Türkiye Kürtleri
Tarihçe > 20. yüzyıl

Türkiye'nin kuruluşundan önce Kürtler, kendi başlarına bir ulus olarak tanınmışlardır. Türk lider Mustafa Kemal de o dönemde Kürtleri bir ulus olarak tanıdı ve Kürtlerin yaşadığı illere özerklik verileceğini belirtti. Türkiye'de halifelik ve saltanata son veren Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, 1920'lerden bu yana birçok Kürt isyanı oldu. Bu isyanlardan başlıcaları Koçgiri İsyanı, Beytüşşebap İsyanı, Şeyh Said İsyanı, Dersim İsyanı, Ağrı İsyanı'dır. Kürtlere yönelik politika en belirgin şekilde 1924 yılında, yeni anayasanın Kürtlerin özerkliğini reddetmesiyle değişti. Kürt halkı ve dilleri kısa süre içinde Türk Hükûmeti tarafından baskı altına alındı. 1924 Türk Anayasası, Kürtçenin kamusal alanlarda kullanılmasını yasakladı ve Kürt toprak sahiplerinin topraklarının kamulaştırılmasına ve Türkçe konuşan insanlara teslim edilmesine olanak sağlayan bir yasa çıkarıldı. Türk Tarih Tezi ile Kürtler, 5000 yıl önce Orta Asya'dan göç eden Turan kökenli olarak sınıflandırıldı. Dolayısıyla, bir Kürt ulusu inkâr edildi ve Kürtler, "Dağ Türkleri" olarak adlandırıldı. 1927'den itibaren, olağanüstü hal kararnameleri ve sıkıyönetimin uygulanması yoluyla Birinci Umumi Müfettişliği yöneten bir Umumi Müfettiş vardı. Hakkari, Mardin, Siirt, Urfa, Van, Elazığ ve Diyarbakır civarındaki bölgeler, Demokrat Parti hükûmetinin Kürtlere yönelik yeni bir yaklaşım getirdiği ve Umumi Müfettişlikleri kapattığı 1952 yılına kadar onun yönetimi altındaydı.
Bu bağlamda temel politika belgesi olan 1934 tarihli İskân Kanunu, Dersim bölgesini ilk deneme alanlarından biri olarak hedef alan ve yerel halk için yıkıcı sonuçlar doğuran bir politikadır. Yasanın amacı, Türk kültürüne sahip olmayan nüfusu kökenlerinden farklı bölgelere yaymak ve Türk kültürüne bağlı kalmaya istekli insanları daha önce Türk olmayan bölgelere yerleştirmekti. Ocak 1936'da Dersim bölgesinde IV. Umumî Müfettişlik kuruldu ve Kürt dili ve kültürü yasaklandı. Dersimli yerel bir aşiret lideri olan Seyit Rıza, Tunceli Kanunu'nun yürürlükten kaldırılmasını talep etti ve bu talep reddedilince Dersim İsyanı'nı başlattı. İsyan bastırıldı ve liderleri idam edildi. 1937-38 yıllarında yaklaşık 10.000-15.000 Alevi ve Kürt öldürüldü ve binlercesi sürgüne gönderildi. Türkleştirme sürecinin önemli bir bileşeni kitlesel nüfus iskânı politikasıydı.
1960 darbesinden sonra, Kürt ayrılıkçılığı ve az gelişmişlik sorununu çözmek için Başbakanlığa bağlı Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) kuruldu. DPT, 1961 yılında "Devletin Doğu ve Güneydoğu Kalkınma Planının Esasları" başlıklı bir rapor hazırladı. Bu rapor, Güneydoğu'ya ve Güneydoğu'dan göç yoluyla etnik karışımı teşvik ederek ayrılıkçılığı azaltmayı öneriyordu. Bu, Osmanlı İmparatorluğu döneminde İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından izlenen politikalardan farklı değildi. Dönemin Çalışma Bakanı olan Bülent Ecevit, bu raporu eleştirdi. Umumi Müfettişliklerin kurulmasından 1965 yılına kadar Güneydoğu Türkiye, yabancılar için yasak bölgeydi.
1970'lerde ayrılıkçı hareket, Kürt-Türk çatışmasına dönüştü. 1984'ten 1999'a kadar Türk Ordusu ve PKK arasında çatışmalar oldu. Köy koruculuğu sistemi, Türk devleti tarafından PKK ile mücadele etmek amacıyla 1984 yılında kuruldu ve silahlandırıldı. Milisler yerel Kürtlerden oluşmaktadır ve yaklaşık 58.000 üyesi vardır. Bazı köy korucuları, Türk devletine şiddetle sadıktır ve bu da Kürt militanlar arasında çatışmalara yol açmaktadır. Türk Ordusu ve PKK arasındaki çatışmalar nedeniyle Güneydoğu'daki kırsal nüfus azaldı ve Kürt siviller, Diyarbakır, Van ve Şırnak gibi savunulabilir yerel merkezlerin yanı sıra Türkiye'nin batısındaki şehirlere ve hatta Batı Avrupa'ya göç etti. Nüfus kaybının nedenleri arasında Türk devletinin Kürt nüfusa karşı yürüttüğü askeri operasyonlar, PKK'nın kontrol edemediği Kürt aşiretlere karşı uyguladığı bazı zulümler ve Güneydoğu'daki yoksulluk yer almaktadır. 1990'larda, PKK'nın birkaç kez ateşkes ilan etmesi ve siyasi toplumun uzlaşmayı kolaylaştırmak için çeşitli kampanyalar düzenlemesiyle çatışmanın sona ermesi umudu ortaya çıktı.