stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yıldız Savaşları: Bölüm V - İmparator
Pazarlama > Radyo dramı

Filmin radyo dram uyarlaması Brian Daley tarafından yazıldı ve 1983 yılında Ulusal Halk Radyosu'nda yayınlandı. Karakterler ve olaylar Leigh Brackett ve Lawrence Kasdan'ın senaryosundan uyarlandı. Dram, John Madden tarafından yönetildi. Ses miksajı Tom Voegeli tarafından yapıldı. John Williams'ın bestesine ek olarak Ben Burtt'un ses tasarımı da kullanıldı. Mark Hamill, Billy Dee Williams ve Anthony Daniels sırasıyla Luke Skywalker, Lando Calrissian ve C-P3O rollerini tekrarladı. Yoda'yı John Lithgow seslendirdi. Dram beş saatlik bir süreye sahipti. 14 Şubat 1983  tarihinde yaklaşık 750,000 insan radyoları ile seriyi dinledi.
Stop-motion tekniğiyle yaratılan ve Huth Savaşı'nda kullanılan AT-AT'ler.
1997 yılında çıkarılan DVD'nin kapağı
Filmin çizgi roman uyarlamasından bir illüstrasyon.
Canan Atalay

| Canan Atalay |
| --- | --- |
Doğum: 15 Kasım 1990 (34 yaşında)
Meslek: Oyuncu

Canan Atalay  (d. 15 Kasım 1990), Türk oyuncu. 22. Afife Tiyatro Ödülleri’nde Mutluyduk Belki Bugüne Kadar oyunu ile En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Ödülü kazanmıştır. 57. Antalya Altın Portakal Film Festivali‘nde Çatlak filmiyle En İyi Kadın Oyuncu ödülü kazanan oyunculardan biridir.
Filmografisi

| Televizyon> Yıl | Televizyon> Yapım | Televizyon> Rol | Televizyon> Kanal |
| --- | --- | --- | --- |
| 2015 | Maral: En Güzel Hikayem | Ece | TV8 |
| 2020 | Maria ile Mustafa | Eda | atv |
| 2021-2022 | Üç Kuruş | Yeşim Farketmez | Show TV |
| 2022 | Bir Peri Masalı | Filiz Güven | FOX |
| 2023-günümüz | Hudutsuz Sevda | Ayşe Leto | FOX |
İnternet
| Yıl | Yapım | Rol | Platform |
| 2024 | Kül |  | Netflix |
Sinema
| Yıl | Yapım | Rol | Yönetmen |
| 2013 | Arkadaşlar Arasında | Nilay | Gökhan Horzum |
| 2015 | Firak | Bahar | Halil Özer |
| 2020 | Çatlak | Gülnaz | Fikret Reyhan |
| 2021 | Bize Müsaade | Meslekdaş | Giray Altınok |
| 2021 | Dört Duvar | Pazarlamacı | Bahman Ghobadi |
| Yakında | Paranoya |  | Cengiz Özkarabekir |
Güliz Gençoğlu

| Güliz Gençoğlu |
| --- | --- |
Doğum: 1 Ocak 1978 (47 yaşında) Adapazarı, Sakarya, Türkiye
Milliyet: Türk
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 2002-günümüz

Güliz Gençoğlu (d. 1 Ocak 1978, Sakarya), Türk oyuncu. Lacivert Gece  filmindeki rolüyle 32. Ankara Uluslararası Film Festivali‘nde En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Ödülü almıştır. 
2012 Sadri Alışık Ödülleri'nde ise Tiyatro kategorisinde En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu ödülü vardır.
Filmografisi

2000:Gece Yarısı Hikayeleri:Geceden Gelen Yabancı
2006:Korkuyorum Anne
2007:Fedai
2008:Hayat Var
2009:Ezel
2011:Leyla İle Mecnun
2012:Diriliş
2013:Şubat
2015:Yusuf
2021:Lacivert Gece
2024:Tereddüt Çizgisi
Başak Meşe

| Başak Meşe |
| --- | --- |
Doğum: 1978
Eğitim: İstanbul Üniversitesi Biyoloji
Meslek: Oyuncu

Başak Meşe (d. 1978) Türk tiyatro oyuncusu. Vanya, Sonya, Maşa ve Spike  isimli oyun ile 22. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri’nde müzikal ya da komedi tiyatro yapımlarında En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Ödülü’nü kazanmıştır. Tramvay isimli filmde rol almıştır.
İstanbul Üniversitesi Biyoloji bölümünü bitirmiştir.
Ödüller ve adaylıklar

| Yıl | Ödül | Kategori | Çalışma | Sonuç | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2009 | 13. Afife Tiyatro Ödülleri | Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Yardımcı Kadın Oyuncusu | Rahat Yaşamaya Övgü | Aday gösterildi |  |
| 2009 | 14. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri | En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu - Tiyatro/Komedi ve Müzikal | Rahat Yaşamaya Övgü | Kazandı |  |
| 2019 | 23. Afife Tiyatro Ödülleri | Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu | Herkes Tek Başına Ölür | Aday gösterildi |  |
| 2019 | 22. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri | En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu - Tiyatro/Komedi ve Müzikal | Vanya, Sonya, Maşa ve Spike | Kazandı |  |
Nur İncegül

| Nur İncegül |
| --- | --- |

Doğum: Zeynep Nuran İncegül 12 Ocak 1945(1945-01-12) İstanbul, Türkiye
Ölüm: 9 Şubat 2021 (76 yaşında) İstanbul, Türkiye
Ölüm sebebi: Akciğer kanseri
Defin yeri: Ayazağa Mezarlığı, İstanbul
Meslek: Oyuncu, seslendirme sanatçısı
Etkin yıllar: 1984-2012
Çocuk(lar): Birtanem Candaner

Zeynep Nuran İncegül, asıl adıyla Nur İncegül, (12 Ocak 1945, İstanbul - 9 Şubat 2021, İstanbul), Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısıdır.
Hayatı ve kariyeri

Nur İncegül, 12 Ocak 1945 tarihinde İstanbul'da doğdu. 1984'te yönetmenliğini Ümit Efekan'ın üstlendiği Zavallılar adlı film ile oyunculuğa başladı. Yer aldığı diğer bazı prodüksiyonlar arasında; Ramo (1986), Yazgı (1987), Sonsuza Yürümek (1991), Hayat çemberi (1993), Cinayet masası (1996) ve Anadolu Efsaneleri: Gelin Geldi (2005) vardır. 2012 yılında son olarak Meryem adlı Tv filminde yer aldıktan sonra oyunculuk kariyerini sonlandırmıştır.
Nur İncegül, 9 Şubat 2021'de doğum yeri İstanbul'da akciğer kanseri nedeniyle 76 yaşında öldü. Cenazesi Ayazağa Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Filmografisi

1985: Yaşamak Haram Oldu
1986: Al Dudaklım
1986: Değişim
1986: Manyak
1986: Nisan Bitti
1986: Seven Kıskanır
1986: Sevgi Çıkmazı
1986: Yıkılmışım Ben
1986: Öksüzler
1987: Aşk Peşinde
1987: Sevdiğimi Biliyorsun
1987: Tabancamın Sapını
1987: Yazgı
1987: Yıllarım
1988: Belki Yarın
1988: Nar Kırmızı
1988: Sevgiler Çiçek Gibi
1988: Ölesiye Sevmek
1989: Elveda Mutluluklar
1989: Hedef
1990: Bir Avuç Sevgi
1990: Yalnız Değilsiniz
1990: Yalnızlar
1993: Danimarkalı Gelin
1993: Hayat Çemberi
2006: Annem Bana Yeter
2012: Meryem
Kapitalizm

Kapitalizm ya da diğer adlarıyla sermayecilik ve anamalcılık, üretim araçlarının özel mülkiyetine ve kâr amacıyla işletilmesine dayanan ekonomik sistemdir. Kapitalizmin tanımlayıcı özellikleri arasında sermaye birikimi, rekabetçi piyasalar, fiyat sistemleri, özel mülkiyet, mülkiyet haklarının tanınması, kişisel çıkar, ekonomik özgürlük, meritokrasi, iş ahlakı, tüketici egemenliği, ekonomik verimlilik, hükûmetin sınırlı rolü, kâr güdüsü, kredi ve borcu mümkün kılan finansal bir para ve yatırım altyapısı, girişimcilik, metalaşma, gönüllü değişim, ücretli emek, mal ve hizmet üretimi, inovasyon ve ekonomik büyümeye güçlü bir vurgu yer alır. Bir piyasa ekonomisinde kararlar ve yatırımlar, servet, mülk veya sermaye ya da üretim kapasitesini yönlendirme yeteneğine sahip kişiler tarafından belirlenir. Fiyatlar, mal ve hizmetlerin dağıtımı ise büyük ölçüde mal ve hizmet pazarlarındaki rekabet tarafından şekillendirilir.
Ekonomistler, tarihçiler, politik ekonomistler ve sosyologlar, kapitalizm analizlerinde farklı bakış açıları benimseyerek uygulamada kapitalizmin çeşitli biçimlerini kabul ettiler. Bunlar arasında laissez-faire veya serbest piyasa kapitalizmi, anarko-kapitalizm, devlet kapitalizmi ve refah kapitalizmi yer almaktadır. Kapitalizmin farklı biçimlerinde farklı derecelerde serbest piyasalar, kamu mülkiyeti, serbest rekabetin önündeki engeller ve devlet onaylı sosyal politikalar bulunmaktadır. Piyasalardaki rekabetin derecesi, müdahale ve düzenlemenin rolü ve devlet mülkiyetinin kapsamı farklı kapitalizm modellerine göre değişmektedir. Farklı piyasaların ne ölçüde serbest olduğu ve özel mülkiyeti tanımlayan kurallar, siyaset ve politika meseleleridir. Mevcut kapitalist ekonomilerin çoğu, serbest piyasa unsurlarını devlet müdahalesi ve bazı durumlarda ekonomik planlama ile birleştiren karma ekonomilerdir.
Modern biçimiyle kapitalizm, İngiltere'deki tarımcılıktan ve 16. ve 18. yüzyıllar arasında Avrupa ülkelerinin merkantilist uygulamalarından ortaya çıktı. Kapitalizm, 18. yüzyıldaki Sanayi Devrimi ile birlikte fabrika işçiliği ve karmaşık bir işbölümüyle karakterize edilen baskın bir üretim biçimi haline geldi. Küreselleşme süreciyle birlikte kapitalizm, 19. ve 20. yüzyıllarda, özellikle de I. Dünya Savaşı öncesinde ve Soğuk Savaş'ın sona ermesinden sonra tüm dünyaya yayıldı. 19. yüzyıl boyunca kapitalizm, büyük ölçüde devlet tarafından düzenlenmedi, ancak II. Dünya Savaşı sonrası dönemde Keynesçilik yoluyla daha fazla düzenlendi, ardından 1980'lerden itibaren neoliberalizm yoluyla daha düzenlenmemiş kapitalizme geri dönüldü.
Tanımı

Kapitalizmin evrensel olarak üzerinde uzlaşılmış bir tanımı yoktur; kapitalizmin tüm bir toplumu mu, belirli bir sosyal düzen türünü mü yoksa bir toplumun önemli bileşenlerini veya unsurlarını mı karakterize ettiği belirsizdir. Sovyetler Birliği gibi resmî olarak kapitalizme karşı kurulan toplumların, bazen gerçekten kapitalizmin özelliklerini sergilediği iddia edilmektedir. Nancy Fraser, “kapitalizm” teriminin birçok yazar tarafından kullanılmasını “esas olarak retorik, gerçek bir kavram olmaktan ziyade bir kavrama duyulan ihtiyaca yönelik bir jest” olarak tanımlamaktadır. Kapitalizmi eleştirmeyen akademisyenler, “kapitalizm” terimini nadiren kullanmaktadır. Bazıları “kapitalizm” teriminin geçerli bir bilimsel saygınlığa sahip olduğundan şüphe duymaktadır ve genellikle ana akım ekonomide tartışılmamaktadır. Ekonomist Daron Acemoğlu, “kapitalizm” teriminin tamamen terk edilmesi gerektiğini öne sürmektedir. Sonuç olarak, kapitalizm kavramının anlaşılması, kapitalizm karşıtları ve Karl Marx'ın takipçileri ve eleştirmenleri tarafından büyük ölçüde etkilenme eğilimindedir.
Tarihçe

Modern biçiminde kapitalizm, erken Rönesans döneminde Floransa gibi şehir devletlerinde tarımsal kapitalizmin ve merkantilizmin ortaya çıkışına kadar izlenebilir.
Sermaye başlangıçta küçük ölçekte yüzyıllar boyunca tüccar, kiralama ve borç verme faaliyetleri biçiminde ve ara sıra da bir miktar ücretli emekle küçük ölçekli sanayi olarak var olmuştur. Ticaretten sermaye büyümesinin ilk temeli olan basit meta mübadelesi ve dolayısıyla basit meta üretiminin çok uzun bir geçmişi vardır.
İslam'ın Altın Çağı sırasında, Araplar serbest ticaret ve bankacılık gibi kapitalist ekonomik politikaları ilan ettiler. Arap rakamları kullanmaları defter tutmayı kolaylaştırdı. Bu yenilikler, Venedik ve Pisa gibi şehirlerdeki ticaret ortakları aracılığıyla Avrupa'ya taşındı. İtalyan matematikçi Leonardo Fibonacci Arap tüccarlarla konuşarak Akdeniz'i gezdi ve Avrupa'da Hint-Arap rakamlarının kullanımını yaygınlaştırmak için geri döndü.
Tarihçe > Tarımda reform hareketi

16. yüzyıl İngiltere'sinde feodal tarım sisteminin ekonomik temelleri, manoryal sistem çöktüğünde ve toprak, giderek daha büyük mülkleri olan daha az toprak sahibinin elinde toplanmaya başladığında önemli ölçüde değişmeye başladı. Serf temelli  emek sistemi yerine işçiler giderek daha geniş ve genişleyen paraya dayalı bir ekonominin parçası olarak istihdam edildi. Sistem, kar elde etmek için tarımın üretkenliğini artırmaları için hem toprak sahiplerine hem de kiracılara baskı yaptı. Aristokrasinin köylü arz fazlalıklarını sömürmeye yönelik zayıflamış zorlayıcı gücü, onları daha iyi yöntemler denemeye teşvik etti ve kiracılar da rekabetçi bir işgücü piyasası içinde gelişmek için yöntemlerini iyileştirmeye teşvik edildi. Arazi kira koşulları, önceki durgun gelenek ve feodal yükümlülük sisteminden ziyade ekonomik piyasa kuvvetlerine tabi hale geliyordu.
Tarihçe > Merkantilizm

16. yüzyıldan 18. yüzyıla kadar hüküm süren ekonomik doktrine genellikle merkantilizm denir. Bu dönem keşif çağı, özellikle İngiltere ve Aşağı Ülkeler'den gelen tacirler tarafından yabancı toprakların coğrafi keşfedilmesiyle ilişkilendirildi.
Merkantilizm, metalar hala büyük ölçüde kapitalist olmayan yöntemlerle üretilse de, kâr amaçlı bir ticaret sistemiydi.
Karl Polanyi, kapitalizmin ayırt edici özelliğinin "hayali metalar" olarak adlandırdığı yani toprak, emek ve para için genel pazarların kurulması olduğunu ileri sürmesine rağmen, çoğu akademisyen ticari kapitalizm ve merkantilizm çağını modern kapitalizmin kökeni olarak görür. Kendisi, buna göre "İngiltere'de rekabetçi bir işgücü piyasasının 1834 yılına kadar kurulmadığını, dolayısıyla sosyal sistem olarak endüstriyel kapitalizmin bu tarihten önce var olduğunun söylenemeyeceğini" savundu.
İngiltere, Elizabeth Dönemi (1558-1603) sırasında merkantilizme geniş çaplı ve bütünleştirici bir yaklaşım başlattı. Ticaret dengesine ilişkin sistematik ve tutarlı açıklaması 1620'ler ve 1664'te yayınlan Thomas Mun'un "İngiltere'nin Hazinesi Dış Ticaretle veya Dış Ticaretimizin Dengesi Hazinemizin Kuralıdır" argümanıyla kamuoyuna açıklandı.
Devlet kontrolleri, sübvansiyonlar ve tekeller tarafından desteklenen Avrupalı tacirler, kârlarının çoğunu mal alıp satarak elde ettiler. Francis Bacon'un sözleriyle, merkantilizmin amacı "ticaretin açılması ve iyi dengelenmesi; imalatçıların el üstünde tutulması; aylaklığın yasaklanması; israf ve aşırılığın mali kanunlarıyla bastırılması; toprağın iyileştirilmesi ve işlenmesi; fiyatların düzenlenmesi...".
Proto-sanayileşme döneminden sonra, İngiliz Doğu Hindistan Şirketi ve Hollanda Doğu Hindistan Şirketi, Babür Bengal'in büyük katkılarından sonra, büyük bir iş ve ticaret çağı başlattı. Bu şirketler, ulus-devletler tarafından kendilerine verilen sömürgecilik ve yayılmacılık güçleri ile tanımlanıyordu. Bu dönemde merkantilizmin önceki aşamasında ticaret yapmış olan tüccarlar bir yatırım getirisi arayarak Doğu Hindistan Şirketlerine ve diğer kolonilere sermaye yatırdılar.
Tarihçe > Sanayi Devrimi

18. yüzyılın ortalarında David Hume (1711–1776) ve Adam Smith (1723–1790) liderliğindeki bir grup ekonomi teorisyeni, dünya servetinin sabit kaldığı ve bir devletin servetini ancak başka bir devlet pahasına artırabileceği inancı gibi düşüncelerle temel merkantilist doktrinlere meydan okudu.
Sanayi Devrimi sırasında sanayiciler, kapitalist sistemde baskın faktör olarak tüccarların yerini aldı ve zanaatkârların, loncaların ve kalfaların geleneksel el sanatlarının değerini düşürdüler. Ayrıca bu dönemde ticari tarımın artışının yarattığı fazlalık tarımda artan makineleşmeyi teşvik etti. Endüstriyel kapitalizm, iş süreci ile iş görevlerinin rutini arasında ve içinde karmaşık bir işbölümü ile tanımlanan imalatın fabrika sistemi gelişimine damgasını vurdu; ve sonunda kapitalist üretim tarzı hakimiyetini kurdu.
Sanayileşmiş Britanya daha önce merkantilizmin öngördüğü korumacı politikayı sonunda terk etti. 19. yüzyılda Richard Cobden (1804–1865) ve John Bright (1811–1889), inançlarını Manchester Okulu'na dayandırarak daha az gümrük tarifeleri için bir hareket başlattılar. 1840'larda İngiltere 1846'da Mısır Yasaları ve 1849'da Seyir Yasaları'nın yürürlükten kaldırılmasıyla daha az korumacı bir politikayı benimsedi. İngiltere, David Ricardo'nun serbest ticaret savunuculuğuna uygun olarak tarifeleri ve ithalat kotalarını azalttı.
Kapitalizmin bakış açıları > Klasik politik ekonomi

Ekonomik düşüncedeki "klasik" gelenek Britanya'da 18. yüzyıl sonunda ortaya çıkmıştır. Adam Smith, David Ricardo ve John Stuart Mill gibi klasik politik ekonomistler kapitalist ekonomide üretim, dağılım ve malların değişimi gibi konuların analizini yaparak yayımlamışlardır ve bu çalışmalar günümüzdeki çoğu iktisadi çalışmanın da hâlen temelini oluşturmaktadır.
Adam Smith'in Merkantalizmi eleştiren ve "doğal özgürlüğün sistemi" mantığını açıkladığı Milletlerin Zenginliği kitabı klasik politik ekonominin başlangıcı sayılır. Smith, bu ünlü kitabında geliştirdiği çeşitli kavramları açıklar ve bu kavramlar bugün de kapitalizmle ciddi anlamda ilişkilendirilmektedir. Bu kavramların başında da piyasanın görünmez el metaforu gelmektedir, kişisel çıkar isteğinin istemsiz olarak toplum için de en üst düzeyde ortak bir yarar sağlayacağını söylemektedir. Kendi zamanının tekellerini, gümrüklerini ve devletin getirdiği sınırlamaları eleştirmiştir ve piyasanın en adil ve etkili hakem olacağını söylemiştir. Bu görüş, klasik politik ekonominin en önemli ikinci ve modern çağı etkileyen en önemli ekonomistlerden biri olan David Ricardo tarafından da paylaşılmıştır. Ekonomi Politik ve Vergi Prensipleri (1817) isimli kitabında, bir grubun bir malı göreceli olarak daha az maliyetle üretebildiği bir durumda ticaretin ticaret yapan her iki taraf için de nasıl faydalı olacağına dayanan Karşılaştırmalı üstünlükler kuramını açıklar. Bu ilke serbest ticaret anlayışını destekler. Ricardo, enflasyonun paranın ve kredinin niceliğindeki değişmeyle yakından ilgili olduğunu da söylemiş, azalan verim kuramının da savunuculuğunu yapmıştır.
Klasik politik ekonomi anlayışı, hükûmetin ekonomiye müdahalesini en aza indirgemeyi savunan geleneksel liberalizm doktriniyle yakından ilişkilidir.
Kapitalizmin bakış açıları > Marksist politik ekonomi

Karl Marx, üretici güçler ve üretim ilişkilerinin belirli bir tarihsel andaki ilişkileriyle üretim biçimini belirlediğini söyler, kapitalizm de üretim araçlarına ve sermayeye sahip olan burjuva sınıfının çıkarına işleyen, onu meşru kılan bir sistemdir.
Marx, metaların kullanım değeri ve piyasa içindeki değişim değerini birbirinden ayırır. Marx'a göre sermaye, yeni bir meta üretmek amacıyla satın alınan metanın yarattığı ekstra değişim değerinden oluşur. Emek gücünün kendi kapitalizmde bir meta haline gelir, emek gücünün değişim değeri ücret olarak yansır, fakat bu da kapitalist için ürettiği değerden daha azdır. Bu farklılık artı değer yaratır ve kapitalistin sermaye birikimini ve kârını oluşturur. Kapital isimli kitabında Marx, kapitalist üretim biçiminin işçilerin yarattığı artı değere el koyma biçimiyle farklılaştığını yazar—bundan önceki toplumlarda da artı değere el konulurdu, fakat kapitalizm buna üretilen metaların satış değeri aracılığıyla el koyduğu için bir ilktir. Sermaye sahibi veya burjuvanın çıkarına çalışan bu döngü de sınıf savaşının temelini oluşturur.
Vladimir Lenin, Emperyalizm, Kapitalizmin En Yüksek Aşaması (1916) çalışmasında Marksçı bakış açısını yenileyerek, kapitalizmin yeni kaynaklar ve piyasalar bulmak amacıyla zorunlu olarak tekelci kapitalizme - Lenin bu durumu emperyalizm olarak da tanımlıyordu - sebep olacağını, bunun da kapitalizmin son ve en yüksek aşamasını temsil ettiğini söyledi.
Kapitalizmin bakış açıları > Weberci politik ekonomi

Alman sosyolog Max Weber, kapitalizmin tanımlayıcı niteliklerinin anlaşılmasında büyük bir etki yaratmıştır. Weber'e göre piyasa değişimi, üretime göre kapitalizmin daha belirleyici bir özelliğidir. Kapitalist girişimler, önceki ekonomik sistemlerdeki faaliyetlerin aksine üretimi rasyonelleştirmişler, bu da verimlilik ve üretkenliğin en üst seviyeye çıkarılması isteğidir. Weber, henüz kapitalist ekonomiye geçilmediği zamandaki çalışanların, loncadaki usta ile çırak gibi, kişisel ilişkilere dayanan çalışmayı anladıklarını söyler.
Weber, Protestan Ahlakı ve Kapitalizm Ruhu (1904-1905) isimli kitabında kapitalizmin, geleneksel ekonomik hareketleri nasıl değiştirdiğinin izini arar. Rasyonel aktivitenin ruhu, kapitalist değişimi önleyen geleneksel kısıtlamaları ortadan kaldırmış ve modern kapitalizmin gelişmesini sağlamıştır. Bu ruh giderek tedavinin edilmiş bir hukuka dayandırılmıştır, bunların arasında ücretli işçilerin emeğini yasal olarak satabilme "özgürlüğü", teknolojinin rasyonel ilkelere dayanan bir üretimin organizasyonunu sağlayabilmesi için desteklenmesi, işçilerin ev ve iş yeri arasındaki hayatının kamusal ve özel yaşam olarak ayrımının net olarak belirlenmesi sayılabilir. Bu yüzden Weber kapitalizmi, Marx'ın aksine, üretim araçlarının değişmesinin birincil sonucu olarak görmez. Onun yerine kapitalizmin kökeni, politik ve kültürel dünyada ortaya çıkan yeni girişimcilik ruhunun yükselmesinde yatar. Protestan Ahlakı'nda, bu ruhun doğuşunun da Protestanlığın, özellikle Kalvinizmin yükselişiyle ilgili olduğunu söyler.
Weber'e göre kapitalizm, insanlık tarihinin en gelişmiş ve karmaşık ekonomik sistemidir. İlerlemiş iş ortaklıkları, kamu kredisi ve modern dünya bürokrasisi kapitalizmle yakından ilişkilidir. Yine de Weber kapitalizmin rasyonelleşmiş eğilimlerinin, kültürel değerler ve kurumlar için potansiyel bir tehdit oluşturduğunu ve insan özgürlüğünü bir "demir kafes (stahlhartes Gehäuse)" içine sıkıştırabileceğini söyler.
Kapitalizmin bakış açıları > Alman Tarihçi Okulu ve Avusturya Okulu

Alman Tarihçi Okulu'na göre, kapitalizm esas olarak piyasalar için var olan üretim teşkilatlarına dayanarak tanımlanır. Bu görüş Weber'le benzer bir kuramsal temeli paylaşır fakat para ve markete yaptığı vurguyla ondan farklı bir yere konur. Alman Tarihçi Okulu takipçilerine göre, geleneksel iktisadi hareket biçimlerinden kapitalizme geçiş, kredi ve para üzerindeki Orta Çağ kısıtlamalarının yerini kar güdüsüyle yakından ilişkili para ekonomisinin almasıyla ortaya çıkar.
19. yüzyıl sonlarına doğru Alman Tarihçi Okulu'ndan daha farklı bir yere oturtulan Carl Menger ile ortaya çıkan Avusturya Okulu, sonraki jenerasyon takipçileriyle birlikte 20. yüzyılda da etkili olmuştur. Avusturya Okulu'nun öncülerinden Joseph Schumpeter kapitalizmin "ister istemez her kapitalist teşebbüsün ergeç bu gelişime uymak zorunda olacağı" yaratıcı yıkımına vurgu yapmıştır. Piyasa ekonomilerinin sürekli değişim geçireceği gerçeğine dayanan bu düşünce, sürekli yükselen ve düşen sanayilerin olacağını söyler. Schumpeter'in popülerleştirdiği bu düşünce, çağdaş ekonomistleri etkilemiştir ve ekonominin büyümesi için kaynağın küçülen sanayilerden gelişmiş sanayilere doğru akması gerektiği sonucu çıkmıştır. Ama kaynağın düşen sanayilerden çekilmesinin, kurumsal direnmenin değişik biçimlerinden dolayı, güç ve yavaş olacağını gerçeğini de belirtmişlerdir.
Avusturyalı ekonomistler Ludwig von Mises ve Friedrich Hayek piyasa ekonomisini 20. yüzyıldaki planlı ekonomi düşüncesine karşı savunmuşlardır. Sadece piyasa kapitalizminin kompleks ve modern bir ekonomi yaratacağını söylemişlerdir. Çünkü modern ekonomi, birbirinden çok ayrı ve geniş bir mal ve hizmetler düzeni, oldukça fazla tüketici ve şirket pozisyonu yaratır ve piyasa kapitalizmi dışındaki herhangi bir ekonomik düzende bilgi, o düzenin bilgiyi elinde tutabilme kapasitesini aşar ve bu da bilgi ve haberleşme sorunu yaratır. Arz ekonomisi düşünürleri Avusturya Okulu çalışmaları üzerine kurar ve "her arz kendi talebini yaratır" diyen Say Kanunu'nu özellikle vurgular.
Uluslararası finans imparatorluğu kurmayı başaran Cosimo de' Medici ilk Medici bankacı'larındandı
Augsburg, erken kapitalizmin merkezi
Merkantilizm'in zirvesinde bir Fransız liman tablosu, 1638
Robert Clive, Hindistan'da İngiliz egemenliğini başlatan Plassey Muharebesi sonrasında Bengal Nawabları ile
Esasen kömür ile çalışan buhar makinesi olan Watt buhar motoru, Büyük Britanya'daki Sanayi Devrimi'ni harekete geçirdi.
Altın standardı, 1870'ten 1914'e kadar uluslararası ekonominin mali temelini oluşturmuştu.
New York Menkul kıymetler borsası tüccar katı (1963)
Pek çok analist, Çin'in 21. yüzyıldaki devlet kapitalizminin ana örneklerinden biri olduğunu iddia eder.
Adam Smith
Max Weber, 1917
Ludwig von Mises
Şinasi Şahingiray

| --- | --- |
Şinasi Şahingiray, 1928
Kişisel bilgileri
Doğumu: 1902/1905/1906
Ölümü: 1983
Spor
Ülke: Türkiye
Spor: Atletizm
Yarışma(lar): Kısa mesafe koşuları
Şinasi Şahingiray (d. 1902/1905/1906 - ö. 1983), Türk mimar, atlet.
Şahingiray Mekteb-i Sultani ve İstanbul Güzel Sanatlar Akademisinden mezun oldu. İnönü Stadyumu, Ali Sami Yen Stadyumu ve Lütfi Kırdar Kongre Merkezi'nin mimari projelerinde yer almıştı.
Şahingiray, 1928 Amsterdam Olimpiyatları'nda ülkesini temsil etti. 100 metre ve bayrak takımıyla çıktığı 4x100 metre eleme serilerini geçmeyi başaramadı. Şahingiray, Türk atletizminin ilk dönemlerinde 200 ve 4x100 metrede Türkiye rekorları kırmıştı.