stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Aşağı Çulım ağzı

| Aşağı Çulım ağzı, Ös (İyus) dili |
| --- | --- |
Ӧс (июс) тили
Ana dili olanlar: Rusya, Tomsk Oblastı
Dil ailesi: Altay?  Aşağı Çulım ağzı, Ös (İyus) dili
Dil kodları
ISO 639-3: clw
Aşağı Çulım ağzı (Rusça: Нижнечулы́мское наречие )— Türk dillerinin Kuzey-Altay grubu içinde Çulım akarsuyunun aşağı taraflarında konuşulan bir ağızdır.
Yerel Aşağı Çulım boyu ağzı Çulımca'nın bir diyalektiği olmasına karşılık, Orta Çulım ağzı ise Hakasça'nın bir diyalektiği konumundadır.
Benzerlik olarak ise Tomsk ve dolaydaki Sibir Tatar Türkçeleri ile ortak özellikler gösterir.
Bibliyografya

N. А. Baskakov. Vvedenie v izuçenie tyurkskih yazıkov. M., 1962. (pereizd., M., 2006)
R. M. Biryukoviç. Çulımsko-tyurkskiy yazık // Yazıki mira. Tyurkskie yazıki. M., 1997, Bişkek, 1997
Е. R. Tenişev (red.). Sravnitelno-istoriçeskaya grammatika tyurkskih yazıkov. Regionalnıe rekonstruktsii. M., 2002.
Meteorit

Namibya'daki 60 tonluk, 2,7 m (8,9 ft) uzunluğundaki Hoba meteoriti, bilinen en büyük sağlam kalmış meteorittir.
Meteorit; kuyruklu yıldız, asteroit veya meteoroit gibi dış uzay kaynaklı bir cismin, bir gezegen veya uydunun yüzeyine ulaşmak üzere atmosferden geçişinde sağlam kalabilmiş katı bir enkaz parçasıdır. Orijinal nesne atmosfere girdiğinde, sürtünme, basınç ve atmosfer gazlarıyla kimyasal etkileşim gibi çeşitli faktörler, ısınmasına ve enerji yaymasına neden olur. Daha sonra bir meteor haline gelir ve kayan yıldız olarak da bilinen bir ateş topu oluşturur. Gök bilimciler en parlak örneklerine "bolit" adını verirler. Meteor, daha büyük olan cismin yüzeyine ulaştıktan sonra meteorit haline gelir. Meteoritlerin boyutları büyüklük açısından farklılıklar gösterir. Jeologlara göre bolit, bir çarpma krateri oluşturacak kadar büyük bir meteorittir.
Atmosferden geçişi gözlemlenip Dünya yüzeyine çarptıktan sonra ortaya çıkarılan meteoritlere meteorit düşüşleri adı verilir. Diğerleri ise meteorit buluntuları olarak adlandırılır. Meteoritler geleneksel olarak üç geniş kategoriye ayrılmıştır: Büyük ölçüde silikat minerallerinden oluşan kayaçlar olan taşsı meteoritler; büyük ölçüde ferronikel içeren demir meteoritler ve büyük miktarlarda hem metal hem de kayaç malzeme içeren taşsı-demir meteoritler. Modern sınıflandırma şemaları meteoritleri yapılarına, kimyasal ve izotopik bileşimlerine ve mineralojisine göre gruplara ayırır. ~1 mm çapında olan "meteoritler" mikrometeoritler olarak sınıflandırılır, fakat mikrometeoritler genellikle atmosferden geçerken tamamen erir ve sönümlenmiş damlacıklar olarak Dünya'ya düşerler. Ay'da ve Mars'ta Dünya dışı meteoritler bulunmuştur.
Sıklık

Ayrıca bakınız: Dünya'ya Yakın Cisimlerin tehdidi
Herhangi bir günde Dünya'ya çarpan en büyük meteoritin çapı muhtemelen 40 santimetre (16 inç) civarında, herhangi bir yılda yaklaşık dört metre (13 ft) ve herhangi bir yüzyılda yaklaşık 20 m (66 ft) olacaktır. Bu istatistikler aşağıdaki yöntemle elde edilir:
Dünya'nın en az beş santimetre (2,0 inç) ile yaklaşık 300 metre (980 fit) aralığındaki bir göktaşıyla karşılaşma oranı aşağıdaki kuvvet-yasası dağılımına uyar:
burada N (>D), bir yıl içinde D metre çapında Dünya'ya çarpması beklenen nesnelerin sayısıdır. Bu, yerden ve uzaydan görülen parlak göktaşlarına ilişkin gözlemlerle, Dünya'ya yakın asteroit araştırmalarına dayanır. Çapı 300 m (980 ft) üzerinde olanlarda tahmin edilen oran biraz daha yüksektir ve her birkaç milyon yılda bir (bir teraton TNT eşdeğeri) 2 km (1,2 mi) çapındaki bir asteroit, kuvvet-yasası kestirim tahmininin öngördüğünden yaklaşık 10 kat daha sık bir şekilde Dünya'ya çarpar.
Kimya

Mart 2015'te NASA'dan bilim insanları, dış uzay koşulları altındaki laboratuvarda, meteoritlerde bulunan pirimidin gibi başlangıç kimyasalları kullanılarak, DNA ve RNA içinde bulunan urasil, sitozin ve timin gibi karmaşık organik bileşiklerin oluşturulduğunu bildirdiler. Pirimidin ve polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH'lar) bilim insanlarına göre, kırmızı dev yıldızlarda veya yıldızlararası toz ve gaz bulutlarında oluşmuş olabilir.
Ocak 2018'de araştırmacılar, Dünya'da bulunan 4,5 milyar yıllık meteoritlerin sıvı su ile birlikte yaşam için gerekli olan prebiyotik kompleks organik maddeleri de içerdiğini buldu.
Kasım 2019'da bilim insanları, riboz da dahil olmak üzere göktaşlarında ilk kez şeker moleküllerini tespit ettiklerini bildirdiler. Bu da asteroitlerdeki kimyasal süreçlerin yaşam için temel olan bazı organik bileşikler üretebileceğini önermekte ve Dünya'daki DNA tabanlı bir yaşam kökeninden önce bir RNA dünyası fikrini desteklemektedir.
Nisan 2022'de bir Japon grubu, karbon açısından zengin meteoritlerin içinde adenin (A), timin (T), guanin (G), sitozin (C) ve urasil (U) bulduklarını bildirdi. Bu bileşikler, Dünya'daki tüm yaşamın genetik kodu olan DNA ve RNA'nın yapı taşlarıdır. Bu bileşikler ayrıca dış uzay koşullarını taklit eden laboratuvar ortamlarında da kendiliğinden oluşmuştur.
Aşınma

Ayrıca bakınız: Meteorit aşınması
Çoğu meteorit, Güneş Sistemi'nin erken dönemlerine tarihlenir ve Dünya'daki en eski mevcut malzemelerdir. Bir meteoritin yaşadığı değişiklik derecesini ölçmek için su, tuz, oksijen vb. nedenlerle oluşan karasal aşınma etkisinin analizi kullanılır. Antarktika ve çöllerden alınan örnekler üzerinde çeşitli niteliksel aşınma etkisi indeksleri uygulanmıştır.
En yaygın olarak kullanılan aşınma etkisi ölçeği sıradan kondritler için kullanılır ve W0 (bozulmamış durum) ile W6 (yoğun değişiklik) arasında değişir.
Aşınma > Fosil meteoritler

"Fosil" meteoritler bazen jeologlar tarafından keşfedilir. Bunlar uzak bir geçmişte Dünya'ya düşen, mineralojik ve jeokimyasal çalışmalar yoluyla tanınabilecek kadar tortul yataklarında korunmuş olan yüksek derecede aşınmış meteorit kalıntılarını temsil ederler. İsveç'teki Thorsberg kireç taşı ocağında, Ordovisiyen döneminden yaklaşık yüz adetten fazla sayıda "fosil" meteorit ortaya çıkarılmıştır. Çoğunluğu aşırı aşınma etkisine maruz kalmış L-kondritlerdir ve petrografik bir mikroskop altında hala orijinal meteoriti andırır, fakat orijinal malzemenin yerini neredeyse tamamen karasal ikincil mineralizasyon almıştır. Dünya dışı kökenini göstermek için izotop analizi ile kalıntı spinel taneleri kullanılmıştır. Bu, mineral meteoritlerde yaygın bir şekilde bulunur, suda çözünmez ve karasal aşınma etkisi ortamında kimyasal olarak değişmeden kalabilir. Bilim insanları, Rusya ve Çin'de de bulunan bu meteoritlerin hepsinin aynı kökenden, Jüpiter ile Mars arasında meydana gelen bir çarpışmadan kaynaklandığına inanırlar. Bu "fosil" meteoritlerden biri olan Österplana 065, artık Dünya'ya düşmediği anlamında "soyu tükenmiş" ve ana cisminin Dünya'ya yakın cisimler rezervuarından tamamen tükendiği ayrı bir göktaşı türünü temsil ediyor gibi görünüyor.
Atmosferik ablasyonun etkilerini gösteren NWA 859 demir meteoriti
61,9 gramlık Novato meteoritinin 17 Ekim 2012'de bir evin çatısına çarptığında oluşturduğu darbe oyuğu.
Batı Sahra'dan LL6 türü bir taşsı meteorit, "Al Mahbes".
Derne Muharebeleri

| g t Trablusgarp Savaşı |
| --- | --- |
 Trablus  Derne  Tobruk  Konfide  Beyrut  Çanakkale (I)  On İki Ada  Çanakkale (II) 
Derne Muharebeleri, 16 Ekim 1911 ile 18 Ekim 1912 tarihleri arasında Derne'yi ele geçirmek isteyen İtalyan Krallığı ile Osmanlı İmparatorluğu arasında Trablusgarp Savaşı sırasında yapılan muharebelerdir.
29 Eylül 1911'de Trablusgarp Savaşı'nın ilanından sonra İtalyan birliklerinin hedeflerinden biri Derne oldu. 16 Ekim'de İtalyan birinci filosundan bir grup Derne önüne gelerek şehri bombaladı, 18 Ekim'de ise İtalyan güçleri şehre çıkartma yaptı. Kasım 1911-Mart 1912 ve Eylül-Ekim 1912'de yoğunlaşan muharebeler boyunca İtalyanlar, kıyıdaki vaha ile garnizon bölgesini elde tuttularsa da Osmanlı kuvvetlerinin karşı saldırıları ve baskınları sebebiyle iç bölgelere ilerleyemeyerek kıyılarda kaldılar. 18 Ekim 1912'de imzalanan Uşi Antlaşması ile muharebeler sona erdi. Muharebelere gönüllü olarak katılan Kemal Bey (Atatürk), Fuat Bey (Bulca), Nuri Bey (Conker), Fethi Bey (Okyar) gibi Osmanlı subayları ilerleyen yıllarda Türk Kurtuluş Savaşı'nda önemli rol oynadı.
Arka plan

Bingazi ve Derne, Sirenayka Yaylası'nın iki ucunda bulunan ana şehirlerdi. Bölgedeki yollarının kesiştiği Derne, bu bölgenin kontrolü açısından stratejik bir öneme sahipti. Vadilerle kesilmiş kurak bir platoda yer alan şehir ve çevresindeki arazi, askeri açıdan güçlükler çıkartan bir özelliğe sahiptir.
Trablusgarp Savaşı'ndan hemen önce, buradaki tümenden önemli bir kısmı silahlarıyla birlikte Yemen'e İmam Yahya ayaklanmasını bastırmak üzere gönderildi ve tekrar yerlerine iade edilmedi. Burada ancak jandarma vazifesi görecek, çok az bir kuvvet bırakılmıştı. 1910 yılı bütçesinde kabul edilen, Trablusgarp'taki iki süvari alayı da bir alaya indirildi. Trablusgarp'taki asker mevcudunun azaltılması bir nevi İtalyan işgaline zemin hazırlanmış oldu.
28 Eylül'de İtalya, Osmanlı Devleti'ne bir ültimatom vererek, 48 saat içinde Bingazi ve Trablusgarp'ın İtalyan yönetimine bırakılmasını ve İtalya'ya yıllık vergi verilmesini talep etti. 29 Eylül'de Birleşik Krallık ve Fransa hükûmetlerinin desteğini de arkasına alarak, Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etti. Savaş ilanının ardından İtalyan gemileri Trablusgarp ve çevresini bombaladı.
Savaş başladıktan sonra, Bâb-ı Âli'de Trablusgarp'ta mukavemet edip etmeme konusunda genelde iki görüş mevcuttu. Mehmed Said Paşa'nın ilk toplantısında eldeki mevcut imkânlarla mukavemet lüzumu kararlaştırıldı. Ahmed Muhtar Paşa'ya göre Trablusgarp'ta mukavemet cinayet demekti. Kâmil Paşa da aynı görüşte idi. Şeyhülislam Cemaleddin Efendi de harbin uzamasının can ve mal kaybından başka bir işe yaramayacağını söylüyordu. Bütün olumsuz şartlara rağmen, Osmanlı Devleti Trablusgarp'ı göz göre göre düşmana savaşmadan teslim edemezdi. Bu hem kamuoyunda hoş görülmez hem de Osmanlı Devleti'nden pay almak için pusuda bekleyen devletlere kötü örnek olurdu. Bu savaş çok ümitsiz şartlar içinde olacaktı. Oradaki kuvvetlere silah ve cephane yollamak imkânsız gibiydi. Ancak Birleşik Krallık ile Fransa, Mısır ve Tunus'un tarafsızlığını ilan ederek kendi sömürgelerindeki Müslümanları gücendirmeyecek ve onların şikayetlerine yol açmayacak ve bu üç tarafı bu şekilde idare yoluna gideceklerdi.
Savaşın başında zayıf bir Osmanlı direnişinin ardından donanma desteğiyle Trablus'u kolayca ele geçiren İtalya, gittikçe daha başarılı hale gelen direniş sebebiyle iç bölgelere ilerlemekte zorluk yaşıyordu.
İtalyan çıkartması

İtalyanlar 30 Eylül 1911'de Pisa zırhlısıyla Derne civarındaki bir Osmanlı telsiz istasyonunu imha etti. 7 Ekim'de şehirdeki Türkler aleyhine faaliyetten tutuklu İtalyanların kurtarılma çağrısı üzerine 8 Ekim'de bir askeri heyet kıyıya yöneldi. Gemi önceden haber vermediği için kıyı bataryalarının ateşiyle karşılandı ve karşı ateşle cevap verdi. Saat 11.30'da her iki taraf da ateşi kesti. Daha sonra yanaşan gemi, şehrin bombardıman edilmemesi karşılığında İtalyanların serbest bırakılması anlaşması üzerine ayrıldı. Tutuklu İtalyanlar ertesi gün serbest bırakılarak Tobruk'a gönderildiler. 12-16 Ekim arasında Tobruk ve Derne yakınlarında İtalyan donanma hareketliliği gerçekleşti.
16 Ekim'de şehir açıklarında dokuz İtalyan savaş gemisi toplanmıştı. Kıyıya çıkan bir temsilci, bir saate kadar şehrin teslim edilmesini ve tüm Osmanlı askerlerinin silahlarının toplanarak teslim olmalarını talep etti; aksi takdirde şehrin bombalanacağını ve silahlı Arap mücahitlerin idam edileceğini bildirdi. Derne Komutanlığı ise bu talebi reddetti. Şehir halkından bir heyet amiral gemisine giderek bombardıman yapılmaması ricasında bulunsa da, İtalyanlar kararlıydı. Başlayan bombardımanda iki kışla binası yıkıldı. İtalyanlar çıkartmaya başladıklarında kıyıdan yoğun ateşle karşılaştılar ve geri çekildiler. Ertesi gün şehir tahliye edildi. 18 Ekim'de İtalyanlar bir kez daha karaya çıkma girişiminde bulundular. Şehrin tahliye edilmiş olması sebebiyle hiçbir direnişle karşılaşmadılar. İlerleyen günlerde şehre daha fazla kuvvet yığmaya devam ettiler. İtalyan gücünün başındaki Korgeneral Vittorio Trombi şehrin valisi ilan edildi.
Muharebeler

Derne'deki muharebeler aralıksız olarak sürmüş olsa da, en yoğun çatışmalar savaşın ilk aylarında (Kasım 1911-Mart 1912) ve sonuna doğru (Eylül-Ekim 1912) gerçekleşmiştir. Bölgedeki İtalyan güçleri diğer kara birliklerinden izole, sadece donanma desteğiyle savaşıyordu; şehir hala Osmanlı kontrolünde olan platonun yakınındaydı ve gönüllü Osmanlı subaylarının birçoğu bu bölgedeydi.
Muharebeler > Kasım 1911 - Mart 1912 muharebeleri > 3 Mart 1912 muharebesi

Osmanlı kuvvetleri, sayısı gittikçe artan İtalyan kuvvetlerini yıpratmak için sık sık baskınlar düzenliyordu. 3 Mart sabahı nizamiye askerleri ve milislerden oluşan 70 kişilik bir kuvvet Seydi Abdullah batısında bir pusuda İtalyanlara önemli zayiat verdirdi ve geri çekilmeye zorladı. Öğle vaktinde İtalyan topçu ateşine rağmen Osmanlı kuvvetleri tahkimatlara taarruz etti. Saat 13.00'te Osmanlı topçusu da çatışmaya katıldı. Şiddetli geçen piyade savaşı esnasında Seydi Abdullah birkaç kez el değiştirdi. Saat 15.00'te dört tabur olduğu tahmin edilen İtalyan ihtiyat birliği ve bir dağ bataryası çatışma alanına ulaştı. Bunun üzerine Osmanlı birlikleri kademe kademe geri çekildi. Bu esnada Mustafa Kemal'in komutasındaki doğu kolu İtalyanların sol yanına taarruz etti ve tekrar geri çekilmeye zorladı. Saat 18.00'de Osmanlılar, çekilen İtalyanları takibe geçti. 3 Mart 1912'deki Derne Muharebesi'nde Osmanlı kuvvetleri 63 ölü ve 168 yaralı verirken, İtalyanlar yaklaşık 8 subay ölü, 13 subay ve 52 er ölü, 13 subay ve 164 er yaralı verdiler, 60 tüfek ve çok miktarda malzeme kaybettiler. Bu çatışmanın ardından İtalyanlar uzun süre tekrar saldırıya geçemediler. İstihkam birlikleri Osmanlı baskınlarını gördüklerinde hızlıca geri çekilmeye, ana güç ise Derne dışına çıkmamaya başladı. Derne şehri de zaman zaman Osmanlı topçusunun ateşi altında kalıyordu. Bu esnada Mustafa Kemal Derne hattının tümünü komuta ediyordu ve komutası altında sekiz Osmanlı subayı, 160 asker, bazı gönüllüler, bir topçu bölüğü, İtalyanlardan ele geçirilen iki makineli tüfek ve 7.742 Arap askeri vardı. Arap askerlerini Senusi zaviyeleri sağlıyordu ve başlarındaki şeyhleri Osmanlı subaylarına bağlıydı. Bu kuvvet 15.000-16.000 İtalyan askerini Ekim 1911-Eylül 1912 arasında Derne'de tutmayı başardı.
17 Haziran'da İtalyan güçleri Kasr-ı Arun tabyasına saldırıya geçti. Tabya Osmanlılar tarafından gözlem ve ara sıra taciz amacıyla kullanılan bir mevkiydi. Büyük bir kuvvetle gerçekleşen İtalyan saldırısını haber alan doğu kolu komutanı Fuat, saldırıyı Derne Komutanı Mustafa Kemal'e bildirdi. Osmanlı güçleri İtalyanları tabyaya 3 kilometre mesafede karşıladı. 150 kişilik bir Osmanlı birliğinin taarruzu üzerine iki İtalyan taburu akşam saatlerinde geri çekildi, Osmanlı kuvvetleri de Kasr-ı Arun'a çekildiler. Daha sonra Osmanlı kuvvetleri bölgeyi terk ederek gözetlemelerine Harap Havuzlar bölgesinden devam ettiler. Ağustos ayında önemli bir çatışma gerçekleşmedi.
Muharebeler > Eylül - Ekim 1912 muharebeleri

Ağustos ayının sonunda Derne'deki komutan General Vittorio Trombi emekliye sevk edilmiş, yerine Homs çarpışmalarına katılmış olan Tümgeneral Ezio Reisoli gönderilmişti. Bu değişikliğin ardından İtalyan birliklerinin mevcutları arttırıldı. İtalyanlar için Trablusgarp'taki başarısızlıklar ve ağır kayıplar ile açık denizde görev yapan donanmanın yıpranması sürdürülemez duruma yaklaşıyordu. İtalyan diplomatlar Balkanlar'da Osmanlılara karşı bir savaş çıkması için çalışıyorlardı. Yaz aylarının sona ermesi ile havanın bozması da donanma desteğini güçleştirecekti. İtalyanlar, kendileri için avantajlı şartlarda bir barış anlaşması yapma amacıyla Osmanlı güçleri üzerindeki baskıyı arttırmayı hedefliyorlardı.
11 Eylül 1912'de İtalyanlar, başarısızlıkların ardından yapılan komuta değişikliğinin ardından Derne'den çıkmak için güçlü bir hücum başlattılar. Sarp arazide savaşmak üzere bu saldırıya özel olarak Mondovì, Edolo, Ivrea, Saluzzo ve Fenestrelle dağ taburları, Eritre'den getirilen I. ve VII. Yerli Piyade Taburu ve iki dağ topu bataryasından oluşan bir güç oluşturdular. Bu hücumda kuvvetlerinin çoğunu kullanan General Rezoli, Kasr-el Leben'i ve Şeydi Abdülâziz yoluna hakim olan mevkileri önemli sayıda kayıp vermesine rağmen ele geçirdi. 17 Eylül'de tekrarlanan bir taarruzda ise Mustafa Kemal komutasındaki Türk ve Araplar tarafından tekrar durduruldular. İtalyanların 1 ölü ve 113 yaralısına karşılık Osmanlı güçleri 111 ölü vermişti. 24 Eylül'de gemilerden çıkartılan kuvvetlerin de dahil olduğu yeni bir saldırı yapıldı. 16 piyade taburu, 60 top ve çok sayıda makineli tüfek kullanan İtalyanlara karşı Osmanlılar 300 asker, dört makineli tüfek ve iki topla savunma yaptılar. İlk gün beş kilometre ilerleyen İtalyanlar, Osmanlıların karşı saldırıları sebebiyle ele geçirdikleri araziyi terk ederek Derne'ye döndüler. Osmanlılar bu muharebede 25 asker ölü, iki subay yaralı zayiat verdiler. Eylül sonunda Derne'deki İtalyan gücü 18 bin askere ulaşmıştı.
Ekim ayında İtalyanlar Derne'de hücumlarını sona erdirdiler ve savunma pozisyonları aldılar. İç kesimlere ilerleme yolundaki çabalara ara vermiş, Osmanlıları zora düşürecek diplomatik bir çözümü beklemeye odaklanmışlardı.
Sonuçlar

Osmanlı Devleti İtalya ile Uşi Barış Antlaşması'nı imzalayınca Derne İtalyanlara teslim edildi. İtalyan birlikleri çoğunluğu Senusi gerillalardan oluşan birliklere karşı başarı elde edemedi ve donanma topçu ateşi desteği ile korunan sahil kesiminden öteye ilerleyemedi.
İtalyanların Derne sahil şeridine hapsolup ilerleyememeleri Mustafa Kemal'in arkadaşı Salih'e (Bozok) gönderdiği mektupta da açıklanmaktadır. Bazı yazarlar, Çanakkale muharebelerinde Mustafa Kemal'in Derne Muharebeleri tecrübelerinden yararlandığını belirtmişlerdir. Çanakkale'de de yüksek donanma ateş gücüne sahip kuvvetler karaya çıkabilmiş ancak denizden topçu desteği olmayan bölgelerde ilerleyişini sürdürememişti.
Derne'de Kızılay heyeti. Oturanlar, soldan: Askeri Baş Hekim Doktor İbrahim Tali Bey, Mustafa Kemal, Enver Bey, Yusuf Şetvan, Nuri Conker
Mustafa Kemal Trablusgarp'ta bir harekatı idare ederken. Mustafa Kemal (sol) ve kol komutanı Fuat Bulca (sağ)
Don Nix

| Don Nix |
| --- | --- |
Nix 1970'lerde
Genel bilgiler
Doğum: William Donald Nix 27 Eylül 1941(1941-09-27) Memphis, Tennessee, ABD
Ölüm: 31 Aralık 2024 (83 yaşında) Germantown, Tennessee, ABD
Tarzlar: Memphis soul blues rock
Meslekler: Müzisyen söz yazarı yapımcı
Çalgılar: Gitar vokal saksafon
Etkin yıllar: 1958–2008
Müzik şirketi: Shelter Elektra Enterprise Cream Appaloosa Evidence Section Eight
İlişkili hareketler: The Mar-Keys Leon Russell Gary Lewis and the Playboys George Harrison John Mayall and the Bluesbreakers Freddie King the Jeff Beck Grubu the Who Rolling Stones

William Donald Nix (27 Eylül 1941 – 31 Aralık 2024), Amerikalı müzisyen, söz yazarı ve yapımcı.
Hayatı

Nix, 27 Eylül 1941'de Memphis, Tennessee'de doğdu. 1958'de başladığı müzik kariyerini 2008 yılına kdar sürdürdü. Kurucuları arasında olduğu; Mar-Keys müzik grubundaki çalışmalarıyla tanındı. İmza attığı Last Night ve Going Down adlı parçalarla öne çıktı.
Ayrıca aralarında; Leon Russell, Gary Lewis and the Playboys, George Harrison, John Mayall and the Bluesbreakers, Freddie King, the Jeff Beck Grubu, the Who ile Rolling Stones'un olduğu müzisyen ve gruplarla çalıştı.
Ayrıca solo olarak 1971-2008 yılları arasında dokuz albüm yayınladı ve üç kitap yazdı.
Nix, 31 Aralık 2024'te Germantown, Tennessee'de geçirdiği kalp krizi nedeniyle 83 yaşında öldü.
Diskografi

In God We Trust (Shelter, 1971)
Living by the Days (Elektra, 1971)
Hobos, Heroes and Street Corner Clowns (Enterprise, 1973)
Gone Too Long (Cream, 1976)
Skyrider (Cream, 1979)
Back to the Well (Appaloosa, 1993)
Goin' Down: The Songs of Don Nix (Evidence, 2002)
I Don't Want No Trouble! (Section Eight, 2006)
Passing Through (Section Eight, 2008)
XXYY sendromu

| XXYY sendromu |
| --- | --- |

XXYY sendromu
XXYY sendromu, erkeklerin fazladan bir X ve Y kromozomlarının bulunduğu eşey kromozomları bozukluğu. İnsan hücreleri genellikle anne ve babadan olmak üzere iki cinsiyet kromozomu içerir. Genellikle dişiler iki X kromozomuna (XX), erkekler bir X bir Y kromozomuna (XY) sahiptir. Düzgün çalışan bir SRY geni en az bir Y kromozomunun ortaya çıkmasıyla erkek olur. Bu nedenle XXYY kromozomuna sahip olan insanlar normalde erkek olur. XXYY sendromlu erkekler 46 yerine 48 kromozoma sahiptir. Bu yüzden XXYY sendromu bazen 48, XXYY sendromu olarak yazılır. Yaklaşık her 18.000-40.000 erkek doğumunda bir XXYY sendromlu bireyin doğduğu tahmin edilmektedir.
Görünümleri

Aşağıda bu durumun bazı belirtileri bulunmaktadır:[kaynak belirtilmeli]
Gelişimde gecikme
Konuşma bozukluğu
Davranış patlamaları ve ruh halleri
Öğrenme güçlüğü
Entelektüel gecikme
DEHB belirtileri
Otistik spektrum bozukluğu
Uzun boy
Skolyoz
Diş problemleri
Klinodaktili
Alçak kas tonusu
Düztabanlık
Kısırlık
Cinsel gelişimde gecikme
İnmemiş testis
Düşük testosteron
Nedeni

48,XXYY sendromu, X ve Y (cinsiyet) kromozomlarıyla ilgili bir durumdur. İnsanların her hücresinde normalde 46 kromozom bulunur. 46 kromozonun ikisi, insanların eril ve dişil özelliklerini belirleyen X ve Y kromozomlarıdır. Dişiler tipik olarak X kromozomlarına (46,XX), erkek bir X ve bir Y kromozomuna (46,XY) sahiptir. 48,XXYY sendromu, erkek hücresinin her birinde iki cinsiyet kromozomunun da bir kopyasının olması sonucu (48,XXYY) oluşur. X kromozomundaki genlerin fazlalığı erkek cinsel gelişimini etkileyerek testislerin normal çalışmasını engeller ve testosteron düzeylerini düşürür. Birçok gen sadece X ve Y kromozonunda bulunur, ancak psödootozomal bölgeler olarak bilinen bölgelerdeki genler her iki cinsiyet kromozomunda da bulunur. Fazladan X ve Y kromozomunun psödootozomal bölgelerindeki genlerin ek kopyaları, 48,XXYY sendromunun belirtilerine ve semptomlarına katkıda bulunur; ancak, özel genler tanımlanmamıştır.
Tanı

XXYY sendromunu teşhis etmek için bir karyotip yapılır. Tedavi; ilaçlar, davranış terapileri ve yoğun topluluk desteğinden oluşur.
Prognoz

Hastalardan esasen normal bir yaşam süresi beklenir. Ancak düzenli olarak tıbbi takip gerekmektedir.
XXYY kromozomlu birey
Diljá

| Diljá |
| --- | --- |

Doğum: Diljá Pétursdóttir 2001 Kópavogur, İzlanda
Meslek: Şarkıcı
Etkin yıllar: 2015-günümüz

Müzikal kariyeri
Tarzlar:  Pop 
Çalgılar: Vokaller

 

Diljá Pétursdóttir (İzlandaca telaffuz: [ˈtɪljauː ˈpʰjɛːtʏr̥sˌtouhtɪr]; d. 2002), bilinen adıyla Diljá, İzlandalı şarkıcı-söz yazarı. 2023 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İzlanda'yı "Power" adlı şarkısıyla temsil etmiştir.
Diocletianus Sarayı

| UNESCO Dünya Mirası |
| --- | --- |

Konum:  Hırvatistan
Kriter: Kültürel: ii, iii, iv
Referans: 97
Tescil: 1979 (3. oturum)
Bölge: Avrupa ve Kuzey Amerika
Diocletian Sarayı (Hırvatça: Dioklecijanova palača), dördüncü yüzyılın başında Roma İmparatoru Diocletianus için yapılmış ve bugün Hırvatistan'ın eski Split kentinin yaklaşık yarısını oluşturan eski bir saraydır. Diocletianus'ın emeklilik ikâmetgâhı olarak tasarlandığı için adı "saray" olarak geçmektedir.
Diocletianus, 1 Mayıs 305 tarihinde emekliliğine hazırlanmak için devasa sarayı inşa etti. Dalmaçya kıyılarında, küçük bir yarımadanın güney kesiminde, Roma Imparatorluğu'nun Dalmaçya eyaletinin başkenti Salona'ya 6.5 km. uzaklıktaki bir koyda yer almaktadır.
1979 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.