stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sentetik kannabinoid

Sentetik kannabinoid veya bilinen adıyla bonzai, esrar etkisi veren sentetik bir uyuşturucu. Spice, K2 gibi başka isimlerle de anılmakta ve esrara alternatif olarak 2004'ten beri ticareti yapılmaktadır. Çoğunlukla pipo veya nargile ile ya da sigara kağıdına sarılarak, nadiren ise demlenerek tüketilmektedir.
Dünyada Spice, Bonzai, Citrus, K2, Jamaican, Scope, Smoke gibi isimlerle bilinen, bazı kurutulmuş bitki yapraklarına emdirilmesiyle sıvı veya toz şeklinde, sağlığa zararlı olmadığı algısı oluşturmak için ambalajlanarak piyasaya sürülen Bonzai, esrara benzer fakat ondan çok daha kötü etkilere neden olan ve metabolizmayı önemli ölçüde tahrip eden uyuşturucu bir maddedir.
Bu sentetik kannabinoidler, hastalıkların teşhis ve tedavisi amacıyla ilkin laboratuvarlarda geliştirilmiştir. Ancak, uyuşturucu olarak pazarlanan bonzai ürünleri, içindeki çok farklı miktar ve çeşitteki sentetik maddeler nedeniyle, doğal esrar ve eroine göre çok daha tehlikeli etkileriyle beyin hücrelerinde kısa sürede hasara yol açar. Bağımlılarının bazılarında bir süre sonra şizofreniye benzer psikolojik sorunlar ortaya çıkarabilir ve ani kalp durmalarına neden olabilir.
Bonzai'nin doğal ve bitkisel bir ürün olarak düşünülmesi, kimyasal içeriği ve toksik etkileri ile ilgili bilgi sahibi olunmayışı, insanların Bonzai'yi denemelerinde etkili olmaktadır. Solunum yoluyla (burundan çekilerek) alındığında, akciğerler tarafından anında emilerek kana karışır. Beyin gibi diğer organlara da yayılır ve etkileri dakikalar içinde görülmeye başlar. Ağızdan alındığında ise, sindirim sistemi tarafından emilmekte ve karaciğerdeki metabolik aktiviteye bağlı olarak etkileri daha geç görülür.
Bonzai alındıktan sonra vücuttaki etki süresi, içindeki etken maddelerin çeşidine ve dozajlarına göre değişir ve saatlerce sürebilir. Özellikle alkol ile birlikte kullanıldığında halüsinasyonlar, panik ataklar, kusmalar daha sık ve ağır olur. Ne yazık ki, ölüm tribi (vücudundaki uyuşmalardan dolayı felç olacak hissine kapılma, bayılacak gibi olma, kalp kriziyle öleceğini düşünmek gibi içinden çıkamadığı hallerle çok yoğun bir korku ve sıkıntının yaşandığı, bir bakıma panik atak geçirme halidir) denilen bir tür panik atak geçiren birçok insan, yasadışı madde kullanımı nedeniyle hastaneye gidememekte ve bu vakalar ölümle sonuçlanabilmektedir.
Bonzai kullanımın belirtileri

Bonzai kullananlarda vücut sıcaklığı yükselir, ağrı algısı azalır, hareketleri yavaşlar ve yüz ifadesi donuklaşır. Kullanıcıları vücutlarını, kol veya bacaklarını farklı pozisyonlara sokar ve uzun süre öyle kalırlar. Bonzai, vücutta doğal olarak bulunan kannabinoidlere göre, beyinde bulunan CB1 ve bağışlılık sistemi ile ilgili CB2 reseptörlerini çok daha güçlü uyardığından etkileri daha uzun sürer. Bu nedenle Bonzai kullanımında ölüm oranları daha sık görülmektedir.
Bonzai kullanımının başlıca belirtileri şunlardır;
Baş dönmesi
Halüsinasyon, hafıza kaybı, duygu ve düşünce bozuklukları, oryantasyon bozukluğu
Görme ve işitme ile ilgili, algıda bozukluklar
Geçici felç durumu, bilinç kaybı
Ağrılı uyaranlara duyarsızlık, nöbetler ve koma
Çarpıntılar, ritim bozuklukları, kalp atışlarının artması, nabız yükselmesi, kan basıncında (tansiyonda) hızlı düşme, şok, kalp krizi
Nefes darlığı, öksürük, kas kasılması, göğüs ağrıları
Ağız kuruluğu, bulantı ve kusma, yutma güçlüğü
Karın ağrıları ve kanamalar gibi mide bağırsak etkileri
Hareket bozuklukları, kaslarda ağrı, sertlik ve kramplar
Kan şekeri düşüklüğü
Açlık hissi, iştah bozuklukları, sıvı kaybı
Elektrolit bozuklukları, vücut ısısının yükselmesi, aşırı terleme gibi metabolik bozukluklar
Kullanımının tespiti

Yasadışı birçok uyuşturucu madde gibi Bonzai kullanılıp kullanılmadığı, idrar, kan, tükürük, saç ve ter testleri ile belirlenebilir. Ancak, hastane laboratuvarlarında çoğunlukla daha kolay ve hızlı sonuçlar alındığı için, negatif ve pozitif test sonucu veren idrar testleri kullanılır. Daha sonra ise, bu test sonuçları yorumlanarak çok daha hassas ve spesifik doğrulama testi ile teyit edilir.
Yasal durum > Almanya

JWH-018, CP 47,497 ile CP 47,497 (C6, C8 ve C9) 22 Ocak 2009'dan beri Almanya'da yasaktır.
Yasal durum > Birleşik Krallık

Aralık 2009'dan önce yasaktı.
Yasal durum > Güney Kore

JWH-018, CP 47,497 ve HU-210 resmen 1 Temmuz 2009'da yasaklandı.
Yasal durum > Romanya

15 Şubat 2010'da yasaklandı.
Yasal durum > Türkiye

13 Şubat 2011'de Bakanlar Kurulu kararı ile yasaklandı. Karar kapsamında fenetilamin grubu maddelerden 2C-B (4-Bromo-2,5-dimethoxyphenethylamine) ve 2C-P, sentetik kannabinoidlerden JWH-018, P 47, 497, JWH-073, HU-210, JWH-200, JWH-250, JWH-398, JWH-081, JWH-073 methyl derivate, WH-015, JWH-122, JWH-203, JWH-210, JWH-019, ayrıca cathinone, cathine ve catha edulis isimli bitkiler; Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun kapsamına alındı.
Fatma Ulviye Sultan

Ulviye Sultan ile karıştırılmamalıdır.
| Fatma Ulviye Sultan |
| --- | --- |
Ulviye (soldan birinci) Sabiha Sultan'ın (sağdan üçüncü) düğününde, 29 Nisan 1920
Doğum: 12 Eylül 1892 İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 25 Ocak 1967 (74 yaşında) İzmir, Türkiye
Defin: Çengelköy Mezarlığı, İstanbul
Eş(ler)i: İsmail Hakkı Okday   Ali Haydar Bey
Çocuk(lar)ı: Hümeyra Hanımsultan
Hanedan: Osmanlı Hanedanı
Babası: VI. Mehmed
Annesi: Emine Nazikeda
Dini: İslam
Fatma Ulviye Sultan veya Fatma Ulviye Germiyanoğlu (12 Eylül 1892, İstanbul – 25 Ocak 1967, İzmir), son Osmanlı padişahı Vahdettin’in büyük kızı.
Hayatı

12 Eylül 1892′de Ortaköy Feriye Sarayı’nda dünyaya geldi. Babası son Osmanlı padişahı Mehmet Vahidettin, annesi Emine Nazikeda Baş Kadın Efendi’dir. Adını, amcası Sultan II. Abdülhamit’in yanarak ölen kızı Ulviye Sultan’dan aldı. Rukiye Sabiha Sultan adında bir kızkardeşi ve babasının Şadiye Müveddet Kadınefendi ile evliliğinden olma Mehmed Ertuğrul Efendi adlı erkek kardeşi vardır.
Son Osmanlı sadrazamı Ahmet Tevfik Paşa’nın oğlu İsmail Hakkı Tevfik Bey ile babasının veliahtlığı sırasında evlendi. Nikah, 12 Kasım 1914’te Dolmabahçe Sarayı’nda; düğün ise 19 Ağustos 1916’da Kuruçeşme’de Arif Bey’in yalısında yapıldı.  Düğünden bir yıl sonra  kızları Suade Hümeyra Hanım doğdu.
İsmail Hakkı Bey'in 1922 yılının başında  İstiklal Savaşı’na katılmak üzere Anadolu’ya geçmek için evi terk etmesi ile altı ay kadar eşinden fiilen ayrı kalan Fatma Ulviye Sultan, aralarındaki uyumsuzluğa bağladığı "hüsn-i muaşeretin" yokluğunu gerekçe göstererek İsmail Hakkı Bey'i boşadı.
Fatma Ulviye Sultan, ikinci evliliğini Zülfükar İsmail Paşa'nın oğlu Ali Haydar Bey (Germiyanoğlu) ile yaptı. Bu evlilikten çocuğu olmadı.
1924 yılında 431 sayılı yasa gereği kızı ile birlikte ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. İtalya'nın San Remo kentinde yaşayan babası  Vahdettin'in yanında yaşadı Sultan Vahdettin'in ölümünden sonra yaşamını Avrupa'nın değişik kentlerinde, ardından Mısır'da sürdürdü.
Hanedanın kadın üyelerinin ülkeye girişini sağlayan kanunun çıkması üzerine 18 Ağustos 1952 tarihinde İstanbul'a döndü. Fransız tabiyetinde bulunan eşi ile birlikte 3 Temmuz 1953 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla Türk vatandaşlığına alındı.
Ölümü

25 Ocak 1967′de İzmir'de Alsancak'taki evinde öldü. Cenazesi İstanbul'a getirilerek Çengelköy Mezarlığı'na defnedildi.
Sosis

Sosis
Tütsülenmiş sosis
Sosis türleri
Pişmiş sosis
Soğan ile tavada kızartma geleneksel İngiliz Lincolnshire sosisi
Sosis, içinde hayvan eti bulunan, genellikle baharatla yoğurularak, hayvan bağırsağı içinde yarı ya da tam pişirilerek hazırlanan gıda maddesidir. Tipik olarak, bir sosis geleneksel olarak bağırsaktan, ancak bazen de sentetik malzemelerden yapılmış bir kasada oluşturulur. Çiğ satılan sosisler, kızartma ve mangal da dahil olmak üzere birçok şekilde pişirilir. Bazı sosisler işlem sırasında pişirilir ve mahfaza daha sonra çıkarılabilir.
Sosis yapımı geleneksel bir gıda muhafaza tekniğidir. Sosisler, kürleme, gıda kurutma (genellikle mayalanmaya katkıda bulunabilecek fermantasyon veya kültür ile birlikte), tütsüleme veya donma yoluyla korunabilir. Bazı kurutulmuş veya tütsülenmiş sosisler soğutma olmadan saklanabilir. Çoğu taze sosis, pişirilinceye kadar soğutulmalı veya dondurulmalıdır.
Sosisler, aroma verici veya baharatlayıcı içeriklerinden (sarımsak, biber, şarap vb.), içinde kullanılan et (ler) in ve hazırlama tarzlarından farklı olan çok çeşitli ulusal ve bölgesel çeşitlilikte gelir. Türkiye'de tüketilen en popüler sosis türü lukanka ve sucuktur.
Baharatlı içeriği sebebiyle, ilk olarak Orta Doğu-Hint bölgesinde ve Çin'de üretildiği düşünülmektedir. Et kültürü bulunan her bölgede benzer ürünler görmek mümkündür. M.Ö. 500 yıllarının Çin ve Yunan kaynaklarında kayıtlar mevcuttur. Çiğ, pişmiş, tütsülenmiş ve kurutulmuş olmak üzere çeşitleri mevcuttur. Sosis geleneksel bir Alman yemeğidir ve Almanya'da icat edilmiştir. En ünlü Alman sosisine Frankfurter denir.
Bu adam sosisin nasıl yapıldığını gösterir
Sosis hazırlama
Tarih

Sosis yapımı, verimli kasaplığın doğal bir sonucudur. Geleneksel olarak, sosis malzemeleri, onları korumaya yardımcı olan artıklar, organ etleri, kan ve yağ gibi çeşitli doku ve organları tuzlardı. Daha sonra onları hayvanın temizlenmiş bağırsaklarından yapılmış boru şeklindeki muhafazalara doldurdular ve karakteristik silindirik şekil oluşturdular. Bu nedenle, sosisler, pudingler ve salamlar, pişirilip hemen yenen veya değişen derecelerde kurutulan en eski hazır yiyecekler arasındadır.
Bir Akad çiviyazısı tableti, bir çeşit et ile doldurulmuş bağırsak kılıflarından oluşan bir tabak kaydeder.
Güney-Kuzey Hanedanları zamanında (420 – 589) lup cheong, keçi ve kuzu etinden tuz eklenmiş ve yeşil soğan, fasulye sosu, zencefil ile tatlandırılmış bir Çin sosis türü idi. Modern lup cheong türü, esas olarak yüksek laktobasil içeriği nedeniyle nispeten uzun bir raf ömrüne sahiptir; o kadar yüksek ki birçok kişi tarafından ekşi olarak kabul edilir.
Yunan şair Homeros, Odysseia'de bir tür kan sosisinden bahsetti, Epicharmus The Sausage adlı bir komedi yazdı. Aristofanes'in The Knights adlı oyunu bir sosis satıcısı hakkında idi. Kanıtlar, sosislerin hem eski Yunanlar hem de Romalılar arasında popüler olduğunu gösteriyor.
Antik İtalya'daki en ünlü sosis, Lucania'dan (modern Basilicata) idi ve lucanica olarak adlandırıldı. Roma imparatoru Neron'un saltanatı sırasında, sosisler Lupercalia festivaliyle ilişkilendirildi. 10. yüzyılın başlarında Bizans İmparatorluğu döneminde, VI. Leon, gıda zehirlenmesi vakalarının ardından kan sosisi üretimini yasakladı.
Sosis kılıfı

Geleneksel olarak, sosis kılıfları temizlenmiş bağırsaklardan, haggis ve diğer geleneksel pudingler durumunda midelerden yapılmıştır. Ancak günümüzde, özellikle endüstriyel olarak üretilmiş sosislerde, doğal kılıfların yerini genellikle kolajen, selüloz ve hatta plastik kılıflar almaktadır. Dilimlenmiş sosis gibi bazı sosis türleri kılıfsız olarak hazırlanır. Ek olarak, öğle yemeği eti ve sosis eti artık teneke kutularda ve kavanozlarda muhafazasız olarak mevcuttur.
İçindekiler

Sosis, parçalara ayrılmış veya öğütülmüş, diğer malzemelerle karıştırılmış ve bir kasaya doldurulmuş kıyma ve etten oluşur. Malzemeler, galeta unu, tahıl, nişasta, dolgu maddesi, baharatlar, tatlandırıcılar, bazen sebze ve pırasa içerebilir. Et herhangi bir hayvandan olabilir, ancak genellikle kanguru eti, sığır eti, dana eti, domuz eti, deve eti, manda eti, geyik eti, keçi eti, koyun eti, kuzu eti, tavuk eti, ördek eti, kaz eti, horoz eti, hindi eti, hatta balık eti, yengeç eti, ahtapot eti ve kalamar eti de kullanılır.
Gıda işleme endüstrisi düşük bir fiyatda sosis ürettiğinde, hayvanın hemen hemen her parçası sosis haline gelebilir. Mekanik olarak ayrılmış et) ve peksimet de kullanılır. Öte yandan, en iyi kalite yalnızca et ve baharatın seçme kesimlerini içerir.
Galeri

Wikimedia Commons'ta  ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
| --- | --- |
Otorite kontrolü :  GND: 4067094-6  LCCN: sh85117737  NDL: 00571453  NKC: ph138047  NLI: 987007558475005171 
Réunion
Swojska (Polonya)
Krajańska (Polonya)
Szynkowa
Reindeer
Mettwurst
Türkiye ekonomi tarihi

Günümüz için Türkiye ekonomisi sayfasına bakınız.
1923-1929

Cumhuriyetin ilk yıllarında milli ekonomi ilkesi çerçevesinde devletin destekleyeceği girişimci bir sınıfın oluşması ve kalkınmanın bu yolla sağlanacağı öngörüldü. Ulusal nitelikteki yerli sanayinin gelişimi ve ihtiyaç duyulan sermayeye yönelik 1924'te Türkiye İş Bankası kuruldu. Özel girişimciliği teşvik etmek için yasal düzenlemeler yapıldı. 1926'da kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile özel mülkiyet güvence altına alındı. Büyük şehirlerde ticaret borsaları kuruldu. 1927'de Sanayi Teşvik Kanunu çıkarıldı. Sanayi ve Maadin Bankası, Emlak ve Eytam Bankası kuruldu. 1927'de Başbakanlığa bağlı olarak Âli İktisat Meclisi kurularak fiyat istikrarı, gümrük tarifeleri, vb. devletin ekonomiye yön verecek siyaset tespit etmesi amaçlandı. 5 Aralık 1927'de ilk kâğıt paranın tedavülü gerçekleşip eski kâğıt paralar tedavülden çekildi.
Bu dönemde Sanayi Teşvik kanunu kapsamında yapılan sayıma göre ülkedeki toplam işletme sayısı 65.245'tir. Bu işletmelerin yüzde 79'u küçük işletme kategorisindedir. Ülkede 100 ve daha fazla işçi çalıştıran işletme sayısı 155 olup ülkedeki sanayi üretimi kapasitesi çok sınırlıdır. Ekonomi esas olarak tarıma dayalıydı. 1923-1929 döneminde tarımın GSYİH içindeki payı yüzde 45'tir. Bu dönemde yıllık büyüme hızı yüzde 8.6'dır.
1923-1929 > İzmir İktisat Kongresi

Genellikle İzmir İktisat Kongresi olarak bilinen "Türkiye İktisat Kongresi", yeni kurulan Türkiye'nin siyasi ve askeri alanda kazandığı başarısının ekonomik alanda da sürdürülmesi amacıyla 17 Şubat 1923'te Atatürk başkanlığında 1135 kişinin katılımı ile toplandı. Atatürk, kongrenin açılış konuşmasında ekonominin önemini şu şekilde vurguladı.
Siyasi, askeri muzafferiyetler ne kadar büyük olursa olsun iktisadi muzafferiyetle tetviç edilmezse (taçlandırılmazsa) husule gelen zaferler payidar (kalıcı) olamaz. Yeni Türkiye’mizin layık olduğu mertebeye isâl (ulaştırmak) için behemehâl (ne olursa olsun) iktisadiyatımıza birinci derecede ehemmiyet vermek mecburiyetindeyiz.
Tüccar, çiftçi, sanayici, meslek ve işçi temsilcilerinin katıldığı kongre sonunda "Misak-i İktisadi" adı altında on iki maddeden oluşan bir bildiri duyuruldu. Özel girişimciliğin teşvik edildiği milli bir ekonomi oluşturulmasının gerekliliği vurgulanarak mevcut imkanlar ile yeni ekonomik hedefler belirlendi. Kongre sonrasında Türkiye ekonomisinin liberal bir döneme girdiği ve bu sürecin 1929 Büyük Buhran'a kadar sürdüğü kabul edilir.
Özel teşebbüsün teşvik edilmesi, ihtiyaç hâlinde kamu gücünün kullanılarak devletin gerekli alanlarda yatırım yapması esas alındı. Cumhuriyetin ilk yıllarında da kongrede alınan kararlar doğrultusunda Türk ekonomisine yön verildi.
1923-1929 > Lozan Antlaşması'nın kabulü

Ankara Hükûmeti, askeri ve siyasi zaferlerin kazanıldığı bir dönemde 16 Ekim 1923'te Düyûn-ı Umûmiye idaresine gönderdiği bir tebligatta tüm gelir, gider, sözleşme ve borçlanma konusunda yalnızca TBMM'nin yetkili olduğunu, aksine yapılan tüm işlemlerin hükümsüz olacağını bildirdi. Böylece ülkeyi temsil eden kurumun Ankara Hükûmeti olduğunu duyurmuş oldu.
Başlıca ekonomik maddelerde anlaşılamaması üzerine bir kez kesintiye uğrayan İtilaf Devletleri ile Türkiye arasındaki görüşmeler 24 Temmuz 1923 tarihinde sona erdi. Lozan Antlaşması 23 Ağustos 1923 tarihinde TBMM tarafından onaylandı. Antlaşmanın başlıca ekonomik sonuçları şunlardır:
Yabancılara sağlanan bazı imtiyazları sona erdirdi. Anlaşma çerçevesinde düzenlenen ticaret sözleşmesi gereği, 1916 tarihli Osmanlı Devleti'nin gümrük tarifelerinin 1929 yılına kadar uygulanması zorunluluğu getirildi.
Osmanlı İmparatorluğu kapitülasyonları her bakımdan kaldırıldı.
Denizlerde Türkiye'ye Kabotaj hakkı tanınması kabul edildi.
İtilaf Devletleri ile Türkiye karşılıklı olarak savaş tazminatlarından vazgeçti.
Osmanlı Devleti'nde ayrıcalık hakkı bulunan şirketlerin bu haklarının devam etmesine, Türkiye'nin bu ayrıcalıkları tanımaması durumunda ilgili şirketlere tazminat ödemesine karar verildi.
II. Abdülhamid döneminde Muharrem kararnamesi ile kurulan Düyûn-ı Umûmiye idaresinin hukuki varlığı son buldu ve Türkiye maliyesinin bağımsızlığına gölge düşüren kurum fiilen sona erdi.
6 Ağustos 1924'te yürürlüğe giren Lozan Antlaşması ile Osmanlı İmparatorluğu'nun dış borcu 129.604.910 liraydı. Ödenmemiş taksitler ve avanslar da dahil edilince borç miktarı 161.603.833 liraydı. Lozan antlaşması kapsamında borçlar Osmanlı İmparatorluğu'nun mirası üzerinde kurulan on dört devlet üzerinde paylaşıldı. Böylece 129.604.910 lira Osmanlı borcundan Türkiye'ye düşen pay 84.597.495 lira oldu. Gecikmiş taksitler ve avanslar da dahil edilince Türkiye'nin ödeyeceği borç tutarı 105.559.623 lira olarak kayda geçti. Faiz oranları da yüzde 4 ile 8 arası belirlendi. Daha sonra 13 Haziran 1928 tarihinde Paris'te imzalanan sözleşme sonrası TBMM'de kabul edilen 1 Aralık 1928 tarihli ve 1367 sayılı yasa ile Türkiye'nin ödemesi gereken borç miktarı 107.528.463 lira olarak kabullenildi. Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı İmparatorluğu borçlarının yüzde 62.5'ini ödemek zorunda kaldı. Borçların tamamen tasfiyesi 1954 yılında kadar sürdü.
1923-1929 > Aşarın kaldırılması

Osmanlı'da devletin en önemli mali kaynağı olan aşar tarım ürünlerinden 1/10 oranında alınan şer'i bir vergidir. Aşar, 1850'de bütçe gelirlerinin yüzde 30,4'ünü, 1864'te yüzde 47,6'sını oluşturuyordu. Cumhuriyetin ilk yıllarında da bu özelliğini koruyarak 1924 yılı bütçesinin 27,5 milyon lirası aşardan sağlandı. İzmir İktisat Kongresi'nde alınan en önemli karar aşar vergisinin kaldırılmasıdır. Alınan bu karar 2 yıl sonra uygulandı. 5552 sayılı ve 17 Şubat 1925 tarihli kanun ile altı yüz yıldan fazla bir süredir uygulanan aşar vergisi kaldırıldı.
Osmanlı'da olduğu gibi yeni kurulan Türkiye'nin ekonomisi de büyük ölçüde tarıma dayalıydı ve devlet bütçesinin yüzde 80-85'i tarımdan sağlanan gelirlerden oluşuyordu. Aşarın kaldırılmasıyla devletin yaşadığı gelir kaybına yönelik diğer tarımsal vergilerden olan ağnam ve arazi vergilerinin oranı artırıldı. Ancak yine de aşardan sağlanan geliri ulaşılamadı.
Aşarın kaldırılmasının ekonomik ve siyasi sonucu oldu. Birçok kaynakta, köylünün ve toprak sahiplerinin çok büyük bir vergi yükünden kurtulduğu, halkın mültezimlerin baskısı altında artık ezilmeyeceği görüşü hakimdir. Öte yandan aşarın kaldırılmasının 1920-23 yılları arasında TBMM'de birçok kez tartışılmasına rağmen kanun teklifinin Şeyh Said İsyanı sırasında TBMM gündemine getirilerek kabul edilmesinin bu kararın siyasi kaygılarla alındığı, bu yolla devlet otoritenin güçlendirilmesinin amaçlandığı eleştirisi yapıldı.
1923-1929 > Sanayi Teşvik Kanunu

Osmanlı'da 1913 yılında "Teşvik-i Sanayii Muvakkatı" adı altında bir yasa çıkarılmıştı ancak Osmanlı sanayisine yoğun bir şekilde yabancı sermaye hakim olduğundan kanun kapsamında verilen kredilerin büyük kısmı yabancı sermaye tarafından kullanıldı. Ayrıca Trablusgarp, Balkan ve sonrasında I. Dünya Savaşı'nın iktisadi ve siyasi şartlarının getirdiği zorluklar içinde kanun amacına ulaşamadı.
Cumhuriyet döneminde 1925'te Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası kuruldu. 1927'de Sanayi Teşvik Kanunu kabul edildi. Yasa kapsamında ücretsiz arazi tahsisi, belirli ruhsat, harç ve vergilerden muaf olma, devlet tarafından prim desteği, belirli durumlarda gümrük vergisinden muaf olma, Türk vatandaşlarına ayrıcalık tanınması, vb. uygulamalar ile yerli sermaye teşvik edilerek milli bir ekonomi amaçlandı. Altyapı ve işgücü eksikliği, savaş döneminin yeni sona ermesi, girişimci ve teknik eleman eksikliği gibi nedenlerle ekonomide istenilen ilerlemeyi sağlayamadı. Öte yandan milli ekonomi ilkesinin savunulduğu Cumhuriyetin ilk yıllarında, tam bağımsızlığın amaçlandığı kurtuluş savaşı zaferinin ekonomik anlamda da desteklenmesi görüşünü yansıtması açısından önemlidir.
1923-1929 > Toprak reformu

Ana madde: Türkiye'de toprak reformu
Osmanlı'dan yeni Türkiye'ye geçişte toprak rejiminde kayda değer değişiklikler yaşandı. İşgücü büyük ölçüde tarımla uğraşan ve ekonomisi tarıma dayalı ülkenin tarımsal kalkınmasının sağlanması amacıyla yasal düzenlemeler de yapıldı. 1929 yılı TBMM açılış konuşmasında Atatürk bu durumu şu sözlerle vurgulamaktadır: "...çiftçiye arazi vermek de hü­kûmetin takip etmesi lâzım gelen bir keyfiyettir. Çalışan Türk köy­lüsüne işleyebileceği kadar toprak temin etmek memleketin üreti­mini zenginleştirecek başlıca çarelerden biridir."
Daha önce 1921 yılında bütçe kanununa eklenen bir madde ile Türkiye'ye gelen muhtaç durumdaki göçmen ve muhacirlere verilmek üzere, bedeli on yıl sürede ödeme imkanı bulunan ve büyüklüğü iki yüz dekarı geçmemek şartıyla devlet arazilerinden toprak dağıtılmıştı. Ülkedeki tek ziraat okulu olan İstanbul Halkalı Yüksek Ziraat Okulu 1928'de kapandı. 1930'da ihtiyaca yönelik 1930 yılında Ankara Ziraat Mektebi açıldı, üç yıl sonra ise bu okul Yüksek Ziraat Enstitüsü'ne dönüştürüldü. Günümüzde hizmet veren Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin kökenini bu okul oluşturur.
1923-1929 > Âli İktisat Meclisi

1927'de Başbakanlığa bağlı olarak kurulan ve 1935'te Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı kadar faaliyet gösteren Âli İktisat Meclisi, siyasetçi, asker ve meslek örgütü temsilcileri olmak üzere 24 üyeden oluşuyordu. Bir yaptırım gücü olmayan ve kararları tavsiye niteliği taşıyan meclis, beklenildiği gibi ekonomi politikaları üzerinde etkili olamadı. Daha çok ülkenin ekonomik durumuna ilişkin raporlar hazırladı. Âli İktisat Meclisi, 1960'lardan sonra kurulan Devlet Planlama Teşkilatının araştırma ve danışma özelliğine benzer nitelik taşır ve Cumhuriyet döneminin ilk Ekonomik Konsey tipi yapılanmasıdır.
1923-1929 > Büyük Buhran

Ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayalı Türkiye'de Büyük Buhran'da en çok tarım sektörü etkilendi. Tarımsal üretim geriledi, tarım ürünlerinin fiyatları düşüş yaşadı. Türk lirasının aşırı değer kaybetmesi karşısında 1930 yılında "Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun", dış ticaret açığının artması karşısında "Ticarette Tağşiş'in Men-i ve İhracatın Murakabe­si ve Korunması Hakkında Kanun" ve ithalatın kontrol edilmesine yönelik kanun çıkarıldı. Ayrıca para piyasalarındaki sorunun çözümü için 1930'da Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kuruldu ve Osmanlı Bankası'nın görev ve yetkilerine son verildi. Türk lirasının değer kaybetmesinin nedeni dış ticaret açığı olarak görüldüğünden ithalatı kısıtlayıcı tedbirler alındı. Bu amaca yönelik Millî İktisat ve Tasarruf Cemiyeti de kuruldu. Paranın değer kaybetmesi karşısında halkın satın alma gücü azaldı. Büyük Buhran'ın başlıca sonuçları şunlardır:
Dış ticaret açığı arttı
Dünyada tarım ürünü fiyatları düştüğünden ihracat gelirleri azaldı
İthalatı kısıtlayıcı tedbirler alındı ve dış borç ödemeleri ertelendi
Dış borç bulmak zorlaştı
30 Kasım 1931'de olağanüstü vergi niteliği taşıyan İktisadi Buhran Vergisi yürürlüğe girdi. Önce ücretlilerin maaşlarından en az yüzde 10 olmak üzere artan oranda alınmaya başlanan verginin kapsamı 1934'te genişledi ve gelir vergisi mükelleflerinden de alınmaya başladı. Yine bu dönemde ücretlilerden Muvazene Vergisi alınmaya başlandı. Bu iki vergi 1950 yılına dek yürürlükte kaldı. (bkz. Türk vergi sistemi)
Büyük Buhran'ın en önemli sonucu Cumhuriyet'in ilk yıllarında öngörülen özel girişimciliği teşvik ederek kalkınma hedefini uygulayacak ekonomik imkanı ortadan kaldırmasıdır. Ayrıca özel kesime dayalı kalkınmayı sağlayacak ülke içinde tecrübe, bilgi ve birikimin olmayışı nedeniyle bu anlayış terk edildi ve 1930'lu yıllarda devletçilik ilkesine dayalı bir ekonomi modeline geçildi.