Muhammed Ömer

| Emîrü'l-mü'minîn   Molla Muhammed Ömer ملا محمد عمر |
| --- | --- |

1978'de Ömer
Afganistan Yüksek Lideri
Görev süresi 27 Eylül 1996 - 13 Kasım 2001
Başbakan: Muhammad Rabbani
Yerine geldiği: Burhaneddin Rabbani   (Devlet başkanı olarak)
Yerine gelen: Burhaneddin Rabbani   (Devlet başkanı olarak)
Kişisel bilgiler
Doğum: Muhammed Ömer y. 1960 Kandehar veya Uruzgan, Afganistan
Ölüm: 23 Nisan 2013 (53 yaşında)
Ölüm nedeni: Tüberküloz
Defin yeri: Şinkay, Zabul Vilayeti, Afganistan
Vatandaşlığı:  Afganistan
Evlilik(ler): En az 3
Çocuk(lar): En az 5
Mesleği: Din adamı · Siyasetçi
Dini: Sünni İslam (Hanefi)
Askerî hizmeti
Bağlılığı:  Mücahitler (1983–1991)  Taliban (1994-2013)
Hizmet yılları: 1983-1991 1994-2013
Çatışma/savaşları: Sovyet-Afgan Savaşı   Afganistan İç Savaşı
Muhammed Ömer (Peştuca: محمد عمر, romanize: Muḥammad ʿUmar; y. 1960 - 23 Nisan 2013) ya da Batı'da bilinen adıyla Molla Ömer, 1994 yılında Taliban'ı kuran Afgan militandır. 1996-2001 Afganistan İç Savaşı sırasında Taliban, Kuzey İttifakı ile savaşarak ülkenin büyük bölümünün kontrolünü ele geçirdi ve 1996 yılında Ömer'in Yüksek Lider olarak görev yapmaya başladığı Birinci İslam Emirliği'ni kurdu. El-Kaide'nin 11 Eylül saldırılarını gerçekleştirmesinden kısa bir süre sonra Taliban hükûmeti, Amerika'nın Afganistan'ı işgaliyle devrildi ve Ömer saklanmaya başladı. Amerika liderliğindeki koalisyon tarafından yakalanmadan başarıyla kaçtı ve 2013 yılında tüberkülozdan öldüğü bildirildi.
Kandehar'da dindar bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Ömer, Afganistan'daki yerel medreselerde eğitim gördü. Afganistan'ın 1979'da Sovyetler Birliği tarafından işgal edilmesinin ardından Sovyet-Afgan Savaşı'nda savaşmak üzere Afgan mücahitlere katıldı. Birkaç çatışma sırasında önemli bir askeri general olarak görev yaptı ve bir patlamada sağ gözünü kaybetti. Sovyetler sonunda 1989'da ülkeden çekildi ve 1992'de Afganistan'ın Sovyet destekli Demokratik Cumhuriyeti devrilerek, 1992-1996 Afganistan İç Savaşı'nı tetikledi. Başlangıçta sessiz kalan ve çalışmalarına devam etmeye odaklanan Ömer, baça bazi uygulaması da dahil olmak üzere ülkedeki fetva olarak algıladığı şeylerden giderek daha fazla hoşnutsuzluk duymaya başladı ve nihayetinde İç Savaş'ta savaşmaya geri dönmesine neden oldu. 1994'te Ömer, Kandahar'daki dindar öğrencilerle birlikte 1996'da diğer Afgan gruplarına karşı zafer kazanan Taliban'ı kurdu. Ömer, Taliban'ı Afganistan İslam Emirliği olarak bilinen ve şeriatı sıkı bir şekilde uygulayan Yüksek Konsey'in başında olduğu Sünni İslami bir teokrasi kurmaya yöneltti. 1996-2001 yılları arasında iktidarda olan Taliban, sivillere yönelik katliamlar, dini ve etnik azınlıklara karşı ayrımcılık, kadınların okuldan ve çoğu işten men edilmesi ve Ömer'in bizzat emrettiği Bamiyan Buda'ları da dahil olmak üzere kültürel anıtların tahrip edilmesi nedeniyle geniş çapta kınandı.
Taliban'ın Afganistan'da sığınma hakkı tanıdığı El-Kaide'nin 2001 yılında ABD'ye karşı 11 Eylül saldırılarını gerçekleştirmesinin ardından Amerikan Başkanı George W. Bush, Taliban'dan El-Kaide lideri Usame bin Ladin'in ABD'ye iade edilmesini talep etti. Taliban'ın bu talebi reddetmesi üzerine ABD, Terörizme Karşı Küresel Savaş'ı başlattı ve Ekim 2001'de Taliban karşıtı Kuzey İttifakı'nın büyük desteğiyle Afganistan'ın çokuluslu işgaline önderlik etti. Aralık 2001'de Taliban hükûmeti, Amerika liderliğindeki koalisyon tarafından devrildi; Ömer, Kandehar'dan kaçtı, Zabul Eyaletinde saklandı ve Taliban'ın operasyonel kontrolünü yardımcılarına devretti. Taliban onun komutası altında yeni Afgan hükûmetine ve koalisyona karşı bir isyan başlattı. Ömer, on yıl süren uluslararası bir insan avına konu olmasına rağmen, hayatının geri kalanında saklanmaya devam etti. Tüberküloz nedeniyle 2013 yılında öldüğü bildirildi ve bu durum 2015 yılına kadar kamuoyuna açıklanmadı. 2021'de Taliban, Afgan hükûmetini devirdi ve Kabil'in Düşüşü'nün ardından iktidarı yeniden ele geçirdi.
Ömer, kendisini Afganistan'ın İslami ilkelerini önce Sovyet imparatorluğuna, daha sonra da Batı dünyasına karşı savunan önemli bir özgürlük savaşçısı olarak gören Taliban arasında büyük ölçüde popüler bir figür olmaya devam etmektedir. Diğerleri ise onu baskıcı hükûmeti ve dini dogmatizmi nedeniyle eleştirmektedir.