stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ahalşeni Kilisesi
Mimari

Ahalşeni Kilisesi, kesme taşlardan inşa edilmiş kubbesiz bir yapıydı. Osmanlı idaresince savunma amaçlı dört köşeli bir kuleye çevrilmiş olmasına rağmen, 1902 yılında büyük ölçüde ayakta duruyordu. Ancak bu tarihten bir süre önce depremde batı koridoru çökmüştü. Yaygın biçimde başka yapılarda görüldüğü gibi Ahalşeni Kilisesi'ne ekli biçimde inşa edilmiş bir şapel bulunmuyordu. Kilisenin uzunluğu yaklaşık 8,5 metre, genişliği yaklaşık 6 metreydi. Doğu, batı ve güney duvarlarında birer pencere açıklığı bulunuyordu. Eski ikonostasisin sadece bir kısmı sağlam kalmıştı. Duvara yaslanmış sağlam bir kürsü bulunuyordu. Sunakta ise küçük bir niş vardı. Güney penceresinin üstünde, iç taraftan güzel bir oyma yer alıyordu. Kilisenin çatı örtüsü uzun taş plakalarla kapatılmıştı. Zarar görmüş olan batı koridorunun güney tarafta bir kapı açıklığı vardı. Batı kapısının üstünde haç figürlü bir taş bulunuyordu. Bu girişin iki yanında çok güzel iki adet kabartma tasvir yer alıyordu. Sol taraftaki kabartmada, bir elinde kilisenin maketini tutar halde bir bani figürü resmedilmişti. Sağdaki kabartma ise, Aziz Giorgi'yi at üstünde ve atının ayaklarının altında yatan bir figürle betimliyordu. Aziz Giorgi'nin başının üstünde Gürcü alfabesinin Asomtavruli harfleriyle "Ⴜ~Ⴋ Ⴂ~Ⴈ", yani "წმინდა გიორგი" yazısı yer alıyordu. Bu kabartmada Aziz Giorgi'nin tasvir edildiği bu yazıdan anlaşılmaktadır. Bu kabartmada Asomtavruli harfleriyle "Ⴕ. ႸႤ ႬႨႶႥ ႠႰႠI / ႻႤ ႱႠႳ ႰႫႢႨႱႨ" ("Tanrım, Saurmaga'nın oğlu Nigvaray'a merhamet et") şeklinde bir Gürcüce yazıt bulunuyordu.
Süslemeler, kilisenin banisi Saurmaga'nın oğlu Nigvarai'nin tasviri ve Asomtavruli yazıt. Fotoğraf: 1902.
Stanislau Drahun

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Drahun Dynamo Moscow formasıyla (2016)
Kişisel bilgileri
Doğum tarihi:  4 Haziran 1988 (36 yaşında)
Doğum yeri:  Minsk, Belarus SSC, SSCB
Boyu:  1,81 m (5 ft 11+1⁄2 in)
Mevkii:  Orta saha
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2004-2006 |  Lokomotiv Minsk |  39 |  (2) |
| 2007-2008 |  Gomel |  39 |  (4) |
| 2008-2012 |  Dinamo Minsk |  128 |  (25) |
| 2013-2015 |  Krylia Sovetov Samara |  77 |  (6) |
| 2016 |  Dynamo Moscow |  21 |  (0) |
| 2017 |  Orenburg |  11 |  (0) |
| 2017-2023 |  BATE Borisov |  136 |  (42) |
Millî takım kariyeri‡
| 2004-2005 |   Belarus U-17 |  3 |  (0) |
| 2005-2007 |   Belarus U-19 |  8 |  (3) |
| 2008-2011 |   Belarus U-21 |  25 |  (5) |
| 2011-2012 |   Belarus Olimpik |  8 |  (1) |
| 2011-2020 |   Belarus |  68 |  (11) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Stanislau Drahun (d. 4 Haziran 1988), orta saha pozisyonunda görev yapmış Beyaz Ruslu eski millî futbolcudur.
Profesyonel kariyerine 2004 yılında Lokomotiv Minsk kulübünde başladı.
Jean-Marie Le Pen

| Jean-Marie Le Pen |
| --- | --- |

Avrupa Parlamento Milletvekili
Görevde
Makama geliş  24 Temmuz 1984 – 10 Nisan 2003; 20 Temmuz 2004 – 1 Temmuz 2019
Paris milletvekili
Görevde
Makama geliş  2 Nisan 1986 – 14 Mayıs 1988
Seine milletvekili
Görevde
Makama geliş  19 Ocak 1956 – 9 Ekim 1962
Kişisel bilgiler
Doğum: 20 Haziran 1928 La Trinité-sur-Mer
Ölüm: 7 Ocak 2025 Garches
Partisi: Ulusal Birlik (Fransa)
Evlilik(ler): Pierrette Lalanne (1960-1987); Jany Paschos (1991‐2025)
Çocuk(lar): Marie-Caroline Le Pen; Yann Le Pen; Marine Le Pen
Bitirdiği okul: Paris Üniversitesi
Mesleği: Balıkçı; Yeraltı madencisi; Avukat; Asker;
İmzası: 
Resmî site: jeanmarielepen.com
Jean-Marie Le Pen (d. 20 Haziran 1928, La Trinité-sur-Mer, Bretanya, Fransa - ö. 7 Ocak 2025, Garches, Hauts-de-Seine, Fransa), Fransız aşırı sağ siyasetçi, aynı zamanda Ulusal Cephe'nin (Front National) kurucusuydu.
Biyografi

Bretonya'da bir sahil kasabasında orta hâlli bir balıkçı ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Jean Le Pen (1901-1942), balıkçı teknesi kaptanı, Gaziler Derneği başkanı ve La Trinité-sur-Mer belediye meclis üyesiydi. Annesi Anne-Marie Hervé (1904-1965) ise terzi ve Locmariaquer ile Bono kökenli çiftçi bir ailenin kızıydı. Aile, ağırlıklı olarak Morbihan bölgesinden gelmektedir. Balıkçı olan babası, II. Dünya Savaşı sırasında Almanların yaşadıkları sahil kasabasının açığına döşedikleri mayınlardan birine çarpan teknesinde öldü.  Bu olaydan sonra Jean-Marie Le Pen, Lorient Sivil Mahkemesi'nin 23 Aralık 1942 tarihli kararıyla "ulusal yetim" ilan edilmiştir. 14 yaşında yetim kalan Le Pen kavgacı kişiliği yüzünden pek çok kez okul değiştirmek zorunda kaldı.
II. Dünya Savaşı sırasında Fransız direniş hareketine katıldı. Savaş bittikten sonra Paris Üniversitesi hukuk fakültesine girdi.1954'te mezun olduktan sonra Fransızlarla Vietnamlılar arasında devam eden Birinci Çinhindi Savaşına katılmak üzere orduya girdi. Hindiçin'nde ordu gazetesinde çalıştı, 1956'da Süveyş Savaşı sırasında bu bölgeye atandı ancak ateşkes yapıldıktan sonra bölgeye ulaşabildi. Hemen ardından istihbarat subayı olarak Cezayir'e gönderildi, Cezayir'de görev yaptığı sırada emrindeki paraşütçü birlikleriyle yaygın işkence olaylarına karıştı. Askerlik hizmetinden sonra siyasal bilgiler ve hukuk dallarında eğitim gördü, 1971'de Jean-Loup Vincent'la birlikte tamamladığı mezuniyet tezinin başlığı Le courant anarchiste en France depuis 1945 - 1945'ten beri Fransa'daki Anarşist Hareket idi.
1960'ta evlenip yaklaşık 27 yıl evli kaldığı Pierrette Lalanne ile beraberliğinden üç kız çocuk ve 9 torun sahibi oldu. 1987'de olaylı bir şekilde boşandığı Lalanne onu küçük düşürmek için Playboy dergisinin Fransa baskısına çıplak pozlar verdi. Kızlarından Marie-Caroline babasıyla beraber Ulusal Cephe'de başladığı siyaset macerasına kocasıyla beraber kurduğu Ulusal Cumhuriyetçi Parti (Mouvement National Républicain) adlı yeni bir parti kurarak devam etti.
1977'de çimento sanayicisi bir ailenin tek varisi ve siyasi destekçilerinden biri olan Hubert Lambert'in ölümünden sonra kendisine bağışladığı 30 milyon Fransız Frankı ile Saint-Cloud'daki malikanesinin sahibi oldu. Le Pen 1991'de Yunan asıllı Jeanne-Marie Paschos ile ikinci evliliğini yaptı.
Biyografi > Hastalığı ve ölümü

Jean-Marie Le Pen, 2 Şubat 2022'de 'hafif bir felç' geçirdikten sonra kısa bir süre hastaneye kaldırılmış, 15 Nisan 2023'te bu kez 'hafif bir kalp krizi' geçirmiş ve 3 Mayıs'ta hastaneden taburcu edilmişti.
Nisan 2024'te Le Pen bir kez daha kalp krizi geçirdi. Kasım 2024'te ise yaşlılığa bağlı sağlık kontrolleri için iki hafta boyunca hastanede kaldı ve ailesi genel sağlık durumu hakkında endişelerini dile getirdi. 2024'te geçirdiği kalp krizinin komplikasyonları nedeniyle sağlığı kötüleşen Le Pen, 7 Ocak 2025'te Hauts-de-Seine'deki Garches'te bir bakım tesisinde, 96 yaşında hayatını kaybetti.
Kızı Marine, babasının ölüm haberini, Mayotte'den Paris'e yaptığı yolculuk sırasında Nairobi, Kenya'daki bir mola esnasında gazetecilerden öğrendi. Le Pen ailesi, ölüm haberini ilk olarak Agence France-Presse'e (AFP) aracılığı ile duyurmuştur.
Le Pen, 11 Ocak'ta memleketi La Trinité-sur-Mer'de düzenlenen bir ayinin ardından özel bir törenle defnedilmiştir.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Le Pen'in mirasının tarih tarafından değerlendirileceğini belirtirken, başbakan François Bayrou, "Ona karşı mücadele ederken ne kadar savaşçı biri olduğunu biliyorduk" demiştir. Sol görüşlü Jean-Luc Mélenchon ise ölenlere ve yas tutanlara saygının, Le Pen'in yaydığı "nefret, ırkçılık, İslamofobi ve antisemitizmi" mazur gösteremeyeceğini ifade etmiştir. Belçika'da Vlaams Belang lideri Tom Van Grieken ise Le Pen'i Avrupa milliyetçiliğinin "kurucu babası" olarak övmüştür.
Fransa'nın çeşitli şehirlerinde yüzlerce kişinin katıldığı kalabalıklar, Le Pen'in ölümünü kutlamak için sokaklarda eğlenceler düzenledi. Bu kutlamalar, Bruno Retailleau ve Sébastien Lecornu gibi Fransız hükümet bakanları tarafından kınanmıştır.
Siyasi kariyeri

Üniversite yıllarında öğrenci grubu liderliğiyle başladığı siyasi kariyerinde, 1956'da, daha 28 yaşındayken en genç üye olarak Ulusal Meclise seçilerek büyük bir sıçrama yaptı. 1957'de savaş gazilerinin kurduğu Ulusal Cephe'nin Muharipleri teşkilatının genel sekreterliğine seçildi.
1965 başkanlık seçimlerinde aşırı sağcı aday Jean-Louis Tixier-Vignancour'un kampanyasında çalıştı, seçim sonunda Tixier-Vignancour kaybederken Le Pen yoluna devam etti. 1972'de Ulusal Cephe'yi kurdu. Ulusal Cephe'nin kurucuları arasında Cezayir Bağımsızlık Savaşı sırasında sivil halka saldıran OAS örgütü üyeleri, neo-naziler ve radikal Katolikler yer alıyordu. Fransa Başkanlığına ilk kez aday olduğu 1974 seçimlerinde oyların yalnızca yüzde 0,74'ünü alabildi. 1976'da Paris'te yaşadığı apartman dairesi bombalı saldırıya uğradı.
Fransa'nın uğradığı göç dalgası ve 1970'lerdeki petrol krizinin neden olduğu ekonomik durgunluk Le Penin 1980'li yıllara gelindiğinde daha popüler olmasında etkili oldu. İlk kez 1983'teki belediye seçimlerinde ciddi bir çıkış yaptı. Le Pen'in lideri olduğu Ulusal Cephe (Front National) 1984 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde yüzde 10 oy oranına ulaştı, 1986'da gücünün doruğuna ulaşan Ulusal Cephe tarihindeki en büyük sayı olan 35 ile Fransız Ulusal Meclisine girdi, ancak aynı yıl içinde Ulusal Cephe'de yaşanan deprem sonunda parti büyük oranda güç kaybetti. Partinin önemli isimlerinden ve aynı zamanda Le Pen'in damadı olan Bruno Megret Le Pen'e karşı giriştiği liderlik savaşını kaybederek partiden ihraç edildi. Bu olaydan sonra Le Pen'in kendisi ile aynı görüşleri paylaşmayanlara karşı duruşu ve kişiliği tartışma konusu oldu.
1984 ve 1999'da iki kez Avrupa Parlamentosuna seçildi. 1974, 1988, 1995 yıllarında başkanlık seçimlerine katılan ama her seferinde başarısız olan Le Pen 2002 yılında yapılan seçimlerin ilk turunda % 16,86'lık oy oranıyla ikinci olarak, ikinci tura kaldı. Fransa ve tüm dünyada göçmenlere karşı olan sert tutumu ile bilinen Le Pen'in ikinci tura kalabilmiş olması şaşkınlık yarattı. İkinci tur öncesinde Le Pen'e karşı başlatılan büyük halk kampanyası sonucunda, rakibi Jacques Chirac Beşinci Cumhuriyet tarihindeki en yüksek oy oranı olan % 82'yle tekrar başkan seçildi.
2007'de yapılan başkanlık seçimlerinde oyların yüzde 10'unu alan Jean-Marie Le Pen 4. olabildi. Ocak 2011'de düzenlenen Ulusal Cephe kongresinde partinin liderliğini kızı Marine Le Pen'e bıraktı.
Jean-Marie Le Pen (2019)
Bebereki Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Çetinsu, Ardahan
Koordinatlar: 41°08′24″K 42°31′22″D﻿ / ﻿41.14000°K 42.52278°D﻿ / 41.14000; 42.52278
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Harabe
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: ? (Orta Çağ)
Özellikler
Malzemeler: Moloz taş, kireç harcı
Bebereki Kilisesi (Gürcüce: ბებერექის ეკლესია), tarihsel Artani bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Bebereki olan Çetinsu köyünde Orta Çağda Gürcülerden kalma bir kilisedir.
Tarihçe

Bebereki köyü, Orta Çağda Gürcistan'ın sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu köyü ve köyün bulunduğu Artani bölgesini 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin 1595 tarihli kaydına göre Bebereki köyünde, tamamı Hristiyan olan 35 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyün mezrasının Gürcücede tepe/sır anlamına gelen Gora (كورە) adını ve hane reislerinin çoğunun da Gürcü adları taşıyor olması, buranın bu tarihte bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir. Bebereki Kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araşıtmacı Konstantine Martvileli, Beberi (ბებერი) adıyla söz ettiği köyün içinde bir adet küçük kilisenin, köyün dışında yüksek bir tepede iki küçük kilisenin yıkıntılarının bulunduğunu yazmıştır. Köyün dışında bulunan Bebereki Kilisesi'nin o tarihte yıkık halde olduğu bu tespitten anlaşılmaktadır.
Mimari

Bebereki Kilisesi, Çetinsu köyü yerleşiminin 1 kilometre batısında, bir tepenin eteklerinde yer alır. Günümüzde kilisenin çatısının çökmüş olmasına karşı duvarlarının büyük bölümü ayaktadır. Yapı, dolgu duvar tekniğiyle moloz taşlarla ve kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Kesme kaplama taşlarının büyük bölümü sökülmüştür. Dikdörtgen planlı küçük bir yapı olan Bebereki Kilisesi (7,7×5,3 m), tek nefli bir yapıdır. Doğuda yarım dairesel bir apsisi bulunmaktadır. Apsis duvarının ortası yıkılmıştır. Kilisenin girişi güneydedir. Kilisenin içinin sıvanmış olduğu kalan izlerden fark edilmektedir. Kilisenin güneyinde bitişik bir ek bina bulunmaktadır. Genişliği 2 metre olan bu yapı temellerine kadar yıkılmıştır. Bu yapının da doğuda yuvarlak bir apsis olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır.
Aya Tekla Yeraltı Kilisesi

| --- | --- |
Aya Tekla Yeraltı Kilisesi, 2016

Konum: Silifke, Mersin
Ülke: Türkiye
Koordinatlar: 36°21′48″K 33°55′52″D﻿ / ﻿36.36333°K 33.93111°D﻿ / 36.36333; 33.93111
İthaf: Tekla
Durum: İbadete açık
Mimarî tarz: Bizans mimarisi
Hac merkezinden geriye kalan apsis
Yeraltı Kilisesi, ana nef. Sağda devşirme sütunlar, solda kırılmış sütunların yanında üst zemini taşıyan güçlendirme duvarları
Aya Tekla Yeraltı Kilisesi (Meryemlik) Mersin ilinin Silifke ilçesi yakınlarında yer alan bir yeraltı kilisesi örenidir.
Yerleşim

Ören günümüzde Silifke kent dokusu içerisinde kalmıştır. Gerek Silifke'yi kuzeye bağlayan D.715 ve gerekse Mersin'i batıya bağlayan D.400 devlet karayollarından sapılarak yaklaşık birer kilometrelik yollarla ulaşılmaktadır. 36°21′47″K 33°55′51″D﻿ / ﻿36.36306°K 33.93083°D﻿ / 36.36306; 33.93083 koordinatlarındaki kilise Silifke kent merkezine 4 kilometre ve Mersin'e 85 kilometre uzaklıktadır. Yollar kent içi asfalt yollardır.
Aya Tekla

Ana Madde Tekla
Hristiyan anlayışına göre, Aya Tekla Hristiyanlığın en eski azizesi ve Aziz Pavlus'un yoldaşlarındandır. Konya'da bir genç kızken, Aziz Pavlus'un konuşmalarından etkilenerek, Hristiyan olmuş ve dini yaymak için çalışmıştır. O dönemde Hristiyanlık propagandası yapmak suç sayıldığı için, yaşamının son dönemini Silifke yakınlarındaki bir mağarada saklanarak geçirmiş, inanışa göre burada da öldürülmek istenince ortadan yok olmuştur. Hristiyanlık serbest bırakılınca yaşadığı yer bir tür haç yeri haline gelmiş ve adına bir de kilise inşa edilmiştir.
Bölgedeki diğer kalıntılar

Bu bölgede Azize Tekla'nın hayatının son günlerini geçirdiği ve bir rivayete göre ona karşı düzenlenen bir saldırıdan kaçmak için yerin dibine girerek kaybolduğuna inanılmaktadır. Günümüzde bölgede farklı yapılar arkeologlar tarafından tespit edilebilmiştir. Bu yapılar şunlardır.
Büyük Tekla Bazilikası: Yer Altı Kilisesi'nin üzerine inşa olmuş, üç nefli ve zamanının Kilikya bölgesindeki en büyük kilisesidir. Günümüzde bölgede hâlâ görülebilir olan apsis duvarı bu bazilikanın bir parçasıdır.
Kubbeli kilise: Her ne kadar yapılan ilk yayınlarda bu kilisenin kubbeli olduğu iddia edilmiş olsa da, bu iddia çürütülmüştür. Günümüzde geriye çok az buluntuları kalan "Kubbeli" kilisenin ellips formlu atriuma açılan bir giriş bölgesi olduğu tahmin edilmektedir. Buradan bir tribelon yardımıyla mimarlık tarihinde hiddetli tartışmalara yol açan, üzeri nasıl örtüldüğü belirsiz olan bölüme girilmektedir. Güncel teoriye göre bu bölge bir tonoz ve statik nedenlerden ötürü ahşaptan bir piramit çatı ile örtülmekteydi. Arazinin dikleşen bir bölgesine inşa edildiği için, kubbeli kilisenin doğu kesiminde apsis ve pastoforyonların altına kiler benzeri tonozlu yapılar eklenmiştir.
Kuzey Kilisesi: Silifke'den gelen yol üzerinde görülen ilk kilisedir. 460-470 yılları arasında yaptırılmış olan üç nefli kilise hakkında bilgi yoktur.
Sarnıçlar: Bölgede literatürde sayısı 10a kadar çıkan sarnıç kalıntıları bulunmaktadır. Nispeten daha iyi durumda korunmuş olan ve Kilikya bölgesine alışık olmayan bir biçimde tuğlalar ile inşa edilmiş olan sarnıçların, bölgeye gelen Hristiyan hacılara şifalı su kaynağı olarak hizmet ettikleri tahmin edilmektedir. Sarnıçlar hakkındaki en güncel araştırma Urs Peschlow tarafından kaleme alınmıştır.
Hamam: Sarnıçlar ve "Kubbeli" kilise arasında bulunan hamamın bir kısmının hala toprak altında olduğu düşünülmektedir. Muhtemelen bölgeye gelen Hristiyan hacılar burada şifalı sular ile hastalıklarından arınmak istemekteydiler.
Bahsi geçen bu yapıların bir kısmının ya da tümünün Bizans İmparatorluğu döneminde İmparator Zeno tarafından inşa ettirilmiş olabileceği düşünülmektedir.
Ören yerinin bugünkü durumu

Ören yeri Kültür ve Turizm Bakanlığı denetimindedir. Yeraltı kilisesi elektrik ile aydınlatılmakta olup, giriş için bir de merdiven yapılmıştır. Bu kısım iyi durumdadır. Buna karşılık üç nefli kilise bir duvarı hariç yıkılmıştır. Kilisenin kuzeyinde yer alan hamam ise kısmen ayaktadır.
Bölgedeki çalışmalar - Arkeolojik kazı çağrısı

Josef Strzygowski 1903 yılında kaleme aldığı eserinde, bilim camiasında tümden alıntılanan bir cümle kaleme almıştır. "Meriamlik muss ausgegraben werden." Meryemlik kazılmak zorundadır şeklinde çevrilebilecek olan bu cümleden hareketle Alman bilim insanları Ernst Herzfeld ve Samuel Guyer bölgede üç haftalık sistematik olmayan, en önemli yapıların planının ortaya çıkartılabileceği noktasal kazılar yapmışlardır. Günümüzde Mimarlık tarihçisi Metin Ahunbay yönetiminde bölgede yüzey araştırmaları düzenlense de, 1903 yılındaki Strzygowski'nin "Meryemlik kazılmak zorundadır" ifadesi literatürde sürekli olarak alıntılanmaktadır.
Tarihi metinlerde Ayatekla

Hristiyan bir hacı olan Egeria, 4. yüzyılda Kutsal Toprakları ziyaret ettikten sonra vatanına dönerken Tekla'nın kilisesini ziyaret etmiş ve gördüklerini kaleme almıştır. Egeria bu metinde Tekla ibadethanesinin bulunduğu bölgede hem kadınlar hem de erkekler için sayısız keşiş konutlarının bulunduğunu yazmakta ve ayrıca duvarlarla çevrili korunaklı bir kilisenin içerisinde Tekla'ya adanmış hoş bir martyrium olduğundan bahsetmektedir. (in medio murus ingens, qui includet ecclesiam, in qua est martyrium, quod martyrium satis pulchrum est)
Literatür > Türkçe

Turgut Saner – Bilge Ar – Gizem Mater, Metin Ahunbay'ın İzinden: Ayatekla, Binbirkilise ve Dara/Anastasiopolis Araştırmalarından Özel Konular. Istanbul 2017, ISBN 978-605-4778-58-4
Refakat Çiner, Ayatekla Kilisesinden Çıkarılan İskeletin Tetkiki, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi (Ankara 1964) 251-271. 22 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
M. Ahunbay, Binbirkilise ve Ayatekla 1996 Yüzey Araştırmaları, Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 15. Araştırma Sonuçları Toplantısı 1 (Ankara 1998) 59-69.
M. Ahunbay, Binbirkilise (Karaman) ve Ayatekla (Silifke) Araştırmaları, Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 16. Araştırma Sonuçları Toplantısı 1 (Ankara 1999) 95-104.
M. Ahunbay – T. Saner, Binbirkilise ve Ayatekla’da (Meryemlik) 1998 Araştırmaları, Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 17. Araştırma Sonuçları Toplantısı 1 (Ankara 2000) 39-48.
U. Almaç, Mersin, Silifke, Ayatekla (Meryemlik) Ören Yeri Yüzey Araştırma ve Belgeleme Çalışması 2014, Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 33. Araştırma Sonuçları Toplantısı 2 (Ankara 2016) 289-300.
Literatür > Yabancı diller

Ernst Herzfeld, Samuel Guyer: Meriamlik und Korykos; Zwei christliche Ruinenstätten des rauhen Kilikiens. Manchester University Press, Manchester 1930
Gabriele Mietke: Bauphasen und Datierung der Basilika von Meriamlik (Ayatekla). In: Ina Eichner, Vasiliki Tsamakda (Hrsg.): Syrien und seine Nachbarn von der Spätantike bis in die islamische Zeit. Reichert, Wiesbaden 2009, S. 37–56
H. Hellenkemper, Die Kirchenstiftung des Kaisers Zenon im Wallfahrtsheiligtum der heiligen Thekla bei Seleukeia, 1985ISSN = 00837105, Wallraf-Richartz-Jahrbuch, 46/47,Freunde des Wallraf-Richartz-Museum und des Museum Ludwig e.V., 63-90. http://www.jstor.org/stable/24659402 2 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
G. Dagron, Vie et miracles de sainte Thècle. Texte grec, traduction et commentaire, Subsidia Hagiographica 62 (Bruxelles 1978)
Kemerli sarnıç
Cocorta Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Kayabeyi, Çıldır
Koordinatlar: 41°13′11″K 43°05′41″D﻿ / ﻿41.21972°K 43.09472°D﻿ / 41.21972; 43.09472
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Yıkılmış
Mimari
Mimari tür: Tek nefli kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: ? Orta Çağ
Özellikler
Malzemeler: Kesme taş
Cocorta Kilisesi (Gürcüce: ჯოჯორთას ეკლესია), Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı Kayabeyi köyünün sınırları içinde Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesidir. Eski bir yerleşim olan Cocorta köyünün kilisesiydi.
Tarihçe

Cocorta köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Cavaheti'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Cocorta köyünde 9 Hristiyan hane yaşıyordu. Bu yerleşimi bir Gürcü köyü olduğu vergi vermekle yükümlü hane reislerinin adlarından anlaşılmaktadır. Bu kayıt Cocorta Kilisesi'nin Osmanlı döneminden önce inşa edildiğini göstermesi açısından önemlidir.  Bu yerleşim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Cocorta (جوجورطە) olarak geçmekle birlikte, daha sonra köy olmaktan çıkmıştır.
Mimari

Cocorta Kilisesi, eski bir köy olan Okoşeti'nin (Akıncı) 1,5 kilometre güneydoğusunda, bugün terk edilmiş bir yerleşim olan Cocorta köyünün güney kısmında inşa edilmiş tek nefli bir yapıdır. Söz konusu köyün kilisesi olan yapı, yol genişletme çalışması sırasında tamamen yıkılmıştır. Bugüne kalan kesme taşlar Cocorta Kilisesi'nin inşasında kesme taş kullanıldığını göstermektedir. Bu taşlardan birinin saçak silmesi olduğu tahmin edilmektedir.
Çalabaş Kilisesi

Çalabaş Kilisesi, tarihsel Poso bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Çalistavi (ჭალისთავი) olduğu tahmin edilen Çalabaş köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma kilisedir.
Tarihçe

Çalabaş Kilisesi, Hristiyan nüfusun yaşadığı dönemde Çalabaş köyünün kilisesiydi. Çalabaş adının Gürcüce Çalistavi'den (ჭალისთავი) geldiği tahmin edilmektedir. Bu isim, köyün akarsuyun taşkın yatağının başında bulunduğu göstermektedir. Çalabaş veya Çalistavi köyü, tarihsel Poso bölgesinde bulunuyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Hristiyan bir nüfusa sahip köyün zaman içinde demografik yapısının değiştiği ve köye Kürtlerin yerleştirildiği 1886 tarihli Rus nüfus sayımından da anlaşılmaktadır.  Çalabaş Kilisesi'nin ne zaman inşa edildiği tespit edilmemiştir. Ancak bu yapının büyük bir kilise olduğu ve 1917 yılından önce yıkıldığı bilinmektedir.
Kalıntılar

Çalabaş Kilisesi, bugünkü yerleşimin güneybatı ucunda, bir sırtta inşa edilmiştir. Nitekim Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli, 1917 yılında kilisenin bir tepede yer aldığı ve büyük bir yapı olduğunu belirtmiştir. Bu tarihten önce yıkılmış olan kiliseden geriye koyu kırmızı renk ve çok iyi işlenmiş bir sütun başlığı (65×55 cm), koyu kırmızı renk merdiven basamaklarını andırı biçimde işlenmiş başka bir taş (48×22 cm) kalmıştır. Çalabaş köyünün 1,3 kilometre güneybatısında başka bir kilisenin de kalıntıları tespit edilmiştir.
Bergi Kilisesi

| --- | --- |

Temel bilgiler
Konum: Börk, Hanak
Koordinatlar: 41°12′12″K 42°58′03″D﻿ / ﻿41.20333°K 42.96750°D﻿ / 41.20333; 42.96750
İnanç: Doğu Ortodoks Kilisesi
Mezhep: Gürcü Ortodoks Kilisesi
Durum: Harabe
Mimari
Mimari tür: Kilise
Mimari biçim: Gürcü mimarisi
Tamamlanma: 10. yüzyıl
Özellikler
Malzemeler: Moloz taş, yontu taş, kesme taş, dolgu duvar
Bergi Kilisesi (Gürcüce: ბერგის ეკლესია), Börk Kilisesi ve Yukarı Bergi Kilisesi olarak da bilinir, tarihsel Eruşeti bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı ve eski adı Bergi olan Börk köyünde Orta Çağ'dan kalma bir kilisesidir.