stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Böcek
Morfoloji ve fizyoloji > Sinir ve Endokrin sistemleri > Endokrin sistemi

Çok hücrelilerin hepsinde hormon sistemi filogenetik olarak sinir sisteminden gelişmiştir. Bu yüzden bütün hormonal olayların denetim mekanizması yüksek organizasyonlu hayvanlarda sinir merkezlerindedir. Böceklerde bu denetim mekanizması nörosekretorik hücrelerdir.
Nörosekretorik hücreler: Böceklerde hormon sisteminin en üst düzenleyici merkezidirler. Ektoderm hücrelerinin yeteneğini saklayan nöronlar salgı meydana getirirler. Salgı, granüller ya da sıvı halinde oluşur, hücre gövdesinde ve aksonlarda biriktirilir ve sinir uyarımıyla en azında aksonlar aracılığıya iletilir ve salgılanır. Daha sonra tekrar meydana getirilir. Bu böyle döngü olarak devam eder. Sinir salgıları her zaman hemolenfe verildiği için hormon olarak kabul edilir ve nörohormon adını alırlar. Hormon ya da salgı, hücre gövdesinden, tepki yapacağı organa, bir aksonla gönderilir ve orada hemolenfe verilir.
Nörohemal organlar: Uzun zamandan beri corpora cardiaca 'nın böceklerin tek nörohemal organı olduğu kabul ediliyordu. Bu organ, birçok böcekte aortun açık ön kısmında bulunur; ya birbirinden ayrı çift hâlindedir ya mediyan kısımda kaynaşarak tek bir vücut olmuştur ya da hiposerebral gangliyon ile kaynaşmıştır. Diğer bir nörohemal organ Rhodnius prolixus adlı böceğin abdomen sinirinde tespit edilmiştir. Son zamanlarda yapılan birçok araştırmada yeni nörohemal organlar bulunmuştur.
Böceklerde nörohormonlarla işlevleri düzenlenmeyen birçok hormon bezi (endokrin bezi) bulunur: protoraks bezleri, ventral (ya da sevikal) bezler, perikardiyal bez.
Böcek hormonları içinde en dikkate değer olarak, larva evresini geçirmesinde etkili olan gençlik hormonu (juvenil hormon) ile deri değiştirmesini sağlayan deri değiştirme hormonu (metamorfoz hormonu, ekdizon hormonu) sayılabilir.
Morfoloji ve fizyoloji > Sinir ve Endokrin sistemleri > Duyusal

Birçok böcek, kampaniform sensilla, ışık, su, kimyasallar (tat ve koku duyuları), ses ve ısı gibi uzuv pozisyonu (propriyosepsiyon dahil olmak üzere uyaranları algılayabilen çok sayıda özel duyusal organa sahiptir. Arılar gibi bazı böcekler ultraviyole dalga boylarını algılayabilir veya polarize ışığı algılayabilirken, anten (biyoloji)|erkek güvelerin antenleri]] dişi güvelerin feromonlarını bir kilometreden fazla mesafeden algılayabilir. Görsel keskinlik ile kimyasal veya dokunsal keskinlik arasında bir denge vardır, öyle ki iyi gelişmiş gözlere sahip çoğu böceğin antenleri küçültülmüş veya basitleşmiştir ve bunun tersi de geçerlidir. Böcekler sesi ince titreşen zarlar (timpan) gibi farklı mekanizmalarla algılarlar. Böcekler sesleri üreten ve algılayan ilk organizmalardı. İşitme, farklı böcek gruplarında en az 19 kez bağımsız olarak evrimleşmiştir.
Bazı mağara cırcır böcekleri hariç çoğu böcek, ışığı ve karanlığı algılayabilir. Birçoğunun küçük ve hızlı hareketleri algılayabilen keskin görüşü vardır. Gözler, basit gözler veya ocelli'nin yanı sıra daha büyük bileşik gözler de içerebilir. Birçok tür, renkli görüşle kızılötesi, ultraviyole ve görünür ışık dalga boylarındaki ışığı algılayabilir. Filogenetik analiz, UV-yeşil-mavi trikromasisinin en azından Devoniyen döneminden, yaklaşık 400 milyon yıl önce var olduğunu göstermektedir.
Bileşik gözlerdeki bireysel mercekler hareketsizdir, ancak meyve sineklerinin her merceğinin altında, fotoreseptör mikrosakkadları adı verilen bir dizi hareketle hızla odak içinde ve dışında hareket eden fotoreseptör hücreleri vardır. Bu, onlara ve muhtemelen diğer birçok böceğe, daha önce varsayıldığından çok daha net bir dünya görüntüsü verir.
Bir böceğin koku alma duyusu, genellikle antenler ve ağız kısımlarında bulunan kimyasal reseptörler aracılığıyla gerçekleşir. Bunlar, diğer böceklerden gelen feromonlar ve besin bitkileri tarafından salınan bileşikler de dahil olmak üzere hem havadaki uçucu bileşikleri hem de yüzeylerdeki koku maddelerini algılar. Böcekler, çiftleşme partnerlerini, yiyecekleri ve yumurtlayacakları yerleri bulmak ve yırtıcılardan kaçınmak için koku alma duyusunu kullanır. Bu nedenle, böceklerin binlerce uçucu bileşik arasında ayrım yapmasını sağlayan son derece önemli bir duyudur.
Bazı böcekler manyetoresepsiyon yeteneğine sahiptir; karıncalar ve arılar bunu hem yerel olarak (yuvalarının yakınında) hem de göç ederken kullanarak yön bulurlar. Brezilya iğnesiz arısı, antenlerindeki kıl benzeri sensillayı kullanarak manyetik alanları algılar.
Yaşam döngüsü > Üreme

Eş bulma ve kur: Dişi, erkek tarafından aktif olarak aranır. Bu aramada en etkin faktör feromonlardır. Sesle bulma, çekirge ve ağustos böceklerinde yaygındır. Kur, birçok böcekte duyargalarla dokunmayla yapılır. Pul kanatlılarda ve günlük sineklerde özel kur dansı vardır.
Çiftleşme: Kural olarak, penisin dişi organına sokulmasıyla meydana gelir. Hemiptera'da olduğu gibi sperma ya doğrudan doğruya reseptakuluım içerisine boşaltılır ya da birçoğunda olduğu gibi vajina veya bursa kopulatriks içerisine boşaltılır ve spermalar daha sonra kendileri reseptakulum içerisine girerler. Birçoğunda spermalar spermatofor içerisinde iletilir. Spermatofor, erkeğin yardımcı bezleri tarafından salgılanan sert bir kabukla örtülü, içerisinde spermaların bulunduğu bir kese ya da pakettir. Bu paket ya penis tarafından bursa kopulatriks içerisine itilir (kelebeklerde ve bazı kın kanatlılarda) ya da dişinin eşey açıklığına yapıştırılır (çekirgelerin birçoğunda). Kız böceklerinde erkeklerin ikinci abdomen segmentinde yardımcı kavuşma organları oluşmuştur. Çiftleşmede her iki eşeyde de görülen yardımcı çiftleşme organları birbirine sıkıca uyacak şekildedir. Bu organlarda meydana gelecek bir değişiklik, çiftleşmeyi başarısız kılar. Bu sebeple böceklerde tür tanımlanmasında en çok bakılan ve taksonomik özellik açısından en çok güvenilen organlar bu yardımcı çiftleşme organlarıdır. Çiftleşmenin yeri, zamanı ve süresi değişkenlik gösterir.
Yumurtlama: Böceklerin bir kısmının yavrularını canlı olarak doğurdukları (vivipar), bir kısmının larva (larvipar) ya da pup (pupipar) halinde çıkardıkları bir yana bırakılırsa, çoğu tek tek ya da paket halinde (kokon) yumurta döker.
İletişim

Ses üreten böcekler genellikle duyabilirler. Çoğu böcek yalnızca üretebildikleri seslerin frekansına bağlı frekansların dar aralıklı bir frekans aralığını duyabilirler. Sivrisinekler 2 kilohertz'e kadar duyabilirler. Belirli yırtıcı ve parazit böcekler sırasıyla avlarının veya konaklarının çıkardığı karakteristik sesleri algılayabilir. Benzer şekilde, bazı gececi güveler ultrasonik yayılımlarını algılayabilir ve bu da onların avlanmadan kaçınmalarına yardımcı olur.
İletişim > Işık üretimi

Mycetophilidae (Diptera) ve böcek aileleri Lampyridae, Phengodidae, Elateridae ve Staphylinidae gibi birkaç böcek biyolüminesanstır. En bilinen grup, Lampyridae ailesinden böcekler olan ateş böcekleridir. Bazı türler, flaşlar üretmek için bu ışık üretimini kontrol edebilir. İşlevleri, bazı türler eşlerini çekmek için kullanırken diğerleri avlarını cezbetmek için kullandıkları için değişir. Mağarada yaşayan Arachnocampa (Mycetophilidae, mantar sivrisinekleri) larvaları, yapışkan ipek ipliklerine küçük uçan böcekleri çekmek için ışık saçarlar. Photuris cinsine ait bazı ateşböcekleri, dişi Photinus türünün parıltısını taklit ederek o türün erkeklerini çekerler ve bu erkekler daha sonra yakalanır ve yutulur. Yayılan ışığın renkleri donuk maviden (Orfelia fultoni, Mycetophilidae) bilindik yeşillere ve nadir kırmızılara (Phrixothrix tiemanni, Phengodidae) kadar değişir.
İletişim > Ses üretimi

Böcekler çoğunlukla uzantıların mekanik hareketiyle ses çıkarırlar. Çekirgelerde ve cırcır böceklerinde bu stridülasyon ile elde edilir. Ağustos böceğiler, vücutlarında timballar ve ilişkili kaslar oluşturmak için özel değişiklikler yaparak sesleri üreterek ve yükselterek böcekler arasında en yüksek sesleri çıkarırlar. Afrika ağustos böceği Brevisana brevis 50 cm mesafede 106,7 desibel olarak ölçülmüştür.
Helicoverpa zea güveleri, şahin güveleri ve Hedylid kelebekleri gibi bazı böcekler, yarasalar tarafından tespit edildiklerini hissettiklerinde ultrasonik sesleri duyabilir ve kaçamak cevaplar verebilirler. Bazı güveler, yırtıcı yarasaları tatsız oldukları konusunda uyaran ultrasonik tıklamalar üretir (akustik aposematizm), bazı lezzetli güveler ise bu çağrıları taklit edecek şekilde evrimleşmiştir (akustik Batesian taklidi). Bazı güvelerin yarasa sonarını sıkıştırabildiği iddiası yeniden ele alındı. Yarasa-güve etkileşimlerinin ultrasonik kaydı ve yüksek hızlı kızılötesi videografisi, lezzetli kaplan güvesinin yarasa sonarını sıkıştıran ultrasonik tıklamalar kullanarak saldıran büyük kahverengi yarasalara karşı gerçekten savunma yaptığını göstermektedir.
Coleoptera, Hymenoptera, Lepidoptera, Mantodea ve Neuroptera'nın çeşitli türlerinde çok az sesler üretilir. Bu düşük sesler böceğin hareketi tarafından üretilir ve böceğin kasları ve eklemlerindeki stridülasyon yapıları tarafından yükseltilir; bu sesler diğer böcekleri uyarmak veya onlarla iletişim kurmak için kullanılabilir. Ses çıkaran böceklerin çoğu, havadaki sesleri algılayabilen timpanal organlara da sahiptir. Corixidae gibi bazı hemipteranlar, su altı sesleriyle iletişim kurarlar.
Renklenme

Böceklere esas rengi veren deridir. Oluşumuna göre 2 gruba ayrılır:
Pigment renkleri: bulundurdukları renk maddelerinden (pigmentlerden) dolayı bazı ışınları emer, bazılarını da yansıtırlar. Yansıtılan bu ışınlar böceğin rengi olarak görünür: 1. kutikula pigmentleri (: melanin); 2. [sub]epidermis pigmentleri (ommokromlar; pterin; safra renk maddeleri; besinlerle birlikte alınan karotin, likopin, ksantofil gibi renk maddeleri); 3. salgı maddelerinin oluşturduğu renkler.
Yapı renkleri: Kutikulada bulunan lamelciklerin çeşitli dizilimleriyle, ışığın farklı dalgalarının farklı yönlerde kırılması sonucu ortaya çıkar. Doğanın en canlı renkleri bunlardır. Özünde herhangi bir renk maddesi yoktur.
Renklenme ve desen oluşumu: Vücut üzerinde, çoğunluk türlere özgü, çeşitli desenler bulunur. bunların şekli genellikle kalıtsal olmasına karşın, büyüklükleri ve koyulukları, çevre koşulları ve iç koşullarla denetlenebilir. kalıtsal renkler hemen her zaman simetrik olarak ortaya çıkar. Modifikasyon renklerde bu simetri bazen görülmeyebilir. Beslenmenin, sıcaklığın, eşey hormonlarının, parazitlerin renk oluşumu üzerindeki etkisi çok fazladır.
Uçma

Ana madde: Böcek uçuşu
Uçabilen tek omurgasız hayvan grubu böceklerdir. Göğsün (thorax) ikinci (mesothorax) ve üçüncü (metathorax) segmentlerinde yer alan pterothorax kaslarının büyük bir kısmı uçma işlevini yüklenmiştir. Epipleural kasın antigonistik etkisiyle keza subalar kasın katkısıyla büyük kanatlar katlanma yerlerinden açılarak uçmaya hazırlık yapılır. Uçma, göğüs kaslarının doğrudan doğruya ya da dolaylı etkisiyle gerçekleştirilir.
Dolaylı etkiye sahip kanat kasları: Bunlarda kaslar doğrudan doğruya kanada bağlı değildir. Kasların kasılması birçok mekanik düzenekle bir titreşim (vibrasyon) meydana getirir ve bu titreşim kaslara iletilir. Kanatlar, çırpılmadan daha çok bir titreşim hareketiyle yönlendirilir.
Doğrudan doğruya etkili kaslar: Bunlarda kaslar doğrudan doğruya kanatları hareket ettirir. kanat hareketleri daha yavaştır.
Kız böceklerinde (Odonata) iki tip kasın birleşik hareketini görmek olasıdır. Kural olarak ilkel böceklerde ya yatay (Odonata) ya da temel olarak dikey (Ephemeroptera) uçuş söz konusudur. Kanatlar kural olarak yukarıdan aşağıya doğru çırpılır. Kanatların aşağıya doğru çırpılmasında arka kanadın arka kenarı zayıf damarlı olduğu için yukarıya doğru, yukarıya doğru çırpıldığında ise aşağı doğru bükülür. Birinci durumda havaya dayanma yüzeyi büyürken, ikinci durumda dayanma yüzeyi küçülür ve dolayısıyla hayvan, toplam değer bakımından yukarıya doğru iten bir güç kazanır. Böceklerin birçoğunda yatay ve dikey uçma yetenekleri birleştirilerek her yöne uçma niteliği kazanılmıştır. Bu yetenek, kanatları kulaç atar gibi döndürmek için gelişen kaslar aracılığıyla olur. Ayrıca manevra yeteneğini artırmak ve uçuş etkinliğini yükseltmek için kanadın kaidesine yakın anal sahada ve jugumda (bazen vannusda) büyük ölçüde küçülmeler görülür.
İlkel kanatlı böceklerde her kanat çifti kendi başına bağımsız olarak çırpılır; fakat senkronize edilir (yani her iki kanat çifti de aynı zamanda çırpılır). Yalnız kız böceklerinde kanat çiftlerinin çırpılması alternatiftir (yani biri diğerinden sonra çırpılır). Bu şekilde kanat çırpan kız böceklerinin uçuş hızı çok yüksektir. Bir ön kanadını bir arka kanadını çırpan kız böceklerinde vücudun takla atmasını önleyebilmek için özellikle karında uzama görülür.
Diptera (sinekler) takımı, böcekler içinde en iyi ve en hızlı uçan böceklerdir.
Yusufçuk (Hemicordulia tau)
Episyrphus balteatus
Evrimsel tarih

Bilinen ilk böcekler Geç Devoniyen'de yaşayan küçük, kanatsız eklembacaklılardı. Birçok bilim insanı, böceklerin kabuklularla yakın bir ata paylaştığını düşünüyor. 320 milyon yıl önce (Karbonifer) bazı böcekler kanat geliştirmişti. Uçan böcekler sonunda farklı kanat türleri geliştirdiler. Uçuş, böceklerin eş bulmasına, düşmanlardan kaçmasına ve yeni gıda kaynaklarına erişmesine yardımcı oldu. Kretase zamanlarında ortaya çıkan çiçekli bitkiler, nektar yiyen kelebekler ve polen yiyen arılar için yiyecek sağladı. 150 milyon yıl önce, karınca benzeri termitler, koloninin gelişmesine ve yavrularını büyütmesine yardımcı olmak için farklı bireylerin özel görevler üstlendiği "şehirler" oluşturuyordu. Daha sonra karıncalar, arılar ve yaban arıları da koloniler oluşturdu. Böcekler o kadar başarılı oldular ki, dünya artık milyonlarca böcek türüyle dolu. Başka hiçbir karada yaşayan eklembacaklı bu kadar bol veya çeşitli değildir.
İnsan besini olarak tüketimi

Böcekler büyük bir protein kaynağı olup yağ ve diğer besin öğelerince zengindir. İnsan gıdası olarak 500 kadar böcek türünün yenildiği bilinmektedir. Bunların %40'ı Meksikalılar tarafından tüketilmektedir. Henüz dünyada yaygınlaşmayıp ulusal mutfak tadları olarak kalan, böcek yeme alışkanlığı görülebilen yerlerden bazıları:
Sardinya: peynir sineğinin (Piophila casei) larvasının içinde olduğu peynir (casu marzu) birlikte yenir.
Meksika: Sphenarium cinsinden çekirgeler (chapulines), madrono (Eucheira socialis; Lepidoptera), escamole (Liometopum apiculatum; karınca), Corixidae yumurtaları (böcek havyarı)
Tayland ve Laos: Belostomatidae familyasından Lethocerus indicus türünün özellikleri tercih edilmektedir.
Kore: çekirge ve "defolu" kozalardaki ipek böcekleri
Japonya: marketlerde konserve olarak Oxya yezoensis, Vespa japonica vs.
Zimbabve: Encosternum delagorguei (kızartılarak)
Güney Afrika: mopani kurdu (Gonimbrasia belina)
Avustralya yerlileri: witchetty (Endoxyla leucomochla tırtılı), bogong (Agrotis infusa larvası)
Sınıflandırma

Archaeognatha
Dicondylia
Zygentoma
Pterygota - Kanatlı böcekler
Ephemeroptera - Günlük sinekler
Metapterygota
Neoptera
Eumetabola
Endopterygota
Coleopterida
Coleoptera - Kın kanatlılar
Hymenopterida
Hymenoptera - Zar kanatlılar
Neuropterida
Megaloptera
Neuroptera - Sinir kanatlılar
Raphidioptera
Panorpida
Amphiesmenoptera
Lepidoptera - Pul kanatlılar
Trichoptera - Kundak böcekleri
Antliophora
Diptera - Çift kanatlılar
Mecoptera -
Siphonaptera – Pireler
Strepsiptera
Paraneoptera
Condylognatha
Thysanoptera - Saçak kanatlılar
Hemiptera - Yarım kanatlılar
Archaeorrhyncha
Clypeorrhyncha
Coleorrhyncha
Heteroptera
Sternorrhyncha
Psocodea
Phthiraptera - Bitler
Psocoptera - Kitap bitleri
Polyneoptera
Anartioptera
Polyorthoptera
Dermaptera - Kulağakaçanlar
Orthopterida
Notoptera
Panorthoptera
Phasmatodea
Orthoptera - Düz kanatlılar
Polyplecoptera
Plecopterida
Mystroptera
Embiodea
Zoraptera
Plecoptera
Dictyoptera
Blattodea
Isoptera - Termitler
Mantodea - Peygamberdeveleri
Odonata - Kız böcekleri
Not listesi

↑  Yeni Zelanda Müzesi, "günlük konuşmada" böcek kelimesinin "böcekler, örümcekler ve kırkayaklar gibi en az altı bacağı olan kara eklem bacaklılarını ifade ettiğini" belirtir. "Böcek Olmayan Böcekler" başlıklı bir bölümde, böcek bilimci Gilbert Walbauer kırkayaklar, çıyanlar, araknidler (örümcekler, uzun bacaklılar, akrepler, akarlar, chiggerlar ve keneler) ile birkaç karasal kabukluyu (sowbuglar ve pillbuglar) belirtir.
Tüm ökaryotların yaklaşık yarısı böcektir (diyagramın sol tarafı).
Böcek anatomisi ♀

A – Baş (Caput)

B – Göğüs (Thorax)

C – Karın (Abdomen)



 1. Duyarga (Antennae)

 2. Yan Nokta gözler (Ocelli)

 3. Dorsal Nokta gözler (Ocelli)

 4. Birleşik gözler (Oculi Compositi)

 5. Beyin (Cerebral Ganglia)

 6. Ön Göğüs (Prothorax)

 7. Sırt kan damarı (Arteria)

 8. Trake (Trachea)

 9. (Mesothorax)

 10. (Metathorax)

 11. Üst kanat

 12. Alt kanat

 13. Mide

 14. Kalp

 15. Yumurtalık

 16. Göden (Rectum)

 17. Anüs

 18. Vajina

 19. (Abdominal Ganglia)

 20. Malpighi tüpleri

 21. Tarsomer

 22. (Pretarsus)

 23. Ayak (Tarsus)

 24. Baldır (Tibia)

 25. Uyluk (Femur)

 26. Uyluk bileziği (Trochanter)

 27. Kursak

 28. (Thoracic Ganglion)

 29. Kalça (Coxa)

 30. Tükürük bezi

 31. (Subesophageal Ganglion)

 32. Ağız parçaları
Tabanus bovinus sineğinde birleşik gözler
Ağız parçaları. A: çiğneyici, B: yalayıcı-emici, C: emici, D: sokucu-emici.

lr (kırmızı): üst dudak
 md (yeşil): üst çene
 mx (sarı): alt çene
 lb (mavi): alt dudak
 hp (D, uzun kırmızı): hypopharynx.
Böcek bacağı
1: kalça; 2: uyluk bileziği; 3: uyluk; 4: baldır; 5: ayak; 6: pençe.
sinek
çekirge (Leptophyes punctatissima') yumurtlama borusu
Kın kanatlı bir böcekte karın stigması
Stilize edilmiş Malpighi tüpü (çekirge tipi)

orta bağırsak (Midgut)

son bağırsak (Hindgut)

göden (Rectum)

sağ Malpighi tüpü (Malpighian tubule)
Bir bitki üzerindeki böcekler.
Sinir sistemi
 (A - termit B - dalgıç böcek C - sinek)
 1 - yutak üstü gangliyonu
 2 - yutak altı gangliyonu
 3 - vücut gangliyonları
Çoğu böceğin bir çift büyük bileşik gözü ve başlarındaki hareketleri ve kimyasal uyaranları algılayabilen antenler gibi diğer duyusal organları vardır.
kelebek (Lepidoptera) çiftleşmesi
kız böceği (Odonata) çiftleşmesi
Çekirgede yarı başkalaşım
Yaban arısında tam başkalaşım
Mayıs böceği pupu
Bir ağustos böceğinin puptan çıkması (Tibicen sp.)
dev leopar güvesinde (Ecpantheria scribonia) renk ve desen
Böcek kanadının temel uçuş hareketi 
 a kanatlar 
 b eklem yerleri 

c dorsoventral kaslar

d longitudinal kaslar
Meganeura monyi'nin fosili, bir geç Karbonifer kanatlı böceği
Tayland'ın başkenti Bangkok sokaklarında kızartılmış böcek satılan seyyar tezgâh
Vespula germanica
Goliathus regius
Thymus comptus

Thymus comptus, Thymus cinsine bağlı bir türdür.
Tantoo Cardinal

| Tantoo Cardinal |
| --- | --- |
Tantoo Cardinal (2025)
Doğum: Rose Marie Cardinal 20 Temmuz 1950 (74 yaşında) Anzac, Fort McMurray, Alberta, Kanada
Meslek: Oyuncu
Etkin yıllar: 1975–günümüz

Rose Marie "Tantoo" Cardinal, "CM" (d. 20 Temmuz 1950), Kanadalı kadın tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu.
Tantoo Cardinal'in Edmonton, Alberta'da bulunan Kanada Kızılderilileri Şeref Kürsüsü'ndeki el izleri
Filmografi > Filmler

| Yılı | Başlık | Rolü | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1978 | Marie-Anne | Tantou |  |
| 1981 | Death Hunt | Indian Woman |  |
| 1983 | Running Brave | Caroline |  |
| 1986 | Places Not Our Own | Rose |  |
| 1987 | Candy Mountain | Annie |  |
| 1987 | Loyalties | Rosanne Ladouceur | Won Genie Award for Best Performance by an Actress in a Leading Role  |
| 1990 | Divided Loyalties | Molly Brant |  |
| 1990 | Dances with Wolves | Black Shawl |  |
| 1991 | Black Robe |  |  |
| 1993 | Silent Tongue | Silent Tongue |  |
| 1993 | Where the River Flows North | Bangor |  |
| 1993 | Mustard Bath | Sister Amantha |  |
| 1994 | Sioux City | Dawn Rainfeather |  |
| 1994 | Legends of the Fall | Pet |  |
| 1997 | Education of Little Tree, TheThe Education of Little Tree | Granma |  |
| 1997 | Silence | Dolores |  |
| 1998 | Honey Moccasin | Honey Moccasin |  |
| 1998 | Smoke Signals | Arlene Joseph |  |
| 1998 | Heartwood | Violet Boucher |  |
| 1999 | Hi-Line, TheThe Hi-Line | Singing Bird |  |
| 1999 | Stranger in the Kingdom, AA Stranger in the Kingdom | Heaven Fontaine |  |
| 2000 | Postmark Paradise | Reenie |  |
| 2000 | Blood River | Claire / Mattie | Short |
| 2002 | Edge of Madness | Ruth |  |
| 2004 | Memory | Ida | Short |
| 2006 | Unnatural & Accidental | Aunt Shadie / Rita |  |
| 2008 | Older than America | Auntie Apple |  |
| 2008 | Ancestor Eyes | Verna | Short |
| 2008 | Mothers & Daughters | Celine |  |
| 2010 | Every Emotion Costs | Aunt Marcy |  |
| 2011 | Shouting Secrets | June |  |
| 2012 | Eden | The Nurse |  |
| 2013 | From Above | Older Venus |  |
| 2013 | Maïna | Tekahera |  |
| 2014 | Down Here | Stella Mitchell |  |
| 2015 | Hope Bridge | Lana |  |
| 2016 | ARQ | The Pope |  |
| 2017 | Wind River | Alice Crowheart |  |
| 2017 | Ghostkiller | Aunt Rosie Stillwind | Announced |
| 2018 | Falls Around Her | Mary Birchbark |  |
| 2018 | The Grizzlies | Janice |  |
| 2018 | Through Black Spruce |  |  |
| 2018 | Hold the Dark | Illanaq |  |
| 2019 | Red Snow | Ruth |  |
| TBA | Darkeye: CyberHunt |  | Pre-production |
Filmografi > Televizyon

| Yılı | Başlık | Rolü | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1984 | Spirit Bay | Annie | ana rol |
| 1987 | Gunsmoke: Return to Dodge | Little Doe | Television film |
| 1990 | Campbells, TheThe Campbells | Maria Brant | bölüm: "Miles to Go" |
| 1991 | Lightning Field | Vivian | Television film |
| 1992 | Street Legal | Renee Stonehouse | Tekrarlayan rol; 4 bölüm |
| 1992-93 | By Way of the Stars | Franois | Television mini-series |
| 1993 | Harts of the West | Helen | bölüm: "Auggie's End" |
| 1993 | Spirit Rider | Marilyn St. Claire | Television film |
| 1993-95 | Dr. Quinn, Medicine Woman | Snow Bird | Tekrarlayan rol; 7 bölüm |
| 1994-97 | North of 60 | Betty Moses | Tekrarlayan rol; 7 bölüm |
| 1995 | 500 Nations | (Seslendirme) | Television mini-series |
| 1996 | Grand Avenue | Nellie | Television film |
| 1998 | Big Bear | Running Second | Television mini-series |
| 1998 | Cold Squad | Theresa Sandiman | bölüm: "Salty Cheever" |
| 2000 | Navigating the Heart | Mary | Television film |
| 2000 | Lost Child, TheThe Lost Child | Aunt Mary | Television film |
| 2001 | MythQuest | Walloha | bölüm: "Red Wolf's Daughter" |
| 2002 | Tom Stone | Judge Crowfoot | bölüm: "Royalty" |
| 2003-06 | Moccasin Flats | Betty Merasty | Tekrarlayan rol; 22 bölüm |
| 2004 | Windy Acres | Aunt Laura | Tekrarlayan rol; 7 bölüm |
| 2004 | H20 | Grand Chief Katie Blackfire | Guest role; 2 bölüm |
| 2004 | Thief of Time, AA Thief of Time | Irene Musket | Television film |
| 2007 | Luna: Spirit of the Whale | Gloria Maquinna | Television film |
| 2008 | Guard, TheThe Guard | Ursula | Tekrarlayan rol; 4 bölüm |
| 2008 | Just Breathe | Heather | Television film |
| 2008 | Changing Climates, Changing Times | Grace Lajoie | Television film |
| 2009 | Tales of an Urban Indian | Dianne | Television film |
| 2009 | Dear Prudence | Ruth Vigil | Television film |
| 2010 | Shattered | Carol | Guest role; 2 bölüm |
| 2012-15 | Blackstone | Wilma Stoney | Tekrarlayan rol; 18 bölüm |
| 2013 | Arctic Air | Aunt Mary | bölüm: "Skeletons in the Closet" |
| 2014 | Strange Empire | Pichette | bölüm: "Lonely Hearts" |
| 2014-16 | Mohawk Girls | Zoe's Mom | Tekrarlayan rol; 5 bölüm |
| 2015-2017 | Longmire | Marilyn Yarlott | Guest role; 4 bölüm |
| 2016 | Frontier | Kamenna | Guest role; 2 bölüm |
| 2016 | On the Farm | Ada Taylor | Television film |
| 2017 | Godless | Iyovi | Miniseries; 7 bölüm |
| 2018 | Outlander | Adawehi | Guest role; 2 bölüm |
| 2019 | Stumptown | Sue Lynn Blackbird | Series regular |
Filmografi > Seslendirme

| Yılı | Başlık | Rolü | Notlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 2019 | The Testaments |  |  |
30. SS Waffen Grenadier Tümeni "Weißruthenische Nr. 1"

30. SS Waffen Grenadier Tümeni "Russische Nr. 2" olarak bilinen tümen 1944 Ağustosunda Belarus gönüllülerin katılımıyla 30. Tümen ismiyle kuruldu 9 Mart 1945'te şu anki ismini aldı ve Almanya'nın kaybetmesiyle sağ kalabilenler ABD'ye teslim oldular ve birçoğu Sovyetler Birliğin'de ki akrabalarının yanına gönderildi