Tahran Konferansı
Konferans gündemi > Ana Konferans

Konferans, 28 Kasım 1943 tarihinde saat 16:00'da başlamak üzere planlanmıştı. Stalin, planlanan zamandan önce gelen ilk lider oldu. Tekerlekli sandalyesi ile gelen Roosevelt, konaklaması için hemen toplantı salonunun bitişiğinde bir odaya yerleşti. Toplantıya katılmak için 7,000 mil uzunluğunda yol kat eden Roosevelt'in sağlık durumu hiç de iyi değildi. Roosevelt ve Stalin ilk kez bir araya gelmişlerdi. Churchill, beraberindeki kurmaylarıyla beraber, yarım saat gecikmeyle konferansa katıldı.
ABD ve İngiltere'nin asıl amaçları, SSCB'nin kendi savaş politikalarına tam anlamıyla uymasını sağlamak ve bu yönde tam bir destek elde etmekti. Stalin belli koşullar dahilinde bu talebi kabul etti. ABD ve İngiltere'nin, kendi iktidarına ve Yugoslav Partizanlar'a yardım ve desteğini şart koştu. Ayrıca Polonya ve SSCB sınırına, SSCB'nin batısına kadar ilerleyeceğini taahhüt etti. Üçlü, daha sonra, işgal altındaki Fransa'ya yapılacak çıkartmayı (Normandiya Çıkarması) ve Overlord Harekâtı'nın detaylarını görüşmeye başladı. Overlord Harekâtı'nın, Mayıs 1944'te, Sovyetlerin, Almanların doğu sınırına saldırmasıyla başlaması kararlaştırıldı.
Roosevelt, Stalin'e, onun 1941 Haziran ayından beri beklediği vaatte bulundu: İngiltere ve ABD nihayet, 1944'ün baharında, Fransa'da ikinci cepheyi açacaklardı. Churchill ise, ABD, İngiltere ve Commonwealth ülkelerinin askerî güçlerinden mürekkep kuvvetlerin, Akdeniz'de Orta Doğu'da  ve Britanya Hindistanı'nda İngiltere'nin çıkarlarını koruyacak bir harekâta girişmesini temin etmeye çalışmaktaydı. Roosevelt, Churchill ve Stalin, Mihver Devletleri'ne ait toprakların pay edilmesinde, savaş sonrasında kendi ülkelerinin yönetiminde "kontrol bölgeleri" oluşturulmasında mutabakat sağladılar.
İran ve Türkiye de, detaylı bir şekilde ele alındı. Roosevelt, Churchill ve Stalin İran yönetimini desteklemeyi ittifakla kabul ettiler ve aşağıdaki deklarasyonu yayınladılar:
Üç hükümet de, bu savaşın İran ekonomisine ilave zorluklar yüklediğinin farkındadır. Bu sebeple üç ülke de, savaş yüzünden oluşan nakliye sıkıntılarını da göz önünde bulundurarak, ham madde ve sivil halkın ihtiyaç duyduğu tüketim malzemelerinde baş gösteren sıkıntıyı gidermek için İran'a ellerinden gelen azami desteği sağlamaya çalışacaktır.
Tüm bunlara ilaveten, Türkiye'nin savaşa dahil olması halinde, SSCB'nin Türkiye'ye azami yardım ve destekte bulunmasını talep ettiler. Roosevelt ve Churchill, Türkiye'nin müttefikler safında, yıl sonuna kadar savaşa girmesini canı gönülden arzuluyorlardı. Türkiye'yi bir an evvel harekete geçmeye teşvik için, "Türkiye'ye oldukça yakın olduklarından Girit ve On İki Ada'yı alma teklifi" yapmaya da mutabık oldular.
Yukarıdaki konularda mutabakat sağlanmıştı. Ancak Stalin, SSCB'nin Kursk zaferini, askerî gücünü ve Alman sınırındaki anahtar konumunu kullanarak, konferansın hakim ülkesi konumuna gelmiş, konferansı istediği gibi yönlendirmişti. Roosevelt, Stalin'in bitmez tükenmez taleplerini göğüslemek için büyük çaba sarf ettiyse de, bunda çok başarılı olamadı. Churchill ise, Almanlara nihai darbeyi indirecek Overlord Harekâtı planını konuşmak yerine, kendisinin Akdeniz planlarını gündemde tutmaya çalışmıştı ki bu da diğer tüm delegasyonlarda rahatsızlığa yol açmıştı. İngiltere ve ABD'nin zayıf ve kararsız tutumları, Stalin'in elini kuvvetlendirmişti.
Roosevelt ve Churchill, Stalin'in 1939 yılında Nazi Almanyası ile yaptığı ittifak sırasında işgal ettiği Lwów, Wilno ve doğu Polonya'daki Kresy bölgelerinin, savaş sonrasında da SSCB'de kalmasına rıza göstermek zorunda kaldılar. Churchill, Polonya'nın bu kaybının telafi edilmesi için, bir kısım Almanya toprağının Polonya'ya verilmesini önerdi. Polonya Sürgün Hükümeti, Müttefiklerin bu ihanetini, yaptıkları bir Moskova seyahati esnasında öğrendiler. Zaten savaş Avrupa'da biter bitmez (Haziran-Temmuz 1945), sırasıyla Fransa, ABD ve İngiltere, Polonya Sürgün Hükümeti'ni tanımaktan vazgeçtiklerini açıkladılar.