Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi

| Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi |
| --- | --- |

Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi amblemi
Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesinin Ahlatlıbel, Çankaya'da bulunan yerleşkesi

Kuruluş: 25 Nisan 1962 (62 yıl önce) (1962-04-25)
Yargı: Anayasal organ
Yer: İncek Şehit Savcı Mehmet Selim Kiraz Bulvarı, 06805 Ahlatlıbel, Çankaya, Ankara
Koordinatlar: 39°50′42″K 32°47′24″D﻿ / ﻿39.84500°K 32.79000°D﻿ / 39.84500; 32.79000
Slogan: "Haklar ve özgürlükler, insanlığın onuru ve erdemidir."
Oluşum türü: Yüksek mahkeme
Yetkilendirme: 10 Kasım 1983 tarih ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun  Tarihsel: 22 Nisan 1962 tarih ve 44 sayılı "Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun" (kuruluş) 
Yıllık bütçe: ₺260.919.000 (2023)
Website: anayasa.gov.tr
Başkan
Mevcut: Kadir Özkaya
Görev başı: 20 Nisan 2024
Görev sonu: 22 Aralık 2026
Başkan Vekili
Mevcut: Hasan Tahsin Gökcan
Görev başı: 10 Nisan 2019
Görev sonu: 17 Mart 2026
Başkan Vekili
Mevcut: Basri Bağcı
Görev başı: 20 Nisan 2024
Görev sonu: 20 Nisan 2028
Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi (AYM), Türkiye'de anayasal denetimi yürüten en yüksek yargı organıdır. Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler ve bireysel başvuruları karara bağlar. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler. Görevleri, Türkiye Anayasası'nın 148. ve 153. maddeleri arasında belirtilmiştir.
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 1. maddesine göre, Anayasa  Mahkemesinin yapısı, görevleri, yargılama usulleri, Başkan, başkanvekilleri ve üyelerinin seçimi, disiplin ve özlük işleri ile raportörler, raportör yardımcıları ve personelinin nitelikleri, atanmaları, görev ve sorumlulukları, disiplin ve özlük işlerine ilişkin esaslar adı geçen Kanun ile düzenlenmiştir.
Anayasa Mahkemesi hükümleri, 1961 Anayasasının "Yargı" başlığı altındaki bölümünde (Üçüncü Kısım - Üçüncü Bölüm) yer almaktadır. Bu hükümlerden, Anayasa Mahkemesinin temel işlevinin devletin yargı işlevinin bir parçası olduğu çıkarılabilir. Ancak, Anayasa Mahkemesi'nin işlevi diğer yargı organlarından farklılık gösterir. Anayasa Mahkemesi, çeşitli görevleri üstlenir, örneğin kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetler, Yasama Meclisi üyelerinin işlemlerini denetler, Yüce Divan görevi yapar, siyasi partileri denetler ve bazı idari görevleri yerine getirir. Bu görevler, Anayasa Mahkemesi'ni diğer yargı organlarından ayırır ve ona özgü kılar.
Anayasa Mahkemesi, Anayasa Yargısı Fonksiyonu'nu yerine getirirken diğer yargı organlarının işlevlerinden farklı bir rol üstlenir. Anayasa Mahkemesi'nin işlevi, genellikle soyut hukuki meseleleri çözmek, yani hukuki ilkeleri objektif olarak açıklamak ve devletin özgürlüklere dayalı demokratik düzenini koruma görevini üstlenmek şeklinde özetlenebilir. Ayrıca, Anayasa Mahkemesi, kanunları denetlerken kanun koyucunun siyasi görüşünü ve tutumunu hukuki açıdan da değerlendirmek durumundadır. Ancak bu, Anayasa Mahkemesi'nin kanunları değiştirme yetkisine sahip olduğu anlamına gelmez, yalnızca kanunları Anayasa'ya uygun hale getirmek amacıyla iptal edebilir.
Anayasa Mahkemesi, kararlarıyla diğer devlet organlarını bağlayan bağımsız bir devlet organıdır. Mahkeme, kendi idari işlerini yürütme yetkisine sahiptir ve üyeleri hakkındaki ceza davalarını bile kendisi yürütür. Bu bağımsızlık, Anayasa Mahkemesi'ni tam anlamıyla bir Anayasa Organı haline getirir.