stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Aynî hak
Gelişimi > Tanımı ve hakkındaki görüşler > Şahısçı görüş

Aynî hakkın kişi ile eşya arasındaki ilişkiyi esas almasına karşı olan yazarlar, hak ilişkisinin yalnızca şahıslar arasında var olabileceğini belirterek hakkın bu doğrultuda belirlenmesi gerektiğini düşünmüş ve bu nedenle şahısçı görüşü geliştirmişlerdir. Buna göre, aynî hak herhangi bir hukukî işleme gerek olmaksızın hak sahibince herkese karşı ileri sürülebilen bir haktır. Bu hakkın kullanılabilmesi için ortada herhangi bir işlemin bulunmasına gerek yoktur. Bir aynî hak varsa hak sahibi hakkına bir halel geldiği zaman başka hiçbir şey yapmasına gerek olmadan bu hakkını kullanabilir.
Klasik görüşten farklı olarak bu görüşü savunan yazarlar hak sahibi ile eşya arasında bir hak ilişkisi olmamakla birlikte bir fiilî ilişkinin bulunduğunu belirtirler. Bu ilişkinin hukuktaki adı ise zilyetliktir. Zilyetlik, bir eşyayı elinde bulundurma iradesi anlamına gelir ve hukuken korunur. Buna rağmen, zilyetlik haktan farklı bir durumdur. Çünkü bir eşyanın mülkiyeti her zaman hakkın iktisap edinilmesi hâlinde kazanılabilirken zilyetliğin iktisap edinilmesi hâlinde kazanılamayabilir. Zilyetlik hukukî ilişkinin fiilî yönüne dair bir kavramdır, bu yüzden mâliklik ile karıştırılmaması gerekir.
Gelişimi > Tanımı ve hakkındaki görüşler > Karma görüş

Şahısçı görüşün, hak sahibinin kendisi dışındaki herkese karşı aynî hakkının korunması gerektiği yönündeki yapısı doktrinde eleştirilmiştir. Bu nedenle kimi şahısçı görüş savunucuları görüşlerini yumuşatarak hak sahibinin onunla ilgisi bulunan kişilere karşı hakkını ileri sürebileceğini iddia etmiştir. Bunun ardından, bazı yazarlar da bu iki görüşü birleştirerek aynî hakkın iki farklı katmanı olduğunu ileri süren bir görüş geliştirmiştir. Buna göre aynî hakkın iki unsuru vardır: iç muhteva ve dış muhteva.
İç muhteva, hakkın sahibine eşya üzerinde doğrudan doğruya hâkimiyet sağlamasını ifade eder. Buna göre eşya üzerinde mâlikin doğrudan doğruya hâkimiyet sahibi olması aynî hakkın iç muhtevasını oluşturur. Bunun kapsamına eşya üzerindeki bütün fiilî ve hukukî tasarruf yetkileri de dahildir. Fiilî yetkilere örnek olarak eşyayı elde bulundurma (zilyetlik), şeklini değiştirme, tüketme ve yok etme gibi örnekler verilebilir. Hukukî yetkiler için ise kiralama gibi kullanma ve yararlanma hakkını devredici sözleşmeler yapma, mülkiyeti devretme, mülkiyet hakkından feragat etmek gibi örnekler verilebilir. Tüm bu yetkiler, aynî hakkın iç muhtevasıdır.
Dış muhteva ise hakkın herkese karşı ileri sürülebilmesi anlamına gelir. Mâlikin, eşya üzerindeki hâkimiyetini hukuk düzeninin sınırları içerisinde kalmak suretiyle üçüncü kişilere karşı koruyabilmesi, hakkın herkese karşı sürülebilmesi anlamına gelir. Mâlikin gerek fiilî gerekse hukukî yetkilerine karşı üçüncü kişiler tarafından yapılan haksız müdahalelerin önlenmesi amacıyla hukukî başvuru yollarına başvurulabilir. Fakat ihkâk-ı hak yasaktır.
Karma görüşü savunan yazarlar, klasik ve şahısçı görüşlerin olaya tek bir açıdan baktıklarını ileri sürerek her iki görüşün de aynî hakkın bir tarafını ihmal ettiklerini dile getirmiş ve böylece iki görüşü de birleştirmişlerdir. Bu görüşe göre aynî hak, sahibine söz konusu eşya üzerinde doğrudan doğruya hâkimiyet yetkisi veren ve bu nedenle herkese karşı ileri sürülebilen bir haktır. Bu görüş, doktrinde de baskın görüş hâline gelmiştir.
İlkeler

Aynî hakların tümüne hâkim olan 6 tane ilke vardır. Bunlardan ilki, belirlilik ilkesidir. Bu ilkeye göre, aynî haklar yalnızca ferden belirli şeyler üzerinde kurulabilir. Ferden belirlilik, şeyin niteliklerinin ne olduğunu, hangi şey olduğunu tespit etmeye yetecek derece belirli olmasıdır. Sınırı, kapsamı bu şekilde belirlenmemiş bir şey, hukuken eşya olarak kabul edilemeyeceği gibi üzerinde aynî hak kurulması da mümkün değildir. İkinci ilke olan aleniyet ilkesi ise, eşya üzerindeki aynî hakkın herkes tarafından görülebilecek ve anlaşılabilecek bir görüntüye sahip olmasıdır. Aynî haklar, herkesin uyması gereken haklardandır, bu yüzden de başkalarınca da görülmesi ve bilinmesi zorunludur. Bu ilke, eşya hukukunda zilyetlik ve mülkiyet kavramlarıyla açıklanır. Taşınabilir eşyalardaki aynî haklar zilyetlik ile, taşınmaz eşyalardaki aynî haklar ise mülkiyet ile aleniyete kavuşturulur.
Belirli sayı ve tipe bağlılık ilkesi, Latince numerus clausus olarak tanımlanır. Bu ilkeye göre, aynî hakların sayı, tür ve muhteviyatının kanunla belirlenmesi gerekir. Böylece ne üzerinde nasıl bir aynî hak kurulduğu tespit edilebilir. Bu ilkeyle; aynî hak aleniyet kazanır, belirlenebilir bir hâle gelir, söz konusu hakkın korunmasına yardımcı olur ve hak sahibi ile üçüncü kişiler arasında aynî haktan doğan üçlü bir ilişki oluşturur.
Hak düşürücü süre ve zamanaşımına tâbî olmama ilkesine göre, aynî haklar kullanılmamakla zamanaşımına uğramaz veyahut hak düşürücü süre sayesinde kişinin malı üzerindeki yetkisi ortadan kalkmaz. Buna paralel olarak, bu hakların üçüncü kişilerce ihlâl edilmesi hâlinde de ihlâli def'etmek için hukukî yollara başvuruda da benzer bir süre limiti yoktur. Sebebe bağlılık ise, aynî hakları oluşturan ya da yok eden işlemlerin geçerliliğinin aynî hakların geçerliliğine de etkisi olduğu anlamına gelir. Buna göre, aynî hak doğuran bir işlem hukuken geçersizse, aynî hak da geçersizdir. Bazı durumlarda, kanunlarca iyi niyetli olarak geçersiz işlemi yapan kişinin işleme dayanan aynî hakkı kazandığı hâller söz konusu olsa da, ilke olarak aynî haklar sebebine bağlıdır ve geçerliliğini onun geçerliliğinden alır.
Altıncı ve son ilke olan zaman itibarıyla öncelik ilkesi ise, bir eşya üzerinde tam aynî hak sadece bir tane kurulabileceği anlamına gelir. Bununla birlikte, birden fazla sınırlı (tam olmayan) aynî hak kurulabilir. Bu sınırlı hakların kullanımı ile ilgili bir uyuşmazlık çıktığında, zaman itibarıyla önce kurulan ilişki esas alınarak çözülür.
Türleri

Aynî haklar, belirli sayı ve tipe bağlılık (numerur clausus) ilkesine tâbî olduğu için, türleri de sınırlıdır. Hukukta dört çeşit aynî hak türü belirtilmiştir. Bu haklar şunlardır:
Türleri > İç muhtevalarına göre aynî haklar

İç muhteva, hakkın sahibine tanıdığı yetkiyi ifade eder. Bu yönüyle aynî hakların sahiplerine tanıdığı yetkilere göre, bu haklar ikiye ayrılır. İlki tam aynî haktır. Sahibine eşya üzerinde tam hâkimiyet sağlayan, en geniş yetkileri veren bir haktır. Hukuken tam hâkimiyet sağlayan hak, mülkiyet hakkı olarak tanımlanır. Roma Hukukundan günümüze ulaşan anlayışa göre, mülkiyet hakkı sahibine üç yetki tanır. Bu yetkiler; kullanma (usus), yararlanma (fructus) ve tasarruf (abusus) yetkileridir. Böylece, mülkiyet hakkı, bir aynî hakta bulunması gereken bütün unsurları kendisinde toplamış tek aynî hak olmaktadır.
İkinci ise sınırlı aynî haktır. Sınırlı aynî haklar, tam aynî hakkın sahibine verdiği üç yetkiden yalnızca herhangi birine ya da ikisine sahip olunması durumunda söz konusu olan haklardır. Bu nedenle kendisine sınırlı aynî haklar denmiştir. Tam aynî hak konusu eşya üzerinde aynî nitelikte başka hakların da kurulabilmesi için geçerlilik kazandırılmıştır. Böylece aynı eşyanın birden fazla kişiye hak ve menfaat sağlamasına imkân sağlanmıştır. Bu haklar ise üç çeşittir; irtifak hakları, rehin hakları ve taşınmaz yükü. İrtifak hakları, sahibine eşya üzerinde doğrudan doğruya ama sınırlı bir hâkimiyet ve yararlanma yetkisi veren bir haktır. Rehin hakkı, sahibine alacağı ödenmediği takdirde rehin konusu eşyanın ya da hakkın sattırılarak bedelin alacağını doğrudan ve öncelikle tahsil etmesini sağlar. Taşınmaz yükü ise, rehin hakkının taşınmazlar için kurulan bir benzeridir.
Türleri > Konularına göre aynî haklar

Aynî hakların konusu esas olarak eşya olmakla birlikte, istisna olmak üzere konusu eşya olmayan birtakım şeyler üzerinde de aynî hak kurulabilmektedir. Bu durum, zaruret nedeniyle ve çok sınırlı olmak üzere çeşitli kanunlarda öngörülmektedir. Eşyanın kendi maddî ve manevî değeri, toplumun eşyaya verdiği değer ve bittabi eşyanın kendi niteliği gibi unsurlar da gözetilerek kanunlarla eşyalara taşınır ve taşınmaz vasfı getirilmiş ve eşyanın bu niteliğine göre de farklı hukukî muamelelere tâbî tutulacağı öngörülmüştür.
Aynî hakların aleniyetini sağlamak için taşınır ve taşınmaz eşyalar için farklı hükümler söz konusu olur. Taşınırlar için aleniyet zilyetlik ile, taşınmazlar için ise tescille aleniyet sağlanır. Hakkın kurulması sonucunu doğuran işlemin geçerli olabilmesi için o işlemin uyması gereken şekil kuralları açısından, taşınırlar için bir şekil şartı aranmazken, taşınmazlar için ise kural olarak şekil şartı getirilmiştir. Bu şekil şartı, aslen yazılı şekil şartı olmakla birlikte, duruma göre resmî şekil şartı da aranabilir. Yine bu hakkın kazanılması, yani mülkiyetin geçmesi bakımından da eşyanın vasfı önem taşımaktadır. Buna göre, taşınırlar için zilyetliğin geçişi, taşınmazlar için ise tescilin yapılması ile birlikte mülkiyet geçmiş olur. Aynî haklardan bazıları sadece taşınır, bazıları ise sadece taşınmazlar üzerinde kurulur. Taşınır bir malın sahibinin elinden rızası dışında çıkması durumunda, hak sahibi olduğunu ispata gerek duymadan açabileceği bir davayla taşınırını geri alabilmesi mümkün iken, taşınmazlar için böyle bir durum söz konusu değildir.
Hak sahibinin sorumlulukları

Aynî haklar, sahiplerine birtakım haklar ve yetkiler verdiği gibi, birtakım sorumluluklar da yüklemektedir. Bu nedenle hak sahibinin (genellikle, mâlikin) uyması gereken bazı yükümlülükler vardır. Bu yükümlülükler hak sahibinin ödevleri ya da aynî hakkın sınırları olarak da bilinirler.
Yapmama ödevleri, hak sahibinin hukuk düzeni tarafından kendi hakkı için çizilen sınırları aşmaması, yasak işlemleri yapmaması gerektiğini belirten ödevlerdir. Böylece hakkın sınırı çizilmekte, hak sahibinin yetkileri de kısıtlanmaktadır. Bu sınırlar, hakkın kapsamı ve niteliğine göre değişiklik gösterebilmektedir. Yapmama ödevi, içinde kaçınmayı da barındırdığından bu ödevlere kaçınma ödevleri de denmektedir.
Bu tür ödevlere genel olarak imar hukukunca inşaat konularında konan yasaklar örnek gösterilir. İzin verilenden daha uzun, daha büyük yapılar yapılamayacağına ilişkin yasaklar, hak sahibinin yapmama ödevi olarak tanımlanır. Mülkiyet hakkının kullanımına ilişkin sınırlamalar da Anayasa metinlerinde yer alabilmektedir.
Katlanma ödevi, üçüncü kişilerin ya da toplumun menfaatleri için, mâlikin hakkına yönelik müdahalelere katlanmasını, tahammül etmesini ifade eder. Bu müdahale küçük bir müdahale olabileceği gibi, hakkın ortadan kaldırılmasına kadar uzanabilir. Bu ödevler de hakka ve mevcut fiilî duruma göre değişkenlik gösterebilir.
Yapma ödevi, hak sahibine bir edimi ifa etme yükümlülüğü yükleyen bir ödevdir. Burada hak sahibi, yapmama ödevinden farklı olarak pasif bir sorumluluğa değil, aktif bir sorumluluğa sahiptir. Üçüncü kişinin ya da toplumun yararı söz konusu olduğunda, mâlik hakkı üzerinde birtakım edimleri yerine getirmek zorunda kalabilir. Hak sahibi olduğu eşyanın niteliğinden doğan vergi borçlarını ödemek, taşınmazının sınırlarını belirlemek için sınır noktalarına işaret koymak gibi edimler, yapma ödevinin konusunu oluşturur.
Aynî hakların kazanılması ve kaybedilmesi

Aynî haklar, taşınırlar için zilyetliğin kazanılması ile kazanılırken, zilyetliğin kaybı ile de kaybedilir. Taşınmazlar için ise zilyetliğin yanı sıra mülkiyeti geçiren tescil işleminin yapılması gerekmektedir. Kural olarak, tescil yapıldığı anda aynî hak kazanılmış, tasarruf işlemini yapan taraf için ise kaybedilmiş olur.
Hakların kazanılması aslen veya devren iktisap yollarıyla söz konusu olabilir. Aslen iktisap, üzerinde önceden o türde herhangi bir hak kurulmamış olan eşyanın o yol ile ilk kez hak sahipliğine konu yapılmasıdır. Yani o eşya o amaçla ilk kez iktisap edilmiştir. Devren iktisap ise, önceki hak sahibinin geçerli bir hukuk işlemi vasıtasıyla hakkını yeni hak sahibine devretmesidir. Bu yöntem ile hak, sıfırdan kurulmaz. Önceden kurulmuş olan hakkın sahibi değişir.
Hakkın kaybı ise, hakkın hak sahibinden ayrılmasıdır. Eğer hak, hak sahibinden bir başkasına geçerek kaybediliyorsa, bu devren kayıp olur. Ama o hak, bir başkasına intikal etmeden ortadan kalkmış ise, o zaman o hak sona ermiş olur. O eşya üzerinde yeniden hak kurulabilir, o hâlde yeni hak sahibi o eşyayı aslen kazanmış olacaktır.
Aynî hakların korunması

Aynî haklar, herkese karşı ileri sürülebilen haklardandır. Yükümlülüğe uymayan herkese karşı bu hak ileri sürülebilir. Dolayısıyla hakkı ihlâl edilen hak sahibi, ihlâli gerçekleştiren kişiye karşı hakkından doğan bir korunma hakkına sahiptir. Fakat bu korunmayı hukukun kendisine tanıdığı sınırlar içerisinde yapması gerekir. Birçok hukuk sisteminde, ihkâk-ı hak yasaklanmıştır. Yani bir kişi, hakkını bizzat kendisi koruyamaz. Burada hukuken görevli ve yetkili kurumların müdahalesi gerekmektedir. Yine hakkın türüne göre, hak sahibince ihlâlde bulunan kişi aleyhine eda ve tazminat davaları açılabilir.
Aynî hakların korunması, eşyanın türüne göre değişik yollarla gerçekleşebilir. Eşyanın taşınır olması durumunda, hak sahibinin sadece fiilî hâkimiyetine dayanarak açabileceği davalar olduğu gibi, hak sahibi olmasına dayanarak açabileceği davalar da vardır. Taşınmazlar için ise sadece hak sahibi olmasına dayanarak açabileceği davalar vardır. Bu davalarda, hak sahibi malına yönelik haksız müdahalenin önlenmesini ve sonlandırılmasını talep edebileceği gibi, müdahaleden kaynaklanan zararlarını da tazmin ettirebilecektir.
Bir ev üzerindeki hakkın sahibinin tespit edilebilmesi için, ilgili sicildeki kayıtlara bakılması gerekir.
Corpus Iuris Civilis'in 1626 tarihli bir nüshası
Bir araç üzerindeki aynî hakkın; iç muhtevası, hak sahibinin bu araç üzerinde doğrudan hâkimiyet sahibi olmasını, dış muhtevası ise, hak sahibinin araca yönelik herhangi bir fiili ya da hukuki müdahalede bulunan kişi ya da kişilere hakkını koruyabilmesini ifade eder.
Bir tarla kime aitse, o kişinin tarla üzerindeki hakkı mülkiyet hakkıdır (tam aynî hak). Bu kişi, tarlası üzerinde bir başkası lehine irtifak hakkı, rehin hakkı ya da taşınmaz yükü oluşturursa, o kişi sınırlı bir aynî hak elde eder.
Haklar, mahkemeler aracılığıyla korunabilir. Kişinin hakkını kendi eliyle koruması (ihkak-ı hak) yasaktır.
7-Eleven

| --- | --- |

Tip: Kooperatif
Kuruluş: 1927 (97 yıl önce) (1927)
Genel merkezi: Dallas, Teksas, ABD
Önemli kişiler: Joe C. Thompson Sr. (1901–1961), Claude S. Dawley, John Jefferson, John Philp Thompson, Sr., Jere W. Thompson Sr., and Joe C. Thompson Jr.
Ürün: İçecekler,kahve,şeker,hazır gıda,benzin,süt
Çalışan sayısı: 45,000 (2010 NA)?
Web sitesi: 
7-Eleven dünya çapında 48.000'i aşkın mağazası bulunan şirketler zinciridir. Pazar payının en yüksek olduğu ülkeler Japonya, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Filipinler, Hong Kong, Tayvan, Malezya ve Tayland'dır.
7-Eleven'ın merkezi Tokyo, Japonya 'da bulunmaktadır. 7-Eleven, Türkiye pazarına 1989 yılında girdi ve ilk mağazasını 12 Eylül 1989'da açtı. 2010'larda 7-Eleven, mağazalarının çoğunu franchise sahiplerine devrederek Türkiye pazarından ayrıldı.
2024 Avrupa Futbol Şampiyonası finali

Maçın oynandığı Berlin Olimpiyat Stadyumu
2024 Avrupa Futbol Şampiyonası finali, 14 Temmuz 2024 tarihinde Almanya'nın Berlin şehrinde bulunan Berlin Olimpiyat Stadyumu'nda İspanya ile İngiltere arasında oynanan 2024 Avrupa Futbol Şampiyonası final maçıdır. Maçı 2-1 kazanan İspanya, 4. kez Avrupa şampiyonu olmuştur.
Takımlar

| Takım | Önceki oynadığı finaller (kalın:kazandığı yıl) |
| --- | --- |
 İngiltere: 1 (2020)
 İspanya: 4 (1964, 1984, 2008, 2012)
Maç > Detaylar

İspanya  v  İngiltere
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| İspanya  | 2-1 |  İngiltere |
|  Williams  47'  Oyarzabal  86'  | Rapor |   73' Palmer  |
| --- | --- |
             İspanya :              İngiltere 
| --- | --- |
 Maçın Adamı:  Nico Williams (İspanya) Yardımcı hakemler:  Cyril Mugnier (Fransa)  Mehdi Rahmouni (Fransa)  Dördüncü hakem:  Szymon Marciniak (Polonya)  Yedek yardımcı hakem:  Tomasz Listkiewicz (Polonya)  Video yardımcı hakem:  Jérôme Brisard (Fransa)  Yedek video yardımcı hakemler:  Willy Delajod (Fransa)  Massimiliano Irrati (İtalya):  Maç kuralları 90 dakika  Eşitlik bozulmazsa 30 dakikalık uzatma süresi.  Uzatma süresi sonucu eşitlik bozulmazsa seri penaltı atışları  Yedek kulübesinde maksimum 15 oyuncu.  Maksimum 5 oyuncu değişikliği, uzatmalara giderse 6.
7.5 cm FK 16 nA

| 7> 5 cm Feldkanone 16 neuer Art |
| --- | --- |
Çeşidi: Obüs
Uyruğu:  Nazi Almanyası
Hizmet geçmişi
Kullanıldığı savaşlar: II. Dünya Savaşı
Üretim tarihi
Üretici: Rheinmetall
Üretildiği tarih: 1943-1944
Üretim adedi: 260
Özellikler
Ağırlık: 1,524 kg
Uzunluk: 2.7 m
 uzunluğu: 2.036 m L/36
Yükseklik: -9 ile +44° arası
Namlu Çapı: 77 mm

Yükseklik: -9 ile +44° arası
Azami menzil: 750 m (tanksavar)- 6200 m (yüksek patlayıcılı)
7.5 cm Feld Kanone 16 neuer Art (7.5 cm FK 16 nA) Nazi Almanyası ordusu Wehrmacht tarafından II. Dünya Savaşı sırasında kullanılan bir tür sahra topuydu. Topun aslı I. Dünya Savaşı sırasında kullaılan 7.7 cm FK 16dir. I. Dünya Savaşından sağlam kurtulan topların namluları 7.5 sm kalibreli namlular ile değiştirilerek ordu servisinde kullanıldı.
2024 Türkiye bütçesi

| Bütçe Kanunu |
| --- | --- |

Sunulduğu tarih: 17 Ekim 2023
Bütçeyi sunan: Numan Kurtulmuş Cevdet Yılmaz
Geçtiği tarih: 25 Aralık 2023
Parlamento: 28. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Hükûmet: 67. Hükûmet
İktidar partisi: Adalet ve Kalkınma Partisi
Maliye Bakanlığı: Mehmet Şimşek
Etkinleştirici mevzuat: 7489 sayılı 2024 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu
 ‹ 20232025›
2024 Türkiye bütçesi, 17 Ekim 2023 tarihinde Cumhurbaşkanı yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuştur. Bu bütçe, Mehmet Şimşek'in Hazine ve Maliye Bakanı olarak atanmasından bu yana mecliste savunduğu birinci ve 2023 genel seçimlerini kazanmasının ardından Adalet ve Kalkınma Partisi hükûmeti tarafından sunulan ikinci bütçedir.
Bütçede en büyük gelirin KDV'den, en büyük harcamanın ise cari transferlere yapılması öngörülüyor. Gelirler 8,4 trilyon TL, giderler 11 trilyon TL olarak planlanmış ve bütçe açığı 2,7 trilyon TL olarak hesaplanmıştır. Ekonomik büyümenin %4’e gerilemesi ve işsizliğin %10,3’e çıkması beklenmiştir.
Bütçede KDV'den 2,5 trilyon TL, ÖTV'den ise 1,4 trilyon TL gelir elde edilmesi öngörülüyor. Bütçeyle beraber sunulan 12. Kalkınma Planı'nda gelir dağılımı eşitliğine vurgu yapılmakla birlikte, dolaylı vergilerin payında önemli bir değişiklik beklenmiyor.
Arka plan

27 Ekim 2023 tarihinde Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, TBMM Başkanlığı tarafından 2024 yılı bütçesi sunuldu. Meclis başkanı Numan Kurtulmuş, parlamenter diplomasinin önemini vurgulayarak, Meclis'teki dostluk gruplarının ve parlamenter asamble üyelerinin etkin çalıştığını belirtti.
Cumhuriyet Halk Partisi Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır, bütçeyi eleştirerek, bütçe açığının 2 trilyon 651 milyar TL olduğunu ve hükûmetin bütçeyle ilgili umut vermediğini savundu. Ayrıca, dolaylı vergilerin yüksekliği ve deprem vergilerinin yetersiz kullanımına dikkat çekti.
12 Aralık 2023'teki bütçe görüşmelerinde Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, hükûmetlerinin 22. bütçesini sunduklarını belirtti. Yılmaz, siyasi istikrarın ekonomik ve sosyal refah için önemini vurguladı. 2025'te enflasyonun yüzde 15 civarına düşmesini ve 2026'da tek haneli rakamlara ulaşmayı planladıklarını söyledi. Ayrıca, Türkiye'nin ilk 9 ayda yüzde 4,7 büyüdüğünü, 2024'te yüzde 4 ve sonraki yıllarda yüzde 4,5-5 büyüme hedeflediklerini açıkladı.
12 Aralık 2023'te CHP Genel Başkanı Özgür Özel, 2024 bütçesi üzerine yaptığı ilk Meclis konuşmasında, CHP'nin bütçeye ret oyu vereceğini açıkladı. Özel, AK Parti'nin ekonomik politikalarını eleştirerek, Türkiye'nin ekonomik hedeflerinden uzaklaştığını ve bütçenin halkın sorunlarını çözmede yetersiz kaldığını vurguladı. Özellikle enflasyon, işsizlik ve barınma sorunlarına dikkat çekti. Ayrıca, depremle ilgili olarak, on binlerce yurttaşın hayatını kaybettiği depremin ardından, hükûmetin yeterli adımları atmadığını ve depremzedelerin barınma sorunlarının çözülmediğini belirtti. Özel, sosyal devlet anlayışının gereği olarak gıda, sağlık, barınma ve enerji krizine çözüm üreten bir bütçeye ihtiyaç olduğunu ifade etti.
2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ve 2022 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi kabul edildi. 2024 bütçesi 317 kabul ve 249 ret oyuyla, 2022 kesin hesap ise 317 kabul ve 246 ret oyuyla geçti.
Bütçe

2024 yılı bütçesi komisyona ilk haliyle 9 milyar 536 milyon 586 bin TL olarak teklif edildi. Bütçenin yüzde 96,4'ü cari giderlerden, yüzde 3,6'sı ise yatırım giderlerinden oluşmaktadır. Personel giderleri bütçenin yüzde 69'unu oluşturuyor. TBMM bütçesinden Kamu Denetçiliği Kurumuna 235 milyon 42 bin TL ve RTÜK'e Hazine yardımı olarak 267 milyon 138 bin TL pay ayrılmıştır. 2025 yılı bütçesi 12 milyar 257 milyon 956 bin TL, 2026 yılı bütçesi ise 15 milyar 482 milyon 258 bin TL olarak öngörülmüştür.
Bütçe > Önemli noktalar

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine 11 trilyon 7 milyar 879 milyon 53 bin lira.
Özel bütçeli idarelere 1 trilyon 85 milyar 217 milyon 713 bin lira.
Düzenleyici ve denetleyici kurumlara: 38 milyar 381 milyon 178 bin lira.
Genel bütçe gelirleri 8 trilyon 353 milyar 29 milyon 549 bin lira.
Özel bütçeli idarelerin gelirleri 66 milyar 912 milyon 570 bin lirası öz gelir, 1 trilyon 21 milyar 217 milyon 703 bin lirası Hazine yardımı olmak üzere toplam 1 trilyon 88 milyar 130 milyon 273 bin lira.
Düzenleyici ve denetleyici kurumların gelirleri 37 milyar 379 milyon 503 bin lirası öz gelir, 1 milyar 1 milyon 675 bin lirası Hazine yardımı olmak üzere toplam 38 milyar 381 milyon 178 bin lira.
2024 Ocak ayında memur emeklileri, hem enflasyon farkı hem de toplu sözleşme gereği yaklaşık %50 artış alacak.