stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
İmparatorluk Muhafızları (I. Napolyon)
Bileşimi

Muhafızlar sınıflarından bağımsız olarak üç kademeye ayrılmıştı. Eski Muhafızlar Avrupa'nın en iyi askerlerinden oluşmakta ve Napolyon ile çok eskiden beri savaşan birliklerden seçilmişlerdi. Muhafızlar genellikle Napolyon'un 1805-1809 yılları arasındaki muharebelerinde öne çıkan askerler arasından gelirken, Genç Muhafızlar o yıl silah altına alınan askerler arasında seçimle alınırdı. Genç Muhafızlar, muhafızlar arasında en deneyimsizleri olsa da normal ordu askerine göre üst seviyedeydi.
Muhafız birliklerinin mevcudu

1804 yılında yaklaşık 10 bin askeri bünyesinde bulunduran İmparatorluk Muhafızları, Napolyon'un Rusya Seferi öncesinde mevcudunu hissedilir şekilde artırarak 100 bin seviyelerine çıkacaktır. Bu aşamadan sonra normal ordu bileşimini andıran sınıflara ayrılan bir yapıya kavuşacaktır.
| Yıl | Muhafız sayısı |
| --- | --- |
1800: 3.000
1804: 9.798
1805: 12.187
1810: 32.150
1812: 48.500
1813: 92.472
1814: 112.482
1815: 25.870
Öne çıkan muhafızlar

General Pierre Cambronne
General Claude-Etienne Michel
General Claude Testot-Ferry
Albay Georges Albert
Albay François-Isidore Darquier
Sonu

Napolyon Savaşlarının ardından iktidara gelen XVIII. Louis 1815 yılı Ağustos ayında İmparatorluk Muhafızlığını kaldırdığını ilan eder. Aralık ayına gelindiğinde özellikle tüm Eski Muhafız birlikleri dağıtılmıştır. Muhafızlar bu dönemde çok farklı yerlerde görülecektir. Kimileri yeniden orduya yazılırken, kimileri Amerika kıtasındaki Fransız sömürgelerine gidecektir. Ancak ülkede kalanlar sürekli olarak polis kuvvetleri tarafından izlenecektir. 1840 yılında Napolyon'un külleri törenle Les Invalides Mezarlığına konmak üzere Fransa'ya getirildiğinde hayattaki Eski Muhafızlar törene eski üniformalarıyla katılmıştır.
1806 yılındaki Jena Muharebesi sırasında muhafızları denetleyen Napolyon Bonapart
Cambronne anısına yapılan Nantes kentindeki anıt
Cambronne ve Michel’in adları Zafer Takının kuzey duvarında
Uzunyayla

Uzunyayla Platosu
Uzunyayla, Türkiye'de, İç Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Kızılırmak Bölümü'nde bulunan yüksek düzlük alan. Genel olarak Seyhan Nehri'nin kolu Zamantı Irmağı çevresindeki düzlüklerden oluşur. Arazi, genel olarak 1.500 m'den yüksek, düzlüklere gömülmüş vadi tabanlarında da 1.500 m'nin altında olan düzlükler biçimindedir.
Özellikleri

Gemerek-Şarkışla sınırından başlayan Uzunyayla, Kangal ilçesinin büyük bir kesimini de içine aldıktan sonra Gürün yöresinden Malatya sınırına dek uzanır. Uzunyayla; Gürün, Çetinkaya, Ulaş, Şarkışla ve Gemerek arasında 1.500-2.100 metrelik yükselti kuşağına yayılan bir yüksek platolar topluluğudur. Güneyden Aras sistemine, kuzeyden dağ sistemine bağlı sıralarla deniz etkilerine kapanan Uzunyayla'da hem İç Anadolu hem de Doğu Anadolu karasal iklimi özellikleri görülmektedir. Yaylanın batı kesimlerinde yazları sıcak, kışları çok soğuk geçen yayla iklimi ağırlık kazanırken, Kangal-Gürün yörelerinde Doğu Anadolu'nun yüksek bölgelerine özgün; yazları daha serin, kışları çok soğuk geçen yayla iklimi egemen olmaya başlar. Yüzyıllarca süren kesimler ve bilinçsiz kullanım sonucunda, buralardaki meşe ve ardıç ormanları yok olmuştur. Şiddetli aşınımla toprak tabakası taşındığından çayırlar da pek azdır. Ayrıca soğuk iklim, yayla bitkilerini de sınırlamaktadır.
Uzunyayla'nın Kızılırmak, Kangal ve Tecer Vadilerine bakan yamaçlarında yükselti yavaş yavaş azaldığından bu kesimler genellikle kuru tarıma açılmış durumdadır.
Kışları çok sert geçer. Ekim ayından haziran başına değin don olayı yaşanır. Bozkır (ot) bitkileriyle kaplı olan Uzunyayla'da küçükbaş hayvan ve at yetiştirilir. Yerleşmeler vadi tabanlarındaki köylerde toplanmıştır.
Buğday ve arpa tarımı yapılmaktadır.
Tan Oral

| Tan Oral |
| --- | --- |
Doğum: 20 Mayıs 1937 (87 yaşında)
Alanı: Karikatür sanatçısı
Etkin yıllar: 1966-
Sanat eğitimi: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi


Tan Oral (d. 20 Mayıs 1937, Merzifon), karikatür sanatçısı.
1963'te Mimar Sinan Üniversitesi'nin mimarlık bölümünden mezun olan Tan Oral, üç yıl mesleğini icra ettikten sonra karikatür, film ve çizgi film konularıyla ilgilenmeye başladı. 1969 yılında Sanatçılar Birliği'ne üye olan Oral, 1971'de bu oluşumun başkanlığını yaptı. Bu süreçte Ant, Yeni Gün, Yansıma, Özgür İnsan gibi dergi, gazete, sendika yayın organlarında karikatürleri yayımlandı. Dostlar Tiyatrosu için filmler hazırladı.
1973'te üye olduğu Karikatürcüler Derneği'nde 1979'a kadar yönetim kurulu üyeliği, yazmanlık ve üç dönem başkanlık görevlerinde bulundu.
İlk kez Politika gazetesinde günlük karikatürler çizmeye başlayan (1976) Tan Oral, daha sonra Cumhuriyet gazetesinde günlük karikatürler çizmeyi sürdürdü. Bir dönem, mezun olduğu Mimar Sinan Üniversitesi'nin Uygulamalı Endüstri Sanatları Yüksek Okulu'nda öğretim görevlisi olarak çalıştı. Eskişehir Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi canlandırma sanatları bölümünde öğretim görevlisi olarak çalıştı. Bir dönem Taraf gazetesinde de karikatürleri yayınlanmıştır. Halen t24 portalında karikatürleri yayınlanmaktadır.
Ödülleri

TMTF (Türkiye Milli Talebe Federasyonu) Uluslararası Kültür Şenliği, Karikatür Yarışması Birincilik ödülü (1967)
Gayrettepe Resim Yarışması Birincilik ödülü (1969)
TRT Kültür Sanat ve Bilim Ödülleri Yarışması Büyük Ödülü (1970)
Üsküp Uluslararası Karikatür Yarışması Onur Ödülü (1978)
Çağdaş Gazeteciler Derneği Yılın Karikatürcüsü 1980, 1981, 1983, 1984, 1985, 1992
İstanbul Gazeteciler Cemiyeti Başarı Ödülü (1990)
Basın Sağlık Hizmet Ödülü (1990)
Japon Yomiuri Simbun Karikatür Yarışması Excellence Ödülü (1983)
Üsküp Mizahi Afiş Yarışması İkincilik Ödülü (1984)
Eserleri

Sansür (1977)
Böyük Türkiye (1978)
İki Minik Kentli (1980)
Gözağrısı (1986)
Sus ve Dinle (1989)
Pencereler (1983)
İstanbul (1986)
Yaza Çize (1988)
Yürüyenler (1999)
Bu Kitabın Kuyruğu Var (2003)
YÜZYÜZE (2005)
Tan Oral Kitabı-Kitabın Adı Budur- Aydın Engin Nehir Söyleşi-İş Bankası Kültür Yayınları (2006)
Konuşan Kedi-Claude Roy, Çeviri: Tan Oral (2011)
Memnuniyetsizler (2013)
Başımı Sokacak Bir Yerin Olsun Yeter (2015)
Çizgili Aydın Okumaları (2015)
Kafa Kâğıdı (2015)
Hüzüntü (2022)
Cumartesi Pazar (1969) (film)
Sansür (1970) (film) https://www.youtube.com/watch?v=iLxka2P4z6w
Kelebek Kanadı (1996) (film)
Kızılkaya, Gülağaç

| Kızılkaya |
| --- | --- |
Köy

 Aksaray'ın Türkiye'deki konumu
KızılkayaKızılkaya'nın Aksaray'daki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Aksaray
İlçe: Gülağaç
Coğrafi bölge: İç Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1148 m
Nüfus (2022)
 • Toplam: 1.243
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0382
İl plaka kodu: 68
Posta kodu: 68900
Kızılkaya, Aksaray ilinin Gülağaç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Orta Anadolu'nun Kapadokya kesiminde, Melendiz Çayı kıyısında olan köy, adını bölgenin en eski oluşumları olan ignimbiritlerden alır. M.Ö. 9. ve 8. binyıla tarihlenen ve bölgenin en eski yerleşmesi olan Aşıklı Höyük köy sınırları içindedir.
Kızılkaya'nın adına rastlanan en eski belge Yavuz Sultan Selim dönemine ait 1514 yılında yazılmış bir vergi kayıt defteridir ancak; köyün kuruluşunun çok daha erken bir tarihe dayanması ihtimali yüksektir. Çevresindeki köylerin adı 15. yüzyıla ait Osmanlı kayıtlarında geçmektedir; köyde vakıf malı olmamasından ya da kayıtlardaki bazı eksikler ya da yanlış okumalardan ötürü söz konusu kayıtlarda Kızılkaya adının geçmediği düşünülür. Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566) dönemine ait tarihsiz bir İlyazıcı defterinde Kızılkaya köyünün nüfusu (olasılıkla vergi mükellefi erkek nüfusu) 39 olarak verilmiştir.
Kızılkaya köylüleri 1945-1950'lere dek büyük oranda kayalıklara oyulmuş, mağara-ev niteliğindeki “saydam”larda yaşamıştır. Kayalığın önündeki yamaçta kesme taştan, düz toprak damlı evler yaptırmaya 1930'larda başlayan köylüler, 1950'den sonra daha doğuya taşındı. Birbirine çok yakın ya da bitişik, kayaya yaslanmadan duran iki - üç katlı taştan evler inşa edildi. 1950’lerin sonları ile 1960'ların başlarında kayalıklardan kopan bazı parçaların evlerin üzerine düşmesi üzerine tarlaların bulunduğu köyün doğusuna göç edildi. 1963’te İmar ve İskân Bakanlığı'nın kararı ile komşu Göstük köyü ırmağın karşısına, Kızılkaya’yı da daha doğuya kaydırıldı. Yeni yerleşimde güneye bakan, kiremit çatılı evler yapıldı.
M.Ö 8500 yıllarında bölgede yaşamış göçer toplulukların yerleştiği, M.Ö 7300 yıllarında bilinmeyen bir nedenle terk edilen Aşıklı Höyük adlı yerleşim köyün güneyinde ilk kez 1963 yılında saptandı; ancak 1989 yılına kadar kazılmadı. Melendiz Çayı üzerindeki Mamasın Barajı'nın suyunu yükseltme kararı üzerine beliren olası tahribat tehlikesi üzerine İstanbul Üniversitesi tarafından Ufuk Esin başkanlığında başlatılan kurtarma kazıları, 2002 yılına kadar sürdü.
1990-1992’de yapılan ikinci cami çevresinde "Aşıklı Başı" denilen yeni bir mahalle doğdu. 1996'da sağlık merkezi açıldı. Köydeki iki cami, orta okul ve Sağlık Merkezi ile su yollarının onarımında yurtdışından gelen işçilerin katkı sağlamıştır.
2006 yılında Aşıklı Höyük'te Mihriban Özbaşaran ve Güneş Duru başkanlığında ikinci dönem kazıları başlamıştır.
Coğrafya

Aksaray il merkezine 30 km, Gülağaç ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2022: 1.243
2021: 1.286
2020: 1.337
2019: 1.301
2018: 1.366
2017: 1.402
2016: 1.412
2015: 1.413
2014: 1.443
2013: 1.494
2012: 1.499
2011: 1.459
2010: 1.437
2009: 1.455
2008: 1.448
2007: 1.428
2000: 1.758
1990: 1.239
İstanbul Caz Festivali

İstanbul Caz Festivali logosu
İstanbul Caz Festivali, İstanbul Kültür Sanat Vakfı tarafından 1994 yılından beri her yıl temmuz ayının ilk yarısında İstanbul'un değişik konser ve etkinlik mekânlarında gerçekleştirilen caz ağırlıklı müzik festivalidir.
Tarihi

İstanbul Caz Festivali, bir anlamda Chick Corea ve Steve Kujala'nın İstanbul Festivali kapsamında Atatürk Kültür Merkezi'nde verdiği 8 Temmuz 1984 tarihli konseri ile başlamış kabul edilir. Bu konser yeni başlangıçları işaret etmesi bir yana, cazın İstanbul Festivali'nde daha ağırlıklı bir yer tutması ve Festivalin müzik yelpazesinin farklı türlerini de kapsaması gerektiğini ortaya çıkardı.
Bryan Adams'ın sahne aldığı ilk stadyum konserini izleyen Sting ve Scorpions konserlerinin ardından, caz ve "kent müziği"nin diğer türleri İstanbul Festivali'yle birlikte giderek daha fazla önem kazandı, Festival'in genel yapısının ötesine geçti.
Böylece 1994 yılında İstanbul Kültür Sanat Vakfı, Caz Festivali'nin ayrı bir yıllık etkinlik olarak, Uluslararası İstanbul Caz Festivali adıyla düzenleneceği haberini verdi. 2011 yılından bu yana festival "uluslararası" kelimesi kullanılmadan, sadece "İstanbul Caz Festivali" başlığı ile düzenlenmektedir.
Festival, başlangıcından itibaren cazın ve cazın sözcük anlamının sınırlarını zorlamayı hedefledi. Bu, cazın yanı sıra rock, pop, blues, reggae, new age ve diğer türlerin de kucaklanması anlamına geliyordu. Konser alanlarının sınırları aşılacak, dinleyici ile sanatçı arasındaki uzaklık ortadan kalkacaktı. Bu, bir dizi konserden daha fazlası anlamına geliyordu. Sonuçta ise, İstanbul Caz Festivali sanatçının sayısız mekân ve kulüpte, hatta İstanbul'un cadde ve meydanlarında gerçekleştirdiği 500'ü aşkın konsere sebep olmuş bir festival oldu.
Avrupa'nın önemli caz festivallerinden biri olarak bilinen İstanbul Caz Festivali, Eric Clapton, Sting, Lou Reed, Bryan Ferry, Massive Attack, Björk, Dead Can Dance, Suzanne Vega, Patti Smith, Bobby McFerrin, Randy Crawford, The Manhattan Transfer, Yasmin Levy, Ornette Coleman, Gilberto Gil, Caetano Veloso, Marcus Miller, Jan Garbarek, Keith Jarrett, Wynton Marsalis, Herbie Hancock, Goran Bregoviç, Tori Amos, Norah Jones, Elvis Costello, Joshua Redman ve Brad Mehldau da dahil olmak üzere birçok ünlü sanatçıyı İstanbullu müzikseverlerle buluşturdu. Geçen yıllarda festival, İstanbul'un kültür yaşamının en önemli etkinliklerinden biri oldu.
Tarihi > Festival Direktörleri

Görgün Taner (1994-2005)
Pelin Opcin (2005-2018)
Harun İzer (2018-günümüz)
Yaşam Boyu Başarı Ödülü

İstanbul Caz Festivali, 2002 yılından bu yana her yıl "Yaşam Boyu Başarı Ödülü" adı ile Türkiye'de ve dünyada caz müziğinin gelişmesine yardım etmiş ve önemli katkılarda bulunmuş kişilere ödül vermektedir:
Bu ödülü şimdiye kadar şu isimler aldı:
2002 - Ahmet Ertegün
2003 - Arif Mardin
2004 - Süheyl Denizci
2005 - Ahmet Muvaffak Falay
2006 - Cüneyt Sermet
2006 - Selçuk Sun
2007 - Ayten Alpman
2008 - Tuna Ötenel
2009 - İlhan Mimaroğlu
2010 - Hülya Tunçağ
2011 - Okay Temiz
2012 - Neşet Ruacan
2013 - Hasan Kocamaz ve Durul Gence
2014 - (ödül verilmemiştir)
2015 - Emin Fındıkoğlu
2016 - Özdemir Erdoğan ve Ergüven Başaran
2017 - Fatih Erkoç ve Kamil Özler
2018 - Şevket Uğurluer, Nezih Yeşilnil, Ahmet Faik Şener
2019 - Ömür Göksel ve Hasan Hürsever
2020 - Barbaros Erköse ve Atakan Ünüvar
2021 - Tülay German
Timbaland

| Timbaland |
| --- | --- |

Genel bilgiler
Doğum: Timothy Z. Mosley 10 Mart 1972 (52 yaşında)  Norfolk, Virginia, ABD
Başladığı yer: Norfolk, Virjinya, ABD
Tarzlar: Pop rap, R&B, hip hop, dans-pop
Meslekler: Yapımcı, Söz yazarı, Rapçi, Şarkıcı, Müzisyen
Çalgılar: Sampler, klavye, rap, vokal, vocoder, bateri
Etkin yıllar: 1993-günümüz
Müzik şirketi: Blackground, Mosley Music Group, Interscope
İlişkili hareketler: DeVante Swing, Swing Mob, Jodeci, Aaliyah, Missy Elliott, Ginuwine, Magoo, Danja, Justin Timberlake, Jerome "J-Roc" Harmon, Nelly Furtado, OneRepublic, Keri Hilson, Sebastian, Bubba Sparxxx, Jay-Z, Ludacris, 50 Cent, Pussycat Dolls
Resmî site: www.timbalandmusic.com

Timbaland (Timothy Z. Mosley, d. 10 Mart 1972) Amerikalı yapımcı, söz yazarı ve rap şarkıcısıdır.
Diskografi

Ana madde: Timbaland diskografisi
Tim's Bio: Life from da Bassment (1998)
Shock Value (2007)
Shock Value II (2009)
Welcome to Our World (1997)
Indecent Proposal (2001)
Under Construction, Part II (2003)
Ödülleri

Ana madde: Timbaland'in kazandığı ve aday gösterildiği ödüller listesi
Çağrı Yarkın

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Doğum tarihi:  10 Ocak 1989 (36 yaşında)
Doğum yeri:  Manisa, Türkiye
Mevkii:  Forvet
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Kayseri Erciyesspor
Numarası:  15
Altyapı kariyeri
2001-2003:  Yeni Salihlispor
2003-2004:  Salihli Belediyespor
2004-2007:  Galatasaray
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2007-2008 |  Galatasaray |  0 |  (0) |
| 2008-2013 |  Çaykur Rizespor |  74 |  (8) |
| 2013-2014 |  Boluspor |  17 |  (0) |
| 2014-2015 |  Antalyaspor |  2 |  (0) |
| 2015- |  Kayseri Erciyesspor |  23 |  (1) |
| Toplam |   |  116 |  (9) |
Millî takım kariyeri
| 2004-2005 |   Türkiye U-16 |  9 |  (?) |
| 2005-2006 |   Türkiye U-17 |  11 |  (?) |
| 2006-2007 |   Türkiye U-18 |  11 |  (?) |
| 2007-2008 |   Türkiye U-19 |  4 |  (?) |
| 2008 |   Türkiye U-20 |  2 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 24 Nisan 2016 
Çağrı Yarkın (d. 10 Ocak 1989, Manisa), Türk futbolcudur. 1. Lig ekiplerinden Kayseri Erciyesspor'da forma giymektedir.
Doğup büyüdüğü Salihli'de küçük yaşta futbola başladı. Salihli Belediyespor'da yetişti. 14 yaşında Galatasaray tarafından keşfedildi ve altyapı kadrosuna dahil edildi. 2007 yılında A takım kadrosuna alınsa da resmî maçlarda Galatasaray forması giyemeden 2008 Yılında Ferdi Elmas'a karşılık Çaykur Rizespor'a bonservisiyle verildi.
Sweet Caroline (Prison Break bölümü)

| "Sweet Caroline" |
| --- | --- |
Büyük Kaçış bölümü

Bölüm no.: 2. sezon 19. bölüm
Yönetmen: Dwight Little
Senarist: Karyn Usher
Yayın tarihi: 5 Mart, 2007
Konuk oyuncular
 Patricia Wettig, Jeff Perry, Reggie Lee, Camille Guaty, Jason Davis, Barbara Eve Harris, Kevin Dunn, Karl Mekinen 
 
Büyük Kaçış (2. sezon) 
Sweet Caroline, Prison Break dizisinin ikinci sezonunun on dokuzuncu bölümüdür. Bölümün Amerika'daki ilk yayın tarihi 5 Mart 2007'dir. Dizi Türkiye'de CNBC-e kanalında yayınlanmaktadır. Dizinin Türkiye'deki ilk gösterim tarihi 5 Temmuz 2007'dir. Bu bölümde Michael Scofield ile dizinin en kilit karakterlerinden Caroline Reynolds'un büyük karşılaşması gerçekleşmiştir. Dizinin ana karakterlerinin hepsinin yer aldığı birkaç bölümden biridir.
Bölüm Özeti

Bellick ve Sucre arasında hiç beklenmedik ilginç bir ittifak kurulur. Bu arada Michael da başkanla görüşmek konusunda son derece kararlıdır. Öte yandan bagajını kaybeden T-Bag'in başı derde girecektir. C-Note ise davranışlarının sonuçlarına katlanmak zorundadır.
Aritmetik

Aritmetikte temel işlemler toplama, çıkarma, çarpma ve bölme olarak sıralanmaktadır.
Basit aritmetik işlemlerde kullanılan bir abaküs
Aritmetik; matematiğin sayılar arasındaki ilişkiler ile sayıların problem çözmede kullanımı ile ilgilenen dalı. Aritmetik kavramı ile genellikle sayılar teorisi, ölçme ve hesaplama (toplama, çıkarma, çarpma, bölme, üs alma, kök alma) kastedilir. Bununla birlikte bazı matematikçiler daha karmaşık çeşitli işlemleri de aritmetik başlığı altında değerlendirirler.
Aritmetik sistemler, işlem yapılan sayıların türüne göre çeşitlenir. Tam sayı aritmetiği sadece pozitif ve negatif doğal sayılar ile yapılan hesaplamaları içerirken, rasyonel sayı aritmetiği, tam sayılar arasındaki kesirlerle yapılan işlemleri kapsar. Reel sayı aritmetiği, rasyonel ve irrasyonel sayıların her ikisiyle yapılan hesaplamaları barındırır ve tam bir sayı doğrusunu kapsar.
Sistemlerin ayrımı, kullanılan sayı sistemine göre de yapılır. Ondalık aritmetik, en yaygın kullanılan sistemdir ve sayıları ifade etmek için 0'dan 9'a kadar olan temel rakamları ve bu rakamların kombinasyonlarını kullanır. Öte yandan, çoğunlukla bilgisayarlar tarafından kullanılan ikili aritmetik, sayıları 0 ve 1 rakamlarının kombinasyonları olarak temsil eder. Bazı aritmetik sistemler ise sayılardan farklı matematiksel nesneler üzerinde işlem yapar, örneğin aralık aritmetiği ve matris aritmetiği gibi.
Aritmetik işlemler, matematiğin birçok alt dalında, örneğin cebir, kalkülüs ve istatistik gibi alanlarda temel oluşturur. Ayrıca, fizik ve ekonomi gibi bilimlerde de benzer bir işlev görür. Aritmetik, günlük yaşamın birçok yönünde, alışveriş yaparken para üstü hesaplamak veya kişisel finans yönetimi gibi faaliyetlerde kullanılır. Öğrencilerin ilk karşılaştığı matematik eğitimi biçimlerinden biri olan aritmetiğin, bilişsel ve kavramsal temelleri psikoloji ve felsefe tarafından incelenmektedir.
Aritmetiğin pratiği, binlerce hatta belki de on binlerce yıl öncesine uzanmaktadır. Antik uygarlıklar arasında yer alan Mısırlılar ve Sümerliler, M.Ö. 3000 civarında pratik aritmetik sorunları çözmek amacıyla sayı sistemleri geliştirdiler. M.Ö. 7. ve 6. yüzyıllarda, antik Yunanlılar sayılar üzerine daha soyut bir inceleme başlatmış ve katı matematiksel kanıt yöntemlerini tanıtmışlardır. Antik Hindular, sıfır kavramını ve ondalık sistemi ortaya çıkardılar; bu sistem, Orta Çağ'da Arap matematikçiler tarafından geliştirilmiş ve Batı dünyasına aktarılmıştır. İlk mekanik hesap makineleri 17. yüzyılda icat edilmiştir. 18. ve 19. yüzyıllarda, modern sayı teorisinin geliştirilmesi ve aritmetiğin aksiyomatik temellerinin oluşturulması yaşanmıştır. 20. yüzyılda, elektronik hesap makinelerin ve bilgisayarların ortaya çıkışı, aritmetik hesaplamaların doğruluk ve hızını köklü bir şekilde değiştirmiştir. Bu teknolojik ilerlemeler, aritmetik işlemlerin uygulama alanlarını genişleterek, matematik eğitimi ve günlük matematik uygulamalarında önemli dönüşümler yaratmıştır.
Tanım ve etimoloji

Aritmetik, sayılar ve onların işlemleri üzerine çalışan matematiğin temel bir dalıdır. Bu disiplin, toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemleri aracılığıyla sayısal hesaplamalar yapılmasını içerir. Geniş bir perspektiften bakıldığında, üs alma ve logaritma gibi işlemleri de kapsar.
Türkçeye Fransızcadan geçen "aritmetik" terimi, Latince arithmetica kelimesinden türetilmiş olup, bu kelime Antik Yunanca ἀριθμός (arithmos), yani "sayı" ve ἀριθμητική τέχνη (arithmetike tekhne), yani "sayma sanatı" anlamına gelmektedir.
Tanımı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Dar bir tanımlamaya göre, aritmetik yalnızca doğal sayılar ile ilgilenir. Ancak daha yaygın görüş, kapsamına tam sayılar, rasyonel sayılar, reel sayılar ve bazen de karmaşık sayılar üzerindeki işlemleri dahil etmektir. Bazı tanımlar, aritmetiği yalnızca sayısal hesaplamalar alanına sınırlar. Daha geniş anlamda ele alındığında, sayı kavramının nasıl geliştiğini, sayıların özellikleri ve aralarındaki ilişkilerin analizini ve aritmetik işlemlerin aksiyomatik yapısının incelenmesini de içerir.
Aritmetik, sayı teorisi ile yakından ilişkilidir ve bu alanlar bazen eşanlamlı olarak kullanılsa da, sayı teorisi daha çok tam sayıların özellikleri ve ilişkileri, örneğin bölünebilirlik, faktörizasyon ve asallık gibi konular üzerinde yoğunlaşır ve geleneksel olarak yüksek aritmetik olarak adlandırılır.
Sayılar

Sayılar, miktar ölçümü ve büyüklük değerlendirmesi yapmak için kullanılan temel matematiksel nesnelerdir. Aritmetikte merkezi bir yere sahip olan sayılar, aritmetik işlemlerin tümünün üzerinde yürütüldüğü temel elemanlardır. Sayılar farklı kategorilere ayrılır ve bu sayıları temsil etmek için çeşitli sayısal sistemler kullanılır.
Sayılar > Çeşitleri

Aritmetikte kullanılan temel sayı türleri doğal sayılar, tam sayılar, tamsayılar, rasyonel sayılar ve reel sayılardır. Doğal sayılar, 1'den başlayıp sonsuza kadar giden tam sayılardır. 0 ve negatif sayıları içermezler. Ayrıca sayma sayıları olarak da bilinir ve  {1,2,3,4,...} şeklinde ifade edilebilir. Doğal sayıların sembolü  \mathbb {N} 'dir.
Tam sayılar, doğal sayılarla aynıdır, tek farkı 0'ı da içermeleridir.  {0,1,2,3,4,...} şeklinde temsil edilebilir ve sembolü  \mathbb {N} _{0}dir. Bazı matematikçiler, doğal sayılar kümesine 0'ı dahil ederek doğal sayılar ve tam sayılar arasında bir ayrım yapmazlar. Tam sayılar kümesi, hem pozitif hem de negatif tam sayıları kapsar. Sembolü  \mathbb {Z} 'dir ve  {...,-2,-1,0,1,2,...} şeklinde ifade edilebilir.
Doğal ve tam sayıların kullanım biçimlerine göre, bu sayılar kardinal ve ordinal sayıları olarak iki farklı kategoriye ayrılabilir. Kardinal sayılar, bir, iki, üç gibi sayılar, nesnelerin sayısını ifade eder ve "Kaç tane?" sorusuna yanıt verirler. Öte yandan, ordinal sayıları, birinci, ikinci, üçüncü gibi ifadeler, bir dizideki konum veya sıralamayı gösterir ve "Hangi pozisyon?" sorusunu yanıtlarlar. Bu iki sayı türü, matematikte farklı amaçlar için kullanılır ve her biri, belirli bir sorunun cevabını sağlama kapasitesine sahiptir. Kardinal sayılar genellikle nicelikleri, ordinal sayıları ise nesnelerin veya olayların göreceli konumlarını belirtmek için tercih edilir.
Bir sayı, iki tam sayının oranı olarak ifade edilebiliyorsa, bu sayı rasyoneldir. Örneğin,  {\tfrac {1}{2}} rasyonel sayısı, pay olarak adlandırılan 1 tam sayısının, payda olarak adlandırılan 2 tam sayısına bölünmesiyle elde edilir. Diğer örnekler arasında  {\tfrac {3}{4}} ve  {\tfrac {281}{3}} yer almaktadır. Rasyonel sayılar kümesi, paydası 1 olan tüm kesirler olan tam sayıları da kapsamaktadır. Rasyonel sayıların sembolü  \mathbb {Q} 'dur. 0.3 ve 25.12 gibi ondalık kesirler, paydaları 10'un bir kuvveti olduğu için, özel bir rasyonel sayı türüdür. Örneğin, 0.3,  {\tfrac {3}{10}}'a, 25.12 ise  {\tfrac {2512}{100}}'e eşittir. Her rasyonel sayı, sonlu veya devirli ondalık bir kesirle ifade edilebilir.
İrrasyonel sayılar, iki tam sayının oranı ile ifade edilemeyen sayılardır. Genellikle geometrik büyüklükleri tanımlamak için kullanılırlar. Örneğin, kenarlarının uzunluğu 1 olan bir dik üçgenin hipotenüs uzunluğu irrasyonel bir sayı olan  {\sqrt {2}} ile ifade edilir. π, başka bir irrasyonel sayı olup bir çemberin çevresi ile çapı arasındaki oranı tanımlar. İrrasyonel sayıların ondalık gösterimi, tekrarlayan basamaklar olmaksızın sonsuzdur. Rasyonel ve irrasyonel sayılar kümeleri birlikte, reel sayılar kümesini oluşturur. Reel sayıların sembolü  \mathbb {R} 'dir. Daha geniş sayı kümeleri arasında karmaşık sayılar ve kuaterniyonlar bulunur.