Türkiye'de antisemitizm
Tarihçe > Osmanlı İmparatorluğu

Ana madde: Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Yahudilerin tarihi
Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk kan iftirası 15. yüzyılda Sultan II. Mehmed döneminde gerçekleşti (bazı kaynaklara göre 16. yüzyılın başında). 1492'de İspanya'dan Yahudilerin göç etmesine rağmen münferit olaylar oldu fakat bu olaylar Osmanlı yetkililerince kınandı. Bazı kaynaklar Sultan IV. Murad zamanında kan iftirası olaylarının olduğunu belirtir. Sultan II. Mehmed, türünün tek örneği olan bir ferman çıkarıp kan iftirasıyla ilgili davaların ana merkezi İstanbul'da olan Divan tarafından incelenmesine karar kıldı.
Genel olarak Batı Avrupa Yahudilerinin Osmanlı'ya göçü Osmanlı yetkililerince hoş karşılandı. 1553'te, doktoru ve danışmanı Moşe Hamon isimli bir Yahudi olan Sultan I. Süleyman, II. Mehmed'in kanununu tekrar onaylayıp, kan iftirası olaylarının yerel mahkemelerde yargılanmasını yasakladı. Sultan ayrıca Papa IV. Pavlus'un Ancona Yahudilerini engizisyonlara gönderme isteğine karşı önlem aldı.
Zamanla yetkililerin Yahudilere karşı olan tavırları kötüye gitmeye başladı. 1579'da Sultan III. Murat, Yahudi kadınların değerli taşlarla süslenmiş ipek elbiseler giydiğini öğrenince İmparatorluktaki Yahudileri imha etme kararı aldı. Sadrazamın danışmanı olan Şlomo Aşkenazi'nin çabalarıyla ferman kaldırıldı fakat Yahudilere kıyafet kanunları getirildi: Yahudiler kendilerine özel kıyafetler giymeli, kadınlar ipek giymemeli ve erkekler özel bir çeşit şapka giymeliydi.
Osmanlı Yahudileri zimmi statüsündeydi yani Müslümanlara kıyasla ikinci sınıf vatandaşlardı fakat kişisel dokunulmazlıkları ve din özgürlükleri vardı. Ama bu, Osmanlı Devleti'nde Yahudi karşıtlığını engellemedi.
19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda tekrar kan iftiraları patlak verdi: Halep (1810), Beyrut (1824), Antakya (Hatay, 1826), Hama (1829), Trablus (1834), Kudüs (1838), Rodos ve Şam (1840), Pados (1843), İzmir (1864), Korfu (1894). Bunlar içinde en bilinenleri 1840'taki Rodos ve Şam olaylarıdır; bu iki vaka da uluslararası platformda yankı uyandırdı.
Rodos'taki kan iftirası Şubat 1840'ta, Rodos'un Yunan Ortodoks cemaati tarafından bazı Avrupa devletlerinin elçiliklerinin destekleriyle başladı ve Yahudilerin bir Hristiyan oğlanı ayinleri için kaçırıp öldürdüğü söylendi. Osmanlı'ya bağlı Rodos valisi bu suçlamaları destekledi. Bazı Yahudiler tutuklandı ve bunların bazılarına işkence yoluyla suçları itiraf ettirildi; Yahudi mahallesi 12 gün boyunca bloke edildi. Haziran 1840'ta Rodos Yahudi cemaati resmi olarak beraat edildi.
Aynı yıl Şam olayı gerçekleşti; Yahudiler, Sardinyalı Kapuçin rahibi Thomas'ı ve Yunan yardımcısı İbrahim Amarah'ı kurban etmekle suçlandı.
Ünlü İngiliz politikacı Moses Montefiore'nin Sultan Abdülmecid'i ikna etmesiyle 6 Kasım 1840'ta bir ferman yayımlandı ve bu fermanda kan iftirasının Yahudileri karalamaktan başka bir şey olmadığı ve Osmanlı İmparatorluğu'nda yasaklandığı belirtildi. Fermanda şöyle yazıyordu:
"Biz, Yahudi ulusunu... azıcık bile doğruluğu olmayan şeylerle işkence edip gücendiremeyiz..."
1866'da kan iftiralarının yeniden başlamasıyla Sultan Abdülaziz bir ferman çıkarıp suçlanan Yahudileri koruma altına aldığını bildirdi. Bunun üzerine Ortodoks ruhban sınıfı ülke çapında suçlamalarını geri çekti.
Bir başka iftira da 1875'te Halep'te gerçekleşti. Cinayet kurbanı olduğu iddia edilen Ermeni erkek çocuğunun hayatta ve sağlıklı olduğu ortaya çıktı.
Başta Yunanlar ve Ermeniler olmak üzere Yahudilere karşı zulümler genellikle Hristiyanlar tarafından başlatıldı. Bu da genelde cemaatler arasındaki ticari rekabetten kaynaklandı.
Özellikle günümüz İsrail topraklarında yaşayan Müslümanlarla da sorunlar yaşandı. 19. yüzyılın sonlarına doğru, Filistin topraklarındaki Yahudi popülasyonunun artmasıyla birlikte, Araplar artan Yahudi karşıtı protestolara yöneldi ve bu da 1892 yılında yabancılara toprak satma yasağını getirdi. Böylece Yahudiler, ister imparatorluğun unsurlarından olsun isterse yabancı olsunlar toprak elde etme haklarını yitirdiler (21-22). Yahudi karşıtı düşmanlık, bölgedeki artan Yahudi nüfusuyla artmaya başladı. Örneğin, Mart 1908'de Arapların Yafa'da başlattığı büyük pogromda birkaç kişi öldü ve 13 kişi ağır yaralandı. Olayların ardından yerel hükûmetin görevine son verildi.
19. yüzyılın ikinci yarısında (1839'dan 1870'e) Osmanlı İmparatorluğu Tanzimat'ı başlattı, böylece kişilerin etnik geçmişi veya dini ne olursa olsun haklar düzene sokulmaya çalışıldı. Bu, eşit haklara sahip olan Yahudileri olumlu etkiledi. 20. yüzyılın başında İmparatorlukta Yahudi nüfusu 400-500 bine ulaştı ve Osmanlı meclisinde 5 Yahudi vekil vardı. Yahudiler, gerçek anlamda eşitliğe çok sonraları kavuştu. 19. yüzyılın sonunda Filistin'li Müslümanların göçleri nedeniyle gerek vatandaş gerekse de yabancı Yahudilerin Filistin'e yerleşmesini ve Kudüs'te yaşamasını engelleyen yasa yürürlüğe sokuldu.
Türk Kurtuluş Savaşı'nın Batı Cephesi'nde savaş sürmekteyken Batı Anadolu ve Doğu Trakya'da Yunanlar tarafından Yahudilere zulüm yapıldı, Çorlu'da pogrom gerçekleşti.