Halil Söyler
Hayatı ve kariyeri

1 Temmuz 1906 yılında Sivas'ın Zara ilçesinde bünyesi zayıf ve kambur bir çocuk doğar. Toprak damlı köy evinde doğan çocuğa Halil adını koyarlar. İki abladan sonra erkek çocuğu sahibi olmak ailesini sevindirir. Halil, ailesinin soyadı Çataltepe olmasına karşın, zamanın kaymakamının ısrarına dayanamaz ve soyadını Söyler'e çevirir. Annesi, Halil zayıf ve çelimsiz olduğu için o zamanın zor koşullarında gözü gibi bakar. İlerleyen yıllarda Halil annesi Gülsüm hanımı kaybeder. Halil'in babası, Halil İbrahim beden işçisidir. Ailesinin nafakasını çıkarmak için en ağır işlerde çalışır. Bir gün elinde balyoz kayalardan taş kırmaya çalışırken parçalanan taşların altında kalır ve sakatlanır. İki yıl tedavi görür ancak tedavisi sonuç vermez ve hayatını kaybeder. Anne ve babasını küçük yaşta kaybeden Halil, akrabalarının yardımı ile on dört yaşında Sivas Yetiştirme Yurdunda korunma ve bakım altına alınır. Burada yurt arkadaşları ile birlikte hayatına yeni şeyler katmaya başlar. Dört yıl boyunca yurtta kalır. Burada kaldığı dönemde saz çalmayı öğrenir. Sanatçı kişiliğinin tohumları yurtta kaldığı dönemlerde atılır. Dört yılın ardından yurttan ayrıldıktan sonra Zara'ya döner.
İlerleyen dönemde saz çalmayı ilerletmiş olan Halil, yanık ve gür sesi ile sıra gecelerinin, düğünlerin ve eğlence merkezlerinin aranılan ismi olur. Zara'lılar, hemşerileri Halil'e kucak açarlar ve Halil'e annesinden kalan İncik lakabı İnce'ye döner. Doğduğu yer ile anılan sanatçılar kervanına Halil'de katılır ve sanatçı kişiliği ülkeyi dolaşır. Artık gittiği yerlerde Zaralı Halil olarak tanınmaya başlar. Halil, yavaş yavaş tanınmaya başlamışken vatanı görevini yerine getirmek için askere gider. Sanatçı kişiliği ile askerde de kendisini gösterir. Komutanları onun sesinin güzelliğini keşfettikten sonra eğlencelere sanatçı olarak çıkarırlar. İçkiye de düşkün olan Halil'in vücudu gittikçe yıpranır. Uygulanan tedaviler onu iyileştirmez. Asker ocağından hastalık raporu alarak memleketi Zara'ya döner. Kalan askerlik vazifesini de raporlar ve izinlerle tamamlar.
Askerlik sonrasında Suşehri, Sivas ve Erzurum gibi yerlerde kendisini göstermeye başlar. Halil'in şöhreti doğduğu yerler ve yakın çevresine sığmaz olunca büyük şehirlere açılmayı amaçlar. Kendisini çok seven ve beğenen manifaturacı Şükrü Efendi vesilesiyle İstanbul'a gider. Bir plak şirketiyle anlaşırlar. Ancak plak şirketi plak doldurduktan sonra vadettiği parayı vermez, mahkemelik olurlar. Doldurulan plak büyük ilgi görür ve yok satmaya başlar. Şöhreti tüm ülkeye yayılır. Artık plakçılar Halil'in peşinde koşturmaya başlar. Zamanın büyük sanatçıları ile yurt turnelerine çıkarlar. Müzik formasyonunda Sivaslı Hafız Halid, Feryadi Hakkı ve Divrikli Nuri (Üstünses) önemli rol oynamışlardır. Ustalık zamanında devrinin ünlü isimleri Malatyalı Fahri, Erzincanlı Şerif ve Diyarbakırlı Celal ile birlikte sanat icra etmiştir. Zaralı Halil'in eserlerini radyoda Neriman Altındağ, Nermin Yapar, Zehra Bilir gibi sanatçılar icra etmişlerdir. 1950'li yılların başında yayınladığı 45'lik plaklar ve eserleriyle birlikte geniş kitlelerce tanınmaya başlayan Halil, 1956 yılından 1963 yılına kadar memleketi Zara'ya hiç uğramaz. Bu dönemde plakların, turnelerin yanı sıra gece hayatında çok sık vakit geçirir ve bu dönemde de hastalanır.