stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yeşil kompozitler
Biyopolimerler (matris) > Sentetik polimerler > Polilaktik asit (PLA)

Mısır, nişasta ve şeker kamışı gibi doğal ve sürdürülebilen kaynaklardan elde edilen poli (α-hidroksi asit) ailesinden alifatik 24 Haziran 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. bir polimerdir. L- ve D- izomerlerine sahip olan PLA; termoplastik özelliği, yüksek mekanik dayanımı ve biyobozunabilir olması nedeniyle endüstriyel alanda kullanılan polimerlere üstünlük sağlamaktadır. PLA, dört temel avantaja sahiptir: yenilenebilirlik, biyouyumluluk, üretimde düşük enerji kullanımı ve kolay işlenebilirliktir.
Biyopolimerler (matris) > Sentetik polimerler > Poliglikolik asit (PGA)

Poliglikolid veya poli (glikolik asit), biyolojik olarak parçalanabilen, termoplastik polimer ve en basit doğrusal alifatik bir polyesterdir. Polikondenzasyon veya halka açma polimerizasyonu yoluyla glikolik asitten başlanarak hazırlanabilir. PGA, 1954'ten beri sert bir elyaf oluşturan polimer olarak bilinmektedir. Çözünürlüğü düşük olduğundan denetimli salınımda matris olarak kullanımı sınırlıdır.
Biyopolimerler (matris) > Sentetik polimerler > Polikaprolakton (PCL)

İlk olarak 1930’ lu yılların başında Wallace Carothers’ ın çalışma grubu tarafından sentezlenmiş, mikroorganizmalar tarafından parçalanabilen sentetik bir polimerdir. PCL, pek çok polimerle uyumluluk gösterir, mevcutlar arasında en hidrofobik biyobozunabilir polimerdir. İlaç sanayinde PCL üzerinde geniş çalışmalar yapılmaktadır. Temel sınırlamalar ergime sıcaklığının düşük olması (Tm (Ergime sıcaklığı)  = 60 0C, Tg  (Camsı geçiş sıcaklığı)= -60 0C’), su absorbsiyon özelliğinden dolayı raf ömrünün kısa olması, mekanik özelliklerinin zayıf ve işlenmesinin zor olmasıdır. Kontrollü olarak ilaç, paketleme ve farmasötik alanlarda kullanılabilmektedir.
Biyopolimerler (matris) > Sentetik polimerler > Polibütilen süksinat (PBS)

Kemosentetik bir poliesterdir; 1,4-bütandial ve süksinik asidin polikondensasyon 24 Haziran 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. uyla elde edilir. Yoğunluğu 1.26 g/cm3, kristalinitesi %40, erime noktası (Tm) ~113 0C, camsı geçiş sıcaklığı (Tg) -40 0C’dir. Polietilen ve polipropilen gibi çok kullanılan polimerlerle kıyaslanabilir mekanik özelliklere sahiptir; gerilme kuvveti 30-35 MPa, modülü ~450 MPa, kopmada uzaması ~%600’dür. PBS biyobozunabilirlik, ergiyik işlemleme ve termal ve kimyasal direnç gibi özellikleriyle termoplastik alifatik poliesterler benzerdir.
Biyopolimerler (matris) > Mikroorganizma kaynaklı polimerler > Polihidroksi Bütirat (PHB)

PHA’nın çok bilinen ve kullanılan kopolimeri polihidroksi bütirattır. İlk kez, Lemoigne tarafından, 1920'li yıllarda, topraktan izole edilen Bacillus megaterium bakterisinde bilinmeyen bir materyalin parçalanması sonucu rastlanılan 3-hidroksi bütirik asit, poli-3-hidroksibütirat homopoliesteri (PHB) olarak tanımlamıştırHidrofobik özellikteki PHB, %100 oranında doğada parçalanabilmektedir.
Biyopolimerler (matris) > Mikroorganizma kaynaklı polimerler > Polihidroksialkanoatlar (PHA)

Bakteriyel plastik veya biyoplastik denilen ve petrokimyasal plastiklerin neden olduğu çevresel kirliliğe alternatif olarak ortaya çıkan poli-βhidroksialkanoatlar (PHA), geleneksel plastik potansiyeline sahip, fermentasyon sonucu üretilen polimerlerdir. PHA, bakteriler tarafından karbon ve enerji depolamak için üretilir. Bu polimerler, biyolojik olarak parçalanabilir özellikte olup, biyoplastik üretiminde kullanılmaktadır. PHA kopolimerlerinin kimyasal yapılarına göre bileşenleri farklıdır. PHA, petrol kökenli polimerlerin ve diğer biyoplastiklerin aksine UV ışınlarına dirençlidir ve 180 °C civarı sıcaklıklara dayanıklıdır. PHA’nın kristallik derecesi %70 civarındadır. İşlenebilirlilik özellikleri, darbe mukavemeti ve esnekliği valerat oranı arttıkça artmaktadır. PHA; kloroform, diklorometan ya da dikloroetan içinde çözünebilmektedir.
Keten lifi
Kenevir lifi
Jüt lifi
Kenaf bitkisi
Rami bitkisi
Urena bitkisi
Isırgan otu
Ananas lifi dokuma
Muz lifleri
Sisal lifler
Pamuk
Hindistan cevizi
Odun talaşı
Pirinç samanı
Bambu elyaf
Kamış lifi
Mısır kabuğu lifi
Selüloz bileşiminin çizimi
Katyonik nişasta
Selüloz asetat
Aljinik asit
PLA doğrudan sentezi
Poliglikolik asit sentezi
Polikaprolakton
Polibütilen süksinat
Polihidroksialkanoat
Asya mandası

Başlığın diğer anlamları için Manda sayfasına bakınız.
Hürmetçi Sazlığı'nda manda sürüsü
Asya mandası (Bubalus bubalis), kısaca manda, Boynuzlugiller (Bovidae) familyasının sığırlar (Bovinae) alt familyasına ait bir memeli türü. Çoğunlukla evcil olarak yetiştirilen mandaların yabani nüfusları önemli ölçüde azalmıştır.
Mandalar hava sıcaklığı 30 °C'nin üzerine çıktığında ter bezleri sığırınkine göre %10 daha az olduğundan yeterince vücut ısısını ter yoluyla atamazlar. Bu durum, onların metabolizmalarının bozulmasına neden olur. Bu olumsuzluğu önlemek ve serinlemek için günde birkaç kez suya girmeleri gerekir. Bu yüzden fazla kurak iklimli bölgelerde, yapay bir göl ya da duş sistemi yapılmazsa manda yetiştirilemez.
Manda sıcağa karşı duyarlı olduğu gibi soğuğa karşı da oldukça duyarlıdır. Ortam sıcaklığı 5 santigrad derecenin altına düşerse ve uzun süre sıfır derecenin altındaki sıcaklıklara maruz kalırsa üşür ve bunu titreyerek belli eder. Sürekli düşük sıcaklığa maruz kalırlarsa, ölmeseler bile kuyruk uçları donarak kangren olur ve düşer. Daha önemlisi üşümeye bir de yetersiz beslenme sonucu enerji noksanlığı eklenirse, metabolizmaları bozularak karaciğer ve böbrek yetmezlikleri gelişebilir ve ölürler.
İsimlendirme

Mandalar, Türkçede camız, camış, kömüş ve dombay adları ile de bilinirler. Manda yavrusuna malak denir. İngilizce water buffalo örneğinde olduğu gibi birçok dilde, suya bağımlı yaşama şekillerine atıfta bulunan isimleri vardır.
Özellikleri

Manda 180 cm boyuna, 3 metre uzunluğa ve 1 ton ağırlığa kadar varabilir. Ama bu en büyük ölçüleri neredeyse sadece yabani mandalarda görülmüştür. Ev hayvanı olarak tutulan mandalar daha küçük olurlar ve ağırlıkları 500 kilodan fazla olanlara zor rastlanır. Vücutları sığırlar için tipik olan fıçı şekline sahiptir. Yabani mandaların rengi gri, kahverengi ya da siyah olur. Evcil mandalarda bu renklerin yanında, siyah-beyaz alacalıları ve hatta tamamen beyazları da bulunur.
Mandalarda sadece erkeklerin değil dişilerin de boynuzları vardır. Bu boynuzları bazı soylarda dümdüz yanlara doğru uzanır, diğerlerinde ise yuvarlağımsı bir biçimde arkaya doğru uzanır. Boynuzların uzunlukları bir metreye kadar varabilir. Dişilerin boynuzları erkeklerinkinden biraz daha kısa olur. Ayrıca daha kısa boynuzları olan manda soyları vardır. Tırnaklarını birbirlerinden epey ayırabilmesi, yaşadığı bataklıklarda daha rahat yürüyebilmesini sağlar. Mandalar boynuz şekillerine göre gruplara ayrılır. Bunlar, Murrah, Akdeniz, Jaffarabadi ve Bataklık mandasıdır. Murrah gruptaki mandaların boynuzları küçüktür ve daire şeklinde kıvrıktır. Akdeniz grubundaki mandalarda boynuzlar yukarıdan aşağıya ve sonra geriye yönelmiştir. Jaffarabadi'de ise boynuzlar aşağıya doğru uzun şekilde yönelir sonra yukarı yönelerek ucundan daire şeklinde kıvrılır. Bataklık mandlarında boynuzlar hem kalın ve hem de oldukça uzundur.
Coğrafi yayılımları

Mandaların yaşadığı coğrafya, son buz-çağından bu yana hiç durmaksızın daralmıştır. Pleistosende Kuzey Afrika'da bile mandaların yaşamış oldukları bilinmektedir. Çin, Hindistan ve Güneydoğu Asya'nın yanında, Mezopotamya'nın eski yüksek kültürleri çağında Mezopotamya'da da çok yaygınlarmış[kaynak belirtilmeli].
Günümüzde hangi mandaların hakiki yabani manda ve hangilerinin sonradan tekrar yabanileşmiş olan evcil manda soyu olduğunu kesin olarak belirlemek zor olmuştur. Kamboçya, Laos ve Vietnam'da artık hakiki yaban mandaları bulunmadığı düşünülür. Birkaç hakiki yabani manda sürüleri dağınık şekilde Nepal, Bhutan ve Hindistan'ın Assam, Madhya Pradesh, Meghalaya ve Arunaçhal Pradesh illerinde yaşamaktadırlar. Tayland'ın batısında ve Sri Lanka'da yaşayan mandaların hakiki yaban mandası olup olmadığı konusu hala tartışılmaktadır.
Mandalar yaşam bölgesi olarak geniş sulak bölgeleri, bataklıkları ve ırmak vadilerini tercih ederler. Mandaların derisi, hem çok kalın hem de koyu renk olduğu için, çabuk sıcaklar ve serinlemek için suya girmesi gerekir. Serinlemek ve böcek/sineklerden kurtulmak için her gün saatlerce suya veya çamura girerler. Çamurdan çıktıktan sonra üzerlerinde kuruyup kalan çamur da onları bir süre kan emici sineklere karşı korur.
Yaşam şekilleri

Asya'da artık neredeyse sadece evcil mandalar ya da "tekrar yabanileşmiş" mandalar bulunduğu için mandaların davranışları daha çok uzun zamandır yabani olarak yaşadıkları Avustralya'da incelenmektedir. Mandalar 30 hayvandan oluşan sürüler oluştururlar ve bu sürünün başında tecrübeli bir dişi bulunur. Genç dişiler sürüde kalırlar ama genç erkek hayvanlar 2 yaşına vardıklarında sürüden kovulurlar. Erkek mandalar kendi aralarında 10 hayvandan oluşan bekar sürüleri oluştururlar. Çiftleşme zamanında (Eylül ayında) erkek mandalar, dişi sürülerinin peşine takılırlar. Çiftleşme zamanı sona erince, dişilerden ve yavrulardan oluşan sürünün başı olan yaşlı dişi, erkek mandaları tekrar sürüden kovar. Yaşlılıktan dolayı artık çiftleşemeyen erkekler gönüllü olarak sürülerden uzaklaşıp yalnız yaşamaya başlarlar. Bazen de daha genç bir erkek manda tarafından sürüden kovulurlar.
Dişiler her 2 yılda bir gebe olurlar. 320 gün süren bir gebelikten sonra 40 kilo ağırlığında bir yavru dünyaya getirirler. Yavrular 6 ay boyunca sütle beslendikten sonra kendileri otlamaya başlarlar. 2-3 yıl sonra üreme yaşına gelirler. Yabani mandaların ömrü 25 yıl kadardır. Ama evcil mandalarda daha uzun yaşadıkları da görülür.
Mandalar otlar ve su kenarlarında büyüyen bitkiler ile beslenirler. Doğal düşmanı kaplandır. Kaplanlar özellikle yavru mandalara ve yalnız gezen mandalara saldırırlar, sağlıklı bir sürüye yaklaşamazlar. Bir manda sürüsü, bir kaplanı rahatlıkla korkutup kovar, hatta büyük mandalar kaplanları boynuzları ile öldürebilirler.
Yaşam şekilleri > Evcilleştirme tarihi

Dünyada 150 milyon evcil manda olduğu tahmin edilir. Mandanın ilk kez ne zaman evcilleştirildiğini söylemek zordur. Çünkü evcil ve yabani mandaların iskeletlerinde herhangi bir fark yoktur. Tarihte birbirinden bağlantısı olmayarak farklı bölgelerde evcilleştirilmeye başlandığı düşünülür.
Evcilleştirilmelerin en eski kanıtları MÖ 400'de Hindistan'da Harappa-Kültüründe bulunur. Dolavira ve Shikapur bölgelerinde çok sayıda bulunan kemiklerin, orada sürü halinde tutulduklarını kanıtlamaktadır. Bu kalıntılardan az daha genç olan kalıntılar Mezopotamya'da bulunmuştur. En eski kalıntıları Hindistan'da olmak üzere, Mezopotamya'ya, Çin'e ve Güneydoğu Asya'ya doğru evcil mandaların kalıntıları bulunur.
Son birkaç yüzyıl içerisinde evcil mandalar insanlar tarafından daha uzak bölgelere yayılmışlardır; Güneydoğu Avrupa, Kuzey ve Doğu Afrika, Avustralya, Mauritius, Hawaii, Güney Amerika ve Japonya. Avrupa'da özellikle İtalya'da, Romanya'da ve Bulgaristan'da büyük kapsamlı bir şekilde yetiştirilmektedirler. Gemilerle Avustralya'ya götürülmüş olan mandaların yetiştirilmeleri bir süre sonra boş verilmiş ve mandalar yabanileşmişlerdir. Bu yabanileşen mandalar Avustralya'nın sulak bölgelerinde çok fazla türeyip bir sorun olmaya başlamışlardır. Avustralya hükûmeti sayıları 200.000 olarak tahmin edilen mandaların sayılarını azaltmak için manda avını desteklemeye başlamıştır. Yeni Guinea, Arjantin ve Tunus'ta da yabanileşmiş manda sürülerine rastlamak mümkündür.
Mandalar insanlara karşı sakindir ve hatta çocuklar bile onları rahatlıkla yönlendirebilirler. Yabanî mandalar genelde insanlardan uzak durur ve insanlardan kaçarlar. Sadece yalnız yaşayan yaşlı boğalar saldırgan ve tehlikeli olabilirler ve sadece insanlara değil hatta bir File bile saldırabilirler. Asya'da mandaların sarı ve kavuniçi rengini görünce derhal saldırdıkları söylenir. Bu yüzden kavuniçi renkli mintanlar giyen Buddha-rahipleri daima mandalardan uzak dururlar.
Yaşam şekilleri > Kullanımı

Mandalar pirinç tarlalarında çalıştırılırlar ve yük hayvanı olarak kullanılırlar. Sütü, eti ve deriside kullanılır. Mandanın diğer bir özelliği de, diğer sığır türlerinin yakalandığı tipik hastalıklara karşı daha dayanıklı olmasıdır.
Yaşam şekilleri > Kullanımı > Manda sütü

Mandalardan, diğer evcil sığırlardaki kadar fazla süt ve et elde edilemez. Ama zamanla geliştirilmeye devam eden yeni manda soyları biraz daha fazla süt verebilirler. 1979 senesine kadar bir yıl içerisinde bir mandanın verdiği en fazla süt miktarı 3000 litre olarak bilinmekteydi. Daha modern manda soyları ile bu miktar 5000 litreye kadar yükseltilebildi. Manda sütü, inek sütünden iki kat daha fazla yağlıdır ve daha uzun zaman bozulmadan saklanabilir. Sütteki kolesterol içeriği ise aksine yaklaşık 2,5 kat daha düşüktür.Manda yetiştiricileri, aynı diğer evcil sığırlar kadar süt verebilecek manda soylarının yetiştirilmesinin mümkün olduğuna inanmaktadırlar.
İtalya'ya özgü mozzarella peyniri manda sütü ile üretilmektedir.
Yaşam şekilleri > Manda soyları

Mandaların 74 ayrı soyları tanınmaktadır. Bu soylar kabaca, Bataklık mandaları ve Irmak mandaları diye ikiye ayrılır. Bataklık mandaları yük hayvanları ve ırmak mandaları et ve süt elde edilen mandalardır.
Bataklık mandaları özellikle Çin'de ve Güneydoğu Asya'da bulunurlar. Pirinç tarlalarını sürmekte kullanılan bu mandalar yaşlanınca kesilip yenilirler. Bu tür mandalar süt üretimi için uygun değillerdir.
Irmak mandaları süt ve et elde etmek için yetiştirilirler. Bu tür mandaların memleketi hiç şüphesiz Hindistan'dır. Hindistan'da en fazla ve en çok ticari anlamda elverişli manda soyları bulunur. Bunun en önemli sebebi Hindistan'da inek eti yasa dışı olduğu için manda etinin tüketilmesidir. Son zamanlarda manda soyları geliştirmesi daha çok Avrupa'da ve Amerika'da devam etmektedir.
En önemli manda soyları:
Baladi:Türkiye nin güneyinde; Yük hayvanı ve süt
Saidi, Mısır'ın kuzeyinde; Yük hayvanı ve süt
Kundi, Hindistan/ Sindhi; Süt'ü için tutulur; siyah renkli. Çok iri bir manda soyudur
Murrah, Hindistan/ Haryana, Punjab; En fazla süt veren manda soyu. Bütün dünyaya ihraç edilmekte.
Nili-Ravi, Hindistan/ Punjab; Süt-mandası; vücudu siyah ama yüzü beyaz alacadır. Boynuzları çok kısadır.
Pandharpuri, Hindistan/ Maharashtra; Süt-mandası; Vücudu siyah renk, dev boynuzları 150 cm uzunluğundadır.
Malaii mandası, Güneydoğu Asya; Yük hayvanı; Vücudu gri renk, orta uzunlukta orak şeklinde boynuzları vardır.
Sınıflandırma

Mandaların eski sınıflandırmalarında yabani mandalar Bubalus arnee ve evcil mandalar Bubalus bubalis diye adlandırılıyorlardı. Ama bunların ikisi de aynı türe ait oldukları için bugünkü modern sınıflandırmada artık sırf Bubalus bubalis adı kullanılmaktadır. Ama bu türün yanında diğer türlerin var olması biyologların arasında hala tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Bazı biyologlar, atasının soyu 3500 yıl evvel tükenmiş olan Çin mandasını ayrı bir tür olarak görüp Bubalus mephistopheles adını kullanırlar. Filipinler'de bulunan Tamarau mandasıda, bazı biyologlar tarafından alt tür olarak kabul edilir. Günümüzde mandalar Syncerus ve Bubalus olarak iki ayrı cinse aittir. Syncerus cinsinin tüm türleri yabani olarak Afrika kıtasında yaşarlar. Syncerus caffer caffer (Cape mandası)belgesel filmlerde en çok gösterilen mandadır.
Galeri

Berlin/Hayvanat bahçesinde mandalar.
Berlin/Hayvanat bahçesi.
Honkong-Lantan sahili/denizde serinleyen mandalar.
| --- | --- |
Boselaphus: Nilgai (B. tragocamelus)
Tetracerus: Dört boynuzlu antilop (T. quadricornis)
| --- | --- |
Bizon: Amerika bizonu (B. bison) • Avrupa bizonu (B. bonasus)
Bubalus: Asya mandası (B. bubalis) • Ova anoası (B. depressicornis) • Cüce bufalo (B. mindorensis) • Dağ anoası (B. quarlesi)
BOS: Gaur (B. gaurus) • Banteng (B. javanicus) • Tibet sığırı (B. mutus) • Boz sığır (B. sauveli) • Macar grisi (sığır) (B. primigenius)
Pseudonovibos: Yılan yiyen sığır (P. spiralis)
Pseudoryx: Saola (Pseudoryx nghetinhensis)
Syncerus: Afrika mandası (S. caffer)
| --- | --- |
Taurotragus: Dev boğa antilobu (T. derbianus) • Bayağı eland (T. oryx)
Tragelaphus: Nyala (T. angasii) • Bongo (T. eurycerus) • Küçük kudu (T. imberbis) • Buşbok (T. scriptus) • Marşbok (T. spekeii) • Büyük kudu (T. strepsiceros)
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4256274-0  LCCN: sh85145537  NLI: 987007551281305171 
Tayland'da evcil bir manda
Hindistanda bir manda
Japonya'da evcil mandalar
Yarış hayvanı olarak Manda, Tayland
Tayland'da yöresel bir manda soyu
Moho braccatus

Moho braccatus veya yerel adıyla Kauaʻi ʻoʻo Hawaii adalarından Kauai adasına özel endemik bir kuş türüydü. Bu nedenle de yaşadığı adanın adını almıştı. Söylediği son şarkısı en son 1987'de duyuldu ve soyu tükendi. Yok olmasının nedenleri arasında Polinezya sıçanı, evcil domuz ve sivrisineklerdi. Bu misafirler yeni adapte olacakları adanın kurallarını da etkilemiş oldular. Karşılıklı bu etkileşim sonunda adalı canlılar daha önce hiç karşılaşmadıkları virüslerle karşı karşıya kaldılar. Nesiller boyunca bu hastalıklarla daha önce karşılaşmamış canlıların bu hastalıklara karşı bağışıklıkları da yoktu.
Neslin tükenmesi

Kuş, Kauaʻi adasının sık ormanlarla kaplı kanyonlarında yaşıyordu. Hawaiʻi ʻōʻō, Bishop's ʻōʻō ve Oʻahu ʻōʻō gibi diğer kuş akrabalarının çoğunun nesli tükendi. Bu soyu tükenmiş kuşlar hakkında çok az şey biliniyor. Bu türler, sivrisineklerle bulaşan hastalıklar da dahil olmak üzere, türlerin daha yüksek yerlere çekilmesine ve nihayetinde Alaka'i Vahşi Doğa Koruma Alanı'ndaki yüksek rakımlı dağ ormanlarına çekilmesine neden olan çok farklı sorunlardan dolayı yok olmuş olabilirler. Daha yüksek rakımlı ormanlarda genelde ağaçlarda kovuk bulunmaz, bu nedenle bu ağaçlarda çok daha az sayıda yuva yapılabilir buda kuşların yuva yapmakta zorlanmasına ve çoğalmalarına engel teşkil ediyordu. 1970'lerde kuşun bilinen tek görüntüsü John L. Sincock tarafından Super 8mm film ile çekildi ve Kauaʻi ʻōʻō ait birkaç ses kaydı da yapıldı (Harold Douglas Pratt Jr. seslerin kaydedilmesine dahil olan kişilerden biridir).
Son darbe, on yıl içinde gelen iki kasırgaydı. Kovuklu eski ağaçların çoğunu yok ettiler ve ikinci kasırga geldiğinde büyümekte olan diğer ağaçları da yok ederek türlerin yok olmasına neden oldular. Kuş en son 1985'te görüldü ve son ses kaydı 1987'de David Boynton tarafından yapıldı. Türlerin zaten iki kez neslinin tükendiği ilan edildiği için, türlerin tespit edilmeden hayatta kalabileceğine hala inanılıyor. Yaban hayatı biyoloğu John Sincock yaptığı araştırma ve yoğun anketlerde 1987'den beri bu türe ait hiçbir şey bulamadı.
Yetişkin ve Yavru Moho braccatus
Filgiller

Filgiller (Elephantidae), fillerin yanı sıra, mamutlar gibi soyu tükenmiş akrabalarından oluşan bir taksonomik familyadır. Bu hayvanlar, hortumları ve dişleri olan, büyük karasal memelilerdir. Familyanın çoğu cinsleri ve türlerinin soyu tükenmiştir. Günümüzde sadece iki cinsi, Afrika fili (Loxodonta) ve Asya fili (Elephas), yaşamaktadır.
Askerî deniz memelisi

ABD Donanması Deniz Memelileri Programı'ndan KDog adlı, tespit iğnesi takan bir yunus, Irak Savaşı sırasında Basra Körfezi'nde mayın temizleme çalışması yaptı.
Askerî bir deniz memelisi, askerî kullanımlar için eğitilmiş bir deniz memelisi veya yüzgeçayaklıdır . Örnekler arasında şişe burunlu yunuslar, foklar, deniz aslanları ve beyaz balinalar sayılabilir . Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyet orduları, okyanus yunuslarını çeşitli kullanımlar için eğitmiş ve çalıştırmıştır. Askeri deniz memelileri, kayıp deniz yüzücülerini kurtarmak, donanma gemilerini düşman dalgıçlarına karşı korumak, dalgıçlar tarafından daha sonra temizlenmek üzere mayınların yerini belirlemek ve deniz tabanında kaybolan ekipmanların yerinin tespitine ve kurtarılmasına yardımcı olmak için eğitilmiştir.
Sovyetler Birliği Donanması yunusları

Sovyet Donanması, Kazachya Bukhta'da deniz memelilerinin askeri kullanımlarını araştırmak için bir araştırma tesisi işletti (44°34′48″N 33°24′08″E﻿ / ﻿44.5800°K 33.4023°D﻿ / 44.5800; 33.4023 ), Sivastopol yakınlarında. Rus ordusunun askeri yunus programının 1990'ların başında zayıfladığına inanılıyor.
1991 ve 1992 yıllarında iki kez kaçan Tichka adlı Sovyet askeri Beluga balinası Karadeniz'i geçti ve kendisine Aydın diyen Türkiye'nin Gerze kasabası sakinleri tarafından çok beğenildi.
Sovyetler Birliği Donanması yunusları > Rusya Federasyonu, Ukrayna ve İran

Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Sovyet askeri yunus programı Ukrayna Donanması'na geçti. Mart 2000'de BBC, Ukrayna donanmasının askeri yunus projesini Sivastopol'dan İran'a devrettiğini bildirdi. İran hayvanları satın aldı ve baş eğitmen araştırmalarını yeni okyanus akvaryumlarında sürdürdü.
2012 yılında, Ukrayna'nın askeri yunus programını "dirilttiği" iddia edildi. 2014 yılında Kırım'ın ilhakından sonra Ukrayna yunus programı Rusya tarafından devralındı. Yunusların akıbetiyle ilgili çelişkili açıklamalar yapıldı. Bir iddia, programın ilhaktan önce askerden arındırıldığı, tüm askeri yunusların ya ticari olarak satıldığı ya da doğal nedenlerle öldüğü yönündeydi. Bir karşı iddia, yunusların açlık grevlerine başladıktan ve Rusları tutsak edenlere direndikten sonra vatansever bir şekilde öldüklerini öne sürüyor. Rusya'nın gelecekteki askeri yunus araştırmalarında yunusun biyosonar sinyallerini görselleştirmek için ileri teknolojiyi kullanmayı amaçladığı bildiriliyor.
Hükûmetin halka açık kayıtları, 2016 yılında Rusya Savunma Bakanlığı tarafından Moskova'daki Utrish Yunus Akvaryumu'ndan beş şişe burunlu yunusun satın alındığını gösteriyor.
Birleşik Devletler Donanması yunusları

ABD Donanması, San Diego, California merkezli ABD Donanması Deniz Memelileri Programı kapsamında yunusları ve deniz aslanlarını eğitiyor. Yunuslarının bir kısmını Meksika Körfezi'nden alıyorlar. Askeri yunuslar ABD Donanması tarafından Birinci ve İkinci Körfez Savaşları sırasında  kullanılmış ve kullanımları Vietnam Savaşı'na kadar uzanmaktadır. 2007 dolaylarında programda yaklaşık 75 yunus vardı, ve 2019'da programda yaklaşık 70 yunus ve 30 deniz aslanı olduğu bildirildi.
Birleşik Devletler Donanması 1960 yılında savunma, mayın tespiti ve yeni denizaltıların ve yeni sualtı silahlarının tasarımına yardımcı olmak için yunuslar ve deniz aslanlarıyla çalışmak için bir program uyguladı. Donanma, yapılması gereken işler için hangisinin en iyi olacağını belirlemek için birkaç deniz memelisi ile birçok test yaptı, "bazı köpekbalıkları ve kuşlar da dahil olmak üzere 19'dan fazla tür" test edildi fakat donanmanın ihtiyaçlarını en iyi giderecek olanlar şişe burunlu yunus ve California deniz aslanı idi. Şişe burunlu yunusların varlığı, düşman mayınlarını bulmalarına yardım eden son derece gelişmiş biyosonarlarıydı ve deniz aslanlarının varlığı, düşman yüzücüleri tespit etmeye yardımcı olabilecek kusursuz su altı görüşleriydi. 2007 mali yılında, Birleşik Devletler Donanması, silah olarak deniz memelileri üzerine araştırma ve nesne kurtarma ve mayın tespitinde deniz memelileri eğitim programları için 14 milyon dolar harcadı ve 75 eğitimli yunusa sahipti.
2005 yılında, Pontchartrain Gölü'ndeki bazı yunusların Katrina Kasırgası'nın yol açtığı taşma sonucunda kaçtığı hakkında haberler vardı. ABD Donanması, bir şehir efsanesi statüsüne bürünüyor olsalar da, bu hikâyeleri saçmalık veya aldatmaca olarak reddetti.
Birleşik Devletler Donanması yunusları > Hayvanların bakımı

Donanmanın araştırma ve operasyonları için kullanılan deniz memelilerin bakımları tam zamanlı bir veteriner hekim, veteriner teknisyeni ve yüksek eğitimli deniz biyologlarından oluşan bir personel tarafından yapılmaktadır. [birincil olmayan kaynak gerekli]