stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dinler tarihi
Konusu ve metodu

Dinler tarihi, tarih boyunca yeryüzünde var olmuş bütün dinleri tarafsız olarak karşılaştırmalı bir şekilde inceleme konusu yapan bir bilim dalıdır. Bu bakımdan, herhangi bir dinin savunmasını yapan ilahiyat bilimlerinden ayrılır. Bu bilim dalı, bütün dinleri aynı kategoride değerlendirir; dinleri üstünlük, gelişmişlik, doğruluk ve yanlışlık bakımından değerlendirmeye tabi tutmaz. Onları belli bir kalıba sokmaya çalışmadan oldukları gibi inceler. Birden fazla dini inceleme konusu yaptığı için bu bilim dalı İslam tarihi, Hristiyanlık tarihi gibi sadece bir dinin tarihini inceleme konusu yapan bilim dallarından da ayrılır.
Her disiplinin belli bir özel konusu vardır. Dinler tarihinin konusu da yeryüzünde var olmuş bütün dinlerdir. Beşeri kültürün çeşitli halkalarında uzun zaman yaşamış ve daha sonra çeşitli nedenlerle ortadan kalkmış dinler de dahil olmak üzere bugün yeryüzünde yaşamakta olan bütün dinleri inceleme konusu yapar. Bu incelemede dinlerin doğuşlarını, gelişmelerini, birbirleriyle etkileşimlerini, karşılaştırmalı tarihlerini, inanç, ibadet ve ahlak sistemlerini, dinî kurumlarını, kültlerini ve mezheplerini ele alır.
Dinler tarihinin temel metodu, tarihî-karşılaştırmalı metottur. Dinler tarihi dinlerin doğuşu, gelişmesi, yok olması gibi konularda tarihî-karşılaştırmalı metoda baş vurur. Bu bilim dalı, felsefe gibi zihinsel kurgularla dinî olguları yorumlamaya kalkışmaz. Malzemesini daima tarihten, yaşanan ve tecrübe edilen hayattan alır. Tarihî-karşılaştırmalı metodu kullanarak bir dinin veya dinlerdeki bir fenomenin nasıl ortaya çıkıp şekillendiğini ortaya koyar. Örneğin Hristiyanlıktaki teslis inancının oluşumunun tarihî sürecini Hristiyanlığın irtibatta bulunduğu diğer dinlerdeki Tanrı anlayışıyla karşılaştırarak ortaya koyar. Bu tarihî-karşılaştırma metodunun dışında fenomenoloji ve yorumsamacılık metotlarını da kullanır. Tarihî-karşılaştırmalı metotla derleyip yapısını oluşturduğu olguları fenomenolojik metotla sınıflandırır. Daha sonra yorumsamacı metoda başvurarak bu fenomenlerin yapısını anlayıp yorumlamaya çalışır. Dinler tarihi, bu işlemler esnasında başka bilimlerin metotlarını da kullanır. Filoloji, antropoloji, epigrafya, etnoloji, arkeoloji, mitoloji, sosyoloji ve psikoloji gibi bilimlerin verilerinden faydalanır. Özellikle filoloji bilimi, dinî metinlerin analizinde, anlaşılmasında ve sınıflandırılmasında dinler tarihine önemli katkılarda bulunur.
İlkel, Kadim ve Klasik İnançlar

Ana maddeler: Göbeklitepe ve Yaratılışçılık
İlk insanlar doğayı açıklayamadıkları için doğayı ve hayvanları Tanrı kabul etmişlerdir. Ayrıca doğa şartlarından korunmak için Şamanizm hareketinin temellerini atmışlardır. MÖ 10.000 yılında inşa edildiği düşünülen, tarihin ilk tapınağı olan Göbeklitepe'de (günümüzde Şanlıurfa ili) ilk kez ölüleri gömme gelenekleri uygulanmıştır. Sonraları yerleşik hayata geçilmeye başlanmasıyla birlikte insanlar, bazı karmaşık din sistemlerini benimsemişlerdir. Yerleşik hayata geçilmesi ile boş zamana erişim olduğundan dolayı ruhban sınıfı ortaya çıkmıştır. Paleolitik dönemden (Eski Taş Çağı) günümüze Venüs heykelcikleri, Chauvet Mağarası resimleri ve Sungir çocukları gibi çeşitli dinî kalıntılar kalmıştır.
Dinler, ilk insanlara gün, ay, mevsimler, hava durumu gibi doğal fenomenler ve tanrıların bunların üzerindeki etkisine ilişkin açıklamalar sundu. Bunlar çoğu kez yaratılış öykülerinden ve tanrılar ile insanların etkileşimine ilişkin masallardan oluştular. Antik Mısırlılar gibi erken uygarlıkların bıraktığı gelişkin mezarlar ve tapınaklardan anlaşıldı ki, bir öte dünya inancı vardı. Ölüm ve ölü gömme ritüelleri, dinde büyük bir rol oynadı. İnsanlar giderek daha büyük topluluklar hâlinde yerleşik yaşama geçtikçe, tanrılara adanan görkemli tapınaklar kent ve kasabaların merkezi hâline geldi.
Antik Mezopotamya, İran ve Mısır İnançları > Antik Mezopotamya

Ana maddeler: Sümerler, Sümer mitolojisi ve Mezopotamya mitolojisi
Ana maddeler: Babiller, Babil mitolojisi ve İbrahim Peygamber
Mezopotamya, tarih boyunca birçok dinin ortaya çıktığı önemli bir coğrafi bölgedir. Bugün modern dinlerde bile olan Tufan ve Cennet'ten kovulma hikâyeleri ilk defa Sümerlerin metinlerinde geçmektedir. Mezopotamya bölgesinde yaşayan Sümer medeniyeti, Ziggurat adı verilen kule tapınakları yapmışlardır. Zigguratlar yedi katlı olup, toplam üç ana bölümden oluşurlardı. İlk katlar erzak deposu, orta katlar okul ve tapınak, son katlar ise rasathane olarak kullanılırdı. Sümerlerde hissedilen her nesnenin bir Tanrısı vardı ve bunlar da insan görünümündeydiler; fakat insanüstü güçleri olan ölümsüz varlıklardı. Tanrılar, insanlara ne istediklerini bildirmez, ancak insanlar onlara kendilerinden istenileni sorarak öğrenebilirdi. Gılgamış, Yaratılış ve Tufan gibi hikâyelerin ilk örnekleri de Sümerlerde görülmektedir.
Sümerlerde ibadet ise, genel olarak dua, kurban, sunu ve dinÎ merasimlerden oluşmuştur. Dualardan sonra tapınaklarda gerçekleştirilen en yaygın ibadetler, adak ve kurbanlardır.
Sümer mitleri, sonraki birçok Mezopotamya uygarlığını etkilemiştir. Örneğin Babiller tarafından anlatılan Babil Kulesi efsanesi, dinlerin oluşumunu açıklayan önemli bir mittir. Dünyanın Yedi Harikası'ndan biri sayılan Babil'in Asma Bahçeleri içinde bulunan Babil Kulesi, efsaneye göre Tanrı Marduk adına yapılmıştır. Ayrıca Babil dininin merkezinde, toplam yedi kil tablet üzerine kaydedilen yaratılış destanı Enûma Eliş vardı. Bu destanın anlattığı olaylar dizisi büyük ölçüde eski Sümer mitolojisinden uyarlanmıştı; ama bu yeni anlatımda başrolü Babil tanrıları oynamaktaydı.
Bir diğer Mezopotamya uygarlığı olan Asurlular, Babiller ile aynı tanrı panteonuna tapıyorlardı. Onların dinlerine göre bir savaş kaybedince bu, dünyanın çökeceği ile ilgilidir.
Mezopotamya bölgesi ayrıca, İbrahimî dinler için oldukça önemli olan, inanılan ve bir din büyüğü ve peygamber olarak kabul edilen İbrahim'in yaşadığı coğrafyadır. Soy açısından bakıldığında İbrahim, bugün en önemli üç İbrahimî din olan Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam'ın ortak atasıdır. Urfa bölgesinde veya o civarlarda yaşamını sürdürdüğüne inanılan İbrahim Peygamber'in, Museviliğin temellerini attığına inanılmaktadır. İbrahim, Hristiyanlıkta da bir uyarıcı olarak kabul edilirken, İslam'a göre ise önemli bir peygamber ve Muhammed'in atasıdır.
Antik Mezopotamya, İran ve Mısır İnançları > Antik İran

Ana maddeler: Zerdüştçülük, Zerdüşt ve Büyük Kiros
Eski İran'da MÖ 1400-1200 arasında bir peygamber olarak kabul edilen Zerdüşt tarafından kurulan Zerdüştlük inancı, varlığını sürdürmeye devam eden en eski dinlerden ve kayıtlara geçmiş olan ilk tek tanrılı inançlardan biridir. Zerdüşt'ün dini, bilgeliğin efendisi olan Ahura Mazda'yı da kapsayan eski Hint-İran tanrı sisteminden gelişti. Zerdüştlükte ''Ahura Mazda'', tek üstün Tanrı, her iyiliğin kaynağı ve kötülük ile kargaşanın karşısında düzeni ve hakikati temsil eden bilge yaratıcı düzeyine yükseltilir. Ahura Mazda'ya onun yarattıkları ve Ameşa Spenta (altı ilahi ruh) yardım eder. Yedinci ve daha zor tanımlanan Spenta, Ahura Mazda'nın kendi ''cömert ruhu'' ve iradesinin aracısı olarak görülen Spenta Mainyu'dur.
Zerdüşt'ün öğretileri erken Hindu metinlerinden yararlandığını gösterse de, kendisi bu metinlerle ilgili dini içgörülerinin doğrudan Tanrı'dan geldiğini varsaydı. Zerdüşt, Ahura Mazda'ya tapmayı vaaz etmeye başladığında, Rusya'nın güney bozkırlarında yarı göçebe ve çoban İranlılar arasında bir din adamıydı. Başlangıçta çok az taraftar buldu; ama yerel bir hükümdarı kendi dinine çevirdi ve o da bu dini halkının resmî dini yaptı. Bütün bunlara karşın, dinin bütün Pers diyarına yayılması MÖ 6. yüzyılda, "Kralların Kralı" unvanına sahip olan Ahameniş İmparatorluğu hükümdarı Büyük Kiros döneminde oldu.
Günümüzde Zerdüştlük dini, azınlık dinlerden biri olarak varlığını sürdürmekte ve toplam takipçi sayısının da 2-3 milyon arasında olduğu tahmin edilmektedir. Zerdüştlerin çoğunluğu Orta İran, Batı Hindistan ve Güney Pakistan'da yaşamaktadır.
Hint Yarımadası Kökenli Dinler > Hinduizm

Ana madde: Hinduizm
Hinduizm'in nasıl ve kim tarafından ortaya çıktığı tam olarak bilinmemektedir. Kökenleri Demir Çağı'na kadar götürülür; ama aslında daha çok Hindistan alt kıtasının yerli dinlerinin pek çoğunu kapsayan bir şemsiye terimdir. ''Hindu'' sözcüğü özünde "Hindistanlı" demektir ve halkın yerli dinleri, İslam gibi ülkeye dışarıdan sokulan dinlerden ve Caynacılık ile Budizm gibi diğer dinlerden ayrılır.
Kutsal kitapları Veda metinleridir. Vedalar, dinin teorik dayanağı (Brahmana) ve tarih, mitoloji, din ve felsefe gibi çeşitli konuları (Mahabharata ve Ramayana) işlemektedir. Reankarnasyon inancının bulunduğu Hinduizme göre, insan öldükten sonra günahları ve iyiliklerine göre yeni bir bedende tekrar dünyaya gelir. Bu dinde özellikle inekler kutsaldır ve dinde, sınıf farklılığı ve sosyal tabakalaşmanın bir formu olan kast sistemi vardır.
Hinduizm gelenekleri, önce Büyük İskender yönetimindeki Yunanların, sonra Hristiyanların etkilerine uyum sağlamış; en sonunda da İslam'ın Hindistan'a gelmesi ile İslam'ın etkisinde kalmıştır.
Hinduizm inancı, özellikle Hindistan, Nepal ve Bangladeş'te yaygındır. Günümüzde yaklaşık 1.1 milyar takipçisi ile Hristiyanlık ve İslam'ın ardından üçüncü sırada yer almaktadır.
Hint Yarımadası Kökenli Dinler > Sihizm

Ana maddeler: Sihizm ve Guru Nanak
Sihizm, Guru Nanak tarafından oluşturulan tek tanrılı bir dindir. 15. yüzyılın sonlarında Hint Yarımadası'nın Pencap bölgesinde ortaya çıkmıştır. Kutsal kitapları ''Guru Granth Sahib''dir.
Sihizm, kurucusu Guru Nanak'ın (1469-1539) ve onun yerine geçen diğer dokuz Sih gurusunun ruhani öğretileriyle gelişmiştir. Onuncu guru Gobind Singh (1676-1708), Sih kutsal kitabı Guru Granth Sahib'i halefi tayin ederek bu kutsal kitabı Sihler için ebedi ve ruhani rehber olarak belirlemiştir. Kurucusu Guru Nanak, "doğruluk, sadakat, özdenetim ve saflık" içeren "aktif, yaratıcı ve pratik bir yaşam" sürdürmenin metafizik gerçeğin çok ötesinde olduğunu ve ideal insanın "tanrı ile birlik kurduğunu, tanrının iradesini bildiğini ve bu iradeyi gerçekleştirdiğini" öğretmiştir. Sihizm, takipçilerine "Beş Hırsız"ı, yani şehvet, öfke, açgözlülük, bağlılık ve egoyu değiştirmeyi öğretir.
Sihizm, dinsel baskıların olduğu bir dönemde gelişti, yayıldı ve hem Hinduizm hem de İslam dinlerinden gelenleri kabul etti. 16. yüzyılda Hindistan'da kurulan Müslüman Babür İmparatorluğu hükümdarları, İslam'a geçmeyi reddeden Sih gurularından ikisine -Guru Arjan (1563-1605) ve Guru Tegh Bahadur (1621-1675)- işkence edip idam ettiler. Sih inancına mensup kişilere karşı yapılan bu tür yaklaşımlar, vicdan ve din özgürlüğünü koruma emri olarak 1699'da Guru Gobind Singh tarafından "Khalsa"nın kurulmasını tetikledi.
Günümüz itibarıyla dünyada Sihizm dininin taraftar sayısının yaklaşık 25 milyon olduğu tahmin edilmektedir.
Mezoamerikan Dinleri

Ana maddeler: Mezoamerika, Aztekler ve Maya uygarlığı
Ana maddeler: İnka medeniyeti ve İnka İmparatorluğu
Mezoamerikan inançları çok tanrılı dinlerdi. Dinî törenleri genellikle kanlı olurdu. Örneğin Meksika'da hüküm süren Aztekler, törenlerinde Tanrıları yatıştırmak için kurban törenleri gerçekleştirerek Tanrıları memnun ettiklerine inanırlardı.
Aztek medeniyetinin sonu, inançlarından dolayı olmuştur. Aztek kralı Muntezama, Cortez adındaki bir İspanyolun mitlerinde geçen ve barış getirecek Tanrı olduğunu iddia etti ama tam tersine ölüm getirdi.
Meksika ve Orta Amerika civarında yaşayan bir diğer Mezoamerikan uygarlığı olan Mayalar ise, günümüzdeki futbolun ilkel bir versiyonunu oynayarak, kazanan takımı ödül olarak öldürürlerdi. Ayrıca Mayaların inançlarının takvim döngüleri olurdu. Bu döngüler bitince bir Tanrının yeryüzüne geldiğine inanırlardı. Günümüzde Meksika'da yer alan İtza Piramidi, Maya Uygarlığı'ndan kalmış olan en eski tarihî ve dinî yapılardan biridir.
1438-1533 yılları arasında Güney Amerika'daki And Dağları üzerinde varlıklarını sürdüren İnka medeniyeti de, diğer Mezoamerikan uygarlıklardan farklı olmayarak çok tanrılı bir dine sahipti. Yaratıcı konumunda bir Tanrı ve onun yarattığı birçok başka Tanrı vardı. Toprak, deniz, Güneş ve Ay'ı temsil eden tanrılar da vardı.
İnkalar, altının güneşten gelen bir çeşit şekerleme olduğunu düşünürlerdi. Altın, ancak çeşitli kutular, mücevherler gibi törensel eşyalar ya da süslü mezar taşları veya tapınaklar yapmak amacıyla kullanıldığında bir değere sahipti. Dinî törenler ve kutlamaların büyük çoğunluğu ekim ve hasat dönemlerinde yapılırdı. Tanrılara hayvan, hatta insan kurban eden İnkalar, bu kutsal törenleri depremler, savaşlar ya da imparatorlarının ölümleri gibi toplumu sarsan büyük olaylardan sonra yaparlardı.
Uzak Doğu Dinleri

Ana maddeler: Konfüçyüsçülük, Taoizm ve Şintoizm
Taoizm ve Konfüçyüsçülük, Çin kökenli dinlerdir. Bu iki din de Zhou Hanedanlığı (MÖ 1046 – MÖ 256) döneminde çıkmıştır. Taoizm inancı sonraları Japonları etkilemiştir.
Konfüçyüsçülük, eski bir Çin ahlâkı ve Çin felsefesi sistemi olup, ünlü Çinli bilgin ve filozof Konfüçyüs'ün öğretilerinden yola çıkarak gelişmiştir. Ağırlığı, insan ahlâklı ve iyi amellerdedir. Konfüçyüsçülük ahlâk, sosyal, politik, felsefî ve dini düşüncelerden oluşan karmaşık bir sistem olup, tarih boyunca Doğu Asya'nın kültürü ve tarihi üzerinde önemli etkisi olmuştur. Çin kökenli diğer dinlere göre ise, imparatorlar gökler tarafından seçilirdi. Bu dine mensup olanlar reenkarnasyona inanırlardı.
Japonya kökenli bir din olan Şintoizm, animizime benzer. Şintoizm dini, doğaya saygıyı emreder ve her şeyin ruhu olduğuna inanır. Baş Tanrısı Amaterasu'dur. II. Dünya Savaşı sırasında (1939-45) milliyetçiliğin artması ile birlikte Japonya'da Şintoizm'e inanan sayısı arttı. Sonrasında ise düşüş yaşadı; ama buna rağmen Şintoizm, günümüzde en çok inanılan onuncu dindir.
Eski Avrupa Dinleri

Keltler Medeniyeti, Avrupa'nın çoğunu kaplıyorlardı ve kendileri ile birlikte dinleri de yayılıyordu. Keltlerin dini inançları hakkında pek fazla bir bilgi yoktur. Çünkü uzun süre boyunca yazıyı kullanmayıp bilgilerini ve kültürlerini sözlü bir şekilde aktarmışlardır. Dinleri ile ilgili yazılı kaynakları, Roma gibi diğer medeniyetler tutmuştur. Avrupa'nın kuzeyinde ise Cermen dinleri yaygındı.
Eski Avrupa Dinleri > Antik Yunan

Ana maddeler: Antik Yunanistan'da din, Yunan mitolojisi ve Helenistik Dönem
Eski Yunan kültüründe çok tanrılı bir inanış vardı. Her önemli doğa öğesi ve insan duyguları ile ilgili tanrılar vardı. Tanrıların tanrısı Zeus, dünyayı ve gökleri yönetir, ondan sonra kardeşleri Hades ve Poseidon gelirdi. Antik Yunanların inanışlarına göre Zeus, önceleri Tanrıların tanrısı değildi; babası Kronos'u devirdi ve hâkimiyeti eline aldı. Fakat Zeus gibi babası Kronos da asıl tanrı değildi ve o da gerçek tanrı olan Uranos ve karısı Gaia'yı devirip iş başına geçmişti. Zeus'un kardeşlerinden olan Hades, ölülerin dünyası olduğu kabul edilen yer altı dünyasını, Poseidon ise Yunanların yaşamlarında hayatî öneme sahip olan denizlerin tanrısıydı.
Zeus ve kardeşlerinin Olimpos Dağı'nda yaşadıklarına inanılırdı. Yunanlar, tanrılarını mutlu etmek için veya onlara armağan sunmak için düzenli olarak olimpiyat oyunları düzenlerlerdi. Bu oyunlar, tanrıların yaşıyor olduğuna inanılan Olimpos Dağı'nda düzenlenirdi ve adını da bu dağda düzenlenmesinden ötürü alırdı.
Yunan mitolojisine göre Zeus'un Hera adında bir karısı vardı. Zeus'un bazı çocukları Hephaistos, Apollon, Artemis, Athena, Ares, Dionysos ve Hermes idi. Tüm bu tanrıların insanlar gibi yaşadığına, âşık olduğuna, evlendiğine, kıskançlığa kapıldığına, kavga ettiklerine, üzüldüklerine, sevindiklerine, ara bozduklarına ve ölümsüz olduklarına inanılırdı. Ayrıca Yunanlar birtakım mağaraların, tanrılarının tapınakları olduğuna inanırlardı. Bundan dolayı Korint ve Delfi'de rahip ve rahibeler, tanrılar adına kâhinlik yapardı.
MÖ 4. yüzyılda, Antik Yunanistan bölgesinde Makedonya kralı Büyük İskender'in fetihlerinin (MÖ 336-323) ardından çıkan Helenizm Hareketi, Yunan şehirlerinin resmî dini oldu. Sonraki dönemlerde Helenizm, Roma devletinin resmî dini olup değişime uğradı. Roma sayesinde Helenizm çok geniş bir coğrafyaya yayıldı.
16. ve 21. Yüzyıllar Arasında Dinler

16. yüzyılda başlayan bilimsel hareketler, bilimin ve felsefenin kilisenin elinden çıkmasını sağladı. Yeni keşfedilen kıtalar ve astronomik gözlemler sonucunda kilisenin her şeyi bildiği inancı boşa çıktı. Yüzyıllar boyunca bilim, teknoloji ve kültürel alanda dünyaya hükmeden İslam ülkeleri, Batı'nın bilimsel hareketlerine ayak uyduramadığı için geri kaldı. Amerika kıtasının keşfinden sonra ise, buralara yapılan sömürge, koloni, yerlilerin katledilmesi uygulamaları ile Hristiyanlık misyonerlikleri sonucunda Mezoamerikan dinleri yok oldu. 20. yüzyılda Papalık, bilimin haklı olduğunu kabul etti.
Kudüs Tarihi

Ana maddeler: Kudüs ve Kudüs Tapınağı
Kudüs veya diğer adıyla Yeruşalim, üç büyük İbrahimî din olan Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam'da kutsal sayılan bir antik kenttir. Yahudiler, kutsal Yahudi tapınaklarının orada olmasından; Hristiyanlar, İsa'nın orada çarmıha gerildiğine inandıklarından ve Müslümanlar da ilk kıblelerinin orası olduğuna ve Muhammed'in Miraç'a çıktığı şehir (İsra Suresi: 1) olduğuna inandıklarından dolayı kutsal görülür.
Kudüs, Kral Davud tarafından alınıp İsrail Krallığı'na katıldı. Davud'un oğlu Kral Süleyman tarafından Kudüs'te ilk Musevi tapınağı olan Süleyman Mabedi inşa edildi. Sonraları bu kutsal kent Asurlular, Babilliler, Persler (Ahamenişler) ve Makedonya İmparatorluğu kontrolüne geçti. Yahudilerin Babil hâkimiyetinde olduğu dönemde Pers kralı Büyük Kiros, Yahudileri Babil egemenliğinden kurtarıp Kudüs'e dönmelerine ve orada tapınaklarını yeniden inşa etmelerine izin verdi. Şehir en son Roma İmparatorluğu'nun kontrolüne geçtiğinde Roma, Makedonyalıların başlattığı Helenizm akımının kutsal kenti oldu.
7. yüzyılda İslam'ın doğuşuyla birlikte Kudüs'ün önemi bir kez daha artmış oldu. Halife Ömer döneminde Kudüs, 637'de Müslüman Arapların kontrolüne geçti. 1099'da, I. Haçlı Seferi esnasında Katolik Hristiyanların eline geçti ve başta buradaki Kudüs Krallığı olmak üzere, yakın çevrelerde yeni Hristiyan devletler ve kontluklar kuruldu. 1187 yılında Müslüman Kürt komutan Selahaddin Eyyubi, Hıttın Muharebesi ile Kudüs'ü Haçlılardan geri alıp 88 yıl aranın ardından tekrar Müslüman dünyasına kattı. Sonrasında ise Memlûk Devleti ve akabinde Osmanlı Devleti kontrolüne geçti. I. Dünya Savaşı'ndan (1914-18) sonra Birleşik Krallık kontrolüne geçti. Birleşik Krallık çekildikten sonra Müslümanlar ve Yahudiler arasında sorunlara neden oldu. Günümüzde de bu sorun hâlâ devam etmektedir.
Günümüzde Dinlerin Durumu

Günümüzde yaklaşık 2,4 milyar inananı ile Hristiyanlık, en kalabalık dindir. Onu, yaklaşık 2 milyar inananı ile İslam takip etmektedir. Üçüncü sırada 1,1 milyar takipçili Hinduizm, dördüncü sırada ise 500 milyondan fazla takipçisiyle Budizm yer almaktadır.
Bu sıralamayı Çin kökenli geleneksel dinler, herhangi bir kategoriye dahil edilmeyen etnik dinler ve Afrika kökenli geleneksel dinler takip etmektedir.
Ayrıca, din kategorisine dahil edilmesi için hiçbir neden olmasa da, bugün dünya nüfusunun yaklaşık 1,1 milyarının herhangi bir dine mensup olmayan, yani kendini deist, agnostik veya ateist olarak tanımlayan kişilerin oluşturduğu düşünülmektedir. Bu grupta bulunanların da yarısının teist olduğu söylenmektedir.
Günümüzde Dinlerin Durumu > En Kalabalık Dinlerin Yaklaşık Taraftar Sayıları

| Sıra | Din / İnanç | Taraftar sayısı (yaklaşık) | Yüzdelik | Kurucu / Merkezî figür / Etkili kişilik |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | Hristiyanlık | 2,4 milyar | % 30,3 | Yeşua ve elçileri |
| 2. | İslam | 2 milyar | % 25,3 | Muhammed |
| 3. | Deist / Agnostik / Ateist | 1,19 milyar | % 15,0 | - |
| 4. | Hinduizm | 1,16 milyar | % 14,6 | - |
| 5. | Budizm | 506 milyon | % 6,40 | Gotama Buda |
| 6. | Çin geleneksel dinleri | 394 milyon | % 4,98 | - |
| 7. | Etnik dinler | 300 milyon | % 3,79 | - |
| 8. | Afrika geleneksel dinleri | 100 milyon | % 1,26 | - |
| 9. | Sihizm | 25-26 milyon | % 0,32 | Guru Nanak |
| 10. | Spiritüalizm (Ruhçuluk) | 15 milyon | % 0,19 | - |
| 11. | Yahudilik | 14-15 milyon | % 0,18 | İbrahim / Musa |
Gelecekte Dinlerin Durumu

2017 yılında ABD'li araştırma şirketi Pew Research Center, 2070 yılında İslam'ın dünyanın en kalabalık dini olacağını açıkladı. Bunun temel sebepleri olarak da, Müslümanların nüfus artış hızı ve İslam'a girenlerin sayısının artması gösterilmektedir. Pew kurumuna göre 2050'ye gelindiğinde Hristiyanlık 2,92 milyar ve İslam 2,76 milyar nüfusa ulaşacak. En geç 2070'te de İslam, Hristiyanlığı geçip dünyanın en kalabalık dini hâline gelecek. Ayrıca bu durum, Müslümanların sayısının Kuzey Amerika ve Avrupa gibi bölgelerde de artışına neden olacaktır.
Dünya Dinler Arası Uyum Haftası

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 20 Ekim 2010'da aldığı 65/5 numaralı kararla 1-7 Şubat'ı Dünya Dinler Arası Uyum Haftası ilan etmiştir.
Filoloji bilimi sayesinde eski diller ve alfabeler ve epigrafi bilimi sayesinde de tarihi ve dini yapıtlar gün yüzüne çıkarılır.
Türkiye'nin Şanlıurfa ilinin sınırları içerisinde bulunan, yaklaşık MÖ 10.000'li yıllara tarihlenen ve dünyanın en eski tapınağı kabul edilen Göbeklitepe
Sümer uygarlığının Üçüncü Ur Hanedanlığı'ndan kalma ünlü bir ziggurat (Nasıriye, Irak)
Babil Kulesi (Hollandalı ressam Pieter Brueghel'in Rönesans tablosu, 1563)
Faravahar ya da Ferohar, Zerdüştlüğün bilinen sembolüdür. Fravaşi adlı meleği gösterir.
Anubis, Antik Mısır'da ölüm, mumyalama ve cenaze törenleriyle ilişkilendirilen bir Tanrıydı. Burada Anubis, bir mumyaya bakmaktadır.
Mısır'ın Ölüler Kitabı, ölen kişinin öbür dünyadaki yolculuğu için bir rehberdi.
Gize'deki Mısır Piramitleri'nin en büyük üçü (Soldan sağa, aynı zamanda küçükten büyüğe: Mikerinos Piramidi, Kefren Piramidi ve Keops Piramidi)
Kudüs'ün Eski Şehir'inde bulunan Batı Duvarı (Ağlama Duvarı), Yahudilerin en kutsal mekanıdır.
Hindu hacılar için banyo yeri (Kedar Ghat, Varanasi, Hindistan)
Çileci Siddhartha ve beş yoldaşı (Bir Laos tapınağından duvar resmi)
Sihizm dininin kurucusu olan Guru Nanak'ı tasvir eden bir görsel
Mayalar tarafından inşa edilen Chichén Itzá (İtza Piramidi), Meksika
1450'li yıllarda İnkalar tarafından inşa edilen Machu Picchu (Cuzco, Peru)
Japonya'nın Nagasaki kentinde bulunan bir Konfüçyüs tapınağı
MÖ 5. yüzyılda Atina Akropolisi'nde inşa edilen Athena Tapınağı (Partenon), Yunanistan
Antik Yunan'dan kalma, üzerinde koşan atletleri tasvir eden bir Yunan vazosu.
Sanatta Yeşua'nın betimlenişi kültürel ortamlardan etkilenmiştir.
Birinci İznik Konsili'ni gösteren bir ikon
Katolik Hristiyanlar, 1099'da kutsal kent Yeruşalim'i (Kudüs) ele geçirip I. Haçlı Seferi'ni başarıyla sonlandırdılar.
Vatikan'da bulunan ve Hristiyanlığın en büyük kilisesi olan Aziz Petrus Bazilikası
622-750 yılları arasında İslam coğrafyasının yayılışını gösteren bir harita. Kahverengi alanlar Muhammed (622-632) döneminde, turuncu alanlar Dört Halife (632-661) döneminde, sarı alanlar ise Emeviler (661-750) döneminde alınmıştır.
11. yüzyıl dolaylarından kalma, Birûnî tarafından yapılmış olan ve Ay'ın farklı evrelerini gösteren bir çizim.
Hıttin Muharebesi sonrası Selahaddin Eyyubi ve esir Kudüs Kralı Lüzinyanlı Guy (1187)
Tunus'un Kayrevan kentindeki Kayrevan Ulu Camii, özellikle 9-11. yüzyılları arasında Malikilik mezhebine vurgu yapan önemli bir İslami ilim merkeziydi. Şehir, UNESCO Dünya Mirasları Listesindedir.
Müslümanların yeryüzündeki dağılımlarını gösteren bir harita. (Koyu mavi renge sahip alanlarda Müslüman nüfus daha fazladır.)
Kudüs'ten (Yeruşalim) bir görünüm
Günümüzde ülkelere göre hâkim olan dinlerin haritası
I. Clemens

| I>  Clemens Papa Aziz |
| --- | --- |
Papa I. Clemens
Doğum: MS 1. yüzyıl
Ölüm: 99 Chersonesos Taurica, Roma İmparatorluğu eyaleti (günümüzde Kırım, Rusya)
Etkin yıllar: 92 - 99
Yerine geldiği: Papa Anacletus
Yerine gelen: Papa Evaristus
Din: Hristiyanlık (Katolik)

Papa Aziz  I. Clemens  (D. ??, - Ö. 99 Chersonesos Taurica, Roma İmparatorluğu eyaleti (günümüzde Kırım, Rusya), MS 92-99  döneminde papalık yapmıştır. Clemens Romanus olarak da bilinir. Aziz Papaların 4. sırasında yer almaktadır.