stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tedavi maddelerinin yasal düzenlemesi
Tarihçe > Avrupa Ekonomik Birliği

Avrupa Ekonomik Komisyonu da 1965 yılında bir ilacı pazarlamadan önce daha yüksek etkinlik standartları uygulamak amacıyla bir yönerge kabul etmiştir. Hem AB hem de ABD'de ilaç mevzuatı, ilaç güvenliği ve etkinliğini sağlamak amacıyla çıkarılmıştır. Daha yüksek klinik öncesi ve klinik standartlara rağmen, artan düzenlemeler ve test standartları aslında 1960'larda ilaç araştırmalarında daha fazla yeniliğe yol açmıştır. 1989 yılında DSÖ tarafından düzenlenen Uluslararası İlaç Düzenleme Otoriteleri Konferansı'nda dünyanın dört bir yanından gelen yetkililer, küresel ilaç onayı için kolaylaştırılmış süreçlerin gerekliliğini tartıştı.
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Avustralya

Avustralya'da terapötik ürünler, 1989 tarihli Terapötik Ürünler Yasası ile oluşturulan Terapötik Ürünler İdaresi (TGA) tarafından düzenlenmektedir. İlaçların ve zehirlerin mevcudiyeti, her bir eyalet mevzuatı kapsamında programlanarak düzenlenir, ancak genellikle ulusal İlaçların ve Zehirlerin Tek Tip Çizelgelendirilmesi Standardı'nın (SUSDP) rehberliği altındadır.[kaynak belirtilmeli]
SUSDP kapsamında, tıbbi maddeler genellikle beş kategoriden birine aittir:
Çizelgelendirilmemiş/muaf
Çizelge 1 (S1) - Reçetesiz İlaçlar (Genellikle kullanılmaz)
Çizelge 2 (S2) - Eczane İlaçları
Çizelge 3 (S3) - Sadece Eczacılara Özel İlaçlar
Çizelge 4 (S4) - Sadece Reçeteyle Satılan İlaçlar
Çizelge 5 (S5) - Zehir
Çizelge 6 (S6) - Dikkat/Zehir
Çizelge 7 (S7) - Tehlikeli/Zehirli
Çizelge 8 (S8) - Kontrollü İlaç
Çizelge 9 (S9) - Yasaklı İlaç
Çizelge 10 (S10) - Yasaklı Madde
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Kanada

Kanada'da tedavi edici ürünlerin düzenlenmesi Gıda ve İlaç Yasası ve ilgili yönetmelikler tarafından yönetilmektedir. Buna ek olarak, Kontrollü İlaçlar ve Maddeler Yasası, kontrollü ilaçlar ve ilaç öncüleri için ek düzenleyici gereklilikleri belirler.
Ontario'da İlaç ve Eczaneler Düzenleme Yasası "insanlarda, hayvanlarda veya kümes hayvanlarında... bir hastalığın teşhisinde, tedavisinde, hafifletilmesinde veya önlenmesinde kullanılan herhangi bir maddeyi" yönetir.
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Çin

Çin'de ilaçların düzenlenmesi, eski Çin Gıda ve İlaç İdaresinin yerini alan Ulusal Tıbbi Ürünler İdaresi (NMPA) tarafından yönetilmektedir.
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Mısır

Mısır'da ilaçların düzenlenmesi Mısır İlaç Kurumu (EDA) tarafından yürütülmektedir
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Avrupa Birliği

Avrupa Birliği (AB) ilaç düzenleme sistemi, 31 EEA ülkesinden (28 AB üye devleti artı İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç) yaklaşık 50 düzenleyici otorite, Avrupa Komisyonu ve Avrupa İlaç Ajansından (EMA) oluşan bir ağa dayanmaktadır. EMA ve üye devletler yeni ilaçların ve yeni güvenlik bilgilerinin değerlendirilmesinde işbirliği yapmakta ve uzmanlıklarını paylaşmaktadır. Ayrıca, ilaçların yan etkilerinin raporlanması, klinik araştırmaların gözetimi ve ilaç üreticilerinin iyi klinik uygulama (GCP), iyi üretim uygulaması (GMP), iyi dağıtım uygulaması (GDP) ve iyi farmakovijilans uygulamasına (GVP) uygunluk denetimlerinin yürütülmesi gibi ilaç düzenlemelerinde bilgi alışverişi için birbirlerine güvenmektedirler. AB mevzuatı, her üye devletin ilaçların ruhsatlandırılması ve izlenmesine ilişkin aynı kural ve gerekliliklere göre faaliyet göstermesini gerektirmektedir.
AB içinde, EudraLex Avrupa Birliği'ndeki tıbbi ürünleri düzenleyen kural ve yönetmeliklerin koleksiyonunu tutar ve Avrupa İlaç Ajansı bu kural ve yönetmeliklerin çoğunu düzenlemek için hareket eder. Bu kural ve yönetmelikler arasında şunlar yer almaktadır:
65/65/EEC1 sayılı Direktif, tescilli tıbbi ürünlerin pazarlanması için ön onay gerektirmektedir
75/318/EEC sayılı Direktif, 65/65/EEC1 gerekliliklerine açıklık getirmekte ve üye devletlerin bunları uygulamasını gerektirmektedir
75/319/EEC sayılı Direktif, pazarlama izni taleplerinin yalnızca nitelikli uzmanlar tarafından hazırlanmasını gerektirir
93/41/EEC sayılı Direktif, Avrupa Tıbbi Ürünler Değerlendirme Ajansını kurar
2001/20/EC sayılı Direktif, klinik araştırmaların yürütülmesine ilişkin kuralları tanımlar
2001/83/EC sayılı Direktif
2005/28/EC sayılı Direktif, klinik araştırmaların tasarımı ve yürütülmesi için iyi klinik uygulamaları tanımlar
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Almanya

Alman yasaları ilaçları şu şekilde sınıflandırmaktadır
Narkotikler ("Betäubungsmittel")
Anlage I BTMG (sadece yetkili bilimsel kullanım)
Anlage II BTMG (sadece yetkili ticaret, reçeteye tabi değil)
Anlage III BTMG (özel reçete formu gereklidir - "Betäubungsmittelrezept")
Araştırma kimyasalları ("neue psychoaktive Stoffe" - sadece endüstriyel ve bilimsel amaçlar için izin verilir)
Reçeteli ilaçlar ("verschreibungspflichtig" veya "rezeptpflichtig")
Yalnızca eczane ilaçları ("apothekenpflichtig")
Genel satış listesi ilaçları ("freiverkäuflich")
İlaç sentezlemek için hammaddeler
Kategori 1 (yetkilendirme gerekli)
Kategori 2 (raporlama gerekli)
Kategori 3 (ihracat kısıtlamaları)
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > İzlanda

İzlanda'da ilaçlar İzlanda İlaç Kontrol Kurumu tarafından düzenlenmektedir.
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Hindistan

Hindistan'daki ilaçlar, Sağlık ve Aile Refahı Bakanlığına bağlı Merkezi İlaç Standartları Kontrol Örgütü (CDSCO) tarafından düzenlenmektedir. Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü (Hindistan) tarafından yönetilen CDSCO, farmasötik ürünleri Hindistan İlaç Genel Kontrolörü (DCGI) aracılığıyla düzenlemektedir.[kaynak belirtilmeli]
İlaçlar beş başlık altında sınıflandırılmaktadır. Perakende ve dağıtım altında:
Çizelge X ilaçları - narkotikler
Çizelge H ve L - enjektabllar, antibiyotikler, antibakteriyeller
Çizelge C ve C1 - biyolojik ürünler, örneğin serumlar ve aşılar
Üretim uygulaması altında:
Çizelge N - üretim kanadının verimli çalışması için ekipman listesi, kalifiye personel
Çizelge M
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Endonezya

Endonezya'daki ilaçlar Endonezya Ulusal İlaç ve Gıda Kontrol Ajansı tarafından düzenlenmektedir. Endonezya'daki ilaçlar şu şekilde sınıflandırılır:
Reçetesiz satılan (OTC) ilaç (Obat bebas), halkın serbestçe kullanabileceği ilaçlar. Siyah çizgili yeşil daire ile işaretlenmiştir.
Sınırlı OTC ilaç (Obat bebas terbatas), sadece eczane (apotek) veya ruhsatlı ilaç depoları aracılığıyla halka sunulan ilaçlar. Siyah çizgili mavi daire ile işaretlenmiştir.
Reçeteli ilaç (Obat keras), sadece reçeteyle satılan ilaçlar. Kırmızı daire içinde "K" harfi ve siyah çizgi ile işaretlenmiştir.
Narkotik ve psikoaktif ilaçlar (Obat psikotropika dan narkotika). Ulusal Narkotik Kurulu, yasadışı uyuşturucu kullanımı ve uyuşturucu kaçakçılığı konusunda kolluk önlemleri alır.
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > İrlanda

İrlanda'da ilaçlar 1988 tarihli İlaçların Kötüye Kullanımı Yönetmeliği'ne göre düzenlenmektedir. Kontrollü ilaçlar (CD'ler), kötüye kullanım potansiyellerine ve terapötik etkinliklerine göre beş kategoriye ayrılmıştır.[kaynak belirtilmeli]
CD1: kenevir, lizergamid, koka yaprağı, vb. Ruhsat verilen sınırlı durumlar dışında kullanımı yasaktır.
CD2: amfetamin, metadon, morfin, fentanil, oksikodon, tapentadol, vb. Reçeteler elle yazılmalıdır ve sadece 14 gün için geçerlidir. Reçetelerin tekrarlanmasına izin verilmez. İlaçlar güvenli muhafazaya uygun olmalı ve satılmayan/kullanılmayan ilaçların imhasına şahit olunmalıdır. Kontrollü İlaçlar siciline kayıtlı olmalıdır.
CD3: temazepam, flunitrazepam, vb. CD2 gibi, ancak şahitli imha ve CD kaydı gerekli değildir.
CD4: benzodiazepinler, örneğin diazepam, nitrazepam, düşük doz (metil)fenobarbiton
CD5: düşük doz kodein, vb.
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Myanmar

Myanmar'da ilaçların düzenlenmesi Gıda ve İlaç İdaresi ve Gıda ve İlaç Otorite Kurulu tarafından yönetilmektedir.
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Norveç

Norveç'te ilaçlar beş gruba ayrılmıştır:
Bu sınıftaki narkotikler, sedatif-hipnotikler ve amfetaminler özel bir reçete formu gerektirir:
morfin ve yakın ailesi, eroin, dezomorfin, nikomorfin;
kodein ve yakın ailesi, dihidrokodein, etilmorfin, nikokodein;
morfin akrabaları: hidromorfon ve oksimorfon;
kodein akrabaları: hidrokodon ve oksikodon;
sentetik opioidler: petidin, metadon, fentanil ve levorfanol;
çeşitli sedatif-hipnotikler: temazepam, metakualon, pentobarbital ve sekobarbital;
çeşitli uyarıcılar: amfetaminler ve metilfenidat;
flunitrazepam (B sınıfından taşınmıştır)
Kolayca bağımlılığa yol açan kısıtlı maddeler:
ko-kodamol
tramadol
diazepam
nitrazepam
diğer tüm benzodiazepinler (temazepam ve flunitrazepam hariç)
fentermin
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Filipinler

Gıda ve İlaç İdaresi Filipinler'de ilaç ve tıbbi cihazları düzenlemektedir.
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > İsviçre

İsviçre'de ilaçlar Swissmedic tarafından düzenlenmektedir. Ülke Avrupa Birliği'nin bir parçası değildir ve birçok kişi tarafından yeni ilaç bileşikleri üzerinde klinik deneyler yapmak için en kolay yerlerden biri olarak kabul edilmektedir.[kaynak belirtilmeli]
Farklı teslimat kategorilerini kapsayacak şekilde A'dan E'ye kadar beş kategori bulunmaktadır:
A: Bir doktor veya veterinerden reçete ile bir kez tedarik
B: Bir doktor veya veterinerden reçete ile tedarik
C: Sağlık personelinden teknik tavsiye temini
D: Teknik tavsiye üzerine tedarik
E: Teknik danışmanlık olmadan tedarik
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Birleşik Krallık

Birleşik Krallık'ta beşeri ilaçlar; İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu (MHRA) tarafından düzenlenmektedir. İlaçların bulunabilirliği, bir ürünün pazarlama izninin bir parçası olarak MHRA tarafından sınıflandırılarak düzenlenir.[kaynak belirtilmeli]
Birleşik Krallık'ta üç kademeli bir sınıflandırma sistemi vardır:
Genel Satış Listesi (GSL)
Eczane ilaçları (P)
Sadece Reçeteyle Satılan İlaçlar (POM)
POM kapsamında, kötüye kullanım/bağımlılık riski yüksek olan bazı maddeler de 1971 tarihli İlaçların Kötüye Kullanımı Yasası (2001 tarihli İlaçların Kötüye Kullanımı Yönetmeliği ile değiştirilmiştir) kapsamında ayrı olarak programlanmıştır ve yaygın olarak Kontrollü İlaçlar (CD) olarak bilinmektedir.
Ülkelere göre düzenleyici kurumlar ve temel mevzuat > Amerika Birleşik Devletleri

Amerika Birleşik Devletleri'nde tedavi edici ürünler ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından düzenlenmekte olup, bazı ilaçlar perakende satış noktalarında reçetesiz olarak (OTC), diğerleri ise sadece reçete ile satılmaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Bazı maddelerin reçeteye yazılması veya bulundurulması FDA ve DEA tarafından Kontrollü Maddeler Yasası kapsamında kontrol edilmekte veya yasaklanmaktadır. Bazı ABD eyaletleri, C-V ve BTC (tezgah arkası) ilaçları, örneğin psödoefedrin gibi bazı kontrollü maddelerin reçetelenmesi konusunda daha sıkı sınırlamalar uygulamaktadır. ABD'de farmakovijilansın üç ana kolu FDA, ilaç üreticileri ve akademik/kâr amacı gütmeyen kuruluşlardır (RADAR ve Public Citizen gibi).[kaynak belirtilmeli]
Küçük Vank Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Timurkışla, Şenkaya
Koordinatlar: 40°32′39″K 42°18′22″D﻿ / ﻿40.54417°K 42.30611°D﻿ / 40.54417; 42.30611
Durum: Kalıntılar
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: 10. yüzyıl
Özellikler
Malzemeler: Kesme taş
Küçük Vank Kilisesi (Gürcüce: პატარა ვანქის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı Timurkışla köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Günümüzde Venk olarak adlandırılan Küçük Vank'ta yer alır ve adı da buradan gelir. Timurkışla köyünde bulunduğu için Timurkışla Kilisesi olarak da bilinir.
Tarihçe

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, 1907 yılındaki araştırma gezisi sırasında kilisenin bulunduğu yerleşimin ve kilisenin eski adının bilinmediğini belirtmiştir. Bugün Venk olarak adlandırılan mahalle ve bir manastırın ana kilisesi olan Küçük Vank Kilisesi, daha sonra ortaya çıkan bir isimle anılmaktadır. Ermenice olan “vank” (Վանք) kelimesi, manastır anlamına gelir ve buradaki manastırı ifade eden bu kelime sonradan yer adına dönüşmüş olmalıdır. Küçük Vank Kilisesi, Gürcü Krallığı döneminde, 10. yüzyılda inşa edilmiştir. Kilisenin bulunduğu Tao bölgesi ve yerleşimi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Rus idaresinin 1886 yılında gerçekleştirdiği ve Küçük Vank'ın da içinde yer aldığı Timurkışla köyünün nüfusu Kürtlerden oluşuyordu. Ekvtime Takaişvili'nin gezisi sırasında kilise görece sağlamdı.
Mimari

Küçük Vank Manastırı'nın ana kilisesi olan Küçük Vank Kilisesi, Timurkışla köyü yerleşiminin 1 kilometre güneyinde, bugün Venk denilen mahallededir. Kilise, gri renk düzgün kesme taşlardan inşa edilmiştir. Sunakta ve güney duvarının dış kısmında bulunan ve Gürcü alfabesinin Asomtavruli harfleriyle kazınmış olan birkaç Gürcüce yazıt günümüze ulaşmıştır. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1907 yılındaki araştırma gezisi sırasında apsis ve güney duvarı dışında, Asomtavruli harflerle başka yazıt ve yazılar tespit etmişti. Batı tarafta irice taştaki Asomtavruli yazıt bunlardan biriydi. Bugüne de ulaşmış olan bu taşın eskiden başka bir yerde olabileceği tahmin edilmektedir. Küçük Vank Kilisesi'nin kuzey tarafında, görece küçük bitişik bir kilise bulunmakta olup günümüze ana kiliseden daha iyi durumdadır. Takaişvili'nin gezisi sırasında kilisenin çatı örtüsü duruyordu. Apsisin iki yanında pencereler ve nişler duruyordu; fakat doğudaki penceresi yarıya kadar toprağa gömülüydü. Kilisenin ayrıca batı ve güney duvarlarında birer penceresi vardı. Köylülerin verdiği bilgiye göre Küçük Vank Kilisesi 1960'larda insan eliyle büyük ölçüde yıkılmış, taşları köydeki okulun inşasında ve evlerde kullanılmıştır. Kilisenin hemen yanındaki kayada pek çok mağara bulunmaktadır. Bu mağaralardan birinde kayaya oyulmuş bir haç tespit edilmiştir.
Deli Fuad Paşa

| Fuad Paşa |
| --- | --- |

Doğum: 1835 Kahire, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 1931 (95-96 yaşlarında) Eyüpsultan, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Bağlılığı:  Osmanlı İmparatorluğu
Branşı:  Osmanlı ordusu
Hizmet yılları: 1855-1913
Rütbesi: Müşîr (mareşal)
Çatışma/savaşları:  93 Harbi Kara Lom Operasyonu Karahasanköy Muharebesi  Balkan Savaşları 

Fuad Paşa (1835, Kahire - 17 Nisan 1931, İstanbul), Çerkes asıllı Türk asker. Ataklığı ve düşündüklerini çekinmeden söylemesi nedeniyle Müşir Deli Fuad Paşa olarak da bilinir. Beşiktaş Jimnastik Kulübü kurucuları arasındadır.
Babası Müşir Hasan Paşa Sudan Müfettişi olarak görev yaparken 1835 yılında Mısır'da doğdu. Kahire Harp Okulu'nu bitirdi. Mısır Ordusu'nda Miralay rütbesine terfi etti. 1869 yılında İstanbul'a geldi. 1872 yılında Aşiret ayaklanmalarını bastırmak için Kerkük'e gönderildi ve başarılarından ötürü aynı yıl Mirliva rütbesine terfi etti. Karadağ Savaşı'na katıldı. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Tuna cephesinde görev aldı. 26 Temmuz 1877 tarihinde yapılan Elena Muharebesi'nde Osmanlı birliklerinin kumandanıydı. Bu muharebedeki başarısından dolayı "Elena Kahramanı" olarak anıldı. II. Abdülhamid tarafından Müşir rütbesine terfi ettirildi ve Padişah Yaverliği'ne atandı; Kara Lom Operasyonuna da katılmıştır ve Karahasanköy Muharebesi'nin galibidir. Ancak yönetime olan muhalefetinden dolayı 1902 yılında II. Abdülhamid tarafından Şam'a sürgüne gönderildi. 1908 yılında II. Meşrutiyetin ilanıyla İstanbul'a geri döndü. 1909 yılında Meclis-i Ayan üyeliğine atandı. Balkan Savaşları sırasında İstanbul'un savunmasında görev aldı. 1913 yılında askerlikten emekli oldu.
Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Sivas Kongresi kararlarını Osmanlı Sarayı'na kabul ettirip Damat Ferit Paşa Hükûmeti'nin düşmesinde önemli rol oynadı. Savaş boyunca Kuvâ-yi Milliye'yi destekledi.
17 Nisan 1931 tarihinde İstanbul'da öldü. Mezarı Eyüp Sultan'dadır.
Kishakapı Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Derekapı, Tortum
Koordinatlar: 40°26′16″K 41°28′57″D﻿ / ﻿40.43778°K 41.48250°D﻿ / 40.43778; 41.48250
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: Orta Çağ
Özellikler
Malzemeler: Moloz taş, kireç harcı
Kishakapı Kilisesi veya Kartsha Kapısı Kilisesi (Gürcüce: ქარცხის კარის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı ve eski adı Kartshakari (Kartsha Kapısı) / Kishakapı olan Derekapı köyünde Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesidir.
Tarihçe

Kisha Kapı veya Kartsha Kapısı adı, Kartsha köyüne bağlı olarak ortaya çıkmıştır. Kartsha (ქარცხა) ise, Gürcüce bir yer adı olup gökçe çan çiçeğinin (Campanula tridentata) yetiştiği yeri ifade eder. Kartsha Kapısı köyü ve kilisesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Osmanlılar  bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Kishakapı Kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır. Köyün Müslüman olmasıyla kilisenin cemaatini ve işlevini yitirdiği, zaman içinde de yıkıldığı anlaşılmaktadır.
Mimari

Kishakapı Kilisesi, köyün girişinde, yolun sağ tarafında bir bahçe içinde yer alır. Bundan dolayı köylüler kilisenin bulunduğu yeri "Kilise Bağı" olarak adlandırmaktadır. Kiliseden geriye batı kolu ile güney duvarının bir kısmı kalmıştır. Tek nefli bir yapı olan kilise kaba yonu taşlarla dolgu duvar tekniğinde inşa edilmiştir. Orta mekânın bir kubbeyle örtülü olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır. Kilise, geçiş sistemi pandantiften dolayı “kubbeli salon" diye adlandırılan bir plana sahiptir. Yapının kubbe dışında kalan bölümleri içte beşik tonoz, dışta çift pahlı çatı ile örtülmüştür. Çatı kireç harcıyla tutturulmuş moloz taşlarla kaplanmıştır.
Leksori Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Sındıran, Şenkaya
Koordinatlar: 40°37′05″K 42°19′35″D﻿ / ﻿40.61806°K 42.32639°D﻿ / 40.61806; 42.32639
Durum: Yıkıntılar
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: 8-9. yüzyıl
Leksori Kilisesi (Gürcüce: ლექსორის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı Teketaş köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü dinsel yapısı olan Leksori Manastırı'nın ana kilisesidir.
Tarihçe

Leksori veya Türkçedeki biçimiyle Leksor veya Liksor, Lihsori (ლიხსორი) adından değişime uğramıştır. Gürcü dilinde "lihi" (ლიხი), kamış türünde uzun bir bitkinin adıdır. "Sori" (სორი) ise, tarihsel Gürcü coğrafyasındaki yer adlarında yaygın biçimde geçer ve Megrelce mağara anlamına gelir. Sori, dere veya vadi anlamına gelen Ermenice "dzor" (Ձոր) kelimesinden değişime uğramış da olabilir.
Leksori Kilisesi'nin bulunduğu Tao bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçasıydı. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Leksori Manastırı ve Leksori Kilisesi bu dönemden kalmıştır. Nitekim söz konusu kilisenin 8-9. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilmektedir. 1907 yılında bölgede araştırma gezisi yapan Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, Leksori Kilisesi'ne bitişik üç şapel bulunuyordu. Kilise oldukça iyi korunmuştu. Ancak daha önce Leksori Kilisesi'nin çatısı çökmüştü ve kilisenin bulunduğu toprakların sahibi Mehmed Bey bu yapıyı, çatısını toprakla kapatıp ev olarak kullanmıştı. Ancak 1907 yılında toprak çatı örtüsü de çökmüştü ve kilisede kimse yaşamıyordu.
Mimari

Leksori Kilisesi, manastırın kuzeydoğu kısmında yüksekçe ve sonradan düzlenmiş bir alanda inşa edilmiştir. Kilise günümüzde neredeyse tamamen yıkılmış, geriye duvar parçaları kalmıştır. 1907 yılında manastırı gezmiş olan Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili’nin verdiği biliye göre, tek nefli bir bazilika olan Leksori Kilisesi’nin kuzey tarafından uzun bir şapel bulunuyordu. Bu şapelden bir kapıyla kiliseye giriliyordu. Güney tarafta da ayrıca iki şapel vardı. Üç şapel de Leksori Kilisesi’nden daha alçaktı ve bu yapılar büyük bir olasılıkla sonradan inşa edilmişti. Bu tarihte kilisenin duvarları sağlamdı. Ancak çatısı çökmüştü. Kilise fresklerle donatılmıştı, ancak o tarihte bu freskler tahrip edilmişti. Kilisenin duvarları ibadete veya ziyarete gidenler tarafından Gürcüce, Ermenice ve Yunanca yazılarla çiziktirilmişti. Kilisenin bir yerinde Gürcü alfabesinin Hutsuri harfleriyle "ქ~ე შ~ე სეით და კარი უღე ცოდვილთა" (Çevirisi: “İsa Seit’i bağışla ve günahkârlara kapını aç!”) şeklinde okunmuş olan bir yazı bulunuyordu.
Tırnakçı Hasan Paşa

Tırnakçı Hasan Paşa (ö. 1603), yeniçeri ağalığı, beylerbeyliği ve vezir görevlerinde bulunmuş bir Osmanlı devlet adamıdır.
Çerkes kökenli olduğu bilinmektedir. Sarayda Enderûn da eğitim görmüş Hasan Paşa, 1595-1596 yılında Büyük Mirahor olarak görülmektedir. 1596 yılında III. Mehmed’in başında olduğu Eğri Seferinde ordu malzemelerinin taşınması için kullanılan deve ve katır gibi yük hayvanlarının temininde görev almıştır.
Ekim-Kasım 1596'da yeniçeri ağası olmuştur. Sadrazam Hadım Hasan Paşa'nın, padişahın gözünden düşürülüp 1598 yılında idamında rol oynayanlar arasında olduğu belirtilmektedir. 1599'da Damat İbrahim Paşa tarafından düzenlenen Avusturya Seferine katılmış ve başarısız görülen Satırcı Mehmed Paşa’nın idamını gerçekleştirmiştir. 19 Ağustos 1600 tarihinde Bağdat beylerbeyi görevi verilmiştir. Ancak aynı yıl içerisinde bu görevden alındığı değerlendirilmektedir. Kısa süre sonra da dördüncü vezir olarak Kubbealtı vezirleri üyesi olmuştur. 1602/1603 yılında yeniden Bağdat beylerbeyi olmuştur. 1603 yılı Ocak ayında yeniçeri ve sipahilerin, Celali isyanlarında padişahı bilgilendirmedikleri ve gerekli önlemler alınmaması nedeniyle başlattıkları isyanda idam edilmek üzereyken yeniçeriler tarafından eski ağaları olması nedeniyle öldürülmekten kurtarılmıştır. Ancak aynı yıl sadrazam Yemişçi Hasan Paşa istikrarı tekrar sağlama çalışmaları sırasında, beylerbeyi olarak görevlendirildiği Bağdat'a gitmediği gerekçe gösterilerek idam edilmiştir.
Charles Ambroise Bernard

| Dr>  Charles Ambroise Bernard |
| --- | --- |
Charles Ambroise Bernard
Doğum: 1808
Ölüm: 1844
Milliyet: Avusturyalı
Diğer ad(lar)ı: Karl Ambros
Tanınma nedeni: İstanbul’da ilk tıp mektebini kuran kişi

Charles Ambroise Bernard (1808-1844), Almanca kaynaklarda adı Karl Ambros olarak geçen Avusturyalı hekim. İstanbul'da ilk tıp mektebini kurmasıyla bilinir. Osmanlı'da ilk otopsi 1843 yılında kendisi tarafından yapılmıştır.
Eserler

Les bains de Brousse en Bithynie (Turquie d'Asie) (1842)
Elemens de Botanique à l'usage des élèves à l'école de médecine Imperiale de Galata-Serái (1842)
Précis de percussion et d'auscultation à l'usage de ses leçons (1843)
Pharmacopoea Castreusis ottomana-Pharmacopée militaire ottomane (1844)