Marquis de Condorcet

| Marie Jean Antoine Nicolas de Caritat, marquis de Condorcet |
| --- | --- |

Doğumu: 17 Eylül 1743(1743-09-17) Ribemont, Aisne, Fransa
Ölümü: 28 Mart 1794 (50 yaşında) Bourg-la-Reine, Fransa 
Çağı: 18. yüzyıl felsefesi
Bölgesi: Batı felsefesi
Okulu: Aydınlanma, akılcılık
İlgi alanları: Liberalizm
Önemli fikirleri: Seçim paradoksu   Condorcet yöntemi   Condorcet'nin jüri teoremi
Marie Jean Antoine Nicolas de Caritat, Marquis de Condorcet, (17 Eylül 1743 – 28 Mart 1794), Nicolas de Condorcet olarak da bilinen Fransız filozof ve matematikçi. Liberal ekonomi, anayasal hükûmet, parasız ve eşit kamu eğitimi, kadınlar ve tüm ırklardan insanlar için eşit hakları destekleyen düşünceleriyle Aydınlanma Çağı ve Aydınlanma rasyonalizminin ideallerini somutlaştırmıştır. Condorcet, Fransız Devrimi'nin yetkililerinden bir süre kaçtıktan sonra yakalandı ve hapishanede öldü.
İnsanın yetkinleşebileceğine ve insanlığın sonsuzca ilerleyebileceğine inanan Condorcet, ilerlemeye duyduğu bu inancı, İnsan Zekasının İlerlemeleri Üzerine Tarihi bir Tablo Taslağı adlı eserinde dile getirmiştir. Auguste Comte'un Anne Robert Jacques Turgot ile beraber en çok etkilendiği Aydınlanmacı filozoftur. Comte'nun ortaya koyduğu 3 Hal Yasasına fikir ve ilham sağlamıştır.
Esquisse d'un tableau historique des progres de l'esprit humain, 1795
Vikisöz'de  ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.
Condorcet, insanlığın dokuz tarihsel dönemden geçtiğini ve karşı konulamaz bir şekilde onuncu döneme doğru ilerlediğini ileri sürer. Bu son döneme ilişkin öngörüleri, hem kendisinin hem de Aydınlanma Çağı'nın vasiyeti niteliğindedir: “İnsan soyunun gelecek durumuna ilişkin umutlarımız, şu üç noktada toplanabilir: Uluslararasındaki eşitsizliğin yıkılması, her halk içinde [sınıflar arasındaki] eşitliğin gelişmesi ve insanın gerçekten yetkinleşmesi. (...) Öyle bir gün gelecek ki, güneş, bu yeryüzünde, akıllarından başka bir efendi tanımayan özgür insanları aydınlatacak yalnızca; tiranlar ile köleler, papazlar ile onların aptal ya da ikiyüzlü yardakçıları, tarihin tozlu sayfalarında ya da tiyatro sahnelerinde var olmaya devam edecekler yalnızca."
Kant'ın deyişiyle “insan doğasının köktenci amacı ve belirlenim ilkelerinden biri olan ilerleme” düşüncesi, Condorcet gibi düşünürlerce bir tarih felsefesi içinde sergilenerek “eğitim” kavramıyla ilişkilendirilmiştir. Bir toplumun iyi ve mutlu olabilmesi için tüm ülkelerde doğa yasalarının kabul edilip uygulanması gerekir. Tüm ülkelerde doğal yasaların kabul edilmesi durumunda farklı devletlerin pozitif yasalarının birbirinin benzeri olacağına ilişkin bir ideal fikri Condorcet'nin deyişiyle “ bir yanda gerçek, akıl, adalet ve insan hakları, öte yanda mülkiyetin, özgürlüğün ve güvenliğin önemi her yerde aynı olduğuna göre, bütün devletlerin aynı ceza yasalarına, aynı medeni yasalara, aynı ticaret yasalarına vb.’ne sahip olmaları ” gerekir. Tüm insanlık için geçerli doğal yasalar anlayışından hareket edildiğinde yeryüzünde tüm insanları kapsayacak bir dünya devleti (kozmopolis) ya da bir dünya barışı düşüncesine ulaşmak hiç de zor hale gelmez.
Condorcet, kadın ile erkeğin her bakımdan eşit olduğunu ve bu eşitliğin yasalarca garanti edilmesi gerektiğini savunmuş tek Aydınlanma filozofudur. Ayrıca Condorcet, Fransız Devrimi yıllarında, kadınların erkeklerle aynı siyasal haklara sahip olmaları yönünde etkinlikte bulunmuş ender devrimcilerden de biridir.
Aydınlanmacı filozofların çoğunluğuna göre, bağnazlık ve onunla at başı giden hoşgörüsüzlük, insanların birbirlerine kin, öfke, düşmanlık duymalarına neden olarak toplumları adaletsizliğe ve savaşlara sürükleyen büyük bir beladır. Örneğin Hume, Hristiyan barbarlığına Roma ve Madrid'teki engizisyon uygulamalarını örnek verir ve bu uygulamaların çoktanrılı dinlerdeki insan kurban etme törenlerinden çok daha fazla kan döktüğünü belirtir. “Putperestlik [paganizm] çok az kan döktü, bizim dinimiz ise yeryüzünü kana buladı” diye yazan Voltaire gibi Condorcet de eleştiri oklarını açıkça Hristiyanlığa yöneltir: “Hristiyanlık, insanları yırtıcı hayvanlara dönüştürdüğü için iğrençtir; papazlar da onların çılgınlıklarını istedikleri gibi yönetirler.”
Condorcet'ye göre “Medeni ülkelerde devleti yapan topraktır. Demek ki yurttaşları yapan mülkiyet olmalıdır.”
| g t Sosyal ve politik felsefe |
| --- | --- |
Eski:  Aristoteles  Augustine  Çanakya  Cicero  Konfüçyüs  Han Fei  Lactantius  Laozi  Mensiyüs  Mozi  Origenes  Filon  Platon  Plütark  Polibios  Shang  Sun Tzu  Tertullianus  Thukididis  Valluvar  Ksenofon  Xun Kuang 
Orta Çağ:  Alpharabius  Aquinas  Avempace  Avicenna  Baldus  Bartolus  Bruni  Dante  Gelasius  Gazzâlî  Giles  Gratian  Gregory  İbn Haldun  Salisburyli John  Latini  Musa bin Meymun  Marsilius  Muhammed  Nizâmülmülk  Ockham  Photios  Gemistos Plethon  İbn-i Tufeyl  Wang 
Erken modern:  Beza  Boétie  Bodin  Bossuet  Buchanan  Calvin  Campanella  Desiderius Erasmus  Filmer  Grotius  Guicciardini  Harrington  Hayashi  Hobbes  James  Leibniz  Locke  Luther  Machiavelli  Malebranche  Milton  Montaigne  More  Müntzer  Naudé  Pufendorf  Sidney  Spinoza  Suárez 
18-19. yüzyıl:  Bakunin  Bastiat  Beccaria  Bentham  Blanqui  Bolingbroke  Bonald  Burke  Carlyle  Comte  Condorcet  Constant  Cortés  Emerson  Engels  Fichte  Fourier  Franklin  Godwin  Haller  Hamann  Hegel  Helvétius  Herder  Hume  Jefferson  Kant siyaset felsefesi  Kierkegaard  Le Bon  Le Play  Madison  Maistre  Marx  Mazzini  Mill  Montesquieu  Nietzsche  Novalis  Owen  Paine  Renan  Rousseau  Royce  Sade  Saint-Simon  Schiller  Smith  Spencer  Spooner  de Staël  Stirner  Taine  Thoreau  Tocqueville  Tucker  Vico  Vivekananda  Voltaire  Warren 
20-21. yüzyıl:  Adorno  Agamben  Ambedkar  Arendt  Aron  Badiou  Baudrillard  Bauman  Benoist  Berlin  Bernstein  Burnham  Butler  Camus  Chomsky  de Beauvoir  Debord  Deleuze  Dewey  Dmowski  Du Bois  Dugin  Durkheim  Dworkin  Evola  Foucault  Fromm  Fukuyama  Gandhi  Gehlen  Gentile  Gramsci  Guénon  Habermas  Hayek  Heidegger  Hoppe  Huntington  Irigaray  Kautsky  Kirk  Kołakowski  Kropotkin  Laclau  Land  Lenin  Luxemburg  MacIntyre  Mansfield  Mao  Marcuse  Maritain  Maurras  Michels  Mises  Mosca  Mouffe  Negri  Niebuhr  Nozick  Nursî  Oakeshott  Ortega  Pareto  Polanyi  Popper  Kutub  Radhakrishnan  Rand  Rawls  Röpke  Rothbard  Russell  Santayana  Sartre  Schmitt  Scruton  Searle  Shariati  Simmel  Skinner  Sombart  Sorel  Spann  Spengler  Strauss  Sun  Taylor  Voegelin  Walzer  Weber  Weil  Žižek 
Sosyal teoriler:  Anarşizm  Otoriterlik  Kolektivizm  Hıristiyan teorileri  Komünizm  Cemaatçilik  Çatışma teorileri  Konfüçyüsçülük  Uzlaşı teorisi  Muhafazakârlık  Sözleşmecilik  Kozmopolitizm  Elit teorisi  Faşizm  Feminist teoriler  Gandizm  Hindu milliyetçiliği (Hindutva)  Bireycilik  İslami teoriler İslamcılık  Yasalcılık  Liberalizm  Özgürlükçülük  Mohizm  Monarşizm  Milliyetçilik  Popülizm  Cumhuriyetçilik  Sosyal inşacılık  Sosyal yapılandırmacılık  Sosyal Darwinizm  Sosyalizm  Pragmatizm 
İlgili makaleler:  Ekonomi politiğin eleştirisi  İçtihat bilimi  Felsefe ve ekonomi  Eğitim felsefesi  Tarih felsefesi  Hukuk felsefesi  Sosyal bilim felsefesi  Siyasi etik  Adalet  Dizin 
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BIBSYS: 90356748  BNC: 000153309  BNE: XX869339  BNF: cb118975118 (data)  CANTIC: a10068375  CiNii: DA00998797  GND: 118521772  ISNI: 0000 0001 2100 5175  KulturNav: e0b9c11f-b7cc-403d-bb1d-6e533bdca5c0  LCCN: n50030053  LNB: 000345871  MGP: 145986  NDL: 00520819  NKC: ola2002159003  NLA: 36572560  NLG: 138286  NLI: 987007292141705171  NLK: KAC201908443  NTA: 339707135  RERO: 02-A003124205  SELIBR: 182864  SNAC: w65m65qb  SUDOC: 027360245  Trove: 1299370  ULAN: 500354588  VIAF: 34454867   WorldCat (LCCN): n50-030053