Bardiya
Geleneksel görüş

Geleneksel görüş, Behistun Yazıtı ve Herodot, Ktesias ve Justinus'un de aralarında bulunduğu çeşitli antik kaynaklara dayanmaktadır, ancak bunlar arasında küçük farklılıklar vardır. Günümüze ulaşan en eski üç kaynak, Gaumata/Pseudo-Smerdis/Sphendadates'in Darius ve diğerleri tarafından bir darbeyle devrildiği ve ardından Darius'un tahta çıktığı konusunda birleşmektedir. Çoğu kaynak (Darius'un kendisi, Herodot ve Ktesias dahil) Darius'un yedi kişilik bir komplocu grubunun parçası olduğunu söyler. Yunan ve Latin kaynaklarında Darius'un daha sonra bir yarışmada hile yaparak krallığa geldiği anlatılmaktadır.
Bardiya, Büyük Kiros'un küçük oğlu ve II. Kambises'in tam veya üvey kardeşiydi. Ktesias'a göre, Kiros ölüm döşeğindeyken Bardiya'yı bazı Uzak Doğu eyaletlerinin satrapı (valisi) olarak atamıştır. Büyük Darius'a göre, II. Kambises, Pers kralı olduktan sonra Mısır'a doğru yola çıkmadan önce Bardiya'yı öldürtmüş ve bu sırrı saklamıştır. Ancak Herodot'a (iki ayrıntılı hikâye veren) göre, Bardiya, Kambises ile birlikte Mısır'a gitti ve orada bir süre kaldı ancak daha sonra Kambises onu kıskançlıktan Susa'ya geri gönderdi, çünkü "Etiyopya kralından getirilen yayı yalnızca Bardiya çekebiliyordu." Herodot daha sonra "Kambises, kardeşinin kraliyet tahtında oturduğunu gördüğü bir rüya gördü. Bu rüyanın sonucunda Kambises, güvendiği danışmanı Prexaspes'i Mısır'dan Susa'ya Smerdis'i (yani Bardiya'yı) öldürme emriyle gönderdi" demektedir.
Bardiya'nın ölümü halk tarafından bilinmediğinden, MÖ 522 yılının baharında bir gaspçı onun gibi davranarak Pers kenti Paishiyauvada yakınlarındaki bir dağda kendini kral ilan etmiştir. Darius, gaspçının gerçek adının Medyalı bir Magi rahibi olan Gaumata olduğunu iddia etmiştir; bu isim Justinus tarafından korundu ancak entrikanın gerçek destekçisi olduğu söylenen kardeşine (Herodotus tarafından Patizeithes olarak adlandırılır) verilmiştir. Herodot'a göre Magi gaspçısının adı Oropastes'tir, Ktesias'a göre ise Sphendadates'tir .
Kambises'in despot yönetimi, Mısır'daki uzun süreli yokluğuyla birleşince, "tüm halkın, Perslerin, Medlerin ve diğer tüm ulusların" gaspçıyı tanımasına, özellikle de gaspçının üç yıl boyunca vergi indirimi sağlama sözü buna katkıda bulunmuştur. Kambises ona karşı harekete geçmiş ancak MÖ 522 yılının baharında tartışmalı bir şekilde ölmüştür. Ölmeden önce kardeşinin cinayetini itiraf etmiş ve tüm bu sahtekarlığı kamuoyuna açıklamış, ancak buna genel olarak inanılmamıştır. Yedi ay boyunca tüm imparatorluğu yöneten yeni krala karşı koymaya kimse cesaret edemiyordu. Yeni kral, hükûmet merkezini Medya'ya taşımıştır. Bir grup Pers soylusu, yeni hükümdarlarının bir sahtekâr olduğunu anlayınca, yedi kişilik bir grup onu öldürmek için bir plan kurmuştur. MÖ 522 yılının Eylül ayında Nisa'daki Nisa atlarının yurdu olan bir şatoda onu baskınla bıçaklayarak öldürdüler. Yedi kişiden biri olan Darius, kısa bir süre sonra hükümdar ilan edilmiştir.
Birincil kaynaklar isimler ve diğer pek çok ayrıntı konusunda fikir birliğine varmamış olsa da, günümüze ulaşan en eski üç kaynak (Darius'un kendisi, Herodot ve Ktesias) Gaumata/Pseudo-Smerdis/Sphendadates'i, Büyük Kiros'un oğullarından biri, yani II. Kambises'in kardeşlerinden biri gibi davranarak tahtı gasbeden bir sahtekâr olarak tasvir etmektedir. Darius'un üç dilli Behistun Yazıtı'nda, canlandırılan prensin adı Elamca "Pirtiya", Eski Farsça "Bardiya" ve Akadca "Barziya" olarak geçmektedir. Herodot'un Tarihlerinde prensin ve sahtekarının adı aynıdır (Smerdis). Ktesias için Sphendadates 'Tanyoxarces' kılığına girmiştir. Diğer Yunan kaynaklarında taklit edilen figür için 'Tanoxares', 'Mergis' ve 'Mardos' gibi çeşitli isimler yer almaktadır.