stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Büyük Saray Mozaikleri Müzesi

| Büyük Saray Mozaikleri Müzesi |
| --- | --- |


Açılış: 1953
Konum: Arasta Pazar - Sultanahmet Meydanı
Koordinatlar: 41°00′16″K 28°58′36″D﻿ / ﻿41.00444°K 28.97667°D﻿ / 41.00444; 28.97667
Tür: Mozaik müzesi
Büyük Saray Mozaikleri Müzesi, İstanbul'da Sultanahmet Meydanı'nındaki Arasta çarşısında yer alan mozaik müzesidir. Müze binası, üzerine Sultanahmet Camii Çarşısı'nın yapıldığı Büyük Saray'ın (Bukoleon Sarayı), tabanı mozaiklerle kaplanmış olan peristil (ortası açık sütunlu avlu) bölümünün kalıntıları üzerine inşa edilmiştir. Peristilin diğer bölümlerine ait mozaikler de bulundukları yerden müze binasına getirilmiştir.
Büyük Saray Mozaikleri Müzesi, 1953 yılında İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ne bağlı olarak açıldı, 1979 yılında Ayasofya Müzesi'ne bağlandı. 1982'de Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Avusturya Bilimler Akademisi arasında yapılan bir anlaşmayla gerçekleşen son restorasyonun 1987'de bitmesiyle, müze bugünkü halini aldı.
1872 m2'yi bulan yüzey alanıyla bu mozaik, geç antik çağdan bugüne ulaşabilen en büyük ve çeşitli peyzaj betimlemelerinden biridir. Hayatta kalan mozaik parçalarında 150 insan ve hayvan figürü kullanılarak anlatılmış 90 farklı tema bulunur. Doğa ağırlıklı resimler açık havada çoban yaşamı, iş  yapan köylüler ve avcıların cesareti gibi konuları işler. Oyun oynayan çocukların, yabani ya da çayırda otlayan hayvanların yanı sıra, mitolojik hayvan hikâyelerinde ya da masallarda yer alan düşsel yaratıklar da canlandırılır.
Sitenin tarihi

Mozaiklerin içinde bulunduğu peristil, üzerine sonraki dönemlerde Sultanahmet Camii çarşısının yapıldığı, M.S. 450 - 650 yıllarından kalma Büyük Saray'ın bir parçasıydı. Peristil, dönemin önemli yapılarından Aya Sofya ve Aya İrini ile uyumlu olması için, bu yapılarla yaklaşık aynı eksende inşa edilmişti.
İskoçya'nın Edinburg kentindeki St. Andrews Üniversitesi'ne mensup araştırmacılar 1930'larda yaptıkları kazılarda, sarayın orta taraçasında bu büyük peristili ve birkaç başka yapıyı ortaya çıkardı. Yeraltı kubbelerinden oluşan yapay bir taraçanın üzerindeki bu yapılar yaklaşık 4.000 m2'lik bir alanı kaplıyordu. 66,50 x 55,50 boyutlarındaki peristilin alanı 3.690,75 m2'ydi. Avlunun etrafındaki salonlar 9 metre derinliğindeydi ve yaklaşık 9 metre yüksekliğinde 10 x 12 adet Korint tarzı sütunla çevrelenmişti. I. Justinianus zamanında (527 - 565) peristil yenilenirken, zemini bugün müzede bulunan mozaiklerle kaplandı.
Araştırma projesi çalışmaları sırasında, mozaiğin yapıldığı tarih hakkında çeşitli tartışmalar vardı. Bu tartışmalar, kuzeydoğu holünde mozaiğin zarar görmemiş bir bölümünde yapılan üç farklı sondaj çalışmasının aynı sonuçları vermesiyle çözümlendi. Buna göre, mozaik ile sütunlu yeni avlu aynı dönemde inşa edilmişti. Mozaiğin altındaki izolasyon tabasındaki seramik parçaları ve inşaat artıklarının yardımıyla, yapının tarihi netleştirildi. Bu katmanda Gazze amforası denilen bir çeşit amforaya ait seramik parçaları bulundu. 5. yüzyılın son dönemlerinde, Necef Çölü'ndeki vahalarda yetiştirilen üzümlerden yapılan şaraplar, tüm Akdeniz'e bu amforalarla taşınırdı. İzolasyon tabakasında ayrıca, aynı yüzyılın son çeyreğine ait çeşitli seramik ürünlerin de parçaları bulundu. Böylece mozaiğin 6. yüzyılın ilk yarısında, çok büyük ihtimalle I. Jüstiniyen tarafından yaptırıldığı ortaya çıktı.
Peristilin güneybatı, kuzeybatı ve kuzeydoğu holleri, I. Jüstiniyen döneminden sonra, bu alanda başka yapıların inşa edilmesi sebebiyle büyük ölçüde zarar gördü. Ortaya çıkarılan 250 m2'lik mozaik, tüm mozaik alanının yaklaşık sekizde biriydi. Yapılan konservasyon çalışmalarının ve müze binası inşaatının ardından, kuzeydoğu holünün zeminindeki mozaik, özgün mekânında ziyarete açıldı.
Yapılışı

Anadolu'da ortaya çıkan mozaik tekniği, yüzyıllar boyunca Yunanistan ve İtalya'da geliştirilmişti. Büyük Saray'daki bu mozaiklerin yapımı için muhtemelen Bizans İmparatorluğu'nun her köşesinden ustalar bir araya toplanmıştı. Mozaik döşeme üç katmandan oluşuyordu.
En alta 0,30 - 0,50 m kalınlığında bir kırma taş katmanı (statumen) döşenmişti. Bu katmanın üzerine 9 cm'lik harç dökülmüştü.
İkinci katman için sıkıştırılmış balçık, toprak ve odun kömüründen oluşan yalıtım tabakası hazırlanmıştı. Bu tabakanın üzerine çoğunlukla kırılmış kiremitten oluşan daha sert bir katman (rudus) döşenmişti.
Bunların üzerinde ise, asıl mozaiğin yerleştirileceği oturtma harcı (nucleus) yer alıyordu.
Bu katmanların üzerinde bulunan mozaik için, ince renk farklılıkları içeren kireçtaşı ve mermer, kırmızı, mavi, yeşil ve siyah tonlarda cam, pas rengi kil parçaları, pişmiş toprak ve hatta yer yer kıymetli taşlardan oluşan, 5 mm büyüklüğündeki renkli küpler kullanıldı. Bir metrekarelik alan için yaklaşık 40.000 küp gerekiyordu. Tüm mozaikte kullanılan küplerin sayısı yaklaşık 75 - 80 milyondu.
İçeriği

Mozaiğin ana resmi 6 metre genişliğindeydi. Bunun dışında dört friz şeridi üzerine dizilmiş renkli tasvirler vardı. Moziğin iç ve dış kenarlarında, kenger yaprağı sürgünü şeklinde süsleri barındıran, 1,5 metre genişliğinde bir çerçeve bulunmaktaydı. Bu süs şeridi, düzenli aralıklarla büyük mask figürleri ile kesiliyordu. Kenger yaprağı spirallerinin aralarındaki boşluklar renkli hayvan ve meyve tasvirleriyle doldurulmuştu. Böylece Tanrı Dionysos'un dünyası ile ilinti kurulan kenar çerçevesinin her iki yanında, yine çok renkli geometrik şekillerden oluşan birer dalga kuşağı yer alıyordu.
Mozaiğin ana resmine peristilin avlu tarafından bakılması gerekiyordu. Resimlerdeki hareket yönü, kuzeydoğu holde soldan sağa, yani peristilin güneydoğu kenarındaki saray holüne doğruydu. Resimde avlanan ve oyun oynayan insanlar, çeşitli hayvanlar, cennet benzeri doğa tasvirleri ve çeşitli destanlardan unsurlar yer alıyordu. Resmin herhangi bir yerinde açıklayıcı yazı olmadığına göre, o dönemde resmi görenlerin tasvir edilen temaları anlayabilmeleri için açıklamalara ihtiyacı yoktu. Mozaikte yer alan resimler sekiz ana grupta toplanıyordu.
Av sahneleri: Kılıç ya da mızrakla silahlanmış, atlı ya da yaya avcıların kaplan, aslan, pars, yaban domuzu, ceylan ve tavşan gibi hayvanları avladıkları sahneler.
Dövüşen hayvanlar: Kartal ile yılan, yılan ile geyik, fil ile aslan gibi eşleşmeler şeklinde tasvir edilen, hayvanlar arası dövüş sahneleri.
Özgür hayvanlar: Doğada özgürce dolaşan ve beslenen ayı, maymun, dağ keçisi gibi hayvanlar, otlayan sığır ve at sürüleri.
Köy hayatı: Koyun ve kaz çobanları, balıkçılar, keçi sağan köylüler ve çocuklarını emziren kadınlar gibi cennet çağrışımlı sahneler.
Kır yaşantısı: Tarla işçilerinin, su değirmenlerinin ve su kaynaklarının tasvir edildiği sahneler.
Çocuklar: Deveye binen, hayvanlarla ilgilenen ya da çember oyunu oynayan çocuklar.
Mitler: Bellerophon'un Chimera ile savaşı, Pan'ın omuzlarına oturmuş çocuk Dionysos gibi mitolojik tasvirler.
Egzotik yaratıklar: Vücutlarının yarısı kuş olan aslan ya da kaplan figürleri, kuş ve pars karışımı, zürafa kafalı bir hayvan gibi egzotik hayvanların tasvir edildiği sahneler.
Konservasyon projesi

Mozaiklerin bulunduğu dönemde, korumaya yönelik özel tedbirler alınmadı. Güneybatı ve kuzeybatı hollerdeki mozaik parçaları, beton plakalara döküldü. Kuzeydoğu holündeki bölüm ise, yerinde bırakıldı ve etrafına yapılan ahşap bir yapı ile idareten korumaya alındı. 1980 yılına kadar mozaik, yetkisiz kişilerin müdahaleleri ve nem ile tuzun etkisiyle, yerinde onarılamayacak kadar yıpranmıştı. Mozaiğin kurtarılması için yabancı kurumlarla iş birliği arayışına giren T.C. Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Avusturya Bilimler Akademisi ile birlikte çalışma kararı aldı.
Konservasyon projesi > Mozaiğin sökülmesi

Zemin dokümantasyonu ve iş planı hazırlandıktan sonra mozaik sökülmeye başladı. Amaç sökülen mozaik parçalarını, uygun beton plakalara sabitledikten sonra yeniden birleştirmekti. Bunun için mozaik, sonra da iz bırakmadan sökülebilecek esnek bir yapıştırıcı kullanılarak özel bir kumaşa yapıştırıldı ve 0,5 ila 1 m2 büyüklüğünde 338 parçaya bölündü. Bu parçalama işlemi, resimlerin kenar çizgilerine ya da zaten eksik olan kısımlarına denk gelecek şekilde yapıldı. Sökülen parçalar, işlem sıralarını beklerken alt tarafları yukarıda olacak şekilde yumuşak ahşap plakalarda tutuldu.
Konservasyon projesi > Taşıyıcı plakalara aktarım

Aya İrini'de kurulan geçici atölyede, önce mozaiğin alt yüzündeki eski harç kalıntıları temizlendi ve yeni bir koruyucu harç döküldü. Ardından, sökülen parçaları yeniden birleştirmek üzere, alüminyum petekler ile yapay reçine laminatından oluşan, hafif bir konstrüksiyon hazırlandı ve mozaik parçalarının arkasına yapıştırıldı. Uçak sanayiinden ödünç alınan bu tekniğin uygulanmasının ardından asıl konservasyon işlemine başlandı.
Konservasyon projesi > Yüzeyin temizlenmesi

Yüzyıllarca yerde durması sebebiyle üzerinde oluşan korozyon ile İstanbul kentinin kirli ve asitli havası, mozaiğin renkleri büyük ölçüde yitirmesine sebep olmuştu. Denize yakın olan bu bölgeye hava yoluyla taşınan deniz tuzu ve önceki dönemlerde mozaik üzerine dökülen çimento harçları, bu bozulmayı hızlandırmıştı. Mozaiğin üzerindeki bu kir ve korozyon tabakasının yok edilmesi için temel olarak, JOS adı verilen bir teknik kullanıldı. Su ve dolomit taşı unundan elde edilen bir karışım, mozaiğiyle zarar vermemek için 1 barı aşmayacak bir basınçla, mozaiğin üzerine püskürtüldü. Böylece, yer yer diğer kimyasal ve mekanik yöntemler de kullanılarak, mozaik yüzeyi temizlenmiş oldu.
Konservasyon projesi > Parçaların birleştirilmesi

Mozaik parçaları, müze alanına taşınmadan önce, öbekler halinde atölyede birleştirildi. Mozaik parçalarının taşınması sırasında kenar bölümlerinin göreceği zararın azaltılması için, bir taşıyıcı levhada mümkün olduğunca fazla parça birleştirildi. Çeşitli özelliklere sahip yapay reçinelerden oluşturulan bir karışım, mozaik parçalarının levhalara yapıştırılmasında kullanıldı. Yerine yerleştirildiğinde yan yana gelecek parçaların arasında oluşacak sınırların mümkün olduğunca düz olmasına çalışıldı. Böylece son hali verildiğinde, mozaikte rahatsız edici çizgilerin oluşması engellendi. Mozaiğin en dışta kalan bölümleri, akışkan bir yapay reçine ile kuvvetlendirildi.
Konservasyon projesi > Eksik bölümler

Mozağin eksik bölümleri, resimli yüzeyin parçalanmış bir tablo gibi görünmesine sebep oluyordu. Bu bölümlerin özgün hallerine uygun olarak yeniden yapılması tercih edilmedi. Bunun yerine, bu bölümlerin göze kötü gelmeyecek biçimde doldurulmasına karar verildi. Böylece, mozaiğin özgün parçaları öne çıkarılmış oldu. Ayrıca ziyaretçilerin, resmi oluşturan farklı tasvirleri ayrı ayrı inceleyebilmesi sağlandı. Dolgu bölümleri, altta iri taneli harç ile onun üzerine yayılmış koruyucu katmandan ibaretti. Bu harcın rengi, mozaiğin hakim arka plan rengiyle uyumlu olacak şekilde belirlendi.
Kuzeydoğu holündeki zeminin büyük bölümü daha antik dönemde ve Orta Çağ'da yok olmuştu. Mozaik parçaları arasında büyük boşluklara sebep olan bu bölümler, önceki dönemlerde çimento harcıyla kapatılmıştı. Bu da mozaiğe önemli derecede hasar vermişti. Konservasyon projesi kapsamında bu eksik bölgeler, ince kum içermeyecek şekilde, ufalanmış ve mozaiğe uygun bir renk verilmiş olan dolomit taşlarıyla dolduruldu.
Konservasyon projesi > Mozaiğin yerine döşenmesi

Mozaiğin yerleştirileceği zeminin hazırlanması sırasında, ortamdaki nemi önleyecek ve hava dolaşımını sağlayacak bir yöntem gerekliydi. Bunun için yerde, nemi önleyici beton bir zemin hazırlandı. Bunun üzerine alttan hava alabilecek ahşap bir ikinci zemin yerleştirildi. Ortamda haşerelerin ve küfün önlenmesine yönelik önlemler alındı. Ahşap zemin üzerine önce sentetik bir kumaş, bunun üzerine de hafif ve yassı taneli tüf çakıllarından oluşan 7 cm'lik bir moloz tabakası yerleştirildi. Bunların üzerine, taşıma levhalarının kenarları boyunca bir profil oluşturacak şekilde paslanmaz alüminyum borular döşendi. Bunlar mozaiğin desteklenmesi ve tesviyesi için kullanıldı. Ayrıca mozaik, eksik kısımlardaki dolguya sabitlenen pirinç çiviler ve diskler ile ahşap zemine de monte edildi.
Konservasyon projesi > Yeni müze binası

İlk yapılan ve mozaiği pek de koruyamayan ahşap bina mozaiğin yıllar boyunca büyük hasar görmesine sebep olmuştu. Binanın çatısında da büyük oranda kusurlar ortaya çıkınca müze 1979'da kapatıldı. Konservasyon çalışmaları sürerken bir taraftan da yeni müze binası inşa edildi. 1987 yılında tamamlanan bina ile müze yeniden ziyarete açıldı. Bu yapıda daha sonra, iç iklimi sabit tutmaya yönelik olarak çatıda ve duvarlarda iyileştirmeler yapıldı.
Konum

Konstantinopolis'te Büyük Saray mozaiklerinin yeri
Kenger yapraklarından oluşan kenar süsü, yaprak şeridini kesen mask, yaprakların arasındaki boşluğu dolduran hayvan figürü ve süsün iki kenarındaki dalga kuşakları
Keçi sağan köylüler
Kaplan avı tasviri
Kartal ile yılanın mücadelesi
Su deposu
Deve sırtındaki çocuklar
Kanatlı dişi kaplan
5. yüzyıla ait bir Bizans mozaiği
Müze binasının içi
Radi Fiş

Radi Fiş (1924 - 2000), Rus yazar.
1924 yılında Leningrad'da doğdu. Moskova Şarkiyat Enstitüsünün Türkçe Bölümünde okudu. Orhan Kemal, Melih Cevdet Anday ve Sabahattin Ali'nin şiirlerini Rusçaya çevirdi.
Nâzım Hikmet'le yakın dost olan Radi Fiş, Nazımın Çilesi, Ben de Kendi Halimce Bedrettinem, Bir Anadolu Hümanisti Mevlana isimli eserleri vardır.
İkinci mesleği gemiciliktir.
Delhi Metrosu

Delhi metrosu (Hintçe: दिल्ली मेट्रो रेल निगम), Hindistan'ın Delhi kentinde bulunan bir metro ağıdır. Delhi metrosu 24 Aralık 2002 tarihinde açılmıştır. Sistem 213 km uzunlukta olup 6 hat ve 160 istasyona sahiptir.
Hatlar

| Hat | Güzergâh | Açılış | Uzunluk (km) | İstasyon sayısı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|   Kırmızı Hat | Dilshad Garden - Rithala | 2002 | 25.09 | 21 |
|   Sarı Hat | Samaypur Badli - HUDA City Centre | 2004 | 49 | 37 |
|   Mavi Hat | Noida City Centre - Dwarka Sector 21 | 2005 | 49.93 | 44 |
|   Mavi Hat | Yamuna Bank - Vaishali | 2010 | 8.74 | 7 |
|   Yeşil Hat | Inderlok - Mundka | 2010 | 15.14 | 14 |
|   Yeşil Hat | Ashok Park Main - Kirti Nagar | 2011 | 3.32 | 2 |
|   Mor Hat | ITO - Escorts Mujesar | 2010 | 35.17 | 28 |
|   Airport Express (Turuncu Hat) | New Delhi - Dwarka Sector 21 | 2011 | 22.70 | 6 |
Opera İzmir

| --- | --- |

Diğer ad(lar): İzmir Opera Binası
Genel bilgiler
Durum: İnşa hâlinde
Tür: Opera salonu
Mimari tarz: Çağdaş
Konum: Karşıyaka, İzmir, Türkiye
Koordinatlar: 38°28′08″K 27°04′59″D﻿ / ﻿38.46889°K 27.08306°D﻿ / 38.46889; 27.08306
Temel atma: 25 Eylül 2018
Başlama: 2018
Tamamlanma: 2025
Sahip: İzmir Büyükşehir Belediyesi
Teknik ayrıntılar
Kat alanı: 73.800 m2
Zemin alanı: 25.000 m2
Tasarım ve inşaat
Mimar(lar): Mehmet Kütükçüoğlu
Diğer bilgiler
Otopark: 525 araç

Opera İzmir, Türkiye'nin İzmir şehrinde yapımı devam eden bir opera salonu ve performans sanatları merkezidir. Mimari projesi yarışma sonucunda belirlenen binanın inşaatı 2018'de başladı. Bina tamamlandığında Türkiye'nin ilk opera binası olma özelliğini taşıyacaktır.
Tarihçe

Opera İzmir'in projesi İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen ve Ağustos 2010'da sonuçlanan yarışmayla belirlendi. 177 eserin katıldığı proje yarışmasını Mehmet Kütükçüoğlu'nun başını çektiği ekip kazandı. Nisan 2012'de uygulama projesi sözleşmesi imzalandı. Ekim 2013'te projenin bittiği ve inşaat için ihale dosyasının hazırlandığı duyuruldu. 2015'te binanın yapılacağı arsa Büyükşehir Belediyesi tarafından Karşıyaka Belediyesi'nden satın alındı. Kamulaştırma bedeli olarak ₺29,8 milyon ödendi. Aynı yıl uygulama projesinin teslimi geciktiği için planlanan yapım ihalesinin gerçekleştirilemeyeceği açıklandı. 15 Aralık 2016'da düzenlenen yapım ihalesi, verilen tekliflerin geçerli bulunmaması nedeniyle 26 Nisan 2017'de tekrarlandı. İhaleyi ₺429 milyon bedelle Türkiye-Avusturya ortaklığı olan Çağdan Mühendislik Müt. San. ve Tic. A.Ş. & Waagner-Biro AG konsorsiyumu kazandı. Kamu İhale Kurumu, yapılan itirazlar üzerine Ağustos 2017'de ihaleyi iptal etti. Konsorsiyumun açtığı dava sonucunda Ankara 1. İdare Mahkemesi, Aralık 2017'de iptal kararının iptaline hükmetti. 25 Eylül 2018'de binanın temeli atıldı. Kasım 2019'da Waagner-Biro AG ekonomik nedenlerle konsorsiyumdan çekildi. Ekim 2021'de bina inşaatının yüzde 45'inin bittiği duyuruldu. Mayıs 2023'te yüklenici Çağdan Mühendislik sözleşmeyi tek taraflı feshetti. Projede yeniden yapım ihalesine çıkılması planlanmaktadır. Opera İzmir, tamamlandığında Türkiye'nin ilk opera binası olma özelliğini taşıyacaktır.
Mimari

Opera İzmir, Karşıyaka ilçesinin Mavişehir Mahallesi'ndeki 25.000 m2 büyüklüğünde bir arsa üzerine inşa edilmektedir. Dokuz bloktan oluşan binanın kat alanı 73.800 m2 olacaktır. Binada 1.435 kişilik ana salon, 437 kişilik küçük salon ve 350 kişilik açık performans alanı yer alacaktır. Ayrıca 525 araç kapasiteli otopark bulunacaktır.
Gazi Müzesi

| Gazi Müzesi |
| --- | --- |
Mantıka Palas (Eski adı.)


Açılış: 5 Ekim 1940 (84 yıl önce) (1940-10-05)
Konum: Kale Mahallesi, Mecidiye Caddesi, İlkadım, Samsun, Türkiye
Koordinatlar: 41°17′25″K 36°19′56″D﻿ / ﻿41.29028°K 36.33222°D﻿ / 41.29028; 36.33222
Tür: Tarih müzesi
Otopark?: Yok
Gazi Müzesi
Gazi Müzesi
Gazi Müzesi
Gazi Müzesi
Gazi Müzesi
Gazi Müzesi
Gazi Müzesi, İlkadım, Samsun'da, Kale Mahallesi, Mecidiye Caddesi'nde bulunan bir müze. Mustafa Kemal'in Samsun'a ilk gelişinde kaldığı Mantika Palas  ya da Mıntıka Palas olarak bilinen otelin restore edilmesi ile 1940 yılında ziyarete açılmıştır. 509m²'lik alana sahip, İki katlı olan tarihi yapının dış duvarları yığma tuğla, iç bölmeleri bağdadidir. Her yıl yaklaşık 100 bin kişi tarafından ziyaret edilmektedir.
Geçmişi

Müzenin bulunduğu bina, bazı kaynaklara göre Jean Ionnis Mantika, bazı kaynaklara göre de Yanko Abacıoğlu tarafından 1902 yılında Mantika Palas adıyla otel olarak inşa edilmiştir. 19 Mayıs 1919 tarihinde 9. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal'in Samsun'a geleceği haberini alan Canik Livası Muhasebe-i Hususiye Müdürü olan Osman Bey, heyetin kalacağı yer hazırlığı içine girmiştir ve evinin yanında hizmet dışı olan otelin sahibiyle anlaşıp oteli düzenlemeye başlamıştır. Askeri Hastaneden karyola, kendi evinden yatak ve yorgan gibi eşyaları getirerek odaları, salonu ve mutfağı donatıp, evi hazır hale getirip,Gazi'nin hizmetine sunmuştur. Mustafa Kemal, 25 Mayıs 1919 gününe kadar bu otelde konaklamıştır. Millî Mücadele çalışmalarını burada sürdürdükten sonra Havza'ya hareket etmek üzere otelden ayrılmıştır.
1926 yılında, Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ilk gelişinde kaldığı Mantika Palas Oteli'nin anahtarını o günün anısına Mustafa Kemal Paşa'ya hediye edilmesi için Samsun Valisi Fahri Bey'in başkanlığında bir heyet bu evi satın alıp 12 Haziran 1926 tarihinde Samsun halkı adına İstanbul'da Gazi Mustafa Kemal Paşa'ya bu evin anahtarını teslim etmişlerdir.
Cumhuriyetin ilanından sonra da 16-18 Eylül 1928 ve 22-26 Kasım 1930 tarihlerinde Atatürk bu otelde konaklamıştır. Son gelişinde Atatürk, müzede sergilenen not defterine şu satırları not düşmüştür:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Samsun 16 Eylül 1928; saat sekizi çeyrek geçiyor. Yazı odasındayım. İsmet Paşa’yı beklerken bu satırları yazıyorum. Samsun’a üçüncü defadır geliyorum. İlk gelişim malumdur, tarihini gözümün önünde, büro üstünde duran uzun cigara kutusunun kapağında okuyorum: 19 Mayıs 1335. Ondan sonra bir defa daha gelmiştim. Takriben 4 sene evvel, bir gelişimde de tarihini yukarıda tespit ettim. İsmet Paşa geldi, yazıyı bırakıyorum. | „ |
—Gazi Mustafa Kemal
Müze oluşu

Atatürk'ün her Samsun'a gelişinde konakladığı otel 1924 yılında kendisine, 1938'deki ölümüyle birlikte vasiyeti gereği Makbule Hanım'a devredilmiştir. 1939 yılında Samsun Belediyesi'nce müze yapılmak üzere istimlak edilen bina bu döneme kadar Cumhuriyet Halk Fırkası binası olarak kullanılmıştır. 5 Ekim 1940 tarihinde de Samsun Belediyesi'nce müze olarak halkın ziyaretine açılmıştır. O dönemde binanın ikinci katı müze olarak hizmet verirken ilk kat önceleri Atatürk Halk Kütüphanesi olarak, daha sonra da Samsun Oda Tiyatrosu olarak kullanılmıştır.
Yüksek Kurul'un 08/03/1985 tarih ve 798 sayılı kararı ile korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir.
1997 yılına kadar Samsun Belediyesi uhdesinde kalan Gazi Müzesi, Samsun Belediyesi tarafından Kültür Bakanlığı'na devredilmiş ve binanın restorasyonu yapıldıktan sonra teşhir ve tanzimi gerçekleştirilerek 8/11/1998 tarihinde ziyarete açılmıştır. Bu dönemde de bina tamamıyla müze olmamış, ikinci kat müze olarak hizmet ederken birinci kat konferans salonu olarak kullanılmıştır.
Atakum Rotary Kulübü ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Samsun İl Koordinasyon Kurulunca gerçekleştirilen 2006 yılındaki son yenileme ile Samsun Atatürk Müzesi'nde bulunan tarihi eşyalar da buraya getirilmiş ve iki müze birleştirilmiştir. Bunların yanında çağdaş müzecilik anlayışına bağlı kalınarak müzenin ışıklandırma sistemleri yenilenmiş, eşyalar da temizlenerek tüm bina müze olarak ziyarete açılmıştır.
Müze içerisi Atatürk'ün çalışma odası, yatak odası ve toplantı salonları, derlenebilen eşyasıyla döşenmiştir. Müzenin, Kongre Salonu adı verilen büyük salonunda Bandırma Vapuru'nun bir maketi, Atatürk'le ilgili fotoğraflar ve belgeler yer alır. Müzede yer alan diğer önemli millî eserler arasında Onuncu Yıl Nutku'nun aslı, Nutuk'un Osmanlıca aslının örneği ve ilk ziyaretinde Atatürk'ün yanında bulundurduğu gezi çantası yer almaktadır.
Dolmabahçe Sarayı

| --- | --- |
Dolmabahçe Sarayı

Genel bilgiler
Tür: Saray
Mimari tarz: Neobarok
Konum: İstanbul, Türkiye
Koordinatlar: 41°02′22″K 29°00′06″D﻿ / ﻿41.03944°K 29.00167°D﻿ / 41.03944; 29.00167
Başlama: 13 Haziran 1843
Tamamlanma: 7 Haziran 1856
Tasarım ve inşaat
Mimar(lar): Abdülhalim Bey, Altunizade İsmail Zühtü Paşa, Karabet Balyan, Ohannes Serveryan, Nikoğos Balyan ve James William Smith

Dolmabahçe Sarayı, İstanbul, Beşiktaş'ta, Kabataş'tan Beşiktaş'a uzanan Dolmabahçe Caddesi'yle İstanbul Boğazı arasında, 250.000 m²'lik bir alan üzerinde bulunan Osmanlı sarayı. Marmara Denizi'nden Boğaziçi'ne deniz yoluyla girişte sol kıyıda, Üsküdar ve Kuzguncuk'un karşısında yer alır. Sultan Abdülmecid tarafından inşa ettirilen sarayın yapımı 1843 yılında başlayıp 1856 yılında bitirilmiştir. Günümüzde müze olarak kullanılmaktadır.
Mimari biçimi

Avrupa saraylarının anıtsal boyutlarına özenilerek yapılan Dolmabahçe Sarayı, değişik biçimlerin, yöntemlerin öğeleriyle donandığından belirli bir biçime bağlanamaz. Büyük bir orta yapıyla iki kanattan oluşan planında, geçmişte mimari açıdan işlevsel değeri olan öğelerin farklı bir anlayışla ele alınarak süsleme amacıyla kullanıldığı gözlemlenir.
Dolmabahçe Sarayı'nın kendine has, belirli ekollere giren bir mimari biçemi olmamasına karşın Fransız Baroku, Alman Rokokosu, İngiliz Neo Klasizmi, İtalyan Rönesansı karışık bir şekilde uygulanmıştır. Saray, batı anlayışıyla çağdaşlaşma çabaları içinde bulunan toplumun sanatta da batının etkisi altında kalarak, Osmanlı saray gereksinimlerini de dikkate alıp, o asır bünyesinin sanat atmosferi içinde yapılmış bir eserdir. Nitekim, 19. yüzyıl köşk ve saraylarına dikkat edildiğinde onların, içinde yaşanılan yüzyılın sanat olaylarına değil, toplumun ve tekniğin gelişmesini de anlattığı fark edilebilir.