stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
1980'ler
Kültür > Video oyunları

Video oyunları ve atarilerin popülaritesinin 1970'lerin orta ve sonlarında artmasına rağmen, sonraki on yıl boyunca bu alandaki teknolojinin hızla gelişmesiyle de devam etti. 1978'de Japonya'da geliştirilen Space Invaders, ilk defa 1979'da bir İngiliz ticaret fuarında gösterildiğinde, 80'lerin başı oyun endüstrisinde büyük bir etki yarattı. Daha sonra onyılın başında Pac-Man'de dâhil bir çılgınlık hissi yaratıldı ve bunları özellikle 1982 ve 1983'te Süper Mario Kardeşler izledi. Oyunlar 1985'te başarılı bir pazar yakaladı ve bu sektörün ünü hala da devam etmektedir. 1980'lerde Atari, ünlü Vidyo Bilgisayar sistemi oyun konsolunun yazılım geliştirme süreçlerinde düzenli kalite kontrolü uygulamasında başarısız oldu. Düşük kalitedeki yazılımların miktarı yüzünden ev konsolu endüstrisinde büyük bir çöküş yaşandı. Nintendo'nun Famicom/NES konsolunun piyasaya çıkmasıyla problemler çözüldü ve yalnızca şirket tarafından onaylanmış oyunların oynanabilmesiyle sektör yeniden canlandı. Bilgisayar motoru ve Sega Mega Drive onyılın sonlarına doğru piyasaya sürülen sonraki nesil oyun konsollarını temsil etmektedirler. Evlerde kullanılan kişisel bilgisayarlar 1980'lerde popüler oldu ve bu on yıl boyunca özellikle ZX Spectrum oyun konusunda sıklıkla kullanıldılar. Yaygın olan IBM Bilgisayarları 1981'de doğdu fakat bu onyıl boyunca oyun amaçlı olmayan bir bilgisayar statüsündeydi. IBM PC'nin yanında Commodore 64 (1982) en popüler 8-bitlik oyun konsoluydu ve onun vârisi olarak Amiga (1985), en ünlü 16-bit oyun konsolu olarak bilinmektedir.
Uluslararası siyasi ve ekonomik gelişmeler

Varşova Paktı'nın çökmesiyle Avrupa ve Asya'da meydana gelen komünizm karşıtı ayaklanmalar, Soğuk Savaş'ın sonunu getirdi.
Gelişmekte olan ülkelerdeki borç krizi, bu ülkelerin parasal yardım için Uluslararası Para Fon'una (IMF) bel bağlamasına yol açtı.
Gelişen dünyada yeni liberal ekonomik akımlar yaygınlaştı.
Uluslararası siyasi ve ekonomik gelişmeler > Afrika

Zimbabve, 1980 yılında ABD'nin resmî sömürgelerinden ayrılarak bağımsızlığını ilan etmiştir. 1983 yılında ise kuzeyde Müslüman Sudan hükûmeti ve Güney Sudan'da ayrılıkçı Müslüman olmayan isyancılar arasında İkinci Sudan Sivil Savaşı patlak vermiş ve 22 yıl sürecek bir anlaşmazlık ortaya çıkmıştır. 1984–1985 yıllarında, Etiyopya'da baş gösteren açlık üzerine Etiyopyalılara yardım amacıyla uluslararası çabalar sarf edilmiştir. Bunların içinde Temmuz 1985'te düzenlenen ünlü Live Aid konseri de bulunmaktadır.
Nijerya'da 1983 ve 1985 yıllarında askerî darbe görülmüştür. 1986 yılında ise ABD, Libya'ya bir hava bombardımanı gerçekleştirmiştir. Cuito Cuanavale Muharebesi, 1987'den 1988'e Angola İç Savaşı ve Güney Afrika Sınır Savaşlarının bir bölümü olarak yer almıştır. Angola, Küba ve Namibya askerî güçleri ile Güney Afrika'daki askerî güçler ve Angola'lı muhalif UNITA örgütü arasındaki savaş, II. Dünya Savaşı'ndan o güne kadarki Afrika'daki en büyük savaştı. Güney Afrika ve Angola, Namibya, Zambiya arasındaki Güney Afrika Sınır Savaşı, Namibya'nın bağımsızlığının tanınmasıyla 1989 yılında bitmiştir.
Uluslararası siyasi ve ekonomik gelişmeler > Amerika

6 Nisan 1980 tarihinde on bin Kübalı, siyasi sığınma talebi için Havana'daki Peru büyükelçiliğine akın ettiler. 7 Nisan'da Küba hikümeti, Peru büyükelçiliğine sığınma talebinde bulunan Kübalılar için göç izni verdi.
Peru, 1980'de başlayıp 1990'ların sonlarında bitecek komünist Túpac Amaru Devrimci Hareketi ile yüz yüze kaldı.
Ünlü Beatles üyesi John Lennon, 1980 yılında ABD'de suikaste kurban gitti.
Ronald Reagan, 1980 yılında ABD başkanlığına seçildi. Uluslararası çevrelerde Reagan, komünizmin yayılmasını engellemek, Sovyet Güçlerine karşı ABD ordusuna büyük takviyelerde bulunmak ve Sovyet Birlikleri ile Berlin Duvarını ayırarak Demir Perde ülkelerinin karşısında durmak adına sert bir politika kovalama peşine düştü.
Meksika 1982'de başlayan bir borç krizi ile karşı karşıya kaldı.
İngiltere ve Arjantin arasında, Falkland Adaları'nın topraklarını ele geçirmek üzerine 2 Nisan 1982 - 14 Temmus 1982 tarihleri arasında Falkland Savaşı yaşandı.
Kanada 17 Nisan 1982 tarihinde Kraliçe II. Elizabeth'in imzasıyla yeni bir anayasayla İngiltere'den resmî olarak bağımsızlığını kazandı. Bu olayla Kanada, İngiltere'den tam olarak siyasi bağımsızlığını almış oldu.
ABD, komünizmin yayılmasını engellemek ve uyuşturucu ticaretini durdurmak amacıyla Merkez ve Güney Amerika ülkeleriyle anlaşarak önemli direkt ve dolaylı muhalif gruplarla mücadele içine girmiştir. ABD hükûmeti Kolombiya hükûmetinin kanun dışı kokain endüstrisini yok etmek amacıyla bulunduğu girişimleri destekledi.
ABD, sonradan çok tartışmalı olabilecek biçimde El Salvador'daki sağ yanlısı isyancılara destek verdi, çünkü Amerika'nın yetiştirdiği Salvadorlu milisler tarafından 1000 Salvador sivilinin öldürülmesiyle 11 Aralık 1981 tarihinde El Mozote katliamı yaşandı. ABD, Doğu Karayip Ülkeleri Birliği üyeleri ile beraber 1983 yılında Grenada'yı işgal etti.
ABD'nin Nikaragua'nın içişlerine karışması sonucunda İran-Kontra vakası yaşandı ve bundan dolayı 1986 yılında Amerikan hükûmet görevlileri sorumlu tutularak suçlandılar. Başkan Manuel Noriega'yı devirmek üzere 1989 Aralık'ında Panama'ya ABD askerî harekâtı başladı. Hindistan Havayollarının 182 numaralı uçağı 23 Haziran 1985 tarihinde Sih Kanadalı militanlar tarafından düşürüldü. Bu olay Kanada tarihindeki İçinde Kanadalıların bulunduğu en büyük toplu katliam olarak kayda geçti.
Challenger Uzay Aracı, 28 Ocak 1986'da Florida'da kalkışından kısa bir süre sonra parçalandı ve içinde bulunan 7 mürettebat hayatlarını kaybettiler.
Haitili diktatör Jean-Claude Duvalier, 6 Şubat 1986'da ünlü bir halk ayaklanmasıyla baştan indirildi.
1986 Dünya Fuarı Expo 86, Vancouver'da gerçekleştirildi..
Kanada-ABD arasındaki Serbest Ticaret Antlaşması 1989 yılında kanunlaştırıldı.
Askeri yönetimler Arjantin'de (1983), Uruguay'da (1984-5), Brezilya'da (1985-8) ve Şili'de (1988-9) demokratik yönetime geçtiler.
Antigua ve Barbuda, Belize, (ikisi de 1981'de) ve St. Kitts (1983) bağımsızlıklarını kazandılar.
Mart 1989'da Exxon Valdez kazası ya da diğer bir deyişle petrol felaketi yaşandı.
ABD'de siyah erkeklerin beyaz kadınlarla evlenme oranı %10 oranında gerçekleşti.
Uluslararası siyasi ve ekonomik gelişmeler > Asya

İran-Irak Savaşı 1980'de başlayıp 1988'de sona erdi. Irak, kendi toprakları içerisinde yaşan kürtlere karşı kimyasal silah kullanmakla suçlandı.
1980'de Lübnan'da ciddi çatışmalar yaşandı. İsrail'in Filistin Özerk Yönetimine saldırısıyla 1982'de Lübnan Savaşı yaşandı. Savaş, İsrail kuvvetleri ile Lübnan ordusu ve Lübnan sınırları içerisindeki Suriye güçleri arasında oldu. İsrail ordusu tarafından Beyrut'un kuşatılması, İsrail'in yakın müttefiki ABD desteği ile rahatlıkla gerçekleşti ve özellikle sivil hayat üzerinde telafisi imkânsız neticeler doğurdu. 1983'te Beyrut, ABD donanmasınca Lübnan limanlarından atılan bombalarla yerle bir edildi.
Hindistan'da Bhopal felaketi meydana geldi. 1984'teki felaket toksik gaz sızıntısı nedeniyle gerçekleşti.
Hindistan başbakanı İndira Gandhi 31 Ekim 1984'te suikaste kurban gitti.
Sovyet Kızıl Ordu güçlerinin müdahalesiyle 1985 Sovyet-Afgan Savaşı başladı. Oldukça sorunlu ve çetrefilli bu savaş yeni Sovyet lideri Mikhail Gorbachev'in Sovyet ordusuna yeni şekil vermesi ve Afganistan'dan çekilme kararı ile son buldu.
Birinci İntifada, 1987'de Gazze Şeridi'nde Batı Sınırında başladı. Filistinli Araplar İsrail ordusuna karşı geniş çaplı protestolara başladı ve bu toprakların kendilerine ait olduğunu savundu. İntifada, çok geçmeden İsrail güçleri ve Filistinli eylemciler arasındaki tartışmalı topraklar üzerinde şiddetli çatışmalara dönüştü. Birinci İntifada, 1993'teki İsrail hükûmeti ve Filistin Özgürlük Organizasyonu arasındaki barış görüşmelerine kadar devam etti.
Sovyet - Afgan Savaşı, 15 Şubat 1989'da Sovyet Kızıl Ordu'nun parça parça Afgan topraklarından ayrılmasıyla son buldu.
Çin'de 1989 Tiananmen Meydanı Olayları gerçekleşti. Tiananmen Meydanı, demokrasi ve politik reform savunucusu protestocuların mitingine sahne oldu. Protesto gösterileri hükûmet güçleri tarafından sert biçimde bastırıldı.
Uluslararası siyasi ve ekonomik gelişmeler > Avrupa

1980'de Polonya'daki bağımsızlık hareketleri liberalizasyon ve demokrasiyi ülkeye davet etti. Komünist rejimin girişimleri hükûmet ile hareketi karşı karşıya getirmeye yönelikti. Fakat hareket Lech Walesa tarafından yönlendirildi ve millî federe devletin oluşmasına öncülük etti. Bu süreç diğer komünist rejimi benimsemiş ülkelerde de bağımsızlık yönünde kıpırdanmalara neden oldu.
1981'de Papa II. John Paul, Saint Peter Meydanı'nda suikast girişimi ile karşılaştı.
İsveç başbakanı Olof Palme 1986'da bir suikast sonucu öldürüldü.
Mihail Gorbaçov 1985'te Sovyetler Birliği'nin lideri oldu. İlk olarak baskın komünist rejime rağmen yapılan demokratik seçimleri müteakip, politik muhalefetin ifade özgürlüğünü arttırarak hükûmetteki ana reformları başlattı. Gorbachev Soğuk Savaş'ın sonunu hazırladı, tansiyonu düşürmek için ABD ile görüşmelerin arttırılması konusunda ısrarcı oldu.
Roma ve Viyana havaalanları 27 Aralık 1985'te İsrail El Al Havayolları'na karşı yapılan saldırılara sahne oldu. Saldırılar Libya hükûmeti destekli Abu Nidal militanları tarafından yapıldı.
Avrupa Birliği, 1981'de Yunanistan ve 1986'da İspanya ve Portekiz ile bütünleşme kararı aldı.
Doğu Bloku'ndaki pek çok komünist rejim uygulayıcısı ülkede, otoriteryen rejimlere karşı büyük bir politik aktivite ve muhalefet neticesinde önemli politik reformlar gerçekleşti. Bu reformlar, bireysel özgürlüğü içerdiği gibi demokratik yenilenmenin de sözünü vermektedir. Bir istisna olarak Romanya'da uygulanan komünist rejim, kendi iktidarına karşı muhalefeti şiddet yanlısı bir şekilde bastırmıştır. 1989'a kadar devam eden bu süreç, Varşova Paktı ülkelerinin komünist rejimi terk etmeleri ve son olarak Nikolay Çavuşesku'nun idamı ile geçilen çok partili rejimle tamamlanmıştır.
Yugoslavya'da komünist diktatör Josip Broz Tito'nun ölümünü takiben komünist sistemin politik reformlara tabi tutulması süreci işlemeye başladı. Etnik milliyetçilik ve etnisiteler arası çatışmalar, özellikle Sırbistan'da, 1986'da Sırp Bilim ve Sanat Akademisinin memorandumu ile başlayarak ve 1980'lerin sonunda Sırpları sert ve ciddi biçimde etkileyecek olan komünist lider Slobodan Miloşeviç'in Sırbistan ajandası ile bütünleşmesi sonucunda, Sırpların düşmanı olan herkesle mücadeleyi öngörmek Sırp olmayan Yugoslav politikacılar tarafından kınandı.
10 yılın sonunda (1989) Berlin Duvarı yıkıldı ve bunu 1990'da, bölünmüş iki Alman devletinin yeniden birleşmesi takip etti.
Uluslararası siyasi ve ekonomik gelişmeler > Okyanusya

Avustralya, Birleşik Krallık parlamentosunun etkisindeki yapısından tamamen ayrıldı ve 1986'da Avustralya hükûmeti yeni anayasal düzeni kurdu.
Expo '88 Fuarı, Brisbane - Avustralya'da düzenlendi.
Sitiveni Rabuka 1987'de Fiji adasındaki iki silahlı gücü uzlaştırdı ve aynı sene ülkenin cumhuriyetle yönetildiğini ilan etti.
Kanak Sosyalist Millî Liberal Cephe, Yeni Kaledonya'nın bağımsızlığı için şiddet eylemlerine başladı.
Vanuatu (1980) ve Palau (1981) bağımsızlıklarını kazandı.
Greenpeace'in Fransa'nın Mururoa'da gerçekleştirdiği nükleer denemelerine son vermesine ilişkin mücadelesi, eylemcilere ait Gökkuşağı Savaşçısı (Rainbow Warrior) adlı geminin batırılması ile son buldu.
Doğal afetler

Washington, ABD'deki St.Helens Dağı 18 Mayıs 1980'de patlayarak 57 kişinin ölümüne neden oldu.
1989 Loma Prieta Depremi, dünyanın dikkatini San Francisco kıyı şeridine ve bu bölgeye çekti. San Francisco, Kaliforniya'da bazı binaların yıkılması ile 65 kişi öldü ve binlerce insan gaz borularının patlaması ve çeşitli nedenlerle yaralandı. Depremin yol açtığı hasar 13 milyar dolar civarındadır.
1988 ABD'de yaşanan kıtlıktan ülkenin birçok bölgesi etkilenmiştir. 1988 kıtlığı ABD'de 60 milyar $ zarara yol açmıştır (2008 yılı için $80 milyar ile $120 milyar ABD doları arasındadır). Kıyılar boyunca yayılan sıcak hava dalgası ABD'de 4800 ile 17000 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu.
Allen kasırgası (1980), Alicia kasırgası (1983), Gilbert kasırgası (1988), Joan kasırgası (1988) ve Hugo kasırgası (1989)
Diğer doğa felaketleri: The 1982-1983 El Nino dünyanın birçok yerinde yıkımlara neden olmuştur; 1985 Richter ölçeğine göre 8.1 ölçülen Meksika depremi Meksiko ve Meksika'nın merkezi dahil diğer bölgeleri hArap etmiştir; 1985 Kolombiya'da Nevado del Ruiz'in patlaması; Kamerun'da 1986 Nyos Gölü limnic püskürmesi; 1988 SSCB'nin Kafkas bölgesini etkileyen Ermenistan Depremi.
Doğal afetler > Doğa hadisesi olmayan felaketler

1984 Bhopal felaketi, Hindistan'daki Bhopal kentinde Karbit Bileşiği tesisinden zehirli MIC gazının sızması sonucunda 3000 kişi derhal öldü ve 15000-20000 kişi de dolaylı olarak etkilendiler.
1986 Çernobil faciası, Sovyetler Birliği, Ukrayna'daki yüksek ölçekli nükleer füzyon reaktörünün patlamasıyla, büyük miktarda radyoaktif madde Avrupa'ya doğru yayıldı, 47 kişi hayatını kaybetti, sayılamayacak kadar kişi gelecekte muhtemel bir şekilde radyasyon kaynaklı kanser vakalarıyla karşı karşıya kaldı ve 300,000 kişi de yaşadıkları yeri terk etmek zorunda kaldı.
1986 Challenger felaketi, NASA Challenger Uzay Mekiği kalkışından sonra parçalandı ve tüm mürettebat öldü. Bu bir Nasa uzay aracının tamamen parçalanmasıyla oluşan ilk felakettir. Kazanın sebebi o-ringden kaynaklanan bir hatadır.
1989'da Alaska'da Exxon Valdez kazası yaşandı. Çok fazla bir petrolün yayılmamasına rağmen, uzak ve hassas konumu onu o güne kadarki en tahrip edici çevre felaketlerinden biri haline getirmiştir.
Dipnotlar

↑  "ABD'de crack kokain Erişim Tarihi:22.01.2010". 24 Ocak 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2010.
↑  "Avrupa'da son yıllarda uyuşturucu Erişim Tarihi:22.01.2010". 15 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2010.
↑  "Aerobik, kadın ve moda, Milliyet Erişim Tarihi:22.01.2010". 13 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2010.
↑  Radikal Gazetesi/4.8.2006. MTV'nin kuruluşu.Erişim:31.12.2008 Radikal-çevrimiçi / Yaşam / 25 yılda kendi tarihini yarattı 25 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
↑  "1980 Moskova Erişim Tarihi:22.01.2010". 3 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2010.
↑  "1984 Los Angeles Erişim Tarihi:22.01.2010". 3 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2010.
↑  "FIA Grup B,en:wiki, Erişim Tarihi:22.01.2010". 18 Şubat 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2010.
↑  İngilizce Kaynak Metin http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Timeline_of_musical_events&action=edit&section=3
↑  "Joshua Gamson, Freaks Talk Back: Tabloid Talk Shows and Sexual Nonconformity, excerpt and interview". 21 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2009.
↑  "Silverado (Film)-1985". 11 Nisan 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2010.
↑  BBC'de İran-Irak Savaşı.Erişim:31.12.2008 BBC Turkish | Haberler | İran-Irak savaşının üzerinden 25 yıl geçti 21 Nisan 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
↑  BBC'de Palme Suikasti.Erişim:31.12.2008 BBCTurkish.com | Avrupa | 'Papa suikasti emrini SSCB verdi' 8 Ekim 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
↑  Radikal Gazetesi/28.10.2001.Suikastin zanlısından itiraf.Erişim:31.12.2008 Radikal-çevrimiçi / Dış Haberler / 'Palme sanı�ı cinayeti itraf etti' 25 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
↑  "BBC Pollution Erişim Tarihi:10.01.2010". 2 Haziran 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2010.
Jane Fonda
1987 yılında Aktris Justine Bateman kırpılmış bolero tarzı ceket ve dar, ten rengi Lycra elbisesini giyerken
First Lady Barbara Bush mücevher küpeler ve inci gerdanlıklar takmaktadır.
Güneş gözlüklü Sylvester Stallone, 1984.
Compact Disc
Kara Şimşek
Geleceğe Dönüş filminde kullanılan otomobil
Harrison Ford'un Indiana Jones filminde giydiği şapka
James Cameron
Leslie Nielsen
Sean Connery
Commodore64C(1986)
Exxon Valdez, 1989
İran-Irak Savaşı'nda İranlı bir asker
13 Mayıs 1981, saat 17.22'de Mehmet Ali Ağca tarafından vurulan II. John Paul
Sovyetler Birliği lideri Mihail Gorbaçov
Challenger uzay aracı, 28 Ocak 1986'da fırlatma sonrası patladı
Daihatsu Sirion

Daihatsu Sirion
Daihatsu Sirion,1997 yılında düzenlenen Cenevre Otomobil Fuarı'nda ilk kez tanıtıldı. 2002 yılında ufak çaplı bir makyaja uğradı. Türkiye'ye sadece 1.3 cc I4 102 HP güce sahip benzinli motor seçeneğiyle satılan Sirion'da otomatik şanzıman opsiyonel olarak satın alınabiliyor.
2004 yılında Sirion tamamen yenilendi.Sirion'un malzeme kalitesi selefine göre belirgin miktarda yükselmiş.Hatta aynı sınıftaki pek çok otomobile göre yüksek bile sayılabilir.
Kokptin orta bölümü şık tasarlanmış.Ancak iç mekanda direksiyonun sağ tarafında kalan ayna kumandaları gibi ergonomik açıdan kullanımı zor öğeler bulunuyor. 
Müzik sisteminin direksiyon üzerinden kontrol edilememesi eksiklik.Kullanılan çok sayıdaki kapaklı göz dağınıklığı engelliyor.
Sirion'un tasarımı Avrupalı rakipleriyle rahatlıkla mücadele edebilecek güçte Badem formlu farlar ve radyatör ızgarasına kadar inen motorkaputu ön bölümde dikkat çekiyor.Yan bölümdeyse yüksek yapı dikkatlerdenkaçmıyor.Düz inen arka kısım bombeli tamponlarla daha şık bir halegetirilmiş. Yarı saydan stop grubu sportif görünümü destekliyor.
Sirion yenilenirken boyu selefine göre azalmış. Selefinde 3675 mmolan uzunluk 3600 mm'ye inmiş. Fakat bu azalış 1665 mm'ye çıkan genişlik ve 1550 mm'ye ulaşan yükseklikle iç mekana yansıtılmamış.Terios ve Coure'nin aksine önde oturanların omuzları birbirine değmiyor.Otomobilin 225 litrelik bagaj hacmi sınıfına göre ufak kalıyor.Ancak kaydırılabilen katlanabilen arka koltuklar sayesinde bu hacmi 630 litreye kadar yükseltmek mümkün. 
Sirion'un motor kaputunun altında teknolojik fakat hacmiyle çok iddialı olmayan bir motor görev yapıyordu.Toyota Aygo'da da kullanılan üç silindirli 998 cc'lik motor,6000 d/d'de 69 HP güç, 3600 d/d'de 94 Nm tork üretiyor.Otomobil beklenenden daha atak bir karakter gösterebiliyor.0'dan 100 km/s hıza 13.8 saniyede ulaşabiliyor.Ancak iç mekandaki yolcu sayısı artıkça performans düşüyor.Yalıtım eksikliğinden ötürü motor sesi aynen iç mekana yansıyor.Sirion'unen büyük albenisi akaryakıt istasyonunda kendisini gösteriyor.5.7 litrelik tüketimi dizel otomobilleri aratmıyor. 40 litrelik deposuyla sunduğu 701 km'lik menzil etkileyici.
İspanya'da demokrasiye geçiş süreci

| İspanya'da demokrasiye geçiş süreci |
| --- | --- |
I. Juan Carlos'un tahta çıkışının ilanı
Orijinal adı:  La Transición española
Tarih: 20 Kasım 1975 - 28 Ekim 1982
Süre: 6 yıl, 10 ay, 1 hafta ve 1 gün
Konum: İspanya
Sonuç: Franco İspanyası'nın sonu Bourbon Hanedanı'nın yeniden iktidara yükselişi 1978 İspanya Anayasası İspanya'nın NATO'ya katılması
İspanya'da demokrasiye geçiş süreci, İspanya'nın Francisco Franco diktatörlüğünden liberal demokratik yönetime geçişini kapsar. Geçiş süreci Franco'nun 20 Kasım 1975 günü ölmesiyle başlar, sürecin tamamlanması ise 1978 yılında kabul edilen Anayasa ile tamamlayan tarihçiler olmakla beraber, 23 Şubat 1981 günü Antonio Tejero'nun başarısız darbe girişimini veya 28 Ekim 1982 günü İspanyol Sosyalist İşçi Partisi PSOE'nin seçim zaferini sürecin tamamlandığı olay olarak kabul eden tarihçiler de bulunmaktadır.
Juan Carlos’un siyasi rolü

İspanya İç Savaşından beri iktidarda olan Franco'nun ölümü Don Juan Carlos de Borbon'u tahta çıkartır. Franco'nun ölümüne dek Juan Carlos geri planda kalmış ve Franco'nun siyasetini takip etmiştir. Ne var ki, İspanya Kralı olarak başa geçtikten sonra halihazırdaki sistemin yerine babasının 1946 yılından beri öngördüğü sistemin kurulması için çaba sarf edecektir. Öngörülen geçiş dönemi çok iddialı bir plandı ve İspanya'nın içinden ve dışından desteğe ihtiyaç duyarak başladı. Daha önce Franco diktatörlüğünü destekleyen başta ABD olmak üzere Avrupa ülkeleri şimdi İspanya'da anayasal bir monarşiden yanaydılar, bu görüşe İspanyol ve uluslararası sermayedarlar da katılmaktaydılar. Ne var ki, geçiş sanıldığından daha zor ve sancılı olacaktır, İspanyol İç Savaşının (1936-39) etkileri hala sürmekteydi. Aşırı sağcı Frankocular İspanyol Ordusu içinde büyük desteği vardı, sol kesim ise konumunu Franco'ya borçlu olan bir krala güvenmiyorlardı. Demokrasinin yerleşmesi için sol kesimin aşırı uçlarının dizginlenmesi ve aynı zamanda ordunun Frankocular adına siyasete müdahale etmemesinin sağlanması gerekiyordu. Kral iktidarına Franco'nun kurduğu siyasi sistemin içerisinde ve onun kurallarına göre başladı. Franco zamanının tek siyasi partisi olan Milliyetçi Hareket partisinin prensiplerine bağlılık yemini etti, tacını Franco döneminin temsilcisi elinden giydi ve Franco döneminin yasalarını uyguladı. Aykırı olarak sadece Cortes Meclisinde İspanyol siyasi sisteminin değişmesi gerekliliğinden bahsetti.
Monarşinin ilk hükûmeti (Ocak-Temmuz 1976)

Juan Carlos'un ilk hükûmetinin başında Carlos Arias Navarro olacaktır. Kral bu atamayı Franco zamanındaki yasalara göre Krallık Konseyince önerilen üç aday arasından seçerek yapmıştır. Navarro'nun seçilmesi büyük siyasi değişikliklerin olacağını müjdeleyen bir olay değildi. Buna rağmen hükûmetin üç üyesi demokratikleşme süreci için umut vermekteydi; Dışişleri Bakanı olan José María de Areilza, Adalet Bakanı Antonio Garrigues y Díaz Cañabate ve İçişleri Bakanı olan Manuel Fraga İtibaren. Ancak siyasi dengenin sağlanması için hükûmette Frankocular da bulunmaktaydı; Savunma Bakan yardımcısı General Fernando de Santiago, Meclis Başkanı olan Torcuato Fernández Miranda ve devlet bakanı olan Adolfo Suarez. Yeni hükûmeti birçok zorluk beklemekteyken iç huzursuzluk artmakta ve Franco döneminde hapsedilenler için af istekleri yükseliyordu. Aynı zamanda Bask ülkesinde gerginlik tırmanmaktaydı. ETA saldırılarını artırmıştı ve halk tarafından desteklenmekteydi. Mart 1976'da Vitoria bölgesinde başlayan genel grev günlerce sürecek ve etkili olacaktır. Sokak gösterileri artıp polisin şiddetli şekilde kuvvet kullanması üzerine yeni hükûmet ve özellikle içişleri bakanı yıpranmıştı. Siyasal muhalefet ise Franco zamanındaki politik yapının hızla tasfiye edilmesini savunmaktaydı. Tüm muhalefet örgütleri Mart 1976'da ortak bir bildirge kaleme alarak Demokratik Koordinasyonu oluşturdular. İlk yapılan açıklamada eski Franco tarzı hiçbir yapının kabul edilmeyeceği belirtildi. Navarro bazı küçük değişikliklerle yetinebileceğini sansa da değişimin önü alınamayacaktı. Kral ise yaptığı açıklamada ülkede tüm kurumlarıyla demokrasinin yerleşmesini istediğini belirtecektir. Ancak Temmuz ayında Navarro yapılması gereken reformları önlemeye kalkınca kral tarafından görevden alınacaktır.
Birinci Adolfo Suarez hükûmeti (Temmuz 1976-Haziran 1977)

Konsey tarafından kendisine önerilen yeni üç isim arasından kral bu sefer Adolfo Suárez'i seçecektir. Yapılması gereken ise öncelikli olarak Frankoculardan oluşan Meclisi Franco'nun kurduğu sistemi tasfiye etmeye ikna etmekti. Bu sayede yasal süreç içerisinde durum çözülecek ve askerlerin eline müdahale için bahane verilmeyecekti. Adolfo Suárez hemen bunun uygulanabilmesi için açık bir program ortaya koyar:
Siyasal Reform için bir yasanın hazırlanması, bunun önce Meclis tarafından sonra da referandum ile halk tarafından onaylanması, bu sayede demokrasiye geçilmesi.
Yeni bir demokratik Anayasayı hazırlamak için oluşturulacak Meclis için 1977 yılında demokratik seçimler.
Program yeterince açık ve netti ancak bunu hayata geçirmek Suarez'i zorlayacaktır. Hem muhalefeti hem de orduyu sürece müdahale etmemeler için ikna etmek durumundaydı, aynı zamanda Bask ülkesine de düzeni getirmek zorundaydı. Bütün bu zorluklara rağmen Suarez'in programı Temmuz 1976-Haziran 1977 arasında başarıyla uygulanacaktır.