stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cheshire
Tarihçe

Chester kenti Romalılar tarafından "Deva Victrix" olarak bir lejyon merkezi olarak kurulmuştu. Cheshire sözcüğü ilk defa 9. yüzyılda yazılmış olan "Anglo-Sakson Tarih Vakalaarı Tarihi"'nde verilmiştir ve Roma "lejyonlarının şehirlerinin shire bölgesi anlamı vermektedir. Fakat kontluğun 920 civarında "Yaşlı Edward" adlı bir Anglo-Sakson kralı tarafından kurulduğu kabul edilmektedir.
İngiltere'nin 1066'da Norman istilasından sonra çıkan Anglo-Sakson isyanları ancak bir 1069'da büyük zorlukla çok gaddar bir şekilde bastırılmıştır. Bu zalim politikayı kuzeybatı İngiltere'de "Hugh Lupus (Kurt Hugh)" adıyla bilinen Hugh d'Avranches, Kralın kuzeybatı İngiltere'de temsilcisi olarak tüm kuzeybatıyı idaresi altında "Chester Kontu" ünvanı ile Chester'de merkezi ile çok sertçe uygulamıştır. Normanların kendi ellerine geçirebilmek için yaptırdıkları İngiltere'deki toprak kullanımı ve servet sayımı için 1086'da hazırlanan "Domesday Kitabı" adlı büyük eserde Cheshire "Cestrescir (Chestershire)" olarak geçmektedir. Ama bu Cheshire günümüzdeki kontluktan çok daha büyük idi.
Günümüzde "Galler" ülkesi olarak kabul edilen araziler Domesday kitabında Cheshire içinde görülmektedir. 1397'de İngiltere'nin o zaman Galler sınır bölgeleri Cheshire içinde olduğu açıkça kabul edildi ve Cheshire'ya "Prenslik" statüsü verildi. İngiliz Kralı II. Richard ünvan olarak "İngiltere ve Fransa Kralı; İrlanda Lordu ve Chester Prensi" adı ile anılmaya başlandı. O zamana kadar ve günümüze kadar İngiltere'de hiçbir Kontluk bu şekilde şereflendirilmemiştir. Fakat 1399'da II. Richard krallığı kaybedince bu ünvan kullanılmamaya başlandı.
1994'te yürürlüğe giren "1972 Yerel İdare Kanunu" ile eski Cheshire Kontluğu sınırları büyük değişikliklere uğradı. Kuzey Batı İngiltere'de Merseyside ve Greater Manchester adlı iki tane metropoliten kontluk kuruldu. Cheshire'a ait olan Birkenhead ve Wallasey Wirral olarak Merseyside'a bağlandı. "Stockport", "Hyde", "Dukenfield" ve "Stalybridge" Greater Manchester'e verildi. "Tintwistle" Derbyshire'a bağlandı. Diğer taraftan yeni Meryside/Great Manchester güneyinde kalan Lancashire'a ait bölgeler ve bunlar arasında Widnes ve Warrington yeni Cheshire Kontluğu'na verildi.
| Bölgeler | Harita ayrıntıları |
| --- | --- |
 Cheshire West ve Chester  Cheshire East  Warrington  Halton: 
1998'de yapılan bir reformla Halton ve Warrington Cheshire Kontluk  Konseyi'ne bağlı olmaktan ayrılıp "tek seviyeli yerel idare" oldular. 2009'da ise yeniden bir reform ile iki seviyeli "shire" tipli "Cheshire Kontluk" lağvedildi. Cheshire East ve Cheshire West ve Chester adlı iki yeni "tek-seviyeli yerel idare" kuruldu. Böylece "Cheshire Kontluğu"  bir yer l idare birimi olarak resmen ortadan kalkmış oldu. Yerine dört tane "tek-seviyeli yerel idare" (Halton, Warrington, Cheshire West ve Cheshire West ve Chester) kuruldu.
Fakat Cheshire bir "Törensel Kontluk" olarak hala İngiltere'nin bir yerel idare birimi olarak bulunmaktadır. Ayrıca "itfaiye ve kurtarma hizmetleri" ve yörel polis görevi yapan "Cheshire Polis" servisi için tek-seviyeli yerel idare temsilcilerinden oluşan tüm Chesire'a hizmet sağlayan kurumlar vardır.
Demografi

Cheshire Kontluğu sınırları içinde toplam nüfus (2001 Nüfus Sayımı itibarıyla) 673,781 kişi idi. Bu nüfusun %51,3'u erkek ve %43,7'si kadındı. 0-14 yaşlarında olanlar arasında erkek oranı %51.5  ve kadın oranı %48,4 olup 75 yaşından büyükler arasında erkek oranı %37,1 ve kadın oranı %62,9 idi.
Cheshire Kontluğu'nda, Mersey Nehri kenarında bulunan kentler ve tarihsel Chester şehri dışında, genel olarak çok sayıda küçük kasabalar ve köyler bulunup kontlukta büyük sayıda kırsal nüfus yaşamaktadır. Bunların ana ekonomik katkısı tarım sektöründedir. Cheshire Kontluğu'nda nüfus yoğunluğu 32 kişi/km²'dir. Bu Kuzey-Batı İngiltere bölgesi için ortalama yoğunluk olan 42 kişi/km²  ile İngiltere ve Galler ülkeleri ortalama yoğunluk olan 38 kişi/km²'nin altındadır. Buna karşılık Cheshire'da bulunan Ellesmere Port ve Neston bölgesinde nüfus yoğunluğu 92 kişi/km²'dir.
Cheshire Kontluğu arazileri 1974'te değiştirilmekle beraber, o zaman içine dahil olan eski yerel idareler için nüfus sonuçları elde bulunduğu için, yapılan yeni hesaplarla günümüzdeki Cheshire Kontluğu sınırları içindeki nüfusun 10 yıllık nüfus sayımlarına göre nasıl değiştiği bulunmuştur.
Cheshire Kontluğu için 19. yüzyıl ve 20. yüzyıl nüfus sayımlarına göre nüfusun gelişmesi şu gösterimde izlenebilir:
Kişi
Yerleşkeler

Cheshire törensel kontluğu sınırları içinde İngiltere'nin en zengin ikametgâh alanları bulunur. 2006'da yapılan bir araştırmada Alderley Edge, Wilmslow, Prestbury, Tarporley ve Knutsford kasabalarının  İngiltere'nin kuzeyinde en yüksek ortalama ev fiyatları olan mevkiler oldukları anlaşılmıştır. Bu alan adi coğrafi şekline atıfla "Cheshire Altın Üçgeni" olarak anılmaktadır.
Şu liste törensel Cheshire Kontluğu'da bulunan kent ve kasabalar isimlerini vermektedir:
| Törensel Kontluk | Tek seviyeli yerel idare | İdare merkezi kent | Diğer kent ve kasabalar |
| --- | --- | --- | --- |
| Cheshire | Cheshire East | Sandbach | Alsager, Bollington, Crewe, Congleton, Knutsford, Macclesfield, Middlewich, Nantwich, Wilmslow |
| Cheshire | Cheshire West ve Chester | Chester | Ellesmere Port, Frodsham, Malpas, Neston, Northwich, Winsford |
| Cheshire | Halton | Widnes | Runcorn |
| Cheshire | Warrington (borough) | Warrington | Lymm |
Görülebilecek yerler

Alderley Edge: Doğa güzelliği ve büyü hikâyeleri ile isim yapmış bir tepe.
Chester şehrinin eski binalarıyla çarşı merkezi: dükkânlar önünde iki katlı yaya yolları.
Chester Katedrali
Chester'in şehir surları
Chester'de Tuz Müzesi.
Trent ve Mersey Kanalı: Açılımı 1777. 140 km uzunlukta dar mavnalar için kanal. Derbyshire'da bulunan Trent Nehri ile eskide Cheshire'da bulunan Runcorn'da Mersey Nehri ile birleştirmektedir.
Shropshire Union Canal: Açılımı 1835. Ünlü İngiliz mühendis Thomas Telford tarafından yapılan dar mavna kanalı. Wolverhampton ile Mersey Nehri'ni birbirine bağlamak üzere yapılmıştır..
Dunham Massey: Kral George dönemi mimarî stilli büyük kırsal malikane konağı
Hare Hill: Alderley köyü civarında bulunan ağaç bahçesi
Lyme Park: Pennine Dağları eteklerinde bulunan 18. yy yapımı büyük bir malikane konağı. BBC TV şirketinin 1995 yapımı olan Gurur ve Önyargı dizisinin mizansenini sağlamıştır.
Little Moreton Hall: Congleton'da bulunan "Tudor" mimarî stilinde bir eski malikane evi.
Tatton Park: Knutsford'da bulunan. Neoklasik mimari stilli bir malikane konağı ve konak etrafında çeşitli değişik bahçe stillerini (Japon bahçesi, İtalyan bahçesi vb) kapsayan büyük bir bahçe.
Quarry Bank Mill: Sanayi arkeolojisine büyük katkı. 1784-1959 arasında fabrika olarak önce su gücüyle ve sonra buharla çalışan pamuk dokuma makineleri ile donatılmış bir pamuklu fabrikası. Pamuklu dokuma sanayii müzesine dönüştürülmüştür.
Cheshire ovasının panoraması. Arka planda sağda Peckforton Şatosu ve solda Beeston Şatosu
Chester merkezi
Hoşköy, Elazığ

| Hoşköy |
| --- | --- |
Köy

HoşköyHoşköy'ün Elazığ'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Elazığ
İlçe: Merkez
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 14,3 km²
Rakım: 1020 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 297
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0424
İl plaka kodu: 23
Posta kodu: 23350
Hoşköy, Elazığ ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün adı, 1841 yılı kayıtlarında Hoş ya da Hoşe olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Elazığ il merkezine 25 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 297
2020: 313
2019: 353
2018: 480
2017: 238
2016: 257
2015: 264
2014: 259
2013: 256
2012: 242
2011: 269
2010: 275
2009: 286
2008: 180
2007: 175
2000: 462
1990: 634
1985: 550
Noussair Mazraoui

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 2018'de Mazraoui, Ajax formasıyla
Kişisel bilgileri
Tam adı:  Noussair Mazraoui
Doğum tarihi:  14 Kasım 1997 (27 yaşında)
Doğum yeri:  Leiderdorp, Hollanda
Boyu:  1,83 m (6 ft 0 in)
Mevkii:  Sağ bek
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Manchester United
Numarası:  3
Altyapı kariyeri
2002-2005:  AVV Alphen
2005-2006:  Alphense Boys
2006-2016:  Ajax
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2016-2018 |  Jong Ajax |  56 |  (12) |
| 2018-2022 |  Ajax |  93 |  (6) |
| 2022-2024 |  Bayern Münih |  38 |  (1) |
| 2024- |  Manchester United |  20 |  (0) |
| Toplam |   |  207 |  (19) |
Millî takım kariyeri
| 2016-2017 |   Fas U-20 |  3 |  (0) |
| 2018- |   Fas |  28 |  (2) |
| Toplam |   |  31 |  (2) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 12 Ocak 2025 (2025-01-12) 
Noussair Mazraoui (Arapça: نصير مزراوي; d. 14 Kasım 1997), sağ bek pozisyonunda görev yapan Faslı millî futbolcudur. Premier League ekiplerinden Manchester United forması giymektedir.
Kozluk, Elazığ

| Kozluk |
| --- | --- |
Köy

KozlukKozluk'un Elazığ'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Elazığ
İlçe: Merkez
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1276 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 54
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0424
İl plaka kodu: 23
Posta kodu: 23350
Kozluk, Elazığ ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Coğrafya

Köy, Elazığ il merkezine 22 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 54
2020: 51
2019: 54
2018: 74
2017: 44
2016: 39
2015: 43
2014: 46
2013: 48
2012: 28
2011: 26
2010: 29
2009: 39
2008: 42
2007: 57
2000: 117
1990: 58
1985: 90
Kösemehmet, Yakutiye

| Kösemehmet |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu
KösemehmetKösemehmet'in Erzurum'daki konumu
Koordinatlar: 39°59′55″N 41°22′22″E﻿ / ﻿39.9986°K 41.3728°D﻿ / 39.9986; 41.3728
Ülke:  Türkiye
İl: Erzurum
İlçe: Yakutiye
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Yüzölçümü
 • Toplam: 13,26 km²
Rakım: 2300 m
Nüfus (2022): 160
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0442
İl plaka kodu: 25
Posta kodu: 25100
Kösemehmet, Erzurum ilinin Yakutiye ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe

Önceleri köy olan mahalle, 1916 yılından beri aynı adı taşımaktadır.
Daha önceleri Erzurum ili Merkez ilçesi Kazımkarabekir Beldesi'ne bağlı bir mahalle iken, 2008 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Yakutiye ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Yakutiye Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.
Coğrafya

Mahalle, Erzurum il merkezine 17 km, uzaklıktadır  Mahalle, Yakutiye'nin kuzeydoğusunda olup, D.100/ numaralı Erzurum-Ağrı devlet/uluslararası yoluna (Çevre Yolu), Çayırtepe Mahallesi üzerinden, 8,5 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 160
2021: 159
2022: 165
2019: 171
2018: 175
2017: 203
2016: 207
2015: 200
2014: 211
2013: 259
2012: 238
2011: 233
2010: 248
2009: 256
2008: 253
2007: 256
2000: 262
1990: 319
1985: 330
1980: 331
1975: 322
1970: 291
1965: 285
1960: 289
1955: 292
1950: 297
1945: 243
1940: 249
1935: 248
Primatların kökeni ve evrimi

Primatların kökeni ve evrimi, yaklaşık 55 milyon yıl önce küresel olarak ortaya çıkan "gerçek" primatların (Euprimates) kökenini ve evrimsel tarihini konu alır. Bilinen en eski gerçek primat, geç Paleosen döneminde (~ 57 myö) Fas'ta yaşamış, Altiatlasius'tur.
Üstte: Primatların eski bir filogenetik ağacı (Amerikan Doğa Tarihi Müzesi; 1906). Altta: Güncel filogenetik ağaç.
Primatların ortak özellikleri

Yaşayan primatların (kuyruklu maymunlar, kuyruksuz maymunlar, makimsiler, lorisler, galagolar ve insanlar dahil) görmeye diğer duyularına göre fazla önem vermeleri göze çarpar. Bu, birbirine yakın olan ve arkasında bir çubuk bulunduran göz çukurları tarafından kafatasına yansıtılır. Primatların ayrıca tipik olarak kavramak için iyi uyarlanmış (uzun parmaklar, karşıt başparmaklar, ayak başparmakları ve çoğu parmakta pençeler yerine tırnaklar) elleri, ayakları ve ağaçlarda dolaşmak için faydalı olan diğer iskelet özellikleri vardır. Çok fazla meyve yerler ve meyveleri dişlerinin arasında ezmek için genellikle yağlı, yuvarlak (bunodont) çıkıntılar ve geniş alt azı dişleri de dahil olmak üzere bunu yansıtan diş özelliklerine sahiptir.
Primatların en yakın akrabaları

Ana madde: Euarchonta
Memelilerin kalıtsal akrabalık araştırmaları, primatları oldukça tutarlı bir şekilde Euarchonta adlı bir gruba diğer iki memeli takımıyla birlikte yerleştirir: Bunlar sivri sincapçık (Scandentia) ve kolugodur (Dermoptera). Sivri sincapçıklar, Güneydoğu Asya'da yaşayan küçük, dört ayaklı memelidir. Hepsi ağaçlarda yaşamasa da kimi zaman "ağaç sivri faresi" olarak da adlandırılır, buna karşın taksonomik olarak sivri fare değildir. 1922'den 1980'e kadar, sivri sincapçıklar genellikle primatlar içerisinde sınıflandırıldı. Bu düşünce, çok sayıda kanıt kullanarak primat varsayımını değerlendiren bir kitapta çürütüldü. Sivri sincapçıklar artık primat olarak kabul edilmese de primatların kökeniyle ilgilenen araştırmacılar için önemlidir çünkü ilk primatlar için en iyi yaşam modellerini sağlar. Gerçekten de oldukça eksiksiz bir iskeletten bilinen ilkel plesiadapiform Dryomomys szalayi, Ptilocercus lowii'ye çok benzerdir. Bu benzerlikler, ilk primatın muhtemelen Ptilocercus'a oldukça benzediğini ve primatların ağaçta yaşayan bir atadan evrimleştiği düşüncesini desteklemektedir.
Abalı memeliler, Güneydoğu Asya'da yaşayan süzülen memelidir. Parmaklarının arasında uzanan ve eldiven gibi görünen geniş bir süzülme zarına (patagium) sahiptir. Süzülme için evrimleşen çok sayıda özelliğin yanında abalı memeliler kendine özgü diş özelliklerini de sahiptir. Bunlara sözcüğün tam anlamıyla tarak gibi dişleri olan kesici dişler de dahildir. Ne yazık ki ne sivri sincapçıklar ne de abalı memeliler, çok eksiksiz fosil kalıtlarından bilinmemektedir.
Ayrıca moleküler genetik ve biçimbilimsel çalışmalar, kolugoların, primatların kardeş taksonu olarak Primatomorpha adlı bir grupta sınıflandırması gerektiğini gösterir.
Primat atalarının devinim biçimleri

Bilinen tüm etenelilerin ağaçsıl uyarlanmalarının ikincil olarak karasal bir kökenden türetildiğine inanıyorum.
Erken gerçek primatlar, sıçramak için aşırı büyümüş bir kas yapısına uyum sağlamak için düzleştirilmiş bir iliuma sahipti. Hızlı, derin ve son derece dengeli diz eklemleri, ağaçsıl keseli sıçangillerdekinden (Didelphidae) bütünüyle ayrı olarak, yüksek derecede sarmal bir alt ayak bileği eklemi ile birleştirilmiş, hızlı bükülme (fleksiyon) yapabilen, eşit hıza uyarlanmış bir üst ayak bileği eklemine sahip bir ayak ile birlikte, güçlü sıçrama için iyi bir biçimde uyarlanmıştır.
Primatların ortaya çıkışı

Bilinen en eski plesiadapiform Purgatorius'tur. Triceratops iskeleti ile aynı tortudan geldiği bilinen bu cinse ait bir diş parçası olmasına rağmen bu tortu farklı yaşlardaki malzemelerin bir karışımını içermektedir. Bununla birlikte, Paleosen'in en erken döneminden daha kesin tarihli örnekler bilinmektedir, bu nedenle Purgatorius yaşadığı dönem kuş olmayan dinozorlarla örtüşmese bile, yok olmalarının yarattığı yeni fırsatlardan yararlanan ilk memelilerden biri olduğu açıktır. Purgatorius'un yaşı ve ilkel yapısı, primatların yaklaşık 65 milyon yıl önce evrimleştiğini önerse de moleküler çalışmalar bunu genellikle en az 10 milyon yıl öncesine (75 myö; diğer sonuçlar için aşağıya bakınız) tarihler. Durum buysa, takımın erken tarihinin önemli bir bölümü fosil kayıtlarında eksik olabilir.
Primatların mevcut en yakın akrabalarının Güneydoğu Asya'da yaşaması, takım için bir Asya kökeni önerebilirken, çoğu ilkel plesiadapiformun Kuzey Amerika'daki konumu, bunun yerine bir Kuzey Amerika kökenini desteklemektedir. Ancak bu, Kuzey Amerika'daki fosil kayıtlarının çok daha büyük bir örneğinin bir ürünü olabilir. Aslında, şu anda Asya'dan bilinen nispeten ilkel bir plesiadapiform var (Asioplesiadapis youngi; Fu ve diğerleri, 2002), bu da kıtadaki daha fazla keşiflerin onu primatlar için daha uygun bir menşe yeri gibi gösterebileceğini öne sürüyor. Primatların neden evrimleştiğine ilişkin olarak, plesiadapiformları tartışan (öprimatlarla sınırlı olanlar yerine) primat kökenlerine ilişkin senaryoların çoğu, beslenmeyle bir ilişki önerir. Szalay, 1968'deki dönüm noktası niteliğindeki "Primatların Başlangıçları" başlıklı makalesinde şunları yazdı: "Primatların ilk yayınımını açıklayan, yalnızca meyveler, yapraklar ve diğer otsu maddelerle beslenmenin giderek artmasıdır"; Sussman & Raven (1978), primatlar ve çiçekli bitkiler arasında önerdikleri ortak evrim senaryosuna plesiadapiformları dahil etti. Eriksson ve ark. (2000), geç Kretase boyunca Paleosen'e doğru meyve hacminde ve hayvanlara dağılmış çiçekli bitkilerin oranındaki bir artışı belgelemektedir; erken primatlar bu değişimi yönlendiren güçlerden biri olabilir. Bu öneriler, Purgatorius'un küçük, oldukça sivri dişlerinin ışığında şaşırtıcı görünebilir. Modern primatlarla karşılaştırıldığında, bu morfoloji kesinlikle, bitki materyallerinden ziyade böceklerde daha zengin bir beslenme önerecektir. Eşzamanlı küçük memelilerden (örneğin, geniş talonid havzaları) diğer erken plesiadapiformlar, tam olarak daha çeşitli bir diyetle ilişkilendirilebilecek olanlardır. Bu nedenle, ilk primatların ekolojik profili hakkında bundan sonra da öğrenecek çok şey olsa da, daha hepçil bir diyete geçiş, başarılarının bir parçası olabilir. Çiçekli bitkilerle yaygın bir ortak evrimsel ilişki, daha sonra Paleosen boyunca plesiadapiformların çeşitlenmesini şekillendirmede kritik bir rol oynamış olabilir.
Levha tektoniği ile türleşme varsayımı

Primat kökenleri için, fosil kanıtlar ve moleküler genetik çalışmalar tarafından kesinlikle desteklenmeyen bir 2009 varsayımı, Zoologica Scripta'da sunuldu. Makale, başlıca primat gruplarının dağılımlarının Mezozoyik'in tektonik özellikleriyle ilişkili olduğunu ve bunların ilgili aralıklarının, yaklaşık 185 milyon yıl önce Pangea süper kıtasındaki yaygın bir atadan yerel olarak gelişen her biri ile uyumlu olduğunu savunuyordu.
Bu varsayıma göre, nemli burunlular (lemurlar ve lorisler) ve kuru burunlular (cadı makiler ve antropoidler) arasındaki ayrım, yaklaşık 180 milyon yıl önce Afrika'daki Lebombo Monokline'deki yoğun yanardağ etkinliği ile ilişkilidir. Madagaskar makileri, Mozambik Kanalı'nın açılmasıyla (160 milyon yıl önce) Afrikalı akrabalarından ayrılırken, Yeni ve Eski Dünya maymunları yaklaşık 105-120 milyon yıl önce Atlantik'in açılmasıyla ayrıldı.
Levha tektoniği ile türleşme varsayımı > Çelişkiler

Deney ve gözlemsel kanıtlara göre, tüm primatların son ortak atası 55 ila 80 milyon yıl önce yaşamıştır. Moleküler genetik ve fosil kanıtları, yeni ve eski dünya maymunlarının Geç Eosen'de (~35 myö) ayrıldığını göstermiştir. Maymunların Afrika'dan kopan bir kara parçası ile Amerika'ya ulaşması en olası olandır.
Makimsilerin ise yaklaşık 40 milyon yıl önce Madagaskar'a ulaşan bir ortak atadan geldikleri düşünülüyor.
Plesiadapiformlar

Ana madde: Plesiadapiformes
Plesiadapiformlar, kavramak için iyi uyarlanmış uzun parmaklar ve iskeletin ağaçsıllığı kanıtlayan diğer özellikleriyle birlikte, yaşayan primatlarla kimi özellikleri paylaşır. Carpolestes simpsoni'nin tırnaklı bir başparmağı bile vardı. Dişsel olarak, plesiadapiformlar, gerçek primatlara oldukça benzer. Bununla birlikte, bilinen hiçbir plesiadapiform, postorbital çubuk ya da yakınsak göz çukurları gibi görme ile ilişkili yaşayan primatların özelliklerini sergilemez. Primat benzeri kavrama için bazı özellikler sergilemelerine karşın, bilinen plesiadapiformlar hala parmaklarının çoğunda pençeleri tutar. Bu karşıtlıklar, bazı bilim adamlarını, plesiadapiformların primatlar takımına ait olmadığını önermeye yöneltmiştir. Kimileri ise, plesiadapiformların abalı memelilerle daha yakın akraba olduklarını ileri sürmüşlerdir.
Bloch ve meslektaşlarının (2007) yaptığı kapsamlı çözümlemeye göre, plesiadapiformlar diğer herhangi bir memeli grubuna göre primatlarla daha yakın akrabadır. Ayrıca plesiadapiformlar primatların atasıdır, dolayısıyla "kök primat"dır. Yaşayan primatları ise "gerçek primatlar" anlamına gelen "Euprimates" grubuna atamışlardır. Bununla birlikte, tüm araştırmacılar Bloch ve diğerlerinin (2007) sonuçlarına ikna olmamıştı. Bu araştırmacılar, takımdan plesiadapiformları hariç tutarak, genellikle Primatlar takımını gerçek primatlarla (Euprimates) eşitler. Bu, primat kökenlerini neyin oluşturduğuna dair burada tartışılandan çok farklı bir anlayışa yol açar, takım ilk olarak ortaya çıktıktan (eğer plesiadapiformları primat olarak alırsak) yaklaşık 10 milyon yıl sonra (55 myö), postorbital çubuk gibi özellikleri paylaşan ilk canlılar ve çoğu parmaktaki tırnaklar (adapoidler ve omomyoidler) ilk olarak fosil kayıtlarında bulunur. Bununla birlikte 2021'deki bir çalışmada, Primatları ve Plesiadapiformları bulunduran Pan-Primates kladı önerilmiştir.
Kimi biçimbilimsel çalışmalar, gerçek primatlaı, carpolestidae'nin kardeş grubu olarak yerleştirdi.
Bloch ve arkadaşlarının (2007) çözümlemesine dayanan, plesiadapiformlar ve yakından ilişkili taksonlar için evrimsel ilişkilerin varsayımı.
Gerçek primatların ortaya çıkışı > Primatlar ve Kolugolar (Primatomorpha)

Ana madde: Primatomorpha
Çalışmalar, genel olarak, primatomorf (kolugo-primat) ayrışmasını 80 milyon yıl öncesine tarihler. Ayrıca bâzı morfolojik analizler plesidapiformların; hem primatların, hem de kolugoların ataları olabileceğini göstermiştir. Plesiadapiformlar, yaklaşık 65 milyon yıl önce ortaya çıktığı için moleküler saat ile bu sonuçlar çelişmektedir.
Perelman vd. (2011)'nin yaptığı çalışmaya göre primatlar ile dermopteranlar 92.3 milyon yıl önce birbirinden ayrı iki soy hattı oluşturmuştur (şüpheli kalibrasyon).
Meredith vd. (2011)'ne göre bu ayrılma 82 milyon yıl önce gerçekleşmiştir.
Gerçek primatların ortaya çıkışı > Primat atası

Tüm primatların son ortak atasının yaklaşık 74-77 milyon yıl önce yaşadığı bilgisi moleküler genetik çalışmaların bir sonucudur. Bu da nemli burunlu primatlar (Strepsirrhine) ile kuru burunlu primatların (Haplorrhini) yaklaşık olarak bu dönemde birbirinden ayrıldığını gösterir. Ancak fosil buluntuları bunu biraz daha ileriye taşır. Fosil buluntularına göre ilk primatlar 60 milyon yıl önce ortaya çıkmıştır. İlk gerçek primatlar, Eosen döneminde Kuzey Amerika, Avrupa, Asya ve Afrika'da bulundu. Bu erken primatlar, lemurlar gibi günümüzün prosimiyenlerine benziyordu. Bu erken primatlarda, daha büyük beyinler, gözler ve daha küçük ağızlıkların trend olduğu evrimsel değişiklikler devam etti. Eosen Dönemi'nin sonunda, erken prosimian türlerinin çoğu, daha soğuk sıcaklıklar veya ilk maymunlardan gelen rekabet nedeniyle yok oldu. (Bkz. Maymunların kökeni)
Gerçek primatların ortaya çıkışı > Taç primatlar (Haplorhiini ve Strepsirrhini)

Haplorhinlerin ve strepsirrhinlerin atası muhtemelen bir ağacın dallarında, meyve ya da belki bir böcek arayan bir memeliydi. Varlığını sürdüren tüm primatların bu son ortak atası, Kretase Tersiyer yok oluşundan sonra yaklaşık 63 milyon yıl önce (çalışmalara göre 55 ila 80 milyon yıl önce) yaşamıştır. Muhtemel atalardan olan plesiadapiformlar, aşağı 
yukarı 65 ila 55 milyon yıl önce yaşadılar ve tüm (gerçek) primatların atasından 
beklenilecek özelliklerin çoğuna sahiptiler. Ama tüm özelliklerini değil ve bu durum, plesiadapiformların primat ataya yakın sayılan konumlarını tartışma konusu yapıyor.
Nemli burunlu primatların (Strepsirrhini) ve Kuru burunlu primatların (Haplorrhini) ayrılma yılları üzerine yapılan çalışmalar, minimum 58 ila 72 milyon yıl öncesi arasında sonuçlar vermiştir.
Finstermeier vd. (2013)'nin yaptığı çalışmaya göre, primatlar 66 milyon yıl önce (Kretase-Tersiyer sınırı) Haplorrhini ve Strepsirrhini  adlı iki gruba ayrılmıştır.
Meredith vd. (2011)'ne göre ise bu ayrılma 71.5 milyon yıl önce gerçekleşmiştir.