Girit Emirliği
Tarihi > Girit'in fethi

Bizans İmparatoru II. Mihail (h. 820-829) hükümdarlığının ikinci yarısında bir noktada, bir grup Endülüs sürgünü Girit'e çıktı ve orayı fethetmeye başladı. Bu sürgünlerin uzun bir göçebe geçmişi vardı. Geleneksel olarak, 818'de Kurtuba emiri I. Hakem'e karşı başarısız bir isyanın hayatta kalanları olarak tanımlanırlar. Bastırılmasının ardından, Rabad'ın Kurtuba banliyösünün vatandaşları toplu halde sürgüne gönderildi. Bazıları Fas'ta Fez'e yerleşti, ancak sayıları 10.000'in üzerinde olan diğerleri, muhtemelen diğer Endülüslerin de katıldığı korsanlığa başladı, İskenderiye'ye çıktı ve Abbâsî generali Horasani tarafından kuşatılıp kovuldukları 827 yılına kadar şehrin kontrolünü ele geçirdiler. Bununla birlikte, W. Kubiak'ın belirttiği gibi, Kurtuba'dan olduğu varsayılan köken, Endülüs korsanlarının İskenderiye'deki varlığını 798/9 gibi erken bir tarihte kaydeden diğer kaynaklarla çelişmektedir ve bunların ele geçirilmeleri tarihlenmektedir. 814'e; dahası, liderleri olarak kaydedilen Ebu Hafs, Kurtuba'dan uzak bir bölgeden (Fahs al-Ballut) geliyordu.
Endülüslülerin Girit'e çıkarmalarının kesin kronolojisi belirsizdir. Müslüman kaynaklara göre, genellikle Endülüslülerin İskenderiye'den sürülmesinden sonra 827 veya 828'e tarihlenir. Bununla birlikte, Bizans kaynakları, Bizans deniz savunmasını zayıflatan Slav Thomas'ın 821 ile 823 arası gerçekleşen büyük isyanının bastırılmasından kısa bir süre sonra karaya çıktıklarını söylemesi ile çelişiyor gibi görünüyor. İşgalcilere karşı başlatılan Bizans seferlerinin sayısı ve kronolojisi ile bunlara öncülük eden Bizans generallerinin prosopografik soruları ile ilgili daha fazla değerlendirme, Vassilios Christides ve Christos Makrypoulias gibi diğer bilim adamlarını y. 824 gibi daha erken bir tarih önermeye yöneltti. Endülüsler ve aileleri İbn Tahir ile yaptıkları anlaşma gereği 40 gemiyle İskenderiye'den ayrıldı. Tarihçi Warren Treadgold, bunların yaklaşık 3.000'i savaşçı olacak şekilde yaklaşık 12.000 kişi olduğunu tahmin eder. Bizans tarihçilerine göre, Endülüsler Girit'i zaten biliyorlardı, geçmişte oraya baskın düzenlemişlerdi. Aynı kaynaklar, Müslüman çıkarmanın başlangıçta bir baskın olarak tasarlandığını ve Ebu Hafs'ın bizzat gemilerini ateşe vermesiyle bir fetih seferine dönüştüğünü iddia ediyor. Ancak Endülüs sürgünleri ailelerini yanlarında getirdikleri için bu muhtemelen daha sonra icat edilmiştir. Endülüs'ün karaya çıktığı yer de bilinmemektedir; bazı akademisyenler bunun kuzey kıyısında, Suda Körfezi'nde veya ana şehirleri ve kaleleri olan daha sonra inşa edilen Chandax'ın yakınında olduğunu düşünüyor (Arapça: ربض الخندق, modern Kandiye). Ancak diğerleri büyük olasılıkla adanın güney kıyısına indiklerini ve ardından daha yoğun nüfuslu iç kısımlara ve kuzey kıyılarına taşındıklarını düşünmektedir.
İmparator II. Mihail, Arapların çıkarıldığını öğrenir öğrenmez ve Endülüslüler tüm ada üzerinde kontrollerini sağlamadan önce, tepki gösterdi ve adayı kurtarmak için art arda seferler gönderdi. Slav Thomas'ın isyanı sırasında yaşanan kayıplar, Bizans'ın karşılık verme yeteneğini engelledi, ancak çıkarma 827/828'de gerçekleşirse, Tunuslu Ağlebîler tarafından kademeli Sicilya'nın fethine karşı gemilerin ve adamların yönlendirilmesi de müdahale etti. Anatolikon Theması Stratigos'u Photeinos  ve komes tou staulou Damian komutasındaki ilk sefer, Damian öldürüldüğü açık savaşta yenildi. Bir sonraki sefer bir yıl sonra gönderildi ve Kibirreoton Stratigos'u Krateros'un komutasındaki 70 gemiden oluşuyordu. Başlangıçta galip geldi, ancak aşırı özgüvenli Bizanslılar daha sonra bir gece saldırısında bozguna uğradı. Krateros, İstanköy'e kaçmayı başardı ama orada Araplar tarafından yakalandı ve çarmıha gerildi. Makrypoulias, bu seferlerin Endülüslülerin Gortyn iç bölgesinden başkenti transfer ettikleri Chandax inşaatını tamamlamadan önce gerçekleşmiş olması gerektiğini öne sürer.