Mirza Kadim İrevani
Eserlerinin öğrenilmesi

1938-1939 yıllarında, Azerbaycan Ulusal Güzel Sanatlar Müzesi, Mirza Kadim İrevani'ye ait birkaç ilginç eser edindi. Araştırılan koleksiyonun malzemeleri, "19. yüzyıl Azerbaycan Ressamları" adlı makalenin yayınlanması için kaynak oldu. Bu makale, ilk kez 19. yüzyıl Azerbaycan güzel sanatlarının incelenmesi hakkında bilgi verdi ve büyük ilgi uyandırdı. Yazarlar, okuyucuların dikkatini İrevani'nin yaratıcılığına yönlendirerek, onu Rus kültüründen etkilenerek dekoratifizmin sınırlarından kurtulmaya çalışan, gelişmekte olan realizm akımının ilk temsilcilerinden biri olarak sundular. Ancak makalede bazı yanlışlar bulunmaktaydı, çünkü sanatçının birçok eseri başlangıçta ona atfedilmemiş, ancak sonradan teşhis edilebilmiştir. Makale, İrevani'nin üç iyi reprodüksiyonu ile resmedilmiştir.
1940 yılında edebiyat eleştirmeni Oruceli Hesenov, sadece Mirza Kadim İrevani'nin yaratıcılığına adanmış bir eseri yayınladı. Yazar, resimlerle, renklerle ve kompozisyonlarla ilgili çeşitli konulara değindi, ancak makale özel bir karaktere sahip değildi.
1947 yılında, sanat uzmanı Natalya Mikloşevskaya, İran lak ve ıhlamur kabuğu resimleri arasında Katlama-Guzgu'nun içinde Mirza Kadim İrevani tarafından yapılmış bir minyatür keşfetti. 1950 yazında, Mikloşevskaya, Mirza Kadim'in yaşamı ve yaratıcılığı hakkında daha fazla bilgi toplamak amacıyla İravan'a seyahat etti. Ancak bu girişim başarısız oldu. Tiflis'e yaptığı seyahat ise daha verimli oldu. Gürcistan SSC Devlet Güzel Sanatlar Müzesi'nde Mikloşevskaya, 19. yüzyıl minyatürleri arasında Mirza Kadim İrevani adına yazılmış üç resim ortaya çıkardı.
1954 yılında Bakü'de Natalya Mikloşevskaya'nın "19. Yüzyıl Ressamları. Mirza Kadim İrevani ve Mir Muhsin Nevvab" adlı makalesi yayınlandı. Yazarın temel amacı, Mirza Kadim İrevani veMir Muhsin Nevvab'ın yaşamlarını ve yaratıcılıklarını aydınlatmak ve eserlerinin R. Mustafaev adına Azerbaycan Ulusal Güzel Sanatlar Müzesi, Ermitaj ve Gürcistan SSC Devlet Güzel Sanatlar Müzesi ("Metekhi")'nde bulunan koleksiyonlarını tanıtmaktı. Makale, Mirza Kadim'in önceden bilinmeyen eserlerinin, Ermitaj Müzesi ve Gürcistan SSC Devlet Güzel Sanatlar Müzesi'nin şark koleksiyonlarında ortaya çıkmasında önemli bir rol oynamıştır.
Mikloşevskaya, sanatçı hakkındaki biyografik bilgileri, yeğenleri Efşan Kadimbeyova ve Kamal Kadimbeyov ile yaptığı görüşmelere dayanarak genişletti. Mirza Kadim hakkındaki bazı ilginç gerçekler, en büyük oğlunun eşi olan Fatima Hanım Kadimbeyova tarafından sağlanmıştır. Fatima Hanım Kadimbeyova, 1950 yılında Bakü'de 77 yaşında vefat etmiştir. İravani'nin yaratıcılığına adanmış eserler, Mikloşevskaya'nın Azerbaycan güzel sanatlar tarihine yönelik ciddi araştırmalarının bir sonucu olarak kabul edilir. Mikloşevskaya, sanatçı hakkındaki biyografik bilgilerin zenginleştirilmesine önemli ölçüde katkıda bulunmuş ve 1940'ların sonlarında Ermitaj ve Gürcistan SSC Devlet Güzel Sanatlar Müzesi'nde İrevani'nin birkaç değerli eserini ortaya çıkarmayı başarmıştır.
Azerbaycanlı sanatçı Kerim Kerimov da İrevani'nin yaratıcılığını araştırmıştır. Abbas Mirza'nın portresini analiz ederken, Kerimovun, figürün orantılarını korumaya çalışırken aynı zamanda ışık ve gölge oyununu ve sanatçının portresinin psikolojik ifadesini aktarma çabasına dikkat çekilmiştir.
Kerimov'un "Azerbaycan Güzel Sanatlarında Portre Janrı" adlı bilimsel çalışmasında, Feth Ali Şah'ın bir başka portresi adı geçmektedir. Yazara göre yağlı boya ile boyanmış, gelenekselliği, düzlüğü ve dekoratifliği ile öne çıkan bu eser, İrevani'nin eseridir. Ancak Kerimov, bu eserin yerini ne geçmişte ne de araştırma yaptığı zaman belirtmemiştir.