stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hanzade Doğan Boyner
Hayır işleri

Doğan Boyner, 2017 yılında Türkiye'nin 72 ilinde 5.000'den fazla kadın girişimciyi doğrudan destekleyen Girişimci Kadınlara Teknoloji Gücü programını başlattı. Program, kadın girişimcilere Hepsiburada'da ücretsiz sanal mağaza açma fırsatı sunuyor. E-ticaret eğitimleri, komisyon ücretlerinde %75'e varan indirim, altı ay boyunca ücretsiz kargo sevkiyatı, Hepsiburada'da yüksek görünürlüklü reklam, SEO ve SEM optimizasyonları, AdWords ve içerik desteği, fotoğraf çekimleri için ücretsiz stüdyo kullanımı, operasyon ve pazarlama desteği ve doğrudan özel müşteri hizmetleri hattına erişim sağlıyor.
Aydın Doğan Vakfı Başkanı olarak Doğan Boyner, Doğan Grubu'nun hayırseverlik faaliyetlerini yönetiyor ve Türkiye'deki kız çocukları ve kadınların eğitimine ve güçlendirilmesine yönelik yatırımlar yapıyor. Kız çocukları ve kadınların eğitiminin önündeki ekonomik ve kültürel engelleri kaldırmayı amaçlayan "Baba Beni Okula Gönder" kampanyasını hayata geçirdi. Kampanya kapsamında 50.000'den fazla burs verilirken, ülke çapında 33 kız öğrenci yurdu inşa edildi. Bu da okul çağındaki kız çocuklarının eğitim görmesinde önemli bir artış sağladı.
Doğan Boyner, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesi tarafından Türkiye'nin “En Başarılı İş Kadını” seçildi. 2019'da küresel teknoloji girişimcileri arasında en başarılı kadınlardan biri olarak kabul edildi.
Özel hayatı

Nisan 2007'de Boyner Sanayi A.Ş. CEO'su Türk iş insanı Osman Boyner ile evlendi. İki kız çocuğu annesidir.
Tientsin
İklim

|  Tianjin iklimi > Aylar.En yüksek sıcaklık (°C).Ortalama en yüksek sıcaklık (°C).Ortalama sıcaklık (°C).Ortalama en düşük sıcaklık (°C).En düşük sıcaklık (°C).Ortalama yağış (mm) |  Tianjin iklimi > Oca.14,3.2,0.−3,4.−7,4.−18,1.2,5 |  Tianjin iklimi > Şub.20,8.5,7.−0,1.−4,4.−22,9.3,6 |  Tianjin iklimi > Mar.30,5.12,2.6,4.1,7.−17,7.8,1 |  Tianjin iklimi > Nis.33,1.20,9.14,7.9,3.−2,8.22,1 |  Tianjin iklimi > May.40,5.26,5.20,5.15,1.4,5.36,8 |  Tianjin iklimi > Haz.39,6.30,2.24,8.20,0.10,1.79,7 |  Tianjin iklimi > Tem.40,5.31,3.26,8.22,9.16,2.149,8 |  Tianjin iklimi > Ağu.37,4.30,5.25,9.22,2.13,7.124,1 |  Tianjin iklimi > Eyl.34,9.26,6.21,1.16,7.6,2.44,7 |  Tianjin iklimi > Eki.30,8.19,9.14,1.9,4.−2,2.26,5 |  Tianjin iklimi > Kas.23,1.10,6.5,2.1,1.−11,4.10,8 |  Tianjin iklimi > Ara.14,4.3,8.−1,2.−5.−16,2.2,8 |  Tianjin iklimi > Yıl.40,5.18,4.12,9.8,5.−22,9.511,5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Kaynak: Çin Meteoroloji Müdürlüğü
İdari yapılanma

Tientsin doğrudan yönetilen şehrinin kapsadığı alan toplam 16 farklı semte bölünür:
| Tientsin Şehri'nin İdari Bölümleri |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
  1 2 3 4 5 6 Jizhou Baodi Ninghe Binhai Dongli Jinnan Xiqing Beichen Wuqing Jinghai 1. Heping 2. Hexi 3. Hebei 4. Nankai 5. Hedong 6. Hongqiao 
| Bölüm kodu | İsim | Çince Pinyin | Alan (km2) | Nüfus (2020 Nüfus Sayımı) | Merkez | Belde düzeyi bölümler | Belde düzeyi bölümler | Belde düzeyi bölümler | Belde düzeyi bölümler |
| Bölüm kodu | İsim | Çince Pinyin | Alan (km2) | Nüfus (2020 Nüfus Sayımı) | Merkez | Bucaklar (街道 jiēdào) | Kasabalar (镇 zhèn) | Beldeler (乡 xiāng) | Etnik beldeler (民族乡 mínzú xiāng) |
| 120000 | Tientsin Şehri | 天津市 Tiānjīn Shì | 11.916,85 | 13.866.009 | Hexi Semti | 121 | 125 | 2 | 1 |

— Semtler —
| 120101 | Heping Semti | 和平区 Hépíng Qū | 9,98 | 355.000 | Xiaobailou Bucağı | 6 |  |  |  |
| 120102 | Hedong Semti | 河东区 Hédōng Qū | 39,63 | 858.787 | Shanghang Lu Bucağı | 13 |  |  |  |
| 120103 | Hexi Semti | 河西区 Héxī Qū | 38,01 | 822.174 | Dayingmen Bucağı | 14 |  |  |  |
| 120104 | Nankai Semti | 南开区 Nánkāi Qū | 40,64 | 890.422 | Changhong Bucağı | 12 |  |  |  |
| 120105 | Hebei Semti | 河北区 Héběi Qū | 29,62 | 647.702 | Wanghailou Bucağı | 10 |  |  |  |
| 120106 | Hongqiao Semti | 红桥区 Hōngqiáo Qū | 21,26 | 483.130 | Xiyuzhuang Bucağı | 10 |  |  |  |
| 120110 | Dongli Semti | 东丽区 Dōnglì Qū | 475,45 | 857.027 | Zhangguizhuang Bucağı | 11 |  |  |  |
| 120111 | Xiqing Semti | 西青区 Xīqīng Qū | 565,36 | 1.195.124 | Yangliuqing Kasabası | 4 | 7 |  |  |
| 120112 | Jinnan Semti | 津南区 Jīnnán Qū | 387,61 | 928.066 | Balitai Kasabası | 2 | 8 |  |  |
| 120113 | Beichen Semti | 北辰区 Běichén Qū | 475,75 | 909.643 | Guoyuanxincun Bucağı | 7 | 9 |  |  |
| 120114 | Wuqing Semti | 武清区 Wǔqīng Qū | 1.571,68 | 1.151.313 | Yunhexi Bucağı | 6 | 24 |  |  |
| 120115 | Baodi Semti | 宝坻区 Bǎodǐ Qū | 1.509,71 | 722.367 | Baoping Bucağı | 6 | 18 |  |  |
| 120116 | Binhai Yeni Bölgesi | 滨海新区 Bīnhǎi Xīn Qū | 2.389,20 | 2.067.318 | Xingang Bucağı | 16 | 5 |  |  |
| 120117 | Ninghe Semti | 宁河区 Nínghé Qū | 1.298,32 | 395.314 | Lutai Kasabası | 2 | 13 |  |  |
| 120118 | Jinghai Semti | 静海区 Jìnghǎi Qū | 1.474,03 | 787.106 | Jinghai Kasabası | 1 | 16 | 2 |  |
| 120119 | Jizhou Semti | 蓟州区 Jìzhōu Qū | 1.589,36 | 795.516 | Wenchang Bucağı | 1 | 25 |  | 1 |
Demografi

2020 yılı Çin Ulusal Nüfus Sayımı'na göre Tientsin'in toplam nüfusu 13.866.009.
Demografi > Etnik gruplar

Tientsin'de nüfusları 1.000'i aşan etnik gruplar şunlardır:
| Etnik grup | Nüfus |
| --- | --- |
Han: 12.607.276
Hui: 177.734
Mançu: 83.624
Moğol: 20.328
Koreli: 18.247
Tujia: 7.052
Zhuang: 6.123
Miao: 3.751
Uygur: 2.170
Yi: 1.825
Tibetli: 1.775
Demografi > Diller

Tientsin yerlileri Beifanghua'nın bir şivesi olan Tientsin lehçesini [en] konuşurlar. Tientsin'in Pekin'e coğrafî yakınlığına rağmen, Tientsin lehçesi, Pekin lehçesinden [en] farklı olarak Hebei'de de konuşulan Jilu Guanhua'nın bir değişkesidir ve böylece Pekin lehçesinden farklıdır.
Kardeş şehirler

Tientsin'in kardeş şehirleri şunlardır:
Abidjan, Fildişi Sahili
Chiba, Japonya
Doğu Cava, Endonezya
Filibe İli, Bulgaristan
Groningen, Hollanda
Haiphong, Vietnam
Harkiv, Ukrayna
Incheon, Güney Kore
İslamabad, Pakistan
İzmir, Türkiye
Jönköping İli, İsveç
Kobe, Japonya
Lahor, Pakistan
Łódź, Polonya
Lombardiya, İtalya
Melbourne, Avustralya
Métropole Rouen Normandie, Fransa
Nord-Pas-de-Calais, Fransa
Orange County, Kaliforniya, Amerika Birleşik Devletleri
Philadelphia, Amerika Birleşik Devletleri
Réunion, Fransa
Rio de Janeiro, Brezilya
Saarland, Almanya
Saraybosna, Bosna-Hersek
Ulan Batur, Moğolistan
Yokkaichi, Japonya
Dipnot

↑  Bu şehir planın resmî ismi "Tientsin Şehri'nin Kapsamlı Planı" (天津市总体规划)'dır. Tientsin'in şehir planlaması hakkında daha ayrıntılı bilgi için lütfen Çince Vikipedi'deki "Tientsin Şehir Planlaması" maddesine bakınız.
↑  Kalkınma taslağının ismi: "Jing-Jin-Ji Koordineli Kalkınma Taslağı" (bkz: Çince Vikipedi "京津冀协同发展").
Furkan Doğan

| Furkan Doğan |
| --- | --- |
Furkan Doğan
Doğum: 20 Ekim 1991 New York, Amerika Birleşik Devletleri
Ölüm: 31 Mayıs 2010 (18 yaşında) Uluslararası sular, Akdeniz
Eğitim: Kayseri Özel Hisarcıklıoğlu Fen Lisesi
Meslek: Öğrenci
Din: İslam
Ebeveyn(ler): Ahmet Doğan

Furkan Doğan (20 Ekim 1991, New York - 31 Mayıs 2010; Uluslararası sular, Akdeniz), Türk yardım gönüllüsü. İsrail güçleri tarafından düzenlenen Gazze filosu saldırısında ölen en genç isimdir. İsrail'in yardım filosuna düzenlediği dokuz kişinin ölümüyle sonuçlanan baskının sembol ismi hâline gelmiştir.
Yaşam öyküsü

20 Ekim 1991'de New York'ta doğdu. Daha sonra ailesiyle beraber Kayseri'ye yerleşti. Kayseri Özel Hisarcıklıoğlu Fen Lisesi son sınıf öğrencisiydi ve iki yıldır üniversite sınavlarına hazırlanıyordu. Amerika Birleşik Devletleri vatandaşı olan Doğan, yabancı uyruklu öğrenci statüsünden dolayı 18 Nisan 2010'da Yabancı Öğrenci Sınavı'na girdi.
Babası Ahmet Doğan, Erciyes Üniversitesi'nde öğretim üyesidir.
Gazze filosu

Ana madde: Gazze filosu saldırısı
Mayıs 2010'da İHH İnsani Yardım Vakfı gönüllüsü olarak İsrail ablukası altındaki Gazze'ye insani yardım götüren Gazze filosunda yer aldı. MV Mavi Marmara gemisinde kampanyaya katılan Doğan, İsrail askerlerinin filoya saldırısında öldürüldü. Adli Tıp raporuna göre Doğan 45 cm'den daha kısa bir mesafeden yüzünden, kafasının arkasından, iki kez bacağından ve bir kez de sırtından olmak üzere toplam 5 kez vurulmuştu.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliğinin hazırladığı rapora göre Furkan Doğan, İsrail komandoları tarafından "infaz" yöntemiyle öldürüldü. Raporda, 19 yaşındaki Furkan Doğan'ın elindeki küçük kamera ile çekim yaparken iki kere kafasından olmak üzere defalarca vurulduğu ifade edildi. Adli tıp raporundan yola çıkarak Furkan Doğan'ın güvertede bilinci açık ya da yarı bilinçli bir zaman yattığını ve daha sonra yüzünden vurulduğu tespit edildi.
Furkan Doğan, öldürülmeden kısa süre önce not defterine şu satırları yazmıştır.
| --- | --- |
: Şehadet şerbetine son saatler. Var mı daha güzel şey? Varsa o da sadece annemdir, ama ondan emin değilim. İkisinin kıyası çok zor. Şehadet mi annem mi? Salon boşaldı ve şu ana kadar olmayan bir ciddiyet, bir anda herkesi kapladı.

Doğan'ın cenazesi 4 Haziran 2010 Hunat Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Kayseri'nin Talas ilçesinde toprağa verildi. Talas ilçesi Reşadiye Mahallesi'nde bulunan bu mezarlığın adı "Şehit Furkan Doğan Mezarlığı" olarak değiştirilmiştir.
Öldürülmesine tepkiler

ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton tarafından yapılan açıklamada bir Amerikan vatandaşının ölümü üzerine olayın yakından takip edildiği belirtildi.
Furkan Doğan'ın babası Ahmet Doğan, oğlunun ABD vatandaşı olduğuna güvenip yola çıktığını ve ABD'nin tutumunun kendisini hayal kırıklığına uğrattığını söyledi. Türkiye başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, "Amerikan yönetiminin de Türk orijinli olması hasebiyle Amerikan vatandaşı olan Furkan Doğan ile ilgilenmemesi manidardır. Bunun da Amerikan yönetiminden takibini bekliyoruz. Türk orijinli olduğu için mi bunu takip etmiyorsunuz?" diyerek ABD'ye tepki gösterdi. Roger Cohen, New York Times gazetesinde yayımlanan "Unutulan Amerikalı" başlıklı makalesinde, Amerikan medyasında Furkan Doğan'ın hayatı ve öldürülmesi ile ilgili çok az ayrıntının yer aldığına dikkat çekti ve bu durumu Furkan Doğan'ın "kulağa yabancı gelen Müslüman isme sahip olmasına" bağladı.
Doğan'ın okuduğu Kayseri Özel Hisarcıklıoğlu Fen Lisesi'nin spor salonuna okul yönetimi tarafından Şehit Furkan Doğan Spor Salonu adı verildi. Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi, Çukurambar'daki 1458. sokağın adını Doğan'ın anısına "Şehit Furkan Doğan Sokağı" olarak değiştirdi. Memleketi ve aynı zamanda şehitliğinin bulunduğu Talas'ın Reşadiye Mahallesi'ne hayırsever Mustafa Argun tarafından Şehit Furkan Doğan Cami yaptırıldı. Kayseri'de T2 hattında bir tramvay durağına ismi verildi. İlim Yayma Cemiyetinin Kayseri ili Melikgazi ilçesinde bulunan yurduna ismi verildi.
Anticato

Sezar'ın büstü, Altes Museum
Anticato (bazen Anti-Cato; Latince: Anticatones) Jül Sezar tarafından Cicero'nun Genç Cato'yu öven risalesine karşı düşmanca bir cevap olarak kaleme alınmış olan polemik. Asıl metin kaybolmuş ve geriye sadece bazı parçaları kalmıştır. Brutus, Cicero'nun çalışmasından memnun olmamış ve Cato'yu öven "Cato" adından ikinci bir risale yazmış ve bu eser de Octavian tarafından cevaplanmıştır. Octavian'ın çalışmasının "AntiCato" olarak adlandırılıp adlandırılmadığı bilinmemekle beraber, Sezar'ın Cicero'ya vermiş olduğu cevabı örnek almış olmalıdır.
Eritre Bağımsızlık Savaşı

Eritre Bağımsızlık Savaşı 1 Eylül 1961'de başlayıp, Eritre'nin bağımsızlık tarihi olan 29 Mayıs 1991'e kadar 30 yıl boyunca devam etmiş bir savaştır. Savaş, Etiyopya hükûmeti ve Eritreli özerkçilikçiler arasında çıkmıştır. Bu 30 yıllık savaş içerisinde, 1972 - 1974 ve 1980 - 1981 yılları arasında Eritre'yi temsil eden Eritre Halk Cephesi ve Eritre Liberal Cephesi arasında  Eritre İç Savaşı yaşanmıştır. 1974 - 1992 yılları arasında ise Etiyopya İç Savaşı yaşanmıştır.
Savaş, Eritre Halk Cephesi'nin iç savaşta ELC'ni yenmesi ve 1991'de, Etiyopya'yı yenilgiye uğratmasıyla sona ermiştir ve Eritre 24 Mayıs 1991'de de facto yani dış işlerinde Etiyopya'ya bağlı bir cumhuriyet haline gelmiştir. 1991'de Etiyopya yenilmesine rağmen, 1993'te Eritre'deki, Etiyopyalı askerler bölgeyi ablukaya almıştır ve Etiyopya hükûmeti, Eritre'de 10 büyükşehirde yaşayan insanlara, belli bir yerde yaşamayan Eritre Özgürlük Savaşçıları üyelerine, Sudan ve Etiyopya'da yaşayan yaklaşık 200,000 kişiyle beraber yaklaşık 80,000 alakasız insana "Eritre Tam Bağımsız Bir Ülke Olmalı Mı?" sorusuna sorarak geniş bir referandum yapmışlar ve oyların % 99.79'u Eritre lehine olunca, Eritre'den çekilerek, Eritre'yi tam bağımsız bir ülke yapmışlardır ve Eritre Cumhuriyeti kurulmuştur. 29 Mayıs 1993'te Eritre, BM üyeleri tarafından tanınarak, bağımsızlığı pekiştirilmiştir. 28 Mayıs 1993'te, BM'ye katılmak için talep veren, oldukça kısa bir süre içinde talepliği onaylanmış ve 30 Mayıs 1993'te BM üyesi haline gelmiştir.
Tam Bağımsızlık ve Referandum

1993 yılı Mayıs Ayı başlarında, Etiyopya'nın, Eritre'yi özerk bir devletken tekrar abluka alması sâyesinde, Amerika Birleşik Devletleri'nin de barışçıl yaklaşımlarının etkisiyle Etiyopya hükûmeti tarafından "Eritre'nin Tam Bağımsız Bir Devlet Hâline Gelmesini Onaylıyor Musunuz?" başlığı altında yapılan kamuoyunun sonuçları;
| Şehir - Bölge | "Eritre'nin Tam Bağımsız Bir Devlet Hâline Gelmesini Onaylıyor Musunuz?"> Evet | "Eritre'nin Tam Bağımsız Bir Devlet Hâline Gelmesini Onaylıyor Musunuz?"> Hayır | "Eritre'nin Tam Bağımsız Bir Devlet Hâline Gelmesini Onaylıyor Musunuz?"> Sayılmayan Oy | Toplam |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Asmara | 128,443 | 144 | 33 | 128,620 |
| Barka | 4,425 | 47 | 0 | 4,472 |
| Denkalia | 25,907 | 91 | 29 | 26,027 |
| Gash-Setit | 73,236 | 270 | 0 | 73,506 |
| Hamasien | 76,654 | 59 | 3 | 76,716 |
| Akkele Guzay | 92,465 | 147 | 22 | 92,634 |
| Sahel | 51,015 | 141 | 31 | 51,187 |
| Semhar | 33,596 | 113 | 41 | 33,750 |
| Seraye | 124,725 | 72 | 12 | 124,809 |
| Senhit | 78,513 | 26 | 1 | 78,540 |
| Freedom fighters   (Özgürlük Savaşçıları) | 77,512 | 21 | 46 | 77,579 |
| Sudan | 153,706 | 352 | 0 | 154,058 |
| Etiyopya | 57,466 | 204 | 36 | 57,706 |
| Diğer | 82,597 | 135 | 74 | 82,807 |
| Toplam (%) | % 99.79 | % 0.17 | % 0.03 | 1,062,411 |
Kaynakça ve Dipnotlar

1 2  Connell, Dan (Mart 2005). Building a New Nation: Collected Articles on the Eritrean Revolution (1983–2002). Red Sea Press. ISBN 1569021996.
↑  "Eritrean War of Independence 1961-1993". 19 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2007.
↑  "A Little Help from Some Friends". Time. 16 Ekim 1978. 23 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2007.
↑  "F-15 Fight: Who Won What". Time. 29 Mayıs 1978. 23 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2007.
↑  "Communism, African-Style". Time. 4 Temmuz 1983. 28 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2007.
↑  "Red Star Over the Horn of Africa (U.S.S.R.)". Time. 4 Ağustos 1986. 24 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2007.
↑  "Ethiopia a Forgotten War Rages On". Time. 23 Aralık 1985. 23 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2007.
1 2  Keneally, Thomas (27 Eylül 1987). "In Eritrea". The New York Times. 2 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2009.
1 2  Cousin, Tracey L. "Eritrean and Ethiopian Civil War". ICE Case Studies. 11 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2007.
1 2  "Eritrean War of Independence 1961-1993". 19 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2007.
↑  Pool, David (Temmuz 1993). "Eritrean Independence: The Legacy of the Derg and the Politics of Reconstruction". African Affairs. 92 (368). Royal African Society. ss. 389-402. Erişim tarihi: 12 Nisan 2007.
↑  "Eritrea: Birth of a Nation - Eritrea !". 28 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2007.
| g t Sovyetler Birliği'nin silahlı çatışmaları |
| --- | --- |
 Rus İç Savaşı (1917-22)  Mahnovşçina (1917-21)  Fin İç Savaşı (1918)  Litvanya-Sovyet Savaşı (1918-19)  Estonya Bağımsızlık Savaşı (1918-20)  Sovyet-Polonya Savaşı (1919-21)  Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı İşgali (1921)  Çin-Sovyet Çatışması (1929)  Sovyetler Birliği-Japonya sınır çatışmaları (1932-39)  Sovyetler Birliği'nin Sincan'ı işgali (1934)  Sincan İslam Ayaklanması (1937)   II. Dünya Savaşı (1939-45) (Sovyetlerin Polonya İstilası (1939)  ·  Kış Savaşı (1939-40)  ·  Doğu Cephesi (1941-45)  ·  Birleşik Krallık ve Sovyetler Birliği'nin İran'ı işgali (1941)   İli İsyanı (1944–49)  Birinci Çinhindi Savaşı (1946-54)  Kore Savaşı (1950-1953)  Macar Devrimi (1956)  Vietnam Savaşı (1955-75)  Eritre Bağımsızlık Savaşı (1961-91)  Arap-İsrail Yıpratma Savaşı (1967-70)  Çekoslovakya müdahalesi (1968)  Çin-Sovyetler Birliği sınır çatışması (1969)  Ogaden Savaşı (1977-78)  Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesi (1979-89) 
Sovyetler Birliği'nin askerî tarihi ·  Soğuk Savaş (1947-91)
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 7693062-2  LCCN: sh85044646  NLI: 987007552891505171
Halkın Mücahitleri Örgütü

| Halkın Mücahitleri Örgütü  |
| --- | --- |

Kısaltma: HMÖ
Genel başkan: Meryem Recavi
Genel sekreter: Sıddıka Hüseyni
Kuruluş tarihi: 1965
İdeoloji: İslami sosyalizm, sol milliyetçilik, sol popülizm
Siyasi pozisyon: Sol
İnternet sitesi
HMÖ'nün resmi internet sayfası
İran
Halkın Mücahitleri Örgütü (HMÖ) (Farsça: سازمان مجاهدين خلق ايران sāzmān-e mojāhedin-e khalq-e irān), İran İslam Cumhuriyeti'ni yıkmayı amaçlayan İslamcı sosyalist örgüt.
1965 kurulmuş olan örgüt esas olarak İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi, kapitalizm ve Batı emperyalizmine karşı silahlı mücadeleyi amaçlamıştır. Örgüt 2001 yılından beri şiddet eylemlerini terk ettiğini iddia etmekte ve bugün İran'da demokratik, seküler bir koalisyon hükûmeti için çabalayan, sürgün parlamentosu rolünü üstlenmiş "şemsiye örgüt" İran Ulusal Direniş Konseyi'deki (İUDK) temel yapıdır. Örgütün binlerce üyesi yıllarca Irak'taki kamplardadır fakat BBC'ye göre ABD işgalinden sonra silahsızlanmış ve ateşkese bağlı oldukları söylenmiştir.
İUDK'nın sadece HMÖ'nün bir paravan örgütü olup olmadığı. İUDK'nın da teröre bulaşıp bulaşmadığı ya da İran'da demokrasi için mücadele veren meşru bir muhalif örgüt olup olmadığı konusundaki önemli tartışmalar, batılı karşıtları tarafından İran'la yapılan pazarlıklarda koz olarak kullanılmaya çalışılmaktadır.
HMÖ'nün silahlı kanadı İran Ulusal Kurtuluş Ordusu (İUKO) adlandırılmaktadır/adlandırılmaktaydı. İran hükûmeti silahlı kanadı resmi olarak, HMÖ'nün gerçekten İslami olmadığını öne sürerek, Münafıklar olarak isimlendirmektedir.
Kanada, Irak ve İran HMÖ'yü terörist örgüt olarak kabul etmektedir.   26 Ocak 2009 tarihinde Avrupa Birliği Konseyi HMÖ'nü AB terörist örgütler listesinden çıkartmıştır. Örgüt bu durumun "yedi yıllık hukuki ve siyasi savaş"ın bir sonucu olduğunu açıklamıştır. ABD HMÖ'nü 28 Eylül 2012 tarihinde terör örgütleri listesinden çıkarmıştır.
HMÖ ve İUDK, 2002 ve 2008 senelerinde ABD'ye İran'ın nükleer programıyla ilgili istihbarat sağladıklarını iddia etmişlerdir.
Diğer İsimleri

İran Halkın Mücahitleri, çeşitli isimlerle anılmaktadır:
Halkın Mücahitleri Örgütü (HMÖ)
İran Ulusal Kurtuluş Ordusu (örgütün silahlı kanadı)
(İhtilaflı) İran Ulusal Direniş Konseyi (İUDK) - HMÖ, bir örgütler şemsiyesi olan İUDK'nın kurucu üyesidir. FBI tarafından paravan bir örgüt olduğu iddia edilmektedir. İki örgütlenmede aynı lider kadrosunu ve aynı idari binaları paylaşmaktadır. FBI'ın 2001'de eldeettiği belgelere göre HMÖ, İUDK'yı kendi politik kanadı olarak tanımlamaktadır.
Halkın Münafıkları (HM) - İran hükûmeti örgütü mütemadiyen bu isimle tanımlamaktadır.
Üyelik

2003 savaşından önce Irak'ta konuşlanmış 5000 ila 7000 arasında ağır silahlı HMÖ militanı olduğuna inanılmakla birlikte, 3000 ile 5000 arasındaki bir sayı daha mantıklı görülebilir. 2005'te ABD think-tank kuruluşu Council on Foreign Relations, üçte biri ila yarısı savaşçı olan 10000 üyesi olduğuna inanmaktadır. Aynı kuruluş, HMÖ'nün üye sayısında düşüş olduğunu ve yeni üye bulmakta başarısız olduğunu iddia etmektedir. New York Times'da 2003'te yayımlanan bir makaleye göre HMÖ, Irak'ta konuşlanmış çoğu kadınlardan oluşan 5000 savaşçıya sahiptir. Ashraf kampındaki son nüfus sayımı, 900 kadarı kadın olmak üzere toplamda 3500 civarında üye olduğununu göstermiştir. [kaynak belirtilmeli]
Tarihi > İslam Devriminden Önce > Kuruluş

İran HMÖ 1965 senesinde, orta sınıf, Tahran Üniversitesi Üniversitesi öğrencisi olan ve içlerinde Mohammad Hanifnejad, Saied Mohsen ve Ali-Asghar Badizadegan'inde bulunduğu, İran Özgürlük Hareketi'nin altı eski üyesi tarafından kurulmuştur. HMÖ yozlaşmış ve baskıcı buldukları Şah Muhammed Rıza Pehlevi yönetimine karşıydılar ve Özgürlük Hareketini de ılımlı ve etkisiz olarak görmekteydiler. İlk beş yılda örgüt öncelikle İslam yorumuyla Marksist felsefe pratiklerini birleştirmek amacıyla ideolojik çalışmalara yoğunlaştı.
Örgüt ilk eylemleri, Pehlevi'nin savurgan "İran monarşisinin 2500 yılı kutlamaları" nedeniyle 1971 yılının Ağustos ayında Tahran elektrik idaresinin bombalanması ve başarısız bir uçak kaçırma olayıdır. Dokuz mücahit tutuklanmış ve işkence altında tutuklulardan birisinin bilgi vermesi üzerine 66 örgüt üyesi daha tutuklanmıştır. Birkaç ay içerisinde örgütün tüm yönetici kadrosu idamlar ve sokak savaşları aracılığıyla SAVAK tarafından ortadan kaldırılmıştır. Diğer üyeler yıllarca tutuklu kalmış ve Massoud Rajavi'yi de içine alan son grup Ocak 1979'da, Ayetullah Humeyni'nin Tahran'a dönmesinden hemen önce serbest bırakılmıştır. Bununla birlikte örgüt varlığını sürdürmüş ve rejime karşı şiddet olaylarına devam etmiştir.
Tarihi > İslam Devriminden Önce > Bölünme/Hizipleşme

Ekim 1975'te örgüt ideolojik bir bölünmeye maruz kalmıştır. HMÖ'nün tutuklanmamış liderlerinin büyük çoğunluğu Marksizmi kabul ve örgütü Marksist-Leninist olarak ilan etmeye evet demiştir. Bu durum "İdeolojik Meseleler Manifestosu" isimli kitapta merkez yönetici kadronun "on yıllık yeraltı varlığı, dört yıllık silahlı mücadele ve iki yıllık yoğun bir ideolojik yeniden değerlendirme sonucunda esas devrimci yolun İslam değil Marksizm olduğu sonucuna ulaşmışlardı." şeklinde beyanıyla açıklanmaktadır. Ayatallah Taleqani'nin oğlu Mujtaba Taleqani de Marksizmi kabul edenlerden biriydi. Böylece. Böylece Mayıs 1975'le birlikte, her birinin kendine ait yayın organı, kendi örgütlenmesi ve eylemleri olan iki rakip Mücahit örgütü vardır. İran devriminde birkaç ay önce Marksist Mücahitlerin büyük kısmı kendilerini "Peykar" olarak isimlendirmiştir. 7 Aralık 1978 tarihindeki tam ismi ise "İşçi Sınıfının Kurtuluşu için Mücadele Örgütü"dür. Bu isim Rusya, St. Petersburg'da sosyalist grup kanat bir grup olan İşçi Sınıfının Kurtuluşu İçin Mücadele Birliği'nden gelmektedir. Bu birlik, Lenin tarafından 1895 sonbaharında kurulmuştur.