Azerbaycan-İran ilişkileri
Modern zaman tarihi > Ebulfez Elçibey

Azerbaycan Halk Cephesi'nin Haziran 1992'de iktidara gelmesinden sonra, yeni seçilen Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey, İran Azerbaycanlıları ile ülkesinin Azerbaycanlı halklarının birleştirilmesini ve bu amaçla İran Azerbaycanlılarına özerklik verilmesini, İran hükûmetini yabancılaştıran bir duruşu destekledi.
Bu açıklamanın ardından İran Dışişleri Bakanlığı'nın resmi uyarıları ile İran'ın Azerbaycan ve Ermenistan sınırlarına askeri takviyeler yapıldı. İran ayrıca Nahçıvan'a mali yardımda bulundu ve Ermenistan'a yerleşim bölgesine saldırmaktan kaçınması için baskı yaptı.
1992'de Elçibey, Türkiye'yi ziyareti sırasında kendisini Atatürk'ün bir askeri olarak tanımladı ve İran'ın düşmesini istedi, bu da İran parlamentosunun bir üyesinin misilleme tehdidinde bulunmasına neden oldu.
Ancak o zamandan beri, iki ülke ticaret, güvenlik ve enerji sektörü gibi alanlarda işbirliği yaparak, gerilimler bazen yüksek olsa da, daha iyi ilişkilere sahip oldu. Bununla birlikte, bazı gerilimler arasında ABD, İsrail ve Azerbaycan arasında artan ilişkiler, Hazar Denizi'nin toprak sorunları ve İran'ın Ermenistan'a verdiği destek yer alıyor. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ABD'nin İran'a saldırmasını desteklemediğini söylemişti. 2005 yılında Azerbaycan cumhurbaşkanlığı uluslararası ilişkiler dairesi başkanı Novruz Mamedov, Azerbaycan'ın ABD'nin Azerbaycan topraklarında üs inşa etmesine izin vermeyeceğini ve İran'a yönelik bir saldırıya yardım etmeyeceğini söyledi.
İran askerî güçlerinin güç kullanımını veya gövde gösterisini içeren olaylar oldu. 23 Temmuz 2001'de, bir İran savaş gemisi ve iki jet, Hazar Denizi'nin İran'ın üzerinde hak iddia ettiği kesiminde, British Petroleum (BP)-Amoco adına çalışan bir araştırma gemisini Araz-Alov-Sharg sahasında zorladılar. 22 Şubat 2007'de Azerbaycan medya organları, İran helikopterlerinin güneydeki Astara kasabası üzerinde 20 dakikadan fazla uçarak Azerbaycan hava sahasını ihlal ettiğini bildirdi. Bildirildiğine göre, uçuş şehir yönetim binasının hemen üzerinde gerçekleşti ve bölge sakinleri arasında büyük paniğe neden oldu. Ancak çoğunlukla Azerbaycan ve İran ciddi askeri çatışmalardan kaçındı. Mayıs 2005'te Bakü ve Tahran, üçüncü ülkelerin topraklarını birbirlerine karşı saldırı operasyonları için kullanmalarını yasaklayan bir saldırmazlık paktı imzaladılar.
Mart 2006'da Bakü'deki Dünya Azerbaycanlılar Kongresi toplantısında, bazı katılımcılar hem "birleşik Azerbaycan" kavramını hem de İran'da Azerilere karşı "insan hakları ihlallerini" ele aldılar. Kendisi de bir Azeri olan İran'ın Azerbaycan Büyükelçisi Afşar Süleymani'nin, "güney" ve "kuzey" Azerbaycan'ın birliğini savunan bazı konuşmacıların görüşlerine öfke duyması üzerine diplomatik bir tartışma yaşandı. Bakü'deki resmi bir seminer sırasında İran karşıtı bazı iddialar iki ülke arasındaki ilişkilere zarar verdi ve özellikle Azerbaycan Cumhuriyeti'nin çıkarlarına aykırıydı.
Karl Rahder'e göre, "Çoğu analist, İran hükümetinin, Azerbaycan'ı uzun yıllar boyunca içeriden zayıflatmak için ajanlar ve uyuyan beşinci kol hücrelerle Azerbaycan'a sızmaya çalıştığı konusunda hemfikir." Karşıt görüşler, Azerbaycan'ın İran üzerindeki toprak iddialarına vurgu yapıyor.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in İranlı Azerileri, "İran'da yaşayan Azerbaycanlılar" olarak adlandırması İran Azeri toplumunda bazılarını kızdırdı. En son Azerbaycan cumhuriyetinin bir bakanı İranlı Azerilerden bu şekilde söz ettiğinde, İran parlamentosundaki Erdebil eyaleti milletvekili protesto etti.