Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi
Tartışmalar > Can Atalay'ın milletvekilliği

Ayrıca bakınız: 2023 Türkiye anayasal krizi
Can Atalay, 2023 Türkiye genel seçimlerine Türkiye İşçi Partisi'nden (TİP) Hatay milletvekili adayı olarak katıldı ve seçildi. Milletvekili seçilmesinin ardından tahliye edilmesine yönelik başvurular Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından reddedildi. Bunun üzerine Atalay; adil yargılanma, seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma ve kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle 20 Temmuz 2023 tarihinde Anayasa Mahkemesine başvurdu.
25 Ekim 2023 tarihinde Anayasa Mahkemesi Can Atalay hakkında "seçilme ve siyasi faaliyette bulunma" ve "kişi hürriyeti ve güvenliği" haklarının ihlal edildiğine karar verdi. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin başkanı dosyayı Yargıtay 3. Ceza Dairesi'ne AYM'nin ihlal kararını değerlendirmek üzere dosyayı iletti. 8 Kasım 2023 tarihinde Yargıtay 3. Ceza Dairesi; Can Atalay hakkında kesinleşmiş hüküm verdiğini ve her ne kadar bu karar TBMM Genel Kurulunda okunmamamış olsa da Can Atalay'ın milletvekilliğinin kesin olarak düşürüldüğünü, AYM'nin kesinleşmiş bir hükümden dolayı inceleme yaparak yetkisini aştığını ve Anayasayı ihlal ettiğini gerekçe göstererek Can Atalay'ın hapis cezasının onanmasına ve Can Atalay hakkında ihlal kararı veren AYM üyeleri hakkında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmasına karar verdi. Anayasa Mahkemesi, 18 yıl hapis cezasına çarptırılan "Can Atalay'a ilişkin verdiği hak ihlali kararının yerine getirilmemesi" nedeniyle yapılan başvuruyu 13 Aralık 2023 tarihinde görüşme kararı almıştır.
Can Atalay hakkında verilen hak ihlali kararına uyulmaması üzerine yapılan ikinci başvuruyu 21 Aralık 2023 tarihinde görüşen Anayasa Mahkemesi yeniden hak ihlaline hükmetti. Anayasa Mahkemesi, TİP Hatay Milletvekili Can Atalay'ın bireysel başvuru hakkının, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkının ve kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine, hak ihlallerinin ortadan kaldırılması ve Can Atalay'ın tahliye edilmesi için kararın İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verdi. Ancak İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi bu karara da uymayarak dosyayı tekrar Yargıtay'a gönderdi. Yargıtay 3. Ceza Dairesi "AYM kararının hukuki değerinin olmadığını" belirterek Anayasa Mahkemesi'nin ikinci kez verdiği hak ihlaline uyulmamasına karar verdi. Bu gelişme üzerine Yargıtay kararı TBMM Genel Kurulunda okundu ve Can Atalay'ın milletvekilliği düşürüldü. AYM kararlarına uyulmaması, AYM'nin etkin bir iç hukuk yolu olup olmadığı tartışmalarını da beraberinde getirdi. Muhalefet, bağlayıcı AYM kararlarına uyulmamasını anayasaya darbe olarak niteledi.
1 Ağustos 2024 tarihinde Resmi Gazete'de Anayasa Mahkemesi'nin 22 Şubat 2024 tarihli gerekçeli kararı yayımlandı. CHP'nin ve DEM Parti'nin iptal davaları birleştirilerek verilen bu karara göre Can Atalay'ın milletvekilliğinin Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından düşürülmesinin de facto olduğunu ve kanunen yok hükmünde olduğunu belirterek olmayan bir durum hakkında iptal kararı verilemeyeceğinden ötürü 4'e karşı 10 oy ile iptal kararına yer olmadığına dair karar vermiştir. Ayrıca kararda Anayasa Mahkemesinin yol gösterici ve tavsiye niteliğinde karar vermediği, bütün yargı organlarını ve kamu kurumlarını bağlayıcı karar verdiğini ve karar hakkında hiçbir yargı organının veya kamu kurumunun takdir hakkı bulunmadığı belirtilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin 45. yıl logosu