stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İlk yardım
İlk yardımda yapılması gerekenler > Zehirlenmeler

Zehirlenme: Zehirleyici maddenin vücuda girmesi sonucu normal vücut fonksiyonlarının bozulmasıdır.
Zehirlenmelerde etkilenen sistemler ve görülen belirtiler
Sindirim sistemi: bulantı, karın ağrısı, kusma, ishal.
Sinir sistemi: rahatsızlık hissi, hareketlerde uyumsuzluk, havale, bilinç kaybı.
Solunum sistemi: nefes darlığı, morarma, solunum durması.
Dolaşım sistemi: nabız bozukluğu, kalp durması.
Zehirler vücuda sindirim, solunum ve cilt yoluyla girmektedir.
Sindirim yolu zehirlenmesi: Ev ya da bahçede kullanılan kimyasal maddeler, zehirli mantarlar, bozuk besinler, aşırı ilaç ve alkol alınması sonucu oluşur.
Solunum yolu zehirlenmesi: Genellikle karbonmonoksit gazı (tüp kaçakları, şofben, sobalar), lağım çukurunda biriken karbondioksit, klor, yapıştırıcılar, boyalar, ev temizleyicileri vb. maddelerin solunması sonucu oluşur.
Cilt yolu zehirlenmesi: Zehirli madde vücuda deri yoluyla girer. İlaç enjeksiyonu, zehirli bitkilere temas, zirai ilaçlar, zehirli hayvanların ısırması ve sokması sonucu oluşur.
Sindirim yolu ile zehirlenmede ilk yardım
Kişinin bilinci kontrol edilir.
Sadece ağız zehirli maddeyle temas etmiş ise su ile çalkalanır.
Zehirli madde el ile temas etmişse el sabunlu su ile yıkanır.
Hasta ya da yaralının yaşam bulguları değerlendirilir.
Kusma, bulantı, ishal vb. belirtiler değerlendirilir.
Özellikle, yakıcı maddenin alındığı ve hasta yaralının ne yiyip içtiğinin bilinmediği durumlarda hasta asla kusturulmaz.
Bilinç kaybı varsa hasta ya da yaralıya koma pozisyonu verilir.
Hasta ya da yaralının üzeri örtülür.
Tıbbi yardım istenir (112).
Olayla ilgili bilgiler toplanarak kaydedilir (zehirli maddenin türü, kişi ilaç ya da uyuşturucu alıyor mu, hastanın bulunduğu saat, evde ne tür ilaçlar olduğu vb.).
Solunum yoluyla zehirlenmelerde ilk yardım
Olay yeri güvenliği sağlanır (Gaz vanası kapatılır, olay yerine ateşle yaklaşılmaz).
Cam, kapı vb. açılarak ortam havalandırılır ya da hasta temiz havaya çıkarılır.
Hastanın bilinci kontrol edilir, solunum yolu açıklığı ve solunumu değerlendirilir.
Hasta rahat nefes alabilmesi için yarı oturur pozisyonda tutulur.
Hastanın bilinci kapalı ise koma pozisyonu verilir.
Tıbbi yardım istenir (112).
Deri yolu ile zehirlenmelerde ilk yardım
Olay yeri güvenliği sağlanır.
Yaşam bulguları değerlendirilir.
Ellerin zehirli madde ile teması önlenir.
Zehir bulaşmış giysiler çıkartılır.
Zehirle temas etmiş deri 15-20 dk. boyunca bol suyla yıkanır.
Tıbbi yardım istenir (112).
Zehirlenmelerde genel ilk yardım uygulamaları
Olay yeri güvenliği sağlanır.
Hastanın bilinci ve yaşam belirtileri değerlendirilir.
Zehirlenmeye neden olan madde mümkün olduğunca kısa sürede ortamdan uzaklaştırılarak etki azaltılır.
Hastanın yaşamsal fonksiyonlarının (solunum, dolaşım) devamı sağlanmaya çalışılır.
Tıbbi yardım istenir (112).
Zehir danışma merkezi (114): Zehir danışma merkezi 24 saat hizmet vermektedir. Zehirlenme vakalarında merkez aranarak, yapılabilecekler hakkında bilgi alınabilir.
İlk yardımda yapılması gerekenler > Göze Yabancı Cisim Kaçmasında İlk Yardım

Göze toz, kirpik gibi madde kaçmış ise
Toz ya da kirpik kaçan göz ışığa çevrilir, alt ve üst  göz kapağına bakılır.
Toz ya da kirpik nemli, temiz bir bezle çıkartılır.
Kişiye gözünü kırpıştırması söylenir.
Göz bol, temiz su ile yıkanır.
Kişiye gözünü ovmaması söylenir.
Göze kaçan toz ya da kirpik çıkmıyorsa kişinin sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır.
Göze metal ya da bir cisim batmış ise
Gerekmedikçe hasta kımıldatılmaz.
Göze hiçbir müdahale yapılmaz.
Her iki göz üçgen sargı benzeri bir malzeme ile sarılarak kapatılır.
Tıbbi yardım istenir (112).
Hastanın göz uzmanlık dalı olan bir sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır.
Kulağa yabancı cisim kaçmasında ilk yardım
Kesinlikle sivri ve delici bir cisimle müdahale edilmez.
Yabancı cisim kaçmış kulağa su değdirilmez.
Tıbbi yardım istenir (112).
Buruna yabancı cisim kaçmasında ilk yardım
Burun duvarına bastırarak kuvvetli bir nefes verme ile cismin atılması sağlanır.
Çıkmazsa tıbbi yardım sağlanır (112).
İlk yardımda yapılması gerekenler > Hasta ve Yaralı Taşıma

Hasta ya da yaralı taşınmasında genel kurallar:
Genel bir kural olarak, hasta ya da yaralının yeri değiştirilmemeli ve dokunulmamalıdır.
Olağanüstü bir tehlike söz konusu ise (ortam güvenli değil ise ya da hasta ya da yaralıya temel yaşam desteği yapılması gerekiyor ise) taşıdığı her türlü riske rağmen acil taşıma zorunludur.
Taşıma gerektiren durumlarda ilk yardımı yapan kişi kendi sağlığını asla riske sokmamalıdır.
Gereksiz zorlama ve yeni yaralanmalardan kaçınılmalıdır.
Hasta ya da yaralı taşınırken dikkat edilmesi gereken kurallar:
Baş-boyun-gövde ekseni esas alınmalı,
Ekip çalışması yapılmalı,
Hasta ya da yaralıya yakın mesafede çalışılmalı,
Daha uzun ve kuvvetli kas grupları kullanılmalı,
Sırtın gerginliğini korumak için dizler kalçadan bükülmeli,
Yerden destek alacak şekilde, her iki ayak kullanılmalı ve biri diğerinden öne yerleştirilmeli,
Omuzlar leğen kemiği hizasında tutulmalı,
Ağırlık kaldırırken karın muntazam tutulup kalça kasılmalı,
Kalkarken ağırlık kalça kaslarına verilmeli,
Yavaş ve düz adımlarla yürünmeli (adımlar omuzdan geniş olmamalı),
Ani dönme ve bükülmelerden kaçınılmalı, hasta ya da yaralı mümkün olduğunca hareket ettirilmemelidir.
Araç içindeki hasta ya da yaralıyı araçtan çıkarma
Kaza geçirmiş yaralı bir kişi eğer olay yeri güvenliği sağlanamıyor (yangın, patlama tehlikesi vb.) ya da kişinin solunumu yok ise omuriliğine zarar vermeden çıkarılmalıdır. Aksi durumda yaralı kişiler araçtan çıkarılmamalı, olay yeri güvenliği sağlandıktan sonra tıbbi yardım istenerek tıbbi yardım gelene kadar olay yerinde beklenilmelidir.
Hasta ya da yaralının araçtan çıkarılmasında Rentek Manevrası olarak adlandırılan teknikten yararlanılır.
Rentek Manevrası uygulama basamakları:
Kaza ortamı değerlendirilerek olay yeri güvenlik önlemleri alınır.
Hasta ya da yaralının bilinci kontrol edilir, bilinç yoksa 112 Acil Servis aranır.
Hasta ya da yaralının solunumu değerlendirilir (Solunum yok ise hasta ya da yaralının araçtan çıkarılmasına karar verilir).
Hasta ya da yaralının ayaklarının pedallara sıkışıp sıkışmadığı kontrol edilir.
Emniyet kemeri bağlı ise açılır.
Hasta ya da yaralının karşı taraftaki eli kemer ya da giysilerine sıkıştırılır.
Hasta ya da yaralıya yan tarafından yaklaşılarak, bir eliyle hasta ya da yaralının yakın taraftaki kolu bilekten kavranır, diğer elle çenesi tutularak boynu desteklenir.
Baş-boyun-gövde hizası bozulmadan tek hareketle araçtan dışarı çıkarılır.
Hasta ya da yaralı yavaşça yere veya sedyeye yerleştirilir.
İlk yardımda yapılması gerekenler > Boğulmalar

Boğulma, vücuttaki dokulara yeterli oksijen gitmemesi sonucu dokularda bozulma meydana gelmesidir. Suda boğulma riski tuz oranı düşük sularda, akıntıların olduğu yerlerde, su derinliği bilinmiyorsa, kişi yüzme bilmiyor, uzun saçlı ve kemik yoğunluğu yüksek ise orantısal olarak artar. Akıntıdan enine ve kıyıya paralel yüzülerek çıkılmalıdır. Kurtarıcı yüzme bilmiyorsa can kurtarma halatı, şişme kolluk, simit, deniz yatağı gibi gereçler atarak yardımcı olmaya çalışmalıdır.
Boğulmalarda ilk yardım
Boğulma nedeni ortadan kaldırılır.
Bilinç kontrolü yapılır.
Hava yolu açıklığı sağlanır ve solunumu değerlendirilir.
Temel Yaşam Desteği sağlanır.
Tıbbi yardım istenir (112), yaşam bulguları izlenir.
İlk yardımda yapılması gerekenler > Kalp krizi

Ana madde: Kalp masajı
Kalp krizi, her yaştaki insanda görülebilecek bir durumdur. Nedenleri sağlıksız beslenme, kolesterol, aşırı stres, aşırı üzüntü, bazı ekstrem durumlarda çarpışma ve ani korkulardır.
Kalp krizi şüphesi olan bir kazazedeye ilk müdahaleyi yapmadan önce Bak-Dinle-Hisset yöntemiyle ön tetkik yapılır ve 112 Acil servis aranır.
Kişinin kalp krizi esnasında duran kalbine yaşına göre uygulanacak basınç periyotları uygulanır.
Yetişkinlerde otuz kan basıncına iki nefes, çocuklarda beş kalp basıncına iki nefes, bebeklerde 5 kan basıncına iki ağız boşluğundaki nefes verilir.
Kriz gelmiş bir kişinin kalbi çalışana ve ileri sağlık ekipleri gelene kadar müdahaleye devam edilir. Eğer bu esnada solunum durursa suni solunum ve kalp masajına devam edilir.
Kişinin kalp sistemi çalışırsa masaja son verilir ve eğer solunumu yoksa suni solunuma devam edilir.
Solunum ve dolaşım geldiği andan itibaren müdahale kesilir ve göz temasıyla kişi kontrol altında tutulur.
İlk yardımda yapılması gerekenler > Travma durumları

Travma durumları genellikle kafa travması şeklinde görülür. Bu durumda Bak-Dinle-Hisset ile kişinin dolaşım ve solunumu, ayrıca açık yara veya kanama kontrolü yapılır. Kişinin başı ve boynu stabilize edilir ve 112 Acil servis aranır. Kişinin ağzı, dilin geriye kaçması durumu var mı diye kontrol edilir, kişi gözetim altında tutulur. Solunum ve dolaşım sürekli kontrol edilir.
İlk yardımda yapılması gerekenler > Kopmalar

Kopmalar, yarı kopma ve tam kopma olarak ikiye ayrılır:
Yarı kopma: Kişinin kesilmiş uzvu, atel yardımıyla desteklenir, basınç noktalarına pres uygulanır ve ileri sağlık ekiplerinin gelmesi beklenir.
Tam kopma: Uzuv tam anlamıyla kopmuş ise kopan parça temiz bir poşete konup ağzı sıkı sıkıya bağlanır ve soğuk suyla buz dolu ikinci bir poşete ya da kaba konur. Burada dikkat edilecek nokta, kopan parçanın direkt olarak soğuk suya ya da buzun içine atılmamasıdır. Bu durumda dokular şişer ve kopan parçanın tekrar dikimi imkânsız hale gelir. Kişinin kopan uzvundan akmakta olan kan, bir bezin şerit haline getirilerek sıkılması suretiyle o noktada kesilir ve bir kağıda ilk boğma işleminin yapıldığı dakika ve saat yazılır. Ardından her yedi dakikada bir boğulan nokta biraz gevşetilerek dokulara kan gönderilir ki dokular ölmesin. Bu işleme ileri sağlık ekipleri gelene kadar devam edilir.
İlk yardımda yapılması gerekenler > Diğer Acil Durumlar

Havale: Adalelerin kontrol edilemeyen kasılmalarıdır. Sinir merkezindeki tahriş sonucu beyinde gerçekleşen elektriksel boşalmalardır.
Havalenin Nedenleri
Beyinde yaralanma,
Beyinde enfeksiyon,
Yüksek ateş,
Bazı hastalıklar (Sara).
Ateş nedenli havale herhangi bir hastalık sonucu vücut sıcaklığının 38 °C'nin üzerine çıkmasıyla oluşur.
Genellikle 6 ay ve 6 yaş arasındaki çocuklarda rastlanır. İlk yardım olarak:
Öncelikle hasta ılık suyla ıslatılmış havlu ya da çarşafa sarılır.
Ateş bu yöntemle düşmüyorsa oda sıcaklığında küvete sokulur, duş alması sağlanır.
Ateş düşmezse tıbbi yardım istenir.
Sara krizi
Hastada var olmayan koku alma, adale kasılması vb. ön haberci denilen belirtiler görülebilir.
Bazen hasta bağırır, şiddetli ve ani bir şekilde bilincini kaybederek yığılır.
Yoğun ve genel adale kasılması görülür. 10-20 sn. kadar nefesi kesilir.
Dudaklarda ve yüzde morarma gözlenir.
Ardından kısa ve genel adale kasılması, sesli nefes alma, aşırı tükürük salgılanması, altına kaçırma görülebilir.
Hasta dilini ısırabilir başını yere çarpıp yaralayabilir.
Aşırı kontrolsüz hareketler gözlenebilir.
Son aşamada hasta uyanır, şaşkındır, nerede olduğundan habersiz, uykulu hali vardır.
Sara krizinde ilk yardım
Olayla ilgili güvenlik önlemleri alınır.
Kriz kendi sürecine bırakılır.
Hasta bağlanmaya çalışılmaz.
Kilitlenmiş çene açılmaya çalışılmaz.
Yabancı herhangi bir madde kullanılmaz (soğan, kolonya vb.).
Hastanın kendini yaralamamasına dikkat edilir.
Etraftaki zarar verebilecek malzemeler uzaklaştırılır.
Sıkan giysiler gevşetilir.
Kusma karşısında tetikte olunmalıdır.
Düşme sonucu yaralanma varsa ilgilenilir.
Tıbbi yardım istenir (112).
Kan şekeri düşüklüğü
Herhangi bir nedene bağlı olarak vücutta kan şekeri eksildiği zaman ortaya çıkan durumdur.
Kan şekeri düşüklüğü nedenleri:
Şeker hastalığına bağlı
Uzun süren egzersizler sonrası
Uzun süre aç kalma sonrası
Mide-bağırsak ameliyatı olmuş kişilerde yemek sonrası
Kan şekeri ani düşmüş kişide, terleme, hızlı nabız, titreme, yorgunluk, bulantı, aniden acıkma hissi görülür.
Kan şekeri yavaş yavaş ve uzun sürede düşerse kişide:
Baş ağrısı,
Konuşma güçlüğü,
Görme bozukluğu,
Uyuşukluk,
Kafa karışıklığı,
Şuur kaybı görülür.
Kan şekeri düşüklüğünde ilk yardım
Hastanın genel durumu değerlendirilir.
Bilinci yerindeyse şekerli su verilir.
Belirtiler 15-20 dakikada geçmiyorsa sağlık kuruluşuna başvurulur.
Bilinci kapalı ise koma pozisyonu verilerek yardım çağrılır.
Kan şekeri düşük hastada 2 kesme şekerin alınması hayat kurtarıcı olabilir. Ayrıca kan şekeri yükselmiş hastaya yanlışlıkla verilecek 2 adet kesme şeker kişinin yaşam riskini önemli derecede etkilemez.
İlk Yardım ve HIV/AIDS

Güvenli bir ilk yardım uygulaması için:
İlk yardım uygulamasına başlamadan önce imkânınız varsa eldiven, yoksa poşet giyiniz.
Ellerinizi ilk yardım uygulamasından sonra bol su ve sabunla yıkayınız.
Elinizde açık yara varsa vücut sıvıları ile temas etmemeye çalışınız.
Yaralı kişinin yakınındaki cam kırıkları vb. maddelere dokunurken çok dikkatli olunuz.
Derideki kesici ve delici yaraları mutlaka temiz bir bezle kapatınız.
Kanamalı ve açık yarası olan kişilerle direkt temasta bulunmayınız.
Suni solunum sırasında kullanılabilecek maske vb. malzemeyi bulundurunuz ve kullanmayı öğreniniz.
Kendinizi koruyunuz. Unutmayın ki hasta olan kişiden alınan mikroplar ömür boyu kalıcı hastalık haline dönüşebilir.
Psikolojik İlk Yardım

Herhangi bir kaza, ani hastalık veya afet durumunun kişilerin üzerinde yarattığı olumsuz etkileri en aza indirgemek ve onların güçlüklerle baş edebilme ve normal yaşamlarını sürdürülebilmelerini sağlamak için bireylerin, ailelerin ve toplumun psikolojik ve sosyal anlamda güçlendirilmesini amaçlayan müdahalelerdir.
Her şeyden önce duygudaşlık (empati) kurun.
Hasta ya da yaralıya kendinizi tanıtın ve ilk yardım uygulamaları için izin alın.
Hasta ya da yaralı ile göz teması kurun ve yumuşak ve sıcak bir konuşma yapın.
Hasta ya da yaralıya duygusal destek verin.
Hasta ya da yaralıya ön yargılı olmadan arkadaşça yaklaşın.
Hasta ya da yaralıya dikkatli bir şekilde olayın ne olduğunu ve ne olacağını açıklayın.
Ondan işbirliği desteği isteyin.
Hasta ya da yaralıyı dinleyin ve sempatik olun.
Eğer gerekliyse pratik bilgilerle yardım desteği verin.
Hasta ya da yaralıya sağlık görevlileri olay yerine gelinceye kadar ağızdan yiyecek ya da içecek vermeyin.
Acil Durumlarda Aranması Gereken Numaralar

| İtfaiye Ambulans Polis Jandarma Sahil Güvenlik AFAD Orman Yangını | 112 |
| --- | --- |
Zehir Danışma: 114
İlk Yardım Çantası

İlk yardım uygulamaları için evde, okulda, iş yerinde, arabalarda, fabrikada, hava alanında, tren istasyonlarında ve diğer tüm akla gelebilecek her yerde ilk yardım çantası bulundurulması gerekmektedir.
İlk yardım çantası direkt bir ısı kaynağından ve çocukların erişebileceği yerden uzak, ne çok nemli ne de kuru bir yerde tutulmalıdır. Mutfak ya da banyo ilk yardım çantasının bulundurulması için uygun bir ortam değildir.
Evde yaşayanların ilk yardım çantasının nerede olduğunu bilmeleri gerekir. Kullanılan malzemelerin sayılarını yeniden tamamlamak ve yerine koymak çok önemlidir. Son kullanma tarihi olan ve tüketilen malzemeleri yenilenmeli ve temiz bir şekilde muhafaza edilmelidir.
İLK YARDIM ÇANTASINDA BULUNMASI GEREKEN MALZEMELER
|  | Malzemenin Adı | Miktar |
| --- | --- | --- |
| 1 | Suni solunum maskesi | 1 Adet |
| 2 | Büyük sargı bezi (10 cmx3-5 cm) | 2 Adet |
| 3 | Steril hidrofil gaz bezi (10x10 cm 50'lik) | 1 Kutu |
| 4 | Üçgen sargı bezi | 3 Adet |
| 5 | Hidrofil pamuk (70 gr) | 1 Adet |
| 6 | Flaster | 1 Adet |
| 7 | Çengelli iğne | 10 Adet |
| 8 | Makas | 1 Adet |
| 9 | Elastik bandaj (6–8 cm enli) | 1 Adet |
| 10 | Yara bandı | 10 Adet |
| 11 | Tıbbi eldiven | 2 Çift |
| 12 | Açık renk plastik örtü | 1 Adet |
| 13 | Not defteri | 1 Adet |
| 14 | Kurşun kalem | 1 Adet |
| 15 | İlk yardım el kitabı | 1 Adet |
| 16 | El feneri | 1 Adet |
| 17 | Düdük | 1 Adet |
| 18 | Cımbız | 1 Adet |
| 19 | Malzeme listesi | 1 Adet |
| 20 | Alüminyum yanık örtüsü | 1 Adet |
Büyük sargı bezi
Yara üzerine konulan pansuman malzemelerinin yerinde tutulmasında kullanılır. Ayrıca kırıklarda, bölgenin tespiti ve hareketsizliğini sağlamak için de kullanılır. Bunlardan başka yarayı dış etkilerden korumak, kol ve bacaklardaki kanamaları durdurmak ve şişlikleri önlemek amacıyla da kullanılır.
Üçgen sargı
Yaralı organı sarmak amacıyla kullanılır.
Steril gazlı bez
Yaralarda pansuman malzemesi olarak kullanılır. Ancak ambalajından çıkarılırken yaraya gelecek yüzeyine el sürülmemelidir.
Flaster
Yara üzerine konulan pansuman malzemesinin yerinde tutulmasında kullanılır.
İlk yardım el kitabı
Çeşitli ilk yardım uygulamalarının (suni teneffüs vb.), ilk yardımla ilgili daha fazla bilginin öğrenilmesi ve hasta veya yaralıya yardım etmek için kullanılır.
Buz torbası
Yaralı ya da hastanın eğer ateşi varsa ateşini düşürmek için kullanılır. Aynı zamanda vücudun herhangi zedelenen ya da bir yere çarpılan bir bölgesinin şişliğini indirmek için de uygulanır.
Serraf Şiruye

| Şiruye Hesenoğlu |
| --- | --- |
Azeri şair
Doğum: 11 Eylül 1942(1942-09-11) Göyçe yöresi, Basarkeçer şehri, Taşkent
Ölüm: 08 Aralık 2015 (73 yaşında) Azerbaycan, Berde, Yeni Taşkent
Meslek: Şair ve yazar
Milliyet: Azerbaycan Türkü

İmza: 

Şiruye Hesenoğlu, Serraf Şiruye (Azerbaycan alfabesi: Şiruyə Həsənoğlu, Kiril: Ширујə Һəсəноғлу; gerçek adı: Hacıyev Şiruyə Həsən oğlu; d. 1942 – ö. 2015) — şair, Azerbaycan yazarlar ve Azerbaycan gazeteciler birliğinin üyesi, "Altın Kalem", "Memmed Araz" ve "H.B.Zerdabi" mükafatları adayı.
Yaşamı

Serraf Şiruye 11 Eylül 1942'de Göyçe yöresinin Basarkeçer şehrinin Taşkent köyünde şair Hesen Xeyallının ailesinde dünyaya gelmiştir. Çocukluk yıllarında babasından arabca ve farca dillerinde okuyup yazmayı öğrenen Şiruye, ilkokul yaşlarından beri şiire büyük ilgi  göstermiştir.
1960 senesinde Berde şehrinin Yeni Taşkent köy ortaokulunu bitirdikten sonra, 1962 senesinde  de Azerbaycan Devlet Pedagoji Enstitüsünü Matematik fakültesine girmiş ve 1968 yılında enstitüsünden mezun olmuştur. Bu yılda Berde şehrinin Yeni Daşkend köy ortaokulunda öğretmen olarak çalışmıştır.
1972 yılından 1980'e kadar Yeni Daşkend kend köy ortaokulunda müdür muavini ve Berde şehri «Bilik» cemiyetinde konuşmacı olarak çalışmıştır. 1993-1997-cı yıllarda dini medreseyi bitirmiştir. Serraf Şiruye 1992 yılından 1996 yılına kadar cephe bölgelerinde savaş muhabirliği yapmıştır. Yiğit askerlerin kahramanlıklarından  bahseden ve vatanperverlik mevzusunda 15'e yakın kitabın yazarıdır.
8 Aralık 2015'te Azerbaycan Cumhuriyyeti Berde şehrinin Yeni Taşkent köyünde kanserden ölmüştür.
Şairliği

Erken yaşlarından yaratıcılıga başlayan Serraf Şiruye 1962 yılından zamanın gazetelerinde şiirlerini yayınlamış ve yazdığı şiirler hayranlarının ezberlerindedir.
Şu anda Berde şehri Yeni Taşkent köyünde yaşıyor ve edebi fealiyetini devam ettirmektedir. Azerbaycan yazarlar ve Azerbaycan gazeteciler birliğinin üyesi, "Altın Kalem", "Memmed Araz" ve "H.B.Zerdabi" mükafatları adayıdır.
15 Kasım 2007 yılda "Karabağ Müharebesi, Gazileri ve Şehid Aileleri İctimai Birliyi"nin Vatanperverlik mevzusunda yazılmış şiirler ve kitaplara ait "Fahri Ferman" ile Şiruye Hesenoğlu mükafatlandırılmıştır.
Kitapları

"Ağlama bülbül ağlama"(1994),
"Ölümden sonraki ömür" (1997),
"Bu ocağın alevi sönmez"(1998),
"Cesurlar"(2000),
"Yiğit ölür, adı kalır" 5 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.(2002),
"Ayrılığın sonu varmış"(2006),
"Gönlüm Göyçeni ister"(2006),
"Terterin yaralı cengaverleri"(2006),
"Ben Hak’ka sığınmışım"(2007),
"Her buluşma bir hatıradır"(2007),
"Göyçeden gelen sesler"(2008),
Seçilmiş eserleri (VI cildde).
"Ayrılıq belə düşdü" 5 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Bakı, "Qismət", 2014, (224+48) səh., 300 tiraj. ISBN 978-9952-8231-1-0
"Susma, ürək..." 28 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Bakı, "SkyG", 2015, 272 səh., 500 tiraj. ISBN 978-9952-440-08-05
Taylan Özgür

| Taylan Özgür |
| --- | --- |

Doğum: Mustafa Taylan Özgür 23 Şubat 1948(1948-02-23) Ankara, Türkiye
Ölüm: 23 Eylül 1969 (21 yaşında) Beyazıt Meydanı, Fatih, İstanbul
Ölüm sebebi: Silahla vurulma
Defin yeri: Cebeci Asri Mezarlığı, Ankara
Tanınma nedeni: Politik Aktivist

Mustafa Taylan Özgür (23 Şubat 1948, Ankara - 23 Eylül 1969, İstanbul), 1968 öğrenci hareketi liderlerinden. 68 Kuşağı'nın faili meçhul bir cinayet sonucunda öldürülen ilk  kişilerindendi ve  katilleri hâlâ yakalanamamıştır.
Hayatı

23 Şubat 1948'de Ankara'da doğdu. Annesi Necla, babası emekli bir subay olan Hasan Özgür'dü. Ankara Atatürk Lisesi’nden mezun olduktan sonra ODTÜ'ye girdi ve gençlik hareketlerine katılmaya başladı. ODTÜ Sosyalist Fikir Kulübü ve ODTÜ Öğrenci Birliği Denetleme Kurulu üyesiydi.
ABD'nin Ankara büyükelçisi Robert Komer'in arabasının yakıldığı 6 Ocak 1969 tarihli eyleme katılanlardan birisiydi. Eylemden sonra tutuklanan 13 öğrenci arasındaydı ve iki ay kadar tutuklu kaldıktan sonra 12 Mart 1969'da tahliye edildi.
ODTÜ Stadyumu'ndaki büyük "Devrim" yazısını yazan üç öğrenciden biri olduğu iddia edilir (diğerleri Hüseyin İnan ve Alparslan Özdoğan).
Öldürülmesi

23 Eylül 1969'da İstanbul Üniversitesi'nde katıldığı Öğrenci Birliği Kongresi sırasında güvenlik güçleri tarafından üzerinde silah bulunduğu için yakalanmak istediği sırada kaçarken Beyazıt Meydanı'nda öldürüldü. Failleri hâlâ bulunamamıştır.[kaynak belirtilmeli]
Cenaze töreni

Ankara'da 25 Eylül 1969'da düzenlenen cenaze törenine 5.000 kadar öğrenci katıldı. Bir gece önce ODTÜ'de kaldığı öğrenci yurdunun bahçesinde hazırlanan katafalkta tutulan naaşı başında öğrenciler nöbet tutmuştur. ODTÜ Öğrenci Birliği'nin Taylan Özgür'ün ODTÜ kampüsünde gömülmesi talebi rektörlük tarafından kabul edilmedi. Bunun üzerine 25 Eylül sabahı cenazesi önce Tandoğan Meydanı'na getirildi, ardından bir kortej halinde cenaze namazı için Maltepe Camii'ne götürüldü. Yaklaşık 6 saat süren törenin ardından Cebeci Asri Mezarlığı'na gömüldü.
Tanıklıklar ve tartışmalar

Can Dündar kendine ait internet sitesinde, kontrgerilla uzmanlarından emekli yarbay Talat Turhan'ın bu cinayeti bir üsteğmenin yaptığını belirten açıklamasını yazmıştır.
Can Ataklı şahit olduğu olayı köşesinde kaleme almıştır:
Ölümünden sonra

Taylan Özgür'ün ölümünden sonra Robert Komer'in arabasının yakılması eylemine katılanlardan Yusuf Arslan, Sinan Cemgil, Hüseyin İnan ilerleyen dönemde THKO'yu kurdu; Ulaş Bardakçı, İrfan Uçar ve Münir Aktolga ise THKP-C'yi kurdu.
Deniz Gezmiş idamından önce Taylan Özgür'ün yanına gömülmek istemiş, ancak buna izin verilmemiştir.
1971'de Nurhak'ta öldürülen THKO liderlerinden dönemin ODTÜ Sosyalist Fikir Kulübü Başkanı Sinan Cemgil de oğluna Taylan ismini koymuştur.
Öldürüldüğü an Hatırla Sevgili dizisinin 38. bölümünde canlandırılmıştır.
Taylan Özgür'ün ODTÜ'deki cenaze töreni
Tahrif

Tahrif (Arapça: تحريف "değiştirme, bozma"), Müslümanlar tarafından kullanılan Arapça bir sözcüktür ve Yahudiler ile Hristiyanların, kendi kutsal yazılarını değişiklikleri iddiasına atıfta bulunur. Kur'an’ı ve diğer hadisleri temel alan Gelenekçi Müslüman âlimler, Yahudilerin ve Hristiyanların, Tanrı Kelamını değiştirdiklerini iddia ederler.