stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bezelye

Pisum sativum
Bezelye (Pisum sativum), baklagillerden (Fabaceae) taze, yeşil kabuğu ile taneleri ya da yalnız taneleri yenilen bir bitki türü. Ayrı taç yapraklı iki çenekli baklagiller familyasından tırmanıcı bir bitkidir. Bezelye adlı lezzetli ve çok besleyici sebzeyi ilkbaharda ve yazın verir. Gövdesi çok uzundur, bitkinin ağırlığını çekemeyecek inceliktedir. Beyaz çiçek açar. Yuvarlak tanelidir. Meyvesi bakla veya fasulyeye benzer, tohumları bir kılıf içerisinde dizilmiştir.
Bezelye bitkisi çok eski çağlardan beri yetiştirilmektedir. Ana vatanı Avrupa ve Batı Asyadır. İlk ve Orta Çağlarda, Orta Avrupa ve Kuzey Avrupa'da yetiştiriliyordu. XI. yüzyılda İngiltere de geniş ölçüde yetiştirilmeye başlandı. Günümüzde ise dünyanın birçok yerinde yetiştirilebilmektedir. Türkiye'de öbür sebzeler ve fasulye kadar olmamakla beraber bol miktarda yetiştirilmektedir.
Bahçe bezelyesi ve tarla bezelyesi adları verilen bu bir yıllık otsu bitkinin birçok çeşidi vardır. Bunlardan bazısı bodur olup 30–40 cm boylanarak yeşil yapraklarıyla toprağa yayılıp zemini örter. Bu tarz bezelyeler tarla bezelyesi olarak geçmektedir. Çiçekleri karışık renkte olup, taneleri basık ve tane renkleri de esmer kül rengi veya yeşil renkte olup ekseriya taneleri lekelidir. Sırık bezelyesi denilen diğer çeşidi gövdesinden çıkardığı sülüklerle yüksek boylu ne bulursa ona tutunan tırmanıcı bitkilerdir. Sırık bezelyesi bahçe bezelyesi olarak geçmektedir. Sırık bezelyenin çiçekleri beyaz ve taneleri yuvarlaktır, tanelerine göre beyaz, sarı ve yeşil olanları vardır. 70–90 cm boyuna kadar uzayabilirler. Bu sırık bezelyeleri yetiştirilirken herekle desteklenmesi gerekir. Bezelye çeşitlerinden bazılarının yalnızca taneleri yenilir. Bazı bezelyeler de parşömen denilen sert tabaka bulunmaz. Sultani bezelye adı verilen bu çeşit bezelyeler kabuğuyla birlikte yenilir.
Bir başka önemli çeşitte, taneleri iri olan araka bezelyesidir.
Bezelye nişasta, lif, antioksidan, karoten ve protein oranı yüksek bir sebzedir. Bezelye C vitamini yönünden diğer baklagillere göre daha zengindir. İçeriğinde C vitamini yanı sıra ; A vitamini, B vitamini, demir, fosfor ve potasyum gibi mineralleri barındırır.
Yaşam döngüsü kısa ve gözlemlenebilir olduğu için Gregor Mendel'in genetik araştırmalarında oldukça yararlı olmuştur.
Bezelyenin Faydaları

Bezelye lif yönünden zengin olması sayesinde kalp-damar hastalıkları yönünden koruyucudur ve kan şekerini dengeleyici bir etkiye sahiptir. Kolayca çözümlenebilir çeşitli lif maddelerini çok miktarda içerdiğinden, bezelye, özellikle kandaki kötü kolesterol düzeyini düşürücü etki yapar, kalp krizi geçirme rizikosunu da azaltır. Gene bu yüksek orandaki lif, midede uzun süre kalır. Böylece kandaki şeker düzeyi artma ve azalmalarını bir düzene sokarak bedenin enerji düzeyini sabit tutar. Ürik asit yönünden zengin bir besin olduğu için özellikle kan ürik asit değerleri yüksek olan bireylerin sıklıkla tüketmemesi gereken bir besindir. Yüksek oranda B1 vitamini içeren bezelye, uykuyu da düzene sokar. İştahı açar ve insanın ruhsal durumunu düzelterek neşeli olmasını sağlar. Bezelye kansızlık ve kan kanserine karşı koruyucu bir etkiye sahiptir. Karaciğerin çalışmasını düzene sokar. Bağırsak kanseri riskini azaltır. Bezelye taze olarak tüketilirse bağırsakları çalıştırarak kabızlığı giderir. Kasların gelişmesine ve yenilenmesine yardımcıdır. Kemik gelişimini destekleyicidir.Ayrıca bezelye tüketicilerin üretemediği ve dışarıdan almak zorunda olduğu 8 aminoasit çeşidini de içinde bulundurur.
Tüketilme Şekilleri

Bezelye pek çok yemekte ve çorbalarda kullanılır. Bezelye taneleri taze olarak çok çeşitli yemekleri yapılıp yenildiği gibi kurutularak, dondurularak, konservesi yapılarak ileride tüketmek için saklanabilir. Kuru bezelye protein ve nişasta açısından taze bezelyeden daha zengindir. Bununla birlikte taze bezelyeyi sindirmek daha kolaydır. Taze bezelye olarak tüketildiğinde su oranı yüksek olduğu için önceden bir pişirme tekniği uygulamaya gerek yoktur. Direkt pişirilebilir. Kuru bezelye taneleri halinde pişirilecekse yine diğer kurubaklagiller gibi önceden suda bekletilmelidir. Diğer tüm posalı yiyecekler gibi tok tutma derecesi yüksektir. Kuru bezelye tanelerinin öğütülmesiyle bezelye unu elde edilir. Bu un besleyici özelliklerinden dolayı çocuk mamalarına katılır.
Bütün bu yararlarının yanında içerdiği besin ögeleri nedeniyle kuvvetli bir besin olan bezelyeyi sindirmekte bazen güçlük çekilebilir. Bu sebeple bezelye tüketilmesi sıklıkla olmamak şartıyla özellikle yaz mevsiminde haftada bir, iki haftada bir şeklinde yapılabilir. Beslenmemiz açısından haftada 2 veya 3 defa baklagillerin tüketilmesi sağlığımız açısından oldukça önemlidir.
Tüketilme Şekilleri > Besin Değerleri

100 gr. çiğ (pişirilmemiş) taze bezelye tanesinin besin değerleri şöyle sıralanabilir: 
84 kalori, 6,3 gram protein, 14.4 gram karbonhidrat, 0 kolesterol, 0,4 gram yağ, 2 gram lif, 116 miligram fosfor, 26 miligram kalsiyum, 1.9 miligram demir, 2 miligram sodyum, 316 miligram potasyum, 35 miligram magnezyum, 0.7 miligram A vitamini, 0.35 miligram B1 vitamini, 0.14 miligram B2 vitamini, 2.9 miligram B3 vitamini, 0,16 miligram B6 vitamini, 35.5 miligram folik asit, 27 miligram C vitamini ve 2.1 miligram E vitamini.
Bezelye Bitkisinin Üretilmesi

Bezelye bitkisi, tohumlarıyla (kurutulmuş taneleriyle) çoğaltılır. Bu tohumlar, doğrudan doğruya bezelye tarımının yapılacağı bahçe ya da tarlaya ekilir.
İlkbaharda hasadı yapılacak bezelyeler ekim-kasım-aralık aylarında, yazın hasadı yapılacak olanlar ilkbahar aylarında ekilir. Kışı sert geçmeyen yerlerde ilkbaharda hasat alınacak şekilde ekilmeli, kışı sert geçen yerlerdeyse yazın hasadı yapılacak şekilde ekilmelidir. Bezelye tohumları, kesinlikle soğuk ve yaş toprağa ekilmeye elverişli değildir, aynı toprakta iki yıl üst üste bezelye tarımı yapılmamaya özen gösterilmelidir. Baklagillerden olması, toprağı temiz, kuvvetli ve iyi bir halde bırakmasından dolayı, kendisinden sonra buğdaygillerden birinin ekilmesi uygundur.
Ekim elle yapıldığında, tohumların üzeri gübreli harçla sıkıca bastırılmalıdır. Bezelye serpme ile seraya veya ocağa ekilir. Seraya ekimde tohumlar 35–40 cm arayla 5–6 cm derine gömülür. Serpme ekimde sürülerek hazırlanmış tarlaya, serpme suretiyle tohum saçılır ve ondan sonra tırmık veya diskaro ile tohumlar kapatılır. Ocağa ekim yapılacaksa ocaklar açılır. Bir avuç yanmış çiftlik gübresi konduktan sonra her ocağa 3-5 tane tohum konularak çapa ile kapatılır. Dönüme makine ile 15–18 kg, serpme de ise 20–24 kg tohum harcanır. Bu miktarlar çeşitlere göre değişir.
Bezelye Bitkisinin Yetiştirilmesi

İklim
Toprak
Sulama
Gübreleme
Toprağı İşleme
Herekleme
Hastalık ve Zararlılarıyla Mücadele
Hasat (Derim)
Tablo 25: Bezelyenin kimyasal özellikleri
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Rutubet miktarı  % | Protein miktarı*  %,x 5.40 | Kül miktarı*  % | Yağ miktarı*  % |
| Bezelye | 11.6 | 24.9 | 2.1 | 2.4 |
.istanbul

| --- | --- |

Tanımlanma tarihi: 7 Temmuz 2015
Üst düzey alan adı tipi: gTLD
Durumu: Aktif
Kayıt: Medya A.Ş.
Sponsor: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Kullanım amacı: İstanbul'da yaşayan kişi ve kurumlar
Gerçek kullanım: Genellikle İstanbul'dakilerce kullanılır.
Kayıtlı alan adı sayısı: 5.568 (+ 7.773 adet .ist) (Ekim 2024)
Yapı: İkinci düzey kayıtlar desteklenir.
Dokümanlar: .istanbul Kayıt Sözleşmesi
Website: nic.istanbul
.istanbul ve .ist, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından 9 Temmuz 2015'te tanımlanmış genel üst seviye alan adlarıdır. Alan adları ikinci düzey olarak herkesçe kullanılabilir. Alternatif olarak .ist alan adı da kayda açıktır. Yönetiminin teknik gereksinimlerini Identity Digital gidermektedir.
Tarihçe

İstanbul Büyükşehir Belediyesi, .istanbul ve .ist alan adı uzantıları için 2012 yılında başvurdu  ve başvuru olumlu sonuçlandıktan sonra 28 Ağustos 2014 tarihinde ICANN ile Merkezî Kayıt Kurumu Sözleşmesi imzaladı.
Üst düzey alanların teknik operasyonları yönetimi ve işletmesi ihalesini İBB iştiraki olan Medya A.Ş. almıştır. Medya A.Ş. Ocak 2015'te İBB ile Merkezi Kayıt Kurumu Operatör Sözleşmesini imzalamıştır.
Kayıt takvimi > Gündoğumu (Sunrise)

Dönem: 27 Ocak - 26 Şubat 2016
Kimler başvurabilir: Trademark Clearinghouse sertifikalı Global Marka sahipleri
Şartlar:
"İlk gelen alır" kuralı
Minimum 5 yıllık kayıt
Özel fiyat
Kayıt takvimi > Sınırlı Kayıt

Dönem: 1 Mart - 31 Mart 2016
Kimler başvurabilir: Türkiye'de faaliyet gösteren kamu kurumları, şirketler, sivil toplum kuruluşları, dernekler ve kişiler.
Şartlar:
Belgeli başvuru
"İlk gelen alır" kuralı
Minimum 2 yıllık kayıt
Özel fiyat
Kayıt takvimi > Alana Koşma (Landrush)

Dönem: 5 Nisan - 5 Mayıs 2016
Kimler başvurabilir: Herkes
Şartlar:
Belgeli başvuru
Minimum 1 yıllık kayıt
Çoklu başvurular kapalı müzayede ile çözümlenir.
Kayıt takvimi > Genel Kullanılabilirlik

Dönem: 10 Mayıs 2016 ve sonrası
Kimler başvurabilir: Elverişli alan adları koşuluyla herkes
Şartlar:
"İlk gelen alır" kuralı
Minimum 1 yıllık kayıt
.net

Başlığın diğer anlamları için .NET sayfasına bakınız.
| --- | --- |

Tanımlanma tarihi: 1 Ocak 1985 (40 yıl önce) (1985-01-01)
Üst düzey alan adı tipi: gTLD
Durumu: Aktif
Kayıt: Verisign
Sponsor: Verisign
Kullanım amacı: Genel Ağ şirketlerinin kullanımı
Gerçek kullanım: Genel Ağ şirketlerinin yanında pek çok şirket ve kişi tarafından kullanılmaktadır.
Kayıtlı alan adı sayısı: 15 milyon y. (Eylül 2024)
Kayıt sınırlamaları: Yok
Yapı: İkinci düzey (örnek.net gibi) kayda açıktır.
Dokümanlar: RFC 1591, ICANN Kayıt .net Sözleşmesi
İhtilaf politikası: UDRP
DNSSEC desteği:  Var
IDN desteği:  Var
Website: yourdot.net
.net alan adı, DNS'te bir genel üst seviye alan adıdır (gTLD). İngilizce "network" (ağ) kelimesinden türemiştir ve temelde İnternet hizmet sağlayıcıları ve diğer altyapı şirketleri gibi ağ teknolojileriyle ilgili kurumların kullanması için tasarlanmıştır. Ancak bu konudaki kısıtlamalar uygulanmamış ve bu alan adı .com gibi genel amaçlı faaliyet göstermeye başlamıştır. Ağ operatörleri arasında hâlâ popülerdir.
Tarih

.net, Ocak 1985'te oluşturulduğu için RFC 920'de bahsedilmemesine rağmen başlıca üst seviye alan adlarından biridir (Diğer beşi:.com, .edu, .gov, .mil ve .org). 2024 itibarıyla yaklaşık 13 milyon alan adı ile .com, .cn ve .de'den sonra en popüler üst seviye alan adıdır.
Network Solutions'ı bünyesine katmasının ardından .net'in idaresini üstlenen Verisign, 30 Haziran 2005'te geçerliliğini yitiren yönetim sözleşmesine sahipti. Alan adı idaresinden sorumlu kurum olan ICANN, sözleşme bitimi sonrasında alan adı işinin idaresini üstlenecek yeni şirketi aramaya başladı. Verisign sözleşmeyi yeniden kazandı ve .net alan adının yönetimini altı yıllığına daha almış oldu. 30 Haziran 2011 tarihinde Verisign ile olan sözleşme altı yıllığına yenilendi. Bu durumun yasal dayanağınun sebebi, Verisign'ın ICANN gerekliliklerini karşıladığı sürece yenileme yapılacağına dair ICANN kurulu tarafından onaylanmış olan karardır.
Kayıtlar akredite kayıt şirketleri tarafından yapılmaktadır ve uluslararası alan adları da kabul edilmektedir.
Oksen Ourfalian

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Mevkii:  Forvet
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1940–1941 |  Homenetmen Beyrut |   |   |
| 1942 |  Homenetmen Jerusalem |   |   |
| 1944–1945 |  Shabiba Mazraa |   |   |
Millî takım kariyeri
| 1940 |   Lübnan |  1 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Oksen Ourfalian (Arapça: أوكسن أورفليان), Oxen şeklinde de yazılır, forvet pozisyonunda oynamış Lübnanlı eski millî futbolcuydu.
Kulüp kariyeri

Ourfalian 1940 yılında Lübnan'ın Homenetmen Beyrut takımında oynadı. 1942'de Filistin'deki Homenetmen Jerusalem'e transfer oldu.
Milli takım kariyeri

Ourfalian 1940 yılında Lübnan'ın tarihindeki ilk resmi millî maçta Filistin Mandası'na karşı oynadı.
.bo

.bo, Bolivya'nın İnternet ülke kodu üst düzey alan adı (ccTLD). BO, Bolivya'nın ISO 3166-1 kodudur.
| --- | --- |

Tanımlanma tarihi: 26 Şubat 1991
Üst düzey alan adı tipi: Ülke kodu üst düzey alan adı
Durumu: Aktif
Kayıt: Bolivya'daki Ulusal İstatistik Ofisi
Sponsor: ADSİB
Kullanım amacı:  Bolivya ile bağlantılı varlıklar
Gerçek kullanım: Bolivya'da popüler
Kayıt sınırlamaları: Hiçbiri
Yapı: Kayıtlar doğrudan ikinci düzeyde veya belirlenmiş alt alan adlarının altında üçüncü düzeyde yapılır; ikinci düzey kayıtlar daha pahalıdır.
Website: NIC Bolivia
ADSIB tarafından yönetilir. Şubat 2011 itibarıyla, NIC üçüncü seviye alan adı için yılda yaklaşık 40 ABD doları veya 280 milyar dolar ve ikinci seviye alan adı için yılda 140 ABD doları veya 980 milyar dolar kayıt ücreti teklif ediyordu. Kayıt ikinci veya üçüncü seviyededir.
Brezilya televizyonu Globo da bu alan adını glo.bo URL'siyle kısaltıcı olarak kullanmıştır.
Üçüncü seviye alan adları yalnızca Bolivya kurumlarıyla sınırlıdır

mil.bo: Askeri kurumlar
int.bo: Uluslararası Örgütler
gob.bo: Hükümet (Gobierno)
edu.bo: Eğitim kurumları
.us

| --- | --- |

Tanımlanma tarihi: 15 Şubat 1985
Üst düzey alan adı tipi: İnternet ülke üst seviye alan adı
Durumu: Etkin
Kayıt: Neustar
Sponsor: Amerika Ulusal Telekomünikasyon ve Bilgi İdaresi
Kullanım amacı: ABD ile bağlantılı kuruluşlar
Gerçek kullanım: ABD'de gTLD'ler nedeniyle düşük ila orta popülerlik
Yapı: İkinci seviye kayıtlara izin verilir
Dokümanlar: www.ntia.doc.gov
Website: www.about.us
.us, Amerika Birleşik Devletleri için internet ülke kodu üst seviye alan adıdır. (CcTLD) Ülkede en çok kullanılan CcTLD .com, .net, .org ikinci düzey alan adlarıdır.
İlk yöneticisi Güney Kaliforniya Üniversitesi (USC) 'de Bilişim Bilimleri Enstitüsü'ndeki (ISI) Jon Postel oldu. 2002 yılının Nisan ayında, ikinci düzey alan adları doğrudan kayıt almaya başladı. Şu anda Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Bakanlığı sözleşmesiyle NeuStar A.Ş. tarafından yönetilmektedir.
İkinci seviye alan adları

Amerika Birleşik Devletleri hemen hemen her eyalet ve federal bölge için bir ikinci seviye alan adları açmıştır. Birinci seviye içinde sadece Amerika Birleşik Devletleri'nin İngilizce kısaltmasının ilk iki harfi alınmıştır United States. Örneğin .ny.us New York'a bağlı web siteleri için ayrılmıştır, Virginia içinse va.us açılmıştır. Fakat devlet kurumları bunların yerine .gov.us uzantısını kullanmayı tercih ediyorlar; Örneğin Kaliforniya yönetimi .gov.ca yerine .gov.us kullanmaktadır.
Ayrıca ABD topraklarının kendi ccTLDs vardır. .as Amerikan Samoası için, .gu Guam, Kuzey Mariana Adaları .mp, .pr Puerto Rico için ve .vi Virgin Adaları için kullanılmaktadır. Bunların yanında bazı alan adları bulunmaktadır. (i.e., .as.us, .gu.us, .mp.us, .pr.us ve .vi.us, gibi.)
Diğer ikinci alan adları

.dni.us Ulusal kuruluşlar için.
.fed.us Federal devlet kurumları için. (genellikle .gov kullanılır)
.isa.us Devletlerarası ajanslar için
.kids.us 13 yaşından küçük çocuklara uygun siteler için.
.nsn.us Amerika'daki Kızılderililer için.
Salah Falah

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Mevkii:  Orta saha
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1938–1940 |  Hilmi-Sport |   |   |
| 1941 |  DPHB |   |   |
| 1943–1947 |  Sagesse |   |   |
Millî takım kariyeri
| 1940-1942 |   Lübnan |  2 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Salah Falah (Arapça: صلاح فلاح), Lübnanlı eski millî futbolcu, teknik direktör ve hakemdi. Falah 1940 yılında Lübnan'ın Filistin Mandası ile yaptığı ilk resmi millî maçta orta sahada görev yaptı.
Oyunculuk kariyeri

Falah 1940'lı yıllarda Hilmi-Sport, DPHB ve Sagesse kulüplerinde forma giydi.
Orta saha oyuncusu 1934 yılında Lübnan'ın Romanya kulübü CA Timișoara ile yaptığı resmi olmayan ilk maçında tkım kaptanlığı yaptı. Daha sonra 1940 yılında Lübnan'ın Filistin Mandası ile yaptığı ilk resmi milli maçta da forma giydi.
Teknik direktörlük ve hakemlik kariyeri

1946–47 sezonunda Falah Sagesse kulübünde oyuncu-antrenör olarak oynadı. 1960–61 sezonunda hakemlik de yaptı.
Pîr Sultan Abdal

Başlığın diğer anlamları için Pir Sultan Abdal (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
| Pîr Sultan Abdal |
| --- | --- |
Pîr Sultan Abdal'ın yaşadığı Banaz köyündeki Pîr Sultan heykeli
Doğum: Haydar 16. yüzyıl Sivas
Ölüm: 1547-1590 arası Sivas, Osmanlı İmparatorluğu
Takma ad: Pîr Sultan
Meslek: Şair, mutasavvıf
İkamet: Anadolu
Dönem: Halk Edebiyatı
Tür: Tasavvuf

Pîr Sultan Abdal (Banazlı Âşık Pîr Sultan), 16. yüzyılda Anadolu'da yaşadığı varsayılan Alevi-Bektaşi Türk/Türkmen âşık, sözlü Türkçe ve âşık halk edebiyatının, Alevi inancının en önemli temsilcilerinden Yedi Ulu Ozan'dan biri, zakir ve dede.
Yaşamı > Tarihsellik

Yazılı kaynaklarda Pîr Sultan Abdal'ın gerçekliği veya hayatı üzerine doğrudan bir kayıt bulunmamaktadır. Hayatına dair bilgilerin dört kaynağı vardır: kendisine atfedilen deyişler ve nefesler, kendisi hakkındaki başkalarınca söylenen deyiş ve nefesler, sözlü menkıbeler ve döneme ait ve anlatışlara parallellik arz eden Osmanlı Devleti'ne ait emir ve yazışmalar.
Sheridan'a göre Pîr Sultan Abdal, "birincil sözlü kültür" çağında yaratılmış bir sözlü kültür tiplemesidir. Tarihî gerçek bir kişi olmaktan ziyade edebî bir kahramandır.
Buna karşın Pîr Sultan Abdal, tarihsel bir kişilik olarak da ele alınmaktadır. Fakat bu çalışmalarda, Pîr Sultan Abdal mahlasının farklı dönemlerde yaşamış birden çok aşıkça kullanıldığı not edilir ve her bir aşık kendi dönemine izole edilerek değerlendirilmeye çalışılır.
Pîr Sultan ya da Pîr Sultan Abdal mahlasını kullanmış altı âşık olduğu düşünülmektedir: III. Murat döneminde Sivas valisi olan Deli Hızır Paşa tarafından idam ettirilen Banazlı Âşık Pîr Sultan, Merzifon ve Çorum yöresinden Pîr Sultan’ım Haydar, Artova'nın Daduk köyünden Abdal Pîr Sultan, aruz vezni ile yazılmış deyişlerin sahibi Pîr Sultan Abdal, Banazlı Pîr Sultan'dan sonra yaşayıp onun asılmasına dair deyişler söyleyen Pîr Sultan Abdal ve asıl adının Halil İbrahim olduğunu belirten Pîr Sultan Abdal'dır. Kaya-Çetin`e göre bu mahlası kullanan âşık sayısı ondur; Bezirci`ye göre ise sekizdir.
Yaşamı > İlk yılları

Pîr Sultan'ın 16. yüzyıl başında Sivas'ın Yıldızeli ilçesine bağlı Banaz köyünde doğduğu varsayılmaktadır. Pîr Sultan'ın soyunun ise kendisine atfedilen "Benim aslım Horasan'dan Hoy'dandı.," deyişine dayandırılarak İran'ın Batı Azerbaycan eyaletindeki Hoy kenti bölgesinden geldiği düşünülmektedir.
I. Süleyman ile İran Şahı I. Tâhmasb zamanında yaşadı. İran şahının tahriki ile Osmanlı Devleti aleyhine olan isyana katıldığı ve İran lehine casusluk yaptığı gerekçesi ile Hızır Paşa tarafından Sivas'ta asıldı. İdam edilerek ölen Pîr Sultan Abdal'ın ölümünün, 1547-1551 ya da 1587-1590 yılları arasındaki bir tarih olduğu sanılmaktadır. Ayrıca Pîr Sultan Abdal şiirlerinde Allah, İslam peygamberi Muhammed, Ali, On İki İmam ve Ehl-i Beyt sevgisini sıkça işlemiştir. Ayrıca sosyal konulara da yer vermiş ve bunları birer sosyal uyarı niteliğinde işlemiştir. Çoğu şiirini nefes tarzında yazmıştır. Alevi bir şair olduğundan Hak-Muhammed-Ali motifini kullanmıştır. Alevi geleneklerine bağlı bir dergâh ortamında yetişmiştir. Alevi ekolü tekke eğitiminin etkisiyle insanlar arasında bu yola çağıran bir şahıs olmuştur. Medrese öğrenimini Erdebil'de görmesine rağmen, diğer bazı halk şairlerinin tersine, Divan edebiyatından hiç etkilenmemiştir.
Pîr Sultan Abdal, Aleviler arasında Yedi Ulular olarak bilinen Yedi Ulu Ozan'dan birisidir. Genellikle Osmanlı bürokrasisine karşı tutumuyla bilinir. Deyişlerinde eski Türk kültürünü ve Alevi inancını yansıtır. Ölümünün ve deyişlerinin etkisiyle kolektif bir bilinç oluşmuş, onun adına birçok şiir, söz, anı oluşturulmuştur. Anadolu halk kültürünün yaşayan bir ögesi olarak görülmüştür.
Görüşleri

''İmam Cafer mezhebine uyarız'', ''Kâbe'nin yapısı, bina yapısı / İman etse asilerin hepisi / Beş vakit okunur Ayetü'l-Kürsi'', ''Kur'an'ın kilidi İhlas-ı şerif'', ''Şeriat göğe çekildi / Âlem zulm ile yıkıldı.'' gibi mısralarından inancına dair görüşleri anlaşılmaktadır.
"Çeke sancağı götüre / Şah İstanbul'a otura / Frenk'ten yessir getire / Horasan'da sala bir gün" beytiyle Safevî şahı taraftarı olduğunu dile getirmiştir. "Kangı kitapta var ol Ömer Osman / Kur'an'da okunan Ali değil mi?" mısralarıyla Ömer ve Osman'ın kitapta yeri olmadığını ifade etmiştir.
İdamı

Sivas'ın Hafik ilçesinin Sofular köyünde yaşayan Pîr Sultan'ın adını duyup ondan feyzalan, daha sonra Sivas valisi olan Hızır Paşa tarafından idam edilmiştir. "Çeke sancağı götüre / Şah İstanbul’a otura" mısralarıyla Safevî Devleti taraftarlığı yapması ve bu yöndeki çabalarının idam edilmesine sebep olması muhtemeldir.
Hakkında yapılan araştırma ve çalışmalar

Pîr Sultan hakkında yayınlanan en eski yazı, Mehmet Fuad Köprülü'nün 1928'de Hayat Mecmuası isimli bir dergide Osmanlı alfabesi ile yayımlanan kısa makalesidir. Ertesi yıl ise Köprülü'nün öğrencisi Sadettin Nühzet Ergun, yeni Türk alfabesi ile ilk kapsamlı Pîr Sultan çalışmasını yayımlar.
Sadeddin Nüzhet Ergun, Pîr Sultan Abdal (1929)
Abdülbaki Gölpınarlı ve Pertev Naili Boratav, Pîr Sultan Abdal (1943)
Ali Balım, Pîr Sultan Abdal, Hayatı ve Şiirleri (1957)
Cevdet Kudret, Halk Şiirinde Üç Büyükler II: Pîr Sultan Abdal (1965)
Erol Toy, Pîr Sultan Abdal adlı tiyatro oyunu (1969)
Cahit Öztelli, Pîr Sultan Abdal - Bütün Şiirleri (1971)
Memet Fuat, Pîr Sultan (1977)
Sabahattin Eyüboğlu, Pîr Sultan Abdal (1977)
Asım Bezirci, Pir Sultan - Yaşamı, Kişiliği, Sanatı, Etkisi, Bütün Şiirleri (1986)
Mehmet Bayrak, Pîr Sultan Abdal (1986)
Muzaffer Uyguner, Pîr Sultan Abdal - Yaşamı, Sanatı, Şiirlerinden Seçmeler (1989)
Orhan Ural, Pîr Sultan Abdal (1990)
Battal Pehlivan, Pîr Sultan Abdal (1993)
Zeki Büyüktanır, Pîr Sultan Abdal Destanı (1994)
Memet Fuat, Pîr Sultan Abdal Yaşamı Sanatçı Kişiliği Yapıtları (2001)
Esat Korkmaz, Pîr Sultan Abdal - Üçüncü Ölmem Bu Hain (2005)
Gürbüz Şimşek, Pîr Sultan Abdal Ocagı ve Savunması (2012)
Ali Haydar Avcı, Osmanlı Gizli Tarihinde Pîr Sultan Abdal ve Bütün Deyişleri (2006)
Ali Haydar Avcı, Bize de Banaz'da Pîr Sultan Derler
Öner Yağcı, Pîr Sultan Abdal - Yaşamı ve Bütün Şiirleri
Haydar Kaya, Pîr Sultan Abdal - Yaşamı, Sanatı, Yapıtları
Aytekin Özen, Susmayan Nefes - Pîr Sultan Abdal adlı tiyatro oyunu (2007-2008) (2008-2009 sezonunda sahnelenmeye devam etmektedir)
Leyla Akgül, Pir Sultan Abdal Sözlüğü, 2012, 3. Baskı 2022.
İbrahim Aslanoğlu, Pir Sultan Abdallar
Ahmet Özdemir, Pîr Sultan Abdal (2008)
Hasan Aktaş, Yeni Türk Şiirinde Pîr Sultan Abdal Okulu ve Misyonu, Yort Savul Yayınları, Edirne, 2006
Hasan Aktaş, Çağdaş Türk Şiirinde Mutasavvıflar, Yort Savul Yayınları, Rize, 2009
Ayrıca, opera sanatçısı ve halk müziği araştırmacısı ve icracısı Ruhi Su, Pîr Sultan'ın eserlerinden bazılarını bir albümde toplayarak yorumlamıştır.
Yedi Ulu Ozan:  Seyyid Nesîmî, Hatâî, Fuzûlî, Yemînî, Pîr Sultan Abdal, Virânî ve Kul Himmet