stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Che Guevara
Miras > Ceset ve eşyalarının iadesi

Ana madde: Che Guevara Mozolesi
1995 yılının sonlarında emekli Bolivyalı General Mario Vargas, Che Guevara: A Revolutionary Life kitabının yazarı Jon Lee Anderson'a Guevara'nın cesedinin Vallegrande uçak pistinin yakınlarında olduğunu söyledi. Bunun üzerine kalıntıları bulmak için bir yıldan fazla süren çok uluslu bir araştırma başlatıldı. Temmuz 1997'de Kübalı jeologlar ve Arjantinli adli antropologlardan oluşan bir ekip iki toplu mezarda yedi cesedin kalıntılarını keşfetti, bunlardan biri Guevara gibi elleri olmayan bir adamdı. İçişleri Bakanlığı'na bağlı Bolivya hükûmet yetkilileri daha sonra cesedin Guevara'ya ait olduğunu, kazıdan çıkarılan dişlerin Che'nin Kongo seferinden önce Küba'da yapılan diş kalıbıyla "mükemmel bir şekilde eşleşmesi" üzerine tespit etti. Ardından Arjantinli adli antropolog Alejandro Inchaurregui'nin elsiz kadavranın yanından çıkarılan mavi bir ceketin iç cebini incelemesi ve küçük bir pipo tütünü torbası bulmasıyla iddia sağlamlaştı. Che'ye küçük bir torba tütün veren Bolivyalı helikopter pilotu Nino de Guzman, daha sonra ilk başta "ciddi şüpheleri olduğunu" ve "Kübalıların herhangi bir eski kemik bulup Che diyeceklerini düşündüğünü" belirtti; ancak "tütün kesesini duyduktan sonra hiçbir şüphem kalmadı" dedi. 17 Ekim 1997'de (Guevara'nın ölümünden 30 yıl 8 gün sonra), Guevara'nın kalıntıları, altı silah arkadaşınınkilerle birlikte, Küba Devrimi'nin belirleyici askerî zaferine komuta ettiği Küba'nın Santa Clara kentinde özel olarak inşa edilmiş bir anıt mezarda askerî törenle toprağa verildi.
Temmuz 2008'de Evo Morales'in Bolivya hükûmeti, Guevara'nın daha önce mühürlenmiş iki yıpranmış defterden oluşan günlüklerini, bir seyir defteri ve birkaç siyah-beyaz fotoğrafla birlikte açıkladı. Bu etkinlikte Bolivya Kültür Bakan Yardımcısı Pablo Groux, el yazısıyla yazılmış her sayfanın fotoğrafını yıl içinde yayınlamayı planladıklarını ifade etti. Bu arada, Ağustos 2009'da Bolivya Adalet Bakanlığı için çalışan antropologlar, Bolivya'nın Teoponte kasabası yakınlarında Guevara'nın beş gerilla arkadaşının cesetlerini keşfedip ortaya çıkardılar.
Che'nin kalıntılarının keşfi, metonimik olarak, aralarında sabit bir ayrım bulunmayan bir dizi birbiriyle bağlantılı çağrışımı (isyancı, şehit, pikaresk bir maceranın asi figürü, kurtarıcı, dönek, aşırılık yanlısı) harekete geçirdi. Mevcut görüş, Che'yi yanlış yönlendirilmiş bir asi, şaşırtıcı derecede parlak bir gerilla filozofu, yel değirmenlerine karşı savaşan bir şair-savaşçı olarak görmek arasında gidip gelen bir sürekliliğe yerleştiriyor, burjuvaziye meydan okuyan bir savaşçı, azizliğine yapılan ateşli övgülerin nesnesi ya da her eylemi şiddetle iç içe geçmiş bir intikam meleği kılığına bürünmüş bir kitle katili; arketipik Fanatik Terörist.
Miras > Uluslararası ödüller

Guevara, yaşamı boyunca çeşitli ödüller kazandı.
1960: Beyaz Aslan Nişanı'nın Büyük Şövalye Hacı
1961: Güney Haç Nişanı'nın Büyük Şövalye Hacı
Arşiv medyası > Video görüntüleri

Guevara, 11 Aralık 1964'te  Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda konuşma yapıyor, BM tarafından paylaşılan kamu malı görüntü (6.21), video klibi
Guevara'nın 13 Aralık 1964'teki Face the Nation röportajı, CBS tarafından paylaştıldı (29:11), video klibi
Guevara'nın 1964'teki Dublin, İrlanda ziyaretindeki bir röportajı (2:53), RTÉ Libraries and Archives'dan, video klibi
Guevara'nın 1964'teParis'teki Fransa konuştuğu röportajı (4:47), (4:47), İngilizce altyazılı, muhabir Jean Dumur, video klibi 14 Eylül 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Guevara bir şiir okuyor, (0:58), İngilizce altyazılı, El Che: Investigating a Legend – Kultur Video 2001'den, video klibi
Guevara, Fidel Castro'ya destek gösteriyor (0:22), İngilizce altyazılı, El Che: Investigating a Legend – Kultur Video 2001'den, video klibi
Guevara işçilik hakkında konuşuyor (0:28), İngilizce altyazılı, El Che: Investigating a Legend – Kultur Video 2001'den, video klibi
Guevara, Domuzlar Körfezi hakkında konuşuyor (0:17), İngilizce altyazılı, El Che: Investigating a Legend – Kultur Video 2001'den, video klibi
Guevara, emperyalizm hakkında konuşuyor (1:20), İngilizce altyazılı, El Che: Investigating a Legend – Kultur Video 2001'den, video klibi
Guevara'nın 1963'teki Cezayir ziyareti ve Fransızca konuşması, Cezayir Sinema Arşivi'nden, video klibi
Alec Jeffreys

| Alec Jeffreys |
| --- | --- |
Jeffreys, 2009
Doğum: 9 Ocak 1950 (75 yaşında) Oxford, Oxfordshire, İngiltere
Milliyet: İngiliz
Mezun olduğu okul(lar): Merton College
Ödüller: Albert Lasker Ödülü (2005)  Kraliyet Madalyası (2004)  Great Briton Ödülü (2006)  Copley Madalyası (2014)

Kariyeri
Dalı: Genetik
Çalıştığı kurumlar: Amsterdam Üniversitesi   Leicester Üniversitesi
 

Sir Alec John Jeffreys, (d. 9 Ocak 1950, Oxford, Oxfordshire, İngiltere), İngiliz genetikçi. Özellikle DNA profillemesi çalışmalarıyla bilinen Jeffreys, günümüzde bu çalışmasıyla adli tıp tarihinin en önemli vakalarından birine imza atmıştır. Jeffreys bu yöntemiyle ayrıca babalık ve göç gibi tartışmalı durumları açığa kavuşturmuştur. Jeffreys, Leicester Üniversitesi'nde profesör olup, 26 Kasım 1992'den beri Leicester kentinin onursal hemşehrisidir. 1994 yılında bilime ve teknolojiye olan katkıları nedeniyle İngiliz Kraliyeti tarafından sir unvanını aldı.
Hayatı

Jeffreys, orta gelirli bir ailede doğdu. Bir erkek, bir kız kardeşi olan Jeffreys, altı yaşına kadar Oxford kentinde kaldı. 1956 yılında ailesiyle beraber Luton kentine taşındı. Çocukluğunda oldukça meraklı ve üretkendi. Sekiz yaşındayken, babası ona sonraki yıllarda onun sürekli uğraşacağı büyük bir kimya seti aldı. Bu süreçte küçük patlamalar yapmayı seven Jeffreys, kaza sonucu çenesine sıçrayan sülfürik asit nedeniyle kalıcı bir yaraya neden oldu. Dokuz yaşındayken yine babası ona Victoria devrinden kalan bir mikroskop getirdi. Yaklaşık on iki yaşındayken içinde düzleştirilmiş iğneden elde edilen bir bistüri de barındıran küçük bir ayrıştırma kiti yaptı. Bu kit ile yaban arılarını parçalayıp inceleyen Jeffreys, bir gün evine getirdiği ölü bir kediyi inceledi.
Jeffreys, Luton Dilbilgisi Okulu'nda bir öğrenciydi. Daha sonra da Luton Sixth Form Koleji'ne geçti. Gençliğinde mod bir yaşam tarzı süren Jeffreys, bir Vespa 150 ve parka mont satın aldı. Ancak sonra da rock tarzı giyinmeyi seçti.
Kariyeri

Jeffreys, Merton Koleji'nin biyokimya bölümünden mezun oldu. Okulun laboratuvar tezgâhını çok seviyordu. Sonrasında hazırladığı doktora tezi, memeli hayvanlardaki mitokondri araştırmaları üzerineydi. Tezin bitişinden sonra Amsterdam Üniversitesi'ne geçti. Burada, memeli genleri üzerine araştırmalar yaptı. 1977 yılında Leicester Üniversitesi'ne geçen Jeffreys, burada çalışması için gereken uygun ortamı buldu. Burada DNA'da görülebilen çeşitli değişikleri gözlemleyerek parmak izi yöntemini geliştirdi.
Kariyeri > Genetik parmak izi yöntemi

Jeffreys, 10 Eylül 1984 tarihinde Leicester Üniversitesi'ndeki laboratuvarında DNA ile ilgili bir deney yaparken bir şey keşfetti. Deney sırasında laboratuvar teknisyeninin kendi ailesiyle olan benzerliklerin ve farklılıkların olduğunu ve bunun neden olduğunu merak etti. Yaklaşık yarım saat sonra ise genetik kodlara bakılarak olası bir genetik parmak izi yönteminin mantığını kavradı. Bu yöntem kısa sürede adli tıp alanında kullanılan en önemli yöntemlerden biri haline geldi. Daha sonra ise yöntemin insan dışındaki birçok diğer canlıda da uygulanabileceği keşfedildi. Jeffreys'in 1987 yılında deneyi açıklamasına kadar bu parmak izi uygulamasının yapıldığı tek yer Jeffreys'in laboratuvarı olarak kaldı. Bu dönemde Jeffreys sürekli olarak bilgi almak isteyen insanlar yüzünden meşgul edildi.
DNA parmak izi olarak anılan bu DNA yöntemi ilk kez bir İngiliz çocuğun kökeninini Afrika'da bir ülke olan Gana olduğu hakkındaki tartışmalara son noktayı koymak için uygulandı. Sonuçlara göre bu çocuğun ailedeki diğer üyelerle genetik olarak yakın olduğu sonucu ortaya çıktı. Yine aynı yöntem, adli tıp alanında ilk kez 1983 ve 1986 yıllarında art arda öldürülen ve Narborough, Leicestershire'da yaşayan Lynda Mann ve Dawn Ashworth adlı kızların katillerini bulmak için kullanıldı. Çalışmalar sonunda, kızların üzerinde bulunan meni izleriyle Colin Pitchfork adlı kişinin meni örneklerinin birbiriyle benzerlik gösterdiği anlaşıldı. Ancak İngiliz otoriteler Richard Buckland'ın asıl suçlu olduğunu düşünüyordu. Buna rağmen sonuç olarak, suçlunun Pitchfork olduğu anlaşıldı. 1992 yılında Jeffrey'in yöntemi, 1979'da ölen Nazi Dr. Josef Mengele'nin davacıları için kullanıldı. Doktorun mezardan çıkarılan cesedinin kalça kemiğinden alınan örnekler, Mengele'in oğluyla benzerlik gösteriyordu. Bu sayede mezardaki kişinin Mengele olduğu anlaşıldı.
Kariyeri > DNA profilleme yöntemi

DNA profilleme yöntemi, insan genomlarındaki değişken yapıtaşlarının (mikrosatelit) bir modelini oluşturmak için Jeffreys ve ekibi tarafından 1985 yılında geliştirilen bir yöntemdir. Bu son derecede değişken mikrosatelitlerin sadece birkaçına odaklanmak yoluyla DNA profilleme yöntemi, bu sistemi daha duyarlı, daha tekrarlanabilir ve bilgisayar veritabanı için daha uygun hale getirdi ve yakında dünya çapında kriminal vakalar ve babalık testi konularında kullanılan standart adli tıp DNA sistemi haline geldi.
Polimeraz zincir tepkimesi (PCR) ile DNA amplifikasyon alanındaki gelişmeler sayesinde adli tıp DNA testi için yeni yaklaşımlar açıldı, otomasyona imkân doğdu, duyarlılık büyük oranda arttı ve alternatif marker sistemleri için bir ilerleme sağlandı. Günümüzde en sık kullanılan markerlar değişken mikrosatelitlerdir, aynı zamanda Kısa Tekrar Dizisi (Short Tandem Repeats, STRs) olarak da bilinen bu yöntem Jeffreys tarafından ilk kez 1990 yılında Joseph Mengele vakasında kullanılmıştır. 1900'larda Adlitıp Bilim Servisi'nde (Forensic Science Service) Peter Gill'in liderliğini yaptığı bir grup bilim insanı tarafından, STR profilleme yöntemi biraz daha geliştirildi. 1995'te Birleşik Krallık Ulusal DNA veritabanı'nın (UK National DNA Database, NDNAD) kurulmasına izin verildi. Son derece otomatik ve gelişmiş donanımları ile, günümüz DNA profilleme yöntemi her gün yüzlerce numuneyi işlemden geçirebilir. Bir milyar üzerinden birini seçme gücü veren, NDNAD için geliştirilen mevcut sistem ile on mikrosatelit ve ek olarak cinsiyet tayini için bir marker kullanılır. Şimdi yaklaşık beş milyon insanın DNA bilgisini ihtiva eden veritabanında yer alan kişilerin DNA profillerine sahip her kimse tutuklanır (suçu kanıtlansın kanıtlanmasın). Jeffreys, hükûmetin veritabanındaki bilgilere erişebildiği DNA profillemenin günümüzdeki kullanımına karşıdır, ve bağımsız bir üçüncü grup kişi tarafından erişim kontrolü olacak şekilde tüm insanların DNA'larının olacağı bir veritabanını önermektedir.
Kariyeri > Mutasyonlar

Jeffreys ve takımı günümüzde, Çernobil'deki nükleer reaktör kazası sonrası olduğu gibi kronik radyasyona maruz kalmanın etkileri üzerinde çalışmaktadır. Diğer ilgilendikleri alanlar, tek gamet ve transgenik yaklaşımlar yoluyla insan genom instabilitesinin ve rekombinasyon sürecinin analizini içermektedir. Ayrıca, germline mutasyonlarda iyonize radyasyonun etkilerini araştırmaktadır.
Kişisel hayatı

Jeffreys eşi Sue ile 1971 yılında evlendi.
Ödüller

20 Mart 1986 - Kraliyet Ödülü
1989 - Yılın Vatandaşı
1991 - Kraliyet Araştırma Uzmanlığı
26 Kasım 1992 - Leicester Onursal Hemşehrisi
1994 - Sir Unvanı
1996 - Albert Einstein Dünya Bilim Ödülü
1998 - Avustralya Ödülü
1999 - Stokes Madalyası
2004 - Leicester Üniversitesi, Onursal Rütbe
2004 - Kraliyet Madalyası
2004 - Louis-Jeantet Tıp Ödülü
2005 - Albert Lasker Ödülü, Klinik Tıp Araştırmaları (Edwin Southern ile)
2005 - Amerikan Ulusal Akademi Ödülü
Aralık 2006 - Liverpool Üniversitesi, Doktora Derecesi
2006 - Morgan Stanley Büyük Briton Ödüllü
8 Mart 2007 - Londra Kraliyet Okulu, Onursal Rütbe
23 Ocak 2008 - Graham Madalyası
Dikilitaş

Başlığın diğer anlamları için Dikilitaş (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
III. Thutmose Dikilitaşı, İstanbul, Türkiye
Dikilitaş veya obelisk yüksek, daire veya dört kenarlı tepeye doğru incelen taştan anıt. Genellikle belirli bir şahsı veya olayı anmak için yapılır. Antik dikilitaşlar tek bir taştan oluşurdu (bir monolit). Stel terimi genellikle klasik obelisk forumda olmayan diğer dikili duran farklı anıtlar için kullanılır.
Antik dikilitaşlar > Asur Dikilitaşları

Erken Asur uygarlığından bilinen bir dikilitaş formu, MÖ 9. yüzyıldan kalan ve bugün British Museum'da bulunan Kral III. Şalmaneser'in Kara Dikilitaşıdır.
Antik dikilitaşlar > Aksum Dikilitaşları

Etiyopya'da antik Aksum Krallığında birkaç tane dikilitaş yontulmuştur. Bunların en önemli örneği 24 metre uzuluğundaki Aksum Stelidir. 4. yüzyıl dolaylarında yontulmuş olan dikilitaş II. İtalya-Habeşistan Savaşı sırasında yağmalanmış ve 1937'de Roma'ya götürülmüştür. 2003 yılında İtalyan devleti onu geri göndermeyi kabul etmiştir.
Antik dikilitaşlar > Roma Dikilitaşları

Örme Dikilitaş, İstanbul Sultanahmet meydanında yer alan Doğu Roma kökenli dikilitaştır.
Dikilitaş, Beştaş, İznik, Bursa, Türkiye'de, 1. yüzyıldan kalma Roma kökenli "C. Casius Philiscus" adına yapılmış bir dikilitaş bulunur.
Place de la République, Arles, Fransa'da, 4. yüzyıldan kalma Roma kökenli bir dikilitaş bulunur.
Modern Dikilitaşlar

Rönesans'tan başlayarak, dikilitaş anıtsal mimari, özellikle de mezarlar, için çok önemli bir yer teşkil etmiştir. Dünyanın her köşesinde binlerce modern dikilitaş bulmak mümkündür, özellikle de mezarlıklarda. Neredeyse her Amerikan mezarlığında birkaç örneği görülebilir. Bunların içinde özellikle dikkat çeken ve bahsetmeye değer olanlardan bir kısmı şunlardır:
General Wolfe Dikilitaşı, Stowe Okulu, Buchinghamshire, 1754.
Kagul Dikilitaşı, Tsarskoe Selo, 1772.
Chesma Dikilitaşı, Gatchina, 1775.
Rumyantsev Dikilitaşı, Sankt-Peterburg, 1799.
Villa Medici, Roma - 1790'da Floransa'daki Boboli Bahçeleri'ne taşınan Mısır dikilitaşının bir 19. yüzyıl kopyası.
Villa Torlonia, Roma - 1842'de dikilmiş iki dikilitaş.
Patriots' Grave, Old Burying Ground, Arlington, Massachusetts (1818)
Bunker Hill Anıtı, Charlestown, Massachusetts - 1827 ile 1843 arasında inşa edilmiştir.
Dalhousie Dikilitaşı, Raffles Place, Singapur, 1891.
Washington Anıtı, Washington, ABD - 1848 ile 1888 arasında dikilmiş, 169,29 metre yüksekliği ile dünyanın en yüksek dikilitaşıdır.
McKinley Anıtı, Buffalo, New York, ABD.
Foro Italico, Roma - 1932'de Mussolini onuruna dikilmiştir.
Buenos Aires Dikilitaşı, Arjantin - 1936'da inşa edilmiştir.
Demidov Sütunu, Barnaul, Sibirya, Rusya.
Zafer Dikilitaşı, Moskova.
Wellington Anıtı, Phoenix Park, Dublin, İrlanda - 62 m yüksekliğindedir.
Juche Kulesi, Pyongyang, Kuzey Kore - 170 metre.
Kleopatra'nın İğnesi, Londra
Yontma işlemi bitmemiş bir dikilitaş, Asvan
Dikilitaş'ın alt kısmı
Concorde Meydanı, Paris'te bulunan Luksor Dikilitaşı.
Örme Dikilitaş, Doğu Roma İmparatoru VII. Konstantinos tarafından yapılmıştır
Washington, ABD'de bulunan Washington Anıtı.
Radyofobi

Sağlık fiziği posteri. Radyasyondan korkmak yerine saygıyı ısrarla dile getirdi (ORNL, 1947)
Radyofobi, iyonlaştırıcı radyasyon korkusudur. Radyofobi, istatistikleri görmezden gelerek ve/veya yeterince bilgiye sahip olmayarak radyasyona bağlı kanser ve akut radyasyon sendromu gibi sağlık problemlerine karşı gereksiz veya mantıksız korkudur.
Castle Bravo deneyinin halkın algısı üzerindeki etkisi

1 Mart 1954 tarihli bir deney olan Castle Bravo deneyi, türünün ilk radyasyon cihazı örneği deneysel termonükleer Shrimp cihazının denenmesi sonucunda, 4-6 megaton arasındaki tahmini radyasyon verilerini geçti ve bunun yerine 15 megaton radyasyon üretti; Nükleer serpintilerin, beklenmedik miktarda, başlangıçta tahmin edilen ~5 megatonluk serpinti alanının dışına çıkmıp, alanın dışında balıkçılık yapan ve olaydan habersiz olan Japon balıkçı tekneleri Daigo Fukuryū Maru ve Lucky Dragon'u yüksek radyasyon altına almıştır, Castle Bravo deneyi soruşturma altına alınmıştır. Deneyden (yani felaketten) 2 hafta sonra 23 üyeli balıkçı mürettebatı yüksek miktarda radyasyona mağruz kaldıklarından, ciltleri akut radyasyon hastalığı ile hastalanmaya başladı. Mürettebattan bir kişi, teknenin kaptanı olan Kuboyama Aikichi, olaydan 7 ay sonra, 23 Eylül 1954'te ölmüştür. Daha sonra, yaklaşık yüz balıkçı teknesinin de yüksek radyasyona mağruz kaldığı tahmin edildi. Marshall Adaları sakinleri de radyasyon tehlikesine maruz kaldılar ve bir takım adalar acilen tahliye edildi.
Nükleer silahların hakkında o zamanlar pek bilgi olmamasına bağlı olarak meydana gelen bu olay, nükleer silahları öngörülemeyen derecede güçlü olabileceklerini göstermiştir. Ayrıca olay, Japon gıda kaynaklarını etkilemiştir. Radyoaktif kontamine içeren balıklardan kaynaklanan yaygın bir korku yaratmıştır.[kaynak belirtilmeli] Castle Bravo deneyinden çıkan patlamanın neden olduğu kontaminasyonun tahmin edilenlerden yaplaşık bin kat daha güçlü olduğunu yayınlanmasından sonra, Japonya'daki olay, bazıları tarafından "ikinci bir Hiroşima olayı" olarak adlandırıldığı seviyeye ulaşmıştır. Daha sonra, güçlü anti-nükleer hareketin Amerika karşıtı bir harekete dönüşmesini önlemek için, Japonya ve ABD hükûmetleri, kirli balıkçılık için 2 milyon dolar tazminat kararı aldı, hayatta kalan 22 balıkçı mürettebatı tarafından da kabul edildi. Bütün mürettebat üyeleri toplam yaklaşık 2 milyon dolar tazminat almışır.
Yerel halk radyasyonun bulaşıcı olduğunu düşündüğünden, hayatta kalan mürettebat üyeleri ve aileleri daha sonra önyargı ve ayrımcılık yaşamıştır.
Castle Bravo deneyinin sanat üzerindeki etkisi

Castle Bravo deneyi ve radyoaktif şiddetin korkuları, sanat ve sinemada yeni bir yönde ilham kaynağı olmuştur. Özellikle Ishirō Honda'nın 1955'te çıkardığı filmi Gojira gibi filmlerine ilham kaynağı olmuştur. Gojira'nın açılış sahnesi sıra radyasyon yanıkları bulunan kurtulanlar içermektedir. Gojira filminde özel efektleri ikna edici bulunmasa da Roger Ebert, filmin " en önemli ayrıntısı" olduğunu söylemiştir.
Castle Bravo deneyinden bir sene sonra, Akira Kurosawa 1955 yapımı I Live in Fear filminde bir kişinin akıl almaz radyasyon ve nükleer savaş korkusunu ele aldı. Filmin sonunda, korku içinde yaşayan dökümhane işçisi, ailesi tarafından yetersiz ilan edilmiş, ancak korkularının kısmi geçerliliği doktoruna geçmiştir.
Nevil Shute'ın 1957'de çıkardığı On the Beach adlı romanı, Kuzey Yarıküre'deki tüm yaşamın öldürecek kadar çok radyoaktif şiddet salan bir nükleer savaştan esinlenerek yazmıştır ve sadece altı yıl sonra bir geleceği tasvir etmektedir. Roman, Güney Yarımküre'nin geri kalanıyla birlikte benzer ve kaçınılmaz bir kaderi beklediğini öngörmüştür.
Radyofobi ve Çernobil olayı

Eski Sovyetler Birliği'nde, Çernobil felâketi'nden sonra radyoaktife maruz kalan pek çok hasta, düşük olsa dahi radyasyona maruz kalma konusunda aşırı endişe gösterdi ve bu nedenle, birçok kişide radyofobi (radiophobia) gelişti ve fatalist alkolizmin de arttığı gözlemlendi. Japon sağlık ve radyasyon uzmanı Shunichi Yamashita şunları kaydetmiştir:
Çernobil'de biliyoruz ki psikolojik sonuçlar çok büyüktür. Tahliye edilenlerin ömürleri, kanser yüzünden değil, depresyon, alkolizm ve [intihar]][ nedeniyle 65 ila 58 yıla düştü. Yer değiştirmek kolay değil, stres çok büyük. Biz sadece bu sorunları takip etmemeliyiz, aynı zamanda onlara da özel muamele etmeliyiz. Aksi takdirde insanlar araştırma yaptıklarında sadece kobay olduklarını hissedeceklerdir.
"Radyasyon fobisi sendromu" terimi 1987'de başlamıştır.
Bununla birlikte, belirtmek gerekir ki, radyasyonun psikolojik fobisi, bir birey veya çocuklarına gerçek bir hayatı tehdit eden maruz kalma ile çakışmayabilir. Radyofobi, yalnızca bir kişinin maruz kaldığı gerçek radyasyon miktarına orantısız bir kaygı sergilemektedir; çoğu durumda, bireylerin, arka plan radyasyonundan her gün doğal olarak maruz kaldıkları radyasyona maruz kalma değerlerine eşit veya çok daha yüksek değildir. Yaşamını tehdit eden, radyasyona maruz kalma düzeyine verilen tepki sonrası kaygı, radyofobi ya da kaygı kaygısı olarak değil, normal, uygun bir yanıt olarak düşünülür.
Radyofobi ve Çernobil olayı > Çernobil kürtajları

Kazanın ardından, gazeteciler pek çok sağlık uzmanına (Birleşik Krallık Ulusal Radyolojik Koruma Kurulu sözcüsü gibi) güvenmemekte ve halkın güvensiz kıldığını iddia etmektedir.
Avrupa kıtasında, kürtajın yasal olduğu ülkelerde, kazayı takip eden aylarda Danimarka'da aşırı sayıda sağlıklı insan fetüsü kürtajı dahil isteyerek kürtaj talepleri, Çernobil'den gelen radyasyon korkusundan dolayı ortaya çıktı.
Danimarka'da radyasyonun artışı o kadar düşüktü ki, doğum kusurları riski neredeyse hiç artmamıştı, gebe kadınlar ve kocaları arasındaki kamusal tartışma ve endişe, Danimarka'da kazadan daha fazla ölüme neden oldu. Bu, kamusal tartışmanın önemini, kitle iletişim araçlarının rolünü ve Ulusal Sağlık yetkililerinin bu tartışmaya katılım biçimini vurgulamaktadır.
Kazadan sonra Yunanistan'da panik ve sahte söylentiler çıkmıştır ve bu nedenle pek çok doğum uzmanı ve hamile birkaç hafta içerisinde yanlış bir yanılgıya düşmüştür. Bu olayın üstünden pek çok düşük meydana gelmiştir. Tıp grubunda endişe devam ederken, tıp mesleği büyük sorunun olmadığını tespit etmiştir. Yunanlara uygulanan etkin doz radyasyonun, embriyonik anormallikleri veya diğer stokastik olmayan etkileri indirebileceğinden daha düşük bir doz olan 1 mSv'yi (0.1 rem) geçmediği saptanmış olsa da, istenen gebeliklerin 2500'den fazlasının aldırılması gözlenmiştir. Bu durum muhtemelen annede bir çeşit radyofobi uyandırmış ve hem bebeğin hem de kendisinin doğum yaparken öleceğini düşündürtmüştür.
İtalya'da meydana gelen, beklenen bebek sayısının isteyerek aldırılan normal sayının "biraz" üzerinde olması, tıbbın halka radyofobiyi açıklama zorunluluğu getirtmiştir. Pek çok kişi bir fobi olduğuna inanmamış ve doğum yaparken radyasyondan gerçekten ölebileceğini düşündürtmüştür.
Radyofobinin sağlık etkileri

— Alvin M. Weinberg
The term "radiophobia" is also sometimes used in the arguments against proponents of the conservative LNT concept (Linear no-threshold response model for ionizing radiation) of radiation security proposed by the U.S. National Council on Radiation Protection and Measurements15 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (NCRP) in 1949. The "no-threshold" position effectively assumes, from data extrapolated from the atomic bombings on Hiroshima and Nagasaki, that even negligible doses of radiation increase ones risk of cancer linearly as the exposure increases from a value of 0 up to high dose rates. This is a controversial model as the LNT model therefore suggests that radiation exposure from naturally occurring background radiation, the radiation exposure from flying at high altitudes in airplanes, as well as lying next to loved ones for extended periods and the eating of bananas, which are also weakly naturally radioactive (both mostly due to Potassium-40, a naturally occurring radioactive material required for human life) all increase one's chance of cancer.
Moreover, the lack of strong evidence supporting the LNT model, a model created from extrapolation from atomic bomb exposure, and not hard experimental evidence at low doses, has made the model controversial. As no irrefutable link between radiation induced negative health effects from low doses, in both human and other Mammal exposure experiments, has been found.
On the contrary, many very low dose radiation exposure experiments find positive (hormetic) health effects at low doses of radiation, therefore the conservative LNT model when applied to low dose exposure remains controversial within the scientific community.
After the Fukushima disaster, the German news magazine Der Spiegel reported that Japanese residents are suffering from radiophobia.