stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Enzim
İnhibisyon

Ana madde: Enzim inhibitörü
Enzim tepkime hızları çeşitli enzim inhibitör tipleri tarafından azaltılabilir. Bu etkiye inhibisyon (veya engelleme) denir.
Yarışmalı inhibisyon veya yarışmalı engellemede (İng. competitive competition), inhibitör ve substrat enzim için yarışırlar (yani, aynı anda ikisi birden bağlanamaz). Yarışmalı inhibitörler genelde enzimin asıl substratına benzer. Örneğin, metotraksat, dihidrofolat redüktaz enziminin bir yarışmalı inhibitörüdür (bu enzim dihidrofolat'ın tetrahidrofolat'a indirgenmesini katalizler). Aşağıda sağdaki şekilde bu inhibitör ve folik asitin yapılarındaki benzerlik görülebilir. İnhibitörün bağlandığı yerin substrat bağlanma yeri olması (bazı metinlerde öyle belirtilmesine rağmen) şart değildir, eğer inhibitörün bağlanması enzimin biçimini değiştirip substratın bağlanmasına engel olursa ve kezâ tersi de olabiliyorsa, bu inhibisyon da yarışmalıdır. Yarışmalı inhibisyonda maksimal tepkime hızı değişmez, ama belli bir hıza ulaşabilmek için daha yüksek substrat konsantrasyonu gerekir, dolayısıyla görünür Km artar.
Sınırlı yarışmalı inhibisyon veya yarı-yarışmalı inhibisyonda (İng. noncompetitive competition), inhibitör serbest enzime değil, ancak ES-kompleksine bağlanabilir. Oluşan EIS-kompleksi enzimatik bakımdan inaktiftir. Bu tür inhibisyona ender rastlanır ama çokbirimli (multimerik) enzimlerde olabilir.
Yarışmasız inhbisyon veya yarışma dışı engellemede (İng. uncompetitive competition), inhibitör enzim ve substratla aynı zamanda bağlanabilirler, yani bu tanım icabı, aktif merkeze hiçbir zaman bağlanmazlar. Hem EI hem de EIS kompleksleri enzimatik bakımdan inaktiftir. Yarışmalı inhibisyondakinden farklı olarak, substrat konsantrasyonu artırılarak inhibitörün enzime bağlanmasını azaltmak mümkün değildir, bu yüzden görünür Vmax değişir. Ama substrat enzime hâlâ bağlanabildiği için Km aynı kalır.
Bu tür inhibisyon sınırlı yarışmalı olana benzer, ama EIS-kompleksinde kısmî enzim aktivitesi vardır.
Çoğu canlıda inhibitörler geri besleme mekanizmasının parçası olarak etkirler. Eğer bir enzim bir bileşikten çok fazla miktarda üretirse bu bileşik, kendizini üreten metabolik yolun başında yer alan diğer bir enzime inhibitör olarak etki edebilir. Böylece, miktarı yeterli seviyede olunca bu bileşik oluşumu için gerekli olan substratın üretimini azaltır veya durdurur. Bu bir negatif geri besleme şeklidir. Bu tür düzenlemeye tâbi olan enzimler genelde multimerikdir (çok altbirimlidir) ve düzenleyici bileşikler için allosterik bağlanma konumlarına sahiptirler. Substrat/hız eğrileri hiperbolik değil sigmoidaldır (S-şekillidir).
Tersinmez İnhibisyon
Bu tür inhibisyon da enzimle inhibitör tepkimeye uğrar ve protein ile kovalent bir bağ meydana getirir. Meydana gelen inaktivasyon tersinmez. Bu tür bileşiklerden olan eflornitin, parazitik hastalık olan uyku hastalığının tedavisinde kullanılır. Penisilin ve aspirin de benzer şekilde etkirler. Bu ilaçlar aktif merkeze bağlanınca enzim bunları etkinleşmiş bir şekle dönüştürür, bu da enzimin bir veya birkaç amino asit kalıntısı ile tersinmez olarak tepkir.
İnhibisyon > Etkisizleştiricilerin kullanımı

İnhibitörler sıkça ilaç olarak kullanılırlar ama zehir olarak da etki edebilirler. Paracelsus'un dediği gibi, "Her şeyde bir zehir vardır, zehirsiz bir şey yoktur," bir ilaç ile zehir arasındaki fark çoğu zaman miktara bağlıdır, çünkü çoğu ilaç belli bir seviyenin üzerinde zehirlidir. Antibiyotik ve diğer anti-enfeksiyon ilaçları aslında sadece bir batojeni öldürüp onun konağına zarar vermeyen seçici zehirlerdir.
Bir etksizleştiricinin (inaktivatörün) ilaç olarak kullanılmasına örnek COX-1 ve COX-2 enzimlerini inhibe eden aspirindir. Bu enzimler enflamasyon mesajcısı prostaglandin üreterek ağrı ve enflamasyonu bastırır. Siyanür zehiri, sitokrom C oksidaz enziminin aktif merkezinde bulunan demir ve bakır ile birleşerek etkiyen, tersinmez bir enzim inhibitörüdür, hücresel solunumu durdurur.
Biyolojik işlev

Enzimler canlıların içinde çok çeşitli işlevlere sahiptir. Hücredeki diğer işlevlerin düzenlenmesi ve sinyal iletimi başlıca kinaz ve fosforilazlar aracılığıyla gerçekleşir.  Hareket sağlamak da enzimler sayesinde olur, miyozin tarafından ATP hidrolizi sonucunda kas kasılır, hücre iskeleti tarafından da hücre içinde yük taşınır. Hücre zarında yer alan başka ATPazlar arasında aktif taşıma yapan iyon pompaları sayılabilir. Ateş böceklerinde lüsiferaz tarafından ışık üretimi gibi daha egzotik işlevler de enzimler tarafından yürütülür. Virüsler hücreleri enfekte etmek için (AIDS virüsündeki HIV entegraz ve ters transkriptaz gibi) veya influenza virüsü'ündeki nöraminidaz gibi hücreden virüslerin salınması için kendi enzimlerini kullanırlar.
Enzimlerin önemli bir işlevi hayvanların sindirim sistemindedir. Amilaz ve proteaz tipi enzimler, nişasta ve protein gibi büyük molekülleri parçalayarak bunların bağırsak tarafından emilimini sağlar. Nişasta molekülleri, örneğin, ince bağırsak tarafından emilemeyecek kadar büyüktür ama enzimler nişasta zincirini hidrolizleyerek maltoz gibi daha küçük şekerlere ve en sonunda glukoza parçalar, bunlar da emilebilir. Farklı enzimler farklı gıda maddelerini sindirirler. Otobur olan geviş getiren hayvanların bağırsaklarında bulunan mikroorganizmalar bitki liflerindeki selülozlu hücre duvarlarını sindirmek için selüloz enzimini üretirler.
Biyolojik işlev > Metabolizma

Birkaç enzim beraberce, belli bir sıra içinde çalışarak metabolik yolaklar meydana getirir. Metabolik bir yolakta, bir enzimin ürünü, bir diğeri tarafından substrat olarak kullanılır. Bazen birden çok enzim türü aynı tepkimeyi paralel olarak yürütebilir, böylece daha karmaşık düzenleme mümkün olur: bir enzim düşük seviyeli ve sabit bir etkinlik sağlarken diğeri ise tetiklenebilen (indüklenebilen) yüksek seviyeli bir etkinlik sağlar.
Bu metabolik yollardaki aşamalar enzimler tarafından belirlenir. Enzimler olmasa metabolizma ne bu aşamalardan geçebilir, ne de hücrenin gereksinimlerini sağlayacak kadar hızlı olur. Glikoliz gibi bir metabolik yol enzimler olmadan gerçekleşemez. Örneğin, glukoz ATP ile tepkiyerek bir veya daha çok karbon otumundan fosforlanabilir. Enzimler olmayınca bu tepkime anlamsız denecek derecede yavaş meydana gelir. Heksokinaz olunca bu yavaş tepkimeler gene devam eder ama karbon 6'daki fosforlanma o kadar hızlı gerçekleşir ki, kısa bir süre sonra karışım incelendiğinde glukoz-6-fosfat'ın anlamlı miktarda bulunan tek ürün olduğu görülür. Dolayısıyla, hücre içindeki metabolik yolların oluşturduğu ağ, mevcut olan enzimlerin kümesine bağlıdır.
Hastalıklarda yeri

Enzim etkinliğinin kontrolü homeostaz için zorunlu olduğu için, kritik bir enzimdeki herhangi bir bozukluk (mutasyon, aşırı üretim, az üretim veya yokluk) genetik hastalığa yol açabilir. Vücudumuzdaki binlerce enzimden bir tanesinin bozuk çalışmasının ölümcül bir hastalığa yol açabilmesi enzimlerin ne derece önemli olduklarını gösterir.
Bunun bir örneği, fenilketonuria hastalığının en yaygın olan tipidir. Fenilalanin yıkımının ilk adımını katalizleyen  Fenilalanin hidroksilaz enziminin bir amino asidindeki mutasyon, fenilanin ve ilişkili ürünlerin vücutta birikimine yol açar. Hastalık tedavi edilmezse bu zekâ geriliğine yol açar.
Bir diğer örnek, DNA tamir enzimlerinin genlerinde germ hücresi mutasyonları olunca, kseroderma pigmentosum gibi kalıtsal kanser sendromlarına neden olmasıdır. Bu enzimlerdeki kusurlar kansere yol açar, çünkü vücut genomdaki mutasyonları daha zor tamir edebilir. Bu yüzden mutasyonlar yavaş yavaş birikir ve bu, hastada çok çeşitli kanser tiplerinin gelişmesiyle sonuçlanır.
Endüstriyel uygulamalar

Enzimler, spesifik katalizörlere gerek duyulan kimya endüstrisinde ve diğer endüstriyel uygulamalarda kullanılır. Ancak, enzimler genelde katalizleyebildikleri tepkime sayısı, organik çözücü ve yüksek sıcaklıklarda stabiliteleri açısından sınırlıdırlar. Bu yüzden protein mühendisliği aktif bir araştırma sahası olmuştur, konusu yeni özelliklere sahip enzimlerin tasarımıdır. Bunun için ya rasyonel tasarım ya da laboratuvar ortamında (in vitro) evrim yöntemleri kullanılır.
Eduard Buchner
Karbonikanhydrase II'yi gösteren şerit çizim. Gri küre aktif merkezindeki çinko, kofaktördür. Şekil PDB 1MOO 13 Ocak 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. koordinatlarından üretilmiştir.
Enzimlerde indüklenmiş uyum modeli.
NADH koenziminin boşluk dolduran modeli
Bir kimyasal tepkime aşamalarının enerjileri. Substratlar bir geçiş haline ulaşmak için büyük miktarda enerjiye gerek duyarlar. Enzim geçiş halini stabilize ederek ürünlerin oluşması için gereken enerjiyi azaltır.
Enzim katalizli, tek substratlı bir tepkimenin mekanizması. Enzim substratına (S) bağlanıp bir ürün (P) üretir.
Bir enzim tepkimesinde substrat (S) konsatrasyonu ile hız (v) arasındaki ilişkiyi gösteren doyma eğrisi.
Yarışmalı inhibitörler enzime tersinir olarak bağlanırlar ve substratın bağlanmasını engellerler. Buna karşın, substratın bağlanması da inhibitörün bağlanmasını engeller. Substrat ve inhibitör enzim için rekabet ederler.
İnhibisyon tipleri. Bu sınıflandırma W.W. Cleland tarafından geliştirilmiştir.
Folik asit koenzimi (solda) ve anti kanser ilacı metotraksat yapı olarak birbirlerine çok benzerler. Bunu sonucu olarak metotraksat, folat kullanan pek çok enzimin yarışmalı inhibitörüdür.
Glikoliz'in metabolik yolu, bir dizi ara metabolit yoluyla glukoz'u piruvat'a dönüştürerek enerjiyi serbest bırakır. Her kimyasal değişiklik (kırmızı kutu) farklı bir enzim tarafından gerçekleştirilir.
Fenilalanin hidroksilaz. PDB 1KW030 Haziran 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. koordinatlarından yaratılmıştır.
Beckie Mullen

| Beckie Mullen |
| --- | --- |

Doğum: 30 Temmuz 1963(1963-07-30) Los Angeles, Kaliforniya, ABD.
Ölüm: 27 Temmuz 2020 (56 yaşında) Palm Springs, Kaliforniya, ABD.
Ölüm sebebi: Bağırsak kanseri
Milliyet: Amerikalı
Meslek: Oyuncu, model ve profesyonel güreşçi
Etkin yıllar: 1984-2019
Tanınma nedeni: "Gorgeous Bayan Güreşleri Ligi" (GLOW)
Çocuk(lar): 2

Beckie Mullen (30 Temmuz 1963, Los Angeles, Kaliforniya –  27 Temmuz 2020, Palm Springs, Kaliforniya), Amerikalı aktris, model ve profesyonel güreşçi.
Hayatı

Mullen 30 Temmuz 1963'te Los Angeles, Kaliforniya'da doğdu. 1984'te modellik yapmaya başladı.
1986 ile 1988 yılları arasında “Çiftlik Kızı Sally” adıyla Gorgeous Kadın Güreşleri Ligi'nde (GLOW) ringe çıktı. Televizyonda yayınlanan dönemin ses getirmiş bazı yapımları; Hard Hunted, Hard Time on Planet Earth ve Married... with Children ile ekranlara geldi.
Son olarak "Orijinal Kadın Güreşleri Ligi" (The Original Ladies of Wrestling) ile 19 müsabakaya çıkıp kariyerini sonlandırdı.
Özel yaşamı ve ölümü

Evli iki kız çocuğu sahibi olan Mullen 57. yaş gününe 3. gün kala 27 Temmuz 2020'de bağırsak kanseri sonucu Palm Springs, Kaliforniya'da 56 yaşında vefat etti.
Milonja Kaličanin

| Kişisel bilgileri |
| --- | --- | --- | --- |
Doğum tarihi:  31 Mayıs 1938(1938-05-31)
Doğum yeri:  Seniçe, Yugoslavya Krallığı
Ölüm tarihi:  29 Mart 2022 (83 yaşında)
Ölüm yeri:  Belgrad, Sırbistan
Mevkii:  Defans
Profesyonel kariyeri*
| Yıllar |  Takım |  Maç |  (Gol) |
| 1963-1966 |  Prishtina |   |   |
| 1966-1967 |  Beşiktaş |   |   |
| 1967-1972 |  St. Louis Stars |   |   |
 * Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir. 
Milonja "Mike" Kaličanin (Sırpça: Анатолій Іванович Поливода, 31 Mayıs 1938, Seniçe - 29 Mart 2022, Belgrad), Defans pozisyonunda görev yapmış Yugoslav futbolcu.
Başarıları

Süper Lig: 1965-66, 1966-67
Cumhurbaşkanlığı Kupası: 1966, 1967
TSYD Kupası: 1965-66
Alkibiadis

Alcibiades
| --- | --- |
cinsiyeti: erkek 
vatandaşlığı: Antik Atina 
ana dilindeki ismi: Ἀλκιβιάδης 
doğum tarihi: MÖ 450 
doğum yeri: Antik Atina 
ölüm tarihi: MÖ 404 
ölüm yeri: Frigya 
ölüm şekli: cinayet 
ölüm nedeni: bıçaklama 
babası: Cleinias 
annesi: Deinomache 
kardeşi: Cleinias 
eşi: Hipparete 
evli olmadığı partneri: Timaea, Theodote, Timandra 
çocuğu: Alcibiades the Younger 
sülalesi: Alcmaeonidae 
konuştuğu, yazdığı diller: Eski Yunanca 
eserlerinin dilleri: Eski Yunanca 
mesleği: siyasetçi, askerî personel, ordu subayı 
çalıştığı konum: strategos, strategos, strategos 
kimin öğrencisi: Sokrates 
askerî rütbesi: strategos 
savaşları: Peloponez Savaşı, Potidea Muharebesi 
member of the deme: Skambonidai 
ödülleri: Olympic victor, tethrippon (4-horse chariot) 
gösterimi: Alkibiades statue at Heraion of Samos 
Alcibiades Cleiniou Scambonides (MÖ 450 –  MÖ 404), Antik Yunan general ve devlet adamıdır.
Jean-Léon Gérôme (1824–1904): Sokrates, Aspasia’nın evinde Alcibiades’i ararken, 1861.
Alcibiades Atina'da doğdu. Babası Cleinias, annesi ise Deinomache'dir. Annesi Megacles'in kızıdır.
Alcibiades annesinin aristokrat kökenli ailesinin son şöhretli kişisidir. Peloponez Savaşı ile ünlenmiştir.
Perikles tarafından yetiştirilmiştir, Sokrates'in öğrencisidir. Atinalıları Sicilya'ya savaş açmaya teşvik etmiş, ancak saldırı öncesi kişisel düşmanlarının kendisine yaptığı suçlamalar nedeni ile yargılanması için görevden alınmıştır. Bu nedenle Sparta'ya kaçan Alcibiades Atina'ya ihanet etmiştir. Ancak Atina tarafından MÖ 407 yılında yeniden strategos olarak seçildi. Notion Savaşı'ndaki yenilgilerden onu sorumlu tuttular. Frigya'da suikasta uğrayarak öldü.
Sensizliğe Yanarım

Sensizliğe Yanarım, Seda Sayan'ın 8. stüdyo albümüdür. Albüm, Arabesk-Fantezi türünündedir. Albümdeki Yalanım Yok şarkısı, 1997 yılının en çok dinlenen şarkılarından biridir, ayrıca sanatçı bu şarkıyla 23 Şubat 1998'de yapılan 4. Kral TV Video Müzik Ödülleri'nde "Arabesk - Fantazi En İyi Kadın" ödülünü almıştır.
Sensizliğe Yanarım albümü, Seda Sayan'ın müzik kariyerinde geliştiğini gösteren albümlerden biridir.
Şarkı Listesi

Yalanım Yok
O Kendini Biliyor
Unuttun Gitti Beni
Gitme Güzelim
Adam Mı Bulduk
Sırtımdan Vuruldum
Farkında mısın
Mutsuzum
Susmayın Dağlar
Çalımına Yandım
| g t Seda Sayan |
| --- | --- |

Stüdyo albümleri:  Seda Sayan'la Başbaşa  Git Demesi Kolay  Ya Benim Olursun  İşte Seda Sayan  Yeter ki İste  Vız Gelir Her Şey  Ah Geceler  Sensizliğe Yanarım  Ben Sana Demedim mi  Var mısın  Sıkı Sıkı  Bebeğim  Gecelerce Ağlarsın Unutma  Aşkla  Seda Sayan 2012  Hatıran Yeter
Saving All My Love for You

"Saving All My Love for You", Amerikalı R&B sanatçısı Whitney Houston'ın ilk stüdyo albümü Whitney Houston'dan çıkan teklidir. Şarkı Ağustos 1985'te Arista Records tarafından piyasaya sürüldü.
Şarkı hakkında

"Saving All My Love for You" şarkısının yapımcısı "Clive Davis", bir demecinde bu şarkının kaydedilmemesinin, Houston'ın hayatındaki en büyük hatalarından biri olacağını söylemiştir. Şarkı, yayımlanır yayımlanmaz Amerikan müzik listesinde elli üç numaradan giriş yaptı. Daha sonra ise yükselerek bir numaraya ulaştı. Şarkı, böylece Houston'ın yedi ardışık bir numara şarkı serisinin ilki oldu.
Şarkı sadece ABD'de değil, İngiltere'de de Houston'ın ilk zirve şarkısı oldu. Şarkı 1986 Grammy Ödülleri'nde "En İyi Kadın Pop Vokal Performansı" dalında Grammy ödülü kazandı. Ayrıca Amerikan Müzik Ödülleri'nden "Favori R&B/Soul Videosu" ödülüne de sahip oldu.
Listeler

| Liste (1985) | Tepe noktası |
| --- | --- |
 Avustralya: 1
 Avusturya: 12
 Fransa: 11
 Almanya: 18
 İrlanda: 1
 Norveç: 10
 İsviçre: 5
 Birleşik Krallık: 1
 ABD Billboard Hot 100: 1
 ABD Billboard Hot Adult Contemporary Tracks: 1
 ABD Billboard Hot R&B/Hip Hop Songs: 1
 ABD ARC Weekly Top 40: 1
Altınoluk, Yüksekova

| Altınoluk |
| --- | --- |
Köy

 Hakkâri'nin Türkiye'deki konumu
AltınolukAltınoluk'un Hakkâri'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Hakkâri
İlçe: Yüksekova
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2044 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 705
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0438
İl plaka kodu: 30
Posta kodu: 30302
Altınoluk, Hakkâri ilinin Yüksekova ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1916 yılı kayıtlarında Alwar, 1946 yılı kayıtlarında ise Matulanis olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Hakkâri il merkezine 79 km, Yüksekova ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır. Köy, Yüksekova'nın güneydoğusunda olup 30.26 numaralı Yüksekova-Şemdinli il yoluna  2,2 km.'lik bir köy yoluyla bağlanmaktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 705
2020: 735
2019: 724
2018: 727
2017: 752
2016: 748
2015: 751
2014: 760
2013: 755
2012: 750
2011: 763
2010: 737
2009: 729
2008: 718
2007: 669
2000: 649
Yürekli, Yüksekova

| Yürekli |
| --- | --- |
Köy

 Hakkâri'nin Türkiye'deki konumu
YürekliYürekli'nin Hakkâri'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Hakkâri
İlçe: Yüksekova
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 1915 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 333
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0438
İl plaka kodu: 30
Posta kodu: 30302
Yürekli, Hakkâri ilinin Yüksekova ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı 1946 yılı kayıtlarında Herink olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Hakkâri il merkezine 97 km, Yüksekova ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır. Köy, Yüksekova'nın güneydoğusunda olup, 30.26 numaralı Yüksekova-Şemdinli il yoluna 3,5 km.'lik bir köy yoluyla bağlanmaktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 333
2020: 327
2019: 331
2018: 336
2017: 323
2016: 319
2015: 336
2014: 345
2013: 336
2012: 334
2011: 335
2010: 332
2009: 324
2008: 312
2007: 307
2000: 313
Bağdaş, Yüksekova

| Bağdaş |
| --- | --- |
Köy

 Hakkâri'nin Türkiye'deki konumu
BağdaşBağdaş'ın Hakkâri'deki konumu
Ülke:  Türkiye
İl: Hakkâri
İlçe: Yüksekova
Coğrafi bölge: Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Yönetici: Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım: 2044 m
Nüfus (2021)
 • Toplam: 1.124
Zaman dilimi: UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu: 0438
İl plaka kodu: 30
Posta kodu: 30302
Bağdaş, Hakkâri ilinin Yüksekova ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe

Köyün eski adı Ermenice kökenli Peranis olarak geçmektedir.
Coğrafya

Köy, Hakkâri il merkezine 80 km, Yüksekova ilçe merkezine 45 km uzaklıktadır. Köy, Yüksekova'nın kuzeybatısında olup D.400 numaralı Hakkari-Yüksekova devlet yoluna Dilektaşı Köyü üzerinden  12,2 km.'lik bir köy yoluyla bağlanmaktadır.
Nüfus

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- | --- |
2021: 1.124
2020: 1.158
2019: 1.180
2018: 1.185
2017: 1.154
2016: 1.081
2015: 1.149
2014: 1.175
2013: 1.228
2012: 1.230
2011: 1.230
2010: 1.201
2009: 1.765
2008: 1.746
2007: 1.595
2000: 1.730
1990: 1.447
1985: 1.241
1993'te Türkiye

1993'teki Türkiye olayları.
Siyaset

| Görev | İsim |
| --- | --- |
Cumhurbaşkanı: Turgut Özal (17 Nisan'a kadar) Süleyman Demirel (16 Mayıs'tan sonra)
Başbakan: Süleyman Demirel Erdal İnönü Tansu Çiller
TBMM başkanı: Hüsamettin Cindoruk
Siyaset > Kuvvet komutanları

| Görev | İsim |
| --- | --- |
Genelkurmay başkanı: Doğan Güreş
Kara Kuvvetleri Komutanı: Muhittin Fisunoğlu (30 Ağustos'a kadar) İsmail Hakkı Karadayı (30 Ağustos'tan sonra)
Hava Kuvvetleri Komutanı: Halis Burhan
Deniz Kuvvetleri Komutanı: Vural Bayazıt
Jandarma Genel Komutanı: Eşref Bitlis (17 Şubat'a kadar) Aydın İlter (23 Şubat'tan sonra)
Olaylar > Ocak

7 Ocak - Lucky-S Olayı: Panama bandıralı Lucky-S isimli bir gemiye deniz kuvvetleri tarafından düzenlenen operasyonda 11 ton uyuşturucu ele geçirildi.
15 Ocak - Türk Hava Kuvvetleri, Diyarbakır ile Bingöl arasındaki bölgeye hava harekâtı düzenledi. Operasyon sonunda 150 PKK militanının öldüğü açıklandı.
24 Ocak - Cumhuriyet gazetesi yazarı Uğur Mumcu, Ankara'daki evinin önünde arabasına konulan bombasının patlaması sonucu öldürüldü.
28 Ocak - Musevi asıllı iş adamı Jak Kamhi'ye İstanbul'daki evinin önünde silahlı saldırı düzenlendi. Kamhi, saldırıdan sağ kurtuldu.
Olaylar > Şubat

5 Şubat - Maliye bakanı Adnan Kahveci, Bolu'da yeni açılan otoyolda ters şeritte ilerlerken geçirdiği trafik kazası sonucu eşi ve kızıyla birlikte hayatını kaybetti.
17 Şubat - Jandarma Genel Komutanı Eşref Bitlis'in uçağı Ankara'da düştü. Orgeneral Bitlis ile 5 subay öldü.
Olaylar > Mart

30 Mart - Özel radyolar kapatıldı. Bu olay daha sonra protestolara neden olacaktır.
Olaylar > Nisan

3 Nisan - Türkiye ile Ermenistan'ı birbirine bağlayan Akyaka Sınır Kapısı ile Alican Sınır Kapısı, Ermenistan ve Azerbaycan arasında yaşanan Dağlık Karabağ Savaşı'na tepki olarak Türkiye tarafından kapatıldı.
17 Nisan - Cumhurbaşkanı Turgut Özal kalp krizi sonucu hayatını kaybettti.
28 Nisan -Ümraniye çöp patlaması: İstanbul'un Ümraniye ilçesinde bulunan bir çöplükte metan gazı sıkışması nedeniyle meydana gelen patlamada 39 kişi öldü.
Olaylar > Mayıs

16 Mayıs - TBMM'de yapılan üçüncü tur seçimlerde Süleyman Demirel cumhurbaşkanı seçildi.
24 Mayıs - 1993 Bingöl saldırısı: Malatya'dan usta birliklerine gitmek için yola çıkan silahsız askerlerin bindiği otobüs PKK militanları tarafından Bingöl'ün Bilaloğlu köyü yakınlarında durduruldu. Otobüste bulunan 33 er ile 3'ü öğretmen 6 sivil kurşuna dizilerek öldürüldü.
Olaylar > Haziran

25 Haziran - 50. Hükûmet, DYP genel başkanı Tansu Çiller tarafından kuruldu.
30 Haziran - Van'da bir otelin PKK'lılar tarafından ateşe verilmesi sonucu 11 sivil hayatını kaybetti.
Olaylar > Temmuz

2 Temmuz
Sivas Katliamı: Sivas'ta Pir Sultan Abdal Şenlikleri'ne katılmak için şehre gelenlerin kaldığı otel, cuma namazından çıkan bir gurup tarafından kundaklandı. Olayda içinde tanınmış aydınların da bulunduğu 35 kişi hayatını kaybetti.
Şırnak'ta bulunan bir jandarma karakoluna PKK militanları tarafından yapılan saldırılarıda 16 asker hayatını kaybetti.
5 Temmuz - Başbağlar Katliamı: Erzincan'ın Kemaliye ilçesine bağlı Başbağlar köyüne PKK militanları tarafından yapılan saldırıda 33 sivil öldürüldü ve köy ateşe verildi. PKK bu saldırının Sivas Katliamı'nin misillemesi olduğunu açıkladı.
12 Temmuz - Emniyet Genel Müdürlüğüne, Mehmet Ağar atandı.
14 Temmuz - Iğdır'ın Aralık ilçesinde bir jandarma karakoluna saldıran PKK teröristleri ile jandarma arasında çıkan çatışmada 8 asker öldü.
18 Temmuz - Van'ın Bahçesaray ilçesinde bulunan Sündüzlü yaylasına silahlı saldırı düzenleyen PKK militanları 24 köylüyü öldürdü, 1 köylü saldırıdan yaralı olarak kurtuldu.
Olaylar > Ağustos

4 Ağustos - Bitlis'in Mutki ilçesinde iki köy minibüsünü durduran PKK militanları 15 kişiyi kurşuna dizerek öldürdüler. Saldırıda 13 kişi yaralandı.
10 Ağustos - PKK militanları Bingöl'ün Genç ilçesi yakınlarında bir yolcu minibüsünü pusuya düşürdü. Saldırıda 8 yolcu öldürüldü, 10 yolcu yaralandı.
Olaylar > Eylül

4 Eylül - HEP kurucusu milletvekili Mehmet Sincar uğradığı suikast sonucu öldürüldü.
25 Eylül- Antalya'da bir askerî uçak yerleşim yerine düştü. Pilot ve halktan 7 kişi öldü.
Olaylar > Ekim

4 Ekim
Koç Üniversitesi eğitime başladı
PKK militanlarının Mardin'in Midyat ilçesindeki köy yoluna döşedikleri mayına bir yolcu minibüsünün çarpması sonucunda 26 kişi öldü, 4 kişi yaralandı.
Siirt'in Şirvan ilçesine bağlı Deltepe köyüne PKK'lılar tarafından düzenlenen silahlı saldırıda 33 kişi öldürüldü 10 kişi yaralandı.
5 Ekim - Hakkâri, Siirt ve Batman'daki çeşitli köy ve mezralara PKK'lılar tarafından silahlı saldırılar düzenlendi. Aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu 35 kişi öldürüldü, 10 kişi yaralandı, 22 ev yakıldı.
22 Ekim
Siirt'in Baykan ilçesinde bir köyü basan PKK militanları 22 köylüyü öldürdü.
Diyarbakır Jandarma Bölge komutanı Bahtiyar Aydın , Lice ilçesinde askerî birlik içinde vurularak öldürüldü. Ardından ilçede yaşanan çatışmalarda 30 kişi öldü, 200'e yakın bina hasar gördü.
25 Ekim - Yavi Katliamı: Erzurum'un Çat ilçesine bağlı Yavi beldesine PKK tarafından yapılan saldırıda 38 kişi öldürüldü.
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi'nde yolsuzluk yapıldığı ortaya çıktı: İSKİ skandalı.
Kültür > Sanat

1993 Eurovision Şarkı Yarışması Türkiye Finali, 1993 Eurovision Şarkı Yarışması'na Burak Aydos'un Esmer Yarim adlı parçasıyla katılan Türkiye, sıralamada 10 puanla 21. oldu.
1993 Sedat Simavi Ödülleri
12. Uluslararası İstanbul Film Festivali
Kültür > Spor

1992-93 Süper Lig, Galatasaray şampiyon oldu.
Ölümler > Ocak

24 Ocak - Uğur Mumcu, Cumhuriyet Gazetesi yazarı.