stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Süpertanker
Sınıflandırma

Çoğu kez televizyon, haber, film veya gazetelerde bu "Süpertanker" terimi geçse de, aslında "Süpertanker" diye bir resmi kullanım veya deniz ticaretinde bir terim yoktur. Ticaret dünyasında bu terimin yerine uluslararası geçerli Very-Large Crude Carriers (VLCC) ve Ultra-Large Crude Carriers (ULCC) teknik terimler kullanılır.
Bugüne kadar üretilen en büyük süpertanker; Jahre Viking veya Seawise Giant (şu an Knock Nevis) adı altında süresiz demirlemiş olan 564.763 detveyt tonluk (dwt) ham petrol tankeridir. Teknik ve ekonominin gelişmesi ile bu gemilerin ebatları da daima büyümüştür. 1950'lerde süpertanker diye geçen gemiler 1990 ve 2000'lerde ufak bir standart çaptadır.
2002 senesinden sonra üretilen en büyük 4 süpertankerlere V Plus (V artı) sınıfı ismi verilmiştir. Bu 4 gemi Yunan Hellespont Steamship Corporation denizcilik şirketi tarafından Güney Kore Daewoo tersanesinde yaptırılmıştır.
Şu anki ticari isimleri TI Asia, TI Europe, TI Oceania, and TI Africa'dır.
| Sınıf | Detveyt tonaj (dwt) |
| --- | --- |
Aframax ("Süpertanker" sınıfından çıkmıştır): 80.000-120.000
Suezmax ("Süpertanker" sınıfından çıkmıştır): 130.000-160.000
VLCC: 200.000-320.000
ULCC: > 320.000
V Plus: > 440,000
Tarihi

1960'lara kadar uluslararası (ham petrol) denizcilik özellikle Süveyş Kanalı ağırlıklı olduğu için, üretilen (süper-)tankerler Suezmax sınırına bağlı kalmışlardır. Zamanın Süveyş Kanalı kapasitesi 45.000 tonluk su deplasman'a müsaade veriyordu.
1967'de Altı Gün Savaşı'ndan dolayı bu kanal 1967 ile 1975 yılları arasında trafiğe kapatılmıştır. Orta Doğu Petrol yatakları'ndan ham petrol ticareti mecburen Ümit Burnu'ndan gerçekleştirilmesi lazımdı. Yani artık aynı ticaret için Afrika kıtasının etrafından dolaşılması mecburiydi. Bu yeni zorunluğa, ekonomik tek çözüm, varsayılan tanker kapasitelerini katlamak olmuştur. Bu tarihten itibaren artık her yıl yeni tonaj rekorları kırılmıştır.
Bu süpertankerlerin ilk yıllarında çoğu limanların derinliği yeterli olmadığından petrol genelde burada az su deplasmanlı gemilere aktarılmıştır.
Hukuksal konumlar

Exxon Valdez kazasından sonra ABD karasularına girecek her tanker 2015 senesine kadar çift cidarlı olması mecburiyeti koşulmuştur (Oil Pollution Act of 1990 (OPA-90).
Avrupada ise Erika (1999) vePrestige (2002) kazaları sonucu aynı çift cidarlı mecburiyeti en geç 2010 senesine kadar yürürlüğe girmesine karar almıştır.
Şu an en büyük çift cidarlı süpertanker 2002 senesinde yapılan TI Asia tankeridir ve 441.893 deadweight tondur.
Süpertankerler (birkaçı)

Knock Nevis, 2004'te süresiz demirlemiştir
TI Asia, eski adı Hellespont Alhambra
TI Europe, eski adı Hellespont Tara
TI Oceania, eski adı Hellespont Fairfax
TI Africa, eski adı Hellespont Metropolis
Esso Atlantica, hurdaya çıkarılmıştır
Esso Pacific, hurdaya çıkarılmıştır
Torrey Canyon, ilk süpertanker, 1967'de hurdaya çıkarılmıştır
Testere (film)

| --- | --- |
Saw

Yönetmen: James Wan
Yapımcı: Gregg Hoffman   Oren Koules   Mark Burg
Senarist: Leigh Whannell
Hikâye (eser): James Wan   Leigh Whannell
Oyuncular: Leigh Whannell   Cary Elwes   Danny Glover   Ken Leung   Shawnee Smith   Tobin Bell   Dina Meyer   Michael Emerson
Müzik: Charlie Clouser
Dağıtıcı: Lion Gates Film
Türü: Gerilim Korku Polisiye Aksiyon
Yapım yılı: 2004, ABD
Süre: 102 dakika
Dil: İngilizce
Bütçe: 1,2 million $
Hasılat: 103.096.345 $ milyon
Devam filmi: Testere 2
Testere (Özgün adı: Saw), 2004 yılı yapımı bir psikolojik gerilim filmidir. James Wan tarafından yönetilmiş, James Wan ve Leigh Whannell tarafından yazılmıştır.
İlk olarak, Sundance Film Festivali'nde, Ocak 2004'te gösterildi, 29 Ekim 2004'te vizyona girdi. Devam filmi Testere II 28 Ekim 2005 ve diğer devam filmi Testere III 27 Ekim 2006'da vizyona girdi. Testere serisinin bir sonraki devam filmi Testere IV'ün çekimleri 30 Mayıs 2007 itibarıyla sona erdi. Film 26 Ekim 2007 tarihinde vizyona girdi. Yönetmen koltuğunda yine Darren Lynn Bousman oturdu. Tobin Bell tekrar Jigsaw rolüyle kamera karşısına geçti. Testere hayranları serinin 4. filminden de kafalarında birçok soru işareti ile ayrıldı. Bu sorulara cevap bulabilmek umuduyla serinin devamının çıkmasını beklediler. Testere V 24 Ekim  2008'de gösterime girdi. Büyük ilgi gören bu serinin 6. filmin Testere VI'da da insanlar ölümle burun buruna geliyor ve oyunun taşları yerine oturuyor. Bu film 23 Ekim 2009'da vizyona girdi.Yapımcılar Testere XII'ye kadar isim hakkını almış durumdadır. Testere VII, 3D teknolojisi kullanılarak çekildi. 22 Ekimde sinemalarda vizyona girdi.
Ayrıca filmin yeni nesil konsol ve bilgisayar oyunu mevcuttur.
Hikaye

Fotoğrafçı Adam Stanheight, ayak bileği bir boruya zincirlenmiş halde bir küvette uyanır. Odanın karşısında onkolog Dr. Lawrence Gordon vardır. Odanın tam ortasında ise bir tabanca ve mikro kaset kaydedici tutan intihar etmiş bir adamın cesedi vardır. Stanheight ve Gordon ceplerinde bir kaset bulur ve Stanheight kayıt cihazını alır. Stanheight'ın kaseti onu kaçmaya çağırırken, Gordon ona Stanheight'ı saat altıda öldürmesini, yoksa karısı Alison ve kızı Diana'nın öldürüleceğini söyler. Stanheight tuvaletin içinde iki demir testere içeren bir çanta bulur. Her iki kurban da zincirlerini kesmeye çalışırlar ama Stanheight'ın testeresi kırılır. Gordon, testerelerin ayakları için tasarlandığını fark eder ve onları tutsak edenlerin seri katil Jigsaw olduğunu anlar.
Oyuncular, karakterler ve Türkçe seslendirmeler

Tobin Bell - John Kramer Testere (Seslendiren: Aydoğan Temel)
Leigh Whannell - Adam Faulkner-Stanheight (Seslendiren: Kerem Kobanbay)
Cary Elwes  - Dr. Lawrence Gordon (Seslendiren: Tolga Tibet)
Danny Glover - David Tapp (Seslendiren: Fatih Özacun)
Ken Leung - Steven Sing (Seslendiren: Gökhan Akçakara)
Makenzie Vega - Diana Gordon (Seslendiren: Didem Atlıhan)
Dina Meyer - Kerry (Seslendiren: Figen Sumeli)
Michael Emerson - Zep Hindle (Seslendiren: Burak Karaman)
Monica Potter - Alison Gordon (Seslendiren: Zeyno Eracar)
Shawnee Smith - Amanda (Seslendiren: Devrim Zeynep Ateşer)
Alexandra Bokyun Chun - Carla (Seslendiren: Devrim Zeynep Ateşer)
Topçuköy

Topçuköy, aşağıdaki anlamlara gelebilir:
Topçuköy, Bulgaristan, Bulgaristan'da bir köy
Topçuköy, Kıbrıs, Kıbrıs'ta bir köy
Topçuköy, Vize, Kırklareli ili Vize ilçesine bağlı köy
Tarih ve Toplum

| --- | --- |
Derginin 144. (Aralık 1995) sayısının kapağı
Editör: Mete Tunçay
Kategoriler: Dergi, süreli yayın
Yayımcı: İletişim Yayınları
İlk sayı: Ocak 1984
Son sayı: 240. sayı (40. cilt), Aralık 2003
Ülke: Türkiye 
Dil: Türkçe
ISSN: 1019-4681
Tarih ve Toplum: Aylık Ansiklopedik Dergi, 1984 - 2003 yılları arasında Türkiye'de yayımlanmış aylık resimli tarih ve araştırma dergisidir.
İletişim Yayınları tarafından çıkartılan derginin ilk sayısı Ocak 1984'te yayımlanmış, Aralık 2003'te 240 sayı sonra kapanmıştır. Günümüzde Tarih ve Toplum-Yeni Yaklaşımlar adıyla altı aylık bir dergi olarak yayını devam ettirilmektedir.
Ele aldığı konular

Daha çok tarihçileri ve konunun uzmanlarını ilgilendiren konuları akademik bir dille ele alan dergi, tarihçi olmayan geniş bir okuyucu kitlesi tarafından da rahatlıkla okunabilecek popüler konulara da sıklıkla yer vermekteydi.
İlk sayısının önsözünde dergide Türkiye ve Türk tarihine öncelik verileceği belirtilmiş; yayın hayatı boyunca dergide az da olsa Antik Çağ (Örnek: "Antik Likya Şehirleri" yazı dizisi, sayı: 22) ve Orta Çağ (Örnek: "Ortaçağda Kadınlar" sayı: 22) ile ilgili yazılara yer verilmiştir.
Fasiküller

Dergi yetmiş ikişer sayfalık fasiküller halinde, 21x27 cm boyutlarında 1. hamur kağıda renkli ve siyah beyaz basılıyor, her altı sayıda bir cilt tamamlanıyordu. Dergileri yayınevinin özel olarak hazırlattığı cilt kapaklarıyla ciltlemek mümkündü.
Dili

Derginin önsözünde eski yazıları aktarırken tutucu davranmak kararında oldukları açık bir dille belirtilmiştir. Sadece bazı kelimelerin anlamlarının ayraç içinde verileceği, bu şekilde metinleri sadeleştirmeyerek eski dilin zevkine varmak istedikleri vurgulanmıştır.
Künyesi ve yazarları

Derginin ilk sayısında yayın yönetmeninin Mete Tunçay, sahibinin Zeki Türkkan, sorumlu yazı işleri müdürünün de Jülide Ergüder olduğu yazılmıştır. 2. sayıdan itibaren künyenin en üstüne genel yönetmen olarak Murat Belge'nin ismi eklenmiştir.
Yazarları arasında yer alan bazı isimler şunlardır: Tarık Zafer Tunaya, Talat Tekin, Cevdet Kudret, İlber Ortaylı, Şahin Alpay, Taha Toros, Cüneyt Ölçer, Uygur Kocabaşoğlu, Özdemir Nutku, Zeynep Menemencioğlu, Cemil Meriç, Tunca Varış.
Dergide Leo Begrow, Gerhard Stradner, William McNeil, Franz Babinger, Michael Mullett ve Stuart Andrews gibi yabancı yazarların yazılarına da sıklıkla yer verilmiştir.
Tarih ve Toplum: Yeni Yaklaşımlar

Tarih ve Toplum dergisinin yayını 2003 yılında sona erdikten sonra İletişim Yayınları tarafından altı aylık bir dergi olarak 2005 - 2014 yılları arasında "Tarih ve Toplum: Yeni Yaklaşımlar" adıyla  yeniden yayımlanmıştır. Derginin yayımına 17. sayısından sonra ara verilmiş, Aralık 2021'de  çıkarılan 18. sayıdan itibaren Tarih Vakfı ve İletişim Yayınları iş birliği ile yeniden yayımlanmaya başlamıştır.
Techdirt

| --- | --- |
Sahip: Floor64, Inc.
Oluşturan: Mike Masnick
URL: techdirt.com
Ticari?: Evet
Başlama tarihi: 1997 (27 yıl önce) (1997)
Geçerli durum: Aktif
Techdirt'in kurucusu Mike Masnick, 2012.
Techdirt, dijital devrim bağlamında, teknolojinin yasal zorlukları ve ilgili iş ve ekonomi politikası konularını işleyen bir Amerikan internet blogudur. Özellikle fikri mülkiyet, patent, bilgi gizliliği ve telif hakkı reformuna odaklanır.
Açıklama

Techdirt, 1997 yılında Mike Masnick tarafından kuruldu. Başlangıçta Slash blog yazılımına dayanıyordu. Techdirt'in içeriği, okuyucu sunumlarının yanı sıra editör ekibinin seçimlerine dayanmaktadır. Web sitesi MySQL, Apache ve PHP'yi kullanıyor ve ActionWeb'de barındırılıyor. Techdirt; Redwood City, Kaliforniya, ABD'de bulunan bir şirket olan Floor 64 tarafından yönetilmektedir.
Techdirt'te "Haftanın En Sevilen Techdirt Yazıları" adında, siyaset ve kültürden birkaç yüksek profilli kişiliğin yıllar boyunca makalelerle katkıda bulunduğu bir konuk editör bölümü vardır; örneğin Hollanda Avrupa Parlamentosu Üyesi Marietje Schaake, Oregon'dan Senatör Ron Wyden, veya yazar Glyn Moody.
Oluşturduğu etki

Popüler bir terim olan "Streisand etkisi" Techdirt'te Ocak 2005'te kurucu Mike Masnick tarafından ortaya atıldı.
2003 yılında Forbes, Techdirt'i "En İyi Teknoloji Blogları" arasında gösterdi. 2006 yılında Techdirt, Bloomberg Business tarafından "güncel teknoloji sorunlarının keskin, özlü analizi" için övgü aldı. 2007 yılında Techdirt, "Web Blogu-İş" bölümünde Webby Ödülleri'ne aday gösterildi. Techdirt, 2008'de PC Magazine'in en sevilen blogları arasında gösterildi. 2015 yılında, okuyucuların internet reklamlarını kaldırmasına izin veren politikalarından dolayı Techdirt'ten olumlu bir şekilde bahsedildi.
2009 yılında, İngiliz şarkıcı Lily Allen müzik korsanlığını eleştirdiği ve içeriğin tamamını Techdirt'ten aşırdığı bir blog oluşturdu. Allen, Techdirt ile bir müzisyenin telif hakkı ihlalini ele almasındaki ikiyüzlülüğünü tartışan bir tartışmanın ardından blogunu kapattı.
Ağ tarafsızlığı ve İnternet özgürlüğü konularını savunan bir avukat olan Marvin Ammori, 2011'de, Stop Online Piracy Act tartışmalarında Techdirt'e övgülerde bulundu: "Halkı SOPA konusunda kimsenin Techdirt'ten daha fazlasını yaptığından emin değilim."
Shiva Ayyadurai davası

2017'de Shiva Ayyadurai, kendisinin 1978'de E-postayı icat ettiği iddialarını eleştiren bir dizi makaleye yanıt olarak Techdirt'e hakaret davası açtı ve bu iddia birkaç uzman tarafından reddedildi.
Techdirt, davayla mücadele etme niyetini açıkladı ve bunu "hayatı için bir Birinci ek madde savaşı" olarak nitelendirdi. 6 Eylül 2017'de federal bir yargıç hakaret iddialarını reddetti. Haziran 2018'de, Ayyadurai'nin avukatları karara Amerika Birleşik Devletleri Birinci Daire Temyiz Mahkemesi'ne itiraz etti. İki taraf, Mayıs 2019'da para ödenmeyecek şekilde mahkeme dışında anlaştı ve Techdirt'in makaleleri, Ayyadurai'nin web sitesinde bir çürütme bağlantısıyla birlikte erişilebilir kaldı.
Teorem

Pisagor Teoremi'nin ispatı.
Teorem, matematik ve mantıkta kanıtlanmış yani ispat edilmiş sav, önerme; kanıtsav. yükseklik
Suveyre (il)

| Suveyre ili ‫إقليم الصويرة‬ ⵜⴰⵎⵏⴱⴰⴹⵜ ⵏ ⵎⵓⴳⴰⴹⵓⵔ |
| --- | --- |
İl
  Bayrak 
 Suveyre ilinin Fas'taki konumu
Koordinatlar: 31°30′K 9°46′B﻿ / ﻿31.500°K 9.767°B﻿ / 31.500; -9.767
Ülke:  Fas
Bölge: Marakeş-Asfi
Merkez: Suveyre
Yüzölçümü
 • Toplam: 6536 km²
Nüfus (2020)
 • Toplam: 450.123
 • Yoğunluk: 68,87/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
Suveyre ili (Arapça: إقليم الصويرة, romanize: İklimü's-Suveyre; Berberi dilleri: ⵜⴰⵎⵏⴱⴰⴹⵜ ⵏ ⵎⵓⴳⴰⴹⵓⵔ), Fas'ın Marakeş-Asfi bölgesinde bulunan bir ildir. İl, bölgenin batısında yer almaktadır. Yüzölçümü 6.536 km² olan ilin nüfusu 1 Temmuz 2020 tarihi itibarı ile 450.123'tür. İlin merkezi Suveyre'dir.
Tectovalopsis

Tectovalopsis Lysianassidae familyasına bağlı bir cinstir.
Tadla Savaşı

Tadla Savaşı 1554 Eylül ayında Fas'ın Tadla bölgesinde, Vattasi hanedanlığı'nın son hükümdarı Ali Ebu Hasan ile ilk Saadi hükümdarı Muhammed El Şeyh arasında gerçekleşti.
1549 yılında Vattasiler Fes ve Tilimsan kentlerini güney bölgelerinde bulunan Muhammed El Şeyh liderliğinde Saadiler'e karşı kaybettiler Ali Ebu Hasan, Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Cezayir Beylerbeyliği'ne kaçtı.
Ali Ebu Hasan Osmanlı'ya bağlı Cezayir beyi Salih Reis'in yardımıyla Fes şehrini geri aldı. Ali Ebu Hasan, Fes şehrine gelen yeniçerilerin desteğiyle sultan ilan edildi. Daha sonra yeniçerilerin ücretlerini ödeyerek Fas Sultanlığı'nın 1522 yılında İspanyol İmparatorluğu'ndan aldığı Peñón de Vélez'i yeniçeriler için üs olarak verdi.
Ancak zafer kısa sürdü. Ali Ebu Hasan Tadla Savaşında Saadiler tarafından öldürüldü.
Savaştan Sonra

Savaştan sonra Muhammed El Şeyh 13 Eylül 1554 tarihinde Fes şehrine girdi ve Fas Sultanlığı'nın mutlak hükümdarı oldu. 1659 yılına kadar Fas'ı yönetecek olan Saadi hanedanlığını kurdu.
Osmanlı'lar bu olaya tepkisiz kalmadı ve 1557 yılında Muhammed El Şeyh'in süikast ile öldürülmesini sağladı. Daha sonra ülkeyi Osmanlı İmparatorluğu'na bağlamaya çalıştılar ve bu Vadi El Laban Savaşı'na yol açtı.
Tecula mecula

Batı İspanya'nın Extremadura bölgesine özgü bir tatlı. Badem, yumurta sarısı, şeker ve bazen meşe palamudundan yapılır.
Tecula mecula (İspanyolca: Técula mécula), Olivenza'ya özgü geleneksel bir tatlıdır. 19. yüzyılın başlarına kadar Portekiz'e ait olan, ama şimdi İspanya'nın batısındaki Extremadura bölgesine aittir. Badem, yumurta sarısı, şeker ve bazen meşe palamutlarından yapılır.
Tarih öncesi Asya

Kuzey Asya
  Orta Asya
  Doğu Asya
  Batı Asya
  Güney Asya
  Güneydoğu Asya
Tarih öncesi Asya, yazı sistemlerinin icadından veya kayıtlı tarihin belgelenmesinden önceki dönemlerde Asya'daki insan varlığını ifade eder. Buna, şu anda veya geleneksel olarak Asya kıtası olarak kabul edilen Avrasya kara kütlesinin bazı kısımları da dahildir. Kıta genel olarak Ural Dağları, Kafkas Dağları, Hazar Denizi, Karadeniz ve Kızıldeniz'in doğusunda yer alan Büyük ve Hint okyanusları ile Kuzey Buz Denizi arasında sınırlanan bölge olarak tanımlanmaktadır.
Güneydoğu Asya

Güneydoğu Asya'da arkeoloji, Fransız koloni sömürgeciliğinin yayılımı sırasında yüzyıl öncesinde başlamıştır. 1870'li yıllarda yapılan kazılar ve yüzey araştırmaları Avrupa'da aynı zamanla paralel bir ardıllık gösterir. Ancak bazı kronolojik konular bugüne kadar hala çözümlenememiştir. En basit konularda bile bir fikir birliği yoktur.
Geç Pleistosen çok az bilinmektedir fakat Lang Rangrien sığınağında yapılan çalışmalar sonucu GÖ 37.000'e ait bir yaş elde edilmiştir. Malay Yarımadası'ndaki bu sığınak deniz seviyesinin çok daha alçak ve iklimin olasılıkla daha soğuk ve kuru olduğu bir dönemde aralıklarla iskân edilmiştir.
Denizin yükseldiği yani iklimin daha sıcak ve daha rutubetli olduğu Holosen'de bölgenin yerleşme açısından çekiciliği devam etmiştir. Bu döneme ait yani Geç Pleistosen-Erken Holosen kontekste ait olan sitler aynı zamanda Vietnam'da da bulunmuştur. Vietnam'da bunlar Sơn Vi kültürü olarak bilinir. Con Moong Mağarası'nda, Sơn Vi taş endüstrisi Hoabinhian'a atfedilen materyalin altında tabakalamıştır. Kızıl Nehir vadisinde, Vietnam'ın kuzeyinde yontma taş endüstrisi hem çakıl taşı hem de kuvars ve kuvarsit yongalar üzerine yapılmış olan Sơn Vi kültürü, Hoabinhian kültürün habercisi olarak bilinir. Bu kültürün yaşlandırılması MÖ 120.000-9.000 arası olarak kabul edilse de tartışmalıdır.
Hoabinhian kültür orijinal olarak Kuzey Vietnam'daki çok sayıda kaya sığınağında devam eden kazılar sonucu tanımlanmıştır. Madeleine Colani'nin keşfettiği taş endüstri bir kenarı boyuncu yongalanmış çakıllar ve zengin bir kemik endüstrisi, avcılık, balıkçılık ve toplayıcılığa dayalı bir geçim ekonomisine işaret etmektedir. Kültürün ilk safhaları yaklaşık MÖ 11.000'e tarihlenmiştir. Kızıl Nehir çevresindeki platolarda bu endüstrinin sonu GÖ 5000'e tarihlenmiştir. Bu tarihte çanak-çömlek, cilalı taş baltalar ve öğütme taşları yapımına bir eğilim vardır. Bununla birlikte, yiyecek üretiminin herhangi bir formu için inandırıcı bir kanıt ile karşılaşılmamıştır.
Topçu silahı

Topçu silahı, 20 mm'den büyük kalibreye sahip bir tür ateşli silah.
Kural olarak, bu tür bir silah, savaş alanında bir kişi tarafından taşınmaya uygun değildir. Bir topçu silahı, basıncı 300-400 MPa olan ve sıcaklığı 3000 °C'ye ulaşan toz gazların enerjisini kullanan güçlü bir ısı motorudur. Küçük kalibreli tabanca (20 ila 57 mm), orta kalibreli (57 ila 152 mm), büyük kalibreli (152 ila 210 mm), daha büyük (210 mm'nin üzerinde) olur.
Türleri

Bombardıman
Mortar
Obüs
Minenwerfer
Tanksavar topu
Uçaksavar topu
Tank topu
Kıyı topu
Donanma topu
Demiryolu topu
Kuşatma makinesi
Geri tepmesiz tüfek
Topçu roketi
Sahra topu
Kundağı motorlu topçu sistemi
Makineli top
Yarı otomatik ateşli silah
Obüs
Tectus

Tectus, Trochinae altfamilyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Tectura

Tectura, Lottiidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.
Statinler

| Statinler |
| --- | --- |
Lovastatin, Aspergillus terreus'den izole edilen bir bileşik, pazarlanan ilk statindir.
İlaç sınıfı
Sınıf tanımlayıcıları
Amaç: Yüksek kolesterol
ATC kodu: C10AA
Biyolojik hedef: HMG-CoA redüktaz
Klinik veri
Drugs.com: İlaç Sınıfları
MeSH: D019161
Vikiveri öğesi
Lipit düşürücü bir ilaçlar grubu olan statinler (veya HMG KoA redüktaz inhibitörleri) yüksek kan kolesterol düzeylerinden dolayı kardiyovasküler hastalık riski taşıyan kişilerde kolesterolu düşürmek için kullanılırlar.
Grubun üyeleri

Statinler, jenerik adlarına göre alfabetik sırayla aşağıda listelenmiştir. Parantez içinde verilen marka isimleri ülkeden ülkeye fark eder.
Atorvastatin (Lipitor, Saphire, Ator, Kolestor, Tarden)
Simvastatin (Zovatin, Zocor, Simvakol)
Serivastatin (Lipobay) olumsuz yan etkilerinden dolayı 2001'de piyasadan çekilmiştir.
Lovastatin (Movacor)
Fluvastatin (Lescol)
Mevastatin (Yan etkileri nedeniyle artık hiperlipidemi tedavisinde kullanılamıyor.Pravastatin üretiminde kullanıyor.)
Pravastatin (Pravachol)
Pitavastatin (Livalo, Pitava)
Rosuvastatin (Rosufix, Rosucor, Crestor, Colnar, Ultrox)
LDL düşürme gücü ilaçtan ilaca fark eder. Atorvastatin ve rosuvastatin bunların en etkinidir.Ardından etkinlik sırasına göre; simvastatin, lovastatin, pravastatin ve fluvastatin gelir. Pitavastatin'in göreceli etkinliği henüz belli değildir.
Kullanımları

En güçlü kolesterol düşürücü ilaç grubu olan statinler, "kötü kolesterol" olarak adlandırılan LDL kolesterolunu %30-55 oranında azaltırlar. Ancak trigliseritleri azaltmak ve ("iyi kolesterol") HDL kolesterolunu yükseltmekte fibratlar veya niasin kadar etkili değillerdir. Statin ve niasin kombinezonlarının çok emniyetlidirler. Buna karşın statin ve fibratlar, özellikle yüksek dozda, beraber alınınca olumsuz yan etkileri kayedilmiştir. bu yan etkiler arasında miyopati, miyosit ve rabdomiyoliz bulunur, bu yüzden yüksek dozda nadiren kullanılır.
Kan dolaşımındaki kolesterolun büyük bir kısmı, tipik olarak 24 saatte 1000 mg dolayında, vücutta sentezlenir. Vücuttaki kolesterol'un yaklaşık %50'si, gıda veya safra kaynaklı olarak, bağırsaklar tarafından emilir. ABD'deki tipik beslenmede bağırsak tarafından günde 200–300 mg kolesterol emilir, bu miktar safra tarafından bağırsağa boşalıp geri emilen miktardan çok daha azdır. Dolayısıyla kolesterolun dahili üretimi ve onun kandaki lipoproteinler tarafından taşınma biçimi kardiyovasküler hastalık riskine gıdadaki kolesteroldan çok daha fazla etki eder. Bu yüzden ve kardiyovasküler hastalıkları azaltmak için yapılmış çeşitli klinik denemelerin bulgularından dolayı, hekimler kan dolaşımındaki kolesterol taşıma biçimlerine en etkili müdahale yolu olarak statinleri artan bir sıklıkla kullanmaktadırlar. Düşük yağlı rejimler nadiren etkilidir, karbonhidrat ve hidrojenli yağı azaltmaya yönelik diyetler daha etkili olmakla beraber gene de statinler kadar etkili değillerdir. Hatta, diyet tavsiyeleri genelde etkisiz olduğu için çoğu doktor diyet tedavisini atlayıp doğrudan ilaç tedavisine geçmeyi yeğler. Ancak, Amerikan Kardiyoloji Derneği (American Heart Association) yakın zamanda statinlerle omega-3 yağ asitlerinin beraber kullanımını önermiştir
Hem klinik deneme sonuçları, hem Amerikan Millî Kolesterol Eğitim Programı (National Cholesterol Education Program) kılavuzları, hem den LDL kolesterolunun düşürülmesine verilen önemin artmasından dolayı statinlerin tedavideki rolü gittikçe artmaktadır. Statinler, koroner kalp hastalığı miyokardiyal enfarktüs, akut inme ve periferal arter hastalığında hem birincil (koruyucu) hem de ikincil (hastalığın baş göstermesinden sonraki) tedavide kullanılmaktadır.
Statinlerin olumlu etkilerinin olduğu tahmin edilen diğer hastalıklar konusunda da araştırmalar sürmektedir. Bunların arasında yangı (enflamasyon), bunama (demans) ve tümör büyümesi (neoplazma) vardır.
Farmakoloji

Statinler üretimleri açısından iki gruba ayrılabilir:
Fermentasyon kaynaklı, doğal: lovastatin, simvastatin ve pravastatin.
Sentetik: fluvastatin, atorvastatin, serivastatin ve rosuvastatin.
Farmakoloji > Etki mekanizmaları

Statinler HMG-KoA redüktaz enzimini yarışmalı olarak engeller (competitive inhibition). Bu enzim, vücudun kolesterol sentezi için kullandığı HMG-KoA redüktaz yolunda yer alır.
Statinler dahili kolesterol sentezini engellemekle beraber etkileri bundan öteye de gider. Hücre içi kolesterol düzeylerinin azaltarak karaciğer hücrelerinde LDL reseptör sentezinin artmasına neden olurlar, bu da kandan LDL'nin alınmasını hızlandırır. Michael S. Brown ve Joseph L. Goldstein bu mekanizmayı çözerek 1985'te Nobel Fızyoloji veya Tıp ödülünü kazandılar.
Farmakoloji > Kolesterolle ilişkisiz etkileri

Statinler aterosklerozu engellerken kolesterol düşürücü etkilerinden başka etkiler de gösterirler. Statinlerin kardiyovasküler hastalıkları engellerken dört mekanizmanın beraber çalıştığı önerilmektedir (bunların her biri geniş birer araştırma sahasının konusudur):
Endotel işlevin iyileştirilmesi.
Yangı tepkisinin düzenlenmesi (modülasyonu)
Aterom plak stabilitesinin korunması
Tromboz oluşumunun engellenmesi
Başta statinlerin kanser riskini artırdığına dair endişeler olmasına rağmen çeşitli çalışmalar statinlerin kanser riskini %50'ye varan oranda azalttığını göstermiştir. Kolorektal kanserli 1953 hastayla 2015 hastalıksız kontrol kişinin karşılaştırıldığı büyük bir çalışmada, 5 yıl boyunca statin alanların kolorektal kanser olma oranının %50 daha düşük olduğu bulunmuştur. Fibrat kullanımının ise bir etkisi olmamıştir. Ancak, kolorektal kanser olma olasılığının düşüklüğü göz önüne alınırsa, tedavi için gereken sayının 5000 olduğu hesaplanmıştır. Yani, bir kişinin kanser olmaması için yaklaşık 5000 kişinin koruyucu olarak statin alması gerekir, bu da koruyucu tedavi için statin kullanımının pek kullanışlı olmayacağı anlamına gelir.
Farmakoloji > Farmakogenetik

HMG-KoA redüktaz geninde yaygın olarak bulunan iki tür tek nükleotit polimorfizminden (single nucleotide polymorphism, SNP; küçük genetik varyasyon) birine sahip olanların statinlere daha az duyarlı olduğu gösterilmiştir.