Cemil Merdam Bey
Suriye bağımsızlığı

1943'te Fransızlar, Suriye ve Lübnan'da anayasal yaşamı yeniden kurmayı kabul ettiler. Merdam Bey, Ulusal Blok lideri Şükri el-Kuvvetli ile ittifak kurdu ve ortak bir parlamento listesinde yer aldılar. Ulusal Blok, ülkedeki siyaset sahnesine bir kez daha egemen oldu ve Kuvvetli, Ağustos 1943'te devlet başkanı seçildi. Merdam Bey dışişleri bakanı olarak atandı ve Kasım 1944'te ekonomi ve savunma bakanı ve Başbakan Faris el-Huri'nin yardımcısı oldu. Merdam Bey, dört görevi de Ağustos 1945'e kadar sürdürdü.
Lübnan, Fransız bağımsızlık ilanlarını test eden ile ülke oldu ve 8 Kasım 1943'te Lübnan Parlamentosu oybirliğiyle, manda gücünden bahseden tüm maddeleri kaldırarak anayasayı değiştirmeyi oyladı. Fransızların tepkisi hızlı oldu ve 11 Kasım'da Lübnan cumhurbaşkanı ve bakanların çoğu tutuklandı, anayasa değişiklikleri iptal edildi ve parlamento feshedildi. Fransız eylemine, özellikle İngiltere'den gelen iç ve dış tepki, Fransızların mahkûmları serbest bırakmasına ve 21 Kasım'da parlamentoyu yeniden kurmasına yol açtı. Merdam Bey'in hükûmeti Lübnan örneğini izledi ve Ocak 1944'e kadar Fransızlar idari yetkilerin çoğunu Lübnan ve Suriye'ye devretti.
Son engel, iç güvenlik güçlerinin ve yerel birliklerin (Troupes Spéciales) Suriye hükûmetine devredilmesiydi. Fransızlar geçmişte kullandıkları aynı geciktirme taktiklerini uyguladılar ve devirden önce bir antlaşma imzalanması için bastırdılar. İngilizler, Suriyelilere bir antlaşma müzakere etmeleri için baskı yaparak Fransızları destekledi. Merdam Bey'in hükûmeti, koşulsuz bağımsızlık için baskı yapmanın zamanının geldiğini düşündükleri için reddetti. Ellerini güçlendirmek için Merdam Bey'in hükûmeti ABD ve Sovyetler Birliği'nnin Suriye'nin bağımsızlığını koşulsuz olarak tanımasını sağlamıştı. Merdam Bey avantaj sağlamak için her iki ülkeye de İngilizlerin Suriyelilere Fransızlarla anlaşma müzakerelerine girmeleri için baskı yaptığını bildirdi. Suriye liderlerinin diğer Arap ülkeleriyle ilişkileri yıllar içinde güçlendi ve Suudi, Irak ve Mısır hükûmetleri Suriye'de gelişen olayları yakından izledi. İngiltere, çıkarlarının olduğu Arap ülkelerini düşman etmek istemediği için, Suriye'deki Fransız politikasıyla bu kadar açık bir şekilde ilişkilendirilmekten çekiniyordu. Aynı zamanda İngiltere, Fransa'nın Orta Doğu'dan ayrılması konusunda istekli değildi çünkü aynı şeyin onlardan da bekleneceğinden korkuyordu. Fransızlar, İngilizlerin Suriye'deki yerlerini almak istediğinden uzun süredir şüpheleniyorlardı.
Suriyeliler, Fransa ile herhangi bir antlaşma olmayacağı yönündeki tutumlarında dimdik durdular ve birliklerin hiçbir koşula bağlı olmaksızın teslim edilmesini talep ettiler. Fransızlar kendi iradelerini ülkeye dayatmak için zora başvurdular. 29 Mayıs 1945'te Fransız komutasındaki Senegalli askerler, tutuklanmaları emredilen hükûmet üyelerini aramak için parlamento binasını bombaladı ve baskın düzenledi. Başkanın ofisine girdiler, tüm evraklarına ve kasasına el koydular. Fransız birliklerinin peşine düştüğü Merdam Bey ve el-Cebri, mecliste bulunamayınca el-Cebri'nin kaldığı Orient Oteli'ni bombalayarak çok sayıda yabancıyı ve iki İngiliz subayını öldürdüler. Daha sonra dışişleri bakanlığını bombaladılar ve resmi tebliğler için kullanılan resmi mührü aldılar. Geceleri Fransızlar şehri bombaladı, elektriği ve yayın kanallarını kesti. Fransızlar, hükûmetin başkentten kaçtığına dair söylentiler yaydı, ancak hükûmet bakanlarının ve Suriye devlet başkanının başkentte kaldığı haberi çıkınca bunlar hızla bozuldu. Birleşmiş Milletlerin açılışı için San Francisco'daki Suriye heyeti ve yeni kurulan Arap Birliği alarmı çalarken, Fransız eylemi protesto edildi.
İngilizler nihayet 1 Haziran'da General Paget'in İngiliz birlikleriyle birlikte gelip Fransız birliklerine kışlaya dönmeleri talimatını vererek harekete geçti. Paget'in Londra'ya gönderdiği raporda şu ifadeler yer aldı: 'Şehir sabah saatlerinde Senegalliler tarafından ateşe ve çok fazla yağmalanmaya maruz kaldı...sahne, çok fazla tahribattan biri.' İngiliz birliklerinin Suriye'deki varlığı, Fransızları hayrete düşürecek şekilde Suriye halkı tarafından sıcak bir şekilde karşılandı. De Gaulle, İngiliz eylemi tarafından kızdırıldı ve 2 Haziran'da, İngiltere'yi Levant'taki entrikalarla alenen suçladığı bir basın toplantısı düzenledi. De Gaulle ayrıca İngiliz büyükelçisi Duff Cooper'ı da çağırdı ve İngiltere'yi Fransa'ya hakaret etmek ve Batı'ya ihanet etmekle suçladı.
Fransız saldırganlığına verilen uluslararası tepki, Fransızların Suriye ve Lübnan'daki katı tutumlarını korumasını zorlaştırdı ve Temmuz 1945'te çok tartışmalı Troupes Spéciales Suriye ve Lübnan kontrolüne devredildi. Geriye Fransız ve İngiliz birliklerinin Suriye'yi boşaltması kaldı. Suriyeliler ve Lübnanlı liderler, uluslararası alandaki baskıyı sürdürdüler ve birliklerin geri çekilmesi taleplerinde Sovyetler Birliği'nin desteğini aldılar. Fransızlar, İngilizlerin geride kalmasından korktukları için İngilizlerin önünden ayrılmaktan çekindiler ve her iki taraftaki büyük gerilimden sonra Aralık 1945'te bir anlaşmaya varıldı.
15 Nisan 1946'da İngiliz ve Fransız birlikleri Suriye'den tahliye edildi ve 17 Nisan Suriye'nin Milli Günü ilan edildi.