Lenin'in Mozolesi
Mozolenin tarihçesi

Sovyet resmi belgelerine göre Lenin'in ölümünün hemen ardından binlerce işçi ve köylü hükûmete telgraf çekerek ya da mektup yazarak liderin naaşının muhafaza edilmesini önermişti. Bu önerileri dikkate alan Uluslar Halk Komiseri Stalin, Lenin'in naaşının korunacağı bir mozole yapılmasını Merkez Komitesi'ne bildirdi. Ancak Lev Trotski bu öneriye karşı çıktı. Nadejda Krupskaya ise eşi Lenin'in vasiyetinde belirttiği gibi Leningrad'daki aile mezarlığına gömülmesini istedi. Ancak halktan gelen yoğun talep ve Stalin'in partideki etkisi üzerine mozole yapılmasına karar verildi. Profesör Mochalova'ya göre ise Stalin'in mozole yapımındaki amacı Marksizm-Leninizm'i kutsal bir öğreti haline getirip, Lenin Mozolesi'ni de bu öğretinin sembolü yapmaktı.
Mozolenin yapımına Lenin'in cenaze töreninin yapıldığı 27 Ocak 1924'te başlandı. İlk olarak çok hızlı bir şekilde geçici amaçlı ahşap bir yapı inşa edildi. Yine mimar Aleksey Şçusev'in projesini hazırladığı granit mermerden yapılan bugünkü mozole ise 1930 yılında açıldı.  Naaşın tahnit edilmesi işlemleri ise Vladimir Vorobyov ve Boris Zbarski tarafından gerçekleştirildi.
Temmuz 1941'de II. Dünya Savaşı sırasında Lenin'in naaşı daha güvenli bir yer olan Tyumen'e nakledildi. Burası stratejik olmayan küçük bir şehir olduğu için  Nazilerin hedefi olmayacağı tahmin edilmişti. Liderin naaşı Tyumen Devlet Tarım Akademisi'nde korumaya alınmış, ancak dikkat çekmemesi ve güvende olması için naaşın nerede olduğu konusunda basında hiçbir açıklama yapılmamıştı. Nisan 1945'te Nazilerin yenilgisiyle birlikte Lenin'in naaşı tekrar Moskova'ya getirildi.
Mozoleye Mart 1953'te Joseph Stalin'in naaşı da konuldu. Ancak 1961 yılında SBKP Genel Sekreteri Nikita Hruşçov'un talimatıyla Stalin'in naaşı mozoleden çıkarılarak, diğer Sovyet yöneticileri gibi Kremlin duvarları önüne gömüldü. Mozolede Aralık 2012'den  Nisan 2013'e kadar tadilat işlemleri yapıldı.
Sovyetler Birliği'nin 1991 yılında dağılmasından sonra mozolenin akıbeti ile ilgili pek çok tartışma yaşandı. Rusya Federasyonu Komünist Partisi halkın desteğine güvenerek bu konuda referandum yapılmasını savunurken mozolenin kaldırılmasını isteyen partiler referandum düzenlenmeden Lenin'in gömülmesini savundular. Rusya devlet başkanı Vladimir Putin ise Lenin'in Rusya tarihindeki önemini belirterek gömülmesine karşı olduğunu belirtti. Rusya'daki kamuoyu araştırma şirketlerinin de hemen hepsi mozolenin Kızıl Meydan'da bulunmasının doğruluğu ve kaldırılıp kaldırılmaması konusunda bir dizi anket yaptı. 2016 yılında VTSIOM araştırma şirketinin yaptığı anket sonuçlarına göre halkın % 52'si mozolenin Kızıl Meydan'da olmasının doğru olduğunu savunurken, % 40'ı bunun doğru olmadığını belirtti. % 8 ise bu konuda kararsız olduğunu ifade etti. Mozolenin Kızıl Meydan'da olmasını savunanların büyük kısmı birçok ülkede liderlerin mozolelerinin olduğunu, turistlerin ziyaret ettiğini, bu nedenle bunun doğal bir durum olduğunu savunurken bir kısmı da Lenin'in Rusya'nın lideri olarak bunu kesinlikle hak ettiğini belirtti. Aksini savunanların bir kısmı ise Lenin'in saygın biri olduğunu ama Hristiyan adetlerine uygun bir biçimde gömülmesinin etik olacağını ifade etti. Levada araştırma şirketinin Mart 2017'de yaptığı anket sonuçlarına göre ise halkın % 63'ü mozolenin muhafaza edilmesini savunmaktadır. Ancak bunların bir kısmı Lenin'in mozoleye gömülmesini önermektedir. Anket sonuçlarına göre halkın % 26'sı Lenin'in St.Petersburg'taki Volkov Aile Mezarlığına gömülmesini belirtirken, % 11'i bu konuda kararsız olduğunu ifade etmiştir.
Mozole özellikle yabancı turistlerden çok ilgi görmesi, halkın büyük çoğunluğunun Lenin'e sempati duyması, Komünist Parti'nin referandum kozunu ortaya atması ve Putin'in söylemleri nedeniyle iktidardaki Birleşik Rusya Partisi tarafından da kaldırılamamaktadır.
Mozole UNESCO'nun korunması gereken eserler listesi ile Dünya Mirası listesinde yer almaktadır.