Osmanlı döneminde izcilik
Tarihçe > Osmanlı Devleti'nde izciliğin ilk yılları

İzcilik ilk olarak Lozan'da eğitim görmekte olan Ragıp Nurettin'in, 1910 yılında Say ve Terakki(bazı kaynaklarda Say ve Tetebbu) adlı dergide yayımlanan Keşşaflık konulu bir yazısı ile Türk toplumunun gündemine girmiştir. Bu noktadan sonra izciliğin ortaya çıkışı hakkında kesin bir fikir birliği olmasa da ilk izcilik çalışmaları hakkında bazı kaynaklar mevcuttur.
Türkçe basılan ilk İzcilik kitabı olan "İzci Rehberi"nin yazarı olan Darüşşafaka Beden Eğitimi Öğretmeni Oymakbeyi M. Sami Karayel'e göre ilk izcilik uygulamalarını Edirne İttihat Mektebi Müdürü Nafi Atıf (Kansu) ve Manastır Muallim Mektebi Müdürü Ethem Nejat Bey gerçekleştirmişlerdir. Karayel'in kitabında aşağıdaki ifade yer almaktadır:
"Sabık Edirne Öğretmen Okulu müdürü ve bugün Bursa Öğretmen Okulu müdürü muhterem kardeşim Nafi Atıf Kansu Bey'in sav ve tetebbu adlı mecmuasında ilk evvela ismini bilmediğim Avrupa'da tahsil görmüş bir zat bir yazı yazmış (Ragıp Nurettin EGE). Sonra Sabık Manastır Öğretmen Okulu müdürü ve İzmir Öğretmen Okulu müdürü muhterem kardeşim Ethem Nejat Bey bilfiil manastırda tatbik etmiştir ki, izciliğin memleketimiz de müessirleri bunlardır. bilahere en iyi taburlar İstanbul'da teşekkül etmiştir. Bu taburlardan biri Darüşşafaka, İstanbul Sultanisi ve Galatasaray Sultanisi'dir. Bu üç mektebin taburları hemen birbiri ardına teşekkül etmiş ve zaman içinde büyük bir eser-i terakki göstermiştir."
İstanbul İl İzci Kurulu Eski Başkanlarından Rıza Bediz ise izciliğin Osmanlı Devleti'nde ortaya çıkışına ilişkin olarak şöyle demektedir:
“	"İzcilik teşkilatı, 1909 yılında İstanbul'da biri Galatasaray Lisesi, diğeri Kabataş Lisesi Beden Terbiyesi Öğretmenleri bulunan Ahmed ve Abdurrahman Robenson kardeşlerin şashi teşebbüş ve gayretleri ile memleketimizde ilk defa Keşşaflık adı ile kurulmuştur. Balkan harbinin zuhuruna kadar iyi bir inkişaf göstermeye başlayan izcilik, Balkan Harbinin başlamasıyle durgunluk devrine girmiştir."
Bu konuda bir diğer görüş 1923 yılında yayın hayatına başlayan "Keşşaf Dergisi"nden aktarılır. 1923 yılında yayın hayatına başlayan Keşşaf Mecmuası (4 Nisan 1923) izcilik teşkilatının kuruluşuna şöyle bir açıklama getirir:
“Memleketimizde izciliği Balkan Harbinden oldukça evvel ilk tesis eden zat Ahmed Robenson Bey’dir. Ahmed Bey, memleketimiz spor hayatının tesis ve terakkisinde en mühim unsur olmakla beraber çocuklarımız ve dolayısıyla ülkemizin istikbali için yaptığı şu faideli teşkilattan dolayı kendisine milli ve ferdi bir surette olmak üzere daima borçluyuz... İzciliği ilk kabul eden müessese-i milliye Galatasaray olmuştur.... Sonra Kadıköy Numune Mektebi, İstanbul sultanisi, Vefa Üsküdar Kabataş Sultanileri ile Haydarpaşa ittihat Mektebi vesaire gelir”
Keşşaf dergisine göre bir süre sonra İstanbul dışında da izcilik faaliyetlerine başlanmıştır. Bunlar sırasıyla; önce Bursa, ardından Beyrut, İzmir ve Sivas’tır. Ardından da Kayseri, Kütahya, Zara, Ankara, Edirne ve ardından diğer kentler gelmiştir. Kadıköy Numune Mektebi ve Bursa Sultanisinde izcilik çalışmalarını yürüten Ali Haydar Robenson 1923’te İstanbul Sultanisi Müdürü olunca bu okulda izcilik apayrı bir konum elde etmiştir. Galatasaray’da Ahmed Robenson’un yanı sıra daha sonra sinemacılığa soyunan Suad Bey’in izcilik alanında katkıları olmuştur. Keza aynı okuldaki Ruşen Eşref Bey de izcilik ile yakından ilgilenmişti. Bundan sonra İstanbul Maarif Müdürü olan Safvet Bey, sporda olduğu gibi kardeşi Kemal Bey ile beraber Vefa ve İstanbul Sultanilerinde izciliğin gelişimini sağlamışlardır. Haydarpaşa Mektebinde en çok gayret gösteren Behçet Bey idi. Haydarpaşa İttihat Mektebi Müdürü iken erkek izcilerin yanı sıra kız izciler de örgütlemişti. Türkiye’de İlk Kız İzcilik Örgütünü kuran da Ahmet ve Behçet Beylerdir.
Keşşaf Ocağı örgütlenmelerinde Baden Powell’ın öğretileri etkisini sürekli olarak göstermiştir. Bu anlamda Powell’ın scout kelimesi Osmanlı uygulamasında ilk olarak Keşşaf sözcüğü ile karşılanmıştır. Sudi Bey, Keşşaf kelimesi yerine Türkçe bir karşılık bulunması için çok çaba sarfetmiştir. Anadoluhisarı’nda, Sudi Bey, Cami Bey, Sabit Bey, Cemil Bey, Sadi Bey, Ahmed Bey, Abdurrahman Bey ve Asım Beyler tarafından kurulan İdman Yurdu’nda yapılan toplantıların birinde İzcilik alanında gayreti görülen değerli bir eğitimci olan Sudi Bey, “izci” sözcüğünü önerdi. Uzun tartışmalardan sonra bu sözcük “boy scout” karşılığı olarak benimsendi.
İzcilik hareketi 8 Ekim 1912'de başlayan Balkan Savaşı sebebiyle hızını kaybetmiş ve bölgesel çabaların ötesine geçememiştir. İstanbul'daki Türk izcileri bu dönemde kısıtlı olanaklarla varlıklarını sürdürebiliyorlardı.