stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
1896 Yaz Olimpiyatları'nda atletizm - Erkekler sırıkla atlama
Sonuçlar

| Derece | Atlet | Ülke | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- |
|  | William Hoyt |  Amerika Birleşik Devletleri | 3,30 m |
|  | Albert Tyler |  Amerika Birleşik Devletleri | 3,20 m |
|  | Evangelos Damaskos |  Yunanistan | 2,60 m |
|  | Ioannis Theodoropoulos |  Yunanistan | 2,60 m |
| 5 | Vasilios Xydas |  Yunanistan | 2,40 m |
Herbert S. Gutowsky

| Herbert S>  Gutowsky |
| --- | --- |
Doğum: 8 Kasım 1919(1919-11-08) Bridgman, Michigan, ABD
Ölüm: 13 Ocak 2000 (80 yaşında) Urbana, Illinois, ABD
Milliyet: Amerikalı
Eğitim: Indiana Üniversitesi (B.S.) Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley (M.S.)  Harvard Üniversitesi (Ph.D)
Tanınma nedeni: Katı hâl NMR ve NMR spektroskopisi
Ödüller: Kistiakowsky Ödülü  Wolf Kimya Ödülü (1983/84)   Irving Langmuir Ödülü (1966)   Peter Debye Ödülü (1975)   Ulusal Bilimler Akademisi, ABD Üyesi

Kariyeri
Dalları: Kimya Nükleer manyetik rezonans
Çalıştığı kurum: University of Illinois at Urbana-Champaign
 

Herbert Sander Gutowsky (8 Kasım 1919 - 13 Ocak 2000), University of Illinois at Urbana-Champaign'de kimya profesörü olan Amerikan kimyager. Gutowsky nükleer manyetik rezonans (NMR) yöntemlerini kimya alanında uygulayan ilk kişidir. Nükleer manyetik rezonans spektroskopisi kullanarak moleküllerin yapısını belirledi. Öncü çalışmaları NMR'nin bilimsel bir araç olarak kullanılması için deneysel kontrolünü sağladı, deneysel gözlemlerle teorik modelleri birleştirdi ve NMR'yi kimya ve tıbbı araştırma alanlarında sıvıların, katıların ve gazların moleküler ve dinamik yapılarını incelemek için en etkili analitik araçlardan biri haline getirdi. Çalışmalarının etkisiyle kimya, biyokimya ve malzeme bilimi alanlarındaki bazı sorunlar çözüldü ve NMR spektroskopisinin kullanıldığı pek çok alt alanı da etkiledi.
Gençliği

Herbert Sander Gutowsky 8 Kasım 1919'da Bridgman, Michiganlı Otto ve Hattie Meyer Gutowsky çiftinin yedi çocuğundan biri olarak dünyaya geldi. Çocukluğunun bir çiftlikte geçmesinin ona çok çalışmanın önemini gösterdiğini söyler. Annesinin Büyük Buhran sırasında ölmesinin ardından aile Hammond, Indiana'ya taşındı. Gutowsky Hammond Lisesine gitti ve ailesine destek olmak için gazete sattı.
Gutowsky lisans öğrencisiyken üç yıl boyunca Frank K. Edmondson'un asistanı olarak çalıştığı Indiana Üniversitesine gitti. Gutowsky lisans derecesini 1940'ta tamamladı. Askeri hizmetten sonra Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'e gitti. 1946'da Kenneth Pitzer danışmanlığında yüksek lisans derecesini bitirdi. Gutowsky, Pitzer ile orbitallerini doldurması beklenenden daha az valans elektronu olan bağlara sahip molekülleri inceledi. Gutowsky ve Pitzer alkali alüminyumları inceleyerek iki eş molekülün birleşerek tek bir molekül oluşturduğu dimerizasyonu tanımladı.
Gutowsky yüksek lisanstan sonra Harvard Üniversitesine gitti. Burada George Kistiakowsky ile çalıştı ve fiziksel kimya alanında doktor unvanını 1949'da kazandı. Çalışmalarının çoğu kızılötesi spektrometri üstüne olsa da NMR'yle de çalışmaya başladı. NMR nükleer fizik alanında nükleer manyetik moment hesaplanmasında kullanılıyordu. Gutowsky, George Pake ile çalıştı ve bu çalışmaların sonucunda katılarda moleküler yapı ve hareketin incelenmesi için NMR'nin kullanılması üstüne önemli makaleler yazdılar.
Akademik kariyeri

Gutowsky University of Illinois at Urbana-Champaign'de 1948'de öğretim görevlisi, 1951'de doktor öğretim üyesi, 1955'te doçent profesör ve 1956'da profesör oldu. Moleküler ve katı hâl yapıların kızılötesi ve radyo frekansı spektroskopisi kullanılarak incelenmesinde çalıştı. Nükleer manyetik rezonans ve ferromanyetik rezonans üstüne öncü çalışmaları oldu.
1956'dan 1962'ye kadar Fiziksel Kimya Kürsü Başkanı olarak çalıştı. 1967-1970 arasında Kimya Bölüm Başkanı oldu. Kimya ve kimya mühendisliği bölümlerini içeren Kimyasal Bilimler Okulu'nun kuruluşunda çalıştı. 1970-1983 arasında okulun kurucu müdürü olarak çalıştı. Amerikan Fizik Topluluğu üyesi olarak 1974-1975 arasında Kimyasal Fizik Bölümü başkalığını yaptı.
Gutowsky Ilinois Üniversitesi İleri Araştırmalar Merkezi'nde Kimya Araştırmları Profesörü olarak aktif bir şekilde 1983'ten 2000'e kadar ders verdi ve araştırmalar yaptı. Araştırma kariyerinin bu aşamasında Fourier dönüşümü spektroskopisi kullanarak küçük, zayıf bağlı moleküllerin gaz fazındaki aktivitelerini inceledi.
Ödüller

Herbert Gutowsky 1983/84'te Wolf Kimya Ödülü'nü "nükleer manyetik spektrokopinin kimya alanında kullanılması ve geliştirilmesi üstüne öncü çalışmaları" için kazandı. Ödül komitesi gerçekten öne çıkan fiziksel kimya araştırması sonuçlarını açıkça şöyle değerlendirdi:
"Profesör Herbert S. Gutowsky nükleer manyetik rezonans yönetimini kimya araştırmalarında uygulayan ilk kişidir. Kimyasal kayma etkisi üstüne deneysel ve teorik çalışmaları ve bunun moleküler yapı ile bağlantısı kimyagerlere moleküler yapı ve solüsyonlarda moleküler etkileşim üstüne çalışmak için gerekli çalışma aletlerini sağladı. Gutowsky'nin spin-spin eşleşmesi etkisi üstüne öncü çalışması bu fenomenin organik bileşiklerin tanımlanması ve karakterizasyonu için bir "parmak izi" yöntemine dönüşmesini sağladı. Yüksek çözünürlüklü nükleer manyetik rezonans spektrumundaki hat şeklinin dinamik prosesler üstündeki etkisini gözlemleyen ilk kişi oldu ve bundan moleküllerin engellenmiş dönüşünün incelenmesi için faydalandı. Aynı zamanda diğer bilim insanlarıyla birlikte paramanyetik iyon çözeltilerindeki eşlenmemiş elektronların skaler ve dipol-dipol etkileşim etkisini keşfetti."
Gutowsky'nin aldığı pek çok ödül arasında bunlar da bulunur:
1960, Ulusal Bilimler Akademisi Üyeliği
1966, Irving Langmuir Kimyasal Fizik Ödülü, Amerikan Kimya Derneği
1969, Amerikan Bilim ve Sanat Akademisi Üyeliği
1974, Uluslararası Manyetik Rezonans Derneği Madalyası
1976, Ulusal Bilim Madalyası
1982, Amerikan Felsefe Derneği Üyeliği
1984, Wolf Kimya Ödülü
1991, Kimyasal Öncü Ödülü, Amerikan Kimyagerler Enstitüsü
1992, Pittsburgh Spektroskopi Ödülü, Pittsburgh Spektroskopi Derneği, Pittsburgh Analitik Kimya ve Uygulamalı Spektroskopi Konferansı
2002, Gutowsky ve arkadaşlarının çalıştığı Illinois Üniversitesi'ndeki Noyes Laboratuvarı, Amerikan Kimya Derneği tarafından Ulusal Tarihi Kimyasal Anıt olarak belirlendi.
2016, Amerikan Kimya Derneği Kimya Tarihi Bölümünden Kimyasal Atılım Ödülü
Ömrü boyunca aldığı ödüllerin yanı sıra Gutowsky'nin katkıları ölümünden sonra da ödüllendirildi. Arkadaşlarıyla birlikte çalıştığı laboratuvar Amerikan Kimya Derneği tarafından 2002'de Ulusal Tarihi Kimyasal Anıt ilan edildi. Gutowsky'nin 1951 tarihli "Moleküllerder Nükleer Manyetik Dipoller arası Eşlenme" başlıklı makalesi spin-spin eşlenmelerinin sıvılardaki ilk gözlemiydi ve bu NMR spektroskopisinin kimya biliminin en güçlü araçlardan birine dönüşmesindeki önemli bir adımdı. Bu yayının önemi Amerikan Kimya Derneği'nin Kimya Tarihi Bölümü'nün verdiği Kimyasal Atılım Ödülü ile gösterildi. Ödül Illinois Üniversitesi'ne 2016'da verildi.
Kişisel yaşamı

Gutowsky gençliğinde hırslı bir bisikletçi ve kuş gözlemcisiydi. Yaşlandıkça bahçesinde gül yetiştirmekle ilgilenmeye başladı. İki defa evlendi. İlk evliliğini 1949'da Barbara Stuart ile yaptı ve çiftin üç oğlu oldu. İkinci evliliğini Virginia Warner ile 1982'de yaptı. Diyabet ve Parkinson hastasıydı. Gutowsky 13 Ocak 2000'de Urbana, Illinois'de öldü.
1896 Yaz Olimpiyatları'nda atletizm - Erkekler disk atma

| 1896 Yaz Olimpiyatları'ndaki  atletizm etkinlikleri > Koşu etkinlikleri |
| --- | --- | --- |
| 100 m |   | erkekler |
| 400 m |  | erkekler |
| 800 m |  | erkekler |
| 1500 m |  | erkekler |
| 110 m engelli |  | erkekler |
Yol etkinlikleri
| Maraton |  | erkekler |
Saha etkinlikleri
| Uzun atlama |  | erkekler |
| Üç adım atlama |  | erkekler |
| Yüksek atlama |  | erkekler |
| Sırıkla atlama |  | erkekler |
| Gülle atma |  | erkekler |
| Disk atma |  | erkekler |
1896 Yaz Olimpiyatları'ndaki erkekler disk atma yarışması 6 Nisan tarihinde Panathinaiko Stadyumu'nda düzenlendi. 11 sporcunun katıldığı etkinlikte Amerikalı atlet Robert Garrett, 29,15 metrelik derecesiyle altın madalyanın sahibi olurken diğer iki madalya Yunan sporculara gitti. 28,95 metrelik atlayışıyla Panagiotis Paraskevopoulos ikinci, 27,78 metrelik atlayışıyla Sotirios Versis üçüncü oldu.
Sonuçlar

| --- | --- |
x: Hatalı atış
| Derece | Atlet | Ülke | 1>  atış | 2>  atış | 3>  atış | 4>  atış | 5>  atış | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Robert Garrett |  Amerika Birleşik Devletleri | 27,53 | x | Bilinmiyor | 28,72 | 29,15 | 29,15 |
|  | Panagiotis Paraskevopoulos |  Yunanistan | 28,51 | Bilinmiyor | Bilinmiyor | 28,88 | 28,95 | 28,95 |
|  | Sotirios Versis |  Yunanistan | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Bilinmiyor | 27,78 |
| 4 | George S. Robertson |  Büyük Britanya | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Katılamadı | Katılamadı | 25,20 |
| 5-9 | Alphonse Grisel |  Fransa | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Katılamadı | Katılamadı | Bilinmiyor |
| 5-9 | Viggo Jensen |  Danimarka | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Katılamadı | Katılamadı | Bilinmiyor |
| 5-9 | Holger Nielsen |  Danimarka | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Katılamadı | Katılamadı | Bilinmiyor |
| 5-9 | Georgios Papasideris |  Yunanistan | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Katılamadı | Katılamadı | Bilinmiyor |
| 5-9 | Henrik Sjöberg |  İsveç | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Katılamadı | Katılamadı | Bilinmiyor |
1945 yapımı Türk filmleri

1945 yılı içinde toplam 2 adet film çekimi yapılmıştır.
| Ad | Yönetmen | Başrol oyuncuları | Yapımevi | Tür | Notlar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Köroğlu | Refik Kemal Arduman, Mümtaz Ener | Mümtaz Ener, Haşim Evci, Gülistan Güzey | Ses Film | Macera - Dram |  |
| Yayla Kartalı | Muhsin Ertuğrul | Hadi Hün, Cahide Sonku, Reşit Baran | Halk Film | Dram |  |
1896 Yaz Olimpiyatları'nda atletizm - Erkekler 1500 metre

| 1896 Yaz Olimpiyatları'ndaki  atletizm etkinlikleri > Koşu etkinlikleri |
| --- | --- | --- |
| 100 m |   | erkekler |
| 400 m |  | erkekler |
| 800 m |  | erkekler |
| 1500 m |  | erkekler |
| 110 m engelli |  | erkekler |
Yol etkinlikleri
| Maraton |  | erkekler |
Saha etkinlikleri
| Uzun atlama |  | erkekler |
| Üç adım atlama |  | erkekler |
| Yüksek atlama |  | erkekler |
| Sırıkla atlama |  | erkekler |
| Gülle atma |  | erkekler |
| Disk atma |  | erkekler |
1896 Yaz Olimpiyatları'ndaki erkekler 1500 metre yarışması 7 Nisan tarihinde Panathinaiko Stadyumu'nda düzenlendi. 1500 metre, bu oyunlardaki en uzun mesafeye sahip koşu yarışmasıydı. Sekiz atletin mücadele ettiği etkinlikte Avustralyalı atlet Edwin Flack, 4:33,2 saniyelik derecesiyle altın madalyanın sahibi olurken; Amerikalı atlet Arthur Blake 0,4 saniye farkla, 4:33,6 saniyelik derecesiyle gümüş madalya kazandı. Fransa'yı temsil eden Albin Lermusiaux ise üçüncü olarak bronz madalya almayı başardı.
Sonuçlar

| Derece | Atlet | Ülke | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Edwin Flack |  Avustralya | 4:33,2 |
|  | Arthur Blake |  Amerika Birleşik Devletleri | 4:33,6 |
|  | Albin Lermusiaux |  Amerika Birleşik Devletleri | 4:36,0 |
| 4 | Carl Galle |  Almanya | 4:39,0 |
| 5 | Angelos Fetsis |  Yunanistan | Bilinmiyor |
| 6 | Dimitrios Golemis |  Yunanistan | Bilinmiyor |
| 7-8 | Konstantinos Karakatsanis |  Yunanistan | Bilinmiyor |
| 7-8 | Dimitrios Tomprof |  Yunanistan | Bilinmiyor |
1896 Yaz Olimpiyatları'nda atletizm - Erkekler uzun atlama

| 1896 Yaz Olimpiyatları'ndaki  atletizm etkinlikleri > Koşu etkinlikleri |
| --- | --- | --- |
| 100 m |   | erkekler |
| 400 m |  | erkekler |
| 800 m |  | erkekler |
| 1500 m |  | erkekler |
| 110 m engelli |  | erkekler |
Yol etkinlikleri
| Maraton |  | erkekler |
Saha etkinlikleri
| Uzun atlama |  | erkekler |
| Üç adım atlama |  | erkekler |
| Yüksek atlama |  | erkekler |
| Sırıkla atlama |  | erkekler |
| Gülle atma |  | erkekler |
| Disk atma |  | erkekler |
1896 Yaz Olimpiyatları'ndaki erkekler uzun atlama yarışması 7 Nisan tarihinde Panathinaiko Stadyumu'nda düzenlendi. Amerikalı atlet Ellery Clark, 6,35 metrelik derecesiyle altın madalyanın sahibi olurken diğer iki madalya da Amerikalı sporculara gitti. 6 metrelik atlayışıyla Robert Garrett ikinci, 5,84 metrelik atlayışıyla James Brendan Connolly üçüncü oldu.
Sonuçlar

| Derece | Atlet | Ülke | Sonuç |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Ellery Clark |  Amerika Birleşik Devletleri | 6,35 m |
|  | Robert Garrett |  Amerika Birleşik Devletleri | 6,00 m |
|  | James Brendan Connolly |  Amerika Birleşik Devletleri | 5,84 m |
| 4 | Alexandros Khalkokondilis |  Yunanistan | 5,74 m |
| 5-9 | Alphonse Grisel |  Fransa | Bilinmiyor |
| 5-9 | Carl Schuhmann |  Almanya | Bilinmiyor |
| 5-9 | Henrik Sjöberg |  İsveç | Bilinmiyor |
| 5-9 | Athanasios Skaltsogiannis |  Yunanistan | Bilinmiyor |
| 5-9 | Alexandre Tuffèri |  Fransa | Bilinmiyor |
1896 Yaz Olimpiyatları'nda atletizm - Erkekler gülle atma

| 1896 Yaz Olimpiyatları'ndaki  atletizm etkinlikleri > Koşu etkinlikleri |
| --- | --- | --- |
| 100 m |   | erkekler |
| 400 m |  | erkekler |
| 800 m |  | erkekler |
| 1500 m |  | erkekler |
| 110 m engelli |  | erkekler |
Yol etkinlikleri
| Maraton |  | erkekler |
Saha etkinlikleri
| Uzun atlama |  | erkekler |
| Üç adım atlama |  | erkekler |
| Yüksek atlama |  | erkekler |
| Sırıkla atlama |  | erkekler |
| Gülle atma |  | erkekler |
| Disk atma |  | erkekler |
1896 Yaz Olimpiyatları'nda erkekler gülle atma mücadelesi 7 Nisan'da Panathinaiko Stadyumu'nda düzenlendi. Gülle atmada beş farklı ülkeden yedi atlet mücadele etti.
Sonuçlar

| Sıra | Sporcu | Derece |
| --- | --- | --- |
| 1 |  Robert Garrett (USA) | 11,22 m |
| 2 |  Miltiadis Gouskos (GRE) | 11,03 m |
| 3 |  Georgios Papasideris (GRE) | 10,36 m |
| 4 |  Viggo Jensen (DEN) | Bilinmiyor |
| 5-7 |  Ellery Clark (USA) | Bilinmiyor |
| 5-7 |  Fritz Hofmann (GER) | Bilinmiyor |
| 5-7 |  Carl Schuhmann (GER) | Bilinmiyor |
17 Eridani

| --- | --- |
  17 Eridani'nin konumu (kırmızı daire içinde)
Gözlem verisi Dönem J2000.0      Ekinoks J2000.0
Takımyıldız: Irmak
Sağ açıklık (α): 03sa 30d 37,05823s
Dik açıklık (δ): –05° 04′ 30,5239″
Görünür büyüklük (V): 4,727
Görünür büyüklük (B): 4,642
Sınıflandırma
Tayfsal sınıf: B9 Vs
U−B renk ölçeği: -0,27
B−V renk ölçeği: -0,09
R−I renk ölçeği: -0,08
Astrometri
Dikey hız ( v_{r}): 15,00 ± 4,20 km/s
Özdevinim (μ): RA: 14,23 ± 0,21 mys/y   Dec.: 7,27 ± 0,21 mys/y
Iraklık açısı (π): 8,07 ± 0,20 mys
Uzaklık: 404 Iy (123,87 pc)
Mutlak büyüklük (V): -0,72
Özellikler
Aydınlatma gücü: 293,23 L⊙
Katalog belirtmeleri
v Eridani • v Eri • 17 Eridani • BD-05 674 • FK5 1097 • GC 4185 • HD 21790 • HIP 16341 • HR 1070 • PPM 185854 • SAO 130528 • TYC 4722-1534-1

17 Eridani (v Eri), Irmak takımyıldızı içinde yer alan ve yaklaşık olarak 404 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir yıldızdır. Tayf sınıfı B9Vs olan mavi altdevin görünen parlaklığı +4,73 kadirdir. Gökada içinde Güneş'e göre 17,7 km/sn'lik bir hızla hareket etmektedir.
1896 Yaz Olimpiyatları'nda atletizm - Erkekler maraton

| 1896 Yaz Olimpiyatları'ndaki  atletizm etkinlikleri > Koşu etkinlikleri |
| --- | --- | --- |
| 100 m |   | erkekler |
| 400 m |  | erkekler |
| 800 m |  | erkekler |
| 1500 m |  | erkekler |
| 110 m engelli |  | erkekler |
Yol etkinlikleri
| Maraton |  | erkekler |
Saha etkinlikleri
| Uzun atlama |  | erkekler |
| Üç adım atlama |  | erkekler |
| Yüksek atlama |  | erkekler |
| Sırıkla atlama |  | erkekler |
| Gülle atma |  | erkekler |
| Disk atma |  | erkekler |
1896 Yaz Olimpiyatları'nda erkekler maraton mücadelesi, takvimdeki yarışlardan biriydi. Maraton yarışının fikir babası Michel Bréal, Pheidippides efsanesinden ilham alarak, Maraton kentinden Atina'ya bir yarış planladı. 1896'da koşulan parkur 40 km uzunluğundaydı.
Sonuçlar

| Sıra | Atlet | Derece |
| --- | --- | --- |
| 1 |  Spyridon Louis (GRE) | 2:58:50 |
| 2 |  Kharilaos Vasilakos (GRE) | 3:06:03 |
| 3 |  Gyula Kellner (HUN) | 3:06:35 |
| 4 |  Ioannis Vrettos (GRE) | Bilinmiyor |
| 5 |  Eleitherios Papasimeon (GRE) | Bilinmiyor |
| 6 |  Dimitrios Deligiannis (GRE) | Bilinmiyor |
| 7 |  Evangelos Gerakeris (GRE) | Bilinmiyor |
| 8 |  Stamatios Masouris (GRE) | Bilinmiyor |
| - |  Edwin Flack (AUS) | DNF (37 km) |
| - |  Albin Lermusiaux (FRA) | DNF (32 km) |
| - |  Ioannis Lavrentis (GRE) | DNF (24 km) |
| - |  Georgios Grigoriou (GRE) | DNF (24 km) |
| - |  Arthur Blake (USA) | DNF (23 km) |
| - |  Ilias Kafetzis (GRE) | DNF (9 km) |
| - |  Sokratis Lagoudakis (GRE) | DNF (? km) |
| - |  Dimitrios Khristopoulos (GRE) | DNF |
| DISQ |  Spyridon Belokas (GRE) | 3:06:30 |
17 Eylül, Bandırma

| 17 Eylül |
| --- | --- |
Mahalle
Mahallenin haritadaki yeri
 Balıkesir ilinin Türkiye'deki konumu
17 Eylül17 Eylül'ün Balıkesir'deki konumu
Koordinatlar: 40°20′48″N 27°58′46″E﻿ / ﻿40.34653698°K 27.97942028°D﻿ / 40.34653698; 27.97942028
Ülke:  Türkiye
İl: Balıkesir
İlçe: Bandırma
Coğrafi bölge: Marmara Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Nüfus (2019): 15.509
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 266
İl plaka kodu: 10
17 Eylül, Balıkesir ilinin Bandırma ilçesine bağlı bir mahalledir.
17 Eylül Mahallesi, yaklaşık 96 hektar olup, ticaret ve konut adaları ile diğer mahalleleri birbirine bağlayan içerisinde okul, resmi kurum alanları barındıran bir mahalledir. 15.509 nüfusu vardır.
Nüfus

| Yıllara göre mahalle nüfus verileri |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 15.509 |  |
| 2018 | 15.270 |  |
| 2017 | 15.343 |  |
| 2016 | 15.109 |  |
| 2015 | 14.880 |  |
| 2014 | 14.939 |  |
| 2013 | 14.627 |  |
| 2012 | 14.638 |  |
| 2011 | 14.585 |  |
| 2010 | 14.260 |  |
| 2009 | 14.337 |  |
| 2008 | 14.512 |  |
| 2007 | 14.323 |  |
Hiyanus gezegeni

Bir hiyanus gezegeninin sanatsal tasviri.
Hiyanus gezegeni (hidrojen ve okyanus kelimelerinin birleşiminden oluşur), hidrojen bakımından zengin bir atmosfer altında sıvı su okyanusuna sahip özel bir ötegezegen türüdür.
Tanım

Hiyanus gezegeni, hidrojen atmosferi altında sıvı su okyanuslarına sahip varsayımsal bir gezegen türüdür. Dünya dışı sıvı suyun varlığı, hiyanus gezegenlerinin yaşanabilir gezegenler açısından umut vadeden adaylar olarak değerlendirilmesini sağlar. Genellikle Dünya'dan daha büyük ve daha kütleli oldukları düşünülür. Yoğunluk verileri, hem kayalık Dev Dünyaların hem de Alt-Neptünlerin (K2-18b ve TOI-1231 b gibi) bu türe uyabileceğini gösterir ve bu nedenle yaygın ötegezegenler olmaları beklenir. 2023 itibarıyla doğrulanmış hiyanus gezegenleri yoktur, fakat Kepler görevi birçok aday tespit etmiştir.
Tarihçe

"Hiyanus gezegeni" (İngilizce: "hycean planet") terimi, 2021 yılında Cambridge Üniversitesi'ndeki ötegezegen araştırmacılarından oluşan bir ekip tarafından, büyük okyanuslara ve hidrojen bakımından zengin atmosfere sahip olduğu düşünülen gezegenleri tanımlamak için kullanılan "hidrojen" ve "okyanus" kelimelerinin bir birleşimi olarak ortaya atıldı. Hiyanus gezegenlerinin kırmızı cüce yıldızların etrafında yaygın olduğu düşünülmekte ve Dünya'nın ötesinde yaşam aramak için umut vadeden yerler olarak kabul edilmektedir. Bu terim ilk kez 31 Ağustos 2021'de The Astrophysical Journal'da yayımlanan bir makalede kullanılmıştır.
Hiyanus gezegenlerinde yaşam muhtemelen tamamen suyla ilgilidir. Hiyanus olmayan gezegenlere kıyasla su açısından zengin bileşimlerin daha büyük boyutlarda olabileceğini gösterir ve dolayısıyla biyolojik işaretlerin tespitini kolaylaştırır. Hiyanus dünyaları yakın bir zamanda karasal teleskoplar ve James Webb Uzay Teleskobu gibi uzay teleskopları tarafından biyolojik işaretler açısından araştırılabilecek.
Özellikler

Hiyanus gezegenleri, yarıçapları 2,6 R🜨 (2,3 R🜨) ve kütleleri 10 M🜨 (5 M🜨) ulaşan, yaşanabilir gezegenler için önceki tahminlerden önemli ölçüde daha büyük olabilirler. Ayrıca, bu tür gezegenlerin yaşanabilir bölgesi Dünya benzeri gezegenlerden çok daha büyük olabilir. Gezegensel denge sıcaklığı, geç M-cücelerinin yörüngesinde dönen gezegenler için 430 K (157 °C; 314,6 °F) seviyesine ulaşabilir. Bununla birlikte, kütle ve yarıçap tek başına bir gezegenin bileşimi hakkında bilgi vermez, çünkü aynı kütle ve yarıçapa sahip cisimler farklı bileşimlere sahip olabilirler. Bu nedenle belirli bir gezegen, ya bir hiyanus gezegeni ya da bir dev-Dünya olabilir.
Bu tür gezegenler birçok farklı atmosferik bileşime ve iç yapıya sahip olabilirler. Ayrıca kütleçekim kilidiyle kilitlenmiş "karanlık hiyanus" gezegenleri (yalnızca sürekli gece tarafında yaşanabilir) veya "soğuk hiyanus" gezegenleri (yıldız ışınlarının ihmal edilebilir olduğu, sera etkisiyle ısınan) de mümkündür. Karanlık hiyanus dünyaları, atmosferin ısıyı sürekli gündüz tarafından sürekli gece tarafına etkili bir şekilde taşımadığında oluşabilir ve bu nedenle gece tarafında ılıman sıcaklıklar oluşurken, gündüz tarafı yaşam açısından çok sıcak olabilir. Soğuk hiyanus gezegenleri yetim gezegenler gibi yıldızların olmadığı durumlarda bile var olabilirler.
Suyun varlığı yaşanabilir gezegenler olmalarına yardımcı olsa da, yaşanabilirlikleri olası bir kaçak sera etkisi ile sınırlanabilir. Hidrojen, yıldız ışığının dalga boylarına azot ve oksijen gibi daha ağır gazlardan farklı tepki verir. Şayet gezegen bir Astronomik birim (AU) mesafede güneş benzeri bir yıldızın yörüngesinde dönüyorsa sıcaklık o kadar yüksek olacaktır ki, okyanuslar kaynayacak ve su buhar haline gelecektir. Mevcut hesaplamalar, atmosfer basıncının Dünya'nınkine benzer olması durumunda suyun sıvı halde kalacağı yaşanabilir bölgeyi 1,6 AU'da ya da daha olası olan on kat ila yirmi kat basınç durumunda 3,85 AU'da konumlandırmaktadır. Mevcut tüm hiyanus gezegen adayları okyanusların kaynayacağı alan içinde yer almaktadır ve bu nedenle gerçek sıvı su okyanuslarına sahip olmaları pek olası değildir. Bir başka sınırlayıcı faktör de yıldızdan (özellikle aktif yıldızlardan) gelen X-ışını ve UV radyasyonunun su moleküllerini yok edebilmesidir.
Genel nitelikler

Okyanuslarla kaplı oldukları kabul edilir.
Hidrojen bakımından zengin atmosferlere sahiptirler. Hiyanus gezegeni atmosferlerinin hidrojen, helyum ve su buharından oluştuğu düşünülmektedir.
Karanlık hiyanus gezegenlerinin kırmızı cüce yıldızların etrafında yaygın olduğu düşünülmektedir. Kırmızı cüce yıldızlar Samanyolu gökadasındaki en yaygın yıldız türüdür.
Dünya dışında yaşam aramak için umut vadeden yerler olarak kabul edilirler. Hiyanus gezegenleri yaşam için gerekli olan sıvı su, enerji ve organik bileşikler gibi bileşenlere sahiptir.
Atmosferleri (eğer su okyanusları varsa), hiyanus olmayan Neptün benzeri gezegenlere kıyasla daha az metan ve amonyak içerebilir.
Hiyanus gezegenlerinin keşfi Dünya dışı yaşam arayışında yeni bir ufku temsil edebilir. Bu gezegenlerin Dünya'dan çok farklı olduğu düşünülmektedir, fakat yine de yaşam formlarına ev sahipliği yapıyor olabilirler. Gök bilimciler, James Webb Uzay Teleskobu gibi teleskopları kullanarak hiyanus gezegenlerini aramayı ve bu gezegenlerin potansiyel insan yaşanabilirliği hakkında daha fazla bilgi edinmeyi planlamaktadır.
Adaylar > K2-18b

Bu aday gezegenlerden biri, soluk bir yıldızın etrafında yaklaşık 33 günlük bir periyotla dönen K2-18b'dir. Bu aday gezegen sıvı suya sahip olabilir, atmosferinde oldukça yüksek miktarda hidrojen gazı içerir, yıldızından yeterince uzaktadır ve böylece yıldızının yaşanabilir bölgesinde bulunur. Bu tür aday gezegenler biyolojik işaretler için incelenebilir. 2023 yılında James Webb Uzay Teleskobu, K2-18b'nin atmosferinde karbondioksit ve metan tespit etti, fakat büyük miktarlarda amonyak tespit edilmedi. Bu da K2-18b'nin gerçekten de bir su okyanusuna sahip olabileceği hipotezini desteklemektedir. Aynı gözlemler, K2-18b'nin atmosferinin Dünya'daki yaşamla ilişkili bir bileşik olan dimetil sülfit içerebileceğini de göstermiş, fakat bu henüz doğrulanmamıştır.