stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Neptün ötesi cisim
Fiziksel karakteristikler > Renkler > En büyük cisimler

Karakteristik olarak büyük (parlak) cisimler tipik olarak eğimli yörüngelerde dönerlerken değişmez düzlem, çoğunlukla küçük ve sönük olan cisimleri toplamaktadır. Sedna dışında Eris, Makemake, Haumea, Charon ve Orcus gibi büyük TNOler nötr renkleri varken (kızılötesi indeksi V-I < 0.2) nispeten daha sönük olan cisimler (50000 Quaoar, Ixion, 2002 AW197 ve Varuna) ve popülasyonun ortalaması kırmızımsıdır (V-I ve 0,3 ilâ 0,6 arası). Bu farklılık, en büyük cisim yüzeylerinin buzla kaplı olduğu ve böylece kırmızı ve daha koyu bölgeleri altında sakladığı görüşünü ortaya koyar.
Diyagram, bağıl büyüklükleri göstererek en büyük TNOlerin albedo ve renkleri resimlemektedir. Ayrıca bilinen uydular ve Haumea'nın (2003 EL61) hızlı dolanımdan kaynaklanan ender şekli de görünmektedir. Makemake (2005 FY9} etrafındaki yay, aklığındaki belirsizliği göstermektedir. Eris'in boyu Michael Brown'un HUT'yla yaptığı ölçüme (2400 km) dayanır (nokta dağılım modeli). Etrâfındaki yay, Bertoldi'nin yaptığı ısıl ölçümü (3000 km) göstermektedir (kaynaklar için maddenin bağlı bölümüne bakınız).
Fiziksel karakteristikler > Tayflar

Cisimler, görünen kırmızı ve yakın kızılötesinde değişen yansıtıcılıkları olan çok çeşitli tayflar göstermektedirler. Rengi belli olmayan cisimleri, kırmızı ve kızılötesi açısından dengeli bir tayf gösterirler. Çok kırmızı cisimler, kızılötesinden ziyade kırmızı renkte yansıtan dik bir eğim oluştururlar. Son zamanlarda teşebbüs edilen (Centaurlarla ortak) sınıflama, BB (mavi, ortalama olarak B-V=0.70, V-R=0.39 örn. Orcus)'den RR'ye (çok kırmızı, B-V=1.08, V-R=0.71, örn. Sedna) kadar gitmektedir. Bu sınıflamada BR ve IR ara sınıflardır ve çoğunlukla kızılötesinde farklılık gösterirler (bands I, J ve H).
Yüzeylerin tipik modellerinde su buzu, şekilsiz karbon, silikatlar ve yoğun ışımayla oluşmuş tholin adlı organik makro moleküller bulunmaktadır.
Dört ana tolinle kırmızılaşma eğimiyle uyuşan bir açıklanma getirilmektedir:
Titan tolininin 90% N2 ve %10 CH4(gazlı metan)'dan oluştuğu sanılmaktadır
Titan tolininin yukarıdaki gibi, fakat çok düşük (0.1%) metan içerikle olduğu
(etan) buz tolin I, %86 H2O ve %14 C2H6 (etan) karışımından oluştuğu sanılmaktadır)
(metanol) buz tolin II, 80% H2O, 16% CH3OH (metanol) ve 3% CO2
İki aşırı sınıfı oluşturan BB ve RR'nin resimlendirilmesi için aşağıdaki bileşim farz edilmiştir:
Sedna için (RR çok kırmızı): %24 Triton tolin, %7 karbon, %10N2, %26 metanol, %33 metan
Orcus için (BB, gri/mâvi): %85 şekilsiz karbon +%4 titan tolin, %11 H20 buz
Fiziksel karakteristikler > Boyut saptanımı

TNOlerin çapının tespiti zordur. Çok iyi yörüngesel bilgi alınmış olan büyük cisimler için (ismen Plüton ve Charon) çaplar, yıldız tutulmalarıyla kesin olarak ölçülebilir.
Diğer TNOler için çaplar termal ölçümlerle saptanır. Cismi aydınlatan ışığın şiddeti (Güneş'e olan uzaklıktan) bilinemediğinden ve (atmosfersiz bir cisim için genelde kötü olmayan) yüzeyinin büyük bölümünün termal dengede olduğu varsayımıyla büyük TNOlerin çapı tespit edilir. Bilinen bir albedo için yüzey sıcaklığını ve ona karşılık olan ısı radyasyonu tahmin edilebilir. Bunun dışında cisim boyutları bilinirse hem görünen ışık miktarı, hem de yayımlanıp Dünya'ya gelen ısı radyasyonunun tahmini yapılabilir. Basitleştirici bir değişken de Güneş'in neredeyse bütün ışınlarını görünen ışık ve ona yakın frekanslarda yayımlarken TNOlerin soğuk sıcaklıklarında ısı radyasonu tamamen farklı dalga boylarında (uzak kızılötesi) yayımlanır.
Bunun sonucu olarak iki bilinmeyen (aklık ve boyut) vardır. Bu bilinmeyenler iki bağımsız ölçümle (yansıtılan ışık ve yayımlanan kızılötesi ısı radyasyonuyla) tespit edilebilir.
Ne yazık ki TNOler Güneş'ten o kadar uzakta bulunurlar ki hepsi çok soğuktur. Bundan dolayı 60 µm dalgaboyu civarında kara cisim radyasyonu verirler.
Bu dalga boyunu Dünya'dan izlemek imkânsızdır. Ancak uzaydan, örn. Spitzer Uzay Teleskobu'yla ölçülebilir. Yere bağlı rasatlarda astronomlar kara cisim radyasyonunun uzak kızılötesinde görünen ucunu gözleyebilirler. Bu uzak kızılötesi radyasyonu o denli zayıftır ki termal metotla ancak en büyük KKC'lara uygulanabilir. (Küçük) Cisimlerin çoğunluğu için çap, bir aklık farz edilerek tahmin edilir. Fakat bulunan aklıklar 0,50 ilâ 0,05 arası olduğundan kadiri 1,0 olan bir cisimde belirsizlik 1200 – 3700 km arasıdır.
Keşif

Bugüne kadar öncelikli olarak Neptün ötesi bir nesneyi hedef alan tek görev, Ocak 2006'da fırlatılan ve Temmuz 2015'te Plüton sisteminin ve Ocak 2019'da 486958 Arrokoth'un yanından geçen NASA'nın New Horizons'ıydı.
2011 yılında bir tasarım çalışması Quaoar, Sedna, Makemake, Haumea ve Eris'in bir uzay aracı tarafından incelenmesini amaçlamıştır.
2019 yılında TNO'lara yönelik bir görev, yörünge yakalama ve çoklu hedef senaryoları için tasarımlar içeriyordu.
Bir tasarım çalışması makalesinde incelenen bazı TNO'lar 2002 UX25, 1998 WW31 ve Lempo idi.
Neptün'ün ötesinde, Dünya kütlesinden küçük (Dünya-altı) gezegenlerden kahverengi cüceye kadar değişen gezegenlerin varlığı, Kuiper kuşağı ve Oort bulutunun gözlemlenen veya tahmin edilen bazı özelliklerini açıklamak için farklı teorik nedenlerle sıklıkla öne sürülmüştür. Kısa bir süre önce New Horizons uzay aracından elde edilen menzil verilerinin böyle varsayılan bir cismin konumunu sınırlandırmak için kullanılması önerilmiştir.
NASA, 21. yüzyılda yıldızlararası ortama ulaşmak üzere tasarlanmış özel bir Yıldızlararası Öncü için çalışmaktadır ve bunun bir parçası olarak Sedna gibi cisimlerin uçuşu da düşünülmektedir. Genel olarak bu tür uzay aracı çalışmaları 2020'lerde fırlatılmayı önermektedir ve mevcut teknolojiyi kullanarak Voyager'lardan biraz daha hızlı gitmeye çalışacaktır. Bir Yıldızlararası Öncü için 2018'de yapılan bir tasarım çalışması, 2030'larda 50000 Quaoar adlı küçük gezegenin ziyaret edilmesini içeriyordu.
Aşırı Neptün ötesi cisimler

Ayrıca bakınız: Aşırı Neptün ötesi cisim
Aşırı Neptün ötesi cisimler arasında sednoid olarak sınıflandırılan üç yüksek günberili nesne vardır: 90377 Sedna, 2012 VP113 ve 541132 Leleākūhonua. Bunlar 70 AU'dan daha büyük günberiye sahip uzak ayrık nesnelerdir. Yüksek günberileri onları Neptün'den gelen önemli kütleçekimsel pertürbasyonlardan kaçınmak için yeterli bir mesafede tutmaktadır. Sedna'nın yüksek günberisi için önceki açıklamalar arasında uzak bir yörüngede bilinmeyen bir gezegenle yakın bir karşılaşma ve Güneş Sistemi'nin yakınından geçen rastgele bir yıldızla veya Güneş'in doğum kümesinin bir üyesiyle uzak bir karşılaşma yer almaktadır.
Neptün-ötesi cisimlerin dağılımı
Neptün-ötesilerin renkleri
En büyük TNOlerin bağıl büyüklük, albedo ve renklerinin resimlendirilişi.
New Horizons uzay aracı tarafından çekilen görüntülerde Kuiper kuşağı nesnesi 486958 Arrokoth
Aşırı TNO'lara sahip trans-Neptün nesnelerine genel bakış, üstte üç kategoriye ayrılmıştır.
Sedna'nın yörüngesi onu Kuiper kuşağının (30-50 AU) çok ötesine, neredeyse 1.000 AU'ya (Güneş-Dünya mesafesi) kadar götürür.
Hacıaliler, Sütçüler

| Hacıaliler |
| --- | --- |
Köy

 Isparta'nın konumu
HacıalilerHacıaliler'in Isparta'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Isparta
İlçe: Sütçüler
Coğrafi bölge: Akdeniz Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1532 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 94
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0246
İl plaka kodu: 32
Posta kodu: 32950
Hacıaliler, Isparta ilinin Sütçüler ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1928'den beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Isparta il merkezine 116 km, Sütçüler ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 94
2021: 87
2020: 91
2019: 105
2018: 136
2017: 114
2016: 117
2015: 118
2014: 121
2013: 116
2012: 120
2011: 122
2010: 123
2009: 112
2008: 106
2007: 113
2000: 122
1990: 192
1985: 247
Anhelli

Anhelli'nin ilk baskısının başlık sayfası
Anhelli, Juliusz Słowacki'nin şiiri, Polonya göçünün geleceği ve Polonya'nın bağımsızlığı için verilen mücadele hakkında kötümser bir eserdir. Yapıt, Adam Mickiewicz tarafından yazılan Polonya Ulusu ve Polonya Hacının Kitaplarının bir kopyası olarak kabul edilir ve İncil'e atıfta bulunur.
Şiir 1837 baharında Lübnan dağlarında "Betcheszban" (yani "Ölülerin Dinlenme Yeri") adlı bir Ermeni manastırında yazılmıştır. Słowacki, bölge için "Kutsal Topraklar'ın ve Mesih'in mezarındaki gecenin onda yeni uyandırdığı bu duygu ve düşüncelerle dolu" olduğunu yazdı. Esere Floransa'da son şekil verildi ve 1838'de Paris'te, Polonya Kitabevi'nde basılmıştır. Słowacki, çalışmalarını Stefan Hołyński'ye adadı (Kutsal Topraklarda ve Lübnan dağlarının altındaki toplantıyı anmak için). Bu eserin temelinde aynı başlık altında Ludomir Różycki, senfonik bir metin oluşturdu.
İçeriği

Bu şiirin ana konusu, babasını memleketi için savaşırken annesini de babasının ölümünden dolayı çektiği kederden kaybeden Anhelli adında gencin Şamanların rehberiyle birlikte Sibirya'daki yolculuğudur. Anhelli, Polonyalı sürgünler arasından Sibirya kabilesinin lideri olan Şaman Augustinus tarafından kurtarıcı olarak seçildi. Augustinus'un seçimi, "saf ve hiçbir aşağılık günah ile lekelenmemiş", bedensel olmaktan çok ruhsal olması gerçeğiyle belirlenir. "Bir meleğin sahip olduğu" olarak tanımlanan kahramanın adı önemlidir. Çünkü bu onun melekliğini, saflığını ve günahsızlığını gösterir. Anhelli, seçildikten sonra tıpkı İsa gibi tüm vatandaşların acısını çekmeye başlar. Saf genç adamın geçtiği sonraki bilgi eşikleri, Polonya ulusunun acısının tanıklıklarıdır. Bu nedenle kahramanın başlangıcı, Dante'nin katabazında tasvir edilen bir tür cehennem yolculuğudur ve Słowacki'nin şiirinde, bu cehennem gerçektir, yeryüzünde belirli bir yerde bulunur, ancak bu yolculuk mucizevi unsurlardan yoksundur. Kahramanlar çölden mezarlıklardan, ormanlardan Sibirya'nın karanlık madenlerine kadar Sibirya topraklarından geçerler. Anhelli, çocukların açlıktan ölümlerini ve çocuklar arasında inanç ve milli aidiyet duygusunu ortadan kaldırma girişimlerini (Ruslaştırma), şehitlerin tabutlarını, öldürülen, aşağılanan, iftira edilen, madenlerde acı çeken, umutsuzluğa teslim olan, intihar eden insanları ve onlara musallat olan yamyamları (Rusları) görüyor. Kendisi, sürgünlerin iffetini koruyan son kişidir. Bununla birlikte, Anhelli'nin iffetinin, kadınlara olan eski, çocuksu sevgisiyle lekelendiği ortaya çıkar. Acısının ek bir nedeni haline getiren bu olay karşısında bile terk etmeyen kalbi hala sadece vatanına adanmamış durumdadır. Anhelli ve Şamanın yolculuğu Sürgünler Evi'nden başlayıp ve orada bitmesi gerekiyordu. Bununla birlikte, Şamanın sürgünler arasındaki bir kavgadan kaynaklanan ölümü, Anhelli'yi kuzeyde buzdan oyulmuş bir kulübede yaşadığı uzak bir çöle başka bir yolculuğa çıkmaya zorlar. Tövbe eden Anhelli, gördükleri ve sürgün arkadaşı Ellenai'nin ölümü üzerine melankolik durumdadır ve ölümü istemektedir. Nitekim dünyanın sonunu ve kendi ölümünü müjdeleyen iki melek onu ziyaret eder. Kısa süre sonra, o da vefat eder ve zırhlı Şövalyenin diriltme ve zalimlerden intikam alma çağrısıyla uyanmaz. Słowacki için her zaman manevi yaşam bedensel yaşamdan daha önemliydi. Silahlı bir şövalye savaşanların dirilişini ve intikamını talep etmesine rağmen, Anhelli uyandırılmayacaktı.
Polonya Mesihçiliği

Mesihî bir mesaj içeren bu şiir, Mickiewicz'in "Polonya Ulusu ve Polonya Hacının Kitapları" ndan bahsediyor. Polonyalı sürgünlerin şehit olduğu yerle şimdiye kadar ilişkilendirilen Sibirya gerçeklerinde gösterilen, mahvolmaya mahkûm, kavgacı sürgünlerin bir resmini veriyor. Bu nedenle çalışma, bir bireyin mi yoksa bütün bir göçmen neslinin ulusu kurtarıp kurtaramayacağına dair sorular soruyor.
1889'da Witold Pruszkowski taeafından Anhelli'nin ölümünden öncesini temsil eden porte
1908'de Jacek Malczewski tarafından yapılan Ellenai portesi
Saat yönü

Saat yönü
Saat yönünün tersi
Saat yönü, dönme hareketinde yönü tanımlamak için kullanılan bir terimdir. İki boyutlu dönme iki olası yönde gerçekleşebilir. Saat yönünde hareket (SY olarak kısaltılır), gözlemciye göre bir saatin ibreleriyle aynı yönde ilerler: yukarıdan sağa, sonra aşağı ve sonra sola ve tekrar yukarıya. Bu dönme hareketinin karşıtı saat yönünün tersidir (SYT). Üç boyutlu dönme, karşılık gelen açısal hız vektörü dikkate alındığında benzer şekilde tanımlanabilir.
Terminoloji

Saat yönünde ve saat yönünün tersinde terimleri bir dönme hareketine ancak dönme düzleminin dönmenin gözlemlendiği bir tarafı belirlendikten sonra uygulanabilir. Örneğin, Dünya'nın günlük dönüşü Güney Kutbu'nun üstünden bakıldığında saat yönünde, Kuzey Kutbu'nun üstünden bakıldığında ise saat yönünün tersinedir.
Saatler geleneksel olarak, mekanik saatin öncülü olan güneş saati nedeniyle bu dönme yolunu takip eder. İbreli saatler ilk olarak Kuzey Yarımküre'de yapılmış ve yatay güneş saatleri gibi çalışmak üzere tasarlanmıştır. Böylece, Güneş gökyüzünde hareket ettiğinde (doğudan güneye oradan batıya), güneş saati üzerine ters yönde düşen gölge de aynı dönüş hissiyle hareket eder (batıdan kuzeye doğuya). Yatay güneş saatlerinde saatlerin bu şekilde çizilmesinin ve modern saatlerin rakamlarının aynı şekilde ayarlanmasının ve ibrelerinin buna göre hareket etmesinin nedeni budur.
Kuzeyden bakılınca Dünya'nın saat yönünün tersine dönüşü
Güneş saatinin gölgesi Kuzey Yarımküre'de saat yönünde döner
Kullanım alanı

Sağ el kuralını uygulamak için, gevşekçe sıkılmış sağ elinizi başparmağınız vida, somun, cıvata veya kapağın hareket etmesini istediğiniz yönü gösterecek şekilde nesnenin üzerine yerleştirin; parmakların avuç içinden uçlara doğru kıvrılması, istenen sonucu elde etmek için vidayı, somunu, cıvatayı veya kapağı hangi yöne çevirmeniz gerektiğini gösterecektir. Birkaç istisna dışında neredeyse tüm dişli nesneler bu kurala uyar.
Çoğu vida ve cıvata için saat yönü standardının nedeni, sağ elini kullanan bir kişi tarafından bir vidayı saat yönünde sıkmak için kullanılan kolun supinasyonun genellikle gevşetmek için kullanılan pronasyondan daha güçlü olmasıdır.
Dönen bir cismin ekseninin geleneksel yönü
Biyogaz

Biyogazı oluşturan metan molekülü
Biyogaz terimi temel olarak organik atıklardan kullanılabilir gaz üretilmesini ifade eder. Diğer bir ifade ile Oksijensiz ortamda mikrobiyolojik floranın etkisi altında organik maddenin karbondioksit ve metan gazına dönüştürülmesidir. Biyogaz elde edinimi temel olarak organik maddelerin ayrıştırılmasına dayandığı için temel madde olarak bitkisel atıklar ya da hayvansal gübreler kullanılabilmektedir. Kullanılan hayvansal gübrelerin biyogaza dönüşüm sırasında fermante olarak daha yarayışlı hale geçmesi sebebiyle dünyada temel materyal olarak kullanılmaktadır. Aynı zamanda tavuk gübrelerinden de oldukça verimli biyogaz üretimi sağlanabilmektedir. Tavuk gübresinin kullanımı tarım için önemlidir. çünkü bu gübre topraklarda verim amaçlı kullanılamaz. Topraklarda tuzluluğa sebep olurlar. Kullanılamayan bu gübre biyogaza dönüştürüldüğünde yarayışlı bir hal almış olur. Günümüzde biyogaz üretimi çok çeşitli çaplarda; tek bir evin ısıtma ve mutfak giderlerini karşılamaktan, jeneratörlerle elektrik üretimine kadar yapılmaktadır.
Biyogazın oluşumu

Biyogaz üç evrede oluşur Bunlar,
Hidroliz
Asit oluşturma
Metan oluşumu dur.
Birinci aşama atığın mikroorganizmaların salgıladıkları enzimler ile çözünür hale dönüştürülmesidir. Bu aşamada polisakkaritler monosakkaritlere, proteinler peptidlere ve aminoasitlere dönüşür. Bundan sonraki aşamada asit oluşturucu bakteriler devreye girerek bu maddeleri asetik asit gibi küçük yapılı maddelere dönüştürürler. Asit oluşumu üretim esnasında pH'nın düşmesine neden olabilir bu durum metan oluşumunu sağlayacak bakteriler üzerinde olumsuz etki yaratabilir. Son aşamada ise bu maddeleri metan oluşturucu bakteriler biyogaza dönüştürürler. Görüldüğü gibi biyogaz oluşumu mikrobiyolojik etmenler ile gerçekleşmekte ve doğal olarak bu mikrobiyolojik organizmaların etkileneceği her türlü koşul biyogaz üretimini de etkilemektedir.
Hidroliz aşaması: İlk aşamada mikroorganizmaların salgıladıkları selular enzimler ile çözünür halde bulunmayan maddeler çamur içerisinde çözünür hale dönüşürler. Uzun zincirli kompleks karbonhidratları, proteinleri yağları ve lipidleri kısa zincirli yapılara dönüştürürler. Bu basit organiklere dönüşüm sonucunda birinci aşama olan hidroliz tamamlanmış olur.
Asit oluşturma aşaması: Çözünür hale dönüşmüş organik maddeleri asetik asit, uçucu yağ asitleri, hidrojen ve karbondioksit gibi küçük yapılı maddelere dönüşür. Bu aşama anaerobik bakteriler ile gerçekleştirilir. Bu bakteriler metan oluşturucu bakterilere uygun ortam oluştururlar.
Metan oluşumu: Bakterilerin asetik asidi parçalayarak veya hidrojen ile karbondioksit sentezi sonucunda biyogaza dönüştürülmesi işlemdir. Metan üretimi diğer süreçlere göre daha yavaş bir süreçtir. Metan oluşumundaki etkili bakteriler çevre koşullarından oldukça fazla etkilenirler.
Biyogaz üretiminde kullanılan materyaller

Biyogaz üretimi için kullanılan materyaller, hayvansal gübreler, organik atıklar ve endüstriyel atıklar olarak üç başlık altında incelenebilir. Bu bağlamda kullanılan materyaller,
Hayvansal atıklar
Hayvancılık ile elde edilen atıklar,
Hayvan gübreleri,
Bitkisel atıklar
Bahçe atıkları,
Yemek atıkları,
Endüstriyel atıklar
Zirai atıklar,
Orman endüstrisinden elde edilen atıklar,
Deri ve tekstil endüstrisinden ele edilen atıklar,
Kağıt endüstrisinden elde edilen atıklar,
Gıda endüstrisi atıkları,
Sebze, tahıl, meyve ve yağ endüstrisinden elde edilen atıklar,
Şeker endüstrisi atıkları,
Evsel katı atıklar,
Atıksu arıtma tesisi atıkları.
Biyogaz üretimi tarımsal atıklardan yararlanılarak yapılabileceği gibi endüstriyel atıklardan yararlanılarak da yapılabilmektedir. Kentsel atıkların ayrı ayrı toplanılması ve kanalizasyon atıklarının arıtma tesislerinde toplanılmasıyla önemli ölçüde biyogaz üretim imkânı vardır. Bu çerçevede Türkiye'de İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin Büyük Kanal Projesi çerçevesinde yaptığı bazı çalışmalar bulunmaktadır.
Biyoreaktörler

Biyogazın üretimi için tasarlanmış yapıların genel ismidir. Küçük hacimli ve büyük hacimli olarak ikiye ayrılabilir. Küçük hacimli reaktörler hacim olarak 3 ton a kadar olabilmektedir. Ancak yapılan araştırmalarda 10 tonun altında istenilen verimlilikte olmamaktadır. Biyoreaktörün tasarımında üretimin kesik kesik mi yoksa sürekli mi olacağı da belirleyici bir unsurdur. Dünyada biyoreaktörü ve biyogazı en çok kullanan ülke Çin dir. Bu ülkenin kendine has küçük kapasiteli reaktörleri de vardır. Son dönemlerde ucuz maliyeti nedeniyle torba tipi ya da balon tipi reaktör modelleri de yaygınlaşmaktadır. Ancak bu model reaktörlerin verimli hizmet süreleri takriben 2 - 3 yıl kadardır. Biyogaz üretiminde ise kullanılan en yaygın üç reaktör aşağıdaki gibidir,
Sabit kubbeli (Çin tipi) reaktörler,
Hareketli kubbeli (Hint tipi) reaktörler
Torba tipi (Tayvan tipi) reaktörler
Türkiye'de biyogaz

1980 - 86 yılları arasında Türkiye'de Toprak-Su araştırma enstitüleri tarafından yoğun olarak araştırılmıştır. Daha sonra ise bu konudaki araştırmalar üniversiteler bünyesinde bireysel olarak devam etmiştir. Biyogaz üretimi herkesin kendi başına yapabileceği bir şey değildir. Bu üretim için eğitimli ve gerekli donanımı olan kişiler tarafından desteklenmesi gerekmektedir. Türkiye'de bu konuda yeterli bilgiye sahip kişilerin bulunması hususunda sorunlar bulunmaktadır.
Türkiye'deki pilot uygulamalardan birisi Tübitak destekli Kocaeli Belediyesinin iştiraki olan İzaydaş bünyesinde kurulmuş olan biyogaz tesisidir. (www.biyogaz.org.tr) 2400 metre küplük 2 ana fermanterden oluşan tesis 350 kW kapasitesindedir.
Dünya'da biyogaz

| Ülkeler		 | Tesis Sayısı    |
| --- | --- |
Çin : 7,000,000
Hindistan : 2,290,000
Nepal: 49,500
Kore: 29,000
Dünyada biyogaz üretim ve kullanımı giderek gelişmektedir. Hayvan gübresinden elde edilen biyogazın tesis oranları dikkate alınırsa dünyadaki tesislerin %80'i Çin'de %10'u Hindistanda, Nepal ve Tayland'ta bulunmaktadır. Tesis sayısına göre ise ülkelerin sıralaması yanda tabloda verilmiştir.
Avrupa'nın hayvan gübresi ile elde ettiği biyogaza ve tesis sayısına bakılacak olursa bu noktada Almanya 2,200 tesis ile en fazla üretim yapan ülke konumundadır. Bu ülkeyi 70 tesis ile İtalya takip etmektedir. Almanya'da biyogaz tesislerinin yapımı 1993 yılından itibaren artmış ve yine aynı yıldan günümüze kadar 139 tesisten 2,200 tesise kadar artmıştır.
Biyogazın kullanım alanları

Biyogaz doğalgazın kullanım alanlarıyla paralel olarak kullanılabilen bir enerji kaynağıdır.
Biyogaz kullanım alanları aşağıdaki gibi sıralanabilir,
Doğrudan yakarak ısınma ve ısıtma,
Motor yakıtı olarak kullanımı suretiyle ulaşım,
Türbin yakıtı olarak kullanımı ile elektrik üretimi,
Yakıt pillerinde kullanımı,
Mevcut doğalgaza katılarak maliyetlerin düşürülmesi,
Kimyasal maddelerin üretimi sırasında biyogaz kullanımı.
Tüm bu kullanım alanlarının yanı sıra biyogaz çevreye karşı duyarlı bir enerji kaynağıdır. Bu yüzden gelişen koşullarda çevre kirliliğinin önlenmesinde yeşil yakıt olarak bilinen organik madde kökenli biyogaz kullanımı daha önemlidir. Biyogaz üretimi için kullanılan ham maddeler tarımsal arazilerde üretildiği için, tarımsal işletmelerde gerek seraların ve iskan yapılarının ısıtılmasında gerekse traktörlerin yakıtı olarak kullanılmasında önemli bir fayda sağlayabilmektedir. Bu şekilde kullanılan biyogaz işletme maliyetlerini önemli ölçüde azaltmaktadır.
Diğer yenilenebilir enerji sistemlerine göre farkı

Biyogaz, diğer yenilenebilir enerjiler ile karşılaştırıldığında birçok boyutta avantajlara sahiptir.
Diğer yenilenebilir enerji sistemlerine göre farkı > Çevresel Boyut

Hayvan gübresinin herhangi bir işleme tabi tutulmaksızın doğaya salıverilmesi halinde yaratmış olduğu kirlilik oldukça yüksek seviyededir. 80 inekli bir çiftlikten çıkan gübre kaynaklı oluşan CH₄ emisyonu yılda 110 ton CO₂ (sürekli yolda olan 110 aracın oluşturduğu karbon emisyonu)'e eşittir. Böyle bir çiftliğe biyogaz tesisi kurulması ile bu zarar çiftlikte kullanılabilecek bir yeşil enerjiye dönüştürülebilir.
İşlenmemiş hayvan gübresinin toprağa verilmesi ile birlikte toprağın tuzluluk oranı artar, gübrenin içinde bulunan zararlılar ekilen toprağa karışır ve yeraltı sularının kirlenmesine neden olur.
Diğer yenilenebilir enerji sistemlerine göre farkı > Ekonomik Boyut

1MW güce sahip bir Rüzgâr tribünü yılda ortalama 3066MWh elektrik üretebilir; 1MW güce sahip bir güneş enerji santrali yalnızca ışıma saat aralığında yani yılda ortalama 2300 saat çalışarak 2300MWh elektrik üretebilir. 1MW güce sahip bir biyogaz tesisi yılda 8200 saat elektrik üretimi gerçekleştirebilir.
Elektrik üretiminin yanı sıra kojenerasyon tesisinin çalışması esnasında ortaya çıkan termal enerji birçok alanda kullanılabilir.
Fermentasyon sonrası elde edilen atık iyi bir toprak şartlandırıcısıdır, zenginleştirilerek biyogübre olarak kullanıma sunulabilir.
Kompleks organik maddenin basit maddeye dönüşümü
Biyogaz üretiminde organik atık
Biyogaz boruları
Biyogaz deposu
Biyogaz ile çalışan otobüs / Bern, İsviçre
Tibet Özerk Bölgesi

Başlığın diğer anlamları için Tibet (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Tibet Özerk Bölgesi ya da Çince ismiyle Xizang Özerk Bölgesi (Çince: 西藏自治区, pinyin: Xīzàng zìzhìqū; Tibetçe: བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་, bod rang skyong lbyongs), kısaca Tibet veya Xizang, Güneybatı Çin'de, Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC)'ne bağlı eyalet düzeyinde bir özerk bölgedir. Toprakları, geleneksel Tibet bölgesine ait Ü-Tsang [en] ile Kham [en] bölgeleriyle örtüşür.
Tibet Özerk Bölgesi; ÇHC'nin 1951 yılındaki Tibet'i ilhakından 13 sene sonra ve 1959 Tibet isyanı [en] sonrasında Kaşag [en]'ın ÇHC hükûmeti tarafından görevden ihraç edilmesinden yaklaşık beş sene sonra ÇHC'nin bir yönetim bölgesi olan Tibet Alanı [en]'nın yerine geçmek üzere 1965 yılında resmî olarak kuruldu.
Tibet Özerk Bölgesi'nin hâlihazırki sınırları daha 18. yüzyılda esasen sabitleşmiş durumdaydı ve "tarihî Tibet" ya da "etnokültürel Tibet"in yaklaşık yarısını kapsamaktadır. Tibet Özerk Bölgesi, 1.200.000 km2'yi aşkın yüzölçümüyle Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nden sonra Çin'in kara alanı açısından ikinci en büyük idarî bölümüdür ve çoğunlukla engebeli ve yaşanması zor olan arazisinden dolayı ÇHC'de nüfus yoğunluğunun en az olduğu bölgedir.