Georgi Çiçerin
Sovyet hükûmetindeki yılları > Orta Doğu, Asya ve koloniler

Çiçerin, 1919 yılında Avrupa'daki devrimlerin gerçekleşme umudu henüz mevcutken, yurtdışı görüşmelerinde emperyalist güçler tarafından işgal edilen bölgelerin ve kolonilerin önemini, aynı amaçtaki Çarlık rejimini de karalayarak devamlı olarak vurguladı. Çiçerin'e göre, Rusya'da gelişen devrimle birlikte sömürge boyunduruğundan kurtulmak için koloni topraklarının yakından takip edilmesi gerekliydi. Bununla birlikte kapitalizmin ortadan kaldırılması dolaylı olarak kolonilerin yıkılmasına da hizmet etmeliydi. Ancak Sovyetlerin askerî zayıflığı nedeniyle açıktan yüzleşmek o dönem için imkânsızdı. Bu amaca yönelik olarak İran, Afganistan, Çin hükûmetleri ile birlikte Türkiye'deki ulusal hareket ile ilk temaslar da 1919 yılında gerçekleşti.
İngiltere'nin engellemelerine rağmen, Türkiye ve Yunanistan arasında Lozan'da gerçekleşen barış görüşmelerine ve aynı dönemde müzakere edilen Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne Sovyet hükûmetini davet ettirmeyi başardı. Batılı devletler Karadeniz'deki boğazlar erişiminin sınırlı olmasında ısrar etmesine rağmen Türkiye, Sovyetler Birliği'nin erişim hakkı olmasında ısrar etti. Çiçerin, 22 Kasım 1922 ve 4 Şubat 1923 arasında gerçekleşen ilk tur müzakerelere bizzat katılarak İngiltere temsilcisi George Curzon ile çetin görüşmeler yürüttü. Musul'un Irak Krallığı'na bırakılmasını isteyen İngiltere'ye karşı, Musul Sorununda Türkiye'ye destek verdi. İlk turda tarafların tavize yanaşmaması ve önemli görüş ayrılıklarının çıkması üzerine görüşmeler kesildi ve savaş ihtimali yeniden gündeme geldi. Mustafa Kemal Atatürk bu süreçte TBMM ordusuna savaşa hazır olma talimatı verdi. Sovyetler Birliği savaş çıkarsa Türkiye'nin yanında savaşa gireceğini duyurdu. Bunun üzerine İtilaf Devletleri tekrar görüşme talebinde bulundu ve 1924 baharında ikinci tur görüşmeler başladı. Çiçerin müzakerelerin ikinci turuna katılmadı ve bu kararı onun hayatta kalmasını sağladı. Kendisine suikast yapmayı planlayan Sovyet karşıtı bir göçmen, müzakerelere katılan başka bir delegasyona silahlı saldırıda bulundu ve diplomat öldü. Lozan'da kaldığı süre boyunca İngiltere karşıtı devletlerle görüşme fırsatı yakaladı ve bu ülkelerle diplomatik temaslarda bulunarak anti emperyalist ve sömürge karşıtı hareketlere destek oldu. Konferans, Çiçerin için dönüm noktası olan önemli olaylara da denk geldi; Lenin hastalığı sebebiyle politikadan çekilmişti ve yardımcısı Litvinov kendisini komiserlikten uzaklaştırmak için kampanya başlatmıştı. Ancak müzakereler beklenenden daha iyi sonuç verdi ve böylece Çiçerin prestiji ve görevdeki geleceği adına bir zafer kazandı.
Çiçerin, uluslararası emperyalizmi zayıflatmak ve bununla bağlantılı olarak Avrupa'da sosyalist devrimlerin gerçekleşmesi amacıyla bağımlı ülkeler ve onların sömürgeci güçleriyle önemli ilişkiler kurulması gerektiğine inanıyordu. Buna göre Sovyet hükûmeti endüstriyel olarak geri kalmış kurtuluş mücadelesi veren sömürge ülkelerin gelişmesine hizmet etmeliydi. Avrupa'da beklenen devrimlerin meydana gelmemesi üzerine, İngiltere'nin çıkarlarıyla çatışma riski pahasına, 1924-1925 yıllarında Asya'daki sömürge karşıtı devrimci dalgayı desteklemek daha önemli bir hâle geldi.
Uzak Doğu'da I. Dünya Savaşı'ndan çıkan Japonya ile ilişkiler geliştirildi. 20 Ocak 1925'te Japon İmparatorluğu Sovyet hükûmeti ile tarafsızlık antlaşması imzaladı ve Japonya hükûmeti çevresindeki bir çatışma durumunda tarafsız kalacağını açıkladı. Sovyetler, savaş sonrası Çin'e verilen bölgelerdeki İngiltere gücünü zayıflatmak için Japonya ile ilişkiler geliştirmeyi önemsedi. Aynı yöntemle İngiltere sömürgeciliğine karşı çıkmak konusunda aynı hedeflere sahip olan bölge ülkeleri ile anlaşma yoluna gitti. Orta Asya ülkeleri, Afganistan, İran ve Türkiye arasında anlaşmalar sağladı. Tüm bu anlaşmalar Batılı güçlerin Sovyetlere karşı olası saldırısına karşı koruma işlevi görüyordu. 26 Şubat 1921'de İran'la, iki gün sonra da Afganistan'la dostluk ve birbirini tanıma antlaşması yapıldı. 16 Mart'ta Türkiye ile Moskova Antlaşması'nı imzaladı. Benzer olarak 13 Ekim'de Kafkasya cumhuriyetleri, Sovyetler ve Türkiye arasındaki ilişkileri düzenleyen bir antlaşma imzalandı. İran, Afganistan ve Türkiye ile yapılan antlaşmalar Sovyet hükûmetinin resmen tanınması, siyasi destek ve ticari avantajlar sağladı. Komünist devrim korkusu nedeniyle bu ülkelerdeki egemen sınıfların isteksizliğine rağmen, ülke şartlarının yetersizliği nedeniyle dış sömürgeci güçlerin etkisini kırmak adına Sovyetlerle işbirliği yapıldı. Sovyet hükûmeti ise bu anlaşmaların dünya devriminin tetikleyicisi olacağını düşünüyordu.
İngiltere hâkimiyeti nedeniyle bölgede gergin olan ilişkiler, İşçi Partisinin 1925 yılında sömürge politikasının değiştirildiğini açıklamasına rağmen bir iyileşme göstermedi. Yüzünü yeniden sömürge bölgelerindeki ülkelere dönen Çiçerin, 1920'li yılların sonuna kadar Afganistan, İran, Türkiye, Yemen dahil olmak üzere pek çok ülke ile tarafsızlık antlaşmalarını uzattı ve herhangi bir savaş anında komşu ülkelerin saldırmazlığını garanti altına aldı.