stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sosyal biliş
Eleştiriler

Ancak sosyal bilişteki “sosyal” bugünkü hâkim anlayış içerisinde kelime anlamını kaybettiğine inanılmaktadır. Çalışma nesnesi insanlar, gruplar, olaylar ve ilişkiler olan sosyal bilişin merkezi modelleri yalnızca bireysel bilişsel süreçlere odaklanmaktadır. Birey dışındaki durum ve ilişkileri birey açısından ele alınır. Sözü edilen süreç ve yapılar sosyal bağlamdan etkilenmiyor gibi ele alınmaktadır. Bu bağlamda yaklaşım indirgemeci olarak görülmektedir. Sosyal değişkenlerden dil ve iletişimi ele almada başarısız olduğu düşünülmektedir. Aşırı bilişselleştiği ve bilişsel süreç ve yapıları üst düzey sosyal süreçlerle yeterince ilişkilendiremediği ve sonuç olarak sosyal psikolojiyi ilgilendiren birçok ana konuya değinmediği için eleştirilmektedir. Bilişsel süreçleri geniş ölçekli grup, toplum ve kişiler arası süreçlere genellemekte başarısızdır.
Sosyal Biliş yaklaşımına getirilen eleştiriler Sosyal Kimlik Yaklaşımı, Sosyal Temsiller ve Söylemsel Psikoloji gibi alternatif üç yaklaşımın birbirine entegre edilmesiyle giderilebileceğine inanılmaktadır. Her yaklaşımın kavramsal, metodolojik ve epistemolojik açıdan üstün ya da zayıf olduğu yönler mevcuttur. Farklı analiz düzeylerinin bir araya getirildiği araştırma desenleri planlanarak sosyal psikolojideki “sosyal”in ortaya çıkarılabileceğine inanılmaktadır.
Konuyla ilgili yayınlar

Fiske, S.T. (2004). Social beings: A core motives approach to social psychology. New York: Wiley.
Fiske, S.T. & Taylor, S.E. (2008). Social Cognition: From Brains to Culture. New York: McGraw-Hill.
Malle, B. (2004). How the mind explains behavior: Folk explanations, meaning, and social interaction. Cambridge, MA: MIT Press.
Malle, B. & Hodges, S.D. (2005). Other Minds: How Humans Bridge the Divide Between Self and Others. New York: Guilford Press.
Valsiner, J. (1992). Social organization of cognitive development, Internalization and externalization of constraint systems, eds. Demetriou In Neo-Piagetian Theories of Cognitive Development. New York, Routledge.
Brewer, M.B., Hewstone, M. (2004). Social Cognition: Perspectives on Social Psychology. Publisher John Wiley & Sons. ISBN 1405110708, 9781405110709
Donaghue, N., Walker, I., Augoustinos, M. (2006). Social Cognition: An Integrated Introduction. Publisher -Pine Forge Press. ISBN 0761942181, 9780761942184
Kunda, Z. (1999). Social Cognition: Making Sense of People. Publisher MIT Press. ISBN 0262611430, 9780262611435
Pennington, D. (2000). Social Cognition; Routledge Modular Psychology. Publisher-Routledge. ISBN 0415217059, 9780415217057
Bless, H. (2004). Social Cognition: How Individuals Construct Reality: Social Psychology. Publisher-Psychology Press. ISBN 0863778291, 9780863778292
Kağıtçıbaşı, Ç., Cemalcılar, Z. (2014). Dünden Bugüne İnsan ve İnsanlar: Sosyal Psikolojiye Giriş. Evrim Yayınevi.
Zübeyde Hanım

Başlığın diğer anlamları için Zübeyde Hanım (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Zübeyde Hanım |
| --- | --- |
Zübeyde Hanım, 1922
Doğum: 1857 Langaza, Selanik, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 14 Ocak 1923 (66 yaşında) İzmir, Ankara Hükûmeti
Defin yeri: Zübeyde Hanım Anıt Mezarı, İzmir, Türkiye
Anıtlar: Zübeyde Hanım Anıt Mezarı
Milliyet: Türk
Vatandaşlık:  Osmanlı İmparatorluğu
Din: İslam
Evlilik: Ali Rıza Efendi (e. 1871; ö. 1888)   Ragıp Bey (b. 1912)
Çocuk(lar): Mustafa Makbule Ömer Fatma Ahmet Naciye

Zübeyde Hanım (1857, Langaza - 14 Ocak 1923, İzmir), Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün annesi.
Ali Rıza Efendi ile evliliğinden altı çocuk sahibi oldu, dördünü çocukluk çağında kaybetti. Eşini kaybettikten sonra Mustafa Kemal ve Makbule'yi yetiştirdi. I. Dünya Savaşı sırasında Selanik'ten ayrılıp İstanbul'a geldi. Millî Mücadeleyi başlatmak üzere Anadolu'ya geçen Mustafa Kemal'i 16 Mayıs 1919 günü İstanbul'dan uğurladı. Oğlu Mustafa Kemal'i üç yıl sonra yeniden görebildi.
Yaşamı > Ailesi ve çocukluğu

1857'de Langaza'da doğdu. Toprak işleri ile uğraşan "Sofuzadeler" ailesinden Feyzullah Ağa ile onun üçüncü eşi Ayşe Hanım'ın (Ayşe Molla) tek kızıdır.
Aile kökeni, II. Mehmed zamanında Karaman'dan Rumeli'ye göçüp Selanik ile Manastır'ın arasındaki Vodina Sancağı'na bağlı "Sarıgöl" bucağına yerleşen ve "Konyar" olarak da bilinen Yörük Türkmenlere dayanır.
Zübeyde Hanım, Langaza'da Rapla Çiftliği'nde büyüdü. Çocukluğunda okuma yazmayı öğrendi. Okuryazar olduğu için annesi gibi "molla" lakabı ile anıldı. Muhafazakâr, geleneklerine bağlı, dindar bir kadın olarak yetişti.
Yaşamı > İlk evliliği

Genç kızlık döneminde ailesi ile birlikte Selanik'e yerleşti. Osmanlı Rüsumat (Gümrük) İdaresinde memur olarak çalışan Ali Rıza Efendi ile Selanik'te evlendi. Bu evliliğin tarihi kesin olarak bilinmez.
Çift, evlendikten sonra bir süre Ali Rıza Efendi'nin ailesinin yaşadığı Selanik'te Yenikapı mahallesindeki evlerinde yaşadı. Burada yaşadıkları dönemde Fatma, Ömer ve Ahmet adlı üç çocukları oldu ve Fatma'yı 1875'te difteriden kaybettiler.
Ali Rıza Efendi, 1876'da Osmanlı-Sırp Savaşı'nın başladığı günlerde kurulan Selanik Askerî Milliye Taburu adlı gönüllü taburda askerlik yaptı. Aynı yıl, Ali Rıza Efendi'nin babası Kızıl Hafız Ahmet Efendi Selanik Olayı'nın ele başlarından olmakla suçlandı ve dağa çıkarak Firarî Ahmet Efendi oldu.
Zübeyde Hanım ile Ali Rıza Efendi, Selanik'ten ayrılarak Ali Rıza Efendi'nin tayin olduğu, Türk-Yunan sınırındaki "Papaz Köprüsü" ya da "Çayağzı" denilen bölgede yaşamaya başladılar. Burası bir yerleşim yeri değil, sadece görevlilerin ailelerinin kaldığı birkaç ev ile gümrük kontrol noktasından ibaret bir yerdi; yaşam şartları çok ağırdı.
Bir süre sonra memurluktan ayrılarak kereste ticareti ile uğraşmaya başlayan Ali Rıza Efendi, Selanik'te Koca Kasım Paşa Mahallesi'ndeki pembe boyalı evi yaptırdı. Dördüncü çocuklarına hamile Zübeyde Hanım, rahat bir doğum yapmak için Selanik'e gitti ve 1881'de Selanik'te bir oğlan doğurdu. Ali Rıza Efendi bebeğe, çocukken ölen kendi kardeşi Mustafa'nın hatırasını yaşatmak için "Mustafa" adını verdi.
1883'te Mustafa iki yaşındayken sekiz ve dokuz yaşındaki abileri Ömer ve Ahmet, Papazköprü'de difteriden öldü. Defnedildikten sonra Ahmet'in cesedinin çakallar tarafından parçalanması Zübeyde Hanım'ı derinden etkiledi.
Bu yıllarda yöredeki Yunan eşkıyasının saldırıları yüzünden kereste ticaretinde büyük zarar gören, bir iki defa da eşkiyalar tarafından rehin alınan Ali Rıza Bey, kereste ticaretini bıraktı ve aile tekrar Selanik'te yaşamaya başladı. Zübeyde Hanım ile Ali Rıza Efendi'nin iki çocukları daha oldu. Makbule 1885'te, Naciye 1889'da doğdu.
Kereste işinden sonra tuz ticareti yapan Ali Rıza Efendi, satışlar iyi gitmeyip tuzlar depoda eriyince dükkânı kapadı ve içine kapandı. Memurluğa tekrar girme girişimi başarısız oldu. Kimi kaynaklara göre 1888'de, kimine göre 28 Kasım 1893 tarihinde bağırsak veremi nedeniyle öldü.
Zübeyde Hanım, eşinin kaybından sonra çocukları Mustafa, Makbule ve Naciye'yi büyütme görevini tek başına üstlendi.
Yaşamı > İkinci evliliği

Zübeyde Hanım, Ali Rıza Efendi'yi kaybettikten sonra pembe boyalı evin yanındaki küçük bir eve geçti. Pembe Ev'i kiraya vererek bu gelir ile yaşamını sürdürdü. Üvey kardeşi Hüseyin Bey'in Langaza'daki bir çiftlikte kâhyalık yaptığı dönemde çocuklarıyla çiftliğe gitti. Bir süre sonra Mustafa'nın okulu nedeniyle Selanik'e döndü.
Kardeşi Hüseyin'in aracı olması ile Teselya'lı Lalot oğlu Ragıp Bey, birkaç defa Zübeyde Hanım ile evlenmek istediyse de o, oğlu Mustafa'nın tepkisi nedeniyle önce reddetti. Ardından teklifi kabul etti ve dört çocuklu dul bir bey olan reji memuru Ragıp Hayri Bey ile evlendi. Evlilikten sonra pembe boyalı eve yerleştiler.
Mustafa, annesinin evlenmesine baştan tepki göstermiş; hatta evi terk edip Horhorsu mahallesinde oturan Emine halasının yanında kalmıştı. Zamanla üvey babası ile olumlu ilişkiler kuran Mustafa Kemal, Ali Fuat Cebesoy'a, Ragıp Bey hakkında "Bana karşı hep çok saygılı davranmış, büyük adam muameleleri etmiştir. Nazik ve kibar bir insandır." demiştir.
En küçük çocuğu olan 12 yaşındaki Naciye'nin 1901'de veremden ölümü ile Zübeyde Hanım dördüncü çocuğunu da kaybetti.
Hayatta kalan tek oğlu Mustafa Kemal'in 1905'te Harp Akademisi’ni bitirip kurmay yüzbaşı olduktan sonra arkadaşlarıyla  "gizli örgüt kurmak, bu amaçla para toplamak, Sultan Abdülhamid’e bombalı bir saldırı planlamak" gibi suçlamalarla tutuklanıp bir süre Bekirağa Bölüğü'nde hapsedilmiş olduğunu öğrendiğinde derhal İstanbul'a gitti ve birkaç gün görebildiği oğlunu ilk görev yeri olan Şam'a uğurladı.
Yaşadığı Selanik kenti, Balkan Savaşları'ndan sonra Osmanlı toprağı olmaktan çıktı; 10 Ağustos 1913'te imzalanan Bükreş Antlaşması ile resmen Yunanistan'a bırakıldı. Aile bu dönemde Selanik'te kalmaya devam etti.
Yaşamı > I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele yılları

Zübeyde Hanım, I. Dünya Savaşı sırasında Ragıp Bey'den ayrıldı; kızı Makbule ve üvey kızı Ruhiye ile birlikte İstanbul’a göç etti. Mustafa Kemal'in Haziran 1915'te kiraladığı  Beşiktaş Akaretler’deki 76 numaralı eve yerleşti.
Mustafa Kemal Paşa, Doğu Cephesi’nde görevliyken tanıyıp evlat edindiği öksüz çocuklardan biri olan Abdurrahim’i ona bıraktı. Zübeyde Hanım, Mustafa Kemal'in emaneti Abdürrahim'i yetiştirdi. Ayrıca  Zehra, Afife ve İhsan adında başka manevi evlatları da vardı ve Makbule Hanım'ın aktardığına göre Akaretler'deki evde hepsi bir arada yaşamaktaydı.
I. Dünya Savaşı sırasında Mustafa Kemal’in cephede sarılık geçirerek Halep'te tedavi olduğu sırada İstanbul'da, Mustafa Kemal'in çöl kumu nedeniyle gözünün kör olduğu söylentisi  yayılmıştı. Zübeyde Hanım, oğlunun kör olduğu endişesiyle Halep'e trenle bir hafta süren yolculuk yaptı. Oğlunu ziyaret edip İstanbul'a döndü.
Savaşta mirliva rütbesi alan ve "Paşa" ünvanı ile anılmaya başlayan Mustafa Kemal, Mondros Mütarekesi'nin ardından, İtilaf donanmalarının İstanbul'a demir attıkları gün olan 13 Kasım 1918'de cepheden döndü. Ailesi için Şişli'deki Halaskargazi Caddesi'nde bulunan üç katlı evi kiraladı. Zübeyde Hanım, 28 Kasım 1918'den itibaren kızı Makbule ile birlikte bu evin üçüncü katına yerleşti. Millî Mücadele'yi başlatmak üzere Anadolu'ya geçen Mustafa Kemal'i 16 Mayıs 1919 günü bu evden uğurladı.
Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 1919 günü Samsun'a çıkarak Kurtuluş Savaşı'nı başlattığı dönemde Zübeyde Hanım, kızı Makbule Hanım'ı, o sırada ticaretle uğraşan Mustafa Mecdi Bey ile evlendirdi.
Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışından sonra Şişli'deki evden ayrılıp yeniden Akaretler'deki eve dönen Zübeyde Hanım, Türk ordusu Anadolu'daki bağımsızlık savaşında başarılar elde ettikçe işgal kuvvetlerinin baskılarına maruz kaldı. 1920'de Mustafa Kemal ve arkadaşlarının idama mahkûm edilmesi haberinden sonra üzüntüsünden kısmi felç geçirdi.
Yaşamı > Mustafa Kemal ile buluşması

Zübeyde Hanım, oğlu Mustafa Kemal ile ancak 14 Haziran 1922'de tekrar buluşabildi. Mustafa Kemal'in Türk ordusunun Başkomutanlık Meydan Savaşı için hazırlık yaptığı dönemde Albay Halit Bey komutasındaki Kocaeli grubunu denetlemek ve Fransız gazeteci ve yazar Claude Farrére ile görüşme yapmak üzere İzmit'e geldiği sırada Zübeyde Hanım, kızı Makbule Hanım ile birlikte tebdili kıyafetle Adapazarı'na gitti. Üç yıldır görmediği oğlu Mustafa Kemal ile Askerlik Şubesi Başkanı Binbaşı Vehip Bey'in evinde buluştu.
Bu buluşmadan sonra Zübeyde Hanım, Mustafa Kemal ile Ankara'ya gidip bir bağ evine yerleşti. Büyük Taarruz'u başlatmak için Ankara'dan ayrılmadan önce onu ziyaret eden, ancak gizlilik gereği Ankara'da bir çay ziyafetine gittiğini söyleyen oğluna bir mektup yazıp onu şu sözlere savaşa uğurladı.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Oğlum, seni bekledim. Dönmedin. Çay ziyafetine gideceğini söyledin. Ama ben biliyorum, sen cepheye gittin. Sana dua ettiğimi bilesin. Harbi kazanmadan dönme. | ” |
Yaşamı > Son günleri ve ölümü

Mustafa Kemal Paşa'nın bizzat Zafertepe'den idare ettiği Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile savaş zaferle sonuçlandı ve vatanın kurtuluşu sağlandı. Zübeyde Hanım, Ankara'nın sert iklim koşulları sağlığını olumsuz etkilediğinden Zafer'den sonra tedavi olmak ve Mustafa Kemal'in evlenmeyi düşündüğü Latife Hanım ile tanışmak amacıyla 18 Aralık 1922'de İzmir'e gitti.
Son günlerini Latife Hanım Köşkü'nde geçiren Zübeyde Hanım, 14 Ocak 1923'te 66 yaşında öldü. Cenazesi, Karşıyaka'daki Ferik Osman Paşa Camii avlusuna defnedildi.
Anıt Mezarı

Ana madde: Zübeyde Hanım Anıt Mezarı
Zübeyde Hanım'ın mezarı 1940'ta bir anıt mezara dönüştürüldü. Çok sade olan anıt mezar, oğlu Mustafa Kemal Atatürk'ün arzusuna göre tasarlanmıştır.
Zübeyde Hanım Anıt Mezarı, 1940 yılında İzmir Belediyesi tarafından resmen açıldı. Zübeyde Hanım, her yıl 14 Ocak'ta mezarı başında anılmaktadır.
Son günlerini geçirdiği ve son nefesini verdiği Latife Hanım Köşkü, 2008'de bir anı evi olarak düzenlenerek ziyarete açılmıştır.
Zübeyde Hanım'ı konu alan eserler > Kitap

Gölgesinde Mustafa Kemal Büyüten Kadın, Fatih Bayhan, 2008
Zübeyde Hanım: Tek Kadın, Zafer Güler, 2009
Selanik'ten İzmir'e Zübeyde Hanım ve Mustafa Kemal, Yılmaz Gürbüz, 2010
Cumhuriyetin Anası Zübeyde, Tuna Serim, 2023
Zübeyde Hanım'ı konu alan eserler > Film

Zübeyde Hanım'ın hayatı, ölümünün 100. yılı olan 2023 yılında Cenk Yaz'ın yönettiği Zübeyde, Analar ve Oğullar adlı filme konu oldu. Zübeyde Hanım karakterini Aslıhan Güner canlandırdı.
Zübeyde Hanım (ortada), kızı Makbule (solda) ve oğlu Mustafa Kemal. (sağda)
2023

| --- | --- |
Binyıllar:: 3. binyıl
Yüzyıllar::  20. yüzyıl  21. yüzyıl  22. yüzyıl
Onyıllar::  2000'ler  2010'lar  2020'ler  2030'lar  2040'lar
Yıllar::  2020  2021  2022  2023  2024  2025  2026
| --- | --- |
Miladi: 2023   MMXXIII
Ab urbe condita: 2776
Asur: 6773
Bahâî: 179 – 180
Bengal: 1430
Berberi: 2973
Birmanya: 1385
Bizans: 7531 – 7532
Budist: 2567
Discordian: 3189
Ermeni: 1472   ԹՎ ՌՆՀԲ
Etiyopya: 2015 – 2016
Fransız cumhuriyetçi: 231 – 232
Hicrî: 1444 – 1445
Hint: 
 - Kali Yuga: 5124 – 5125
 - Shaka Samvat: 1945 – 1946
 - Vikram Samvat: 2079 – 2080
Holosen takvimi: 12023
İbrani: 5783 – 5784
İran: 1401 – 1 BP – MÖ 1402 BP
Juche: 112
Kıpti: 1739 – 1740
Kore: 4356
Tayland güneş: 2566
Unix zaman: 1672531200 – 1704067199
g t 
2023 (MMXXIII) pazar günü başlayan bir yıldır. Gregoryen takvimindeki Milat ("Common Era", CE) ve Rab'bin Yılı'nın ("Anno Domini", AD) 3. milenyumunun 23. yılı ve 21. yüzyılının, 2020'lerinin 4. yılı.
Olaylar > Şubat

3 Şubat - Pentagon yetkilileri Çin'e ait istihbarat balonunun ABD, Kanada ve Latin Amerika'nın hava sahaları üzerinde uçtuğunun tespit edildiğini açıkladı.
4 Şubat - ABD ordusu, Çin'e ait olan casus balonu vurarak düşürdü.
5 Şubat - 2023 Kıbrıs cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Nikos Hristodulidis yeni cumhurbaşkanı oldu.
6 Şubat - 2023 Kahramanmaraş depremleri: TSİ 04.17'de 7.8 Mw büyüklüğünde Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesinde, ardından TSİ 13.24'te, 7.6 Mw büyüklüğünde Kahramanmaraş'ın Ekinözü ilçesinde bir deprem daha meydana geldi. Bu iki deprem sonucunda Türkiye'de 50.783, Suriye'de ise 8.476 olmak üzere toplam 59.259 kişi hayatını kaybetti ve iki ülkede toplam 121.704 kişi yaralandı. Ayrıca Türkiye'de 297 kişi kayboldu.
11 Şubat - Kanada Başbakanı Justin Trudeau, Yukon bölgesinde tanımlanamayan uçan bir cismin Kanada Silahlı Kuvvetleri tarafından düşürüldüğünü açıkladı. Aynı gün içerisinde Pentagon yetkilileri Montana, Michigan, Wisconsin ve Huron Gölü çevresinde uçtuğu tespit edilen dört tane tanımlanamayan uçan cismin     ABD Hava Kuvvetleri tarafından düşürüldüğünü açıkladı.
13 Şubat - 2023 Bangladeş cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda seçimlerin tek adayı Shahabuddin Chuppu yeni cumhurbaşkanı oldu.
16 Şubat - Moldova Başbakanı Natalia Gavrilița görevinden istifa etti. Gavrilița'nın istifa kararının ardından İçişleri Bakanı Dorin Recean yeni Moldova Başbakanı oldu.
19 Şubat - Yeni Zelanda'yı vuran Gabrielle Kasırgası büyük yıkıma neden oldu. Olağanüstü hal ilan eden ülkede en son 11 kişi öldü, 6000 civarı kişinin ise kayıp olduğu bildirildi.
20 Şubat - 2023 Hatay depremi : TSI 20.04'te Hatay'ın Defne ilçesinde 6.4 Mw  büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. 3 dakika sonra 20.07'de Hatay'ın Samandağ ilçesinde 5.8 Mw büyüklüğünde bir artçı deprem meydana geldi.
21 Şubat - Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin 2010 yılında ABD ile imzaladıkları nükleer silahsızlanma anlaşmasının askıya alındığını açıkladı.
23 Şubat - Çin ve Tacikistan sınır bölgesinde 7,2 MW büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Deprem sonucu ölen ya da yaralanan olmadı.
24 Şubat - Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna Ordusu'nun Moldova'nın içinde bulunan Transdinyester'i işgal edeceğini öne sürdü. İddia Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu tarafından yalanlandı.
25 Şubat - 2023 Nijerya genel seçimleri sonucunda Bola Tinubu yeni cumhurbaşkanı oldu.
27 Şubat - İngiltere ve Avrupa Birliği, Kuzey İrlanda'nın ticaret kurallarını belirleyen Windsor Çerçevesi üzerinde anlaşmaya vardı.
28 Şubat - Teselya, Yunanistan'da meydana gelen tren kazası sonucunda 38 kişi hayatını kaybetti ve onlarca kişi yaralandı. Kaza sonrası Yunanistan Ulaştırma Bakanı Karamanlis görevinden istifa ettiğini açıkladı.
Olaylar > Mart

2 Mart - Võ Văn Thưởng, Vietnam Ulusal Meclisi tarafından yeni Vietnam Devlet Başkanı olarak seçildi.
4 Mart - Eski Ekvador Devlet Başkanı Lenín Moreno hakkında açılan rüşvet ve yolsuzluk soruşturması kapsamında ev hapsi cezasına çarptırıldı.
10 Mart
2023 Çin Halk Cumhuriyeti başkanlık seçimleri sonucunda mevcut devlet başkanı Şi Cinping, Ulusal Halk Kongresi tarafından üçüncü kez devlet başkanı seçildi.
Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan Silicon Valley Bank iflas etti. Bu olay 2008 Krizi'nden beri yaşan en büyük ikinci banka iflası oldu.
İran ve Suudi Arabistan, Çin'in arabuluculuk çalışmalarının ardından 7 yıl sonra diplomatik ilişki kurma kararı aldı.
14 Mart - Rus Suhoy Su-27 jeti Karadeniz'de Amerika'nın MQ-9 Reaper dronunu düşürdü.
15 Mart - 2023 Adıyaman-Şanlıurfa sel felaketinde Şanlıurfa'da 16, Adıyaman'da 4, toplamda 20 kişi hayatını kaybetti.
17 Mart - Uluslararası Ceza Mahkemesi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında, savaş suçları işlediği iddiasıyla tutuklama kararı çıkardı.
26 Mart
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Belarus'a Taktik nükleer silah yerleştirileceğini açıkladı. Yapılan açıklama NATO tarafından kınandı ve BMGK olağanüstü toplanma kararı aldı.
2023 İsrail protestoları: Ocak ayından beri İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun tartışmalı yargı reformu'nun protesto edildiği İsrail'de, yargı reformunun durdurulması çağrısında bulunan Savunma Bakanı Yoav Galant'un görevden alınması üzerine protestolar şiddetini artırdı.
29 Mart - İskoçya Başbakanı Nicola Sturgeon'un istifa etmesinin ardından, Hamza Yusuf İskoç Parlamentosu tarafından yeni İskoçya Başbakanı seçildi. Bununla birlikte Yusuf, İskoçya'da seçilen ilk müslüman başbakan oldu.
30 Mart - Finlandiya'nın NATO'ya katılım protokolünün onaylanmasına ilişkin kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi genel kurulunda kabul edildi.
Olaylar > Nisan

2 Nisan
2023 Karadağ cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Jakov Milatović 58.88% oranında oy alarak yeni Karadağ Cumhurbaşkanı oldu.
2023 Finlandiya parlamento seçimleri sonucunda Ulusal Koalisyon Partisi'nin adayı Petteri Orpo yeni Finlandiya Başbakanı oldu. Seçimleri kaybeden mevcut Başbakan Sanna Marin, parti başkanlığı görevinden de istifa etti.
Rus yanlısı askeri blog yazarı Vladlen Tatarsky, Sankt-Peterburg'da ki Rus oligark Yevgeni Prigojin'e ait olan bir kafede, katıldığı toplantı sırasında gerçekleşen bombalı saldırı sonucu hayatını kaybetti.
4 Nisan - Finlandiya, NATO'ya katılan 31. ülke oldu.
10 Nisan - Pentagon'un başta Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ile ilgili olmak üzere pek çok konuda ki gizli belgeler Jack Teixeira isimli askeri üs çalışanı tarafından sızdırıldı.
11 Nisan
Myanmar İç Savaşı: Myanmar ordusunun Pazigyi köyüne düzenlediği hava saldırısı sonucunda en az 130 kişi hayatını kaybetti.
Japonya ve Güney Kore, Kuzey Kore'nin balistik füze denemesi yaptığını duyurdu. Japonya Savunma Bakanlığı, Kuzey Kore'nin, Japon Denizi yönüne uzun menzilli balistik füze fırlattığını doğruladı.
13 Nisan - Güneydoğu Afrika ülkelerini etkileyen Freddy Kasırgası nedeniyle Malavi'de 1000 kişi hayatını kaybetti.
14 Nisan - Avrupa Uzay Ajansı, Jüpiter'in uydularını incelemek üzere hazırladığı uzay aracını fırlattı. Uzay aracının 2031'de uydulara ulaşması planlanıyor.
15 Nisan
Sudan'da Sudan Silahlı Kuvvetleri ve Hızlı Destek Kuvvetleri arasında çıkan şiddetli çatışmalar sonucu en az 185 kişi hayatını kaybetti. Çatışmaların sürdüğü ülkede Hızlı Destek Kuvvetleri başkent Hartum'da bulunan Cumhurbaşkanlığı Sarayı ve Hartum Uluslararası Havalimanı gibi pek çok stratejik bölgeyi ele geçridi.
Almanya 1960'lı yılların başından beri kullandığı nükleer enerji üretimini sonlandırdı.
19 Nisan - Yemen'in başkenti San'a'da Ramazan Bayramı için yapılan yardım sırasında çıkan izdiham sonucu 90'dan fazla kişi öldü ve 300'den fazla kişi yaralandı.
20 Nisan
Nadir görülen hibrit güneş tutulması, Avustralya, Doğu Timor ve Endonezya'da net olarak gözlemlendi.
SpaceX tarafından geliştirilen dünyanın en güçlü roketi Starship, ilk uçuşunda kalkıştan dört dakika sonra infilak etti.
24 Nisan - Yolsuzlukla suçlanan eski Peru Devlet Başkanı Alejandro Toledo, ABD tarafından ülkesine iade edildi.
26 Nisan - Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından ilk kez Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ile görüştü.
30 Nisan - 2023 Paraguay genel seçimleri sonucunda Santiago Peña 42.74% oranında oy alarak yeni Paraguay Devlet Başkanı oldu.
Olaylar > Mayıs

1 Mayıs - FDIC, iflas eden First Republic Bank'ın 10.7 milyar dolar karşılığında JPMorgan Chase'e satıldığını açıkladı.
3 Mayıs
Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da bir okula düzenlenen silahlı saldırı sonucunda 8'i öğrenci olmak üzere 9 kişi hayatını kaybetti.
Kremlin'de bulunan Senato Sarayı'na drone saldırısı gerçekleşti. Saldırıda ölen ya da yaralanan olmadı. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, saldırının Ukrayna tarafından gerçekleştirildiğini ve Vladimir Putin'e suikast girişimi olduğunu açıkladı. Bu iddia Ukrayna tarafından reddedildi.
5 Mayıs - Dünya Sağlık Örgütü, COVID-19'un artık küresel bir acil durum olmadığını açıkladı.
6 Mayıs - III. Charles ve Camilla'nın taç giyme töreni, Westminster Abbey'de gerçekleşti. Törene 203 farklı ülkeden 2.200'den fazla kişi katıldı.
7 Mayıs - Suriye, 12 yıl sonra Arap Birliği'ne geri alındı.
9 Mayıs - Eski Pakistan Başbakanı İmran Han hakkında devam eden yolsuzluk soruşturması kapsamında tutuklandı.
11 Mayıs - Dünya Sağlık Örgütü, maymun çiçeği salgınının uluslararası acil durum listesinden çıkarıldığını açıkladı.
13 Mayıs - Liverpool'da düzenlenen 2023 Eurovision Şarkı Yarışması'nı, Tattoo şarkısı ile İsveçli Loreen kazandı.
14 Mayıs - Türkiye'de cumhurbaşkanlığı ve 28. Dönem milletvekilliği seçimleri yapıldı.
21 Mayıs
2023 Yunanistan genel seçimleri yapıldı. Başbakan Kiryakos Miçotakis'in partisi Yeni Demokrasi Partisi tek başına iktidar olamadı.
2023 Doğu Timor genel seçimleri sonucunda Xanana Gusmão yeni Doğu Timor Başbakanı oldu.
24 Mayıs - Kanada, 2018 yılında gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın öldürülmesinin ardından ilişkilerini kestiği Suudi Arabistan'la yeniden diplomatik ilişki kurma kararı aldı.
28 Mayıs - Türkiye'de cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turu düzenlendi. Recep Tayyip Erdoğan, geçerli oyların %52,18'ini alarak seçimi kazandı.
30 Mayıs - Çin, Shenzhou 16 insanlı uzay aracıyla uzaya ilk sivil astronotu gönderdi.
31 Mayıs - 2023 Letonya cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Dışişleri Bakanı Edgars Rinkēvičs yeni Letonya Cumhurbaşkanı olarak seçildi.