stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Oral Çalışlar
Hayatı

14 Aralık 1946'da, Tarsuslu bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Liseyi Tarsus Amerikan Koleji ve Tarsus Lisesi'nde tamamladı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi inşaat mühendisliği bölümünde bir yıl okuduktan sonra (1966) İstanbul İktisâdî ve Ticârî İlimler Akademisi'ne geçti. 1968 Haziran işgallerinde Deniz Gezmiş ve arkadaşlarıyla birlikte İstanbul Üniversitesi'nin işgaline katıldı. İstanbul İktisâdî ve Ticârî İlimler Akademisi'nin işgal komitesi başkanı oldu. 29 Ekim ve 10 Kasım 1968 tarihleri arasında Deniz Gezmiş, Kazım Kolcuoğlu, Doğu Perinçek ve Cengiz Çandar gibi isimlerle Samsun'dan Ankara'ya "Tam bağımsızlık için Mustafa Kemal yürüyüşü"ne katıldı.
1968 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne girdi. Bu okulun Sosyalist Fikir Kulübü başkanlığını, Ankara Üniversitesi Öğrenci Birliği genel sekreterliğini ve Devrimci Gençlik merkez yürütme kurulu üyeliği yaptı. 1967'de yayına başlayan Türk Solu, 1968'de yayına başlayan Aydınlık dergilerinde yazılar yazdı. Aydınlık yazı kurulu üyeliği yaptı. 12 Mart 1971 darbesinden sonra tutuklandı. 1974 yılında çıkarılan af kanununa kadar üç yıl hapiste yattı.
1978'de yayınlanan günlük Aydınlık gazetesinin genel yayın yönetmeniydi. Türkiye İşçi ve Köylü Partisi'nin yönetim kurulu üyesi oldu. 12 Eylül 1980 askerî darbesiyle yeniden tutuklandı. Kaçaklık yıllarından sonra dört yıl hapis yattı ve Ağustos 1988'de serbest bırakıldı. 1990 ve 1992 yılları arasında Hamburg eyalet yönetiminin davetiyle Hamburg'da kaldı. 1992-2008 yılları arasında Cumhuriyet gazetesinde çalıştı. Çeşitli televizyon programları hazırladı. 15. Haziran 2008 tarihinden itibaren Radikal gazetesinde yazmaya başladı. Taraf gazetesinin genel yayın yönetmeni olduktan sonra, Radikal gazetesinden ayrıldı. Taraf gazetesindeki bu görevinden istifa ederek kendi isteğiyle ayrıldı. 2013 Ağustos'unda Radikal gazetesine döndü. Radikal gazetesinin kapatılmasının ardından 18. Nisan 2016'dan bu yana Posta gazetesinde köşe yazarlığı yapmaktadır.
Aralarında "İslâm'da Kadın ve Cinsellik", "Hz. Ali - Muaviye Çatışması: İslâmın doğuşu ve ilk ayrılıklar" ve "12 Mart'tan 12 Eylül'e Mamak" olmak üzere yayınlanmış 18 kitabı bulunuyor. Çok sayıda gazetecilik ve araştırma ödülü sahibidir.
Gazeteci İpek Çalışlar'la evli, yazar Reşat Çalışlar'ın babasıdır.
"Demokratik açılım ve çözüm süreci" kapsamında 4. Nisan 2013 tarihinde oluşturulan Âkil İnsanlar Heyeti'ne Karadeniz bölgesi üyesi olarak seçilmişti.
Kitapları

1993: Öcalan ve Burkay'la Kürt Sorunu
1994: İslam'da Kadın ve Cinsellik
1995: Refah Partisi Nereden Nereye
1995: Hz. Ali - Muaviye Çatışması İslamın Doğuşu ve İlk Ayrılıklar
1997: Kadınların İsveç'i - (Gürhan Uçkan ile)
1997: Fethullah Gülen'den Cemalettin Kaplan'a
1999: Portreler
2000: Umut Peşinde Mina Urgan'dan Manol Usta'ya
2000: Sol Geleceği Tartışıyor - Barış Doster ile)
2001: İslamiyet Üzerine Söyleşiler
2001: 12 Mart'tan 12 Eylül'e Mamak
2002: Kadınlara Dair
2003: 68 Anılarım
2004: İran Bir Erkek Diktatörlüğü - İpek Çalışlar ile)
2004: Ecevit, Türkeş ve Erbakan'la Cezaevi Günleri
2006: İslamcılığın Üç Kolu - Tolga Çelik ile)
2006: 12 Eylül ve Andıçlanan Gazetecilik
2008: Denizler İdama Giderken
2008: Liderler Hapishanesi
2009: Aleviler
2014: Çocukluğumun Tarsus'u
Nankin Katliamı
Nankin'in düşmesinden önce

1937 Ağustos'unda, Japon ordusunun Şanghay'ı işgali güçlü bir direnişle karşılaşır. Ağır kayıplara rağmen Japonlar donanma bombardımanı yardımıyla Kasım ortalarında Şanghay'ı ele geçirir. Tokyo'daki Japon Genelkurmayı 1 Aralık'ta Çin Cumhuriyeti'nin başkenti Nankin'in ele geçirilmesi emrini Çin Merkez Komutanlığı'na gönderir.
Şanghay'daki çarpışmanın ardından, Nankin'in düşmesinin an meselesi olduğuna inanan Chiang Kai-shek ordusunun yok olması riskini göze alamadığından, Japonları Çin'in iç bölgelerine çekerek yıpratma taktiğini benimser. Chiang ve danışmanları General Tang Shengzhi'yı Nankin'in savunması için bırakarak Vuhan'a çekilir.
Tang Shengzhi yabancı gazetecilere yaptığı basın açıklamasında, şehrin teslim olmayacağını söyler. Çoğunluğu deneyimsiz askerlerden oluşan 100.000 kişilik bir ordu toplar. Sivillerin şehirden çıkışlarını engellemek üzere, yollar kapatılır ve tekneler tahrip edilir. Aralık başında hükûmetin taşınması ve Belediye başkanının da şehir terk etmesi üzerine, şehrin kaderi John Rabe başkanlığındaki Uluslararası komiteye bırakılmış olur.
Bu arada Şanghay'dan Nankin'e ilerleyen Japon ordusunun yaptığı katliamların haberleri gelmektedir. Japon ordusunun hızla ilerlemesinin nedeni olarak, subayların Nankin'de askerileri yağma ve tecavüz için serbest bırakacağı söylentisi gösterilmektedir. Bu sırada yapılan gaddarlıklardan biri de, Tokyo Nichi Nichi Shimbun ve Tokyo'da İngilizce yayınlanan Japan Advertiser gazetelerinin haberine göre, iki Japon subayın Kılıçla 100 kişi öldürme yarışmasıdır.
Nankin'in düşmesinden önce > Nankin "Güvenlik Alanı"nın oluşturulması

11 Kasım 1937'de Siemens firması Nankin Şubesi Genel Müdürü John Rabe başkanlığında Nankin Güvenlik Alanı Uluslararası Komitesi (The International Committee for Nanking Safety Zone) kuruldu ve Nankin'in batı mahallelerinde 3,8 kilometrekarelik bir Güvenlik Alanı oluşturdu. Japon Ordusu da Güvenlik Alanı'nın silahsızlaştırılması şartıyla bunu kabul etti. 8 Aralık'ta Nankin Güvenlik Alanı Uluslararası Komitesi, Nankin sakinlerine 'Nankin Sakinlerine Uyarı' afişesini dağıtarak Güvenlik Alanı'na sığınmalarını önerdi. En son 200.000-250.000 kişinin bu alanına sığındığı söyleniyor.
Nankin'in düşmesinden önce > Nankin Kalesi'nin kuşatılması ve Çin Ordusu'nun başarısızlığı

9 Aralık'ta Japon Ordusu Nankin Kalesi'ni kuşatarak ertesi gün öğle vaktine kadar teslim etmelerini istedi. Çin Ordusu bunu reddedince 10 Aralık'ta Japon Ordusu genel taarruza geçti, 13 Aralık'ta Nankin Kalesi düştü.
Katliâmın mahiyeti

16. Tümen Komutanı Korgeneral Kesago Nakajima'nın günlüğüne göre savaş esiri alınmayacak ilkesini uyguladı ve temizleme harekâtında teslim olmak isteyen askerleri öldürttü.
Nankin'in kuzeyinde bulunan 'Yamada' müfrezesi (65. Alay'ın temel birlikleri)'nin 14.000 esiri öldürdüğü söyleniyor. Shaakan İskelesi yakınlarında ölülerin Yangtze nehrine atıldıklarını gören tanıkların sayısı az değildir.
114. Tümen 66. Alay 1. Taburu'nun muharebe raporunda da tugay emriyle esirleri öldürdükleri yazılıyor.
Cezalandırılmalar

Uzak Doğu Uluslararası Askerî Ceza Mahkemesi'nde dönemin 'Orta Çin Cephesi' Komutanı Orgeneral Iwane Matsui (松井石根), cürümleri önlemeyerek suçlularını cezalandırmaması gerekçesiyle idam edildi. Ne yazık ki, Matsui Japon Kara Kuvvetlerinin bir numaralı Çin dostu idi.
Nankin Askerî Mahkemesinde ise dönemin 6.Tümen Komutanı Korgeneral Sumio Tani (谷寿夫) yargılanarak idam edildi. Korgeneral Tani müdafaanamesinde katliâmın Nakajima'nın birlikleri (16.Tümen)'nde meydana geldiğini ve 6.Tümen'in alakasız olduğunu savundu.
Bunun dışında 'Osaka Mainıchi Shimbun' ve 'Tokyo Nichinichi Simbun' gazetelerinde milleti savaşa teşvik etmek amacıyla uydurularak yazılan 'Hyaku Nin Giri (100 Kişi Kesme Yarışması)' dizi yazısının kahramanları Teğmen Takeshi Noda (野田毅), Teğmen Gunkichi Tanaka (田中軍吉), Teğmen Toshiaki Mukai (向井敏明) asparagas haberleri yüzünden 300 sivili kılıca geçirdikleri gerekçesiyle idam edildi.
Prens Asaka (朝香宮鳩彦王) ise Amerikalı 5-yıldızlı General Douglas MacArthur'un Japon Hanedan Mensuplarını yargılamadan muaf etme ilkesinden dolayı hiç kovuşturulmadı.
Nankin Harekâtına katılan Japon Ordusu birlikleri ve komutanları

Orta Çin Bölge Ordusu 中支那方面軍 (Orgeneral 松井石根 Iwane Matsui)
Şangai Sefer Ordusu 上海派遣軍 (Korgeneral 朝香宮鳩彦王 Prens Asaka = Asakanomiya Yasuhiko, İstihbarattan sorumlu baş kurmayı: 長勇 Isamu Chō)
3. Tümen Öncü Birliği (Alay Komutan Albay 鷹森孝 Takashi Takamori)
9. Tümen (Korgeneral 吉住良輔 Ryoosuke Yoshizumi)
16. Tümen (Korgeneral 中島今朝吾 Kesago Nakajima)
'Yamada' müfrezesi = 103. Piyade Tugayı (Tümgeneral 山田栴二 Senji Yamada)
10. Ordu (Korgeneral 柳川平助 Heisuke Yanagawa)
6. Tümen (Korgeneral 谷寿夫 Hisao Tani)
18. Tümen (Korgeneral 牛島貞雄 Sadao Ushijima)
114. Tümen (Korgeneral 末松茂治 Shigeharu Suematsu)
'Kunisaki' müfrezesi = 5. Tümen 9. Piyade Tugayı (Tümgeneral 国崎登 Noboru Kunisaki)
Galeri

Isamu Chō
Heisuke Yanagawa
Iwane Matusi
Kasago Nakajima
John Magee tarafından Xuzhou'da çekilen tecavüze uğrayıp öldürülen çinli bir kadın fotoğrafı
John Magee tarafından çekilen başka bir fotoğraf. 11 kişilik bir evin 9'u öldürülmüş
Süngü yaraları yüzünden ölen 7 yaşında bir çocuk
Şapkasını çıkarmadığı için öldürülen bir çocuk
Tecavüze direndiği için bıçaklanan hamile bir kadın
Bir nehir kıyısında katledilen Çinli sivillerin başındaki Japon askerleri
Bir Japon subayı tarafından idam edilmeyi bekleyen Çinli sivil
Nankin'de sivil katliamı
Öldürülen bir bebek
Diri diri gömülen savaş esirleri
Çin Cumhuriyetinin başkenti Nankin'in Çonghua kapısına saldıran Japon zırhlı araçlar (12 Aralık 1937 saat 12.10)
Noda (sağ) ve Mukai (sol), 13 Aralık 1937 tarihli Tokyo Nichinishi Shimbun gazetesi
Prens Yasuhiko Asaka
Kurier

Kurier, Avusturya'da yayınlanan günlük gazetedir. 260.517 tirajıyla Kronen Zeitung ve Kleine Zeitung'dan sonra ülkenin en çok okunan gazetesi niteliğindedir.
İlk kez 27 Ağustos 1945'te Wiener Kurier adıyla Avusturya'nın ilk bulvar gazetesi olarak yayınlanan gazete Amerikan işgal kuvvetlerinin yayınıydı ve esas işlevi Amerikan propagandasıydı. Gazete yoğun Amerikan desteğiyle çıktıysa da, ülkede yaygın olan kâğıt sıkıntısı ve yeni bulvar gazetelerinin yayınlanmaya başlaması gibi sorunlarla karşılaştı ve bir dönem ülkenin en popüler gazetelerinden biriyken hızla okur kaybetti. Amerikalıların gazeteyi kapatma planları üzerine Avusturya Halk Partisi yöneticilerinin de desteğiyle gazeteyi devralan Ludwig Polsterer gazetenin adını Neue Kurier olarak değiştirdi. Neue Kurier'in ilk sayısı 18 Ekim 1954 tarihinde yayınlandı. 1973 yılında Polsterer gazeteyi Avusturyalı banka kuruluşu Reiffeisen'e yakın olan Endüstri Grubu'na sattı. 1988 yılında büyük Alman medya kuruluşu WAZ'ın idaresinde Kronen Zeitung ve Kurier bir araya gelerek Mediaprint şirketini kurdular. Gazetenin dış görünüşü ve logosunda değişiklikler yapıldı. 2001 Şubatında tekrar değişen gazetenin dizaynı Ağustos 2001'de European Newspaper Award adlı ödüle layık görüldü.
11 Ocak

| --- | --- |
: 11 Ocak günü gerçekleşen en önemli olayları Tarihte Bugün sayfalarına ekleyebilir ve anasayfada görüntülenmelerini sağlayabilirsiniz.
11 Ocak, Miladi takvime göre yılın 11. günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 354 gün vardır (artık yıllarda 355).
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Aralık – Ocak – Şubat
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |  |  |  |  |
Fernando Collor de Mello

| Fernando Collor de Mello |
| --- | --- |

32. Brezilya devlet başkanı
Görev süresi 15 Mart 1990 - 29 Aralık 1992
Başkan Yardımcısı: Itamar Franco
Yerine geldiği: José Sarney
Yerine gelen: Itamar Franco
Kişisel bilgiler
Doğum: Fernando Affonso Collor de Mello 12 Ağustos 1949 (75 yaşında)  Rio de Janeiro, DF
Partisi: PTB (2022–günümüz)
Diğer siyasi bağlantıları:  Diğerleri ARENA (1979) PDS (1980–85) PMDB (1986–88) PRN (1989–92) PRTB (1999–2006) PTB (2007–16) PTC (2016–19) PROS (2019–22) 
Evlilik(ler): Celi Elisabete Júlia Monteiro de Carvalho (e. 1975–1981) Rosane Brandão Malta (e. 1981–2005) Caroline Serejo Medeiros (e. 2006)
Çocuk(lar): 5
Bitirdiği okul: Brasília Üniversitesi
Dini: Roma Katoliği
İmzası: 
Fernando Affonso Collor de Mello (d. 12 Ağustos 1949, Rio de Janeiro, Brezilya), Brezilyalı siyasetçi. 1990'dan 1992'ye makamını kullanarak "haksız ekonomik avantajlar" sağladığının ortaya çıkmasına kadar Brezilya devlet başkanlığı yapmasıyla tanınan Brezilyalı siyasetçi.
Başkanlık

17 Aralıktaki başkanlık seçimini ikinci turda oyların %42,75'ini alan Fernando Collor de Mello kazandı. 1990 Şubatında göreve başlayan yeni başkan, piyasadan para çekilmesi, yeni vergiler, ücret ve fiyatların yeniden dondurulması gibi bir dizi tedbirle ekonomik hayatı ferahlatmaya çalıştıysa da bu çabalar da başarıya ulaşmadı.
Ayrıca, başkan'ın kişisel saygınlığı, aralarında karısı Rosane Collor'un da yer aldığı bazı yakın akrabalarının adlarının yolsuzluklara karışmasıyla sarsıldı. 1992 yılının başlarında Collor de Mello'nun adının da yolsuzluklara karıştığı iddiaları ortaya atıldı, iddialar halk arasında huzursuzluk yarattı: büyük şehirlerde başkanı istifaya davet eden gösteriler düzenlendi.
Yaklaşık bir yıl süren soruşturmanın ardından, Kongre üyelerinin hazırladığı rapor, vardıkları sonuçları kamuoyuna 24 Ağustos 1992'de açıkladı. Rapora göre Collor, makamını kullanarak "haksız ekonomik avantajlar" sağladığını öne sürdü.
Yayımlanan raporun takibinde Brezilya Temsilciler Meclisi'nde Eylül ayında yapılan oylamada, 38'e karşı 441 oyla Devlet Başkanı Collor'un dokunulmazlığının kaldırılmasına, 180 gün süreyle görevden uzaklaştırılmasına ve Senato'da yargılanmasına karar verildi.
Eski Türk yazısı

| Eski Türk yazısı Orhun alfabesi |
| --- | --- |
Ongin Yazıtı'nda Bumin Kağan'a ithaf edilen bir satır.
Tür: Alfabe
Diller: Eski Türkçe
Dönem: 8-10. yüzyıllar arası
Aile sistemi:  Belirsiz (?)Eski Türk yazısı 
Kardeş alfabeler: Eski Macar yazısı
ISO 15924: rtl, Old Turkic
Yön: Sağdan sola
Unicode adı: Old Turkic
Unicode aralığı: U+10C00–U+10C4F
Bu sayfa UFA fonetik Unicode semboller içerir. Doğru bir görüntüleme desteğiniz bulunmadığı takdirde, soru işaretleri, kutular veya diğer Unicode karakterleri görebilirsiniz. IPA sembolleri ile ilgili rehberi okumak için, bakınız Yardım:IPA.
Göktürk yazısını taşıyan en eski belge Kızıl şehrinde bulunmaktadır.
Orhun, Göktürk ya da Köktürk alfabesi, Göktürkler ve diğer erken dönem Türk kağanlıkları tarafından kullanılmış, Türk dillerinin yazılması için kullanılmış ilk yazı sistemlerinden biridir. Alfabe, 4'ü ünlü olmak üzere 38 damga (harf) içermektedir.
Eski Türk yazıtları ise yaklaşık olarak 7-9. yüzyıllar arasında Yenisey boylarından Orhun Vadisi'ne, Tanrı Dağları'nın eteklerinden Talas'a kadar Türkistan coğrafyasındaki Türk boyları ve devletlerinden kalan anıtlara verilen addır.
7. yüzyıldan 10. yüzyıla değin kullanılmış yazı sisteminin kökenleri genellikle Arami asıllı Pehlevi ve Soğut alfabelerine ya da tamgalara dayandırılmaktadır dense de aslına bakıldığı zaman, devrin Türkleri tarafından kullanılan tamgalar bütünü olduğu görünmektedir. Av hayvanları ve günlük kullanılan silahlar da dahil olmak üzere birçok etken bu durumda söz konusudur. Hükümdar hanedanı olan Aşina boyuna ait tamganın ve yine silah olarak kullanılan ok ve yay figürünün örnekleri yazım şekillerinde kendini gösterir. Orhun alfabesi, Yenisey Yazıtları'nda 100'ün üzerinde olan damga (harf) sayısı, Orhun Yazıtları'nda 38 damgaya düşmüştür. Damgaların temsil ettikleri sesleri: ab ‘av’, eb ‘ev’, ay, er, at, it (köpek), ok, ök (keçi), gibi Türkçede anlamları bulunmaktadır, bu damgaların kaya resimlerinden zamanla harflere dönüştüğü düşünülmektedir.
Orhun alfabesi, Eski İskandinav yazıtlarında kullanılmış Runik yazının karakterlerine benzediği için geçmişte Avrupa literatüründe, Sibirya Run harfleri, Yenisey Run harfleri, Runik alfabe ve Türk Run Yazısı olarak da adlandırılmıştır. Göktürklere ait Orhun Yazıtları'nda kullanılmasından ötürü bu adla anılmaktadır. Macarlar tarafından kullanılmış Rovaş alfabesinin Orhun alfabesi baz alınarak oluşturulduğu düşünülmektedir.
Tarihçe > İlk buluntular ve çözülmesi

Orhun alfabesinden günümüze kalan en büyük kalıntılar olan Göktürkler döneminde dikilen yazıtların çözülüp değerlendirilmeleri ancak 19. yüzyıl sonunda gerçekleşebilmiştir. Bu yazıtlardan ilk bulunanları Yenisey Nehri boyundakilerdir. 1889'da ise Orhun Yazıtları denilen iki büyük yazıt daha ortaya çıkarılmıştır. Bunların öteki yazıtlardan farklı olarak arka yüzlerinde Çince metinler bulunuyordu. Bu yazıtlar 1893'te Danimarkalı Türkolog Vilhelm Thomsen tarafından çözülmüş ve böylece, bu yazıtların Kültigin ve Bilge Kağan tarafından diktirilmiş oldukları, bu yazının Göktürklere özgü bir alfabe olduğu ve bu dilin de Eski Türkçenin bir lehçesi olduğunu ortaya çıkarılmıştır. Günümüzde, gün geçtikçe Asya'da bu yazı sistemiyle yazılmış yeni Türk yazıtları ortaya çıkarılmakta ise de en tanınmış Türk yazıtları hala Orhun Vadisinde, Yenisey ve Yedisu bölgesindekilerdir.
Tarihçe > Tarihî kullanımı

En eski Eski Türk alfabesi örneği, Orhun mezar külliyesindeki anıtların dikilişinden iki yüzyıl önce Yenisey'deki anıtlarda görülür ve Huing-nular,[kaynak belirtilmeli] Göktürkler, Uygurlar, Kırgızlar tarafından doğduğu topraklarda kullanılan Orhun yazısı, kimi Türk boylarınca Avrupa'ya da taşınmıştır. 16. yüzyıla kadar Macaristan'da Sekeller arasında kullanıldığı bilinmektedir.
Tarihçe > Kökeni hakkında tartışmalar

Göktürk alfabesinin Arami alfabesi kökenli Pehlevi veya Soğut alfabesinden türediği de öne sürülmüştür. Aynı dönemde yazılmış Zhou Kitabı gibi Çin kaynakları, Türklerin 7. yüzyılda Soğdlarınkine benzer bir yazı dili kullanmış olduğunu kaydetmiştir. Buna karşılık Sui Kitabı ve Kuzey Hanedanlarının Tarihi adlı çağdaş kaynaklar Türklerin bu dönemde yazılı bir dili olmadığını yazmıştır. Tarihçi ve Türkolog István Vásáry'ye göre, Orhun alfabesi Göktürklerin ilk kağanları tarafından Soğut alfabesi baz alınarak oluşturulmuştur.
Yapı

Orhun alfabesi ve bu alfabeyle yazılmış metinler Marcel Erdal, Wolfgang Scharlipp, Talat Tekin gibi araştırmacılar tarafından ayrıntılı olarak çalışılmıştır.
Orhun alfabesinde 38 harf vardır (Orhun harflerinin prototipi olarak görülen Yenisey yazı sisteminde 150'den fazla işaret vardır. Bu işaretlerin elenerek Orhun alfabesi'nde 38'e indirildiği görülüyor).
Bu harflerin dört tanesi ünlü, geriye kalan 34 tanesi ünsüz işaretleridir. Doğal olarak Türkçede bu kadar sessiz harf bulunmaz. Bu durumun nedeni Orhun alfabesi'nde birçok sessiz harfin iki işaret ile gösterilmesidir. Somutlaştırılırsa, yanındaki seslinin kalın ya da ince oluşuna göre, "b, d, g, ğ, l, n, r, s, t, y" seslerini veren ikişer adet harf mevcuttur. Yani "bilge" sözünü yazarken kullanılan "b" ile "bars" sözünü yazarken kullanılan "b" birbirinden farklıdır. Ayrıca "ık, ok, nç, yn" gibi çift ses, çift ünsüz işaretleri de mevcuttur.
Sessiz harfler açısından kalabalık olan Orhun alfabesi, Türkçenin sekiz sesli harfine karşılık dört harfe sahiptir. "a, e", "ı, i", "o, u", "ü, ö" sesleri ayrılmadan yazılır ve ünlü uyumlarına göre gerektiği biçimde okunur.
Orhun Yazıtları ile devrin öteki yazıtları arasında, hatta Orhun'daki yazıtlar arasında kullanılan harflerin biçimleri bakımından (özellikle Tonyukuk Anıtı'nda kullanılan yazıda) kimi farklılıklar vardır. Yine Tonyukuk Yazıtı'nda ötekilerde olmayan "baş" logogramı ile s, ş seslerini ünleyen kare biçiminde bir harf daha vardır. Bu harfler Göktürk alfabesinde olduğu gibi Türkiye Türkçesinde de çok kullanılır.
Yapı > Yazma şekli

Orhun harfleri kullanılarak yazılan metinde (günümüzde kullanılan Latin harfleriyle yazımda olduğu gibi) harfler bitişmez, ayrı yazılır.[kaynak belirtilmeli]
Sözcükler, aralarına üst üste iki nokta koyulmak suretiyle birbirinden ayrı yazılır. Bunun dışında herhangi bir noktalama işareti yoktur. Yazı genellikle (Arap ve Fars alfabesindeki gibi) sağdan sola yazılır. Soldan sağa yazıldığı durumlarda harfler de ters dönük olarak yazılır.
Orhun yazısında seslilerin çoğu kez yazılmadığı görülür. Sesliler ilk hecede yazılır, sonrasında gelen sesliler de aynıysa diğerleri yazılmaz. Son harf sesliyle bitiyorsa o sesli de yazılır. Orhun yazısının sessiz harf yazımı da sağlamdır. Harf fazlalığına karşın önemli bir karışıklık ve karıştırma durumu görülmez. Ancak kalın ve ince sessizlerin, kimi yerlerde birbirinin yerine kullanıldığı da görülür. Ayrıca "s" harfi birçok kez "ş" için de kullanılmış ve ayrıca birbirine benzediği için (tabii ki Orhun alfabesinde) bir iki sözde de "l" yerine "ş" ve "kalın s" yazılmıştır.[kaynak belirtilmeli]
Yazma kuralları Türkolog Mehmet Kömen tarafından da kitaplaştırılmıştır.
Yapı > Örnekler

— yazıt
T²NGR²I — harf çevirisi
/teŋri/ — ses değerlerinin IPA abecesiyle çevriyazısı
teñri — Türk Latin
Yapı > Bazı ideografik yorumlar

ev sözü:  harfi ince ünlülerle kullanılır ve sözcük içinde /be/ veya /eb/ diye okunur. Şekli bir çadırı andırmaktadır. Tek başına /eb/ diye okunur ve ev anlamına gelir. Nitekim ev sözü zaten /b/ sesinin sonradan /v/ sesine dönüşmesiyle eb > ev şekline dönüşmüştür.[kaynak belirtilmeli]
ok sözü:  harfi söz içinde /ok/, /ko/, /uk/, /ku/ gibi okunuşlara sahiptir. Açıkça şekli aşağı doğru bir oktur, zâten tek başına okunduğunda /ok/ sesini verir.
ay ve yay sözcükleri:  harfi söz içinde /ay/ veya /ya/ diye okunur, kalın ünlülerle kullanılır. Şekli yarım aya benzetilebilir. Ayrıca /ya/ diye okunduğunda yay anlamına gelir, kaldı ki şekli aynı haklılıkla yaya benzetilebilir. Nitekim, ya > yağ > yay dönüşümü olduğu düşünülmektedir.
at, dağ sözcükleri ve atmak eylemi:  harfi söz içinde /at/ veya /ta/ diye okunur, kalın ünlülerle kullanılır. Şekli yükseklik, uzaklık kavramlarını çağrıştırabilir. Tek başına dağ ya da at anlamına gelir. ta > tağ > dağ dönüşümüne uğradığı açıktır. Kaldı ki Anadolu'da hâlâ uzaklık, büyüklük ya da abartı belirtmek için taa deyişi yaygındır. Bunun yanında farklı zamanlarda şekli değişmiştir. Genelde bu şekillerin bir atın üstüne binmiş adam çağrışımı yaptığı da düşünülmektedir. Gökbey Uluç'a göre ise "atmak" eyleminden türemiştir ve "ok"la "yay" dan oluşan damgalar, atılmayı simgeler.
en pekiştirme sıfatı:  harfi /eng/ diye okunur. Şekli, tek kolunu açılı olarak kaldırmış bir kişi olarak düşünüldüğünde büyük bir şeyi gösteren kişi çağrışımı yapmaktadır. Zaten bugün de buna benzer olarak pekiştirme anlamı taşır ("en büyük", "en yüksek", vb.).[kaynak belirtilmeli]
Bugünkü uygulama ve sayısal ortam

Ana madde: Eski Türk dili (Unicode kalıbı)
ISO'nun eski/yeni tüm "yazı sistemleri adlarının kodları" için önerdiği ISO 15924 standardında, Old Turkic - Orkhon Runic adı ve Old_Turkic aliasıyla yer alıyor; kodu Orkh ve numarası da 175.
Unicode'un şu an geçerli son sürümü 6.0 içinde, Orhun ve Yenisey yazıtlarında kullanılmış harfler tek bir tabloda 15 Kasım 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. birleştirilerek "Old Turkic" olarak adlandırılmış ve bu karakter tablosuna 10C00-10C4F aralığındaki blok ayrılmış durumdadır.
Eski Türk dilinin Unicode bloğu U + 10C00-U + 10C4F olmaktadır. Bu sürüm 5.2 sürümü ile, 2009 yılı Ekim ayında Unicode standartlarına eklendi. Bireysel karakterlerin ayrı bir "Orhun" ve "Yenisey" türevlerini içermektedir.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Eski Türk dili Resmi Unicode Konsorsiyumu kod çizelgesi 15 Kasım 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (PDF)
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+10C0x | 𐰀 | 𐰁 | 𐰂 | 𐰃 | 𐰄 | 𐰅 | 𐰆 | 𐰇 | 𐰈 | 𐰉 | 𐰊 | 𐰋 | 𐰌 | 𐰍 | 𐰎 | 𐰏 |
| U+10C1x | 𐰐 | 𐰑 | 𐰒 | 𐰓 | 𐰔 | 𐰕 | 𐰖 | 𐰗 | 𐰘 | 𐰙 | 𐰚 | 𐰛 | 𐰜 | 𐰝 | 𐰞 | 𐰟 |
| U+10C2x | 𐰠 | 𐰡 | 𐰢 | 𐰣 | 𐰤 | 𐰥 | 𐰦 | 𐰧 | 𐰨 | 𐰩 | 𐰪 | 𐰫 | 𐰬 | 𐰭 | 𐰮 | 𐰯 |
| U+10C3x | 𐰰 | 𐰱 | 𐰲 | 𐰳 | 𐰴 | 𐰵 | 𐰶 | 𐰷 | 𐰸 | 𐰹 | 𐰺 | 𐰻 | 𐰼 | 𐰽 | 𐰾 | 𐰿 |
| U+10C4x | 𐱀 | 𐱁 | 𐱂 | 𐱃 | 𐱄 | 𐱅 | 𐱆 | 𐱇 | 𐱈 |  |  |  |  |  |  |  |
Notlar 1.^Unicode 8.0 sürümü itibarıyla 2.^Gri alanlar atanmış olmayan kod noktalarını belirtir
Bilge Kağan Balbalı'nın Ankara'da bir kopyası.
Azerbaycan manatı üzerinde Orhun yazıları
Vilhelm Thomsen'ın Yayınladığı İlk Çözüm Tablosu (1893)
Orhun Yazıtlarında yazılışına göre Tengri sözcüğü
Melek Moroni

Melek Moroni heykeli
Melek Moroni (/moʊˈroʊnaɪ/), Joseph Smith'in kendisini 21 Eylül 1823'ten itibaren birçok kez ziyaret ettiğini bildirdiği bir melek.
2008 Yaz Olimpiyatları'nda Tunus

2008 Yaz Olimpiyatları'nda Tunus adına yarışan sporcular, branşları ve aldığı sonuçlar.
Madalya Listesi

| Madalya | İsim | Branş | Kategori |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 Altın | Oussama Mellouli | Yüzme | Erkekler 1500 metre serbest |