Kopernik günmerkezliliği
Dünya'nın dönüşüyle ilgili ilk teoriler

Philolaos, Dünya'nın hareketine dair tez hazırlayan ilk kişilerdendi. Pisagor'un küresel tezlerinden ilham aldığı düşünülmektedir. Sisamlı Aristarkhos, Heraklides Pontikos'un bazı teorilerini (Dünya'nın kendi ekseninde dönüşü hakkında) geliştirdi. Aristarkhos'un ilk önemli modeli Güneş merkezli Güneş sistemini önerdi. Orijinal metni kaybolmasına rağmen Arşimet'in "Kum Sayacı" adlı kitabında Aristarkhos'un geliştirmiş olduğu Güneş merkezli model çalışmalarından söz etmiştir. Bu kitabında Aristarkhos'un çalışmalarıyla ilgili şöyle bahseder:
Senin (Kral Gelon) de bildiğin gibi 'evren' birçok gök bilimcinin Dünya'nın da merkezi olan alana verdiği isimdir ve yarıçapı Dünya'nın merkezi ile Güneş'in merkezi arasındaki doğrunun uzunluğuna eşittir. Bu hesaplama şu ana kadar gök bilimcilerin ortak görüşüdür. Fakat Aristarkhos'un hipotezler kitabındaki varsayımların bir sonucu olarak aslında evrenin sanılandan çok daha büyük olduğu iddia ediliyor. Hipoteze göre sabit yıldızlar ve güneş hareket etmezken Dünya belirli bir yörüngede Güneş'in etrafında dönüyor, Güneş merkezde yer alıyor ve sabit yıldızlar Güneş ile aynı merkezin etrafında duruyor.
Ortak bir görüşe göre Güneş merkezli model, Aristarkhos'un dönemindeki insanlar tarafından reddedilmiştir. Bunun nedeni 17. yüzyılda yaşamış olan Gilles Ménage'nın Plutarkhos'un "Ay'ın Görünen Yüzü" adlı kitabından yaptığı kısa bir bölümü çevirmesidir. Plutarkhos'a göre Aristarkhos ile aynı dönemde yaşamış ve Stoacı felsefenin kurucusu olan Klentes, Güneş'e tapmaktaydı ve Güneş merkezli modelin karşıtıydı. Aristarkhos esprili bir dille Klentes'in Tanrı'ya saygısızlık yaptığından dolayı cezalandırılması gerektiğini söyledi. Gilles Ménage, Galileo ve Giordano Bruno'nun denemelerinden kısa bir süre sonra akuzatif (Fiilin nitelediği nesne) ile nominatifi (Cümlenin öznesi) değiştirdi. Böylece Güneş merkezli modele inanmak tanrıya saygısızlık olmaktan çıkmış oldu. Sonuç olarak yanlış anlaşılmış ve zulme uğramış Aristarkhos bugüne dek aktarıldı.
İbn-i Heysem, Bîrûnî, Siczî, Necmeddin Kazvînî ve Kutbüddün Şirazî; astronomi ve Ptolemik sistemdeki mantık hatalarını tartıştılar, fakat hiçbir zaman Güneş merkezli sistemi (Heliosentrik sistem) benimsemediler.
Kopernik, kendine ait ilk el yazması kitabında Aristarkhos ve Philolaos hakkında şöyle söz eder: "Philolaos Dünya'nın hareketliliğine inanıyor ve Sisamlı Aristarkhos'un bile bu düşünceye sahip olduğundan bahsediyor." Bazı bilinmeyen sebeplerden dolayı Kopernik, Philolaos ve Aristarkhos hakkında bahsettiklerine kitabında yer vermemiştir. Kopernik'e ilham gezegenleri izleyerek gelmemiş, aksine iki yazarın kitabını okumasıyla ilham almıştır. Kopernik, Cicero adlı eserde Hiketas teorisi ile ilgili bilgi buldu. Plutarkhos, Pontuslu Evagrius ve Philolaos'a hesap vermiştir. Bu yazarlar öyle olmamasına rağmen merkezcil bir Güneş'in etrafında fakat hareketli bir Dünya'nın varlığını öne sürdüler. Kopernik'in kitabı yayımlandığında Lüteryen teolog Andreas Osiander'in izin vermediği bir önsöz bulunduruyordu. Yazarın verdiği bilgiye göre Kopernik Dünya'nın hareketiyle ilgili kendisine ait olan heliosentrik sistem teorisini (Güneş merkezli sistem) sade matematiksel hipotezlerle yazdığını, dahası doğru veya olasılıklara yer vermeden yazdığını belirtmiştir. Kopernik'in hipotezlerinin Eski Ahit'in (Yeşu 10:12-13) Güneş'in Dünya'nın ekseni etrafında döndüğü hipotezine ters olduğuna inanılıyor. Görünüşe göre bu kitap herhangi bir dinsel açıdan kitaba karşı tepki çekmemek için yazılmıştı, fakat Kopernik'in heliosentrik modeli sade matematiksel hipotezde yazmasıyla gerçek hayattan ayrıldığını gösteren kesin bir kanıt bulunamamaktadır.