Yehova
Tanrı'nın ismi: Kutsal Kitap'ın dışındaki kullanım

1. Meşa Taşı
Paris'teki Louvre Müzesinde bulunan Moab Taşı (M.Ö. 840) üzerinde Moab Kralı Meşa'nın övünme dolu sözlerini içeren bir yazıt yer almaktadır. Tanrısı Kemoş'un yardımıyla İsrail'in birçok şehirlerini aldığını gururlanarak anlatıyor. Kral Meşa şunu yazdı: „Orada YHVH'nin aletlerini alıp Kemoş'un önüne getirdim.“
2. Bir mezar yazıtı
1961'de Yeruşalim'in yakınlığında bir mezar olarak kullanılan bir mağaranın  duvarlarında M.Ö. 8. yüzyılından olan yazıtlar bulundu. Bir yazıt şöyle oluyor: „YHVH tüm yerin tanrısıdır.“
3. Gümüş ruloları
Ketef Hinnom'da M.Ö. 7. yüzyılından olan iki gümüş levhaları bulundu. Büyük ihtimalle muska olarak taşındı. Bu levhalar birkaç yerde tanrısal ismi gösteriyorlar.
4. Lakış Mektupları
1935-1938 arasında Lakiş kalıntılarında bulunan 8 çömlek parçaları M.Ö. 7. yüzyıldandır. Bu çömlek parçalarının yedisinde 11 defa YHVH geçer. Şu selam ile başlarlar: „YHVH efendime şimdiki zamanda şağlık versin.“
5. Arad'daki çömlek parçaları
1966'da Arad'da (güney İsrail) M.Ö. 7. yüzyılından olan çömlek parçaları bulundu. Bir parça Elyaşip adlı olan bir adama gönderilen bir mektuptur. „Efendim Elyaşip'e. YHVH senin barışını arasın“ sözleriyle başlayıp „YHVH'nin evinde otursun“ sözleriye bitti.
6. Negev bulguları
1975 ve 1976 yıllarında Negev'de çalışan arkeologlar alçı duvarlarında, büyük küp ve taş kaplarında İbranice ve Fenikice yazıtlar buldular. Bu yazıtlar İbranice harflarla yazılmış olan Tanrı'nın ismini YHVH içeriyorlardı.
Sør-Fron'da bir kilise, Norveç
Olten'deki Martin kilisesi, İsviçre
La Motte'te bir kilise, Fransa
Weidenbaumtaler – kenardaki yazı: IEHOVA
7. Kilise binalarında
Reformasyon zamanından beri çok kilise binalarının içinde ve dışında Jehova ya da Iehova yazıtları bulunur.
| Kilise | Yer | Ülke | YHVH | Yehova |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Sør-Fron kilisesi | Sør-Fron | Norveç |  | x |
| St. Martin | Olten | İsviçre |  | x |
| Almens kilisesi | Almens | İsviçre |  | x |
| Bern Katedralı | Bern | İsviçre |  | x |
| Sils kilisesi | Sils | İsviçre |  | x |
| Karlovy Vary kilisesi | Karlovy Vary | Çekoslovakya | x |  |
| Najświętsza Maria Panna | Gdansk | Polonya | x |  |
| Sa. Augustin | Paris | Fransa | x |  |
| Sa. Suplice | Paris | Fransa | x |  |
| Kirkko Risti | Hattulla | Finlanda | x |  |
| St. Sauveur | Brugge | Belçika | x |  |
| St. Fiacre | Dison | Belçika |  | x |
| St. Gilles | Edinburgh | İskoçya | x |  |
| St. Savior | Kopenhag | Danimarka | x |  |
| St. Michel | Lüksemburg | Lüksemburg | x |  |
| Chiesa di S. Lorenzo | Formio | İtalya | x | x |
| Chiesa dei frati in Gardino | Bergamo | İtalya |  | x |
| Vatikan Bazilika | Roma | İtalya | x |  |
| Chiesa di S. Vittore | Varese | İtalya | x |  |
| Chiesa di Stresa | Stresa | İtalya |  | x |
| Duomo di Siena | Siena | İtalya | x |  |
| Chiesa di S. Lorezo | Parma | İtalya | x | x |
| Chiesa di San Marco | Venedik | İtalya | x |  |
| Duomo di Milano | Milano | İtalya |  | x |
| Duomo di Bolzano | Bolzano | İtalya | x |  |
| Duomo di Firenze | Floransa | İtalya | x |  |
| Manastır kilisesi | Bordesholm | Almanya |  | x |
| Kilise | Fehmarn | Almanya |  | x |
| St. Martin | Köln | Almanya | x |  |
| Karlskirche | Viyana | Avusturya | x |  |
| Kilise | Slovenji Gradec | Slovenya |  | x |
| Kilise | Podčetrtek | Slovenya |  | x |
| Manastır kilisesi | Stična | Slovenya | x |  |
| Kilise | Radovljica | Slovenya | x |  |
8. Protestanların ilahi kitaplarında
Tanrı'nın ismi Protestanların ilahi kitaplarında bulunur.
9. Bestekâr ve yazarların eserlerinde
Meşhur bestekârlar ve yazarlar „Yehova“ ismini eserlerinde kullandılar: Georg Friedrich Händel'in oratoryolarında, Giuseppe Verdi'nın Nabucco operasında ve Franz Schubert'in bir şarkısında. Ayrıca Heinrich Heine'nin Belsazer baladında Yehova adı geçer. 30'dan fazla eserlerinde Fransız yazar Victor Hugo Tanrı'nın ismini kullandı. O ve Lamartine "Yehova" başlığıyla şiirler yazdı.
10. Paralarda
Son birkaç yüzyılda Tanrı'nın isminin İbranice ve Latincesi bini aşkın tür sikke, madalyon, jeton ve markanın (para yerine kullanılan madeni pulların) üzerinde bulunuyordu.
İsviçre'de yıllarca basılan altın sikkelerin üzerinde “Yehova Tanrı Yüceltilsin” anlamına gelen şu Latince sözler yer alır: “Benedictus Sit Iehova Deus”.
Tanrı'nın ismini taşıyan bir sikke, İsveç'te yaklaşık 1568'de, İskoçya'da ise 1591 yılı civarında basıldı. 1600 yılı dolaylarında İsveç Kralı IX. Karl, sikkeler üzerine Tanrı'nın ismini bastırdı. Bu isim Ihehova, Iehova ve Iehovah gibi çeşitli şekillerde yazılmıştı. Kral, bir altın sikke yaptırdı.
1588 ile 1648 yılları arasında Danimarka ve Norveç kralı olan IV. Christian döneminde Yehova isminin bulunduğu 60'tan fazla sikke çeşidi vardı. 17. yüzyılın ortalarında bu tür sikkeler, Polonya ve İsviçre'de de yapılıyordu. Ayrıca Almanya da bunlardan yapmaya başladı.
Avrupa'da 1618 ve 1648 yılları arasında meydana gelen ve din savaşı olarak başlayan Otuz Yıl Savaşları sırasında, bu tür sikkelerin sayısında hızlı bir artış oldu. 1631'deki Breitenfeld Çarpışması'nda kazandığı zaferin ardından İsveç Kralı II. Gustaf Adolf, üzerinde Tetragrammaton bulunan sikkeler bastırdı. Basım işi Erfurt, Fürth, Mainz ve Würzburg gibi kentlerde yapıldı. Aynı dönemde İsveç'in müttefiki olan prenslikler de, üzerinde Tanrı'nın ismi bulunan sikkeler bastırmaya başladı.