stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
IV. Mustafa
Saltanatı dönemindeki olaylar

Sultan IV. Mustafa hırçın bir tabiata sahipti. Babası I. Abdülhamid öldüğünde 10 yaşında olan padişah, III. Selim'in saltanatı boyunca sarayda özgürce bir hayat yaşadı. Ancak Kabakçı Mustafa İsyanı sırasında III. Selim'in tahttan indirilmesine göz yumması hatta neden olması söz konusudur. 14 ay süren saltanatında III. Selim'in ıslahat için kurduğu Nizam-ı Cedit 1 Haziran 1807 tarihinde ortadan kaldırılmıştır.
IV. Mustafa'nın tahta çıkmasıyla birlikte imparatorluğun merkezi otoritesinde çöküş yaşandı. Devlet yönetiminde üst düzeydeki kişiler öldürüldü. III. Selim'in mabeyincisi Ahmed Muhtar Bey, Umur-ı Bahriye Nazırı Hacı İbrahim Efendi, Sır Katibi Ahmed Faiz Efendi öldürülen kişiler arasındaydı. Nizam-ı Cedid ordusu dağıtıldı, yanlıları İstanbul'dan kaçtı veya yakalanıp cezalandırıldı. Bunun yanı sıra, Sultan III. Selim'in tahttan inişine sebep olan Kabakçı Mustafa ve isyanın diğer önemli isimleri devlet yönetiminde önemli mevkilere getiriliyorlardı. Örneğin, Kabakçı Mustafa turnacıbaşılıkla Rumeli Kaleleri Nazırı ve Ağası, Bayburtlu Süleyman ise Tersane-i Amire Sancak Kaptanı oldu.
Osmanlı Devleti bu isyandan sonra yeniçerilere çok büyük tavizler verdi. Osmanlı tarihinde ilk defa daha önce rastlanmamış bir antlaşma yapıldı. Antlaşmaya göre isyanda ön planda olan Yeniçeri Ağaları ve yamaklar hiçbir ceza almayacak, isyandan sorumlu tutulmayacak ve buna karşılık bir daha ayaklanmayacaklardı.
İsyandan sonra Sultan III. Selim yanlıları, Rusçuk ayanı Alemdar Mustafa Paşa'ya sığınmışlardır. Alemdar Mustafa Paşa, 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında büyük başarılar göstermiş bir Osmanlı paşasıdır ve Sultan IV. Mustafa'nın tahttan indirilip, II. Mahmud'un yerine geçmesinde aldığı rol ile bu dönemin en önemli isimlerindendir.
Saltanatı dönemindeki olaylar > Rusçuk Ayanı Alemdar Mustafa Paşa'nın İstanbul'a Gelmesi

Ana madde: Alemdar Mustafa Paşa
Alemdar Mustafa Paşa ve yandaşları III. Selim'i tekrar tahta geçirmek için bazı görüşmeler yapmaya başladılar. Nihayet 16.000 kişilik bir ordu ile İstanbul'a yürüyen Alemdar Mustafa Paşa, Hacı Ali Ağa'yı İstanbul'a göndererek Kabakçı Mustafa'yı öldürttü (19 Temmuz 1808). Ordusuyla birlikte İstanbul'a gelen Alemdar Mustafa Paşa birçok isyancıyı da öldürdükten sonra Babıali'ye geldi. Arif Efendiyi (Arapzade) şeyhülislam yaptıktan sonra saraya gitti.
Sultan IV. Mustafa, Alemdar Mustafa Paşa'nın Sultan III. Selim'i padişah yapmak için geldiğini söyleyen şeyhülislamı kovdu ve kardeşi Şehzade Mahmud ve III. Selim'in öldürülmesini emretti. Sultan III. Selim hemen öldürüldü. Şehzade Mahmud ise cariyelerin ve hizmetkarlarının yardımıyla sarayın çatısına kaçırıldı. Alemdar Mustafa Paşa, Sultan IV. Mustafa'yı tahtan indirerek yerine Sultan II. Mahmud'u getirdi. Sultan II. Mahmud, kendisinin tahta çıkarılmasını sağlayan Alemdar Mustafa Paşa'yı sadrazam yaptı.
Alemdar Mustafa Paşa'nın sadrazamlığı ve II. Mahmud'un padişahlığı sırasında sarayda yaşayan IV. Mustafa yeniçerilerin onu tekrar padişah yapmaya çalıştıkları bir ayaklanma sırasında Sultan II. Mahmud'un emriyle 17 Kasım 1808'de öldürüldü. Babasının Eminönü'ndeki türbesine defnedildi. Acımasız bir tabiata sahip olan ve ihtirasları karşısında zayıf durumlara düşerek ülkede kaos ortamı oluşmasına sebep olan Sultan IV. Mustafa ıslahat hareketlerine karşı tutumuyla Osmanlı tarihine geçti.
Hat sanatıyla uğraşmıştır. Osmanlı tarihinde Sultan V. Murad'dan sonra en kısa süre tahtta kalan padişahlardan birisidir.
Öldürülmesi

II. Mahmud, yeniçerilerin onu tekrar tahta geçirmek istemesinden endişe duyarak kardeşi IV. Mustafa'yı 17 Kasım 1808 tarihinde boğdurttu.
Ailesi > Eşleri

Şevkinur Sultan
Dilpezir Sultan
Seyyare Sultan
Peykidil Sultan
Ailesi > Kız çocukları

Emine Sultan
Sultan IV. Mustafa Han
Sultan IV. Mustafa Han
Bart Simpson
Simpsonlar'daki rolü

Simpsonlar, karakterlerinin bir yaşı olmadığı ve her daim şimdiki yılda olduğunu farz eden yerleşik bir zaman çizgisi kullanmaktadır. Birçok bölümde olaylar, ardışık bölümlerde çelişmesine rağmen spesifik zaman periyotlarına bağlanmaktadır. Bart'ın doğum yılı "I Married Marge" (üçüncü sezon, 1991) bölümünde 1980'lerin başı olarak ifade edildi. Simpsonlar kendi evlerini alana kadar ailesiyle birlikte Springfield'ın aşağı doğu kısmında yaşadı. Lisa doğduğunda topladığı ilgiden dolayı Bart onu ilkin kıskandı fakat Lisa'nın ilk kelimesinin "Bart" olduğunu öğrenince çok geçmeden Lisa'ya ısındı. Bart'ın ilk okul günü 1990'ların başındaydı. İlk şevki umursamaz bir öğretmen tarafından kırıldı ve Marge endişe etmeye başladı. Bir gün teneffüs esnasında Bart, Milhouse ile tanıştı. Milhouse ve diğer öğrenciler ile jest ve kaba sözlerle eğlenmeye başladı. Müdür Skinner, ona "okula henüz yeni başladın ve seçtiğin yol, belki de tüm yaşamın boyunca izleyeceğin tek yoldur! Şimdi, ne söyleyeceksin?" dedi. Bart ise "şortumu ye" diye cevap verdi.". "That 90's Show" (on dokuzuncu sezon, 2008) bölümü, yayınlanmış öykülerin arka planıyla büyük ölçüde ile çelişmektedir; örneğin, bölümde Homer ile Marge, 1990'ların başında çocuksuz olarak gösterilmektedir.
Bart’ın hobileri arasında paten kaymak, televizyon seyretmek (özellikle Tırmık ile Kıymık Show’unu içeren Palyaço Krusty'yi), çizgi romanlar okumak (özellikle Radioactive Man), video oyunları oynamak ve haylazlık yapmak yer almaktadır. Dizi boyunca Bart, Springfield İlköğretim Okulu’na gitmektedir ve Edna Krabappel’in okuttuğu dördüncü sınıftadır. Full-time bir işte çalışacak kadar büyük olmadığından, ara sıra part time işlerde çalışmaktadır. "Bart the Murderer" (üçüncü sezon, 1991) bölümünde Tony’nin sosyal kulübünde barmen olarak, "Bart Gets Famous" (beşinci sezon, 1994) bölümünde Palyaço Krusty’nin asistanı olarak, "Bart After Dark" (sekizinci sezon, 1996) bölümünde Maison Derrière mekânında kapıcı olarak, "Homer's Enemy" (sekizinci sezon, 1997) bölümünde kısa bir süre için kendi fabrikasının sahibi olarak çalışır.
Karakter > Yaratılması

Matt Groening, Bart ve tüm Simpson ailesini 1986 yılında yapımcı James L. Brooks'un ofisinin lobisindeyken tasarladı. Groening, The Tracey Ullman Show için kısalardan oluşan bir animasyon dizisini sunması için çağırılmıştı ve Life in Hell çizgi dergisinin bir uyarlamasını sunmayı planladı. Life in Hell'in canlandırılması çalışmasının yayın haklarından feragat etmesine neden olduğunu fark edince başka bir yöntemde karar kıldı ve kendi aile üyelerinin adlarını verdiği karakterlere sahip disfonksiyonel bir aile taslağını aceleyle çizdi. Ailenin isyankâr oğlu için kendi adı yerine brat (yaramaz çocuk) sözcüğünün anagramı olan "Bart" kelimesini seçti çünkü karaktere Matt adının verilmesi kendisini apaçık ortaya çıkarmaktaydı.
Bart, esasen "daha yumuşak başlı biri" olarak düşünüldü fakat karakter, Cartwright'ın seslendirmesine bağlı olarak değişti. Groening'e Bart'ı tasarlanmasında birçok kişi ilham verdi: Matt Groening'in abisi Mark, Bart'ın davranışlarının çoğunun şekillenmesini sağladı. Bart, Tom Sawyer ve Huckleberry Finn gibi karakterlerin aşırı özelliklerinin bir kişide birleşmesiyle tipik davranış gösteren çocuk karakterin aşırı bir versiyonu olarak tasarlandı. Groening, Bart'ı "eğer Eddie Haskell [Leave it to Beaver'dan] kendi şovuna sahip olsaydı ne olurdu" diye tanımlamaktadır. Groening ayrıca, öncülü Afacan Dennis'in bir hayal kırıklığı olduğunu ve gerçekten tehdit niteliğinde olan bir karakter yaratmak yönünde ilham verdiğini belirtti. Bart'ın ikinci adındaki J, ikinci isimlerini Jay Ward'dan alan The Rocky and Bullwinkle Show'daki Bullwinkle J. Moose ve Rocket J. Squirrel gibi animasyon karakterlere karşı bir "saygı"dır. Bart Simpson's Guide to Life kitabına göre Bart'ın ikinci adının tam yazımı JoJo'dur.
Bart, 19 Nisan 1987 tarihinde tüm Simpson ailesiyle birlikte ilk defa The Tracey Ullman Show kısası "Good Night" bölümünde göründü. 1989 yılında kısalar, Fox kanalında yayınlanacak yarım saatlik bir dizi olarak Simpsonlar'a uyarlandı. Bart ve geri kalan Simpson ailesi bu yeni şovda görünmeye devam etti.
Karakter > Tasarımı

Tüm Simpson ailesi silüetlerinden tanınacak şekilde tasarlandı. Aile, kabaca çizildi çünkü Groening, eskizleri animatörlere gönderirken eskizlerin animatör tarafından düzenleneceğini sanıyordu fakat animatörler bunun yerine sadece çizimleri kopyaladılar. Bart'ın ilk kez kısalarda gözüken orijinal tasarımında sivri uçlu saçı vardır ve sivri uçlar farklı uzunluktadır. Daha sonradan bu uçların sayısı dokuz olarak sınırlandırıldı ve hepsi aynı uzunluğa getirildi. Groening başta çizimleri siyah-beyaz olarak çiziyordu ve aslında çizimlerin renkli olmasıyla sivri uçların Bart'ın kafasının devamıymış gibi görüneceğini düşünmemişti. Bart karakterinin tasarım özellikleri genellikle diğer karakterlerde kullanılmadı; örneğin güncel bölümlerde hiçbir karakter Bart'ın sivri uçlu saç tarzına sahip değil fakat ilk birkaç sezondaki birkaç arka plan karakteri bu özelliği Bart ile paylaştı.
Bart'ın dikdörtgen şeklindeki kafası, yönetmen Mark Kirkland tarafından kahve kutusu olarak tanımlandı. Küre şekli Marge, Lisa ve Maggie için kullanırken Homer'ın kafası da dikdörtgen şeklindedir (tepesinde bir kubbe ile). Farklı animatörler, Bart'ı çizmede farklı metotlar kullanmaktadırlar. Eski yönetmen Jeffrey Lynch, bir kutu ile başlamaktadır, ardından gözleri, sonra ağzı, daha sonra saç uçlarını ve sonrasına vücudun tümünü eklemektedir. Matt Groening, normalde gözlerle çizime başlamakta, ardından burnu ve Bart'ın kafasının tümünü çizmektedir. Birçok animatör, Bart'ın kafasındaki sivri uçları çizmede problem yaşamaktadır: çizim yöntemlerinin birinde bir uç sağda, bir tane ortada ve bir tane solda çizmekteler, ardından boş alanın ortasına dokuz tane olana kadar eklemeye devam etmekteler. Esasen, Bart yere bakar bir şekilde çizildiğinde başının üstü görülünce, Groening karakterin başının etrafı boyunca ve ortasında sivri uçların olmasını istedi. Bunun yerine, Wes Archer ve David Silverman, karakteri sivri uçların olduğu bir taslak halinde çizdiler, ardından "grafiksel olarak çalıştığı"ndan orta kısma sadece düz bir yama yaptılar
Yedinci sezonun (1995) "Treehouse of Horror VI" bölümünde Bart (Homer ile birlikte) üç boyutlu bilgisayar animasyonu karakteri olarak ilk kez bölümün "Homer3" parçasında çizildi. Bilgisayar animasyon yönetmenleri, Pacific Data Images tarafından tedarik edildi. Karakterin 3 boyutlu modeli çizilirken animatörler Bart'ın saçını nasıl göstereceklerini bilmiyorlardı. Prodüksiyonda vinil Bart bebekleri olduklarını fark ettiler ve birini satın alarak model olarak kullandılar.
Karakter > Seslendirme

Bart'ın sesi Simpsonlar'da diğer birçok çocuk karakterden Nelson Muntz, Ralph Wiggum, Todd Flanders ve Kearney'yi de seslendiren Nancy Cartwright'a aittir. Homer ve Marge rolleri, zaten The Tracey Ullman Show ekibinde yer aldıkları için Dan Castellaneta ile Julie Kavner'a verilirken, yapımcılar Bart ve Lisa rollerini seslendirecek kişileri kendileri belirlemek istedi. Başta Bart rolü için Yeardley Smith düşünüldü; ancak kast direktörü Bonita Pietila, Smith'in sesini fazla yüksek buldu. Smith daha sonra yaptığı denemeyi, "Sesim her zaman kız sesine fazla benziyordu. Bart'tan iki replik okudum ve 'Geldiğiniz için teşekkürler!' dediler" sözleriyle aktardı. Smith'e onun yerine Lisa rolü verildi. 13 Mart 1987'de Nancy Cartwright, Lisa rolü için seçmelere katılacaktı. Seçmelerin yapılacağı yere geldiğinde, Lisa'nın yalnızca "ortanca çocuk" olarak tarif edildiğini ve o sırada silik bir karakter olduğunu gördü. Cartwright, "sinsi, beklendiği kadar başarılı olamayan, okuldan nefret eden, saygısız ve zeki" şeklinde betimlenmiş olan Bart'la daha çok ilgilenmeye başladı. Matt Groening, Cartwright'ın Bart için deneme yapmasına izin verdi ve replikleri ondan duymasıyla rolü kendisine verdi. Cartwright Simpsonlar seslendirme ekibinin altı asıl üyesi arasında, bu şov öncesinde profesyonel seslendirme eğitimi almış olan tek kişidir.
Cartwright'ın normal konuşma sesinde "Bart'tan hiçbir açık iz olmadığı" söylenir. Ses Cartwright'a göre doğaldır; kendisi bu sese dair unsurları The Tracey Ullman Show'dan önce, My Little Pony, Snorks ve Pound Puppies gibi şovlarda kullandı. Bart'ı seslendirmenin kolay olduğunu, "Bazı karakterler biraz daha çaba, üst solunum kontrolü ister; her neyse teknikle ilgilidir. Ama Bart'ı seslendirmek kolay. Onun sesine zorlanmadan geçebiliyorum." sözleriyle açıkladı. Cartwright'ın yapımcılara daha fazla seçenek sunmak için her bir repliği beş ya da altı farklı şekilde okuma geleneği vardır. Gelecekte geçen bölümlerde Bart'ı yine Cartwright seslendirmektedir. "Lisa's Wedding" bölümü (altıncı sezon, 1995) için Bart'ın sesi elektronik olarak alçaltılmıştır.
Bart'ın şöhretine karşın, Cartwright halk arasında pek tanınmış değildir. Sokakta tanınıp çocukların önünde Bart'ın sesiyle konuşması istendiğinde ise Cartwright bunu, onları "çok korkutacağı" için reddeder. Fox Network Simpsonlar'ın ilk sezonu süresince Cartwright'ın röportaj vermesine, Bart'ın bir kadın tarafından seslendirildiğinin öğrenilmesini istemediğinden izin vermedi.
1998'e dek Cartwright bölüm başına 30.000 dolar aldı. Aynı yıl ücret konusunda yaşanan anlaşmazlık sırasında Fox altı ana seslendirme sanatçısını yenileriyle değiştireceğini söyleyerek onları tehdit etti. Hatta yeni sesler için bir sanatçı kadrosu oluşturacak kadar ileri gitti. Anlaşmazlık çözüldü ve Cartwright 2004'e kadar her bölüm için 125.000 dolar aldı. Bu tarihte sanatçılar bölüm başına 360.000 dolar talep etti. Bu anlaşmazlık da bir ay sonra çözüldü ve Cartwright'ın ücreti her bir bölüm için 250.000 dolar oldu. 2008'deki ücret görüşmelerinden sonra ise bu miktar tüm sanatçılar için 400.000 dolara yükseltildi.
Nasıl karşılandığı ve kültürel etkileri > Övgüler

1998'de Time, Bart'ı 20. yüzyılın en önemli 100 kişisinden biri olarak gösterdi. Bart, listedeki tek kurgusal karakterdi. Daha önceden ise 31 Aralık 1990 tarihli derginin kapağında yer almıştı. Ayrıca TV Guide'ın 1996'daki "Tüm Zamanların En Mükemmel 50 TV Yıldızı" listesinde 48. sırada yer alırken 2002'de ise Lisa'yla birlikte "Tüm Zamanların En Mükemmel 50 Çizgi Karakteri" listesinde 11. sırada yer aldı.
1992'deki 44. Primetime Emmy Ödülleri'nde Cartwright, üçüncü sezondaki "Separate Vocations" bölümünde seslendirdiği Bart performansıyla En İyi Dublaj dalında bir Primetime Emmy Ödülü kazandı. Ödülü, Simpsonlar'dan beş seslendirme sanatçısıyla paylaştı. Bart'ın ağırlıklı olarak ön planda olduğu birçok bölüm, En İyi Animasyon Programı dalında Emmy Ödülleri'ne aday gösterildi, 1992'deki "Radio Bart", 2005'teki "Future-Drama", 2006'daki "The Haw-Hawed Couple" ve 1997'deki ödülü kazanan "Homer's Phobia" gibi bölümler bunlara dahildir. 1995'te Cartwright, bir bölümdeki Bart performansıyla "Animasyon Alanında Dublaj" dalında bir Annie Ödülü kazandı. 2000'de Bart ve tüm Simpson ailesi, 7021 Hollywood Bulvarı'ndaki Hollywood Walk of Fame'de bir yıldız ile ödüllendirildi.
Nasıl karşılandığı ve kültürel etkileri > Ticari ürünler

Tişörtlerin yanı sıra Bart, oda spreyleri, tampon çıkartmaları, beyzbol şapkaları, buzdolabı mıknatısları, anahtarlık, düğmeler, bebek, posterler, figürinler, saatler, sabuntaşı oymalar, Chia Hayvanlar, bowling topları ve boxer gibi Simpsonlar'la ilgili çeşitli ürünlerde yer aldı. Bart'ın kişiliği ve özellikleri hakkında olan The Bart Book, 2004 yılında piyasaya çıktı. Gayriresmî olarak yayımlanan Bart Simpson's Guide to Life. The Simpsons and Philosophy: The D'oh! of Homer kitapları, Bart'ın karakterini analiz eden ve onu "Nietzscheci ideal" ile kıyaslayan bir bölüm içermektedir.
Bart, Simpsonlar'la bağlantılı çeşitli medyada yer aldı. Simpsonlar video oyunlarının her bölümünde gözüktü, bunlara Bart vs. the World, Bart Simpson's Escape from Camp Deadly, Bart vs. the Space Mutants, Bart's House of Weirdness, Bart vs. The Juggernauts, Bartman Meets Radioactive Man, Bart's Nightmare, Bart & the Beanstalk ve 2007'de piyasaya çıkan The Simpsons Game dahildir. Televizyon dizisinin yanı sıra Bart, ilk kez 29 Kasım 1993 tarihinde yayımlanan aylık dergi Simpsons Comics sayılarında da düzenli olarak yer aldı ve 2000'den beridir yayımlanan Bart Simpson Comics adlı kendi adını taşıyan bir dergiye sahiptir. Bart ayrıca 2008'de Florida ile Hollywood Universal Studios'ta kurulan The Simpsons Ride'da da rol aldı.
Bart ve Simpsonlar karakterleri, Nestlé'nin Butterfinger şekerleri için çekilen televizyon reklamlarında "Nobody better lay a finger on my Butterfinger!" sloganıyla 1990'dan 2000'e kadar gözüktü. Lisa da bazen bunun tanıtımını yapardı. Matt Groening, daha sonradan Fox'un şovun yayın süresini yarım saat olarak değiştirmesinin nedeninin Butterfinger reklamları kampanyası olduğunu belirtti. Kampanya 2001'e kadar sürdü. Bart ayrıca Burger King, C.C. Lemon, Church's Chicken, Domino's Pizza, Kentucky Fried Chicken, Ramada Inn, Ritz Crackers ve Subway reklamlarında yer aldı. 2001'de Kellogg's, kısa bir süreliğine "Bart Simpson Peanut Butter Chocolate Crunch" (Bart Simpson Fıstık Ezmesi Çikolata Crunch) adında bir ürün üretmeye başladı. Şovun yarım saate çıkarılmasından önce Matt Groening, Bart'ı Jell-O'nun sözcüsü olarak seçti. Bart'ın "J-E-L-L-O" şarkısını söylemesini, daha sonra O harfini geğirmesini istedi. Ertesi gün çocukların bunu deneyeceklerine inanıyordu, fakat fikri reddedildi.
9 Nisan 2009 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri Posta Servisi, Bart ile diğer dört Simpson üyesinin yer aldığı 44 sentlik posta pulunu tanıttı. Simpsonlar, prodüksiyonda iken posta pulu üzerinde yer almayı başaran ilk TV dizisi karakterleri oldular. Pullar, Matt Groening tarafından tasarlandı ve 7 Mayıs 2009 tarihinde satışa çıktı.
Konuyla ilgili yayınlar

Alberti, John (ed.) (2003). Leaving Springfield: The Simpsons and the Possibility of Oppositional Culture. Wayne State University Press. ISBN 0-8143-2849-0. KB1 bakım: Fazladan yazı: yazar listesi (link)
Brown, Alan (2006). The Psychology of The Simpsons. Benbella Books. ISBN 1-932100-70-9.
Conard, Mark T. (1999). "Thus Spake Bart: On Nietzsche and the Virtues of Being Bad".  Irwin, William; Skoble, Aeon (eds.) (Ed.). The Simpsons and Philosophy: The D'oh! of Homer. Chicago: Open Court. ISBN 0-8126-9433-3. KB1 bakım: Birden fazla ad: editör listesi (link) KB1 bakım: Fazladan yazı: editör listesi (link)
Groening, Matt (2005). The Bart Book. HarperCollins. ISBN 0061116602.
Groening, Matt (2001). Bart Simpson's Guide to Life. Harper Perennial. ISBN 5558685514.
Groening, Matt (1991). The Simpsons Uncensored Family Album. HarperCollins. ISBN 0-06-096582-7.
Pinsky, Mark I (2004). The Gospel According to The Simpsons: The Spiritual Life of the World's Most Animated Family. Louisville, Kentucky: Westminster John Knox Press. ISBN 0-664-22419-9.
Matt Groening, Bart'ı, James L. Brooks'un ofisinde beklerken yarattı.
Bart ilk kez "Good Night"da göründü.
Bart Simpson'ı seslendiren Nancy Cartwright
Homer'ın Bart'ı gırtlakladığı ilk eskiz, 1988'de çizildi.
Bir Bart hayranı olan Michael Jackson, "Do the Bartman" şarkısını yazdı.
2000 yılında, Bart tüm Simpson ailesiyle birlikte Hollywood Bulvarı'nda bir yıldız ile ödüllendirildi.
Garri Kasparov

| Garry Kasparov |
| --- | --- |
2007 yılında Kasparov.
Doğum: Garik Kimoviç Weinstein 13 Nisan 1963 (61 yaşında) Bakü, Azerbaycan SSC, SSCB
Vatandaşlığı: SSCB (1963-1991) Rusya (1991-2014) Hırvatistan (2014–günümüz)
Dünya Şampiyonluğu: 1985-93 (şüphesiz) 1993-2000 (klasik)
FIDE unvanı: Büyükusta (1980)
En yüksek ELO: 2851 (Temmuz 1999)
En yüksek FIDE derecesi: 1 (Ocak 1984)
Garry Kimovich Kasparov (Rusça: Га́рри Ки́мович Каспа́ров, Rusça telaffuz: [ˈɡarʲɪ ˈkʲiməvʲɪtɕ kɐˈsparəf]; doğum Garik Kimovich Weinstein, 13 Nisan 1963), 1985-2000 yılları arasında dünya şampiyonu olan Rus (geçmişte Sovyet) satranç büyükustası.
1985'te Anatoli Karpov'u yenerek dünya şampiyonu unvanını kazandı, bu unvanı 2000 yılında yenildiği Vladimir Kramnik'e devretti. Onun Temmuz 1999'daki FIDE Rating listesinde gerçekleştirdiği 2851 ELO puanı yalnızca Magnus Carlsen tarafından geçildi. Pek çok kişi kendisini tarihte görülmüş en güçlü oyuncu olarak değerlendirmektedir. 10 Mart 2005'te bir daha satranç turnuvalarına katılmayacağını açıkladı.
Kasparov satrançtan emekli olduğundan beri zamanını yazmaya ve politikaya adadı. İlk kez 2003 yılında yayınlanan My Great Predecessors adlı kitap serisi, kendisinden önceki dünya şampiyonu satranç oyuncularının tarihini ve oyunlarını ayrıntılarıyla anlatıyor. Birleşik Sivil Cephe hareketini kurdu ve Vladimir Putin'in yönetimine ve politikalarına karşı çıkan bir koalisyon olan Diğer Rusya'nın bir üyesiydi.
2008 yılında, o yılki Rusya başkanlık yarışına aday olma niyetini açıkladı ancak kampanyasında "resmi engellemeyi" suçladığı lojistik sorunlarla karşılaştıktan sonra geri çekildi. 2011'de başlayan Rus kitlesel protestolarının ardından, Haziran 2013'te zulüm korkusu nedeniyle yakın gelecekte Rusya'yı terk ettiğini duyurdu. Rusya'dan kaçışının ardından ailesiyle birlikte New York'ta yaşadı. 2014 yılında Hırvatistan vatandaşlığını aldı ve Split yakınlarındaki Podstrana'da ikamet etti.
Kasparov, İnsan Hakları Vakfı'nın başkanıdır ve Uluslararası Konseyine başkanlık etmektedir. 2017 yılında, ABD'de ve yurtdışında liberal demokrasiyi destekleyen ve savunan bir Amerikan siyasi örgütü olan Demokrasiyi Yenileme Girişimi'ni (RDI) kurdu. Grubun başkanlığını yürütüyor. Kasparov aynı zamanda yazılım şirketi Avast'ın güvenlik elçisidir.
Ailesi ve erken kariyeri

Kasparov, 1963'te SSCB'nin Bakü şehrinde (günümüzde Azerbaycan), Garik Kimovich Weinstein (Rusça: Гарик Вайнштейн) ismi ile dünyaya geldi. Babası Kim Moiseyeviç Weinstein Yahudi, annesi Klara Shagenovna Kasparova ise bir Ermeni idi. Kasparov kendini "kendinden-menkul-Hristiyan" olarak nitelendirdi ve kendini şöyle tanımladı: "Yarı Ermeni, yarı Yahudi olmama rağmen ben kendimi Rus kabul ediyorum. Çünkü anadilim Rusça, Rus topraklarında öğrenim gördüm ve Rus kültürüyle büyüdüm."
Kasparov, Mihail Botvinnik'in satranç okulunda satranç eğitimini aldı. 13 yaşında 9 üzerinden 7 puan alarak 1976 yılında Tiflis'te gerçekleştirilen Sovyet Küçükler Şampiyonası'nı kazandı. Sonraki yıl da bu başarıyı tekrarlayarak 9 üzerinden 8,5 puan aldı.
1978 yılında Minsk'te gerçekleşen Sokolski Memorial Turnuvası'na katıldı. Turnuvaya davet edilmeden katılmıştı, fakat turnuva birincisi olarak "usta" unvanını aldı. Kasparov bu başarısını, hayatının dönüm noktası olarak değerlenmişti ve bu başarının kendisini satrancı meslek olarak seçmesinde yüreklendirdiğini belirtti. Bir yazısında "Yaşadığım sürece Sokolski Memorial'i hatırlayacağım" demiştir.
Kasparov FIDE sıralamasında hızla yükseldi. Rusya Satranç Federasyonu'nun dikkatsizliği ile Garri Kasparov, yeterli olmamasına rağmen, Banya Luka'da "büyükustalar" turnuvasına katıldı. Bu üst düzey turnuvada 2595 puan elde etmeyi başardı. Bu, Kasparov'un üst düzey oyuncular arasına yükselmesine yetti.
Bir sonraki yıl, 1980'de Batı Almanya, Dortmund'daki Dünya Gençler Şampiyonası'nı kazandı.
Bu sıralarda Kasparov dünya şampiyonu Anatoli Karpov ile oyun oynama şansı arıyordu. Ama öncesinde adaylar turnuvasını geçmesi gerekiyordu.