Litvanya
Ekonomi > Bilim ve teknoloji

Litvanyalı ağır silah uzmanı Kazimieras Simonavičius, çok kademeli roket kavramını geliştirmiş ve yaygınlaştırmıştır.
1579 yılında Vilnius Üniversitesinin kuruluşu, Litvanya'da ilmî ve akademik bir topluluğun gelişmesinde mühim bir etken olmuştur. Üniversite Georg Forster, Jean-Emmanuel Gilibert, Johann Peter Frank gibi önemli bilim insanlarını ve düşünürleri ağırlamıştır. 17. asır topçu mütehassısı Kazimieras Simonavičius, roket endüstrisinin müessisi olarak kabul edilir. Artis Magnae Artilleriae adlı eseri, Avrupa'da temel bir topçu el kitabı olarak kullanılmıştır ve roketlerin (askerî ve sivil maksatlar için) kalibresi, inşası, üretimi ve hususiyetleri hakkında geniş bir bölüm ihtiva etmektedir. Botanist Jurgis Pabrėža (1771–1849), Samogit lehçesiyle yazılmış Litvanya florasının ilk sistematik rehberi olan Taislius auguminis (Botanik) adlı eseri, Latin-Litvanca bitki isimleri sözlüğünü ve ilk Litvanya coğrafya ders kitabını telif etmiştir. Grotthuss mekanizmasını öne süren Alman bilim insanı Theodor Grotthuss (1785–1822), Gedučiai malikânesinde yaşamış ve çalışmış, köylülerin eğitimini ve refahını artırma gayretleriyle mahallî bir şöhret kazanmıştır.
20. yüzyılın dünya savaşları, Litvanya bilim ve akademisini ciddi şekilde olumsuz etkilese de Litvanyalı bilim insanları ve akademisyenler, özellikle yurt dışında başarılı olmuşlardır. Bunlar arasında filozof Vosylius Sezemanas, hukukçu Mykolas Römeris, havacı Antanas Gustaitis, yönetim teorisyeni Vytautas Andrius Graičiūnas, arkeolog Marija Gimbutas, primatolog Birutė Galdikas, dilbilimci Algirdas Julien Greimas ve Orta Çağ tarihçisi Jurgis Baltrušaitis bulunmaktadır. Vilnius Üniversitesine uzun bir süre rektörlük yapmış olan matematikçi Jonas Kubilius ise olasılıksal sayı teorisi alanındaki çalışmalarıyla tanınmaktadır. Kubilius modeli, Kubilius teoremi ve Turán-Kubilius eşitsizliği de çalışmaları dahilindedir. Kubilius, üniversitenin Ruslaştırılma girişimlerine karşı da başarılı bir şekilde direnmiştir.
Lazer ve biyoteknoloji, Litvanya bilimi ve yüksek teknoloji endüstrisinin amiral gemisi alanlarıdır. Šviesos konversija ("Işık Dönüşümü"), DNA araştırmaları, oftalmolojik ameliyatlar ve nanoteknoloji uygulamalarında %80 pazar payına sahip bir femtosaniyelik lazer sistemi geliştirmiştir. Vilnius Üniversitesi Lazer Araştırma Merkezi, öncelikle onkolojik hastalıklara yönelik dünyanın en güçlü femtosaniyelik lazerlerinden birini geliştirmiştir. 1963 yılında Vytautas Straižys ve meslektaşları, astronomide kullanılan Vilnius fotometrik sistemini buldular. Kaunas Teknoloji Üniversitesinden bilim insanı A. Ragauskas tarafından noninvazif kafa içi basınç ve kan akışı ölçüm cihazları geliştirildi. Kęstutis Pyragas, gecikmeli geri bildirim kontrolü yöntemi olan Pyragas metoduyla kaos teorisinin incelenmesine katkıda bulundu. Kavli Ödülü sahibi Virginijus Šikšnys, CRISPR, özellikle de CRISPR-Cas9 ile ilgili keşifleriyle tanınır.
Litvanya LitSat-1, Lituanica SAT-1 ve LituanicaSAT-2 olmak üzere uzaya toplam üç uydu fırlatmıştır. Litvanya Etnokozmoloji Müzesi ve Molėtai Astronomi Rasathanesi Kulionys'te bulunmaktadır. Toplamda on beş Ar-Ge müessesesi Litvanya Uzay Ajansı'na üyedir. Litvanya, Avrupa Uzay Ajansı ile iş birliği içinde olan ülkelerden bir tanesidir. Rimantas Stankevičius, etnik olarak Litvanyalı tek astronottur.
Litvanya, 2018 yılında CERN üye devleti olmuştur. En ileri bilimsel araştırmalar Yaşam Bilimleri Merkezi, Fizik Bilimleri ve Teknoloji Merkezi'nde yürütülmektedir.
2016 yılı hesaplamalarına göre, Litvanya'nın biyoteknoloji ve yaşam bilimleri sektörünün yıllık büyüme oranı son 5 yılda %22 oldu. Litvanya yaşam bilimleri ve biyoteknoloji endüstrisinde 16 akademik kurum, 15 Ar-Ge merkezi (bilim parkları ve inovasyon vadileri) ve 370'ten fazla üretici faaliyet göstermektedir.
2008 yılında, Litvanya bilimsel araştırma altyapısını geliştirmek ve iş ile bilim işbirliğini teşvik etmek amacıyla Vadi geliştirme programı başlatıldı. Toplamda beş Ar-Ge Vadisi kuruluştur: Jūrinis (deniz teknolojileri), Nemunas (tarım, biyoenerji, ormancılık), Saulėtekis (lazer ve ışık, yarı iletken maddeler), Santara (biyoteknoloji, tıp), Santaka (sürdürülebilir kimya ve eczacılık). Litvanya İnovasyon Merkezi, yenilikler ve araştırma kurumları için destek sağlamak amacıyla kurulmuştur.
Litvanya, Uluslararası İnovasyon Endeksi'nde orta sıralarda yer almakta ve Avrupa İnovasyon Sıralaması'na göre AB ülkeleri arasında 15. sıradadır. Litvanya, 2023 Küresel İnovasyon Endeksi'nde 34. sırada yer almıştır.