stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
26 Ekim
Olaylar

740 - Konstantinopolis'te çok sayıda ölüm ve yaralanmaya neden olan deprem oldu.
1461 - Trabzon İmparatorluğu, Fatih Sultan Mehmet komutasındaki Osmanlı güçlerine teslim oldu.
1825 - New York'un üst bölgesinde açılan Erie kanalı, Hudson nehrini ve Erie gölünü birleştirdi.
1863 - Uluslararası Kızıl Haç organizasyonu Cenova'da kuruldu.
1918 - Atatürk, Halep'in kuzeyindeki işgalcilerin taarruzunu durdurdu.
1922 - Lozan Konferansı'nın hemen öncesinde, Dış İşleri Bakanlığı'ndan ayrılan Yusuf Kemal Tengirşenk'in yerine, İsmet İnönü getirildi.
1923 - Türkiye millî futbol takımı, ilk maçında Romanya ile 2-2 berabere kaldı.
1924 - Kâzım Karabekir Paşa, Birinci Ordu Müfettişliğinden ayrıldı; artık milletvekili olarak çalışacağını bildirdi.
1933 - Cumhuriyetin 10. yılı dolayısıyla Genel Af Kanunu çıkarıldı.
1933 - Türkiye'de kadınlara köy ihtiyar heyetlerine ve muhtarlığa seçme ile seçilme hakkı verildi.
1936 - 16 yaşındaki ressam Turgut Cansever, ilk resim sergisini açtı.
1936 - Hoover Barajının ilk jeneratörü devreye girdi.
1947 - Irak'taki İngiliz askeri işgali sona erdi.
1951 - 77 yaşındaki Winston Churchill, yeniden Birleşik Krallık Başbakanı oldu.
1958 - Pan American Hava Yolları Şirketi, Boeing 707'nin ilk ticari uçuşunu New York'tan Paris'e gerçekleştirdi.
1961 - Cemal Gürsel Cumhurbaşkanı seçildi.
1966 - Kuzey Atlantik Konseyi (NATO) karargahını Brüksel'e taşımayı kararlaştırdı.
1975 - Enver Sedat, ABD'ye resmi ziyarette bulunan ilk Mısır Devlet Başkanı oldu.
1975 - Genel nüfus sayımı yapıldı. Türkiye'nin nüfusu 40.347.719 kişi.
1984 - Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk kez bir bakan azledildi. Maliye ve Gümrük Bakanı Vural Arıkan istifa etmeyince, Başbakanın önerisi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından görevden alındı.
1991 - Türk Silahlı Kuvvetleri, Irak sınırından girerek operasyon başlattı.
1993 - Diyarbakır'da görev yapan öğretmen Neşe Alten, PKK militanlarının saldırısı sonucu hayatını kaybetti.
1994 - İsrail ile Ürdün arasındaki 46 yıllık savaşa son veren tarihi barış anlaşması; iki ülke arasındaki sınırda, 5 bin kişinin katıldığı gösterişli bir törenle imzalandı.
1995 - İslami Cihat lideri Fethi Şikaki, Malta'daki otelinde Mossad ajanları tarafından öldürüldü.
1995 - Demokrasi Partisi (DEP) davası karara bağlandı. Yargıtay Leyla Zana, Hatip Dicle, Orhan Doğan ve Selim Sadak'ın on beşer yıl, Mahmut Alınak ve Sırrı Sakık'ın üçer yıl altışar ay hapis cezasını onayladı. Cezaları bozulan Ahmet Türk ve Sedat Yurtdaş tahliye edildi.
2002 - Moskova tiyatrosunda üç gündür süren rehin alma eylemi, Rus özel güçlerinin (Spetsnaz) düzenlediği ve yaklaşık 50 Çeçen isyancı ile 800 rehineden 118'inin ölümüne neden olan bir operasyonla sona erdi.
2022 - İran'nın Şiraz kentindeki Şah Çerağ Türbesi'ne silahlı saldırı düzenlendi. 15 kişi öldü, 40 kişi yaralandı.
Tatiller ve özel günler

| g t Yılın ay ve günleri |
| --- | --- |
Bugün: 2 Şubat 2025 [yenile]
Ocak: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 
Şubat: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 
Mart: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 
Nisan: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Mayıs: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Haziran: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Temmuz: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Ağustos: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Eylül: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Ekim: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Kasım: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Aralık: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Standart olmayan tarihler
Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
TCG Çanakkale (S-341)

| --- | --- |

Tarihçe
ABD
Adı:  USS Cobbler (SS-344)
İnşa eden:  Electric Boat Company, Groton, Connecticut
Kızağa konuluşu:  3 Nisan 1944
Denize indirilişi:  1 Nisan 1945
Görevlendirme:  8 Ağustos 1945
Hizmetten çıkışı:  28 Kasım 1973
Liste dışı:  28 Kasım 1973
Akıbet:  Türkiye'ye transfer, 21 Kasım 1973
Tarihçe
Türkiye
Adı:  TCG Çanakkale (S 341)
Satın alınışı:  15 Ocak 1974
Görevlendirme:  12 Şubat 1974
Hizmetten çıkışı:  22 Ocak 1998
Genel karakteristik
Sınıf ve tipi:  Balao sınıfı dizel-elektrik denizaltı
Deplasman:  1,526 ton (1,550 t) su yüzeyi 2,424 ton (2,463 t) su altı
Uzunluk:  311 ft 9 in (95,02 m)
Genişlik:  27 ft 3 in (8,31 m)
Su çekimi:  16 ft 10 in (5,13 m) maximum
İtme gücü:  Şablon:Fleet-boat-propulsion-late-GM-4-GE
Hız:  20,25 knot (38 km/sa) su yüzeyi 8,75 knot (16 km/sa) su altı
Menzil:  10 knot (19 km/h) hızda 11.000 deniz mili (20.000 km) (yüzeyde)
Dayanıklılık:  48 saat 2 knot (3,7 km/sa) su altı 75 gün devriye
Test derinliği:  400 ft (120 m)
Kişi kapasitesi:  10 subay, 70–71 asker
Silah donanımı:  Şablon:Fleet-boat-armament-5-inch
TGC Çanakkale (S-341), Amerikan Deniz kuvvetlerine bağlı bir Balao sınıfı denizaltıydı. İsmi balık ve Gallerin Öldürücü Balığı'ydı
TGC Çanakkale 1 Nisan 1945'te Electric Boat tarafından Bayan J.B. Rutter sponsorluğunda yapılmıştır. 8 Ağustos 1945'te J.B Grady'nin emrinde bulundu.
TGC Çanakkale Batı Meksika Körfezi'ne lokal bir operasyon için gitti ve orada 27 Temmuz 1948'e kadar çalışmalarda bulundu. Ardından Groton'a 1 Aralık'ta bir GUPPY III modernizasyonu için gitti. Dönüştürülmesi 17 Ağustos 1949'da tamamlandı.
Florida  ve Karaibler'in doğu kıyısı boyunca Québec'da 10 Eylül'den 14 Eylül'e kadar operasyona katıldı ve Norfolk'a (Onarıma alındığı yer) 19 Eylül'de geri döndü. 27 Mart 1954'te 3 hafta boyunca Kanada hava kuvvetleri ile birlikte Bermuda da kontrol çalışmalarında bulundu.
Karaib ve doğu kıyılarındaki operasyonları 6 Ocak 1958'e kadar sürmüştür. Akdenizde bir göreve katılmıştır ve 18 Nisan 1958'de geri dönmüş ve görevlerine devam etmiştir. 9 Eylül 1960'ta kadar Amerikan Atlantik filolarına denizaltı geliştirme kuvveti olarak katıldı.
TCG Çanakkale (S 341)

Amerika'da bulunduğu görevlerin ardından Cobbler Türkiye'ye Güvenlik Yardım Programı dahilinde 1973'te transfer edilmiştir. Cobbler ardından TCG Çanakkale (S-341) adını aldı. Ardından yasal olarak ABD Deniz Kuvvetleri'nden satılmış oldu. 12 Şubat 1974. Türkiye'ye 15 Haziran 1974'te geldi ve 1998'de tamamen görevinden tahliye edildi.
Çirkin Ördek Yavrusu

| ""Çirkin Ördek Yavrusu"" |
| --- | --- |
Öykünün ilk çizimlerini yapan Vilhelm Pedersen tarafından resmedilmiş bir sahne
Yazar: Hans Christian Andersen
Özgün adı: ""Den grimme ælling""
Ülke: Danimarka
Dil: Danca
Tür: Edebi masal
Yayımlanma: Kağıt
"Çirkin Ördek Yavrusu" (Danca: Den grimme ælling), Danimarkalı şair ve yazar Hans Christian Andersen tarafından yazılmış edebi masal. İlk defa 11 Kasım 1843 tarihinde, Andersen tarafından yazılmış üç farklı hikâye ile birlikte Kopenhag, Danimarka'da yayınlanmış ve daha sonra pek çok defa opera, müzikal ve animasyon filmlere uyarlanmıştır.
Çikasovlar

| --- | --- |

 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
Diller
Chickasaw dili, İngilizce
Din
Protestanlık
Çikasovlar Amerika Birleşik Devletleri'deki Kızılderili kabilelerinden biridir. Bir zamanlar bugün  Mississippi olarak bilinen bölgede yaşayan Chickasaw kabilesinin büyük kısmı günümüzde Oklahoma'da yaşamaktadır. Chickasaw kabilesi, Chickasaw diline çok benzer bir dil kullanan Choctawlar'la akrabadır. (Her iki kabilenin dili de Muskogean dilleri'nin Batı kanadında yer alır.)
"Chickasaw", sözcüğün orijinali olan Chikashsha'nın İngilizcedeki söyleniş biçimidir ve "asi" ya da "Chicsa'dan gelen" anlamına gelir. Chickasawlar iki gruba ayrılır: "Impsaktea" ve "Intcutwalipa". Chickasawlar "Beş Uygar Kabile"den birisidir ve Kızılderililer'in yer değiştirmesi sırasında zorla Kızılderili topraklarına yerleştirildiler. Chickasaw Ulusu Amerika Birleşik Devletleri'de federal olarak tanınmış en büyük 13. kabiledir.
Tanınmış Chickasawlar

Bill Anoatubby, 1987'den beri Chickasaw Ulusunun Valisi
Molly Culver, oyuncu
Tom Cole, Oklahoma'dan Cumhuriyetçi ABD Kongre üyesi
John Herrington, NASA Astronotu, uzaya çıkan ilk Kızılderili
Linda Hogan, yazar
Rodd Redwing, oyuncu
Fred Waite, kovboy
Amanda Cobb, yazar ve Yerli Amerikalı Çalışmaları profesörü
Colbert Raporu'ndaki Stephen Colbert karakteri 1/13. Chickasaw
Cumhuriyet Halk Partisi 34. Olağan Kurultayı

| Divan Başkanı Kurultay Başkanı  |
| --- | --- |

Görevdeki Altan Öymen 17-18 Temmuz 2012 tarihleri arasında görev yaptı.
Cumhuriyet Halk Partisi
Öneren: Kemal Kılıçdaroğlu Genel Başkan
Önceli: Kemal Anadol (2010)
Oluşum: 4 Eylül 1919
Açılışı yapan: Mustafa Kemal Paşa
Ardılı: Engin Altay (2014)
Cumhuriyet Halk Partisi 34. Olağan Kurultayı, Cumhuriyet Halk Partisi'nin genel başkanı ile 60 kişiden oluşan parti meclisi ve 15 kişiden oluşan Yüksek Disiplin Kurulu üyelerinin belirlendiği ve 17-18 Temmuz 2012 tarihlerinde gerçekleşen seçimlerdir. Mevcut genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu, 1164 oyun tamamını alarak yeniden genel başkanlığa seçildi. 1282 delegenin oy kullanma hakkı vardı. Partinin 6. genel başkanı Altan Öymen, divan kurulu başkanı sıfatıyla kurultayı yönetti.
Parti Meclisi (60 üye)

434 parti üyesi 52 kişi doğrudan seçilen parti meclisine girmek için yarıştı. Kemal Kılıçdaroğlu tarafından önerilen 60 üyelik parti meclisi (52 kişi doğrudan, 8 kişi bilim, kültür ve yönetim kotası) seçildi. Aldıkları oy sayıları parantez içinde gösterilmiştir.
Parti Meclisi (60 üye) > Doğrudan seçilenler (52 üye)

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  Haluk Koç (902)  Şafak Pavey (878)  Adnan Keskin (876)  Umut Oran (871)  Murat Karayalçın (850)  Faik Öztrak (838)  Ayşe Gülsün Bilgehan (821)  Gökhan Günaydın (803)  Engin Altay (787)  İhsan Özkes (787)  Veli Ağbaba (786)  Levent Gök (774)  Bihlun Tamaylıgil (772) |  Perihan Sarı (754)  Candan Yüceer (748)  Osman Faruk Loğoğlu (741)  Mehmet Volkan Canalioğlu (729)  Durdu Özbolat (728)  Hurşit Güneş (714)  Nihad Matkap (714)  Sena Kaleli (707)  İlhan Cihaner (702)  Fikri Sağlar (699)  Faruk Demir (696)  Zühal Samlı (696)  Mehmet Emrehan Halıcı (686) |  Sezgin Tanrıkulu (682)  Alaattin Yüksel (678)  Gürsel Tekin (677)  Seniye Nazik Işık (666)  Ercan Karakaş (644)  Gülseren Onanç (644)  Onursal Adıgüzel (643)  Halit Toraman (639)  Bülent Tezcan (633)  Ayşe İnci Beşpınar (627)  Aytun Çıray (623)  Hüseyin Yaşar (623)  Bülent Kuşoğlu (622) |  Yakup Akkaya (619)  Tekin Bingöl (615)  Gökçe Pişkin (613)  Hüseyin Saygılı (603)  Çetin Soysal (602)  Erdoğan Toprak (601)  Emel Yıldırım (599)  Ekrem Kerem Oktay (595)  Meryem Gül Çiftçi (582)  Lamia Yıldız Tokman (580)  Kutsiye Benan Baykal (578)  Berrin Gürçay Dilekçi (577)  İbrahim Yener (574) |  |
Parti Meclisi (60 üye) > Bilim, Kültür ve Yönetim Kotası (8 üye)

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Metin Feyzioğlu (941)  Oğuz Oyan (914)  Hülya Güven (874)  Sencer Ayata (864) |  Gaye Usluer (813)  Burhan Şenatalar (752)  Birgül Ayman Güler (750)  Seyhan Erdoğdu (734) |  |
Yüksek Disiplin Kurulu (15 üye)

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  İhsan Kalkavan  Şenal Sarıhan  Tülay Ateş  Atila Emek  Süleyha Sumru Karaer |  Mustafa Moroğlu  Saniye Barut  Sezgin Kaya  Soner Karakuş  Refik Eryılmaz |  Zühal Sirkecioğlu Dönmez  Selahettin Balta  Turan Aydoğan  Mümin Akgün  Mustafa Ülker Caner |
Çocuk Bayramı (Japonya)

|    Çocuk Bayramı こどもの日 |
| --- | --- |
Koinobori
Ülke: Japonya
Türü: Ulusal
Önemi: Çocukların kişiliklerinin  ve mutluluğunun kutlanması
Başlama: 5 Mayıs
Çocuk Bayramı (Japonca: こどもの日 Kodomo no Hi), Japonya'da her yıl 5 Mayıs'ta Altın Hafta'ın bir parçası olarak çocukların kişiliklerine saygı duymak ve onların mutluluklarının kutlandığı bir ulusal bayramdır. Bayram, Antik Çağlardan beri kutlanmakta olup 1948'de Japon hükûmeti tarafından ulusal bir tatil olarak belirlenmiştir.
Cutty Sark

| --- | --- |
 Cutty Sark (1869 yılında)
Tarihçe
Birleşik Krallık
Adı:  Cutty Sark
Adının geldiği yer/kişi:  Cutty Sark
Sipariş:  1 Şubat 1869
İnşa eden:  Scott & Linton
Kızağa konuluşu:  1869
Denize indirilişi:  22 Kasım 1869
Hizmet:  16 Şubat 1870
Akıbet:  1892-1953 döneminde farklı yerlerde görev yaptı. 1953 yılında satın alındı ve müze gemi olarak korundu.
Genel karakteristik
Sınıf ve tipi:  Clipper
Deplasman:  2.100 t (2.100 emperyal ton; 2.300 küçük ton)
Uzunluk:  85,34 m (280 ft 0 in) (loa)
Genişlik:  10,97 m (36 ft 0 in)
Su çekimi:  6,40 m (21 ft 0 in)
İtme gücü:  32 bin fit kare 3.000 ihp (2.200 kW)
Hız:  17,5 knot (32,4 km/sa; 20,1 mph)
Kişi kapasitesi:  28-35
Başlığın diğer anlamları için Cutty Sark (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Cutty Sark Birleşik Krallık yelkenlisidir. 1869 yılında İskoçya'nın Dumbarton kentinde Jock Willi Shipping Line firması için yapılmıştır. Buharlı gemiler ortaya çıkıncaya kadar uzun mesafe ticaret gemisi olarak görev yapan yelkenlilerin en gelişmişi ve en hızlısıydı.
Tarihçesi

Cutty Sark, denizcilik işletmesi sahibi John Willis tarafından sipariş edilmişti. Şirketin Çin ile İngiltere arasında çay ticareti yapan çok sayıda gemisi bulunmaktaydı. Çay, o dönemde çok yüksek değere sahip, mevsimlik bir ürün olduğu için çok hızlı bir şekilde tüketileceği bölgeye getirilmesi önem taşımaktaydı. Dolayısıyla hızlı gemilerin erken getirdiği ürünler İngiliz pazarında oldukça yüksek fiyata satılabilmekteydi. Çay tüccarları kendilerine müşteri çekebilmek için bu dönemde çayı getirdikleri hızlı gemilerin isimlerini bile reklam olarak kullanmaktaydı. Cutty Sark'ın sipariş edildiği 1865-1869 dönemi çay taşıyan hızlı yelkenli gemilerin sayısında gözle görülür bir artışın yaşandığı bir dönemdir. 1868 yılında Aberdeen yapımı olan Thermopylae yelkenlisi ilk seferinde Londra-Melbourne arasını 61 günde katederek bir rekor kırmıştı, Willis bu yelkenliden daha hızlı bir yelkenli inşa etme peşindeydi.
Willis, filosundaki 1854 yapımı The Tweed adlı yelkenlinin performansından memnundu, bu tasarımın geliştirilmesini istiyordu. Cutty Sark'ın inşa edilmesi için Scott & Linton firmasıyla sözleşme imzalayan Willis, geminin imalatının bitmesinden sonra gemiyi komuta etmesi için anlaştığı kaptan George Moodie'yi de inşa sürecine denetçi olarak dahil etmiştir. Moodie inşaatın kimi aşamalarında sürece müdahale etmiş ve geminin güçlendirilmesini sağlamıştır. 22 Kasım 1869 tarihinde gemi törenle suya indirilmiştir.
Hizmete 1869 yılında başlayan Cutty Sark'ın kaydettiği en yüksek hız 17,5 knot (32,4 km/sa; 20,1 mph) olarak hesaplanmıştır. Geminin bir günde aldığı mesafe 363 deniz mili (672 km; 418 mi) olarak ölçülmüştür. Cutty Sark'ın ilk yolculuğuna Londra'dan 16 Şubat 1870 tarihinde çıkmış, Şangay'a şarap, alkol ve bira taşımıştır. 25 Haziran'da başladığı dönüş yolculuğunda aldığı 37 ton çayı 13 Ekim günü Ümit Burnu etrafından dolanarak Londra'ya ulaşmıştır.
Cutty Sark'ın hizmete girişi Süveyş Kanalı'nın açılmasına denk gelir. Kanal sayesinde Uzakdoğudan Avrupa'ya yapılan yolculuklar yaklaşık 9000 km kısalmış, bu da seyahat süresini yaklaşık olarak 10 gün azaltmıştır. Bu dönemde yürürlüğe giren buharlı gemiler de yüksek maliyetli olmalarına karşın yavaş yavaş gelişen teknoloji sayesinde verimli hale gelmeye başlayınca yelkenli gemilerin ticarette belirleyici olduğu dönemin sonuna yaklaşılmıştır. Çay ticaretinden Avustralya-İngiltere arası yün ticaretine yöneltilen gemi artık buharlı gemiler karşısında ekonomik olarak sürdürülebilir olmaktan çıktığı gerekçesiyle 1895 yılında Portekizli bir firmaya satılmıştır. 1922 yılında Wilfred Dowman tarafından alınan gemi sonraki dönemde Birleşik Krallık Deniz Harp Okulu öğrencileri için eğitim gemisi olarak görev yapmıştır. 1953 yılında Cutty Sark Koruma Derneğine verilen gemi için Greenwich'de karada özel bir yer yapılmış ve müze gemi olarak sergilenmeye başlanmıştır.
Günümüzdeki durumu

Ana madde: Müze gemi
21 Mayıs 2007 tarihinde çıkan yangının ardından gemide büyük hasar yaşanmıştır. Yangının hafta sonu açık unutulan sanayi tipi elektrik süpürgesinden kaynaklı olarak çıktığı açıklanmıştır. Uzun süren yeniden yapım ve onarım sürecinin ardından gemi 12 Nisan 2012 tarihinde kraliçe II. Elizabeth tarafından açılmıştır. Gemi günümüzde Greenwich'deki önemli turistik yerlerden birisidir. Yangının ardından geliştirilen müzede geminin güvertesi ziyaret edilebilmekte, döneme ait eserler izlenebilmekte ve yerden yükseltilmiş konumda olan geminin tüm yapısı incelenebilmektedir. Ayrıca gemide yelkenlilere tırmanma yarışı gibi yarışmalar düzenlenmektedir.
İsimlendirme

Cutty-Sark ismi Robert Burns tarafından 1791 yılında yazılmış olan Tam o'Shanter adlı şiirde geçen Nannie Dee adlı cadı karakterinin takma adıdır. Geminin baş kısmındaki süslemede yer alan karakter heykeltraş Fredrick Hellyer tarafından yapılmıştır ve elinde Meg adlı gri atın kuyruğu olan Nannie Dee yarı çıplak olarak resmedilmiştir.
Cutty Sark, Greenwich, Londra, Birleşik Krallık'ta, 2013.
Yangının ardından restore edilen gemi (2008)
Geminin baş kısmındaki süsleme
Çuhlar

| --- | --- |

 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
Diller
Çuhça, İspanyolca
Din
Hristiyanlık, Maya dini
Guatemala'da konuşulan dillerin dağılım haritası
 (Castilian = İspanyolca)
Çuhlar (Çortice ? ; İspanyolca los chujes  ; İngilizce Chuj/Chuh/Chuhe/Chuje), Guatemala'nın Chiquimula departmanının San Mateo Ixtatán ve San Sebastián Coatán belediyeleriyle Meksika'nın Chiapas eyaletinde yaşayan Maya Kızılderili halkıdır.
Guatemala'da 2002 sayımına göre etnik 64.438 kişilik nüfustan 59.048 kadarı anadillerini konuşabiliyor.
Guatemala'da endemik olan bir semender türüne (Dendrotriton chujorum) adları (İngilizce Chuj climbing salamander) verilmiştir.
Cumali Koçovalı

| Cumali Koçovalı |
| --- | --- |
Çukur karakteri
Necip Memili, Cumali Koçovalı rolünde
İlk görünüm: Çukur 34. bölüm
Son görünüm: Çukur 131. Bölüm
Yaratan: Gökhan Horzum
Canlandıran: Necip Memili
Doğum tarihi: 11 Kasım 1972
Yaş: 47 (34.Bölüm)
Bilgileri
Takma ad(lar)ı: Rambo Cumali   İnce Cumali
Cinsiyet: Erkek
Aile: İdris Koçovalı (babası) (öldü)   Sultan Koçovalı (annesi)   Kahraman Koçovalı (kardeşi) (öldü)  Selim Koçovalı (kardeşi) (öldü)   Salih Koçovalı (kardeşi)   Yamaç Koçovalı (kardeşi)   Elif Koçovalı (babaannesi) (öldü)   Halil İbrahim Koçovalı (dedesi) (öldü)   Uluç (kayınbabası) (öldü)
Evlilik(ler): Damla Koçovalı   Yıldız (sevgilisi) (eski)
Önemli ilişkileri: Emmi (öldü)   Celasun (öldü)   Aliço   Metin   Meke   Medet   Mahsun   Kemal (öldü)
Çocuklar: Asiye Koçovalı
Ulus: Türk
Cumali Koçovalı, Gökhan Horzum'un oluşturduğu Çukur dizisinde Necip Memili'nin canlandırdığı hayalî karakterdir.
Hakkında > 2.Sezon

Koçovalı ailesinin en büyük oğludur. 11 yıl hapiste yattı. Hapisteki bir kavgada yere düşüp bilincini kaybetmiş ve doktorların kontrolünden sonra öldüğü söylenmiştir. Oysa Cumali ölmemiş ve doktor kılığına girip hapisten kaçmıştır. Karakuzular tarafından dövülen Yamaç'ı kurtaran Selim, Yamaç'ı Cumali'nin kapısının önüne bırakmıştır. Bu sırada Cumali gizemli bir şekilde Çukur'da Karakuzu üyelerini öldürmektedir.
Cumali'de Yamaç'ı iyileştirmiştir. Cumali ve Yamaç Vartolu'yu da yanlarına alıp ekibi kurmuşlardır. Cumali'nin Karakuzuları öldürmesine sinirlenen Çeto ve Mahsun mahalledekilere Ersoy aracılığıyla Cumali'yi getirmeleri karşılığında para vereceklerini bildirmiştir. Daha sonra Cumali, Reşit Feyzullah'ın adamları tarafından kaçırılmış fakat Yamaç tarafından kurtarılmıştır. Karakuzular çetesi bittikten sonra Vartolu ve Cumali Çeto'nun arabasını takip ederek bir eve ulaşırlar. Bu evde Yücel'i bulurlar ve yanlarına alırlar. Cumali adamı olan fakat Karakuzular'a çalışan Veysel'in ihanetini öğrendikten sonra Veysel'i bıçaklayarak öldürür. İdris Cumali'yi evlendirmek istemiştir. Cumali Yıldız'la evlenmek istemesine rağmen İdris onu Uluç'un kızı Damla ile evlendirmiştir.
Karakuzular'ın Koçovalılar'ın evine yaptığı baskında Cumali ile Damla evi ve aileyi korumuşlardır. Daha sonra Koçovalılar'ın kadınlarını güvenli bir yere götürmüş fakat Sena'nın kayıp olduğunu öğrenince bütün suçu üstüne almıştır. Sena'nın ölümünün ardından büyük bir suçluluk hissetmiş ve büyük bir üzüntü duymuştur.
Daha sonra Çukur'a gelen Timsah Celil tarafından kaçırılmıştır. Koçovalılar'ın yardımı ile kurtarılmıştır. Akşın'ın ölümü sonrası Sena ve Akşın'ı öldüren Yücel'i bulmak için harekete geçmiş ve Yücel'in yerini bilen Nejat'ın tüm ailesini katlettikten sonra Nejat'ı kaçırmıştır. Nejat ona tüm gerçekleri söylemiştir. Aliço'yu Yamaç ile Yücel'in elinden son anda kurtarmıştır. Yücel intikamını almak için yeni bir plan yapar. Dostlar Kahvesinin yanına bi telin üzerine içi siyah zarf dolu bir siyah balon bağlar.
O balonu Ali bulur ve Metin'e söyler. Tüm erkekler oraya gider ve Salih balona ateş eder ve zarflar yere düşer. Zarfların her birinin içinde bir isim yazmaktadır ve herkes adının yazdığı zarfı alıp gider. Cumali, Selim, Salih, Emmi, Metin, Kemal, Celasun ve Meke birbirlerinden habersiz bir ormana varır. Hepsi bir araya geldiğinde yerde birden fazla ceset görürler ve polis bu işi onların yaptığını düşünür ve hepsini göz altına alır. Yamaç, Yücel'in babası Edip'in mezarına, İdris ise Yücel'in mezarına gelir. Sonrasında Yamaç ve İdris de birbirlerinden habersiz labirente varırlar. gittikleri yerde bir sürü televizyon vardır ve hepsinde Koçovalı kadınlarını başlarına silah dayanmış bir şekilde görüyorlardı.
Ardından Yamaç ve İdris karşılaştı ve Yücel'in sesini duydular. Yücel, bir şartla ailedeki kadınların ölmeyeceğini açıkladı. Koşul, ya Yamaç ya da İdris'in diğerini öldürmesi gerektiğidir, bunun için onlara dört dakika süre vermiştir. Silahları farkında olmadan birbirlerine doğrulttular. Geri sayımda 10 saniye kala Yamaç'ın silahı patlar ve İdris, Yamaç'ın kollarında ölür.
Hakkında > 3.Sezon

Cumali yeniden hapisten kaçmaya çalışmıştır. Hapisteki gardiyan ile işbirliği yapıp hapisten kaçmıştır. Hapisten kaçtığı için müebbet hapis cezası almıştır. Yamaç Azer'in Kemal'i öldürmesinden sonra Azer'in kardeşini öldürmüştür. Bu yüzden Azer Selim ve Yamaç'ın gözü önünde Cumali'yi adamlarına vurdurtmuştur. Fakat Cumali ölmemiştir. Çağatay Cumali'ye Çukur'u terk etmesini söylemiş yoksa polislerin götürdüğü Damla'yı ceza evine göndermekle tehdit etmiştir. Bu yüzden Cumali Çukur'u terk etmiştir. Ancak Çağatay babası tarafından yurtdışına gönderilince Çukur'a tekrar dönmüştür. Damla hamile kalır ve tekrar hapise girer. Çağatay Cumali'yi Damla ve bebeği ile tehdit edip ailesine ihanet etmesini söyler. Damla ve Cumali Çağatay yüzünden bebeğini kaybeder.
Hakkında > 4.Sezon

Arık Böke Erdenet ve Seren Erdenet sayesinde babasının katilinin Yamaç olduğunu öğrenmiş ve sonrasında Yamaç'ı vurmuştur. Daha sonra bütün mahalle Yamaç'ın İdris'i vurduğu görüntüyü izlemiştir. Yamaç Cengiz Erdenet'in doktorları sayesinde iyileşmiş, daha sonra Çukur'dan da kovulunca Cengiz, Yamaç'a adamı olmasını teklif etmiştir. Fakat Yamaç kabul etmeyince Çukur'a saldırmakla Yamaç'ı korkutunca Yamaç kabul etmek zorunda kalmıştır. Cumali Arık'ın atını kaçırıp mahalleye çağırmıştır. Arık ile kavga ederler. Arık "doğmamış çocuğunun yanına gönderecem seni" demesi üstüne Cumali Arık Böke'yi öldürmüştür.
Arık'ın kolyesini Seren'e verir ve Çağatay'a göndermesini ister.
Karaca Cumali'ye Efsun'dan bahseder, Cumali Akın'a Efsun'u tanıyıp tanımadığını sorar. Fakat Akın Efsun'u ifşa etmez.Remzi sayesinde Efsun'un evini öğrenen Cumali Efsun'un öldürmeye gider ancak Akın Yamaç'a haber vererek Efsun'un ölmesine engel olur.Yamaç Efsun'un kendisinden hamile olduğunu söyler Cumali Efsun'u öldürmekten vazgeçer. Çağatay ise Arık Böke'ye karşılık Selim'i öldürür. Daha sonra Yamaç ve Akın ile beraber Çağatay'ı öldürürler. Yıllar geçmiştir, Cumali ve Damla'nın Asiye adında bir kız çocuğu dünyaya gelmiştir.
İlişkileri ve Partnerleri > Yıldız

Yıldız, Cumali'nin ilk aşkıdır ama evlenememişlerdir. 3.sezonun başında Yıldız'ın arkadaşları Cumali'ye onun evlendiğini ve İzmir'e taşındığını söyler.