stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nebivolol
Farmakoloji ve biyokimya > β1-seçicilik

Beta blokerler, β reseptörlerini bloke ederek kardiyovasküler hastalığı olan hastalara yardımcı olurken, bu ilaçların yan etkilerinin çoğu, β2 reseptörlerini de bloke etmelerinden kaynaklanır. Bu nedenle, β1 adrenerjik reseptörlerini (kardiyoselektif veya β1-selektif beta blokerler olarak adlandırılır) seçici olarak bloke eden beta blokerler, hem β1 hem de β2 reseptörlerini seçici olmayan şekilde bloke eden ilaçlardan daha az yan etki (örneğin, bronkokonstriksiyon) üretir.
Biyopsi yapılmış kalp dokusu üzerinde yürütülen bir laboratuvar deneyinde, nebivolol'ün test edilen β-blokerler arasında en etkili β1 seçicisi olduğu ve bisoprolol'den yaklaşık 3,5 kat daha fazla β1 seçici olduğu kanıtlanmıştır. Bununla birlikte, insanlarda ilacın reseptör seçiciliği daha karmaşıktır ve ilaç dozuna ve ilacı alan hastanın genetik profiline bağlıdır. İlaç 5 mg dozunda oldukça kardiyoselektiftir. Ayrıca 10 mg'ın üzerindeki dozlarda, nebivolol kardiyoselektifliğini kaybeder ve hem β1 hem de β2 reseptörlerini bloke eder. (Nebivololün önerilen başlangıç dozu 5 mg'dir ancak kan basıncının yeterli kontrolü sağlanamadığında doz 40 mg'ye kadar çıkarılabilir). Ayrıca nebivolol, genetik olarak zayıf ilaç metabolizörleri  olan veya CYP2D6 inhibitörleri kullanan hastalarda kardiyoselektif özelliğini kaybeder. Her 10 beyaz ırktan 1'i ve daha da yüksek oranda siyahi ırk; zayıf CYP2D6 metabolizörüdür ve bu nedenle nebivolol'ün kardiyoselektifiliğinden daha az fayda görürler.
Nebivolol, beta(1) reseptörünü seçici olarak bloke ederken, aynı zamanda beta(3)-agonisti gibi de davranır. β 3 reseptörleri safra kesesinde, idrar kesesinde ve kahverengi yağ dokusunda bulunur . Safra kesesi fizyolojisindeki rolleri bilinmemektedir, ancak kahverengi yağda lipoliz ve termojenezde rol oynadıkları düşünülmektedir. İdrar kesesinde mesanenin gevşemesine ve idrara çıkımının önlenmesine neden olduğu düşünülmektedir.
Fluvoksamin'in enzimatik inhibisyon etkisi ile nebivolol ve onun aktif hidroksillenmiş metabolitinin (4-OH-nebivolol) vücuttaki oranları artabilir.
Farmakoloji ve biyokimya > Vazodilatör eylem

Nebivolol bir beta bloker olarak benzersizdir. Karvedilolün aksine , β3  reseptörler aracılığıyla nitrik oksid(NO) etkisini artırma ve vazodilatör etkiye sahiptir.  labetalol, celiprolol ve karvedilol ile birlikte  kalp üzerindeki etkilerine ek olarak damarda genişlemeye neden olan dört beta blokerden biridir.
Farmakoloji ve biyokimya > Antihipertansif etki

Nebivolol, periferik vasküler direnci azaltarak kan basıncını (BP) düşürür ve kalp debisini koruyarak atım hacmini önemli ölçüde artırır. Nebivololün net hemodinamik etkisi, beta blokajın depresan etkileri ile kalp debisini koruyan bir etki arasındaki dengenin sonucudur. ABD hipertansif popülasyonunu temsil ettiği düşünülen hasta gruplarında, siyah kişilerde ve diğer antihipertansif ilaçlarla eşzamanlı tedavi gören hasta gruplarının kaydedildiği çalışmalarda, nebivolol ile antihipertansif yanıtlar plasebo yanıtına göre anlamlı derecede daha yüksek olarak kaydedilmiştir.
Farmakoloji ve biyokimya > Yan etkilerin farmakolojisi

Birkaç çalışma, nebivololün yorgunluk, klinik depresyon, bradikardi veya iktidarsızlık gibi tipik beta blokerlerle ilişkili yan etkileri azalttığını ileri sürmüştür. Ancak
Dahua Technology

Dahua Technology şirketi logosu
Zhejiang Dahua Technology Co., Ltd. Binjiang Bölgesi, Hangzhou  merkezli, dünya genelinde birçok ülkede marka bilinirliğini koruyan güvenlik ekipmanları tedarikçisi, üreticisidir.
Tüm dünyada 18.000 'den fazla çalışanı olan Dahua, 180 ülkede bilinen, kullanılan bir markadır. Küresel olarak Asya, Amerika, Avrupa, Orta Doğu, Okyanusya, Afrika vb. Ülkeleri kapsayan 58 bağlı kuruluşu vardır.
Tarih

Dahua, 2018 yılında güvenlik video kamera şirketi Lorex 'i satın aldı.
Dahua, 2020 yılının Kasım ayında Jiexiu ile 1900 kameralı akıllı şehir projesini kazandı. bu projenin değeri ise 9 Milyon dolardı.
Hissedarlar

Dahua Technology, çoğunluk hissesine sahip ve tamamen Fu Liquan ve eşi Chen Ailing tarafından kontrol edilmektedir. Fu, en büyük hissedar olarak %34,18 hisseye sahipken, Chen %2,38 hisseye sahiptir.
2020 yılının mali raporuna göre, Dahua Technology kısmen Central Huijin Asset Management ve China Galaxy Securities Co., Ltd.'ye sırasıyla %1,05 ve %1,82 oranında devlete ait olduğunu açıklamıştır. Central Huijin Investment, devlete ait bir teşebbüs ve China Investment Corporation'ın tamamına sahip olduğu bir yan kuruluştur.
China Mobile, Mart 2021'de Dahua'nın %10,42 hissesini satın aldı.
Hissedarlar > Siber güvenlik açıkları

Dahua, Eylül 2016 yılında büyük DDoS saldırısı yaşadı. İnternet sağlayıcısı Level 3 Communications'a göre, bu botnet'te en sık virüs bulaşan cihazlar Dahua ve Dahua OEM kameraları ve DVR'lardı.
Yaklaşık bir milyon Dahua cihazına BASHLITE kötü amaçlı yazılımı bulaştı. Dahua'nın kameralarının çoğunda bulunan bir güvenlik açığı, "herkesin, yalnızca çok fazla karakter içeren rastgele bir kullanıcı adı yazarak cihazların temelindeki Linux işletim sisteminin tam kontrolünü ele geçirmesine" izin verdi.
2017 Yılının Mart ayında, Fortune 500 şirketi için çalışan güvenlik araştırmacıları tarafından birçok Dahua kamerasına ve DVR cihazlarda açık yakaladı. Güvenlik açığı, Fortune 500 şirketinin ağındaki kameralarda etkinleştirildi ve veriler şirketin güvenlik duvarı aracılığıyla Çin'e gönderildi. Güvenlik açığı, bir web tarayıcısı kullanarak, yetkisiz kişilerin bir cihazın kullanıcı adları ve şifreleri veritabanını uzaktan indirmesine ve ardından buna erişmesine izin verdi. Dahua tarafından da onaylanan bu açık ile birlikte yeni güncellemeler gönderilerek bu açıklar kapatıldı. Güvenlik araştırmacıları, güncellenen bellenimin aynı güvenlik açığını içerdiğini ancak güvenlik açığının kodun farklı bir bölümüne taşındığını keşfetti. Bu, güvenlik araştırmacıları tarafından kasıtlı aldatma olarak nitelendirildi.
2021 yılının Mart ayında, Amerika'da bir iletişim firması, Dahua hizmetlerinin ve ekipmanının "ABD ulusal güvenliği için kabul edilemez bir risk oluşturduğunu" açıkladı.
Hissedarlar > Etnik azınlıkların kitlesel gözetimi

Dahua, Uygurların gözetlenmesinde de büyük rol oynadı. 2019 yılının Ekiminde ABD hükûmeti, Dahua'yı Uygurların Çin'deki farklı etnik ve dini azınlıkların gözetimindeki rolü nedeniyle Sanayi ve Güvenlik Bürosu'nun Varlık Listesine yerleştirdi.
Kasım 2020 yılında da, güvenlik araştırmacıları etnik kökene göre tanımlamalarla yüz tanımlama yazılım kodunu belirledikten sonra Dahua, söz konusu kodu GitHub'dan kaldırdı. Şubat 2021'de Los Angeles Times, Uygur gözetimi amacıyla Dahua'nın teknolojisi hakkında bir araştırma yayınladı.
Hissedarlar > Güvenlik Endüstrisi Derneği'nin sınır dışı edilmesi

Amerika Birleşik Devletleri'ndeki elektronik ve fiziksel güvenlik çözümleri sağlayıcılarını temsil eden ABD merkezli bir ticaret kuruluşu olan Security Industry Association, Dahua teknolojinin etik kurallarının isimsiz ihlallerini gerekçe gösterdi ve 1 Haziran 2021 tarihinde üyeliğini bitirdi.
Quentin Daubin

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Doğum tarihi:  3 Temmuz 1995 (29 yaşında)
Doğum yeri:  Saint-Nazaire, Fransa
Boyu:  1,83 m (6 ft 0 in)
Mevkii:  Orta Saha
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Gaziantep FK
Numarası:  6
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2015-2018 |  Niort |  17 |  (0) |
| 2017-2018 |  → Pau FC (kiralık) |  29 |  (0) |
| 2018-2022 |  Pau FC |  121 |  (1) |
| 2022-2024 |  SM Caen |  68 |  (1) |
| 2024- |  Gaziantep FK |  1 |  (0) |
| Toplam |   |  236 |  (2) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 29 Ocak 2025 (2025-01-29) 
Quentin Daubin (d.3 Temmuz 1995), Fransız profesyonel futbolcu. Orta Saha mevkiinde görev almaktadır. Süper Lig ekibi Gaziantep FK'da forma giymektedir.
Nicolas Florian

| Nicolas Florian |
| --- | --- |

Bordo Belediye Başkanı
Görev süresi 7 Mart 2019 - 3 Temmuz 2020
Yerine geldiği: Alain Juppé
Yerine gelen: Pierre Hurmic
Kişisel bilgiler
Doğum: 29 Mart 1969(1969-03-29) Marmande, Fransa
Ölüm: 26 Ocak 2025 (55 yaşında) Bordo, Fransa
Partisi: Cumhuriyetçiler
Mesleği: Siyasetçi
Nicolas Florian (29 Mart 1969 – 26 Ocak 2025), Fransız siyasetçi.
Hayatı

Florian, 29 Mart 1969'da Marmande, Fransa'da doğdu. Cumhuriyetçiler bünyesinde siyasete girerek 2019-2020 yılları arasında Bordo Belediye Başkanı olarak görev aldı.
Florian, 26 Ocak 2025'te Bordo, Fransa'da geçirdiği kalp krizi nedeniyle 55 yaşında öldü.
Setenay Özbek

Setenay Özbek (d.1961; İstanbul, Türkiye) Türk sanatçı, ressam ve yazar. Ubıh kökenlidir.
Yaşamı

Setenay Özbek, 1961 yılında İstanbul'da doğmuștur. 1990 yılında Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nden dereceyle mezun olan sanatçı, 1983 - 1986 yılları arasında İstasyon Sanat Akademisi'nde Sabri Berkel, Hülya Düzenli, Erkan Özdilek and Ergül Özkutan gibi sanatçıların yanında resim alanında çalışmalarda bulunmuştur. Soyut, dıșavurumcu resimlerinde kontrast renkler ve şekiller öne çıkar. 1986 senesinden sonra belgesel film alanında da çalışmalarda bulunmuştur. Hașhași, Adam Öykü, Zalrife Yazıları gibi edebiyat dergilerinde öyküleri yayınlanmaktadır.
Setenay Özbek, Türkiye P.E.N. Yazarlar Derneği, Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği (UPSD) ve UNESCO üyesidir.
Ödülleri

2009 - Uluslararası Beşinci Taşkent Bienali Contemporary Art, "Bienal üçüncülük ödülü" ve "En iyi çağdaş resim ödülü"
2009 - Bakraç Sanat Galerisi 30. yıl Resim Yarışması "Birincilik Ödülü"
2006 – Royal Arts Academy, Summer Exhibition, Shortlisted, Londra, Birleşik Krallık
Kitapları

2002 – Gecenin Mavisi, Gendaş Kültür Yayınları, ISBN 975-308-359-9
2005 – Hiç Kimse Bir Başkası Olamaz, Cadde Yayınları, ISBN 975-6326-26-3
2021 - Kafdağının Ateşi, Kafdav  Yayıncılık, ISBN 978-975-2403-19-2
Filmleri

1988 – Altın (17' Belgesel Film - TRT)
1989 – Profesör Ergin İnan (20' Belgesel Film)
1990 – Nazar Boncuğu (20' Belgesel Film - TRT)
Sergileri > Kișisel Sergileri

2012 - "Sınır Tanımayan", ART350, İstanbul
2011 - "Kişi-sel", Galleri Espas, İstanbul
2010 – "İçsel İzlenimler" TIGGES Rechtsanwälte, Düsseldorf, Almanya
2010 - Bakraç Sanat Galerisi, İstanbul
2009 - "Yer ve Zamanın Ötesinde" International Art Studio "Radovan Trnavac Mica", Valjevo, Sırbistan
2009 - “Kozmoz” T.C. Dıșișleri Bakanlığı, Suna Çokgür Ilıcak Sanat Galerisi, Ankara
2008 - "Kozmoz", Avusturya Konsolosluğu Palas Yeniköy, İstanbul
2008 - "Ana Adanmıș" Galeri Binyıl, İstanbul
2007 - "İçtenlik" Galeri Artist, İstanbul
2007 – "İçsel İzlenimler" Galeri-A, İstanbul
2006 – 6. Ankara Fine Arts Fair, Galeri Binyıl, Ankara
2006 – İş Bankası Sanat Galerisi, İzmir
2005 – Ankara Fine Arts Fair, Galeri X, Ankara
2005 – Art İstanbul 2005, İstanbul
Sergileri > Grup Sergileri

2011 - ART350, İstanbul
2010 - "Power Of Dynamism" Galeri Binyıl, İstanbul
2010 - WALL FOR PEACE – W - AFPIAAP, Sanski, Saraybosna, Bosna-Hersek
2010 - "FEED_BACK" Group show. Küratör: Roxanne Brousseau-Félio, LACDA "Los Angeles Center for Digital Art", U.S.A
2010 - "Türkiye’nin Geçmişteki Yarını Köy Enstitüleri", Beşiktaş Sanat Galerisi, İstanbul
2010 - Fourth International Art Forum, Şarm El-Şeyh, Mısır
2010 - Mısır Kültür Merkezi, İstanbul
2009 - 5. Taşkent Bienali, Taşkent, Özbekistan
2009 - “Nature, Water, Love”, Galeri Binyıl, İstanbul
2009 - Arnavutköy Sanat Galerisi, İstanbul
2008 - "85/85 Republic Exhibition", The Marmara Art Gallery - art&life, İstanbul
2008 - Contemporary İstanbul 08, Gallery art&life, İstanbul
2008 - "October Passage VII" ITU Maslak, İstanbul
2008 - Third International Art Festival, Dryanovo, Bulgaristan
2007 - Association Saint Henri, International Art Camp, Grup Sergisi ve Müzayede, Saint Henri, Toulouse, Fransa
2007 - "October Passage VI", Galeri X, İstanbul, Türkiye
2007 - Galeri Binyıl, İstanbul / Türkiye
2007 - Uçhisar Grup Sergisi, Fransız Kültür Derneği, İstanbul, Türkiye
2007 - "30/30 KARMA (CHIC)" The Marmara Art Gallery - art&life, İstanbul / Türkiye
2007 - Galeri A, İstanbul, Türkiye
2007 - Adana Çerkes Kültür Derneği, Adana / Türkiye
2007 - INTES Sanat Galerisi, Ankara / Türkiye
2007 – "Caucasian Art and Cultural Heritage" Belgian North Caucasian Association, MuHKa Müzesi, Belçika
2007 – Uluslararası Sanat Sempozyumu ve Grup Sergisi, Uçhisar ve İstanbul, Türkiye
2007 – Bağlarbașı Çerkes Kültür Derneği, İstanbul / Türkiye
2006 – İstanbul Modern Sanat Müzesi Derneği - Gallery X, İstanbul / Türkiye
2006 - "X-Trem-İst 2", Galeri X, İstanbul / Türkiye
2006 – Adana Çerkes Kültür Derneği, "Barışa Çağrı", Adana / Türkiye
2006 – Royal Arts Academy, Summer Exhibition, Londra, Birleşik Krallık
2006 – Galeri Binyıl, İstanbul / Türkiye
2005 – Mersin Üniversitesi "October Passage IV", Mersin, Türkiye
2005 – İstanbul Modern Sanat Müzesi Derneği - Galeri X, İstanbul, Türkiye
2005 – "X-Trem-İst", Galeri X, İstanbul, Türkiye
2005 – Moda Sanat Galerisi, İstanbul, Türkiye
Yamaçoba, Şehitkamil

| Yamaçoba |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Gaziantep ilinin Türkiye'deki konumu
YamaçobaYamaçoba'nın Gaziantep'teki konumu
Koordinatlar: 37°10′19″N 37°05′17″E﻿ / ﻿37.172°K 37.088°D﻿ / 37.172; 37.088
Ülke:  Türkiye
İl: Gaziantep
İlçe: Şehitkamil
Coğrafi bölge: Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2019): 1.067
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 342
İl plaka kodu: 27
Posta kodu: 27630
Yamaçoba, Gaziantep ilinin Şehitkamil ilçesine bağlı bir mahalledir.
Tarihçe

Yamaçoba; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 1.067 |  |
| 2018 | 1.124 |  |
| 2017 | 1.053 |  |
| 2016 | 1.043 |  |
| 2015 | 1.080 |  |
| 2014 | 1.057 |  |
| 2013 | 1.077 |  |
| 2012 | 1.052 |  |
| 2011 | 1.072 |  |
| 2010 | 1.122 |  |
| 2009 | 1.093 |  |
| 2008 | 1.106 |  |
| 2007 | 1.079 |  |
Marjan Mrmić

Marjan Mrmić (d. 6 Mayıs 1965, Sisak, Yugoslavya), Hırvat eski millî kaleci. 1996 yılında itibaren iki yıl boyunca Beşiktaş'ta forma giyen Mrmić şu anda kaleci antrenörlüğü yapmaktadır.
Kariyeri

Futbol kariyerine 1983 yılında NK Mladost Suhopolje takımında başladı. 1988 yılında Dinamo Vinkovci'ye transfer oldu. 1993 yılına kadar bu takımda oynadıktan sonra yine Hırvatistan Ligi'nden Varteks'e gitti. 1993-1996 arasında ligin üst sıralarında yer aldılar. 1996'da Hrvatski nogometni kup'nda ikinci oldular. Bu başarı takımın tarihindeki en büyük başarı oldu.
1996 yılında Beşiktaş'a transfer olarak ilk kez yurt dışında bir ligde oynadı. İlk sezonunda yurt içinde kupalar dahil olmak üzere 41 maçta Beşiktaş kalesini korudu. Beşiktaş'ta ilk kez UEFA Kupası'nda oynayan Mrmiç, 3. turu görürken, ligde ikinci olup, Türkiye Kupası ikinciliği gördü. İki Başbakanlık Kupası'nda kalecilik yapan Mrmiç, 1997 kupasını kazanan kadroda yer aldı. Sonraki sezon, Fevzi Tuncay ile kaleyi paylaşan Mrmiç, daha az forma giydi. Ligde başarısız olsalar da Mrmiç, ilk kez UEFA Şampiyonlar Ligi'nde forma giydi. Türkiye Kupası ve Cumhurbaşkanlığı Kupası şampiyonluğu gördü, ancak iki maçın finalinde de yedek kaleci olarak yer aldı.
Oldukça başarılı geçen iki sezon sonrası Varteks ile Hırvatistan Ligi'ne geri döndü. 1998-99 sezonunda bu takımda pek başarılı olamadı. Aktif futbol hayatı kariyerinin sonlarına doğru Belçika takımı R. Charleroi SC'ye transfer olarak, kısa süre bu takımda oynadı. Ancak pek forma şansı bulamadı ve 2000 yılında futbolu bıraktı.
Millî takım kariyeri

Marjan Mrmić, 1995-1999 yılları arasında Hırvatistan millî futbol takımında forma giydi.
Mrmiç, Hırvatistan millî takımının Dražen Ladić'ten sonraki ikinci kalecisi konumundaydı. 1996 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde 11 Haziran 1995'te oynanan Ukrayna maçıyla ilk kez millî oldu. Kaleci Tonči Gabrić'in kırmızı kart görmesiyle 26. dakikada Dubravko Pavličić'in yerine oyuna girdi Elemelerde bir maçta daha forma giydi. 1996 Avrupa Futbol Şampiyonası'na giden kadroda da yer alan Mrmiç, Portekiz'e 3-0 yenildikleri maçta forma giydi.
1998 FIFA Dünya Kupası elemelerinde de 3 maçta forma giyen Mrmiç, takımının tarihinde ilk kez Dünya Kupası'na gitmesine yardım etti. Kadroda da yer almasına rağmen 7 maçta da yedek kulübesinde kaldı. Turnuva sonunda dünya üçüncüsü olma başarısı gösterdiler. 2000 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde de zaman zaman forma giyen Mrmiç, takımının turnuvaya katılamamasından sonra millî takımı bıraktı. Son maçı 21 Ağustos 1999'da Malta ile oynanan eleme maçı oldu.
Teknik adamlık kariyeri

Mrmiç şu an Varteks ve Hırvatistan millî futbol takımının kaleci antrenörlüğünü yapmaktadır.
Mrmiç 18.07.2016 - 31.05.2017 tarihleri arasında Beşiktaş kaleci antrenörlüğü yapmaktadır.
Başarıları

Hırvatistan millî futbol takımı ile;
FIFA Dünya Kupası üçüncülüğü: 1998
Beşiktaş ile
Türkiye Kupası: 1998
Cumhurbaşkanlığı Kupası: 1998
Başbakanlık Kupası: 1997
Başarıları > Özel hayatı

Marjan Mrmić 2 Ekim 2016'da Tweeter hesabından yaptığı açıklamada İslamiyeti seçtiğini belirtti.
Karaboğaz, İmranlı

| Karaboğaz |
| --- | --- |
Köy

 Sivas'ın Türkiye'deki konumu
KaraboğazKaraboğaz'ın Sivas'taki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Sivas
İlçe: İmranlı
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1788 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 97
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
ISO 3166 kodu: TR-58
İl alan kodu: 346
İl plaka kodu: 58
Posta kodu: 58982
Karaboğaz, Sivas ilinin İmranlı ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1902 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Sivas il merkezine 110 km, İmranlı ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 97
2020: 95
2019: 90
2018: 110
2017: 69
2016: 67
2015: 76
2014: 100
2013: 68
2012: 75
2011: 80
2010: 82
2009: 71
2008: 61
2007: 47
2000: 124
1990: 230
1985: 294
Sanal asistan

iOS 7'deki Siri İkonu
Sanal asistanlar (virtual assistants - VAs), daha önce insanlar tarafından yapılan işleri veya hizmetleri, kullanıcılarından soru ve talepleri ile gerçekleştiren yazılımlardır. Genellikler chatbot kavramı ile aynı anlamda kullanılırlar ancak sanal asistanlar daha geniş bir alanda hizmet verirler. Sanal asistanlar kullanıcı ile yazı veya konuşma yoluyla etkileşim kurabilirler. Kullanıcılar sanal asistanlara soru sorabilirler, müziğin sesini açmak veya ısıtıcıyı kısmak gibi basit direktifler verebilirler, takvimlerini düzenlemesini veya uçak bileti almasını isteyebilirler.
Sanal asistanlar hangi teknolojiyi kullanır?

Sanal asistanların, doğal dil işleme (NLP - natural language processing), makine öğrenmesi (ML - machine learning) veya derin öğrenme (DL - deep learning) gibi yapay zeka teknolojileri sayesinde kullanıcıların doğal dil ile verdiği komutları anlamaları ve doğru aksiyonu belirlemeleri mümkün olur. Soruları yanıtlayan veya bir işlemi yapan sanal asistanlar dışında, daha gelişmiş sanal asistanlar kullanıcılara öneriler de sunabilirler, bunun için kullanıcı davranışlarını gözlemleme, veri analizi yapma ve tahminleme gibi alanlarda yetkin olmaları gerekir.
Sana asistanlar kullanıcıları ile “metin” üzerinden iletişim kurabilir. Bu tür sanal asistanlar daha çok “chatbot” olarak adlandırılır ve bir web sitesi veya mobil uygulama üzerinde yer alabilecekleri gibi, WhatsApp, Facebook Messenger, WeChat gibi yaygın mesajlaşma platformları üzerinde yer alabilirler. Bunun dışında ses ile iletişim kurabilen sanal asistanlar da vardır ve bu tür sanal asistanlar “sesli asistan” olarak adlandırılırlar. Android cep telefonlarında çalışan, Google Assistant; Amazon Echo’da çalışan Amazon Alexa; Apple cihazlarda çalışan Siri en bilinen sesli asistan örnekleridir. Sesli asistanları aktive edebilmek için kullanılan özel ifadeler vardır, örneğin Siri için “Hey Siri”, "OK Google" veya "Hey Google", "Alexa" ve "Hey Microsoft" gibi özel kelimeler ile cihaz kendisi ile konuşulduğunu algılar. Ses ile çalışabilen sanal asistanlar kurumların IVR (Interactive Voice Response) sistemlerine de entegre edilerek, buradan da hizmet verebilirler. Ayrıca sanal asistanlar araç içi sistemler ve giyilebilir teknolojiler üzerinden de kullanılabilirler.
Bazı kurumların geliştirdikleri sanal asistanlar hem yazı/ metin, hem de ses ile iletişim kurabilirler, bazı sanal asistanlar ise birden fazla platformda hizmet verirler.
Sanal asistanların tarihçesi

İlk dönem olarak nitelendirebileceğimiz ürünlerden biri 1962’de Seattle Dünya Fuarı’nde tanıtılan ve ses tanıma özelliği olan IBM Shoebox’tur. Bu cihaz 16 farklı sesli kelimeyi ve 0-9 arasındaki rakamları tanıma özelliğine sahiptir. Ses tanıma teknolojisindeki bir diğer önemli aşama, 1971 yılında Carnegie Mellon Üniversitesinde, Amerikan Savunma Bakanlığı ve ona bağlı DARPA kurumuna destek veren bir uygulama olarak hayata geçirilmiştir. “Harpy" adındaki araç, 1000 kelimeyi tanımayı başarmış, yaklaşık 3 yaşındaki bir çocuğun kelime hazinesi kadar kelimeyi tanıyabilmiştir. Yaklaşık 10 yıl kadar sonra, aynı ekip Hidden Markov Model sayesinde, sadece kelimeleri değil art arda gelen kelime dizilerini de anlayabilen bir sistem geliştirmiştir. 90’lara gelindiğinde, konuşma tanıma teknolojisi Microsoft, IBM, Philips tarafından geliştirilen kişisel bilgisayarların bir özelliği haline gelmiş, daha sonra, 1994’te ilk cep telefonu olan IBM Simon’un çıkması bugün bildiğimiz anlamdaki sanal asistanların yolunu açmıştır. Cep telefonu üzerinden hizmet veren ilk sanal asistan ise, 1994’te iPhone 4S’in bir özelliği olarak sunulan Siri olmuştur. Apple, Siri Inc şirketini 2010’da satın aldıktan sonra Siri’yi geliştirmiştir.
Sanal asistanlar hangi alanlarda kullanılır?

Sanal asistanlar bir kuruma ait olup müşterilere veya çalışanlara hizmet verebilirler. Bunların dışında kişisel asistan olarak kullanılan ve birçok farklı kurum ile entegre çalışarak bir kişinin günlük ihtiyaçlarına ilişkin soru cevaplayan veya işlem yapan sanal asistanlar da olabilir.
2017 yılından itibaren sanal asistanların yetkinlikleri ve kullanım alanlarında önemli bir artış olmuştur. Apple, Google, Microsoft, Amazon gibi teknoloji devleri cep telefonu, kişisel bilgisayar, eticaret gibi konulardaki geniş kullanıcı tabanı sanal asistanların yaygınlaşmasını  kolaylaştırmıştır. Gartner 2024’e kadar finansal sanal asistanların tüm müşteri etkileşiminin %15’ini finansal kurum müşterileri adına yerine getireceğini öngörmektedir.
Sanal asistanların başlıca fonksiyonları:
- bilgi verme, bir konuda kullanıcının sorularını yanıtlama (hava/yol durumu, bankacılık, uçuş saatleri, sinema vb.)
- günlük hayatta yardımcı olarak basit işleri yapma (yapılacaklar listesi hazırlama, takvimde toplantı oluşturma, alarm kurma, alışveriş listesi yapma, müzik çalma, sesli kitap okuma, video başlatma vb.)
- konu bazlı işlemleri yapma (alışveriş yapma, uçak bileti alma, bankacılık havalesi yapma, döviz satma, devlet daireleri ile ilgili işleri yapma vb.)
- bir kurumun müşteri hizmetleri işlerini yerine getirme
Günümüzde bankacılık sanal asistanları, eticaret sanal asistanları, sağlık sanal asistanları, hava yolu sanal asistanları yaygınlaşmaktadır.