McGurk etkisi
Arka plan

McGurk etkisinden ilk kez 1976 yılında Herry McGurk ve John MacDonald tarafından yazılan "Hearing Lips and Seeing Voices" (Dudakları Duymak ve Sesleri Görmek) adlı makalede bahsedilmiştir. Bu etki McGurk ve asistanı MacDonald, çocukların farklı gelişim evrelerinde dili nasıl algıladıklarına dair bir çalışma yaparken, bir videonun içinde konuşulandan farklı bir fonemle dublajlanması ile şans eseri keşfedilmiştir. Video geri sarıldığında, her iki araştırmacı da ağızdan çıkan veya dublajlanandansa üçüncü bir farklı fonem duydular.
Görsel ve işitsel bilgilerden farklı olarak algılanan bu üçüncü ses, ara ses olarak tanımlanır. Örneğin, konuşmacının görsel olarak yani dudak hareketleriyle ‘ga-ga’ hecelerini söylediği ama hoparlörden ‘ba-ba’ sesinin geldiği bir video izlendiğinde deneğin algıladığı ses ‘da-da’ olur. McGurk ve MacDonald bunun ‘b’ ve ‘g’ seslerinin ortak, işitsel ve görsel özelliklerinden kaynaklandığına inanmıştır. ‘ba’ işitseli ile ‘ga’ görselinin füzyonu sonucunda oluşan ‘da’ sesi ve ‘ga’ işitseli ile ‘ba’ görselinin kombinasyonu sonucunda oluşan ‘bga’ sesi birbiri ile alakasız görsel-işitsel uyaranlara yanıt olarak gözlemlenen iki çeşit yanılsamadır. Bu durum, beynin gelen bilgiler hakkında en iyi tahminle bir bilinçlilik durumu sağlama çabası olarak açıklanır. Gözden ve kulaktan gelen bilgilerin birbiri ile çelişmesi durumunda, görsel bilgiler beyin üzerinde daha büyük bir etkiye sahiptir ve bu etki sonucunda füzyon ve kombinasyon yanıtları oluşturulur. McGurk etkisi şu şekilde özetlenebilir: Bakarsan ‘da’, bakmazsan ‘ba’ olur.
Görme, insanlar için temel (birincil) bir duyu iken, konuşma algısı birden fazla duyudan gelen, özellikle duyma ve görme duyularından gelen, bilgileri içeren çok yönlü bir algılamadır. McGurk etkisi fonetik işlem sırasında ortaya çıkar çünkü işitsel ve görsel bilginin birleşmesi, konuşmayı algılama sürecinin başında gerçekleşir. McGurk etkisi bir kişinin algısı üzerinde küçük bir etkiye sahip gibi görünen fakat oldukça güçlü bir etkidir. Bu durum bir kez fark edildikten sonra ortadan kalkan bazı optik yanılsamalardan farklıdır. Üzerinde yirmi yılı aşkın süredir çalışma yapan insanlar dahi bu etkinin gerçekleştiğinin farkında olduğunu bile bile McGurk etkisini tecrübe edebilirler. Yalnızca konuşma-okuma durumundan, söylenenlerin çoğunu tanımlayabilen insanlar haricinde, çoğu insan sadece görsel sinyallerden gelen konuşmayı ayırt etmede oldukça sınırlı bir kapasiteye sahiptir. Gürültülü bir ortamda, görsel konuşmanın işitsel konuşmanın anlaşılabilirliğini arttırma gibi bir kabiliyeti vardır. Görsel ve işitsel bilgi uyumsuz bir şekilde eşleştirildiğinde, görülen konuşma iyi duyulabilir seslerin algılanmasını dahi değiştirebilir. Normalde konuşma algısı işitsel bir süreç gibi düşünülür fakat bilgi kullanımımız anlık, otomatik ve büyük ölçüde bilinçsizdir. Dolasıyla doğru olarak kabul edilen şeylerin aksine konuşma sadece bizim duyduğumuz bir şey değildir. Konuşma bütün seslerin beraber çalışmasıyla algılanır (görme, dokunma ve yüz hareketini dinleme). Beyin algıladığının farklı duyusal katkılarının genellikle farkında değildir. Dolasıyla beynin konuşmayı tanımlaması gerektiğinde, gelen bilgiyi duyduğunu mu yoksa gördüğünü mü ayırt edemez.
McGurk etkisi tanık ifadeleri ile ilgili olarak da incelenmiştir. Wareham ve Wright'ın 2005'teki çalışmasına göre, tutarsız görsel bilgi, konuşulan telaffuzun algısını değiştirebilir; bu da aslında McGurk etkisinin günlük hayata birçok tesirinin var olduğunu gösterir. Hecelerle sınırı değildir; sözcüklerin tamamında da gerçekleşebilir ve insanlar farkında olmadan, günlük etkileşimlerini etkileyebilir. Bu alandaki araştırmalar sadece teorik sorular hakkında bilgi sunmaz. Ayrıca konuşma parçalrın görsel ve sessel bütünleşmesiyle alakalı sorunları olan kişiler için tanı ve tedavi çıkarımları da sağlar.