalan en eski kubbeli Ermeni kilisesi olması bakımından tarihi öneme sahiptir. 1912 depreminde hasar gören kilise 1960'lı yıllarda resmi makamlarca yıktırıldı ve taşlarıyla Digor belediye binası inşa edildi.
Digor, Rus yönetimi esnasında Zaruşad (Arpaçay)'a bağlı idi. 1920'de imzalanan Gümrü Antlaşması sonucunda Digor, Türkiye Cumhuriyeti topraklarına katıldı. Bir süre Kağızman ilçesine bağlı bir nahiye olarak kalmış, 1953 yılında 6068 sayılı kanun ile ilçe yapılmıştır.
Nüfusu

Türkiye İstatistik Kurumunun 2022 yılı verilerine göre Digor ilçesinin nüfusu toplam olarak 19.872'dır. Bu nüfusun 2.473'ü merkez ilçede, geriye kalanlar ise köylerde yaşamaktadır. Digor ilçesinde göç diğer ilçelere oranla daha azdır.
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
| --- | --- | --- | --- |
| 1955 | 16.114 | 669 | 15.445 |
| 1960 | 17.945 | 922 | 17.023 |
| 1965 | 19.802 | 1.393 | 18.409 |
| 1970 | 21.599 | 1.755 | 19.844 |
| 1975 | 25.314 | 1.959 | 23.355 |
| 1980 | 27.104 | 2.242 | 24.862 |
| 1985 | 29.611 | 2.675 | 26.936 |
| 1990 | 27.759 | 2.373 | 25.386 |
| 2000 | 25.125 | 2.708 | 22.417 |
| 2007 | 26.925 | 2.988 | 23.937 |
| 2008 | 26.615 | 3.006 | 23.609 |
| 2009 | 26.609 | 2.815 | 23.794 |
| 2010 | 26.174 | 2.647 | 23.527 |
| 2011 | 26.112 | 2.719 | 23.393 |
| 2012 | 26.308 | 2.819 | 23.489 |
| 2013 | 25.828 | 2.725 | 23.103 |
| 2014 | 24.932 | 2.720 | 22.212 |
| 2015 | 24.041 | 2.771 | 21.270 |
| 2016 | 23.422 | 2.656 | 20.766 |
| 2017 | 22.664 | 2.590 | 20.074 |
| 2018 | 22.282 | 2.583 | 19.699 |
| 2019 | 21.730 | 2.518 | 19.212 |
| 2020 | 21.490 | 2.473 | 19.017 |
Tarihi eserler > Beşkilise

Ana madde: Beşkilise
Ani'nin yaklaşık 25 km güneybatısında, eski adıyla Tekor olarak bilinen Digor ilçe merkezine yakın vadinin içinde üç kaya çıkıntısı üzerine kuruludur. Manastırın toplamda, hepsi kubbeli ve özenle kesme taştan yapılmış beş kilisesi vardır. Bunlar: Aziz Karapet, Meryem Ana (Surp Astvatsatzin), Aziz Stefanos, Aziz Krikor ve Aziz Sarkis Kiliseleri'dir. Günümüzde sadece Aziz Sarkis Kilisesi ayakta kalabilmiştir. Manastır, 13. yüzyıldaki Moğol istilalarından sonra terk edilmiştir.
1878'de, Kars bölgesinin Rus yönetimine geçmesiyle Beşkilise, Ermeni Kilisesi'ne devredilmiştir. Binalar onarılmış, manastır yeniden ibadete açılmıştır. Keşiş ve hacılar için konaklama imkânı düzenlenmiştir. Bunlar, en büyük çıkıntının kenarına, aşağıdaki vadinin içindeki nehrin yanına ve de Aziz Sarkis Kilisesi'nin kuzeybatısına inşa edilmiştir.
Aziz Sarkis, 1989 depreminde ağır hasar almıştır. Binanın beton çekirdeği parçalanmıştır ve kilise o günden beri yıkılma riski taşımaktadır.
Tarihi eserler > Tekor Bazilikası

Ana madde: Tekor Bazilikası
5. yüzyıl kilisesinin bugünkü kalıntıları, önceden Tekor olarak bilinen Digor köyüne bakan bir yamaçta bulunmaktadır. Kilisenin, bilinen en eski kubbeli Ermeni kilisesi olduğu düşünülmektedir.
1912 yılına kadar sağlam kalan yapı, bu yılda yaşanmış depremle yıkılmıştır. Kubbesi çökmüş, çatısının çoğu ve güney cephesinin büyük bir kısmı yıkılmıştır. 1936'daki başka bir deprem de binada, bir miktar hasar daha meydana getirmiştir.
Digor ilçe merkezinden bir görünüm.
Hill küresi

Kesim/yan görünümde, üç boyutlu Hill küresi kavramının iki boyutlu gösterimi. Burada Dünya'nın "çekim kuyusu" (Dünya'nın kütleçekim potansiyeli, mavi çizgi), Ay için aynısı (kırmızı çizgi) ve bunların birleşik potansiyeli (siyah kalın çizgi) gösterilmektedir. P noktası, Dünya ve Ay'ın çekim kuvvetlerinin birbirini götürdüğü kuvvet içermeyen noktadır. Dünya ve Ay'ın boyutları orantılıdır, fakat mesafeler ve enerjiler ölçeklendirilmemiştir.
Hill küresi (yarıçapına Hill yarıçapı denir), bir gök cisminin, etrafında döndüğü daha büyük kütleli başka bir cismin tedirginliğine göre kütleçekimsel etki alanının hesaplanmasında kullanılan yaygın bir modeldir. Bir astronomik cismin (m), diğer cisimlerin, özellikle de birincil cisim (M) üzerindeki kütleçekim etkisini hesaplamak için yaygın olarak kullanılan bir modeldir. Bazen, Laplace küresi ya da Roche küresi olarak adlandırılan diğer kütleçekim etkisi modelleriyle karıştırılır. Roche küresi adıyla anıldığında Roche limiti ile karışıklığa neden olur. Amerikalı astronom George William Hill tarafından Fransız astronom Édouard Roche'un çalışmalarına dayanılarak tanımlanmıştır.
Çekim gücü daha yüksek bir astrofiziksel nesne (daha büyük bir yıldız tarafından bir gezegen, daha büyük bir gezegen tarafından bir uydu) tarafından tutulabilmesi için, daha küçük kütleli cismin, daha büyük kütleli bir cismin Hill küresi tarafından temsil edilen kütleçekim potansiyeli içinde kalan bir yörüngeye sahip olması gerekir. Bu uydunun da kendine ait bir Hill küresi olacaktır ve bu mesafedeki herhangi bir cisim, gezegenin kendisinden ziyade uydunun kendisinin bir uydusu olma eğiliminde olacaktır.
Güneş Sistemi'nin genişliğine ilişkin basit bir görüş, Güneş'in Hill küresi tarafından sınırlandığıdır (Galaktik çekirdek veya daha büyük kütleli yıldızların Güneş ile etkileşiminden kaynaklanır). Hill küresi, iki cismin merkezlerini birleştiren çizgi üzerinde yer alan L1 ve L2 Lagrange noktaları arasında uzanır. İkinci cismin etki bölgesi bu doğrultuda daha küçüktür ve Hill küresinin boyutu için sınırlayıcı bir faktör görevi görür. Bu mesafenin ötesinde, ikincinin yörüngesinde dönen üçüncü bir nesne, yörüngesinin en azından bir kısmını Hill küresinin ötesinde geçirecek ve merkezi cismin gelgit kuvvetleri tarafından giderek tedirgin edilecek ve sonunda ikincilin etrafında yörüngeye girecektir.
Parametreler

Hill küresinin dış sınırı aşağıdakilere bağlıdır:
Merkezi cismin neden olduğu kütleçekim kuvveti,
Yörüngedeki cismin neden olduğu kütleçekim kuvveti,
Yörüngedeki cisimle birlikte hareket eden bir konuşlanma sistemindeki merkezcil kuvvet.
Hill küresinde bu üç kuvvetin toplamı yörüngedeki cisme doğru yönlendirilir. Hill küresinin sınırı, Hill yarıçapı, birinci veya ikinci Lagrange noktasına olan mesafeye karşılık gelir:
burada
a iki cismin kütle merkezleri arasındaki mesafe,
m yörüngedeki cismin kütlesi,
M merkezi cismin kütlesidir.