Oxford Üniversitesi Doğa Tarihi Müzesi
Önemli olaylar > 1860 evrim tartışması

Evrimsel biyoloji tarihinde önemli bir tartışma müzede 1860 yılında British Association for the Advancement of Science'ın bir toplantısında gerçekleşmiştir. Kilise ve bilim temsilcileri evrim konusunu tartıştılar ve olay genellikle Tekvin'in yaratılış anlatısının lafzına dayalı bir yorumunun mağlubiyetini simgeliyor gibi görüldü. Bununla birlikte, tartışmanın çok az görgü tanığı ifadesi vardır ve tartışmanın açıklamalarının çoğu bilim adamları tarafından yazılmıştır.
Biyolog Thomas Huxley ve Oxford Piskoposu Samuel Wilberforce, genellikle tartışmanın ana kahramanları olarak gösterilir. Huxley hevesli bir bilim adamı ve Darwin'in teorilerinin sadık bir destekçisiydi. Wilberforce, Tanrı'nın yarattıklarının harikalarını incelemek için bilim bölümlerinin merkezi olarak müzenin inşasını desteklemişti.
Toplantının yapıldığı 27 Haziran 1860 Çarşamba günü, botanikçi Charles Daubeny bitki eşeyliliği üzerine Darwin'in doğal seçilim teorisine atıfta bulunan bir makale sundu. Evrimin ilahi etki tarafından yönetildiğine inanan zoolog Richard Owen, gorilin beyninin insan beyninden diğer primatlara göre daha farklı olduğuna işaret ederek teoriyi eleştirdi. Huxley, bu yoruma yazılı olarak yanıt vereceğini belirtti ve tartışmaya devam etmeyi reddetti. Ancak, Oxford Piskoposunun ertesi Cumartesi günü konferansa katılacağına dair söylentiler yayılmaya başlamıştı.
Huxley başlangıçta piskoposun konuşmasından kaçınmayı planlıyordu. Ancak evrimci Robert Chambers onu kalmaya ikna eder.
Wilberforce'un 30 Haziran 1860'taki konuşması güler yüzlü ve esprili idi, ancak Darwinizm'e haksız bir saldırıydı ve Huxley'e terbiyesizce "bir maymundan geldiğini büyükbabası mı yoksa büyükannesi aracılığıyla mı iddia etti" sormuştu. Bazı yorumcular bu sorunun Owen tarafından yazıldığını öne sürdüler ve bazıları da piskopos tarafından Owen'a öğretildiğini öne sürdüler. (Owen ve Wilberforce birbirlerini çocukluklarından beri tanıyorlardı.)
Wilberforce'un yanında bulunan kimyager Profesör Brodie'ye dönüp "Tanrı onu benim ellerime teslim etti" diye haykırdığı iddia edilir. Huxley konuştuğunda, Wilberforce'tan, Darwin'in türlerin kökenine ilişkin şimdiye kadarki en iyi açıklamayı sağlayan argümanlarına halel getirecek hiçbir şey duymadığını söyler. Wilberforce'un sorusuna eşit derecede ünlü bir yanıtla konuşmasını bitirir: "büyükbabası için bir maymuna sahip olmaktan utanmasına gerek yok, ancak bir ata olarak, belagatli sözlerle ve dini önyargılara yönelik maharetli çağrılarla dinleyicilerini söz konusu gerçek noktadan uzaklaştırarak dikkati dağıtan, huzursuz ve çok yönlü ilgi sahibi bir adama sahip olmaktan utanabilir."
Bununla birlikte, tartışmanın geleneksel olarak öne sürüldüğü kadar muhteşem olması pek olası görünmüyor – gazetecilerin çağdaş açıklamaları, bu kadar dikkate değer alıntılar haline gelen kelimelerden bahsetmiyor. Ek olarak, çağdaş açıklamalar, toplantıda Darwinizm'i en yüksek sesle savunanın Huxley değil, Sir Joseph Hooker olduğunu öne sürer.
Olayın tüm anlatıları, Darwinizm'in destekçilerinin daha ikna edici olduğunu öne sürse de, Huxley'in destekçilerinin Darwin'in teorilerine daha fazla desteği teşvik etmek için raporlarında tartışmanın gerçek doğasının daha sansasyonel hale getirilmiş olması muhtemel görünüyor.