stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Pelin Alpkökin
Mesleki Kariyeri

2008 yılından itibaren İstanbul Teknik Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak göreve başlamıştır. “Demiryolu mühendisliği ve politikaları”, “Ulaşım planlaması”, “Altyapı yatırımlarında finans modelleri”, “Altyapı inşaatı sözleşme yönetimi”, “Uluslararası inşaat sözleşmeleri”, konularında akademik çalışmalarını sürdürmekte olup birçok uluslararası yayını bulunmaktadır. 19 Temmuz 2019 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi Raylı Sistem Daire Başkanı olarak atanmış ve bu görevi yaklaşık 2,5 yıl boyunca sürdürdükten sonra 10 Ocak 2022'de ulaşımdan sorumlu genel sekreter yardımcısı olarak atanıp daire başkanlığı görevini Serdar Küçük'e devretmiştir. Çok iyi seviyede Japonca ve İngilizce bilmektedir.
Giray Altınok

| Giray Altınok |
| --- | --- |
Doğum: 11 Aralık 1983 (41 yaşında) Erbaa, Tokat, Türkiye
Milliyet: Türk
Meslek: Oyuncu, senarist
Etkin yıllar: 2011-günümüz
Boy: 1,74 m (5 ft 8+1⁄2 in)
Evlilik: Cansu Diktaş (e. 2018)
Çocuk(lar): 1

Giray Altınok (d. 11 Aralık 1983, Tokat), Türk oyuncu ve senaristtir.
Hayatı

Aslen İzmir, Seferihisarlı olan Giray Altınok, 1983 yılında Tokat Erbaa'da doğdu, Çorlu'da büyüdü. Pamukkale Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nü bitirdi. Akademi 35 Buçuk'ta oyunculuk eğitimi aldı. Sinema kariyerine ilk olarak, 2011 yılında Kaybedenler Kulübü adlı filmle başladı. Daha sonra Labirent, Vücut, G.D.O. KaraKedi ve Tut Sözünü gibi filmlerde de rol aldı. 1975 yılındaki Türk sinemasının klasik film serisi Hababam Sınıfı'nın devam filmini yazdı ve oynadı. Show TV'de yayınlanan komedi programı Güldür Güldür Show'da oyunculuk yaptı. 2023 yılında BluTV'de yayınlanan Prens adlı diziyi yazdı ve başrol olarak yer aldı.
Filmografisi

| Sinema> Yıl | Sinema> Yapım | Sinema> Rol | Sinema> Katkısı |
| --- | --- | --- | --- |
| 2011 | Kaybedenler Kulübü | Ressam Hakan | Oyuncu |
| 2011 | Labirent | Ahmet | Oyuncu |
| 2011 | Vücut | Doktor | Oyuncu |
| 2013 | G.D.O. KaraKedi | Sinan | Oyuncu |
| 2014 | Tut Sözünü | Yalçın | Senarist |
| 2015 | Düğün Dernek 2: Sünnet | Mafya Adamı | Oyuncu |
| 2019 | Hababam Sınıfı Yeniden  | Racon Faruk | Oyuncu |
| 2019 | Aykut Enişte | - | Senarist |
| 2020 | Baba Parası | Bekçi | Oyuncu |
| 2020 | Hanımağa'nın Gelinleri | Mustafa | Oyuncu |
| 2020 | Çatlak | Cafer | Oyuncu |
| 2021 | Bize Müsaade | Tekin | Senarist, Yönetmen, Oyuncu |
| 2021 | Hababam Sınıfı Yaz Oyunları | Racon Faruk | Senarist, Oyuncu |
| 2021 | Aykut Enişte 2 | - | Senarist |
| 2021 | Zoraki Misafir | - | Senarist |
| 2022 | Bana Karanlığını Anlat |  | Oyuncu |
| 2023 | Ölümlü Dünya 2 | Şenol | Oyuncu |
Televizyon
| Yıl | Yapım | Rol | Katkısı |
| 2008 | Anında Görüntü Show |  |  |
| 2013 | Aşkın Bedeli | Akrep Bilal | Oyuncu |
| 2015-2018 | Buyur Bi'De Burdan Bak | Giray | Oyuncu |
| 2019 | Kurşun |  | Oyuncu |
| 2020-2023 | Güldür Güldür Show | Feridun | Oyuncu |
| 2024 | O Ses Türkiye Yılbaşı Özel | Kendisi | Konuk |
İnternet
| Yıl | Yapım | Rol | Katkısı |
| 2022-2023 | Var Bunlar | Tufan Ardıç | Senarist, Oyuncu |
| 2022-2023 | Sizi Dinliyorum | - | Senarist |
| 2023-günümüz | Prens | Prens | Senarist, Oyuncu |
| 2024 | Karşılaşmalar |  | Senarist, Yönetmen, Oyuncu |
| 2025 | Başka Bir Sen | Mümtaz | Oyuncu |
Sarımsak

Başlığın diğer anlamları için Sarımsak (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Sarımsak (Allium sativum) ya da sarmısak, Amaryllidaceae familyasına dahil olan Allium cinsinden, soğanlı bir bitki türüdür. Yakın akrabaları arasında soğan, arpacık soğanı, pırasa, Frenk soğanı ve Çin soğanı bulunur. Orta Asya'ya ve İran'ın kuzeydoğusuna özgüdür ancak birkaç bin yıllık insan tüketimi ve kullanımı geçmişi sebebiyle dünya çapında yaygın bir baharattır. Sarımsak, Antik Mısırlılar tarafından da bilinmekteydi ve hem gıda aroması hem de geleneksel ilaç olarak kullanılmıştı. Günümüzde Çin, tek başına dünyadaki sarımsak ihtiyacının yaklaşık % 80'ini karşılamaktadır.
Etimoloji ve yazım

Türkçede yer alan sarımsak kelimesinin nihai kökeni tartışmalıdır. Bir Türk dilinde yazılı olarak bahsi geçtiği ilk kaynak Kâşgarlı Mahmud'un 11. yüzyıla tarihlenen Dîvânu Lugâti't-Türk eseridir ve "sarmusak" olarak kaydedilmiştir. TDK sarımsak, Dil Derneği, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, Nişanyan Sözlük ve Püsküllüoğlu'nun eserleri gibi diğer sözlükler sarmısak yazımını benimsemiştir.
Türkî dillerin büyük bir kısmında bitki için benzer sözcüklerin kullanılması Ana Türkçe *sarïmsak kökünden evrildiği varsayımına neden olmaktadır. Eğer bu teori doğruysa sözcüğün kökeni Ana Türkçe sarı veya beyaz anlamına gelmiş *sāryg köküne dayanır ve nihai olarak beyaz veya beyazlaşmak anlamına gelen *siar(ï)- köküne bağlanabilir. Modern Moğol dillerinde de benzer sözcüklerin varlığı Proto Moğolcaya da Türk dillerinden alıntılanmış olduğuna işaret eder. Buna ek olarak Macarcaya ya Alan ya da Türk dillerinden alıntılanmış olduğu düşünülen sárma kelimesinin sarımsak ile akraba tükürük otu (Ornithogalum) için kullanılması eski zamanlarda Türk dillerinde de kelimenin bu bitki için kullanılmış olabileceğini göstermektedir.
Leh dilbilimci Marek Stachowski sarı sözcüğünü /g/ ile kullanan hiçbir modern Türk dilinde (örneğin Özbekçe sariġ) sarımsak kelimesi için g kullanılmamasını neden göstererek bu teorinin ses evrimine aykırı olduğunu ve sözcüğün Arapça "keskin" anlamına gelen صَارِم (ṣārim) kelimesinden alıntı olmasının daha büyük bir olasılık olduğunu öne sürer. Ayrıca Çuvaşça ile Altayca, Hakasça, Tuvaca ve Yakutça gibi Sibirya Türk dillerinde bitkiyi kasteden bu kök ile ilişkili bir kelimenin yer almamasından ötürü kelimenin Ana Türkçe olamayacağı ve Türk dillerine bu diller ayrıştıktan sonra Orta Asya'da girmiş İranî bir alıntı olabileceği teorisine neden olmaktadır. Farsça bitkiye atıfta bulunan سیرمو‎ (sirmu) ve سیر‎ (sir) kelimeleri ile Hotancada kimliği belirlenmemiş soğanlı bir bitkiye atıfta bulunan sarme ve sarmā kelimeleri Türkî kelimeler ile bağlantılı olabilir.
Ananiasz Zajączkowski ve Gerard Clauson sarımsak kelimesinin sarmak fiili ile etimolojik bir bağlantısı olduğu öne sürmüş olmakla birlikte daha sonraki yayımlar bu ilişkinin doğru olmadığına değinmektedir.
Tanım

Allium sativum, bir soğandan büyüyen çok yıllık çiçekli bir bitkidir. 1 m'ye kadar büyüyen uzun, dik, çiçekli bir gövdesi vardır. Yaprak ayası düz, doğrusal ve sağlamdır ve yaklaşık 1,25–2,5 cm genişliğindedir, sivri bir uçla biter. Bitki, Kuzey yarımkürede Temmuz ve Eylül ayları arasında pembeden mora kadar değişen tonlarda çiçekler üretebilir. Soğanı kokuludur ve sarımsak dişlerini çevreleyen bir iç kılıf ve onu çevreleyen ince bir kılıf ve onu çevreleyen bir dış yaprak katmanını içerir. Soğan genellikle, şekil olarak merkeze en yakın olanlar hariç asimetrik 10 ila 20 diş içerir. Sarımsak doğru zamanda ve derinlikte ekilirse, Alaska kadar kuzeyde dahi yetiştirilebilir. Hermafrodit çiçekler üretir. Arılar, kelebekler, güveler ve diğer böcekler aracılığıyla tozlaşır.
Köken ve ana türler

Sıradan sarımsağın yabani atasının tanımlanması, birçok kültivarının verimsizliğinden dolayı zordur, bu verimsizlik yabani akrabalarla çapraz test yapma kabiliyetini sınırlar. Genetik ve morfolojik olarak sarımsak en çok, Orta ve Güneybatı Asya'da yetişen yabani Allium longicuspis türüne benzemektedir. Ancak Allium longicuspis de çoğunlukla verimsiz olduğu için Allium sativum'un atası olduğu şüphelidir. Önerilen diğer adaylar arasında hepsi Orta Doğu'ya özgü olan Allium tuncelianum, Allium macrochaetum ve Allium truncatum türleri yer almaktadır.
Allium sativum, doğallaştırıldığı bölgelerde yabani olarak yetişir. Britanya'da "yabani sarımsak", "karga sarımsağı" ve "tarla sarımsağı" olarak adlandırılan bitkiler sırasıyla Allium ursinum, Allium vineale ve Allium oleraceum türlerinin üyeleridir. Kuzey Amerika'da Allium vineale ("yabani sarımsak" veya "karga sarımsağı" olarak bilinir) ve Allium canadense ("çayır sarımsağı", "yabani sarımsak" veya "yabani soğan" olarak bilinir) tarlalardaki yaygın yabani otlardır. Fil sarımsağı (Allium ampeloprasum) olarak adlandırılan bitki aslında yabani bir pırasadır, gerçek bir sarımsak değildir. Tek diş sarımsak (inci veya yalnız sarımsak olarak da adlandırılır), Çin'in Yunnan eyaletinde doğmuştur.
Köken ve ana türler > Avrupa sarımsağı

Bazı sarımsakların Avrupa'da koruma statüsü vardır, bunlar:
| İsim | Kaynak |
| --- | --- |
Aglio Rosso di Nubia (Nubia Kırmızı Sarımsağı): Nubia-Paceco, Trapani ili, Sicilya, İtalya
Aglio Bianco Polesano: Rovigo, Veneto, İtalya (PDO)
Aglio di Voghiera: Ferrara, Emilia-Romagna, İtalya (PDO)
Ail blanc de Lomagne: Gaskonya'daki Lomagne, Fransa (PGI)
Ail de la Drôme: Drôme, Fransa (PGI)
Ail rose de Lautrec, gül / pembe sarımsak: Lautrec, Fransa (PGI)
Ail violet de Cadours: Cadours, Fransa (PDO)
Ajo Morado de Las Pedroñeras, gül / pembe sarımsak: Las Pedroñeras, İspanya (PGI)
金乡大蒜 Jinxiang Da Suan: Çin (PGI)
Alt türler ve varyeteler

A. sativum'un iki alt türü, on ana varyete grubu ve yüzlerce kültivarı veya varyetesi vardır.
A. sativum var. ophioscorodon (Link) Döll, Ophioscorodon veya sert boyunlu sarımsak, porselen sarımsak, rocambole sarımsak, mor çizgili sarımsak. Bazen ayrı bir tür (Allium ophioscorodon G.Don) olarak kabul edilir.
A. sativum var. sativum, yumuşak boyunlu sarımsak, enginar sarımsak, gümüş rengi sarımsak ve kreol sarımsak.
Orta Asya menşeli en az 120 kültivar vardır ve bu da Orta Asya'yı sarımsak biyolojik çeşitliliğinin ana merkezi yapar.
Yetiştirme

Sarımsak yetiştirmesi kolay bir bitkidir ve ılıman iklimlerde yıl boyunca yetiştirilebilir. Sarımsağın eşeyli olarak çoğaltılması mümkün olsa da, yetiştirilen sarımsağın neredeyse tamamı, toprağa tek tek diş şeklinde ekilerek eşeysiz olarak çoğaltılır. Daha soğuk iklimlerde, dişlerin en iyi ekim zamanı toprak donmadan altı hafta öncesidir. Amaç, sarımsak soğanlarının sadece kök üretmesini sağlamak ve zeminin üzerinde filiz bırakmamaktır. Hasat ilkbaharın sonlarında veya yazın başındadır.
Sarımsak bitkileri, soğanların olgunlaşması için yeterli alan bırakılarak birbirine yakın şekilde yetiştirilebilir ve yeterli derinliğe sahip kaplarda kolayca gelişir. Sarımsak, gevşek, kuru, iyi drene edilmiş topraklarda, güneşli yerlerde iyi sonuç verir ve USDA iklim bölgeleri 4-9 boyunca dayanıklıdır. Dikim için sarımsak seçerken, dişleri ayırabilmek amacıyla büyük soğanlar seçmek önemlidir. Dikim yatağına uygun aralıklarla ekilen büyük dişler de soğan boyutunu artıracaktır. Sarımsak bitkileri organik madde içeriği yüksek bir toprakta büyümeyi tercih ederler ancak çok çeşitli toprak koşullarında ve pH seviyelerinde de büyüyebilirler.
Farklı sarımsak çeşitleri veya alt türleri vardır ancak en önemlileri sert boyunlu sarımsak ve yumuşak boyunlu sarımsaktır. Sarımsağın yetiştiği enlem, sarımsak gün ışığına duyarlı olabileceğinden, tür seçimini etkiler. Sert boyunlu sarımsak genellikle daha soğuk iklimlerde yetiştirilir ve nispeten büyük dişler üretirken, yumuşak boyunlu sarımsak genellikle ekvatora daha yakın yerlerde büyür ve küçük, sıkıca paketlenmiş dişler üretir.
Sarımsağın tüm enerjisini, soğanının büyümesine odaklamak için yeşil kısmı çıkarılır. Bu kısım çiğ veya pişmiş olarak yenebilir.
Yetiştirme > Hastalıklar

Sarımsak bitkileri genellikle dayanıklıdır ve birçok zararlıdan veya hastalıktan etkilenmezler. Sarımsak bitkilerinin tavşanları ve köstebekleri uzaklaştırdığı söylenir. Kaliforniya Gıda ve Tarım Bakanlığı (CDFA), yuvarlak solucanların ve Stromatinia cepivora'nın neden olduğu beyaz çürük hastalığından kurtulmayı sağlamak için bir sertifika programı yürütmektedir. Bu iki patojen hem bir ürünü yok edebilir hem de bir kez ortaya çıktığında toprakta sonsuza kadar kalabilir. Sarımsak ayrıca, kökleri yok eden ve onları pembe veya kırmızıya çeviren, tipik olarak ölümcül olmayan bir hastalık olan pembe kökten veya pırasa pasından da muzdarip olabilir. Pırasa güvesinin larvaları, yaprakları veya soğanları kazarak sarımsağa saldırır.
Üretimi

2018'de dünya sarımsak üretimi 28,5 milyon tondu ve Çin tek başına toplamın % 78'ini oluşturuyordu. Çin'i  Hindistan, Bangladeş ve Mısır, İspanya izlemekteydi.
Türkiye 2022 itibarıyla dünya sarımsak üretiminde %0,4 lük bir paya sahiptir. Geleneksel yöntemlerle tarımı yapılan ve  yoğun işgücü isteyen sarımsak, Türkiye'nin birçok yerinde yetiştirilir  ancak üretim, Türkiye’deki toplam yıllık sarımsak üretiminin yaklaşık %20’sinden  fazlasının gerçekleştiren Kastamonu'da yapılmaktadır. Kastamonu ilindeki yıllık toplam sarımsak üretiminin %90’nına yakınını Taşköprü ilçesinden gelir.
| Ülke | Üretim (milyon ton) |
| --- | --- |
 Çin: 22.3
 Hindistan: 1.7
 Bangladeş: 0.5
 Mısır: 0.3
 İspanya: 0.3
Dünya: 28.5
Resmi, yarı resmi veya tahmini verileri içerebilir Kaynak: BM Gıda ve Tarım Örgütü
Tarih > Mutfakta kullanım

Çok sayıda çivi yazısı kaydı, sarımsağın Mezopotamya'da en az 4000 yıldır yetiştirildiğini göstermektedir. Çin ve Mısır'da da sarımsak kullanımı binlerce yıl öncesine dayanmaktadır. Tutankhamun'un mezarında (MÖ 1325) iyi korunmuş durumda bir sarımsak bulunmuştur. Antik Yunan ve Romalı; askerler, denizciler ve köylüler (Virgil, Eklogues ii. 11) ve Pliny'e göre (Naturalis Historia xix. 32) Afrika köylüleri tarafından sarımsak tüketilmiştir. Sarımsak, Hekate için bir akşam yemeği olarak, eski Yunanlar tarafından kavşaklarda taş yığınlarının üzerine yerleştirilmiştir (Theophrastus, Characters, The Superstitious Man).
Sarımsak geleneksel İngiliz mutfağında nadir kullanılırdı (1548'den önce İngiltere'de yetiştirildiği söylenmektedir) ancak Akdeniz Avrupa'sında yaygın bir bileşen olmuştur. Assize of Weights and Measures'in bir çevirisi -genellikle 13. yüzyıla tarihlenen bir İngiliz tüzüğüdür- standartlaştırılmış sarımsak üretimi, satışı ve vergilendirme birimleriyle ilgili bir pasaj içerir ancak metnin Latince versiyonu, sarımsak yerine ringa balığı anlamına da gelebilir.
Tarih > Tıbbi kullanım

Pliny, Naturalis Historia adlı kitabında sarımsağın faydalı olduğu düşünülen durumların bir listesini verir (N.H. xx.23). İkinci yüzyılda Galen, sarımsağı "köylülerin tiryakı" (her şeyi iyileştiren) olarak övmüştür (bkz. F. Adams Paulus Aegineta, s. 99). İbn-i Sina, El-Kanun fi't-Tıb'da (1025), artrit, yılan ve böcek ısırıkları, parazitler, kronik öksürük ve bulaşıcı hastalıklar gibi çok çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde sarımsağı antibiyotik etkisi sebebiyle önermektedir. 12. yüzyılın yazarı Alexander Neckam (Wright's, s. 473, 1863), sarımsağın, tarla işçiliğinde güneşin ısısını hafifletmek amacıyla palyatif olarak kullanımını tartışmıştır. 17. yüzyılda, Thomas Sydenham sarımsağı, çiçek hastalığında bir uygulama olarak önermiştir ve William Cullen'ın 1789 tarihli Materia Medica'sı, sarımsağın ödemleri tek başına tedavi edebileceğini bulmuştur.
Galeri

Doğranmış sarımsak
Sarımsak bitkisi
Taze hasat edilmiş sarımsak
Karışık sarımsak konfit
Bibliyografya

McGee, Harold (2004). "The Onion Family: Onions, Garlic, Leeks". On Food and Cooking (Revised bas.). Scribner. ss. 310-3. ISBN 978-0-684-80001-1.
Çiçek başı
İtalyan sarımsağı
Sarımsak soğanları
Sarımsak, The Book of Health, 1898, Henry Munson Lyman
Türkiye'de sarımsak üreticisi kadınlar.
Sarımsaktaki, kükürtlü bileşik Alliin
Sarımsak hasadı, Tacuinum Sanitatis, 15. yüzyıl (Bibliothèque nationale de France)
Bangkok Or Tor Kor pazarında satılık sarımsak başları ve dişleri
Bir sarımsak başı
Vikikitap
Vikikitap
Tekel Birası

| --- | --- |

Tip: Bira
Üretici: Bomonti Bira Fabrikası TEKEL Mey
Dağıtıcı: Mey
Köken: Türkiye
İlk üretim yılı: 1890
Tekel Birası, Türk menşeili bir bira markasıdır. İlk olarak 1890 yılında Bomonti Bira Fabrikası'nda üretimine başlanmıştır.
Tekel Birası, 2004 yılına kadar TEKEL tarafından üretilmekteydi. TEKEL'in özelleştirmenin ardından üretim hakları Mey İçki tarafından alındı ve üretimine başlandı.
Anadolu Efes, Ağustos 2009'da, Tekel Birası'nın patentini Mey İçki'den 4,5 milyon YTL'ye satın aldı. Ancak Danıştay Şubat 2010'da Anadolu Efes'in piyasadaki hakim durumunu daha da arttıracağı gerekçesiyle bu satışı durdurdu.
Ebû Bekir er-Râzî

| Ebû Bekir er-Râzî |
| --- | --- |
Râzî'nin temsilî bir portresi.
Doğum: Ebû Bekr Muhammed bin Zekeriyyâ er-Râzî 865 Rey
Ölüm: 925 (59-60 yaşlarında) Rey
İkamet: Rey
Milliyet: Fars
Meslek: Simyacı, Kimyager, Hekim ve Filozof

Ebû Bekir er-Râzî (Farsça: رازی) ya da tam adıyla Ebû Bekir Muhammed bin Zekeriyyâ er-Râzî (865, Rey - 925, Rey), Fars simyacı, hekim ve filozof. Gençlik yıllarında edebiyat ve musikî ile ilgilenmiştir ve geçimini kuyumculuk yaparak sağlamıştır. Râzî doğduğu şehir olan Rey'de felsefe, matematik, doğa bilimleri ve astronomi eğitimi aldıktan sonra Bağdat ve başka İslam şehirlerinde öğrenimini tamamladı. Daha sonrasında da tıp öğrenimi gördü. Rey ve Bağdat hastanelerinde başhekim olarak çalışan Râzî'nin eserlerinin hemen hemen hepsi Latinceye çevrilmiştir. Tıp alanında yazdığı Hâvî adlı ansiklopedi 17. yüzyıla kadar alanında en önemli başvuru kaynağı olmuştur. Râzî'nin tıp bilimine yaptığı en önemli katkılardan biri de ilk defa kimyayı tıbbın hizmetine sunmuş olmasıdır.
Hayatı

Razî eczacılık, simya, müzik ve felsefe dallarında son derece önemli katkılar yapmıştır. Farklı alanlarla alakalı yaklaşık 200 kitap ve makalesi vardır. Pediatri'nin babası olarak bilinir. Ayrıca göz bilimleri konusunda da otorite kabul edilmiştir. Alkol ve gazyağını bulan ve çiçek hastalığını kızamıktan farklı olduğunu ilk keşfeden kişidir. İngiliz oryantalist Edward Granville Brown'a göre tüm zamanların en yetkin bilim insanlarından biridir. Daha çok tıp-eczacılık alanındaki başarısıyla tanınmıştır. İS 750 yılından sonra Türk ve Pers kültürlerinin katılmasıyla kozmopolit bir hal alan İslam medeniyeti her alanda ilerleme kaydetmeye başlamıştır. Bu dönemde birçok İslam şehrinde büyük kütüphaneler kurulmuştur. Bunlar aynı zamanda araştırma merkezleriydi.
Hayatı > Kişiliği ve başarıları

Antik Çağ'a ait birçok kitabın çevirileri yapılmıştır. Antik Çağ'da Thales'le başlayıp gelişen doğa felsefesinin İskenderiye kütüphanesinin yakılmasıyla kesintiye uğramasından sonra İslam uygarlığı içinde tekrar doğuşu Ebû Bekir er-Râzî ile olmuştur. Bunun yanı sıra Aristoteles ve idealizm felsefesinin takipçisi Fârâbî'yi ve idealizm ve doğa felsefesini birleştirmeye çalışan İbn-i Sina'yı önemli isimler arasında sayabiliriz. Ebu Bekir el Razi İslam içindeki önemli akımlarla çatışmaya girmiş ve İslam uygarlığı içinde Thales benzeri bir gelenek kuramamıştır. Daha sonraları Moğol istilası ve Haçlı seferleri'nin sonucu olarak bu gelişme durmuştur. Bilhassa Moğol istilası bu elde edilen gelişmelere büyük darbe vurmuştur. Sadece Sivas Kütüphanesi'nin yakılmasında 250.000 kitap yok olmuştur.
Hayatı > Din hakkında görüşleri

Razi'ye din ile ilgili atfedilen birçok çelişkili söylem bulunmaktadır. Biruni'nin kaleme aldığı Razi'nin Bibliografisi (Risāla fī Fihrist Kutub al-Rāzī) isimli kitaba göre Râzî iki adet "kafir kitabı" yazmıştır: "Fī al-Nubuwwāt" (Kehanetler Üzerine) ve "Fī Ḥiyal al-Mutanabbīn" (Sahte Peygamberlerin Hileleri Üzerine). Bu kitapların ilki  Biruni'ye göre "dinlere karşı olduğu iddia ediliyordu" ve ikincisi de "peygamberlerin gerekliliğine saldırdığı iddia ediliyordu." Risale isimli eserinde Biruni, Razi'nin dini görüşlerini eleştirir ve fikirlerine ihtiyatla yaklaştığını söyler ve hatta Razi'nin Mani dininden esinlendiğini iddia eder. Bununla birlikte Biruni Razi'nin, aralarında Fi Wujub Da‘wat al-Nabi ‘Ala Man Nakara bi al-Nubuwwat (Kehanetleri İnkâr Edenlere Karşı Peygamberin Öğretilerini Yayma Zorunluluğu) ve Fi anna li al-Insan Khaliqan Mutqinan Hakiman (Bu Adamın Zeki ve Kusursuz Bir Yaradanı Var) da olan din hakkındaki başka kitaplarını da çalışmaları altında "dini bilimler" başlığında listelemiştir. Razi'nin din ile ilgili günümüze kadar ulaşmış herhangi bir çalışması bulunmamaktadır.
Razi'ye atfedilen pek çok görüş ve alıntı Râzî'nin günümüze ulaşmış eserlerinden değil, aslen Ebu Hatim el-Razi tarafından yazılan, Aʿlām al-nubuwwa isimli bir kitaptan gelmektedir. Ebu Hatim, bir İsmaili misyoneriydi ve Razi'yle münazaralarda bulunurdu; ancak bu misyonerin Râzî'nin görüşlerini güvenilir bir şekilde kaydedip etmediği halen tartışılmaktadır. Eski tarihçilerden Şehristani, "bu tip suçlamalara genel olarak şüpheyle yaklaşılmalı çünkü suçlamalar Muhammed bin Zekeriya Râzî tarafından sert bir şekilde saldırılan İsmaililer tarafından yapılmışlardır." diye iddia etmiştir.
Ebu Hatim'e göre Râzî dinler hakkında şiddetli eleştirilerde bulunmuştur; özellikle de peygamberlik deneyimi sonucu vahiy inmiş dinlere karşı. Râzî, "[Tanrı] birtakım kişileri diğerlerinin üzerine tayin etmemeli ki bu onlara zeval getirecek şekilde birbirlerinin aralarında ne rekabet ne de anlaşmazlık çıksın" demiştir.
Hayatı > Ölümü

Müşfik, cömert ve çalışkan bir insan olan Râzî, öğrencileri ve hastaları ile ilgilenmediği zamanlarını hep okuyup yazarak geçirmiştir. Muhtemel olarak yoğun çalışma performansının bir sonucu olarak hayatının sonlarına doğru parkinson hastalığına yakalanmış gözlerine katarakt inmiştir. Hastalıkları sebebi ile doğduğu yer olan Rey'de 925 yılında ölmüştür. (Kaya, 2007: 479)
Bu dönemde İslam uygarlığının en önemli başarısı Budistlerden aldıkları rakamlarla antik dönem eserlerden elde ettikleri geometriyi sentezleyerek analitik geometri ve cebiri geliştirmeleridir. İspanya'daki Endülüs uygarlığı aracılığıyla bilhassa İbn Rüşd ve diğer bilim insanlarının eserlerinin Latinceye çevrilmesi Bertrand Russell'ın deyimiyle Avrupa uygarlığının doğuşu olmuştur. El-Râzî gözlerine inen katarakt dolayısıyla öğrencilerinin ameliyatla tedavi önerisini, "Artık çok geç, zaten dünyayı yeterince gördüm!" diyerek kabul etmemiştir.
Eserleri

Râzî kendisinin de ifade ettiği üzere kaleme aldığı iki yüzden fazla eseri vardır. Ancak bunlardan sadece elli dokuzu günümüze ulaşabilmiştir.
Bunlardan birkaçı:
El-Hâvi (20 cilt), 907, (Latince başta olmak üzere 11 dile çevrilmiştir. Döneminin tıp alanındaki en ayrıntılı ve bilgi içeren ders kitabıdır.)
Kitabul-Mansur, 920,
Kîtâb sırru sınâ'ati't-tıb.
Kitâbü't-Tecârib.
Et-Tıbbü'l-Mansûrî.
El-Hâvî yahut el-Câmi'u'l-kebîr.
Ahlaku't-tâbib. Mahmut Kaya " Ünlü Hekim Filozof EbûBekir er-Râzî ve Hekimlik Ahlakı ile ilgili Bir Rîsâlesi " başlığı ile Türkçeye çevirip neşretmiştir.
Makâle fî emârâti'ikbâl ve'd-devle. Mahmut Kaya " İkbâl ve Devlete Kavuşmanın Belirtileri " başlığı ile Türkçeye tercüme edip yayınlamıştır. İslam Filozoflarından Felsefe Metinleri. (İstanbul 2003. s. 101-103)
Makâle fîmâ ba'de't-tabî'a.
Et-Tıbbü'r- rûhânî. Hüseyin Karaman Ruh Sağlığı adıyla Türkçeye çevirmiştir. (İstanbul 2004)
Es-Sîretü'l-felsefiyye. Mahmut Kaya " Filozofça Yaşama " başlığıyla Türkçeye tercüme etmiştir. Felsefe arşivi, sy. 27, (İstanbul 1991, s.91-201)
Receuil des traites de medecine adlı eserde hasta birini tedavi eden Râzî betimlemesi.