stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hannibal
Yaşamı > İlk yılları

MÖ 247'de Kartaca'da dünyaya geldi. Birinci Pön Savaşı'nın ünlü kahramanı Kartacalı komutan Hamilcar Barca'ın oğludur. Bugünkü kuzey Tunus'ta doğdu. Birkaç kız kardeşi ve iki erkek kardeşi vardı. Küçük yaşlarda babası ile savaşlara katılmaya başladı. Babasının isteğiyle, Roma'ya karşı her zaman kin duyacağına dair ant içti. Kısa bir süre sonra babasının ölümünü müteakiben, eniştesi ve kardeşinin yardımıyla asker oldu.
Birinci Pön Savaşı'nda Kartaca'nın yenilgisinden sonra Hamilcar, ailesinin ve Kartaca'nın şanını düzeltmek için yola çıktı. Bunu göz önünde bulunduran ve Gades tarafından desteklenen Hamilcar, İber Yarımadası'ndaki kabilelere boyun eğdirmeye başladı. O zamanlar Kartaca o kadar kötü bir durumdaydı ki, ordusunu taşıyabilecek bir donanmadan yoksundu; bunun yerine, Hamilcar kuvvetlerini Numidia boyunca Herkül Sütunları'na doğru ilerletmek ve ardından Cebelitarık Boğazı'nı geçmek zorunda kaldı.
Polybius'a göre Hannibal, babasının yanına gelerek onunla gitmek için yalvardı, Hamilcar oğluna yaşadığı sürece asla Roma'nın bir arkadaşı olmayacağına yemin etmesini söylediği vakit gelmesine izin vereceğini söyledi. Hatta çok genç yaşta (9 yaşında) babasına onu denizaşırı bir savaşa götürmesi için yalvaran bir tarihi kaydı bile vardır.
Hannibal'in babası Hispania'nın fethi sırasında ölmüştür, Hannibal'in kayınbiraderi Hasdrubal, Hannibal'in (o zamanlar 18 yaşındaydı) emrinde subay olarak hizmet vermesiyle ordu komutasını aldı. Hasdrubal, Kartaca'nın İberya çıkarlarını birleştirme politikası izledi, hatta Roma ile bir antlaşma imzaladı.
MÖ 221'de Hasdrubal'ın öldürülmesi üzerine, Hannibal (26 yaşında iken) ordu tarafından başkomutan ilan edildi. Romalı bilim insanı Livius, Hannibal'in Kartaca ile yakın ittifak kuran güçlü bir İspanyol şehri olan Castulo'lu bir kadınla evlendiğini kaydeder.
Hannibal, komutayı devraldıktan sonra iki yılını mülklerini pekiştirmek ve Ebro'nun güneyinde Hispania'nın fethini tamamlamak için harcadı. Hannibal ilk seferinde Olcades'in en güçlü merkezi Alithia'ya saldırdı ve baskın yaptı, bu da derhal teslim olmalarına yol açtı. MÖ 220'deki bir sonraki seferi batıdaki Vaccaei'ye karşıydı ve burada Helmantice ve Arbucala'nın Vaccaen kalelerine saldırdı. Eve döndüğünde birçok ganimete sahipti. Carpetani önderliğinde saldırıya uğradı ve Hannibal, ilk büyük savaş alanı başarısını kazandı ve Tagus Nehri savaşında taktik becerilerini sergiledi. Bununla birlikte, İberya'daki Hannibal'in artan gücünden korkan Roma, Ebro Nehri'nin oldukça güneyinde uzanan ve şehri himayesi altına alan Saguntum şehri ile bir ittifak yaptı. Hannibal bunu sadece Hasdrubal ile imzalanan antlaşmanın ihlali olarak algılamakla kalmadı, zaten Roma'ya bir saldırı planladığı için savaşı başlatma yolu olarak gördü.
Yaşamı > Sürgün ve ölümü

Kendine karşı yükselen muhalefet yüzünden gönüllü sürgüne giden Hannibal, önce Selevkos İmparatorluğu olmak üzere Ermenistan'a ve Bitinya'ya giderek buradaki saraylarda askerî danışmanlık yaptı.
Birçok kaynakta Bursa şehrinin kuruluşu Hannibal ile ilişkilendirilir. Bitinya Kralı Prusias'ın yanında iken Prusias'a bugünkü Bursa'nın olduğu yerde bir şehir kurmasını öğütlediği ve şehirdeki ilk içme suyu şebekesini kurduğu düşünülür.
MÖ 183 veya 182'de Bitinyalı yetkililer tarafından Romalılara teslim edileceğini anlayınca yüzüğünde taşıdığı bilinen zehiri içmek suretiyle bugünkü Gebze yakınlarındaki Libyssa'da intihar ederek yaşamına son verdi.
1935'lerin sonuna doğru Atatürk, Hannibal'ın mezarının yerinin tespit edilmesi için bazı kurumları görevlendirmiştir. Mezar bulunamamış olsa da Atatürk'ün dile getirmiş olduğu Hannibal'ın mezarının bulunması ve bir anıt yapılması isteği vasiyet kabul edilerek Gebze'de TÜBİTAK arazisi içindeki Hannibal Tepe'ye 1981'de anıtı yapılmıştır. Daha sonra Gebze yerleşkesine su getirme çalışmaları sırasında bulunan bir mezarın Hannibal'a ait olduğu zannedilmektedir.
Miras > Antik dünyaya miras

Hannibal, Roma toplumunda birçok kişiyi büyük sıkıntıya soktu. Öyle bir figür haline geldi ki, ne zaman bir felaket meydana gelse, Romalı senatörler korkularını veya endişelerini ifade etmek için "Hannibal ante portas" ("Hannibal kapıda!") diye haykırıyorlardı.
Hannibal hakkında tarihçilerin elindeki kaynakların çoğu Romalılara aittir. Onu Roma'nın karşılaştığı en büyük düşman olarak görüyorlardı. Livius, bize Hannibal'in son derece acımasız olduğu fikrini veriyor. Cicero bile Roma ve onun iki büyük düşmanından söz ederken, "onurlu" Pyrrhus ve "zalim" Hannibal derdi.
Etkileri

Hannibal Barca'nın savaş stratejilerinden bazıları (Atatürk tarafından) Türk Kurtuluş Savaşı'nda da Yunan kuvvetlerine karşı başarıyla kullanılmıştır. Savaş tarihçisi Theodore Ayrault Dodge, ona "askerî stratejinin babası" unvanını vermiştir; çünkü en büyük düşmanı olan Roma bile onun savaş taktiklerini kullanmıştır. Hannibal'ın yaşamı ve savaşları birçok belgesel, oyun ve filme konu olmuştur. Öldüğü yerde günümüzde faaliyet gösteren bir okula adı verilmiştir.
Etkileri > TV ve filmler

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Yıl | Film | Diğer notlar |
| 2011 | Hannibal the Conqueror | Sinema filmi başrolde Vin Diesel |
| 2006 | Hannibal - Rome's Worst Nightmare | TV filmi, başrolde Alexander Siddig |
| 2005 | Hannibal vs. Rome  | National Geographic |
| 2005 | The True Story of Hannibal10 Eylül 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. | İngiliz Belgeseli |
| 2001 | Hannibal: The Man Who Hated Rome28 Eylül 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. | İngiliz belgeseli |
| 1997 | The Great Battles of Hannibal | İngiliz belgesel |
| 1996 | Gulliver's Travels | Gulliver Hannibal'ı sihirli aynadan çağırtıyor. |
| 1960 | Annibale9 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. | İtalyan filmi başrolde Victor Mature |
| 1955 | Jupiter's Darling24 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. | MGM müzikal film başroller Howard Keel ve Esther Williams |
| 1939 | Scipio Africanus - the Defeat of Hannibal (Scipione l'africano) | İtalyan Hareketli Film |
| 1914 | Cabiria11 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. | İtalyan Sessiz film |
Galeri

Hannibal'in küçük kardeşlerinden biri olan Hasdrubal'ı (MÖ 245-207) tasvir eden, taç takan bir Kartaca madeni para
Death Has a Shadow
Geçmiş

MacFarlane, 1995 yılında Rhode Island Tasarım Okulu'nda (RITO) aldığı animasyon dersleri sırasında, Family Guy fikrine sahip olmuştur. Üniversitede The Life of Larry (Türkçe: Larry'nin Hayatı) ismindeki tez filmini yapan MacFarlane'in bu filmi, daha sonra RITO'daki profesörü tarafından Hanna-Barbera'ya gönderilir ve bunun sonucunda MacFarlane, şirket tarafından işe alınır. 1996 yılında MacFarlane, The Life of Larry'nin devam filmi olan Larry and Steve'i yapar. Bu kısa filmde, orta yaşlı bir karakter  olan Larry ve onun entelektüel köpeği Steve yer alır. Film, 1997 yılında Cartoon Network'ün World Premiere Toons isimli programında gösterildi.
1997 yılında MacFarlane, Larry kısa filmlerini MADtv için bir kısa film dizisi şeklinde değiştirmek istedi ancak bir animasyon oluşturmaya yetecek kadar bütçe ayrılmadığı için bu plan hayata geçmedi. Çalışmalar devam ettikçe program televizyonun en çok izlendiği zamanda (İngilizce: Prime time) yayımlanacak bir programa dönüştü ve Larry ve Steve karakterleri, Peter ve Brian karakterlerinin temelini oluşturdu. O yıl içerisinde Hanna-Barbera'da görevli bir yönetici, Hanna-Barbera'yı yeniden "prime-time"a taşımak amacıyla MacFarlane'i alternatif komedyenler Mike Darnell ve Leslie Collins ile tanıştırdı. Beklediğini bulamayan MacFarlane, Fox'ta görevli Collins ile iletişime geçti ve Collins, Family Guy adındaki bir çizgi dizinin oluşturulması için şirketin yöneticileri ile bir toplantı ayarladı.
Fox, MacFarlane'e 15 dakikalık bir kısa film oluşturmayı teklif etti ve ona 50.000$'lık bir bütçe verdi. Pilot bölüm yayımlandıktan sonra dizinin diğer bölümlerinin yapılmasına yeşil ışık verildi. Dizide yer alan mekanlar, MacFarlane'in 1980'lerde çocukken izlediği The Fonz and the Happy Days Gang ve Rubik, the Amazing Cube gibi Cumartesi sabahı çizgi filmlerinden esinlenilerek çizildi.
Kültürel referanslar

Bölümün son sahnelerinde Griffin ailesi TV Gafları adındaki bir programı izlerken görünmektedir. Bu program, 1984 yılındaki ABC ve NBC kanallarında yayımlanan televizyon dizileri TV's Bloopers and Practical Jokes'a bir gönderme niteliğindedir. Mahkeme salonundaki sahnenin sonlarındaki Kool-Aid Man'in bir duvardan içeri girdiği sahne, daha sonra dizinin ilerleyen bölümlerinde farklı biçimlerde yeniden kullanılmıştır.
Karşılama

"Dizide tekrar tekrar yer alan bir diğer espri de Peter'ın vicdan krizine girmesidir. Omzundaki şeytan ondan yalan söylemeye devam etmesini ister ancak Peter meleğin söyleyeceklerini dinlemek için sağ omzuna doğru döndüğünde orada bir meleğin olmadığını görür. Daha sonra meleğin yolda trafiğe takıldığını görüyoruz. Programın ilerleyen sahnelerinde melek Peter'ın yanına gelir ve Peter onun fikrini sorar. Bunun üzerine küçük melek, kendi omzundaki küçük şeytanın fikrini alır ve ardından küçük meleğin fikrini almak için diğer omzuna döner ancak küçük melek orada değildir. Daha sonra küçük meleğin de trafiğe takıldığını görüyoruz. Unutulmaz bir sahne.".
TV Critic'ten Robin Pierson, bu bölümdeki en beğendiği espriyi tanımlıyor.
Bölüm, televizyon eleştirmenlerinden genel anlamda olumlu yorumlar aldı. 2008 yılındaki incelemesinde IGN'den Ahsan Haque, bölüme 10 üzerinden 8.9 puan verdi ve bölümün hikâyesinden övgüyle bahsetti. Haque, "uzun süredir devam eden klasikleşmiş bir diziye güçlü bir başlangıç yaptı. Bu bölümü yıllar sonra yeniden izlediğimde, diğer birçok televizyon programının aksine bana garip gelen sadece birkaç sahne vardı. Programın mükemmel olduğu noktalar derhal göze çarpıyordu." yorumunda bulundu. 2009 yılında site, "Death Has a Shadow" bölümünü "[Family Guy'ın] güçlü bir başlamasını sağladı" yorumunda bulundu.
The TV Critic'ten Robin Pierson bölüm hakkında hem iyi hem kötü yorumlarda bulundu ve bölüme 100 üzerinden 67 puan verdi. Piersen, incelemesinde, "Televizyondaki en yoğun pilot bölümlerden birisi." yorumuna yer verdi ve bölümün eğlendirici olduğunu ancak bölümdeki espri sayısının fazlalığının, bazı esprilerin kalitesinin düşük olmasına neden olduğunu düşündüğünü belirtti. Peter'ı Homer Simpson ile karşılaştıran Pierson, programı da The Simpsons ve King of the Hill dizileri ile karşılaştırdı. Pierson ayrıca bazı esprilerin komik olmadığını söylerken, bölümdeki gerçek dışı bazı sahnelerin varlığından övgüyle bahsetti. İncelemesinin sonunda Family Guy'farklı bir tür komedi çizgi dizisi olduğunu, diğer çizgi dizilerin yapmaya cesaret edemediği esprileri içerdiğini ve programın ilerleyen bölümlerinde gerçekten çok komik olabileceğini düşündüğünü söyledi.
Daha olumsuz bir eleştiri ise EW.com yazarı Ken Tucker'dan geldi. Tucker, animasyonun amatörce olduğunu ve Hanna-Barbera'nın animasyonlarının, Family Guy'ınkilerin yanında birer sanat eseri gibi durduğunu belirtti ve aklı başında olan izleyicilerin Family Guy'ı izleyerek yarım saatlerini öldürmektense o yarım saati Kosova'ya yapılan hava saldırıları üzerinde tartışarak geçirmelerini umduğunu sözlerine ekledi. Pilot bölüm daha televizyonlarda yayımlanmadan önce bile Parents Television Council tarafından olumsuz bulundu. Web sitesinin yaratıcısı L. Brent Bozell III, Family Guy'ın sınırları zorlayacağını düşündüğünü söyledi.
Family Guy yaratıcısı Seth MacFarlane bu bölümü yazdı.
Seslendirme

Sadece çocuklara yönelik eserlerde seslendirme yapılan ülkeler. Bunun dışında sadece alt yazı kullanılır.
  Zaman zaman tam seslendirme yapılan, bunun dışında alt yazı kullanılan ülkeler.
  Orijinal seslendirme devam ederken, üzerine bir veya iki seslendirme aktörünün(okutman) seslendirme yaptığı ülkeler.
  Film ve diziler olmak üzere her ikisinde de tamamıyla seslendirme yapılan ülkeler.
  Zaman zaman kendi seslendirmelerini yapmalarına karşın, daha çok, kendi dillerine benzer olan ve izleyiciler tarafından sorunsuz anlaşılabilen farklı ülkelerin seslendirmelerini kullanan ülkeler. (Belarus ve Slovakya)Zaman zaman kendi seslendirmelerini yapmalarına karşın, daha çok, kendi dillerine benzer olan ve izleyiciler tarafından sorunsuz anlaşılabilen farklı ülkelerin seslendirmelerini kullanan ülkeler. (Belarus ve Slovakya)
Seslendirme, TV, radyo, sinema veya dijital mecrada yayınlanacak bir yapım işinin metinlerinin profesyonel bir seslendirme sanatçısı tarafından konuşmaya çevrilmesi işlemidir.
Seslendirme işlemi, her ne kadar pek göze batmasa da, seslendirme sanatçılarının seslendirdiği metin veya karakterlerin diksiyon ve vurguları açısından ele alındığında, tamamen kişiliğe yönelik bir betimleme olduğundan, aslında çok büyük önem taşımaktadır.
| g t Tiyatro terimleri |
| --- | --- | --- |
|  Adaptasyon  Aktör  Aktrist  Bale  Dekor  Diyalog  Doğaçlama  Dram  Dublör  Entrik unsur  Epizot  Fars  Figüran  Jest  Kabare  Kanto  Koro  Kulis  Kurgu  Meddah  Melodram  Mizansen  Monolog  Opera  Operet  Orta oyunu  Pandomim  Rejisör  Replik  Revü  Rol  Sahne  Seslendirme  Skeç  Suflör  Tulûat  Vodvil  |  Adaptasyon  Aktör  Aktrist  Bale  Dekor  Diyalog  Doğaçlama  Dram  Dublör  Entrik unsur  Epizot  Fars  Figüran  Jest  Kabare  Kanto  Koro  Kulis  Kurgu  Meddah  Melodram  Mizansen  Monolog  Opera  Operet  Orta oyunu  Pandomim  Rejisör  Replik  Revü  Rol  Sahne  Seslendirme  Skeç  Suflör  Tulûat  Vodvil  |  |
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  BNF: cb12081136m (data)  LCCN: sh85039852  NKC: ph361990  NLI: 987007565490505171
Azerbaycan'ın kültürel etkileri

Azerbaycan Cumhuriyeti'nin BM'ye katılımının 25. yıl dönümü münasebetiyle yapılan "Düşüncelerimiz ve Arzularımız" adlı heykel. Heykeltıraş Salhab Memmedov. Cenevre.
Azerbaycan kültürel etkisi - Azerbaycan'ın dilsel ve kültürel ortamının etki alanının gelişim tarihi, Azerbaycan kültürünün farklı bölge ve uluslarda oynadığı rol.
Azerbaycan'da 19. yüzyılın sonu - 20. yüzyılın başında ulusal uyanış dönemi - kültürel rönesans (aydınlanmanın yayılması, eğitim, basın ve sanatın gelişmesi) dönemi yaşandı. Bakü merkezli Azerbaycanlı aydınlar, Orta Asya çöllerinden İstanbul'a, Tatarların anavatanı Orta Volga'dan İran'a kadar kendi "kültür ürünlerini" yayma potansiyelini gördüler. Azerbaycanlılar, Rusya İmparatorluğu, İran ve Osmanlı İmparatorluğu'ndaki devrimleri ve ardından gelen reformları aktif olarak takip edip yorumladılar ve bu devrimlere ve reformlara aktif olarak katıldılar. Bu dönemin Azerbaycanlı reformcu aydınları, süreli yayınlar, tiyatro toplulukları ve komşu devletlerdeki meşrutiyet hareketlerine katılım yoluyla Türkiye'nin Güney Kafkasya'sının yanı sıra İran, Osmanlı ve Orta Asya'da da nüfuz sahibi oldu.
Arka plan > Bölgedeki erken dönem Türk-İslam etkisi

Selçuklu padişahı II. Kılıç Arslan, Taksara (Aksaray) şehrini yeniden imar ederken, Azerbaycan'dan bilgin, sanatçı ve tüccarları çağırarak onları burada kalmaya zorladı. Özellikle Selçuklu Türklerinin Kafkasya'yı işgal etmesinden sonra İslam'ın etkisi Gürcistan ve Ermenistan'daki Hıristiyanların kültür ve geleneklerine de nüfuz etmiştir. Haç Prensi Hasan Celal'in otoritesini gösterme yöntemleri İslami gelenek ve unvanlarla yapılıyordu. Bu, özellikle onun yaptırdığı ana anıt olan Gencesar manastırında belirgindir. Hasan Celal'in bacaklarının Genceser'in kubbesindeki haç şeklinde temsili, Selçuklu sarayında iktidarı tasvir etmenin temel aracıydı.
Türklerin Danişmendnamesi ve Dede Korkut Kitabı, Bizans Digenes Akristes'i ve Ermeni Sasonlu Davud'u gibi birçok Orta Çağ destanı kültürel ikiliği temsil eden kahramanlarla doludur. Bu, Ermeniler, Bizanslılar, Gürcüler ve Türk-Fars Müslümanları için kültürel ikiliğin, sosyal çevrelerini anlamanın bir parçası olduğunu göstermektedir.
Elhaniler döneminde İslam'ı kabul eden Moğolların çoğu, Perslere değil, kültürel olarak yakın oldukları Türklere asimile oldu. Sayıları Moğollardan daha fazla olan ve Müslüman olan Türkmenler, ortak göçebe yaşam tarzları nedeniyle Moğolları hızla aralarında kaybetmişlerdir. Aslında Moğolların İslamlaştırılması Türkleşmenin yönlerinden biriydi. Hulaku Han'ın veziri Nasıruddin Tusi, Türkçe ve Moğol dili ve yazısına, Moğol ve Doğu Türklerinin gelenek, görenek, kültür ve geleneklerine tamamen aşinaydı ve oğlu da tamamen Türkleşti. Aslen Yahudi olan vezir Fazlullah Raşidüddin ve oğullarının konuşma dili Türkçeydi. Moğol dilini de çok iyi biliyordu. Eserleri Arapça ve Farsça modern çağa ulaşmış olsa da Türkçe ve Moğol dillerinde yazı yazmayı da bilmiş, Türk gelenek ve göreneklerini benimsemiştir. Reşideddin'in kızları ile oğlu Kıyaseddin'in kızlarına Türkçede "khatun" lakabı verilmiş, Reşideddin'in torunlarından birine de Artug adı verilmiştir.
Tarihi > Orta çağ yüzyılı

14. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan Şeki hükümdarlığını yöneten Orlat hanedanı, Azerbaycanlaşmış, Türkçe konuşan bir Moğol hanedanıydı. 1562-1844 yıllarında var olan Ilısu Sultanlığı'nın nüfusu, Azerbaycan kültüründen yoğun biçimde etkilenmiştir. Ilısu padişahı ve soylularının bir kısmı Sakhuryalı, bir kısmı da Türk-Azerbaycan kökenliydi.
15. yüzyılın sonlarında Dağıstan'ın Darbend şehrinde Azerbaycan'ın nüfusu oluşmuştu. Yüzyıllardır Azerbaycanlılardan ayrı yaşayan Dağıstanlı Azeriler, etno-dilsel kimliklerini korumanın yanı sıra Türk olmayan komşularını da (Araplar, Müslüman-Tatlar, Tabasaranlar) asimile etmişlerdir. Ayrıca Darbend ve Dağıstan'ın diğer şehirlerinde yaşayan Perslerin Azerbaycan diline hakim olmaları ve ardından kimlik anlayışlarının değişmesi sonucu Azerbaycanlıların sayısı arttı. Tarihsel olarak Güney Dağıstan'ın nüfusu, Azerbaycan'ın dilsel ve kültürel ortamıyla çevrelenmiş, Azerbaycan'ın kültürel ve davranışsal normlarına yönelmiştir.  Dağıstanlı antropolog Magomedkhan Magomedkhanov'a göre Azerbaycan dili bölge halkına maddi kazanç, kültürel ihtiyaçların karşılanmasının yanı sıra yaratıcı ve manevi ilham da verdi.
Çevre vilayetlerde Osmanlı Türk kültürünün oluşmasında Azeri-Türkmen şairleri, heykeltıraşları, münşileri (bürokratları), sufi şeyhleri ve demircileri büyük rol oynamıştır. Bunlar arasında Hoylu Abdal Musa, Şair Nesimi, Habibi, Fuzuli, Ruhi, İdris Bitlisi, Nakkaş Osman ve Lokman gibi ustalar bulunmaktadır.
Azerbaycan Türklerinin Türk dünyası ile ilişkilerini zayıflatan faktörlerden biri de Safevi döneminde Şiiliğe bağlılıklarıdır. 15. yüzyılın ortalarından sonra doğudan Osmanlı Devleti'ne eğitimli insan göçü yaşandı. Bu insanların çoğunluğunu Farslar ve Farsça konuşan Azeriler oluşturuyordu. Şah İsmail döneminde yaşanan karışıklıklar çok sayıda eğitimli göçmenin Osmanlı Devleti'ne gitmesine neden oldu.
16. ve 17. yüzyıllarda Arap dili ve yazısının yanı sıra Azerbaycan dili ve kültürü de giderek artan bir hızla Tabasaran eyaletine girmiştir. Bunun kanıtı Arap yazar Hacı Muhammed'in Azerbaycan dilinde yazdığı şiirlerdir. 18. yüzyılın sonlarında Tat kültürü komşu Azerbaycan halkının kültürüne çok benziyordu, Tatlar için dilleri Tat kültürünün tek ayırt edici unsuruydu. Tatların kültürü yüzyıllar boyunca Azerbaycan ve diğer kültürlerin karışması sonucu İran ve Türk unsurları ve gelenekleriyle karışık bir kültür olmuştur. Tatlarda halı dokuma, kabartma, nakış gibi geleneksel Türk sanatları ileri derecede gelişmiş olup önemli tat sanatları olarak değerlendirilmektedir. Azerbaycanlılarla uzun süreli temaslarının bir sonucu olarak, her iki kültürün de paylaştığı tarım yöntemleri, mutfak ve müzik gibi birçok kültürel özellik bulunmaktadır. Tatların birkaç istisna dışında Azerbaycan'dan farklı bir folkloru yoktur. Bunlarda modern Azerbaycan folkloru belli ölçüde gelişmiştir.
Tarihi > 19. yüzyıl

Derbend, tarihsel olarak Bakü'nün bir tür "kültür uydusu" olmuştur. Güney Dağıstan ile Azerbaycan arasındaki yakın ekonomik ve kültürel ilişkiler Dağıstan Azerileri, Lezgiler, Sakhurlar, Rutullar ve dağ Yahudilerinin Bakü yaşam tarzına dikkat etmesine yol açmıştır. Belki de bu nedenle Derbent, Dağıstan'ın diğer şehirlerinden farklı olarak ortak Azerbaycan dilini, kültürel ve ev atmosferini korumaya devam etmektedir.
Lezgi halkının etnografik yaşamı Azerbaycan'ın ortamından etkilenmiştir. Lezgiler bir dereceye kadar Azerbaycan'ın milli kıyafetlerini benimsediler. Azerilerle birlikte yaşama, Azerbaycan topraklarına göç, ticari ve ekonomik ilişkiler Lezgiler arasında Azerbaycan dilinin yaygınlaşmasına yol açmıştır. Geleneğe göre Lezgi halkının kültürel yaşamına Türkçe (Azerbaycan) dili ve Türk yazısı hakim oldu.
Yüzyıllar boyunca Talış ve Azerbaycanlılar arasında kültürel bir yakınlaşmanın yanı sıra Talış dilinin toprakları daralmıştır. Halk efsaneleri, Talış nüfusunun bir zamanlar Kızılağaç'a kadar yayıldığını ve Talış dilinin 1830'lu yıllardan itibaren Lenkeran'ın en kuzeyinde konuşulduğunu göstermektedir. Azerbaycanlılarla yakın ekonomik ve kültürel ilişkilerin varlığı, onların Talış topraklarına uzun süreli ve sürekli girişleri, Talışlar arasında iki dilliliğin yayılmasına yol açmış ve Talışlar Azerbaycan kültüründen etkilenmişlerdir. Bu durum en çok ticaret yollarının üzerindeki Taliş köylerinde, her yerde Azerbaycan dilinin konuşulduğu büyük çarşılı köylerde belirgindi. Lenkeran'da yaşayan Talışlar Azerbaycanlılardan büyük ölçüde etkilenmişlerdir. Ancak hane içinde Talış dili konuşulmaktaydı.
Gürcülerden oluşan bir alt etnik grup olan Tushes (Tushetis), çocuklarına çocukluktan itibaren Azerbaycan dilini öğretmiş ve onları misafirperver oldukları Azerbaycanlı ailelere vermiştir. Her Tuşeti ailesinde Azerbaycan dilini bilen en az bir kişi vardı. Dargis ayrıca çocuklarını Azerbaycan dilini öğrenmeleri için 3-4 aylığına Azerbaycanlı ailelere verdi.
Azerbaycanlı Kürtler ailelerinin içinde bile Azerice konuşuyorlardı. Azerbaycanlı kadınlarla evlenen erkekler Kürtçe dilini unutuyor, çocuklar da her zaman Kürtçe öğrenemiyordu. Kürtler, Azerbaycanlıların camilerinde namaz kıldı, ölen yakınlarını Sovyet döneminden kalma Azerbaycan mezarlıklarına gömdüler, onlarla aynı mezar taşını koydular.
Tarihi > Aydınlanma ve Devrim Çağı

Azerbaycan'da 19. yüzyılın sonlarında - 20. yüzyılın başlarında ulusal uyanış dönemi - kültürel rönesans (aydınlanmanın yayılması, eğitim, basın ve sanatın gelişmesi) dönemi yaşandı. Bakü merkezli Azerbaycanlı aydınlar, Orta Asya çöllerinden İstanbul'a, Tatarların anavatanı Orta Volga'dan İran'a kadar kendi "kültür ürünlerini" yayma potansiyelini gördüler. Azerbaycanlılar, Rusya İmparatorluğu, İran ve Osmanlı İmparatorluğu'ndaki devrimleri ve ardından gelen reformları aktif olarak takip edip yorumladılar ve bu devrimlere ve reformlara aktif olarak katıldılar. Bu dönemin Azerbaycanlı reformcu aydınları, süreli yayınlar, tiyatro toplulukları ve komşu devletlerdeki meşrutiyet hareketlerine katılım yoluyla Türkiye'nin Güney Kafkasya'sının yanı sıra İran, Osmanlı ve Orta Asya'da da nüfuz sahibi oldu.
Özellikle İran devriminden umutlu olan Azerbaycanlı aydınlar, İran toplumunun önerdikleri reformist fikirlere uygun olduğunu düşünüyorlardı. Her iki bölgeden gelen metinler, kültürel gelişmeler ve siyasi ideolojiler sınırın diğer tarafındaki halklara ulaşmış ve bu durum her iki toplumda gelişen reform politikalarını hem etkilemiş hem de onunla çatışmıştır. İki Azerbaycan derneği, İran'da okulların ve okuma evlerinin açılışına katkıda bulunmuştur.
Sovyetler Birliği'ne katılım, Azerbaycan'ın reformcularına yalnızca kendi ülkelerinde özledikleri prestiji vermekle kalmadı, aynı zamanda kendi kültürel ve sosyal reform markalarını İran'a ihraç etmek ve Orta Asya'da tanıtmak için özlem duydukları prestiji de sağladı. 1924 yılında Özbek SSC'nin kurulmasına kadar ilk ve tek Türk-Müslüman Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olan Azerbaycan SSR, Sovyetler Birliği'nin hem kendi içindeki Müslüman nüfusa hem de Müslüman komşularına sunduğu bir tür ilerleme ve kalkınma modeliydi. 1920'li ve 1930'lu yıllarda Bakü şehri tüm Türk halklarının kültürel yaşamının merkezi haline geldi. Burada Tataristan, Özbekistan, Türkçe konuşulan Kırım, Türkiye vb. yaşadığı ve çalıştığı yerlerin önde gelen aydınları yaşamış ve faliyet göstermişlerdir.
1920'li yıllarda Azerbaycanlı aydınlar, cumhuriyetlerinin küçük halkları için yazı ve öğretim materyalleri oluşturmaya, Azerbaycanlı olmayan nüfus için milli okullar açmaya, farklı dillerde gazete ve dergiler yayınlamaya başlamışlardır.