stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Şadiye (kruvazör)
Hizmet geçmişi

Mayıs 1889'da sipariş edilen geminin Tersane-i Amire'de yapımına 9 Kasım 1891'de başlandı. 1897'de gemi üzerindeki çalışmalar durduğunda iskeleti ve bazı kaplamaları tamamlanmıştı. 1904'te iskelet haldeydi fakat tamamen çürümüştü. 1906-1909 yıları arasında tamamlanan kısım sökülerek kızak temizlendi.
Aliya Nazarbayeva

| Aliya Nazarbayeva |
| --- | --- |
Әлия Назарбаева
Doğum: Álıya Nursultanqyzy Nazarbayeva 3 Şubat 1980 (44 yaşında) Almatı, Kazak SSC, Sovyetler Birliği
Evlilik: Aidar Akayev Dimash Dosanov
Çocuk(lar): 4
Ebeveyn(ler): Nursultan Nazarbayev Sara Nazarbayeva
Akraba(lar): Dariga Nazarbayeva (kardeşi) Dinara Kulibayeva (kardeşi)

Aliya Nursultanovna Nazarbaeva (Kazakça: Álıya Nursultanqyzy Nazarbaeva, d. 3 Şubat 1980), Kazakistan'ın ilk Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'in en küçük kızıdır. Bir inşaat şirketi ve üst düzey bir spa da dahil olmak üzere sayısız ticari organizasyonun başkanıdır. Kazakistan Cumhuriyeti Edebiyat ve Sanat Devlet Ödülü sahibidir.
Nazarbayeva, İngiltere, Londra'daki Richmond Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Fakültesi ve Washington, ABD'deki George Washington Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Fakültesi'nde okudu. 2001 yılında Kazak Devlet Hukuk Akademisi Hukuk Fakültesi'nden Hukuk Bilimi derecesi ile mezun oldu.
Abdullah Alpdoğan

| Hüseyin Abdullah Alpdoğan> IV. (Tunceli) Umumî Müfettişi |
| --- | --- |
Görev süresi 10 Ocak 1936 - 28 Şubat 1943
Başkan: Mustafa Kemal Atatürk İsmet İnönü
Başbakan: İsmet İnönü Celal Bayar Refik Saydam Şükrü Saracoğlu
Yerine gelen: Muzaffer Ergüder
Türkiye Büyük Millet Meclisi 7. ve 8. Dönem Milletvekili
Görev süresi 8 Mart 1943 - 24 Mart 1950
Seçim bölgesi: 1943 - Bolu 1946 - Kastamonu
Kişisel bilgiler
Doğum: Hüseyin Abdullah 1878 Taşköprü, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 9 Nisan 1972 (94 yaşında) Kadıköy, İstanbul, Türkiye
Defin yeri: Karacaahmet Mezarlığı, İstanbul
Partisi: Cumhuriyet Halk Partisi (1923-1941)
Bitirdiği okul: Kara Harp Akademisi
Mesleği: Asker, siyasetçi
Ödülleri: İstiklâl Madalyası
Askerî hizmeti
Bağlılığı:  Osmanlı (1900-1920)    Türkiye (1920-1943)
Hizmet yılları: 1902-1943
Rütbesi: Korgeneral
Komutası: 9. Tümen, 41. Tümen, 61. Tümen, Erkân-ı Harbiye-i Umumiye 4. Şube Müdürü, Merkez Ordusu Erkan-ı Harbiye Subayı, Milli Müdafaa Vekaleti Ordu Dairesi Başkanı ve Müsteşar Muavini, 1. Ordu Erkan-ı Harbiye Subayı, Tunceli Valisi ve Komutanı, 4. Umumi Müfettişi, 8. Kolordu, 17. Kolordu, 1. Süvari Tümeni
Çatışma/savaşları: Balkan Savaşları I. Dünya Savaşı Türk Kurtuluş Savaşı Dersim İsyanı
Hüseyin Abdullah Alpdoğan (1878, Taşköprü, Kastamonu - 9 Nisan 1972, Kadıköy, İstanbul), Türk asker ve siyasetçi. Dersim İsyanı'nda Tunceli Valisi olarak görev yapmış ve bazı kesimler tarafından olaylardaki rolü öne sürülerek "Dersim Kasabı" şeklinde adlandırılmıştır.
Yaşamı

1878 yılında Abdullah Efendi'nin oğlu olarak dünyaya geldi. Asker ve siyasetçi Nureddin Paşa'nın kızı Memduha Hanım (1904-1970)  ile evlenen ve iki çocuk sahibi olan Alpdoğan, 1972 yılında İstanbul'da öldü ve Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.
Askeri ve Siyasi Kariyeri

1902 yılında Mekteb-i Harbiye'den Mülazım (Teğmen) rütbesiyle piyade sınıf on ikincisi olarak bitirdi. 1905 yılında Erkân-ı Harbiye Mektebi'ni Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle bitirerek Osmanlı Ordusu'na katıldı. Seyyar Topçu Alayı 1. Tabur Subaylığı, Nizamiye 3. Alayı 3. Tabur 3. Bölük Subaylığı, Erkân-ı Harbiye 1. Şube Subaylığı, Edirne İstilaat Komisyonu Üyeliği, 2. Tekirdağ Kolordusu Kurmay Subaylığı, Kale-i Sultaniye 2. Kolordu Kurmay Subaylığı, 2. Kolordu Erkan-ı Harbiye Subaylığı, 5. Ordu Erkan-ı Harbiyesi 9. Şube Müdürlüğü, 11. ve 21. Kolordu Erkan-ı Harbiye Subaylığı, 9., 41. ve 61. Fırka Komutanlığı, Erkân-ı Harbiye-i Umumiye 4. Şube Müdürlüğü, Merkez Ordusu Erkan-ı Harbiye Subaylığı, Milli Müdafaa Vekaleti Ordu Dairesi Başkanlığı ve Müsteşar Muavinliği, 1. Ordu Müfettişliği Erkan-ı Harbiye Subaylığı, Tunceli Valiliği ve Komutanlığı, 4. Umumi Müfettişliği, 8. ve 17. Kolordu Komutanlığı, 1. Süvari Tümen Komutanlığı, TBMM VII. Dönem (Ara Seçim) Bolu, VIII. dönem Kastamonu milletvekilliği yaptı.
Madalyaları

Alpdoğan Osmanlı Ordusu'nda katıldığı Birinci Dünya Savaşı'nda 2. Sınıf Demir Haç, Muharebe Gümüş İmtiyaz, Kılınçlı 3. Mecidi Nişanı, Harp Madalyası, İstiklal Madalyası gibi madalya ve nişanlar ile çeşitli takdirnameler kazanmıştır.
Şebnem Bozoklu

| Şebnem Bozoklu |
| --- | --- |
Doğum: 25 Ağustos 1979 (45 yaşında) İstanbul, Türkiye
Eğitim: Dokuz Eylül Üniversitesi
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2001-günümüz
Evlilik: Emre İzer (e. 2010; b. 2016) Kanat Atkaya (e. 2019)
Ödüller: (2009) 36. Altın Kelebek Ödülleri - En İyi Kadın Komedi Oyuncu Ödülü, Canım Ailem

Şebnem Bozoklu Atkaya (d. 25 Ağustos 1979, İstanbul), Türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu.
Hayatı

Baba tarafından Ispartalı; anne tarafından Mısır kökenli Siirtli bir ailenin çocuğudur. Çocukluğu Suadiye'de geçmiştir.
1996'da Kadıköy Kız Lisesini bitirdikten sonra Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro Bölümünden 2000 yılında mezun oldu. 2001 yılında Müjdat Gezen Sanat Merkezi Oyunculuk Bölümüne başlayan Bozoklu, 2004'te oradan mezun oldu. 2005-2006 yılları arasında Çisenti Tiyatro'da Sanat Dansı ile Mondi'nin yönetmenliğini yaptı. 2006-2007 yılları arasında TRT'nin Hazır mısınız? yapımında canlı yayın sunuculuğu yaptı. Aynı yıllar arasında TRT'nin Elma Kurdu yapımında hem solistlik hem de kukla oynatıcılığı yaptı. Bozoklu, Canım Ailem'deki Meliha rolüyle göstermiş olduğu başarıdan ötürü 36. Hürriyet Altın Kelebek'in (2009) En İyi Kadın Komedi Oyuncu Ödülü'ne layık görülmüştür. 32. Radyo-Televizyon Gazetecileri Derneği Oscarları (2010) En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'nü aldı.
Filmografisi

| Televizyon> Yıl | Televizyon> Yapım | Televizyon> Rol | Televizyon> Kanal |
| --- | --- | --- | --- |
| 2006 | Selena | Ceylan | atv |
| 2008-2010 | Canım Ailem | Meliha | atv |
| 2011 | Heberler | Öğrenci İşleri | Turkmax |
| 2012 | Bizim Yenge | Filiz | Kanal D |
| 2013 | Galip Derviş | Sevin Sezgin | Kanal D |
| 2014-2015 | Ulan İstanbul | Yaren | Kanal D |
| 2015 | Beyaz Show | Kendisi | Kanal D |
| 2016 | Altınsoylar | Gülsüm Altınsoy | Kanal D |
| 2016 | Çifte Saadet | Perihan | FOX |
| 2017 | 3 Adam | Kendisi | TV8 |
| 2020 | Gel Dese Aşk | Yasemin Düdenli | atv |
| 2020-2021 | Babam Çok Değişti | Aslı Pamuk | Kanal D |
| 2021 | Elbet Bir Gün | Nesime Baykan | FOX |
| 2023 | Hayatımın Neşesi | Neşe Şenbakkal | TRT 1 |
| 2023 | Sen Türkülerini Söyle | Kendisi |  |
| 2024- | Password | Kendisi, Sunucu | Kanal D |
| 2024-günümüz | Kızılcık Şerbeti | Meryem / Meri | Show TV |
İnternet dizi ve filmleri
| Yıl | Yapım | Rol | Platform |
| 2018, 2023 | Şahsiyet | Zuhal Çelik | puhutv, GAİN |
| 2021 | Bunu Bi' Düsüsün | Ayfer | BluTV |
| 2021 | Hamlet | Nagehan Tan | GAİN |
| 2022 | Yılbaşı Gecesi | Didem | Disney+ |
| 2023 | Dünya Bu | Esra | GAİN |
| Sinema | Sinema | Sinema |  |
| Yıl | Yapım | Rol |  |
| 2013 | Soğuk | Fincan |  |
| 2015 | İçimdeki İnsan | Nejla |  |
| 2015 | Niyazi Gül Dörtnala | Hediye |  |
| 2015 | Yok Artık! | Asuman |  |
| 2016 | Albüm | Bahar Bahtiyaroğlu |  |
| 2016 | Yok Artık 2 | Merve |  |
| 2017 | Tatlım Tatlım | Tatlım |  |
| 2018 | Cebimdeki Yabancı | Esra |  |
| 2019 | Türk İşi Dondurma | Gülsüm |  |
| 2020 | Biz Böyleyiz | Dolunay |  |
| 2020 | 9,75 | Sevgi |  |
| 2023 | Prestij Meselesi | Jale |  |
| 2024 | Mucize Aynalar | Emel Cenabettin |  |
| 2024 | Gelin Takımı | Selin |  |
xxxx: Belirsizlik Meselesi (film)
xxxx: Çisenti Sanat, Alaaddin'in Sihirli Lambası
xxxx: Çisenti Sanat, Dikkatli Çocuk
xxxx: Derman
xxxx: Müjdat Gezen Oyuncuları, A. Pantolonun Kemeridir
xxxx: Müjdat Gezen Oyuncuları, Karmakarışık
xxxx: Müjdat Gezen Oyuncuları, Yalancı
xxxx: Müjdat Gezen Sanat Merkezi Oyuncuları, Sihirli Flüt Müzikali
xxxx: Müjdat Gezen Tiyatrosu, Hamlet
xxxx: Müjdat Gezen Tiyatrosu, Böylesi Bir Aşk
xxxx: Öğleden Sonra (film)
xxxx: Tesadüfi (film)
xxxx: Tiyatro Kılçık Ayşegül Hindistan'da
xxxx: Vesaire Vesaire (film)
Tiyatro oyunları

2011: Festen/Kutlama, Dot
2012: Bezirgan, İstanbul Halk Tiyatrosu
2016: Kaplan Sarılması
2017: Arzu Tramvayı, BKM & ID İletişim
2019: Aşk Geçmişim, Uniq Hall
2023: Balina, Craft Tiyatro
Seslendirme

TRT, Avrupa Yayın Birliği Çocuk Filmleri
TRT, Kasaba (animasyon karakter seslendirme)
TRT, Gezgin ile Fırfır (animasyon karakter seslendirme)
Yardımcı yönetmenlik

2005: Tiyatrokare, İki Oda Bir Sinan
2003: İstanbul Şehir Tiyatroları, Ben Anadolu
Ödülleri

2009: 36. Altın Kelebek Ödül Töreni - En İyi Kadın Komedi Oyuncusu
2017: 22. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri - Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu (Komedi) - Albüm
2018: Harbiye Leo Kulübü Ödülleri - En Harbi Kadın Tiyatrocu Ödülü - Arzu Tramvayı
2018: İstanbul Kültür Üniversitesi Ödülleri - Yılın En Beğenilen Kadın Tiyatro Sanatçısı - Arzu Tramvayı
2019: Vefa Lisesi 14. Kemal Sunal Kültür Sanat Haftası Ödülleri - En İyi Kadın Tiyatro Oyuncusu - Arzu Tramvayı
Rozbif

| Rozbif |
| --- | --- |

Rozbif (İngilizce: Roast beef); Bonfile, Biftek, Antrikot gibi özel etlerin etrafı hava almayacak şekilde sarılıp (sicim ipi) fırınlanması veya açık ateşte mühürleme tekniği ile yapılan geleneksel bir yemektir. (Osmanlı mutfağında da yapılmaktadır.)
Osmanlı Mutfağındaki Çeşitleri

Yeni Usûl Yemek Kitabın'da Rozbif olarak tarifi verilmiştir.
Tarifi:Sığır etini bolca soğan ile ve biraz sarımsak kendi yağıyla tencerede kızarır bâdehu suyunu tuz ve biber ve biraz domates ile iyice pişirmeli bâdehu çıkarıp soğudup ince dilmeli ve tepsi içine dizmeli üzerine kendi salçasını gezdirmeli.
Ev Kadını kitabında Rozbif olarak tarif verilmiştir.
Norris Bradbury

| Norris Bradbury |
| --- | --- |
Norris Bradbury
Doğum: Norris Bradbury 30 Mayıs 1909 Santa Barbara, Kaliforniya, ABD
Ölüm: 20 Ağustos 1997 (88 yaşında) Los Alamos, New Mexico, New Mexico, ABD
Ölüm sebebi: Kangren
Milliyet: Amerikalı
Vatandaşlık: ABD
Mezun olduğu okul(lar): Pomona College (BA) Kaliforniya Üniversitesi (PhD)
Tanınma nedeni: J. Robert Oppenheimer'ın yerine Los Alamos Ulusal Laboratuvarı'nın direktörlüğünü üstlendi, ayrıca Manhattan Projesinde görev aldı.
Ödüller:  Legion of Merit (1945)  Department of Defense Medal for Distinguished Public Service (1966)  Enrico Fermi Ödülü (1970) 

Kariyeri
Dalı: Fizik, nükleer fizik
Çalıştığı kurumlar:  Stanford Üniversitesi  Kaliforniya Üniversitesi  Los Alamos Ulusal Laboratuvarı 
Tez: Studies on the Mobility of Gaseous Ions (1932)
Doktoradanışmanı: Leonard B. Loeb
 
İmza

Norris Edwin Bradbury (30 Mayıs 1909 - 10 Ağustos 1997), Los Alamos Ulusal Laboratuvarı'nda 1945 ile 1970 yılları arasında görev yapmış Amerikan fizikçi. Robert Oppenheimer tarafından II. Dünya Savaşı sırasındaki Manhattan Projesi'nde başarılı olduğu için bu pozisyona seçilmiştir. Bradbury, Trinity denemelerinden sonuncusu olan "the Gadget"dan sorumluydu.
Bradbury, kötü bir zamanda Los Alamos'ta görev aldı. Çalışanlar gruplar halinde Alamos'u terk ediyordu, yaşam koşulları kötüydü ve laboratuvarın kapatılma ihtimali vardı. Bradbury yeterince personeli ikna edip Kaliforniya Üniversitesi ile yenileme anlaşması yaptı. Nükleer silahların gelişmesi için çalışmaya devam etti. Onları laboratuvar cihazların olmaktan imal edilecek hale getirdi. Sayısız ıslahatları sayesinde, silahları daha güvenli, daha kullanışlı ve az bulunan radyoaktif maddeleri daha verimli kullanan bir hale getirdi.
1950'li yıllarda Bradbury, termonükleer silahların geliştirilmesini denetledi, ancak Edward Teller ile bu silahların geliştirilmesine verilen öncelik konusunda çıkan anlaşmazlık sonucunda rakip bir nükleer silah laboratuvarı kuruldu (Lawrence Livermore Laboratuvarı). Sonraki yıllarda Bradbury işleri ilerletip nükleer bilimi geliştirmek adına Los Alamos Meson Fizik Tesisi'ni kurdu. 1960'lı yıllardaki Uzay Yarışı esnasında nükleer yakıtla çalışan taşıtları geliştirmek adına bir laboratuvar olan Nuclear Engine for Rocket Vehicle Application'ı (NERVA) kurdu. Adı ise Bradbury Bilim Müzesi'ne verildi.
Erken yaşları

Norris Bradbury 30 Mayıs 1909 yılında Edwin Pearly ve Elvira née Clausen'in çocuğu olarak dünyaya geldi. Bradbury'nin 3 kardeşi daha vardı. Bir kız kardeşi küçük yaşta hayatını kaybetti. Bunun üzerine aile Bobby ve Betty adındaki ikizleri evlat edindi. İkizler ileride İkinci Dünya Savaşı'nda Amerikan ordusunda görev alacaklardı. Bradbury Ontario, Kaliforniya'daki Hollywood ve Chaffey Lisesi'nde okudu. 16 yaşında mezun olduktan sonra Claremont, Kaliforniya'daki Pomona Koleji'ne girdi ve 1929 yılında kimya bölümünden mezun oldu. Phi Beta Kappa Topluluğu'na üye olmaya hak kazandı. Pomona Üniversitesinde okurken İngilize debiyatı uzmanı Lois Platt ile tanıştı. Platt ayrıca oda arkadaşının kız
kardeşiydi. 1933 yılında evlendiler ve James, John, David adında 3 erkek çocukları oldu. Norris, Piskoposluk kilisesinin de aktif bir üyesiydi.
Bradbury, yüksek lisans ve öğretim üyesi olduğu Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nde fizik ile ilgilenmeye başladı. Doktora tezini Leonard B. Loeb'in danışmanlığı altında gaz iyonlarının
akışkanlığı hakkında yaptı ve Ulusal Araştırma Kurumu üyeliği ile ödüllendirildi.
I. Dünya Savaşı'nda deniz kuvvetleri ihtiyat personeli olan Loeb, Bradbury'yi de deniz
kuvvetleri ihtiyat personeli olması için cesaretlendirdi. Bradbury'nin asteğmen olarak görevlendirmesi kararı, o sırada Berkeley'deki Donanma Yedek Subay Eğitim Kolordusu'nun başkanı olan Teğmen Komutan Chester W. Nimitz tarafından imzalandı.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ndeki iki yılının ardından, Bradbury 1935 Stanford Üniversitesi'nde asistanlık yapmaya başladı. 1938 yılında doçent oldu. 5 yıl sonra ise profesörlüğe yükseldi. Gazların elektrik iletkenliği, iyonların özellikleri ve atmosfer elektriğinin tutumu üzerinde uzmanlaştı. Physical Review, Journal of Applied Physics, Journal of Chemical Physics ve Journal of Atmospheric Electricity and Terrestrial Magnetism isimli yayınlar yayınladı. Hem uçuş süresi kütle spektrometrelerinde hem de iyon hareketlilik spektrometrelerinde kütle spektrometresinde yaygın olarak kullanılan, bir tür elektrikli iyon kapısı olan Bradbury-Nielsen kapısını icat etti.
II. Dünya Savaşı

1941 yılının başlarında Bradbury II. Dünya Savaşı'nda Amerikan Deniz kuvvetleri adına çalışmak üzere göreve çağrıldığı halde Stanford'daki akademik yılın bitimine kadar izin verildi. Mermi düşmesi üzerinde çalışmak üzere Dahlgren, Virginia’daki Donanma Test Sahası üssüne gönderildi. Loeb ve komutan Deak Parsons zaten Dahlgren'de çalışıyordu.
Bradbury Haziran 1944'te, Manhattan Projesi Los Alamos Laboratuvarı'nın müdür yardımcısı olan Parsons'tan Albuquerque, New Mexico'ya rapor vermesi emrini aldı. Parsons, Bradbury’e iç patlama tipi nükleer silahlar için gerekli olan patlayıcı mercek üzerine çalışması gerektiğini söyledi. Bradbury araştırmaya pek hevesli değildi, ama Parsons bir deniz subaydı ve yapmak zorunda kaldı.
Los Alamos’ta Bradbury İçe Doğru Patlama Deneysel Ekibi E-5'in başına geçti. Bu da onu patlama alanı test programının başına getirdi. Ağustos 1944’te laboratuvar yöneticisi Robert Oppenheimer kapsamlı bir düzenleme yaptı. E-5, George Kistiakowsky’in X projesinin bir
parçası oldu ve bu proje X-1 olarak yeniden adlandırıldı. Bu sırada ise, Bradbury iç patlama süreci için gerekli olan mükemmel bir jet yapmaya çalışıyordu. Bunlar X ışını ve RaLa teknikleri kombinasyonu olarak incelendi.
Mart 1945 tarihinde, Oppenhimer Alberta Projesi adı altında Parsons’a
Manhattan Projesi'nin en büyük görevini verdi. Bu görev nükleer silahları savaş
alanına taşımak üzerineydi. Bradbury Alberta Projesi'ne Fat Man’i (Nagazaki’ye atılan bombanın ismi) birleştiren grubun başına geçti. Temmuz 1945 tarihinde Trinity nükleer denemelerinde “The Gadget” diye adlandırılan bombanın denetmeni oldu. Bradbury Trinity testleri hakkında “Trinity hakkında hiçbir derin duygusal düşüncelere sahip olmadım. Hem de hiç. Sadece bittiği için çok memnunum.”
İleri yaşları

Bradbury 1970 yılında Los Alamos Laboratuvarı'ndanki yöneticilikten emekli oldu. Yerine geçen Harold Agnew kendisine baş danışman olması için davette bulundu fakat olumlu sonuç alamadı. Buna rağmen Bradbury Birleşik Devletler Ulusal Bilimler Akademisi 
başta olmak üzere, Los Alamos Sağlık Merkezi, Santa Fe'nin ilk ulusal bankası, Los Alamos YMCA ve Santa Fe Sinirbilim Topluluğu'nda danışmanlık yaptı.
1969 yılında Bradbury New Mexico valisi David Cargo tarafından New Mexio Üniversitesi'ne yönetici olarak atandı. O günlerde üniversite çalkantılı günler geçiyordu. 1970'in Mayıs ayında savaş karşıtı aktivist Jane Fonda Kent State'deki silahlı saldırılara cevap olarak New Mexico Üniversitesi rektörü Ferrel Heady'in evine yürüyüş düzenledi. Rektörün grupla görüşmeyi reddetmesi üzerine, öğrenci grubu greve başladı. Dersler iptal oldu, mitingler düzenlendi ve Öğrenci Konseyi Binası öğrenciler tarafından istila edildi. Vali, öğrencileri uzaklaştırmak için New Mexico Ulusal Muhafızları'nı çağırdı. 11 kişi süngülenerek hayatını kaybetti. Cargo'nun yerine gelen Bruce King Bradbury'nin yerine başka bir yönetici atadı.
1990'lı yılların ortasında Bradbury yakacak odun keserken sağ bacağını yaraladı. Bacağı kangren oldu ve dizinden aşağısı kesildi. Kangren sol bacağına da sıçradı ve sol ayağının bir kısmı da kesildi ve Bradbury tekerlekli sandalyeye mahkûm oldu. Gün geçtikçe hastalık ilerledi ve 20 Ağustos 1997 tarihinde Bradbury öldü. Los Alamos'ta düzenlenen bir cenaze ile Guaje Pines mezarlığına gömüldü.
Hormon replasman tedavisi

Hormonlar; metabolizmanın, su ve elektrolit alış verişinin, büyümenin, seksüel gelişimin ve seksüel fonksiyonların regülatörleri olarak hayati öneme sahiptirler. Hormonların yokluk, azlık ve fazlalıkları çeşitli hastalık belirtilerine yol açar; bazılarının yokluğu ölüme neden olur. Bu nedenle hekimlikte bir endokrin organın hipofonksiyonunu veya bir hormonun eksikliğini zamanında saptayarak eksik hormonu yerine koymak (replasman tedavisi) önemlidir. Bu tedavi yöntemine replasman tedavisi denir.
Menopozun tanımı

Menopoz, kelime anlamı olarak son adet kanamasına verilen isimdir. Ortalama 45-55 yaşları arasında, düzensiz adet kanamaları ile başlayan ve adetin tamamen kesilmesiyle sona eren, kadın hayatındaki doğal bir dönemdir.
Menopoz, aslında kadınların adetten kesilmesinin kesinleştiği zamandan sonrası için kullanılan bir terim olmakla beraber, bu dönemdeki en önemli olay kadının üreme yeteneğinin bitmesi ve reprodüktif dönemin sonlanmasıdır.
Menopoza geçiş dönemi östrojen eksikliği semptomları ile birlikte, düzensiz kanamalar, gebe kalma ya da artık gebe kalmama kaygıları ve kardiyovasküler hastalıklar açısından risk artışı ve ayrıca yapılan çalışmalara göre kemik yitiminin hızlanması ile kadınları fiziksel olduğu kadar sosyal ve psikolojik yönlerden de etkilemektedir. Bazı kadınlar perimenopozal dönemde çok şiddetli, çeşitli semptomlar yaşarken, bazı kadınlarda hiçbir belirti görülmemekte ya da belirtiler minimal olmaktadır.
Menopoz yaşı

Kadınların ortalama yaşam süresi gelişmiş ülkelerde 81-82 iken Türkiye'de bu oran 72.2 olarak tespit edilmiştir. Öte yandan menopoza girme yaş ortalaması da gene bölge ve gelişmişliğe göre 46 ile 52 yaş arasında değişme gösterirken Türkiye'de menopoza girme yaş ortalaması 46,5 olarak bulunmuştur.
Menopoz yaşının kabaca 45-50 yaş arası olduğu bilindiğine göre ortalama 75 yıl yaşayacağı öngörülen bir kadının ömrünün üçte birini menopoz döneminde geçireceği açıkça görülmektedir. Bu nedenle menopozla ilgili her konu her yönüyle irdelenmeli, kadınlarımızın bu dönemi sağlıklı ve kaliteli bir yaşam geçirmeleri sağlanmaya çalışılmalıdır.
Menopozal değişiklikler: Epidemiyoloji

Menopoz öncesi oluşmaya başlayan birtakım fizyolojik değişiklikler istenmeyen ve rahatsız edici bazı akut belirtilerin yanı sıra uzun sürede kadının yaşam kalitesi ve süresini etkileyebilecek sonuçları doğurur.
Düzensiz adet kanamaları
Vasomotor belirtilerin başında, sıcak basmalar, çarpıntılar, aşırı terleme, uykusuzluk ve gece terlemeleri, gastrointestinal spazm, karıncalanma hissi ve paraseteziler sayılabilir. Kadınların yaklaşık olarak %75' i menopoza geçiş döneminde “sıcak basmaları“ yaşarlar. “Sıcak basması” aniden gelişen, yüz ve boyuncan başlayarak göğüse yayılan sıcaklık hissidir. Birkaç dakika sürer.
Menopoz reel anlamda gerçekleştikten bir süre sonra menopozdaki östrojen eksikliği vaginal ve ürogenital mukozada atrofik değişikliklerin oluşmasına neden olur.
Osteoropoz, kemik kitlesinin azalarak, kırık oluşma riskinin artmasıdır. Osteoropoza bağlı kırık olguları, genellikle menopoz sonrası, sırayla vertebra, kalça ve ön kolda olmaktadır. Kadınlarda menopoz hormon replasman tedavisi aslı itibarıyla yaşlılıktan olan kemik rezorpsiyonu hızının azalmasında yardımcı olur.
Menopoz belirtilerinin görülme sıklığı

Menopoz dönemi, adet bozuklukları ve sonunda adetin tamamen kesilmesi dışında,başka bir belirti ve rahatsızlık hissetmeden geçirilebilir. Ancak bu kadınların oranı tüm menopozdaki kadınların sayısı ile karşılaştırıldığında yalnızca %24 olarak bulunmuştur. Adet düzensizlikleri, yumurtalıklardaki hormon üretiminin azalmasına bağlıdır. Azalan hormon üretiminin ısı merkezlerini etkilemesiyle, adet düzensizliklerini takiben genellikle sıcak basması, gece terlemesi gibi rahatsızlıklar ortaya çıkmaktadır.
Kadından kadına değişmekle beraber bu menopozal geçiş 10-15 yılda tamamlanır ve genellikle 65 yaşında klimakterik belirtiler artık kaybolur. Aşağıdaki tabloda menopoz ile ilişkili başlıca belirtiler verilmektedir.
Hormon replasman tedavisi

Kadın yaşamındaki, hormonal etkilerle oluşan dönemler yukarıdaki grafikteki gibidir. Hormon Replasman Tedavisi (Kısaca HRT olarak anılacaktır) Klimakterik dönemdeki (son adet öncesi ve sonrasını içine alan dönem) kadının düşük östrojen ve progesteron seviyelerini, belirtileri giderecek seviyelere getirmeyi amaçlayan bir yerine koyma tedavisidir.
HRT ‘nin ilk olarak tasarlanması 1930'lardadır. Ancak klinikte yoğun olarak kullanılması 1950'lerden itibarendir. Bugün kullanılan ürünlerin geliştirilmesi 70'li yılların sonlarında olmuştur.
HRT, östrojen ve progesteronların değişik kombinasyonlarda ve belirli yöntemlerle verilmesiyle uygulanmaktadır. HRT, oral (ağızdan alınan tabletler ile), transdermal (cilde yapıştırılan bantlar, sürülen jeller ile) veya lokal yol ile (vajinal krem, tablet ile) yapılabilmektedir. HRT rejimleri aşağıda açıklanmıştır.
Hormon replasman tedavisi > Yalnız östrojen içeren HRT

Bu tedavi sabit dozda ve yalnızca östrojen içeren tabletlerin ağızdan alınması veya transdermal kullanılan ürünler ile uygulanmaktadır.
Ancak bu tedavi rahimi cerrahi yöntemler ile alınmış hastalar için geçerlidir. Yapılan çalışmaların sonuçları rahimi yerinde olan kadınların belirli bir süre yalnızca östrojen almasının rahim kanserine meyili artıran birtakım değişiklerle sonlandığını göstermiştir. Bu nedenle bu tedavi yöntemi rahimi alınan kadınlar için uygundur.
Hormon replasman tedavisi > Kombine östrojen ve progesteron içeren HRT

Kombine tedavi klimakterik dönemdeki kadının yaşadığı belirtilere ve adet kanaması isteyip istememesine göre seçilebilir:
Hormon replasman tedavisi > Kombine östrojen ve progesteron içeren HRT > Ardışık tedavi

Tüm periyot boyu (28 gün) alınan sürekli östrojenin yanında belirli günlerde tedaviye progesteron eklenir. Progesteron içeren farklı renkteki tabletlerin bitmesini takiben aylık adet kanamaları oluşur. Doğal adet düzenine uygun aylık kanamaların görüldüğü bu tedavi şekli özellikle adetleri tamamen kesilmemiş, ancak düzensizlik yaşayan ve menopozal belirtileri olan Perimenopozal kadınlar için daha uygundur. Bu tedavi, adetleri tamamen sona ermiş kadınların yeniden adet görmelerini de sağlamaktadır.