stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Adige Cumhuriyeti'nin idari bölümleri
Yerel idari bölümler

Cumhuriyette iki kentsel yönetim birimi vardır:
Maykop (Adıgece:Mıyequape/Мыекъуaпэ), başkent (2002'de 156.931; 2006'da 167.900)
Adıgeysk (Адыгэкъалэ)(12.209)
Rayonlar (ilçe):
Giaginski (Djedje/Джэджэ), rayon nüfusu 33.456, yönetim merkezi Giaginski stanitsası (2002'de 15.160). Yerel okrugları:
Ayrumovski
Dondukovski (Hadjemıqohable/Хьаджэмыкъохьаблэ)
Giaginski (Djedje)
Kelemerski
Sergiyevski
Koşehablskiy rayonu (Koşhable), rayon merkezi Koşehablski avulu (2002'de 7.309), rayon nüfusu 31.296. Yerel okrugları:
Bleçepsinski (Leşepsıne ya da Blaçepsıne)
Dmitriyevski
İgnatiyevski
Khodzinski (Fedz ya da Xodz)
Koşehabl
Mayski
Natırbovski (Natırbıy)
Volnenski
Yegerukayski (Yedjerıquay)
Krasnogvardeyski rayonu, rayon merkezi Krasnogvardeyski selo (2002'de 9.065), rayon nüfusu 31.536. Yerel okrugları:
Beloselski
Bolşesidorovski
Hatukayski (Хьатикъуай)
Sadovıy
Ulyapski (Vılap/Улап)
Yelenovski
Maykopski rayonu (Mıyequape rayon), rayon merkezi Tulski beldesi, nüfusu 58.485. Beldeleri:
Kamennomostski (2002'de 7.580; 1989'da 8.292)
Tulski (2002'de 10.502; 1989'da 9.538)
Yerel okrug birimleri:
Abadzehski (Abdzexehable)
Dahovski (Asrethable)
Kirovski
Krasnooktyabrski
Krasnoulski
Kujorski
Pobedenski
Timiyazevski
Şovgenovski rayonu (Şeudjen), rayon merkezi Hakurınehabl avulu (2002'de 3.828), rayon nüfusu 16.388. Yerel okrugları:
Dukmasovski
Djerokayski (Djıraqıy)
Hakurınehablski (Hakurınehabl)
Hatajukayski (Adıgece "Хьатыгъужъыкъуай")
Mamhegski (Mamxığ)
Zarevski
Tahtamukay rayonu (Texhutemıquay), merkezi Tahtamukay avulu (2002'de 5.117), rayon nüfusu 65.674. Beldeleri:
Enem (2002'de 17.654; 1989'da 17.843)
Yablonovski (2002'de 25.063; 1989'da 24.939)
Yerel okruglar:
Afıpsıpski (Afıpsıp)
Kozetski (Kozet)
Şendjinski (Şındjıye)
Starobjegokayski (Бжьыхьакъоежъ)
Tahtamukayski (Texhutemıquay)
Tevçejski rayonu (Тэуцожъ), rayon merkezi Ponejukay avulu (Penezhıquay/Пэнэжъыкъуай; 2002'de 3.388), rayon nüfusu 19.951. Beldesi:
Tlyustenhabl (Tleustenhabl/Лъэустэнхьабл)(2002'de 4.961)
Yerel okruglar:
Assokolayski (Asqelay)
Gabukayski (Ğobequay/Гъобэкъуай)
Djijihablski (Djedjehabl/Джэджэхьабл)
Pçegatlukayski (Pçıhalvıquay/Пчыхьал1ыкъуай)
Ponejukayski (Penezhıquay)
Voçepşıy (Ueçepşıy/Очэпшый)(Ayrıca bk. К.Х.Меретуков, "Адыгейский топонимический словарь", Москва, Издательство "Прометей", 1990); Administrative divisions of Adygea, Wikipedia).
Hagop Terziyan

| Hagop Terziyan |
| --- | --- |

Doğum: 24 Ağustos 1879(1879-08-24) Haçin, Osmanlı imparatorluğu
Ölüm: 24 Nisan 1915 (36 yaşında) Yozgat, Osmanlı imparatorluğu
Meslek: Eczaneci ve yazar
Milliyet: Osmanlı Ermenisi
Önemli eser: Kilikya Ağıdı

Hagop Terziyan (Ermenice: Հակոբ Թերզեան, d. 22 Ağustos 1879, Haçin - ö. Nisan 1915, Yozgat), Osmanlı Ermeni eczaneci ve yazar. Ermeni Kırımı kurbanlarındandır.
Hayatı

Terziyan Adana vilayeti'ne bağlı olan Haçin (günümüzdeki Saimbeyli) kasabasında doğmuştu. Adana'da Hisüsyan okulunda eğitim gördü. 1897'de İstanbul'a gitti ve 1900 yılında Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane eczanelik bölümü mezunu oldu. Sonra Haçin'e geri döndü, eczane açtı ve İstanbul'daki gazeteler için çalıştı.
Adana katliamı zamanında yeni doğmuş oğlu öldürüldü ve eczanesi yakıldı. Bu olaydan sonra Terziyan İstanbul'a göç etti ve orada Adana adlı bir eczane açtı.
24 Nisan 1915'te 2345 Ermeni aydınıyla beraber tutuklandı ve Ankara vilayeti'ndeki Çankırı'ya sürdürüldü. Yozgat yolunda çeteciler tarafından öldürüldü.
Eserleri

Eserlerinin en ünlülerin biri 1912'de çıkan Kilikya Ağıdıdır.
1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı

| g t 1645-1669 Osmanlı-Venedik Savaşı |
| --- | --- |
 Aya Todori  Hanya (1645)  Bozcaada (1646)  Resmo  Bibercik  Kandiye (1647)  Çanakkale  Foça  Nakşe  Değirmenlik  Çanakkale (1654)  Çanakkale (1655)  Benefşe  Çanakkale (1656)  Çanakkale (1657)  Bozcaada (1657)  Limni  Hanya (1660)  Kandiye (1666-69)  Çanak Limanı  Midilli  Kandiye Mütarekesi ayrıca bkz.: Osmanlı-Venedik Savaşları 
Girit Savaşı veya Girit'in Fethi (Yunanca: Κρητικός Πόλεμος, İtalyanca: Guerra di Candia) Osmanlı-Venedik savaşlarının beşincisine verilen addır. Savaş Venedik Cumhuriyeti ve müttefikleri (Malta Şövalyeleri, Papalık Devleti ve Fransa) ile Osmanlı İmparatorluğu arasında gerçekleşmiştir. Girit adasının fethi 1645 yılında başlayıp 1669 yılına dek sürmüştür. Savaş kapsamında Girit haricinde Ege'de ve Dalmaçya'da da çatışmalar yaşanmıştır.
Girit'in büyük kısmı Osmanlılarca savaşın ilk yıllarında fethedilip Girit Eyaleti yapılsa da, Kandiye kalesi uzun süre direnmeye devam etmiştir. Kandiye Kuşatması 1648'den 1669'a kadar sürmüştür. Kuşatma süresince Venedikliler Osmanlı'nın ikmal yollarını keserek orduyu çekilmeye zorlamayı amaçlamıştır. Böylece çatışmalar ada dışına taşmış, çeşitli deniz muharebeleri ve kıyı baskınları yaşanmıştır.
Avlonya Hadisesi (1638) ve savaşın eşiğinden dönülmesi

1573 yılında Osmanlı İmparatorluğu ile Venedik Cumhuriyeti arasında imzalanan ve Venedik'in Kıbrıs'ı Osmanlılara terkettiği İstanbul Antlaşması'ndan sonra 1645 yılına kadar iki devlet arasında 72 yıllık bir barış dönemi hüküm sürdü. Bu barış döneminin sınandığı en önemli vaka, 1638 yazında Marino Capello komutasındaki 30 gemilik bir Venedik donanmasının Ali Biçin Reis komutasında korsanlık faaliyetinde bulunan Tunus ve Cezayir eyaletlerine bağlı 16 parçalık filoyu takiple Osmanlıların Avlonya limanında kıstırıp tahrip etmesi oldu (tahribattan Avlonya limanı ve camisi de nasibini aldı). Bu hadise Osmanlı İmparatorluğu ile Venedik'i savaş durumuna getirdiyse de, uzun müzakerelerden sonra Venedik’in 30.000 düka altın tazminat vermeyi kabul etmesi ile durum yatıştı (16 Temmuz 1639 tarihinde zararların tazminini öngören bir anlaşma imzalandı). 1638 yılında Padişah IV. Murad'ın Bağdat Seferi'ne çıkması da Osmanlıların Venedik'e karşı şimdilik ayrı bir cephe açmama kararlarında etkili olmuştu. Nitekim; IV. Murad 1640'ta ölüp yerine İbrahim geçince Osmanlı İmparatorluğu'nun Venedik'e bağışladığı kapitülasyonlar 1641 yılında yeni bir Ahidnâmeyle yenilendi.
Sümbül Ağa Vakası (1644) ve Osmanlı-Venedik Savaşı'nın başlaması

İki devlet arasındaki kriz 1638-1639 döneminde diplomasi yoluyla çözülse de, 1644 yılında bu sefer beklenmedik bir vaka iki devleti savaşa sürükledi. Sultan İbrahim tarafından azledilerek Mısır'a sürgüne gönderilen Darüssade Ağası Sümbül Ağa’yı yeni görev yerine götüren İbrahim Reis kalyonu; Sümbül Ağa’nın malları, cariyeleri ve seçkin atlarıyla birlikte Mekke'ye kadı tayin edilen Bursevî Mehmed Efendi ve o sene
hacca gidecek 3.000 kadar hacı adayını da alarak (sadece dört topla ve yetersiz cephaneyle) yola çıktıktan sonra Rodos güneyinde Malta korsanlarının saldırısına uğradı (28 Eylül 1644). Saldırıda Sümbül Ağa, İbrahim Çelebi ve pek çok insan ölürken geminin mallarına el koyan korsanlar, gemiyi Girit'in Hanya limanına götürdüler. Gaspedilen geminin mallarının bir bölümü Girit'in Venedikli valisine hediye edildiği gibi, bir bölümü de Girit'te satıldı.
Bu vaka üzerine Osmanlılar müteakip sefer mevsimi için askerî hazırlıklara başladılar. Olası bir taarruzun Malta'ya yönelmesi beklenirken (Osmanlı donanması son olarak 1614 yılında Malta'yı istila etmişti), 30 Nisan 1645'te Çanakkale'den çıkan Silahdar Yusuf Paşa komutasındaki Osmanlı donanması 21 Haziran 1645'te Navarin'e ulaştı ve 23 Haziran 1645'te Girit'e çıkarma yaptı.
Savaşta durgunluk dönemi (1658-1665)

Osmanlılar Venedik donanmasının Çanakkale ablukasını kırıp Limni ve Bozcaada'yı geri aldıktan sonra Ege Denizi'ndeki askerî duruma denge geldi. 1658 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun (kendisine tâbi devletler arasında bulunmakla birlikte II. György Rakoçi idaresinde bağımsız hareket etmeye başlayan) Erdel Krallığı'yla giriştiği savaş İstanbul'un dikkatini (1662'ye dek) Girit'ten Macar cephesine kaydırmasına yolaçtı. Bu dönemde, Venedik'in İstanbul'a elçi göndererek Osmanlılara yaptığı barış teklifi, Osmanlıların Girit'in tamamen kendilerine terki koşulunun Venediklilerce kabul görmemesi nedeniyle bir sonuca ulaşmadı.
Osmanlıların son taarruzu ve zaferi (1666-1669)

Osmanlı İmparatorluğu; 1658-1662 arasında Erdel'le, 1663-1664 arasında da Kutsal Roma İmparatorluğu'yla savaşlarını zaferle bitirdikten sonra, yeniden Girit'teki mücadelesine odaklandı. 23 Mart 1666'da Divan'da Girit Seferi için Sadrazam Köprülü Fazıl Ahmed Paşa Serdarlığa, Kaptan-ı derya Merzifonlu Kara Mustafa Paşa onun yerine Sadaret Kaymakamlığına, Şam Beylerbeyi Kaplan Mustafa Paşa da Kaptan-ı deryalığa atandı.
İstanbul'da sefer hazırlıkları yapılırken, Venedik İstanbul'da 12 yıldır gözetim altında tutulan Balyosu aracılığıyla yeni bir barış teklifinde bulundu. Buna mukabil Türk tarafı barış koşulları olarak; (I) Suda kalesinin yıkılması, (II) Kandiye kalesinin Venediklilerde kalmasına karşılık her yıl 12.000 altın ödenmesi, (III) Savaş tazminatı olarak 100.000 altın ödenmesi, (IV) Venediklilerin Dalmaçya ve Bosna'da zaptettikleri kalelerin geri verilmesi ve (V) Türk tutsaklarının iadesini öne sürdü ve (VI) Türk tarafının da Kandiye karşısına inşa ettiği iki kaleyi yıkmayı taahhüt etti. Venedik Balyosu tüm koşulları kabul etmesine rağmen, Suda kalesinin yıkılmasına kesinlikle karşı çıktığından bu barış girişi de akim kaldı.
20 Mayıs 1666'da Edirne'de hareket eden Osmanlı ordusu Mora'ya ulaştıktan sonra 6-9 Kasım'da Osmanlı donanmasıyla Girit'e (Hanya limanına) nakledildi. Osmanlılar 1666-1667 kışını yoğun bir hazırlıkla geçirdiler. Ayrıca, Mısır, Trablusgarp, Tunus ve Cezayir eyaletlerinden takviye kuvvet istediler. Venedik donanması 7 Mart 1667'de İskenderiye'den gelen küçük takviye filosunu Aya Todori açıklarında mağlup etti. 6 Mayıs 1667'de 70 parçalık Osmanlı donanması Hanya'ya kuvvetli takviyeler getirdi. Köprülü Fazıl Ahmed Paşa'nın 25 Mayıs'ta başlattığı Kandiye Kuşatması Kasım'da sonlandırıldı. Türk askerlerinin 33 hücum, İtalyan askerlerinin ise 17 huruç icra ettikleri kuşatmada Osmanlı ordusu 8.000, Venedik ordusu ise 4.000 zayiat verdi.
Ateşkes ve barış (1669-1670)

Taraflar arasındaki savaş hali 5 Eylül 1669 tarihinde imzalanan Kandiye Mütarekesi'yle sona erdi.
Galeri

Hanya haritası ve tahkimatı, 1651
Kandiye Krallığı üzerinde koruyucu Aziz Markos Aslanı, 1651. Ancak o zamanlar Kandiye hariç, bütün ada Osmanlı hakimiyeti altında idi
Sadrazam Köprülü Fazıl Ahmed Paşa
1659 yılında Osmanlı ve Venedik donanmaları çarpışırken
Hanya Kuşatması (1645)
17. yüzyılda Resmo kalesi
Lancelot

Lancelot ve Guinevere - Herbert James Draper (1863-1920)
Lancelot (Fransızca: Lancelot du Lac), Kral Arthur'un Yuvarlak Masa Şovalyeleri'nden biri olduğuna inanılan Fransız askerdir. Kurgusal bir kişidir.
Breton kralı Ban'ın (veya Ban Bonewig) oğludur. Kral Claudus tarafından yenilgiye uğratılan Ban, eşi Elaine ile birlikte kaçmak zorunda kalmıştır. Küçük çocukları Lancelot bu kaçıs sırasında annesi tarafından bir gölde terk edilir. Göl perisi Viviane (Göl Kraliçesi veya Gölün Damı) tarafından, kutsal ve mistik bir yer olan (Avalon)'a götürülür. Lancelot gizemli ve kutsal kılıç Ekskalibur'un yaratıldığı yer olan Avalon'da büyür.
Sonraları yazılan romanlarda efsanevi Kral Arthur'un en iyi arkadaşı ve savaşcısı olarak tanıtılır, kusursuz örnek savaşçı olarak gösterilir: Korkusuz, yürekli, saygılı, zeki, karizmatik ve yardımseverdir. Örnek olarak Chrétien de Troyes'in 1170 tarihli yazıları gösterilebilir.
Avrupa literatürü 13. yy. (Lancelot en prose), romanı ile derin etkilendi. Bu eski Fransızca dilinde yazım Lancelot hikâyesini bir arthus kainat cihan anlatımı başlatıyor. Lancelot seçkin oğlu Galahad, kutsal Graal kupa arayışı bu anlatımda sonuça buluşturur.
Filmler

Lancelot du Lac (1974, Almanca: Lancelot, Ritter der Königin) - Yönetmen Robert Bresson
First Knight 1995 yılında, Lancelot (Richard Gere), Arthur (Sean Connery)
King Arthur 2004 yılında, Lancelot (Ioan Gruffudd), Arthur (Clive Owen)
Merlin 2008 yılında, Lancelot (Santiago Cabrera ), Arthur (Bradley James) İngiltere
Cursed 2020 yılında, Lancelot(Weeping Monk) (Daniel Sharman)
Antipapa
Bibliyografya

Kelly, J.N.D, The Oxford Dictionary of Popes, Oxford University Press, US (1986), 0192139649.
Raspail, Jean, 'L'Anneau du pêcheur, Paris: Albin Michel, 1994. 403 pp. 2226075909.
Bavoux, Gérard, Le Porteur de lumière, Paris: Pygmalion, 1996. 329 pp. 2857044887.
Armağan Candan

Armağan Candan, (d. 27 Kasım 1975) Kıbrıs Türkü gazeteci ve siyasetçi.
| Armağan Candan |
| --- | --- |
Doğum: 27 Kasım 1975 (49 yaşında) Girne
Eğitim: Boğaziçi Üniversitesi Middlesex Üniversitesi
Televizyon: Kanal Sim
Siyasi parti: Cumhuriyetçi Türk Partisi
Erken yaşamı ve kariyeri

27 Kasım 1975 tarihinde Girne'de doğdu. Güzelyurt Özgürlük İlkokulundan mezun oldu. Ortaöğrenimini Güzelyurt Türk Maarif Kolejinde tamamladı. Ardından Güzelyurt Kurluluş Lisesinden birincilikle mezun oldu. ÖYS'de KKTC birincisi oldu. Boğaziçi Üniversitesi siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler bölümünden mezun oldu. Londra Middlesex Üniversitesinde yüksek lisans öğrenimi gördü. İstanbul'da İktisadi Kalkınma Vakfı'nda Avrupa Birliği ve Kıbrıs uzmanı olarak çalıştı. Başta Radikal Gazetesi olmak üzere çeşitli gazetelerde Kıbrıs Sorunu'na ilişkin makaleler yayınladı. 2006'da Kıbrıs'a döndü. Mehmet Ali Talat döneminde Avrupa Birliği İşleri Sorumlusu olarak görev yaptı. 2011 yılında Gönyeli Belediyesi'nde dış ilişkiler koordinatörü olarak çalıştı. Kanal Sim'de "Avrupalı" ve "Değişim Zamanı" programlarını sundu.
Siyasi kariyeri

28 Temmuz 2013 Erken Genel Seçimlerinde Cumhuriyetçi Türk Partisi'nin Güzelyurt milletvekili seçildi. 7 Ocak 2018 tarihinde gerçekleşen genel seçimlerde yeniden milletvekili oldu. 18 Ocak 2021 tarihinde KKTC Cumhuriyet Meclisi başkan yardımcısı oldu. Bu görevini 7 Şubat 2022 tarihine kadar sürdürdü.
Moisés Mosquera

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Tam adı:  Moisés Castillo Mosquera
Doğum tarihi:  24 Nisan 2001 (23 yaşında)
Doğum yeri:  Medellín, Kolombiya
Boyu:  1,88 m (6 ft 2 in)
Mevkii:  Defans
Kulüp bilgileri
Kulübü:  FC Juárez
Numarası:  3
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2020-2021 |  Marítimo B |  23 |  (0) |
| 2022-2023 |  CS Marítimo |  22 |  (0) |
| 2023- |  FC Juárez |   |   |
| Toplam |   |  45 |  (0) |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Güncelleme: 6 Şubat 2025 (2025-02-06) 
Moisés Mosquera (d. 24 Nisan 2001), Kolombiyalı profesyonel futbolcu. Defans mevkiinde görev almaktadır. Liga MX ekiplerinden FC Juárez'da forma giymektedir.
Armenag Haygazyan

| Armenag Haygazyan |
| --- | --- |

Doğum: 22 Eylül 1870(1870-09-22) Haçin, Osmanlı imparatorluğu
Ölüm: 07 Temmuz 1921 (50 yaşında) Mezra, Osmanlı imparatorluğu
Meslek: eğitimci, bilim insanı, ilahiyatçı, dilbilimci ve müzisyen.
Milliyet: Osmanlı Ermenisi
Eğitim: Central Turkey College (B.A.), Hartford ilahiyat enstitüsü (S.T.B.), Yale Üniversitesi (PhD)
Çocuklar: Mary Matilde Mehagian (1903-2002), Daisy Araxie Haigazian (1905-1987) Lily Anna Amadooni (1907-1970), Nelly Cecilia Constantian (1909-2006), Pansy Arpine Irish (1911-2010), Arminé Ruth Strachan (1917-2002)

İmza: 

Doktor Armenag Haygaziyan (Ermenice: Արմենակ Հայկազեան, Haçin, 22 Eylül 1870 – Mezra, Elazığ, 7 Temmuz 1921) The New York Times tarafından “Yakın Doğu'nun en önde gelen Ermeni eğitimcisi” olarak kabul edilen Osmanlı eğitimci, bilim insanı, ilahiyatçı, dilbilimci ve müzisyen. Konya'daki Jenanyan Apostolik Enstitüsü'nün müdürüydü. Ünlü Yale Üniversitesi'nden mezun oldu ve Türkiye'deki Ermeni yurttaşlarına hizmet etmek için Türkiye'ye döndü. Doktora derecesini aldı fakat Ermeni Soykırımı kurbanı oldu.
Biyografi

22 Eylül 1870'te Kilikya'nın Haçin köyünde, Harutün Haygazyan ve Mari Tavonkyan'ın oğlu olarak dünyaya geldi. Üstün zekasından dolayı 19 yaşında B.A. lisansı alabildi. Anteb Kolejinde ve Maraş Semineri'nde matematik eğitimi verdi. Hamidiye Ermeni katliamları sırasında, Dr. Haygazyan, Türkiye'deki Ermenilere karşı yönelik zulmünden kaçınmak için Amerika Birleşik Devletleri'ne kaçma fırsatı buldu, ancak Türkiye'de kalmayı ve görevinde devam etmeyi seçti. Jenanyan Enstitü, 1915 Ermeni Holokost'un başlangıcında Konya'daki Ermeni nüfusunun toplu olarak sürgün edilmesinin ardından kapatıldı. O yılın 9 Mayıs'ında, Dr. Haygazyan ve ailesi Konya'dan sürgün edildiler ve Osmanlı İmparatorluğu'nun kanlı zulmünden zor sağ çıktılar. Ancak birkaç hafta sonra geri dönebildiler.
Dr. Haygaziyan, 22 Mayıs 1921'de Pazar okulu sırasında Türk güçler tarafından tutuklandı ve 31 Mayıs'ta Harput'a gönderildi. 20 Haziran'da Harput'a vardığında kendisi çökmek üzereydi. Bir grup nüfuzlu Ermeni ve Rumla birlikte tehcir edilirken tifüse yakalanmıştı. 23 Haziran'da bir karantina kampına gönderildi. Hükûmet hastaneye kabulünü geciktirmedikten sonra sağlığı kötüleşti. Daha sonra Ermeni aydınlarla birlikte sürgüne gönderilmek üzere toplandı. Dr. Haygaziyan 7 Temmuz 1921 Perşembe günü Türkiye'nin Mezra hapishanesinde yolda öldü. Cenazesi Mezra'daki Ermeni Evanjelik Kilisesi'nde yapıldı ve kendisi kilise mezarlığına defnedildi.
Armenag Haygazian'ın anısına, 1955 yılında Lübnan'ın Beyrut kentinde Haygazyan Koleji kuruldu. Kızı ve damadı Mary ve Avak (Steven) Mehagyan'ın 25.000 ABD$'lık bağışıyla Ermeni eğitimine katkılarından dolayı onuruna bu isim verildi. 1992'de Haigazian College, Haigazian University College olarak yeniden adlandırıldı ve 1996'da şimdiki adı Haygazyan Üniversitesi olarak değiştirildi.
Eserlerinden alıntıları

Haigazian, A.H. (1898). The Text of Zephaniah. [Doctoral dissertation, Yale University]
Haigazian's private letters (1919-1920) addressed to family and friends.
Kaynaklar

↑  "Archived copy". 7 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2007.
↑  "Our History & Heritage". Haigazian University (İngilizce). 21 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2020.
Hanau Muharebesi

Hanau Muharebesi, 30-31 Ekim 1813 tarihleri arasında, Altıncı Koalisyon Savaşı sırasında Karl Philipp von Wrede'nin Avusturya-Bavyera ordusu ile Napolyon'un geri çekilen Grande Armée arasında gerçekleşti.
Napolyon'un Ekim ayının başlarında Leipzig Muharebesi'ndeki yenilgisinin ardından, Napolyon Almanya'dan Fransa'ya çekilmeye başladı. Wrede, 30 Ekim'de Napolyon'un Hanau'daki geri çekilme hattını engellemeye çalıştı. Napolyon takviye kuvvetlerle Hanau'ya geldi ve ikmal hatlarını engellemeye çalışan Wrede'nin güçlerini yendi. 31 Ekim'de Hanau, Fransız kontrolündeydi.
Hanau Muharebesi küçük bir savaştı, ancak Napolyon'un ordusunu toparlanmak ve Fransa'nın işgaline hazırlanmak için Fransız topraklarına çekilmesine izin veren önemli bir taktik zaferdi.
Arka planı

Napolyon Savaşlarının en büyük ve en kanlı karşılaşması olan Leipzig Muharebesi, 16 Ekim 1813'te başladı, üç gün sürdü ve Altıncı Koalisyon için kesin bir zaferle sona erdi. Napolyon, Almanya'yı koalisyona terk etmek zorunda kaldı ve aceleyle batıya doğru çekildi. Stratejisi, mevcut tüm kuvvetlerinin iletişim hatlarının daha kısa olacağı ve arka taraftan tehdit edilme olasılığının daha düşük olacağı Ren kıyılarında Grande Armée'yi yeniden toparlamaktı. İmparatorun endişesi, zaten hırpalanmış ordusunun yeniden üstün güçlere karşı savaşmak zorunda kalabileceğiydi, bu yüzden geri çekilmenin büyük bir hızla gerçekleştirilmesi emrini verdi. Koalisyon, Leipzig Muharebesi'ni takip eden günlerde daha güçlü bir şekilde ilerlemeyi başarmış olsaydı, zaten düzensiz olan Fransız ordusu muhtemelen yok edecekti, ancak koalisyon orduları Leipzig'de o kadar büyük kayıplar vermişlerdi ki, bir saldırı başlatacak konumda değillerdi. Takip edilmeyen Napolyon, lojistik hatta gerçekleşen küçük çaplı saldırıları sınırlı askerî harekâtlarla engelleyerek 23 Ekim'de karargahını Erfurt'a kurmayı başardı ve kuvvetlerini yeniden düzenlemeye başladı. 26 Ekim'de çeşitli birliklere emirler göndererek onları Eisenach ve Fulda aracılığıyla Frankfurt'a yönlendirdi. Belirlenen varış noktaları, Ren nehri kıyısındaki Mainz şehriydi.
Zafere rağmen ağır kayba uğrayan Koalisyon, eski bir Fransız müttefiki olan Bavyera'nın Leipzig Muharebesi'nden hemen önce imzalanan Ried Antlaşması'na göre Altıncı Koalisyona katılmayı kabul ettiği haberiyle canlanmaya başladı. Bu, koalisyonun, Karl Philipp von Wrede'nin 45.000-50.000 Avusturya-Bavyera ordusuyla Würzburg'u işgal ederek Napolyon'un arkasına sarkmasına izin verdi. Würzburg'daki küçük Fransız garnizonu direnmeye çalışmadı ve bunun yerine yerel kaleye barikat kurarak düşmanın kasabayı savaş vermeden işgal etmesine izin verdi. Wrede, Würzburg'dan Napolyon'un ana geri çekilme yollarından biri boyunca stratejik Hanau şehrine doğru ilerledi. Wrede'nin ileri muhafızları 28 Ekim'de Hanau'ya ulaştı ve şehri ele geçirerek Napolyon'un Frankfurt yolunu kapattı. Wrede, muhtemelen Fransız kuvvetlerinin ana kısmının Koblenz'e giden daha kuzeydeki bir yol boyunca geri çekildiğine, bu nedenle yalnızca 20.000 kişilik bir kuvvetle karşılaşacağına ve Fransız ordusunun tamamen dağınık olduğuna inanıyordu, bu doğru değildi ve gerçekte çok daha uzakta olan ve Napolyon'un güçleriyle pek yakın temas halinde olmayan ana koalisyon ordusu olan "Bohemya Ordusu" tarafından yakından takip ediliyordu.
Savaş düzeni > Koalisyon Ordusu

Hanau Muharebesindeki Avusturya ve Bavyera ordusu, biri Avusturyalı ve biri Bavyeralı olmak üzere iki kolordudan oluşuyordu ve en az 42.000 askerden oluşuyordu: 33.000 piyade, 9.000 süvari ve 94 top. Bavyera Generali Karl Philipp von Wrede'nin genel komutası altındaydılar.
Mareşal-Teğmen Baron Fresnet komutasındaki Avusturya Kolordusu 24.000 askerden oluşuyordu: 18.000 piyade (18 tabur), 6.000 süvari ve 34 topçu. Bu asker üç tümen halinde örgütlenmişlerdi: General Bach komutasındaki 1. tümen, General Trautenberg komutasındaki 2. tümen ve General Spleny komutasındaki 3. tümen (süvari ve yedek topçu). Wrede'nin doğrudan komutası altındaki Bavyera Kolordusu 18.000 askerden oluşuyordu: 15.000 piyade (17 tabur), 3.000 süvari ve 60 topçu. Bu askerler iki tümen, bir süvari yedeği ve bir topçu yedeği olarak örgütlenmişti: 2. tümen General Beckers'ın, 3. tümen General Lamotte'nin, üç tugay süvari rezervi General Bieregg, Ellbracht, Dietz'in ve topçu rezervi General Köln'ün komutası altındaydı.
Savaş düzeni > Fransız Ordusu

Grande Armée, Fransız Kolordusu'nu önceki gücünün bir kısmında bırakan Leipzig Muharebesinde korkunç kayıplar vermişti. İmparator Napolyon, savaşta Fransız kuvvetlerinin kişisel komutanıydım. Sayıları 40.000 ila 50.000 arasındaydı, ancak Napolyon'un 30.000'den biraz fazla adama güvenebilmesiyle, bunların yalnızca bir kısmı savaşa hazırdı: II, V ve XI Ordu Kolordusu, I ve II Süvari Yedek Kolordusu ve İmparatorluk Koruma. Muhafız birimleri bir yana, Hanau'daki Fransız taburlarının çoğu yalnızca 100 kişilikti ve süvari filoları çok daha küçüktü.
Napolyon, bu askerlerden, Mareşal Claude Victor-Perrin'in İkinci Kolordusu'nun yalnızca bir tümeni (General Jean-Louis Dubreton'ın 15 taburu) ve Mareşal Jacques MacDonald XI. Kolordusu'nun bir başka bölümü (General Henri-François-Marie Charpentier'in 11 taburu); toplamda yaklaşık 7.000-8.000 asker ile savaşmaya kararlıydı. Sébastiani'nin II. Süvari Kolordusu'ndan, yaklaşık 3.000 süvari ve Nansouty'nin İmparatorluk Muhafız süvarilerinden, yaklaşık 4.000 süvaride orduya süvari desteği sağladı. İmparatorluk Muhafızları piyade ve topçularının tamamı, yaklaşık 6.000 asker ve 52 toptu. Böylece Napolyon, Hanau Muharebesinde toplam yaklaşık 20.000 askere (40 tabur) komuta etti.