stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Napolyon Bonapart
Mısır Seferi

Ana maddeler: Fransa'nın Mısır Seferi ve Akka Kuşatması (1799)
Napolyon, 1797 yılı sonunda Paris'e döndü. Fransız yönetimi (Direktörler), 1798 yılı başlarında onu İngiltere anakarasının istilasıyla görevlendirdiler. Ancak Napolyon, denizlerde etkili bir üstünlük sağlanmadan böyle bir operasyonun başarı şansı taşımadığını, İngiltere'ye karşı dolaylı bir strateji izlemenin en mantıklısı olduğunu savunmuş ve Mısır'ın işgal edilerek İngiltere'nin Uzak Doğu ticaret yolunun kesilmesini önermiştir. Dışişleri Bakanı Talleyrand ile anlaşıp önerisini Direktuar hükûmetine kabul ettirdi ve Fransız donanması 19 Mayıs 1798'de Mısır seferi için yola çıktı.
Akdeniz'de devriye gezen Britanya donanmasını 10-13 Haziran'da yenilgiye uğratıp stratejik öneme sahip Malta'yı işgal eden Fransız donanması, 1 Temmuz'da İskenderiye önüne demir attı; İskenderiye'yi işgal ettikten sonra Kahire'ye yöneldi. Mısır resmen Osmanlı toprağı sayılsa da güç, Memluk Beylerinin elindeydi. Memluk Beyi'nin ordusunu Piramitler Muharebesi’nde yendikten sonra 22 Temmuz’da Kahire’ye muzaffer bir komutan olarak girdi. İslam padişahının dostu olduğunu, Memlûk Beyleri’nin nüfuzunu sona erdirmek üzere Kahire’ye girdiğini iddia eden Napolyon yaptığı din propagandası ile halkı yanına çekmeye çalıştı. Merkez ve eyaletlerde kurduğu divanlara ulemaları atayarak ülkeyi divanlar aracılığıyla yönetmeye başladı.
Ne var ki Napolyon’un Mısır’daki başarısı kalıcı olmadı. İngiliz Amiral Horatio Nelson komutasındaki İngiliz donanması, Abukir körfezinde demirlemiş Fransız donanmasını Nil Muharebesi’nde imha edince ordunun ikmal bağlantısı kesildi. Napolyon ve ordusu Mısır’a hapsolmuştu. Bu gelişme Napolyon’un Kahire’de giriştiği düzenlemelerin hızını kesmedi. Sulama projeleri, okul ve hastane inşası, gazete açma, tiyatro kurma gibi projeleri sürdürdü. Akdeniz’den Kızıldeniz’e bir kanal açılması için planlar hazırlamaya, Mısır’ın ekonomik olarak kalkınması için tedbirler almaya başladı. Dindar Müslümanları memnun etmeye çalıştı hatta kendinin Müslüman olduğunu ima etti. Mısırlılar artık ona “Ali Bonapart” demeye başlamıştı.
Ancak bir süre sonra Fransızların İslam’a saygı duyduklarını söylemelerine rağmen Mısır’ı sömürmek için ellerinden geleni yapmaları, ülkede Fransızlara karşı bir tepki doğurdu. 21 Ekim’de El-Ezher Camisi etrafında kümelenen Müslümanlar ayaklanma başlattı. Ayaklanmayı çok kanlı bir şekilde bastıran Napolyon, durumunun sağlam olmadığını görüyordu. Mısır’a kara yönünden gelecek tehditleri engellemek için Şubat 1799’da orduyu Filistin’e doğru yürüyüşe geçirdi. Hedefi, "Doğu’nun imparatoru" olmak, İndus’e kadar ilerlemekti.
Ordusuyla Yafa’ya giren Napolyon şehirdeki on bin kadar asker ve sivili kılıçtan geçirdi; 19 Mart’ta Akka Kalesi önüne geldi. Cezzar Ahmet Paşa komutasındaki sert Osmanlı direnişi karşısında bozguna uğradı. Bu yenilgi karşısında Mısır'a geri dönmek zorunda kaldı.
Avrupa’da Fransa’nın Koalisyon ordularına yenildiğini haberini alınca ülkesine dönme kararı aldı. Eylül 1799’da ordusunu Mısır'da bırakarak iki küçük gemiyle Fransa'ya döndü.
Fransız Konsülü

Napolyon, Paris’e varır varmaz Direktuar üyelerinden Emmanuel-Joseph Sieyès tarafından planlanan darbenin hazırlıklarına katıldı. 9 Kasım 1799 tarihinde gerçekleşen hükûmet darbesiyle Fransa tarihinde yeni bir dönem başladı. Kısa bir süre içinde anayasada değişiklikler yapıldı ve yeni anayasa ile cumhuriyet görüntüsü altında bir diktatörlük oluşturuldu. Yönetim üç konsülün eline bırakılmıştı; en önemli görev olan 'birinci konsüllüğe Napolyon getirildi. Diğer iki üye Sieyes ve Roger-Ducos idi. Napolyon, bir ay sonra ikinci konsüllüğe Cambacérès’i, üçüncü konsüllüğe Lebrun’u getirdi. 7 Şubat 1800’de bir ulusal referandum düzenlendi ve halka Napolyon’un ömür boyu konsül olmasını onaylayıp onaylamadıkları soruldu. 18 Şubatta ilan edilen resmî sonuçlara göre 3,011,007 “Evet", 1562 “Hayır” oyu verilmişti. Böylece anayasada değişiklik yapıldı ve Napolyon “ömür boyu konsül” oldu.
Bu sırada İtalya'da savaş devam ediyordu. Napolyon Paris'ten ayrılıp İtalya'daki ordunun başına geçti. Ordularını Alp Dağları'ndan yürüyüşe kaldıran Napolyon, 14 Haziran 1800 tarihli Marengo Muharebesi'nde Avusturya ordusunu yenilgiye uğrattı ve İtalya cephesi tekrar Fransızların lehine döndü. 2. İtalya Seferi'ni de başarıyla sonuçlandırmış olan Napolyon, tekrar Paris'e geri döndü. Ekonomi ve yasal alanda kökten reform çabaları içine girdi. Sahip olduğu çok geniş yetkilerden yararlanarak devlet mekanizmasının işleyiş etkinliğini artıracak yönde geniş düzenlemeler yaptı. Fransız Merkez Bankası'nın kurulması, devlet okullarının açılarak eğitimin bir kamu hizmetine dönüştürülmesi, Code Napoléon'u (Napolyon Kanunları) olarak da bilinen Fransız Medeni Kanunu'nun hazırlanması çalışmalarına başlanması, subay okulları açılması, onun dönemindeki gelişmelerdendir. Reform ve yasa çalışmaları halk tarafından da desteklendi.
1802'de İtalya Cumhuriyeti’ni kuran Napolyon ilk devlet başkanı seçildi. Aynı yıl 25 Mart’ta imzaladığı Amiens Barış Antlaşması ile Fransız Devrim Savaşları’na son verdi.
Ancak bu barış dönemi uzun sürmedi. Fransa’nın Avrupa’daki ekonomik ve politik gücünün giderek artması İngiltere açısından giderek genişleyen bir tehdit oluşturmaktaydı. Sonunda İngiltere 1803 yılının Mayıs ayında Fransa’ya savaş ilan etti.
Devrim Cumhuriyeti'nin sonu: İmparatorluk

1804 yılının Mayıs ayında, kralcıların bir komplosunu bahane eden Napolyon kendini imparator ilan etti. Konsüllüğü 1804’te irsi imparatorluğa dönüştü. Teklif, Mayıs ayında oybirliği ile Tribunat meclisinden (Lazare Carnot’un karşı oyuna rağmen) ve Senato’dan (üç karşı oya rağmen) geçti. Karar, 2 Ağustos’ta yapılan halk oylaması ile onaylandı: 3,572,329 "evet ve 2579 "hayır" oyu verildi. Napolyon, yeni rejimi kurmaya başlamak için halk oylaması sonuçlarını beklemeyi gerekli görmedi. Hemen ağabeyi Joseph ile kardeşi Louis'yi prens ilan etti; Les Invalides'te bir tahta oturup yetenekli subaylara Legion d'honneur nişanı verdi.
29 Kasım'da Josephine ile dini nikâh kıyan Napolyon imparatorluk tacını 2 Aralık 1804'te Notre Dame Katedrali'nde giydi. Tacı Papa'nın giydirmesi planlamıştı ama Papa'nın önünde eğilmek, otoritenin Tanrı'dan geldiğinin kabulü olarak yorumlanabilirdi. Eğilmek yerine tacı eline alıp önce kendi giydi; sonra eşi Josephine giydirdi. Kendi eliyle taç giydi ama, Paris'teki Notre Dame Katedrali'ndeki törende Papa VII. Pius'un da bulunmasını sağladı. Törende olayı resimlemek üzere bulunan ressam Jacques-Louis David; Le Sacre de Napoléon adlı ünlü tablosunda Napolyon'un eşine tacı giydirdiği anı betimlemiştir.
Büyük Şarlman (Charlemagne, Karl der Große) İmparatorluğu'ndan esinlenerek bir Fransa İmparatorluğu kuruldu. Ama Napolyon'a tepki büyüktü, annesi onunla irtibatını kesti, Beethoven bestelerinden onun adını sildi ve daha birçok diplomat, bürokrat, devlet adamı ve asker onunla irtibatını kesti.[kaynak belirtilmeli] En çok tepki gösterenler devrimciler, ihtilalciler ve askerlerdi.[kaynak belirtilmeli] Mart 1805'te ise İtalya'da kendi kurduğu cumhuriyeti lağvederek kendini İtalya kralı ilan etti.
İzleyen dönemde İngiltere'nin çabalarıyla Avusturya, Rusya, Napoli ve İsveç'in katıldığı Fransa'ya karşı bir ittifak olan III. Koalisyon oluşturuldu.
1805 yılının Ekim ayında Fransız-İspanyol birleşik donanmasının Trafalgar Deniz Savaşı'nda İngiliz donanması karşısında yenilmesi üzerine Napolyon, İngiltere yerine onun müttefiklerini dize getirme yolunu seçti. Fransız ordusunu Manş kıyılarından Orta Avrupa'ya yürüten Napolyon, Ulm ve Austerlitz zaferleriyle Avusturya'yı ve Napoli'yi savaş dışı bıraktı.
Eylül 1806'da Prusya ordusunu Jena Muharebesi'nde, hemen ardından da Rus ordularını Friedland Muharebesi'nde bozguna uğrattı. Temmuz 1807'de Rus çarı I. Aleksandr'la Tilsit Antlaşması imzalandı ve Rusya savaştan çekilmek zorunda kaldı.
Düşüş Dönemi

İmparatorluğu dönemindeki olumsuz unsurlar İngiliz donanmasının gücü, İspanya ve İtalya'da akrabalarını tahta geçirmesi, halkın bu kişileri istememesi ve Fransa'ya bağlı devletlerdeki milliyetçilik akımları oldu.
1810 yılının Mart ayında Habsburg hanedanından ikinci eşi Marie-Louise ile evlendi, yasal varisi Napolyon II, 1811'de doğdu.
I. Aleksandr'la yapılan antlaşma, Rusya'ya İngiltere'ye karşı askerî harekâta kadar varacak yaptırımlar uygulama yükümlülüğünü getirmektedir ama I. Aleksandr, bu tür politikalardan kaçınmıştır. Bunun üzerine Napolyon, 1812 yılı ortasında 800 bin kişilik ordusuyla Rusya Seferi'ne girişmiştir. Borodino Muharebesi'nde General Kutuzov komutasındaki Rus ordusunu yenilgiye uğratan Fransız ordusu Moskova'ya girmiştir. Ancak Rusların bu yenilgiden sonra Rusya içlerine çekilmeleri, giderken de Moskova'yı yakmaları ve kışın da bastırması neticesinde Napolyon, ordusunu barındıracağı bir yer olmadığını anlamış ve Çar'ı antlaşma yapmaya davet etmiştir. Ancak I. Aleksandr bu teklifi reddeder. Napolyon ise tek çareyi orduyu Fransa'ya geri götürmekte bulur. Fakat sert kış koşulları geri dönüşü neredeyse imkânsız hale getirir ve Fransız ordusunun yaklaşık olarak dörtte üçünün zayi olmasına sebep olur.
Ordusunun büyük bir bölümünü Rusya Seferi sırasında kaybeden Fransa, yeni bir ordu oluşturmanın zorluklarına katlanmaya mecbur olmuştur. Üretimden çekilen işgücü ve artırılan vergiler, halkı da Napolyon'a karşı bir tutuma itmiştir. Napolyon, bu dönemde kendine karşı düzenlenen hükûmet darbesini bastırdı ve yeni bir ordu kurdu. Ancak 1813 ve 1814'te baskılar arttı ve halk desteği düştü. Rusya yenilgisi ve içteki karışıklıklar Koalisyon güçlerini cesaretlendirdi. 1813 yılının Ekim ayında Napolyon'un Leipzig Muharebesi'nde uğradığı yenilgi, onu iktidarının sonuna iyice yaklaştırdı.
1814'te düşman orduları Paris kapılarına dayandı. Napolyon imparatorluk tahtını bırakarak Elba Adası'na sürgüne gönderildi.
Yüz Gün

Ana madde: Yüz Gün
Elba Adası'ndan kaçtı ve gizlice Paris'e döndü. Halk desteği tekrar yükseldi. 7 Mart 1815'te ise tahtına geri döndü. Böylece Napolyon ikinci kez tahta çıktı.
Bir ordu topladı ve Belçika'ya saldırdı. Ancak Haziran ayında İngiliz ve Prusya kuvvetleri tarafından Waterloo'da büyük bir yenilgiye uğradı. Paris'e dönünce tahtına ikinci kez veda etmek zorunda kaldı.
Amerika'ya kaçmak istedi, ancak bunu başaramadı ve İngilizlere teslim oldu. İngilizler onu Atlantik'teki Saint Helena'ya götürdü. Son yıllarını bu küçük adada geçiren Napolyon, 5 Mayıs 1821'de 51 yaşındayken mide kanserinden öldü.
Külleri 15 Aralık 1840'ta Paris'e getirilebildi ve Les Invalides'e gömüldü.
İlgili filmler

'Savaş ve Barış-War and Peace', (1956) Fragman16 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
'Savaş ve Barış,Война и мир (İngilizce: War and Peace )', (1965-68)
Фильм 1. Андрей Болконский (1965)2 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Фильм 2. Наташа Ростова (1966)28 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Фильм 3. 1812 год (1967)14 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Фильм 4. Пьер Безухов (1967)14 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
'Ватерлоо', '(İngilizce: Waterloo)' (1970) Fragman9 Kasım 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
'Napoléon', (2002) Waterloo13 Haziran 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
'Война и мир, (İngilizce: War and Peace)', (2007) Fragman23 Nisan 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Napoleon ; (2023) yılında vizyona girmiştir.
Galeri

Letizia Ramolino Bonaparte, Napolyon'un annesi
Letizia Ramolino Bonaparte, 1811
Joseph Bonaparte, Napolyon'un ağabeyi
Napolyon'un üçüncü erkek kardeşi, Louis Bonaparte
Désirée Clary Napolyon'un nişanlısı
Josephine de Beauharnais, Napolyon'un eşi
Marie Louise, Napolyonun ikinci eşi ve oğlu
Napolyon'un anne ve babası
Napolyon, 23 yaşında, Korsikalı Cumhuriyetçiler arasındayken.
Napolyon, Toulon kuşatmasında
5 Ekim 1795'teki Paris'teki sokak çatışmaları
Eşi Joséphine de Beauharnais
Lonato Muharebesi, 3-4 Ağustos 1796
Fructidor Darbesi canlandırma, 1802
Büyük Gize Sfenksi önünde Napolyon Bonapart
Birinci Konsül
Taç giyme törenindeki kıyafeti ile
Napolyon'un komuta ettiği Austerlitz Muharebesi'ni betimleyen tablo.
"Le Sacre de Napoléon", Notre Dame Katedrali'nde düzenlenen törende eşi Joséphine de Beauharnais'ye taç giydiren Napolyon (1808, Jacques-Louis David, Louvre Müzesi)
Charles Joseph Minard'ın grafiği, Büyük Ordu'nun Moskova'ya yürürken ve geri dönüşte gittikçe azalan büyüklüğünü gösteriyor. Alttaki grafik yol boyunca sıcaklıkları gösteriyor
Napolyon'un Elba Adasına sürgüne gönderilişini anlatan Modern kahramanın yolculuğu başlıklı resim, Elba ile Fontainebleau istikametlerini gösteren yön tabelasının önünde eşeğin sırtında oturan I. Napolyon, bir elinde kırık kılıcı ve diğeriyle eşeğin kuyruğunu tutmaktadır. Marş çalan iki davulcu onu takip etmektedir (J. Phillips, Londra, Mayıs 1814)
Napolyon Saint Helena'da sürgündeyken
İrem Can İnce

| Kişisel bilgiler |
| --- | --- | --- | --- |
Doğum:  3 Temmuz 2000 (24 yaşında) Pazar, Türkiye
Milliyeti:  Türk
Boyu:  1,62 m
Ağırlık:  58 kg
Pozisyon:  Sağ kanat
Kulüp bilgileri
Kulübü:  Görele Belediyespor
Numarası:  6
Hentbolculuk kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 2019-2021 |  Pazarspor |   |   |
| 2021-2022 |  Olimpik Pazar SK |   |   |
| 2022-2023 |  Adasokağı SK |   |   |
| 2023-günümüz |  Görele Belediyespor |   |   |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. Son güncelleme:  
İrem Can İnce (d. 3 Temmuz 2003, Pazar, Rize) Türk hentbolcu. Sağ kanat mevkiinde oynayan İnce, günümüzde Türkiye Kadınlar Hentbol Süper Ligi takımlarından Görele Belediyesporda forma giymektedir. 2024 yılında Türkiye kadın millî plaj hentbolu takımının aday kadrosuna seçilmiştir. Aynı yıl Görele Belediyespor ile EHF Kadınlar Avrupa Kupası maçlarına çıkmıştır.
Vittoria, İtalya

| Vittoria |
| --- | --- |
Komün
Città di Vittoria

Vittoria
Ülke:  İtalya
Bölge: Sicilya Özerk Bölgesi
İl: Ragusa ili
İdare
 • Belediye Başkanı: Francesco Aiello
Yüzölçümü
 • Toplam: 181,31 km²
Rakım: 168 m
Nüfus (30 Kasım 2016)
 • Toplam: 64.212
 • Yoğunluk: 350/km²
Zaman dilimi: UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU): UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu: 97019
Alan kodu: 0932
Resmî site www.comune.vittoria.rg.it
Vittoria, İtalya'da Sicilya Özerk Bölgesi'nin güneyinde, Ragusa ili'ne bağlı bir kent ve bir komün.
Tarihçe

Şehri 24 Nisan 1607'de Kontes Vittoria Colonna Henriquez-Cabrera tarafından kurulmuştur. Bu kontesin çok yüksek mevkilerde bir İspanyol asılı ("Kastilya Amirali", "Medina de Rioseco Dükü" ve "Modica Kontu") olan kocası Luigi III İspanya Kralı'nın 1599'da evlenmesi dolasıyla büyük masraflar yapmış ve bundan sonra hemen ölmüş olduğu için kontes büyük mali sıkıntılar içine girmişti. Kontes ailenin mali sıkıntılarından kurtulmak için, İspanya Kralı'ndan Sicilya'da yeni bir şehir kurmak için 1607'de imtiyaz almayı başardı. Bu yeni şehre Kontes'in adı dolayısıyla Vittoria adı verildi ve Sicilya'nın güneyinde eski bir kalıntı olan Kamarina'da şehri yerine kurulmaya başlandı. Yeni şehrin nüvesi, ortasında bulunan eski bir şato ve bir kilise oldu. Vittoria Colonna sonradan İspanya'ya çekildi ve 1633'te orada öldü.
Vittoria şehri 1863'te onun anısına bir tiyatro yatırdı. 1990'da Kontes'in naaşı İtalya'ya Vittoria şehrine nakledilip şehirdeki San Giovanni Kilisesi'ne gömüldü.
1693'te bir deprem şehri yerle bir etiyse de şehir yeniden yapıldı ve genişlemeye başladı. 1812'de eski Orta Çağ'dan kalma malikane hakları yürürlükten kaldırılıp iptal edilmesi şehrin büyümesine önemli bir katkı yaptı. Şehir o tarihe kadar "Modica Kontluğu" idaresi altında idi ve sonradan onun yerine kurulan yerel idare olan Siraküza iline bağlı Modica komününün bir parçası oldu. Şehrin ve civarının iktisadi gelişmesi hızla devam etti. 1927'de Ragusa ili kurulunca Vittoria bu ile bağlı bir komün oldu.
Coğrafi konumu

Komünün bulunduğu konum engebelidir. Şehir denizden ortalama 168 m rakımlıdır. Komünün en yüksek noktası 250 m rakımlı "Monte Calva" olup bu tepenin üzerinden Akdeniz ve Sicilya Boğazı görülmektedir. Şehrin kurulma mevki ise "Boscopiano" adı verilen çok mümbit ovadır ve "Ippari Çayı" ve "Dirillo Çayı" arasında olup bu mevkiye antik Grekler "Plaga Mesopotamian Sicula (Sicilya Mezopotamyası)" adı vermişlerdi. Şehrin güneyinden Ippari Çayı civarında ta sahile kadar çamlık korular bulunup, bunlar bölgesel "Riserva Naturale Pino d'Aleppo (Halep Çamı Doğal Koruma Alanı)" olarak koruma altına alınmıştır. Komüne dahil olan sahil ise genellikle düşük rakımlıdır ama biraz kayalıktır.
Vittoria il merkezi olan Ragusa'dan 27 km; bölge merkezi olan Siraküza'dan 108 km ve Sicilya'nın önemli şehirleri olan Katanya'dan 131 km ve Caltanissetta'dan 117 km uzaktadır.
Nüfus gelişimi

Vittoria'nın belediye sınırları içinde nüfusu (1.01.2009 itibarıyla) 63.104 kişidir. 19. yüzyıl ve 20. yüzyılda Vittoria'nın nüfusunun gelişmesi şu gösterimde görülebilir:
Kişi
Ekonomi

Günümüzde Vittoria güneydoğu Sicilya'nın önemli nüfus merkezi olup bu nüfus için gerekli çeşitli hizmet sektörü ihtiva etmektedir.
Şehir 168 m rakımlı olmakla beraber şehre bağlı ve şehir merkezinden yaklaşık 11 km uzakta bir semt olan "Scoglitti" Gela Körfezi'nde bir limandır. Bu semt ve civarındaki plajlar yazlık turist merkezleridir. Ayrıca bu semt limanından yapılan balıkçılık şehir ekonomisine önemli katkı yapar.
Şehir önemli bir tarım üretim merkezidir. Şehir civarındaki tarımda seracılık çok önem kazanmıştır ve Vittoria seracılıkta güney İtalya'da başta gelmekte ve hem İtalya ve tüm Avrupa pazarları için domates, patlıcan, biber ve kabak yetiştirilmektedir. Bağcılık ve zeytincilik önemli tarım alanlarıdır. Zeytinyağı ve şarap üretimi çok ileridir ve "Cerasuolo" tescilli isimli şarabi çok ünlüdür. Çiçekçilik tarımı da önemli olup Vittoria ürettiği karanfillerle isim yapmıştır.
Komşu komünler

Vittoria komünü şu komünlerle sınır komşusudur:
Acate, Chiaramonte Gulfi, Comiso, Ragusa
Kardeş şehirler

Vittoria şu kentlerle kardeş şehir bağlantısı kurmuştur:
Mátészalka, Macaristan
Siggiewi, Malta
Resimler

Vittoria - "Piazza del Popolo (Halk Meydanı)"
Vittoria - Şehir tiyatrosu
Vittoria - Grazie Manastırı Kilisesi
Vittoria'nın Ragusa ili içindeki konumu
Abhazlar

Abazalar ile karıştırılmamalıdır.
| --- | --- |

 

Önemli nüfusa sahip bölgeler
 Abhazya: 127.000 (Abhazya Nüfus Sayımı 2018)
 Türkiye: 39.000 - 600.000
 Rusya: 11.366
 Suriye: 10.000-30.000
 Almanya: 5.000
 Gürcistan (Abhazya dışında): 3.527
 Ukrayna: 1.458
Diller
Abhazca (ana dil), Türkçe, Rusça, Gürcüce
Din
Genellikle Sünni İslam (diasporada), Doğu Ortodoks (Abhazya'da)
Abhazlar
Abhaz kadınlar
Abhazlar (Abhazca: Аҧсуа, Apsva veya Apsua) Abhazya’da yaşayan Kuzeybatı Kafkasya halkı. Abhazya dışında en büyük Abhaz nüfusu Türkiye’dedir. Türkiye’deki Abhazların ataları 19. yüzyılda diğer Kuzey Kafkas halklarıyla birlikte Ruslar tarafından sürgün edilmiştir. Ayrıca Rusya, Kazakistan ve Ukrayna’da da Abhaz nüfusu vardır. Kuzey Kafkasya’da yaşayan Abazalar ile Abhazların aynı kökenli olduğu kabul edilir.
Adlandırma

Rusya ve Rusçadaki kullanımı birbirine yakın iki formda görülen ISO 639 kodu abk (Abhazca аҧсуа бызшǝа) ve abq (Abazaca абаза бызшва) olan ve ikisi birlikte Kuzeybatı Kafkas dilleri ailesinin Abhaz-Abaza dilleri grubunu oluşturan dilleri konuşan halklar için Türkiye'de ayırt etmeksizin yalnızca Abaza adı kullanılır. Yani Abhaz (Абхаз) ve Abazin (Абазин) Abazaların iki grubuna Rusçada verilen adlardır. Abhazya’daki Abazalar “Abhaz”, Rusya'ya bağlı Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti'nde yaşayan Abazalar “Abazin” olarak adlandırılır. Rusça aracılığıyla geçtiği Batı dillerinde de genellikle böyle kullanılır. Türkçede ise yüzyıllardır var olan “Abaza” adı böyle bir ayrım içermez. O yüzden Abaza etnik kimliğinin alt kimlikleri olarak Apsuva (Rusların Abhaz dedikleri) ve Asuva (Rusların Abazin dedikleri) kullanımı da görülür. Rusçada Abhaz denen Abazalar (Apsuvalar) Türkiye'nin iç-batı bölgelerinde (İzmit, Adapazarı, Düzce, Bolu, Bursa-İnegöl, Kütahya, Bilecik ve Eskişehir) yoğunlaşmışken, Rusçada Abazin denen Abazalar (Asuvalar) ise iç-doğu bölgelerinde (Bilecik, Eskişehir, Samsun, Amasya, Tokat, Yozgat, Zonguldak, Bartın, Sivas, Kayseri, Adana) yerleşmişlerdir.
Tarih

MÖ 1000 ve 550 yılları arasında, bugünkü Abhazya'nın Karadeniz kıyısında, özellikle modern Abhazya'nın başkenti olacak olan Pitiunt ve Dioscurias'ta ticaret kolonileri kurdular. Klasik yazarlar bölgede yaşayan çeşitli insanları ve konuştukları çok sayıda dili anlattılar. Arrian, Plinius ve Strabon, Karadeniz'in doğu kıyısında modern Abhazya'da bir yerde Abasgoi ve Moschoi halklarından bahsettiler.
MÖ 9. ve 6. yüzyıllar arasında, modern Abhazya toprakları antik Colchis krallığının bir parçasıydı. Bu krallık daha sonra MÖ 63'te Lazica Krallığına bağlandı.
4 yüzyılda, Bizans İmparatorluğu etkisi ile Abhaz bölgesi nüfusunun Hristiyanlığa dönüştürüldüğü kesin zaman belirlenmemiş olsa da, Pityus Metropolü Stratophilus'un İlk Ekümenik Konsey'e 325 yılında İznik'te katıldığı bilinmektedir. 
8. yüzyılda Araplara karşı başarılı savunma ve yeni toprak kazanımları, Abhaz prenslerine Bizans İmparatorluğu'ndan daha fazla özerklik iddia edecek kadar güç verdi. 778 dolaylarında II. Leon, Hazarların yardımıyla tam bağımsızlığını kazandı; o "Abhaz Kralı" unvanını aldı ve Başkentini, batı Gürcistan'daki Kutaisi şehrine taşıdı. 10. yüzyılda Abhaz Kralı'nın varisi olmadığı için, krallık yeğeni III. Bagrat'a geçti ve böylece Abhaz-Gürcü krallıkları birleşmiş oldu. 1570 yılında iç işlerinde serbest olmak kaydı ile Osmanlı Devletine bağlanmış daha sonra 1830 yıllarında Rus Çarı'nın bölgeye ajanlar göndererek istila hazırlıkları başlatılan Abhazya'da Halk Osmanlı ve Rus yanlısı olmak üzere ikiye bölünmüştür. 1864 yılında Rus işgali ile özellikle bugünkü Soçi bölgesinde yaşayan Abhazlar çok büyük kayıplar vermiş ve Osmanlı topraklarına göç etmek zorunda kalmışlardır.
Abhazya, 1917 Devrimi'nden sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin bir parçasıydı. 1921'de Gürcistan'a Kızıl Ordu'nun girmesinin ardından Abhazya, Gürcistan SSC içinde ayrı bir Abhazya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti idi. Statüsü 1931 yılında Gürcistan SSC içinde özerk cumhuriyete indirildi. Sovyetler Birliği döneminde, tarım ve turizmin gelişmesine bağlı olarak Abhazya'daki Ermeni, Rus ve Gürcü nüfusu iyice arttı. Abhazca okullar neredeyse kapanma noktasına geldi. 1989 sayımına göre Abhazya'da yalnızca 97.000 Abhaz vardı ve bu da özerk cumhuriyetin nüfusunun %18'ini oluşturuyordu. Geri kalan nüfusun büyük bölümü Gürcüler (%45), Ermeniler (%15) ve Ruslar'dan (%14) meydana geliyordu.[kaynak belirtilmeli]
1992-1993'te Abhazya Özerk Cumhuriyetinin bağımsızlığını ilan etmesi ile çıkan savaşta Gürcüler Abhazya'ya girdi. Ama dünyanın çeşitli yerlerinden gönüllü olarak gelen Abhaz, kuzey kafkas kökenli halklar, Ermeni gönüllüler, dağlı halkların ve Rus ordusunun yardımıyla Gürcü askerlerini yenilgiye uğratmışlardır. Sonrasında Abhaz nüfusu oranı %45'e kadar yükselmiştir. Bugün Abhazya'nın geri kalan nüfusu ise Ruslar, Ermeniler, Gürcüler (yalnızca Gali bölgesinde), Yunanlar ve Yahudiler'den oluşmaktadır. Bugün Abhazya nüfusunun 250.000 dolayında olduğu söylenmekle birlikte, kesin sayının ne kadar olduğu bilinmemektedir.