stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Fatih Karagümrük SK
Tarihçe > 1955-1980

1955-56 sezonunda Karagümrük, kendi önderliğinde 2. Profesyonel Küme'nin kurulmasını sağladı ve Türk futboluna çok büyük bir hizmet sağlayarak, ligin profesyonelleşmesinde ve federasyon kurulmasında öncü takım oldu.
1957-58 sezonunda İstanbul Profesyonel 2. Ligi'nde şampiyon olan Karagümrük, Türk futbol tarihinin ilk büyük transferini, Galatasaray’dan Kadri Aytaç’ı 57.500 liraya transfer ederek yaptı. Ayrıca Karagümrük 1958-59 sezonunda 1. Profesyonel Küme'nin ilk yarısının son haftasına kadar namağlup liderlik koltuğuna oturmuş, Galatasaray'a 3-2 yenilerek ilk mağlubiyetini almış ve liderliği kaybetmişti.
Bu senelerde büyük bir sempati toplayan, marşları Anadolu'da kulüpler tarafından dilden dile söylenen Karagümrüklüler, Yimpaş Yozgatspor Kulübü'ne renklerini ve ismini vermiş, maddi destek sağlayarak takımın kurulmasını sağlamışlardır. Karagümrük'ün o senelerdeki başarılarına ithafen 23 Ocak 1959 yılında; Kırmızı-Siyah renklerle Yozgatlılar tarafından "Karagümrük Spor Kulübü" ismiyle kurulan takım, 28 Haziran 1961 tarihine kadar liglerde bu isimle mücadele etmişti.
Tarihçe > 1980-2012

Sonraki senelerde maddi imkansızlıklar nedeniyle 3. Lig'e kadar düşen Karagümrük, uzun süreler alt liglerde mücadele etmişti. 1981-82 sezonunda 3. Lig'de, 1982-83 yılında da 2. Lig'de şampiyon olarak 1. Lig'e (Şimdiki Süper Lig) tekrar yükseldi. Bu sezon içerisinde efsane antrenörü Osman Odman, namıdiğer "Lağım Osman"ın yetiştirdiği; Abdülkerim Durmaz'ı Fenerbahçe'ye, daha sonraki yıllarda onun yetiştirdiği oyunculardan Oktay Derelioğlu'nu Trabzonspor'a, Serdar Topraktepe'yi Beşiktaş'a vermişti.
1983-84 sezonunda 2. Lig'e düşen Karagümrük, 28 Nisan 1985'te yaptığı kongre sonrasında adını Fatih Karagümrük olarak değiştirdi.
1987-88 sezonunda 3. Lig'e düşen Karagümrük; 1988-89 sezonunda şampiyon olmuş ve tekrar 2. Lig'e çıkmıştı. Sonraki yıllarda yönetimsel zaaflar nedeniyle kötüye giden ekonomik yapı, sportif başarıyı ciddi şekilde etkilemiş ve 1992-93 sezonunda 3. Lig'e, 1996-97 sezonunda da Amatör Küme'ye düşmelerine neden olmuştu.
Üç sene mücadele ettiği Amatör Küme'de her sene grubunu birinci bitiren Fatih'in Torunları, iki sezonda da terfilerde son maçta 3. Lig'in kapısından dönmüş ve final maçlarını kaybetmişti.
1999-00 sezonunda ise şeytanın bacağını kırarak tekrar 3. Lig'e çıktı. 2001-02 sezonunda 2. Lig B Kategorisi'ne, 2003-04 sezonu sonunda da Japon elektronik firması Kyoto sponsorluğunda 2. Lig A Kategorisi'ne yükselmişti. Bu destek ekonomik ve yönetim bazlı sebeplerden dolayı sadece bir sezon sürmüş ve Karagümrük, 2004-05 sezonunda tekrar 2. Lig B Kategorisine düşerken, 2007-08 sezonunda 3. Lig'e oradan da 2008-09 sezonunda büyük bir talihsizlik sonucunda tarihinde 2. defa Amatör Küme'ye düşmüştü.
2009-10 sezonunda İstanbul Süper Amatör Ligi'nde grubunu şampiyon olarak tamamlayan Karagümrük, 3. Lig'e terfi müsabakalarında elenmiş olup, bu terfi müsabakalarına katılmaya hak kazandığı için Bölgesel Amatör Ligi'nde mücadele etme hakkı kazanmıştı.
2011-12 sezonunda Bölgesel Amatör Ligi'nde şampiyon olan takım 3. Lig'e tekrar yükselmişti.
Tarihçe > Fatih Karagümrük Sportif Faaliyetler Sanayi ve Ticaret A.Ş. (2012-2019)

3 sezon aradan sonra yeniden Profesyonel Liglere geri dönen Karagümrük, kulübün geleceği açısından çok önemli olan bir kararı hayata geçirdi. 20 Haziran 2012 günü başvuruda bulunan İstanbul ekibinin yeni ismi ve tescilli arması Türkiye Futbol Federasyonu tarafından tescil edildi. Fatih Karagümrük Spor Kulübü Derneğinin amatör ve profesyonel tüm futbol faaliyetlerini barındıran futbol şubesi Fatih Karagümrük Sportif Faaliyetler Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine devredildi. Böylece 3. Lig'in yeni ekibinin adı Fatih Karagümrük Spor Kulübü A.Ş. oldu.
2013-14 sezonunda 3. Lig'de grubunu 4. sırada tamamlayan kulüp, 2. Lig'e yükselmek için Play-Off oynamaya hak kazandı. Play-Off yarı finalinde Bergama Belediyespor'u geçen kulüp, Play-Off finalinde 1920 Maraşspor'u da yenerek Play-Off Şampiyonu oldu ve 2. Lig'e yükseldi. Bu dönemde takımın sahibi Cengiz Günaydın'dı. Günaydın, kulübün elinden alınan stadı ve tesisleri için yıllarca mücadele vermiş, lakin bir sonuç alamamıştı. Bu durum üzerine maddi olarak zorlandığını açıklayarak takımı satışa çıkardı.
26 Haziran 2018'de Kayserispor, Trabzonspor gibi takımlarda sportif direktörlük yapmış olan Süleyman Hurma, kulübün hisselerinin %71'ini satın alarak kulübün başkanı oldu.
2018-19 sezonunda takımın başına Yusuf Şimşek getirildi. Takımın başında 6 maça çıkan Şimşek, Sivas Belediyespor maçından sonra görevinden ayrıldı. Yerine Cüneyt Dumlupınar getirildi. Başarılı maçlar çıkartan takım 2. Lig'de grubunu 2. sırada tamamlayarak, 1. Lig'e yükselmek için Play-Off oynamaya hak kazandı. Play-Off çeyrek finalinde Şanlıurfaspor, yarı finalinde Manisa FK'yı geçen kulüp, Play-Off finalinde Sakaryaspor'u yenerek Play-Off Şampiyonu oldu ve 1. Lig'e yükseldi.
Fatih Karagümrük - Kasımpaşa derbisi

Ana madde: Fatih Karagümrük-Kasımpaşa derbisi
İki kulübün kurulduğu ilk yıllardan itibaren Kasımpaşa SK ile Fatih Karagümrük SK arasındaki karşılaşmalar, yakın deplasman olması ve iki takımın da semt takımı olması sebebiyle taraftarlarının en çok ilgi gösterdiği ve her iki kulübün de en çok hasılat elde ettiği karşılaşmalar olmuştur. Bu iki kulüp arasındaki rekabet kuruldukları ilk yıllara kadar uzanmaktadır. Ayrıca aralarında oynadıkları maçlar Haliç Derbisi olarak anılır.
Kadro

Not: Uyruk bilgisi futbolcuların FIFA uygunluk kurallarınca oynayabileceği millî takımı gösterir. FIFA kuralları haricinde başkaca uyruğa da sahip olabilirler.
Lig mücadeleleri

Süper Lig: 10 sezon
1959-1963, 1983-1984, 2020-2024
1. Lig: 19 sezon
1963-1969, 1980-1983, 1984-1988, 1989-1992, 2004-2005, 2019-2020, 2024-
2. Lig: 10 sezon
2002-2004, 2005-2008, 2014-2019
3. Lig: 21 sezon
1969-1980, 1988-1989, 1992-1997, 2000-2001, 2008-2009, 2012-2014
Bölgesel Amatör Lig: 2 sezon
2010-2012
Amatör Lig: 37 sezon
1926-1959, 1997-2000, 2009-2010
Başarıları

1. Lig
Şampiyonluk (1) : 1982-1983
Play Off Şampiyonluk (1) : 2019-2020
İkinci (1) : 1995-1996
2. Lig
Şampiyonluk (1) : 2003-2004
Play Off Şampiyonluk (1) : 2018-2019
3. Lig
Şampiyonluk (2) : 1988-1989, 2001-2002
Play Off Şampiyonluk (1) : 2013-2014
İkincilik (1) : 1979-1980
Bölgesel Amatör Lig
Şampiyonluk (1) : 2011-2012
Türkiye Kupası
Yarı final (1) : 2023-24
Çeyrek final (1) : 1962-1963
• İstanbul Profesyonel 2. Ligi
Şampiyonluk (1) : 1957-58
Oyuncu istatistikleri

Karagümrük'ün eskiden maçlarını oynadığı Vefa Stadyumu, 2017
Ankara Demirspor-Karagümrük maçından bir görünüm.
2022-23 sezonunda deplasmanda Fenerbahçe ile oynanan lig maçındaki Karagümrük ilk 11'i.
Rumlu Div Sultan

Div Sultan'ın Şah İsmail'e gönderdiği Farsça mektubu.
Rumlu Div Sultan, (Farsça: روملو دیو سلطان), Safevî Devleti emirü'l-ümerası, Türkmen komutan. Safevîlerin askerî gücünü oluşturan yedi Kızılbaş Türkmen oymağından Rumlu oymağına mensuptu. 1516-1527 yıllarında, Erivan Eyaleti'nin (Çuhurusad olarak da bilinir) valisiydi. 1524'ten 1527'ye kadar, o zaman reşit olmayan Şah Tahmasb için güçlü bir naip idi. Emirü'l-ümera Bayezid Sultan ölünce yerine Div Sultan getirilmiştir. Çuha Sultan ile beraber Ustaclulara karşı mücadeleye girişti ve onları yendiler. Ardından müttefiki Çuha Sultan tarafından 1527'de öldürüldü.
Süt

Bu madde memelilerin meme bezleri tarafından üretilen sıvı hakkındadır.Bitkilerden elde edilen süt benzeri içecekler için Bitkisel süt sayfasına bakınız.Sözcüğün diğer kullanımları için Süt (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Bir bardak inek sütü
Döner sağımhanedeki inekler
Süt, memelilerin meme bezleri tarafından üretilen beyaz sıvı bir besindir. Genç memeliler için (anne sütüyle beslenen insan bebekleri dahil) katı yiyecekleri sindirmeden önce birincil beslenme kaynağıdır. Süt, kalsiyum ve proteinin yanı sıra laktoz ve doymuş yağ da dahil olmak üzere birçok besin maddesi içerir. Sütteki bağışıklık faktörleri ve bağışıklık modüle edici bileşenler süt bağışıklığına katkıda bulunur. Kolostrum adı verilen erken laktasyon sütü, birçok hastalığa karşı bağışıklık sistemini güçlendiren antikorlar ve bağışıklık düzenleyici bileşenler içerir. ABD CDC kurumu, 12 aylıktan büyük çocukların (anne sütü veya mama vermeyi bırakma yaşı) günde iki porsiyon süt ürünü tüketmesini önermektedir ve dünya genelinde altı milyardan fazla insan süt ve süt ürünleri tüketmektedir.
Tarımsal bir ürün olan süt, çoğunlukla sığır olmak üzere çiftlik hayvanlarından toplanır. Süt çiftlikleri 2011 yılında 260 milyon süt ineğinden yaklaşık 730 milyon ton (800 milyon küçük ton) süt üretmiştir. Hindistan dünyanın en büyük süt üreticisi ve önde gelen yağsız süt tozu ihracatçısıdır. Yeni Zelanda, Almanya ve Hollanda en büyük süt ürünleri ihracatçılarıdır. 750 ila 900 milyon arasında insan süt çiftçiliği yapan hanelerde yaşamaktadır.
Etimoloji ve terminoloji

Süt sözcüğü Eski Türkçedeki "süt" sözcüğünden gelmektedir. Bu sözcük Eski Türkçede yazılı örneği bulunmayan "süd- (sıvı) sızdırmak, damlatmak" biçiminden türetilmiştir.
Tüketim türleri

Süt tüketiminin iki farklı kategorisi vardır: tüm bebek memeliler sütü doğrudan annelerinin vücutlarından içerler ve bu onların birincil beslenme kaynağıdır ve insanlar, çeşitli bir diyetin bir bileşeni olarak her yaştan insan tarafından tüketilmek üzere diğer memelilerden süt elde ederler.
Tüketim türleri > Bebek memeliler için beslenme

Daha fazla bilgi: Emzirme ve Süt verme
Neredeyse tüm memelilerde süt, bebeklere emzirme yoluyla ya doğrudan ya da daha sonra depolanmak ve tüketilmek üzere sağılarak verilir. Memelilerden gelen ilk süte kolostrum denir. Kolostrum, yeni doğan bebeğe koruma sağlayan antikorların yanı sıra besin maddeleri ve büyüme faktörleri içerir. Kolostrumun yapısı ve salgılanma süresi türden türe değişir.
Dünya Sağlık Örgütü, insanlar için altı ay boyunca sadece anne sütü ile beslenmeyi ve iki yaşına kadar veya daha fazla süreyle diğer gıdalara ek olarak anne sütü ile beslenmeyi önermektedir. Bazı kültürlerde çocukların üç ila beş yıl emzirilmesi yaygındır ve bu süre daha uzun olabilir.
Taze keçi sütü bazen anne sütü yerine kullanılmakta, bu da çocuğun elektrolit dengesizlikleri, metabolik asidoz, megaloblastik anemi ve bir dizi alerjik reaksiyon geliştirme riskini beraberinde getirmektedir.
Tüketim türleri > İnsanlar için gıda ürünü

Birçok kültürde, özellikle Batı'da, insanlar bebeklikten sonra da süt tüketmeye devam etmekte ve diğer memelilerin (özellikle sığır, keçi ve koyun) sütünü bir gıda ürünü olarak kullanmaktadır. Başlangıçta, yetişkinler sütteki laktozu sindirmek için gerekli bir enzim olan laktazı üretmediğinden, sütü sindirme yeteneği çocuklarla sınırlıydı. Bu nedenle insanlar laktoz seviyesini azaltmak için sütü curd, peynir ve diğer ürünlere dönüştürmüştür. Binlerce yıl önce, kuzeybatı Avrupa'daki insan popülasyonlarında yetişkinlikte laktaz üretimini sağlayan tesadüfi bir mutasyon yayıldı. Bu mutasyon, sütün, diğer gıda kaynakları yetersiz kaldığında nüfusları ayakta tutabilecek yeni bir besin kaynağı olarak kullanılmasını sağlamıştır. Süt işlenerek krema, tereyağı, yoğurt, kefir, dondurma ve peynir gibi çeşitli ürünlere dönüştürülmektedir. Modern endüstriyel süreçler sütü kazein, peynir altı suyu proteini, laktoz, yoğunlaştırılmış süt, süt tozu ve diğer birçok gıda katkı maddesi ve endüstriyel ürün üretmek için kullanmaktadır.
Tam yağlı süt, tereyağı ve krema yüksek oranda doymuş yağ içerir. Laktoz şekeri sadece sütte ve muhtemelen forsythia çiçeği ve birkaç tropikal çalıda bulunur. Laktozu sindirmek için gerekli enzim olan laktaz, doğumdan hemen sonra insan ince bağırsağında en yüksek seviyelerine ulaşır ve daha sonra düzenli olarak süt tüketilmediği sürece yavaş bir düşüşe başlar. Sütü tolere etmeye devam eden gruplar, yalnızca sığırların değil, koyun, keçi, yak, manda, at, ren geyiği ve deve gibi evcil toynaklı hayvanların sütünü kullanmakta büyük yaratıcılık göstermişlerdir. Hindistan dünyanın en büyük sığır sütü ve manda sütü üreticisi ve tüketicisidir.
| Ülke | Süt (litre) | Peynir (kg) | Tereyağı (kg) |
| --- | --- | --- | --- |
|  İrlanda | 135.6 | 6.7 | 2.4 |
|  Finlandiya | 127.0 | 22.5 | 4.1 |
|  Birleşik Krallık | 105.9 | 10.9 | 3.0 |
|  Avustralya | 105.3 | 11.7 | 4.0 |
|  İsveç | 90.1 | 19.1 | 1.7 |
|  Kanada | 78.4 | 12.3 | 2.5 |
|  ABD | 75.8 | 15.1 | 2.8 |
| Avrupa | 62.8 | 17.1 | 3.6 |
|  Brezilya | 55.7 | 3.6 | 0.4 |
|  Fransa | 55.5 | 26.3 | 7.5 |
|  İtalya | 54.2 | 21.8 | 2.3 |
|  Almanya | 51.8 | 22.9 | 5.9 |
|  Yunanistan | 49.1 | 23.4 | 0.7 |
|  Hollanda | 47.5 | 19.4 | 3.3 |
|  Hindistan | 39.5 | – | 3.5 |
|  Çin | 9.1 | – | 0.1 |
Tarihçe > Sanayileşme

Kent nüfusundaki artış, 19. yüzyılın ortalarında demiryolu ağının genişlemesiyle birleşince süt üretimi ve tedarikinde bir devrim yaşandı. Bireysel demiryolu firmaları 1840'lar ve 1850'lerden itibaren kırsal bölgelerden Londra'ya süt taşımaya başladı. Muhtemelen ilk örnek 1846 yılında Southwark'taki St Thomas' Hospital'ın Londra dışındaki süt tedarikçileriyle anlaşarak demiryoluyla süt sevkiyatı yapmasıydı. Great Western Railway şirketi de bu uygulamayı erken ve hevesli bir şekilde benimsedi ve eleştirilere rağmen 1860 yılında Maidenhead'den Londra'ya süt taşımaya başladı. Şirket 1900 yılına gelindiğinde yılda 25 milyon İngiliz galonundan (110 milyon litre; 30 milyon ABD galonu) fazla süt taşıyordu. Süt ticareti 1860'lar boyunca yavaş büyüdü, ancak 1870'ler ve 1880'lerde kapsamlı, yapısal bir değişim döneminden geçti.
Tüketicilerin alım gücü arttıkça ve süt günlük ihtiyaç duyulan bir ürün olarak görülmeye başlandıkça kentsel talep de artmaya başladı. 19'uncu yüzyılın son otuz yılında, ülkenin birçok yerinde süte olan talep iki katına, bazı durumlarda da üç katına çıkmıştır. 1875'te çıkarılan bir yasa ile sütün tağşiş edilmesi yasa dışı hale getirildi.Bu durum, sütün imajını değiştirmeye yönelik bir pazarlama kampanyası ile birleşti. Londra'daki toplam süt tüketiminin yüzdesi olarak demiryolu ile kırsal kesimden yapılan ithalatın oranı 1860'larda %5'in altındayken 20. yüzyılın başlarında %96'nın üzerine çıktı. Bu noktada, süt tedarik sistemi herhangi bir gıda ürünü arasında en yüksek düzeyde organize ve entegre olanıydı. Süt, tüberküloz enfeksiyonu açısından analiz edildi. 1907 yılında Birmingham'da 180 örnek test edilmiş ve %13,3'ünün enfekte olduğu tespit edilmiştir.
Süt için ilk cam şişe ambalajı 1870'lerde kullanıldı. Bunu yapan ilk şirket 1877'de New York Dairy Company olabilir. İngiltere'deki Express Dairy Company 1880 yılında cam şişe üretimine başlamıştır. 1884 yılında New York'lu Amerikalı mucit Hervey Thatcher, "Thatcher'ın Sağduyulu Süt Kavanozu" adını verdiği ve mumlu bir kağıt diskle kapatılan cam bir süt şişesi icat etti. 1932 yılında plastik kaplı kağıt süt kutuları ticari olarak piyasaya sürülmüştür.
1863 yılında Fransız kimyager ve biyolog Louis Pasteur, içecek ve gıda ürünlerindeki zararlı bakterileri öldürme yöntemi olan pastörizasyonu icat etti. Bu yöntemi Arbois'de yaz tatilindeyken, yerel şarapların sık sık asitlenmesine çare bulmak için geliştirdi. Mikropları öldürmek için genç bir şarabı kısa bir süre için sadece 50-60 °C'ye kadar ısıtmanın yeterli olduğunu ve şarabın nihai kalitesinden ödün vermeden uygun şekilde yıllandırılabileceğini deneysel olarak keşfetti. Pasteur'ün onuruna, bu süreç "pastörizasyon" olarak bilinmeye başlandı. Pastörizasyon başlangıçta şarap ve biranın ekşimesini önlemenin bir yolu olarak kullanılmıştır. Ticari pastörizasyon ekipmanı 1880'lerde Almanya'da üretildi ve üreticiler 1885'e kadar Kopenhag ve Stockholm'de süreci benimsediler.
Kaynaklar

Tüm memeli türlerinin dişileri doğumdan sonra bir süre süt üretebilir. İnek sütü, üretilen süt miktarına hakimdir. FAO, 2011 yılında dünya genelinde tüm sütün %85'inin ineklerden üretildiğini tahmin etmektedir. İnsan sütü endüstriyel veya ticari olarak üretilmez veya dağıtılmaz; ancak insan sütü bankaları bağışlanan insan anne sütünü toplar ve çeşitli nedenlerle (prematüre yenidoğanlar, alerjisi olan bebekler, metabolik hastalıklar vb.) insan sütünden faydalanabilen ancak emziremeyen bebeklere yeniden dağıtır. Gerçekte yeterli süt üretememe durumu nadirdir; araştırmalar yetersiz beslenen bölgelerdeki annelerin hala gelişmiş ülkelerdeki annelerinkine benzer kalitede süt ürettiklerini göstermektedir. Bir annenin yeterince anne sütü üretememesinin birçok nedeni vardır. Üretilen süt miktarı annenin ne sıklıkta emzirdiğine ve/veya süt pompaladığına bağlıdır: anne bebeğini ne kadar çok emzirir veya süt pompalarsa o kadar çok süt üretilir.
Batı dünyasında inek sütü endüstriyel ölçekte üretilmektedir ve açık ara farkla en yaygın tüketilen süt türüdür. Gelişmiş ülkelerde sütün büyük çoğunluğu otomatik sağım ekipmanları kullanılarak yapılan ticari süt hayvancılığı ile üretilmektedir. Holstein gibi süt sığırları, daha fazla süt üretimi için seçici olarak yetiştirilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki süt ineklerinin yaklaşık %90'ı ve Büyük Britanya'dakilerin %85'i Holstein'dır. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki diğer süt inekleri arasında Ayrshire, Brown Swiss, Guernsey, Jersey ve Dairy Shorthorn bulunmaktadır.
Kaynaklar > Diğer hayvan bazlı kaynaklar

Other significant sources of milk
Keçiler (dünya sütünün %2'si)
Bufalolar (%11)
Sığırların yanı sıra, birçok çiftlik hayvanı insanlar tarafından süt ürünleri için kullanılan sütü sağlar. Bu hayvanlar arasında manda, keçi, koyun, deve, eşek, at, ren geyiği ve yak bulunmaktadır. İlk dördü 2011 yılında dünya genelindeki tüm sütün sırasıyla yaklaşık %11, %2, %1,4 ve %0,2'sini üretmiştir.
Rusya ve İsveç'te de küçük sığın mandıraları mevcuttur.
ABD Ulusal Bizon Derneği'ne göre, Amerikan bizonları (Amerikan bufalosu olarak da adlandırılır) ticari olarak sağılmaz; ancak çeşitli kaynaklar, bizon ve yerli sığırların melezlenmesinden elde edilen ineklerin iyi süt üreticileri olduğunu ve hem Kuzey Amerika'ya Avrupalıların yerleşimi sırasında hem de 1970'ler ve 1980'lerde ticari Beefalo'nun geliştirilmesi sırasında kullanıldığını bildirmektedir.
Sütleri inek sütüne benzese ve insan tüketimi için son derece uygun olsa da domuzlar neredeyse hiç sağılmaz. Bunun başlıca nedenleri, bir domuzun çok sayıdaki küçük memesini sağmanın çok zahmetli olması ve domuzların sütlerini inekler gibi depolayamamasıdır. Birkaç domuz çiftliği yeni bir ürün olarak domuz peyniri satmaktadır; bu peynirler son derece pahalıdır.
Dünya çapında üretim

| Sıra | Ülke | Üretim (metrik ton) |
| --- | --- | --- |
| 1 |  Hindistan | 186.143.000 |
| – |  Avrupa Birliği | 167.256.000 |
| 2 |  ABD | 98.646.000 |
| 3 |  Pakistan | 45.623.000 |
| 4 |  Brezilya | 35.539.000 |
| 5 |  Çin | 31.592.000 |
| 6 |  Rusya | 31.527.000 |
| 7 |  Türkiye | 22.791.000 |
| 8 |  Yeni Zelanda | 21.372.000 |
| Dünya | Dünya | 842.989.000 |
| Sıra | Ülke | Üretim (metrik ton) |
| --- | --- | --- |
| 1 |  ABD | 101.251.009 |
| 2 |  Hindistan | 87.822.387 |
| 3 |  Brezilya | 36.508.411 |
| 4 |  Çin | 34.400.000 |
| 5 |  Almanya | 33.164.910 |
| 6 |  Rusya | 31.959.801 |
| 7 |  Fransa | 25.147.310 |
| 8 |  Pakistan | 22.508.000 |
| 9 |  Yeni Zelanda | 21.871.305 |
| 10 |  Türkiye | 20.000.000 |
| Sıra | Ülke | Üretim (metrik ton) |
| --- | --- | --- |
| 1 |  Çin | 1.211.831 |
| 2 |  Türkiye | 1.207.427 |
| 3 |  Yunanistan | 945.430 |
| 4 |  Suriye | 705.582 |
| 5 |  Cezayir | 592.293 |
| 6 |  İspanya | 556.250 |
| 7 |  İtalya | 481.970 |
| 8 |  Romanya | 426.000 |
| 9 |  Sudan | 416.002 |
| 10 |  Somali | 406.541 |
| Sıra | Ülke | Üretim (metrik ton) |
| --- | --- | --- |
| 1 |  Hindistan | 5.888.077 |
| 2 |  Bangladeş | 2.671.911 |
| 3 |  Sudan | 1.165.043 |
| 4 |  Pakistan | 965.000 |
| 5 |  Fransa | 679.300 |
| 6 |  Türkiye | 554.143 |
| 7 |  İspanya | 523.900 |
| 8 |  Güney Sudan | 467.148 |
| 9 |  Nijer | 407.346 |
| 10 |  Hollanda | 407.000 |
| Sıra | Ülke | Üretim (metrik ton) |
| --- | --- | --- |
| 1 |  Hindistan | 90.026.273 |
| 2 |  Pakistan | 37.256.000 |
| 3 |  Çin | 2.919.966 |
| 4 |  Mısır | 1.747.641 |
| 5 |    Nepal | 1.380.600 |
| 6 |  İtalya | 253.830 |
| 7 |  Myanmar | 205.102 |
| 8 |  İran | 128.000 |
| 9 |  Moğolistan | 104.645 |
| 10 |  Endonezya | 89.983 |
2012 yılında en büyük süt ve süt ürünleri üreticisi Hindistan olurken onu Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Pakistan ve Brezilya takip etmiştir. Avrupa Birliği'nin 28 üyesi birlikte 2013 yılında 153,8 milyon ton süt üreterek herhangi bir politik-ekonomik birliğin en büyük süt üretimini gerçekleştirmiştir.
Gelişmekte olan ülkelerde artan refahın yanı sıra süt ve süt ürünlerinin artan tanıtımı, son yıllarda gelişmekte olan ülkelerde süt tüketiminin artmasına yol açmıştır. Buna karşılık, bu büyüyen pazarların sunduğu fırsatlar çok uluslu süt ürünleri firmalarının yatırımlarını çekmiştir. Bununla birlikte, birçok ülkede üretim küçük ölçekte kalmakta ve küçük çiftliklerin gelir kaynaklarının çeşitlendirilmesi için önemli fırsatlar sunmaktadır. Sütün toplandığı ve kentsel mandıralara aktarılmadan önce soğutulduğu yerel süt toplama merkezleri, özellikle Hindistan gibi ülkelerde çiftçilerin kooperatif temelinde çalışabildikleri iyi bir örnektir.
Dünya çapında üretim > Üretim verimleri

FAO, İsrail süt çiftliklerinin inek başına yılda 12.546 kilogram süt verimiyle dünyanın en verimli çiftlikleri olduğunu bildirmektedir. Bu araştırma 2001 ve 2007 yılları arasında ICAR (Uluslararası Hayvan Kayıt Komitesi) tarafından 17 gelişmiş ülkede gerçekleştirilmiştir. Araştırma, bu gelişmiş ülkelerdeki ortalama sürü büyüklüğünün 2001 ve 2007 yılları arasında sürü başına 74 inekten 99 ineğe yükseldiğini ortaya koymuştur. Norveç'te bir süt çiftliğinde sürü başına ortalama 19 inek, Yeni Zelanda'da ise 337 inek düşmektedir. Aynı dönemde yıllık süt üretimi bu gelişmiş ülkelerde inek başına 7.726 kg'dan 8.550 kg'a yükselmiştir. En düşük ortalama üretim, inek başına 3.974 kg ile Yeni Zelanda'da gerçekleşmiştir. İnek başına süt verimi üretim sistemlerine, ineklerin beslenmesine ve çok az oranda da hayvanların farklı genetik potansiyeline bağlıydı. Elde edilen üretim üzerinde en büyük etkiyi ineğin yedikleri yapmıştır. Yıl başına en düşük verime sahip Yeni Zelanda inekleri tüm yıl boyunca otlarken, en yüksek verime sahip İsrail inekleri enerji açısından zengin karışık bir diyetle ahırlarda beslenmiştir.
Amerika Birleşik Devletleri'nde inek başına süt verimi 2010 yılında yılda 9.954 kg idi. Buna karşılık, ikinci ve üçüncü en büyük üreticiler olan Hindistan ve Çin'de inek başına süt verimi sırasıyla yılda 1.154 kg ve 2.282 kg idi.
IPCC Altıncı Değerlendirme Raporu, hem Çin hem de Batı Afrika'da süt üretiminde kaydedilen durgunluğun, iklim değişikliğinin neden olduğu ısı stresindeki kalıcı artışlara bağlanabileceği olasılığından bahsetmektedir. Bu makul bir hipotezdir, çünkü hafif ısı stresi bile günlük verimi düşürebilir: İsveç'te yapılan bir araştırma, günlük ortalama 20-25 °C sıcaklıkların inek başına günlük süt verimini 0,2 kg azalttığını, 25-30 °C sıcaklıklarda ise kaybın 0,54 kg'a ulaştığını ortaya koymuştur. Nemli tropikal iklimde yapılan araştırmalar daha doğrusal bir ilişki tanımlamakta olup, her bir birim sıcaklık stresi verimi %2,13 oranında azaltmaktadır. Yoğun tarım sistemlerinde, şiddetli ısı stresi sırasında inek başına günlük süt verimi 1,8 kg azalmaktadır. Organik tarım sistemlerinde, ısı stresinin süt verimi üzerindeki etkisi sınırlıdır, ancak süt kalitesi, daha düşük yağ ve protein içeriği ile önemli ölçüde zarar görür. Çin'de inek başına günlük süt üretimi Temmuz ayında (yılın en sıcak ayı) ortalamadan 0,7 ila 4 kg arasında daha düşüktür ve 2070 yılına kadar iklim değişikliği nedeniyle %50'ye kadar (veya 7,2 kg) düşebilir. Sıcak hava dalgaları da süt verimini düşürebilir, özellikle sıcak hava dalgası dört veya daha fazla gün sürerse ciddi etkileri olur, çünkü bu noktada ineğin termoregülasyon kapasitesi genellikle tükenir ve çekirdek vücut sıcaklığı artmaya başlar.