stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
1940'ta Türkiye
Kaynaklar

↑  Türkiye'nin 70 yılı, Tempo, İstanbul, 1998, sy. 87–88
↑  "2 Ocak 1940 Tarihli Vakit Gazetesi Sayfa 1". www.gastearsivi.com. Erişim tarihi: 4 Aralık 2024. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
| g t Yıllara göre Türkiye |
| --- | --- |
1900'lü yıllar:  1920  1921  1922  1923  1924  1925  1926  1927  1928  1929  1930  1931  1932  1933  1934  1935  1936  1937  1938  1939  1940  1941  1942  1943  1944  1945  1946  1947  1948  1949  1950  1951  1952  1953  1954  1955  1956  1957  1958  1959  1960  1961  1962  1963  1964  1965  1966  1967  1968  1969  1970  1971  1972  1973  1974  1975  1976  1977  1978  1979  1980  1981  1982  1983  1984  1985  1986  1987  1988  1989  1990  1991  1992  1993  1994  1995  1996  1997  1998  1999 
2000'li yıllar:  2000  2001  2002  2003  2004  2005  2006  2007  2008  2009  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  2018  2019  2020  2021  2022  2023  2024
Tekrarlı ön hazırlama etkisi

Tekrarlı ön-hazırlama etkisi, uyaranlar tekrar tekrar sunulduğunda davranışsal bir tepkideki gelişmelere gönderme yapar. Gelişmeler, doğruluk veya tepki süresi açısından ölçülebilir ve tekrarlanan uyaranlar önceki uyaranlarla aynı veya benzer olduğunda ortaya çıkabilir. Bu gelişmelerin kümülatif olduğu gösterilmiştir, bu nedenle tekrar sayısı arttıkça yanıtlar en fazla yedi tekrara kadar sürekli olarak daha hızlı olur. Bu gelişmeler, tekrarlanan maddeler yön, boyut ve konum açısından biraz değiştirildiğinde de bulunur. Etkinin boyutu, maddenin sunulduğu sürenin uzunluğu ve tekrarlanan maddelerin ilk ve sonraki sunumları arasındaki sürenin uzunluğuyla da ayarlanır.
Tanım

Tekrarlı ön hazırlama etkisi, kişinin kendi yanıtındaki tekrarların veya gelişmelerin farkında olmadan gerçekleşebilir, bu yüzden genellikle, açık bellek süreçlerinden ayrılabilen örtük bellek süreçlerini içerdiği düşünülür. Bu düşünce, limbik ve/veya diensefalik yapıları hasarlı olan amnezi hastalarının; ölçülebilir tekrarlı ön hazırlama etkileri gösterdiği, ancak açık hafıza ölçümlerinde eksikliklerinin olduğu; bulgularından destek almaktadır. Ancak bazı araştırmacılar, örtük ve açık bellek sistemlerinin aslında birbirlerinden ayrı olmadığını öne sürüyor. Tekrarlı ön hazırlama etkisi aynı zamanda; dikkat süreçleriyle, uyaran beklentisiyle ve epizodik bellekle ilişkilendirilmiştir.
Tekrarlı ön hazırlamaya yönelik araştırmalar, hızlı öğrenmenin davranışsal etkilerinin altında yatan mekanizmaların doğasını incelemek için kullanılmıştır. Tekrarlı baskılama ölçütlerini, tekrarlı ön hazırlığın varsayılan sinirsel bağıntısını ve sunulan uyaranların değiştirilmesinden kaynaklanan sinirsel tepkideki değişiklikleri ölçerken; araştırmacılar, algısal, kavramsal ve tepki boyutları boyunca, bölgeleri ve onların işleme yanlılıklarını indekslemeye çalışıyorlar. Bu araştırma alanı, tek hücre kayıtlarından, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI), elektroensefalografi (EEG) ve manyetoensefalografi (MEG) gibi çok-bölgeli ölçümlere kadar kullanılan, çoklu ölçüm yöntemlerine dayanmaktadır. Transkraniyal manyetik stimülasyon (TMS) ayrıca, belirli bölgeleri geçici olarak 'lezyon' (etkisiz hala getirmek) için kullanılmıştır ve bu yüzden sunulan uyaranların belirli boyutlarının işlenmesinde, bu bölgelerin gerekliliği bir gösterge olarak alınmıştır. Bu araştırmaların büyük bölümü görsel alana odaklanmıştır, ancak işitme ve koku alma süreçleri de incelenmiştir.
Teoriler ve modeller

Aynı veya benzer uyaranların tekrar tekrar gösterimiyle kazanılan davranışsal etkilerini açıklamak için çok sayıda model ortaya atılmıştır. Bunlar aşağıdaki gibidir.
Teoriler ve modeller > Yorgunluk

Bu modelde, bir sinirsel yanıtın zayıflamasının, bir nöronun ateşleme genliğinde genel bir azalmadan dolayı olduğu varsayılır. Bu azalmanın, ilk uyarana yanıt veren tüm nöronlarda mı yoksa yalnızca başlangıçta maksimum bir şekilde yanıt verenlerin kritik alt kümesinde mi meydana geldiği belli değildir. Bununla birlikte, kanıtlar, bunun gibi bir mekanizmanın gereksiz sinirsel ateşlemeyi azalttığını ve erken görsel korteksinde işleme verimliliği artırdığını göstermektedir.
Teoriler ve modeller > Netlik

Benzer çizgiler boyunca, tekrarlamanın, uyaranın temsiliyle daha az alakalı nöronların, bu uyaran tekrarlandığında ateşlemeyi durdurmasına neden olduğu fikridir. Bu şekilde temsil, kademeli olarak daha seyrek bir yanıtla desteklenir, bu da metabolik gereksinimlerde uyarlanabilir bir azalmaya ve sinir hiyerarşisi yoluyla bilgi iletiminde verimliliğin artmasına neden olur. Bu, güçlü bağlantıların güçlendiği ve zayıf bağlantıları engellediği rekabetçi bir Hebbian öğrenme sistemindeki temsili seviyelerdeki yanal inhibisyonun sonucu olabilir. Bunun kanıtlarının çoğu, inferotemporal korteksin primat çalışmalarından ve uzun eğitim sürelerine sahip tek hücreli kayıtlardan gelmektedir. Bununla birlikte, tekrarlanan uyaranlarla ilgili kısa süreli eğitim sırasında ateşleme hızındaki düşüşler, yukarıdaki yorulma modeline uygun olarak başlangıçta en yüksek aktivasyon oranıyla yanıt veren hücrelerde en fazla gibi görünmektedir.
Teoriler ve modeller > Kolaylaştırma

Bu modeldeki temel kavram, tekrarlanan gösterimlerle daha hızlı nöral aktivasyon başlangıcı tarafından yönlendirilen, mevcut uyaran temsili önceki bir temsille örtüştüğünde bilginin ağda daha hızlı hareket etmesidir. fMRI çalışmaları bu potansiyel gecikme farklılıklarını ölçmek için kullanılmıştır, ancak zamansal çözünürlük kesin değildir ve tek hücre kayıtları tipik olarak tekrarlanan uyaranlara karşı kısaltılmış gecikmeler göstermez. Kolaylaştırmanın bir başka olası açıklaması, bir çekici sinir ağı modeli içindeki sinaptik güçlenmedir; burada tekrarlama, çekici havza derinleştikçe yerleşme süresini azaltır ve böylece bütün işlemin hızını artırır.
Teoriler ve modeller > Azaltılmış yordama hatası/uyaran beklentisi

Bir uyaran tekrarlandığında, yukarıdan-aşağıya geri besleme, azaltılmış nöral aktivasyon ve yerine getirilen beklentileri yansıtan iyileştirilmiş davranışsal tepkiler ile daha önceki işlem bölgelerinin sinirsel tepkisini modüle eder. Bu fikir, yordamaya dayalı kodlama teorilerinden ve Bayes istatistiklerinden  gelir ve uyaran beklentisini manipüle eden fMRI çalışmaları tarafından desteklenir. Bununla birlikte, sonuçlar, ortaya çıkan hazırlanan uyaranın kapsamı üzerinde modülatör bir etkiye sahip gibi görünen dikkatin katılımını da yansıtabilir.
Teoriler ve modeller > Sinirsel senkronizasyon

Bu teori, aşağı yöndeki nöronların hem ateşleme oranlarına hem de bu girdilerin zamanlamasına duyarlı olması nedeniyle, işlemedeki verimliliklerin senkronize aktivasyon yoluyla kazanılabileceği fikrine dayanmaktadır. Tekrarlanan uyaranlarla ilişkili senkronizasyon kanıtı, eğitilmiş yeni uyaranlara kıyasla sivri senkronizasyonu ölçerken kedi görsel korteksinin iki bölgesi arasında bulunan faz kilitlemesini içerir ve ateşlemeyi bastırdı ve sivri uçların koku ponponlarının çekirge antenlerine tekrarlanmasıyla senkronizasyonunu artırdı. EEG ve MEG kullanan kanıtlar, insanlarda uyaran tekrarının, farklı kortikal bölgeler arasında artan senkronizasyonla sonuçlandığını, genellikle aynı bölgeler düşük yerel sinirsel aktivite gösteren bölgelerle sonuçlandığını göstermektedir (aşağıdaki tekrarlama baskılanmasına bakınız). Bir çalışmada, bu bölgeler arası senkronizasyonun zamanlaması, eşzamanlılık ve davranış arasında yakın bir bağlantı olduğunu düşündüren, tekrar hazırlama ile görülen davranışsal kolaylaştırma miktarını öngörmüştür.
Teoriler ve modeller > Uyarıcı-tepki bağlama

Bu teori, tekrar hazırlamanın, araya giren hesaplama katmanlarını atlarken ilk uyarıcıyı doğrudan cevaba bağlamanın bir sonucu olduğunu öne sürer. Bu doğrudan bağlanmaya aracılık eden mekanizma açıklığa kavuşturulmamıştır, ancak birkaç hipotez ileri sürülmüştür. Bir teori, bunu, önceki bir uyaran-tepki yolunun otomatik aktivasyonu ile "algoritmik" rotanın yeniden devreye alınması arasındaki bir yarış olarak açıklıyor ve başka bir teori, tekrarlanan uyaranların orijinal uyaranla algısal veya kavramsal çağrışımlar yoluyla önceki yanıtı tetiklediği bir "eylem tetikleyicisinin" işleyişini önerir. Bu teoriyi desteklemek, bu uyarıcı-tepki bağlamalarından beklenebilecek bir tepki uyumu etkisinin kanıtıdır. Yukarıda tartışılan bölgeler arasındaki artan senkronizasyon, uyaran-tepki bağlanmasının sinirsel bir korelasyonu olabilir.
Sinirsel Bağlantılar > Tekrarlı Baskılama

Uyaranlar tekrarlandığında sinirsel aktivitede bir azalma olan tekrarlı baskılama olgusunun, tekrarlanan öğeler arasındaki örtüşmelerin işlenmesine bağlı olduğu düşünülmektedir ve genellikle tekrarlı ön hazırlama etkisinin sinirsel korelasyonu olarak kabul edilir. Bu nedenle görsel işleme hiyerarşisinin çeşitli düzeylerindeki temsillerin doğasını araştıran araştırmalarda yaygın olarak kullanılmıştır. Bunu yaparken araştırmacılar, tekrarlı baskılamanın birden çok işlem seviyesinde; işlenmekte olan uyaranlara ve deneysel manipülasyonun yönlendirildiği işleme düzeyine bağlı olarak ortaya çıktığını, bu özelliklerin ilk işlenmesiyle ilgili bölgelerde meydana gelen tekrarlayan uyaranlara karşı sinirsel aktivitede azalma ile bulmuşlardır. Bununla birlikte, tekrarlı baskılama ve tekrarlı ön hazırlama etkisi arasındaki ilişki kesin olarak kurulmadığından bu çalışmaların sonuçlarının yorumlanmasında dikkatli olunmalıdır.
Sinirsel Bağlantılar > Tekrar geliştirme

Her ne kadar tekrarlı ön hazırlama etkisi çoğunlukla uyaranların tekrarlanan sunumu için sinirsel zayıflama ile ilişkilendirilmiş olsa da, sinirsel tepkilerdeki artışlar bir dizi deneysel bağlamda da ölçülmüştür. Örneğin, matematiksel hesaplamalar yaparken, tekrarlanan uyaranlar bozulduğunda, geriye dönük maskeleme paradigmasını içeren çalışmalarda  ve uyaranların önceden var olan ilişkileri veya anlamı olmadığında.
Sylvioidea

Sylvioidea, Passeriformes takımında sınıflandırılan bir kuş üst familyasıdır. Klad içinde yer alan kuşlar dünya üzerinde yayılmıştır ancak Amerika kıtasında bulunan tür sayısı daha azdır.
Taksonomi ve sistematik

Sylvioidea üst familyası ilk olarak 1990'da Sibley–Ahlquist kuş taksonomisinde DNA–DNA hibridizasyon deneylerine dayanarak önerildi. Daha sonra yapılan DNA dizilerinin karşılaştırmalı incelemeler Certhiidae, Sittidae, Paridae ve Regulidae familyalarının bu üst familyaya alınmasına destek olacak kanıtlar bulamadı aksine Alaudidae familyasının eklenmesi yönünde kanıtlar buldu.
Sylvioidea içinde yer alan familyaların bazıları büyük oranda yeniden tanımlandı. Özellikle Sylviidae ve Timaliidae familyaları yakın akraba olmayan birçok kuş türü içermekteydi. Farklı yeni familyalar kuruldu ve türler bir familyadan diğerine aktarıldı.
Taksonomi ve sistematik > Familyalar

Aşağıdaki 25 familya Silke Fregin ve meslektaşlarının 2012 yılında yayımladıkları moleküler filogenetik araştırmasına ve Cai et al (2019) revizyonuna göre verildi.
Familya sırası ve içinde bulunan tür sayısı International Ornithological Committee (IOC) adına Frank Gill ve David Donsker tarafından çevrimiçi olarak güncel tutulan listeye göre düzenlendi.
Nicatoridae, 3 tür
Panuridae, monotipik
Alaudidae, 98 tür
Pycnonotidae, 158 tür
Hirundinidae, 88 tür
Pnoepygidae, 5 tür
Macrosphenidae, 18 tür
Cettiidae, 32 tür
Scotocercidae, monotipik
Erythrocercidae, 3 tür
Hyliidae, 2 tür
Aegithalidae, 13 tür
Phylloscopidae, 80 tür
Acrocephalidae, 62 tür
Locustellidae, 66 tür
Donacobiidae, monotipik
Bernieridae, 11 tür
Cisticolidae, 163 tür
Baştankara grubu:
Sylviidae, 34 tür
Paradoxornithidae, 37 tür
Zosteropidae, 146 tür
Timaliidae, 56 tür
Pellorneidae, 65 tür
Alcippeidae, 10 tür
Leiothrichidae, 133 tür
Şam Cephesi

| Şam Cephesi  الجبهة الشامية |
| --- | --- |
Etkin: 25 Aralık 2014-18 Nisan 2015
Ülke: Suriye
Bağlılık: Fetih Halep
Tipi: Ordu
Karargâh: Halep ili
Savaşları: Suriye İç Savaşı Muhalif-IŞİD çatışmaları  Halep Muharebesi  Fırat Kalkanı Operasyonu 
Website: https://twitter.com/alshamiahfront
Komutanlar
Komutan: Ebu Amr
Şam Cephesi (Arapça: الجبهة الشامية - Cebhe eş-Şamiye), Suriye İç Savaşı sırasında, Halep'te muhalifler tarafından kurulmuş ortak operasyon gücüdür. Şam Cephesine mensup muhalif gruplar genelde Sünni İslamcı gruplar olmakla birlikte, hem ılımlı gruplar hem de Selefi çizgideki gruplar mevcuttur.
Tarihçe

Türkiye ve Kuzey Suriye'de aylarca süren görüşmelerden sonra, İslami Cephe, Mücahid Ordusu, Nureddin Zengi Hareketi, Fastakim Kama Umirt ve Doğruluk ile Gelişim Cephesi 25 Aralık 2014 tarihinde Şam Cephesi adı altında güçlerini birleştirme kararı almışlardır. Batı destekli Hazm Hareketi de koalisyona 30 Ocak 2015 tarihinde dahil olmuştur.
20 Şubat 2015'te, Şam Cephesi, Suriye Ordusunu Halep kırsalından büyük oranda çıkarmıştır. Çatışmalar sırasında 300 rejim askerinin öldürüldüğü, 110 tanesinin ise rehin alındığı belirtilmiştir.
18 Nisan 2015'te, gruplar arasındaki bazı anlaşmazlıklardan dolayı Şam Cephesi feshini duyurmuş fakat grupların koordinasyonlu bir şekilde operasyonlarına devam edeceği belirtilmiştir. Bunun sonucunda, Şam Cephesi tek grup halinde hareketini sona erdirmiş ve ortak operasyon odası halini almıştır.
26 Nisan'da içinde Şam Cephesi üyelerinin de olduğu Fetih Halep grubu kurulmuştur.
18 Haziran'da grup yeniden aktif hale geldiğini ilan etmiştir. Ahrar el-Şam'ın komutanı Ebu Amr Şam Cephesi koalisyonunun liderliğine getirildi.
29 Haziran'da grup tüzüğü yayınlanmıştır.
Ağuston 2015'te Türkiye'nin Şam Cephesini silahlandırdığı ve grubun da Türkiye-ABD koalisyonundan hava gücü almayı umduğu belirtilmiştir.
7 Ekim'de Şam Cephesi üyesi iki grup El Nusra Cephesi ve Nureddin Zengi tugayları arasında ufak çaplı çatışmalar yaşanmıştır.
Mevcut Gruplar

İslami Cephe (sadece Halep grubu)
Mücahid Ordusu (örgüt)
Nureddin Zengi Hareketi
Fastakim Kama Umirt (Türkçe: emredildiği gibi dik durun)
Doğruluk ve Gelişim Cephesi
Ebu Cafer Taburu
Hazm Hareketi (feshedildi)
Bu gruba sonradan Suriye Türkmen Tugayları üyesi bazı gruplar da katılmıştır.
Dünya'nın şekli

Dünya'nın şekli, jeodezide, Dünya gezegenini modellemek için kullanılan kimi boyut ve şekillerdir. Şekil türü, model için gereken hassasiyet dahil olmak üzere, çoğunlukla uygulama alanına dayalı olarak farklılaşmaktadır. Küresel şekilli bir Dünya diğer birçok amaçla birlikte coğrafya ve astronomi için tatmin edici olan genel kabul görmüş tarihsel bir yaklaşımdır. Oldukça kesinliğe sahip olan kimi modeller zaman içinde geliştirilmiş olup, böylece koordinat sistemleri navigasyon, yerölçme, kadastro, arazi kullanımı ve diğer çeşitli konuların kesin ihtiyaçlarına hizmet edebilir hale gelmiştir.
Amaç

Dünyanın topoğrafik yüzeyinde, yer şekilleri ve sulak alanlarının, okyanusların çeşitliliği belirgindir. Bu topoğrafik yüzey genellikle jeofizikçilerin, hidrografların ve topoğrafların çalışma alanını oluşturmaktadır. Dünyaya ilişkin ölçümlerin yapıldığı belirgin bir yüzeyin var olmasına rağmen, düzensizlikleri dikkate alarak bunu matematiksel olarak modellemek son derece karmaşıktır.
Pisagorcu küresel Dünya kavramı, matematiksel olarak ele alınması kolay olan sade bir yüzey imkanı sunmaktadır. Birçok astronomik ve navigasyon hesaplamaları, Dünya'ya oldukça benzer bir model olan küre şeklini kullanır. Ancak, tamamen lokal olanın ötesindeki ölçeklerde mesafeleri ve alanları ölçmek için daha hassas bir şekle ihtiyaç duyulmaktadır. Tüm yüzeyin basık bir sferoid olarak modellenmesi, geoide en yakın küresel harmoniklerin kullanılması ya da bir bölgenin en uygun referans elipsoidi ile modellenmesi yoluyla daha iyi yaklaşımlar elde edilebilir.
Küçük alanların araştırılması sürecinde, yerel topoğrafyanın küresel eğriliği baskılaması nedeniyle Dünya'nın yüzeyinin düzlemsel bir modelinin kullanılması yeterli olmaktadır. Düzlem masası araştırmaları tüm Dünya'nın boyutu ve şekli göz önüne alınmaksızın göreceli olarak daha küçük alanlar için yapılmaktadır. Örneğin, belirli bir alanın veya bir kentin araştırması bu yöntem kullanılarak gerçekleştirilir.
1600'lü yılların sonlarında, Dünya'yı elipsoit şeklinde olacak biçimde modelleyebilmek için Jean Picard'ın Paris meridyeni boyunca, bir yay derecesi ölçümü ile başlayan çok ciddi çabalar gösterilmiştir. Gelişen haritalar, mesafelerin daha kesin hesaplamaları ve ulusal egemenlik alanları bu erken dönem çabalarını teşvik etmiştir. Araçlarda ve teknik araştırmalardaki gelişmeler takip eden yüzyıllarda da sürmüştür. Dünyanın şeklinin modelleri bu aşamada gelişmiştir.
20. yüzyılın ortalarında, yer bilimleri araştırmaları Dünya'nın şeklinin kesin olarak tespit edilmesinde ciddi gelişmelere katkı sağlamıştır. İlk başta bu gelişmiş kesinlik durumundan elde edilen fayda balistik füzelerin eylemsizlik yönlendirme sistemleri için coğrafi ve yerçekimsel verilerini sağlamak hususunda ortay çıkmıştır. Bu durum finansman, aynı zamanda yerbilimsel disiplinlerin  birçok üniversitenin yerbilim bölümlerinin oluşturulması veya genişletilmesinin teşvik edilmesiyle hızlanmıştır. Bu gelişmeler, Dünya'nın şeklinin kesin modelleri olmaksızın uygulamaya alınamayacak hava durumu, iletişim uydu kontrolü ve GPS yer tespit sistemi gibi birçok sivil uğraşa da fayda sağlamıştır.
Modeller

Bir sferoid birbirinden farklı iki mesafe ölçüsüyle tanımlanır ve oluşturulur. Jeodezide bu iki hesaplamayı ifade etmek için çeşitli kurallar kullanılmaktadır, ancak bunların hepsi birbirine eşdeğerdir ve birbirine dönüştürülebilir:
Modeller > Küresel

Daha fazla bilgi: Dünya yarıçapı ve Dünya'nın çevresi
Tüm Dünya'nın şeklini yansıtan en basit model küredir. Dünya'nın yarıçapı, Dünya'nın merkezinden yüzeyine olan yaklaşık 6.371 km (3.959 mi) mesafedir. "Yarıçap" normalde mükemmel kürelerin bir özelliği olsa da, Dünya küreselden sadece yüzde üç oranında sapma gösterir, bu da onu birçok bağlamda bir küre olarak ele almak ve "Dünya'nın yarıçapı" terimini haklı çıkarmak için yeterince uygundur.
Küresel dünya konsepti M.Ö. 6. yüzyıl dönemine kadar geriye götürülebilir ancak bu konsept M.Ö. 3. yüzyıla dek filozofik varsayımın bir öğesi olarak kalmıştır. Dünyanın yarıçapının ilk bilimsel tahmini Eratosthenes tarafından M.Ö. 240 yılı civarında %-1 ila %15 aralığındaki hata payı ile yapılmıştır.
Dünyanın küreselliği yaklaşık olarak kabul edilmektedir, bu nedenle tek bir değer doğal yarıçapı olarak kabul edilmemektedir. Yüzeydeki noktaların herhangi birinden merkeze olan mesafeler 6,353 km (3,948 mi) ila 6,384 km (3,967 mi) arasında değişmektedir. Dünya'yı küre olarak modellemenin birkaç farklı yolunun her biri ortalama 6.371 km (3.959 mi) mesafelik bir yarıçap hesaplar. Modelden bağımsız olarak, herhangi bir yarıçap, yaklaşık 6,357 km (3,950 mi) olan kutupsal minimum ve ekvatoral maksimum mesafenin 6,378 km (3,963 mi) arasında bir değere isabet eder. 21 km (13 mi)'lik fark kutup yarıçapının ekvator yarıçapından yaklaşık %0,3 daha kısa olmasına karşılık gelir.
Modeller > Devinim elipsoidi

Ana madde: Dünya elipsoidi
Daha fazla bilgi: Yassılaşma
Dünya kutuplarda basık, yassılaşmış ve Ekvator'da şişkin olduğundan, jeodezi Dünya'nın şeklini basık bir sferoid olarak tanımlamaktadır. Basık sferoid ya da basık elipsoid, bir elipsin kısa ekseni etrafında döndürülmesiyle elde edilen bir devinim elipsoididir. Bu, yerkürenin şekil yapısına en çok uyan düzenli geometrik şekildir. Dünya'nın veya başka bir gök cisminin şeklini tanımlayan bir sferoide referans elipsoidi denir. Dünya için referans elipsoidine Dünya elipsoidi denir.
Dünyanın şekline ilişkin modeller kullanım alanlarına, karmaşıklığına, büyüklük ve biçimsel olarak kesinliğine göre çeşitlilik arz etmektedir.
Ekvator yarıçapı  a (yarı büyük eksen olarak adlandırılır) ve kutup yarıçapı  b (yarı küçük eksen olarak adlandırılır);
a ve eksantriklik  e ;
a ve düzleştirme  f .
Dış merkezlik ve düzleşme, elipsoidin ne kadar basık olduğunu ifade etmenin iki farklı yoludur. Düzleşme jeodezide tanımlayıcı niceliklerden biri olarak ortaya çıktığında ise genellikle birbirinin tersiyle ifade edilirler. Örneğin günümüz GPS sistemlerinde kullanılan WGS 84 sferoidinde düzleşmenin tersi  1/f tam olarak 298.257223563 olarak ayarlanmıştır.
Dünya için bir küre ile bir referans elipsoidi arasındaki fark 300'de bir fark olmak üzere oldukça azdır. Geçmişte düzleşme yay mesafesi ölçümlerinden hesaplanmaktayken, günümüzde jeodezik ağlar ve uydu jeodezisi bu hesaplamalarda tercih edilmektedir. Uygulamada, yüzyıllar boyunca yapılan farklı araştırmalar sonucunda birçok referans elipsoidi geliştirilmiştir. Düzleştirme değeri, bir referans elipsoidinden diğerine küçük miktarda farklılaşır; bu farklılık, yerel koşulları ve referans elipsoidinin Dünya'nın tamamını mı yoksa yalnızca bir kısmını mı modellemesinin amaçlandığına göre değişmektedir.
Bir kürenin tek bir eğrilik yarıçapı vardır; bu değer yalnızca bir kürenin yarıçapıdır. Daha karmaşık yüzeyler, yüzeye göre değişen eğrilik yarıçaplarına sahiptir. Eğrilik yarıçapı, hesaplanan noktadadan yüzeye maksimum mesafede yaklaşan yarıçapı ölçüsünü tanımlar. Basık elipsoidler, yüzeyde bir ızgara çizilmesi halinde paraleller boyunca doğudan batıya sabit bir eğrilik yarıçapına sahiptir, ancak bu eğrilik diğer başka herhangi bir yönde değişir. Basık bir elipsoid için eğriliğin kutupsal yarıçapı  r_{p} ekvatordan daha büyüktür.
bunun nedeni kutupların düzleşmiş olmasıdır. Yüzey ne kadar düz olursa, ona yaklaşabilmek için kürenin bir o kadar büyük olması gerekir. Tersine, elipsoidin ekvatordaki kuzey-güney eğrilik yarıçapı  r_{e} kutuplardan daha küçüktür.
bu formülde  a elipsoidin merkezinden ekvator'a (yarı büyük eksen) olan mesafe;  b ise merkezden kutup noktasına olan mesafedir. (yarı küçük eksen)
Modeller > Geoit

Ana madde: Geoit
Yukarıda, yapılan ölçümlerin Dünya'nın görünür veya topografik yüzeyine göre yapıldığı belirtilmiş ve hesaplamaların modellenmiş bir elipsoid üzerinde yapıldığı açıklanmıştı. Ancak Jeodezik ölçümler arasında başka bir yüzey daha yer almaktadır. Geoit; Jeodezik araştırmada, noktaların jeodezik koordinatlarının hesaplanması genellikle, araştırma alanındaki Dünya'nın boyutuna ve şekline yakın bir şekilde yaklaşan bir referans elipsoidi üzerinde gerçekleştirilir. Bununla birlikte, Dünya yüzeyinde belirli aletlerle yapılan gerçek ölçümlere geoit adı verilmektedir. Elipsoid, belirli boyutlara sahip, matematiksel olarak tanımlanmış düzenli bir yüzeydir. Öte yandan geoit, Dünya'nın kütle çekimi (yerçekimi ) ve Dünya'nın dönüşünün merkezkaç kuvvetinin birleşik etkisine uyum sağlayabilmesi halinde, okyanuslar Dünyanın şekline uyumlu olarak belirlenen diğer bir yüzeyle örüşmektedir. Dünya'nın kütlesinin eşit olmayan dağılımının bir sonucu olarak, geoit yüzeyi düzensizdir. Diğer taraftan elipsoid ise düzenli bir yüzey olduğundan, ikisi arasındaki, geoit ondülasyonları, geoit yükseklikleri veya geoit ayrımları olarak adlandırılan ayrımlar aşağıdaki gibi düzensiz olacaktır:
geoit, yerçekimi potansiyelinin her yerde eşit olduğu ve yerçekimi yönünün her zaman dik olduğu bir yüzeydir (eşpotansiyel yüzeye bakınız). İkincisi, yerçekimi referanslı tesviye cihazlarını içeren optik aletler, jeodezik ölçümler yapmak için yaygın olarak kullanılır ki bu oldukça önemlidir. Düzgün ayarlandığında, aletin dikey ekseni yerçekimi yönü ile çakışır ve dolayısıyla geoite dik bir konumda bulunmuş olur. geoite dik olan çekül çizgisi (bazen "dikey" olarak da adlandırılır) ile elipsoide dik olan çizgi (bazen "elipsoidal normal" olarak da adlandırılır) arasındaki açı, düşey sapması olarak tanımlanmaktadır. Bu tanımın doğu-batı ve kuzey-güney olmak üzere iki bileşeni bulunmaktadır.
Modeller > Diğer şekiller

Modern jeodezi, dönüş elipsoidini bir referans elipsoidi olarak hesaplamalarda kullanma ve muhafaza etme eğilimindedir. Söz konusu bu üç eksenlilik ve armut şekli, geoit şeklinin bir parçası olarak ele alınır. Bunlar küresel harmonik katsayılarla temsil edilir.  C_{22},S_{22} Ve  C_{30}, sırasıyla üç eksenlilik için 2,2 ve armut şekli için 3,0 derece ve sıra numaralarına karşılık gelir.