Sarı Köşk (Üsküdar)
Mimarisi > İç > Birinci kat giriş mekânı

Binanın çift kanatlı ve dört panolu giriş kapısı, herhangi bir süsleme barındırmaz. Giriş mekânının, zemini sekizgen şeklindeki mermerlerle döşeli olan kapı önündeki kısmının her iki yanında, birer basamak yüksekliğinde seki vardır. Giriş mekânı, perde duvar çekilerek her iki yanında oluşturulan servis bölümleriyle birlikte kare planlı hâle gelir. Bu duvarların güney kenarlarında, sekilerin üzerinde karşılıklı konumlanan kapılardan doğudaki servis bölümüne açılırken batıdaki ise işlevsiz ve yalnızca simetri amaçlıdır. Tuvalet olarak düzenlenen batıdaki servis mekânına, kuzeyindeki salonda bulunan kapıdan giriş yapılır. Yapının beden duvarlarının üçte ikisi yüksekliğindeki perde duvar ve bir kapı ile mekânın kalanından ayrılan güneydeki tuvalet hücresinin batıya açılan bir penceresi vardır. Burada mermerden bir alaturka tuvalet konumlanır. Tuvaletin doğu duvarının ortasında oluşturulan nişte mermer bir lavabo yer alır. Kuzeyindeki bodrum kata inen 11 basamaklı taş merdivenin sahanlığı olarak işlev gören doğudaki servis bölümünün batı duvarının güneyinde bir pencere bulunur. Mekânın merdiven dışında kalan zemini, sekizgen biçimli mermerle döşelidir.
Giriş mekânının iki kat boyunca yükselen kare planlı tavanı, merdivenin bağlandığı asma kat hizasındaki, batı-doğu doğrultusunda uzanan ahşap bir kirişle ikiye ayrılır. Kirişin her iki ucundaki küp şeklindeki birer ögenin altından, altın yaldızlı birer küresel nesne sarkar. Bunların önünde, kiriş üzerinde uzanan, akantus işlemeli birer süs konsolu bulunurken kirişin arada kalan yüzeyindeki sarı ve pembe renkli çıtalarla oluşturulan mavi zeminli çerçevenin içindeki kalemişi süslemelerde, kırmızı, mavi ve sarı renklerle, birbirine dolanan dallar arasındaki çiçek motifleri işlenmiştir.
Kirişle ayrılan tavanın kuzeyde kalan kısmının merkezinde, çıtalarla oluşturulan altı köşeli yıldız ile bu yıldızın kullarının uzatılmasıyla oluşan bir kompozisyon yer alır. Kolların uzatıldığı altıgen şeklindeki alanlarda, mavi zemin üzerine kırmızı ve sarı renkli stilize motifler işlidir. Yıldızın batı ve doğu yanlarında, ortalarından merkeze doğru üçgen şeklinde çıkıntı yapan dikdörtgen panolar vardır. Bu panolarda doğa ve mimari ögelerin birlikte işlendiği iki Filai tasviri için Dündar, "yaratılan gizemli ve mistik hava ile Oryantalist bir yaklaşım sergiler" derken, sanat tarihçisi Şûle Yum'un Théodore Frère'in Filai'yi tasvir ettiği 1869 tarihli tablosuna ile olan benzerliğe yaptığı vurgusunu tekrarlar. Yum ayrıca bu tasvirleri, Owen Jones'un da 1832-1833 yılları arasında yaptığı ve Filai'yi tasvir ettiği tabloyla karşılaştırır. Tasvirlerin arka planlarında silüet şeklindeki dağlar ile hurma ve palmiye benzeri ağaçlar konumlanırken, nehirde yol alan yelkenliler de Yum ile Dündar'a göre "durgun havaya hareket katar". Merkezdeki yıldız ile manzara resimlerini, mavi ya da kırmızı zeminli, iç kısımları sarı renkli stilize bitkisel Moresk motiflerle bezeli kare ve dikdörtgen kartuşlar çevreler. Yıldızın kollar arasında kalan dört çokgen çerçeve ile kuzey ve güneyindeki dikdörtgen kartuşların merkeze doğru üçgen şeklindeki çıkıntı yaptığı kısımlarda, birer madalyon içindeki çiçek demeti resimleri konumlanır. Bu kompozisyonun tamamı, kırmızı zemini üzerindeki beyaz ve mavi renkli, dolgulu geometrik şekillerin işlendiği bordürle çevrelenir.
Kirişin ayırdığı tavanın güney kısmının ortasında, iki kenarları daha uzun olacak şekilde çıtayla oluşturulmuş üç altıgen çerçeve, birbirine bitişik şekilde konumlanır. Ortadaki altıgenin uzun kenarları, diğer yandakilerin iki katı kadardır ve üç altıgenin de uzun kenarlarının orta kısımları üçgen çıkıntılar yapar. Bunları çevreleyen dikdörtgen çerçevenin, çıkıntıların hizalarında üçgen girintiler yaparak bu kısımlarla birleşmeleriyle çeşitli çokgen alanlar meydana gelir. Altıgenlerin ortalarındaki kartuşlar ile altıgenlerin birleştiği noktaların oluşturduğu boşluklardaki dairelere çiçek demetleri resmedilmiştir. Kalan mavi ve yeşil zemin alanlarda kırmızı ve sarı renklerle kıvrım dal, yaprak, rumi ve kozalak gibi stilize motifler bezelidir. Kompozisyonun tamamını, tavanın kuzey kısmındakine benzer bir bordür çevreler.
Tavanın bu kısmı, profilli çıtalarla birbirinden ayrılan bordürlerle kuşatılır. En alttaki pembe ve yeşil renkli bordürler süslemesizdir. Üstündeki daha geniş olanında, yan yana dizilmiş kemer ve yarım palmet motiflerinin içi ile yeşil zeminli üst kısımlarında, kırmızı ve sarı renkli stilize yaprak motifleri yer alır. Bordürün yukarısında, daire işlemeli iki çıta, birbirine dolanarak ilerler. Devamında altın yaldızlı dişli friz; en yukarıda ise, alt yüzünde birbirine dolanan iki kolun oluşturduğu madalyonlarla süslenmiş, içe kademeli ve yeşil renkli çerçeve konumlanır. Tavanın birleştiği derz çizgisini, çerçeve üzerindeki stilize motiflerle bezeli profilli çıtalar kapatır.
Giriş mekânının kuzey duvarı boyunca uzanan 60 cm yüksekliğinde ve 250 cm genişliğindeki sekiye, dört basamaklı bir merdivenle ulaşılır. Sekinin dayandığı duvarın duvarın ortasında salona açılan kapı, kapının her iki yanında ise çift kollu Barok merdivenler yer alır. Dönerek üst kata yükselen merdivenler, kapının üst seviyesinde birleşerek bir sahanlık oluştur ve orta eksende devam ederek üst kata ulaşır. Merdivenin ahşap trabzan direklerinin ortalarında, üzerlerine lale benzeri motiflerin işlendiği kum saati şeklindeki dekoratif boğumlar yer alır. Hasır döşeli merdivenin üzerine kırmızı yolluk serilidir. Çift kanatlı kapılarla giriş mekânından ayrılan merdivenin kollarının altındaki boşluklar, bir depo olarak kullanılır. Dündar'a göre merdivenler, sarayın havuzlu salon ile harem girişi salonundakileri "hatırlatır". Merdivenlerin açıkta kalan alt kısımlarında, basamaklara paralel şekilde kolların kenarlarına konulan çıtalarla oluşturulan dikdörtgen panolarda kalemişi süslemeler yer alır. Panoların ortasındaki bir madalyonun içindeki rozetin stilize motiflerle kuşatıldığı ve köşelerinde ise kıvrım dal, palmet, rumi gibi stilize motiflerin yanı sıra hilal ve yıldızdan oluşan kompozisyonlar; kırmızı ve mavi zemin üzerine sarı renkle işlenmiş ve beyaz üzerine kırmızı dolgulu altıgen ve eşkenar dörtgenlerle birbirlerine bağlanır. Çiçekli kafes örgüsü deseniyle doldurulan aradaki kısımlar ise yeşilin farklı tonlarıyla renklendirilmiştir.
Merdivenin kollarının birleştiği kısmın altındaki panonun ortasında çıtalarla, kenarlarla 45° açı yapan yeşil zeminli kare ile bunu çevreleyen mavi zeminli sekizgen alanların yer aldığı iki çerçeve vardır. Her iki alanda da sarı renkli kıvrım dallar, palmet ve rumi gibi stilize motifler yer alırken bazı motifler kırmızı dolguludur. Sekizgen kısmın dışı ise altında yer alan panolardakine benzer bir düzen içerirken yalnızca köşelerdeki motiflerin yerini çiçek resimli madalyonlar alır. Merdivenin bu kısmı, üst katın giriş mekânının güneyi boyunca uzanan asma katla bağlanır. Bu bölümün altındaki süslemelerde, çıtalarla oluşturulmuş ve aynı iç kompozisyonu içeren üç sekizgen çerçeve yan yana dizilidir. Mavi ve yeşil zeminli çerçevelere işlenen kırmızı ve sarı renkli kompozisyonlar; ortadaki birer rozeti çevreleyen iç içe geçmiş istiridye, kemer, kıvrım dal, kozalak ve rumi motiflerinden meydana gelir. Çerçevelerin arası, beyaz arka plan üzerindeki çiçek ve yaprak resimleriyle ayrılır. Panonun tümü, yaprak işlemeli daire motiflerinin sıralandığı altın yaldızlı profilli çıtalar çerçevelenir. Asma katı taşıyan ahşap kirişin üzeri, mavi zemin üzerine kırmızı renkteki kıvrım dal ve rumi motifleriyle süslenmişken kirişin iç yüzünde sıralanan ve aralarında sarı renkli stilize motiflerin de bulunduğu kırmızı dolgulu kalp şeklindeki motiflerin yer aldığı bordür ise duvar yüzeylerini dolanır.