XXIII. Ioannes
Hayatı > Papalık dönemi

Papa XII. Pius'un 1958'de ölmesi dolayısıyla yapılan gizli Kardinal Koleji seçimlerinde Roncalli hiç beklemedik bir şekilde 77 yaşında iken Papa seçildi. O günlerde papalığa en layık görülen Milano Başpiskoposu Montini idi; ama o daha kardinal olarak atanmadığı için gizli Kardinaller Koleji toplantısına katılamadı. Kolejin üyeleri yaşı epey ilerlemiş olan Roncalli'yi Montani'nin kardinal olmasına kadar çok az süre yaşayacak bir "ara-papa" olarak görev yapacağı düşüncesi ile papa seçtikleri bildirilmiştir.
Gerçekten de Montini XXIII. Ioannes'in papalığının ilk yıllarında kardinal oldu ve XXIII. Ioannes 1964'te öldüğü zaman onun yerine papa seçilip Papa VI. Paulus adını aldı.
Roncalli papalık ismi olarak XXIII. Ioannes ismini aldı. Bu isim 500 yıldan beri seçilen papalar tarafından seçilmemekte idi. Çünkü 1378-1417 döneminde Katolik Kilisesinde çıkan çatışmalar ve ayrılmalar sırasında Vatikan'ca resmen meşru sayılan papaya "Anti-Papa" olarak seçilen kişi XXIII. Ioannes ismini taşımıştı. 500 yıldır hiçbir meşru olarak yeni seçilen papa Katolik kilisesi tarafından nefret edilip papalığı kabul edilmeyen bu kişinin ismini taşımak istememekteydi. Roncalli, Ioannes papalık ismini seçtiğini bildirdiğinde Vatikan yetkilileri XXIII. Ioannes mi yoksa XXXIV. Ioannes ismi kullanacağı hakkında şüpheye düşmüşlerdi. Yeni papa XXIII. Ioannes ismini kullanacağı bildirerek 500 yıl önce XXIII. Ioannes ismini taşıyan "karşı-papa"nın meşru olmadığını vurgulanmış oldu.
Papa XXIII. Ioannes resmen papazı olduğu Roma şehrinde yaptığı gündüz ve gece gezileri üzerinde isim yapmıştır. Papalık Devleti'nin yıkıldığı 1870'ten o zamana kadar papalar Vatikan Sarayı'na çekilip Roma şehri ile ancak uzaktan ilgilenmişlerdi. XXIII. Ioannes istediği zaman Roma şehri sokaklarını ve hastaneler ve hapishaneler gibi hoş olmayan mevkileri de gezmesi, ona bir viski markasına atıfla "Johnny Walker (Yürüyücü Johnny)" takma adı verilmesine neden olmuştur.
XXIII. Ioannes'in bir "ara-papa" rolü oynayacağı beklenmekteyken, papa hiç beklenmedik bir şekilde İkinci Vatikan Konsili adlı bir ekümenik konsil toplayacağını ilan etti. Bundan önceki konsil 90 yıl önce Birinci Vatikan Konsili idi. Buna kilise bürokratları çok şaştılar ve yeni Kardinal olan Montini "yeni papanın ne türlü bir eşek arısı yuvasına bir sopa soktuğunu bilmeğini" söylemesi belgelenmiştir. İkinci Vatikan Konsili Katolik Kilisesi için büyük bir değişiklik hatta devrim ortaya çıkarmıştır. Bu Konsil'in vurguladığı ve değiştirdiği konular şunlardır: O zamana kadar kibirle kendi içine çekilmiş görüntüsü veren Katolik kilisesi için teorik ve pratik ekümenizm vurgulandı. Katolik Kilise ayinlerinin içerikleri, tarzları, şekilleri değiştirildi ve özellikle Latince yerine mahalli dillerle ayinler yapılması Katolikleri kiliseye daha da yakınlaştırdı. Katolik Kilisesi Avrupa temelli görülmekte iken, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde yeni Katolik açılımlar yapılıp yeni yerli Katolik kilisesi hiyerarşileri kuruldu. Katolik Kilisesinin dünyaya bakış şekli daha da popüler hale getirildi. Papalık törenleri daha kısa ve halka açık hale getirildi. Örneğin daha önce Papa'nın taç giyme töreni halktan kapalı olarak 5 saat sürmekte iken, son olarak XXIII. Ioannes için tertip edilmiş taç giyme töreni halka açık daha kısa Aziz Petrus Basilikası balkonunda yapılmış; ondan sonra papa olan VI. Paulus için çok daha kısa taç giyme töreni yapılmış ve daha sonrakiler için ise hiç taç giyme töreni yapılmamıştır.
Papa XXIII. Ioannes sekiz genelge yayınladı. Mater et Magistra (1961) papalık sosyal öğretisini güncelleştiriyordu. Pacem in Terris (1963) barışın doğru düzenden kaynaklandığını, tüm ulusların eşit olduğunu, işbirliği ve güvenin silahlanma yarışının yerini alması gerektiğini vurguluyordu.