Kriptozooloji
Terminoloji, tarih ve yaklaşım

Bir alan olarak kriptozooloji, Belçikalı zoolog Bernard Heuvelmans ve İskoç zoolog Ivan T. Sanderson'un çalışmalarından ortaya çıkmıştır. Heuvelmans'ın 1955'te Bilinmeyen Hayvanların İzinde (Fransızca Sur la Piste des Bêtes Ignorées ) adlı eserini yayınlaması ile dikkatleri üstüne çekmiştir. Bu, kriptozoologlar arasında çığır açan bir çalışmadır ve bunu çok sayıda benzer eser takip etmiştir. Benzer şekilde Sanderson, Abominable Snowmen: Legend Come to Life (1961) dahil olmak üzere kriptozoolojinin özelliklerine katkıda bulunan bir kitap serisi yayınladı. Heuvelmans, kriptozoolojinin kökenini, deniz yılanı raporlarından tanımlanamayan büyük bir fok türünün sorumlu olduğunu teorize eden Anthonie Cornelis Oudemans'ın çalışmalarına kadar götürmüştür.
Kriptozooloji 'gizli hayvanların incelenmesi'dir (Eski Yunancadan : κρυπτός, kryptós "gizli"; Eski Yunanca ζῷον, zōion " hayvan " ve λόγος, logolar, yani "bilgi"). Terim 1959 veya daha öncesine dayanmaktadır. Heuvelmans, kriptozooloji teriminin ortaya çıkışını Sanderson'a atfetmektedir. Kriptozoolojinin ardından kriptid terimi 1983 yılında kriptozoolog J. E. Wall tarafından Uluslararası Kriptozooloji Derneği bülteninin yaz sayısında ortaya atıldı. Wall'a göre "'canavar' gibi sansasyonel ve çoğu zaman yanıltıcı terimlerin yerine yeni terimler üretilmesi önerilmiştir. Benim önerim, kriptozoolojik araştırmalara konu olan (veya olabilecek) yaratıkları tanımlayan, gizli veya bilinmeyen olma niteliğine sahip bir canlı anlamına gelen 'kriptid'dir."
Oxford English Dictionary, kriptid ismini "varlığı veya günümüze kadar hayatta kalması tartışmalı veya kanıtlanmamış bir hayvan; bir kriptozoologun ilgisini çeken herhangi bir hayvan" olarak tanımlamaktadır. Kriptid terimi kriptozoologlar tarafından kullanılsa da akademik zoologlar tarafından kullanılmamaktadır. Lisans öğrencilerine yönelik bir ders kitabında akademisyenler Caleb W. Lack ve Jacques Rousseau, alt kültürün "kriptidler" olarak gördüğü şeylere odaklanmasının, folklorik kayıtlardaki canavarlara ve diğer benzer varlıklara olan eski inancın sözde bilimsel bir uzantısı olduğunu, ancak "yeni, kulağa daha bilimsel gelen bir isimle: kriptidler" olduğunu belirtmektedir.
Biyologlar düzenli olarak yeni türleri tanımlarken, kriptozoologlar sıklıkla folklorik kayıtlardaki canlılara odaklanmaktadır. En meşhurları arasında Loch Ness Canavarı, Sasquatch, chupacabra, Van Gölü Canavarı ve diğer "canavar olarak etiketlenebilecek heybetli hayvanlar" yer almaktadır. Kriptozoologlar bu varlıkları ararken harekete duyarlı kameralar, gece görüş ekipmanları ve ses kayıt ekipmanları gibi cihazlar kullanabilmektedir. Biyologlar, zoologlar, botanikçiler ve diğer akademik disiplinlerin aksine, kriptozoolojik yaklaşımları kodlama girişimleri olsa da, "kriptidleri takip etmek için kabul edilmiş, tek tip veya başarılı yöntem yoktur". Bazı akademisyenler, folklorik kayıtlara yönelik bazı Orta Çağ yaklaşımlarını modern kriptozoolojinin öncülleri olarak tanımlamış ve kriptozooloji yaklaşımının ardındaki psikoloji akademik çalışmalara konu olmuştur.
Çok az sayıda kriptozoolog resmi bir bilim eğitimi almıştır ve yine çok daha azı kriptozooloji ile doğrudan ilgili bir bilim geçmişine sahiptir. Takipçileri genellikle kriptozoologların akademik geçmişlerini yanlış yansıtmaktadır. Yazar Daniel Loxton ve paleontolog Donald Prothero'ya göre, "Kriptozoologlar sıklıkla 'Profesör Roy Mackal, PhD.'yi önde gelen isimlerinden biri ve biyoloji alanında meşru bir doktoraya sahip birkaç kişiden biri olarak öne çıkarmışlardır. Ancak nadiren bahsedilen şey, egzotik hayvanlar üzerinde yetkin bir araştırma yapmasını sağlayacak hiçbir eğitim almamış olmasıdır. Bu durum, bir kişi ya da kuruluşun, eğitimi söz konusu alanla özel olarak ilgili olmasa bile, bir kişinin yüksek lisans derecesini uzmanlık kanıtı olarak göstermesi anlamına gelen 'referans simsarlığı' tehlikesini gündeme getirmektedir." Heuvelmans, Sanderson ve Mackal'ın yanı sıra, akademik geçmişleri olan diğer önemli kriptozoologlar arasında Grover Krantz, Karl Shuker ve Richard Greenwell bulunmaktadır.
Tarihsel olarak, önemli kriptozoologlar sıklıkla "reddedilemez kanıtlar" (Sanderson ve Krantz gibi) içeren örnekler tespit etmiş, ancak kanıtların bir aldatmacanın ürünü olduğu ortaya çıkmıştır. Bu durum uzmanlar tarafından daha yakından incelendiğinde ya da sahtekarın itirafı üzerine ortaya çıkabilir.