stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
2020
Ölümler > Mart

2 Mart - Suat Yalaz, romancı, yönetmen, yapımcı, senarist. (d. 1932)
3 Mart - Abdullah Turhan, çizgi roman ustası. (d. 1933)
8 Mart - Max von Sydow, İsveçli aktör (d. 1929)
9 Mart - Şevket Kazan, Türk siyasetçi, eski Adalet Bakanı (d. 1933)
20 Mart
Muhterem Nur, Türk oyuncu ve şarkıcı (d. 1932)
Kenny Rogers, Amerikalı şarkıcı (d. 1938)
21 Mart - Levent Ünsal Türk oyuncu, sunucu ve dublaj sanatçısı (d. 1965)
24 Mart
Manu Dibango, Kamerunlu müzisyen ve söz yazarı (d. 1933)
Terrence McNally, Amerikalı oyun yazarı ve senarist (d. 1938)
Albert Uderzo, Fransız senarist (d. 1927)
28 Mart - Fevzi Aksoy Spor yazarı, tıp profesörü, nörolog ve akademisyen. (d. 1930)
29 Mart - Krzysztof Penderecki, 20. yüzyılın ikinci yarısına damgasını vuran en önemli bestecilerden birisiydi. (d. 1933)
30 Mart - Bil Withers, Amerikalı şarkıcı ve güfte yazarı (d. 1938)
Ölümler > Nisan

7 Nisan - John Prine, Amerikalı şarkıcı ve güfte yazarı (d. 1946)
8 Nisan - Rick May, Amerikalı aktör (d. 1940)
11 Nisan - John Horton Conway, İngiliz matematikçi (d. 1937)
14 Nisan - Haydar Baş, Türk siyasetçi (d. 1947)
22 Nisan - Shirley Knight, Amerikalı oyuncu (d. 1936)
27 Nisan - Nur Yerlitaş, Türk modacı (d. 1955)
29 Nisan - Irrfan Khan, Hint aktör (d. 1967)
30 Nisan
Tony Allen, Nijeryalı davulcu, besteci ve söz yazarı (d. 1940)
Rishi Kapoor, Hint oyuncu (d. 1952)
Ölümler > Mayıs

Ana madde: Mayıs 2020'deki ölümler
3 Mayıs - Ömer Döngeloğlu, Türk ilahiyatçı, yazar (d. 1968)
9 Mayıs - Little Richard, Amerikalı müzisyen (d. 1932)
11 Mayıs - Jerry Stiller, Amerikalı komedyen (d. 1927)
31 Mayıs - Oruç Aruoba, Türk yazar, şair, akademisyen ve filozof (d. 1948)
Ölümler > Haziran

9 Haziran - Ayşegül Atik, Türk sinema ve dizi oyuncusu, yönetmen, senarist ve tiyatrocu (d. 1948)
25 Haziran - Francis Gutmann, Fransız diplomat (d. 1930)
29 Haziran - Carl Reiner, Amerikalı komedyen (d. 1922)
Ölümler > Temmuz

6 Temmuz
Ennio Morricone, İtalyan besteci (d. 1928)
Charlie Daniels, Amerikalı şarkıcı ve güfte yazarı (d. 1936)
7 Temmuz - Jale Aylanç, Türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu. Seslendirme sanatçısı (d. 1948)
8 Temmuz - Naya Rivera, Amerikalı oyuncu (d. 1987)
12 Temmuz - Kelly Preston, Amerikalı oyuncu, manken ve şarkıcı (d. 1962)
14 Temmuz - Adalet Ağaoğlu, Türk Roman ve oyun yazarı (d. 1929)
17 Temmuz
Seyfi Dursunoğlu, bilinen sahne adıyla Huysuz Virjin, Türk drag queen, şarkıcı ve sunucu (d. 1932)
Ekaterina Alexandrovskaya, Rus artistik buz patencisi (d. 2000)
John Lewis, Amerikalı siyasetçi ve sivil haklar aktivisti (d. 1940)
26 Temmuz - Olivia de Havilland, İngiliz oyuncu (d. 1916)
28 Temmuz - Herbert Leuninger, Alman ilahiyatçı (d. 1932)
30 Temmuz - Lee Teng-hui, Tayvanlı siyasetçi, Çin Eski Cumhurbaşkanı  (d. 1923)
Ölümler > Ağustos

2 Ağustos - Grigor Areşyan, Amerikalı-Ermeni arkeolog, tarihçi ve siyasetçi (d. 1949)
9 Ağustos - Emre Gönlüşen, Türk spor spikeri, sunucu (d. 1978)
15 Ağustos - Vimala Sharma, Hint aktivist ve siyasetçi (d. 1927)
28 Ağustos - Chadwick Boseman, Amerikalı aktör (d. 1976)
31 Ağustos
Haldun Boysan, Türk dizi, sinema oyuncusu (d. 1958)
Mehtap Anıl, Türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu (d. 1940)
Ölümler > Eylül

3 Eylül - Birol Ünel - Türk kökenli Alman oyuncu (d. 1961)
9 Eylül - Halil Kumova, Türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu (d. 1956)
11 Eylül
Toots Hibbert, şarkıcı (d. 1942)
Roger Carel, Fransız oyuncu (d. 1927)
15 Eylül - Momčilo Krajišnik, eski Sırp politikacı (d. 1945)
19 Eylül - John Turner, 17. Kanada Başbakanı (d. 1929)
21 Eylül - Michael Lonsdale - Fransız oyuncu ve ressam (d. 1931)
22 Eylül - Agne Simonsson, İsveçli futbolcu ve teknik direktör (d. 1935)
23 Eylül - Juliette Gréco - Fransız oyuncu ve şarkıcı. (d. 1927)
29 Eylül
Sabah el-Ahmed el-Cabir es-Sabah, Kuveyt eski emiri (d. 1929)
Helen Reddy, Avustralyalı müzisyen (d. 1941)
Ölümler > Ekim

4 Ekim - Kenzo Takada, Japon-Fransız moda tasarımıcısı, iş insanı ve film yönetmeni (d. 1939)
6 Ekim - Eddie Van Halen - Hollandalı müzisyen, gitar virtüözü (d. 1955)
7 Ekim - Mario Molina, Meksikalı bilim insanı (d. 1943)
18 Ekim - Bekir Coşkun, Türk gazeteci ve yazar (d. 1945)
27 Ekim - Hikmet Karagöz, Türk ressam, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1946)
30 Ekim - Mesut Yılmaz, Türk siyasetçi, eski başbakan (d. 1947)
31 Ekim - Sean Connery, İskoç oyuncu ve yapımcı (d. 1930)
Ölümler > Kasım

1 Kasım - Burhan Kuzu, Türk siyasetçi (d. 1955)
6 Kasım - Timur Selçuk, Türk müzisyen, piyanist (d. 1946)
8 Kasım
Alex Trebek, Kanadalı-Amerikalı komedyen ve sinema oyuncusu. (d. 1940)
Ahmet Uz, Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1945)
Ali Dündar, Türk öğretmen ve yazar (d. 1924)
Revan Latifov, Azeri asker (d. 1991)
14 Kasım - Ahmet Kekeç, Türk gazeteci, yazar (d. 1961)
15 Kasım - Ray Clemence, İngiliz futbol kalecisi  (d. 1948)
16 Kasım - Bruce Swedien, Amerikalı ses mühendisi ve müzik prodüktörü (d. 1934)
19 Kasım - Reşit Karabacak, Türk güreşçi (d. 1954)
23 Kasım - David Dinkins, Amerikalı siyasetçi (d. 1927)
24 Kasım
Devrim Parscan, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı (d. 1937)
Muhittin Korkmaz, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1953)
25 Kasım - Diego Maradona, Arjantinli efsane futbolcu, teknik direktör (d. 1960)
28 Kasım - David Prowse, İngiliz vücut geliştirmeci ve aktör (d. 1935)
Ölümler > Aralık

2 Aralık - Valéry Giscard d'Estaing, Fransa'da Beşinci Cumhuriyeti'nin üçüncü cumhurbaşkanı olan merkez-sağ siyasetçi (1974-1981) (d. 1926)
12 Aralık - John Le Carré, İngiliz casusluk romanları yazarı (d. 1931)
13 Aralık - Catie Lazarus, Amerikalı yazar, komedyen ve talk show sunucusu (d. 1976)
17 Aralık - Jeremy Bulloch, İngiliz aktör. (d. 1945)
19 Aralık - Rosalind Knight, İngiliz oyuncu (d. 1933)
22 Aralık - Özkan Sümer, Türk eski futbolcu ve teknik direktör. (d. 1940)
23 Aralık - Mannan Hira, Bangladeşli oyun yazarı (d. 1956)
25 Aralık - Engin Nurşani, Türk asıllı Alman müzisyen. (d. 1984)
29 Aralık - Pierre Cardin, İtalyan asıllı Fransız modacı (d. 1922)
31 Aralık - Robert Hossein, Azerbaycan asıllı Fransız oyuncu, yönetmen ve yazar (d. 1927)
2020 Nobel ödülünü kazananlar

Fizik - Roger Penrose, Reinhard Genzel ve Andrea M. Ghez
Kimya - Emmanuelle Charpentier ve Jennifer Doudna
Tıp - Harvey J. Alter, Michael Houghton ve Charles M. Rice
Edebiyat - Louise Glück
Barış - Dünya Gıda Programı
Ekonomi - Paul Milgrom
Kobe Bryant
Hüsnü Mübarek
Nobel ödülü madalyası
Alman Parlamentosu Üyesi

Alman Parlamentosu Üyesi veya Bundestag Üyesi (Almanca: Mitglied des Deutschen Bundestages), Alman Federal Meclisi'nde bir milletvekiline verilen resmi isimdir.
Parlamento Üyesi, Berlin'deki Reichstag binasında bulunan Federal Parlamento'nun seçilmiş üyelerini ifade eder. Almanca'da bir üye Mitglied des Bundestages (Federal Diyet Üyesi) veya resmi olarak Mitglied des Deutschen Bundestages (Alman Federal Diyet Üyesi) olarak adlandırılır, MdB olarak kısaltılır ve eklenir. Gayri resmi olarak Abgeordneter (kelime anlamıyla: “delege”, yani belirli bir seçmenin) terimi de yaygındır (Abg. olarak kısaltılır, asla isimden sonra gelmez, ancak ondan önce gelir). Bununla birlikte, Federal Meclis Üyeleri, erkek olmaları halinde Bundestagsabgeordneter veya kadın olmaları halinde Bundestagsabgeordnete olarak anılırlar. Bu terimler kelimesi kelimesine “Federal Meclis'in vekili/delegesi” anlamına gelmektedir.
1871'den 1918'e kadar yasa koyucular Reichstag Üyesi olarak bilinirlerdi ve Alman İmparatorluğu'nun Reichstag'ında otururlardı.
Sosyal Demokrat Parti (Romanya)
FSN, FDSN, PDSR ve PSD Liderliği > Başkanlar

Ion Iliescu (1990; FSN)
Petre Roman (1990–1992; FSN)
Oliviu Gherman (1992–1996; FDSN/PDSR)
Ion Iliescu (1997–2000; PDSR)
Adrian Năstase (2000–2005, 2001'e kadar geçici; PDSR/PSD)
Mircea Geoană (2005–2010; PSD)
Victor Ponta (2010–2015; PSD)
Rovana Plumb (2015, geçici; PSD)
Liviu Dragnea (2015–2019 PSD)
Viorica Dăncilă (2019 PSD)
Marcel Ciolacu (2019–günümüz)
FSN, FDSN, PDSR ve PSD Liderliği > Yürütme Kurulu Başkanları

Adrian Năstase (1993–1997)
Octav Cozmâncă (2003–2005)
Adrian Năstase (2005–2006)
Dan Mircea Popescu (2005–2006, makam kaldırıldığı zaman Adrian Năstase istifa edince geçici aday olarak gösterildi.)
Liviu Dragnea (2013–2015)
Valeriu Zgonea (2015-2016)
Niculae Bădălău (2016-2018)
Viorica Dăncilă (2018–2019)
Paul Stănescu (2019 - geçici)
Eugen Teodorovici (2019)
2019'dan sonra makam kaldırıldı
Ion Iliescu
Adrian Năstase
Mircea Geoană
Victor Ponta
Liviu Dragnea
Seçim sonuçları > Parlamento

| Seçim | Oy |  % | Temsilci | Senato | Sıra | Hükûmet |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990 | 9,353,006 | 67.02 | 263 / 395 | 91 / 119 | 1. (FSN olarak) | Koalisyon |
| 1992 | 3,015,708 | 28.29 | 91 / 341 | 41 / 143 | 1. (FDSN olarak) | Koalisyon |
| 1996 | 2,633,860 | 23.08 | 139 / 343 | 59 / 143 | 2. (PDSR olarak) | Muhalefet |
| 2000 | 3,968,464 | 37.09 | 113 / 345 | 46 / 140 | 1. (PDSR olarak) | PSDR ve PUR ile seçim ittifakı |
| 2004 | 3,730,352 | 37.2 | 110 / 332 | 48 / 137 | 1. (PSD+PU Ulusal Birlik PSD+PUR olarak) | Muhalefet |
| 2008 | 2,279,449 | 34.16 | 149 / 334 | 58 / 137 | 1. (PSD+PC olarak) | Koalisyon1 |
| 2012 | 4,344,288 | 60.1 (USL olarak) | 154 / 412 | 67 / 176 | 1. (USL olarak) | PNL ile seçim ittifakı2 |
| 2016 | 3,204,864 | 45.68 | 154 / 329 | 67 / 136 | 1. | Koalisyon |
| 2020 | 1,705,777 | 28.90 | 110 / 329 | 47 / 136 | 1. | Koalisyon |
| 2024 | 2,030,144 | 21.96 | 86 / 330 | 36 / 136 | 1. | Koalisyon |
1 2009-2012 arasında muhalefet
2 2015-2016 arasında muhalefet
Zilkale

| --- | --- |


Eski ad(lar): Zirkale
Genel bilgiler
Tür: Kale
Konum:  Çamlıhemşin, Rize, Türkiye
Ülke: Türkiye
Koordinatlar: 40°57′33″K 40°57′47″D﻿ / ﻿40.95917°K 40.96306°D﻿ / 40.95917; 40.96306
Tamamlanma: 14. veya 15. yüzyıl

Zilkale ya da asıl adıyla Zirkale, Rize'nin Çamlıhemşin ilçesi sınırlarında, Fırtına Deresi Vadisi’nde yer alan, ilk inşa tarihi kesin olarak bilinmeyen bir kaledir.
14. veya 15. yüzyılda inşa edilen kale, 1800'lü yılların sonuna kadar kullanılmıştır. Sekiz burç ve bir gözetleme kulesinden oluşur. Savunma hendeği durumundaki Zil deresine merdivenle inilir. Kale, 1. derece arkeolojik sit alanı içerisindedir.
Konumu

Çamlıhemşin ilçesinin 12km güneyinde, Avup Dağı'nın üzerinde  konumlanmıştır. Kalenin, üzerinde inşa edildiği sarp kaya kütlesi, denizden 750, dere yatağından ise yaklaşık 100 m. yüksektedir.
Tarihçe

Yapım tarihi kesin olarak bilinmeyen kale, Britanyalı tarihçi Anthony Bryer'ın tahminine göre Trabzon İmparatorluğu döneminde bizzat merkezi yönetimce ya da İmparatorluğa bağlı yerli derebeyleri (mesela Zil Kale için Hemşin derebeyi Arhakel) tarafından yapılmış olmalıdır. Karadeniz Kıyıları Tarih ve Coğrafyası adlı eseriyle tanına Bıjışkyan  “Kayalığın üzerinde bulunan ve Zilkale denilen eski bir kalenin içinde insana şaşkınlık veren kemerli binalar ve büyük bir kule vardır. Kalenin alt ucu, tepelerin üzerinde başka kalelere ve eski bir kilise kalıntıları bulunan Fırtına Deresi’ne kadar uzanır” diyerek gözlemlerini anlatmış; ancak, kale tarihi hakkında bilgi vermemiştir.
Asıl adı "Aşağı Kale" anlamına "Zir kale" iken halkın ağzında "Zil Kale" halini almıştır. Kale, aynı yörede bulunan Varoş Kale ve Pazar Kalesi ile ilk bakışta aynı elden çıkmış ve aynı amaçla yapılmış izlenimi verir.
Bayburt’a ulaşan önemli bir Orta Çağ kervan yolu üzerinde güvenliği sağlayan kale, Cenevizliler başta olmak üzere Rumlar ve Osmanlılar tarafından 1800'lü yılların sonuna kadar kullanıldı. 1871 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde yörede "Kale-i Bala" ve Zir namlarında iki harap kale bulunduğu belirtilmiştir. 1979 yılında kalede bulunan 26 cm uzunluk ve 4-4 ½ cm çapında pirinç döküm iki el topu Trabzon Müzesi'ne getirilerek 440 (79-1-1) ve 441 (79-1-2) no.lar ile envantere kayıt edilmiştir.
Kale, 2008-2010 arasında restorasyon gördü. Restorasyondan sonra turistik bir cazibe kazanmıştır. 2013 yılında piyanist Tuluyhan Uğurlu'nun verdiği konser, yapının bilinirliğini artırmıştır.
Yapısı

Kale, dış surlar, orta surlar ve iç kaleden meydana gelir. Kuzey batı yönündeki patika ile dış suların kapısına ulaşılır. Orta kale içerisinde üç önemli yapı vardır: muhafız binası, şapel ve baş kule. Dört katlı olduğu anlaşılan kulenin ahşap olan iç konstrüksiyonun çürüyüp yok olduğu düşünülür. Bryer'a göre kuzey duvarına bitişik dörtgen apsidli oda bir şapeldir. Kulenin üstü teras şeklindedir.
Galeri

Zilkale'den Fırtına Deresi
Zilkale'nin gözetleme kulesi
Zilkale burç
kaleye giden yol
Zilkale panorama
Kaçkar Dağından Zilkale
Zilkale'nin Sancağı
Fırtına Vadisi
Çıldır

| Çıldır |
| --- | --- |
İlçe
 Çıldır'ın Konumu
 İlçe sınırları haritası
Ülke: Türkiye
İl: Ardahan
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam: Muhammed Enes İpek
 • Belediye başkanı: Kemal Yakup Azizoğlu (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam: 1082 km²
Rakım: 1950 m
Nüfus (2018)
 • Toplam: 9.833
 • Kır: 6,616
 • Şehir: 2.631
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu: 75400
İl alan kodu: 0478
İl plaka kodu: 75
Resmî site YerelNET
Çıldır Ardahan ilinin bir ilçesi ve bu ilçenin merkezidir.
Tarihsel yapılar

Çıldır bölgesi, Orta Çağ'dan kalma önemli tarihsel yapıları barındırmaktadır. Bugün Kenardere adını taşıyan Ampuri köyündeki kilise, bunlardan biridir. 20. yüzyılın başına sağlam olan Ampuri Kilises, daha sonra tamamen yıkılmıştır. Çıldır ilçesinde Yıldırımtepe köyünde bulunan Kacistsihe adlı efsanevi kale, günümüze büyük ölçüde sağlam ulaşmıştır. Kale içinde başka yapıların kalıntıları da bulunmaktadır. Çamardo  köyündeki tek nefli bir yapı olan kilise, Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili tarafından 20. yüzyılın başında kayıt altına alındığında büyük ölçüde ayakta duruyordu. Çamardo Kilisesi de sonradan yıkılmıştır. Bugün Kurtkale olarak bilinen Mgeltsihe köyündeki kalenin 9-10. yüzyıllarda inşa edildiği tahmin edilmektedir. Mgeltsihe köyünde ayrıca kiliseler bulunmaktadır. Köy kilisesi olan bu yapılardan biri büyük ölçüde ayaktadır ve duvar resimleri de kısmen günümüze ulaşmıştır.
Çıldır ilçesinde bugün Kotanlı adını taşıyan Skarebi köyünde 10. yüzyıldan kalma bir kilise ile iki kale bulunmaktadır. Skarebi Kilisesi'nin Aziz Giorgi'ye adandığı Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili'nin tespit ettiği kitabelerden anlaşılmaktadır. Ekvtime Takaişvili ayrıca 20. yüzyılın başında kilisenin güney duvarında Gürcüce yazı da tespit etmiştir. Bugün Akçakale adını taşıyan Tetrtsihe köyündeki tek nefli kilise, 10. yüzyılda inşa edilmiştir. Bu yapı, Tetrtsihe (Akça Kale) olarak bilinen kalenin kilisesiydi. Çıldır Gölü'ndeki adada, çok eski bir kentin kalıntılarının olduğu yerde, kalenin eteklerinde yer alan kiliseden geriye sadece yıkıntılar kalmıştır. Tetrtsihe (Akça Kale), Tetrtsihe (Akçakale) köyünün güneybatısındaki adada yer alır.
Çıldır ilçesindeki en önemli yapılardan biri, Tskarostavi Kilisesi'dir. Eski piskoposluk merkezi olan Tskarostavi’deki piskoposluk kilisesinin ilki 6. yüzyılda inşa edilmiştir. 10. yüzyılda yeniden inşa edilen Tskarostavi Kilisesi, kubbeli bir yapıydı. 1900’lerin başlarında büyük ölçüde sağlam olan kilise 1970’lerde yıkılmış ve yerine cami inşa edilmiştir. Bugün Gölbelen adını taşıyan Urta’da 10. yüzyılda inşa edilmiş olan üç nefli bazilika bulunmaktadır. Bir köy kilisesi olarak inşa edilmiş olan Urta Kilisesi, bugün cami olarak kullanılmaktadır. Bundan dolayı büyük ölçüde korunmuş olan kiliseye dışarıdan cami görünümü verilmiş ve yapının içi boyanmıştır. Vaşlobi (Övündü) köyü de önemli dinsel yapılar barındıran bir yerleşmedir. 1902’de Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili’nin tespit ettiği Vaşlobi Manastırı, 2009 yılında alan çalışmasıyla belgelenmiştir
Coğrafi yapı

İlçe Kuzeyi ve Doğusu Gürcistaın ın Samsthe-Javakheti Bölgesinin Aspindza, Akhalkalaki ve Ninotsminda /Bogdanovka ile çevrilidir. İlçe merkezi, ortalama 1950 m. yükseklikte düz bir alana kurulmuş, köyleri ise kısmen düz ve kısmen de engebeli bir arazi üzerine yerleşmiştir. İlçenin toplam yüzölçümü 1163 km² dir. Bunun 1016 km²’ lik kısmı kara, geri kalan kısmı ise göllerle oluşmaktadır. Bu göllerden Çıldır Gölü 120 km², bir kısmı Gürcistan sınırları içerisinde olan Aktaş Gölü ise 27 km² alana sahiptir. Bölgemizin en yüksek dağı Keldağ ve Gökdağ dır, her iki dağın yüksekliği' de 3000 m. dir. İlçede 2 adet akarsu bulunmaktadır, bunlar Kura ve Karasu isimleriyle bilinmektedir.Kura nehri üzerinde bulun Kayabeyi Barajı ve Hidroelektrik Santrali inşasına 2010 yılında başlanmış ve Şubat 2015 yılında tamamlanmıştır.
Kışları çok sert ve soğuk, yazları ise ılık ve yağışlı geçen bir kara iklimine sahiptir. En soğuk ayın sıcaklık ortalaması –30 derecedir. En sıcak ayın sıcaklık ortalaması ise +25 derecedir.
Nüfus Yapısı

Halkının demografik yapısı; Terekeme ve Ahıska Türklerinden oluşur. Halkın geçim kaynağı hayvancılık ve tarımdır.
| Yıl> Çıldır ilçesi (Kars) | Toplam> Çıldır ilçesi (Kars) | Şehir> Çıldır ilçesi (Kars) | Kır> Çıldır ilçesi (Kars) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1927 | 18.667 | 540 | 18.127 |
| 1935 | 19.551 | 669 | 18.882 |
| 1940 | 20.326 | 1.307 | 19.019 |
| 1945 | 22.886 | 1.106 | 21.780 |
| 1950 | 25.174 | 1.118 | 24.056 |
| 1955 | 27.851 | 1.427 | 26.424 |
| 1960 | 30.173 | 1.420 | 28.753 |
| 1965 | 33.384 | 2.040 | 31.344 |
| 1970 | 35.644 | 2.637 | 33.007 |
| 1975 | 36.680 | 2.260 | 34.420 |
| 1980 | 34.987 | 2.391 | 32.596 |
| 1985 | 32.485 | 2.366 | 30.119 |
| 1990 | 24.296 | 2.119 | 22.177 |
Çıldır ilçesi (Ardahan)
| 2000 | 14.869 | 2.415 | 12.454 |
| 2007 | 11.901 | 1.730 | 10.171 |
| 2008 | 11.800 | 1.915 | 9.885 |
| 2009 | 10.833 | 1.502 | 9.331 |
| 2010 | 10.546 | 1.522 | 9.024 |
| 2011 | 10.675 | 1.737 | 8.938 |
| 2012 | 10.753 | 1.683 | 9.070 |
| 2013 | 10.476 | 2.870 | 7.606 |
| 2014 | 10.134 | 2.765 | 7.369 |
| 2015 | 9.759 | 2.660 | 7.099 |
| 2016 | 9.539 | 2.598 | 6.941 |
| 2017 | 9.361 | 2.573 | 6.788 |
| 2018 | 9.833 | 2.855 | 6.978 |
| 2019 | 9.343 | 2.642 | 6.701 |
| 2020 | 9.247 | 2.631 | 6.616 |
Turizm

İlçe, Turizm açısından önemli potansiyele sahip olup, yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekecek gezip görmeye değen tarihî eserleri bulunmaktadır.İlçede 2 km mesafede bulunan Şeytan Kalesi, İlçenin Övündü köyü yakınlarında bulunan 7 katlı mağaralar ve bu mağaralara 600 m uzaklıkta bulunan Gürcistan sınırı bitişiğindeki Kurt Kalesi, Çıldır Gölü içerisinde bulunan Kuş Adası, Akçakale köyü içerisinde bulunan Alpaslan Adası ve adanın içerisinde bulunun yer altı mağaraları ile kiliseler bulunmaktadır.
Eski adı Kacistsihe olan Şeytan Kalesi'nin uzaktan görünümü.
Cala olarak da bilinen Çala köyündeki Gürcü kilisesi Çala Kilisesi. Fotoğraf: 1902.
Çıldır Gölü.
Sultan Mesud Türbesi

tr
Sultan Mesud Türbesi 12. yüzyılda yapıldığı bilinen türbe Amasya merkezi ilçesinde bulunan arkeoloji müzesi bitişiğinde yer alan türbedir. Bu türbenin kim tarafından yapıldığı bilinmediği için inşa kitabesi yoktur. Bu türbe inanç turizmine dayanır.
Mimari özellikleri

Selçuklu devri türbelerinden olduğu bilinen türbe dikdörtgen yapılı ve eyvan tipli bir türbedir .türbenin ön cephesi kesme taştan örülmüştür ve giriş kapısı yay kemerli kapılardan girilir. diğer kısımları moloz taşlarla örülmüştür. Kenarlardan içeri doğru daralmalar olur. Mumyalar müzesi olarak bilinen bu türbenin batı tarafının alt katındaki mezar odasında bulunan mezarların kime ait olduğu bilinmemektedir.
Türkiye'de bilimkurgu

İngilizce "science fiction" olan türün adını Türkçeye "bilimkurgu" olarak kazandıran kişi yazar Orhan Duru'dur. 1 Ocak 1973 tarihli Türk Dili ve Edebiyatı dergisinde science fiction kelimesinin Türkçe karşılığı olarak "bilim-kurgu" ismini önerir. O tarihe kadar Yalçın İzbul’un ortaya attığı “kurgubilim” sözcüğü kullanılıyordu ancak Orhan Duru bu terimin “edebi bir türü yansıtmaktan çok bilim türünün adı” gibi olduğunu savunmuştu. TDK'nın Orhan Duru’nun önerisini sahiplenmesi ile bugün kullandığımız bilimkurgu kelimesi Türkçeye kazandırılmış oldu.
Türkiye'de bilimkurgu edebiyatı

Türkiye'de bilimkurgu edebiyatının gelişmesi Avrupa'ya göre epeyce geç olmuş ve kısıtlı kalmıştır. Türkiye'de, bu alandaki eksikliğin sebebi olarak Avrupa'da yaşanan Sanayi Devrimi'ni ıskalamış ve Aydınlanma dönemini yaşamamış olmanın sonucu olarak bilimsel temel eksikliği gösterilir. 80'li yıllardan itibaren kitle iletişim teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla beraber küreselleşen dünyada farklılıkların azalmaya başlaması hem dünyada hem de Türkiye'de üretkenliğin artmasına yol açtı.
Bilimkurgu edebiyatının dünyadaki ilk örnekleri olan Jules Verne romanları ilk kez Tanzimat döneminde tercüme edilip basılır. Bu dönemdeki roman çevirileri Tanzimat yazarlarında rüya kavramı ile birleşen ütopik bilimkurgu fikrinin ortaya çıkmasına sebep olur.
1943’ten Nisan 2004’e kadar yerli yazarların yayınladığı bilimkurgu türündeki kitap sayısı sadece 71'dir. Özellikle son yıllarda bilimkurgu türündeki yerli kitapların ve yeni yazarların sayısında gözle görülür artış yaşanmaktadır.
Türkiye'de bilimkurgu yayıncılığı > Kitap

1950'lerde Çağlayan Yayınları, 70'lerde Okat Yayınevi, 80'lerde Baskan Yayınları ve 90'larda Metis Yayınları bilimkurgu türündeki kitap serileri yayınlamış ve Türk okurlarını bilimkurgu ile buluşturmuştur. 1990’lı yılların sonu ve 2000’lerin başlarında kaliteli bilimkurgu eserlerini yayınlamış olan İthaki Yayınları, günümüzde hâlâ bilimkurgu ve fantastik türdeki kitapların Türkiye'deki en önemli yayıncısı durumundadır. İthaki Yayınları'nın ilk olarak 2015 yılında Dune romanı ile başlattığı İthaki Bilimkurgu Klasikleri dizisi 45 kitaba ulaşmıştır.
Türkiye'de bilimkurgu yayıncılığı > Dergiler

Türkiye'de bilimkurgu dergiciliği Ekim  1971'de 9 sayfalık bir teksir çalışması ile Sezar Erkin Ergin tarafından başlatılır. 1974’ten itibaren de ANTARES bilimkurgu dergisi düzenli olarak yayımlanmaya başlar. Türkiye'deki en uzun ömürlü bilimkurgu dergisi ise 1976'da yayına başlayan X-BİLİNMEYEN dergisidir. Bu dergileri 1980 yılında Göktaşı fanzini, 1988'de Çağdaş Sanat Bilimkurgu dergisi, 1989'da Öncü dergisi ve 1996'da Atılgan Bilimkurgu dergisi takip eder. Günümüzde ise basılı olarak Lagari fanzini, Roket ve Yerli Bilimkurgu Yükseliyor, Gölge, Hayalet, Komplike ve AltZine e-dergileri yayınlanmaktadır.
Atılgan Bilimkurgu
Davetsiz Misafir
Antares
X-Bilinmeyen
Göktaşı (fanzin)
Çağdaş Sanat Bilimkurgu
Öncü
Nostromo
Albemuth
SFX Türkiye
Yabani
Lagari (fanzin)
Roket
Yerli Bilimkurgu Yükseliyor
Türkiye'deki bilimkurgu öykü ve roman yarışmaları > TBD Bilimkurgu Öykü Yarışması

Ana madde: TBD Bilimkurgu Öykü Yarışması
Türkiye'de bilimkurgu öykü yazarları üzerine 1998 yılından bu yana düzenli olarak Türkiye Bilişim Derneği'nin TBD Bilimkurgu Öykü Yarışması yapılmaktadır. Yarışmada üç dereceye giren yazarlara derece ve para ödülü verilirken, seçilen öykülerden bazıları belli aralıklarla öykü derlemesi olarak yayınlanır. Yarışmada dereceye giremeyen ancak değeri göz önünde bulundurulan öyküler için jüri özel ödülü ve mansiyon da verilmektedir.
Türkiye'deki bilimkurgu öykü ve roman yarışmaları > FABİSAD GİO Ödülleri

Ana madde: GİO Ödülleri
Fantazya ve Bilimkurgu Sanatları Derneği FABİSAD, bilimkurgu öykü kategorisinin yanı sıra, yayınlanmamış roman, çizgi roman ve illüstrasyon kategorilerinde de ödüller vermektedir.
FABİSAD

Ana madde: FABİSAD
Fantazya ve Bilimkurgu Sanatları Derneği FABİSAD, Türkiye'deki fantastik, bilimkurgu ve korku türlerinin gelişimi, bu konuda üretkenlik gösteren yazar ve sanatçıların gelişmesini ve daha iyi eserler ortaya çıkmasını amaçlayarak 2011'de kurulmuş bir dernektedir. FABİSAD, bu amaçla her yıl GİO Ödülleri adını verdiği yarışmayla, farklı kategorilerde yazar ve sanatçılara ödüller vermektedir.