stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kütahya (il)
Coğrafya > Akarsular

Kütahya ve çevresi akarsu havzaları bakımından Marmara, Karadeniz ve Ege'ye bağlıdır. Bölgede dışa akışı olmayan yer yoktur. Sahanın suları Kirmasti, Kocasu (Adırnaz) ve Simav ve Emet suları Marmara Bölgesi'ne (Simav Çayı Sındırgı Çaygören Barajı'na, Emet Çayı Mustafakemalpaşa Çayı vasıtasıyla Uluabat Gölü'ne dökülür), Porsuk Çayı Sakarya Nehri vasıtasıyla Karadeniz'e, Gediz Nehri de Ege Denizi'ne dökülür. Akarsular içinde en büyük pay Porsuk Çayı'na aittir. Porsuk çayı ve kolları bu bölgenin yaklaşık olarak üçte ikisinin sularını boşaltır.
Bölgedeki akarasular umumiyetle kısa boylu akarsulardır. Bölgeye girdiği nokta ile terk ettiği nokta arasında yaklaşık 70 km. uzunluğa sahip olan Porsuk Çayı ve Kocasu haricinde, sahanın en uzun akarsuyu Felent Çayı'dır.
Akarsularda akımın en yüksek olduğu ay Mart, en az olduğu ay da Ağustos'tur. Bölgede akım üzerinde etkin olan yağışlardan çok sıcaklıktır. Zira akımın azamiye ulaştığı Mart ayı, bölgede yağışların Aralık ayından Nisan'a kadar devamlı bir alçalma gösterdiği devre içinde kalır. Mart ayında akımı artıran yağışlardan ziyade, sıcaklığın artmasına bağlı olarak karların erimesidir. Ağustos'taki akımın düşüklüğü ise, Ağustos'un en sıcak ay olması dolayısıyla, buharlaşmanın fazlalığı ve en kurak ay olması ile ilgilidir. Akarsuların beslenmesinde yer altı suyu da rol oynar.
Coğrafya > Toprak çeşitleri

Kütahya ve çevresi, kahverengi orman toprakları, kireçsiz kahverengi orman toprakları, kahverengi topraklar, kestane rengi topraklar, rendzina toprakları ve alüvyal topraklar gibi çeşitli toprak tiplerine sahiptir. Bunlar içinde en yaygın olanı, bölge topraklarının üçte ikisini teşkil eden kahverengi orman topraklarıdır. Bu toprak tipi daha ziyade serin ve orta derecede nemli olan orman sahalarının topraklarıdır. Bölge, büyük kısmıyla böyle bir iklimin karakterlerini taşır.
Coğrafya > Bitki örtüsü

Kütahya ili bitki örtüsü bakımında Akdeniz, Karadeniz ve İç Anadolu Bölgeleri'nin özelliklerini taşır. Bölgenin hâkim bitki topluluğu kuru ormanlar olmasına rağmen, Marmara yoluyla Karadeniz'in nemli tesirine açık kesimlerinde, bilhassa dağlık kesimlerin uzey mailelerinde ve vadi içlerinde yarı nemli bir bitki topluluğu; Ege ve Marmara yoluyla Akdeniz tesirinin sokulduğu kesimlerinde ve bu yerlerin bilhassa mahfuz vadi yamaçlarında Akdeniz birki örtüsünün bazı elemanları yer alır. Nihayet bölgenin hâkim bitki topluluğu olan kuru ormanları, İç Anadolu'nun step sahası dışında kalan yerlerinin kuru ormanları ile büyük bir benzerlik gösterir. Kütahya ili bitki örtüsünün bu çeşitliliği, birinci derecede iklimle ilgilidir. Zira bölge Akdeniz, Karadeniz ve İç Anadolu bölgelerinde hüküm süren iklimlerin birbiri içine girdiği bir sahaya tekabül eder. Bununla beraber bazı kesimlerin bitki örtüsünü, birinci derecede toprak şartları tayin etmiştir. Örneğin orman örtüsünden mahrum olan Köprüören kuzeyindeki alçak yaylalar sahası, iklimden ziyade toprak şartlarının yarattığı bir step görünüşündedir.
Kütahya ilinin bitki ötüsünü, yarı nemli ormanlar sahası, kuru ormanlar sahası, Akdeniz maki elemanlarının sokulduğu kesimler ve toprak şartlarının yarattığı step sahası olarak gruplandırmak mümkündür. Bitki örtüsünü kuru ormanların teşkil ettiği yerler, dağlık kütlelerin 1500–1600 m. den yüksekteki kısımları haricinde, bölgenin bitki örtüsüyle kaplı yerlerinin hemen tamamında yaygındırlar. Buraları büyük kısmıyla Kütahya'nın yüksek yaylalar kesimine tekabül eder. Kuru ormanların hâkim ağaç cinslerini karaçam, meşe türleri (saçlı meşe, mazı meşesi, Lübnan Meşesi) ve ardıç türleri meydana getirir.
Yıllık yağış tutarı 600–800 mm.ler, Temmuz sıcaklıkları 17-19 derece arasında değişen yüksek yaylalar sahasında hüküm süren iklim şartlarına iyi intibak etmiş olan karaçam, kuru ormanların en yaygın elemanıdır. Kış sıcaklıkları, bu ağaç türünün yetişemeyeceği düşük değerlere erişemez. Bu sahaların hâkim toprak tipini de kahverengi orman toprakları teşkil eder.
Karaçam ormanları, bilhassa Yellice ve Gümüşdağı kütlelerini çevreleyen yüksek yaylalar üzerinde kesintisiz olarak devam ederler ve doğudaki yaylaları kaplayan aynı mahiyetteki ormanlarla birleşirler. Bölgenin kuzeyindeki Yeşildağ kütlesi ve eteğindeki yaylalar ve tepelik sahalar da karaçam ormanları ile kaplıdır. Bu ormanların alt katını ardıç çalılıkları teşkil eder. Doğudaki yüksek yaylalarda karaçam ormanları, araya sapsız meşelerin girmesiyle karışık orman karakterini kazanır.
Köprüören ve Kütahya ovaları ile Yeşildağ kütlesi güneyindeki tepelik saha arasında kalan yaylalar, bugün bitki örtüsünden tamamen mahrumdur. Ancak sahaya bu görünümü kazandıran iklim şartları değildir. Köy yoğunluğunun fazla olduğu bu sahada, bitki örtüsünün geniş ölçüde ortadan kaldırılmış olduğu muhakkaktır. Bununla beraber buranın step görünümünü kazanmasında zemini kaplayan kahverengi toprakların rolü de büyüktür.
Konum

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Konum Bilgileri

| İlçe | Kuruluş Yılı | Önceden bağlı olduğu ilçe | Alanı km2 | Rakım mt. | Merkeze km | Ulaşan Yollar |
| Kütahya Merkez |  |  | 2.470 | 958 |  | D.230-06, D.650-06 |
| Altıntaş | 1947 | Merkez | 941 | 1.039 | 47 | D.650-07=>D.615-01 |
| Aslanapa | 1987 | Merkez | 731 | 1.031 | 38 | D.240-06=>43.50 |
| Çavdarhisar | 1990 | Emet | 429 | 1.007 | 58 | D.240-06, 43.55 |
| Domaniç | 1960 | Tavşanlı | 539 | 873 | 82 | D.595-06 |
| Dumlupınar | 1987 | Altıntaş | 250 | 1.228 | 80 | /D.300-06=>D.615-01 |
| Emet | Cumh.önce |  | 951 | 910 | 91 | D.595-07 |
| Gediz | Cumh.önce |  | 1.193 | 730 | 91 | D.240-05, 43.53 |
| Hisarcık | 1987 | Emet | 370 | 752 | 102 | D.595-07=>43.53 |
| Pazarlar | 1990 | Simav | 115 | 925 | 125 | D.240-04=>43.57 |
| Simav | Cumh.önce |  | 1.515 | 808 | 140 | D.240-04, D.595-08, 43.54 |
| Şaphane | 1987 | Gediz | 229 | 985 | 128 | D.240-04=>43.52 |
| Tavşanlı | Cumh.önce |  | 1.899 | 836 | 44 | D.230-06, D.595-06, 43.78 |
| KÜTAHYA | Cumh.önce |  | 11.634 |  |  |  |
Ekonomi

Türkiye'nin büyük kesiminde olduğu gibi Kütahya'da da geçimini sağladığı nüfus oranı bakımından tarım başta gelir. Kırsal nüfusun çoğunlukta olması da bunu gösterir.
Ekonomi > Tarım

Kütahya'da tarımın ilk göze çarpan karakteri, ekim alanları içinde tahıla ayrılan sahaların fazla yer tutmasıdır. Ekim alanlarının çok büyük bölümü tahıl ekimine ayrılmıştır. Tahıl türleri arasında buğday birinci, arpa ikinci sırayı alır. Diğer tahıl ürünleri fazla önem taşımaz.
Baklagiller üretiminde Kütahya ili söz sahibi değildir. En fazla fasulye (merkez ilçede) ve nohut (Emet ilçesinde) ekilir.
Endüstri bitkileri arasında en çok şeker pancarı ekilir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında kurulan Uşak Şeker Fabrikası'nın o yıllarda Kütahya il sınırları içerisinde olması bu tarımı teşvik etmiştir. Daha sonra Kütahya'da da şeker fabrikasının kurulmasıyla pancar ekimi daha da hızlanmıştır. Şeker pancarından sonra en fazla ekilen endüstri bitkileri afyon kapsülü ile ayçiçeği ve kenevirdir. Fakat bunlar şeker pancarını çok geriden izlerler.
Kuru sebzelerden en fazla patates ekimine önem verilir. Tahıl üretiminde önde gelen Merkez ve Altıntaş ilçeleri bağcılık bakımından geri durumda, buna karşılık Emet, Gediz ve Simav ilçeleri ileri durumdadır. Meyve ağaçları sayısı ve üretimi bakımından elma başta gelir. İkinci sırada yer alan vişne, ilin ün yaptığı ürünler arasındadır. Ceviz ve kestane ağaçlarının çokluğu da kendini gösterir. Çilek yetiştiriciliği de gelişmiştir.
Ekonomi > Yer altı kaynakları

Kütahya'da yaygın olan madenlerin başında linyit kömürü ve bor gelir. İlin kuzeyinde bulunan linyitlerin işletilmesi Kütahya-Balıkesir demir yolunun yapılması ile kolaylaşmıştır. İşletilen yataklardan biri Değirmisaz havzası olup aynı adlı istasyona 2,5 km uzaklıkta kalitesi iyi fakat rezervi az bir yakıttır. İkinci ve önemli yataklar Tavşanlı kuzeyinde Tunçbilek mevkiinde bulunur ki, işletmeye açıldıktan sonra 1943'te 15 km'lik bir demir yolu ile ana hatlar bağlanarak taşıma işleri kolaylaştırılmıştır. Bu yataklar Tunçbilek termik santralini besler. Seyitömer linyitleri biraz daha aşağı kaliteli olup ekskavatörle çıkartılabilir durumdadır.
Bor yatakları Emet ilçesinde bulunur. Şap (alunit) yatakları Gediz-Şaphane ilçelerinde bulunur.
Krom Türkiye'de ilk olarak Kütahya'nın kuzeybatısıyla Uludağ arasındaki yörede bulunmuş ve 1960'a doğru işletilmeye başlanmıştır. Daha sonraları buradaki ocaklar cevherin tükenmesi sonucunda terk edilmiştir. Günümüzde en önemli krom yatakları Tavşanlı ilçesinde bulunur.
Antimon yatakları Gediz-Hisarcık arası ile Simav-Tavşanlı arasında; Bakır-Kurşun-Çinko Simav, Emet, Merkez ve Domaniç'te; çimento ham maddeleri Tavşanlı sahasında; Demir Emet ve Simav'da; Diatomit Merkez ilçede; Feldspat Simav'da; Fluorit Tavşanlı'da; Gümüş Merkez ilçeye bağlı Gümüşköy'de; Jips (alçı taşı) Gediz-Çavdarhisar arasında; Kalsit merkez ilçede; Kaolin merkez ilçe, Altıntaş, Gediz, Emet, Hisarcık ve Tavşanlı'da; Kum-Çakıl Simav'da; Kükürt Simav'da; Manganez merkez ilçe, Emet ve Tavşanlı'da; Manyezit merkez ilçe ve Tavşanlı'da; Talk merkez ilçe ve Tavşanlı'da bulunur.
İlin yer altı zenginlikleri bakımından sıcak su kaynakları da Kütahya turizminde büyük rol oynamaktadır. Bu sıcak su kaynaklarından bazılarının çam ormanları içinde yer alışı bu turistik önemi daha da artırmaktadır. İlin büyük merkezlerine yakın olmaları nedeniyle Harlek ve Yoncalı Kaplıcaları daha fazla önem taşır.
Simav ilçesinde Eynal, Çitgöl ve Naşa alanlarında suyun çok yüksek sıcaklıklarda çıkması bu suyun kaplıca, kaplıca tesisi-sera-ilçe ısıtılması ve endüstriyel alanlarda kullanımına imkân vermiştir. Gediz ve Murat Dağı'ndaki sular da yüksek sıcaklıklarda olup kaplıca ve kaplıca tesislerinin ısıtılmasında kullanılır. Bunların haricinde Emet, Dereli, Tavşanlı Göbel, Hisarcık ve Şaphane'de de termal turizm ve ısıtma amaçlı kullanılan su kaynakları vardır.
Yönetim

Ayrıca bakınız: Kütahya'nın ilçeleri
İllerde protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar.
İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)
İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik İl Encümenini seçer.
Merkezi yönetim, Vali ve İl Müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak Vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.
Kütahya Valisi, 1968-Adaklı doğumlu Musa IŞIN’dır. Ağustos 2023 tarihinde Merkez Valisi iken atanmıştır.
Kütahya Belediye Başkanı, 1968-Ordu doğumlu Eyüp Kahveci (CHP), 31 Mart 2024 seçimlerinde %29,68 oy oranıyla seçilmiştir.
2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Kütahya İl Genel Meclisi üye sayısı, 27 AK PARTİ, 1 CHP, 8 MHP ve 1 S.P. olmak üzere 37’dir. Kütahya Belediye meclisi ise 6 CHP, 11 AK PARTİ ve 14 MHP olmak üzere 31 üyeden oluşur.
2018 Genel seçimleri sonucu, Kütahya'yı temsilen TBMM'e AKP'den 3 milletvekili (Adil Biçer, İsmail Çağlar Bayırcı, Mehmet Demir), CHP'den 1 milletvekili (Ali Fazıl Kasap) ve MHP'den 1 milletvekili (Ahmet Erbaş) seçilmiştir.
Nüfus

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 6 Şubat 2025 verileri)
Kütahya ili nüfusu: 571.078'dir. Bu nüfusun % 80,07'si şehirlerde yaşamaktadır (2024 sonu). İlin yüzölçümü 11.632  km2'dir. İlde  km2'ye 49 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede  111'dir.) İlde yıllık nüfus  % 0,80 oranında azalmıştır. Nüfus değişim oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Tavşanlı (% 0,48)- Çavdarhisar: -% 5,29 (Bu ilçenin nüfusu 2023 yılında %5.10 oranında '''artmıştı''')
06 Şubat 2025 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 13 İlçe, 28 belediye, bu belediyelerde 225 mahalle ve ayrıca 545 köy vardır.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
2024 yılı sonunda Kütahya ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri

| İlçe | Nüfus 2023 | Nüfus 2024 | Fark | Nüfus Artışı % | Belediye Sayısı | Mahalle Sayısı | Köy Sayısı | Köy Nüfusu | Şehir nüfusu | Şehirde oturan % | Alanı  km2 |  km2'ye düşen kişi |
| Altıntaş | 15.446 | 14.985 | -461 | -2,98 | 1 | 5 | 35 | 9.845 | 5.140 | 34,30 | 941 | 16 |
| Aslanapa | 8.485 | 8.082 | -403 | -4,75 | 1 | 4 | 31 | 6.252 | 1.830 | 22,64 | 731 | 11 |
| Çavdarhisar | 6.073 | 5.752 | -321 | -5,29 | 1 | 4 | 23 | 3.595 | 2.157 | 37,50 | 429 | 13 |
| Domaniç | 14.206 | 13.941 | -265 | -1,87 | 2 | 8 | 30 | 7.030 | 6.911 | 49,57 | 539 | 26 |
| Dumlupınar | 2.957 | 2.803 | -154 | -5,21 | 1 | 4 | 10 | 1.585 | 1.218 | 43,45 | 250 | 11 |
| Emet | 18.264 | 17.811 | -453 | -2,48 | 1 | 8 | 37 | 6.922 | 10.889 | 61,14 | 951 | 19 |
| Gediz | 49.915 | 49.240 | -675 | -1,35 | 4 | 25 | 57 | 15.813 | 33.427 | 67,89 | 1193 | 41 |
| Hisarcık | 10.996 | 10.840 | -156 | -1,42 | 1 | 6 | 25 | 6.037 | 4.803 | 44,31 | 370 | 29 |
| Merkez | 276.427 | 275.111 | -1.316 | -0,48 | 2 | 70 | 109 | 16.614 | 258.497 | 93,96 | 2470 | 111 |
| Pazarlar | 5.064 | 4.816 | -248 | -4,90 | 1 | 8 | 7 | 1.733 | 3.083 | 64,02 | 115 | 42 |
| Simav | 61.346 | 60.866 | -480 | -0,78 | 7 | 37 | 82 | 18.927 | 41.939 | 68,90 | 1515 | 40 |
| Şaphane | 5.844 | 5.701 | -143 | -2,45 | 1 | 7 | 12 | 2.794 | 2.907 | 50,99 | 229 | 25 |
| Tavşanlı | 100.651 | 101.130 | 479 | 0,48 | 5 | 39 | 87 | 16.668 | 84.462 | 83,52 | 1899 | 53 |

| Kütahya | 575.674 | 571.078 | -4.596 | -0,80 | 28 | 225 | 545 | 113.815 | 457.263 | 80,07 | 11.632 | 49 |
Nüfus > İlin yıllara göre nüfusları

| Kütahya il nüfus bilgileri> Yıl | Kütahya il nüfus bilgileri> Toplam | Kütahya il nüfus bilgileri> Sıra | Kütahya il nüfus bilgileri> Fark | Kütahya il nüfus bilgileri> Şehir - Kır |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 302.426 | 11 |  |   %17     52.551249.875     %83   |
| 1935 | 347.682 | 14 | %15  |   %16     55.305292.377     %84   |
| 1940 | 359.890 | 16 | %4  |   %16     55.994303.896     %84   |
| 1945 | 384.625 | 16 | %7  |   %15     58.912325.713     %85   |
| 1950 | 422.815 | 15 | %10  |   %15     62.487360.328     %85   |
| 1955 | 330.978 | 33 | %22  |   %17     55.286275.692     %83   |
| 1960 | 367.753 | 34 | %11  |   %20     72.972294.781     %80   |
| 1965 | 398.081 | 35 | %8  |   %22     87.084310.997     %78   |
| 1970 | 439.967 | 36 | %11  |   %25     110.209329.758     %75   |
| 1975 | 470.423 | 35 | %7  |   %29     136.621333.802     %71   |
| 1980 | 497.089 | 36 | %6  |   %33     162.031335.058     %67   |
| 1985 | 543.384 | 37 | %9  |   %37     199.499343.885     %63   |
| 1990 | 578.020 | 35 | %6  |   %42     241.999336.021     %58   |
| 2000 | 656.903 | 34 | %14  |   %49     318.869338.034     %51   |
| 2007 | 583.910 | 35 | %11  |   %60     350.255233.655     %40   |
| 2008 | 565.884 | 36 | %3  |   %61     347.073218.811     %39   |
| 2009 | 571.804 | 36 | %1  |   %63     358.725213.079     %37   |
| 2010 | 590.496 | 36 | %3  |   %65     383.572206.924     %35   |
| 2011 | 564.264 | 36 | %4  |   %64     362.274201.990     %36   |
| 2012 | 573.421 | 36 | %2  |   %65     375.267198.154     %35   |
| 2013 | 572.059 | 36 | %0  |   %67     382.126189.933     %33   |
| 2014 | 571.554 | 36 | %0  |   %68     387.953183.601     %32   |
| 2015 | 571.463 | 37 | %0  |   %69     393.115178.348     %31   |
| 2016 | 573.642 | 38 | %0  |   %70     399.598174.044     %30   |
| 2017 | 572.256 | 38 | %0  |   %70     402.348169.908     %30   |
| 2018 | 577.941 | 38 | %1  |   %70     404.603173.338     %30   |
| 2019 | 579.257 | 38 | %0  |   %71     413.102166.155     %29   |
| 2020 | 576.688 | 38 | %0  |   %72     414.810161.878     %28   |
| 2021 | 578.640 | 38 | %0  |   %73     421.646156.994     %27   |
| 2022 | 580.701 | 38 | %0  |  |
Not: 1953 yılında Uşak ilinin kurulması ile nüfus azalmıştır.
Eğitim

İlde yükseköğretim kurumu olarak Kütahya Dumlupınar Üniversitesi ve Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi bulunmaktadır.
Spor

Ana madde: Kütahya'da spor
İl merkezinde 1966 yılında kurulmuş Kütahyaspor adlı faal bir spor takımı bulunmaktadır. Şu anda TFF 3. Lig'de mücadele etmekte olan kulüp, il içerisinde Mavi Şimşekler olarak da bilinmektedir.
Takım maçlarını merkezdeki 11.495 seyirci kapasiteli Dumlupınar Stadyumu'nda oynamaktadır.
2018-2019 Sezonu sonunda, Kütahya'nın Futbol BAL'daki 3 takımından vardı: Kütahyaspor, TKİ Tavşanlı Linyitspor, ligde kalırken, Kütahya Çamlıcaspor küme düşmüştür. Voleybol kadınlar 2. Liginde ise Kütahya Voleybol yer almıştır. Voleybol ve hentbol bölgesel liglerine 5 takımı katılmıştır.
Ziraat Türkiye Kupası'nda Kütahyaspor, 2. turda elenmiştir.
Önemli spor tesisleri: Dumlupınar Stadyumu ve DPÜ Kapalı Olimpik Yüzme Havuzu'dur.
Sasperler

MÖ 4 ve 5. yüzyıllarda Kafkasya'nın etnik haritası. Bu dönemde Sasperler Çoruh, Kura, Aras ve Fırat nehirleri arasındaki bölgede yaşamıştır.
Sasperler (Gürcüce: სასპერები, sasp'erebi) Herodot'un bahsettiği kökeni belli olmayan bir halktır. En yaygın teoriye göre, Sasperler bir Kartveli halkıdır. Yaşadıkları bölge Fırat, Dicle ve Çoruh nehirlerinin arasındaydı. Günümüzde Erzurum'un bir ilçesi olan İspir'in ve antik Speri bölgesinin adının bu halktan türediği düşünülmektedir. Gürcü İberya Krallığı nüfusunun önemli bir bölümünü oluşturan Sasperler, Gürcü milletinin etnojenezinde büyük rol oynamıştır.
Farsların kuzeyinde Medler yaşıyordu; ve onların yanında Sasperler vardı. Bu halkların bitişiğinde, Fasis'in kendini boşalttığı yerde, Kolhisliler yaşamaktaydı.
— Herodot
Abraham Paşa

| Abraham Paşa |
| --- | --- |

Meclis-i Âyan üyesi
Görev süresi 1880-1918
Kişisel bilgiler
Doğum: 1833 İstanbul
Ölüm: 1918 İstanbul
Vatandaşlığı: Osmanlı İmparatorluğu
Milliyeti: Osmanlı Ermenisi
Abraham Paşa (Ermenice: Աբրահամ Փաշա, 1833-1918), Osmanlı İmparatorluğu ile Mısır Hidivliği arasında önemli rol oynamış bir Ermeni veziridir.
Ermeni asıllı bir sarraf ailesinin oğludur ve asıl adı Apraham Eramyan'dır. Babası Kigork, Mısırlı bir sarraf olup, Hıdiv İsmail Paşa'nın Kapı Kâhyalığı görevinde de bulunmuştur. Abraham Paşa, tahsilini Mısır'da yapmıştır. Babası gibi İsmail Paşa'nın hizmetinde bulunmuştur. Bu arada Süveyş Kanalı işlerinde çalışmış ve büyük servet elde etmiştir. Bu arada Sultan Abdülaziz ile de dostluk kurmayı başarmış ve paşalık rütbesi almış sonra vezirliğe yükselmiştir. Bunun karşılığı olarak da şükran ifadesini belirtmek için Abdülaziz'e pırlanta zarflı, fildişi ve zümrütlü bir tavla sunmuştur. Abdülaziz devrinde Vükala Meclisi içine alınan Abraham Paşa, padişahın tahttan indirilmesi ve İsmail Paşa'nın durumunun kötüleşmesinden sonra Mısır ile bağlarını tamamen koparmıştır.
Kendisi Birinci Meşrutiyet parlamentosu kapandıktan yaklaşık iki yıl sonra 21 Ocak 1880'de II. Abdülhamid tarafından Meclis-i Âyan üyeliğine atanmıştır. Osmanlı devlet hayatında Meclis-i Âyan üyeliğinin bir kişinin, maddi ve manevi taltif edilmesi anlamına geldiği de düşünülürse parlamentonun çalışmalarına son verildiği bir dönemde Abraham Paşa'nın bu şekilde onurlandırıldığı söylenebilir. II. Meşrutiyet döneminde 1877-1908 arası Ayan Azalığına atanmışlardan hala hayatta olanlardan Logofet Bey ve Sait Paşa ile beraber 17 Mart 1877 tarihli irade ile 1908'de tekrar açılan Meclis-i Âyan'a da katılmıştır.
Abdülhamid devrinde Şûrâ-yı Devlet Mülkiye Dairesi üyeliğini uzun süre sürdürdü. Abdülhamid'in tahttan uzaklaştırılmasından sonra durumu biraz sarsılır gibi olmuşsa da I. Dünya Savaşı'nın sonlarında öldüğü tarihe kadar hayatını debdebe içinde geçirmiştir. Boğaziçi'nin iki yakasında kendi adını taşıyan geniş koruları vardı.
Onur Güvenatam

| Onur Güvenatam |
| --- | --- |
Doğum: 1985 (39-40 yaşında) Ankara, Türkiye
Milliyet: Türk
Meslek: Yapımcı
Etkin yıllar: 2015-günümüz

Onur Güvenatam (d. 1985, Ankara), Türk iş insanı ve yapımcıdır.
Sanatı

2017 yılında Vatanım Sensin, 2021 yılında Camdaki Kız, 2023 yılında ise Yalı Çapkını adlı televizyon dizileri ile En İyi Dizi Altın Kelebek Ödülünü aldı.
Yapımlar

2014-2015: Kaderimin Yazıldığı Gün
2015: Tatlı Küçük Yalancılar
2016: Gecenin Kraliçesi
2016: Altınsoylar
2016: Arkadaşlar İyidir
2016-2018: Vatanım Sensin
2017-2019: İstanbullu Gelin
2018: Gülizar
2018: Mehmed: Bir Cihan Fatihi
2018-2020: Hakan: Muhafız
2019: Benim Tatlı Yalanım
2019-2021: Atiye
2019-2021: Doğduğun Ev Kaderindir
2020-2022: Masumlar Apartmanı
2020-2022: Kırmızı Oda
2021: Kağıttan Hayatlar
2021-2023: Camdaki Kız
2021: Geçen Yaz
2022: Yakamoz S-245
2022-günümüz: Zeytin Ağacı
2022: Âşıklar Bayramı
2022-günümüz: Yalı Çapkını
2022: Ben Gri
2022: Kal
2022-2023: Çöp Adam
2022: Özel Ders
2023-2024: Ömer
2023: Yüz Yıllık Mucize
2023: Aaahh Belinda
2023: Terzi
2023: İstanbul İçin Son Çağrı
2023-2024: Sakla Beni
2024: Düğüm
2024: Kübra
2024: Yan Oda
2024: Tam Bir Centilmen
2024-2025: Sen Ağlama İstanbul
2024-günümüz: Sahipsizler
2025-günümüz: Kral Kaybederse
Yakında: Gizli Dolap
Yakında: Metruk Adam
Ödüller

2017: 44. Altın Kelebek Ödülleri - En İyi Dizi - Vatanım Sensin
2021: 48. Altın Kelebek Ödülleri - En İyi Dizi - Camdaki Kız
2023: 49. Altın Kelebek Ödülleri - En İyi Dizi - Yalı Çapkını
İsfakyalı Kopasis Efendi

| Andrea Kopas Efendi |
| --- | --- |

19. Sisam beyi
Görev süresi 1908-1912
Yerine geldiği: Yorgi Yorgiadis Efendi
Yerine gelen: Ligoraki Vegleri Bey
Kişisel bilgiler
Doğum: 1856 İsfakiye, Girit
Ölüm: 22 Mart 1912 Girit
İsfakyalı Kopasis Efendi (Yunanca: Ανδρέας Κοπάσης Andreas Kopasis; 1856, İsfakiye, Girit - 22 Mart 1912, Girit), Rum arkeolog ve 1908-1912 yılları arasında Türk yanlısı Sisam beyi.
İsfakyalı Kopasis Efendi, Sisam'a Osmanlı valisi olarak atanan on sekizinci kişiydi. 1908'de ilerici muhalefetle başa çıkmak için Osmanlı birliklerini artırdı. Temistoklis Sofulis de dahil olmak üzere bu muhalefetin liderleri adadan kaçmak zorunda kaldı. Kopasis, Mart 1912'de Sofulis'in bir takipçisi olan Stavro Boridis tarafından öldürüldü.
Kopasis Efendi, Eleni de Kiari (Helena Kopasis) ile evliydi. Eleni, Osmanlı'nın Avusturya büyükelçisinin kızı olan eğitimli bir kadındı. Poliglottu ve piyano çalardı. Kardeşi Artur Kiani, Avusturya Senatosu üyesiydi. Eleni, 1907'de uluslararası yardımcı dil olan Esperanto'yu öğrendi ve kısa bir süre sonra bir grupla birlikte Esperanto Kadını Grubu'nu kurdu.
Kocakoru, Mustafakemalpaşa

| Kocakoru |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Bursa
Koordinatlar: 40°02′17″N 28°39′43″E﻿ / ﻿40.038°K 28.662°D﻿ / 40.038; 28.662
Ülke:  Türkiye
İl: Bursa
İlçe: Mustafakemalpaşa
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2000): 114
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0224
İl plaka kodu: 16
Posta kodu: 16500
Resmî site 
Kocakoru, Bursa ilinin Mustafakemalpaşa ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

Köy halkı Bursa, Balıkesir, Eskişehir, Kütahya yörelerinde kalabalık bulunan ve Osmanlı'nın da kurucusu olan Karakeçili Kayı Yörüklerindendir.İlçemize bağlı Killik, Kocakoru, Körekem, Ömeraltı, Çakallar, Şehriman, İncealipınarı, Doğanpınar,
Korubaşı, Ağaçlı, Uğurlupınar, Eskikızılelma, Yaylaçayır köyleri de aynı aşiretten olup akrabadır.Bursa'da 60 civarında Karakeçili mahallesi vardır.En fazla Karakeçili mahallesi Mustafakemalpaşa'da bulunmaktadır (14 köy)
Coğrafya

Bursa il merkezine 122 km, Mustafakemalpaşa ilçesine 37 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2007: 
2000: 114    
1997: 122