stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
2021 Zamfara'da kız öğrencilerin kaçırılması olayı
Arka plan

Son yıllarda Nijerya'da öğrencileri fidye için rehin tutmak oldukça yaygın hâle gelmiştir. Hükûmet tarafından "haydutlar" olarak tanımlanan silahlı örgütler, yabancı vatandaşlar veya zengin iş adamlarının aksine sık sık yerel halkı ve düşük gelirli nüfusu hedef alıyor. Çoğu insan çocuklarını korumak için gönüllü olarak para ödediğinden, yerel halk tarafından bu gruplara düzenli bir gelir kaynağı sağlanır. Nijeryalılar 2011 ve 2020 yılları arasında fidye olarak yaklaşık 18 milyon Amerikan doları harcadılar ve bunun büyük kısmı on yılın son yarısında harcandı. İnsan kaçırma olayları Batı Afrika Eyaleti İslam Devleti adlı başka bir cihatçı örgüt tarafından da gerçekleştirilmektedir.
Bu olaydan dokuz gün önce, Nijerya'nın Orta Kuşak bölgesinde yer alan Niger Eyaleti'ndeki Kagara'da bir devlet okuluna düzenlenen baskında 27 öğrenci, üç öğretmen ve dokuz aile üyesi olmak üzere en az 42 kişi kaçırıldı ve bir öğrenci öldürüldü. Kaçırılan rehineler daha sonra serbest bırakıldı.
Kaçırılma olayı

Baskın 26 Şubat 2021'de, silahlı 100'den fazla saldırganın yerel saatle 01.00'de Zamfara Eyaleti, Jangebe'deki Devlet Kız Fen Lisesi'ne gelmesiyle başladı. Yerel halka göre, silahlı kişiler öğrencileri kaçırmadan önce saatlerce okulda bekledirler. Saldırganların baskın sırasında askerî bir müdahaleyi önlemek için yakındaki askerî kampa ve kontrol noktasına da saldırdıkları ve bir kısmının güvenlik güçlerinin üniformasını giydiği bildirildi. Saldırganların tercih ettikleri ulaşım yöntemi ise tartışmalıdır. Bazı tanıklar haydutların kamyonet ve motosikletlerle geldiğini söylerken diğerleri yaya olarak geldiklerini iddia ediyor. Silahlı kişiler havaya ateş açtılar, ancak bunun yerel halkı korkutmak amacıyla mı yapıldığı yoksa çatışmada sırasında mı gerçekleştiği belirsizliğini koruyor. Bir polis memurunun öldürüldüğü bildirildi. Bazı öğrencilerin, kaçıranlar tarafından birçok suç örgütünün faaliyet gösterdiği bilinen, yakınlardaki Dangulbi ormanına götürülmüş olabileceğine inanılıyor. Bir öğretmen BBC'ye o sırada okuldaki 421 öğrenciden sadece 55'inin kaldığını söyledi. Şu anda, hiçbir grup kaçırma olayının sorumluluğunu üstlenmedi. Uluslararası Af Örgütü, olayın bir savaş suçu teşkil ettiğini söyledi.
Sonrası

Eyalet polis teşkilatı, arama-kurtarma operasyonu başlatacaklarını ve Jangebe'ye, kızları aramak için polis ve askerî birlik yerleştirildiğini duyurdu. Zamfara Eyaleti tüm yatılı okulları kapatma kararı aldı ve Nijerya Öğretmenler Birliği ile Nijeryalı Öğrenciler Ulusal Birliği (NANS) okulları kapatmaya hazır olduklarını açıkladı. Jangebe sakinleri, kaçırma olayının ardından barikatlar oluşturdu ve gelen araçlara sopa ve taşlarla saldırmaya başladılar. Daily Trust muhabirleri, araçlarının yerel halk tarafından taşlanmasının ardından bölgeden ayrılmak zorunda kaldı ve bir muhabir başından yaralandı.
Nijerya Devlet Başkanı Muhammed Buhari, kaçırma olayını "insanlık dışı ve tamamen kabul edilemez" olarak nitelendirerek yönetiminin "büyük fidye ödemeleri beklentisiyle masum öğrencileri hedef alan haydutların şantajına boyun eğmeyeceğini" söyledi. Zamfara Eyalet Başkanı Bello Matawalle, "Sevgili kız öğrencilerimizin hızlı bir şekilde kurtarılmasını sağlamaya tamamen kararlı olduğumuzu herkese temin etmek istiyorum" dedi. Yaşanan bu olay UNICEF ve Save the Children tarafından kınandı.
Öğrencilerin serbest bırakılması

2 Mart 2021'de, Zamfara Eyaleti Valisi Bello Matawalle, Twitter'da kızların serbest bırakıldığını ve Gusau'daki hükûmet binalarında aileleriyle buluşmayı beklediklerini duyurdu. Eyalet sözcüsü, tüm kızların güvenli bir şekilde geri getirildiğini ve sayılarının tam olduğunu açıkladı. Yetkililer, haydutlarla temas halinde olduklarını bildirse de Matawalle kızların serbest bırakılması için fidye ödenmediğini belirtti. Zamfara polis komiseri, hükûmetin barış sürecinin kızların serbest bırakılmasını sağladığını söyledi. "Tövbe etmiş haydutların" eski yoldaşlarına ulaşarak serbest bırakılmayı kolaylaştırmak için temas kurduğu iddia edildi. Kızların çoğu serbest bırakıldıklarında zarar görmemişti, ancak yaklaşık 12'si hastane tedavisi gerektirdi. Birçoğu yalınayak yürümekten dolayı ayak yaralanmaları yaşamıştı ve hepsi tıbbi kontrollerden geçti.
Muhammadu Buhari, kızların serbest bırakılmasının kendisine "büyük bir sevinç" getirdiğini ve "sıkıntılarının herhangi bir olay olmadan mutlu bir sonla bitmesinden" memnun olduğunu belirtti. Ayrıca, askerin ve polisin kaçıranların peşine düşmeye devam edeceğini tweetledi. Birleşmiş Milletler, öğrencilerin acil rehabilitasyonunu talep etti.
Teslim töreni 3 Mart 2021'de gerçekleşti. Tören sırasında, ebeveynler çocuklarını gece olmadan eve götürmek istedikleri için sabırsızlandı ve hükûmet yetkililerinin konuşmalarını beklerken güvenlik güçleriyle çatıştı. Yolların karanlıkta güvensiz olacağını iddia ettiler. Ancak yetkililer resmî bir teslim töreninin tamamlanması konusunda ısrar etti. Kalabalığın taş atmaya başlaması üzerine güvenlik güçleri ateş açtı ve göz yaşartıcı gaz kullandı. Bu sırada bölgesel parlamento başkanı Nasiru Mu'azu Magarya'yı taşıyan konvoya da taş atıldı. En az üç kişi vuruldu, bunlardan biri öldü. Bazı sakinler dört kişinin öldüğünü belirtiyor. Güvenlik güçleri, ebeveynlere ve çocuklara ateş açtığı suçlamalarını reddederek bu tür raporları "yalan haber" olarak nitelendirdi. Olayın bir sonucu olarak, Zamfara eyalet hükûmeti "barışın daha fazla bozulmasını önlemek" amacıyla akşamdan sabaha sokağa çıkma yasağı ilan etti. Ayrıca, kasabadaki pazarları kapattılar ve bu tür faaliyetlerin suç operasyonlarını kolaylaştırdığına dair "güçlü kanıtlar" bulduklarını iddia ettiler. Eyalet sözcüsü, olayı "talihsiz bir sivil itaatsizlik" olarak nitelendirdi.
Proton-proton zincirleme reaksiyonu

proton-proton zincirleme tepkimesi Güneş'in boyutunda ve daha küçük yıldızlarda yaygın olarak gerçekleşmektedir.
Proton-proton (pp) zincir reaksiyonu, yıldızların hidrojeni helyuma dönüştürdüğü bilinen iki nükleer füzyon reaksiyonu setinden biridir. Güneş kütlesine eşit veya daha az kütleli yıldızlarda egemendir. Bilinen diğer reaksiyon KAO döngüsüdür. KAO döngüsü, daha çok güneş kütlesinin yaklaşık 1.3 katından daha büyük kütlelere sahip yıldızlarda hakim olabilen reaksiyonlardır.
Genel olarak, proton-proton füzyonu ancak protonların kinetik enerjisi (yani sıcaklığı), karşılıklı elektrostatik veya Coulomb kuvvetlerini  aşacak kadar yüksek olduğunda gerçekleşebilir.
Güneş'te döteryum üreten olaylar nadirdir. Diprotonlar (He-2, yani 2 protonlu ve nötronsuz molekül) yıldızdaki proton-proton reaksiyonlarının en yaygın sonucudur ve diprotonlar çoğunlukla daha sonrasında iki protona bozunurlar. Hidrojenin helyuma dönüşümü yavaş olduğu için, Güneş'in çekirdeğindeki hidrojenin tamamen dönüşümü on milyar yıldan fazla sürer.
Genellikle "proton-proton zincir reaksiyonu" olarak adlandırılmasına rağmen, normalde bu bir zincir reaksiyonu değildir (en azından Kol I değildir - Şube II ve III'deki  helyumda üründür ve aynı zamanda katalizör görevi görür). Reaksiyon devam etmesi için reaksiyonu indükleyen (fisyon sırasında gönderilen nötronlar gibi) partiküller üretmez. Aslında, hız kendi kendini sınırlar çünkü üretilen ısı yoğunluğu azaltma eğilimindedir. Bununla birlikte, bu bir zincir (bozunma zinciri gibi) ve bir reaksiyondur veya daha kesin olarak bir araya gelen ve döteryum veren iki protonla başlayan dallı bir reaksiyonlar zinciridir.
Teorinin Tarihi

Proton-proton reaksiyonlarının teorisi, 1920'lerde Arthur Eddington tarafından savunulan Güneş ve diğer yıldızların yanmasının temel ilkesidir. O zamanlar, Güneş'in sıcaklığının Coulomb bariyerini aşmak için çok düşük olduğu düşünülmüştü. Kuantum mekaniğinin gelişmesinden sonra, protonların dalga fonksiyonlarının itici bariyer yoluyla tünellenmesinin klasik öngörmeden daha düşük bir sıcaklıkta füzyona olanak sağladığı keşfedilmiştir.
Öyle olsa bile, proton-proton füzyonunun nasıl devam edeceği açık değildi, çünkü en belirgin ürün helyum-2 (diproton) kararsızdır ve neredeyse anında iki protona ayrışır. 1939'da Hans Bethe, protonlardan birinin, füzyonun kısa bir süre boyunca zayıf etkileşimi ile bir nötron içerisine beta emisyonu ile bozunması önerdi. Böylelikle döteryumu zincirde hayati bir ürün haline getirdi. Bu fikir, Bethe'nin 1967'de Nobel Fizik Ödülü'nü kazandığı yıldız nükleosentezindeki çalışmaların bir parçasıydı.
Proton-Proton Zincir Reaksiyonu

Tüm dallardaki (branch) ilk adım, iki protonunun döteryuma dönüşmesi olayıdır. Protonlardan biri beta bozunması ile bir nötrona dönüşür ve ortaya bir pozitron ve bir elektron nötrino yayılır.
p+p\rightarrow {}_{1}^{2}\mathbb {H} +e^{+}+\nu e
Pozitron, muhtemelen ortamdaki iki gama ışınından gelen bir elektronla yok olacaktır. Bu yok olma dahil, tüm reaksiyon 1.442 MeV'lik bir Q-Değerine (serbest enerji) sahiptir. Bu reaksiyon, zayıf nükleer kuvvet tarafından başlatılmasından dolayı oldukça yavaştır. Güneş'in çekirdeğindeki ortalama proton, başka bir protonla başarılı bir şekilde birleşmeden önce 9 milyar yıl beklemiştir. Bu uzun zaman ölçekleri nedeniyle bu reaksiyonun kesitini deneysel olarak ölçmek mümkün değildir. Böylece ilk aşamada üretilen döteryum, helyumun ışık izotopunu üretmek için başka bir proton ile kaynaşabilir (He-3):
Cyperaceae

Papirusgiller (Cyperaceae), Poales takımına ait bir bitki familyası.
Ilıman ve soğuk bölgelerde, kuzey kutbuna yakın yerlerde de bulunan ve oldukça geniş yayılışlı, 70 cins ve 4000 kadar türle temsil edilen bir familyadır.
Bu familyadan Türkiye'de 30 cins ve 200 türü tespit edilmiştir.
Cinsler

Abildgaardia Vahl
Actinoschoenus Benth.
Actinoscirpus (Ohwi) R.W.Haines & Lye
Afroscirpoides García-Madr. & Muasya
Afrotrilepis (Gilly) J.Raynal
Ammothryon R.L.Barrett, K.L.Wilson & J.J.Bruhl
Amphiscirpus Oteng-Yeb.
Anthelepis R.L.Barrett, K.L.Wilson & J.J.Bruhl
Arthrostylis R.Br.
Becquerelia Brongn.
Bisboeckelera Kuntze
Blysmus Panz. ex Schult.
Bolboschoenoplectus Tatanov
Bolboschoenus (Asch.) Palla
Bulbostylis Kunth
Calliscirpus C.N.Gilmour, J.R.Starr & Naczi
Calyptrocarya Nees
Capeobolus Browning
Capitularina J.Kern
Carex L.
Carpha Banks & Sol. ex R.Br.
Caustis R.Br.
Cephalocarpus Nees (synonym Everardia Ridl.)
Chamaedendron (Kük.) Larridon
Chorizandra R.Br.
Chrysitrix L.
Cladium P.Browne
Coleochloa Gilly
Costularia C.B.Clarke
Cryptangium Schrad. ex Nees
Cyathochaeta Nees
Cyathocoma Nees
Cyperus L.
Didymiandrum Gilly
Diplacrum R.Br.
Diplasia Pers.
Dracoscirpoides Muasya
Dulichium Pers.
Eleocharis R.Br.
Eriophorum L.
Erioscirpus Palla
Evandra R.Br.
Exocarya Benth.
Exochogyne C.B.Clarke
Ficinia Schrad.
Fimbristylis Vahl
Fuirena Rottb.
Gahnia J.R.Forst. & G.Forst.
Gymnoschoenus Nees
Hellmuthia Steud.
Hypolytrum Pers.
Isolepis R.Br.
Khaosokia D.A.Simpson, Chayam. & J.Parn.
Koyamaea W.W.Thomas & G.Davidse
Krenakia S.M.Costa
Lagenocarpus Nees
Lepidosperma Labill.
Lepironia Pers.
Machaerina Vahl
Mapania Aubl.
Mesomelaena Nees
Microdracoides Hua
Morelotia Gaudich.
Neesenbeckia Levyns
Nelmesia Van der Veken
Netrostylis R.L.Barrett, J.J.Bruhl & K.L.Wilson
Oreobolus R.Br.
Paramapania Uittien
Phylloscirpus C.B.Clarke
Principina Uittien
Pseudoschoenus (C.B.Clarke) Oteng-Yeb.
Ptilothrix K.L.Wilson
Reedia F.Muell.
Rhodoscirpus Léveillé-Bourret, Donadío & J.R.Starr
Rhynchocladium T.Koyama
Rhynchospora Vahl
Schoenoplectiella Lye
Schoenoplectus (Rchb.) Palla
Schoenus L.
Scirpodendron Zipp. ex Kurz
Scirpoides Ség.
Scirpus Tourn. ex L.
Scleria P.J.Bergius
Scleroschoenus K.L.Wilson, J.J.Bruhl & R.L.Barrett
Sumatroscirpus Oteng-Yeb.
Tetraria P.Beauv.
Trachystylis S.T.Blake
Trianoptiles Fenzl ex Endl.
Trichophorum Pers.
Trichoschoenus J.Raynal
Tricostularia Nees
Trilepis Nees
Xyroschoenus Larridon
Zameioscirpus Dhooge & Goetgh.
Zulustylis Muasya
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb12259257h (data)  GND: 4049960-1  LCCN: sh85035164  NDL: 00575988  NKC: ph173813  NLI: 987007538306405171
Barhal Çayı

| Barhal Çayı |
| --- | --- |
 Barhal Çayı, Yusufeli

Genel bilgiler
Kaynak: Kaçkar Dağları

Ağız: Çoruh
Uzunluk: 60 km
Debi: 16 m³/s
Barhal Çayı (Gürcüce: პარხლის წყალი; okunuşu: "parh'lis ts'qali"), Artvin ilinde, Çoruh Nehri'nin sol kollarından biridir. Türkçe Barhal (بارحال), Gürcü Krallığı döneminde kullanılan Parhali (პარხალი) adından gelir.
Barhal Çayı, Doğu Karadeniz Dağları'nın en yüksek dağı olan Kaçkar Dağı'nın güneydoğu yamacından, Altıparmak Dağları'ndan doğar. Altıparmak köyünün aşağısında, Heveki, Armenhevi ve Kobaki derelerini de alır. Sonra bir yay çizerek önce kuzeye, sonra doğuya ve son olarak Altıparmak'ın doğusundan güneye doğru akar. Son olarak Yusufeli ilçe merkezine ulaşır ve Çoruh'a dökülür. Barhal Çayı 60 m uzunluğundadır. Nehrin ortlama debisi 16 m³/s'dir. Barhal Çayı'nda rafting ve kano yapılmaktadır.
2021–22 Primera División RFEF

| Primera División RFEF |
| --- | --- |
Sezon: 2021-22
Şampiyon: Racing Santander
Üst lige yükselenler: Racing Santander FC Andorra Albacete Villarreal B
Ligden düşenler: Atlético Sanluqueño CF Real Betis B Costa Brava Extremadura Inter Madrid Sevilla Atlético Tudelano UCAM Murcia Valladolid Promesas Zamora
En gollü maç: FC Andorra 7-1 RB Linense (5 Aralık 2021)
← 2020-21  2022-23 →
2021–22 Primera División RFEF sezonu, İspanya 3. Kademesinin yeni liginin ilk sezonudur.
Orta Çağ'da savaş

Orta Çağ'da savaş, genellikle Orta Çağ Avrupası'nda kullanılan savaş tarzını anlatmak için kullanılır.
Orta Çağ Avrupası'ndaki teknolojik, kültürel ve sosyal gelişme askerî taktikleri, süvari ve topçuluğun görevlerini değiştirerek savaş tarzının çok önemli derecede bir dönüşüme uğramasına neden olmuştur. Dünya'nın diğer bölgelerinde benzer seyirler görülmüştür. Beşinci yüzyılda yoğun piyade kuvvetinden oluşan Çin orduları, kuzeydeki Türkler ve diğer göçebe halkları örnek alarak süvari ağırlıklı kuvvetlere dönüşmüştür. Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da Avrupa'ya benzer hatta bazen daha üstün teknolojiler kullanılmıştır. Japonya'da Orta Çağ savaş tarzı 19. yy.a kadar sürmüştür. Afrika'da da "Sahil" boyunca (Sahra çölünün güneyi, Senegal Irmağı havzası ile Kongo'nun kuzey bölümünü kapsayan bölge) ve Sennar Krallığı ile Fulani İmparatorluğu gibi Sudan devletlerinde 19. yy. boyunca Orta Çağ savaş taktikleri ve silahları kullanılmıştır.
Orta Çağda savaşın kökenleri

Belki de en önemli teknolojik değişiklik üzengi'nin bulunmasıdır. Çin'de ve Orta Doğu'da uzun zamandır kullanılan üzengi, 8 yy. da Avrupa'ya gelmiştir. At yetiştiriciliği, daha gelişmiş demir ve çelik işçiliği ile birlikte üzengi çok daha güçlü süvari birliklerinin gelişmesine olanak sağlamıştır. Romalılar gibi daha önceki imparatorluklar, atlı savaşçıları daha çok hafif silahlarla kuşatılmış izcilik ve destek faaliyetlerinde kullanmışlardır. Ancak üzenginin kullanılması, binicinin otururken silah taşıyabilmeye olanak vermesi sayesinde süvarileri savaş saflarının en önüne getirmiştir. Avrupa'da ağır zıhla donatılmış şövalyeler  merkezî kuvvet olurken, Moğolistan'da da hafif zırhlarla donatılmış atlı okçular önem kazanmıştır. Çin'de ise asıl kuvvetler bu iki sınıfın arasına düşmekteydi.
Bir çokları Hadrianapolis (Edirne) Muharebesi'ni Roma İmparatorluğu döneminin sonu ve Orta Çağın başı olarak görmektedir. Bu savaş süvarinin geleneksel piyade üzerindeki üstünlüğünü göstermiş ve sonraki yüzyıllarda görülecek olan Orta Çağ savaş tarzının karakterini belirlemiştir.
Savaşlar daha çok az sayıda ve çok pahalı olan atlı savaşçıların etrafında geçmekteydi. Bu hem Orta Çağ'ın sosyal düzeninin bir ürünü hem de bu sosyal düzenin devam etmesini sağlayan bir durumdur. Atlı bir savaşçı olmak hem büyük bir yetenek hem de büyük bir eğitim gerektirdiğinden, daha önceki dönemlerdeki yurttaşlardan oluşan orduların aksine savaşçılık tam zamanlı bir meslek haline gelmişti. Bu toplumun soylular adı verilen üst sınıf ile çoğunluğu oluşturan alt sınıf olarak ayrılmasını kolaylaştırmıştır. Feodal soylular, merkezî olmayan devletler içinde çok büyük güç kazanmışlardır. Bu nedenle Roma lejyonları gibi büyük, örgütlü ve iyi eğitilmiş orduların bulundurulması zorlaşmıştır. Birliklerin çoğunluğunu bu derebeylerinin vasalları olan köylüler ya da paralı askerler oluşturmaktaydı.
Orta Çağ savaş tarzının sonu teknolojik ve sosyal değişiklerle olmuştur. Merkezî hükûmetlerin gücünün artması düzenli orduların ya da Fransız Compagnies d’Ordonnance gibi yarı düzenli orduların ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Strateji ve taktik > Kuvvetlerin konuşlandırılmaları

Orta Çağ Avrupa orduları tipik olarak üç bölümden oluşurdu: Öncü birlik, merkez ve artçı birlik. Öncü birlik genelde okçular ve diğer uzun mesafe atış yapabilen sapancılar ve nadiren de basit ve hafif katapultlardan oluşurdu. Merkezde piyade birlikleri ve zırhlı süvariler (şövalyeler) bulunurdu. Artçı birlik olarak ise daha çevik atlı birlikler gelirdi. Normal intikal sırası öncü birlik, merkez ve artçı birlikti. Savaş alanında sağa öncü, ortaya merkez sola da artçı birlik yerleşirdi. Ordular büyüdükçe ise savaşalanına hangi sırayla geldiyseler o sırayla dizilmeye başladılar.
Her bölüm ya saf halinde ya da blok halinde dizilirdi. Saf halinde dizilmenin avantajı tüm askerlerin hemen hemen aynı anda çarpışmaya katılabilmesiydi. Yine de bir süvari hücumu saf halindeki bir dizilişi kolayca dağıtabilirdi. Blok halindeki diziliş daha sağlam olmasına rağmen Agincourt Savaşı’nda Fransızların başına geldiği gibi arka sıralardaki askerlerin çarpışmaya katılmasını geciktirebilirdi. Blok halindeki düzenin avantajı ön sıradaki bir askerin yaralanması halinde arkada yedek olması idi. Bu düzeni özellikle iyi eğitilmiş birlikler de dağıtmak çok zordu.
Süvari duruma göre değişik şekillerde dizilebilirdi. Bir avuç atlı bile etkili olabilse de süvari mızrağı taşıyan ve sık düzende hareket eden süvariler çok büyük ve etkili bir kuvvet olabiliyordu. En yaygın düzen saf düzeniydi. Genel olarak üç ya da dört sıra derinliğinde bir saf halinde sıralanan süvariler bu şekilde hücuma geçiyorlardı. Çok iyi eğitilmiş piyade birlikleri bu tarz bir saldırıya karşı koyabildiklerinden bazı birlikler üçgen  dizilişle saldırabiliyordu. Bu tarz dizilişte en ağır zırhlılar üçgenin uç noktasında olacak şekilde bulunuyordu. Bu düzen piyade birliği ile karşı karşıya gelince safları yararak arkadan gelen piyade hücumuyla geride kalan kuvvetlerin dağıtılması sağlanıyordu.
Süvariler savaş alanında başat güç haline geldikçe onlara karşı çıkmanın yollarını da aramak gerekli hale geldi. Çok yaygın bir yöntem olarak altı metreye varan kargıları kullanmaktı. Süvari hücuma kalktığında bu kargıları taşıyan askerler çok sıkı bir kare ya da küre düzenine geçerek piyade hatlarının içlerine girilmesini engelliyorlardı. Atlar mızraklardan oluşan bir duvara doğru koşarak dalmıyorlardı. Arkayı ve yanları koruyan geniş kargı bloklarına sahip bir ordu, bozguna uğramadan etkili pozisyonlara girebiliyordu.
İngilizler tarafından bulunan bir başka yöntemde yoğun ok atışıdır. İngilizlerin kullandığı büyük yaylar bir uzmanın elinde yıkıcı silahlara dönüşüyordu. İngilizler, binlerce okçu aynı anda atış yaptığında çok az ordunun hücuma kalkabildiğini keşfetmişlerdi. 100 Yıl savaşları sırasında birçok Fransız şövalye “ yağmur gibi yağan oklar karşısında günün geceye döndüğünü" anlatmıştı. Düşman saflarına karşı yapılan birkaç salvo ok atışından sonra geri kalan düşman kuvvetini halletmek için İngiliz piyadesi ve süvarisi savaşalanına giriyordu.
Strateji ve taktik > Kuvvetlerin kullanılması

Bazı Orta Çağ orduları çok az eğitimliydi ve birliklerin birbiriyle bağı pek yoktu. Savaş öncesi çok sınırlı bir şekilde planlama yapılabiliyordu ve savaş alanında iletişim çok zordu. İletişimi sağlamak için genellikle müzik enstrümanları, sesli komutlar, kuryeler ya da görsel işaretler (flamalar, bayraklar, sancaklar, vb.) kullanılıyordu. Savaşların çoğu büyük çaplı arbedelerle devam ediyordu.
Öncü birliklerin saldırmasının amacı genelde düşmanın savunma hattında delik açmaktı. Okçular, piyadenin kalkanları üzerinden düşmana ok atarlardı düşman da karşılık vermek için hazırlanırdı.
Sonunda merkez hareket eder ve at üzerindeki şövalyelerle birlikte piyade de hücuma kalkardı.
Büyük toplar Orta Çağ'ın sonlarına doğru savaş alanlarına girdi. Çok yavaş olan atış hızları (savaş boyunca yalnız bir kere atış yapılıyordu) ve belirsiz atışları nedeniyle etkili bir anti-personel silah olmaktan çok psikolojik güç arttırıcıydılar.
Daha sonraları daha küçük toplar kullanılarak atış hızı belirsiz bir seviyede artsa da nişan almak daha kolaylaştı. Topları kullananlar rahatça korunabiliyordu çünkü toplar daha hafifti ve daha hızlı hareket ettirilebiliyordu.
Strateji ve taktik > Ricat (geri çekilme)

Orta Çağ'da aceleyle yapılan bir geri çekilme düzenli olarak yapılan bir geri çekilmeden çok daha fazla kayıp verdirebiliyordu. Kaybeden taraf geri çekilmeye başladığında artçı birliklerin hızlı süvarileri piyade baskısı altında kaçan düşmana yetişebiliyordu. Birçok Orta Çağ savaşında kaçarken öldürülen asker sayısı savaşırken öldürülenden fazladır. Atlı şövalyeler savaş esnasında kargılı askerler tarafından korunan okçuları ve piyadeleri çok kısa sürede ve kolaylıkla öldürebiliyorlardı.
Müstahkem mevkiler

Merkezî devletlerdeki çözülme ana geçim kaynağı olarak geniş çaplı yağmacılık yapan bir dizi grubun ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bunların arasında en dikkate değer grup Vikinglerdi. Bu gruplar genellikle küçük olduklarından ve hızlı hareket etmek zorunda kaldıklarından bölgedeki zenginlikleri ve halkı korumak amacıyla müstahkem mevkiler yapmak faydalı olmaktaydı.
Orta Çağ boyunca bu müstahkem yerler de gelişmiştir. Bunlar arasında birçokları için Orta Çağ'ın simgesi haline gelmiş olan kale en önemlisiydi. Kaleler, yöredeki elit tabakasına korunaklı bir yerde olma olanağı sağlıyordu. Kale içinde iken yağmacıların baskınından korundukları gibi bölgeden yağmacıları çıkarmak için atlı savaşçıları üzerlerine gönderebiliyorlardı. Daha sonraları kaleler, yöredeki diğer elitlerden korunmak için de kullanılmıştır.
Orta Çağ dönemi boyunca müstahkem yerlerin birçok önemli yararı olmuştur. Orta Çağ'da süregelen yağmacılığa karşı korunak olmuşturlar. Ağır süvari'nin açık alanda yapılan savaştaki üstünlüğü, müstahkem yerlere karşı bir anlam ifade etmiyordu. İlkel yollar ya da yol olmaması kuşatma araçlarının taşınmasını zorlaştırıyor ve zaman kaybettiriyordu. Merkezî askerî örgütlenmenin genel olarak eksik olması da geniş çaplı ve uzun süren kuşatmaların yapılmasını güçleştiriyordu. Müstahkem yerler, elitlerin topraklarından çıkarılamamasını sağlamanın mükemmel bir yoluydu.
Müstahkem mevkiler > Orta Çağ kuşatma sanatı

Orta Çağ döneminde ordular kuşatma yaparken bir dizi kuşatma araçları kullanmışlardır: merdiven; koçbaşı; kuşatma kulesi ve çeşitli mancınıklar (mangonel, onager, balista ve trebuchet) gibi. Kuşatma teknikleri arasında lağımcılık da bulunur. Bu işi en iyi Osmanlı yapardı.
Ekipmanlar > Kişisel ekipmanlar

Şövalye
Piyade
Mühendis
Okçu
Burgher
Ekipmanlar > Silahlar

Orta Çağ kuşatma silahları
İngiliz oku
Tatar Yayı
Kılıç
Süvari kılıcı
Mızrak
Topuz
Kargı
Büyük yay
Zırh