stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vedat Nedim Tör
Hayatı

1897 yılında İstanbul'da doğdu. Babası yazar ve bürokrat Ahmet Nedim Servet Tör, annesi Behice Hanım'dır. 1916 yılında Galatasaray Lisesini bitirdi. Ticaret Nezareti'nin açtığı sınavı kazanarak Berlin Yüksek Ticaret Okulu'nda (Berlin Humboldt Üniversitesi) yükseköğrenim görmek üzere Almanya'ya  gitti. İktisat alanında doktorasını "Türkiye Nasıl Bir Emperyalizm Konusu Oldu?"  başlıklı çalışması ile tamamladı.
Berlin'deki öğrenciliği sırasında Alice Hanım'la evlendi ve bu evliliğinden Engin ve Manuella olmak üzere iki çocuğu oldu. Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkasının (TİÇSF) Almanya'daki yönetici ve kurucuları içerisinde yer aldı. Partinin Berlin'deki temsilciliğini 1922 yılına kadar devam ettirdi. 5 Kasım- 5 Aralık 1922'de Moskova’da yapılan Komintern’in IV. Kongresine İstanbul Komünist Grubu Temsilcisi olarak Berlin’den giderek katıldı.
1923 yılında Türkiye'ye döndü. Türkiye Komünist Partisinde yer aldı  ve partiye yakın bir gazete olan “Aydınlık” Gazetesinde yazılar yazdı. Mayıs 1926'da  Viyana'daki Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkası  Konferansı'nda partinin genel başkanlığını üstlendi. 1927 yılında partiden ayrılarak partinin bütün gizli dokümanlarını polise teslim etti. 1927 Tevkifatı sırasında TİÇSF aleyhine şahitlik yapan Tör, aynı davada yargılanıp beraat etti. İzlediği tutumdan dolayı partinin kurucusu Şefik Hüsnü tarafından dönek ilan edildi.
1932 yılında kurulan Kadro dergisinin kurucuları arasında yer aldı ve bu dergide yazılar yayımladı.
1934 yılında derginin kapanmasından sonra 1938 yılına kadar bazı devlet kurumlarında çalıştı. Matbuat Umum Müdürlüğü (1933-1937), Turizm Müdürlüğü (1938), Ankara Radyosu Müdürlüğü (1938-1943), Ankara Elektrik Şirketi gibi çeşitli kurumlarda yönetici olarak çalıştı. Cumhuriyet ve Vatan gazetelerinde yazılar yazdı. 1933'te  Matbuat Umum Müdürlüğü sırasında çıkardığı La Turquie Kémaliste dergisi, yeni Türkiye'nin dünyaya tanıtımında önemli rol üstlendi.
İstanbul Radyosu Haziran 1943'te Vedat Nedim Tör yönetiminde deneme yayınına başladı. Beyoğlu Postanesi üzerinde kurulan geçici stüdyoda çalışmalarını sürdüren İstanbul Radyosu, Batı Müziği ve Ankara Radyosu'ndan telefon aracılığıyla iletilen ajans haberlerini yayınladı.
1944 yılından sonra 25 yıl boyunca  Yapı Kredi Bankasında  kültür ve sanat danışmanı olarak görev yaptı. Aile, Doğan Kardeş, Sanat Dünyası adlı dergileri çıkarttı. Türkiye fotoğraf arşivini kurdu. Bankanın para ve altın koleksiyonunun kurulmasına öncülük etti. 1970 yılında sonra  Akbank'ta kültür ve sanat danışmanı olarak görev yaptı. 1974 yılında yeniden Yapı ve Kredi Bankası'na geçti. 1977 yılında emekli oldu.
Toplumun hem bireyin yaşadığı çelişkilere yer veren tiyatro eserleri yazdı, oyunlarının birçoğu sahnelendi. Tiyatro türü üzerine yazdığı yazılarla da tiyatro sanatına katkı verdi. Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren yaşamına dair önemli anılarını Yıllar Böyle Geçti (1976) adlı kitapta anlattı. Tek romanı Resim Öğretmeni'nde (1943) ise bir resim öğretmeninin atandığı kasabada yaşadığı olayları, kasabalıların eğitimi için mücadelesini konu edindi.
1985 yılında İstanbul'da öldü.
Vedat Nedim Tör Müzesi

Yapı Kredi bünyesinde 1992 yılında İstanbul'da Vedat Nedim Tör adını taşıyan özel müze kurulmuştur. Müzede 1950'lere dayanan etnografik ve nümizmatik koleksiyonları ve 55 bin parçalık bir madeni para koleksiyonu bulunur.
Eserleri > Tiyatro oyunları

Fevkalasriler (1928)
İmralı'nın İnsanları
Hayvan Fikri Yedi (1929)
Kör (1935)
Köksüzler (1937)
Üç Kişi Arasında (1938)
Değişen Adam (1941)
İmralı’nın İnsanları (1942)
Sanatkâr Aşkı (1945)
Hep ve Hiç (1951)
Siyah-Beyaz (1952)
Aşağıdan Yukarı (1952)
Sahte Kahramanlar (1975)
Kadın Polis Olursa
Görücü
Çarliston
Halıcı Kız
İstenilmeyen Mucize
Dağ Başındaki Kız
Sonsuz
Hacivat Diplomat
Batista
Büyük İhtilâl (çeviri)
Eserleri > Anı

Yıllar Böyle Geçti, Milliyet Yayınları (1976)
Eserleri > Deneme

Dinimiz (1940)
Kemalizmin Dramı (1980)
Atatürk Olmasaydı (1982)
Edius

Edius, GrassValley firmasının geliştirdiği video düzenleme yazılım ve donanımlarının genel adıdır. Yazılım ve donanımları montaj amaçlı kullanılmaktadır.
Tarihi

Edius, ilk olarak Japon Canopus firması tarafından üretilmiş, Canopus firmasını Grass Valley'in satın almasıyla ürün Grass Valley Edius olarak anılmaya başlanmıştır. Grass Valley markası daha sonra Belden firması tarafından satın alınsa da şu anda Black Dragon Capital firmasının bir parçasıdır. Grass Valley'in merkezi Kanada-Montreal'de bulunmaktadır.
Edius ilk olarak Cebit fuarında 12 Mart 2003 tarihinde kullanıcıya tanıtılmıştır. Bu tarih Edius'un doğum günü olarak kabul edilebilir.
Edius donanımları HD, HDV, SD çözünürlüklerini desteklerken yazılımın 4K ve 8K desteği de vardır. Blackmagic markasının kartları Edius'un yedinci versiyonu itibarıyla yazılıma donanım anlamında destek vermeye başlamıştır ve 4K desteği sağlamıştır.
Edius, 8 versiyonundan itibaren Pro ve Workgroup olarak 2 sürüm seçeneği ile satışa sunulmuştur. Workgroup sürümünde artı olarak Önizleme kalitesi seçme, MXF formatında çıktı alma, internetsiz kullanım, Edius ID gerektirmeme, %250 artırılmış ProRes ve DNxHD performansı gibi ekstra özellikler mevcuttur.
Edius'ta 7 versiyonundan itibaren birçok özellik eklenmiştir. ProRes 4444, H264, H265, HDR, Primary color correction, Motion tracking, Yüksek kaliteli slow-motion, Görüntü stabilizasyon özelliği, Renk uzayları, Çok kameralı kurgularda ses senkronizasyonu gibi birçok yenilik Edius'a eklenmiştir.
Edius kalıcı lisanslama modelini kullanmaktadır.
Edius'un eğitim kurumları için olan modeli daha uygun ücretlidir ve Pro sürümüyle aynı özellikleri taşımaktadır.
Grass Valley Edius'un son sürümü Edius pro 9 kasım 2017'de satışa sunulmuştur. Edius 10 versiyonunun ise Eylül 2020'de kullanıcılarla buluşması planlanmaktadır.
Edius'u diğer kurgu yazılımlarından ayıran farklar hemen her formatı native (doğal ) olarak kabul etmesi ve convert etmeden (dönüştürmeden) kurguya başlanabilmesidir. Bu sayede görüntü kalitesi bozulmaz ve hızla kurguya başlanabilir. Picture in Picture (video içinde video ), Chromakey, Motion tracking, geçiş efektleri gibi birçok efektin render istemeden hızla yapılabiliyor olması Edius'u bugünkü popülerliğine kavuşturmuştur.
Netiv HaAsara katliamı

| Netiv HaAsara katliamı |
| --- | --- |
2023 Filistin-İsrail Savaşının bir parçası
Bölge: Netiv HaAsara, Güney Bölgesi, İsrail
Tarih: 7 Ekim 2023 (1 yıl, 5 ay, 1 hafta ve 5 gün)
Saldırı türü: Toplu saldırı, toplu cinayet
Ölü: 20+
İşleyen:  Hamas
| g t Hamas-İsrail Savaşı |
| --- | --- |
 Önceli 2023 Mescid-i Aksa çatışmaları Gazze-İsrail çatışması  İsrail-Filistin çatışması  Askeri mücadeleler Be'eri ve Ofakim  Re'im  Sderot  Sufa  Zikim İsrail'in Kara operasyonları  Cenin  Tulkarim  Saldırılar Re'im müzik festivali katliamı  Hizbullah saldırıları  Netiv HaAsara katliamı  Be'eri katliamı  Nir Oz katliamı  Cibaliye Mülteci Kampı katliamı  Eş-Şati Mülteci Kampı hava saldırısı  Kfar Aza katliamı  El Ehli Hastanesi patlaması  Ölümler İsrailliler Alim Abdullah  Lior Asulin  Jayar Davidov  Eli Ginsberg  Roi Levi  Ofir Libstein  İzhar Peled  Yonatan Steinberg Filistinliler El Kedra  Mazini  Müheysen  Ebu Murad  Nofal  Kati  el-Şanti  Nimrod Aloni İsrail Savaş Hükûmeti Tepkiler  Muharebeler ve saldırılar listesi  Ayrıca bakınız Hamas-İsrail Savaşı'nda Türkiye 
7 Ekim 2023 tarihinde Hamas Direniş hareketi , İsrail'e yönelik sürpriz bir saldırının parçası olarak Gazze Şeridi ile sınır çitine yakın bir İsrail moşavı olan Netiv HaAsara'ya operasyon düzenledi. ;Direniş, bazı durumlarda aynı ailenin üyeleri de dahil olmak üzere en az 20 siyonist askeri öldürdü. Kasaba yaklaşık 900 kişiye ev sahipliği yapmaktadır.
Arka plan

1982'de kurulan bir moshav olan Netiv HaAsara, 900 kişilik bir nüfusa ev sahipliği yapmaktadır. İsrail'in 2005 yılında Gazze'den ayrılmasının ardından Netiv HaAsara, Filistin kasabası Beit Lahia'nın sadece 400 metre uzağında yer alarak Gazze Şeridi'ne en yakın İsrail topluluğu haline geldi. Moshav, Qassam roketleri, Katyuşa roketleri ve havan topu bombardımanı da dahil olmak üzere sürekli topçu saldırılarına maruz kaldı. 2007 yılında Halk Direniş Komiteleri sızma girişiminde bulunmuş ve bunun sonucunda iki saldırgan IDF tarafından öldürülmüştür. Netiv HaAsara, 2005 yılında Dana Galkowicz'in Kassam roketiyle ölümü, 2007 yılında dokuz yaşında bir kız öğrencinin hayatını kaybetmesi ve 2010 yılında Taylandlı bir işçinin ölümcül saldırıya uğraması gibi olaylarla yıllar boyunca sivil kayıplara tanıklık etmiştir.
Saldırı

7 Ekim Simchat Torah sabahı Hamas direniş üyeleri yamaç paraşütü kullanarak Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Netiv HaAsara moşavına sızdı. Ev ev dolaşarak 20'den fazla siyonist  öldürdüler ve çok daha fazlasını yaraladılar. Bazı siyonistler aynı ailedendi, diğerleri ise köyün hızlı müdahale ekibinin üyeleriydi. Bir noktada köydeki elektrikler kesildi ve insanlar elektriksiz bir şekilde güvenli odalarda mahsur kaldı.
Nafia Kuş Aydın

Nafia Kuş (d. 20 Şubat 1995, Adana), Türk tekvandocu. +73 kiloda mücadele eden Kuş, Balıkesir Büyükşehir Belediyespor ve millî takım adına müsabakalara katılmaktadır. 2023 Dünya Tekvando Şampiyonası'nda ve 2018 Avrupa Tekvando Şampiyonası'nda altın madalya kazanmıştır.
Kariyeri

2015 Dünya Tekvando Şampiyonası'nda kadınlar artı 73 kiloda Nafia Kuş, yarı finalde İngiltere'den Bianca Walkden'e 10-3 mağlup olarak Dünya üçüncüsü oldu.
2016 Avrupa Tekvando Şampiyonası'nda kadınlar +73 kilo finalinde Büyük Britanyalı Walkden'a yenilen milli sporcu Nafia Kuş, gümüş madalya kazandı.
Rusya Federasyonu'na bağlı Tataristan Cumhuriyeti'nin başkenti Kazan'da düzenlenen 2018 Avrupa Tekvando Şampiyonası'nda Nafia Kuş, kadınlar 73 kiloda altın madalya kazandı. Nafia, finalde Rus Arina Zhivotkova'yı 5-0 yenen Nafia, altın madalyaya uzandı. Kadınlar +67 kiloda tatamiye çıkan Nafia Kuş, ilk turda Hırvat Ines Kovacs, çeyrek finalde Sırp Milica Mandic, yarı finalde de Ukraynalı Maryna Konieva'yı eleyerek adını finale yazdırdı.
2019 Dünya Tekvando Şampiyonası'nda Nafia Kuş, kadınlar 73 kiloda bronz madalya kazandı. İlk turda Ukrayna'dan Hanna Stepanets'i 22-1, ikinci turda Norveç'ten Eliza Frazier Haugen'i 5-0 yenerek çeyrek finale yükseldi. Çeyrek finalde ABD'den Madelynn Gorman-Shore ile yaptığı müsabakayı 5-4 kazanan Nafia Kuş, yarı finalde Meksikalı Maria Espinoza 6-4 yenilerek bronz madalya kazandı.
Cezayir'in Vahran kentinde düzenlenen 19'uncu Akdeniz Oyunları'nda kadınlar +67 kg'da final müsabakasında Faslı Fatima-Ezzahra Aboufaras'ı 5-0 yenerek altın madalya kazandı. Çeyrek finalde Cezayirli Assia Kadi'yi 20-0; yarı finalde ise Hırvat  Nika Petanjek'i 11-10 yenerek finale çıkmıştı. Konya'da Selçuk Üniversitesi 19 Mayıs Spor Salonu'nda düzenlenen 5. İslami Dayanışma Oyunları'nda kadınlar +73 kiloda bronz madalya kazandı.
Azerbaycan'ın Bakü kentinde düzenlenen 2023 Dünya Tekvando Şampiyonası'nda kadınlar +73 kiloda Nafia Kuş, ilk turda Yunan sporcu Paraskevi Ntemogianni'yi, ikinci turda Avustralya'dan Reba Stewart'ı, çeyrek finalde Kolombiya'dan Gloria Mosquera'yı ve yarı finalde ferdi olarak mücadele eden Rus sporcu Kristina Adebaio'yu yenerek finale çıktı. +73 kilo finalinde  Özbek son dünya şampiyonu Svetlana Osipova ile mücadele etti. Svetlana Osipova'yı da mağlup eden Nafia Kuş, altın madalya kazanarak dünya şampiyonu oldu. Polonya'nın Kraków kentinde Krynica-Zdrój Arena'da düzenlenen 3. Avrupa Oyunları'nda kadınlar +73 kiloda Macar, Bulgar ve Fransız rakiplerini yenerek finale kaldı. Finalde ev sahibi Polonya'dan Aleksandra Kowalczuk'la karşılaşan Nafia, rakibini 2-0 yenerek altın madalyanın sahibi oldu.
Nikel

Nikel, atom numarası 28 olan ve simgesi Ni olan kimyasal bir elementtir.
Nikel Peletleri
Nikel gümüş-beyaz bir metaldir. Oldukça sert olup, Periyodik cetvelde geçiş metalleri arasında yer alır. Genelde pentlandit içinde demir ve kükürt ile, milerit içinde kükürt ile, nikelinin içinde arsenik ile birlikte bulunur.
Nikelin havaya karşı gösterdiği oksitlenme direnci sayesinde; bozuk para üretiminde, kimyasal araç ve gereçlerin üretiminde ve Alman gümüşü gibi birçok alaşımın üretiminde kullanılır. Nikel doğada genelde kobalt ile birlikte bulunur. Alaşımlar (özellikle süper alaşımlar) ve paslanmaz çelik üretiminde önemlidir. Ayrıca nikel doğal bir özelliği sayesinde manyetik bir alan içinde bir miktar boyut değiştirme kabiliyetine sahiptir. Nikelde bu değişim negatif yönde olmaktadır.
Nikelin oksitlenmiş hali genelde +2 değerliklidir ancak 0, +1, +3, +4 değerlikleri de gözlemlenmiştir. Bununla birlikte +6 değerlikli nikelin varlığı da mümkün olabilir.
Tarihçe

Nikelin tarihi MÖ 20 yılına kadar dayanmaktadır. Hatta bazı eski Çin dokümanlarında, beyaz nikelin Doğu'da MÖ 1400-1600 yıllarında kullanıldığı anlatılmaktadır. Ancak nikelin genelde gümüş ile karıştırılması sebebiyle bu bilgi kesin değildir.
Nikel içeren mineraller cama yeşil renk vermek için de kullanılmıştır. 1751'de, Baron Axel Fredrik Cronstedt bakırı nikolitten ayırmaya çalışırken, nikeli elde etti. Saf nikelden yapılmış olan bozuk paralar ise ilk defa 1881'de İsviçre'de üretildi.
Oluşum

Nikel temel olarak iki tür maden yataklarından elde edilir. Birincisi, temel minerallerin limonit (Fe, Ni)O(OH) ve garnierit (Ni, Mg)3Si2O5(OH) olan lateritik yataklardır. İkincisi ise, ana minerali pentlandit (Ni, Fe)9S8 olan magmatik sülfit yataklarıdır.
Kanada'nın Sudbury bölgesi bugün Dünya nikel üretiminin %30'unu yapmaktadır. Sadbury cevher yatağının, ilk jeolojik zamanlarda Dünya'ya vurmuş olan büyük bir meteorun sonucu olduğu tahmin edilmektedir. Günümüzde toplam nikel rezervinin %40'ı ise Rusya'nın Norilsk bölgesinde yer almaktadır. Bu bölgedeki yataklar, Rus madencilik firması MMC Norilsk Nickel tarafından işletilerek Dünya pazarına sunulmaktadır. Diğer büyük nikel yatakları ise Fransa (New Caledonia), Avustralya, Küba ve Endonezya'dadır. Tropikal bölgelerdeki yatakların çoğu, ultramafik kayaçların yoğun yağışlarla yıkanmasıyla ortaya çıkan ikinci bir konsantre olan lateritik yataklardır. Son zamanlarda yapılan çalışmalar sonucu, Türkiye'nin batısında bulunan nikel yatağının Avrupa'daki tesisler için uygun özellikte olduğu tespit edilmiştir.
Jeofiziksel kanıtlar göz önünde tutulduğunda, nikelin çoğunluğunun, Dünya'nın çekirdeğinde yoğunlaştığı tahmin edilmektedir.
Kullanım alanları

Nikel paslanmaz çelik, mıknatıs, bozuk para ve özel alaşımlar gibi birçok endüstriyel ve son kullanıcı ürünlerinde kullanılmaktadır. Ayrıca cama yeşil renk vermek amacıyla da kullanılmaktadır. Nikel her şeyden önce bir alaşım metalidir. Bu nedenle alaşım olarak birçok kullanım alanı mevcuttur. Bu alaşımlar bakır, krom, alüminyum, kurşun, kobalt, gümüş ve altın ile yapılan alaşımlardır.
Nikel ayrıca bozuk paraların üretiminde ve dekoratif gümüş yerine kullanılmaktadır. ABD'de kullanılan beş-centlik bozuk para %75 bakır içerir. 1922-81 arasında üretilen Kanada centi ise %99,99 nikel içermekteydi ve manyetik özelliğe sahipti.
Nikel(III) oksit ise birçok nikel-kadmiyum, nikel-demir ve nikel-metal hidrit şarj edilebilir pilde katot olarak kullanılmaktadır.
Ayrıca atom numarası 28'dir
Üretim ve safsızlaştırma

Nikel metalurjik yöntemlerle üretilmektedir. Birçok sülfit cevheri, daha ileri rafinasyonda kullanılacak olan mat üretimi için pirometalurjik yöntemlerle zenginleştirilirler. Hidrometalurjide yapılan ilerlemeler sayesinde, nikel üretiminde bu teknolojilerden de faydalanılmaya başlanmıştır. Klasik sülfit cevherlerinin üretiminde, flotasyon ile elde edilen konsantre pirometalurjik işlemler ile safsızlaştırılmaktadır.
Nikel'in üretiminde son safsızlığı >%75 olan metal eldesi için geleneksel kavurma ve indirgeme işlemleri uygulanır. Son safsızlaştırmada ise Mold Prosesi uygulanır. Bu şekilde elde edilen konsantre >%99,99 saftır. Bu yöntem L. Mond tarafından patentlenmiş olup 20. yüzyılda Güney Galler'de kullanılmıştır. Bu prosese göre nikel, karbon monoksit ile 50 °C'de reaksiyona sokulur. Reaksiyon sonrası nikel gaz formuna geçerken diğer safsızlıklarf katı halde kalır. Nikel gazı yüksel sıcaklıklardaki büyük odalara alınır. Bu odalarda ayrıştırılan nikel, peletlenerek üretilir. Alternatif olarak, nikel gazı daha küçük odalarda 230 °C sıcaklıkta ayrıştırılarak toz olarak elde edilir. Rafinasyonda kullanılan ikinci bir yöntem ise metal matın liç işlemi ise çözeltiye alınması ve daha sonra elektrokazanım ile nikelin katot üzerinde biriktirilmesi ve böylece nikel plakalarının üretilmesidir.
Nikel sülfit cevheri ters flotasyon ile zenginleştirilerek ergitilir. Nikel sülfit flotasyon konsantresini ergitmek için MgO seviyesinin <%6 olması gerekir. Aksi halde, ergitme için gereken ısı artacağından, operasyon maliyeti yükselir. Nikel matını elde ettikten sonra, ileri rafinasyon Sherrit-Gowden prosesi ile gerçekleştirilir. İlk önce hidrojen sülfit eklenerek bakır uzaklaştırılır ve ortamda sadece kobalt ve nikel kalır. Solvent ekstraksiyon ile kobalt ve nikel de ayrıldıktan sonra elde edilen konsantre >%99 nikel içerir.
Güvenlik önlemleri

Nikel meraline ve çözünebilir bileşiklerine maruz kalma miktarı, 40 saat/hafta'lık süre içinde 0,05 mg/cm3'ü geçmemelidir. Nikel sülfit buharının ve tozunun, diğer nikel bileşikleri gibi kanserojen olduğu düşünülmektedir. [Ni(CO)4] gazı çok zehirli bir gazdır. Bunun temel sebebi hem metalin oluşturduğu zehirlilik hem de karbonun oluşturduğu CO gazının zehirlilik etkisidir.
Hassas bireyler dermatit olarak bilinen ve derilerinin nikel ile temas etmesi sonucu ortaya çıkan bir alerji gösterebilirler. Özellikle kulaklara takılan mücevherlerde kullanılan nikel bu tür alerjilerin en önemli sebeplerinden biridir. Nikel alerjisi sonucu kulakta kaşınma, derinin kızarması gibi belirtiler görülebilir. Bu problem yüzünden, bugün birçok küpe nikelsiz olarak üretilmektedir. İnsan derisine temas edecek olan ürünlerdeki nikel miktarı Avrupa Birliği tarafından düzenlemeye tabi tutulmuştur. 2002'de araştırmacıların çalışmaları sonucu, bozuk para olan 1 ve 2 Euro'nun yaydığı nikel miktarının, bu düzenlemedeki değerleri aştığı görülmüştür. Bunun temel sebebinin galvanik reaksiyonlar olduğu düşünülmektedir.
Metal değeri

5 Nisan 2007 itibarıyla nikel $52,300 US/mt ($52.30 US/kg) fiyatıyla işlem görmekteydi. İlginç olan, ABD'de kullanılan bozuk parada 1,25 g nikel bulunmaktadır ki bu fiyat ile 6,5 cent'e denk gelmektedir. İçindeki 3,75 g bakırın değeri de yaklaşık 3 cent olduğundan, toplam fiyat 9 cent'tir. Bununla birlikte bozuk paranın değeri 5 cent olduğundan, paranın içindeki metali eritip satmak isteyenler için önemli bir hedef haline gelmiştir. Ancak Amerika Birleşik Devletleri Darphanesi 14 Aralık 2006'da yaptığı bir düzenleme ile bozuk paranın eritilmesini ve ticaretinin yapılmasını suç olarak değerlendirmiştir. Bu suçu işleyenler $10.000 para cezası ve/veya en fazla 5 yıl hapis cezası ile cezalandırılmaktadır.
Mevcut kullanımla, nikel kaynaklarının 90 yıl içinde tükeneceği tahmin edilmektedir.[kaynak belirtilmeli]
| g t Nikel bileşikleri |
| --- | --- |
Nikel(0):  Ni(CO)4  Ni(COD)2 
Nikel(II):  NiF2 K2NiF4  NiF2−4  NiCl2 NiCl2−4  NiBr2 NiBr2−4  NiI2 NiI2−4  Ni(CN)2 K2Ni(CN)4  Ni(SCN)2  NiO  Ni(OH)2  NiCO3  NiSO4  Ni3(PO4)2  NiCrO4  NiTiO3  NiSeO4  NiS  NiSe  Ni(ClO4)2  Ni(NO3)2  Ni(NO2)2 Ni(NO2)3−5 / Ni(NO2)4−6  Ni(CO2H)2  C24H46NiO4  C36H70NiO4  Ni(acac)2 
Nikel(III):  NiF3  Ni2O3  NiOOH 
Nikel(IV):  NiF4  K2NiF6  MNiOx 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb119445481 (data)  GND: 4042133-8  LCCN: sh85091772  LNB: 000216326  NARA: 10647023  NDL: 00568497  NKC: ph123294  NLI: 987007531440305171 
2005'te Nikel Üretimi
Emevîler

Emevîler (Arapça: الأمويون, romanize: El-Umeviyyûn) ya da Emevîler Hilâfeti (Arapça:  الخلافة الأموية, romanize: El-Hilâfetü'l-Umeviyye), Dört Halife Dönemi'nden (632-661) sonra kurulan Müslüman Arap devleti. Ali bin Ebu Talib'in 661'de öldürülmesinden sonra başa geçen Emevîler, 750'de Abbâsîler tarafından yıkılıncaya kadar hüküm sürdüler. Başkenti Şam olan devlet, en geniş sınırlarına Halife Hişâm bin Abdülmelik döneminde sahip oldu. Devletin sınırları Kuzey Afrika, Endülüs, Güney Galya, Mâverâünnehir ve Sind'in fethedilmesiyle doğuda Afganistan'a batıda ise Güney Fransa'ya kadar ulaşmıştır.
Tarihçe > Muaviye ve Şam'da Emevîler Dönemi

Muaviye, Mekke'nin Kureyş kabilesine bağlı Ümeyye ailesindendi. Ebu Süfyan'ın oğludur. Ebu Süfyan erken İslam döneminde yaşamış bir kent yöneticisidir. İslam'ın hızlı ilerleyişi karşısında ve birçok savaş sonrasında Mekke'yi Muhammed'e ve İslam ordusuna teslim edip Müslüman olmakla beraber ailenin politik gücünü asla elinden bırakmamış, 3. halife Osman döneminde İslam ordularının Arabistan, Mısır ve İran'ı kontrol altına almalarını izlemiş ve önemli politik noktalara kendi ailesinden adamları yerleştirmiş ve iktidarın asla Haşimoğulları'nın eline geçmemesine çalışmıştır. Ebu Süfyan'ın (561-652) ölümünün ardından Muaviye, Beni Ümeyye (Emevî) ailesinin başına geçti. Muaviye, Ömer döneminde 641'de Şam valisi olmuş, üçüncü halife Osman zamanında Suriye'yi denetimi altına almıştı.
Muaviye, 656'da halife olan Ali'nin hilafetini tanımadı. Onu üçüncü halife Osman'ın öldürülmesine engel olamamasından ve katillerinin bulunamamasından sorumlu tuttu. Şiiler tarafından, Ali'nin halifeliğini tanımamasının gerçek sebebinin kendi hilafetini ilan edip saltanatını kurmak istemesi olduğu iddia edilmektedir. Ali, Şam valiliğine bir başkasını atayınca da çekişme savaşa dönüşmüştür.
Dini anlatıya göre; Muaviye, Sıffin Savaşı'nda (657) yenilmek üzere olan askerlerinin mızraklarına Kuran yapraklarını taktırdı ve böylece Ali'nin ordusunu durdurdu. Hilâfet sorununu savaşla değil hakeme başvurarak çözmeyi önerdi. Ne var ki Muaviye'nin hakemi Ali'nin hakemini iki tarafın da halifelikten vazgeçmesi şartıyla ikna etti. Lakin Ali'nin hakemi ile Muaviye'nin hakemi anlaştıktan sonra Ali'nin hakemi orduların önünde yüzüğünü çıkartarak "Ali'yi halifelikten aldım." dedi. Aynı şeyi yapması beklenen Muaviye'nin hakemi anlaşmaya uymayarak halifelikten vazgeçmesi gerekirken masadan Ali'nin yüzüğünü aldı ve "Ben Muaviye'yi halife yaptım." dedi. Böylece hile ve sahtekarlık ile Ali halifelikten indirilmiş oldu. Ali ve yandaşları bu haksızlığı, hileyi kabul etmemekle birlikte Ali'nin denetimindeki toprakları yavaş yavaş yitirdi ve bir süre sonra da harici bir suikastçı tarafından öldürüldü.[kaynak belirtilmeli]
Tarihçe > Emevîlerin sona erişi

Son Emevî Halifesi II. Mervan döneminde (744-750) Abbasiler denetiminde gelişen muhalefet Emevî egemenliğini sarstı. Zab Muharebesi'nde Abbasilere mağlup olan II. Mervan devletinin yıkılışını önleyemedi. Emevî Devleti'nin yıkılışında Ebu Müslim Horasani de önemli bir rol oynadı. Sonunda 750'de Abbasilerin önderi Ebu'l-Abbas Seffah, Emevî egemenliğine son verdi ve Emevî hanedanının yakalayabildiği bütün üyelerini öldürttü. Bu kıyımdan canını kurtarabilen I. Abdurrahman, İspanya'ya giderek orada Endülüs Emevîleri Devleti'ni kurdu.
Abbasîler uzun süren bir propaganda dönemi ve 747'de açıkça başlayan savaş sonunda Emevî halifelerini 750'de Şam'dan atmışlardır. Abbasîlerin ilk halifesi olan Ebu'l Abbas Seffah bütün Emevî Hanedanı mensuplarının öldürülmesini emretmiştir. Bu Emevî katliamından kaçabilen Hişam bin Abdülmelik'in torunu Abdurrahman Endülüs'e sığınmış ve Kurtuba'da Endülüs Emevî Devleti'ni kurmuştur. Bu devletin sekizinci emiri olan III. Abdurrahman, 929 yılında Bağdat'ta idare kuran Abbasî halifelerinin meşruluğunu kabul etmeyerek kendisini Endülüs Emevî halifesi ilan etmiştir.
Devlet yönetimi

Emevîler dönemindeki devlet yönetimi sonraki İslam devletlerine örnek oluşturdu. Emevî Devleti ırsî monarşi ile yönetilmiştir. Ömer döneminde (634-644) ortaya çıkan divan adlı kurumu Emevîler daha da geliştirdi. Halifeler devlet işlerini vezirler aracılığıyla yürütmeye başladılar. Emevî toprakları eyaletlere ayrılarak yönetildi, ama eyaletler Şam'daki merkezi devlete bağlıydı. Arapça devletin tek resmi diliydi. Devlet gelirleri, dinsel gereklerden kaynaklanan vergiler ile fethedilen yerlerden ve savaşlardan elde edilen ganimetlerden oluşuyordu. İslam tarihinde ilk altın para da Abdülmelik döneminde (685-705) basıldı.