Deng Şiaoping
Hayatı > Kökenleri ve çocukluğu

Deng Şiaoping, 22 Ağustos 1904 tarihinde (yani geleneksel Çin takvimindeki 7. ayın 12. gününde), Siçuan eyaletinde, Çongçing'den yaklaşık 160 km uzaklıktaki Guang'an semtine bağlı Xiexing beldesindeki Paifang köyünde doğdu. Babası ona "Dèng Xiānshèng" (鄧先聖; "bilgeyi aşmak," geleneksel Çin düşüncesinde mütevazı olarak görülmeyen bir isim) ismini verdi. Beş yaşında iken hocası, onun doğum ismini beğenmeyip ona "Dèng Xīxián" (鄧希賢, "iyiliği arzulamak" anlamını içerir) ismini verdi. "Şiaoping" (小平 Xiǎopíng, "küçük barış") ismini ancak 1923 yılında benimsedi.
Deng Şiaoping'in ataları 14. yüzyılda Jiangxi'den Siçuan'a göç etmişti. Deng Shimin isimli bir atası, en yüksek seviyedeki imparatorluk sınavını geçti ve İmparator Qianlong hizmetinde yüksek rütbeli bir memur idi. Deng Shimin'in onuruna bir kemer dikildi, bu ancak Kültür Devrimi sırasında tahrip edildi.
Deng'ın babası Dèng Wénmíng (鄧文明), 7 ile 20 hektar arasında bir büyüklükteki bir araziye sahipti; çiftçilik yapar ve ipekböceği yetiştirir, bir de birkaç çiftlik işçisi çalıştırırdı. İlerleyici ve eğitimliydi; Çengdu'da modern hukuk eğitimi almış, beldesinde kuruluşuna kendisi de katkıda bulunduğu tek modern okulda öğretmenlik yapmış ve büyük saygı görmüştür. Budizm ve Taoizmin etkin bir takipçisiydi; ayrıca Çing Hanedanı'nı devirip Ming Hanedanı'nın yeniden kurulmasını amaçlayan bir gizli toplumun üyesiydi. 1910 yılında, Demiryolu Koruma Hareketi kapsamında gösteriye katıldı ve Xinhai Devrimi sırasında Siçuan'daki iktidarı ele geçirmiş İlerleme Partisi'ne üye oldu. Siçuan'daki kamu düzenin muhafaza edilmesi için sorumlu bir birimin komutanı oldu. Bununla birlikte, siyasete katılması kendisine zorluklar getirdi ve Çongçing'de kendisini saklamaya mecbur kaldı. Kumar oynarken maruz kaldığı kayıplar nedeniyle kendi arazisinin bazı kısımlarını satmaya zorunda kaldı. Deng Şiaoping'in annesi, kocasının ortalıkta bulunmaması nedeniyle tek başına ve büyük mali zorlukların karşısında çocuk yetiştirme sorumluluğunu üstlendi. Annesinin ölümü sonrasında babası birkaç kez daha evlendi; Deng Şiaoping'in kendi annesinden tek kız kardeşi ve iki erkek kardeşi var, babasının sonradan evlendiği kadınlardan ise bir erkek kardeşi, üç kız kardeşi ve bir üvey kız kardeşi var; Deng Şiaoping bazı kardeşlerini hiç görmemiş olabilir.
Kendi oğlu için başarılı bir kariyer isteyen Deng Wenming, eğitime büyük önem verdi. Daha beş yaşındayken Konfüçyüsçü bir okul eğitimine başladı; Deng, zamanının birçok çocuğu gibi kendisine okulda anlatılan dersleri anlaşılmaz buldu. Sadece bir yıl sonra modern bir ilkokula ve daha sonra Guang'an'daki tek modern ortaokula geçti. Deng'ın okul yılları sırasında Çing Hanedanı'nın yıkılışı ve cumhuriyetin ilanı gibi Çin tarihindeki bazı önemli köklü değişiklikler yer aldı. Deng Şiaoping 14 yaşında iken babası, Çongçing'de genç Çinlileri Fransa'da eğitim almaları için hazırlayan bir okulun olduğunu duydu. 1919 yazında Deng Şiaoping ile yaşı kendisinden sadece biraz daha büyük olan amcası Deng Shaosheng, kendi köylerini terk ettiler ve Çongçing'deki okula gittiler. Deng'ın babası neden Deng'ın yurtdışında eğitim almasını istediği henüz bilinmemektedir. Bununla birlikte, geleneksel Çin düşüncesine göre bir oğlun kendi babasının izinden gitmemesi hoş karşılanmasa da Deng Wenming, kendi oğlunun babasının izinden asla gidemeyeceğini anlamıştır.
1919-1920'de Çongçing'de gittiği okulda Fransızca ve Çince eğitimi görmenin yanı sıra zanaat becerileriyle ilgili derslere de katıldı. Deng, Çalışma–Okuma Hareketi isimli bir örgüte üye oldu. Örgütün kurucusu yurtsever, anarşist ve Fransa severi Li Yuying'dir; Li, genç Çinlilerin Fransa'ya gidip çalışmaları ve okumaları için olanak sağlamayı, böylece de Çin ile Fransa arasındaki bilimsel ve toplumsal bağların güçlendirilmesini amaçladı. Bu okulda eğitim gördüğü süresince 4 Mayıs Hareketi'nin ve Japonya mallarına yönelik boykotun etkin bir katılımcısı oldu.
11 Eylül 1920 tarihinde Deng Şiaoping ile Deng Shaosheng, çoğu Siçuan ve Hunan eyaletlerinden gelmiş 200 diğer işçi-öğrenci ile beraber Şanghay Limanı'ndan Fransa Marsilya şehrine doğru yola çıktılar. Şanghay'da ve ara istasyonlarda Deng, Avrupalı sömürge ustalarının yerlilere karşı aşağılayıcı muamelede bulunmalarına tanık oldu ve bu da Deng üzerinde kalıcı bir izlenim bıraktı.