René Girard
Mimetik Arzu

Amerika Birleşik Devletleri'nde yaklaşık on yıl Fransız edebiyatı dersleri verdikten sonra Girard, edebi metinler hakkında yeni bir konuşma biçimi geliştirmeye başladı. Tek tek eserlerin "benzersizliğinin" ötesinde, ortak yapısal özelliklerini aradı; büyük kurgu eserlerdeki karakterlerin, romanların geneline yayılmış bir ilişkiler sistemi içinde geliştiğini gözlemledi. Ancak yapılması gereken bir ayrım vardı:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Sadece büyük yazarlar bu mekanizmaları tahrif etmeden aslına sadık bir şekilde resmetmeyi başarır: Burada paradoksal bir şekilde, daha doğrusu hiç de paradoksal olmayan bir şekilde, bir yazar ne kadar büyükse o kadar az değişkenliğe sahip olan bir ilişkiler sistemine sahibiz. | „ |

Yani Proust'un deyimiyle gerçekten de "psikolojik yasalar" vardı. Bu yasalar ve bu sistem, Girard'ın mimetik arzu, "arzunun mimetik karakteri" olarak adlandırdığı, romancılar tarafından kavranan temel bir gerçekliğin sonuçlarıdır. Bu Girard'ın ilk kitabı olan Aldatma, Arzu ve Roman'ın (1961) içeriğidir. Arzularımızı başkalarından ödünç alırız. Özerk olmak bir yana, belli bir nesneye yönelik arzumuz her zaman başka bir kişinin -modelin- aynı nesneye yönelik arzusu tarafından kışkırtılır. Bu, Girard'ın dolayımlayıcı olarak adlandırdığı özne ve nesne arasındaki ilişkinin doğrudan olmadığı, özne, model ve nesneden oluşan üçgen bir ilişki içinde geliştiği anlamına gelir. Nesne aracılığıyla kişi modele çekilir.
Aslında aranan modeldir, arabulucudur. Bu arayışa "arabuluculuk" denir.
Girard arzuyu "metafizik" olarak adlandırır, çünkü arzu basit bir ihtiyaç ya da istekten daha fazlası olduğunda "her arzu bir olma arzusudur", bir özlem halini alır, dolayımlayıcıya atfedilen bir tatmin hayalidir.
Arzunun aracısı toplumsal olarak öznenin erişiminin ötesinde olduğunda ya da örneğin Amadis de Gaula ve Don Kişot örneğinde olduğu gibi kurgusal bir karakter olduğunda aracılık "dışsal" olarak adlandırılır. Kahraman, yine de iyimser kalan bir tür çılgınlık yaşar.
Arabulucu özne ile aynı seviyede olduğunda, arabuluculuk "içsel" olarak adlandırılır. Dolayımlayıcı daha sonra bir rakibe ve nesnenin elde edilmesinin önünde bir engel haline gelir ve rekabet büyüdükçe değeri artar.
Bu kitapta özellikle incelenen Stendhal, Flaubert, Proust ve Dostoyevski'nin romanlarının evreni budur.
Onların karakterleri aracılığıyla kendi davranışlarımız sergilenir. Her birey, kendi arzularının gerçekliği yanılsamasına sıkıca sarılır; romancılar ise, Proust'un kahramanları aracılığıyla tüm yalanların, ikiyüzlülüklerin, manevraların ve züppeliklerin acımasızca açığa çıkarılmasını sağlarlar; tüm bunlar, kişinin gerçekle yüzleşmesini engelleyen "arzu hileleri"nden başka bir şey değildir: kıskançlık ve haset. Arabulucunun varlığını arzulayan bu karakterler, ona insanüstü erdemler yüklerken aynı zamanda kendilerini değersizleştirirler; arabulucu, onlara engel olduğu ölçüde, kendilerini köleleştirirken onu bir tanrı gibi yüceltirler. Bazıları bu mantığı izleyerek, arzuladıkları idealin yaklaştığına dair işaretleri olan başarısızlıkları aramaya başlarlar. Bu, ulaşılamayanı aramanın doğasında var olan evrensel sözde mazoşizmin yüksek bir deneyimi olarak ortaya çıkabilir; elbette aktör bu rolü tersine çevirerek sadizme dönüştürebilir.
Mimetik arzu üzerine bu temel odaklanma Girard tarafından kariyerinin geri kalanı boyunca sürdürülmüştür. Girard teorilerini geliştirdiğinde insanlarda taklit vurgusu popüler bir konu değildi, ancak bugün  iddiaları dair psikoloji ve sinirbilimdeki ampirik araştırmalardan gelen bir destek vardır. (Farneti, 2013) Farneti (2013) de İsrail-Filistin çatışması örneğini kullanarak ve Girard'ın teorisine atıfta bulunarak mimetik arzunun inatçı çatışmalardaki rolünü tartışmıştır. Yoğunlaşan çatışmanın İsrailliler ve Filistinlilerin taklitçi davranışlarının bir ürünü olduğunu öne sürmekte ve onları "Siyam ikizleri" olarak adlandırmıştır.
Sonsuz maddi zenginliğe duyulan arzunun toplum için zararlı olduğu fikri yeni bir görüş değildir. Para sevgisinin her türlü kötülüğün kaynağı olduğuna dair Yeni Ahit ayetlerinden, maddi zenginlik ve sermayeyi insanın hem kendi insanlığına hem de içinde yaşadığı topluma yabancılaşmasının mekanizması olarak gören Hegelci ve Marksist eleştiriye, Bertrand Russell'ın 1950'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü kabul ederken yaptığı ünlü konuşmaya kadar, arzu tüm edebiyatta yıkıcı bir güç olarak anlaşılmıştır - Paris'in Helen'i çalması Girard'ın sıkça tartıştığı bir konu olmuştur.
Girard'ın bu kavrama katkıda bulunduğu şey, temelde arzulanan şeyin nesnenin kendisi değil, ona sahip olan öznenin ontolojik durumu olduğu fikridir; burada taklit, rekabetin amacıdır o halde Paris'in istediği Helen değil, Agamemnon gibi büyük bir kral olmaktır.
Arzu eden kişi, taklit ettiği kişinin sahip olduğu nesne aracılığıyla, taklit ettiği özne gibi olmaya çalışır. Girard şöyle der:
"Dünyaya egemen olan farklılık değil, farklılığın mimetik karşılıklılık tarafından yok edilmesidir; bu karşılıklılığın kendisi, gerçekten evrensel olarak, sürekli farklılığın göreceliliğinin bir yanılsama olduğunu gösterir."
Bu, insan yaşamına dair kötümser bir bakış açısıydı ve hâlâ öyle; çünkü insanlar arasındaki farklılıkların taklit yoluyla silinmesi çatışmayı doğuran şeydir, farklılaşmanın kendisi değil.