stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chi-Huey Wong

| Chi-Huey Wong   翁啟惠 |
| --- | --- |

Doğum: 3 Ağustos 1948 (76 yaşında) Yizhu, Tainan ilçesi, Tayvan (günümüzde Chiayi ilçesi)
Milliyet: Tayvan Amerika Birleşik Devletleri
Eğitim: Ulusal Tayvan Üniversitesi Massachusetts Institute of Technology
Ödüller: The IUPAC International Carbohydrate Award (1994) The American Chemical Society Harrison Howe Award (1998) The International Enzyme Engineering Award (1999) The American Chemical Society Claude S. Hudson Award (1999) The Presidential Green Chemistry Challenge Award, USA (2000) The American Chemical Society Award for Creative Work in Synthetic Organic Chemistry (2005) The F. A. Cotton Medal for Excellence in Chemical Research (2008) The American Chemical Society Arthur C. Cope Award (2012) Wolf Kimya Ödülü (2014) US National Academy of Sciences ve American Academy of Arts and Sciences üyesi

Kariyeri
Dalı: Biyokimya Kimyasal biyoloji
Çalıştığı kurumlar: Texas A&M University The Scripps Research Institute Academia Sinica (Tayvan) Ulusal Tayvan Üniversitesi
 

Chi-Huey Wong, Tayvanlı-Amerikalı biyokimyacı. Halen Kaliforniya'da Scripps Araştırma Enstitüsü Kimya Bölümü'nde Scripps Aile Kürsüsü profesörüdür. Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilimler Akademisi üyesidir, Wolf Kimya Ödülü'nü ve RSC Robert Robinson Ödülü'nü kazanmıştır. 700'den fazla makale yayınlamış ve 100'den fazla patenti bulunmaktadır.
Eğitimi

Wong, lisans ve yüksek lisansını Taipei'deki Ulusal Tayvan Üniversitesi'nin Biyokimyasal Bilimler bölümünden aldı, ardından 1982 yılında Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde Profesör George M. Whitesides yönetiminde enzimlerin organik sentezde katalizör olarak kullanımını inceleme alanında doktora yaptı.
Araştırma ve Kariyer

Wong, 1982'den 1983'e kadar Harvard Üniversitesi'nde George M. Whitesides ile doktora sonrası araştırma çalışmalarına devam etti, daha sonra Kimya Bölümü'nde Teksas A&M Üniversitesi'nde bağımsız kariyerine başladı. Texas A&M Üniversitesi'ndeki görev süresi boyunca Yardımcı Doçent, Doçent ve Kimya Profesörü unvanlarını aldı.
Wong Ernest W. Hahn Kürsüsü ve Kimya Profesörü olarak Scripps Araştırma Enstitüsü'ne atandı. Scripps öğretim üyesi iken, Riken, Japonya'daki Glycotechnology Frontier Research Programı; Sinica Akademisi Genomik Araştırma Merkezi direktörü ve daha sonra Sinica Akademisi Başkanı olarak Çin Cumhuriyeti (Tayvan) Cumhurbaşkanı tarafından atandı. Şimdi Scripps Araştırma Enstitüsü'nde Scripps Aile Kürsüsü Kimya Profesörü olarak görev yapmaktadır.
Wong, glikozbilime yaptığı orijinal katkılarla, özellikle oligosakkaritlerin ve glikoproteinlerin pratik sentezi için kemo-enzimatik yöntem ve çok sayıda oligosakkaritin hızlı hazırlanması için hiyerarşik ve programlanabilir tek pot sentez yöntemi geliştirmesiyle tanınır. Wong tarafından geliştirilen, glikan mikrodizilerin geliştirilmesi üzerine yaptığı orijinal sentetik yöntemler, protein-karbonhidrat etkileşiminin yüksek verimli analizi ve glikosilasyon problarının tasarımı, sadece biyolojide glikosilasyonun temel çalışmasını değil, aynı zamanda kanser ve bulaşıcı hastalıkların tedavisi için aşılar ve homojen antikorlar dahil  karbonhidrat bazlı ilaçların klinik gelişimini de sağlamıştır.
Ödüller

Wong, Amerikan Kimya Derneği tarafından verilen Arthur C. Cope Ödülü'nü aldı. Diğer ödülleri arasında Wolf Kimya Ödülü, Kraliyet Kimya Topluluğu Robert Robinson Ödülü, Searle Scholar Ödülü, Başkanlık Genç Araştırmacı Ödülü, IUPAC Uluslararası Karbonhidrat Ödülü, Amerikan Kimya Derneği Harrison Howe Ödülü, Amerikan Kimya Derneği Claude S. Hudson Ödülü, Uluslararası Enzim Mühendisliği Ödülü, Amerika Birleşik Devletleri Başkanlık Yeşil Kimya Ödülü, Kimyasal Araştırmalarda FA Pamuk Mükemmeliyet Madalyası ve Sentetik Organik Kimyada Yaratıcı Çalışma Amerikan Kimya Derneği Ödülü yer alır.
Üyelikler

Wong 1994'te Academia Sinica, 1996'da American Academy of Arts and Sciences, 2002'de Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilimler Akademisi, 2007'de Dünya Bilimler Akademisi, 2014'te Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Mucitler Akademisi üyesi, 2010 yılında Avrupa Moleküler Biyoloji Örgütü Yardımcı Üyesi olarak seçildi.
Bibliyografya

Enzymes in Synthetic Organic Chemistry (Sentetik Organik Kimyada Enzimler) Pergamon Press. 1994. 9780-0805-0582-4
Carbohydrate Based Drug Discovery. (Karbonhidrat Bazlı İlaç Keşfi) Wiley Online Library. 2003. 9783-5276-0243-8
Current Status and New Challenges in Glycoscience. (Glikozbilimlerde Mevcut Durum ve Yeni Zorluklar) Springer. 978-4-431-54841-6
Patentler

Wong icatları için birçok patent aldı. Temsili patentleri arasında Globo-H ve yeni glikolipid adjuvanları (US9,603,913B2) olan ilgili anti-kanser aşıları, PTFE benzeri alüminyum kaplamalı cam slaytlar üzerindeki Glikan dizileri ve ilgili yöntemler (US8,680,020), Virüse karşı bağışıklık kazandırma yöntemleri ve bileşimleri (US8.741,311), Oligosakkaritlerin büyük ölçekli enzimatik sentezi (US9,340,812), Glikan mühendisliği ile insan antikorlarını değiştirme yöntemleri (US10, 087,236), Artırılmış antikor etkinliği için evrensel glikoformlarla ilgili kompozisyonlar ve yöntemler (US10,023892), Kristal E. Coli'den bifonksiyonel transglikosilaz PBP1b'nin yapısı ve inhibitörleri (US9890111B2), glikan mikrodizileri kullanılarak karbonhidrat-protein etkileşimlerinin kantitatif analizi: yüzey ve çözelti ayrışma sabitleri (US-8906832-B2), Antibiyotik kompozisyonlar ve ilgili tarama yöntemleri (US8916540B2), Hirsutella Sinensis mycelia bileşimleri ve sepsis ve ilgili enflamatuar yanıtların tedavisi için yöntemler (US8486914B2) ve hücresel glikoproteinlerin sıralanması, haritalanması ve tanımlanması için uyarlanmış glikoproteeomik yöntemler (US7943330B2) bulunmaktadır.
ZX Spectrum

Sinclair ZX Spectrum serisi bilgisayarların 1982 yılında piyasaya sürülmüş olan 48KB'lık RAM'e sahip modeli.
Sinclair ZX Spectrum, Sinclair Research şirketi tarafından evlerde kullanılmak üzere 1982 yılında İngiltere'de piyasaya sürülen 8-bit işlemcili kişisel bilgisayar. Kendisinden önceki Sinclair ZX81 modelinin siyah beyaz ekran görüntüsünün aksine renkli bir görüntüye sahip olmasından ötürü adı ZX Spectrum olarak konulmuştu.
Modeller

ZX Spectrum aralarında 1982 yılında piyasaya sürülmüş 16 KB'lik RAM'li başlangıç modeli ve 1987 yılında piyasaya sürülmüş 128 KB'lık RAM'li ve floppy sürücüsü bulunan ZX Spectrum +3 modelinin de bulunduğu toplam sekiz model olarak kullanıma sunulmuştur. ZX Spectrum'un çıkışı ile bu tipteki makinelere yazılım ve donanım sağlayan firmaların sayısında bir patlama olmuştur.
Donanım

ZX Spectrum, 3,5 MHz hızla çalışan bir Zilog Z80A merkezi işlem birimiyle donatılmıştı. Özgün Spectrum modellerinde 16K ROM ve 16K veya 48K RAM hafıza bulunuyordu. Donanım tasarımı, Sinclair Research şirketinden Richard Altwasser, makinenin dış tasarımı ise yine aynı şirketten endüstri tasarımcısı Rick Dickinson tarafından yapılmıştı. Bilgisayarın özgün bir basic içeren ROM'u Dr. Ian Logan tarafından yazılmıştır. 16 kilobyte uzunluğundaki ROM, Z80'in sıfır adresinden itibaren konumlandırılmıştır.
ULA olarak adlandırılmış bir chip, Spectrum'un neredeyse tüm donanımını oluşturmaktaydı. ULA (Uncommitted Logic Array) yongası dinamik bellek yönetimi ve refresh protokolünü sağlar, Keyboard, Expansion Slot (Genişleme yuvası) gibi tüm birimler için adres çözme işlemini gerçekleştirir, Ayrıca işlemci için saat frekansı, Kesme işaretleri, video çerçevesi gibi işaretleri üretirdi. RAM'ın video olarak ayrılmış kısımlarından "pixel" ve "attribute" (renk vs.) bilgilerini okuyup video işaretini oluşturup, dahili hoparlörden aldığı ses işaretleri ile birlikte RF modülatöre göndermek de ULA nın görevlerinden idi.
Spectrum'un klavyesi, şimdiki modern klavyelerde kullanılan film klavye tekniğinin popüler ilk kullanımıdır. Film üzerinde ayrık tuşlar yerine lastikten ve tek parça tuş takımı bulunur.
Görüntü çıkışı bir RF modülatörü vasıtasıyla televizyona gerçekleşiyordu. Görüntüler 256x192 nokta çözünürlüğündeydi. Hafızadan tasarruf sağlamak için, renkler 32x24 çözünürlük düzeyinde tutuluyordu. Bunun bir sonucu olarak, ekran 8x8 noktalık karelere bölünüyordu ve her karenin içinde sadece iki renk bulunması mümkündü. ZX Spectrum'da sekiz renk mevcuttu, bunlardan siyah hariç yedisi iki farklı parlaklık düzeyinde olabiliyordu.
Makinede tek kanallı ses çıkaran bir hoparlör bulunmaktaydı.
1983 yılında tanıtılan ve 1984'te üretilen Sinclair 48K ZX Spectrum bilgisayarının 3B numaralı anakart.
Dünya Hızlı Satranç Şampiyonası

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Volodar Murzin |  | Koneru Humpy |
Dünya Hızlı Satranç Şampiyonası hızlı satranç alanındaki şampiyonu belirlemek için düzenlenen bir satranç turnuvasıdır. 2012'den bu yana, FIDE tarafından erkekler ve kadınlar için yılda bir kez yapılmaktadır.
Turnuva geçmişi > Açık

| Yıl | Yer | Şampiyon | İkinci | Üçüncü |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 |  Astana |  Sergey Karjakin (RUS) |  Magnus Carlsen (NOR) |  Veselin Topalov (BUL) |
| 2013 |  Khanty-Mansiysk |  Şehriyar Memmedyarov (AZE) |  Ian Nepomniachtchi (RUS) |  Alexander Grischuk (RUS) |
| 2014 |  Dubai |  Magnus Carlsen (NOR) |  Fabiano Caruana (ITA) |  Viswanathan Anand (IND) |
| 2015 |  Berlin |  Magnus Carlsen (NOR) |  Ian Nepomniachtchi (RUS) |  Teimour Radjabov (AZE) |
| 2016 |  Doha |  Vasyl Ivanchuk (UKR) |  Alexander Grischuk (RUS) |  Magnus Carlsen (NOR) |
| 2017 |  Riyad |  Viswanathan Anand (IND) |  Vladimir Fedoseev (RUS) |  Ian Nepomniachtchi (RUS) |
| 2018 |  Saint Petersburg |  Daniil Dubov (RUS) |  Şehriyar Memmedyarov (AZE) |  Hikaru Nakamura (USA) |
| 2019 |  Moskova |  Magnus Carlsen (NOR) |  Alireza Firouzja (FIDE) |  Hikaru Nakamura (USA) |
2020: COVID-19 salgını nedeniyle düzenlenmedi
| 2021 |  Varşova |  Nodirbek Abdusattorov (UZB) |  Ian Nepomniachtchi (CFR) |  Magnus Carlsen (NOR) |
| 2022 |  Almatı |  Magnus Carlsen (NOR) |  Vincent Keymer (GER) |  Fabiano Caruana (USA) |
| 2023 |  Semerkant |  Magnus Carlsen (NOR) |  Vladimir Fedoseev (SLO) |  Yu Yangyi (CHN) |
| 2024 |  New York |  Volodar Murzin (FIDE) |  Alexander Grischuk (FIDE) |  Ian Nepomniachtchi (FIDE) |
Turnuva geçmişi > Kadınlar

| Yıl | Yer | Şampiyon | İkinci | Üçüncü |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 |  Batum |  Antoaneta Stefanova (BUL) |  Alexandra Kosteniuk (RUS) |  Koneru Humpy (IND) |
2013: Düzenlenmedi
| 2014 |  Khanty-Mansiysk |  Kateryna Lagno (UKR) |  Alexandra Kosteniuk (RUS) |  Olga Girya (RUS) |
2015: Düzenlenmedi
| 2016 |  Doha |  Anna Muzychuk (UKR) |  Alexandra Kosteniuk (RUS) |  Nana Dzagnidze (GEO) |
| 2017 |  Riyad |  Ju Wenjun (CHN) |  Lei Tingjie (CHN) |  Elisabeth Pähtz (GER) |
| 2018 |  Saint Petersburg |  Ju Wenjun (CHN) |  Sarasadat Khademalsharieh (IRI) |  Aleksandra Goryachkina (RUS) |
| 2019 |  Moskova |  Koneru Humpy (IND) |  Lei Tingjie (CHN) |  Ekaterina Atalık (TUR) |
2020: COVID-19 salgını nedeniyle düzenlenmedi
| 2021 |  Varşova |  Alexandra Kosteniuk (CFR) |  Bibisara Assaubayeva (KAZ) |  Valentina Gunina (CFR) |
| 2022 |  Almatı |  Tan Zhongyi (CHN) |  Dinara Saduakassova (KAZ) |  Savitha Shri B (IND) |
| 2023 |  Semerkant |  Anastasia Bodnaruk (FIDE) |  Koneru Humpy (IND) |  Lei Tingjie (CHN) |
| 2024 |  New York |  Koneru Humpy (IND) |  Ju Wenjun (CHN) |  Kateryna Lagno (FIDE) |
Górnik Zabrze

Górnik Zabrze Zabrze'da kurulmuş Polonyalı futbol kulübüdür. Maçlarını 24.563 kişilik Górnik Stadı'nda oynar.
Ernest Pohl Stadyum
Başarılar

Ekstraklasa (Polonya Ligi)
(14): 1957, 1959, 1961, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1971, 1972, 1985, 1986, 1987, 1988
Puchar Polski (Polonya Kupası)
(6): 1965, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972
Polonya Lig Kupası
(1): 1978
Superpuchar Polski (Polonya Süper Kupası)
(1): 1988
UEFA Kupa Galipleri Kupası - İkinci
(1): 1970
Takım Kadrosu

Not: Uyruk bilgisi futbolcuların FIFA uygunluk kurallarınca oynayabileceği millî takımı gösterir. FIFA kuralları haricinde başkaca uyruğa da sahip olabilirler.
Avrupadaki Maçları

| Sezon | Rakip | Tur |  | Club | Score |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1961/62 | UEFA Şampiyonlar Ligi | Q |  | Tottenham Hotspur | 4-2, 1-4 |
| 1963/64 | UEFA Şampiyonlar Ligi | Q |  | Austria Wien | 1-0, 0-1, 2-1 |
|  |  | 1R |  | Dukla Praha | 2-0, 1-4 |
| 1964/65 | UEFA Şampiyonlar Ligi | Q |  | Dukla Praha | 1-4, 3-0, 0-0 |
| 1965/66 | UEFA Şampiyonlar Ligi | Q |  | LASK | 3-1, 2-1 |
|  |  | 1R |  | Sparta Praha | 0-3, 1-0 |
| 1966/67 | UEFA Şampiyonlar Ligi | 1R |  | Vorwärts Berlin | 2-1, 1-2, 3-1 |
|  |  | 2R |  | CSKA Sofya | 0-4, 3-0 |
| 1967/68 | UEFA Şampiyonlar Ligi | 1R |  | Djurgårdens | 3-0, 1-0 |
|  |  | 2R |  | Dinamo Kyiv | 2-1, 1-3 |
|  |  | 1/4F |  | Manchester United | 0-2, 1-0 |
| 1968/69 | UEFA Şampiyonlar Ligi | 1R |  | Dinamo Moskva | withdrawal |
| 1969/70 | UEFA Şampiyonlar Ligi | 1R |  | Olimpiakos | 2-2, 5-0 |
|  |  | 2R |  | Rangers FC | 3-1, 3-1 |
|  |  | 1/4F |  | Levski-Spartak | 2-3, 2-1 |
|  |  | 1/2F |  | AS Roma | 1-1, 2-2 |
|  |  | F |  | Manchester City FC | 1-2 |
| 1970/71 | UEFA Şampiyonlar Ligi | 1R |  | Aalborg | 1-0, 8-1 |
|  |  | 2R |  | Göztepe | 1-0, 3-0 |
|  |  | 1/4F |  | Manchester City FC | 2-0, 0-2, 3-1 |
| 1971/72 | UEFA Şampiyonlar Ligi | 1R |  | Marseille | 1-2, 1-1 |
| 1972/73 | UEFA Şampiyonlar Ligi | 1R |  | Sliema Wanderers FC | 5-0, 5-0 |
|  |  | 2R |  | Dinamo Kyiv | 0-2, 2-1 |
| 1974/75 | UEFA Kupası | 1R |  | Partizan | 2-2, 0-3 |
| 1977/78 | UEFA Kupası | 1R |  | FC Haka | 5-3, 0-0 |
|  |  | 2R |  | Aston Villa | 0-2, 1-1 |
| 1985/86 | UEFA Şampiyonlar Ligi | 1R |  | Bayern München | 1-2, 1-4 |
| 1986/87 | UEFA Şampiyonlar Ligi | 1R |  | RSC Anderlecht | 0-2, 1-1 |
| 1987/88 | UEFA Şampiyonlar Ligi | 1R |  | Olimpiakos | 1-1, 2-1 |
|  |  | 2R |  | Rangers FC | 1-3, 1-1 |
| 1988/89 | UEFA Şampiyonlar Ligi | 1R |  | Jeunesse d'Esch | 3-0, 4-1 |
|  |  | 2R |  | Real Madrid | 0-1, 2-3 |
| 1989/90 | UEFA Kupası | 1R |  | Juventus | 0-1, 2-4 |
| 1991/92 | UEFA Kupası | 1R |  | Hamburg | 1-1, 0-3 |
| 1994/95 | UEFA Kupası | Q |  | Shamrock Rovers | 7-0, 1-0 |
|  |  | 1R |  | Admira Wacker Mödling | 2-5, 1-1 |
| 1995 | UEFA Intertoto Kupası | GR |  | Aarhus | 1-4 |
|  |  |  |  | FC Basel | 1-2 |
|  |  |  |  | Sheffield Wednesday | 2-3 |
|  |  |  |  | Karlsruher SC | 1-6 |
Tozlaşma

Gülü tozlaştıran arı.
Tozlaşma ya da polenleşme, bitkinin erkek organında üretilen polenlerin çeşitli nedenlerle dişi organın tepecik bölümüne yapışması olayına denir. Böylece tepeciğe yapışan polenler, dişicik borusundan yumurtalığa iner döllenme meydana gelir. Döllenmiş yumurtaya zigot denir. Zigot gelişerek embriyoyu oluşturur. Bu polenlerin dişicik borusuna taşınması hava, su ve böceklerle olabilir.
İlkbaharda çevremizdeki hava rüzgârla uçuşan çiçek tozlarıyla dolar. Çiçek ­tozları bitkilerin erkek üreme hücrelerini taşıyan mikroskobik taneciklerdir. Bu tane­ciklerden biri bir çiçeğin yapışkan tepeciğine konduğu zaman, içindeki erkek üreme hücresi çiçekteki dişi üreme hücresiyle birleşir. Bu birleşmeye döllenme denir ve döllenmenin sonucunda bitkinin çoğalmasını sağlayan tohumlar oluşur.
Tüm "üstün" yapılı bitkiler, yani çiçekler, otlar, çalılar, iğne yapraklı ve geniş yapraklı ağaçlar tozlaşma sürecinden yararlanan canlı­lardır. Evrimsel açıdan daha alt basamaklarda yer alan, yosunlar ve eğrelti otları gibi basit bitkilerin üreme yöntemleri ise farklıdır.
Tozlaşma, çiçeklerin erkek organından dişi organa taşınma sürecine denir. Genel olarak iki tip tozlaşma türü bulunmaktadır.
Kendi kendine tozlaşma

aynı çiçeğin veya aynı bitkinin bir diğer çiçeğinden gelen çiçektozu ile gerçekleşirse, buna kendine tozlanma (autogamy) denir. Kendi kendine tozlanmada erkek organdan çıkan çiçektozlarının aynı bitki üzerinde dişi organ tarafından tutulması gibi bir şart aranmaz. Eğer erkek ve dişi organlar aynı kalıtsal yapıya sahipse farklı bitkiler üzerinde bulunmuş olmalarına rağmen kendi kendine tozlanmış olarak kabul edilir.
Çiçeğin erselik yapıda olması kendine tozlanmayı kolaylaştırır. Kendine tozlanmayı mümkün kılan bir diğer durum, homogamy, yani erkek ve dişi cinsiyet organlarının aynı zamanda olgunlaşmasıdır.
Yabancı tozlaşma (Allogamy)

Farklı kalıtsal yapıya sahip iki bitki veya bitkiler arasında gerçekleşen tozlanma türüdür. Bir çiçeğin aynı türe ait başka bir çeşit çiçeğin tozlarıyla tozlanmasına yabancı tozlaşma adı verilir. Yabancı tozlanma, aynı türe ait çeşitliler, aynı cinse ait ürünler hatta aynı familyaya ait farklı cinsler (Poncirus trifoliata ve Turunçgiller) birbirleriyle yabancı tozlaşabilir.
Rosaceae familyasının içerisinde bulunan erik, kiraz, şeftali, kayısı ve badem gibi bitkiler aynı familya içerisinde olmaları sebebiyle birbirleriyle tozlaşabilirler.
Yabani tozlaşma çoğunlukla bitkinin erkek organının tam olgunlaşmaması veya dişi organla aynı anda olgunlaşmaması ya da bitkinin tek evcikli ve iki evcikli olması durumunda gerçekleşir.
Rüzgârla tozlaşma

Ana madde: Anemofili
Çiçek tozları genellikle çapı 0,05 milimetreyi geçmeyen, gözle görülemeyecek kadar ufak taneciklerdir. Bu nedenle bazı bitkiler çiçek­ tozlarının kendi türünden başka bitkilere aktarılmasında rüzgârlardan yararlanır. İlk bakışta bu size işi şansa bırakmak gibi gelebi­lir; ama bitkiler o kadar çok çiçek tozu üretir­ler ki, bunların bir bölümü mutlaka amacına ulaşır. Örneğin, bir tek köknar kozalağının rüzgârlara saldığı çiçek tozu taneciğinin sayısı birkaç milyondur.
Rüzgârla tozlaşan bitkilerin çiçekleri genel­likle küçüktür ve öbürleri gibi pek dikkat çekici değildir. Örneğin, söğüt gibi bazı ağaç­ların çiçekleri rüzgârda sallanan sarkık başak­lar (tırtıl) halindedir. Buğdaygillerin çiçek ba­şakları ise havada uçuşan çiçek tozlarını yakalayabilmek için ince püsküller oluşturmuştur.
Hayvanlarla tozlaşma

Pek çok bitki çiçek tozlarının aktarılmasında hayvanları kullanır. Tozlaşmada rol oynayan hayvanların başında arılar gelir. Çiçekten çiçeğe dolaşarak bal özü arayan arılar bir çiçeğin erkek organlarından kanat ve ayakları­na bulaşan çiçek tozlarını, daha sonra konduk­ları başka bir çiçeğin dişi organının tepeciğine bırakırlar. Eğer bir bitkinin çiçek tozları başka türden bir bitkinin tepeciğine konarsa döllenme gerçekleşmez; ama aynı türden bir bitki­nin tepeciği üstüne konarsa, her çiçek tozu taneciği dişi organın boyuncuğundan yumurta­lığa doğru ince bir kılcal boru uzatır. Bu borucukların yardımıyla yumurtalığa ulaşan erkek üreme hücreleri buradaki dişi üreme hücreleriyle birleşir, yani onları döller.
Pek çok bitki bal özü taşıdığının bir göster­gesi olan, göz alıcı renklere bürünmüş, keskin ve hoş kokulu çiçekleriyle hayvanları kendine çeker. Böylece çiçeğe gelen hayvan bal özüyle ödüllendirileceğini bilir. Ayrıca, bitkisel şe­kerlerden ötürü yapışkan ve tatlı olan çiçek­ tozları da çekiciliği artırır. Bazı bitki türleri ise bal özü sunmadığı halde, öbür çiçekli bitkileri taklit ederek hayvanları renkleriyle kandırabilir.
Bazı orkideler bu aldatmacayı daha da ileri götürerek çiçeklerini böceklere benzetir. Ör­neğin, Ophrys cinsinden orkideler toprak arısının dişisine benzeyen çiçeklerinden ötürü erkek toprak arılarının akınına uğrar. Erkek organ bu yanılgıyla dişi taklidi çiçekle çiftleşmeye çalışırken orkidenin erkek organlarından kopan çiçek tozları böceğin başına yapışır. Daha sonra başka bir orkideye gittiğinde çiçek tozlarını o çiçeğin tepeciğine bulaştırır.
Bazen de bitkiler, böcekleri kendine çeke­bilmek için güzel renkli ve hoş kokulu çiçekle­rin tersine, kötü kokulu çiçekler üretir. Örne­ğin, Rafflesia cinsinden bazı türlerin çiçekleri, kokmuş eti andıran çok kötü bir koku yayar. Ne var ki, insanlar için dayanılmaz olan bu koku, yumurtalarını bırakabileceği bir hayvan leşi arayan sinekleri çiçeğe çekerek tozlaşma­da çok önemli bir rol oynar.
Kahkaha çiçeği ve petunya gibi, çiçekleri huniye benzeyen bazı bitkilerde bal özü çiçeklerin dibinde, yani ulaşılması oldukça zor bir yerde bulunur. Bu tip çiçeklerden ancak kelebekler gibi uzun, borumsu dilleri bulunan böcekler bal özü alabilir ve böylelikle tozlaş­maya yardımcı olabilir.
Kuşlar ve yarasalar da tozlaşmada görev alan hayvanlardandır. Örneğin mine ağacı ve çin gülü çiçeklerinden beslenen kolibriler ga­galarına ve başlarına bulaşan çiçek tozlarını bir çiçekten ötekine aktarırlar. Karanlık bas­tığında yuvalarından çıkarak yiyecek aramaya koyulan yarasalar ise gece açan çiçeklerin çevresinde uçuşarak bal özü yalarlar ve bu arada yüzlerine bulaşan çiçek tozlarını öbür çiçeklere taşırlar. Bazı su bitkilerinin çiçek ­tozları ise akarsularla taşınır.
1936'da Türkiye

Bu sayfada 1936 yılında Türkiye'de görevdeki siyasi kurumlar ve kişiler, yaşanan olaylar, doğan ve ölen kişiler yer alır.
Meclis

TBMM 5. dönem
Görevdekiler

Cumhurbaşkanı – Mustafa Kemal Atatürk
Başbakan - İsmet İnönü
İktidar partisi ve ana muhalefet

İktidar partisi - Cumhuriyet Halk Partisi
Kabine

8. Türkiye Hükûmeti
Olaylar

1 Ocak - İlk yılbaşı tatili bugün uygulandı.
2 Ocak - Soyadı Kanunu yürürlüğe girdi.
9 Ocak - Ankara Üniversitesi DTCF açıldı.
6 Şubat - Türkiye'nin katıldığı ilk Kış Olimpiyatları  olan 1936 Kış Olimpiyatları Almanya'nın Garmisch-Partenkirchen şehrinde başladı.
11 Şubat - İstanbul'da bir kar fırtınası şehri talan etti.
4 Nisan - Cumhurbaşkanı Atatürk'ün emriyle çıkartılan kararname ile "sırt ve sırık hamallığı" kaldırıldı.
9 Nisan - İstanbul Telefon Şirketi devletleştirildi.
18 Nisan - İzmit Kağıt Fabrikası ilk kağıt üretimini yaptı.
6 Mayıs - İlk konservatuvar olan Ankara Devlet Konservatuarı açıldı.
29 Mayıs - Türk bayrağı yasal olarak tanımlandı.
5 Haziran - Maliye Bakanlığı kuruldu.
20 Temmuz - Türkiye'nin Boğazlar'ı silanlandırmasına olanak tanıyan Montrö Boğazlar Sözleşmesi imzalandı.
8 Eylül: Radyo Yayıncılığı kamulaştırıldı
14 Aralık
İstanbul Üniversitesi'ne bağlı İktisat Fakültesi kuruldu.
Ankara 19 Mayıs Stadyumu açıldı.
Olaylar > Tarihi bilinmeyenler

İstanbul / Galata Rıhtımı'nda, Galata Yolcu Salonu inşa edildi.
Doğumlar

25 Ocak – Onat Kutlar, yazar
31 Ocak – Can Bartu, futbolcu
1 Şubat - Tuncel Kurtiz, sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2013)
2 Şubat – Metin Oktay, futbolcu
15 Mart – Göksel Arsoy, oyuncu
22 Mart – Erol Büyükburç, şarkıcı
14 Nisan - Hilmi Yavuz, yazar
15 Nisan – Aydın Doğan, iş adamı, gazete sahibi
14 Mayıs - Mahiru Akdağ, voleybolcu ve avukat
18 Mayıs – Türker İnanoğlu, film yapımcısı
27 Haziran - Mete Tunçay, tarihçi
28 Haziran - Belgin Doruk, sinema oyuncusu (ö. 1995)
8 Ağustos - Çolpan İlhan, tiyatro ve sinema sanatçısı (ö. 2014)
12 Ağustos - Gönül Yazar, şarkıcı
24 Eylül - İnal Batu, diplomat siyasetçi
27 Eylül – Şeref Has, futbolcu
30 Eylül - Sevgi Soysal, Türk yazar ve anayasa profesörü Mümtaz Soysal'ın eşi (ö. 1976)
21 Ekim
Suna Kan, Türk keman sanatçısı ve opera müzisyeni
8 Kasım – Yılmaz Büyükerşen, akademisyen, Eskişehir Belediye Başkanı
Ölümler

13 Temmuz - Fatma Aliye Topuz (d. 1862), ilk kadın romancılardan
26 Ekim – Şükrü Naili Gökberk (d. 1876), general
27 Aralık – Mehmet Âkif Ersoy (d. 1873), İstiklal Marşı şairi
Kaynaklar

↑  Türkiye'nin 70 yılı, Tempo, İstanbul, 1998, sy. 87–88
↑  "Sırt Hamallığı'nın kaldırılması – Karikatürist Cemal Nadir Güler'in Çizgisiyle". MustafaKemâlim. 29 Nisan 2020. 24 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2024.
| g t Yıllara göre Türkiye |
| --- | --- |
1900'lü yıllar:  1920  1921  1922  1923  1924  1925  1926  1927  1928  1929  1930  1931  1932  1933  1934  1935  1936  1937  1938  1939  1940  1941  1942  1943  1944  1945  1946  1947  1948  1949  1950  1951  1952  1953  1954  1955  1956  1957  1958  1959  1960  1961  1962  1963  1964  1965  1966  1967  1968  1969  1970  1971  1972  1973  1974  1975  1976  1977  1978  1979  1980  1981  1982  1983  1984  1985  1986  1987  1988  1989  1990  1991  1992  1993  1994  1995  1996  1997  1998  1999 
2000'li yıllar:  2000  2001  2002  2003  2004  2005  2006  2007  2008  2009  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  2018  2019  2020  2021  2022  2023  2024  2025