stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tibet mitolojisi
Ulusal mitoloji > Yaratılış efsanesi

Bu konudaki en bilinen ve tanınan ulusal efsanelerden biri olan Tibet yaratılış efsanesi, Tibet halkının maymun atalardan geldiğine inanılan Pha Trelgen Changchup Sempa'dır . Bu efsanenin birçok versiyonu sunulsa da, yaygın olarak kabul edilen versiyonu, maymun atası Pha Trelgen Changchup Sempa'nın Tibet'e dünya suyla kaplıyken geldiği ve sonunda bebek maymunlar olan çocukları olduğu şeklindedir. Bu çocuklar zamanla alet kullanmayı, ekinleri nasıl hasat edeceklerini ve kendi kendilerine yeten ve bir medeniyet yaratmayı öğrendiler, Tibet halkının bu medeniyetin torunları olduğu söyleniyor.
Ulusal mitoloji > Tibet'in manzarasına dayanan efsaneler

Pek çok geleneksel Tibet efsanesi, eşsiz manzarasının bir platonun üzerinde ve birçok dağın arasında yer almasına dayanır. Bu önemli efsanelerden bazıları, Tibet'in zirvelerinde kar ve efsanevi beyaz aslanlar arasında yaşadığı söylenen kıllı vahşi adam gruplarının hikâyesini anlatan 'Tibet Bozkırlarının Vahşi Adamları'nı içerir. Bazıları tarafından kıllı çıplak vahşiler oldukları söylendi ve Moğollar onları vahşi adam veya bamburshe olarak adlandırdı. Diğerleri, bu sözde vahşi adamların ayak izlerinin aslında ayılardan geldiğini söyledi. Immured anchorite, karanlık, taş duvarlı bir alan içinde hapsedilmiş, yalnızca bir kişiye yetecek kadar sığan ve geçebilecekleri tek bir delikle tüm yaşamları boyunca o küçük alanda meditasyon yapan keşişlerle ilgili başka bir efsanedir. Bu keşişler, karanlıkta yaşamaya yemin ederler ve bu taş duvarlar sadece tüm hayatlarını geçirdikleri yer değil, aynı zamanda mezarlarıdır. Tibet'teki kültür ve çevreye dayanan birçok ulusal Tibet mitine rağmen, Tibet farklı ülkelere yayılan sınırları paylaştığı için diğer kültürlerden gelen mitolojiye benzerlikler paylaşan birçok efsane vardır. Bu, Kral Gesar Destanı'nı, cesur ve korkusuz bir efendinin, efsanevi GLing krallığından Gesar'ın ve başardığı çeşitli kahramanlık işlerinin hikâyesini izleyen bir balad içerir.
Budizm

Tibet mitolojisinde mevcut olan dini mitoloji çoğunlukla Vajrayana Budizmi ve Bön Dinindendir . İkisi ayrı dinler olsa da, genellikle Tibet mitolojisi içinde harmanlanmıştır. Budizm, başlangıçta Hindistan'dan Tibet'e yayıldı ve birçok efsane, Budizm'in belası olan Budist yaşam ve ölüm döngüsü olan Samsara'yı içeren sanat eserleriyle aktarıldı. Bon dini ise Budizm ile pek çok ortak inanca sahip olan ve Budizm ülkeye gelmeden önce ortaya çıkan birçok mitleri olan bir Tibet dinidir. Bon dini öncelikle insan ve göksel alemler arasında barış yapmayı içerir ve Tibet folkloruyla yakından bağlantılıdır. Rainbow beden gerçekleşme seviyesi gibi dinî kavramlar da bu kategoride mevcuttur.
Budizm > Reenkarnasyon

Bu efsanelerde reenkarnasyon fikirleri, hayaletler ve ruhlar da sık sık ortaya çıkmaktadır, çünkü yeniden doğuş döngüsü ruhları geçici bir form olarak gerektiren, bazı ruhların hayalet haline geldiği ve bu döngü bozulursa veya tamamlanamazsa dünyayı dolaştığı bir kavramdır. Örneğin, Tibet'te Budizm'de ölüm ve ölümden sonraki yaşamla ilgili bir dizi popüler anlatı vardır, 'Keşişin Giysilerindeki Hayalet' olarak bilinen bu anlatılardan biri, hayaletleri hayatlarına devam edemeyen insanların kalan ruhları olarak tasvir etmektedir. ve devam etmek için samsarayı anlamak kadar kişinin yaşamı üzerine düşünmek de gereklidir. Bu iki niteliğin kökeni Budizmdir. Budist sanatı genellikle mitleri kaydetmek ve sergilemek için kullanılır ve genellikle eser için anlam yaratmak için izleyicinin aktif katılımını gerektiren bir sanattır, bu aynı zamanda sadece bir hikâye anlatmaya çalışmadığı, aynı zamanda bir zihniyet ve yolu tasvir ettiği anlamına gelir. Budizm'deki bu fikir, Tibet mitolojisinde uzun süredir mevcuttur ve tarih boyunca Budist heykellerinde sıklıkla görülür. Bon dini ve Budizm, mitlerin çoğunun kaynaklandığı ana dinler olsa da, Tibet Güney-Batı Çin'de yer almaktadır ve Burma, Hindistan, Nepal ve Butan ile sınır komşusudur. Bu kültür dinleri içinde paylaşılan birçok efsane de vardır. Örneğin Hindistan'dan Hindu iblisi Jvarasura'da ateş tanrısı Tibet mitolojisinde de mevcuttur.
Tibet Mitolojisinde Tanrılar

Tibet mitolojisinde çeşitli farklı tanrılar mevcuttur ve Tibet mitolojisinde daha iyi bilinen tanrıların bazıları ya Tibet'in ulusal mitolojisinden ya da Budizm'dendir ve bu nedenle birçok kültürde mevcuttur ve paylaşılmaktadır.
Tibet Mitolojisinde Tanrılar > Dağ tanrıları

Dağ tanrıları, Tibet Orta Çin ovasının batısında yer aldığı ve birçok dağla kaplı olduğu için dünyanın en yüksek dağlarından bazılarına ev sahipliği yaptığı için en önemli yaratıklardan biridir. Bu, dağ tanrılarının ortaya çıkmasıyla ilgili birçok efsaneye yol açtı. Her dağın onu koruyan bir tanrısı olduğuna ve bu tanrıların insanlara iyilik yapanlardan ve kötülük yapan tanrılardan farklı olduğuna inanılıyordu. Dört büyük Kutsal Dağ vardır ve bu Kutsal dağların her birinin bir tanrısı ve diğer beş ünlü Dağ Tanrısı birlikte Dokuz Yaratıcı-Tanrı olarak adlandırılmıştır, Tibet'in farklı bölgeleri farklı tanrılara tapınır. Bu Dağ Tanrıları tamamen iyi değil, iyi ve kötü olarak ayrılmıştır. Eski dağların molozlarından yükselen tanrılar, ortaya çıkmaları için zorluklarla ve zorluklarla yüzleşmek zorunda kaldıkları için iyi ve yararlıydılar, diğerleri ise baştan beridir her şeye sahip oldukları için bencil ve kötüdür.
Tibet Mitolojisinde Tanrılar > Chenrezig

Genellikle Avalokiteśvara veya Guanyin olarak bilinen bu Bodhisattva, Tibet kültüründeki kültüre bağlı olarak ya erkek ya da kadın olarak tasvir edilir Chenrezig, erkek Bodhisatta olarak kabul edilir. Chenrezig'in tüm Budaların şefkatini kişileştirdiği söylenir, Tibet mitolojisindeki bu Bodhisattva'nın tek bir gözyaşı ile başarının dişi bodhisattvası Tara'yı (Budizm) yarattığı söylenir. Bu gözyaşı düşmüştü ve yere düştüğünde Tãrã'nın bir nilüferden çıktığı bir göl yarattı.
Tibet Mitolojisinde Tanrılar > Vajrapani

Vajrapani'nin Tibet mitolojisinde pek çok formu vardır, bunlardan başlıcaları Dharmapala veya Vajrapani-Acharya'dır, tanrı tek bir kafaya ve üçüncü bir göze sahip olacak şekilde insan biçiminde tasvir edilmiştir ve yılanlardan yapılmış bir kolye takmaktadır. Nilambara-Vajrapani, dört ya da altı eli olan ve kafataslı bir baş ve üçüncü bir gözü kafataslı olarak tasvir edilmiştir. Mahachakra-Vajrapani, Vajrapani'nin başka bir formudur, ancak önceki formlardan farklı olarak bu formun üç başı, altı kolu ve iki bacağı ve üçüncü bir gözü vardır ve sol elinde bir kafatası kupası tutmaktadır. Pek çok Budist heykelinin yanı sıra bu tanrıyı tasvir eden sanat eserleri Nepal, Japonya, Hindistan ve Kamboçya dahil birçok ülkede bulunur.
Tibet Mitolojisinde Tanrılar > Jampelyang

Manjushri olarak da bilinen Jampelyang, bilgeliğin ve içgörünün Bodhisattva'sıdır ve Tibet mitolojisinde de Tantra'nın gelenekleri olan Vajrayana Budizmi ile bağlantıları olduğu söylenir. Cehaleti kesmek için sağ elinde alevler içinde bir kılıç tuttuğu ve sol elinde tamamen çiçek açmış bilgeliğin sembolü olarak bir nilüfer taşıdığı tasvir edilmiştir. Jampelyang genellikle birçok Budist sanat eserinde yer alır ve genellikle Chenrezig ve Vajrapani ile birlikte aile koruyucu tanrıları olarak tasvir edilir.
Yaratıklar

Tibet mitolojisinde kar aslanı gibi hayvanlara benzeyen yaratıklardan ruhlara kadar farklı efsanevi yaratıklar sıklıkla yer alır. Bu yaratıklar hem dini mitolojide hem de ulusal mitolojide mevcuttur ve genellikle Tibet ortamının bir sonucudur veya dinin yayılmasının bir sonucu olarak birçok ülke arasında paylaşılır.
Yaratıklar > Yeti

Yeti, dünyanın en tanınmış efsanevi yaratıklarından biridir, Tibet mitolojisinde Çin ve Rus mitlerinin yanı sıra Yeti mitinin bir versiyonu da vardır. Büyük yaratığın bir maymuna benzediği söylendi ve son yıllarda bu efsane, Abominable (2019 filmi) veya Smallfoot (2018 filmi) gibi çocuk filmleri gibi farklı biçimlere uyarlandı. Tibet çevresindeki karlı dağlarda turuncu kürk tutamları ve karda görülen büyük ayak sesleriyle görüldüğü söyleniyordu. Batı medyasındaki Yeti haberleri, karda bu büyük ayak izlerinin fotoğraflarının çekildiği 1950'lerde zirveye ulaştı.
Yaratıklar > Kar aslanı

Kar Aslanı, göksel bir hayvan ve Tibet'in amblemidir, görünümü Tibet'in çoğunu oluşturan karlı dağ sıralarının simgesidir. En yüksek dağlarda yaşadığı düşünülür ve kar aslanı genellikle başka hikâyelerde de görünür, bu hikâyeler kar aslanını genellikle hayvanların kralı olarak kabul eder. Kar aslanı madeni paralarda, banknotlarda, posta pullarında ve hatta Tibet ulusal bayrağında bile bulunuyordu. Senggeh Garcham veya kar aslanı dansı Tibet'in bazı bölgelerinde hala uygulanmaktadır ve rahipler tarafından gerçekleştirilen geleneksel bir Budist dansıdır. Kar aslanı, Tibet'te çok popüler olmasına rağmen, Budizm'de de mevcuttur ve bu nedenle kar aslanı heykelleri ve sanatı, Çin, Japonya, Hindistan ve farklı Himalaya bölgelerinin bazı kısımlarındaki tapınaklarda da görülebilir.
Yaratıklar > Rüzgar atı

Rüzgar Atı, Tibet'teki Tibet Budizminden kaynaklanıyor. Rüzgârın gücünü kullanarak insanların dilek ve dualarını Tanrılara taşıyabilen güçlü yaratıklar oldukları düşünülüyordu. Bu efsanevi yaratıklar, genellikle dua bayraklarında bir şans sembolü olarak bulunur ve dünyanın yönlerini değiştirebileceklerine inanılır. Tibet dua bayrakları Bon dininden gelir ve bölgeleri kutsamak için genellikle Tibet'teki dağlara ve daha büyük Himalaya bölgesinde asılır. Bayraklar kumaştan yapılmıştır ve genellikle parlak renklidir ve ip ile birlikte asılmıştır. Rüzgar atı için bu bayrakların yaşamdaki pozitifleri artırdığı söylenir ve bu nedenle genellikle ağaç tepeleri gibi kutsanmış alanların daha yüksek bölgelerinde asılır.
Yaratıklar > Hayaletler

Diğer yaygın Tibet mitleri arasında Tibet hayaletleri bulunur, bu genellikle Budizm'den kaynaklanır ve bu nedenle Hint hayalet mitolojisiyle birçok benzerlik vardır. Bunlar arasında yüksek rütbeli keşişlerin isteklerinin bir tezahürü olan tulpa'nın açgözlülüğünün ve yerine getirilmemesinin sembolü olan aç hayaletler de var. Bu hayaletler, yeni yılı almak için tüm negatif enerjiden, ruhlardan veya kötü şanstan kurtulmak için yıl sonuna doğru düzenlenen yıllık bir dini törenle Tibet kültürüne derinden bağlıdır.
Vodafone Yunanistan

| --- | --- |

Ticari ismi: Vodafone-Panafon Hellenic Telecommunications Company S. A. (Türkçe: Vodafone-Panafon Helenik Telekomünikayon Şirketi)
Tip: Alt şirket
Tür: Telekomünikasyon
Kuruluş: 1992 (33 yıl önce) (1992)
Genel merkezi: Halandri, Yunanistan
Hizmet alanları: Yunanistan
Önemli kişiler: Haris Broumidis (CEO)
Gelir: 146,2 milyon $
Sahibi: Vodafone
Çalışan sayısı: 2.797
Web sitesi: vodafone.gr
Vodafone Yunanistan, (Eski adı: Panafon) Birleşik Krallık merkezli Vodafone şirketinin Yunanistan koludur. Merkezi Halandri, Yunanistan'da bulunan şirket; 1992'de kuruldu ve 2004'te ülkenin lider mobil operatörü oldu.
Tarihçe

Vodafone Yunanistan, 1992 yılında Yunanistan'da Panafon adıyla kuruldu. Şirketin kuruluşunda Vodafone, France Telecom, Intracom ve Data Bank yer aldı. Şirket Ocak 2002'de Panafon'un ticari adının değiştirilmesi çerçevesinde resmî olarak Vodafone olarak yeniden adlandırıldı. Aralık 1998'de şirket, Atina ve Londra borsalarında hisselerini listeledi, ancak Temmuz 2004'te ATHEX'ten ayrıldı. Vodafone, Vodafone Greece hisselerinin %99,8'ine sahip olup şirketin en büyük hissedarı konumundadır.
2003 yılında Vodafone, popüler pop müzisyeni Sakis Rouvas ile Yunanistan'daki reklam kampanyası için özel bir sözleşme yapmıştır. Rouvas, şirket için birçok reklam filmine katılmış ve markayı albümleri içinde tanıtmıştır. Aynı şekilde Vodafone, Rouvas'ın büyük konserlerinin ve şarkılarının birincil sponsorudur. Diğer plak şirketleri ve sanatçılar, diğer mobil şirketlerle sponsorluk karşılığında reklam yaparken Vodafone, yalnızca bir sanatçı tarafından öncelikle reklamı yapılan tek Yunan mobil şirketidir ve Rouvas'ın çabası, genç ve yetişkin tüketicilere yönelik büyük bir pazarlama stratejisi olmuştur.
Vodafone Yunanistan, kendi IPTV hizmeti içinde Nova ile Nova Sports kanallarını sunmak üzere bir anlaşma yapmıştır. Mart 2021'de Vodafone TV'nin 150.000 abonesi olduğu açıklandı.
Vodafone TV ayrıca Disney+, HBO, Warner Bros. ve Viaplay'e erişim sağlamaktadır.
Ötüken Türkçe Sözlük

| --- | --- |

Yazar: Yaşar Çağbayır
Tür: Sözlük
Yayım: 2007
Yayımcı: Ötüken Neşriyat
ISBN: 978-975-437-623-4
Ötüken Türkçe Sözlük, emekli öğretmen ve araştırmacı yazar Yaşar Çağbayır tarafından kaleme alınmış bir sözlüktür.
Türk diline ait 246.000 sözcük içeren sözlük, sözcük sayısı en çok olan sözlük olma özelliğiyle olduğu kadar içeriğinde yer alan Osmanlıca dizin'le de Türkiye'de bir ilktir. 38 yıllık çalışmayla hazırlanan Ötüken Türkçe Sözlük, 5 ciltten ve 5.744 sayfadan oluşmaktadır. Ötüken Türkçe Sözlük, Türkiye ve dünyada Türk dili üzerine yazılmış “Atabetü'l Hakayık” tan çağdaş edebî metinlere kadar yaklaşık 1700 eserin incelenmesiyle hazırlandı. Ötüken Neşriyat tarafından basımı gerçekleştirilen sözlük, Türkçeyi doğru ve etkin kullanmak isteyen ve metin çalışmaları yapan herkes için kaynak eser niteliğindedir. Göktürk, Eski Uygur, Hakaniye, Oğuz, Eski Anadolu, Osmanlı, Çağdaş Türkiye Türkçesi ile Anadolu, Rumeli, Kıbrıs, Kerkük Ağızları'nın yanı sıra sözlüğün beşinci cildinde 235 sayfadan oluşan Osmanlıca dizin de yer almaktadır. Osmanlıca alfabeye göre hazırlanan dizin sayesinde Ötüken Türkçe Sözlük'ün içerisinde bulunan Osmanlı imlâsıyla yazılı yaklaşık 55 bin kelimenin farklı okunuş ve anlamları da bulunmaktadır. Sözlük kullanıcılarının bilgiye daha kolay ve çabuk ulaşabileceği şekilde hazırlanan Ötüken Türkçe Sözlük'te; sözcüklerin doğru okunabilmesi için gerekli işaretlemelerle, sözcüğün hangi kaynaktan alındığını belirten parantez içi açıklamalar da yer almaktadır.
Murat Giray

| Murat Giray> Kırım hanı |
| --- | --- |
Hüküm süresi: 1678–1683
Önce gelen: I. Selim Giray
Sonra gelen: II. Hacı Giray

Doğum: 1627
Ölüm: 1696 Yanbolu
Hanedan: Giray Hanedanı
Dini: İslam
Murat Giray (1627 - 1696), 1678-1683 yılları arasında Kırım Hanı.
Osmanlı Sadrazamı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa 1678 yılında Kırım hanı I. Selim Giray'ı görevden alarak yerine Murat Giray'ı atadı. Murat Giray 1676-1681 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Osmanlı ordusunun yanında yer aldı. 11 Ağustos 1678'de Ukrayna'daki Çiğrin kalesi'nin Ruslardan alınması sırasında Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'yla birlikte hareket etti.
Ancak Murat Giray 1683 yılında II. Viyana Kuşatması sırasında sadrazamla büyük bir görüş ayrılığına düştü. Kuşatma sırasında Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Murat Giray'ı küçümsedi ve görüşlerini dikkate almadı. Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, Murat Giray'dan Viyana'ya yardıma gelmesi beklenen Leh kralı III. Jan Sobieski'yi durdurmasını bekliyordu. Oysa Murat Giray Tuna nehrini geçmekte olan Leh ordularını hiçbir şey yapmadan seyretmekle yetindi. Gerçekliği tartışmalı olan bazı iddialara göre Murat Giray Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın hakaretlerine gücenmiş ve ona bir ders vermek amacıyla Viyana Kuşatması'da Osmanlı ordusuna yardım etmemişti. Osmanlı Devlet bürokrasisinde Kırım Hanlığı, Avrupa üzerine yapılan her seferde resmen davet edilmekteydi. Viyana Kuşatması sırasında bu davet geleneği uygulanmamış ve Kırım Hanlığı'nın statüsünü tehdit edecek şekilde kuşatmaya katılma emri kendilerine iletilmiştir. Murat Giray bu duruma tepki olarak Leh ordusuna müdahale etmemiştir.
Kuşatmanın başarısızlıkla sonuçlanması üzerine Merzifonlu Kara Mustafa Paşa derhal Murat Giray'ı görevden aldı. Kısa bir süre sonra  Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın kendisi de görevden alınarak idam edildi. Murat Giray geri kalan 13 yıllık yaşamını Saraçeli çiftliğinde geçirdi ve 1696 yılında öldü.
Yunus Kitabı

Yunus kitabı (İbranice: Sefer Yonah), Nevi'im'de Küçük Peygamberler içinde bulunan bir kitaptır. Tanrı'nın, Ninovalıların yıkılacağı haberini vermesi için Yunus'u görevlendirmesi ve Yunus'un bu ilahi görevden kaçmaya çalışmasıyla ilgili hikâyeyi içerir. II. Yarovam döneminde (MÖ 786- MÖ 746) gerçekleşen bu olayın sürgün sonrası dönemde, MÖ 5. yüzyılın sonlarıyla MÖ 4. yüzyılın başları arasında kaleme alındığı düşünülür. Bu hikâyenin (aşağıda anlatılacağı üzere) ilginç bir yorumsal tarihi bulunur ve popüler çocuk kitaplarında yer almıştır. Yahudilik'te, Yom Kipur günü öğleden sonra okunan Aftara'da Tanrı'nın tövbe edenleri affedeceğiyle ilgili inancın kaynağı bu kitaptır.
Tevrat bilginlerinin çoğu Yunus kitabının içeriğini gerçek dışı bir anlatı olarak değerlendirmektedir. Yunus'un İ.Ö 8. yy.da yaşadığı ileri sürülmesine rağmen kitabın yazılışı bundan yüzyıllar sonradır. Birçok bilgin kitabı bir parodi veya satirik bir anlatı olarak değerlendirir. Eğer bu doğruysa hikâye O'nun satirik doğasını anlamayan bilgeler tarafından İbrani Kutsal Kitabı'na sokulmuş olmalıdır.
Kitabın ana hatları

Yunus kitabının ana teması Tanrı'nın merhametidir. Kitap kabaca dört kısma ayrılabilir: (1) Tanrı'nın egemenliği, (2) Tanrı'nın yargısı, (3) Tanrı'nın rahmeti ve (4) Tanrı'nın doğruluğu. Ayrıca aşağıdaki şekilde de bölümlere ayrılabilir:
Tanrı'nın ilk görev verişi ve Yunus'un isyanı.
Tanrı'nın Yunus'u yargılaması ve Yunus'un şükran duası.
Tanrı'nın ikinci görev verişi ve Yunus'un buna uyması
Tanrı'nın Ninova'yı yargılması ve Yunus'un nankörlük ile ilgili şikayeti.
Tanrı iyidir!
Kitabın ilk yarısı Tanrı'nın egemenliğinde O'nun yargılamalarını içerir. İkinci bölümde ise yargılaması merhamet yoluyla işlenmiştir. En nihayetinde Tanrı, kendi doğruluğunu açıklamaktadır.
Hikâye

Yukarıda da belirtildiği üzere, Yunus kitabı diğer peygamber kitapları gibi yazılmamıştır. İkinci konudaki ilahi dışında kitap öyküseldir. Ninova'ya karşı kehanetsi kelimeler hikâyenin içinde aktarılır. Her hikâyede görüldüğü gibi burada da sahne, olay örgüsü, karakterler ve tema vardır. Edebi sanat olarak hiciv kullanılmıştır.
Hikâye > Sahne

Yunus hikâyesinin arka planı MÖ 8 ve 7. yüzyıldaki Antik İsrail'dir fakat MÖ 6 ila 4. yüzyıllar arasında geçen dini ve sosyal sorunlarla yüzleşir. Tanrı'nın krallığı olan kalıcı İsrail'in goy topraklarına genişleyeceği açısından Yeşaya kitabı (özellikle üçüncü Yeşaya bölümü) ile paralellik gösterir.
2. Krallar 14:25'te yazdığına göre Yunus, Gat-Heferli olup II. Yerovam döneminde (MÖ 786 - MÖ 746) yaşamıştır. Bu şehir bugün, Nasıra'dan birkaç kilometre uzaklıktaki el-Meşet'tir ve sürgün sonrasında, eskiden İkinci İsrail Krallığı toprakları üzerinde bulunmaktaydı.
Ninova, antik Asur imparatorluğunun başkentiydi ve MÖ 612'de Medler'in eline düştü. Kitap, Ninova için "büyük şehir" demektedir, bunun sebebi ya refah seviyesinin yüksek ya da şehrin yüzölçümünün geniş olmasıdır. Asurlular genelde İsrail'e karşıydı ve en nihayetinde MÖ 721'de İsrail'i ele geçirdi.
Hikâye > Karakterler

Yunus'un hikâyesi, bir edilgen adam ile bir etkin Tanrı arasında geçen dramdır. İsminin anlamı "güvercin" olan Yunus, okuyucuya daha ilk bapta kendisini tanıştırır. İsim belirleyicidir. Çoğu peygamberin kahramansı isimleri bulunurken (ör: Yeşaya - "Tanrı'nın koruduğu") Yunus'un isminde pasiflik unsuru bulunur.
Yunus'un edilgen karakterinin zıddı olan diğer ana karakter Yehova'dır. Tanrı'nın karakteri bütünüyle aktiftir. Yunus kaçarken Tanrı onu takip eder. Yunus düşerken Tanrı onu kaldırır. Tanrı karakteri hikâye ilerledikçe kendini hiciv yoluyla gösterir. Kitabın ilk kısmında Tanrı acımasız ve hiddetlidir; ikinci kısımda ise seven ve merhametli biri olarak gözükür.
Kitaptaki diğer karakterler, birinci konudaki denizciler ve üçüncü konudaki Ninova halkıdır. Bu karakterler de Yunus'un pasifliğine tezattır. Yunus tekne ambarında uyurken denizciler dua edip gemiyi kurtarmaya çalışıyordu. Yunus kendini ilahi görevi yapmak için zorlanmış olarak bulurken Ninovalılar aktif bir şekilde Tanrı'nın fikrinin değişmesi için dua ediyordu.
Hikâye > Tema

Merkezi tema Yunus ile Tanrı arasındaki anlaşmazlıktır. Tanrı, Ninova'ya kıyametin geleceğini bildirmesi için Yunus'u çağırır fakat Yunus buna direnip kaçmaya çalışır. Yunus, Yafa'ya gidip orada Tarşiş (Tarsus)'e gitmekte olan bir gemiye biner. Tanrı, denizde büyük bir fırtına çıkarır ve bunun üzerine Tanrı'yı memnun etmek için Yunus mürettebat tarafından denize atılır. Tanrı tarafından büyük bir deniz yaratığı yollanır ve bu yaratık Yunus'u yutar. Üç gün ve üç gece Yunus, yaratığın midesinde yaşar. Yunus, Tanrı'yı dinlemediği için tövbe edip Tanrı'nın merhametine şükreden dua okur. Tanrı'nın balıkla konuşması üzerine, balık Yunus'u kuru toprağa istifra eder. Hayatı kurtulan Yunus bu sefer Tanrı'yı dinler ve Ninovalılara Tanrı'nın mesajını iletir. Kıyametten korkan Ninovalılar tövbe edince Tanrı onları bağışlar. Bu duruma içerleyen Yunus öfkelenir ve Tanrı'nın merhametli olduğundan Ninovalıların bağışlanacağını önceden kestirdiğini ve bu nedenle kaçmaya çalıştığını dile getirir. Ardından Tanrı'ya kendisini öldürmesi için yalvaran Yunus'un talebi Tanrı tarafından, yaşadığı yerde bir keneotu koyup gölge yaratmasıyla reddedilir. Başlangıçta minnetar olan Yunus, bitki kurtlar tarafından yenince tekrar sinirlenir ve Tanrı'dan kendisini öldürmesi için yalvarır. Bunun üzerine Tanrı "Sen emek vermediğin, büyütmediğin bir keneotuna acıyorsun da, ben Ninova'ya, o koca kente acımayayım mı? O kentte sağını solundan ayırt edemeyen yüz yirmi bini aşkın insan, çok sayıda hayvan var" dedi.
Kitabın ilk bölümünde acımasız olan Tanrı ironik bir şekilde kitabın son yarısında merhametli olmuştur. Paralel bir ironi de, pasif olan Yunus'un 120.000 kişilik tüm Ninova nüfusunu Tanrı'ya döndürmesidir.
Yorumsal tarih

Yunus hikâyesinde uzun zamandır kabul gören teolojik imalar bulunur. Tevrat'ın ilk tercümelerinde Yahudi tercümanlar, antik metindeki olası anlaşmazlığı gidermek için antropomorfik betimlemeleri kaldırmıştır. Aramca (ör: Targum) ve Yunanca (ör: Septuagint) tercümeler bu hareketin kanıtıdır. Yunus kitabı söz konusu olunca buna en güzel örnek Yunus Targumu'dur.
Yorumsal tarih > Yunus Targumu

Yunus 1:6'da Masoretik Metin'de (MT) "...Tanrı belki halimizi görür de yok olmayız..." diye yazarken Yunus Targum'unda bu pasaj "...belki Tanrı'dan üzerimize rahmet gelir..." yazmaktadır. Gemi kaptanının teklifi ilahi geleceği değiştirmekten ziyade ilahi acımayı elde etmeye yöneliktir. MT'de Yunus 3:9'da "Belki o zaman Tanrı fikrini değiştirip bize acır, kızgın öfkesinden döner de yok olmayız" derken Targum'da "Her kimin idrakında günah varsa tövbe etsin ve Tanrı tarafından bize acınacak" yazar. Tanrı fikrini değiştirmemektedir; acımaktadır.
Yorumsal tarih > Ölü Deniz parşömenleri

Masoretik Metin'de var olan şekliyle bu kitaptan bazı parçalar Ölü Deniz parşömenleri içinde yer almaktadır. Kanonik olmayan yazıların kaynaklarının çoğunluğu argumentum ad verecundiam tarafından yapıldı. Yunus kitabının, Kumran cemaati üzerinde diğer metinlerin yarattığı gibi bir etki yaratmadığı görülür ve yazılarda da buradan alıntı yapılmamaktadır.