William Edward Burghardt Du Bois
Siyah milliyetçiliği ve sosyalizm

Du Bois'nin Siyah milliyetçiliği çeşitli biçimler almıştır.Bunlardan birincisi ve en ağır basanı, önde gelen savunucularından olduğu Panafrikanizmdi. Bu görüşe göre, Afrika kökenli bütün insanların çıkarları ortaktı ve özgürlük mücadelesinde birlikte çalışmaları gerekirdi. 1900'de Londra'da toplanan ilk Panafrika Konferansı'nın önderi olan Du Bois, 1919-1927 arasında düzenlenen dört Panafrika Kongresi'nin (PAC) de mimarı oldu. Dile getirdiği ikinci bir milliyetçililik kültürel nitelikliydi. Crisis'in yayın yönetmeni sıfatıyla Siyah edebiyatının ve sanatının gelişimini özendirdi ve okurlarını Siyahtaki Güzellik'i görmeye çağırdı. Du Bois'nin Siyah milliyetçiliğinin üçüncü bir biçimi Siyahların, ekonomideki ırk ayrımına ve Siyahların yoksulluğuna karşı bir silah olarak, üretici ve tüketici kooperatiflerinden oluşan bir grup ekonomisi geliştirmeleri gerektiği yolundaki inancında görülür. Du Bois'nin 1930'lardaki ekonomik bunalım sırasında özellikle önem kazanan bu görüşü, NAACP içinde ideolojik bir çatışmanın ortaya çıkışını hızlandırmıştır.
Du Bois 1934'te NAACP'yi kitlelerin sorunlarını göz ardı edip Siyah burjuvazinin çıkarlarına hizmet etmekle suçlayarak bu örgütten ve Crisis'in yayın yönetmenliğinden ayrıldı. Kooperatfilere duyduğu ilgi, milliyetçiliğinin Marksist eğilimlerinden kaynaklanan bir parçasıydı. 20. yüzyıla girerken Du Bois, Siyah kapitalizmini ve Siyah girişimcilerin Siyahlarca desteklenmesini savunmuştu. Ama 1905 dolaylarında sosyalist öğretilere eğilim gösterdi. 1912'de, yalnızca kısa bir süre için Sosyalist Parti üyesi olduysa da, Marksizme ölünceye değin yakınlık duydu.
NAACP'den ayrıldıktan sonra Atlanta Üniversitesi'ne dönerek sonraki 10 yılını öğretim ve araştırmaya adadı. 1940'ta Atlanta Üniversitesi'nin ırk ve kültür dergisi Phylon'u kurdu.1945'te, genel yayın yönetmenliğine getirildiği, tasarı halindeki bir Siyah ansiklopedisinin hazırlık cildini yayımladı. Ayrıca, bu dönemde iki önemli kitap yazdı. Black Reconstruction: An Essay Toward a History of the Part Which Black Folk Played in the Attempt to Reconstruct Democracy in America, 1860-1880 (1935; Siyahların Yeniden İnşası: Amerika'da Demokrasinin Yeniden İnşası Girişiminde Siyah Halkın Oynadığı Rolün Tarihine Yönelik Bir Deneme, 1860-1880), Amerikan İç Savaşı sonrasında Birlik'ten ayrılan Güney eyaletlerinin Kongre'nin isteklerine uygun olarak yeniden örgütlendiği Yeniden İnşa Döneminin (1865-1877) önemli bir Marksist yorumuydu. Bu yapıtın asıl önemi ise, Amerikan tarihinin bu kritik döneminde Siyahların hakkında var olan bilgilerden ilk kez bir senteze varmasındaydı. 1940'ta De Bois'nin, Dusk of Dawn:An Essay Toward an Autobiography of a Race Concept (Şafağın Alacakaranlığı: Irk kavramının Otobiyografisine Yönelik Bir Deneme)adlı kitabı yayımlandı. Du Bois bu parlak yapıtında kendi meslek yaşamı aracılığıyla, Siyah-beyaz çatışmasının değişen ve karmaşık yanlarını gözler önüne serdi; Afrika ve Afroamerikan özgürlük mücadelelerindeki kendi rolünü açıkladı.
Atlanta Üniversitesi'nde geçirdiği bu verimli 10 yılın ardından bir kez daha NAACP'de bir araştırma görevine geldi. NAACP ile bu kısa bağlantısı ikinci bir şiddetli çatışma ile 1948'de sona erdi. Du Bois bundan sonra siyasi görüşlerinde va yazılarında sürekli sola kaydı. Sovyet yanlısı görülen Du Bois, 1951'de yabancı bir devletin gayriresmî ajanı olmakla suçlandı. Federal yargıç beraatına karar verdiyse de, artık ABD hakkında her zamankinden de büyük bir düş kırıklığına uğramıştı. 1958'de Lenin Barış Ödülü'nü aldı. 1961'de Komünist Parti'ye giren ve ABD'den ayrılıp Gana'ya yerleşen Du Bois bir yıl kadar sonra Amerikan vatandaşlığını reddetti.
Yayımlanan başlıca iki yaşamöyküsü Francis L. Broderick'in W.E.B. Du Bois: Nrgro Leader in a Time of Crisis'i (1959; W.E.B. Du Bois: Bunalım Zamanının Zenci Önderi) ve Elliot M. Rudwick'in W.E.B. Du Bois: Propagandist of the Negro Protest'idir (1968; W.E.B. Du Bois: Zenci Protestosunun Propagandacısı)
| g t Lenin Barış Ödülü sahipleri |
| --- | --- | --- |
| 1950'li yıllar | 1950: Frédéric Joliot-Curie - Song Qingling - Hewlett Johnson - Eugénie Cotton - Arthur Moulton - Pak Chong Ae - Heriberto Jara Corona • 1951: Guo Moruo - Monica Felton - Oyama Ikuo - Pietro Nenni - Anna Seghers - Jorge Amado • 1952: Johannes Becher - Eliza Branco - İlya Ehrenburg - James Gareth Endicott - Yves Farge - Saifuddin Kitchlew - Paul Robeson • 1953: Andrea Andreen - John Desmond Bernal - Isabelle Blume - Howard Fast - Andrew Gaggiero - Leon Kruczkowski - Pablo Neruda - Nina Vasilevna Popova - Sahib-singh Sokhey - Pierre Cot • 1954: Alain Le Léap - Baldomero Sanincano - Prijono - Bertolt Brecht - André Bonnard - Thakin Kodaw Hmaing - Felix Iversen - Nicolás Guillén - Denis Nowell Pritt • 1955: Lázaro Cárdenas - Mohammed Al-Ashmar - Joseph Wirth - Tôn Đức Thắng - Akiko Seki - Ragnar Forbeck • 1957: Louis Aragon - Emmanuel d'Astier - Heinrich Brandweiner - Danilo Dolci - Maria Rosa Oliver - Venkata Raman - Udakandawala Saranankara Thero - Nikolay Semenovich Tikhonov • 1958: Josef Lukl Hromádka - Artur Lundkvist - Louis Saillant - Kaoru Yasui - Arnold Zweig • 1959: Otto Buchwitz - William Edward Burghardt Du Bois - Nikita Kruşçev - Ivor Montagu - Kostas Varnalis  |  |
| 1960'lı yıllar | 1960: Laurent Casanova - Cyrus Eaton - Sukarno • 1961: Fidel Castro - Ostap Dlussky - William Morrow - Rameshvari Neru - Mihail Sadoveanu - Antoine Tabet - Ahmed Sékou Touré • 1962: István Dobi - Olga Poblete de Espinosa - Faiz Ahmed Faiz - Kwame Nkrumah - Pablo Picasso - Georgi Traykov - Manolis Glezos • 1963: Oscar Niemeyer • 1964: Dolores Ibárruri - Rafael Alberti - Aruna Asaf Ali - Kaoru Ota • 1965: Miguel Angel Asturias - Mirjam Vire-Tuominen - Peter Ayodele Curtis Joseph - Giacomo Manzù - Jamtsarangiyn Sambuu • 1966: Herbert Warnke - Rockwell Kent - Ivan Málek - Martin Niemöller - David Siqueiros - Bram Fischer • 1967: Joris Ivens - Nguyen Thi Dinh - Jorge Zalamea - Romes Chandra - Endre Sík - Jean Effel • 1968-1969: Akira Iwai - Jarosław Iwaszkiewicz - Khaled Mohieddin - Linus Pauling - Shafie Ahmed el Sheikh - Bertil Svahnstrom - Ludvík Svoboda  |  |
| 1970'li yıllar | 1970-1971: Eric Henry Stoneley Burhop - Ernst Busch - Tsola Dragoicheva - Renato Guttuso - Kemal Canbolat - Alfredo Varela • 1972: James Aldridge - Salvador Allende - Leonid Brejnev - Enrique Pastorino • 1973-1974: Luis Corvalán - Raymond Goor - Jeanne Martin-Cissé • 1975-1976: Hortensia Bussi de Allende - János Kádár - Seán MacBride - Samora Machel - Agostinho Neto - Yannis Riços • 1977-1978: Kurt Bachmann - Freda Yetta Brown - Angela Davis - Vilma Espín Guillois - Kumara Padma Sivasankara Menon - Halina Skibniewska • 1979: Hervé Bazin - Lê Duẩn - Urho Kekkonen - Abd al-Rahman al-Sharqawi - Miguel Otero Silva  |  |
| 1980'li yıllar | 1980-1982: Mahmut Derviş - John Morgan - Líber Seregni - Mikis Theodorakis • 1983-1984: İndira Gandhi - Jean-Marie Léger - Eva Palmer - Nguyễn Hữu Thọ - Luis Vidales - Joseph Weber - Charilaos Florakis • 1985-1986: Miguel d'Escoto - Dorothy Crowfoot Hodgkin - Herbert Mies - Julius Nyerere - Petr Tanchev • 1986-1987: Evan Litwack  |  |
| 1990'lı yıllar | 1990: Nelson Mandela  |  |
| g t Sosyal ve politik felsefe |
| --- | --- |
Eski:  Aristoteles  Augustine  Çanakya  Cicero  Konfüçyüs  Han Fei  Lactantius  Laozi  Mensiyüs  Mozi  Origenes  Filon  Platon  Plütark  Polibios  Shang  Sun Tzu  Tertullianus  Thukididis  Valluvar  Ksenofon  Xun Kuang 
Orta Çağ:  Alpharabius  Aquinas  Avempace  Avicenna  Baldus  Bartolus  Bruni  Dante  Gelasius  Gazzâlî  Giles  Gratian  Gregory  İbn Haldun  Salisburyli John  Latini  Musa bin Meymun  Marsilius  Muhammed  Nizâmülmülk  Ockham  Photios  Gemistos Plethon  İbn-i Tufeyl  Wang 
Erken modern:  Beza  Boétie  Bodin  Bossuet  Buchanan  Calvin  Campanella  Desiderius Erasmus  Filmer  Grotius  Guicciardini  Harrington  Hayashi  Hobbes  James  Leibniz  Locke  Luther  Machiavelli  Malebranche  Milton  Montaigne  More  Müntzer  Naudé  Pufendorf  Sidney  Spinoza  Suárez 
18-19. yüzyıl:  Bakunin  Bastiat  Beccaria  Bentham  Blanqui  Bolingbroke  Bonald  Burke  Carlyle  Comte  Condorcet  Constant  Cortés  Emerson  Engels  Fichte  Fourier  Franklin  Godwin  Haller  Hamann  Hegel  Helvétius  Herder  Hume  Jefferson  Kant  siyaset felsefesi  Kierkegaard  Le Bon  Le Play  Madison  Maistre  Marx  Mazzini  Mill  Montesquieu  Nietzsche  Novalis  Owen  Paine  Renan  Rousseau  Royce  Sade  Saint-Simon  Schiller  Smith  Spencer  Spooner  de Staël  Stirner  Taine  Thoreau  Tocqueville  Tucker  Vico  Vivekananda  Voltaire  Warren 
20-21. yüzyıl:  Adorno  Agamben  Ambedkar  Arendt  Aron  Badiou  Baudrillard  Bauman  Benoist  Berlin  Bernstein  Burnham  Butler  Camus  Chomsky  de Beauvoir  Debord  Deleuze  Dewey  Dmowski  Du Bois  Dugin  Durkheim  Dworkin  Evola  Foucault  Fromm  Fukuyama  Gandhi  Gehlen  Gentile  Gramsci  Guénon  Habermas  Hayek  Heidegger  Hoppe  Huntington  Irigaray  Kautsky  Kirk  Kołakowski  Kropotkin  Laclau  Land  Lenin  Luxemburg  MacIntyre  Mansfield  Mao  Marcuse  Maritain  Maurras  Michels  Mises  Mosca  Mouffe  Negri  Niebuhr  Nozick  Nursî  Oakeshott  Ortega  Pareto  Polanyi  Popper  Qutb  Radhakrishnan  Rand  Rawls  Röpke  Rothbard  Russell  Santayana  Sartre  Schmitt  Scruton  Searle  Shariati  Simmel  Skinner  Sombart  Sorel  Spann  Spengler  Strauss  Sun  Taylor  Voegelin  Walzer  Weber  Weil  Žižek 
Sosyal teoriler:  Anarşizm  Otoriterlik  Kolektivizm  Hıristiyan teorileri  Komünizm  Cemaatçilik  Çatışma teorileri  Konfüçyüsçülük  Uzlaşı teorisi  Muhafazakârlık  Sözleşmecilik  Kozmopolitizm  Elit teorisi  Faşizm  Feminist teoriler  Gandizm  Hindu milliyetçiliği (Hindutva)  Bireycilik  İslami teoriler İslamcılık  Yasalcılık  Liberalizm  Özgürlükçülük  Mohizm  Monarşizm  Milliyetçilik  Popülizm  Cumhuriyetçilik  Sosyal inşacılık  Sosyal yapılandırmacılık  Sosyal Darwinizm  Sosyalizm  Pragmatizm 
İlgili makaleler:  Ekonomi politiğin eleştirisi  İçtihat bilimi  Felsefe ve ekonomi  Eğitim felsefesi  Tarih felsefesi  Hukuk felsefesi  Sosyal bilim felsefesi  Siyasi etik  Adalet  Dizin 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 90191287  BNC: 000141003  BNF: cb120535268 (data)  CANTIC: a10591977  CiNii: DA00207632  GND: 118527657  ISNI: 0000 0001 0886 3087  LCCN: n80046721  LNB: 000105294  MusicBrainz: cc92038b-0460-4de9-b7f8-da1bdd96375a  MGP: 211651  NDL: 00465808  NKC: ola2002105966  NLA: 36268237  NLI: 987007272338605171  NLK: KAC199607472  NSK: 000393266  NTA: 068478798  RERO: 02-A003192480  SELIBR: 323014  SNAC: w6gk06z2  SUDOC: 027500845  Trove: 1239657  VIAF: 34476326   WorldCat (LCCN): n80-046721